r;mm-'<'">
f •
r
y1 TiM- ^
10 >U^rv^ ^ ^R^-p^tfc*-
p3
4 X.c-tax^ '^^
r>irr-''y*'*^*='^r
The
Robert E. Gross
Collection
A Memorial to the Founder
of thc
Business Administration Library
Los Angeles
n
ZEITLIN & VER BRÜGGE
JACOB ZEITLIN
JOSEPHINE VER BRÜGGE ZEITLIN
Cable Address: Jabberwock
OUandcr 5-7581
^ 815 No. LA CIENEGA BLVD. • OLympia 2-0784
LOS ANGELES, CALIFORNIA 90069
/'
"Iv e offer;
BOOKSELLER5
ImporUrs and Dealers in
Rare Dooks and Alanuscripts,
Old Master Drawings and Prinls.
Wants searchedjor and reported. Dooks and
Libraries bought. Calalogues issued.
BAIRISCHE LANNDTSORDNUNG. [Ingolstadt] 1553.
Sm. Folio. [9], 199 (misnumbered 197), [20] leaves. Title in red with
a fuU-page woodcut showing ALbrecht Duke of Bavaria on throne witii his
counselors. Bcautifully printed throughout in black and red on heavy
paper with v/ide margins. V. ith 7 plates (on four leaves), mostly folding,
giving the minimum measurements for different kinds of fish and crustacea.
Bound together with:
LRCLARUNG DER LANDSFREIKAIT IN OBLRN vnnd Nidern Bairn widcrumb
verncut Im fünfftzehenhundert Dreiundfünfftzigistem Ja: [München] 155 3.
[8], 29 leaves. Title in red within woodcut border and a large cut of the
Bavarian arms below. Printed in black and red throughout.
Bound togcthcr in woodcn boards and contcmporary blind-stanaped pigskin
(backstrip darnaged at top, clasps gone). First title-page slightly soiled,
worming and dampstains, othcr\wise a finc examplc of decorativc l6th Century
Gcrman printing. Lx-lib., with some ms. notes.
A rare and Interesting collcction of Statutes, as well as onc of the earliest
fiah-books, including regulations governing practically every phase of life
In Bavaria at the time. It includeü gaming laws, regulations covcring
customs, tolls, land, cducation and schooling, medicine, marriage cere-
monics, food and drink, entertalncrs (minstrels, jcsters, etc.), as well
as minority gropus: Jews and Gypsics, forelgners, etc.
Subject to prior sale
,V»*^i yt*vV*-*-^
>'/'
^
'-'^
^
K
t>r
i
-/dß!"
»
/"
■4
</£>/■
- p
fc^cf ßan^f|ö^t)ttung/^cmt) begriffen M'c gmat^
nett (gant)poc/ (Satzung pnt) (BepKUc§ J)e6
^ürj1cnt()umt)6 ©bcrn xmo ^ciöern^a^
pern/tt)ict)iefel()en ^S^efomtrc/ geb^ffcw / t)nn&
im ^^änff^eben()unt)er(/ t)Kpon^^wnff(fts(>
j
'a
r
1
4
- 'i
i
f/
k'J; bctt/mi: 2ilbjccl)t/prrtli5^/
]]] flc^iuc bcy Z\eyn/<:)ci:t5C»0 iit
'Pbmi vn tiit>cttt :Ba> Tii/
jc €l>unbicrmtfuttbtmc#
tvcilcnb 5?nrci:cX)o?iitcm/
vitb fonbedid) t>ie ^^^cd)«
gebojncn Jurflcn/ «^crm
XTiIl)clttiio/ vttfcm lifbcit
•^>crm rnb Datern / rnnb
l^zKxw Subwigcn/vitfan heben Pettem bebe pfrtl^gm^/
iicn bey Kl^em/^Derijogen in (Dbern rnb tTibern 23rtyi-n/
gebnibet/ lobhc^ej: gebec^itnu^/ $u ci:l>tltu»0 fiiben/
2\ect)ten8/ C^>n(ienUd)ei: $ud)t vnb ^cbrtcfrtit/rtud) $0
fiitrbemng gmmne nu^ /aileday etbarei: 0utei:(D?bnun^/
gen/örariitcn/@rtt3uugen vnnb i[anbpot>;uf70enc^t
femb/lX>ie bann btc ilanb^'ojbnung/bet ivcntßeni $al/im
5tt?am5i0t|tcn 3m:/ned)(lim Ctueeau^gangcn/laureirsu^/
ctt'enncngibt/ @oi|tbod)OtTcnhcI) metfarung/rnbflm
rag/brts biefelben in x>i\ \vt% vbetttreten tro:ben7bas fliid>
m*etItd)ent?n0kidxi'*Pci:(lanb emnen|fen/bai:auf^ aller«
lay m\fpvi\x<k)!sw^ ^wifcben 'tiin ^^anbfaffn vvi^ 3ntt?o>
nern vnfcus jfHtf^entl>umb6/\?jl ge^enet/^abet: t?nnb be^/
fd>n?et:nng ber armen X)nbettl)anen/ent(lanben/tt)ic
X)n0 '^mxi bef^alb bifan^>ervil klagen furFomen feinb/
2(«d)U)ir/bui:cl) rnfer g^rrtwc Sanbfd)afft/t?nbew^e^/
itigf lic^ erfud^t wojben/ $ö abflellung (blef^er mangl/ ge^y
budid) t?nb flattlid) cinfet)en jerbun . ^ietreil U^ir barl
lanttcr befunben/ t>c^Q vnferer ianb rtinbleiit/gmame
notrnrfft / boc^U<i> eifojbert/ bie bcrurt rojaufgaitgen
ÄanbfoJbnung/ nael^glegcn^aitberye^igen leuff vnnb
y^itiatxoc^Q $eanbem/$ebeffem/»?nnb yi^^tXmm/ bannt
ainycbcrbat'a«planttei:$uuecfleen^ab/ivaö /nie bei* er«
barl'art rnbbtIIigfaitnad)/$ugeIafren/1DergIeid)en md^
entgegen verboten \ikivn bemnae^ fidt) niemanb mit bec
* ij *?ntt?i/}ZrM
i^ojfcljaöcn/fwc^tmi rnnbl^caff sö^iitcntrifTc/ @c>l>a*
ben VOix. auf |cf)ulbi0cr: pflict)t rn/ a*ö 2tmK;^/ vnnt> gcnc*
bigc!: gutcc avUnamuitg/ «Is U?«: b«ni( vnfecer: £««{)
unb lc«t/n«i5 vftt) wolfat^r/gcncoigf lic^ $ubefui:bmi/fon*
bet geneigt rnnb beging fcmö/ fnit cat Pnnb bcivii'/
ligitng obgemcitct: rn/cc gctccwcrt ilanö;cba|fi:/ 2Iuc(>
ßuff öctrfdbm Pttbcct^emg ccfttdE^ett / bic gebadet t?o:ig
£anbpo:bituiig/foi: ^nbgcnomc/ bicfelb vott arnculn sii
ßi:tic«Itt/bitcct)4»f (latlid? bet:atfd)lagcit/i>nbirrt9$tt be^/
(JcnbigcirfTifbaung vnnb ertjaltungamögmamcn 111115/
£)4Uort vrtb b>n:$u setl^ört fcy/irol cpwcgc»/ Dnnbbcm^/
Dfld> btcfelb ba C0 n«c^ gelcgenbait bcc yeijigcn leujf/ bic
nottucfft: ccuojbat/ geflnbect /bcclanit/r nnb mit ctlr/
eben nu^licbett ttcwett Öo^ungeit gemeirt/brtcjö in am
ricbrtg^t« o:bniing (lellc» laffe» / wie bann f <>Id> xctul
lantei: $öei:fcnncn gibt vnb $iebcy nwX) lengesöcrlcbeit
tjl/bet t>ngc$ivcifclten / trofllicbcn $uuci:ficl)t/tt»o folcbct:
vn^xK. ojbnung gcbojfamc rolstebung gefcbicbt/vnnb
nacbgekbt wtcbetCals XOvcXiw\}\mxto\\zm ccnflvnnb
pcif bacob $ebAltcn/t>nb t>\t vbctrrretci: nact) rngnaben
jefiraffcn gebencfcn) es wetbe alle gefarlicbe »?nnb ge^
mamemnu^fcb<$blicbe argcnnu^igtait/aucb vnbillid)c
befcbwacmtg bec (Ktmzxi/X>iKt>swdyx^K\}nt l?nnbabge^
(lelt/vnnb cm folcb (D)«P^lt^/ ft^i^^^^ ^"«^ ^bar trc^/
(Ten bacauf eruolgen/ bae bie kommen ro: bcn bofcn/
in gutem rd)ui5vnb fcbinn ecb^ltn xo^^^i 2(ucb bcr
gmain tllanfein jimlicbenacung beflet: baf gewinnen/
bacsu wetb vxwi^ fmbmit(S»ottrnb eb:en vnber^ltcti
mog; Pem allen nad> / wollen VOvc vnfecn ^o|f>
maifiee/ X'tQbomen/'f?aubtleütn/2\4tcn / Pflegern/ 3a*
getmaif^er/Kentmaiflem/ Siebtem/ Äal^nern/ Po:*
ficm / 2lmbt:leum / 2(ucb ben vnfem von bet: JS^anb*
^&)<x^ti alletr @tanbe/t?nnb in gemam allen rnnb ye*
ben vw^itw X)v(bvcik)Ckmx\. / bicmit ernfllid^ geboten /
^^•nnb batrju fy genebipBlid) ecmant b^ben/bae fy nmM
lieb bic/bmai ce von2(mbt0 rnb (Dbngfair wegen ge*
butb/
bucb/obbiretrvrtfct: t?emcn?ten policeit?nitb (Dtbtiiittg/
mit rtllem fH^ ^alteti/ vnnb biefdb cmphd) ^«nb^rtbett«
Dnbbrninlyrt.Vwiebte obcti bcncntrnb gemelb fcinb/
fold^ecojbnuttcifale vilbic mnmycbcn belangt /gctccw*
iic^ nad)fommcn/rttb^ain8 n^tgs baivibci: ^anbln/ober:
bie vb^mitn / Pes wollen IPit: X)n8/bcy ben bannit bc^/
iiicltcttpeettert/&ttd)mibcc vnfci:et:f<i)w4i:en (Iwffrnnb
ynsnab/enrlid) verfeme».
Prtmit ^ucb folc^ riifct: (D:bttim0cr)/ö(«5unn vnb
£rtttbpot in pöm ncl)tigfait/ verPatbigntd) rn»b gc'/
tcd:)t m (Ctuc^ publtciVt rttnb Qcofjnct xvwbm/ b^^beti
XX^itbifcn gcftcnwinrtigett ^md/t>md)X)nfct bcfonbcr:
jjewbnte mit alkm fiaf vb^\:f<^\^m / vnnb gegen bcm
(Dngmal tibull/bmmmbiß (D:bnwttg/Qa^uttg t?nb
Sanbpot bcgnffert fei»/ colatiomm lafff» / X^nnb bic*
n?eil betfelb folcfjem (D:igiit<il burd)rtuf gleicbm^ffig/
@0 woUett XPic bas ectticbts weitiget bann brts (Dn^/
gumi felb ittvnnbauffei: Kecbtetts g!aitben^rtbett/X)ttb
ob ficbyemanb «nberrmbecfleeti trutbc benfelbeit nady/
jettttcf en/fo foHc folc^ecnacbttucf fiic glaubt>«fftig nit
«ngenomert/ in rnfei: ^«i:flentl>umb nit gebwebt /noc^
batinnm fail gel><^bt obei: verl'rtuflFt xvctbm/ bey j?er/
lierung rtllcc Sucbep / fo bey bcm Pbetttettct: gefwn?
bc» xvetbcn,
* i^ Pife
ife ßattopotoitpjt if?
in &(^il 5^«c6cr abgecailc/ m\t> ä)aot)eöc6
blart)ie/cibctt5cfittb«tt
(jy^^c^bem bif B«d)rtllrtmbes^ciIi0w ^«c^öl«nb>
4^ ir«bcttm|icl>^)ek/ifl becfdb anbcrf? in tCirwl rnnö
2f mc«l itit rtbgetrtilt / fbitbei- in bcc Jro?m/ wie er ju*
Monm €i:iicf<;«f^g4ri0en/0c|ei5t/mitiwct)wol0atbcn 2\w>
buchen»
Pc8t)ctli0ett2^omifc^m^ctd?ö£rtttb|t:ibcm ^oU I
Stuff^cbmtgaUct: X)c^b» ^ II
XCic bei: £rtnbfr:ib $c^)altit geboten vfi rerpccttr ijl» HI
Bl>tepeenbei: JTibpiec^er» III
Von i£pcmtm bw 2tc^t/ vnnb anbecer pcen vmb
Pwrr* . im
Von gmameit f<i)Ud)tcn ©polten» IUI
!Oonaiifrgertd)tem£rtnbfribem IUI
X'ott pecn bei: vberfarer bifei: o:biwftg» V
Don mmtbattt bes Cammergerichts wibecbie ^frib#
pjcd)ei: / rnnb weld^er gpiilt bawwff get^anbU werben
foIU V[
IDas vmb bie FofTen vnb fdxfben/rort we^m ^nbl)4«
bititg fctbene vnb Ked)tcn8 auffgewenbt / am Commerz
0e«cl;t getilgt «werben m<5g, VI
JD48«n
^
^(to am (Cammci:gcric^tm't allMnauffbkpcm/ßm
bct auch viyb ^ugcfagte fc^aöen vnb citt/e^unö/principa^
licer mog QdU^t wct^m* VI
S)<t8 bte Jnilant^ bct ^anbfäbbiüd)iffm bcfc^obigunö
5?»bcitrfe^imgauifC)Cö beklagten erben faUcnfoU. VlI
Von <iltcn%mbiU'obiüd)iQcn vnb fd)U<i)tm mtf^t^^
»ngcrt» VII
PoitgtvaltbcsCammepgcric^t:/ bk Z^t rnnb pccii
berrfclbcitbctreffcttb* VII
tOiegcgcttbettett/bicbes J«'bbmd)s/ obei: brts fy bc«
Sä'optcd)cm l^aimlid) $ßfct)ub get^^an/ vctbAd)t fcm/gc*
banblt/rnb ad purgandum pjocebirt wcrbeit folU VIII
Dott putgatt'ott bcjrctt/bte jt:^ guter: gf4j:Iid)er: xvdp vei:^
ciifr^ttt/obctbic/olc^egdrccvonrtnbem bec geaalt: rttine«
wem X
J^r:tbb:ccf)et: vttb fold^c t\)dut nit ^üUJ^Auftt / t>nb von
berfelbetti^erglrtittttttg* XI
Von bec vbctfwct bif ftribeiis ent^>rtlt«iig, XII
!Oonbeö Camnici:gcrtc^>t8 mrtc^>t wtbet: bic J«'bp:c#
c^et:, XII
lX>ie bcm]^Iaget:\vibei:bcs fBd)mQ ©cljlof *?nbbc«
iie(ligimggcl)o!Fpn werben foU» XIH
mbecbet:(g<iner:ben©el)lof* XIII
Von bmiBd}twn/bki^QutQfd}plid)V^xvmbm vnnb
in fcl)«:m geben» XIII
(DbgeylUiel) pcrfotten wiber bi'fen fcib ^rtnblctcm XIII
Von beretnfpennigen Fnec^t wegen* XIIII
Von bcn ^ermlofat f nec^ten/fo fid) t?nber(leett $ßwer^
frtmlcn/vnbbie armen leutjöbefc^wetrem Xllll
X>ott bmm bte Jat vnb tag in bet: 2fcl>t vertanen. XV
XVi\d}c vmb j'ctbbmc^s willen inUc 2(d)t f omentX V
Znin^bmQ all^r j^rey^air/fo rcio^it bifm ^anbfribe«
fein» XV
* ^ifecEattbfribctt foU bm m^nT^^tnnit Miud)
tl}mu ^ XVI
<>ittbr^bwngbc6 Jribö/ilcd^tnö/ pr(iib bifci; (D?b*
itung» < XVI
^egiff er w ^nt^em
XOk bec ©itmmrtnfct^ p:ocef m stocken ^blmt*
gen fupgcttomenvnbgc^lrm werben folU XIX
?(lttt)Clf Out
r>om 2lbrd)icbgcU/»nb wie cebcy botver^m foll ge*
galten werben. XXI
X)c>tt23rc^AWCttvnb25fc^«wgein ' XXIII
Ton ^llglwng vnb Siglgeir. XXV
Ton bec (5erid[)t8fcl)Ki'ber / Jirpftpom/ tmb Bc^er«
genbelo^mmg. XXVUI
»Olt&w^mKittti:* XXX
»0»
X>o« brnKcbnettt »t«&X»<>!(ptcd[»ti. XXXII
Um. XXXVI
Vom iSmd)teptoc€f. XXXVII
!Oott vcwcd)ntin0/rctwmiw0 rtmb vwcvaltunß bec
ü^tVc^m g^tec» XXXIX
CXL^
X)ort X)o:mt$ttbattrttb(rct:r«WÄlttm0» XLVIII
§Int)cr Out
m'c tiitcC) bcm i4ttb?gebMttd> tu 254yw bic iSrbm
mibi^ MfFltom<50cii# ^, J^
Ton bot mfflid)tn Ic^m vttb b<ir IB^Wb^ f!?*^^
LV
LVII
LX
LXIIII
LXVI
Von f auff vnb fwErtuff^cs (S^cW^ibe/^
Vo lAnffalM^nf^nxcwb^üi;\)<iufmnmffu LXVIII
«
X)om fuVErtuff ^fwiö r ttb lebcre.
> Vom€iiMnd)(omf[vnbS.mhnff*
LXIX
LXX
LXXIII
\.. .-
Lxxm
r.
iSmmvf^^tm^tbmfütUnff* LXXIIII
>
(_LXXV1I»
w Cierbtm
t)onnMp»>n&«ibnttitBb<» fdlKMAms t>i»b txr Wrt»
fd)t^ LXXXI
, ptaojbn«»3» LXXXVI
>
rottabl?en«ttgrbcwct;$cttJ»0b<ybcttiricrm. XC.
VUxtctZmU
X)ott fai^mts bcö Rabatt vnb Qitdm»r bcy bm Wim
tctu XClll
p:AtttnJcmo?b«»tt3* XCVi
md) bie €rtttff/]^ittt>lm<il vnö tfcobmb jtngf nu^ follen gc
brtU«iwci:be»» ^^i^ . XCIX
Von fyiti'otfyibm^ obgefd)nbttcr: ^od^ijcit vnb «nbcc
(Djbnwnöctt» ., _,. CHI
ro» £rtt>fc^#ttt* ' Clin
Dottbmed)ölctt# . ,. CV
Von t^QittmMm p^fonm/md) VOindall^eymn
vnb leichtfertige»: b^xconmQ* C Vll
^ettJWbtmng» CXI
Port £attb(lraflrt / weg vrmb ©reg. CXII
Von benett bic fd^iilbett ^jrtlber «ttffflccttvnb flüchtig
wetbe/ <»iicl^ von Ce/fiott vii «bti^cttiing bcr gwrer, C x 1 1 1
Dom Scbäitij* CXIIII
rom (5c^Q Vttb ^lefdbl^«»* cxviir
^OottsuMmm (5mnbm/mi)(mfi)iitvtilbfd)abm beir
5Iint)nt)^ttmmftgj?cr Out
Ton Bflattb^mpm t?ttt> 5mp0^<m CXXII
5cl&cr» ry^ . CXXill
©KtPnt)Jö)amJiöfi« ^KuL
VomXVaibwttd)* CXXIII
( V> Ä /V V 1
* Dort bm tmwchcm / XX)0Uviitd)(tn i>mt> mbem
Vom^üd)fd)nitvn'om\maf. ' CXXXl
X)ottbett©l:^rttcl?crtgn?ct:bctt vnn'b bcit ^ctufimn*
CCXXaII
* Vm (Bxvwt^ vnbQcfh\t^mnvif(^m* CXXXlll
mei50^i:vttbjcifcl?o:bniin0. CXXXV
(D:bnii»gbct:£cbcirct:vttb3t:ber. CXL
Tifdio:bHu«g/wicbiertuffbc»:tn)rttt<tn?/vttb fonfi ah
Unt\)i^[b m vnfcpm J«i;ßcittbMmb acbulun werben foll,
CCXLVil
"Oott Abfcbicbbci: ^tVttci: vnb2^rti|i0Ctt F«ccl;t voit frcrt
<?mrc^)arTtm CLUII
V^n bm kbi'gcn vnuct:m^glicl[?at pd^fottcHf C L v
5?cÄr.^^
; 'Pott bec tthüm/^tMnmct^m/^imm^lmtvtibm'-
bei;€aöwerc^a:vttbtDiglotter:bdo»witg» CLX
■ Xiw&o«5i0rört«iit w»t) »Bb«f<mtoi «rgwcntgcn kw
tdfc ,..v,.a.>^^ .-..■... CLXxil
' ?DwwSutt(..o •■■■^
loimvobottösm^fiKm. ^ _^ CLXXIH
' r>ottbmPe&«# ' CLXXIIII
. - ^ ■ - - • CGLXXVII
Öibwbc»:Cw
(PibntmgnncmmtbmBtrÄ^cAUJbcrnvnb^Ättbemb«*
fc^bigcptttt<Kl^ilw/rnnbbüfclbctt$ufmcto^b:m^
fy\U, ' 'CLXXXUI
X>onentb«lt<tttb«:0rwfw«ba:vnttbanberet:X)beI*
t^nrct:. ' CLXXXVllI
?IImlffecr S^iml
' rottrcrglAirrnnsbccX^bclr^^nl-«: vnb)V«:i£nt^Itar*
. CCLXXXIX
^ätw* . - -, cxcir
; X)0tt peittlidbec p:40. CXCIII
rott^ttbt^)«bwtt0bifci:kAnbpo:bn«n0v CXCIIII
>' -ic- A
fi^ttbc btf|geg€nö)migctt 5^cgtf?cr6/barmncn
bie tCttitlbifct: £rtttbfo:bniing begriffen /2tbct: b^e Ke*
0t]lecb(5cf^mcmb(lm tnatc«cn/i(lfMd> oibrumg bce
5Ülp^rtbcr0/5umbfc5lwpbip23ßc^00erc^t.
T /
•\
f.
r •
/ * >, -»^ .
■u\^mnr:
.,.:■> \ -•*<»•
'^-C
F.'^^.-y
^ Mfem t)ö(0 tf^öee ^ciligm 5E5§mtf(§en
3^c«(^6 ß:«tittrnfcn begriffen.
y
OfV 2(d> bcm bip cir(i Bßd^ bifcr £4nbtöo:bnuHf( AufF
^ %be8 ^eyligm ^eic^s Imtbrfribctt gegotitbct vttnb
gefcQt ijl / brtittit boit» mcnigtlic^ im S^tfiml^nmb
l&aym / wiffctt empfAcl>/wMö öct: Srtnbtfhbcti / vttnb
»?ACrtu|f er gefeijt fey / öo ifi f:^ietauff bce iflnbfbibene/
ßin glottb wit:t>i0 Abfa)?if|t/l>cot Act> pctwilfcn / rnnb fwr*
iicmlid>/n?ic t>ci: t>ui:c^ A<$mifd)e KoyfctrUc^e tnrtye(t<it/
rtud) C^ucfrirpc« / S^ftm/ tmnb anbc« ©tmbc bca
^cid)e auff 3tttt0l^ gc^Uncm Keid)f tag/ sß Zngfpmg/
Ol. I
fütiffi:/ von (50ttc9
gcnrtbm 2\ormfd)ci:
]^cyfcr:/$ö«l!c5Citcil
me^jer:t)e6Kad8/
Äonig mit (Scrma*
2t«agon/£eon/ bcy>
bei: öicilicft/ ^ieru*
fakm / -jungem /
tictt/tTattatm/ ®:att4tctt/ Colcteit / Dakn^ / (Sallicicn/
tltmonca/ ^ifpalis/ Oarbmictt/ Cojbuba/ Cojftw /
tnttr:actt/^icn»iö/2tl0at:bim/2(Igc$«:cn/<Bib:rtlrai:/bcr:
C<;n«nrct)ctt\?nb3nbiamrd)cit3nfdtt/ rnnb bct: Terrae
firm3e,be8 (Dccrtitif cbm tno:9/JC iBt^betf^otr 5Ö (Dpcr*
trcid)/ ^cc^og $u 25ui:guttbt/$« J^ottngtV $*ö i5:flb<mt/ jö
@teyer:/$it2^ei:nbteft $« €t:am/5w £imbui:g/$öIuBcm^/
bucg/$ö Öelb:en/$ö £alab:iert/$u2(tbe»/5u tTcopatncn/
»ttbtPummbct:gK»(0raff sß <^)(;bf6crg/ ju Jlanbcrit/
SÖCyrol/^ö <g><5ji5/|u Brtmfion/5Ö 2(i:t^oi8/ $u Äur/
gunb. pr^tlt^gcmte^ö /:)cnnigAtt?e/5u/:>o!anbt/5Ö&c'/
l<«tb/$u pficbt/fiö i^ibutg/$w tl^rtmut/ju ^ofriIten/56 Cc
«tanwrnb jö^utp^eti/lanbrgwuc im j£Iffl^/ tHrttg'/
gmiic 5Ö ^w:ggrtwe/;u (DnfJani / 5Ö (SiocMm / rtmb bc9
^cyligcn K6mifcf)cn Kcid)8 ^ürfl $ö ©d)WAbcft / Ca^
tbrtloiiü/^fluna :c. ^m m Jri'ef Mnbt/ «uff bcr VTm^/
biTd)m mar:cl:/^upo:tcnaw/5U pifcma/$u tlToIm/sö
0dm6/$» Cnpolt/vnb $u tUcct^cln :c
2t ii ^mbietcii
fBinbictm aWm xmb |cgKid)e» vnfxn/ vrtnb bco bcyli^
ßcrt ^cid>3 (Cl?ur|iii:|tc}t/ j«rf ^cn 'Cgey|?licl)tn rnb IVclt*
ltcI>ett/p:c!rttm/CÖw»m/JTcyctt/^a7n/^ittcm/2^nccl><
tm/'C:>auptlmtm/ @c^i)U$ey|fcn/ Bucgccmqrpcin/
Kic^tcrtt/ 2\4t^>ctt/ Borgern vnb (B>emcynbett/»nt> f«n|l
rtllett Ati'ocmvnfecn viio bee Kcic^s Pnbmljancn vnnty
0etreun?ctt/3ntt was TPiVben '^t-rttibts/obcp xvcfcns t>ic
feinb/ ben bifet: pnfci: ]^cyf€i:lid>ci: bncffober abfcl>nflt
bamon jöfe^ctt obec sölefm füVfompt obcp ^ngcjcygt
f 2(l9 VCcylitnbt ^^eyfct tXhmilm vnfa* liebcu
^nl)c« ^ochloblic^ct:gebrtct)tniif /rtuf mcr<llicf>ctt / grop
fcit/brtpffet:nv»btwffe»[ic(>eft v:f«d)cn vrrnb bcp^egnuf?
fm/bem ^eilige» 2^ct(i>/t?nb beffclbcn vnbcrt^rtncn/jö e^:
v»«ftbivc>lf4rt/rtud)$ö|i;tjlanbt:gcmcynes nu^/ftd? mit
Cl>«i:|-ut:(Jm/;^tt:|lcn vnbötetibm/bc8^)cyligcii aciclo/
emegcmeynen^attbt|ribmö reremigt/ verpfitc^t vnn^
»abuttben» X'nbu?«: bann g!cicl> in einging vnfa Ke^
gicmnggefpuitritnb befiinbcn /b«8 ßcl> aUcdey cmpo^
eung vnb wibcrwcrtigCrtit/5vt?i|cl)eii jrembben gwßltcn/
^ff ÖC9 2Ncid)ö gl ibcc >?ttb t?er:xrattbten eireügct / Pa^a«^
nit rtllem gcmcyrtm @tettbcn/ fonbei: a«($ ber gawijm
(£t}ziftmUyt/fd)xv(tc minbcning/ vei:wil(lung rnb ver/
luPb«j:ö'cclctt/cl>mvnnb VOitb^/ ctwadyfm m<5cl)tcn/
wo ntt mit fIrttiKbem 2^rttl> dagegen gebac^t/ jrib rnnb
Kcd)t/ im l>ciligcn 2\cid> vffeetic^t/ beflctibigfl id) er*
foltert rnnb gc$anbl)<ibt wiicbc, i^^uon TOt i^ccf
uc|ad>t/ bmfuf P<?pfr«« ^(ffdben vnfcre 2Ittl>mtt ttac^*
jöuolgcru Vnnb f)(tbm bacumb bemale x?ff vnfam
etflgcbal tcn ^cic^ftag; so tC^ornibs/ X)ftö mit gcmey*
nctt @tcrtbctt bce ^^yligm ^cic^e/ eino gcmcyncti fm
bcfi3veiglid)cn/3n möffctt bct burd> rnfem 2Inl>cnn/
^cfilicl) 5» tComtbs vflFgericbt/rnb so ditbcm l^eidbp^
tßgcit wcitcc ccflett wojbcti ifl* XVeld)m gemcy*
nm ^tibctt/ XVw ye^o bcm ^eyligm ^cic^ $ö w^oifi?i t
vitnb
2gol. II
vnb g^tctn / t)ttb $u ct^Ituftö bcflcttbigcr cyttigf ait vftttb
fi:it>cn6/aiicl?au^ anbemmc^ bcwcglid)m/ irebUd^cii/
vnnb gccjnihbrctt v?fac^cn/tmt^«t^bei:l£^:wwcbigctt
t-'rtnb ^oct>gcbomctt/t>ftfecct; lieben tTeuen/ (D^cymcn/
Cbupfiirpcn vitnt) Jöuflert / (g^eylllidKi: p»b XVc[t{id)Ct/
Djclatett/ (g»rai|en/ <?«i:m i?nnö @tcttbc b^f ^cyltgeit
Aeicl)8/ fo auffbifctn Kctc^f mg / <iU^ie bey tne ctfdyinzn
fmb/wit>€titmb cmmwctt/vffQmdyt/vnb md) gelegen^/-
l>rtit vnt> notrurfft bei* ^cit vitb |4ct)eit/ gebcffert/ gemecet/
vnba-flcctl^abert/^meöwem/ vf]rid)tctt/bcfJlTrt / me^^/
rctt vttb cr^lere» beitfdbm t)«mit wt|fetttlid>/vttrtbmtt
f crtfit Uf biieifö t Zlfo/ bos t)oit $ctt bifec veir^iinbuitg/
ntemattbte/ vüae tVkbm/^tanbs / obec tvefetts bet fey/
vinb famedcy r:fad)eit xvtllm / rvk bic namen lyabcn
mod>ten/2tuc^) in was gefad>tem fdycin btis gefd)e^>e/ bctt
anbcm bcut>eben/bel:Viegcrt / bei:anben/fat)ettA?beBicl>ett/
belegem / nocl> <tmid)c vetrbottne ^^nfpivation / obec
bnnbtttu^/wtbcc bcn mtxm anfftidytm / obet- tmd)m/
pi^ö auc^ h\iim t>m atioem fdmv pofK'fFort / inn^oberts
obei: gei\x^:/c6treren öd^Ioßj^tebt/pdaffei:/ ÄiP>
d)en / Clojlei: / €laufcn/^m^(Siiltcn/ ^cbcnben/lu
genbt vnb facenbt t)flb t>nbgut^ir/2^eg<ilta/3ui:if biction/
<5cfid)l:/^oct) rnb (Db:igfi?ttett / (Seyftlid)c^ vnnb V0c\t9
lid>et: ^6ll/XViiiT(X / XPeybe/ vnb aUcc rtnber gcccc^tigf cy>
tcn / nid}te auf^genommc« / mitßcrvc\)zHt ^Attbt / t>nnb
gwrtltigec t^at/frenentltd) (titmcn/nod) fcmVnt>itv
t}:}ancn Hfb^ülym / obet: jövttgerxjjfam wibecib: (Dbng/
fmt bewegen/ ober bkßlbmoi^n geineltet: jccr (Dbngfdit
willen vnnb willen/ dnbeire bann wie cö lebec jeit/bey vn /
fem r»?:fai'tt/K<5mtfd)en ]^cyfeiit vnb^onigenloblid^et:
gebflc^tnuf / vnb x>ne /i^erfomen ifl/in fd)UB vnbfd)im
mnmim* ^mbit foll cynjeber: bm anbem/bcy bem
feinen gecif wiglid) vnb vnnec^jinbeirt: bleiben / Bac$u bc^^
AiibQ:n vnbat^anen/CSeyfilicb vnnb rCeltlic^/bur <^ fdi
ncjati:f!ent^umb/S^rtnbtfd>afiicn/<g>wf|fc^afiten/'?ie«"?
fc^rtHtm/(Db?iö^it/rnb g^bict/fvcy / ftc^c»: vnnb rnwet>
'"" 2i iij bittb^ct/
l>mbat/wfl»bc«t/jie^cnvnb wcbcm Uffm. Vmhbtn
jcittcn him wegegcl^rtttctt/bicfclbigcnan |tcf» cl^icn vnrio
frq^>citen/ xviott tcdyt / mit gtraltigcc rl^atrtnjögirciflm/
5uuct!0W4lrigctj/$ubclcyt>igm / ot>cP5Öt>cfd)tt?«:m in» Uir
f i^s föll Aiid) bcn» b«rc^) bctt fonid)c fribbnic^igc
tt)(n:cnbc|ci)el>en/fcyttci:bwic^ fic^ fclbs/ ober: jemanbtö
ßrtbcrn vo» ferner n^cgcn / nit bicncn wt^^cn/obcr ^clffcn/
«od? cynid) Bc^lop / ötebt / tn4i:cft/ 23cucpigimg/
^o:fltc / Aoffe / obcc tPeylet: obflcigcit / ober on bcs «»'/
bem wtüen / mit gwaltiget: tt>at/ frcuenlic^ einncmcit/O^/
bei: geuerlic^en mit bwnb/ ober in rttiber n?^e / bermrtffett
bef^ebigcii/nod) ^ilff/bcijlAnbt vnbfUtfcl)wb tl)ßtt/1Dm:'/
5u md) vciffmtltd) oberaefeWic^ nit beherbergen/ 1)«»*
fett/ cQen/ trencfen/ entV^lten oberg;ebulben/@Ottbec
wer $ö bem anbem jöfpjed^en vermeint /ber foU fold^s
t^wn / an ben enbcn vnnt> gericbten/ba bie fachen l)iewo: 0^/
berye^/innberojbnutttt rnfers Keyf. (Crnnmergericbts
5wrtit|?rrrtgrerteybittgt|teib/oberfMn/}tigflici)jPMrbm/
^bcro:bcnUc{)^)inget>ojen*
^uff Hebung aller
''S tTbbmrrtuff ^4bett xck olle offne ^|>eb vnnb vm
^ "tvaning/burd> boe gan^ ^eic^ rtuffge^)ebt vnviy
* abget^HW / ^>e6en bic md) ^iemit «uff/ vnb t\)m bic
«b / von A<$mi|cl)er Äeyferlid^w mrtd?t volf ommcnl^eyt/
vunb innhafftbif bmffe.
& in
>5itiilen/ <5eyf?Iid)cn rrtnb trcltlid)en/p»lrttcn/
Stauen /<?et::ctt / ^ittccfc^flt vnitb ötcbtcn/
vnb rtllett anbati vitfent/Pttb bc8 Kcidje »nbctt^anett
5mb lieben getcewen/^mflltd) gebietcnb / b<y bcn pfiic^
ren/i£yben/vnb ge^jfam/fo ^c vna/ pnnb bcm ^eyiigeit
Keic^ get^on ^«ben/vnb 5Ört)«tt fdynlbig fcint>/Vnbba}^i
5Ö evner pecn/ Hemlicf) jwey taufenttlTorcf feinsgolbts/
l)«lD inn vnfer^eyfcrUd) Crtnimetv X>nb ben «nbcrn ^*
ben r^eyl/bem befd^ebigtcn vttabIo^Iid)$öbe5<iIett / X'nnb
bAc$u bey rerliening aUo: vnt> jegflid^ei: fcey^cit rnnt)
recl)t/fo jt: jebet: t>ort vne/vh bcm t)etligen Keid) |wt/S)rt3
fte folc^en ftiben nirt etm|l i)nb tcewem fleif ^Iten/rnnb
n?ievo:gefd)hben flel>t /^nbt^4ben/2(ucb jtm^anpt
vnb 2lmptlciitm / Bewelcb^etn vnnb rnbcrt^nen 56»
rburt vf f )r iBybt beue^jen / Vnnb bifec xjcireynigwng vnb
vecpfltcl)twng folcbes S.mt>tf\nbcm 1 xcito\>\i^t/ pi;«de
on einceb nad)fommcn/al8 lieb inen vnnbiryebemfey/
»rtfet;/ vnb be0^etd>e r<^wct:cvngnab/2Ittctbicrojg?^y
mcltenpccnsfmcpinciben»
s^«
®K^cctt&cirfrtt)f);ccgct:,
,nb ob ycm<mbtö \^m ober nibem V)Deltlic{>d
' fjanbs/jvec bei: ober bie \v'»ei:en/wibei: ber eins obec
mcl>: / fo i?o:gemelt tfi / b<»tblen obet $u ^bf
len vnberfle^cn ti?ucben / bic follen mit bec t^t / roit
rcd>t/$ö fampt anbem peenen/ in tmfec / rnb bee beyligeti
Keic^a 2(d;r gefflUcn jei»/2(ucl^«net: menigflid?/ vnnb-
Ci>u; % titj cyttcm
u : ;^: Sa6JSrfi^ö4
mcm i'cbcn / gcgm benfcl^ctt t^>ctctrtt rimb firtbbKdjcrn/
öo balb bic t>ur:ct> vns/obet: mit tmfeirm c;bn?cfcn aw^
bcm beiligctt 2^etd)/vn|em fvombtlicbm liebmÄJöbcc
bm ^omifcljm Äonig/ ob«: m vnfcmi j^eyfcelic^cn
Ciimmetr0cctcl)t/mit vo:gc^enbcc CtmtiOrt/obtTfurl^cy'/
fcbungalfo mn biegemclt 2tct)t gefaUcttju fem/ bccl4«etr
jjiib af Icirt wccbett / ]v Icib vitb ^üt etlmibt fcm/t>ttnb nic^/
iwanböbmra» frcueltt obec vcr^jaitblctt foü Obctrmag/Prtc
5Ö(?ud> die vec(c^:cibutt0/p(lic^t Ober bunbrnup ittenjö*
jjc^enb / bawujf fie fozbecung ober $u|p:ud> ^»Abett m^4)«
teit gegen bett j^cncn / bk )» vct^af^fr weceit / ab viib tobt/
SfiM^ bielcl^eit/ fouilbievbetrfauecberogebj^juc^t/bcÄc'/
^cttbetnit vetfiillen |em / Vnb lie öief elben ilel>en/obei:bct:
fclbigcrt t^eyl/ fo Uitg bec ^«bbzecbet: lebt / jmc / ober am
t>cm £el>en8erben itit leil>cn/ nod) fernen t^eyl / oberabnu*
^utTg volgen laffcn» "D^dy foli öer £e^>en^e«/ bic «bnu*
i^ung bcirfelben J^e^cngdter / fouti ber rber nottutflitige
verfe^ung vnt> beflellung Atlidy vbecbleiben/ bem tMgcc
ober befcbebtgten «uff meffigung vnfct/ vn in vnfam ab>
wefen/ vnfcre freunbthcben lieben bmbers bc6 ^^mv*
fd)cn j^omgö/obec vnferö ÄeyferhcbenCmitergericljte/
jugcben vnnb$u«tttrro:tett fcbulbig fm / @o Mitg bec
Jnt>b:ediet: lebt/ ober bif'ye^tgemelterjTibb:ec^er / mit
b(m befd^eöigten f\d^ vctemigt vnb vettwgen ^at/Pnttö?
ctbcräd^terlcbigtif?* .
f Tnnb wAtttt mn bie fudyen jtrtfdjcn bem iBdyta/
vnbbembelc^ebigten vertagen vnbtJerglieben ifl/@o
foU bet: ilel^ett^en bem gewefen i£c^ter ober j^ribb:ed)er/
bic £el)enguter wiberumb jßflcUcn / dergleichen wo bet:
i£d)tcr m ber2tct)tptrbt/vnb fcmclcibs iet>cn8 vcl>ige
erben / fid) mit bem befcbebigten t)crgli(^ett/r nnb i>k t^'/
^>cn brtrauif mctt juwerlci^^en bcgem /bem foU ber £et»en^/
^er:(labttt>utt/vnb bic£e^en/ wicrtrtmncm|ebettO:tgeo
b:cttd)ig ifl/ju leiten vnnb ^öjeficnen fc^ulbig fcim Vod)
röUinnfolc^^m fallbw2(0nrttm<wijcm S,i\)m$ i:cci)teti
»miö
;ot IUI
vnb n<i;cd)twPcitctt/^ict'mttirf)t9beftomctt fdn^VOoabct
bec ^Vibbai^ wit)ct: bcti J4,c^^cc:en befc^^en wecc/
@o foll bcr^rtlbcn/ was biccinn bns Jic^^cn r:cd)t rcr*
mag vrtnbge6Kiiif^i0tfl/0c^)4ltcnivcrbett/ 3ba t>cm bc^/
fd^ebigtcn/fampt fernen verwaitbtcn rnt>t)eIflfcm/foII m
mitlei: $eit/ro: fplcl[)ei: r ergleicl>urtg/ awd) t?oj t?ttb r ^c btc
pcclacotionrolgt/gegettbenfelbett rl>ctem vnb f«bb:e^y
cl)ecn/auc^beii|i:enrnb beren mit^elffem x?ttnb ent^al*
tecn / fm gegcnwel>j r nb Verfolgung jut^ßn / 5« firifrf^ei:
t^/ober wann et: fein freiinbt vnnb Wff^flfe^abenmag/
foict)6 aud^allentl^alben/an CbwrfnVflen/ i^urfien/ t?nnb
©tenbtbee Keicbs/bes wtflene jö^wben/ atif$öfcl)jei>
ben/ rnnb jßnerfunben unbenommen/ tiit rerbottcn/
fottbetrgcnBUd) vorbehalten fetmi^s follen ancb biefclben
bcfcl)eb!gten/)ceverrwanbtenrnb ^elffei:/ bmd) folc^ je
befd>e^>en gegenwet>:/ver:folgungrnb ^anblungCwobic
befc^ebigimg vnb ftibtbvüd) ^mt>th<t}^ vnb offenbar/obej;
ftd) ttad>mal9 erfinbO in Uin pecn gefallen/ nit gefrc*
iieK/noct} alf bann ic^re verwirc^r ^em
, tTb naebbem ^othAltm^ vnb^btM>ö»g vn^
'fers !l^eyfecltcben tanbt^iX>mö/von noren/gegen
bm Sanbtfcibb:ecbem/ vnnb rberfarern bifit oib^/
nung/bie]^cy/et:lid>c2(d)t/vnb anber peen vnnb fttaff/
fo fic 02benltd)et: weif b^tm gefallen jwfein/ m it red^t er^
f enbt vnb erClett werben / jü e^equieren,©o \^(^m VCiv
vne/mit Cl>«rfw:flen/ j^iirflen vnb ©tenben/eyner map
vnb weg/wie gegen ben Sanbtfribb?ecbem gebüdid)e^^
^•ccution ftirgenornen/vnb fie^ü verfd)«Iter firaffmugcit
0cb:ad?t wecben/rerglic^en/vnb ingemeyncx?nfcr €am>
mergerid^teoibnwng/rnbcrfeinci^wbjicE (bellen la/fen.
Von
?Dott (Bemcpttm @c®c(§w
Xltib md)btm (id> aber gcmcynci: fd)U<i)tm fpo'/
'lien/pnnb entfei^uiig ^alb/ fo ttit'tmt gcwaltigci:
' tl>it / vtio bod) wibec i:ed)t gefc^c^>cn/ PPelcbc alf
bifcm !^eyfci:licl>ctt tiitiofviöcttvtio bcffelbett fltaff vnt>
pcmttitt>nt>e»:tt?o:fl^/rtUeclcyinuiin im Äcic$ funfftig*
faic^ SÖtragen m$d)tm/Vn'o «bcc $u cr^alturtg bcflcnöigs
Setzens/ and) gUid^mcfTigö cc4)ten8 / von notcn fein
n?iU/bm entfe^tm btf fals fnVbcdic^ $ut: 2^cfiitutton/
rnnb bem ingeit $öiiet:l)clf^fc«» @o b<^bctt wie i?n8 flup
billict?em miHcibcit / fo mtt bett mtfct^tm gctc^gen tuet:«
bcn fbll/mit C^urfurflcn/^Vflcn/rnbgcmemen @tcn*
bett/ ewö aufrmgö rtngcjognct: ctttfc^ung vcirghcbe»/
pCic bflnttmgcmeyttcc Cammergctridjts oibnung aWl^^k
vffQmd)t/f>\lid)Q rnb«: fernem Citrel gepinben witbt. ,
Ä«cr ^Abctt wiVtJfts mit Qcmdtm ^tmbm ß alU
\)k TOO erfcbitten feittbt/ »ertwgett/ t?ereyitigt/
rnb bey bett ppic^tettbamit wir/ rttb rttfec yebec
bctti ^cyligett Kdd) vetrvanbt ifl/ jöb^Itett Vttttb $wuoItt>
Sicbctt/vccmlligt rttb rerpflid)t/rttb t^iitt bae i}Km it bi9
fem hzüff/ Pas ^ittfltc vttfer f etttec bitn anbim/ nod) beii
feittettgefc^:Iic^5ufd)iebett/5öre^ett/ttOc^ bes anbeiit be*
fcl>ebigem/iribec bifett S^mtbfribcfeittrttbee obec buvd)i
rd)leiiff joiirfchub/ttoc^rtnbei: t>erg«ttf?ttttgctt/ wie obge«
melt/gebett/tbutt/obergefJottett/ fottbecwo Vttfer einet
besanbew/vibbwc^igettbefd^ebigfi; tmun/obo: gcwar/
Obet:$ö
... %ol V
o^er^fti/cfjarrtHitmfWrtee wirbt /ob«: b« rnifornmcn
oC>ei: betetcema mag / gegen )nm xmix^^mMd} s>nlD mit
cmfi vnb fletf tiAc^eylat/ ^bUn vvlo jiiimanett f^U / old
nTcrce/atifclbefoc^
f «Depgtocl)ci{ ßllm »nr/ wmb vnrcrfcbcr/wicobgo
ntelt/ bey vnfcrn ämptleurdt/vnbcrt^nm rnnb t>er«
WAttbrm/ewIllid) v(tt%<() »'wb t^erfl^aifm / 2f ud) )ncft
b4s in jrc pfltd>t bmben/ fol<^ toit obgemelr /mtd; 0<^
rreutvUd>m $ö^ten vnb $uttoIn)t(l^€n / )?niib bce m itrett
nmptcm bcaelt)€n / (^etfftg AtiflFTe^ne $d^b(tt / bamit
^cm lAnbrfnbctt gd€btt)tibnaci)fornmctt/vfmb folitc^
^cfcl>:Uc^ 5Öfd?Mb/biirc^ vttnb t)ttbei:fd)iciiff /mtd^ <mb«;
^tr|c^Mb vrtnb vcrguttfliguitg f«V&)mmcii/ ttrt ger^n/.
«od^ gcjlatr wevb<»/w» wiittPfi^/J^ib«: gcwcipbc»
f X)nnb ob feitumbte bcm ^yligcn Kci^) i^nberwo^fV
fm / vri9 Cl)mfiir:flm / ^flen /ob«: <»nbcrc ötenbc/ 15>
Kctc^s t»iiff mic^gejogwfcitt^/wübct: b<tt <uifjgcrt4)tw
Srtnbtfctbm vcrgtr^ltigcn / bois^cbcH / <»bf lagen / bef rie*
gen / ober baö jr mit gen>alr Ottc ccd^r nemen wiirben/ inii
bemfelben/ fobae jö fi;ifei>et: t\^ befe^e^e / folkn «Ue tiit
fo bee emianet / oberfiit; fiei) felbe jnncn werben / naebey«
len/l>elffett retten vnnb birken /rnnbnit anbers \\mt>9
lenz als tvere es fr felbs/ober ber iren eygen f«c^. <Db abec
5Ö frifd[>er t\^ / nte^ta gc^nbelr iroiben werc / ober }s^tt
werben m^gen / vwnb bi< f^ter jre belfjw / an^engcr/
unnbfurfd^ieber/vort vns/tJnnb vnferö «»bwe/ens wxf
beml>eyligenKeid)/i?nfermfreimbtlid)en lieben Btöber
bem l^^mifö:)^ Ä<5mg/ ober rnferm €Ammergeriei)r/
inn hii 7id)t / allee mw^laut beö ^eyligen ^eieljö AWf^
geeichten otbnung IDenwndert woiben weren / X)nnb
bannfolcbe BDenundation/ and) ber <ßcyPlid)25ann/fo
itad) loMt vnfer vnvib bcs "^tid^Q oibnung jß l>ilff b«:
Penwieia^ion erlangt warben mag</Öo fen b«: &!«♦
0«
^ecoW^i^tttwrfciJbefbegcrt/mbcöwillctteedna^Pe^
t>ereti w»lt/ ^tlf^dnnfoU öec^arfi/vttbo; welchem txt:
r^etci;gefeffert/Vff 4nfurf)m vitfec t».nt> vnfces «bwefcrta
rtUf^&em Ijeyligcft K«id> /t?nfer:8 (T:cun6tU4)cit lieben i>iSK>
b«rö t>ed ^^mifd^ Ä^gs/obet ^ttfeeeÄ^fetlid^efi
€«mmei?geeidt)re/<>t>et: fo et: tycf mtf? ei:l)ebUd)en »jfac^jen/
^rt t>tt9 / obee je^tgemeltem vnferm freunbtUc^en liebe«
>ö?öbei: / trtrt vnfcptn ahrrnfm/ obec bemfelben Commet:'/
gc«<i>t ctlaffctt wöErbe : 2tlfbann bei: Äwy f /ittit wele^em
beur^^etcr gefeffett/vflfglctd)me(fig<wr»d)ett vnfct: / t?tmb
"xmfixeabwcfme rtu^bem l)eyltgcnKeicl>/vnfei:sfteimbt
li&^m lieben BjöbecöbeeKom^&dmga/obeirgemeltö v»'/
f€ve C4mma'g<:dcl>tö/biect:tlei:i: 2tc^t /gegen bemfelben
tretet ijngeweygat'J^jreqmrctt vnb voljtrecf en / 3ntt aP/
iei: m^^ffen xvit vne mit gemeynen ötenben <?ll^ie von n?e/
gen bec täpcmtion ei:f letrto: 2tc^tA?ttb0e|p:oc^ttet: v?r^eyl
retrglic^en/ V»b ii,tn viifei^ge^T»^ C<Mnmei:get:icl>t6C>:b*
ttung/t>fföirem ^«Ä^«^ Keid^ftag vfgecic^t/unc
^ieno: bauon melbiing gefd^€t)en/ Imm verfeben vnb gc^/
o?bent^>abert/Prttti||tt)etilrtnbtfi:ib|latlici)ge^Anbt^rtbtt
^cn'o biebefd^ebigec epnfllicj^ S^0t weirbcn / Voci) ticm
obgemelten 2tt:tiai,l ybAö.bect^Kitet: mit bcr t\)<it imU^
Zä)tB(fMUnfmM/x>mU\¥^Ud^f,^,,, ;
.rrr n
|tTb tt?elci)ei: bife wtfei! ojbttttng t?ttnbi?erpflid>tefi
' vemd^tcrt/ t^nb ber nit rolg tl>un / rnb vcvfdiaffm/
' obet: lefllg Obet: feiimig batinn erfcbine / vnb baffeb
hiQlmnt>tUd) vnb ml Attgbai: feinwurbc/ben / obeubiefel^
tjen / erf ehrten /eefletren ivit ^iemit/ buire^ follic^ vevAd)^
tnnQinn bkpmtbte fribbnic^e gefallen /X^nnb brtödf^/
bann gegen benfelben /mit iDennndm-ton/ et:Jlei:öng/i£^/
t^ci^m/ vn'o tinbiitts^\isf>\ä)^pimt^ m^v^^t ^aff/
lol Vi
^iiä)/ vnfim fccunbtUc^e» lieben ^t>ec/ be« A^mr/
fdhm Äoni0 / obec »ttfee &cyfcr:Iic^ Crtinmergeric^t
prcttgf Uc^ vnttb rtwblofltc^) pjocebirt/ fü^Qm^mmm/
xmb ge^belt werbe« fbU vmb möge/ XCie fi^ nad)
lAttt x)»ftbaiipwcif»n0 piifwö Äanbtfitbws »nttbfwnff
.Httb ob fi4) jöti^ogc/ b46 femrtrtbt bifem Vttfecm
^Umbtftibcn juwibct: / beit rtitbernit mit ^eeres
frrtflrt/oberfunfj gewaltigflic^ ijbersie^eit vcwW
©oH alfbatttt vttfcc ^eyferiic^ Cammergeridbt nuff an^
fTtc^ett beö/bec (idy rberswffs bef<>:gt/ rnnb ficb gebuc^/
iic^8 cec^rene erbutte/ ober <5ber t?iifer6 IKeyferlic^en ^ip'
calö/ völligen benclc^/ gw^lt/ vnnb m^c^t ^oben / beneit
fo in Werbung t^nnb vüflmQ (Junben/bei ber pcm vnnt>
prajf ber Z<i)t jögcbieten / ron (ollic^cm gw^iltigen/
t^atUd^ctt |TLirttemen/x?ttb vberjng ab$6(ie^)tt/vnnb fUfy
geburlid^ö ^cc^tene benagen jölrtfrcn»
* StX^Ortberber/oberbie/benctt «Ifogcbotten/rngc^o:^
fam fein würben/folUIf bann »nfer Äeyferlic^er ^'ifcal/
gegen bcm/ ober benfelbigen t>ngc^»o:rrtmett/$uber ^e^/
claratiott/ «uff obgemelt tnanbat/vnnet^uglid)/ vnnb
3umpirberlid)|len p:ocebierenrnttb t?oInfrtrn/2(uc{> t>m
felbigen vnge^oifiwten / bwrc^ r nfer Cammergeric^ / in
bie2td)t/vnbanberpeenbe0 Sonbtfribert0/ xvie fid) ge^>
bürt/ er^ent vtio erHcrt werben» X>ttb foU neben foUidbem
nicl)t6 beflominber vnfif^ Crnnmcrgcric^t/ gegen aWm
V. ., ^ vnb
mb ycbftt be^/obtt: bcr j^cn/fb/tric obgcmdt/mcuV
punc(rnt)famcmcttbcfgw«ltigent?ba3«gig(liJttbcit/qit
gcmcyncflbfoibccwng betpcen ba:2(c^t/mid)5um|iirbct:*
lid>)lcn aufgeben laffcn / iZ^crgkicbw bicanbcrc rniflop/
fmbc$u^mtbtl)«bung/al9wicobjle^t' crfo:&cm »mb er*
ittonm/ Dem ober ben jl^cmgm/ |o alfo rbct^ogcn / vmb
tjccgwaitigt werben woUcn/ mir r^lit^P Wfr$öj«$»^*
bcn/vnbrcrtung $ötp».
^aö t)mb MC fo(?en t)nn^fcßd^cn/t)on Wen
gcö>cnt)c/am Cammetgmc^cöc^^
Httb ob i'emAttbte jö b<«tbt^tmg vitb vc^Wp
' ^ungp:ibensvnbrcc!?tett6/bein anbem/ »ermog
vnfae tanbtfvibcn& 5Öge$ogctt / ober ^>»IfF ge*
tl>.w vnbber^lbeitcvntc^ctt foficn vnnb fd^abeitioffäe*
ircnbtv'rtb crlttfcit/foll jmeber t^>etter ober vergwalti>
aer/biefclbcrti;b$utr(^ett rnnb jtterffdttcn fcl)iilbig fem/
jOitb iit bclfelbm ^elf|tr6 willen jle^n / t>m »ergwaltigec
<iWb(A'o tnitbert^at / 5Ö «blegung bcsfopene rnbfc^a*
bettö$öucrm(5gen/ober<?uff mefftgung vnfers Cmnmer*
gertd>te/tnit peen ber 2(cc)t/ folitd)8 von jme ^m^m/
Prtc^ö jme aud) vnfer C«mmergeric^>t / alfo fwbcrUc^
jpnbvngevrcygert vcr^lffe« femfoK.
Qae am Cammmxid^t ntc allein anffWe
5)cn/pnt) mcfcQung ^:mapa(i(c!;
Igot vii
(TVYJ3t: wollen mtc^/ b«ö im fall/ brt cyitcc <5cy(?^
jj 1 1 lic^ cbcc XDcltUd)8 (latibtö/tvci: bei: weire/S anbt^/
•^-^^fribbwd^igec weif / befcl)ebigt / vecgivoltigt /
Ober bee feinen / vrie boö nmnen \:)i^m mö^t/ nichts
itufgenomen / ^an S,mt>tJKi'om suwiber/entfetjt wuc*
be / Pas alfbßttn jö beffelbigen Vit^waltigten / bc/
fct)ebi0tett / ^h mtfc^tm willen vnnt) gefallen flehen
foll / bm t^ret: vtio £anbtfi:tbbjed)et:/ miflf t>ic pecn
bec ced)ten / rnnb vnfets ümbtftibme famptlid)/ ober:
becen eyne inf^nbevl^t/ Parsörmbbiejögefugte ver/
gwaltigung / befc^ebigung/ober entfe^ung/ mit rnnb
neben obgemelten pjcencn / obet: abet: rtlleyn p:ittcipali/
ter/ tmnb in fonbec^^eyr/on vnferm ^l^ey/erticljett Cam^/
mergendjt fiti^nemmen vtmt> jöbeflagen / iZJawuff
jmeanct)burc^ vnpx Cammer:nc^ta't>nb^eyfi^ei:/ftir/
beriidjen i:ecf)ten6/wie fict> gebutt/verl)o!f|^n t?nb geftat^
^et werben foll / Pocl> in allweg vnfhm Äeyfeclic^en
;f ifco fdna: geced^tigf eyt bei; t?a*wut:c^rett p^m falben
t>nuet:g«Yfcnlicl>.
f(gCi)tgun3Pnt)iBmfc(%img/au|f Dcß
Hnb fo alfo vnfetm Cammergeirieljt/ angeregt
1^ tit gepalt / bei: befc^ebigimg / ober entfe^urjg
^^ ^alb/ neben venvuccftetrpeen/ obei: filVfictjfelba
alleyn / one bie vetxvii^^ätpcm/ geflagt müipbc/ rnnb
bec beklagt bey an^Kmgehbei: vnb one t^ollenbtei: trecbt^/
fertigung / vo: ober nac^ bei: Briega bewefj^wng/ mit
tobt abge^>nwui:be/ 2tlfbann foll bie Jitflcm^ vmb
red)tfet:tig«ttg bedrtei: befc^ebigung / obec entfe^img
Wb/anffbes beklagten nadjgelaflene feben dornen vnb
v..^.vvj 35 Q fallen/
fAllm/ vnb bk SB^tn fd)ttlbig fem/biefcIbigrcd^^cttiV
ffung tmb ^nfian^/m bem fi<ittbt/»?ie fic t>k befonbett/ $0
Cotttmuictrett/vnbwoa bcc^bcitmitredjtcctent Witt/
5uuoltt3ie^m/ober (ic^ fimfl itt attbcc« weg / mit bcm ÄU^/
0et:$u«€rtwgcrt.
►© rtba^fad^ werc/b<t8 voJbiferjcytyemAnbacnt«
) feijt/tJnb noci) nit wibcirwmb «(Itttiicrt/ ober rcr^/
ntog Pttfct: Äcyfcrfic^en Kcfolutiott bif Äcic^p/
tags/ jö j>ecglcic^uttg nit gcbiarf)!: wwrbe/ ce n?a:c inii
£attbtfribbnid)igcft / obecgcmcyncn fc^cc^tettctttfc^wn^
gm/bem obcc bcitfdbm f bU je fojbcrung vnb Kepimtion/
j?ei*m<5g bcs ^>ieuo: «ufftcric^tcn/vnb j€Q «rtlcrtcn £<)nbt'/
fribm/ ober futtfi wie t:ccl)t i(l/ jufttdjen vnb jö <mf trog
5Öb:ingcn/^iemit pnbcttommen/fonbet: |cbcr jcit vodbcm
tenfcitt/Poc^ bcmiitttwwta: fciiteinrcb «mb iB^upKi^
on t^nbegebetn
"']cprtnbpcc^öcrf4t)m.,r.
6ecrc|fcu&t
XtQ it4d)b€mfid> öitd) ^jettm/mit bentl^cttmi
^wtnb p:ibb:ed)mt/ bie gcle0ml>q?t bccmalfctt jö*
^*^ tt:cgt/b«8 gegen )ne»bießt:<iff bc^fribbrncbs/onc
gefebjlicbcweiteriing/ vnb gr^ffern »ncatb/ nit fanfiic'/
genommen i>nb gebmel^t xo^m/vvb^^\^ boc^ cec^t
. _ »nbbil*
^ol VIII
vnb hüUd)ifi/ tws tin ycbci: bo; mif^nbclt/ bcrgeboc
fMct)gc(fraf|r/rttt)&Kfclbig (ImffftAcl) gcpolt vnb gdc*
gcrt^^eyt ferner vetr^wblungvnb bctfelbenrmbflcnbt ge^/
fe^t vnbgetnepigt wetrbe/ @o w<$Uett wie t>tt8/ ober iti
rttfccm abwefen auf bcm ^ligcn '^eid)/vnfctm ^mnu
liefen lieben biöbcc bemÄ<5mifc^ett]R^iTig vo:be^ltctt/
<mc^ vtiferm €»inmerget:ic^twmge|lelt Vttbgwaltge^/
bett^ett ex officio, ob^c miff begcm ber pact^eicn/ bic
be(f impt/peenbef £mtbtp:ibbwc^ö/in eyn gelt peett juwci:*
cnbern/rnb bie gelt peen in vnfmn ^mtbt^iben befJimpt
jumobetietett rnbjömcffigen/ obecabec m fJabtbetrfel^^
bert/ t^ic peen bei: gemeynen cec^ten/boc^ in all weg tmrerm
^ifco Vrtobbmc^ig/ fut^emen / wie fic^ folliclje icbec
$eit/ r ccmog vnfec vnt> bef 2\eic^ö gemeynen tcd^tcn/fwc
nw5/et;bm: vnb biUid? an/c^en wccben.
SStc gcgett bcnm / Mc tJce^n&bmc^ö / oöo:
c^att/ pcwac^c fein/ gc^anöck x^tm
a&pwrsant)timp»ccJ>icrc
tt)cK>m foll*
.Hb ob femanbt von (P)mixjVPett/ Jneflen/pjela*
l^ten/ (Swwen/^entt/Kitterfc^^affi/Ötet obet am
^^ bem/woö witben obet: wefensber wetre/Cßieyfllict)
ober XVeltUd)/ ober t>U )ren wiber bifen 5 anbtfriben aw/
griflw/^epilid) hinweg geftlrt/gefeng^lid) entl^altcn/
ant>mt verf aufjt/ übergeben / feine öc^lof / @tebt vnb
^eöfcr ^eymli^) abgefhgen/mit vnre4)tmefllgen/ furfc^^/
liefen tobtfd)lcgen/mo:bt/bwnbt/ ober in onber weg / an
feinem leib vnb giftern /wiber rcd^trnbrnfernSanbt/
fribettbefd;ebigt/ober vcrgwaltigt mtben/in xva^xve^
}5 m bod
brt3 hcfd)d^c/mbbict};)(tumitoffcnhw/<md) bec Älc^
ga* fic boö nit bcweifeit wolt ober ftinbt / t>i|b bicfelbigctt
boc^ rt»^ trcblic^ctt/ et^eblic^cn / gnögfamen attscyßim*
geit/ in i?et:brtd>t|li'ittbcit/ obec bmio» qm öffentlich gc^/
n4cl)r wtnb gefd):ey rv»«:c/obct:aba: fo «wf bcrglcid^cn an*
jcygungenyemrtnbt in va;bacl;t(Iunbc/ b<is er foUic^cn
r^ettem ob«: bcfd>cbi0cni / wibcr 0em.:ltcn Ärtnbtfri*
bctt / ^iarf / bciflAnbt/ ^ii:fd)iib/t?nber ober bucc^f H^Ieiiff/
effen/ rrmcEcn ober anber vergunpigung geben ober gc^
t\)m/ biefelbige gel^aufet/ ge^jerbergt ober entt><*ltat ^ett/
vnnb tx>d) foüi^ nit offenbar trere/XX)ollen wir / bamit
in foUic^en rnnb bergleic^en feilen ber befd)ulbiger 5«
femer f Ug/rnb ber befci^ulbigt ju auf filrung feiner fc^ulb
obervnf^ulb/bepo pirberlicl^er vnt> mit tt?enigermfo>
j!ch f onimcn m<$g / boö ber befd)ebigt gut fug rnb mac^t
^yaben foll /bm/ ber al(o ber t^at ober bef $öfii)ieben3
ober 2;ufe^en9 verbrtcl)t / v^z fcinmi. be^ t?erba4)tett or/
bcnlid)en Jilic^ter/ ober «ber voiX'ns/obervnlersabttJe^
fens auf bem^>eyliget>Keid>/rnferm lieben b?uber bem
Aomifd^cit Äonig / ober vnferm Äeyferlic^n Cammer >
gerietet cntfcl)ulbigung mit b(tn eybt jutl^i^n / fin^ne*
mm/t>^d) brtö er bcm Aic^ter t>m a* erwelen m^rb/jöuo:
<trticul9 weif?$uerl:ettnm geben/mipivas vifiid)m er bett
be/ct)ebigcr in verbildet / Vnb fo ber Kic^ter bic vifcvihm
vttban$eygbeprerbflcl)töfur ert)eblic^/rnnb ber fdc^en
furficnbig vnb 5öleflid)rtnfe^ettttnjrbt/fon erlrtbunger^/
Bennett/ rnbbafelbcnbiertrticul bepvcrbrtd>tö cinmtlm
hm/ vnnb alfo bcn verbrtd)tm/auff eyn genanten ta^ €ii
tierti vnb furl^ey fc^en/ VO0 er f ey n Cburfiirp/ober ^tfl/
perfottlic^ juerfc^einen/ ßwff bie Sirttcul bes rerb^d^ta
im Kcd)tett antwurt jögeben / vnnt> fic^ txitanff felbs
^erf<5nlid) mit bem eybt 5Ö purgieren/ vnb alfb feinrm
fd)ulbtbAr5ut^n/ rtud) mit imnb neben foldber labung
bcmvctbaä:)tm anflabtrnfer vnb be9l>eyligctt^eid)0/
cyn vngeuerlid) gdeytb/fiir jnej?nböUebic)l)enigcn/foec
mit jmc $a folli(^em r^jg biin^m wwbt rngewcrlic^> $ö/
Ol. IX
bcy vttb von folc^em tAQ/ bif wibet: m fr fcbcs gcwnr*
fflm/ 5« rd):eibcrj/ welche lrtb«ngrtttc^ im fall/twie btefel«
bigbcm Citiatcnnit vubct: rtogw/obccm fem gewonlr/
rixbej^mifimg vcrhmbt werben moc^r/ «n jtvcycn obcc
b:eim cnbcn/brt ftc bmt Citiertcn jituerfc^cnli^ $u wilJcn
lommen moctjC/ Aitgefc^lt^gcn irerbm föU/ ^Jaraw/f anä)
bcrCitterr/ xv^t fein Cbwrfwfi ober jiirp/pcrfotthc^/
XX)o er ober eyn (C^ur^irfl ober ^r|i/bwrc^ feinen vol*
mec^rigen Znwal'ot ^öerfc^einen / vnvb vffbk wttml
5Öantwo:ten fc^ulbig fm foll / Pnnb fb er t>k remey^/
nen würbe / fo fe« ^ann bic flagenbt parrbei bm vm
ba<i)t/ bmd) gnftgfam mtjeyg/ober eyn gerucl)r/ leimm^/
ober rtber burd) eynen glanbwirbigen jeugen / ber von ber
tl)4t/fnrfcb»b/bei||anbt ober 5Öfel)en/t«nbtfd)rtfp: gebe/
<m$eY0^/(Dber ober iro ber verbackt germgs jlAnbtö/ vnb
berÄIegereynt^ob^e^Hic^eperfon/ vnrtb jres glaubens/
(lanbtö/bej:tommenö vnb Haltens be^anbt were/ vnnb
bm^miff fein eingeben artic«l/b48 er t>k worglmibr/ mit
bem cfbt etl)rtltcn vnb befiettigai xtnirbe/ Öo foll alfb^ii
ber verb^d>t fd^ulbig jcinrnnb jme mit vit^eyl vfferlegt
werben /fid>pcrfonlid? mit bttn eybt ber^dben su pur*
gieren/lße were ban/bas ber ^id^ter mif reblic^en/e^aff*
ren tnfad>ett/ bic i'nie in red)tbArgetb4n/ bewegt vmtb(/
yemrtnbtö ^u Commijpiricn jögeben/vo: welchen ber ver^/
b<;d>t in ferner bet»«ufttng/ober funfi m gdegnen ojten/
bin eybt feiner purgation perfonlid) t^et/wel^es /me ^ie^/
mit jögclaffen fein foll* XCiirbc aber eyn Commun/ftc
were (öcyfllic^ ober PPeltlid)/ bermaffen furgenonmten/
foll ber 5weyttl)eyl be|? ^rttl>3 berfdben Commun/ vo:
bctn Conuniflarien/fober^lb veroibnet werbe foll / pa*^
fottlid) 5Ö fc^ weren fc^nlbig fcin/Vnb wo b<wunb^ etlicf)
befonbervcrbecl)tigperfonenbe|? JS^atl^s/biird) ben Älc*
ger benent wiirben/bie (ollen tntber gemelten zweien t^)ey*
lett/mtd)^jfd>werett eingebogen werben; XXh aber ett*
lid) berfelben Qirabt ober gemeyn verwanbte / als fon>
ber perfonen / (le f^ie« inn ob«; anfRrMb 2s^Atl>ö/airo
25 tiqj verbadf^
v«:b4d>t xmtbm/^oll ee bcrl?albctt/tt?ie mitimbmtfom
betn peclonert/obgemdterwwrtcrt gehalten wetröen / X)nb
ob bcc befc^ulbigt/rtlfo gcof^Uc^ vctbAd)t/ bae txt: mit
purgation von tti^tett / 00 foU jö bcfc^eybcn^eyt bcs
Aid?raö jie^tt ime bk vff0iQm ober tiit/bie bann f<i)wc
rctt foUcn/b48 fic glmjben bA© bcc obcc bie/fo ftd? mit bmt
cybt etttrd)iilbt0t/ ccc^t gefc^ivoiett ^>abm / Dnb fo ec fbl^/
lic^ putrgotiott getb^^tt t>At/foU o: bef rerboc^ts lebig fm/
vnb rtlfömttt bcybc cybt fuc cec^t gefc^wo:en/ genital
jvecbcrt/ fo lang oif bec befcl)iilbigt in t:cd>t bet t^t vber«
wunbm Witt/ 2(lfbattn foll vnb mag gegen bem vber*
tt?uttben/al3 bec t}:}(it fcl>ulbig/ t»nb eynem meyneybigen
mit bet: fttaff vnb fv^nfi/ wk fid) gebiitt/ p:occbi€tt vnnb
gc^belt wctbcn»
f tOutbc fid) ober bet befd?iilbigt bet putgatiott ob«:
cntfcl)ulbiguttgin eynigen weg wibetn/ ober «bet vff bte
f\i\i}cxfd)unQ vnb reitagungperfonlic^ oneglmiblid)rtn^/
jeyg el>af|tec vet:^>inbet:ung/nit er fc^einen/ Öo foll et ulf*
bann / be^ fo ec reirbac^tobet befc^ulbigt u?o:ben / fdyul*
big gel>alten vnbcdmt/and) bi^vmffbcm ^^leget/obcc
i?nferrm ^eyferlic^en jifcal/labung/jufeben vnb ju^o:en/
fid) follic^er t};^itt falben in bic 2(ct>t vnb peen bef S,mbt9
fcibenö gefall en fein/ siictrfletren t?ttb benuncieren/mitge>
t^cylt/3ud)bacauff one treitete beweifung bet befdjul^
bigun t^at Ci£3 vvcre b<mn bas bet bef lagt fein rnfd^nlbt
botsiit^öngefaft wete/inrpellic^em er bann ge^o:t wer/
bm fblQ in bic peen vnfcve ^anbtfribene etflett / bc«
tiundett/ »nb funfi in follid^em / wie fid^ gcbwtt/ pio*
ccbitt vnbge^nbelt wctbem
fDnnb xc^ et btphf^lhm «Ifb in bie Zd>t beclotiett / /ö
follen wit/and) eynid>et C^utfnrfJ/ #ir(J/<K:ane / ^en/
(Dberfeyt / ober jemanbte anbers jnc wiffentlicb in few
mm i^ofi/ bawf /obct fwnfl mtcntW^oi/IMr^/^^*^*
bctgcn/
bcc jtte bic 5cit ec in bec 2Jct)i: ifl / fc^cuwm / fi«: vmcUid}
a(i)tm rnb ^rtlten/x?nb 5?oii mmigliid)m gegen jme gc^/
^rtttbelt werben mdgen/wielic^ md) Uwt vnnb pcymog
beö r ffgcpic^ten 5,ijnbrf«bett gcbiüt»
f tPo <^bec bet i^ettigfortlfo/ wie obgemelt/Citiert/
feins leibs gelegen^eyt l>rtlbett / obec funfj AUp Üinbtlü
d)m e^afFten/felbfl pwfMid)ttit ecfcl^emctt Üinbt/ ©oll
et bec^alben von fctmt / ober: ober von bet ne^fl nc^
hm jmegefeffnen ^mfä;}afft ober (Dberfeyt/cynglanb*
Ud) vilmiot vnberberfelben (Dberleyt 3fnfigel/bem Atd)>
terrberfcbiden/rnb <?Ifo feine nit et:rct)einms/p:frtc^ert
vtinb entfd)iUbigung fwbiinQtn k/fen / ^amnff beu
2^ict)ter jnie weitere Pilation .( wo «nberfi 5?er^offctt>
lid)/ba9 bic verl^mbcrnng in t«r^ vflrt>o:ett.ober md)'/
Ulfen werb)$uli?fren vnb «nfei^en, VO0 tut/mit verojb'/
nimg ber Commiffarien obgenicltcr maffm/m fnd)m pjr>
gc^n vnb ^»»nblen.
f tPer aber bcr verbackt cyn C^urfurR/ober ^lirfi/
berntoci>tfonid)eneybt VOJ bem ^i4>ter/burd>bef^alb
feinen vonmec^tigen2inw4Ibt/b^r$öm wenigflen eynec
vom Zbel fein foll/in fein feel fc^weren laffen / X>nftb foll
in foUic^en fachen Summarie/ wie bann bef Keie^e OJb*
iiung/ fribbmc^ö falben gemad>r/ vermag /«Ujeit p:oce*
birt. werben»
f iSs follen vnnb mögen wir/ ob^r in vnferm abwefeti
Au| bem ^eyligen Kei^^/vnfer lieber Biöber ber ^omifd>
]^ottig/ober Vfiferj^eyferlic^ Cammergericbt/nitalleyrt
i>tfanrdjfettberpm:tl>eien/ober vnfers^eyfedichcn j^if«
cal6/fonberrtttd?a«f eygnerbewegnwf?/ vnb von Zmpte
wegen/follid^e pnrgotion vnb entfet)ulbiflung fiirncmen/
vnb biefdbigben jhenen/ ß obg^melrer moffen in ver/
bae^)i:(i«nben/$öt^6n vfpcgai. ^»-^ i **- -"»^ - vr:
rjp>
m €rfi ^u4
f Pub (olUud) cyttem yebm/biet: ben mtbcrn m't allcyttA
b46 et bcr t^rtt obet fwfd)nbs/vtni obgcmelr/ vetbcc^tig/
fonba* aud; bas er betfclbeti fc^ulbig wece/betlageit/ vnt>
[tienbef weifen tpolt/ vorbehaltet! fem/ fbIct)6V0t vt|3/
vnbvnfete abxvcfme/ tckvil gemelt/ vnferm fcäinbu
Iid>ctt Itebeit Bmbet: i>cm Komijc^en !3^6tttg/ oberem
fmn '^cyf(itU(l)m C4mmet:gcricr)t: / ob^ ottbem oibm^/
liefen gecic^tett/brt^^mfollic^ fachen ge^d:ett/$öt^>wt vnb
füt^xmcmm / bafelbfi jme ß«d> furbeclic^ vcr^olffe» wccf
beitfolU
f JPo ober yemanbts ben anbertt onc re4)tmefjig v:*
fi«^ t>abec^ti0 modjen/ vnb vedeumen/vtittb benfelbett
i)ei:bad)t im i:ed)ten ttit «uff^ten tvolt / @0 foU bec/
n?ic /e^t gemelt/ vecbed)rig5Ömac^ettt?nber(i<wben we*
t;e/iimd>t ^bett / ben/ fb jncn t>itma^ vetrbect)tig juma^
d)ett vnbecffanben ^ette/ an vnjerm Beyfecli^en (Cam^/
merfjetid)t/obei: femem o:benlic^en0e«c^/bef t>alb fui:«
juncmen/bafelbftjmc mic^rcc^t fucbeclid) »et:l)Olr|^n
vitb gcfTatttvetben fbU ♦ Vnb wollen ^>iemit allec (Doe»:«
ley t vnen^ogen/fo bef mad>t ^«ben/wibec bie/fo in tn<u
iefii3 l>öttblen vett>A<i)t fdn/tyae biefelben (Dberteyten mo^
gen ^anblen/ wie an cynemyeben oit \)^l<>mmm t?nnt)
cee^rij?»
t^ott ^ttctactott Wen /MC ]xc giuctr gcfc^rft*
cC)cr tpciß Pcvcu{]cm/ot)ar MC folltc^c göccr
mianöcrn^ScI^aUanncmcn.
'Cempedanam/o:bnen/ feigen vnb wollen «?«:/
) SU Ixwbt^bung t)iib t>ol5iet>wng vnf^e Jlanbrfh>
benö/ob yemonbts/rott woö tdttym/ @t«nb3
ober wefens bcc were/ ou^ reblicfjen anjeygnngen/ in vm
tad)t (wttbe/bae er fein &<i){^f/^u'ot/bm0sm^/
t>4b ober gt!tct;/gcfcl>:ltd)er mcyttimg/ fme jö voJt^cyl
petfaiifit vctrcttflcct \?ccertöctt/obct: jcmanbe itt fc^iitns/
obcc anbei: wctp jögcficlt winb cirtpcbcii/m xvitö fd^m
obix QcftiiU bas befct)e^ wcre/ x?nttb bcn Ä^dnbt^ibcti
bacauff vbct:|vtt:cft ritb gcbzoc^ ^ctt/ ©aöal^^^nit reit/
j?rtb m vitfccmabwcfert mif bem^cyligcn J^eic^/ vnfcc
lieber Brnbec bec A<5mifc^ ]^<$ttig/ oba* vrtfer C^mmeo
pet:id)t/t?onmttpt6 wegen/ ober ouff rtttniffettber befd)e^/
bigtett port^etctt /ober xm| ere ^eyferlic^e jifcrtl8/nirtct)t
vitb0rr4lt^>4beitfoU/bettverf4Uflxrt: t?ttb tmiffcr/rerett^
bcrer/eingeber/Vttb Amtemer ober fc^trm^ratt/fo ßttge;
5eygterge|t^:hd>feytvnnb betriegettö/wie oben berdrt/
5?erb4cl)t weren/ fiir fic^ m aller tnaf/rvie in ned)pem ar«
tiail cTefet5t/$u £meren/$ß fo:bertt Vttb befd):eibett / fid)
foHi<^er gebacl)tcn gefel>:UgBeyt: 5Ö ejrpurgieren vnnb wo
cr/oba' |'ie/fo fold^er mafTen befd)nbett xveren / perfcnlic^
nit erfd?emeu/ober t>k piirgatiott nit t^u» «mrbm / öoll
alfbattttvmbfollKl)er )rervngel)o:ram willen/ vermag
obberarter arrtoi!/ gegen jnen ge^belt vn'o p;ocebiert
waben.
J^(I? © foll 4ud) folltcf) tl)etter vnnb Jnbbjed)er / nie>
^^^ manbt ^aufen/^rbergen/ e^en / b^encf en/ entl^al >
^^ ten/ober ^rfd)ub t^>un/in ferner (Dberf ey t / eygen^/
tbwmb rnb gebiete» / Öonber biefelben annenien/vnnb
$öjttett mitbem cmfl/vonampts wegen/ rid)tett/t?nnb
Md) anff menig^icl)6 f lag/ red>t8 vngefeumbr gegen jmn
tJer^elffen/ bawiber fie nit fc^u^en/ fdyitmen ober für/
tragen f oU / eyitid> trdfinng /Jid)er^)eyt / freil^eyt ober
gl'>7bt/ XPann ftebef alles anfjer^lb verwill igung be^
wiberr^eyle / vnentpfengfltcl^ fm/ rnnb nit genic(]Rit
folU«/
folleit/m f eyttctt weg / voAm wk in allm rropungm Xfttnb
fLd}cd)cyutt/fntxvoxtm/vnb glcytc»/ t?onbefr»bicgcge«
bcit vvctöm/ folc^ett jtribbuici) tpoKctt aufgenommen/
rnb bßwnn nit begriffe« l>4bett/»nb foU bec Sieger in t>i*
fen feilen nit fc^itlbig fem/ttt ber t:ecl?rfectigung ju ^leic^ec
gefenghtuf/obeu poenam talionis fidjjöbegeben/^Ottbec
rtlleyn (Cmitton jum rec^ten/xvie fid) b^e gebwt / jötböm
tPeId>ec rtberbtefelbig nit sutbnn veirmoc^t/ ober fnnfl
cyn verleiimbte ober vnbet'mtbte perfon were / foU bUfiU
bigbif juenbebcf rec^teit/nad)ge|l<;lr ber perfon/jöc^*
tigntcl>vertt?Artn?erben/i£8 wer bann /b<i6 ber tbetter/
mit berna^mbetretten/ ober fnnfl bk t^t fo offenbar/
basfeynerbeweifung von noten/ ober bie df^balbt t^ön
mocI)te. 2tlfbannronber^abt>afjtigKIeger/ber Canti*
Ott/vnftbberanber/fo»>nbeBanbtobert>erleiimbt/berver*
warung lebig ftcfyu VOit wollen awl) / bas alle €l)W/
frirfJeit/ j^«r|ien/vnb anbete Stenbe bef Keic^s/tn ah
ien vnnb jeben jren tr<5|?«ttgen/ftcber^eyten / furwo:ten/
vnnb gleyten/ erf lert ^cbter / md) benunciert vmb ver*
timbt^ibhicc^h^t/mit nemltcbcit aitf^gebmct'rcn wo:ten/
aitf ncmmctt/vnbauf fcblicflm^-Ttnfgefc^eyben fo fte mt'/
fd)ulbig«ttg/ wie obgeriirt/ ober $n gatlid>er ^anblwng
ober tl>eybiguttg folc^^cr fiid)Qn fytlbm/mit r erwilligung
bef? wibert^eyls befcl>nben ober erfo:bert werben/ fbU
jtteu buid) bk / fo fU $n angejeygter ^anblimg befc^:eibe«
ober erfojbem/geleyt vnb firf^er^eyt nottörfjtig^lid) jfige//
ßytibm werben mogen/vnb fte auc^ beffelben mn folc^en
facl^enempfengflic^rnbve^igfem/vnbbef in aller maf*
fen »niigen genießen/ als weren fie inn bie äcljt nit erf lert
oberbcnimciert/Pnnbwober jribbiec^erme^j bann cy/
nen wibert^eyl ^ett/Pas alfbonnbiefelbigen wibert^^cyl
vmbbewilligung gleyd^er vergleyttnng angefuc^t wer*
ben/bie aiid) )me bas gleybt $u$efd):eiben fc^nlbtg fm föl*
lett/Pnnbwo berfelbig wibert^eylficbbe^ wibem obec
verliehen wü'rbe/foU boc^ ber ^ribb:ed)er 5Ö (old[?em tag/
vnb wtber von banne»/t>ergleyttet xvwb^n^
SVnb
Ol XII
' f t)ttnb tt«ci)bcm fidf matti^feltig im Kcicf> begibt/
b4ö etUct)c Ictrfjtfcmge »ttbctt^mie« / vmb x>afd)U{Ot f«*
c^m/ rort icec^mfc^ffc obtrmm/ vitnbceiimigwci;*
bcn / bem pecfjtcn jöentpic^jcit / ober fic^ fmfl vnbillic^ec
weif/ wibei: jtc ^^epfawflt/obec itad)bmint etttp<$:en/
vn vnwiUmB fleiffigett/ jre ^enfc^afft/ober becfelbeit vn
beitl>«nen bettratt?en / vnb vmb }h r ecmeynte fojberung/
mtoJbenIid>bintd^t:ec^tnemen w^Hm/'i^dbenxcw bm*
felbenjöbegegnen 0eoibne(:/x?nnbgefei5t/bA6 ^^m^iVome*
mutiöe biqaibcn »?iffentltc^ ettt^alre/ ^jen/^etbergett/
obcf geleyreit/fonbec (olleit biefelben bie (Dowgf eiten/bm:*
«nbei: fic^) folc^ rtiifgeb:ettett hielte» /fofie foldtjetrrtwc
XJetnomeii ober vei#;ttben Vetren/ jö pflichten annemen/
(tcb o:bettlic^9 i:ed)tenö/ t)o:iret: ^^ewfctxiflt betttlgenjöf
läffcn/vrjb t^ettltd) l>4nblung jöuermeiben/ bAufwi: foIc^)c
<mf getrette tMwei: feyne ^ey^ctt / fc^ö^en obct: fc^ir«
meti / Poet) foU jrten bie l)CRfa>Afft / nottörrfftig gleyt/fi«:
gwAlt jö tc(i)t geben/ <»!« c^ Ji»:^f U^li^^ebttPliiilJö eed^tcns
gcflüttmvn'ovixk^lffeti* *^^ ' ■ ' ' '
f n^elc^e (DberFeyl: ab^ bi^^tb«: fcmmtbts ctitbielt/
i>ergley tet / ober nit / wie obfie^l/jw pfiic^tett anneme / (o
fte besermmiet nmrbe/biefbnmitfampt bem entölten
rnb vetrgleytett/ für: mnett JVibbw^ciige^Itctt/tmttb mit
0eb«riic5enpeencn/0e0ett)mep:ocebicrtviwbfwV0ef<w:m
wet^bem
16/
^Hbobbie t^>etta: t>ttnbi>bet:f«:ct: bif fwbene/cnt*
^ '^It/bettefftguttg/ober runfibermafTettfiitrcbubo*
betrgiwjl^etten/Älfobas (mttlici)ei: ^Muff/ober felbt
S»K6notw«;?/fofoU0«0atb<mtb«^ei;vttbfamttefitW'
C ton/
* iß > • > -L
iaeJgrli^öca.
rcm/ttAdS>bci|t (ic mn vnfec vitb bcö K^tc^ö 2(ci)t /o:bm*
Uc^er wei^ a-flc« fein/ mit crmfilict^cc roljkecturtg er/
Iattgt€t:pjr^eyl/2(<^t rnnb pcm/ gct)anbclt rnb volrifötti
»jecben / n?ie win bcc ^jcccwtioit / b(Jr wie vm y ei^o allste
mitgcittcmett örcnbm/ivie voigcmelt/reirgliclxn^a*
beji/lrtutcc vcr^fe^cii tmb gco^bcnt if !♦ (Db abeu ycmanbi:
itt t>i\m lanbtftib beg«ifen/ron WAbflmtbte/wirb«
oöcetwfcnöbc«: nwc/(g>cy|llicl5)oba' PPcltlic^/vottye^/
manbbmbil«: ianbtfrib nit begrcifjw wiiitbc/ betrcbt/
bd'lagt obec funfl bc/cl?ebigt/obcp t>ü t\)ttvc^ vn^ bcf ci)e^r/
gci:t)4ufcft / enthalte/ ober bcnn ^tlffobetrbcykgungtbutl
n^utrbc/prtfTclb f^U bwd> bic bc/c^ebigtctt/obo: rtuct> rtt'/
fem Cmtimmid^tcc «rt X)ne/obet:m r«|erm obii^efcri/
mi tHifem fceunbrU^ett liebat B:6be»: ben Komifd^eti
^onig bj4et)t wct:bctt/m pjc^enbcy gebw innle^cne ju«
r^änwiffem .:
^ fici) 4ttäf bic jfejtr^ctittoit |i»c^m /t^ibcr bie m,
rfteiten Jribbjed)ei:/ obcirbetfelben cttt^alter vnnb
pii;fcf)iebet:/ fobcfe^irecUe^ rnnbfo:0Öie^ 5utm^/
gm WHirben / tjflö becr^Jegen cyn iJerfamiung gemeynei:
ötenb/voit it<5teftreinm<5ci)t/öo iolkn Cammenie^^/
ret: vnb 23ey fi^ei:/ folcbs rtn X)nö/n?o w«: itn ^eie!> tCeut^y
fcbec Hation wetren/bber tnnt?Äfermrtbwefen/ an t?nfeni
fi;eimbtUcl)ett lieben Biöbec ben^omifcben ]^<5ttig/fi«:/
bediel) gelangen/ mn folcl;cm t>i< mxtmift $ubcbettcfcti
rnb fapjuttcmcn,
f IDoef) m«g rmTbfonnit befTominber Vttfft: Cam^/
mcniebtec »nb Crtmmeigedel)t / aüjeit auff anroffeit bet
l>efcl[?cbjgtw ober bcft:icgt«t/ (^ct mid> vonmnpte we^/
,1:«»« Nv
#1. Xlil
ccbta:m»
Sgicbem 6v(cgcrft)f^ct^cßSc?ferd
j ^ itlbobber jSEcbter €ym'd)Sc^Iop«b«:bettcf!i0tm9i
^b^tt/ bie bei: C^wcfiitrfJ / Jiicll Ober ©mnb / »nbcc
^m ber i£cl>tet: gefc(pn/bem jWegci: / wie obpc^t/
ttit emantwoJte modyt / f> f oll |mc ^em ]&k0cr in fold)«»
fall/ i?ci:^olflr*ctt nJecbcn/n?« bcc ;i^jccc«noi» l^lbcn bcc
2(d>ernb t?:t^ail/mtt vnfcc Cmnmcr0crid>teo:bn«iin/
rrf bifcm all^ic ge^altm Äcid^f tag vffew^t / *^wbcnt
vnbvcrfe^cmj?»
SSiw t)cr (Baitcrtcn €c?(c||.
'2(c^bcm wtVrtttc^ ^leiw^ttb (cq^ mcrcftich!?fÄ0
vcTttommm/wic «uf /tmb in bm ßcmeynen (Brtn*
'erben Öc^loflen/ mamgftltig be|cl)ebi0Mn0/f<i«
^ens/Krtube/ tlAme »nb bwnbt / reibet vnfxn S.<mt>tftii
bctt oefcl)ct>cn rnnb geabl: werben/ 00 ^rtben vcit mit
wt^vnbvetrwilligunagemcynet: ©tenbe gefeilt rnbge*
o:bettt/X)nb ti^ün boe^iemit gegenwüctigWic^ / ob t>ie er«
Vierten l£d)ter ober ^ibbKC^er / im benfelben gemeyne«
öc^lofTen eynic^en t^»eyl/gemeYnentl><ilt/ober gercd)^
tig^eit fetten / boö ftc ber t>erlu(?ig fein / t?nnb brtBÖ obec
bareirt nit mer aclaffcn werben follen / fte i}i^en fid> bann
mit Pnö/bem Aeic^ rnb ber «?iberpartl)ey/ vmb jre ver*
l^anblung vertragen, ©ollic^ tmier peclaration vmti
faeang/foU «wd^ alle» gemainen (panerben vnbBc^iop/
fm/bwd)hifcnxfitfcm'J^tyfktUd)m Srtnbtfribm/cüJif*
mt/vatiiiiot vnb jii xvtifcn gct^att fein / Vntiö ob bic ge^/
meynctt (ß^kincrbctt / vbcc folIid> r ecfeinbung / bic itc^rec
Obcu jrVit)b:cct>ci; / )tc8 t^qlö / getneinö enthalte/ obct: gc^/
rcc^tigto nicffcn/ober: gcbwod^ciiluflcn/ vmtt> ^termtt
X)ttgel)o:r«m cc|ci)men/t)€clat:imi/o:bncr/fci5cn vnb u?öl /
Icn \f iP/öas fiet>utd} follid) ]tc vnge^o:r<?m / inbic pecit/
ttt bifcm vn|lTm£rtnt)tfi:i&ert/^<^Ht>tl>(rf)UttgiX>nt> txcW^
rrttioubcgtiffm/gcfallmfcm/vnbbiiirrtwff mn bic 2td^t
va:t*imbf vttbbcnwttwtw^rbcnfolkm
^0nt>cnJE#crtt/t)te jt gucgcfe^^(((§
ä>cnt)my pnt> in fcfetm gctem
?N ^f ttlcid)en fcQCtt/ Oibttctt »mb tt?^IIett wir / l>imiit
^^^cmj^Hd) gebietenb / ob em aUcmtiBd^m obo:
^tbb«d)et:/ fein ^ab t>nb gut / eynic^em S^tfim/'
(DbctrBeytcn/Commwncn / ober «nbcm inn fcbitme / obec
ßrtbcc ivcif juflellett / ob«: eingeben tvolt ober würbe/
bae ßWid) lyab vnnb guter / burd> follicf) j^iirf?en / (Dber^/
feyt/Commitn/oberanbernit <^ngenonimcn/ober von
inert felböben t£d)Um / ober Jrtbbteci^ern $u göt nithm
picnommm werben foUen,. VOo ee aber bnruber be/H)c^e/
fo bccUrieren/er^enncn / o:bncn vnt> wollen wir/ twe fol^
lid) $uflellen/ eingeben / ober (olliel> einnemen/ben erfler^/
:reniEcl)tem ober JTibb:echern/rrtfiirtreglid>/tm|leur/
lid) fem ^Aiid) bes nit genieffen nod? ftcvom/ vnb biefelbeit
^rf^en / (Dberf eyten ober Communen / bmd) fbllic^s
mit ber thot im Uc Zd>t t?nb «nberepeen / wiber bie^ib
b:ed)er gefegt / gefallen fein / rnb barauff olfo botwnciat
j?nb veÄmbt w^'bot folUn»
Igöt XIIII
/vcrfcl^en/ ttnbci: btTcn t?nfct:tt ^b vnnb i$^hp0
^ ^>mtblenwöcbctt/ÖofoUcn bic piclfitcft/bKOtic
mittel o:bcnIic^cn getriefte sträng gcgm jttctt ^nbcn/Öt/
<?»ff*anf«rf?cn bcc befdiebigtcn/ t?ttge/ä«m|)tb4mt^l>
tm/fmmg rnbn?anbcl bcrfd)cbcn$ttt^ön/|^fMt:vct:*
ni<5gett ceyd^t/rnnb fic^igfltd[)rmb bVe rbcrpw^ön^
p!:rtf]^fu vrtb ob bic felbigcit fciirmg / t^mtb btc t^cttcrmt
0c)li:rtfltmii:be»/@iorei5ettn?«: Öy/micl>bict^tci:^rc>
niit/mi^vnrct:vnbb.8^ctd)6 gftabvttnb f<i)itm/vcoU
Im fte öuc^alö pcu vnrtb t>cct>mbccci: beeftibs/m jcett
jpibenvertigfait nit\>cr|p:cd>at c>b«:v<itt»cybmg<tt intt
f ein iPcg/^Dod; foU Ine t>k entfci)nlbmmtg/ob fic vet:brtd)t
tt?ecen/ttnevon ben treltIic^ob|ld>t/mtd^5ugcl«flcn
ivccben. ^8 foll mjc^ tpibec bifen jrib/niemmtbt mit
vctfd)2äbmQ/pfiid)t obetr inneynig anbete njegc/rer*
bnnben fem obet: wecbcn / VOmn itTicJblcl^e «Ues flu|?
tmfjt rnfec !Keyfedic^et (DberEeyttmfjtlof vnbf nb«n>
big or^ennett xm^ ertIeren/2^od) inn anbmi flüdm/pm*
cm vnb rtcticul» A>mfclbiQm rerfc^ieibwngen / pftid^tm
obec vetrbnnbtnuffett / ires innl^alte »nuerle^Ue^ vnnty
vnfd)eblic^/t>ttbfoU bifet: Sanbtfiribett/tticmrtnbtmtrd«
necv^fcic^tigenlc^ttlbtrcr/cl^mbung nemmobcr geben/
gebeiiobet:tieinett»
^
JSnb (ilevil Kqrpg tmitb JupFncc^yt fein/bcr cynd
^ tWö fettt^enfcl^aft ^en/<mc^etli<^mitbien^
ren)flici)t/bm:in fte yid} mefentüc^ bod) nit ^Kiltctt/
oberbie ^enfc^afften bawuff fie ficf> v(tfptcdm/i^ 5Ö
rec^t vnnb billigfeytmtmecf>tig fein /BOttbei: imi tarn
ben jccm v^rt^il tmbrwtcrqp fwS:^wtm/(Dlbnen/feijett/
C t^ vnb
vttb xv$Üm xvk/bftö l^nfm^ f>\\id}l^cyfi§vnS^ffn^ ^
rnbcrn ^cyli0c» Äeid) nit fbllcn gcb^It pber mlffmtW^ *
tm weröw/ö^ttb«: wo mattbte bett^ettm mag/ iVfoUctt -
fic «ngmommert/^ettwflid) gefragt /rnntv rmb )bpmif<^
^bloitg mit cwifi gcf&aflt / vnb auff b«8 wcntgft jt: t>al>
mb gut (mßcnommm / gebeut / vnb fie mit cybett vnnb
'^<D fi4 rtttd>l«nf|ftigflrc^ ^^ttu§/bne fi4> itt eyf
itid^etPttfct: Cburfwrpcn/ Jötfteit/obet rtnbetfei:
Ötenb/ <He^ftIid)ei: obet: XV€\t\Ui}(\^ S^^tflm'/
t^umb/Jlrtnb/ ötcttci t obeir gebietctt / frembbcs Äticgf ^/
iioic^/ju^ofobcrsufu^/^Jiföwereeyftl^ig/^Ottcnweif/
ober ^nfl in gr<»frct^an3Ml/mifptbe6 C^wfTJtpm/#tr/
|ic»/^rbet:?3ei:iffbrt(ft eyncöjebcn c>:t6 «nllen \^nb|ö'/
geben/ sölcgcti ^bg<*,r:btett vnbetflcl)rt «Sorben/ ^ fol!
bet C^utfMtfJ/^tf! obec 3tan6 / in bce JwtfJ^nt^umb/
Sanbobct: gebiet foUic^ Äciegfuolcf fid} vetfamblet/frc
bcfp:ecben la^n/weld)cm^cnenjögöt fie gefiitt it>er/
ben/Dnb ßwvifUfidyvffVm/obct vnfatt fMnbthV
djai lieben 23:«bei: ben 2\onnfcben ]^<5nig rtnfagen/ vnnb
bcffclbeneynen guten fcbein »nnbi??funb haben würben/
Öofbll man fUQcl^^oifumlidymvffjtcn fof?en paffierm
Iaf]cn. pL^bficabec feynen «^enm/obccv^rfpiedjerl^et^
Un att?Ü5eigen / obec fie^ aucbmit grwnb a«ff eynen ^:>m
tcn anpigten/ 2tbei: tyae ber/elb fblcb^l^tiegf uolcf / es fey
wem ee w<5ll jö gutem / auf vnfemt ^eben vnb erlaube
ttwf / obec wiflenbm rnnb betrangten «blicken v^ßd^m/
«yncnfSg ^jtlwnbAb/^eyna»5cigen$utt>un wiftcn»2Ilf ^
1 ■"• ! ..V
«»«^ •
XV
ilmt}^nmb/^A\M.^!0€i^ gebiet f« liQm/aUm mti^Ud^
bjc0crcl>cl>erteynf5;0Ot)a: 2\ott€nwejf/rtb5öwenit>ert rnö
5uf«tTommcn/öpua':|meabcc fblc^ce fwcftc^ftlbemt
tmQlKt^vöctc / 2tlfbmnfoll ctbi^nod^fmfiffhm C^jur*
facjlat / Jrijrficttobcc ötcnb / alfbaU>(tßä)cn/ jme naä}
gclcgcitl>ait t>cr$al rijt>mac^t/bc^ vcrfamblerctt ^crjti*
iofc« / vitö ant^cnt ]^«e0f wolc^ / jß 2\of vnnb fuf^ / 2(wci[>
xvo v^n n^uw mit ctlid^cm g« f^öij / jum qrlcnbiflen jö*
^c^ici^m/vu^foUid) vcrfAmblct^ennlof? ot>ct: sweiffm«
Ud>3 Äwcg|?uc>ld?/n?ie roipe^r/rmtgatobcr bfc t^wt
$utrcnnen / »?nt> on mcrttgtlid^ö. md)t[)^l vm^ fc^4t>cn/ >
aaffo: lAnbta / ro'uirm«ghcI)3Ö)bj|>iacii/ rnnb t>te ^aubt '
vttb iirtbccc bcfcld)ö Iciitl) .i?rt»b füV^/ /oirenfie pc>:t>ait* >
bcn /dbet; wo btc l^criwc^molö / an oftbern 0?tm bctrcttcrt/
Mt^t^aitm/nttaiiAin bmatmmVnbmfy\mnitmfd)a^ '
bcu jut'cteit tcctültd) bcbil|pid>.»imb b^yficnbig jwfcm/
Qonbetand) folcbc /p<;wptpnbbcfekb8lc«t/ 2(uc^ Keb« :_
iittfairc»: vhb vffit^iöIetr/junebMtlkJba-flmg^tinjunemctt^
XPeld)cs Awl) bec C^ucpiVfi / j^urfl obci; &tMtb/auffm
fwbcn/ xvk obgemelt/ v ff fem felbo foflw «Ifo jötf)ötf
jc^ulbig / vmio pfiid>tiQ fein foll i bey t?crmcibwng »ttfcc
vwvi^ bc9 ^ctc^s fc^wa-en rngnab / vnnb barjß rtittcj: ,
p«» nemlicl) riecBigmorct lottigs golbta/vns rit4b>
lofUc^ jöbejaleif / iPctc^e peen mict>yttfct: Ätyretltdb«^
^tfcitl/pott bcnrn0et»<>:Atnett / wteftc^ gcbuit/ emjß^/
bungm ^»icmit bcfelct) l^obcn / X)ttnbfoU nid)tö bcflo*
ttjcitigec / bcc C^wfiitP / Jurjl ob«: ©tmibt/ fo «Ifo
vmb^ilff vnb tettutig rtngefwcljt^ettc / fßg rn»b mrt4)t
^rtbcii/ bm vnge^o:f^men ferner fclbe/rnnb fmwy^w*
bortl^anctt be|cf>cbigung ^Iber/ob er eynicbe erlilteft y^f^f
ro: rnferm Äcy^tlid^ett Cammergen;d>t niit Ked>t
für^örtcmctt / bar^n j^me «ttc^ ber j>ngel)o:fam jö ant*
vix>:ten fc^iilbm/ vnnb foIcI)ebcfebebig«ngfMc^ cr^nt>
nwp vnnb meflfigwng gcmclre pnferö CAmniergerid^rö
C K^ Absülegcn
$
flb$ölcgcni?ttb$o ecfl<mm pfUd>Hs fern fbllc Vn^ rv<inn
v:f<;d?m gcöulfcct wirbt/ fo foUm bic (DbccfJcn ^«upt
vrmö bcfeld?9lcut/)?mbbicbc3«Imtgrnnb pjofrtnbtgöt
fcirt/s6 rolct)cmrtud>beypflic^rcn vnnb cybcn/w vnnb
bapjö geilten trct:t)cm
i£«ct:oibttCft/fd5en/mcyttcttWtbi*?^nentt?iV/tw0
eilt jcgf Itc^ec/w^w trirbcn / ivcfme ober (lanböbet:
fcy/&ei:3m: vnnbtrtgfveiienlict) innber 2Icl)t ver«
l^ont tmb bliben ijl/bwrd) bcit ^r^bi/a)Otte ober Btfd)0*
we/obet: |r Dicmrten/ ober (Dfportittbes 7^iiM}umbe t>m
inner gefefren/oberge^:igifi/b»rd) ContpAf vnbferwr
^«ttbluttg/n?ie fte^ gebwrt Zinn bc» J^unn becliiriert rnnb
ftggrmitert: ipcrbe» folU
''^Hb welcl>er ober welclje <rtfbbttrc^ veruwrcfemg/
" ■ xük voi vnnb twd) fle|)t/ inn bic Zd)t f ontmen / t>K
' (ollen (md) i?onX)n8/ober inn vnferm rtbtt?efen «up
bcmKeic^ /bwrd^ vnfern Itennbtltct^en liebe» 33:öber befi
2^^mtfci)at Ü^^ntg / bmton nit 4bfolmert n^erben / b<mn
mit willen ^0 befc^ebigrcn/ ^ Ob« bU biedren fii^
VCHt
^^^ l^ol, KVI
Ipmtitcgw/ j^ccy^cyt/ <:)Ctfommcn/ /öünbtt?«!?
'^ vnnt> pfiid)t/ von X^ttö cbcirvnfcrn vojfrtin ßin
Kcjc^ / ot>a* rtftöcm l^ietio: öU^gAngm / vitnb verf^f t / iii
ben/vmb btcmeymd)c tt?cif/ivibccbi|m vnfcin fnbcrt
gefem obci:gctt(«ninod)tcn/mit irßö wogten /c'i^ufcln/
mciiiuiigctt / biegcfcßt t?nnb rcrpflid)tn?cre«/ pictpii:
^icmit ^mbait fei5cti/r nb tr<5Ucn/bAö fic^ tticntanbr/roii
t;?rt6 tt?n:bw/j Ja»b0 ober wtfme bcc fey / tribcr bt| cn fi tb
Vttb gcbott/bucc^ fblltcfo gnab / fkey^it/^cif cm m cn o^ec
:t)erbttttbtnuf/rcl>öQm/fc5i<;mcn/pbct:vcrAO{tt:o;tuijoU
Ober: mag / in fein weif •
9iTcr ß'anwfriöcn foU t)tn dtt&cvn
^ Hb follett bifc gcbott/bm S «nbtfnbm tmb tcff^U
"* "bett pcctt bctreffcnbt/ gcmetrtcn vitfew rnnb bea
' J^cid)6 t:cd>tm / t?nttb Aiibcrit Oibnungcn vnb gel o'^
tcn/ bet^Kilb vo:mrtl6auf gflitgcn /fouil boöburd) bif yo>
rigc 2f cticul itit auffgc^Mibcn obct: gcenbcrt/nit abb« cfcctt/
fonbcr boö mc^:cn/ vnttb «uff (lurtb / jcbcrmfln m<i) bijei;
, vdfimbwiig/bcii jö^rtlren fc^^wlbig fciru
pnnt)btraroS)nMng*
•2rttn <tf)«; die o:bn«itg/gebottvftttbirfchtrcrfig>
lung vnuerfengtlid) / tro t>k mit fl<ittb(if]iiPfi:
l)(mbt^aburtg itit beftreflftiget / vnt> vo nfürt n et//
bm/Dmittib ^»ttbbwnit bos ^>eylig J^eic^/ vimb fatt
örenbe
»«
Ötcttbc vnb t)rt&ertl)mtctt/ (ic^ fold^s fnbcits /rccf^tm^
moc^cit / <:f^m xvit vns /ale 2\omif cl)cc ^cyfa/von ^ce
l^eyltgcn Äejd)9/aucl> vnfctct i£cblant) wegen mit C^ut;
piclim/^rpenrnt) Btcttt>cttöc9Keicl)8/ro jc^O aUi?i«
vcpfamlct fcm/vttt) fie ^>et:wiömtmb rmfcDnö/vccglicbcii
vet:cym0t / bewilligt t?itö vecpflic^t / beit gcmclten fnX>cn
vtitiotc^t/mit em|l$u vojbetrfljit^anbtlxtben/ juuer/
l^elffcft vmt> 5ßuerrd)rtrreit/2tud) jbi^erlic^ inn vnfmt
Zm^cn vnt) gebietcn/flllen vnfern 2lmptleiitcn vnb Vm
bertl^atten / mff ]t eybe $u befelben/t?itt> mit vnfern ofinen
t«ierfeti $ugebietert/|olc^>e \^mUfyihmB $« t^öw/fo <>rJt bei:
notwipbct*
f "Oitb ob (id) begebe/bA8 bte t?erad)tet vnnb t>beif<i'/
tctvnfxe anfQefd)iibme fcibctts/obei: aud^bie fid? bec
«rtattbtctt r2tt»eylett rnnb gebotten rnftTs Canimecgc«
rid)td/bet: gen?illfut:tenauf?tcege/fi;ettenhcb tJtmbrnge;-
iy^ifamlid) vvibetfe^cn/@cb!o^/beue(|ig«n0/fiirrd>«b
Obec I)ilff50|t:enftcuatlfd>c»hcttblenbcttc obergeb:mid)'y
rert/2tud) ob |em4Jtbt6 inn bifem jrib begriffen / von xvas
flanbö obec vcefcm bet: vvece/ÖeyjlUd) ober VOcltUd)/
von lemanbtö bm bifcc ftio nit begieif|t/ bene^bt ober be^
rd>cbigt/obecbiebefd)ebigec geueriiei) \:}(tnfm/ enthalten/
fHtlffober: farfd)ub tbönwiiibe/ Zlfo t>a& wiber foId>«
rl>ettec/vnb je entl>dtei;rnb fiitfd)ieber / bucd> Cl)m:fur^/
flett/.färflentmnbötenb/oberbie va'OJbenten Ätcyf/
n?»j:ct*iicbi£cecution/irieinn obgemeltec vnfet Äeyfer/
Iid)en Crtmniergci:id)t8 Oibnung / vffbifcm Kcid)ftag
öHbic vcvß;)m ift/ auf^erbeblicbengnögfame vtfathm nit
befd^e^cn m<$d)t/öo foUen vnfx Camenicbtet: vnb 35ey
fi^etr/obecbci: befd^ebigt/folc^ö (in Vne / fo voit im ^eyli'/
gen 'S^cid) irecc/ober in vnfctm Abwefen/an vnf(m fvmnt
lid^en lieben Bmbcc benKomifc^eÄ^nig gelangen/ 2tlf
bmn wo von notcn/foUen vnnt> w6\kn xvit / ober jengc«
nrnitcp rttf«: fvcimbtlidS^q; licbci: 35wb«:/ Ct^urfiicflen/
iijrPett/
'< f t* »,,*■.
Igol. XVll
ff
örenbc^Vbalic^ ii:fo:t)em/mn cygncppccfoti /obccau^
c^^Afftcn vjfrtc^m / burd) jt roUmc4>tig 2(ntrfllöe jö
«:|cl>emci) /«eben x^rts 511 rm:^r<^Iageit/5u^nblctt vn cnbt^
lid> subcfc^lieffctt/iiuff wegvnnbttjcif/bacbuirc^ bec bc^
fcl)wci:t/ci:pid) rel^Jtiiicrt / t>it Jribbjec^ct; jöflrrtff vnnb
f ccurtgbcc |cl)ebei*t bwc^t wa*bm/2(ud) erfmibteit r?ti>ey//
iett/ob )cmanbt bm rolgjöt^ön fic^ fi:cuettli4) iribctfc^t
^ett/gnwgc bcfU>cb^/^»b funji was bie C^nflent>crt/ba3
^eylig J^cid)/ gcnieirtm nutj/ ^)<mbr^«b«ttg bif vnfcrs
JVibcite vrmb<inbcvabelrtngr/b<?s mibjrtcl;t«?iiVbe/5ßm
be|?en|iiV5ii»cmm»
f tX^iV foHm t>»btt?oüm mid) /c>Uid>ett vnfem / vnnb
bc6 T^eyltgctt 2\«jmifd>m 2\cict)9 gefaxten rub vctfitnbtett
Jliiitbtfwbcii/ mid) ojbftung rimb fo^uttg bcf cccbtcns/
Vrtbrolitsic^wugvttb ^tecutton betrfelbigett / gegen vnb
mitmnanbe»: gett:awhct)^ltentmb t)anb^Hiben/ ^Tnnb
ob yemanbt/tpet: berr obetbie vvcren/memanbs aufge*
nonimcn/ bec bawibec jn^^^nbeln ober $öt^yön ftimemc
inneynic^enweg/ wiber benobec biefelben/ wollen xovc
cynatibecgettrenwlic^ t^ilfF/r^r^ vnbbey(?mtb t^wn/vmib
eynanbet: nit vcrlaflen»
f t)nb gebteten bacmtff allen vnb /eben €butrfi«;f?en/
5«iiien/(&ey|IUc^en tJnnbVlDelthd>en/p:elaren/Q5ra^/
«en/^eYen/v>ecm/Kittecn/!&ncc^ten/!Bnrger:niey({€W/
^id)tem / ^ctl>en / !Bm:get:n/<g'ememben/vnnb ^<>X{^(^'>
len (^vi^o^w. vnfetm/rnnb beel^eyligen^eictjövnbertl^rt*
neu x>\wi^ gctpeuiven/in WAS wieben/ ^«Vi^ ober tvefens
bie feyen/cm|llK^ r nnb t?e|lig^lic^ / cnd) «uf ^om,!]^ey^
fetUa>ei: m«cbt/bcy Xizxi eyben rnb pflidjten/ bannt jt vne
j?on bc9 ^cic^ö wegen/ \n)\ ^OYiQ^\snt jögct^^an/ auct>
bei: gel)o:fam/bie)l>i;vn8aIe 3^oini|cbem Äcyfet: fcbnl*
big fey t/Pacjö bcy t?et:lufl aller ^cC^^m / pnuilegicn t>nb
«3i>teii / fo |c von vnö xm^ "^^ta fe^lige» 2^cid>/obee
fvi^m/vimt> vnfa Qibou/mitalim pmKtm/Zttimln
vn^ init^«It/Pcet mx>Vffi halten / Znd) t>md) ewcc jtir/
ftenr^umb / (Biafffdyafft / v>enfd)af|t/ gebicre vnnb xvae
ycglki}€\p inn Kcgicruiig vnt> befdc^^ot/ mit en?cm Qtau
m[tctn/Vi^ü}um\xn/Zmptimm/pfim^tm/xvk bk n4>
nicn ^abe» / 2t«d> cwew rnbcrt^m ju^wltm vnnb jö^/
woIn$K^ctt cmfilid^ett ß)affct x>Unb bcflellet/bAca» ntt
faumet/noc^ t>awibci: ttAct>tctobcrt^öt/l)cym!ic^ot>ci:
0ffcntUd>/imt fein ireif /alle voigcmelte/ jufampt anbem
pecttcn/bcr gcmcyncn ^cid:)e \:cd)t / bct i^onigf lid^cn Hc*
foimmm/vnb vnfx fcl)xviVQ vngnabjuuermei^em Dnb
foU öifcc ftib \?nnt> gebort/ ben gemeynen vnfernrnb bes
i\eict>i3 i-ed)ten / vnb anbern ojbnungen vnb geboten/t>o:«
mals auf gongcn/nit abb?ecben/ foftbet: bae met>:en/rttnb
auff (lunbt UAdy bifct vetrfonbignng/fold^ett vnfetn gc'/
mcyncn fl'ibcn/menigf iicl? sohlten fc^>«lbig fein»
f ^iecbey feinb gevrefcnvttfcte lieben nettCtt/<D^>ey*
mctt/3nbcd)rigcnvnb getreijtvcn €\;}wfiitftcn/Siitftcn
vttb ^tmb inn treffcnUd>ei: $(i\/vnnb bec abwefenben
25ottfcbaf|Ten vnb gett?altt>aber/2(ucl> bec Ötebt gefanb
tcn / xvk t>ic all x>ff t>ifcm je^o alH>ie ju Zmfpwg ge^lt«
nem Keid)f tag ei:fcf)ine« / vnnb im 2lbfd)i^ beflelbeit
vn'0(tfd)it>\i(i) mit n(mim bejlimpt xmb benent fän*
f^u vjfunbtbif bn'effö beftgeltmit vnfmn Äeyfet:*
Ud)m a^^angenben 3nnfrgel»
f X)nb wit €}^Utfmpm/Sät^m / pjeloten / (Hwne«
vnn^ <?ctrien/2(uc^bec (ibvoefentycn ^icf^en/Pieloten/
<gfMucnt?ttb^:?et:en/vnnb ber ^ey vnb Viäd)f &ut>t
Sottfcl)arften/(?ewaItl>aber vnnb <0efanbten/n?ien>ic
alle auffbifcm alUyie^öSfugfpiurg get>altnem ^eicbftag
ctfd)ittm /t?nb inn bcflelben äbfd)icbt jö ^nb mit nometi
benent fein/^ef ennen fiw vn$ / »>nfw nacl^f ommen vnnb
^pboi/
oL xvm
SBxbm/Zud) fite vnfac ^mn Vttb (Dbertt/ vott beiicti
m\^ gcwalt ^bcit / ober jö bifcm J^ci^f mg gcfc^icft^
fcifi/ 3ud) l)crfelbenn4d>Eommcfi vnb &bm/t>ae ob>
0cfd>«bctte vnfccs aUcegnebipPcn /oenft/bcf Koimfd}cii
;^eyrei:9rct:p|iid>te o:t>nwng jcectTJaieffar/ vnb t>cf ^cy«
ligcn 2^ciclt)ö ilrtwbtjTibcn/vttb beflelbcit tjrtitb^rtburtp bc«
Iait0cnbt/mit vnfctrm Äßt^z ^tJ^mmtib vctxvilU^m^
fiirgcttomcn / etneu wert / (i^Utt/ vffQcti(i)t vnb gcmad^t
n>OibenifJ/biß wir awcl>t?mb befiirberungwilk» bcsge^y
mcyttcn mt^^vnb $ö bcflcnbigcr ctrljaltung (ribcns rnb
tcd)tcm im ^eyligcrt Kcid)c vnbctt^cmgflid^ «nscncm^/
mctt/vnbmtt fci«ft^^cyr<'»*Jt<^>ft^^rtiffl(?t/1Dii9brti:$u ge
0ctt tiymn'ocvfelbftvctpifiid)tvnbvetbun'om/ 2t«d> bcy
ritfcrm JuVflhd^ett glauben vnb götcn nrcwcn gcrebt/siV/
gcfagtrnb vtTfpjo^eit ^bcn/ X)ttbtl>uttfoIcl}8l)ikfiiit
iriffmtlic^/ vjtb in hafft t>if bticffd/ßt Vm/vnj€\cc md)»
tomtnm vnb ^vbm/ 2(ud) pnfcirc {ytin vnb (Dbcin/
Don bciten xvk gexvfdt ^öben/obcc ouf gcfanbt fcm/rnb
betrfdbcit i^tbcn vnb nac^fornniett/gemclt (Djbnuug vn^
S,mt>tfti^cn/ Qc\>o: fütnUdy $A\^ltm/t>kfk\bm tmwvlici}
^»clffm 5öMbtt><^ctt/$urd)ui5m vnb^fdyitmm/ 2r«c^
folhc^ö vitfcm 2fmptleiitlicit vnnb X)rtbci:t^>afiett/ md^
auftt?ci/iing bif Äeyferiicbcn £i«tbt|rtben8/ in vitfcm
btteifctt vff |C ^ybt/rngcfcumpt5Ött>i1tt/5ubcfeI^cn/r IIb
futtj?4Uer»bycbcpuitcl:ettrttb2trtk»l/m bifct! ojbmtng
rnb ]^cyfct:Iia>cm Srtnbtfribcit begnjfctt/ fbuil rne bie
bclmtgctt/ treu wltd) jöuolnjic^cn/bcn $ögelcbc» / m<i}^'*
f ommen vnb »olgc $ötptt/o«c a\U gcwerbe»
iE^ 5Öt):futtbt/^rtbctt trtV von (Sottce geitaben/
IBcbaflwit iBtr^bifcboffjö meyn^K. Tnb j'w
berieb pfal^graucbey Kein jcbeybe Cburfiirflf n/
vottvnfei: felbs/rttbbcrattbem vnf€mmit€\^mfiitftett
tregen. tüir i£rn|} beffettigter bef Briflte BaH^turg/
»?ttbtCil^eIm ppil^graucbcv J^ein/ ^ec^og in (Dberti
*>nb tlibcr« ^nywn/von rnfec v»b ber (Beyfflicben rntf
XVMid)m J^irfim wegen» <Hcwi0cJ 2fbt jß J^eirt*
0at:ötcttvnb(Dc^rcnl)<iufefi/ vott vn/ct: ßbft/vnnb bcu
p:cl Atcn / ^tbaid) (ßtAUc 5« jwpcnbcrg/ -^^IS^ttberg/
Vrtb Wctrbenbccg/jcvon rnfo: »>nb bct (Bmuen vn'o <>cr/
rctt wegctt/t)nt> w«: Bue^ctmeyf^et: vnb Jnot^ jö 2lu0^>
Jpui:g/ von vnftT vnb bcc je« vnb Z\eid)^ ötebt ivcgm/
vitfcce Dnfigc! an bifm üm^tfti'om t\)ün ^cncJcn. <B>c*
bcn in vnfat Äcyfet: Äatle/ rnnb txe ^eyligm 2!^etd)s
©mbl: Stuglpitcg/rtTbett Utjicn rag bee tT]0tt«t63tt*
nii / mci) Ct):t^i yttfete heben <?et::en gebuct/ fUnfp»
$e^enbuttbect / vnb im <id)t rnb rieu^igjfett/
pnfers l^eyfett^umbe im <K()t rnb jwmn*
I5ig(len/ vnnb rnferec Jieic^ im
b:a rnnb b:eiffigjle»
3<w:mt
CAROLVS*
Stha^iatim i^rchicpifcopits Mos
gunU per Gcrmaniam ^^rchican^
celUritts, ^cfubßu
Jgnt>c bc.^ <Sr(cctt
9(t6 ^ttt)er 23flt&
BIß ^ud} (^öc crfilicg mcfcimo; t^ctttt
vnt> (5md)te}^ctin abfcl)ict)/bcf}g!unn vnnbÖicelgelt/
rt«d> rtitbctee (gfcnd^tspecfonm / bef c^Icid^ctt ber p:o*
cumtojii/Kcbitcm rnb@tuird):ci;bci'nbcJonung. ^«m
Aubemivicba-^ctiit von bcit (BcyPhdjen t^nb Äitrcibcn^/
ö'Jtent / wie bicfelbett vott bcc (Dbngfmt fambt bctt
Äiucbbjobpctt vccwatt / vccwAllt vnnb rcncd^ncc f^b
Icii wcpbm.
^<l XIX
a|f er zmu
jötcKr.^ttmmanppto-
ccßmguclicßcn M^lungen fwrgcnomcu/
wo geilem m^m folC
fc§tt>drt)en am ctften bep jrcn ojöchttc^m
pnoccrs^ri^manbnncjcn folUn.
5!(cß t)em ecdtc^^cü ^cr/
1 b w:<^ all »nfcr ^ttwonci: »nb
'vttbcttb<^ti/ vtmb fonbecltc^
bctt gmrttnett pawtf man vm
\m grofl*« tmo:bntin0 ritnb
mcralid^ct: mifbiAnd) / mit
'bettvilfeltigcti vnb t4gli4)cii
I fiippIiam/anb:m0ctt»nblla^
gctt/pi: Dtt8/Vttb rttfer ^of^
i^atl^c / ai\d) in vnfetn Vi^/
. - ^ bomhambunfiit vnfkVit^'f
bombvnbSatc bcfc^el>cn vttbgcl>Altcti wo:bm ift/Zlß
bae manicbec ccjlmale vnnb vnttßö:)t fme pfleget:©/
2\tcI)tct:9/^offmard obec rtitbcrcr <&crtc^>t6^mii/i?ott aü
ncc fi:l)Ud}tmQmnpifd)aVii^cn ober rrar rngcgcimbtcn frt^
cl>m wegen /m vnfmt 5iit|ilicbm hoff/ ober pii: rnfeu
Pi^bomb selofltn vnbgcflrtgc/ paciUif? bann nit allaitt
P ü) bcnfelbu
i^rttcit irKinbcm mfflid)mvnn'o obligcnbert facbm #/
|t)4nMctt / mmnuls gvoffe vcir^inbciruttg ctuolgt: ^t»
<jia*4iiff ^bcn n?«: X>n8 bef^albctt mit x>nfct tm'ou
fd)afft a\Ut Ötßitbe rnöterccbtvnnb »J^Tmnt/^Djbncii
t?ttt> xv6i\mand)/t>ae nnn fiiwn «iit ycbcc23urger: obec
3ttwonet: itt rttfem ©tettett vnt> tXXävcUm/ mic5 paut^
ober mtber omamci: maittt/ in vtifecm lanbc ju Baym/
bcc ba vermaittt bcfd>wnt:b scfein / foId> fein befc^wa^
rimg ob^cAnligen Ctvobicf{a0Obei:bcfcl)w4t:Mn0ttitfeiit
ob:ig54it bemfft/ ober wiber fy/ fonber «nber rrtci)eit
^jalben ifj) crfllic^ feim geoibneteit pl)Ug,w/^0ftnat<i}
Ober anber« Öerid^te^erm v»b (Dbngf Airm (^rb^ingett
»nnb ^insaißw»
fcrmfoit*
'(Dm'n CMg wicobfletber (Db«''^mt<in0cbmcf)t/Al?
^bAttnfbnebiefeIbob:igfrtit/rolci)c flag vnbbee Cla*
gersbegertt /bem beflagten fnt\)nlUn/fmantw0tt
b^rauff vernemett/vnb pei^ Gitteren/ bie pml^im mff
jimlicb mittel vtitib wegc in ber giltigfmt jöwertragett/
6t/0 ober bey benfelbeti part^eien t)i€ guet nit ergebt wer^
ben moc^t/ Stlfbann na^ vermogberi^nb^erflrttting
jjiibSanbpo:bmtttgbaritt^nbIett/ (Dbcr wo ce bk nit
betrifl^/ fond bi« billigfoit ftVncmm.
J|5dcc2ctJ?acg(/t)nt) treuer ^amHf foll
Öürmrtmtcbrtn 4irti4> pnrt^«' <«t obucwteUcm fdn^
(Bmd)tQ^bnQfMt fümcmcn/ gcfdwflrt ober mtfd)kb
^iewbct: bcfd)ivrti:bt scfcin/ 2Hfb4«n rnb nit c^je/foll
bccbcfc^wflcbten^art^cicclrtiibt vnbjögcbcn fem/ Vm
vnbvnfh ^of2lßtl>e/t)itnb mvitfew Pn^bombömbteit
Ttifut Vi^^mb vvb 2^4t^e/ vmb ^jilffvnnb geburlic^
bartbluitg $öei:f«c^eit» ^(?wuff rtlfbatttt XX^iV/obec vnfet
t>of2^ßt5e in rnfermttrtmen/tJnnbmbenflttberttrnfem
Jlegimentctt/X'i^bomb/ ^Aubtman vn^ Kate/berfel^/
ben befci)n?4i:bteit pattkciÖbtiQtMt/vmb )t vnbUm<i)t
jcl):eiben/ÜPelc^e auct? bicfelb fwt>ctUd) gcbctt/vnbbw*
in bell acmeit manit mit jetung/ nocf) amd}(m vothcK'*
xvm nit bcfchxvwm/ 2tbet:bem (5md^tfd)mb(t/fo\U
feitt 0cbuVlic^fc^:eibIott/t>onbei:rnberri4)l: geit -^ogTse«
fcb:eibctt/wiebifb<^t:/vitAb0enomettfein/Vttb fnin öwp*
plicotiott ttOc^)Attbet:e fc*Irtg/iit vnfetrm ^cfllic^ett ^off/
itoc^ rtttbertt vitfcmDi^bombambtctt/^ittfUrmct^ «ri0c*
nome« ober jögelaffeit wetrbett/ifs fey b4n bk erffic^wng/
i?o:becgebifdid^ettob?i0f<;it/ u>ieob(iee(/brtwoJ <>l/o br/
fc^e^c».
-^oit t)n^cmtcg(m gm goff begeben.
(jJ^iEitct fooibtteft vttb xvUlm V0iv/ba5 fürrnttvebeif
!lV*'»r««^PW^0^*^/^id[?tcr/Cl^f?r>er/tnmimer/<?of4
P ti^ mm^ci^
■5 A.-« -»
*^Ä®rtö$|n&(:r^ö4
macct) ober «nba: <5ind)t!^tm vfmbob«'glflitett/nM>
rtftbctrm vnrcrm^tcftmt:^>umb/4uff nicmanbte bcgem/
4r»t>ciii bann in nec^ftcm mticnl gefcQt rnnbgeo^bnet tp/
Annexe rnberncf)t an vns ober vttf«: ^fÄ4t</rt«c^ m
rnfcm Dnjbombrtinbten/an rnfcc DiQbömb vnb 2i^4te/
geben nocl>5ilfc^tcCen. )£6 werbe bmttt b^efelb rnbenid>t
t>iXc\xox VW Dttö/obet; benfelboi vnfem Acgimcmenbe*
geit/ vnb m fonber^ir je^Aben ctfo:bei*.
SSte 1c§t)C6 (Eanbßfürfim goffmatflcr/'^
tömb/ßaubcman/ Canc^Ut dud ^dtc/m
<«il]nc§cung oer fupplicaciou'
^Cem es /ollert 4ucf> bte önpplicatiort xm'ot^vkxmtimf
(biealfo/jrteobgcmelt/mvnfet: Can^Iey geantttTOit/
bwtrc^ tJttfent <:>offirt«t(lei:/€rtnQlet:/c>bet: attbec l>o(f*
2\rttbe/ anci) in vnfecn Pi^bombambten/ ron vnfstn
X'iijbornen/ Cmt^Iecn rnnb jögeojbnetcn ^4t^en/fo«ii
ba yebec jett piglic^ babqp gefein mogen/mgentlic^cn vw*
t>ort/t>ttb bntrd? fte/wiebif^et:»ngewa:Iicl)enbefct)c^c i(i/
mtt gefc^afpen jöm fvicbcclid)(lcn abgewectigt njcrben/
b«s (le t>imi alfo jöt^ön m«c^t ^en.
^"^.tttoae fachen m'c fürfthcgc^Race/auO
^C0 ß:anbflfür(]cnpo^u)i|]cu mc
gol. XXI
tm<inttifft/<>bct ömrmcn wie x>0J^mrelb6gefc^afft:
^)cttett/m bcnfclbcit ßd)m/folUn bie 2^4tc wffct: vm
ferswiffcns vitb willens mtenbtlidKn fc^Arfen/ibcc ff
follcn Vne allwcQ jm tau vtib götbcbunctett brnrinneii
attsaigcn/ XVo fid) bamtbicfelbm rnfecc Kate in b(xatfy^
fd)lrtgttn0 folc^crM)ett/aut9fltn^)eUigen götbcbuncfens
mtuimntxt nit vctQUid)m ^nben/fonbccörtnn rtuff$\ro
ob«: nieteirlay nwinuitg gcfp^lten feilt ttmtrben/öolleit fV
X>it3 bcs /nemlic^/tt?<i8 «uff yebc mmnung iVbebenc^eit
fey/mimbtlid> obet in |cl>«ffteit/ wie esbcefiicbctt ttot*
mcjft Vttttb wid)tig5<;it ecfo:bctt/ 4igentlid)e KeI<»tioit
tl)un/@o xpoüe» tÖic «If banit bafrtufjrbillidxit befd)ßft>
gebeit/i?nbgefd>if|tmtpgecit \affcn/Vn$ <md) b^mnctt
gtiebiglicb vnnt) bec ecf Irrten £anbf firey^^it gnwf vnnb
vnwejweiplic^ t^ltcit.
5lnbci: Cjtiil.
$|(m6c(m(t)a0abfc6tct?3clcnttnctt|cttfbUcn/
^ctvol ^MtfemPflegertt/Kic^terit/CafTtietiivnb
m'o^n 2Jmbtlwtw ma;m4l9i?a^P<>ttm i|?/i>fl6 fy
von
iiunv0z^(v viauiwcm/alöfyienmnm/nod) mmcl> am
bcc 5ciufifibacumbncmenfoUcn/@ofntb nt8boci>l>icf^/
ubcc ronöen armen Iciitcn rtuf]inilrtnb/i:lrtg fiirfomcn/
bite foldxm vcrpot wenig bif^b^^' gelebt fey/Pnb )r ettltd^
bijci: sät nit allain von t>w voz^cmn^^k voibctimbl/
fonbetraud; obfc^tcbwein begern rnb mmm/vh bannod)
bic fachen vnnbitim^ $wiß)<:n bcn pactbeicn/$u$citcft
giitüd)nitvei:l^(5m/t?rtbnod)t)ilmmbet:m bec gutigfatt
ridjten/fonbei: aufflct)icben/ rnb alfo mit fleif nict tag
ba«nmad)en/batbm:(^ vilt>ntti%ei: $enmg/fo|i«ttg vtit>
DOjbecwein/bm paett>cien vbec btc l^ciibcl lauflx» / *^""b
bannod? rnuerttagen bleiben. tXim nenne auc^ Tolc^cit
wemye^mmecvoibetrwem/fottbet: tat^ingi ober ^eru«:«
rd/basX)nenitx>ttbilhct)befrembt/X)nnb fdcn bcmimd}
mit Pttfer S^attbtfd)afft $0 Mtl) j»o:ben/ (Djbnen t?nnb
fetten bauauff pe|ltglid> / bas nun fiivim taimt vnfct
Olmbttncmnod) beefelben t)ttbtct:amble«t t>ttb \>ctwom
ten/vottamic^ei:tK>ibecung/abfd>iebs ^it^ctvcttm^e wc^/
gett/amict)ett Vb:bei: nod) obfc^iebvr em/ ;«£^c nod} tabing
viVtei met: mmcn/ nod> an jlabt beffelben ainie^ fd)<m'^
düng/ nocb id)ts anbete/ wie boe erbac^t ober gm^nt
mag wecben/bacumb ecuo^bem nod> begern/ ober bur/
iimb (iinid} verlad: ober t?o?benmg/ geuarlid) erlengem
vnbautlff^iebenfoUen/JBö würbe bann ain fad) gutlicf>
burcbfy vertragen /ober enbtiid) rerabfd^iebt/arfbanti
foUyebcpart^et bem Pfleger /Ktct>ter oberCafmer bec
bkfad) vertregt/ ober ettbtlici> t>erabfct)iebt/ ycvain^iQ
Pfenning/ t>nnb bcm (Bieridjtsfc^ieibcr je^ pfennmg
tViund)mtxvetmQ jum abfd>iebgeben/Sba; fonjl tvci«
(er ttiemanb yd)te segebm fd^tilbig fati*
Ä xxn
ÖHttb roHctt nticmal biV /o mtt«tt<ittbet: ttegen/ob bec
glcic^ vilfcinö/ fui: «m port^ci/ bccglcidjcn ö« fö
mit einmtbct: beklagt werbe» je feicnvil ober wenig/
mtcbfiic rtinpart^^cigcrcc^ttetrnbgc^Itm werbe«/ 2t|4
fob<i8Wtt bcitßUert/fo m mner fßc^ctt miteitimtbcrtlrt*
gen/ ober beklagt werbe«/nit mer Abfebiebgelts/bÄftn f^
rttner allmn flöget ober bcElagt würbe / ßl© obbeltimpr ifl/
genommen werben foU«
|r('ViElcbcrt>ttrer2(mbtmmt öbcc(oIc^st>berfrtren/t>ttb
j\)^^> ^^^ wiflentlieb jö jmeerfinbett würbe/ ber|bl(
öle ain t>erp:ed)er ber erfMrten ^anbf freyl^att gc^
(frafit/rnb m vnfervngnab gefallen f(fjtn
tOmt VitmU
ga6 &tc ßrtttbfafien obgefctitc ojbttttng in
jrcn ^(fmorcgm pttb (Bm(§(cn
au(g|)a(ccn folUn.
Ij \ .. 'O .■'-'
/^iErgletcb follen ce mfx S,Anbß1p:n in fren f)Off*
^^, rnrtrcbcn vnnb (Bctid)tm/ bey vermeibnng obwer*
fc^nbner peen/ancb »e(?igflicb b<»l^^»«
^«nrTrec
©ic MC §cc6cn in t)cn Cafcrnett / tjannnm
Pcr^^gc^lcm/pDct fon(t Poni&bngteK
toegc^t gcfian^clc U)i wmc mar foU
imgcftoct tperoc«,
v^B foWm md) mfcc ppeger/ Hieltet Vttttb attbcc
(^ 2(mbtlcwt/fo <»Itcm gcowtt3> ttad>(vnb baa fy anbete
gelegnere o:t nit wol ^aben mögen) 1^^ t(d)tUd)c vtio
gütliche vwi}oin/vnt> anbete fo fy von Qlmbte wegen mit
^cen rtmbteuerwanbren $e(^)ön / m be» ofp« XVit^l^m
femvnbCafemen galten vnbre«tc!)tenmilffen/^infm:^
<m retrfagen vntio barob fein /baeswbecjeiticecvecbiJm
s?nb^anblwngen / <ilf lang biefelben xcetm / an bemfeibeti
Otttimrom auffgeti:agen/ttOcl)iemßnb je^eclbw gejiatt
xvctfOi/'DannxvkXVw bee gw eigentlichen betriebt t?nnb
cr:r»«^«»gb<»ben/ifit>ieuoJrtU^rolc^em$ec$enbey t^m ver/
l)omvnb l)anbIuftgett/$5 vecflaineuiwg bet (Dbtigfflit/
aud) reir^ittbeirung bei: fachen rnb geburiicl)en aufrief*
tung/ mit bec pairt^eien nad}tai\/ maind)et:lrty vn^ib^*
n«ng vnb t?ttgefct)icf ligBait etuolgt» XVclctfS VOit rtbec
fiitan abgeflelt bewerbe ^iemit etnfllicf) r er|cl)rtfl|vit IDoc^
wo bk pactl?eien von fenn jö bm ^et^ow bcfd}kbcn/
vnb ctwo fo balb nit Unbm <xbQc fctti^t xvctbcn/bas fy 5Ö
getrottlicbei: Dlel^eit wioct flni)aimo f ommen mod>ten/
©ofonbemTOttrnttetwettlcin m |olc^emfaU bctfel*
benpatt^eienvnb |cemp:ocuratom/wo er tain anbete
flttbenobecbequemlic^en gmac^l>At/in becfluben/banii
bk vethoz gehalten witbet / am i^imlic^e nottncfft/ 011
rberflitf /ivie anbet r»bec jxlbt taifmbai ober wanbccte«
petfone»/ vmb |«n Pfenning mit$ttt«ilcn»
SDjitratD*
V:
|go(. XXIII
mtt zmi
»
' pnt»©c«cßt6t>tenaii 50 t)«j<^ttj'
ßcU geben |ö((.
^!2fttnt>nfcccppc0cr/Äid?tcr/C4|iner/rtiiflrmnce
c^cm bcwelcl>/tK><i)awf)Ft>et:p<«t^eienCopcn/<>bcc
flbei: fo bcc f«d)m nottutflt ccfbi^crt / bö$ fy ron ampts
wegctt jöetrlebigwtg amesffttre^/bi^ficf) $wi|i^m par*
t^cicttcr^elt/befct^aw }^Mtmmuflm/^^ ßü yebc pm:^
tl^ei/es fcYbicbcfd^rtw gleich fe« obct; n^enb/ V0n bee
Pflcgcte/Aic^tcrsobccCaf^ees tuoitimg/obet: es ßm
becf&ittigcitmttoil/ von bet:<»w«gcnfid>jn>ifcf)mbiir^
bcttt^rttlctt jRimgec^cIt/rnnb bicbcfc^rtwgc^drcnwtr«
bet/»il obec wettig/$ö bcfdjaugelt nit mwßibm/bann aiti
Mb pfunb pfennmg/bmjon folle bcm Pfleger/ J^ic^tci: Q?^^'^^
ober (Crtflner/becbte hef<i)Axv ^elt/ geuolgctt jwcit fc^il* / "^
ling Pfenning / bem <Bm(i)tfd}teibcc »iw^ig pfennmg/
x?»b bem Tlmbttnan^vodin^Q pfcnnmg»
^nt)cr ?!frrtcul
il
m ?lnt>cy ^64
ÖHb mijff b<i0 bic port^eiVn furan mit ber jmtttg/ m't
öccmalfm wie bif ^ct: jö vilmaltt gcfd;e^>c/bcfd) wei:6
wetöen/ &o foll Am Pfleger/ ^id>ter obci: taPttet:/
ivmtn et: a«f| mn befd>aw $eud)t/ nit met: b^n» jwoy
pferb/bet:(5et:ic^tfd)?eibei:m>tö/vnnb bec 2(tftbtman ifi
be92(mbtfo!d)e befc^Aivge^wt/rtiK^ m»8 ^oben/ 2(uff
f>ld}e vm pctßmn vnb pfecb/follett bcibe pact^ctett/
ober n>o bec befct)4tt?eit mec ge^>alten werben /oll pmt^ei^
eit/aitff mg vnt>nad)t ^r jecung/yc auff Am pferb Ain t)Alb
pfim5> pfemtittg geben/xmnb weiter Mnid) m aI/ jed) rnb'/
fern ober f<f>lA^trtmc^/ für fy jube$Alen «itfctjulbig fem/
öoubcrber Pfleger/ Kic^ter ober CAflner/ fbU von txm
^ gelt/|o iftte Anffain yebes pferb für fidyfeincn ^nec^t / beii
^ iMJ^ <0ecic^t^:eiber vnb 2(mbtmAn/wie obbefhmbt/gegebeii
7-^'*** wii:öet/fid^/bemeltenfeinenfned>t/(Eiericttfd):eiber vnb
älmbtmanfelbe'verjeren/ X>xwi^ ber^jAlb auc!> folci) gelt
5Ö feinen ^nbettewpfA^ett/iDoel) foU t)x^t gem^ff^gte je*
rnng/nit Anberjl verfwnben werben nod) flAt ^Aben/ bAii
wobie(?ritigerto:t fo weit entlegen ftnb/bA8mAtt vbec
rtAc^tAttf feittvnbbhribenmn^/ÖPAnn Aber biebefd)AW
r er:id)t werben ^n/.bAS mAtt ^ mojgens Aiif^reiten / vnb
benfelben Abent wiber l)Aim fommen ntAg/ @o follen t>it
PArt^eiennit mer/bAnn bcnbAlbcntAil ber voibe(?imb«
ren jernng/ brts iflAWff Ain pferb jwen fcl)illing Pfenning/
jubejAle» fd^wlbig fein»
QwtcrSJrticuL
;oL XXIIU
©^fm ab«: m hcfd)Aw ober Commiffiott ^nb#
Iwng/nrt bwd) amen Pfleger / J^ic^tcc obcc €a(J#
nct itt ferner: 2(mbt6uenpalr«ng ßeljaltctt vnb vttt
ricl)t/@ont>erfliiff öep paitbekit «ntjalten/ober bmf(b
hm/vn^öafaci)miUBttt(m/ von Vne cba vnfnn ^of*
Z^atl^ctt ober K<gimenten amem/ober met^ßtcn/ obec
flRbentbeuoH>ctttt?it:bet/bemobei: benfdben reroibenteit
Commiffrtiriett/fonett bic Prtrtt»cteit allein bie nottmffti^
jeruttg AWfrry/)»^e fttec^t rnb pfecb jubesalett/abec böm*
bet: «ittic^c vere^mitg jegebett nit fc^ulbig fein»
2:>oc^ wo fi<i) jßtciigc/bas ain Pfleger/ J^i4)ter ober C«(!«
ner/ (Bericbtfd^zeiber rnnb 2htibtmaii/ von berict)rö obcc
ber notwenbigcn vtfAd)m wegen/ «uc^ bey folc^er Com*
miffionbrtnblunnfemmufJen/öo foll temit benfelbe»
rnrernämbtleuten/obbepimpter maffm/ ncmlid) brts
]nm t>AS bmant ge!t/f«r t>ic jerimgsögejielt werbe/ ge^l*
tem2(berbenveroJbtteten Commifforien/ron wie obgc«
melr/bic notrwrffr ig jcrung gegeben werben,
©tct)te$|mt)dcöct)ttt) Commiffartm aitff öcn
mmfollcti*
Önbnad)bem ftc^ jövilmAlrt jütregt/bÄe jßfolcbcti
befcbrtu^rtnblungen ctlid) jölmifjtn / rnnb jid) rngc*
betner 4uc^ r nnotrwrfftiger bing/ ben part^eien bey*
flmtb 5etl>ön)?nb t?il jö ben fachen jereben anmaffm/äm
tringen\?nb 5iJfd)Ia^en/bat3Ön«cl)mflIn neben rnnb mit
ben part^^eien 5eren/lX)elcb9 fy bic part^eien etwo fd)(\m
bm halb nit wibeweben bojffen / rnb fiir fy bejalen mn^
m q fett/
m
^ic patt^rycttt)Ocl>t)mnitbefchtt>n»:t)t werben /alfo boe
^rbertnflt ♦ @0 iß Vnf^t bcuelcl) t?ttnb mrtinung / bAS
vfumtt bic ppcgep/ 2\ic^ret: \?rtb C^iflttet: / bcrgleic^e» And}
bic rerotbneten CommifTarriett/im attf^ng bei: bfc^w/
;bucct> beit2(mbtmattOflvttHid) beuoffmlafren/basbie f>
bic brcf)awl>attblim0 inrf>t6 bctr-ifll: / fonbeclic^ in beri
aPti*B^<^«R»^/$w ^^» Prtrtl^eyen fid) nit etnmirf ^en.
tDicwtü andy bte pamrölent of]t in QmnQcn f<id)lvil »//
sbew^et vmotomf^iQct beyflenb«: bcxrefben/bfltbnird) fy
itt veirgebnc befdyxoMidym vn^ofJen pefott werbe/ follert
öy bute^ gemelte vnfece Zmbtlmt vnb verojbnte Com*
miffmm/Qütlid) bamn abgcwifen vnb ctmant werben/
XO^fy oba* t:>k yebawbet: t)4bett ivollen /foUen fybocb
betrfelben yebem / am top vnnb naef)t nit mec bann jwelff
ÜceitQct: / vnnb fo ec beflelben tags wiber an\)<vfme jie^eti
möc^t/@>ec^8 ^rreu^errfüc jerung $(Qcbcn fct)ttlbig fein/
Pamit folc^ec vb:igec vnl^^flm «bgefcl^<;)|i:/»?nb bU Pap
t^eyettttit bcfel)w4r:bt weirbw.
/
auffwc t)fc§aö)^attt)lwnscn
ihtm fotkn*
yi^BrolUmicf) bett 2fmbtlctite« nitmtc ge(!<m:ct wer*
V?ben/wicctlid>m4ltt gfc^c^/boe fy miffbiepart^ey
en / foIc()etr furaenomnct: bfc^mim vnnb ^blmtgett
bAlb/voJbw^m$^:Ä; ^.
löl, XXV
muxzmu
SSa6^m?Pffcgcrn/gf{ic§(crtt/Caf?ttevnt)tt^
mscmatnant)cm?llmb(tcmm/i6 @I3(*
03 I r^rtncii mmnMs fiagfötfomcttfcinb/wie vnftt
^^ pflc0et:/2\ic^rci: xnio (Bmd)tfci)mb(t mit bcm iU
gil t?ttbrd)i:eibgclt/auf^btc j^ronpotttmit )i:emiottt>ic
Icut in fonbcir^ait auflnt I«nb/vbmtcmmt?ttb bfd)xvam/
^cnmad>^abcn wicmttJ^at^vnfct S.rtttbtfc^fp it>iicit
l>emad) Qcfd}tibm maf gefcijt tmbttcmltd) / fo follcn t?n>
fer: Pflege»: t?rmb Jlic^tecmtffbemlmtbt/fuwtt vbci:l)cr«
itrtd) «ngc^rtigtc rtn$4l geUo/ $ö figlgelt nit er»o:bcm nod^
ttcmcit»
pfentting, • ,. - . - -
Von mm gcbmggen J^offsöwcrfc^Ueflett bzcy fc^fl«
Img Pfenning»
v i£ iij 2fppcn<tfwil
VF ' $^(t6 $I(nw ^ß(§
ippdlacwn an txx$ C«ra«r3m(§t*
ric^t «m pfint)» Pfenning.
©ambncff. *
X)onamcm (Brtittb:icff/iv>obicl>4ubtfacht>ttbet: jwm'fi
5ig pp^nbt pfettttins ip/am ^«Ib pfunbt Pfenning,
3flrtbei;bic^«ibl:f«c^»>bci:5wmnBig pfwnb Pfenning/
rtinpfnnbt Pfenning»
VOo bie dbei: <iitt ^unbcrt gulbe» ober b^cubei: ratdS)t/
jtvrty pfunbr Pfenning.
ßauffpub^Dbcröatbncff,
X>on fectigung «inö Äaiiffs ober ainct Dbergab/fo t>o:
<Se«d)t bfc{?id)t/robie^mtbtrumma vnbetrfnnffeiggw^/
ben tii/ain l>alb ppmb Pfenning ♦ ^tfhcdt fidy aber bie
^jattbtfumma vber ftinff^ig piulbm/ fo foU «in pfunbt
pfenningvffbrtit mc\p^ figlgelt genommen werbe».
(Bcburcebneff.
X>on aimt vtUtiot üelic^ergebmrbt/fo vo:gcric{)t bw
fc^ic^t/vierfc^iUing pfenmng»
/C® rollen rtuc{> furmt bie lOcfnnbtett fB)tlid)et ge«
vJibuebt/ <wff OJbenIic^egeb«riicf)c rerb^^ber jengen/
(bt^mb fol9c eelid)e geburbc trifTen ^aben/t>o:bei;
o:bettIic^ett obng^bmrinn bec (b bic vif nnb ^cn will/
gebom i(?/miffeewd)r *>nb verfertigt werben»
X)rfwttb
^d XXVI
• Compaßbncff:
X>oii mm Compapbucff vKWttb$wam5i0 Pfenning»
Pfenning,
X)ttb t>on rtttbcm gm «mc bacfen / Als ©ipmcbcn/ Ämf
fctt/"^>cui:4ttt\>nb bet:gUid)ctt baicfcn/fbum bic fad> i^unff
Big pfunb Pfenning oba barunber: bctt;if|t/Ain \)nlb pfiinb
Pfenning«
JTo abec rtitt fad; mci: bann pinjft ig pfiinb ct;iAid)t/m
pfnnb Pfenning,.
XV^ bic fumm A batumb quittictt triebet: vnber $xvaim
Big gttlbeni|lfonm5wen«nbb:cifrig Pfenning» XV0 fict>
bie fumma vbec^wain^ig gulben erfrtccEt/ fbU es bcy bcu
tA]t bes nec^flen Atticle von gmmnen bncffcn bleiben/ Dri
in Allen obgefc^ibnen fallen /bcyfc^war:et rmfa^fi^/
5ufiginnitmer geben noci) genomen werben.
?Don t^nber^tc^cm gen ßoff/auc^ t)on bm
fdjmbmanbte ßanbcfdlfctt/
3tt fonbct^Ktit Aber fo trollen \X)ir/bA8 bic pArt^^eycit
bcn Pflegern /^ict)rcw/noc^ Anbcm 2imbtlewt:en/rott
*. iB iOi ben Ptt'/
-> 1
m int)c^ ^ö4
beit/fovamiig ber:S.anbt6cr:fl4r:un0att bie lanbtßff^tt
bfd)c\^cn/vmb vafd^affUnQivct vtt'Octt\;}anm/f(>invm
fem tAiiotQmd^tn gefcffeit fm/Uin figlgclt mcc jegcbcii
fd)ul&ig fem/itoc^ fy bic ZmbtUw baffelb $efo:bct:n obcc
smcmctt \)abQit folkm
Qnctcv ?|(mcML
r^V iEIdjec (Btimbt^e« (iglmßfTtg ifi/bet: m<^0 r mb fem
IXJrtigctt (BmnH vmb pobot / fo fid) mbctnttQ bamit
$utpcgt/ obci: etwas txwimf perpfcnbt ober: vcrrfdj«*
bett wicbet / woH fecttgeit*
^oc^rttt tvdld)emOJtbic (Bicndjtö/^ofmorcbö obcu
!Oogtl)ecm/becgt;«itbt8 bfiglung <\uffAmmts&t/vmm
Qefc\;)(n i>ae b^lfelb gitt amm @tglnwffi0ett (ßrunbt^i:^
tcn gehabt / bif b«^ i» tt?i|fctttlic()em riiwigm 0cb?m)c(>
gewcf r fcmb/ b«bcy follcn fy noc^ blcibw.
töont)mtöutt3t?m&^amu&
/C^ folUttct) mit bec 'Oettigtwg t?mb bi> vmitttp/ wie
\^ €0 «tt amem yebm o:t von altci: im gcbimid^ }^m^
mm ifi/noä) gehalten wccbm»
t- , < i. •.^' >• t'»
i«l. xxva
j<»6 J»te^n^er(f)(ftKtt auffw^w/ über p??
Comracc pttö ganölirngm / allam w} ircr
(S>t>nsfrtKt)«c|fauf}ncg(«nfolUn,
Of[/£3 mtrt0ltd)erc^tott0bef«ftbcfttt?ipb<t/b(t8yeleft*
i^tjecycmcrnewc Öigl^ctt e»tfiectt/biV f!d) «llerlrty
bfiglimg a\imaf[m / t>m:öm:c^ ettvo nit <tllmn vitge'/
b«dict)/0frt t:|id)e Prtct vnb ^wt>\mQm ptactkim vntib
mffymd}t / fonbctvü vnf^im\id)(c hkffvnb verfc^«i>/
bimcfcji gcfcctigt wcrben/bar^ö rtwc^ t?ii/ci:tt Zm^tUmm
in )tw bjiglung / vnbü\id)(t cmtmg vrtnb «b^ntcb ircr ge*
U7<$nbUc^cn ambteitu^ungcn bf(^id?i:/pcmttac^) t?ttb foh
cbe vno:bmm0 ^upitfomcö/ woUett vnbfet^m VOivmit
tMth ^ttfct J^rtnbtrd)Aflt/b$ fuiter^m <Ul Dcrtwg/^^f «ff/
]6(lrttib/ r'bctgobcn t>nnb «nbcrc Connvfct: / fo $tr ifcbm
bcn (g>end>tölcutctt « wfJt(f ^'^bt t^ctbm/ vub bcc (^iimbt^
^e«n bfiglurtg laut obgcfc^ten mrticls nit ati^ctigig fmb/
votbcv OJbenitc^ctt(0c«d)t8o6ngfartYcbc8 o:t8/befi0lt
vttttb gcfatigt /rtud) bic bncff bwc^ ben <Scrid)tfcl):ctbci:
gcfd)r:ibeit/ "Dodyfoli mit bcm Öigigell: obgefci^tc o?b'y
ttwng gehalten /rtud) fwr bas fc^rcibgelr/tt adjwolgcttbc rajc
»ttbnitmcr:genomcn werben»
gjaeampcöcnnfcmm atgctt (ac^ctt ferne
öcfalkna am micfiglci: nmm mög»
Ct\ ^ ^^^*^ ^^^^ ^^ r«*t mgcn r<id)Ctt /ee fey von X)er^
J\) twg8/f)ciirat9/!Rmiff9 ober anbetet ^nbliiitg we«
^.. gen/mtt8mttftglct«t?onn6tmjreintrurbc/berm<ig
i^m ycbctt ctrbarn man bcr @iiglm4/pg ifi / brtW^ö ct:btt'>
rcn Vttb ttcbei) )me figltt lafTem
^^- .. Öibcnb«?
c4
>^^l
@(te ttun föran m pct)cf (Ecßcn^c«t){>crfctnc
>yy 2Ic^bcm \\d) md> verm<50 r ttb gcbwud) bec liefen«
^ |,i:cd)t0cburb/t>aö all t?ei;fd):eibiing vnnb ^atiblung
vbecöic ^c^mguter: / mit bcc Jlc^n^ccm ^aitb vnö
bcfiglurtgattffgectcbtvitb beft:ef[tigt foUen wctbcit/ bna
rtberbif^ccsuvtlmaln nit be|cl)cl)crti(?/ b<irbiirc^ Vm/
nomeit/(D:bn(rt vnb fc^cn/ fo fntan «m JS^c^ctmirttt / ferne
Ä,e^giltc»: rci-^uffctt/rccfcQcn/tJbergcbe» ober m «nbcc
ix^egepecrttibem/ ober mnen jinf^ober tcl>tö ttnberö bac^
aap verfc^jeibcn will/brtsberfelbJle^eitmrtn/ folcbs mit
xoiffin vt(o bewilliguitg fiimQ S e^en^crmö ^ftbel/t?nnb
bie bherr^nb verfämbuttg / mit beffelben fkm& J^e^en*
hermö/ ober t>im er es beaild)t/ 3nrigel auf|ricl)ten rnnb
verfertigen foll/bey peromrcfung bee Ji e^)ett6/b4S ber He*
t)enberj/tr>ofolcb0 wieroiflet nit befcbicl)t/bmDmb $ö
Pr<»jf/wie recbt i(?/be^I<;gcn v»b emjic^ mag,
^IfßtcrSlracHl.
rjjCem es follen fwrmttmfer PfTeger ober 2^ic^ter Mn
<«X)tp^eb/foam gefangner in \tcn (^ertc^ten / vnb ro«
*^)nen/vber ftd> gibt/figlcn/fonber bttrd> anber @igel>
maflig perfonen fertigen \<ii'im/vnn^ alfo foUm es btc
n^'nbro;
^ ^ot xxvm
L^fßleic^ett ifi rrtjcr mmttmtß/bÄsfwwm m'mtrtnö
'me^cin vnfei:cmirtnt>t/ct>i: fcy Vnfet Ztubttnun
manb / mifr«^b<*lb feiner «gen fad)m f mncn b«e(f / ben m*
nct felbe fc^ceibt/twjjö ftgln foH/fonbetbicbfiBliwo Mfi
bimn twd) mm AviOim bfd^e^n Ufleit»
\i| \.4il;>ri^K^ '■
Zan ob jem Anbö m'na; (ßiutt/brnnrnb er nit b«*eff t?rtb
3nttfigl l)at /in wiffenrlic^em 3nn^en w^r / bem
felben foU nad) bem J^4nbt8ge&m«i) jöflelaffen fdn/
5?ttttbbur4)vnferKicf)rer/2Jmbtk«tmKb ^o|rmm:d)0«
^e«n geprtt werben / borumb sepfmbtn / b4rB« inte mic(>
bie^tmbtlcitt beffelben <Smä;)te/^mfd)afft vnb^offi
macd)/ ««ffrcincrfttd)ett l>ilfltd) fernjoUen/ ^Docbbcm
gegentl^l boe ^cc^t mber b<uiprpic^/ fiirßefcQr fein vti^
jiji v^*.^.,
P
o3l
bm pfmnmß/ vnt> von bet arttwwt rtwd^ foMiU
ycbettplrtt/ba 6t< s^etltmbwoit/nit geuccitdber: xviiß $il
weitvottWttt>ei:0cfc^«bm(fccii^|tt^j(f/^f^^^^^ ..
;,; 5lppcila«c>ngfinM ^
Vonrtmcp2(ppeII(ttionrhb gebiitg gett^off $ilitci:fm
tigctt/bacAnbic pmtbeijc rcbviibwibmcb in fä)«flteti
t:
^d XXlX
§a0t>fe ctttgdcgcctt rccgcltc^ctt proMtctm
fcönffccn/jnicDcr ?l(ppctlaaou :im cn0^
yC^foWm GMd> ^mjwon/wmm bie 2f ppellÄtiort cn wfb
Vjjtetung gm ^f gefertigt xoctbm / bei; p^tt^eycn
|c^tfpen/t>ie @y m Aec|>t eingelegt ^e/cingerd[)tef#
fen/ rnnb »tit mei: ( xvk bifl^t m ctlid)m vnfctn <öerid^*
te» befdje^ ifl) ii<»4) lengeobgefc^nben werben/ brtntt
C6 Ain vergebne nw^/»nb bm pirt^eyen befc^ w4thd)ei:
rhf ojJen i|l/ bo<^ follebamit ben port^jcyen nichts rtbge*
fd)Iagcn feilt / wann @y föu |l[cl)jfelb6bei: gefpioe^en 10t4
rel/rnnb allet: actert/gencl)ts v:tunbb«ben woUen/bie*
^Ib r mb Uc ro:be(limbt t<^ / ^etnlid^ vom i&l^t Stc^Iflf
Pfenning ji^emcn*
t)on Ainec' 2(ppeIMon mt bA6 %<pf(tfAi<^ €<mmm
nmd)t jönetfertigen / foH t>ic mafpsung fieen/bey bem
Atd>tet: rnnb Äed)tfpjec^n/ ober vom gmit^en Blat/b«
biejeylrnnbiwjtnitgeuetlic^ja weytvon «immberge^
fe^jiben (Iccn/jöfc^ieiben/sw^Iffpfenning.
Compajifencff.
V- IDo« «man Comp^flmeff j^lmmbjwrtimgigpfenötg*
Si;i; ; f .)^^ ?^^^ ^^^^^
Pon mnem smAittim <Spmcf)/^ct«fÄt/!Rmjff/©d)tjIb
obct: bet:5letd)m bncfctt/ fo <w]f pcrg^meit gejc^ibcn wo:
fcbillmgpfenttmg/foabccbic ^«ptf<»c^ficl)t>bct; Jinff*
I5ig pfniiot pfmnittQ cpptccft/alfbantt vi«: fd^tllmg pfcn^
5-M
^\AH<i>ct (Sluucf)n'effa«fFpapicr.
V^n mm ^duxlty ober CwrrtbttcfF mffp(ipi<c/
$tt?mmibbj«(rif( pfcnnmg.
i;
^f^eitutts ^ar gcttgcn faß»
$cfd;;€ibm/5n?elfrpf«nnmgr
vi ÜDttb vott abfdjdpber 5cttScnpj0/foU rom pW^tlff
pfenmitggcttommmwccbat. . /=. , . ,
y(t>on Einern Pot:gmt)^prcnmtig.
^^ ^01 XXX
@(§rdbctt an t)ic ßattt)fdf|crt iU k^
f lagern ^öucrfc^alfm»
3tem (b r rtferc ppcgec vnb Ktcbtct ober «nbcr 2(mbt#
leutvitlem ÄanbtfÄjftn vom2tM/rer:mu0 btt fianbe*
JTcy^ayte»:Hl4i:it!tgrd>i:eibctt rnnbbcgem» Sccmgctiobci:
Dogtieut/jo itt ruiem lartötgcrid^tcn gcfcffm/ ritb vo:*
gcmcltctt Pflegern rnnb ^t(^tecn ober: 2lmbUcutcnbc*
Jlagt werben / fac fy 5riuet|cl;affcit / rott bcnfciben bnefcn
yeöem »lerrtjel^eit pfcnniitg»
^nbcrnc6c*
'^tcm von ritbteKi'e^tctt gen ^ff / fortttfiPbet pmrtl^
bf^waimigett rnnb aiil^altcn gegeben milffot xc^bm/
swcnwnbbjcilfig Pfenning,
' ■ ' Jj . .
V
• ■ ',) /' • ''' r
©c^crgw (on,
i&^ (Drt atueu guttlk^ctt vojbmng / ober Ain füvpot 56
- iO ^f c^t / es fey na^enb ober per; vber kub / pien^eljcn
pfenmng, ^«'^-W
c
«r-».ü
r^ae Mti^^t ^ö4
@o er rtirtctt pfcttbt/$ö pfcnbterlott/ce fcy nabmF^cc
ve«/5wcttimöö:eyiri0 pjr'eMnmg, Dnb »Ort ye^^t maming
©OctrtmcngcfmctUd? annimbt, -^ *n ^^clff pfctt^
ttittg/viib vom ^ecauf laffm/ a^^d) jwclft pfcmnng.
Pon amem gcfattgcn/am g«n^c wod^c« |i«; bte aBUng/
b:ey fc^iUmg fönfftc^ertpfcnnrng/tl^utmn rag pJttflB«^
^cn pfmnmg»
poc^ folUit bte pfcnnmg bwi^mil^ im f anb ttac^ 23ay
i:ifd)er: vnttb oberlßnbifcl)c»: muitR vnfcc Äastbtöivctning/
i>twb «ttimttcm o;t»AC^Äe0cn|p«rgcw gerechnet xato
Oöttbcritmciteur.
. jgriicr ^rctcul.
m gegeben Pttnb t)c Jak
tpart)cnlolt
•
(?lf^2(d)bemrrt0fucF<>mctt/b<t0crtid> t?ttfci; 2fmbt^
jjg I Icttt mid) attbcrc (gmcbtebmctt/ in bcit 3nwcnttt^
; "^ ren/fo fy iJOtt ob:igtait tvcgctt fÜirscncmeit / btf ^
vilt?ttb»ba;mßfllg$ccttnggctl^<m/ vßbbcfonbcrsbcit ac^
i> mcnpm«f^>
'fi'i
Ol. XXXI
ntcitpmit^f rrmn mtfFm Imtb/bAtnit ^»od> hafd)xvä^Wmd}
yt^nwcilm von bcm fclbcn vbccfluffig bclonung erfotbcrt
5pnbemgcnommcn^)abeit/attfiröa6b«iitt foli^ö Abgepclt
wctrbc / ^rtbctt wie Vnetnit ^rttl> tJtifct: Srtn&tfdjafjt gc*
t rtcbtct 3niicnt«c ^albec/itac^wolaenbet: o:bniing/ tßjc rn
itifllfigung mtfc^loffcn / i?ftnb wollen brtwuff / wann bec
(ScctcBts^cp bcm 3«ücittim/ von weit wegen bes wcgs/
nad>t:eite» miV / b<t8 er «Uain sway pfecbt / bcc ^mdyU
fcbcciber: aim/vnb bcc 2f mbtm«n rtins/^^aben / bars« f\ <fy »
aller bmg / an bem gelt (xir t>k ^erung ober J^ iferwng / wie
bafff Ib in obgefc^tep ^|c^awo;bn«ng beflimpt ifi bcnd*
genlrt(lctt»
t)nnbfo<iitt pcr(bttant)«rnü^/»?bert>«nbert pulbcn
j>ngcacrUd>ö werbe/ verlrtft*2tlebrtnn |o:l)ittebem <He>
ricl)t8^erm / in beffen perivaltnng vnnb objigf *?it fid> bi«
3uucntur$utregt/fucbiefelb3nuettturmnprunbpfett* / , ^^^
iting/betn feerict)tfd):eibcram5alb6 /t?n bcm Zmbtmm ^'*^ ****' <r^
$xvm fdyillmg Pfenning» tt)rtre aber bie Pßrnu|^ l>«nbcrt ^?^^*t» /^^
gnlben/ober b^runbtcr bif <^ü|f Jtmjf^ig werbt/ fo foU bc
meltem ^crid?tst>erm fedje fcbilltng/ bcm (gferic^tfcb:ei>/
ber b:ey fcI)iHmg / vnnb bem 2Imbtmrtn fun|-]itnbuier^i0
Pfenning gegeben iverben/ Ö04ber angeregte Darnup
S^mfft^iQ giilben ober baruntcr maidyt / foll fid^ ber <Sc4
rid)t6$cr: an vier fd^tUing / ber (5erid)tfd>:eibcr an $wert
fd?illing/t?nnbber2(mbtman an $wcminbb:cifll0 pfcn*
ning benugcn laffem
^od) föUc bcs CBerid>tfc^reiber3 gco:bnetc tajc/ alfaitt
fiir fein bcmu^una tmnbbefd^reibnng bcs ^nnentari/fo
bey bem (Berid>t89auf bebten wirbet/vcrflanben wer/
bctt / @o aber bici£rben / Dojmunber ober rcmanbt am
ber bemc (o!d)8 not vnb jiigda^cn wäre bcffdben 3nueit
rarien ober ber bncflic^en vtfmtt>m fo veri>anben/ ab*
fd^riflt bcgerten vnnb h^cbm woltcn / barfiir foU )bmc y<*
bcs male bie bdonung eruolgenvnnbbejalt werben/wie
\^moz von bcri abrci)rif}tcn gcmdbt ifi^
S lij reo Ab«
4
r rCo Abec mit Pflege/ l^üfym/ €4ffrtec/ 6ber rtnbce
<Dbng£mtmtfclb6beyfoId>em ^nwctttimreieti/ oöecye*
m<mbtmt)t:|l<it/wfrect>rtlb bes (gcrid^tfcbmbcrs vnnt>
Zmbtm<\ne/vctoit>nm/foifimatt ]mn bas ob^^mpl:
tmmQ<^\H^B^bmnitfi)ulbiQ*
tDcgcn/fonoer allam ti>o ee tue nocDurifc
Off ^ Jö ^«5 <md) An0cl4itgt/ «?ic mit bei: "Jmmtm pt'of
ye$övfeyUTivnfec2tmbrkut vnnbrtubecc (Dbngto
tctt/rtllaiit von aigmnttQtg^rtir wegen vnbctfi^m / ob gc^/
leid) bef obgefJccbeit erben/ jt x?oIhg «Itei: vnnb vctftmbt
mrt tct>t/x5ttt) em?o ^uf gefeffeit/ober fonfl jcep gater fteyc
»enralttmg ^aben / bannocb wiba bcrfelbert xvülm/ mit
bcr 3ntteittm: einscbjmgeii»
@o woüeii ICOtc folcbes l)iemit gertijhc^ abgcfcl)<^flft
t?nnbent(ihcb geboten ^aben/basbic 3nijctttut: fiiro^iit
rnibecjl nit / bunn fo cs'ok glegenl>rttt bei: vnnogtbmrn ec*
ben/obec jobie erben nitt rtllvojber^nnbt/fonber Mne
. tlyaüQ abvpefenltef) / ober wo es fbnjl bie ^cd)tUd) mu
^^; ^y burffteruotbert/fiirgenomcn werbe» XTortbererwad?«
>, JT 'S^ /. r^ voQtbAt erben ver^wmben / bie iren fachen alters vmb
^ v^^an^cQ falben / felb vox fkin m<5gen / ^k foHen iribei:
Iren willen/mit bem 3fiuentim Hins wege belefligtobec
befd)Wrtrbt werben /nod)icbt8 bcr^albcr bct: (feepid^te*
obiigtaitjegebrnfc^wlbig fein,
»' . ., 5Dnttcc
-M*«^
t ^Ol; XXXII
■•1 '-■/'-. . ■t^^^^^T"» ■"■ mr-w j «■■■■ BV^B^H ■ ; ' - ~- i ■
g<t)C(ccn/m')ren §offmarcim t)ttt) (öc^
93fcob0cfeQtct4)c vttbo:bti«tt0cn/vom (tgl/bfc^ÄW
0clt/rttb bcc 3nwentur / fehlen itrt rtUam von rnfcrtt
PfIcgcm/^id)tcrit/C<?(Inccn vnnb nnbcrtt rnfcwt
2(mbtlemctt / ©onbec voit alleit JS^anbtfßffcit in i^cn
^i^offm^rc^cn/ vnb wo jttcn fonfi '^i^ (Db«gf ait rnnb 3n^/
wmtut: söficet/ fli:«cf ö vnb rcffigf lidj) gc^lrcn vnb rolw
6O0cnwabcn^ .
t,.
©ott»bttctttt)no
(7\f>y 2(cl)bcm Tttö von alle ötflnbm auf vnfcp Sanb
^Jv I fc^aflt/bcc Kcbno: xxixi^Vox^iiatilc^m Ml>/߫S
"^ jTirf ommm fcmb/xrt« btc pAitt)eyco/b«r4> fy mit
obttcmung vberfliifrigct vnb rnJumUc^ei: belonung / Vißjfi
betrmtöt/bmrbttrcJ) bann vnfer: X)nbctt^mt al fo wibec bic
btUict)f ait bcrcl>w»li:bt / vnnb ycjfijcitcn <m orincc / fcma
»nuctrmogcns Mbcc/ain 0crcd)rc pötc facb nit «njcf«;^/
fc>crt oba- auf^scfdcn rcrmajf / vnnb «Ifo gcbwngen iricbet
bie beligcn 5ädaf]en ♦ ^ieweil X)x\s> bamt als £<;ttbt8«
piillm/owfiiifomwngrolc^er mcrrcfiic^m bfc^warung/
^ ^ «rj norbrot^f*
big/0cn<»i0t t)ttnb willig fei« ♦ @o ^«bcn PDit: t>i«:«uff
mttt x^nfci: t(it0tfd)afft turnen mc^nolQm^ ma^ gc^^
fem foUcn.
■•.■«
^2!lbttm r^^ett vnnb xv$Um brtrmiff/bflöAn Kcbitcc
V^ vnb V^zfpzf:d)m/fo fid) voz Vm/vnfetm ^oifmaii
flec/tnmrfc^alc^/ X)möome»/ Ji^nt^ctt vnnb anbcm
Vttfem Äcgimmtm vnttb ^offö^i^ic^tcn/vitfei:« jiirfJctt«
rbumbs Baycti/jc^rtitbltt vttbtedlcen/ainö ccbamwc^
fms Pttitb rcrfimbig fciti / rtucf> (>icttacl)ttolgcnbefi 2IÄ>
Pttö/vttb vnfem ^oif a»d[> («ibcrri g wc^tcnglobcrt rnb
fd[)womfoUw»
$!(nt)cr ?((mcut
[2^ werbet 5Ö (Hott aitteit Zt^f<i)xv$tn / bos 3r bem
|^«t:d>lcucbtigctt<?oct)geb02neit ^cfht t>nbf)e«rt/
()entt 2{lb:ed)tcn pfali^grmten bey 2ivl>ein/ <?eri50gcti
m (Dbertt »ttb nibcrit Bayttt :c» Vnjkm gcnabigcn ^ec^/
reit /vnb an ^rer ji4r(lhc^eii gttdbcn (lot/ bem DiQbomb
2^egime»l:/obw0md[)t$ii ^ gcwotigvtmbge^ojfrtftt
faD/bcc
2^ol» XKXIII
fcin/bc\:pml}cycnfA(^cn/bky^c};)mbUnAnmmQt/mit
gantjcn riiö tcct?tcit t« wen meinen/ vii bicfclb jud)/ md)
)B\vc pofim vctjUntm^ / cwt pait^cy ju gßt/ mit fleif
furbimgcn / rnitö bacmnen ^mnctlivf falfd)/ obcc rwcc^t
geb:mict)e»/ oöcr: gewedic^ fc^üb vrtb auf jug $ö x?cdcngo
«mg öcc frtd>cn jvtdym i noc{> f bld^o bjc pütt^eycii 5etl>uit
vnbtecivcifcn vpoUct/auc^ ^rnilic^fßit rnb bc^dff/ |o ji:
voi J bm p4it^eyen empfo^et / ober bie j^c rott |ncn fclbs
meccrct/cwwn papt^cycn 5ufci>rtbctt / »icmanbe offenbar
i:m/:!£t'bat:j:ait in eiptn fitirbunguitgcn gcbwwcbm /rnnb ,
voUojfei:ung/beyfh:affimcl> cnn4(ngungrnfec 2^4tl;)c/
Kcgiment/VSo^tmnb 6nbci:(Hcwd>m/enc() enthalten/
2tud) mit be patt^cyen foinetrlay friirgcbing obec |irivo?t ^
mad>ai/t4tl von ba|acl)c/ beu ^c int ^ccl>tn Hcbnec feit/
2;al>»iben t>nb jögewactcn/ b^irsn m bcmtroB euc^ inn^/
i)(;lt/l>ienk;d)uoigcnbci: o:bnimg/ fui* eti^cc beIonung$c'/
gebcitgcbiicbt/ benagen laffcn/ bie p<itt^eycn mt tvcitei:-
♦infözbcfn / ^ot>a* befcl) vv4m / nod) «inid? fonbci: gcbing/ ,
beptxilbcn mit j^ncn/ bucc^ cuc^ felbs / noc^ ycmanbt
anbern ni<^.6:)i\xf nod) $ctl>»n gcflattcn in Xcm tvcif / ^m
\c cud> »?uc^ bei: ^{^Ayzw. /fo |bi^ angenomen b^fct / on wblic^
XJifKb / t>nnbbc6 2\cd)tctt crli;ubimg/nit cnrrd)!öt)ct / aI*
IcrtVttbyebtnpunctcnrnnb «ttidnfoeuc^yc^O vo:gelc*
fcn fcitt/nit oXXcm l^ie vo: "^x^zxw rnfctm ^otecrid)t/ fott#
ba*4«d)x?o: allen rtnbcm vn^^xn (feei:ic^tcnrnnb3fmbt*
leuten rnfei:© jijvfleittl^umbs Baym/ ro: wold?en i^>i?
^rtnn ueben vnb l)anblcn tv etbet/geti^enlidi gclebcn/rnnb
gcnijlici) hAc{)Fommctt wollet /bocb in bem «Ilennitßtt*
berjl/fottbet: fo ivbl %Mii>^X)m^%.tVitm bif ^wflew
tl)«mb0/$ö)^tett .frey^aiten/auc^gmainec Sanbserflß*
rung/ alö 5*5 X)nf^0 obgenanten ^'ixi^^i^i.n ^cnn rnnb
£mtbtsfxtcflett/Ked)t vxif:> gei:cd?ti0frtit $ut>Anb|e» / alles
0cti:cuiidS>vnb viigewaUc^»
SHrttt«;
>^
Mm Wtml
(rv^itecfc^cn Oibitm vnb ttjollctt Wr lykmit attp/
IXJboö nutt (liVi^tt/ von tülm vmt> yebltc^cn vttfcccc
^orgetic^t t?nnb ilcgimcnt gefd)u?omcn ^ebncw
vnnb p:ocwmtom/t)ir^r; nac^iiolgenbec oibnung rnnb f«/
gung/) tec bclonimg t>alb / gelebt vnb volt^o^m/ vnb von
^ tamem bey 5>ci:mc>*bimg viiferet fct)tv4cn flt:<;ff vtib tt<;c^
ge/cj)ri0ttet peen/bawiöec getarnt ober gc^nblt wcrbc^
nemlicf)en fwe etrjl» öo iji vnfet: ecnpitdjc mamttng/
b<>9 bucd) X>it/ec vnb vnf:t^e S^tftmt^mnbe Vnbittfyin
vnbjnwoncv/^dfllid^ö vnt> VOc\tlid)e fianbe/ t>k vec'/
tnoQlid) feyett / bcn gefc^ivomeit p:ocwwrom rnnb Kcb^/
iiem/maneit fcl>n)fr!id)ettp:c>cefn/bcc fad)mfy rtllrtm
2\ebnei: ober Sinvalbt feinb/von amem Cermm je^alf n/
brtötflwiiame»: tat^laiftung /vb(t&bcnt^iQ pfetimng/
^ vttb x>oit bcm acntcit gm^mcrt pa«t:f man/ nit vber jwert^/
z' iittbb:ei|fig pfcnnmg vnfcvmiin^ in obern23«ynt/gege^
^ beit/bae <wd} von faimm becfelben p^>a}|rato: vnb ^cb/
netr/bey ttadjgefe^tet: t>neri4f lic^ci: flraff/bowbwnit mo;
0e)io:b(t:tno^gmome» »7^bm foll.
?Don 6efottMttg bero/fo qj^oottator tftmb
- ' •'■' Igdt XXXIIIt
(^ (D obct^ <tm 2\ebttaJ iit mhetJ ißä)^itit <äkin Pwcti«
J\>wto: t?iib 2^et>nec/ronba; bm:$ö 2(6woc4t/ basifl
^«tcjcb vnb vev^mßk bct: raä>/frtmctttlicl^rem
wuub«^ &0 ojbttcn vttb fc^m wit ^lemit/b^is bemfclbcit
pjoairirtOJ/ronritfem vcrmogltd^eit I<«tblaii:ctt xjftnb
jDnbect^ancit/ auff bie fad> / als offt er: barmitm «m
fd}:ifftm bcr nortutift nad)/ mrtd>et/ vmbmcn Ccrmiii
wie obflcct ^dr/vbcc mß gnIbett/i?imbvottt>em^ai*
iKUpaurfwan/vba-am falben gulbenKcinifdynit gc?
gebm werben folU ©0 ober bief««^ itmtfä)(tfft i<w m
mid)t\)at/vnbbcc px^awatoivnnb KebnectJermmnett
vcüvb/Mn rnetrecö battrt obfJeet »ecbtmt je^obcti / öc»
iolleti «Ifbattit X)nrec fy>f^äte/vnt> in vttfcm 10%bomli
iimbtert vtifcv Vii^'oomb vn ^4u/ <iud) m m'i>im oitm/
vnfc\: Kid}tci: vfi 2\cd)tfmec^ei: rmb bie/elbig bct^mtiQ/
(>n all au^5»S wtli4> 5Ö^«w«»/ "^nb bie nad) |t:em gutbc^
Iburtc^ettVttb itad) gelegenl>ait bcflelben Kjfbnct:ögct»fl!bf
tcv m»^c/5w mAfTigenmac^i: ^bcit.
^ - i
fiiirbuitgett *>ttb ^>anbl«ttgett/bicbwpd) bie obgebac^*
tcit Qzfd)xv0:nm 2\ebttem/i?o: Vne/ vnfctn $of2^«*
tcit / aixd) in vnfmt Kegtmentett v^iVi^bomb vnb K4'/
teit/m gutltdxit t^eet^ojH ob^t im Kedj^ett bcfd>el>ett / rott
»ttfem vei;mdgltd)ett Smtbleuteit vitttb X>nbett^ancn/
butrd) btefelben ^ebnet: auff am tag/a^ung/ fo lan^bie
t^ecb/rbccaineiigttlbeii/iJrtb v^n bemgmairtenpattrf*
man/vbec omMbeit gölbcn^eimfc^/beyrcrmeibung
ttadniolgcnbet(fraff/ttitew^:b«rr tt^gwommctt wct*
l?> tlbrtls wir: Aud)in fottbct^rtit bmd>t n^ctbrn/wic
- vott &en /»)femd)t8 pjocurarom vnb ^cbnem / fo
pc biefelbcn jesöscitcit jccc notturfjt tiac^ rbec lanb ge*
filttrnbgcbjrtud)t^ctt/mtaU4m mit vbctflöffigeirbe^/
lottung/fonber aud) mcrcf lieber größte sfwmg bcfc^ w4i;t>
fein iroibett, <Dit>tten/ fc^cn r nt> weilen vcit txtcmffl^U*
mitemfiA>aef\imntaiuanpx^cwAt0i ot>ec J^ebner/bcc
i>on vttfcrn t)nbett^<;nctt tmb 3nnwottem vnfcrs^er/
^ogt^unibs 23aym/vbet: Irtftbgebwuc^t wtcbct/ rbcr ob*
bc|limbtc fem gebüt:Ud)e belonurtg/mecec bann aWnin ro«
rttnec meyl wegs ( bie t?on beffelbeti pjocm:4tOJ6 t>itttb
2\eönec6 ^ettflic^ec w^ming/oberbem oitecrtufgeftitt/
ßtt bie |?at/bÄ er geb:awd)t wicbirt / vmtb nit reibet };)<iitn'^
tt>c\:^gecc(\:}mt)^xvmfd)iUm^ tTTunc^ttec pfetitting vm
fec tT1imJ5/Äiici> t^g vnb itrtc^t fiii: jenmg / am ^aftec gul^y
ben Keittifd)/ gegeben werben foll. XPelc^ micl) all vm
fergefcl)wom^ofgeric^tsp:ocurato:e8 xmb Kebner ah
f> 5u ben igen annemen/ vnnb weiter b<mbttvm, ^fi«;^
lay p«rt^ey/jd5)te begem noc^ erfoibcm foUetit
•rt^fbjö
"3tcm
Ol, XXXV
[ccrj/^ofJTiirtccbm / mid) @tet vnitt) tXiäcdtm fm/
iflvnfa- mamungJMö ömfelbctt von «memimmbt^/
lid?en fttctcog fccJ^s trciitja/ ober: von rtinem Kcc^tff anb/
jwmunbbjcijftg pfmninQ / rnnb i?ott Aimt ycbeit Ked>t« /^/^.».i'i ^^^ A
f(i)tiflt/bk atmv fdbe gcflelc/jwcnunbwicr^iO pfcitniitg/ ^/^
vrtbmtmer gegeben wcpbcttfoJU ^^
(D rtitter ßinett (S>en4)t9p:ociiMtom bmwit ned^flge'/ ►
)mclbt ifi / feinet: glegen^t tt^cb/ Pbet l^ttbt gebw«^/
c^ett n'oU / beni f^li er von aimm munbtlicben fttV^/
twg mgiltUd^ei: r er^j / funfjr^ebett f ceui5ei:/ vnb von Av
ttenr 2^ecbt|l<?ttb 5tt?ett«ttbb:eiffig pfemting / vmb biwtß
für: jecimg tag, vntiö md)t / fhn\%ci)m hm^ct/ mid) von
aimt ycbert incil n^egs/ron t>rtu^ auf /obec bem oit itnuf'^
gejüit/iibcr: nit tvibct; (inü^mme/ Ain fcbiUmg pfcnnirtg
geben»
©oamtcf?d(ctPocMm(ojt)6crlant)/&rttr
(icncagöXöcranfimmel'ommmag*
(i^ (D öbec AmpJocttMto:/b«:n?ieob(Jet/t>ber fmib ge*
5XJ b:rt«d)|: xoitbet / beffelbett tags / txvcm ec auf gcfllit/
ivib«: mi^mmöfommctt mag / <?Iebaim | oll imenit
<£l mer/bi;ntt
mct bann ba ^Ib t^il fwc bic jmms/ bos iff ammt <>op
r»?tom/rtd>tl>ilbmrccu^ct:be$4lt werben»
^cboc^ wo am ^ad) ober ^«nblung fo gro^/ Vttttb fo
0rtc vil mbu/mit fc^reiben/Hebett/J^ot^fcl^legen ober an*
berm bebojfjt/bos bcn pjocurotom btlUci) am mererö ban
obengefe^t ifi/ gegeben werben /foU all wegen bic maffn
gimg bey ber (D^ngfaitbeffclbett o:t6/»ngewaigert be^/
f ieen, ;i£ntgegen auc^ wo bif^cr weniger / txtnn bie ob^e«
fiimpt tajr/ gegeben wojbcn / foU es t>m(wran tmd) b<^cf
bleiben»
i'^lmit ob »ojger^ter ojbnmtg / vnnb notburffrigem
'fiirnemen/ber p^ooicoto: l>albcr/allent^>alben m vn»
fetm jtirfbnl>«mb Baym / mit em(l m^ ge^jalren/
biefelbrolnsogenvnbge^anbttwbtwerben/öoiflx^nfei:
cmfiltd) t>ai|fen vnnb tnainntiQ/ boe jöm fürberlid>i(ien/
bnrc^rnfer <:)0f|ric^terrttb^ftt)eOn rnfemHegimem
f en/bnrcl) rn| er Dii^omb vnnb ^<it^( / aucb bey ben Tm
btergeric^tnburd) t>k oibenlic^en (Dbng^iten bafelb/^ll
»nbyeblicl>2^ebner folletteruo^ert/t?n inenbife o:bnung
fiirgel>altett/vn on t?er5iel>en/ ^ieiioigerd^ribne Ziöpflidyt
barj« 5etl>ön / owfjferlegt werben ♦ Ö>eld)er ficb aber bep
felbigen fe^en/winb bas wie obff et ju^ren/nir anneinen
wolre/ober ^mnad) in vbememung ber belonimg ober
ßnbern/ witJerbiTeoibnung/baefid) hmbtlici> erfimbe/
^anblen t?nnbt^ön würbe /bem foll in vnferm j'iirflen^/
f b«mb Bayrn/vo: "X>nö/anen vnfern Kegimenten / vnnb
CÖepicI^fw/jöpwainm/sörebwvnbsw^anbln/gen^lic^
verboten
Igol XXXVI
ITo fid) aud) yemaiib anbcc/ iit vnfetm Sü^flnthumb/
xvi^ct fbld^e o:bnun0/m amm ober mcr rttticitt / jc^^nb*
Icn rnbtcrfleen würbe/ bcn ober btefelbm/ folPii: b«©
glaublich bmd?t werbe / Ttw^Ucn PDir b^rumben mit) ge^/
f tolt fcms rerbjed)cnö/mit vitgitabcn fir^ffcn Iflflcn^wd^
roId)esmvnreni Kcgimentcn / vnfcrit Di^bomcnvrtnb
Aflt^ett/bermrtfTctt $etl>ött / ertt(ilid> ^icmir bewölken ^«^/
bcrt/Pflrii4d) wifTcfid^ memgfUd)$6rid)tc»/»nnbvoi
fdp^bcttjuim'butefi»
@aeMTco»nuttgrtufft)icau(l(mMgcn '
Lod> follen m bißt vnfer ifcjbnuttg/bK ^octoi/ f^
fVne 50 btfer OJbnung mt {icrd>wom ^>rtbcn / «tic^ b«
auf lcttbifd>m 2^cbner r nb Po#;cc^en/fo yei^öjerttt
V0i Vne/vnfcm 2^cgimcitte» vtinb 05md)Un/Qd)zmift
werben/ nrt begriffen fonber auf gefc^^loflen fein»
0:&itim3 furJencmcn/Mmic nicnwttM
nm iiPvm»
I Hb Als X>m (tttQclmQt vükbae nit AllAinbw ge«
'mrtirt mßn/ (bnbcr mtdt) aU 3nwo«et: x?n Vnbmm
vnfits ^»Vfimt^um63 / von bctt Uotwim / ^t&\
vmb atio^m öct)i:ci6ern in ötotcn t?nnt> tHnrcf tc» /et*
iV40 t»oci>/m irer ^clonuiig aUcc Briefen vn fc^rifftc« vB^t
ftomcn vimb 6fd)tt?rti:b foUc» wc»:bm,t>cmttrtc^ ßcmld^cit
XTic/ ^icmtt aiictt vnb ycbm Bwcgcrntrtiflcm rnb Krttcti
vnfc\^ ötot vrtb ttlnrcf t/bas ©y in fold:)i/Bcf Jnm fort
bcdid) nott>ttrflf«gex>ttnb0tttc maf vnnb orbnung/Sey «i*
ttci: nemltc^m pem Vit fJraff/bmrbw«^ o66ci:iittc ^c/ct) we*
rung rt6ge|lclt/oii verjic^mpiotemen rttb fctjcit/baö ä><5|
loi tPiP vne alfo 5Ö0cfct)e^m scnQlic^ vcdalfcm
Q/ (Ccm €6 fcMmAud) furmt m vrifcm ©t<5tm tH« trcFm
rW r rmb Auffbcm £mtb /von oittec gmmncrt öiipplica /
^^ tioit/bie jtt gkict)«: vnnb focmlid^ct maf / miff^mcti
pogm papict (bacinnat boc^ ^<imct: beynoc^gcorbttetci:
fttuffgefitUc^Uit 6wud)en foU) sefc^nSctt mag wetbctt/
vßct: rtcl;r ffcöQct: nit gebot /JPo a6ci:am@MppIiwtiOtt
fiiVQei:
Ol. XXXVII
ban bic bc(onuft0 nucl) geininbcct werben/ 5?cbc>d) wo am
® tppi iG^tton am ma-crc Ufi0 / bmn obflet/ $cl>rtbcn/ bic
not^ntfft ciraifcl)en obec fonf? amett tneecf liefen vntf twf>
fciilid)crt Nnblbiumncit «in |c^i*ciba'mci:cmflvif rncb
<;tifffe^cn^<?bm m#t/ antreffen n?«t:bc/b«uon /oUjt)m
md) glc0cnt>ait | eine vccbicnens/m^ül vnnb <itbmt/ 51111^/
lid)ccmrt^bcloitung b|ct>e^m/ XPcIcb«:rtbct:t>ici:ubci:yc/
titrtnb xviflmtlid} vbctnmtm obet* befd)w4rtt/bi>ö <:>ffmu
iid> fein wuirbe/bei: foll burch fem (0ecid>reob?igfaii: / bes
o:t8 eö f(e|cl?td)t / nact> glegen^it femö r erfwcd)enö vnnb
«4c{? t?ng«4ben barwmb gcjlrrtfjt xvcirben»
^3^ wollen Attct) ^iemit ctnfllid) / b<»ö bie ©upplicrtv
tiottfc^teibec picol)in vitbtkfUd)^ rnnottwenbig«
Icng/ vnb ani^ug rnbienfllifbec vmbflmtx/ in allen
]tcn öupplicationen vn fct)i:if|ten XKtnuiol/nud) fiö;) bec
vngebuVlic^en biB^0^ fchmac^ t?nnb fc^!two:t/mr mtt/
wie bip^ec etlid) nml befcl)et>e ifl/gebimtcbcn / fonbet: bero
gmt^ici}mnt\;)<t{Utt foUen/bamitauc^ bic vbecfacec er/
l^etint rnnb becgebdi: nrtc^ Qcfhuffi/ 3ii Vnnfct mai^
nm^ boö fy alle mal s« ^ nbc j^ter geftelten ©upplicatioit
i?nb fc^nfften/jce ttrtmcnrttbtecfd[>t:eiben/t>nnbon f>ld)c
j?nbet:fd)nfjtfrtin ÖnppliCAnon/vonjnenmei: «ngeno*
mcttwabmfolU
tCem VOit voSllm And)AM$ fSmtt in Vnpxm JuVfJn^/
ti}nmb Uin VlotAti mit bwuc^ung feine 2tmbte/mci:
Brtp(llid)cc ^ciligfait/ ^$mifd)ev 'Kaifctlid^m ober ^o/
nig^tnaieflrtt wieftcbgtbiltt jögclöffc» rttnt)bc|Htjgt:/
»itttb l?ab bc9 r o: vitfccm J^gimmt/ in bcs venvAlrwng
et fic^ feins ambts gcbwudjcit will /glmtbTrHcbigan$<?i>
gen gct^Att / bas er rtucb fold) fein anibt / notburffrigf lief)
$öuer:ie^tett/gnug|am verflanbig vnnt> gefe^icft fey / ao
^d) <iber ^ieriiber ainie^r in vnferm tmb/ Mne Uotam
nmbts $ögeb:mK^en (ber nit wie obflet sitgcIafTen/ rnnb
bejlatigt xüat) x?nberfleen nnirbe/ber foU bef b^^Iben/roit
feinec (öcric^töobjigfÄit »«dt) jjngenaben gejirafft wer^/
bctt.
13omgmc()f0ptötc^.
Jgrfia ?l(rac»t
ojömmctdlent^lbtm ^ütfincjmmb/ m
o«cnt)at>a|]cl()lic;t/3c^l«n
twöm folU
gc^t, XKXVlll
^£1 t>ci:2^ed>tfrtd)ctt nit ivenig gelegen /rnnbainye^/
"^ ^beObngfrtitmenigfUdyfomittlrtgfiiVfy fombt/
tcd)Utte vnt> bcc btllic^ait 5uwert>elffcn fd)nlt>iQ ift / «bcc
rtfi vil Otiten itt vnjcnn J«t|icnt«mb / 6ey bcn (öc«ct)tcn/
ittbctt ^cd)tßd)m vmt> tjanblimgcit groflctvnflcif ge^/
b:mid)t/rtttd) gatti^ fitoibcnlic^ x>nt> nid^tighid) p^occbict
vck'oct/xvk fid) bann folc^ee aup bcn gcbingcit 5?nb <ippcl
latioiiert/ |brtttX)nrcrcV^of|gei:id)t gcbjad)tivcrbcn/off^
tctmab bcf« jbt / bwbucd) bann bie prti'tl)eyctt m it \Hmt
gro/fctt fc^aben/ m vetgcbenlic^cn vn^oflcn gcfHit / xnmb
rtjtcclanguttgi^i^cepcc^tcitö t?itttbgetcd>tigfrtit vnbiilid>
ßwffg<^$og<^tt v"b vct:{)mbctt iretbcn / XOoldui fu wcmltd>
anf bcm ecuolgt/ b46 bic ß &md)tenctxvaltnnQm vnnt>
«Dbngfaiteit ^abcn/bcrgleid^cn and)bic ^cyfii$ci:/^^/
tid)tfd)tci^cv vnb p:ocwrtto:cö / bic gctrurft \*'«/ci:3 ,f iiV«
fieitt^umbö (g»crtc^t8o:bftung/ X)n «tt bcn o?tcn ba b$ Hc*
focmiect Sanbtpöd) Itgt / brtflfcl^ig ^ö4> / feiten/ ober m
xv0ttat nitIe|enttod)m rtd)tungbi^bett/^oifibcmnad>
mit^atl}vnjl\: S^anbtfdyafft /Vnfcv emfJhcbct: beue!d>
rnnb mamiiiig/brt9 fwan bic obimmalbtCBmdneoib^^
wung ^Uent^rtlb/rnbbnrctjmjf in Vnfam ^tiirffentbimib
«tt allen (0eric()tctt/AUct> an ben o:ten babae Sanbtbue^
ligt/wo fy bcmfelben nit^wibct i|l gehalten/ Vnbnady
laut bcrfelSen ptocebiertrnnb gerid)t:tret:be/3fimaffert
bann rtud) an bcn OJten ba bas Janbbwd) ligt / nad) bim/
fclßen pjocebiert pnnb getickt xvc^bm foU/irie es bann
bie 2(it>6pflid)ten/ro in bcn beriittcn baiben ßud^embei
0«f|ttt feinb jöeifennengeSen/becbalbcnrnnbinniTrtfp:
folcijei: 2tib8pflid)tcn / gebucbt allen i?nnb yeben (Bi/
ricbtepcrfonen / fonbeclid) Kid)tei:n / ^eyfi^em/ <5e/
i:id)tfd>t:eibctn /pjocutotom/ X)o:f p:ecf)cn rnb 2^cbnciw
bas fy beu (8>ecid)tsoJbn«ng[/ aiid> an bcn ojten ba bae
£anbt6uc^ligt/ beflelbmaittgötc crforwng rnb iviffei)
ÖtTttbi^lsitto/p-gcmcItci: (Be«c()töo:bttuitgaitt mrticl
bcgcilfctt i|l/tt?teiu] bct: Bqp) i^ct: vnb Äcc5tfp:cd)cn/
^ bci:€nöenb4öilanöböd)ttith0t:/fcm/*X)nbwicbiccr/
n?oit/auc^ rtttgefr^gt wccbm foUcn :c Irtflenwureebcy
bem mn^rtlt beffclbcit «^mdsbleibch/i?od>mitbi)ct:ct:*
kuttewng vnnö bcclaMtioit/ boö fucmt bcn vnbtcwmbt«
leutrcn ^t>et |c^cj:0cn ( xvte aiit ycitiyct «ri ctl id)ctt OJtcn bc/
fc^e^ejt) nit mci: gef Jrtttet nod) 5ugekffcn xvcirbcn fbll/bie
beyft^ei: viTttbvwlfp:cc^ei: jceegefiiUcne vnnbnnd)]tim
gimjlobep vttgurt|i/|i«:$cttemc»Vnb $cfo:bcm/ fon'oct bic
falben beyfi^ci: vnb vtt[fptcd)ct/ folkn «uff gute ccfonrng
Icec gcfc[>tcf lid)f ait/bucc^ bic pflcgec / J\ic^tci: vnt> attbcc
^:>.T?fd>(ifffen fo geiricl)t l^i^bm/fclbs/lmt bef? artioile/cn
tiefet wecöai / b4 man abct* fouil ^efclyicttct / vctftmbiQct
pcurottcti 56 rold>em nit gc^abc» mag//oU Arjfibcnobci;
itewn bcyfi^ctit gmög fein.
2(ttflPbÄ8 mjd) bicfclbett/ttit fiit Pttb fuc m it foId)cr pitc«
bcttbdabcn vnbait irccttacurtg vccl>mb<i:tobej:gcrfl«nibi:
wccben/fo fol l rnntt y cbcs 'Jave bm !>olbctt trtil foldicr bcy
fi^ei: abu?cd)fcln / rtlfo boö rtUemal bcc l><?lb tl)ml bet x^or/
pat>cfcrt/iti>c^ rtin |rti* bleib/vttttb bcr i^nbcc ^alb tlyail /fcU
d)C3 beyfit^ctts etlaficti / aud) <tn bcrfdbat bfittuffigtcn
fJat /rtnbct: enr olt trctrbctt/ 2>>d? folle aimt y eben (D&ig /
iait foldye abtved)^ lung / au^ fitcfallmbcn billic^m rrf«/
c^m / ctn?c> am jac gar cin5uflellcn/ obcc nady gclcgcttl>«it
bet pccfoncit / wie bk y cbct? oztö niügcn bcf omc» werben/
5umrt|figen/ ^«imgefleU /ein.
^ol. xxxvmi
)tim mml
{Pen t>ctt amen gJartf cpcn*
[Ccm rttt Jbae tticmrtttb rtnm1t^>4lb Kcc^)tIoö gclrtfrctt
(n?ecbc/fe>o wollen vnb oit>mn wit / in maffm in bc8
l>ciltgcn 2\cicl)ö Camergmrf^reoibnungßud) gefegt
ijl / U)o yemrtttt) fo rtwn wrtc/bet: an ligcntten gntcrn obci:
an vatcnben ^ab rnb fcl)«lbctt nit foml ^ctt/ bas ci: fem
f ac^ vo: fancf (Hrtc^töobjigtatt rcirmcc^t $«ttcdc0cn/Pii
bai:auff^an<g»ei;id)töob:t0faitb«i:c^ gottce willen rmb
^liffoes Kecbtns ctrfucl^cn irnib/ bas alebann biefelb fei«
<ßci-id)tsobng?ait (wo @y bcs ^ieuo: nitiriffen^ett)
mit fonbctm flcif Qnmbtlid) ctfatcn foll / ob bicfüh pet«
fott / bccmaffen mit atrmöt belabcn fey / bAs fy jr facb vo:
gcticbt jöuetlegen/vn bm ©cbceibcrn/ 2(b«ocatctt/2\cb//
mvnvnnbAnbcm Cwiefyjuauffutimg j^irer (£>cncbt8^/
^c^en notbup^rig ifl) jcbelonung gegeben nitt^crm^g/
j?nb wo ftcb bas m ecfarmng alfo fmbet / obec buicb fy i^t:
atrmütmt:ed)tetwifcnwit:bet/ öo foU barnacb biefelb
pecfott/icct: (Heticl^teobjigf ait bai'sö bc8 ainc Tiib fd)vv4^
«ren/mitbem anl>ang bas fymd> batumberi ron jtet t>ab
vnb gut gciirtci icheu weife ni(bts receu ffert nocb f ctgcbctt
^>ab/nocl) vergeben wolle / Vnb wo fy in jwn fachen fonii
beigaben /obcc fonft ^imfftiglrlicb 5» pofjerm vermögen/
»ttbnamng tomen wurb/baefy als bann ainemyeben/
ttad) feiner: gebiice be$alung vnnb auf^riebtimg tbött w<§ll/
tcewlicb ongenerbc . Pnb w<5kbe petrfon nacb bfd)il)^
netrctfaiURg ober beweifiing/bermaffen atm etfunben/
vn biU-auff bie armitt fd^wom witbet/bei: foll jt (Bmdhts
obngKut alle (Bcvidyte acta vnnb fd)w|ften/on bejalung/
i?mb fonfl geben laffen / rnnb bat$« x?etfcbaffcn/b^m it ]t
bie bejlelten 2(buocatn vnb Kebnec in itm fachen / mit tc/
^bmvnn'o ratcon ainid?bdon«ngbey(?enbi0 vnnbt>iflic^
^ feien/
fcfcn'Vnb weldjcm Äebncr obct 2(bttOCrttn/ fblc^ ber air^/
inen ßd)m / von fmct (Dbngf «it ( bic fy ban wo bcv mcc
ivarrt/ 0lacl) rnbcc fy tl>ailn folUrt ) cmpfol^cit wccben/
bct:/clb Aebncc rnttb2(buoMtfoU|cI)iilbi0vnb pflic^tig
fem/beybcrpeen ctttfc^üttctfcittöambtö/btcon wibcncb
rtit$cttcmcit vnb bey feinem 2tib Qcttpmlid) bmnn sc^anb^/
lat/X)mb b(^ obci* bei* ir eg |raucnhd)8 vnnb mutmWiQs
vmbtceibcitö/fo bie «mictt $tt$eit€n «w^ vci^^fhin^ j^rcc
rtPmüt picnemen/futf omen werbt/ foll ain yebe (gieric^ts^/
obngfrtit mac^t ^abcit/ÜPo bey beitormett (von beiteit fol
cl;es wie vo:|leet begert ) fold)et: fi:4iienU4)et: mßtwill
VttbiUicl>e rmbtteibene ccfunben xcUt^ct/ rnnb biefelbeii
ßjrmet > ben Cofltt nit jube$alen fetten / alöbonn itrtc^ 0U''
gen^Ait/bec perfon vnnb grroffe bec r ec^Hmblung/ biefelb
wm pecfo»/ bar$ö ^o:rigf lic^ am leib $e|lt:aff<tt»
Oott t)mctOttu!tg-t)crn)(t-
rwns t)nnt> DcnDalcung Der
Kirc§cwsu(cr.
|gniKncicrtfollcuö?cr&ciu
Ol XL
"^' XVinwol tyk ^oc(>gcbomett S^tftn ^«rijog VOiU
'^alm Pnfer lieber }}ctz vnb Vatm/awi) ^o^\:^OQ
Ittbwigrnfa* licbec X)ettct:/ itt vonga* Srtnt>so:bttung
am fottbcc vnnt) cmjllid) Ä anbpot cinlcibcn laffen/nne co
mit pc«cd?n«ng vnnb pcnraltuttg bec !i^tVct>cngijrct: gc^/
^iiltm werben /oU/^o fey boc^ bi^t^ccttit b^rob ge^altn/
vitttb folc^ S^rtfibtpot/wie fid) gcbucbt/wenig voln^ogett
n?oibett/2(lfb b<tö nit alUin bie pfai'iet: / ^cdyictit vtio <\m
bt^vnfaVttbcttfy^n/ öoitbec m<i)ctUd) vnfivZmbu
Imt/von t>m pfwzcn vnb berfelbett5uftt:d)(it/vnb «nbem
iB^otj^fem/bflö pai^gelt entle^tte»/ 2(iid> bie Kicd?«
b:<5b|l vnb anber/btc bj gelt in v(\PxcaUunQ ^jAben/folc^s/
yejuseiten rdbörnbeircmanbec 4«f ici^c / fanffmflnfd^afft
bamit treiben/ vn $u ircm nuij b:4ud)ett/b46 «nc^ bic $od)^/
b:obfl |^rc0 gcfaUens/ vng^wif giilt / giftet t>nnb anbctrs
tauffm/ xmlrnffm vnb vecfdjcn / bm-ju vngefd)Kf t pcw
furnemen/ X)nnb in vü anber ircgc/nad) |rem xvillm/mit
bw Äicd^en giltevtt ^nblett/b4rburd>ben (^o^bfwf^w
mecmals /rgclt rnb gilt gar verlorn/ en^ogen/vn nit mcr
cinbwd)t nwg werben /auc^ on ttui5 verfd>wenbt / vnnb
aufgeben xviicbct / '^cmnadj l^obcn VOit fampt vnfcr
£anbtrct)afft/vojbemelt£<^nbpot l)icrt»ber <titf gangen/
wiberumb f«r l^mb genomen/ vnnb r mb vnbter^altung
vnb merimg iviUen bes go^bienfls/ bafTelb ber notburf^
itad)beratl)fc[)Iagtvnbgebeffert/ (Dibnen vnnbiv^ollcn
barauff boö nun f üran/vnfer Di^bomb/^awbtkut/Pfle
0er/Äentmai| kr/ilanbtrid)ter / Capner/ vnnb all onber
vttfer 2(mbtlettt/auc^ bie (Bm<i)te vnb ^ofinarcI)6l>cptt
in jren Stmbtfuerwaltnngen vnb (Dbngf aiten/ mit aUent
emf! vnb flcif barob feym/ vnb verfugat / boe ßuffe c^ij^
vnb vnuersogcttlid) aincr ycben pfan vn 2;uf ird)cn / m]d}
Ättberer (£»o^^e»fcr bncflid) vrfunbcn/]^e!d?/CIainnter/
tYicfQiXüanbt/(Dm(^ vnnb anber varnnf /bcrglcid^cn
md} alles/vnb y^ee bcrfelbcn einhtmcn <xn gelt/ getraib/
vnb <inUvni/md)tQ aupgenomen /bey flain vnb grof /vn*
bcrfc^iblid)
bafd)th\id} in am ^cQifttt / OJbcnlic^ emgefHjnbc« xom
be/berrfclbcn ^egijlcc ober ^nttentatieivrollcn $w<iyge^
Icic^ß Kiutö <wffecrtct)t/ aitts bcy bei: (Dbjigf mt / »nb boe
«wber in '<i%m scc^fc^rcm behalten werben.
/J^öfoIIcttrtiicbnn wibyebc 5ed)leut/!]^tcc^ettb:$bf!/
V^ vttb X)et:tt?«ltet:/am8 yebcn 3ar9/rott allem item em^/
nemeit/auf geben pn ^ttblungen / in vnfeiret: Pfleget:/
Ktc^ta72(mbtle«t/vnb (Dbn'g^aitat/ welcher rtittöyeben
0:t8 / von ckxnhtQ vnn>:> obng^ait wegen / bobey jef em ge>
b;jföt/ßud) in ai'na yeben pfanete obet feins X'icorien ge*
gen tovxxi^itl am roihtmnc/cid^tige tec^nung r^un/ vn
$u|oldxr^ec^ttUttg/foUmttbe|?imbret:mgangefei5t:/rnb
5dtiic^bano:o)fcnitchrtU^f bet: Cant^l verfiinbt werben/
all wo etlict) panrf ieut von ber pfanmemg/a«el> babey
'(tin wollen / bas ee !l>nen rnuerwert fey/tPo aud> bicfel^/
bcn2\ccf)nungenbif?^er5umer ^arnober i?ber gebudief>
yit ange|lanben/t>nb \\\t befcl)e^ett waren /bie fbllen wody
erno:bertrnnb auftgenomot werben /X>nnb was ftclnn
J^ec^nung befinbt/bae biefelben 5ecl)lait/]^ird)aib:(5b|{/
ober and} vnfere 2(mbtlent wif:> anber ben !Kireben xnn^
^OP^benfernfcl^ulbig feinbt/baöfollamyeber vnner^O'/
genlid) bejaln / ober bocf) gniigfome t?erfid)erung barum«
bentl>rm / bas es in amer hinanXin ydx gwiflicl) behalt
werbe»
^ami't auc^fTiranin benFird)enreef)tt«rtgm beflerwe*
nigeryebrs vergeffen vn"^ aufgelaffcn / ob. r funfZrnricf?^/
tig werbe/fofoUenbie ^cct^lenr vnb 2^irci}cnb:^bf!/ was
fyyebec
emfc^Kiben / X)rt& nit wie ^kuoj offt gtfdf^/Um^ cm»
ßcUm/ot>a; süfamcttfpAni/bArmi^ t^mn mcniMlo ym
Bmccrarcioil
SSu&cr Mm gdc/ ©mac/CIamotct: t?to
bncfßcg DrfwnDc« iuucrtDarri fem*
ÖfBvm oibntn t?ttrtb xv$Hm tCk / b<t6 nm (w w/ AÜta
v»mt> yeöce beu (So^^mfci: gelt/Clrtinat/ i25aeffi>nb
rtnbcre/fo y e^o vefA)imbm i|i/a«d> furo 0cfcIt/nic^t0
rtupgcnomen/irt i:ccbnttnggeb:ad)t wecbm foll/ Diib brtr^
tXitdy m aincm ycblid>cn enbe/itt <iin wol verwarte tai^
gelcgt/vriiiö art am fid)cc o:t gefegt / borön b:ey fcl^I^ffcr/
j?rtnb jö aimm ycbcrt fcf)?of / ^m fortbcr fcblöflcl gmiAC^t/
s?rtb bcrmaffett vJcrfc^Iofpn vttb t?ctfe^><n/ brte mtt <)in(m
fc^luflcl/o» bcn anbertt nit oufefpert itt^ werbcn/vnnb
bcrfclbcii fcbluflcl amc foll bic (pl^^igfai^ / bcr pfancrbcti
^obern/t?»b bie ^cd)lmt ober iKü^btjo^ßky awcr y<b(i|
lirc^^cii / ben britten/^em
rcdjnungctt -3icgiftcr m)rcu amt)($f
^ . X)ttfere
, 1 v ' ^ r "^(^^ ^tltJCV ^«4
r,V'.,j
^oitthteti m^httttgm Imitere Ked^cnregifio: / Öic bct m^
t>m attt pfm::ec ot>cc Vicm iptibterfc^cetbrn f<Jlt/ in fcmdi
3mbt6ccd)ttuttg vbccontwortcn/miffboö IPb«: »?ttuö r ft*
fccc i^cgtmcnt Allrt^eg n?ic mir bccÄic^eit vnttb go^cu*
fa g.itcr;ngc^>4uf t wcröe/tt^ifTett rn ööwuff / fo C8 t)i€ not
öttcfff ci;iio;öctt / gcbörtici) cinfc^cn t^ön ttK^ßcii.
IgönfTcararcicut
1-. N-. » , .■ .^y,"
(^ > w^nm Attd) vnfcre 2<mbjßflcn ^icmttffemWg*
^* Rid) ctmoitt ^Abcn/öoö fy bie Ä«rd)cmrcrf)mm0cti fo
Ify itt I t«t (0ecid)tm x>n ^(marc^cft mifscncmm ^
fjictt / Äbcrjeit mtcb^wol ctwegcit / md) o?bcnIicfK ttdiw^
'rcgificc ficUm / t^ifttblfn bic jc^fcbcein legen IrtfTcn/ bwjö
Aud)^llcrt^<ilb gute für/e^iirtg tt)Utt/miffb48 berfelbc«
''l?itrc^>rft/t)n^b®oB^r«^ttws vniÄ> ijorbMt:(ft w* »ö^
pnimbt wwb«» "
SgicMitbctt ^f.ütftltc^ctt ^mWcitccti m ^m
ßiv^^mrccßnungcn für ?cirunssc£r
Ol. XLlI
g\ Ufcv cmftlidytt: beuclc^ vnb mmm^ ifl <in<i)M ^^
\j ocv Vnfcv ptlcgcc/Kid^tci: rimb 2lrnbrkut/ no^ yc^/
licet /öo man bie Kcdjnungc» wie vo:|leet$ert)unpfli0t/
<«md>$ccungtt»iStt/nod)id)rö anbete/ inenju nn^ vnnb
\?oimi/aiif' öcrn Scc^lcl?««» nenien/nocb^öaigncn f ollen»
i£o u?4i:e br^nn baö bierclben Dnfeu 2imbtkut / bie Kec^*
nungen bey }tm\)mfiid:)m xwnungc/ obec m\;)m^ bobey/
nitl)iiitert?»ucren/ronbei: wetre b^ilben bai^ntreitenmiip/
fen/forolleamycbetpl-legci: obet ^id)tet: ntt mecbann
$\v4y pfecb / bei: (Bmd}tfd}mbct ains / rnnb bec Zmbt^
m»m in DCö gepiet obcu Tinibt bie rec^nung gefcl)ici>t/ aud)
amß/VttbairoPfl<?gcrobei:2\icl>rec/ <Hend)tfcl>i:eibet: vii
2tnjbtman/t?bet: vkv pfctö nit mit nemen/vnb ob fy rbet:
nacl)t m9P^in vnt> bleiben mii/fen / alöbann foll bcm pflc
gccobci:2\tcl)fei: vnnb bem (Öencl>tfd>i:eiber/|Tn* aüe$e«
nmgauff >'ec>c9 pfccb3;ehcrTpaR€n rrnibbtm 2jmbtmart
rtiu bi»lbcc gnl bcn / VOo fy abec beffelben tage wibtc ^im
fernen miigen /bem pfleget oöec j\id>tecrnnb (gencbt^/
fct)teibet: anrf yebes pfecö funff pa^cn/ t?n bem 2(mbttiiflii
fanfp3eben heiltet vnb fonfl nid;t$ metcre nod^ Anb^ö/
gegeben vttb bejalt wertem
Qaö ^ct: t?ttuerm5g(tc§en (Boti^ettfcr rccß-
nwns foUcnföfamsdcs(U)crD(n.
j^*^ 2(cl) bem aber etlicbec ÄiVel)ett vnb (Fot3^>eu/ercm«
^ I dornen fo gering ifi/ bas benfelben ber rccfcnung ^alb
amen folc^cn vnBojIen anffjewenben gan^ bfc^tr^f r/
lieh Wiire/fbllen vnfer Pfleger vnbKicbter in ren ambtp/
uenvaitwngen etliche berfelben vmierm<5qliel)en (Bomben«
fa ccdjnun^ctt ^aßmm U^m/vii vort bcrrjclbc» (Alm miu
einiiitbct: nit mccbaittt ob0emeltegcm4|fi0tc fumm« gelte
fuVjetmtgcn/Pnironlttvebcr: wenig itod> viimct mmcn/
:^!c£>od;ivot)n8&te Äit:cl)cm:cc^itung von Uanbeföi^llr/
d)ct: vDbugtait ircgcn bcy amcm <^o^l)«»f? / ee fey Pfa«
ober: $u&cd?m in amec <:)Of}Tttm:cl> gelegen/ jöfienbig/ ba^/
beybieKcc()niing vonvnfem Slmbtlenten bif^ec gc^d^
tm vnb rtufftcnomen/foU biefelb noe^ iilfo gelrtfl*en/vnttb
nirvmbgelegt tverben,
S»r(gcm'cc6nMnöcrtwc5|3rar}(»5ffpm>
jf^nfet'c Pfleget'/ ^id>ter vnb 2fnibtleut follett AVid) in
•^^It-'en AmbtfncnvAltimg^m / vcAnn fy bie j^itci)ent:ed)^
, tmng mffitcmm/ bic pfaa\:}6ffvn IX^ibembgutev be^/
fid}tigm'c;^b bic xrcf cn!id)/x?n nt gutem paw ei:l>rtlten wetJ
bcn/vnnb wann f y t>k m(ingel^flf|tig obct: m vnpan? fin^/
ben/alöbrtnn bie pfaner obet: Vicmm bßrumbcn «nf p:e^/
ö:}m/bne foldy pawfell vnb rnpaw filcberlid? gervent vii
gepcffeirt wcibe tvo baö aber nit gcfcbel^en ivolt/rtleb^nn
Dnöc»ba- rnfcce Regiment /ba^öld^egcflniben wicbet/
bc^rtigcntlid)bet:ict)ten/rtuffba8gebödKbemfel)ettrnnb
jrenbmrgbrcl)el)ett mog.
5Tcüubcct 5l(ntcu(.
Qc^CBmc&fc^mba» btfolmnmmbmfpik
K(rc§crtrcc§tmttg otmmbf^tdbm.
t)mib
«>tTnb bkxvcü ^cthö: ftotbmrfp- md) l>ictto: 0e(c^t
\j vtio fiirrcl>at ifi/bne t>k Ätcd)en«d)mingcn furo^)«!
in oiöe»iid)c Z^egtjict: rimb amm richtigen fOJm gc*
twac^t / »ttttb gcfd)«bcn tvecben follctt/w^^Id^cs bmä) m
nm {B&cid)tfd)mb(it befc^e^m / fo foll / )mc jw f^mpc bcc
jctnirtg wie obJhct/fMi: «m yebe J^cc^nmtg <;lf^5c|M!cii
vnb 3cfcl)t:cibcjt von «irtct vccmoglict)«! Äirc^cn rtin ^wj*
ba guiöett / vnnb r on amcr bic ain gmitg emf omcn ^att^/
pjnffe^^^^» frwQcp gegeben werbem
§c^cnt)cr arctcuL
gaeMc ^ärfiltc§cn 5i(m{)c(cm t)f)a t)a6 fo vm
licuoj Petojt)nc/mcgc0 mer f)cgcm t)oj-
Dcwnoc^ncmcnlollm*
vi*^0foUett und) mer bcmelte rnferc Pfleger/ Ktcjjtec
\iJ^ rnnb all «nbet 2{mbtlent / t^bet bAs fo jnen ^ieuoi gc/
OJbent ijl / von öen !&n:cl)ettrcd}nwrtgen vmb jr ml>i!/
fmnecvetccung noc^ id^ta «nbers mecvotbern/begere«
ttoc^nemen/bey vetweybnng vnf^t fd)xcatm flwfifvnnb
vngnab.
®(tea^ctottgitt^cttt?omc§ttMngm .
fampcöcm 5Kcc§etimal fumn aujf*
gebebt fem follciu
^^^Ittöcr^H
mv
C^Zdybtmmdybiflj^ainbm Voitcdynm^m vnnou
^ ^vycnöigc $ct:«ng befct)c^m/brti:^örtnctUd)cito?tm/
md) volbzadyut TKcdytmnQt^toJT'^mal^citt/foman
tjic l\cd)mm(i\ ncnt/gc^yalte» wox^i/ 56 wold^cm ntAl bic
pfhnci: fampt jmt 0fcUpnc|f citi vnb Crtpinn btf gkicbm
md) fm(t anbct: vbcngpcjrfoncn/foincii ff i« ÖotvoiU»
pCic iyicmit alle $c»:«n0 m bcn voitcdymn^m gcn^lid) vii
gac aS0efcf?a)ft fabelt / Zlf^ bae fiii:ot>in Den ^«rc^6;ob^/
(tcn miiicl>e serwng bct poa'cd^twnö l>albct: / in bei* AUf^gob
itit sugckfTett / nod) auffgc^cbt we»:bcii foll» 5Dcf glcid^m
bkxviü XViv vnfixn Pflegern /Kid>tcnt/(Bc«d;rfd)i'et/
bej:« xmnb 2imbtlmtcn 1 "^k ob^ejlynpt fumma gelts fiii:
jewmg t)ei:o:btttl)»;ben/Go foUcn bic anbem J^cc^enmal/
|>temit 4ue^ ab t^nb verpotett fein / 't)ViZ> fiiVol>m allain ai^/
Rem pfanefobecX^tcaivfo bey bei: Kect)nun0 gegettrruc« -
t:ig/bet:0lei4)ettben ^it!d)b:cb|ien / wann fy yc i\ed)nun3
belc^Ioffen/vnb ventc^t ^ben / yebem fiiV bas mal fun|p
5el)en f t:cüi5ct:/ fonfl abet xmnc^xi^X ntct)r6 weitet^ gegeben
nod; behalt werben»
givclffccv Slt«lC«(,
Sircgcrtaußf?(mö/ ^intnmsmfodcrt.
3e5ee^Ie«tvnb]^ii'd)cnbi6bf?/roIIett and> yeba-jeit
mit ernfl bal>tn geilten v\\^ vermögt xrerben / boB
fy ber ^ird)en vh (S^ov^^w^vc aup(?enbig $m9/ göUt/
jjttb felmlben einbnngen/vn nit wie bif ber gef (i)e^en/auff
jbrenac^fomen anf^een laffen/ bar^u ^mw "^^mn rnferc
2imbtleut vnnb anbere (Db:igfaiten yebes 0Jt6/fiirberIid>
5i?erl>el|Jen fbllen/ 2(Ifotpannnexre Sed^kutvnnb 2\ir/
(l^cnb;ob|l gefcQt xo^^>^!'^ii>^ bU vojigen / el}e fy abpeen/
r; ■ ,f ,• '-'■ «ll$i«ö/
^ol, XLIIII
ftm'oiQ blibett/ gcwiplicl) eittb:mgcn vnnty b^alcn / nic^tö
ittinbctrfoU Aüä)ainmtytbm ^(d)vn^itd)(nibzcbfi}^m
mit cmgcbimbcn fem/bie n\tm (mfpmUQcn fc^ulbm / ob
t>icQkid)bk$Htfmnt vccwAinmg nit gemocht woibcn/
cif I5cb:m0m/ ober boc^ m fold^cm mit ^ilffbcr ObxiQUit
f>mi 5c^attblm/b«ö 4» fernem fleif mc^tö envitibc»
)rc9JeMt)cr?!(r(tcuL
(tcßiiVc^b^WIoöcr 5c(§lcu(m( mit*
/f G foUen (tud) fwMtt on fottbct: ^eweglfc^ x^icMm/ ß
\^ bic (DbJtgfait fiii: gitögfam ci:f cttt / bte ^cc^leut Vttttb
Äit:d)ett0?<5bff ttit mitemanbep/fottbernui: Am«: <»l^/
Imit/rort fernem ämbt bemoffigt/obec abgefeilt wetbett/
bAmit bec fo von ttewem rtttfleetbet: %itd)m nm^ vnb not
bucfft $eb^nblert von btm an'o^m lecnen/ vttb berietet em*
pfangen mög»
$5fc c6 mfe ctnnam t)hn^ au§gci6 &cr
ßirc§mgwccr awcg bcn Kir^cu*
prtDcn gcfwlccn »a:'
6 ttS ÄefoH
m ^nm ^uctj.
^rnrtÖ5cd>Icutcttobctr l^icdycnbiobflm mit aller: eim;
nam Vitb aup04b/Attd) notbucfitigcn gcbewcn/ob bic i
mif gab ölcid) nir grop ifl/ fUtun lammtlic^ vnnö amcton -
t>m aiioctn nidyte ^aiiblcn/ vnb fbnbcdic^ yebcc^eit flcif //
fjgc adjmngbabcn/bamit: allcnrl^alb pawfcll igf aitvet:>
l^iftwecbc»
U)o aber bcy beit (Etotj^cufcm art (D:tMtn/]^eIc^/ !Kir/
dymptxvm obct: aitbetm/folctjec abgang rnb mangel vcr/
l>anbctt/ba6fic^bic aupgab obcciwnbungbcirfdbmbcy
bctt vnn(xm0Q\id)m ^iVc^eft auffjebcit/vnb bcy bcn rct:^/
moglid)m auf jwam^ig gulbciierfn:<$cBcnm^d)t/2(ls^/
bann folU bafjelb Pits ob«; vnj'etn ^cgimetttcn / wd{d)s
o:t9 fidy bas^ötrcgt / ix?» x?itfem Zmbtlmtm an$c^ßt vn
bcfd^io barauff etmatbt / midt) b^iio? nid;r8 föirgenomen
nod> gc^nbdt tj^ccbeit, .
2(bei: tn Dnfct^ei: £anbtf4|fctt <B^end)tn rttb f)Ofrmar/
d?en follcn bic pfaner/^cc^lcttt vnb ^icd)cnb:$bjl folc^e
<i!tpgabcii bcijfclken Vnfetn Sanbfaffcn ansmgcn rnnb
ihit ;t:cm voJiri|fcrt/ wtc obflect/ rernd^tcn.
(V\ ^^^^**^ wollen VOitba^fikim bor^ttrchcn vifib (Hotj
flcaff Aftbcrfi iiit/brtfttt mit bec (Db:igfait vojtriffm
viT unff^wiifi / pfonbema/Jigc/Iigcttbc fliicf gegen gnög^/
famet: mffcidytmQ vnnt>vctfd>t€ihnnß/vmbQcbwlid)
$ine vnb gultcit aitgelegt/rtittb (onfl^amö wcge met:/\vc'/
bcc auf pojgf(taf]t ttod) t?mb rct^üt/img auf gdibc« wcc^/
bw/oU/
?go!. KLV
bcn foll/iBe u^atcb^n bas am pfhrjmAn/in n?i/}crttltd)i'c
itu^ettfdjcmlic^ci: not / baeem ec vngcfaVUd) f omcit/ mns
jiinlic^ctt a»lci>cnö bcbucffag/ «Isban vnb in folc^eni fal/
iwlieit XVit auf gttabm vfto bcm wmm rnrtitsagötem
5ttlrt/fc»/ba?rt«tcm/blci)eiir0ttbct: BiVd)cn patrfd^affr/
£icgai0ebuclid?ef vcrfic^ctung t?rmb rcrfc^rcibimg / rtirt
jimltcb fiitTj Jcccf img/au^f «iit bcnaittc jcit/itAd) glcg(n^)rtit
ferner not/ vnbbecÄird)w rcrmogett Cbod)onaUe»ei:*
smfimg /^Jubniallwcgmit vo:wi|Kn vftb«?iUcrfbct:<D*
b:i3^»:iit/t>c6 pfaticQ/ vnb ber !KiVd)bjobf^ bcflclbt n ozte^
bfcbcbcit mug. $?amit alfo bett (Bot^iymfitn/ yebet ;,''it btc
prti:fd)afft 5u nnt^ / one nAd)m[ migdegt / a«c^ die gcj «c
vnb aigenJuiBigCrtit f^^wtl mwglid) fijrf om cn vnb «bgej^df
xpcrbc,
3ccg)c^cnt)er Vixml
Miicrlcikn.
ÖHrtb bic pfAttct dbec PiMwctt (tmtbt bm 5cd?Imf m
Piib 2^it:d>eitb:<$6|lctt/foU<n on vo^wtffcn t>ct (Db?ig«
?4it H<;m ^^tccbcngwt vctahm/noä) verleiben/ vn vi\
trcnigcr g^r vctUnffm ober verpfenben/XX/O fid) aber 5fr/
tritg^/basanf mercfjicberberÄirdKn vnnb \B<9^[s(uf<ii:
mtonvfft/vnt) mctcm rd)rtbert bamit jufiirf omni/ «in ^nf
Ugcnb (luci: brtuon verCannt ober verpfenbr werben mi'^^/
re 'b43 |bU X)ns/ vnb tmfern 2\egimenten/ber o:ten ce ge«
fd)td)t/X)nb in ber Smtbf4frert (&b:igf4iten/ benfdben 5Ö
«0: ange^t^igt/rnb bafclbs wol erwegen vn bebacbf /<?ud>
bcf l>alb bfdja:^ gcacbcn trerben/ob fold? verf <;uffen obcc
rerpfcnbenjusel^lfcn feyobcc nir»
0ibcn$ct»cttb«:
ilbcn^e^cn^cr arcicut
^icM Sircgcitguccr/^c^cnc/oöcr gmti&c t>ct^
taficn/pnttt) Der ie^cneoDcrt)icn|i(raic>c
foU pcrfauffcä)cr&m.
CQ Zd) bcm and) bic Scc^Icttrrnb j^tVd)ett$:ob|l an m
vnb 't\i^d)m grunbt vnnb gutcm/flud) $t^inr vnnö
bicttptiraib / l^ccs «igen wilUitö/ rnnb alUin $ö jtt m nui5
vitb vo:tt>(«l 5et>attbicn / <jlfo bas fy bicfclbcit gcunbt vnb
gilrci: ritbtcc jiicit felb / obcu 4iibci*n von gunji rnnb »^rea
gitief ivcgcrt / vn\h am kicbtcrrt .^ms / ^Awn |y vrol cmw
gm magert / Ofte tJOTWi]] cri bcc (bbaigfait / vctjltfft rnnb
vctla/rat bef^glctcl)cn bc» $ct)cnt vitiib bicitfrtwib / \o bctt
iSoB^ff wt igeltet) ge|v;Ilm/ in «mein geringem mifc^l<»3
t>mn ei: fon j? ivol Ixtte v&Xmift mugen werben/ fclb <m'/
genomen / ober ren md}{iin nc^d^pmm ober ^inbern Vit'/
Imfft X)nb l>ingeben /^o wollen U^ir fbld)ö fiirter^in ^^'f
ge|cl)ei)en l^iemit ernfllid) verbotten/ rnnb b^^rneben rtr^/
|cl>af|T l>aben / bas fijrrcrbm foleI)e ^in!<?|fungbergrunbt
vnb gilter/auel> verf «uffintg öes? ^d}int rnb bieiifi rrAibe/
anberjl nit t>mn mit vonriffen vnb xriUen ber (Db:igfi?it
ycbes o:t8 / Mxd} mit ber !Kird)en bof?en nmjbefcbel^e/
2^od) b$ giebacbtc (DbngCaiten aueb fainen vo:t^ai' nocl>
gunfl '^mnn fucben fonbcr «Ilain ber f treffen nnQ vn not'/
bwr/ftgctrcwlicl; furbern»
n«nsfc»llpdcfmö)c«)ctt.
£9 fdll
i;ol XLVI
vT nung / c^ee öan biefclb 4»gcfAttgenim:b / w^nu t>» /
fo C wie obgcmelO ^xibcy fem foUen/ bcyammtbo: rcc
famblt f hnö/oifmlid) gelefen xvct'Cm/bamit man fiä) U<i
pet: baf foldjec ozönwi^ jiigeUbcrt e«iiittern mugf»
Vtio ob fic^ :J?emrtnö öawtbet; id)te rtttbcrö f^enemen
ritöetrfiunöc/ t>4ö foU fains wege gef^at / fottber mit emfl
rerfugt wecben / bamit bife X)»! ere oibnimg / vtfiigll^liit^
Qt^faitm/ vnttbberge(lc<KE0 nAd)gangctt wcrbc/beatw^l»
ien tPic X)tt0/5Ö Äittem ycbmmit gantjcm crnfl rcrl^fcit»
Pef gleichen follett es bic ^^fßnwi^vnnbatil^(8i*
(ic^re^crm anä) Altern
feon bm 6et(!iict)cn ßc*
€r|icr ?Jrttc«l.
tCcttt n?o vnfet; P:el4m/bie vom 2(b!/ tmnb mtb«
; vnfet Dttbettbatt ]^ird>enkb«ri/ vntib lus Prcfcn*
tandi ^abctt/ Öo biefelbett f<f llig vn lebig tt» erben/
follert wbw<$Uen TX^ic/ber enbeti tTit von Simbsfiicgii«
cber (Dbngf ait / bcn einfrtij ^geben ^bcn/ bie pofrcffion
bcrfelbcn Äicd)enle^en/bem /fo gellten Ober bi»BÖ pw
fenrirnvirbet/einjegebett fd^ffctt.
IDcfgldc^^en
rcrcoDi)efcti(/tPtcc0a«cömicöcricrun0'
^ Vi?ct:vn/er PfltQet/'^idytetvnnb «nbcr 2tmbtlcut/
md) öer pfrt«ec «ibfJecbcn/fnit cmncmung t>nt> inm
Haltung bcc pfon^ff rnnb XPtbcmb anffbim Jß^fltib/rtl
bfcl) wrtcuitg/mit vbcrfliifriga 5crun0 vniib <;nt>ei:tit/ |i«:>
itcmen vnnt> bwuc^en folim/ Jft borauff t?nfer mAiitung/
öAö (ijmn biicd) all vnnt> yegf iicb rnfcr 2(mbtlcut/in fatV
«empfanl^ofcobcr: XViöemb / allba bie poffefTiott X)nd
gegeben gcbütbr/jw inn^rtltung bccfelben / vbec am pccfbtt
Kä<-'n, !£6 n?4i:c bann am pfavi fo anfcbUd) vnnb vatnS'/
genb / bae | y amcrt / spen obcc bacy Caplan ^ctt/ obcc an
öet: J^anbgcani^cn l4p / alfba man fid) gcwalte be feigen
milf t/öo mogett $wo pctfon/r onb bo<$ rtrt bacwbcr/ba*
i:«n gelegt u-'aocft,
i£ö foilcn awd) biefclbett bittem ^eco^brtteii pctfön bcy
j5ci:meybung t>nfct: fcbwarn t^tteda^hcbcrt fkaffvnb vm
0|iab/t?nnb fonbcclicb/wo ee vnfet 2f mbrlcut amcr u?4i;/
Bcy entfetijung fcmce ambte / xx^n bee abgcf?ojbnf it pw««
pcrs veriaf ncc ramuf / wie t^ns^barttt bif b^ c an ctlicbeii
Ortctt bfcf)cben jcfem/artgejaigt ifl/nicbrs nemen nocb ö«f
ti:agett/ÖOftbei; ficb an bcc jmiHg/bic jbnm auff ain pet«
fott/vn pfctrbt/rag t?nb md)t/UmiU(i> fibcn^igpfcnnrng
vnfiK XiPet:ang/i?nb nitmet gegeben foll werben/bentigeif
l<^ftm/XO(ld)w obe»: ^ier:wi^t^Mtt obet; ^bl»/ i?n vns
baflelb
;ot XLVII
fcaflelb tviffm gern Adt)t würbe / bc wollm XVk xvk ob(lct
ß}wdt{id) ftcaffcn i vitnb fo Vbc vviSvc 2(mbtman ifi / on
rcrjic^ctt fcms 2tmbt8 cntfe^cti / 2tuc^ fbU in allwcgbae
Ättf gctwgctt rnb gcnomen gur/bm ctbcn ober tpcni ee ^'t
pcet/on r^abenwtbcr gegeben xvccbcm
@old?9 roüw rtud)AU «nber vitfer £flnbf4|}en /X)tt'/
bert^an t>nnb ^nnwoner $ö Bayrit / fo "tM poflcfTiott wie
obff er gegeben ^rtben / für ftc^ fclbs ^rtlten/t?nttb burcb bic
ibren bermaffen rtuc^ «Ifo jögefd^etjeti/ g^^tt^e© flejf Ptinb
miternll vcrfdgem
3 t^m<^
r •• -V, ■
^ötg&ifcifßrttttwöjwmts.
.ii
'9i:t)irem9n(cctt^ßc§/ö)ert)eitanfcttg>
ttrtd) vott 2vattf^b<^nMuttgen t)»nb anbew Contmcteii
gcrct5t/bwuttbct:rtU^bKi(mbpO»vomiöi:fÄWflfbc0«p
tmfcmb»
|£):(fct;2(t:(tc»I
Ol. XLVIII
r|?cr Zitnl
§Pon5!)<>jmuttWttfot)itrcO&mt)öwnin
fd)afft falben/ ifi Vnfci: cr:n||//
Iid)e mmmiug/ b<?6 es fumn <»l
Icitt^albcu in Vnfmn Sütfiw
t^unib / b<?mit nlfo gehalten
w^crbettfolU xrobetWreirm
fernem leben /feinen fmbenin
hafft (time tCeffamente obei:
ktfien trillenö / (Berb^be obee
X)ojmunbec geo:bnt ^<;t/b4ö
biefelben (Verhoben obet X^o:*
muttbec^u folc^ec (Serl>ab vri
X)omtunbtfc^(^f)^ ort inuttg f>llm gelA/fen vnb verfc^affi
tt?ct:bc«>
5Sen^feobngfafc^ß$Oo^mun^croJ^ttcn^oll<tt/
31} JTonbec
't
JXJfo foü t>ie (D^Jig^iVbem b« f mb von (Berichts wc^/
gm vttl)$irn>o:ffctt feitibt / bic itacj^pcit firewnbt roit
v^itei* VJtbmöfo: fob«c$ugefd)icft fem/i>cro;bttenber^t>
iiec fic^ foIc^XJojmiittbtfd^i^fft an$eitcmctt.ctttfd)«lbt>/
0c» ma0 / iSx brtb b<inn f«ttff obep mci: ^clichc tmb / obct:
jcy jöuot mit fo fcbxvrt ttt vo:munbtfc^rtf]Tcit Öelabett/bcr^/
^Ibm et bawon billid) cntlabcn werben m^ig»
IPo aber vttbter bei* ^ennbtfcf^fllp nit tewgltd) perfo^/
nett gefuttbc/obec beit waifett bfc^w^ritd) / ober fcl^ebUd^
x?ermecc^ xo\xc^tn i ©o foUen i^nen Attber niM5U4> »'»nb
l:e«glicf>$ö Pojmuttbcm geben /bamttbiehnb vvi^xom
fett/beff ec brtö v w fc^rtbcn r ttb »erberbett/ver^iSl; werbe.
bcu^lcß/wDott ^nucncur Der ^ojmuri^
dC^ foH (tet) f am t)ojmuttber / er fey gleich m oiHem te*
vJJfiamenr ober foitll rero:bnt ber vojmunbrfc^afft tm^/
ber5iel>ctt / jme fey bann bie verwaUuttg jöwo: burc^
bie(Db:iglail:erfettt/rubam ojbenlic^er 3nuemariaUet?
vttbycberber pflegftttberligenbervnitb »oreitber gater/
auc^ gerec^rigfaitett atifjgencf)t / »«ttb jwifac^ gldc^
laute gefd)ribett/alfobaö aitterbey ber (Dbngtart bleib/
xxi^ ber ai tber ben Dojmunbem jugeflelt werbe*
S)ocl> wo a«(r<^|ierbe airter 3lbl perfbn/ bie fretwb ^t
fic^ felBs otif jnegf^icft vn te»genlid) x)0:muttber ejw^le
i?n benfelbe o:bclicf) ^einwetttim/ auc^ bie voJtmmbfdjafTt
gerreiilic^ vn auf geburlicl) recl)ttwng jöuericl^ttt beuel^eit/
: r^ rtibficf?
^Ol XLVIUI
Vnb (id? emiclrc Tomtttnba: Vm/vnb vnfxn ^cgimeti
em von £artt>9|T4r:flUd^a:otMiQ^it wegen jö Confirinim
rnö jöbeflßtigen «rtjaigen / ^o foll es wie bif ^^r sefd^e*
\)m/ttod) ö^ey bleibe»»
^w öcr2)o^munt)crpfRcg(^
Oif Jrt yebct Pojmunbeir foII anfmclUd) / fo jmebte 2(b'/
-yjlmmij^wtion ober recwaltimg i?on ber (Dbtrigl-Vat be^/
«ol^eit wirrbet / mit gelübbett ober gefcbwomen 3ib
itAct) gelegett^Äit bec pet:fon/pflict)tt^utt/ fein Pflcghit/
betrn rnnb jVen gutern getteuhd) vnb erbadid) t?o:$ii| ein/
2freperfbn vnnö guter sunerfc^enrnttbrertvrtrfn/mjc^
mct)t8brtUon in feinen nuQ $ett7enben/noc^foIct)e guter/
funberliel) t>ü mi^f ligenben/ont?o:wi|fen rnnb erf «ntfinf?
ber<Db:igfmt $6nerßnbern/verpfenbten ober^üuerfauf^
fm/vnb alles anberö je^nblen/ba© aimm getrcivcn X'o?
mttttber i^t}^ün geburbt»
ga6^le^o^munt)et)rcpf^(:ctft'n^n1«^ctfc^
kn ricdjfim ft:cun^( xm^mt^ tt^iMciv
f(fV3t^ ^rt/r^tt rtttcf) jö/b49bieDommttber jre pflegFinbt/
447 bod) nit «nberö/bnnn mit jrer nrtd)fien frennbt ratb
»>»b m\lm/v^\^\)n\mm m<5gen/@o«cr: biefelbigcn
«• 3 iij frennbt
m m\tt
frcuitbt bftdntt nit ivmai^m m^vmb vo:t^AiI(Mcl)ert/
^d) t>k f mb an ^miidym vnb nu^Ud^cn \;)mvatm/ nit vn
Reellem ^öuct^^rntJectt»
t^ecgicicbcn follert es bit pKlatrr/tJom 2(bl/ attc^ @t<t
vjiö tBapcf t m ji:m ^md)t&>bng^aiun and) t^öit,.
nun3 #n folUm
y^öfollettrtu^ bic (Btti^i^mvnnbV^itnnn'bet/ßts
Vi^bie(Db«gfait/ ober bieprcunbtfi«: nun vnßbitot mi«
ftdjt/aUc im: jcee emitemmö t>n a«f gcbcns/bcr (Dbng
tobeffelbatoite/obecaUAmbett ticctlieit frcunbm mit
tviffm ber (Dbngf ait/wic fic^ gcburbt recbnung t^öit*
ißs wrttrc botttt bas cinnemm vnnb auf gcbcit / mid> beu
pflegKttbct: vci:mogm fö gecittg vrtb f (mn / fo mag bie (D*
b:ig^it / wann fy bas föc gut öitfid^t / vmb r ermeybting
Willen bcs rttlo|Jettö/rol<i>c 2^(d>mtttg trolrnnjacobo:
jwoy attffcen laffm / i£s foll mic^ ain ycbc C^bng^ait em«
fe^ctt t\)nn/vnb botob feiit/brnnit iit allen Voimnnbetcdy
ttuttgett/vb:iget:t?nnotbwi:fjti0ct: coftm verbot Vttnb ab*
gcfci^nittmwecbe»
:oi. L
©^ctt^ollcft Vttb gebieten <?ucl) fottberlic^/foucttfitwtt
rtitt XOttib/md) akftcvben itce t>rt«f xritte/iwn XCm
nbfiul ntt vmudm / /onöct ficl> bec ab^itf air virnb
fhimbfait/gcm bcy jcm f mben / benfdbcn su mt^ vn gut/
cittl^ltcn wolt/vtmt) bc^^lbbatto: iain bc|onbc«ojb«
nung bucd) jcen iEcuogt «wffgenc^r wnce / bae f y alsbarl
rttuec^mbat menigtli4>ö/ alelang fy ]tm VOttttbftanb
ntt v^chtt/md) bcrt finbett / fcl)cblid) je|cm vcintcrcft
xvücbct/bobcy Qclaffm foll wetbc«/ Pcd) bos fy nut cat^
ircc bey(lcttbe»:/ro jr m)f bcr fccmbtfdyafft f^ugcoibnt wer:«
benroUert/b^wbI/aud)trobie(Db«gfatt obeu bcyjfcnbcr/
fik mt attfeben wolt / jtct 2tbmini jtratioii r^cl;nwng vnb
ttt^er Ctrnl*
ntitjvnt) gtocr (rf# ft)«rt>«.
^ 'j J»« öc anbeat fnngflt jrtmiffvn gibt / Jts f«y dtgf
i «öw U^/ötc («11 1>«9 föwn f«i» g««'«« fein/ vn ime
! 5 Ö^ fcfWfW«
brts fcttiQcn x>n yxttmn / mit bem Äccfetn/ob cö <mfpt<id}
xvucöe / Ucmltd) jiicbic jm £ant> fönff jor/vn fUt t>k mf^
fet lanbö $e^eit jac/ al8 öcs iatibs u<i)t ifi/vnb txtmit b<it
bcc tmffct gegen meitigf Itc^ / fein ttu^vnb Qxvct etfcflm*
XV<> auci? alsbaittt yemartbt ^c wach 54mc/t)cc jß ben vcr/
^aufften guttetrit t:ecl>thd> fptnd) obcc vo:bmtig jc^abcii
vccmainet/bcmfclbcn foU bec verf auffec/ x?rtb nit bet f awf
fei: 5c<wtwo:tcn fcl)iilbig fem/xpic rccl>r ip^
Ritter ©ml.
föic tmct) bcm ßanbögc^
bjaud^ m ^apm / mc abm an t»«"
^cuff (icm m%w.
(^i5V2(cI)bcm w: am Ztticnl in ber £(ittbso:bMuitg bc9
^a Lß^^ß^ geweft/ wie bie erben m bie2^e«ff fjeeii
"^ ^m«gert/W)eld>e»: 6ey rilen ain rngletd>e vcrflanbt
ge^itbt/bamup bAttn manc^eclay inwngen eruolgt/rn bic
pactl^eyen $ö vtl mdn bmrbucc^ in langwictge tid)tfatv/
gung vnb vn^ojlen/gegen emanbet:ei:a>ad)fen fcinty/md)
etlid) benfclben <ivtic\ $ö ]tcm rd:t^ml / xvibct fmcn red)*
ten vcirfiattb gan^ geuerUd)er weife mif bwud>t/ I^affelb
flimit ab^eflel len habe PPir für ain bobe notburfp: bbArf>t/
benfelben nad>gefc^ter tnaffen jöerf loren / X)ttnb wollen
bemnad) mit ratt) vnfec I i^nbtfcb^fft / bae ee b^^fi^t wtt
bem emflanb in bie f enff wie bewAc^ rolgt gehalten wer*
t>m fo\U
^cm t>n5 iokm 4ni)0('^crc(}c^cn fold
if^^:-
:ot LI
jXJbct: |oU CS fcim (reiwbt / &ü )mc bic ncd)flett im gwb
ber ftptfc^rtfftr<nrottt / vnnb im («nb feinb/ anbm
tcn/vnb]mn roj^mbcm^uf]^ flott^ön/fob^imt betrieb/
bcn fteuttb ^^imtT im iL^nb/^bci: boc^ vecwAltci:/ bcueld>
^^obcr/obet: X)ommtibec im lmt> J^ttttn/ bas offcnbrti: t?ttb
tttnt>tlid) xvat* Dcnfäbcn v(txvalt(tn / be«cld:)l)rtbem
Ober votmunbcm/roU gUid>erma|fen an bcs/ ober bcr Ab/
wefcttbm ttecbfleit fireunbt pötbos anbot gcfd^e^xit/ t^nb
fonm fy fid) bann bes lanffe vnnb b^lmtg miteinanbcj;
bcrf^lbcn ^tit perglcicfKn m^gcn/ fo foU ce bobey bleiben.
[rt toaö kitm> (FJra^^cr (tpcfc^affc/
Der fauße an(?anj>ftac tiat>*
fi)3rtbte(td) 0bttX>GptAnffetiXnjfhfd)(};}m anpot/ mit
•^bmnccbfiefceunbtnobö: bcrfclbcn vomnmbct: ob«:
^waU^bcc/bceÄanllfe/vnb bcr ©umma/ancb bei:
bcjaliing nit vetrainen / boubiitrd) bcc f auff beffdben mals
jcrfe^Iagctt / vnnb nit fiicgengig wutbc/älsbann tnaQ ce
becver^öffec folcbfeinatgett ligenbg»t:/ainetii anbem/
vnb fcemßben irol anbietett / Vnb u?o ftc^ bann t>c\p vm
timfftc/mit nimm anbern obet flembben bes Uuffe rnnb
Imiffinmmareraint/ ober/mc bas got tmfitd) 5Ö0e|?elt
^t/Go mag alsbann ber ned)fi fre«nbr//b bem verf aüf|
fer mit fiptfci)afft bif in ben vierten grab verwont C ^cU
d)er viaet grab ober fipt/ancb emgcfd>lofren fm follO
ittainem3ar/»on ber ^dt bep befd^loflitcn ]Raw{fö an^
jerecbnat bzn tted>pen / bem frembbcn ÄaurTer tvof
in ben ^rtWfFffe^e» / vnnb benfelben aUcrmalfett/ wie
:• bcr mit
I
i
m Qrto ^ö4
bei: mit fmc brni ftcmhbm getrofftit vnnb bcfcWoHcit iff/
ßimcmctt/lPcld>cm »cc^ficn frcunbr t>ctfe\b ilKauffcr/ auf
fem ccfuc^en/folc^e Imiffe obpccn / r »b |mc Öcn «jepAlöl:
volge» i<;/fc» folU
^nccrmcicul.
raCem bct ftcimbt / fo m bett !!^attff (Iccn n^iH / ßl\ ba^
^^(Qcn bem Kauifeir/fem auf'^egcbnc ^iif fumrn«/ bcc
/j 0leicl>en and) bcit £e«tfmiff / bm^^ö fc^rcib vnb fi^U
pclt/ai^d^^itbctn rcbliclK rtot weitbigcn vncoftm 1 fo t'bcc
vccfcmgiwgbee ^^auftsgcet/bflccclcgcn rnnbb^lm/
2(1/0 bA9 ^md mit bcm anbem idgee*
5)icr(cr aracuL
/^BbAttnbct fccmbb Äaufp« sßb^alimgberÄrttiff*
V/ f iimm^; gm: obeu $um tt>ail / yX »?iinb |ri|im ^)crtc/bi«
foK bec frciittbt/fbm bcrt^mttffleet/ f^mpt rtUci:
Aitbeccr gct:.cd)tigl?rtit/|o ba: toff mitb«ngt/0leidS)«n<
bcp Im^x- twbcii»
* ■ ■ '
I
/
».
i.f>' i 4 .
i'\
SS fön imd) bcr ^l^miffer/bie jett bes Jrtrö/biirtfitt fme
wie obgemcIt/btcttec^(?ett ftmnbtin bm tfluftltccit
- mdgcn/ nichts pawen/ttocl) amic^ctt jine oöci;ß«lt/
4.'
C>b4bet:an bcm vei:?4»fjtm fhicf ain fold)ct: mrtftgd
ober pÄwfeUigf rtit Wßre / btc von not wegen ^(xvmt vnb
gebeffetrt: werben milf tc/olfo bjbiefett) befferung/ on fdxi^
benvnnbgefflrtic^frtit/mtlengem verfug leiben m0cj)t/
benfelben fd)Abett jö fötf omcn/ foll. vnö mag bec ^^auffec
in jeitbeö^ata/ nadjbernoÄwrfjft/ rttid) ber XX'eccIleut
tmb (Db«gf ait erf antnuf rnnb m«f|igung wenben/ xv^U
cf)en pan?f of^en auc^ bet: frrennbt/fo in bm fanfff^KKt/mf
crfxtr« rec^nwng wibcrtegcn follc.
? ■ ^^A^o
(X$ ^xm )
f^KTltmaud) bie ^(mfffnmmctin btmT^auffMffnii
i V bcrtcnt/obei: tain ^uf f 6«eff auffecricf^r ifi/ vntiö bce
fccwiot I \o ben f auff 4ttncmen will / bcirfclbcn Im^'f
fumtita/ober wie bcr fau|t gemacht fcy/nit wiffcn l)flt/ vii
$ewi|)l'n bcgetrt / fo ToUcrt öcc r erfauffci: vnnb f »^uffei: jne/
wie bcffawff aller bmg befd^loflcit vnbgem4ct>tfey/mit
bciicmwitg ber tauff fumm« (yoo ftc^ bec fceunbt an irem
plofi m rttt^aigc nit benugen laffen iP0lt)6ey jtrcit gefd)troJ
nci \ 2tiben / ober nad) glcgeiil>air ber fDerfonett/ bcy gUu//
bctt uttb tmwen an 2lib8 ff at / lauter 5Mberid>rcn ^«Ibig
\m ! XOo fid) bann bcfunb/ bas ber t>ertoffer i?nb Eawp/
fer/bem faujf erben 5Ö wibcr vvxifi nacbrail / ^tn f auff an*
bcrs/ban ber $wircbenirbefd>lofren Ware m^v^m wwr*
bcn/ oberaud)aintau|p5neff geuerlicber weife /vnnbjö
ver^ittberung bes tixi^(«S!^Q / m^iXQ timn imfauff l>er/
dornen auffgerid?t ware/bammben follcn fy ale t>k rnoxm
aibigen rnb felfc^cr geffroflt xov^^^x^
r. .. \
f
ß>(D pc^ bann begibt /boemcrbanainfrettttbtmtbeii
JX/fauff 5ef?een begern/ fofoU allemoltt ba nec^fltitt
grab/ bcm weitem t>o:gc<»»
$lc^er amcul,
rnbfoll
«
S'\Vtt^ foU in bifemBÄUffsrtnPrtttbt bk &ptfd)afft
\}md)fat^mQt:>^twütliä)m «c^jtgcjelttJnnö gcwc^*
nct weirbciT» 2tud) f?d? bifci: S^attbt80cbmud> rnnb
gcrecbtigf ait bcs mfiatioe in bic Unff/ vbct* bic viert fipt
tiit etrficcct'ciK Pec0kic^ett a«d> ttßc^ »crfdxmimn bes be*
pimbtenirttö/ronbctjeitbcö gettrofJTictt l'rtwfiBrtttsercd)'/
nm/Uine wege mec (iot ^abeii. Zbw t^a^eg^m ifl awl) biU
Ud)/vnnbmitm};}vnfct £rt»br|chrtfft X)nfivcm\llid)c
mAirtttug/bAefuwnbic Äcttjf nit ^mmIid>fonbct:offctt'/
lic^ j?o? bec (Dbng^Att/ober fonfl m bcyfcm ^t:brtrct:lciit/
gc^anbcU vnt> bcfc^loffm werben*
SSfewbtWöicSauffecdttcröccfuriincittf:»
ÖHttb fottberhd) wailcit rCir/brts rtuffbem idttb / bic
pmirslciitiJnttb gmamt?oIc^ire feuff/»o:|rctt <B»e^/
«d)t3 rttb ^fliiiarc^ö obng&ireit/mic^ Se^c« rnb
fßruttbr^ctten/ XPofic^b4n»rold)8nadb ölegenj^rtbo:
gotergcbörbt/mifltiojtett rnbrcrfcrtigm laffctt/ 2r>0(^
rollcH fv mitfc^rdbvuttb figlgclt vbcrbic obgcfet5tmalP
nit b€fd)xvätt/nod) bcf twl6 mit »ttnotbwrfltigcr jeriiitg/
\>ttb rcrfrtumttii^ /rcr «rbait / vi\ };)in vn xvii^v 0e|p:mgt/
fonbcr fwbcriict) obgefectigt werben*
S^ic berfifcun« Mtvc^ fein ^t^cnioiixtiojkt
()cpt)cmfau|f/t)icgcrc(6cigfatct>c$cim
(tanwpcrKcrmmws.
B X)ttbwo
Ötlb n?o am fremtbt bcc in obbeflimptcr jcitbce jars
mit ben fmiff ^efiecn nMä)t ^«t/ bey obrcb «mes
f miffe/fo tntt amem <»ttbcctt gemacht wiVbct/gcgctt»
wufti0 iji/vnb bec rerfauffet: )mc 50 berfdbert jcit/rtle btc
rtbtrcb gcrd>icl>j: / bas anbot t\)nt/ iBt obct «urTbicfclb $cit
batBaurfm^mmimbt/ÖofoUet: fmcc/ an bcn fmirfsc^/
pccttititsugdaffcrt wetrbett/Buttbcc fem QWid)tiQUit/
r»b seit bce einffanbe verlorn ^abcn,
(iwcfcn fijran aucö pac ^tcn (oll
Önb it4cf)bcm bildet; ju vtimaln in ^wet'fcl mnb (?rit
gebogen tt^>:bm biewcil bet Zmcnl von atgnem gut
irebct/ ob am^fTetb m am t^etfauffi: lc^)en(&cK
obct^rbirec^c ficc» m<^0c/bann»en bann bif^ciran at^
ncm o:t onbers/bantt an bcm anbern/m vnfevm J^urff cn^
r^umb gcl?altcnt?»ttb ec^cnt tvo:bcn / "Damit ^betfiican
fold^a- stpcifcl rnb vngUid)aitauffJsc\}M vrcrbc/Öo ^a
bctt wtV mit 2\at i^nfct £attbrct)afft fut: bilhd> geac^t vnb
n?onctt/tlad)bcmame8£ct>enman8 rnnb l£thtc(i)t(t^Q
get;ec^tigf ait / btc cc auflf amem le^en ober XJeccrbteni
gut \)at/ md) lautterm auf rtucEbei: gmamen ^ec^t/ am
mef licba aigentbumb ^aifl t?nb iil/bas t>m ain f aufpfcb/
an am rolcl)vei:^attfrt leiten vnb veipctbt gut/in bec obbe
ptmptett$eitvnbmaf/i?ttttbmit xoiffm vnb wiUm bec
SelK« vttb (Efwttb^jcwn/aucf? pew mag»
^ae&ett Eckert mt> (Bi^itttö^nn w cmf?(tnt>
aftMcgmammpcucl££;e^mPttt)t)cret()Ccf?uct/
W(§w|c ncU)c oa&nwnspnbmomctt fcmfoll
Ol Lim
hettrnbcStrunb^cpnaitjcc»: gctrcc^ngfmt t?nnbge^/
hiit\id)cm cittfianb an bie verfrtufltcn Ic^cn vnnb
vctcthtc find/ vnmi^iffm fein/ POcIc^cc bcs Jlc^ett/
(>ccm eittfJaob abct* allam in bcii pcitl/ t>n nit ^belmatts
0bcc2\ittcr8£e^eitfi<i<:b<»bett/ j£6 xcdti banit bas bea
verf auffetrs frcunbt bett Rioff fold^s j^bclmane obet Kit*
ecrlcl^ms »tt attticmcn wolt ober f «nb/2(lfban foUc bei«
Äc^cD^crmber sögattg aud) vitboiomc» fcim
>C@!mogcttA«ct)@<^tt/Ccc^tcr vnitb iBttkfl/ f<> i'rc
V?X)4ttet:/tl1dtfet:/2(nt>ct:m rrtnb ZnfcAxvm/jveQä'/
tervetfaiijfcn/ n?<intt fy bic Äittbcc bic fawflj'ommd
i>on i'ccm mgctt^öt jöbcjoIctttxJben/ittromcvincUerjcit
r»b m«f /itt bcn f miffPeeit»
fauffcc« ftucfö/ punt) wftnfuna D«
fauffiomma ac^alccn»
pcwcil (id) aud) jß vilmaltt / jwifcbett bcti P^iiffctit
' vnb bctt f«öttbtn/fo «n bm fauff fleeit/ r oit wegen
becfcöcbt/jittf / gölt obccnuijung/bce gefmifitcii
göt6/wdd)cm taübitfclb(n$üfte(nvnt>Qmol^m f0\Un/
mnBvnnbfkit sörwgm/ foll c$ fiiwn m folcf^cm fall
m ©na ^ttc§*
galt ober rwBurt0ett/voJ bem cmp^itb in ben f auff/ vcrfal
lett/oba-butcljbcnfattffccsögcbüclidKCjeit gcfcitgt ritb
ciitgcbwc^t feinb/baa biefclbeft bcm faultet 0c«ol0ctt vnb
bictbctt foUcm n)o fy «bec $ö bcr sctt bcscmflanbe nit
vetfaWm/ nod) emgcfcngl; wnce»/ foUcit biefclbcnbcm
fceimbt/bec in bcn fauff (lect/gcnolgcn t?nb$itflectt/ ^od>
briset: bem toffcc al^nfut fein 3tttcreffc/t>c8 beseiten
^4«frgelt6^«lb/n4cf)i»n$albet:5eit/vnbei: behalten iauff^
fnmma fouil gcb/b^e es ain gan^ iav/ßnffvom ^unbett
mff/vn'of0ld}'JnHtciJcvm bc\: behalten fwffuma/foU
aucl) bec fminbtfo inbetttrtunJect/bemtoffetbejAitt/
tt?o 0l«ct? bdö vct:tmjfi: gut gm: üitt mi^mQ tmgeit bctt<»
@a6t)df (tnfZccr i)m ctnf7an^ altatn }mc jü
tmft rwrttcmcti/pnnt)tt)iccr lolcy'a
J)c|ia(ci3ctt folL
L 2(mit <twc^ in bec^ttfs mifie^ung jö allen trtfln gr/
'uetbernbrtuglifligfait vertut werbe /fo follen bie
\ erben/ welche m bic Ceiiff fleen/biefelbenlbnett
felbs v«b ttiemanbAnberm jö nu^ ober gefallen /anne^/
men/bäs bann fy/bergleicl)en auct) f auffei: rnnb verf anp/
fer/tt^bbaö begertir icbet/ainenayb fd)wom/ 0'c>ctm(fy
glegenl^rtit ber perfon/wie vo:(leel'/bey trniven rnb gla«
benanaybcsfJat/^öfagenfollen/ tTemlictjen/basTy in
f<>ld)em allem / Hainen baimlicf^en verflanb/ nod> pact
ober generbe b:aud)en* XX^o ee aber bari;ber bey jr ainem
ober mer gefunben/ ober fy beö ertrifcn ruiirben/ bowm*
benfollen/Vf^warUdS^ 0^1^«fl^ werben»
LV
Vnb fön bifetQcbtand) vttbgcrec^ttgFrttt bee cmfldiibö
in bicfcu)f/auff wed^^Iobertaufc^ mt ncsogcn waben/
fott&cr: allam m f cuffcn fiat b<^cfj / t^odb boö foiä)
xv€d)fl geucirlid?«: wetfc/t?nb bwird; ainett folc^ctt fd;cm/
bmncct)|lcnfi:e«itbmbctt cmpattb suua^mbmt/brtnut
bi« giltei: in ficmbb l)ettb Commcrt/tttt 0cfd)cl)e / öunbcu
batba t^ail nuQ vnb ttotturft nac^/Aufjrid^ttgf Ud) vkiiö
rcd)t6 wed^flsobatAUfd) weife/ fiitgcnomen vnnb ge^/
^Anbltwerrbctt/ IPelc^e bann atid> wieobfleet/foeebic
ited)(?eit fteünbt begern wöcbett/bucc^ t:>k patthcim/ bcy
gcfcpwomcm ayb/ober md) glegenbait bec pcc/onm bey
rcrtiven vnb glaube« an «ybe (lot et:t>*ilten vnb befjßtrigt
wctbcnfolle/ C>ri all geuetrbe.
(crecr Citul*
Coritt)ött)et(rc&etifcöffen
pnuD ComrÄctm
€rRcr Erneut
ßcfttaffc tt)cri)cn.
r^^Jl^^Cc^bem t)ftö Attgebmcf)t iP/b<tö etlid) perfott in
i j/ 1 ynferm J^ttrf?entt>«mb jö Bayrn/vberbuuo:
<iuf gangen Ianbpot/tvud>enfa>/ge«flrIid) x^nb
5?mimlid) Contwct/ bic ron bet ^ailigen C^>:i|llid)ctt
S^iccben feinbvecpotn/ tmbvnfemtanb vnb knien $i1
ma'cfiid;em veirbcrben widmen/ ycbe» rnb treiben foUen/
^ Ä iij b^ab
m ® ruc
brttAb VOi\^ nit vnhülid^m miffAUtn twnctt/öeijett/OJb«
itcn/t?nb wollen bamuff/^icmit foitbermcmfi/ wo ye*
Mwnb in vnfccm J^anb betmtcn/obct mit grunb bei: tr^i;*
^rtitet:p?mrnban0e$aigt wirbet/bec wud^erifd) l)rtnbel
tceibt/obcr fic^ fort|lanbei::ci:0c«ai:licl>ei: pact obet Con«
ttract/wicbannbicfelben $um tnü l}tm<\d) vtiz>utfd)ibi
licbct'sdt fein/gebjauc^t/beffeibmjielt t?nnbanbci:s/b4«
mitecalfowßdjetrifcbvnnbgenadicl) l>rtnbel treibt/ foU
feinet: (öecicbtsobng^rtit/ bei: enben es g^fd^idyt / jß (kaff
vctfalUn fcin/Awl) brtr$» m<h nlegenl^^it bei: pecfon vnb
feine vei:p:ecbens/etUä) t4g fcngf lid) cntl>a!tcn/rnnb oil
gn»gr»^!npet:fid)ei:ung nit rtupgela)|en xwuben/ Beitel'/
ben rnb r<t)(^)fctt «ud? allen r>ttb yet>cn vnfcvn ^isbom*
ben/ Pflegern/ Kid?tei:n vnb 2(mbtleijten/<?ud) anbittt
(Db:igf aiten $u BAyun/vrann folc^ tt?üd)erifd> vnnb vm
jimlid^obergcfadicb p^ct / (tonten et vnb t'^nblimgert
fift* fygcb:»?d)t werben /bas fy biefelben für vntricbig/
hafftlo^vnbvnhnioig^t.^mnm/md) tain vc>ln3ie^im0
b^rmifft^i^rt»
?!(nt)cr amcwL
A^Öfollettmieb n4d)noIge«be Cotitwct vmtbij^inb*
V£^ langen fijr wöc^erifd) ge^^olten vnb er^ent werben»
iErfilicb/woAiner ainfnmma gelte l>inleid)t/ ritnb
merbanttberfelbett^ingeltei>nen fumma gweflif|/i?nnb
biegeburlid>$öl4ffig t?er$infwng |4rliel>bflnott erwc^eii
mag/cinfd>?eiben Irtf t»
Jtcm ß rtittcr i^in fnmma gulbett m miiim <mp^(lü)m/
t?nbfiTrbiefelbinbcrvcrfd;:eibnitg/fonilgttlbett m golb
fef)mbmlaft*
5gol. LVI
gletc^eit wal^t/an aitt gelt Bauffsxr cif? attfd}led>t/vnb vü
^ol)et:b4ttn f«)ld)c w*;^^ jmmci: arragen mAg ober n?<t:bt
ijl/emtctmbt»
XOcttcc wdd^er; fdn gelt rn jb rtinen benanten ^in^ bm
maffm ^inlcic^t/ 1>43 imt bet entlcl)ner:/ bancbctt «m
biettpgelt/ brtö er boc^ nit vecbiencn batj-f / t>ei:/c{):eibc»/
iJttbfolc^ bienjlgelt bifloUn^/ bic ^aubtfiimmrt völlig'/
^lid> behalt /viMUfftefrtgt t?nnb vnaiiffgefd^jibc» gebe»
jftemu^Oi^metrtm nemlid)efumm4 gelte mid? veirge^/
benlid)^mkid)t/b«>c^ baöjme bet: entlehnet: /ettvo nin
grolle wrt^c/i^nb gan^ in Mncm geringe» werbt jupeUen
m6p/2(lfoba8 erfeiit \;}^nbtfnmma rnnb ainc» groflm
gettie^/wol toplt ober try fed^tig ^aben mßg»
n^erfcirt gelt tnitbi|emt?erpotnctt pact vnb gcbiug/
tregneid>t/baö )me ber entlet>itcr/ aiiff etlid> beflimbt
tn^rdt ober $cit im 3ar/<iin iiaml>affrisö borfür r erjittf
feil ober «uf^fgdt geben m«f?/tl>ut etwomer bann rom
^uitbcrtjwrtift^ig» ^ic alle foUe» als IPuci^crcr/ laut
bee 2(rticw(0gej?raflt werben,
fummamcv t^ann fönff ö'mßgclca gc
nomcn ö)er&en fcKcn^
g'^nb rtrtcf)bembicBe«'ffber Abl^ph'cfjen tCAibg«lttt/m
-O^^r^^tt j^iirpent^wmb fo gar eingetrungen t?nb ge#
main wo:ben/baa «in jeber fo 5« fmcm obligen gdtö
bcb«rfpi0/ba|rclb<mb<r<i:0epdt/ban»mifftraibsittf»ttg
:i^ iOi nit
@a$ ®rt«
gctr^tb ctlict) vii )ai* ^ec/iii ^o^cm ivctb gwcfi / vnt> «oc^
t|i/bamuf cwolgt/bas «it allamber: Öult^abct:/ n?eit
met ban öas gebudid) 3ittccefrc cmnimbt/ (onöei: bct: vcr*
fauffci: iv«:b batbuircl) ^od) befd>wrtt:t>t/ vnnbbet: «tm
pautf ma»t/foetwo4uf {(ctwngtet: not gcU rtttffbnrtgen/
rnb t>ci:glcic^m0ulrrmd)iittg«u|ffic^la&cttniöf /gm; $11
t»ci:bci:bcit geb:acl)t, Pccwegcn $ö obfldlung ifo mctct^/
Udjecbefc^ivrtcbctt/rnbmctrara t?ct:bci:bcrt/rn|ct: acmm
X)nbei:tl>ancttb<;mit 5Ö rct^nlttctt/ l)rtbcit VC«: bie fßd>
mit vrtfcc £aitbfd)ajt (Irttlic^ bewt^fd)Mgt/ X^ttsbrnr^/
miffcntrd>Iofrftt vntio w6lkn/bAS ro» nuiirtit/^rtmcm
mcc ge(l<tttct noc^ $ögelaffcit wcpbc/fliiiic^ tmibgult «uff
obl^fuitgjcfmiffm/öonbcrwer: fiitot^m fein gdt/<^üfF
ßblofli^gültrtnjdcgctt/oba* bif/clbcn <;n f:d) $dV»ujf(ii
V0i^at/t>a folk fid) an Pfenning giilt bendge lflffen/<;«4>
iaimt mct/wdö flanbe ober wicben bet: fey/ von gclt m'/
nid) ctt anbem ^inf f auffen ober nemen / t^i^nn gelt / toc^
bergc(lrtlt/b<;8 ecron^nnbect gnlben^auptfumma/flit
fiinrf gnlben irtdicbec giiltn etfcttigt fey/b^e jme fl«dt> Aitt
mererö/obei: bombet nit gcbww mog»
^icrw ?lrdcuC
©aöDcr ©ölcfauffdr alle auflFag wfötup
pm wn Dem itnßgclc fcW) tJcialit
PHD augrtcgcm fo({»
(^Cfeweilficf) 4ucb ctlid) (Biütfanffkthi^h^t tttbtcv^
^' flrtttben/bie recCauffei: bmd) fonber p4ct vnb mf^e
bing b«^irt5cti:wgcn/ba9 fiittm bi^ uaianff«» ^mfimci/
LVII
Allet pm'i>cn ftcy \}<tltn vnnb rrndjcn m^ffm/ 0o wollcti .
XOw foid)s die am vngcbttritcben vn^m\id}mpaa/fut0
^m<wcl>abnefd)4ffr/rtt&emplic^ gcbomrt ^Abcn/wrts
a«fl40/pi«:öcttObcr:befcI)w4t:öcn/rtwffbie0«lm Obci: $im
fwng/fOiinKi: fiirol>m etUufft/ |iugcnomcttOt>ec gcfd)!«'/
gm wctbcn/xrie | ict) t>(;9 begeben niag/bas ber (Biüt^mfi
fecbiefelbcit/on alleö mittel/ mtffjic^ alWn nemeti/fclb
ttar{€n/vnt> bcm va^a\tff<v Qm^ Ott a\Un eittgelt/abiege»
rnömifnc^tenfollc»
TO0 rtbec bifem vttb von'ge« Avticl $6gegctt «midier pctct
obcc gebmg/l>rtinilid> ober: OfTcnthcb/wic brts mtucn i>a^/
bettmag/Pttbvnbterbem (Öultfmiffet vnnb vertawffet:
abgelebt werben mocbt/bfcblolfen/obci: in b:ieflid>ett t>:*
^ttttbtett T?et:leibt/@o follen t>t(fclbm fmffthp vnnb vm
bönbigfem/mtd) baMuffnid)ts ectent/noc^ ainici)e be^/
54l«ttgfei:fd>rtft/fottber: ber gebui: noc^/vnnb wie ob'/
jlet/gePirafltiverbem
Igwnffc^r arcicul
par sclc gcbctt/noc^ bcn gctraib auff Der
.:: towrtil pcrfaufm (oll/
^/I3i?tt8 4ud)fe«tteugIe«bUch(?ttge^<tigt/wie mm//
•yllfetm #ic(ietttl>umb/m fonber^ait bec getrnib / öud>
anbete pfenwetrb/mecmrtlö miff po:g vt\ ^ol)er/bfl«tt
\>mbpai:gelt/bm:bm:e^bergmmn pAurfman ^umercfli/
d)em nac^tml getnmgen/verfauf^ werbe/ ^arr,uff i|l
Dnfcj: mainung / bae piran webec getr^ib nocb ßiibctc
pfenweib nir l)ol>ec «uffpojg bann rnib par gelt gegeben
vnnb ßctrtwfjt/bae «web ba twib ßwff bei: wüHP>notci:
j'clb Um wegs mct* vctUnfft irctbc/ JTeld)«: <^bct: föl^y
d)es«bafm:n/ vnb nit galten wucbc/ bei: foU allemal/
tTcfnIicl)ett am jebci:fau)fej: vititb vetUuffci^/^mdyfm
<0ctncl>t8obn0f ait/ »inb falben wetb/fouil bcs gef aufftc
gutö ij?/0eflrafft werben.
J^ebod) wo am paurf mott/femec t>ttttet:mciblid)ett not^/
tutrffcitac^/gelt^jabenmö^/xjnttbbaffelb in onbecgebut:^/
lid) vreg nit anffbiinQm Un / ©0 fo\l fme l)iemit vnueu^/
potit fcWainainal gctmtbsaiiffbet: wucijl/mttbem fon^/
bmt gebing ^ümcUnffcn/ tTemlidjett bas ec bein fauffct/
bafljclbmt'Uicbtiv geb/ bann wie es batiiacl) t?mb fant
tna«mstagbeffclbett3ar8/ttacl> gmamem faujfgulrtg
ifl/boc^bas $öwo: bei: /:)e« fcinttp giilt/ bauott cittric^t
vnb^abtjafft werbe.
littffter ZimU
ia^ ^ct (CtaMm^aMn an Den Abl-
egen SSocßm Drtnt) ^armarcFccti
Sfiatt tt)c»cn (oll,
'3r(>:bnett\?ab fci^ett/ bas fuVobirt fainem (B<tfi
I noc^ S^anbmait / xvae iianbe ber ijl/geflatt wec^
benfoll/beitgcttraibanberei: ge(?alt/ bann allam
aitfp5engefi:cyt:ett/oflrettrCocl)cft vnt> ^armarcftctt/ in
vnfcvn ötettcit vttbtHarct're» auflief awffen/bey rerlic^/
twtgbcegetraibö.
2(nbet:2(t:^/
J|d LViii
iPircfcßaffc m^ {)anwtt)crrf/Dcgglct^m m
gnö)oncmimgant)/5U jrcr i)k4notr
crajt) icfauffctt/ allcnc^albcit
•
fc^afft/fowil fy $u ofyütmQ Icec wirtfc^afjt t?nttt>
^mit>ttveccfbct>«trflfi:ig/pef gleichen nwh «11^ ««>
bcmmtgcfefffim Sanbloim/ fy (cym l>oc^0 obctrnibeirs
pwbtö/pawf leut obct anbctvroUc $ö lebet seit ^üQcUffm
vnb fvcf fein/ in &(tn/tnntdtn obecaujfm Unb/nnfftn
bet: tlPodbenrnb^mrmflrcfe/rtttbett ^eufem ober fonfi/
j?on jVen tTrtcbpmirtt ober jrembben/ tiad) yebcs gelegen^/
^Ait/alledAy tmtb/foml «mvebeu 5« vnberbaltung feins
^attpl)abett6/vttttb bfawB (emergwttbt nortöVffriö iff/
\ntm Hrcicti
cn avmcnt)nuevm5c;lic6cn(eö(m/MöC5C'
[nfottbet^it ftbetM?6ncrttPiV/«?<> tJft/er <»irmeleul:
fim Mnb/beö gettaittetXic^nxvdf notmfftig^fcinb/
tmbscfanffettbegern/baö jncn fbld?0 Unfföv^n beii
|>mgebetn f?at get^jan/ vnb im fall bct notturft/AUff jt et/
fwcl;ai/buic^ bie ob«gf ait rer^olffeit wctben folL
X)ict:tet:2(t:4
P'cbicPdamwmaMmdtcOitn&cr/irm
picUtn/md) bcit vom 2tbl vnb ')dwQctfd)afft (pa'/
KmbkQt:offcnpf<m/7ltnht vnb @icblbofeawcf>ge//
50gett) bi|?t>ßr: ge jlat woibcti / ) t: «tgcit ctrpawt obec jc^citt/
guit ober: bimiitmib/md) jt:ccglcgcnbAit/ AuffmifTcc rri
lanbe56ttei:fdmvnttb$öwertawffm/babcy Uffm iX^it^
md)md)bUibm.
Vod) bosbicfclbcn wetolam fwcf Auff b^mit trcibm/
ttoc^ jcc ^mbeppiffett betiotwcn/bcr: ^ec:rc{)<?flt Iceit rcmbt
voz anbcm $öiiertA»|fett/ Slfo jöuccliem/xroycmrtttb/
vnbuc yc^4nge$(?igi:cm feiern /bAttebcttrtnbei: mcri-rmb
bm:d>|M)|cIbs obetycmmibt attbet:öt?oit feinen wegen/
in föuf auffe xvdf an fid) bimgen/vnnb baneben airffwaf/
fec obcc lanbe rtnr^^iittcn/obei: fnnfl weitet vecfucn / vnb
obuerrd)nben$ul4|fen mifbimd)mxcolt/ bei: ober biefcl^/
ben/foUen fo\d)m mn getraib vwvooid)t/vtic> biw^ü nod^
j?ttgttrtbmge(?t:4f|iw>etbett»
^önffccr Btml
tcpocn^cufcrn/iusclafrcnfcp*
(f^(D<tttcf) bit paxvtelmim t<mt>t/bUm<mnmtbit
ZV^6bI/<?ttbett^eufei:n<Tmbrt»fflrt»frett/t)ffbasj?et:*
rcpsu beö ^ötflen ©«iQßrisc ge« 2^eic{)en^rtl nud)
gem@Ali5^
2goL LVlill
gern S(ilr^b«ir0m|cf>«tt KÄiiictt f)öneit/ob<c in Attbct: bcp
fclbeit @mft6 flecceii/ rtuct> gen 23m:cf ^«iifn / pinmatv/
iDttin& / &d)ätbmQ / obct «nbeccc o:ten im £rtnb / bo fy
falij $elabcn voj^ben/vecfilren/brts foU bcnfclbcn PAWtö
lewtcit/tvic von altct vnmtxvixbt fem»
2(l6 ab«: bntd) bkßlbm ^o^lpanm mcntialß mit ßU
d)im QctMio/and) fottbec futf auffgcbwuci^t wirbct/ Ö9
ifl folchem jufurtomcn vttfec beuelc^ rnnb matmjng/ boa
amycba-^obl/focctwibimiattb «n ben ^ycufcmrtuff/
fmffc/fid) btm pfleg«: obcc^^cnfcl^affr beffelbcn ozts/
m^ai^m / vtib «üb« / bef^glcic^cti flud> j>om ÖalBma«:/
«7Ai:5atd>ctt vmtb poletn ncmc« foll / bas cc (olc^cit tr^^ib
jum örtl^är^t 0n?ipIic^gebMcf)tt»rtb/vub fölcl) w^^cjaiV
4)ctt vttb poUm/foU bcm ^obIpam:n 'rtucb vmb fonp gc^/
bm/lP04ba* «mcc oba* mct bic poktn iiitbey jiicit$a^/
bm/ritb fo fy bauumb angcfpiixbcn / fuc^aigcn moc^tctt/
fo foU jncn t?on amcrryeben (Dbnpf rtit bc^ c>:t8 fy betreten/
|r gctwib rtlö <tm fvidnufft gut/ $u flraff gcnomen werben«
j ; •■ ■
2(uttrtIöbic0ßmeralIerlrtyc(etrrtibAnentl>rtlbett im
£rtnb auf?tt?cc^feltt/f aiiffen vn vct^auffen/ biefelben
wSlUn VOit I bcY frcn alten gctrcrbcn vxi^ gebwiKl?/
wie bi^^r/bleibeit laflen»
@if)cnber SlrctcuL
IStcM'c ^oMtn foir (ral^ fdb nusm mavcfc
fwcn/ raffelt) )rmna(§paurcn m*
r;-'* £ tlacl^bem
. .1 ■ *-..
•QaöSaa^ucg.
^ I auffm Imiö/Ci^aiö j^mctf <?uff€tt/rtka- mit 2^.cf i noö
pefcbi« ^ernwffen nit rareren ^m / bf^e f ic ^»»ffeib
jc-geti^at^ gm triAPct't bungcfi mugcn / bamit tann bic;H«
bat / ni4U0cl^alb ba* f utett / ßtt ircr «ottiir^ nit r ai>in«
bcrt/ fonb€t: bic tCiraibmßcc^ scfaVbert werben, 00 f^U
fÖi:ol)m amcm jcben foCrayb suwaf^^ujfen^/ trclc^s
c»? m it rtignci: föc ntt gen tHatrcf 1 6?mgcn tan/erlaubt fein/
brtflfl'lb /cmgettrAi^ otnem lCinä:)pnmn o'oct m'^itm bec
iQ ju offem t]7rt tcf t ober |cb:«nnen im l«nb f ott / bey bem
^AU|? juncrfmiffen / bocb bosbicfelben U^j^t / folctjs bcy
^^ ^enfem / tric je^ gcmelt/erf-'auftt ti'ayb / nit auff fcbii*
ren / fonber: $e|lunban 56 offnem fcejem imxdt in rnfeim
Jlrtnb biingm/ rtba- tmno u?eg8 «ufja* J^mibö verfugen»
iVt^^ ben \}imoi att0c$aigtctt ojbnungcn vnnb Vtlum
SX.' ^<*^" gniny / Cmyb ^auf[t / ober fut Myftibe atQuim
gwrtd[)^/oba: an CwybguUn rnb je^enrn fouil $4t/
^nb folel^s <in$efcl>utten vriUene ijl / bct foU t?nb m<^g boe
ßn bcn wafT^tjtramen bet:tC^onrttrrnnb3l)n/obei:b<t:
cttbenet:e8rtmneel>|len/$öbem tvaffet: bnngen f4n obec
mag / anfcbötm / boc^ bos et: baffelb jefhtnbfln an nccl)(^/
gelegner/ vnb furteranailetttnantviib Jolflern/bic ei:
b«mit betrifft/was vnb vcimil beffelben getraibö fcy/am
2(«f gcitommcn bie p:el4tn rnnb rom 2fbl /bie folle»
mttjccm<iigencrpawraibic«(Jobc»:$e^>enrtPaybfo|ieberi
fil LX
mffwAffct obct: Imbvctßm/ tHdwt vnnb^onfrcy fem/
vnrtt>t>wd)gd«f|ctt wei:t>en/tCo(ie Äbermtbcmgetcait)
ßttjffrtttffen/ tmnt)b<;mit Ca«ffmmifd)aflri: (reiben/ vnnö
^nöttem troltett / follen fiemit bemfelbett/ (tn bm 50l
vrtb tnanrffcm wteanberge^alten wecberi,
föX)^:be rtbct* jemanb/mnobec mifTcr ^^nfere^iJtffcm
r^umSs r^f l)<;)fr/ W46 ötmtbe bec i(i/ ben Cwyb in
fwUuffe wci^/an ben^eöfcm/ wibec bif e obuerfd)«
beit OJbnuitg auflief mifgn vnnt> rtn$efa)utten/obec vnbec
bern rct)em fmeaiQm Cwybe mtbecit emjemifd)en / fid}
rttberfIcett/obecanoJtcn bAe8fid)nrt gcbürt vnnb von
vnenit sugclaffm w4re/<w/c^«tten/becfelb foUe txmit
Solchen aupAUfT^en ober rtttgefc^öttett getrmb x>i\PWOtd}t
)(tbcn / tuelct)«: jme md) von lebcr (Dbiig^ait bes otte ci;
rtifo bctrcttcti wirbct/jö fimff gcnontmen werben foU*
^9 follen auc^ vnfere ZmbtUüt vnt> t<mt>ßffn ^oef^a
Vttttb niberö ötmibs/ jemanbrnnic^ pafpoitoberrer*
0^nb:ieff/ bm traibawffbcmSmib «wfßeEmHlin/^na
ivegemergcbem
om
€r(tcr?lm'cwL
)a6'MttQ5att/auc5i
auff t5cn gtoonMtc^cn Sarmavcf '
(citscftac(tt)cr^mfolt
5\5 >X<mbpotn / bcm (Bafi fo wol^ls bem ^anbrnrtn/nit
dlrtinauff bcn 0wont)lid>m 3armßi'rftm/ fonbct:
<iuc^ <inff bcn PPod^cnmrttcfm/ber: Picd>f AUlf jösclaffctt
«?o:ben / fo bcfmbt fiel? bocl> bos auf fold^ei: fl*cyci: jöUp/
f«ng/m vttfcrr» £rtttbe aü» mcrcf licl) crffligeeuitg cruolgt/
pemnrtcl) b<'l>enU)u:f«mptvnrci: iLflnbfc^rtfl^/fiJi: ain
l)ol^e nottuirfjt bcbacbt / i^ictrmnen ctcburlid) cinfc^jcn i>nb
ojt'nuttg fui^cnemcit/ wollen aud) &fli;aMffvttbgcbicrcn/
bA0 fwol^m Gittern firembbcit (B^afi / itod> aupknbigcti
tTict^Q^^n/ Weber an ben ötßlln nod> (?nbcnXPod)en'/
m4i:cfrn/bie m vnfem Qrcm / tHrttcf tn/obet* «nbern or^
ten üt vnfenn jijrflntl>umb/ bm:d>9 jav mif ge^altn weo
ben / ainte^et: Vkd^^mff Qcfiatt wetbm / jonbec Wrts ftc
»>ott X)ieef> / cö fey fl<«n obec girof / faift obec mrtgec/
jUDebfn/ Ä^ilc / j^elbey /£emec / ÖdMjfobet: «nbere wie
bas namen l^at fauffen wollen/bfls foU jnen allain/mpcn
gwcnblie^ett ^mwrtrc^n sc^awflxn/ vnb fonjl nit sößc^/
lartmfeitt»
.S«if Qf^ faRffw mwcf^n.
CtY ^ ^^^^^^^ £<?nbmAn bei: Uin tllc^gcc ift/ bj Vkd)
{X75U weytcrm vc\^anff/fw<^cv avif^dAnffm V0t\)<ii
bme ijl/bcm foll bct f mifföes fhif tcn X)icrt)8/fln bc«
ptv»onblid)cn iX'OJ^cttvnb pl«tm4t:c6»/r;bct: itit «nboi
(5t4lln cdaubt jcmt IPo et: nhit magci: Dicc^ fauffcit
jijolr/brtifclb foll jfiK alUm/ von S.kd)tmcffh bif mff(5c
0iQi/a\id) m ben Stalin : U<iä) Qnnt (0co:gm tag ob«:
bis tvibmitnb anffS.U<i)tmtffm/finb&^iim/b<tm «?K
ro:0cmcli: / mt beri gxvottblic^m tCod^cn rnHb Jap
m4i:c£m5c^wfF^/$60claffcn rttbgc(?»nt»?ct:bcn,
Pod^ was von magetrm X>icd> vcic obficct t?on ^itit
oba:2(u^lenbi0cn Mufft xrirbct/fo es ba* fauffcrnitvet:'/
treibt /fofoü cc böflelb felbs WAtbnctt / vmb nit unbec
m bk 0taU vetbmgeti»
^
.^Si*
gm gn(enbigcttefe)ec^gcrtt (ollbct Vk4
Imff iüm @cl)lcai pcDcriac fr ep
Pub paucwcrcfcm*
rtfl^ec «!!< ^fittlenbifc^e iUe^ger fo b<t8 X?ted) 56m
'•^@c^Iegl toffeit vnnbin vnfctmtanb vermengen/
bie mogeit bas fai^t vttb mager: X)iec^/ flaiti rrtnb
gcof^/nit allai» auff Den ofncn tCo^ett ober 3amt4i:dtlt/
I onbec n\id) all^at m bcn ^talkn im JSLanb iiwffctu
Pod) bas btefelben rttfet 3ttlenbtfcl)e tHe^gec/b^s/
weytec auf? rttferm £anb.e /bey vediecung bes r'ierf)S/
batrjö ^em<?d> gefettet geltflcaffftit vectreibcn/rtod) [yim
geben /fonbeiaUam im £<mb$öm @d)legl vetfouffe»
rubvetme^gem
£ iq Vimcc
^^^
fauffcnmogat.
(|viEiccrvofi wc0<?n bes tX^rtybuidböm rnfcmt JL<m*
5X3 bc / (D:bncn vn'o w$\\m VOir: / tt?o nun t)infBi'(m rtut
J^attbm<m ober Jnwoncc/ w<m ©tanbs baifl/fa
SWt/c^m vnfcf lieben ^trawen J^ied^tmeffe» / Vnnb fant
iBc^iQcn rag wie obfleet/obcc batmd) an offen t114t:cf tn/
Pied) f rtujff ^4t/ vnb bas in bie XPoyb im £«nb r<^l4>e«
»JiU/brt6öee|elb ronber: m^M ßldye feim IPaybutc^
fvoi vnb e^e et: bas auf bei: XCayb vetmifp ) ben b:irte«
tlynÜ/in rnfecm #ii:pntl>umb lafjhx/ vnbbm rmbgekg^
nen .flcchn/ @retr| / tn4rcf tn vnb 3ttwonem ««ff ic bc*
get: rnbey|üd)en5nuct:fauffen fdnilbigfcinfbll/vnnbal*
lainbici?wcn tl>aiUuf bcm ilanb jerreiben rimb jöwcp
f auffen mae^t ^bcn,
Ob obei: fo gcoflec mangl im £anb ver^wnbcn n?fli:/
boeben/rofold))? XX)aybmd)I)rtben/burd> bie ^Va'fllid>
(Dbngt^^t/ nod) inet bflitnben biitten r^rti! inj JS^rtnb .uirtf
fenrtuffcdcgt xvmt^c / aifbunn follen fiefold^em bfcbrtib
rnb beuclcl) 4ud) getcaviiet) nad)f ornmen / rnnb fid) bea
bey vermeibung vnfet: fhaffvnnb »)ei:|iei:«ngbcöU)ayb^/
wi«i>5^ain5 tt7C08 t>et:lviöet:tt^
3ebocb joll ^m pislatn vnb vom Zbl / ß aigen VOAjb
^)«bett/vnb bie | elbs befehligen ^ugdaffen fm / bic obbc^/
melteit $xüm thaü beffelben ]ve liPrtybuid)ö/obet fouil fic
vbet: bec Obiig^Ait auflag l^mjegeben ^iben / auf bec
TCOnfyb /ober bey ) iren ^)eufer:n / n?ie ee jnen jum fucil id)|lett
fein will / aulfet: bec offen VTod^en vnt> ^armarAr $(mm
tawffcn/rtud>bie jVnrgct» fo alfo von jnen faufft/vnnb
beffen von inenglrtwbwitbigvjfiwb l>ibc»/gfln^ vnam
gcUnQtbWibm*
^nffrcc
' IßöttfftwSIroculi.
t)cn jrcr gelcgcn^aic na^/iPtcd^ öarct» .
tmmöacm
gdcferot>er@cc§5l^af)m/tH:n pal*
tKtt c^aU SÖapmcge tm
EauD lajten t>nt) m^
f ' ■ - ...
©©Äbcc ainZ^mbtt betiöcc^el ober <B»<fcf<i: im
l<mb bf?Äitbm/t>er |oU bcrt b4lbctt tbml b<9 t>ic(^6/
fo er brt wujf ttJ^libnet / im firtttb lafR« "^^^ barinti
yctr^ufjwt / mtd) jmc ntt mer b«nn bcn antxtn \^Un
'Qae ^m
§8attn ficf) faujfcr mnb pcrfawffcr te^ Wa:^
mcfee pali)cr/tm fauff mc tmmx pctglcic^u/
tPic Dar mu 3c|)auDclc iPcrDcn |otl,
Önb fo Airta* wie ob|leet/n)4ybuic^ jöuctFauffcn \)at/
fo foll öte (Db«gf rtit ycbcs o^te / barob fem / t>A6 )mc
t>mb fold) XP«yt>uic$ / |o erbarumben «n öie (Dba^/
^rttt attf«c$u«g t^ön wutt>e / gebtiVlic^e vntio ßwifle bc$a'/
lang verojbnt/pnö veir^olffe» wei;t>e»
• ■ 'S-'/ • » . ■•I., rt « .
©ouec auc^i'emanbAuf ben X)itrem/fem U)AYbmd)
bctt tile^gem obetranbem^itwonewmvnfcrmÄanbc/
fo ^od) rbecbieten/bas ce nit «nneniUcf)/ ober batiiu^
x?ecmut würbe /bii8 berjelb bucc^ attber ^ainiltc^ |3:ac^/
p|liel)eiv^o foll bet: vatanffst vnb timffa/ jt jeöecameti
ober $wcn tTJ^w ecbitn ober cchefcn/rnb benjclben mad)t
gebeit/bA3 X)iec^ ^efclja^et» bey jtcn tvcrvm / vnb wo fid}
biefelben tXimn / bet: fc^rttjungnit x?er:gleici)eti miigett/i?n
fiel) folcbö in ober bey vnfern öteten vnnb lYiavdten s«^/
tregr/alfbrttt» foll rnfer (Smdytf^mvxv<tltev mitfambt
Aittem Burgentwiper bcö o:t6/ Dnb auffer ber öter vnb
iXiwdit/ in vnfccnSi\tßid)cn ober rnferer Sanbfrtffri
<0erid)m / ain jebe (Derid>t:9 (Db:igf ait / fold) X>ied> / bey
jren2(ybeot?nnbpflicl>tit jefdjfl^ett mße(?rt^<iben/brtbey
cö rtlfbann r itgewaygert bleibeh foll»
faf nctlat) -Diccö t)nt)ccr ba6 vjjapo »
mc§fawfftwcr?>cn|<^lU _
2gol LXIII
Vkd)im ilflttö/ «jcbet: «uff bm tYlät^n noc^rttt
ben StßUctt mct: ^uflf^/ b<iö am«: rnbcc bAs XTaybutc^
. @a0btcro©apbmc8^afecn&aefrdfcg
ällam in tjcn ^m)pcncfcttaw(|^
mcciscnmüöcm
\r
(C;> <D rtttt £4iibm Att t^iec^ Ertufft/vnb brts m bie tTayb
müg bjfct' ojbnuttg suweif aufj^tt /obct auf bcm i«nb
jctmbe» vitb l^iiijegcbcn/bet: foU fc'cm fldfä) $6 pmtc^ ver/
«.<«•<
^e vcätc bAttir («d?/bA$fem<jttb fem tX>4yb ober Attbeu
fcmr'ied)Pa*mc^gctt i>rtbfc^l«^ett woltlaffctt/rtitffbcrt
^ccypeitcf m / fo in t>m ^AubtfJcttt AUf» fonbertt itottucff^
rigen v:fAc^ettbifci: ^dtmffymdytfmb/b^tnfdbm foU
lok^ö 0e|?Att/5?itb tams wegs r ccwwb wctbcm
§ölaf|im^ba:|grcp^
■ pcncfmr
m ^na
^^folUauii) Ällmmtbmt Srctcn vnb tUnrcFtctt m
nlffccr amcul.
' >i'V; " - ■ • '
[tCcm |o j'cmattb mm ober: mct: (Dcf?fm im Zmb
i faufft / m mrtmung $« fciiicm mcnat / obec ^p nor^
tmfft$ügicbi(mä)(n / ber foU bm ober biefdbe (Dcl)fn/
itt bcn nec^pett fi(i)6 woö^minfaimv plrming bc^Un/
vnf> brtP$wi/c^cn nit ^mgebeit.
gtpdffccv ^mcML
©ICC& fawffcn/ponimi gcnfc§aff(tt
follcn prfiiru^c ^at)ctu
fir\(D diid) bie tHe^ger auf ben 0mrnb tHnrcftert
i\)obet: rtwffm£rtnb/m vnferm S^^^ft^b^nxh mtm
Stalin alfo ben baufjren beflelln vnb t<mifm/m nm
nms vnt> willen / bafl'elb Vkd) in bec &at/tTiiwdto<^
bei: m t:>ctn o:t bauon fic fcinb / jöuermetj^cn» öo follen
tjlf^bflitttbiefelbeft Ulejjgecron Dris/berötAt/tHrtrcft
ober oit/ba fie woneit/bes gl^ubwüVbig offen v:f «nb vnt>
nn^aiQcn l>Aben t>nb fucbiingen / bas fic follic^ X>iecb ^m
fci)l<5gl tceiben/Pnb «nberf wo AWp t>cm £flnb nit r eiirtiif
fe« woilcm
J^cy^cbeti'/
^■> 7-^e.v^
^v^ ^.„;<-.;>
pct)icgJa(|p<»c?n geben ö)cr^
iW^-iW&c^mgcbw/rnnb 'oatmf gctnbett wicbet/bci:«
'^ glcid) t>c3 Öcf)m(ili5 ^wlbc wie ^cmac^wolßt/ x>on vn
fim 2tmbtlairc» |c$u5eitcn paf po:t geben xro:bett/Ofl »ti
I et: bcuelc^ vn mrtimtng / b^e fÖro^m burcl) vitfece 3nibt^/
leut/|emrtttjö anberej: gepölt/f«»ipafpc>:t mei: gegeben
werbe/bann fouil rrtb wie bife vitfet: o:bntmg jnen $ul4f t/
bas rt«<i> btc vbcrfm:«: cmjtlid; gejltr^fftwcrbcm
9[)KvJe^mt)cr $J«tcul
f^ott fo'aff Dcrpbcrfarmm
S(D ofp: bie obuetfcfcn'bttc ftT^iiiig / gebot i>nb o:b(t«Hg
bee fUtf fluffe m it bein X)iec^/ in öinem obep mec 2tr:d
rtcNtt /ponjemanb pbetrtcettm/rnnbbAWtbecge*
^nbelt wicbet / rnnb fiel> folcbs f untlic^ ctfinbet/ fo |oU
bct: x)crp:ec^er ryrib rberfaiei: / ber (Db?igf mt / ba et: mit
ro!cl)cnr rberf^irri betrettelt wilbat /.von jebem l^aubt*
iiici)9/<?m pfwib Pfenning 23rt^i:irc^et: werung $u puf vecf
faUn/baumn bei: halb t^ilV fobie pei:wiii:d''itttg in rm
fitn JruVjtltchen S^^nbgerictjtn yiinb (Db:igfrtiten be*
f ct)id)t / in fnfei: bei: ^i:fJn (C^myec/Dnb ber «nber Y)o\b
t\)M\/Vn^m\ (ßer-ic^reiKTwiiltern ^etnolgen/lDm^nbeii
2(inbrt'ncc^m/ Jwnpotn obei: ©c^crgen bcflelbenotre/
a$ ^m ^«4
bcnwctbcn»
.••'■■••' •^■•' >■•■ • • •;
2(uc^ rnfectt ^mibfß/fn/ vott Pielatn/Z'öi/ &ctn
vnb t)t4cc£ren / vnb unbcrtt bench von (Db«gf «it xvc^'
l>iermn bic ficaff jögcbüit / m jtm bü\id)cn flwffcu/ n«d>
?>omngcjrtigrci:m4fllgMttg Abcrmale nic^)tbcnomcnrc«u
5X5 bccUnb / mit bcm X>ied)ungcl t befc^WAcb werben/
ifi vnf(t nwinung/was bic armen leör jujrcm ge^/
b:4ttc^/5Ö meld ober jiljrem menat/^ober jöuerme^geit
ttt Ire genfer / Unffm / bos b<iuon Um Dngelt fbll genom^/
mett werben/ woö fic aber,|<wfren/mbem l^nb wibec
juwerf 4Wffert/ober A«f bem £flnb ^etreibcn/bmion foll bei:
gewonbltci) Dngelt /wo vnb wie berfelb von «Iter gege^/
ben ß/nod? geben werben.
<Sibenbcr ©ml.
2goL LXV
® aeMc göcctt gcimcgßttctt fDölltt öt)cr @cö(n
^tnw t)jctcn Jamale/ auß ocm Eant» nie
/•^r<S2fd)bem t?o: owg^n/tw« b« guten »tu^h'cl>c J^rtftb*
jjI' ( pfitö auf vnfxmSH^fnt\^utnb/vb(tt>a6 in V0i
^ V;igerilrtnt)fo:ön«ttg/mid) etlichen bm-nac^ßu^//
goiigcn inanbotn/ oefl>aibc fiatlid) ^cfcl^iino b|d)c^cn/
al|o Vtt& ba-maffcit miff ^iifft vnö t^ccfiitt ir ctbirt / bae
btcjelben im lanb/jöf^wbt bcm bae fy m gar ^^>f m vub
t^fwcmfauffnttwol mct jubefc>mcttfcm/X?nb aber bte
0iegcttl?aitye^igct:fb:gIic^c» leiiff cito:bcrt/fold? emfc^/
^en $cl>4bcn/bflmitöie ei^iglMtigg^ra ^of n^ibcci^njtc*
rtcl>tt?nbgcfut:bect/aud>bjc bfct>war:licb t>erfucu»g«up
bcm :5,anö abgcjlclt trccbe/ iDemftßd) /o o:bnctt/ tr<5llcti
j?ttt) gebieten ÖCic/l^tcmtt Kat vn^'iK Ärtttbfd)rtft gaiiQ
cmplid)/ brts fucmt fainem mcr/ -^oclje ober nibcm
p4nt>ö / bte Ötutn ober gewac()f?nen X>o\\v fo götcr: ort/
vnnb 5Ö gcrrtiltgen pferbcn / <:^eftgf?ctt / Aitimg obcc
Öcl)U5c»pret:0 tßuglic^ xrerben mogett / ^mbei: bieicti
jaf n alt/»;wp bcm Jlanb jefam ober $cfcl;tcf cn 0e(?rtttct,
ant)cr amcul
©ae ^cn außlcnbcrn öct^iRoßfauff allain m
vi^Q» foll rt«d) furobm m vttferm ^VfFcttthitmb F^i*
\^ttem2Iii^lenöa: mer jugelöffenwecöcit/ obpcbrtchtc
Ötum/X)oIIn/nof^ «mtd) «nbcr peir<:d)ftt Kof/
Alt bert Ötallen nod> «nbecfl/bAttn «utf öcii ßtrcntli^
cl;cnVrocl;c» rnnb jarmßtcCfn $öbe(?eUcn ober «uf^jc*
U1 frturr^n/
Qa0 Qrto ^uc§.
Jwfcibs / ain gUnbxmtbiQ vzhwb ot>ee polet» ttcmeti
foU* XPelc^ft: «ba über bif r nfer gebot obucrmeltct: map/
fitt/ainid) &ut/Vo\\n obec ^o^ vecfurt/verfcl^tcft/o*
bcc 4tt öctt Ötßltt aufffßwfpt/obcr on ein polctit bannt
betrettenwtVbet/bem fonenfy bi«:c^)bie (ßeric^teobng^
iait beffen OJts et betretten wirb/genonien/ vnb md) bec
vecfauffet/fo oflr er verpnc^t/all weg vmb foinl gelts/ols
ber ^«ff brd)id>t/geprafjt rrerben»
XX^oabermnÄanbman ronbent «nbecn $« (einer felb
ttottnrfj^ ainid) PoUn/Ötöt ober Kof^^mtffen will/ bas
foU yeber yit im ben 3t4ln ober fonjl sugelafTe«/ IDat^
and) bim pmirf man rnnerpotn | cm/n?o er ain iwig S^H
ober anberKo^/ von gmainemrnb l^lAinan pawmgpilt
^>in5egeben vo^b^^/baffelb feiner gelegenl?ait nac^ vnb
wann w mli/in ober anffet^ lanbsntier^ffen»
wt) wmcr/poj bcn SE^oßfcuffcln m
pojfauff f)at>cn foilcm
((\CJiJ n^^lUn aud) bas fnrter^in t^nfer Imbfafftn/
5X>ämbtIeutvnbbiener/fober2!\of jufrer reöterei be#
bnriftig/alwegen anbenXPod)enj?nnb 3arm4rdf*
ten/ v>o: ben Kof f eiifjfeln bm WJfanff ^en foüeit/ 2Hfo
juucrfleen/ XV0 biefelben vnfer £ anbfaffen / 2(mblent 0*
berbictter/vmbmn ^o^im^anffwerett/baöfy vonbeti
2^o^Fe«ffdn/fy feien in ober AufUnbiQ/batin vmter^in«
bert gelaufen werben/ob awi) berfelben i\of feii^In ain^
ain^of^ü weiterm verfanff fiirfauft l)et/ beffen fy bit
ilanbf^fi eit/ Zmhti&it ober biener/ nod) auff werenbem
JPoc^enober^amwrcCten $ctoffenbegerte»/ 0o foll
bei;
LXVI
mA/vn^nit\)o\;)tt/VQ\rfolgm jd^ffm vnö jcgcbcn f<i)viU
big fm/'^od)f>\lmQtt>iid)tevnfctt S,mbßi\'m/ZmbU
Icütvrtbbimer/rrtbccbem feiern folc^s tJOjfawffs/ frtin
©Tönung t>c0Sf{opötev
ÖtZb bicwetl tOic<m4> tviffeit tmgeit/brts ro: 3rtm
bcy vnßm €l ojtem/^ilö fonberhc^ $« tCegcmfec/ni
bern »ttnb (Dbccit 2WImc^/ ^aiwpndy/ jurf^nfelt»/
l[X'titbba-g/(Dflcr^oum/2(Ucrf prtdv ^'urflnjell/ 23cyiii/
tBctn\xm:ö&(iinQitbm/Aud)anb6m mw OJtctt m vn;-
fai^m £rtttb/vtl ^ubfd^ct; vnb gcwrtcl)fnct: pfcrb cirjogcrt
feinb wojbc/Öo ijl bcmnocl) vn in bcbeticrong bcs gm<)t#
itctt ttvtt^/m bitfelbett obgemcIl:e/4«4> <»n «nbei; r nfcr: pje^/
l<tt(tt/t?ttfet: grttgnebigbcgecrnnbbrtt/brtefy fijirrttt i^c
(ß^fMtfuibcrlic^becttwfTcit befIcUm/rnnb wi^ctr^wtltctt
tvSHcn/<^Rff bas fy bey jtten wibei: ^ilbfc^e vnb getr^cbp/
tteütittbro^/wte x?o: alter: /jic^ettvnnb l)abeu m^Qm/
XOdd)€pfntt>VOitm(i)V^n]mn vmb jonflnit bcgacu/
ttoc^folc^ö vnfcrtt 2tmbtleiitcnrttb bicttcmfamtjivcgö
gcfiattctt/öottbec wo JX)ii: fbkbc pfcrrb aim ober mec
^tt: X)n8 / obcu vnfa bimct nottürffr ig ir etrbert/ bie trol^
(ett tJPiVinettrtIföattn gnebighci)cn bejaht laffc»/ 21ud>
fonbedict) |o'cl)9 gegen bm p:elrtttt/bie bifern vnfmn be«
gern ge^o:|ame roljte^uttg t\)im / mit gnaben juerf cnncn
j?mieirgencttblcibett/2>amitattc^t?ou incn vimb anbcis;
bie <0flat bef!o Iiebcc vnb fucberlic^et: angericbt/ aucl) int
S,anb gute Kof eirjüplt werben/ ©o ivollen XCic mi(^
gnöben/auffvttfereöoficr etlid) ^fd)oI rewbnen laf^
fm/t>ic foilctt nit allAin bcy i>m ClofJctit gebjßucbt/ fon/
m ii bei:
bei:<md}{in'bmf«i)äbfi>evttbg(fd)\ad)t ttKtttrpfet*
t)abm/ vwswtrvabm.
I^iinffwr ?ll«tcttl.
Qm 93(tttmt>ie tmtmftm t?t>ttS<tt
«m be/cf>rf a*iic^ec t?ei:bctblid)ct: mtfbMud? cingc^/
tcungett tTcmlic^ b»;8 fic^ ji: vil in ötetn tUntc^ti
»ttb «wfJTn5.(?nb mit ttbengctt rnnu^cnflrnttm Z^offn/
bero fy ivcbet^um J^elbp^iw / rtod) anbeccc jrcr «otircii^/
bigctt «rbrtit beburf^ig |cmb/belabett/b<«:b«i:d) nit allam
bcngutm^ofRtt bicjuterey endogen fonbet: bic XX^mt)
ubetlc^lagm/brts <::)cn> rnnb anbete tJttbecl^alnwg bcs
Die^s/ bcrmAfjenvcirsejrt/ bosbeflo wcnigcc j^ucmd>
erzeugt xmnb ecjuglt wecbett nirtg / bm^mi^ itit fkinet:
mattgcl att flmfdvmüd) fd^mal^/vnnb anberm cruolgt»
S^emnac^ fb woHert JPit/wo bey rtittem 3nwoner/ es fcY
i« ©tert/tTInrdtcrt ober miffm ilanb/bergleicbcn liberr/
0c ntftb vnnut^patt ^o(^ gefimbctt / bas )me biefdbett jc^/
puitbmt vnbal^brtlb 4bgefd>4f]tt?ttb xreitecf aütstt^egs
ftiecgcf?rttttret:ben/3ebod)f0nfolc^ rtbfd^afjiing yebec
$eit/auffro:geettbegöteecfarimg/bei: möffen rnnb mit
foId)ec bfd;aibettb4tt b|H)et)en / bamit bannod) bArbut4>
ttieinflitb <m fcmetn Jf l^tbrtw/obet: fonfi rtn femergcbiw:«
ltd)en ttmimg »et:^mbett/nod)b<w ÖaIi^ ober mtber ttOt*
xvenbtgförwerd) im Smtb gefpent/ fonbcc o» fd^mcU*
rwng vöb «bbmd? m(5g (tfyxltm trerbem
ct)tcr ©ml.
öom€c()ma(ßfattfi;
|go|. LXVII
mc&ann au öcncffm^armdtctonic*'
• fauffmfollsc|^acö)crt>ctt*
[Zitn bes Öc^<tf QBrtttflfe ^en i(l tmfer crttffliV
jc^ct: bcfelc^ t?ttnbm(;mim0/b48fwi:mimt>ttfcrm^
Jutflcntumb Bayrtt/bcif Stt^Icnbcm vn (S^cf^ctt/
t>a8 öc^Jimlo Art bm l)cufem vnnb «uff bm XVoä)^^
mßtrdtertjetojfcn/gett^Iid) verboten fcmx?iinb mtmcc
gefiattwccbcrt foU/battitfic^ irtwm;l)<if|tei:citaruit0 bc*
pnbt/brt6btc2(u^lenbctt?nttb(g»cß/brt8 öd^maltj bc«
3ttlcnbct:tt/vnb gmamcm rttwcit man im Srtttbc/fonb«:*
lid) awffbm tOocf^enmarcf rctt vittmtcn / xmnb <iuf bot
l)Cttbmf<iwffcn/2(bei: mjff bcn gwcnblic^ctt Jmrmßrct*
tcit/foU bmt Znfimtxt rtib (Bafl fo wol/rtlö bcm 3»wo
Qaematt&ic fremböett gcßmafftfcöffTott
gjolcm obor ^aßpoKrt/ nie foU
pajjimlaflcri,
(C>3c o:bttmfcQcn vnbxvollm md>/bit^ von Mmc
ItvÖbngtatt/yemrtnbamtd) @d)in«I^ butdjjcfurti
gejlatt tt>cr:be/nocl> b<» furgccn laf / ce ^>abbmm
bafelb@ct>malt^fite/ ainglmbxvKt>i^va:fiQ\t pole*
tctt/rnbct: Vit fei- ämbtleut ober ber £<mbffljTen/fbgefvei«
rc Orttwßrcfl: toben/ inftgl / bos folc^ Öd^malij im
m^xia
Qrftw ^xml
"^
#
ÖHb wiexroi vcirmog t?oti0 tmfct ionbf o:bnun0/rtl<p
Oll vtttecfc^ib/ 1 y feym in Qtcrn / tn4«f tn/ obec
au/fm Äanb rtttgcfeffeit/aUcirt^dbrtti bcn^eufern/ tX)o*
(i?cii vnb 34nnai:ctttt «in fceyep öd^mal^toff jugclap/
(trt jvojbeit/ @o befiitbt ftd) abec m cufacung / öos fo\d)<
julaffung bucd) fy bocf)lic^ mt^biaudyt/ vtio vnfetn Vm
bcvt\)<\nm $ö meixf hct>cm ftAcl>mil cmc^t/ ptifr bic auf|m
l$»jib vnbcrto^en fic^ bas fcijmalij / fouil fy bcffeti im
Ä4ttb bef omcH ttiogcn/$uf<?m ^dauffkn/vnt> bcit 3(uf Ictt*
bigeitz/ocötb^w^^^bartn bieim£anö amiemeii/scgebw/
t»«rbui:d[>i«tallrtmb43fcl)m»^lt5 auf^ bcm ^«nbvcifart/
fonbct and) in tK)^c flaige wng gcbwcbt u?it:bcr/Ptc obee
fomÖtctvrtnb tHrtPd't» rnigefefTen/rnbemcmm |tc^
b<i9 fcl>mrtlJ5 »t^^ iiiUin aitffm Unö «n beit ^>e«fem//bribö:
Miff ^mVOod)mmn*:dtn}^(tnffmxvd^/vnn'o mct: b^im
fy 511 erl>altuttg itet' Srtbert bcbitcffrig/ fecfßuffcit / n«d>
vc>l0cnb6 b^lfclb gegen bcm gmrtiiien vitnb anncn ^anb>
vvcird^man/fMcbicem willen jeflaigeiwobci: ctwo goc
mif bcni.lattb$öuccriit:n/S>cm abei: allen /iric fi'cb gcf
bufbt/^u fiiVFomcii/fo ojbncnrnnb irollen VOiv mit KAt
vnfiv tmy>fd)aift/b(i3 gebac^ten Äenffln xsnnb Jrag*
ncmim^<xnb/fw<>^in bec fdymait^tanff/ vctmogvoii*
gcc lmtb}>o:bnung/auffben gvrdnblicten ^amtorcftn
rnucdit^o^t feitt/abec auffci: betfelben 3atm4i:cf t/ foll bc^
ttctt fo ßwflrn liinb angefeflen/f »^inö wcgs mcr gfi^tt w«:*
. . bctt/
ä. LXVIII
fm/t^am fmi fy in bcti Puffern obcc Jlectcn / bariitncti
jy^ewflic^ wottett/bcyjmrwc^paum/bcrtcit fyceaHm»
jui; l>Aiif ttotmcffr/xmb fonfl nit «ttbcrfi geben /ollcn/r er*
trcibeiivnbverfwfl^n mögen, pencn Aber fom ©rem
vn tTIßtdrn t>mi^re^i0/foU bec Bct)m4lj5f mt/f rtti|f beit
lX)od>enm4i:cftn/ fb in rnferm ^lirflentiimb gel^alteti
ttJerbett/gentjhd; t?nb bucc^wf pei:porn/vnb aufjnt lanb
fillainrnttbifitmaf $ÜQiUffm fem/w<t8 fy b^felb von
fd?malQ be&^mett/boö fy baflelb nitmffkv irtnbö/fonbei:
aUrtitt 5Ö vnf(tn @tet x?nb til4rcf ten bnngen/ vnb barin
Ott oj'fnem tXiwdt/ wie fic^ gebött/ fail pietw vn«b
t>mgebeii.
ttcattterU:««!.
om f auf? aüerfaj) pfm^
Qae t)ic attgefeffn Kan&lcüc allccflcttbepfctti
t?nttO j^alln fauffcn magern
iMi Sle^iettoj gefc^jibnc aoecpot mM bmfM'rfrtöff/
»follenaUrtmflrtt^entJnb rerflönben werbe /|o
m^ bd8 X)icd^/ Öd^malQ ober «nbere e(fenbe pfem
' ©4« Qn'tt ^64
wetrb $3 weteftt vet:1f4uff / bcff ein vnb fwV^mtffctt tvoIM
XOaö pitö ;buil «bec am yct>ec Jlartömatt / er f ey p:clrtt/
iijt)cim4it Bürget: otKc «nbcrr/befglcic^cn auc^ öic offctt
JPÖicr Vit3 (S ijl^ebc im Ivmö fcf ^«;|t / t?Ort flaiitem oöec
gtoHmi/failht ot>cr m^igcm Picc^/Äclbec/öcbaffcn/
Eembern / Öc^mal^ / (Dbe/ t?iirtb aileit anöetn effenöot
pfcttwaben/jöc^ßufnotturfjt bctmtflrig/vttt) {memfci*
Item l>au^ jöueir^etrt not tl>ut/t)a9 foU j me an bcn ©tal*
Icit 05^t: ^eitfecn von öen fernen oöec anbcm/and) «n ben
o;fen H^ic^en vnb 3<tcmarcEten / jöf auffen erlaubt vnty
Vttttetrwctrt fem/ §od) brts t>erfelb fol^ Piec^/ auc^
öcbm« ^ Xftttiö <xnt>e\pc efjcnbe pfenwerb von fütfanff^
wegen ^ noct) in o^ei: auffi^v vnfcve tatioe/atiocm xcduc
nitvcchrnffe/ noch yemanbs $u lieb ober ron bette n^c^/
ccn/be(lellot>ei:mif bem £anbe recfd-jicHe/tioeb anberc
ia\iffmmf*Qxvab txwnt treib / öonber itWain fouil er jö
ferner l>auf^ltuttg vngenerlte^ 5Ötterp:auel>en notturjf^
rigi(l/C<»tt|fe/bey vermeybung ob »nö^ewiict^ gefc^tcc
SStc öic ?J)nt)cr(^ttm)rc fatlc pfcttftw
fauffcnfoilc«,
/^ ^ fön («teb niemrtttbtö wrte flonbe ber if!/Jetrtc Vm
^ bert^en von furfauffe wcjfen / jme bas öclim^lij
ober anber pfentverb t?o: <mbem $öuerfmiffen benote
ti^m / abermaltt bcy vcrmeybwng vnfer vn^mb vnnt>
h KS^^yzr tPrt9 Aber biefelben Tnbcrtbmten :^erf<tufpit l>rtbett/
-' ^^y^/^i^ t>4ö foUen [i,% ^crtfdS^aj Jt rtnsebictcn/vn $u bcp^auf not*
Ol LXlX
ttOttwflt »mb gebuclic^c ht^lme/xcit fxpaQ fottfl ^^ngc
bcnm^tcn/POi rniöemrerfolgm 5cl«flmfd^»löi0r«»#
ia3icft(f}^tc^nlm%n!Scöfff^|^,rapcnmt)
^cttcr/mtct)cm förfauff cffcuDcr pfcntDcr?)
ixoX<m pnt) an t)cn lantjgranic^cn
JtCembic offen Kcöftl/^crtnttectJn^^cttec/bieiii
jrttjerrt @tem/P4ttmflt:cft»/rnt>rttiffm laittxm'/
gefcffctt feittb/m^gen Yßxitx I Aycc/ ^f / obe/ vnb
ßnbctccfrmbepfcnwecbCbod? vifc^/ftrcbs/ tclber/vnb
berglcid) f lam vicd)/ rtuc^ bas Qd)m»ilQ/bfluon l^tc oben
gcfagt ift/«u^gettomcrt) rttibcn^cwfcmvttb offmXX^O'/
db^tt vnb3m:mfli:cften wol fa»ffctt/X>nttb fol^c pfm«
srevb/bic f>' a» bcft ^cufcm f Auffcn/ foUcit fy «Ilamsö i?n'/
fcwötetit vitubtHrtccftn bjmgcn/barmttcrt «n oflxm
moxdt obec in )cctt£rtbctt/tt?ic ftd) gebwtt/fayl ^abctt
rttb ver^miffctt» ^cbod? foUen btc j'ragtiet: vttb ^ocf let:/
in bell ^x^n vvi^ XXiat^xi t)an^r4fri0/mct: pfmwecb
rtitfiwrBi^u^fen/bftnttfoml jucn $ö et^aUung rnnb vcdc*
SungjeecJirtbcttvontt^rettill/befglcicI^cnawd; bic pfcm
wcfb/
)a$@m(
trerb/fo Ff <in t>m f) wfmt häc^mm/allm bm ^ttt vnb
t^i<^tchn/b(p:mnm ff l^mfiiä) bcwont/jttbjmgm / vnnty
6rt elb/if icob|let:/tn&ctt£ßt)en vnt>offmtlid) ^mgebem
2ibetfonßUinexve^6Ananbfte0zt/nod) miffcr lanba
vcufJm rtocb^mgcbctt/ 2(iifgefd)loffcnt)ie/ fo rtw|f bm
Jlaubgc^niQcn ftijcn/ot)«: an bte Jl«d)(Jctt floffcit /bcti
follc Docf)>Urtin bic pfcnwecb/bie fie f'elböbeyirctt^'/
fem rbetfomett ober erlogen j^^bm /<{ii^ bem £<mb ^
vecf rtuffm vnucrpottt fcim
5llrtt)cr SImcMl
Qa$ aup cb^mdttt Rmß ^mgttev ober
fetter/ im Xanb fam rmtoifff gcbwlbc/
oucß fmn Icbtger (öfdl iö fwrtcuf(f mcr
iögdalfcntParbcnfolU
©'Jt wo\\mnud)mit ^Att^tm emfi/bas (öttfi mmV
3)cc fur^4«frer:/ wcbcr in ©tetn/ tllßrc^n no4>
mifpitJlattb/anbcrer gefielt batmxvk voiftct/nit
gebulbet/ 1D<i9 auc^ bic lebigcn (ßfcUm/bie itt vnferm
S<mbl)ciiPIid) ttitmtgefcfTctt/ itocb «igen l^iif^Altm ^*
t>c» / förobitt I<«tt6 wcge merjö fwEwfll $ögel<iflcn wer*
be»,
imi(£) tosfaicn Pjfmib {wbcn |oUau
^S^mt'f mtcbbtfvttfer gebot gegm be« ^<tgner vnb
^' /SocFln it bcflo flatlicfter l)rtnbgel>abt/ vn bü btmtU
UnS^aQtiw vnt> (^idlv^im Jl<mb feffyiiftdi^nt wet*
bcn/
bmmib ^dy bf c fvmhbm neben fncn nit emmifcben m$'^
0cn/ Bolkn fy yctwjeit ro» jf en (Db«0f<«rtt/mit gli?«b«
wicbtßo; Vihittbfwrfc^e» fm/vmb jncn wfr^t: futu}«/
fttrt0 txrfdbcn/ttJO f j brtrtimb Än0cfp:odxn/<>mi4>c pfm*
cyV2rcf)bcmt)rt5AnIrtn0t/t><^3 erlief) t)nferi<inbrflflctt/
^ i^lmbtleüt/Burget: vnbfonbetr perfone» in vnfcrm
JELrtnbe/ fiel) bce fwrfmifrö mit bent ©el)mrtl^/vimb
mtbern effenben pfenwetrben an bm l^eiifem / IToe^eit
vnb'^atmatdtat etwoe mit ainem x>betflnp/rnb (onbe*
rei:i>ei:bed>tIic^«:wei^5Ögebwweben/vnnb mit benrec*
Puffern f^nberretflrtnb vnnb fwrgebing $cmacl)en »n*
beir^eenronen/X)emnac^ wollen tCic/basbnte^ bic o:>
benliel) (Dbiig^it yebes o:t8/auff ben tX>oe^m vnb 3rtt:*
m4ccften/bef^ben fonber perfonen so ^nfffe^ei: befielt/
brtmitbie vbecfrttrei: bifet: vnfer JS^anbpot/mit ernfl ge*
ßrafp: werben m<$0en/be8 wii: inmn yeben Eternit ge*
warnt wollen ^)Aben»
X)rtnb ju i>rtnbl>rtbung obuerf^^jibnec vnfcv o:bmin0
vnb £<»nbpotS/|ei)affcn JPii: l>ieimt in fbnberl;»rtit / alUn
»ttb yeben vttfetn pflegew/Kiebtem/rnb (int>t\:n vnfcvn
ObectJnb Vnbm ämbleütn/bm^ö allen anbern / fo (D^/
hxiQUit obec (gecicbt^nerwaltung in vnfivm j'iitflen*
tl)omb \)Ahm/VOo bie t>bei:fatei:ned)|l t^erfc^Jiben vm
fers Srtnbpot8/mit fcbmalt^obecmtbemeficnbrnpfin«
wetbenbetrcttenwetben/brtMwff fy bann je fici\Yt^M^f*
fefeen ^aben follcn / baöfy «Ipbann bie vb^vfww/xco fidy
folebö
fb!cf)3 mffmtUd) t?ttb wAc^fPtsRic^) ei:fmbct / mit ßU
d)ec ,t:ci:tt?a^cmifft>altcn/rttt)t>ie juircn t>4ttt)Ctt nmien
fo Im t>at:in vttfecn 2(mbtleiim in vnftm (Db?igfaitii<wtt
i>4ibrail/rnbbei:rtttbcrl><^lbtml/X)ne mvrtfet: C^amct:
vccj^killcn fein vnt> bleiben foU/SdK^ alle» anbcm(Dbjtg^
^airn t?rtnb i^offi nord^ö^ecm/benen^ieinbie fliraff juge«
buct/an rcnbiUic^en fttaffm/ nmd) vowngejrtigtec m4f*
ftgung/oberrmalö Cwi<vo:0creB<^i©*'»»^»^S*^iffwli^*
flmlfftcr 5:ituL
0m6amt)rittb
(jyy^^ewol in vongct £attbpo:bitttng/4Ucf) etlicl)bmr*
2/ ll übet* mtf gangen lanbpotn / bec bfc^ warlid? fur#
^ -^^ f auflr<0arn9 rnb tColl / mit ßnbcvm emftvnnb
beygefe^tej: peen vnnb |?raffperpotnivo;bftt/ ÖO^Hit
b(>cbro!4>ö alles bipbec $u ttn«:c£Uct)ei: abficllung fblc^
fiirfanffs/nitecIcbiefTen wollen/ becowegcn VOittxmn/
tmdy bie leinwebec/ £obei: rnnblTolwiire^ecvnferd
J\tV|lcntb«mb8/ 5Ö mecmaln angelangt vnnb gebetteii
woibm ^iccirt gebuclicbs einfcl>ett8 ^et^iun/vnnb tren*
bung flirrjenemen/Pemnach babm tCic mit rnfeu ilanb^
fd)i^ift bawo» gcmtfcl^lagt vnn'o vne rwcl;wo!gcnbet: ojb*
nwng
nimgrm tX>onf4»fF«^fabIoircm TO^llm vmb gcbictctt
borauff / brts fiirot>m rnb ctfllid^ / bo: (^mit vtinb XPoU*
Uttff/mvntiobcf bcn^femaiiff bcmirniboberCSey/
iiu?itr«^#i»1i»t^w»nl> bwcc^f mcni0Rid)/b<m 3itm .
xvomt fo xv0\ Als btm (Safi retwett/rnb bcy t^Itmins
bc9 (ßocne vnbbo; lX?pU obct: bcflclbm xp«tb vcfbotti
femfoU.
^:c pa^ U)cm t>cr (Barn/au(§ ^m t)n& ^uß*
>^B foll mid;) rtuffben fccycn tX^ccijcn vttb ^rtrmflcc!'«
ii^ teti Mlain betten 3ttti vttb 21 «f Icnbcm/boö iS<im vnb
3ttlenbij^c VOoW/^dAufftn geflutt wcrbctt / bie £<iti
ob«: XV^lixvwdcv/ Äober/ Züd)mA<i)cc/ ^utcr/^:5«itbt*
fc^öc^tttac^ctr/^fttflnc^ec/obe»: ßnft ber ^«ttbttret:«
dcv feittb / bic brts femit ober iroUett felbe mit bec ^(mb
wtnb j«ttt0fittb 5ö)C0^«ttbnvcrc?6 ttomtrfjt/gcbMM*
ct^cttvttbvccflcbiiim»
n^K^etn rtbec bwc^ bic 2(uf lettbef t?il Bfl)rtttiifcb
PfflliSifci) vnb mtbetrfrembbc PDoH $u etlicbett &ct rttb-
tT14rc^m vnfecs S^tfinti^nmbs / gcbtAcbt vttttb gefurt
tvicbct/brtmtt bmttt wie billid)/ foIcl)e jöfif atttg vtittb ge^/
n?ecb ei:^»altett rttttb gefupbetrt werbctt/fofon in rold)cc
^ufUtibifd^ct: rCon/mtffbett^rtirtrtflwPmallett vttferti
Srtttbleuten aittfveyer ^«t^fjugdafrettfeirt/rtbecrtulf beti
n)od)ettfttflrcf m/foUeit bie <?rtttbtwercEetr/fo wit ob(?et/
bie tColl verrttbrtim/itt betrgebrtc^tett ftetttbbett XVoW
rtllwegcn ben ro^ÄUff ^Abcn/ Wann jic «bct: 5Ö ttotntt:fl[it
l>rtb fremböec PColl/awffocm XX)o4)cnnMrcft: ver^t>cit
xi?4r:/ alföawi folU bcttöntjctmrttfcm Jl<mMcttm/obft<i
ßlcic^ nit bct: obbeiiteUett/:)rtnbtwci;cfci:xp4pcii/ btcftlb
ijwfß^AWflfw pnua-wcct fem.
i'i:
gae MC (B^m w^ ©ollfcöfff t)Ott]tcti
(^ bnßfaum P?tunc> {)at)cn folUn»
|3mit AU«^ bie <?rtttbtttwcFcr fo b<i3 (E»<mi imnb
WoU obgel^oirct: ma|fen pcwrbaitcrt / ci:f cnt / x>twiO
fic^ mcmanb rnbeclotcbcmfct^cm/beö (Bm^n obec
lX?onfmtf|^/bcmigUd)axvqfp <n;mrt(rmitw0/@o joll
Am leb«: rort ferner (Dbng^ßtt gUmbwirbig r^funb i><;*
beit x>nb föVbnngert/boö cc am foIct)etr /^janbnrerc^er fey/
bcc jme bAO (B^^u^n rnnb IPPoH felbö/jö femer <ifb<?it Miip-
fett vnb verarbmreinfi^liet
lt.'*, '-^ - .
e.
föJ£Ic^erAber (icf>t>ttbccfl«en nmcbe/bda (Harn ober
JToU rtuff bettfmf (Wff / b jfcr o:bmjttg jewibcc/aurp
jefaufjvtt / beefelb vberfarer foU aleofft eö Q<f<i}id>t/
tu^d) bte o:benItd> (DbJtgf ait / bes 0ite er betretn xvitbct/
md) glegen^itfems vcrpicd^ne/vtmcfiiylafliä) bacumb
geffrafit / Vttb )me nid>i:8 mitioctp/ bos erf miflft Öam ober
W<>lUwifge^«lrc»/vnbfolc^erfcttiflrw»^»^<»b0efc^fjt/
Ober
pi, LXXII
^bcr Aber bctt bcmcltett /panbttt'ctcter/bie bas s;» il)m?
hmbtcttbait notmtfftiQ fieinö/ gegen b^liing bcefmif)^
gcUö gelaffm werbe».
!a6 mit pm attgcfcgitcr ßant)matt
©ammiD SiSolb'ö ferner ^aufl^
nocmrfFc fawffen mog.
^i£bocI)ivc>4mrtnncfciirncr 3rt^'<>tt^*^ t^ttfers jtiVpm
[ri>umb85«|cinei: ^«ulmottucfft (gfrtrnsoberÖ^oUcti
bebütrffiig xvdt / bas et: $ö fem felb / ober feine l^rtuf «
gfittbs bctii?iöung verwörcf en l<if|cn wolt / boe foU )t>nK
seErtUffm vnuerwert fein,
@ecfjß(er 5Ir(tcwL
Q)on öevgtt(cr PUt) fraufcn §So(l
Cyi^Q fid} aijcl) Art ctlicbeit oztett in Vttferm 5ur(?rt^
•^ ti;)ixmb / bie Octjmrtdjer vrtttb <:>uter gegetteinanber
bef lagt ^aben / wie am tl)ail bem anbcnt / an bcm
IX^oUtoff pa'bmbcrung tl>ö/we|c^ inen an \tm <:>anbt
tt?erctc/$ö mcrc^iict)cm abbmc^ ratete :c i^tabm ICTir bef'/
l>alb aigentlid) erfarmtg mmm laffett / X)ftnb barauff mit
Kat ritfer £ar)bfd>ar]^ befd)Ioireit/baö bcn <?utecttitit
dlaiit jögclaffett fein fol! / fid>^it smmcn ^uterwoH/
fottber awcl) ber Traufen rOoIl / $ö ben g^ognen /:)»ten $6*
U ii gebimjc^em
T. ' ' Qoe Qmc ^a4
ÖH)?mi<i)ctt / ^<>cf? bßö jt'c btcfclb«! rtu^ofiftteft ^at t?nnb '
XX?oci>mm4rcfm bcflcUcti / öuc^ wcircc nit vcjrfi^ufjcn/
»od) fwHwfi btintit ti:cibcn / fonbci: 4U»?m bicfclb ju ;ccm.
<^<m^X\v^d 0cbwud)cn/vnt> m jtrci» Tveixfjtcm xJcrac«
bnitn.U>a«ct) rttn Od)mad)a:rnt>ci: Icinci: crfaiijftcit
XPoü aincl>cr/bic jriicjil fernem C«d)mftd}crt ntirnu^ud)/
fonba* bm/::)utmad)cnt5wr»^mirtd)m bKii|?lid> ir4'/
u'X>ic mag am ^:juret: wn bemfcibe» C«d)mad)cr: xrol
feüflic^ annemcn / awc^ entge^cit bec tCudmad)«: bcm
^ätiT btcfclb geben /boc^baömattbcrti^cg famfiictau|f
bamit geb:miä)t / foitbcp wie obflcet / bptxl? bic fßwffei;
vcmcbrtit werbe,
:■■ @ibcnv>cv SImcul,
ßctt)o;cfcaußDcm JK-an^pcrfarc
jl^Hb nrtc|>bem >!)n6 vcmer angelangt/ tvie fieb bie
^iy^ttttivoneuvnttb 2luflenbet:rnbeifal?en/bic XTepf^
fm f »mb @d)n?aiff aufllefiiuff cn vnnb $ö nad)^/
Vbatl bec IT^ebet- aud) gmainsn»^/ ^janffenweij^ auf?
bem 5lanb sebange / Go ivoUett VOit baffelb l)iemit emfl
lid> abgefc^afft vnnbgepotn ^H^bat / f\it<?\)in Fainem xvc^/
bet: frembbe» nc>c{> ^nlenbigen $ßgef?attn / ainid) Vnowf 4
c(circ>jd)tettöd)ti>aiff ober TPepffen a«p bcmSanbsjrw
ietfltm/Öonbet: fourt berrfdbenvertaufft/biefoUe» int
1LAnt> bc^alm / vnb bairmnen gm: <iwpge«i<id;t t?nb an bic
-: . Strelfltet:
|g«l, LXXill
on
ßcöcpcrpo((cn fein feil
•^ (gfefwlö/iebere fitnb bct: <jeö<: / jö flufl<rt)«lb bcr of*
fctt tOod^cn vttb 3amißrcfm bfc^td[>i: / wcitm öbgc^/
Pelt/fottbci: <>m jcit ^>er fafl triber eingctcwitgm / (Dtbneit
vnb fetjett TOr/boe fuVo^m foIci)er futf^^uff bcy rnfet
fc^wrtcctt Vttcriaf Itclt)cn fJtaff gcn^Iid) rcrpotn fem/ t>nb
fmnemmcc rtuffcc bei:ti?oct)cnt?imb 3arm4cftn0cf?ati;
ttjcrbett, 2(uf genommen waö bie Änrf ner/ £ ebercc/Kie*
mec / ober anbec ^anbtwercff leöt jß jrer ^nbtwercf 0#
<M:b<«t j Pef gletc^en bie pzclatn / vom 2(bl ober Bürger
in jren ^eufern jönerbwuc^cn notturffttg fem/ brt6 foll
jnm anffbem tanb/ boc^) 5imUcl;er map jef aiiflvn erlaubt^
t>ttbt>mKrwerr feim
5lnbcrSlwcut
".. *t. "^ ."?■
m Qn'cc S5ftc^,
X)icd?/jfe mvnfavi ianb^efc^Irtd^r) gems^ct vnb
Abgct^ott tvitUt/ imne wcgs twt: mif vnfam Jutrfm^/
tl^umb foUcn reirfilct rfotioct b»^nntt bet>altn./-m(|^g«^/
tt?OJcl;t;/Vnb0<i$:rtiibie(?atbcwitwa:bcn» i
f!om0etaut&§amf
1»' ■•••■.'>■. -if,?
l3c wetl IPC'ii: in ctfocititg / bj brts (Del m sroflct Att^rt!
'au^rnferrmjiirjittt^umb gefilrt/ rnbmn mccctU^'j
cl)Ci: fiictauff bamit gctiribctt triebet / €5o gebieten
VOit lisiemit ctnftlict) /boö fämnnifmimb mec bas (DeL
5Öm pwrCaiiff / ober: bnffelb Auf bc ilnnb siuietfunj ^^t jbete
bAttttrtitlfbertfteyett 3m:vub tCocbcnmarmn^ingebetr
itocb hmffm foH/tTelcbecrtbecbAötJbettntt/bei: f^W bor«
wmben buccbbie (DbngfAitbe6o:t6/bAe60efcl?ict?t/»?i<
ftct> gcbwt geprafft tpetbcn»'
?lrt^cr$trM
v->.>::5
r^j
mc
':;^^-::''.^
;:go(< LKXim
•^öeö fn\£airif3t>ie(DcttAt^e/vttbmbevimAmmpfiti^ }
wccön auf gcctt l«ffcn/wcld)cbcy etliä)ait>«l)m0c^
bcutvnnövcirfianbeit wo:t»ctt/aIefoIre cefic^/AMflrbcii
ilcm vnt) ^<?mf auc^ ctrfirecf cn/t>m:aup bann ct:uol0t/t>48 ;
matt bett niullnern fold) Jlem vnnb /:;>ßnif fauff/ bey bcit
i^ciila-n/sttitmüclflampffen/nitmei: wi.e vo: gcflattctt
wollen/ bes man abec bcy t>cn Älteren / t)n anbei: o:tctt im.
^mb/gtoffm mangl gefpitct bat / jDemnad) rnb bteweil;
mm bcn ilem vnb <yimf fcltm gm iTiatdrt bjingt / aitd>,
mncni jeben nitglcgcn ijl/mit fo wcnw/ale ctgemai n^lid)^
paut/bic tHai'^ jöbef^c^en/öo wollen PPip/ ba6 fiTiatt'
bctt tHullnem vnnb <mt>cm / fb auf bem £em vnb <::)anif
(Del madymA^mfclbm m b< l^enfern jefanffen vnuetwect
fcy / vnb wie vo: vnmt}:}mb€tt ^ügelaf^'m wetbe/3?oc^ bj
fietwejDel/ ben ^nnwonecn rnfeue Jurflnt^umbs/bic
bes aurtcc^Uxbcö, (iic^ufö nptmfftig feinb/verf awff«»^
Ober 5Ö lieyen 3ai: vnb ÜPocl;enmaVcfm föVeit.
-..-> V.
ö)arrwrraMfcn/no(§<mß tictnlSattt)
roirfcn follcn»
Ä^Hb jö bcflec ^Ättbt^rtbimg ob0e/H>«l)twt ojbttunjj
-V^ ivibcc bcn fvixXmff/ xv^ilm vnt> gebieten VOit m gm
Qementfl/b^tsfiiran ^ntd) icmanb in vnfctmS^tf
(Jem^umb / cc fey iB>\ ober VmU / boc^f Oöer niöec
ör<mb9 / Einern 21uf iettöec ( u>ie etlid) jeit^c / vnfetn
X)nt>ctpt\;^mvn'0 3nnwonem $e234YW5Ömccctlicl;tm
nrtct)t^ilße|ci)e^en iflj weber Ct:4yb/jDicc^/@d)fn4lQ/
3n^ht / öc^mer / jl4c^s/£ ebec nod> andere pfcitwecb/
tt?ie öie getmnt ober ge^tffett f^c/ m ^am weg mec bjieit/
Ättfffaurft/ober gelt tx^^ufffurgebc foll wecöen^lVelcijei:
Aber bif rnfec gebot vhettmn/ öas alfo nit tjalten / viittb
ftc^ folcl>9tt?i|rkrttUd)$ujl)meerfinbe»wuirbe/bem foU
1014)9 ge^mtfft göt / öuic^ fem (Bet:tcl)t60bnof ait gertcm*
men / vnnt> u?o baffclbig göt/ nit mer i noc^t betretn nod>
tcobctt / fo foU rtif bflnn öecfelb vbecfacet: n^e^ ßlcgcn^it
(<md verp:ed[>en9/mtt ernfl gefli:afft xverbcn«
v<^G^ R^n mtd) nicm<«tb trcber bnrrf) (tc^ felb noA m
\!^ ber/ mit bm vecfcwffem allep rnb leber obwewielten
roatm xmtio effenben pfenwerb «19 <BtttaiX>/ Vkcb/
^d>tn<t\t^/ vntio alice ant>et:9/ |o ju (rcyem r nnb faylem
tHmrcPt gcfilit rnnbgetriben wict>/ voj titnb ebefold?«
Wiwn Vttt> iffmb( pfen»?et:b/$ubenoff*en VO^m vmb
Jwmwdtn
Igot. LXXV
nod) fai'^cbmg : iBe fcy vnbcc / obcc vo: bcn Ct)Om/ «wflF
bcn 04f)en/ot>cr:m )«« nod> <wbertt ^cöfcrn/obci; miff
bcm Jeib/ober mmtbetr xvcQ/xck bas crbßdx trcrbcit
m<?c^t/xx7ctJ^c \)Aim\i<!i) nc^ oftcntItd>/ nTmJF)m/ itoc^
folc^ß tmba* wegen t^öitobcr bjldln/ fottber ^n )(b&:/t>i^^
mebci: Eaujf an bcn l)mfcm vn fwllm t?amug btfec rnfec
ojbttiino^icobcn Aufttudiid) vnt> in f<>nbftA^ait nitjögc*
laffcn i|t/|bU alle faylc warn vfi pfmxvitb/fv(y/VMbfiüt/
vnmtU)'Unfft/$n bctt offen rnb fayUn VOodm vn 'Jat*
ntflccFtn bm^m la/fen/rnbbmintt fem geuecbc b:ßii3)ett»
ITcld^ec abec fMys vbeirfrtirt \vnti>i berfoU von bcc
Obn^ait / bei* bic flraff $ugcl>o:t / naid) rngnaben gc*
(tmjt t vnb bei* felben (Dbngf i^it b<;t5;u bic vcaat Audy baö
(ßetcmt)/ Vicd)/^d)m<i\i^/obct wo es ßnbcrc cffaib«
pfctt)Wtb xvävn/wk V0xfi(iit/vttfn\\n fiin*
Qae Uc'0xftli^^mUlmmt>(Em^
fdfjn ntcmant> bett fwvfawlf
(<(%>• ctcbictcn rtu4)m g»in5cinern(i/rtl!cn Dnftb/ebert
JX^vn/cni 2imbtlmtn / woö &tm\>e bie fcycn/vnnb
wollen / b4ö fie nun futan feinem <5c(fi nod> il<?nb>
man/ben ßdanff/wicxtjnnkydltvnii'b rtwfweifungob^
ncvfdyzthnct ilanbpot/ mainer obermer («cbenjetceibefl
i?»b jiigeb:iwcben/m ainid) rreif vccgimnen ^jöl^fT^n vnb
gcfifitten/wte bif^can etltcben oiten/bem gmamem nuQ
ju mercKtd)em nad)t<?il vnnb |cl)aben / gefd)et)en ift / bcy
yc^meibuttf^vnfcr: fdyxvAmt pmff/vngnab rnnbcnffc*
^unu]retämht(t,
^ K)?rgletd>cn foU es biicd> vnfer ^nnbraffen / in jcen g<*
eic^^n vnb l;offnrttxl;m tmd) ge^^nltcn wa;ben»
t>im^
^imcv §l(mcut
Qmfm^in m$ fauffgclc ab
fcmfoll*
*
C^Hb fonbccltc^ <tle <m etlichen o:tm t^ftfet^e Jutfln^
mif altem gcbwuc^ bett fw^ciiptt gegen be$ßUtnng «r/
Itcr geringen @iimm4/ «le $ej>ett ober fun|f5cben hm^cv/
fo man bos faufjgdt genmt/ dlerlay pfenwerb in ire«
ambt8uenpaltün0cnt?imb gebieten/ aiifl^cfanffen va^
gnnt rnb $ugela(|en/@o w<5Uett XVit baffelb t>iemit auc^
ßutfgcl>cbt / vnbbcnfelbcn rnfcrn 2(mbtkutnrnbJ^rtnb^/
frtf|h/|oIcl> taufFö^^lt jenemenobet: jcmanb ben /utfauff
Sugeflotten gen^Uc^en verbotn t>abem
XOit: wollen mict) becowegen x>nfix flet(|ige ctfarung
ßuff bre 2tmbtle«t vnnb (Dbii^ßattn baben laflctt/obje^/
maub bi|ci' vnfit o:'cimng jcnnbecber fiiidaiM(f^üQ(f(i)m/
vnb je$ä5Citctt paf polten geben wucbett/ b<inn XVi^ j^ldy
rtigetwiiBig (Dbngmitn rnb 3(mbtletit / anbem $a nimm
cbenbilb/nacl^ vngnabcn batiimb 5ßf?raffen v^i\)i\Un*
; ^on (Iraff fc^o fo Jörn awernmolam
' förfawff t)ccrcmä)cr^m,
(ifV 2(ittt ober am fuiFauffec jßm anbertt mal betteten
JXJivitbet/ berfelb föcFauffeir/befgUicl^en bcc ^njbt//
. man/
3&>l* LXXVI
m<m I obcc 3(mbtf rted>t/ wo er fd^e furlaufFtretbcn ot>ec
bie fwfmtfl^c fc^iebeti/i)nb nit ntbenx'erffm/vnb fic^ baa
offaitlic^ «ffrtt)eti njucbc/ foU fcnci; <>m Ictb on bcßiw«
bang m>d^ gefiwfft nwbcii*
fm#/ foDcanoaurfctgr^iacßm
^ fqrfaltcn Juaetccn ßcanDm
tt>cyocnmwsciu
AS^ B oSct? ron wegctj furFfluffs/bce grolTctt t»n ftrtmcti/
V/f«iftm vnnbmAgcm X'tcd^s f^mbt bem ^ctwib/
vnt> (?Ucr mtbet pfcnwccb m befonbcc mt bcn (0rflttt>
l5en/fo metrc^Itd) b|<i)iD4cun0 fiiVfiden/ bor^up gnirtm^m
nuQ n»?cl>tml rnb fcf)4b/b<»ö offtittlid) worc/ciwolgt/ n>te
bmin '^it ydt rnnb ^rtrßcng/ rtwd) btc (Bcgcnt r nb Aifitrti/
»on wegen bct: aufloffcftbcn Sanb rngleic^ femb / brt«>tii
folkrt vitj^b wolle» Vt?tcfll35.anbpfu»:|ln/rrttnbtvnrcrrt
trcjf lidjen ^rttcn/Cnad)bein vnfcr ^rtnbjcbafft nod) )W
fein mogert ) fclbs yebet^eit / '^m\ gmaineit wvix^^ fiicbcr^/
ttngvnbgötem/gnebigernbjmilic^e milrenmgvn mnp
Jtgungt$ßn, tCoabecrtU^ ronbedic^erbcfd)n?<?rung bie
nottiicft erfo:bem wutbe / obberilits fiuf ^^«fl^ö l>ilb Wixm
obct met: ämail 5Öiier4nbem / gac^bjer^im/cbcj: von
newem jemad^ctt/baca» gmrtinec rttfa: ^rtnbfdMffr dkrt
Ötflttbeti gelegen w4t7foIc^9tt?6ncnw«:Tcbci3eit/nut
^t x?nfej: J^Änbfd?rtflt obcc berfelbai t?n:(>;bntcntW«*
2^ V^*W»«/ vttR»^ It^J^^c l}m VAtcv / md) ^:>ct:BO0
üiiowi^ vnfit (icbcc Detrcc/ fic^ mit bein öwtc^^/
leud)tigijln jurflit pitnb ^mn i^cr:Mn4nt>o2^(5inifd)eti
;Ronig:a Pnfetn lieben <?e«tt X>amm/ Pcttemrnnt)
@cl)u?e^cm verairtigt/ vttnbgegeneiitrtnbcc ycrrcl)5ibert
^rtbcn/b46 ya?ifd)m ben #tt:(lhcben <?c«fcm/ ber Uibct^/
^|le«eic^ifä^en Ä.flnb / vnttbbci: (5\^afffd)afft Cytol 4w4>
jrec tnayejlat vo^bein Srtitben / rtib (Dberit vnb tTibem
ÄrtytiJ/rtlle ©tcaffen vnb XPaflerpwm/offcti fei» vitttb
bleiben/t?nb^irtt:l)i»ii bemmibcmbie öt»:rtfrcttrtucl)5iif
g^ttg frtylen Hauffs rnnb gtrab bcc Ä^nbc / mit ber tb^t/
ober m ant>ct weg retfp(^t:m/Abfd)affenito4)brc{nv<fm
foUe» iDas attct>rtins|cDcn tl>ail6 X)nbertl?rtncrt $ugelrtf>
fen/alUin Awjtben fi:eyettm4tcttit/gege»bc$rtlungvKnb
cntri^twitgbec 50II vnb t17eiit /nad^ ojbnungritnb be^/
fteywngbecötetrnbtrUtcf t/mit trtuffen rnbrecir^uf*
fen/$cb<inbln / XJtinbbei: fMAi^ffaufftem (Scy/ val)ut/
vttb nit gebitlt xrecben foll / irie bmn bet «ngejogeti veiri
ttag weitet mit bringt, 00 gebieten vnnbivollen tOii:/
b«8 fold>er:vetrtinigung voI$iel>ungbefel>e^en / <;«cl)bcn
(D(Je«eic^)ifct)en/ vmb Cytolifdjen in x^nfetm £«n^/
bc ( fotte« entgegen bcn Pnfen? in jtet thayep^)!;
bemelten £anbert / b^tinn und) Mn fpetj
noc^ vc\:}:}in'octm^ bfd)ic^t ) ftcycc
. - Irtnff /auffbcn fceyeti 3at'/
' '".;'.: mntcttn/trietJo:^
werben
m^ J
;dl. LXXVlI
Ott f reDjflfftcrtt em-
afict Erneut
SSfe matt gegen t)en ^repPtffcern ^attMen
, foU/Mc 'pl)er)tey ^#affc tt)tilen Mc
'Zd}bm fiel) bic jfccyffifftet:/t>it<ingefel)ett bAs m
voagctvnrcr: laitb^ottnuttg/baro^rtlbei: tribcu
'fy /«m emflltc^ 5.<mbpot begnfjxrt gwefl/ b^m
vod) rnnbbaatbet: ycjön?«!« vnbcijjflanbcii/ircn^cm
fc^rtfftcrt/fc>btcfclbctt )tevmtmtfft vtübgUßctu^itmd}/
jtrc ^<5ff vttb ßttberc gutet: rtuffbcm knb/rtnbcm tnaytrcn
rct:jiiff'tcii/vil trongö vnb rnnttviUcnsjubcweifcn/ awc^
ttit allrtitt gcgctt bccfdbcn jrct: ^enfcijrtfft/ fonbec «wc^
ben jcttctt/btc rttt jrct: (?rttt «uflgefiiflt werbett / fid) tt^lid)
vnbmrtttbccweg / mfi vn^(fd)idt sel^rtltctt/Pnböbec
bet:l>cc:fd)rtfft willen inbm gdtetrt jcbkibcit/ A«d? b^r/
burd) bcit tftayt:/ fo bie <?et;:|cf)4f}t b(;t:<;uff jeflifftm rot
^ßt:/$ubc.;Trttigm/)rettg«n(!t?fmbtt?ilIctt/iro er («tberfl
$tt bcmgut fommm / rnb baflelb mit cßtw t>nnb Ott fo?0
bcfi^cttTrill/vottjnctt juecEauffcit / bas X>n8 in vnfitm
jwj?cntt)wmb$ögebul,b€n/fe»n6 wege gdcgc« nod)QC9
O mmnr/
iminm^/VO^bkfilbtn pm«f lart/ttunfi»wtt m vnfctm
ilrtttb attgc$Äi0t/0efwttbcn ober h^t^tn Tvert>en/ bns fy
vmftm^nbwd) vnfcc ppego:/ Jlic^tec/ mic^ <?offf
mard) »ttttb «nbec <g>mci)töbeKtt/ fenrflid) <mffit bei:
pÄumfclba Aigcftfoffiws Ättgenomeit/vnbjß vttfd):di
bimg/po^gfc^afft: auc^ grmgfrtmci: t?crricl>c«irtg /i?nnt>
511 abfimutiQ bes aöts gcl^altett/rtuc^ borj« n<»cl) gclc«
0cnl>4it itcs vctmo^me / mBüüid) Qcfltufft/ XPo «bei:
ßmci:54i|>po:0rct?afft0c^wbcttm4d[?t/bcm foU onmiTtcl
t>nfct: £<mb vcrpot» fem.
C<m bic (5ci(Jltc^ m^gm «uff ireit gtltmi fr Jtey*
|ltff^/n^ fy bt€ l^obm/«>mier9tnbcrt^n/i%7t( von
)wl^ctbgcDmg/aw(fcrrcc§clicgcnpjoccg
iK>n Iren gcrccßctgfmcm oicfctjc
flf/Ss bcn (5nittbtl)crm/t>o«frmpmttfIcii'tm/bicrtttff
-0)im gdtem Jlcibrec^t^jm/ril mcrdlic^ befd)rva»
rung bcgegnoi/ t^anltdS^ b4d bkfiibm i^tcgebmo
0er/
V : gd. LXXVlll
^ltcii/@ont>cr:t>te^fet:/@tflt>l/ör4Uvnb rtnUtc sw
mcr jergee» r»b jcrpilln laflcrt / bic 4cf er t?mib ttPilmt^b
nit xv0\ aitpawen nod> ningcn/bk Sentit nuff^m nrtmb'/
rcrtt>ct:^«firm/rtttd)mtt ci:fd)l<tl?«hg tJtinb vccfd)wcnb/
turtg bcu jügc^^:igen ^I^ci: / vnb in Aftbct tiui: ti?cg bcc
tnaffetf l)atiC)Im/ba9 jy t>k guter bacbucd) $ö mcr^iiel^cr:
öbncmurtg ritnb ccobung bungctt/vnnb bflwjbcr bcti
<ßcimbt^cnn b4ö pcci^t pietcn / '^kwdl aha fo'c^e
red)tpot im grunb itid^tig / rnb a«^ mMxvi\\ig,Uit/md}
5Öttct:Ieitgccungba:fäcl)ettbfct)cl)ett/b<?mit fy nnricrscit
bic guter bejio mer / bcr Y^er:fä)rtf|t $ö mdytAü crobeti
m<5gen/ @o o:bnenrnb wollen VOitl^mAUff/init tat
vttfev fimbfd)afft/ wo joUhe ßmtt rtinid^ettt (Htitnb^
^cnntttrnfetin JfcVficnt^umb/ von feinem .^cibgcbm^/
gecbc0egiten\tnitbe/brt8 alfbann nuff beffelben (Btunb^
^mn ec(ucl>cii/mit ycberrnfct: pflcger/Kici^tei: ober <^0fi
macd>ö()cn/bes ojtö ba baö götUgt; «iftctt t(ig in tTlO'/
rtatö frifi foll pirncmen/brnbcn prttt^jcien verftinben/
vnb von4mbtstfegenb:ey pccfoncn bct rrtd)en 'rnuec>
tront/rngeuaclicbbarju rero:bnc/biefoIct)göt $ß?Do:irf
vnb5uX)elb/nad)nott«rflftbcftc()tett/vnnb n^o fid^bey
bcrtfelbeit ctfmbt / brts bcr iletbgebittger feittcm (Ptunbt^/
|^c«it$ßnrta)tailrnbrd?abcn/ti3ic objfer/rnnb <\lf>m9
bete Weber jme fm ieibgcbingbneff jßgeben; mit bcm
<B>ötgel)4nblet ^ette/öo foll alfb^nn bcrfelb vnfer p|le*
Ö«: Ai^ter/vnb^offtnmrc^^r:/bem (Brunbbenn feitf
gut/t?onbemfdben icibgebingcr/Iebig t>nnb frey crfen^
iten ^fp:eel>ett vnb fef)affen/tTemIid)en bes ab$etrettt/f nbf
rtuff S, ied)tmeffen md)il bmmAC^ f omenb geraumen/ mit
brtiaffung ^litshmd^te vnb «nbcrm/ wie ftd) yebes o?t6
jtebtitt vnb ber geb:aucf? iff/mid^ benfelbcn J^eibgcbingcr/
fbttcrierbaaye 4lfo in ber gilt nit t^ön würbe/ mit feng/
Iid)er annenmng borju l)alten/rn bm (5mnb\;)mn I «uc^
bit b:ey obgemelten befid[)tiger/roJ (me in all weg ge*
uugfamlict? perfic^erit*
! Vi(xux ^Kvi
f Ccm es foll md) fwrtti fain J«yPt|p:a:?leib0<btit*
fgetr/obetborecbgeired^tigfrtit^/ auff Äimc^em göt
lam ^k>Ib / e8 fcy ju simccn/ scmen/p:«inctt ober mt«
bcrrt frt4)ctt/t?b«: fein tmb bes gwtö jimlic^ mttwfft mcc
c»;rci)(4)ennoc^l)mgebm vonbcmgöt/AttlTcf^lb f^n^
<0t:uttbl>mtt wiHcit rnb wjjfen/vnnbfonbeclidjcn/bas
jmc fem <oevifd)i\fft b^ffelbig ^ol^/ wie vil ec obf^lo^crt
foll /bmrwoj oigentlic^ mifgcsaigt ^b» JX^elc^cr b<w
i^becfarnvnbnit^lten x>?öi:be/bet: foll fein £ctbgebmg
Obet: iBtbQeti(i)ti^Ait bee gto/ bm^ö b^e ctrfc^lrtgeii
^IQ g|e^)OJt/i>en:wir(Et»?nb verlorn ^eo/ m)^ beflcti
Ott werter red^tweittgung eni^fe^l: werben«
^ergleic^ foll ber ^eygjfp-er barumb and) mtfeiüt
werben/t)iib bar$ö feinem &ti(fü)mn ben fe^Abeti/fo tt
l'me mit t?ern?af}«ng ober ab(c^tot)en folc^s 90I15 ge^it/
nac^ ber na4>p4urtt ober (Dbwgf ßit m4(fi0w»0 $d wiba«
ferttfcl)iilbigfem.
^önffw 5lrcicul*
Ol. LXXIX
)fcrm j^ui:|?cnr|)«mb / rtle erlief jcit^et; bcfd^c^cn/
^mmiid)oit wiflcttrttttb willmfcmci: ^cnfc^afft/
imt wcib vnbfmbm/aud) fernem X)tcc^> x?nnb ^mi^wt
t>^n mnem gut 5aicl)t/t)ttt> t>on fdmv ^mfcf^rtfft f «in vw
luitt> aine erbain abfd)tebö obct ciimibwng furjcwcifc»
|)Ät/t>rts bcmftibc fl^mpt fcmci: vatnup/bcf vnfan &(t^*
tm/tWtdtn vnt>tant>Qctid)tn/ mdy m allcit anbcm
oucn/aUbactrallo^mtombt/ fametvcga bu«:cl>$c$ic^eit
obct: itit>er5etl;nmrct:g<>tttnod)gef?4t/ronbct: er brtfclbö
mjf fem Atgrtc fofluttg rtüffge^altcn vnn^ ge^aHbl><ibt
trccöc» foll bif fold)6öcm Sruftb^eKit/brtuott et alfo
abtrinntg i|i wo:bcrt / juwtflett get^rttt/ brts t>ann furba«
U4> befcbc^cn foll / vnwb batrtuff fem bfcl)w4t:b vnb may«
nmtg femcöabsugöt^emomenwetrbe, (Db er rtue^femec
^etr:fd)a|JT td)t85efl>ttn fd)ülbig blib/ober <«ttid)en md)^/
tail ober fdya'^m jögeftügt bet / f öld)ö foll er ir ort rer$ie«
^>ert be^alen/ivibertern vnb abrl>utt / vnnt> bntd) bic (Sc*
n;d)tsob:igCait/be8o:t9 er all o/wie obfler/betretti wir«
bet/bar5ÖgebaIrett/aud) ttrtd? gdegett^ir feine »?erp:e*
(IjmeQcftvafft/ßmvt er aud) Jleib ober ^rbred)r/obei:
rubere gereei)tig^itmtff bemfelbengöt ge^t ^etr/bic
foilerbrtmit gen^Iid) vttb gar vertvoidjt vttttb verlorn
baben/ VCoaud) ain^>enpl)afjt begerttwörb/bas ber*
feib paur wiber aufffcin gut fbll $id:ycn/^<is foll alfbanti
butc^ bk obberarte (Sierid>töob:ig^ait onwcr$»g ver^
fc^afft Werbern
VOo aber aitt paur allain mit feiner per(btt ^aimliel)eti
onwiffeupnb willen ron nimm (?üt ^id^m wurb/bem
MI<^'fbantt feinlebenlangvnfertanb^ Bayrn/geni^«
lid)v«b gar rerpottt fein vnnb bleiben/ Jfo a«d)ainei:
barubermvttfcrm^rflentitmb gepinben vnnb betrettt
wurbe/berfoll/ wie ficb bann in p>\d)tm fall gcbörbt/
crnfflici) gc(?raflt werben»
^cfiUt^m§m Ott wtt)if|en m(Btnm
^^fcgatfc/ fammMpaU) anncmcn foUcn,
^ l begibt/ bas am pautf matt neben bem göt/ jo er:
«igentmitbhc^ obet: |iif]tötvcif befi^t / es fey gleicl)
X)i:bac/£e^K/i£cbired>t/£eibgcbm0 obet: jTeyflijft/ noct?;
am onbera §6gut ftif^evoei^ annimbt/ r«b m bas anber
5Ö ainem jöpaw gebwiic^r/ bairauf^ aber 511 vilnialtt allec/
laymattgelrttbjcmngerwacbren/alfo t>aQ erwo berfe^/
bengdterams/ mitbee anbeut naci)tail vnbobfd^laipff
gebeffect/obet: etwo |ie baibcvnpcwltcb geleiten/ bar^/
$ö bie ttlacd) t?eclom vnnb mit bec jcit in vetgeffen f om^/
men/au^bicgambtbaibet:giltcr:/bei:ma/fcn bmrc^ ein«
anbei: vermengt wecben/basniemattb mer wiflen/nocf)
gitögfaman5aigetttl>rmfatt/tra6 arns yeben fnute jwge«
^omngfey/ ^obenlPirmit tat rnfec lanbfdjajft fuu
göt vnb (tin fonbete nottncflrt bcbac^t/in foldjs gebutli^
iinfdym $itl^m vnb w^üm/bao fiiran Rainer fo ain aiQcn
Ober fcembbgut/es fey le^ens/ifetbrecbtö/^S^eibgebingö
ober Jrceyf?i|ft6 weif bcfip^t/ on r nb anffer^lb fcim 1 e^/
^en ober (E>rnnb^>eKn triffen vnb willen / (tin anber göt
^ ainem $ßpaw (lifftöweif Oberin anber weganneme/
fonberwannerbafT^lbannemett will/folcbö b^mto: fet>
Item £et>ettober (Örunb^erm aigentlic^bericbt/vnbalf^
mit )t ber S cl?en vnb (E>runb^erm bertnnigwng / ains ye«
benguts $ögebongen gcimbt rcrmard)tt>nbaufge$aigt
tt?erbett/a«n^ba9 man aiQmtlidh wiffen m^gc/ woe vnb
«?K ril 5« ainem yeben gut ge^ng fey.
Qa6 M'c?l3aurßkä( t)ott )w ßcnfcgaffc gß^
Wtt onoö«)tf}cn t)nt) toilkn t)ci:Pm/ '
mcgcepcranMfnfoikm
Ol. LXXX
^£6fid)mtcf)<tlic^awf mb von fem vctßfftm gif/
o^mn ct\ici)i ftud vntfi> gcunöt on jcer Jlc^eit vmb
<0i:ufit>l>cnn wiffcn Vttb wilUtt I>»t$e!«frcn/ vnnb m
»?0 jöwcrfeQCü.obnrgrtt: jöucrfau)fctt vnbci:f?ccn/b(u;^/
n^ifpn folcbgriinbt verlorn vnnt> bic giltec g€fd)tnclert
ftjcröm/b^iö foU l>termt amcm yet>encrnf?Iict> va-p^tn
feitt/rtUcö bey vcrliawng fcinei: gci:ccl>tigfait/obct:fo cu
feim« «»ffbcm g6( ^rt/bcy «nbcm gcb«i;Ud;cn praffcm ■
\n ötfcm mmm ^öc§ ^em^ cr(i(tc§
Icmgelcibtetlid^e fttrtic^c£<mbpotvonb«t:XX)«t»
fc^afft / rttt) abff cllung vberflöfr»0«^ t^>e««i: jccuttg/vtt*
bet: welchen ^mtbpotm mä) bie picr vnb p2rttttweim
OJbttuttg begriffctt i^* ^ömanbcm voIgenethd)gmAmc
(iiitwtrttb o:bmitt0ctt/ro5Ö cc^Uimg gßtccjuc^jtvnnb
ccbairs Icbcttö fwcgcttomcn fein* Pnb^ümpjittcttfcinb
begciffm etlid) fonbwb<wc fa^img/ fo altem ^jcrf ommcn/
^cbzmdyvnnb 0ciroii^>artert/<md> nac^gelegcnl^rtit bea
loblic^ett jaitflctttumbs B^yrit/bcn 3ntt?onew 5Ö niiQ
rnb gutem gcoibnct vn'omffymdyt fem»
_0|. LXXXI
m i:(tttC
(am anßttHtttcn/ t)nnt) mc mcv fcßcn^
5Ic6t)cm am fett^ m
boefidt) bicpecfcn/tne^gci:
t?nnb rtitba* ^rtnbwct:d)ct: /
iJX>em ritnb picrfd^c^wa
ttebcn irec ^Aitbricrp^nb*
lung viiberfo^eit / biwauf? nit
rtUaiit xmojbnung / fonbcr ^
mccmalii jcrcrberblic^errtb«
frtlvolßt/baemic^ ametrbcm
rtnbem «n bei: imraitg vct^mbalic^/ ©o w^Ilm JX)ti:
baffelb bwtnit rtbgcfd)af]t t>nb gcbottctt M>ctt / bos pro*
^jitt am yebcc fernem l?4rtbttt?ccd) rttlam rtuf wrtrttett/ be^
^
o
^>(i!tcrt foll/ ^etvoUcjtc^barm folcl)8fcm0>mb»?<rcf>0
begcbcn/vM^t) &<6 fd)encf eit dllain gcbMUc^cn/bas fbU cc
5Ö airtcc bejhmbtctt ^iit im 3ac/ wie biefelb oneriic^ctt
o:tcn gelebt i|^ / ^»«ö wo bec^Ib Jain ozbtiung nit wcc/
noc^ gcfcQt werben loll/bec Obng^it rtttjaigett/mid) b«
öc^ettcf t;ed)t t?nb rnibets/wie fid> gebort erlattgett»
3ebod) foU bireo:b«uttganmtt m)fF^<^ (c^ettcfett ritb
bictX)irtfcb<ifjt verfiAitbett wei:bett/(Db aber am ^anb>
«)ercl)9mrttt %ver ber w4r/m @tetober tTIrtrcftn/nttt
wem ^«ftbtienmg. vttb gwerb treiben/biefelben einlegen/
vnnt> vnber ben raiffen wil>er Eingebe» vnvix> ver^Aiif>
fen wolr/bas foU i'me vnwerpom fem»
^m nie ()cpcmanöa?i#cncfen^
©iSiter vttberf!een fid> etlief) in Btet t>nb ttUtdtn/
tjonnewem/vnnbvberboseean bemfelben 02t nit
im biAud) ift / beö pierpjewene t?ttnb tPeinfcljett«
dms frtmettthc^ jögcbjmic^en/fo aucf> ain rno:bn«ng
mb be|ci>w4rürtgifl/B:)erc>wegenp:bttenvnttb gebieten
XX)ir/attweIcl)en ottcti folc^s yei^t nit in yeblic^em ge*
bwttd) ifj/ boe es bafelb vctpotn/ vnb furter fninmi mev
gcflatt wcrbe/U)o es bann 5U00: abgct^an vnb vctpotn/
ba5 CQ on mittel yei^o vnb fiitol^in babcy bIeiben/X>nb ob
bie@tet vnb tHarcft/ barin e8ye^ogel>altett xcitbet/
l^änffä^l^lidy anbcrnng bero^lber fiimemen wolten/fol*
len fr foldjs ^d} mit Vnfec ober vnferer l^t^immt t?or/
rviffm vnt> bewilligen/auci) tl)un mögen/ 21ber anffbem
lanb bey ben Cafernen/foU altem l^erf omcn vnbQd;>i<md)
IMC^/
I^ot LXXXII
Qncccy 5itticut
Qaö McHJftqrctodtt gerecht t^ttttt) DitucT'
mifc^c/pmb atnm ^tmltc^cn pfcnmrtg
^ iscitbct goi: ubcrmaffig Anff )« wem gefc^lagot/rnb
ftc^mn9$imli4)m gwinsnit troUcti ccfmigen l^f^
fctt/bacmif bi»tinbic^^>cnjrtgt?ttt>p<«gct:ung bc8 wem
fmtffe/ ttit Ott fonbem vnfcttv vtinb vnfet& j^uVIlett*
timib9X>nb<tt^jcn nac^roil vnnb fc^abat /cwolnt ijl/
&>iilivnfwcmftlid)cm(timn^/ brts fwco^ym i» @tet/
tViatdtn vnb mffm Unb Mlmt^(üb bk o:batlict) (Dbhg*
f flit ficifpn vnb emftUd)6 cinfe^e ^b r nb oibnuitg fr r*
neme/bamitbcc wei» ron bctt VOittn/nad) gUQm\)ait
bc9wcmfrtufr6/t?nbycbct:£mtbfart/brt^)mbet: wein gc*
btrtc^ttvirbet/vmb amen simlidj^en Pfenning verfflufjt
vnb auf gefd)cttc^/rttb bcr (Bafi ober jnwoneiv nit alfo
vnbbenttafTen/vf ie bifl?ei: bfd)eben/ vbernomen trec*
bc / Pamit XX^ic nit »?ifaci) ^>4ben von lanbsfwrflli*
c^ec objigfait wegen/ bm^c^ ben weinfoQ obec in an*
bcr: iveg/ notmVfftig einfe^jens.^et^un/ bas XVi^ Vns
battttbiemit wollen vorbehalten» fBe foU audjgebad;*
re Objigfait/bmrci) fleiffig aufpnecctVn/ vnnb xvk es
am beflen befcl>el)en ^n/baiob fein/ bas bei: wein ge^
üecbt vmb »nnemiifd^t bwi:cl> bk XVitt aufgegeben
j>rtob fttcgetcagen/rnb alfo bicfc^ablicbtJermengimg/
vnnb (tnbct betrciglid)c ^janblung mit bm weinen/ bev
fnenbertllCittn abgeflelt vnb fwrtomen/ Vnb vx^o fid)
bey bcrfilbc« aiiiem gctt4i:Ud;e rbet^tieWen erfiinbe/
olfbami
JDtcrccr 5Imcul
fctic tDcrt^w folt
ÖiEwct: Alsbic tnet|ict«i:/t?n(m0efc^en/txt9)rtcn «m
/ccyei: f)omg^«ff gcjlatret/bm tUct jcö gefallene gc
j Jaigect/ vnb on ainid) bfd)axo ober fa^ititg / foitbei:
tvie l>ocb fy woUcn/pctrt'awfft/bas X)it9 <;ud) banebeit
fathmm/wkfonfi alleclay vno:bttuitg mitbem t1 let^/
fdymdm gebmuc^t wicbf/'^öbcn U)ic mit l^at vnfec
ilanbfc^afftbecoMbccbefc^IofTw/bae fiii:ol>ttt bcrtHct
b(cl>(;iT>tt?ttbgefcQt werben foU / (Scbieteit (md> bavAitff
allen vnbycbenCDbjigfaim/ bcccnben tllet gefom obec
geptjencftwitrbct/baöfy rtIfb«Ib|oIc^tnetbrct?att> vnb
fat^mQ/bcyimnvaoz'omn/ alles fiäfbatob \:)altnvnnb
vafäQm/batnitweit(\ptainvnb(fd)autet vnt> ritgefe^«
tet zTict nit aufgeben ober: vcrfaufp/ 3cbod) an bm o:teit
batnetfiebeefem/roUbiemaf auffö maifl »mb jwoIfF
pfeitning/vnb bec ]^opff rmb nmn Pfenning/ aber: nir
bawbci: ge/etgt werben»
carcmcrt/t)Cttö)ctnnft^ficr/font>cv »ic an*
v)cr fcgcttcfcn (oikm
€
B foll īcf)frtmer Vttfec 2f mbtmatt bec tCafem x^ori
»ns^ar/mnid^ett wein ^^«^fc^^enrfen ober geben/
bann
, LKXXm
brtitn Ättbcr ncbctt jmeA>k <iiid> iLafhmm \)(^cn vnb xvcitt
fd)cndm/vnQamliö)/fw^z anbcrfi bec X^Pcitt in glcicljct:
^ca)
t)m ^cgecn gccrunßmtpcroc,
/^ Pfeilen rnicf) fuVrtit bie <0c«cbt6leut/obct: femmtb
obevtanbßffcn tErtfcm x^onserung vnnb mndm$
wegctt jegectt / ob«: bm XVm ron benrdbcn ^mcmm/
mjcl) bicfclbctt (Secic^tsleut obec «nbci:/ fo fie üt «nbct tCa
fcmgicngenrnnbbafclb U^cmtyiwcfen obci:lX)cm t»oJ^
tm/ bammb nit gcflcafjt wcirbctt/ ttoc^ bcs/inattbcrH
^aitbUmgctt gegen Irrer l^enfc^^fft cntgcken/bey t>emtey'/
bung l)ernacft gefctjnbnetrflwff vnnbpeett/^ef'gleirf)ett
foll c3 in t>cn ^ofmatcben/^fianbmfcrnen vnb «Uen am
bam 0c^enc^jlem/«u4> gc^><?lt:en wecbcn / vngcwert kI>
@umma m( foil gcpo^at
(2^2^mit ftcb rtttcl) piVrtn bic prtutpleitt mtfFbem £rtttb/
«^^ntt tticv a\f> wie bip}:>et: «nrii o:tm gejc^e^yen/bey
bmXVwtnin fd^wlbfledm/bett^rtlbcnfie brnnimtc
jrcm / rtttd) juci: VOctb vrtb Ämbcc entlidjeit vccberbcrt/
vimb rtnöctcc jca gläubigst: n<id)tm\/t>wd;) pfanbtimQ
vnnbgaittung gcmmgctt wctbcm @o gebiete» PPir nur
rat Vttfei: £rtnbtfc^4rjt/m flncmcrnll rnbtt?i5licn/brtö
fuVan f *im ÖPtct / iti &mn / tTiätdtn obec rtufiiti tmt>
Ct^rtaugelc^crt b^s btf ^ei: <irt etlicf>€tt o:bm rnnb befon^/
bcceauffmlrtnb ain Anbete impiwd) gwcft vnb gl>rtl'/
tctt wo:bep)rtmcm amicn rnuermoglict^en Pflucfm^it
inec effen xnxnb tmchn mifFpo^g gebe / obcc^cc^ mfltm
lafTe / bann fiit mncn obet: auffö mrtifl jwett (Bulben/
vnbrtmenri?a'm%Iid)cn/|TM:b:ey obermtffs maiftvkt
(Snlbm. XVoahetAinVOkt vbwfold) ohbcflmhtfmm
ma gelte/ rtittem pmtfmAn mer auff po:g geben xvim
bc/bemfoWvon bcv (Dbagf<»tt nicJ)tö bar^r rafci><?(ft
xvet:bett/4wcl))nebef?l>albetr f<imu?iietwei:t-igei: gebmiid)
ßma^cn^iBs foll 4uc^ bec fo rber bk bcpimbt mflf fold?
fd^ulb gemacht/ mit feng^Uc^ec ent^ltung / na<i) glegen^/
l^mt/b<?wmbge(lt:Af}ttvei;bein
richten Caflrnen Dnnb^jcti*
!JXjil(mbfo:bnung t>ienewenp:eu^)eöfei: rnnb 'Zafm
ttett/fot>on altet ntt pteö^eöfet: ober ^^efrtfernen
gu^ef t fein/t?nbben Qtctn/ ttUtätn vnb anbctn Zunb^
f4ffrt$ft nadjtaü vnnbfc^mclentng<;wf)get:tc^)tfeinb/gnt:
i?nbgmti5 abgetfeott wepbcnfollctu
iBöwati
^ol LXXXIIII
" fföwacetwnnbaömttptclrtt/^lmmt/obct^of«
ittrtcd)^« / jö mttwftt fetttö Cloflcca ober 0<fe^/ flin
n)m:bc/ba$ foU jncn^ jcemgebMUdS^ l^icmttt>iMO0cnom4
menfctti»
$Twtt{)Ccr 5llracu(t
Qa0 bae fc^encfm auffm ßanb aup
fciifialt) Der J^^ccafStucn pcr^
pomfcmfolL
/T® f<>JJ <^^^ <^I^fö XÖcin vtihb Picrfc^wrf^ mif)^
mmner vnfct 5.<mbfd)afft ,^^it vnb berfelbctt er*
R4r«tt0/^icmit fonb«:m emfi /genijUcl) abgcfd^fp: fein/
)mtt&fiu:^bitrd) {4mmvnfem 2(mbrmantftt mcr vw*
gunt/ gcffAtt noc^ gebult xvittoctu XVtlä)tt Zmbtman
nber bömbcr mit Ainid^et erloubntif irettcr ^blt / und)
tt?cld)c ouflin il<wb in vnfmt S,mt>Qmd)tn / fxd} folc^
mxütn fA)mdfi(t ober fc^ctote/^inför gcbwuc^ JxnxK
bctt/bjc wolktt ÜPir banimbctt twc^ »ngnaben (Iraflw»
^cf gleid>ctt foUett ee bic ^jofriKirc^ vn «ftbcr (Pric^to«
p i VOit
^J
®ae ^icttc ^ßcg*
,Jt xoU\m (^wi) brt0 fwmAWm^aXhm in ütJttfctrm
bactfucc^ b(}?l>ci: öctt 0tcm mb tll4r:cftn/mid) bctt
., rcd?mi£t>^<'f^^'»f»/ »«»^ b<t>e,t:bcr0cnba: ^ricut vnnb
«ttbcctti griMHiem voIcB / vi\ nod^tml wmb fcfwbcns ßitclf
bcni ilaitb sugcf «gt ijl/gcjlatt foU werben/ fonbec t>iemtt^
r erpotrt fcm»2r«f genommen X>\^ ©dl^f««»^ ^^nb PP«*
genpai«^ / fo nrt -^obecn fonbci: mit ^>cw ober rtufltn
3rclb cba- mit rnmicm futer filtern/ mici) bte / fo jejösetten
in ber not/f ain ö'ta t /tllorcft: ober ^ß^afem er^aie^en/
bte mögen rngefüichdr/rnnbift bernot auffbem Äan^
u?ol bc^erbergnrctben»
■ ÜVV2(cf>bem fic!> etlid? pfrti?:er/m jren pfrtrjl)^fen se*
2^\fcl)encfen/ auc^ verbmgtemd je^ten/i?nnb beti
VOm vmh b48 (Seit rtuffer jrer pfrtw^f gegeben
tmnb$utterfauffenrttber(leen/b<i8 bminben ^ei^^fltett/
vnnb fcbenden aufpn £mt> jß nac^)tntl vtm^ obbmc^
r4icl>t/4iid)Tvibcrg/4Qi>nbo:bnung geifjtIid?erKed?t/ifi
^yüTrtUff X'ii/er emfllidje maiming/ bos | ole^es ben pfar*
rern in vnfetm t<mt>i nit ge(i<«t werbe / vnnt> wtewol w
5?onger vnfer £<mbf o:bnung inen jögelaflen gwef r/ xcc^q
fte von aiofnem tX>eingtt?4(^8 traben / boöjie benfelben
VOtin für jtc^/lre pp;r:gefenn/pne(ierrci)4f Jt vnb ^np/
gfinb gebwncben mujen :c^ @o b<^ fiep boep vi\ moln be*
fimben/ t:>A& ^xz ^ifi $ulflffung raff m ifbiane^en / vn^ wie
t>ic XCirtgefcf^encff / (Bf(tf?erey rnb itrtbfcixijp gehalten/
welc^3 jrem Ö^iwbntt gebort /«wc^ inpil ö?eg nit gör
noc^
;ol LXXXV
noc^ 5'5gcbulb«tt ifl / bcmnad) (oH jitcn baffclb flivoi)in bcy
vetlmmQ bee XX'cme/ bamit |ie alfo PPictfct)aflt ^obcn/
gcttttltc^ vcirpom fem / 2tbei: alUm jö |c X)tt»b leer CgfcU«
pnejler $tmlid)Ctt notturfft/ miigcn ftc twl XPcm im &el*
IccbAbm/boc^boöftc bmfdbmnimmbe vmbbrtegdt
att^gcbem 2Juf0cttommcn^ofc4itcfeleut/obei: ]^mb^/
pcttmn r crbrtttben/bic m bcc not/ vnt> bae f?c bcfglcic^ett
liiert tatglicl)ctt XC>em/fonj?0k0cnlict)nitfmbcit oberbc^/
kommen mocl)tctt/«in6 Wune von }nm begerrcn / benfcl >
bcuhaticlicnober ]^niblpcmntt folctjeiiicctt IPcm mit«
ScraiUit/ rn vn0cw4clicl;$c0cbm foU jncn rnwcy wert feilt*
§U)c(ff(er ^{rctcul-
mu f cn © fteriDcm nu mcr gcfcac
JfViEte fo t(l vit8 gleublid) ^rtgel^ngt / ba$ fid) btc
JX) P4ur:|cl?4fft miff bem ^«ntb an ctli^en orten r nber*
ftmt^m/Ain an$<d gelte sß/amen gelegen / barnmbeii
(Dpecwein t>etauff jebjmgen/aitd) l)in vnnt> rriber butc^
fiel) relbaobetire gemeiner vnbbfleltejöuer^wffen/bßc*
bncd^bannnitaUaittötettt vnb tHarcftn/rtn irengtrec
ben merctlic^e bfc^wßning vnt> abbmcb empanben/fon'^
ber and) ber pmit^man ron feinet geirönblid^en pamm
ßcbait abgezogen /rnnb bicgutei:bepomer:5ilei:<$bigimg
0eb:rtd)t woiben bemnacb fo wollen VOit ' bas geb(;d)tet:
paurfcbafft fiitrobin folc^c ^anbt^ierung f ains wegs mee
geflattet/nod) ^^t^^tn xoitbz<m\d)m (Dffetweinbct
geiJ<tIt bccauff jcfliten ober jiunet^rtuffen / fonbet: foic^
foii jöen bi^mit gen^lidt) <ibge/cl?i;f|t vnb r ctbotn S^vx^
» P ivi P:cB^t)en^.
k (Bcwö^to ouffm E<xm follctt nit \m
Cafcrttcn mit>er ^aßinfcgafc
pca>ctl Auch bic ^sM'in?ät rtitfliii tanb/ fid)ßUid)m
ßngctttrtf t / Zifo b;vd fic bic| clbcn / nit allMn $» vcv^^
1^01)110 1«i'C4fattCrt/font>er «ud? 56 gittßinem vettwi|f
rnbcc ben miftcn / l>cr:miff gcbwd^t ^xJbcn / trcld)8 ban«
(ntet r»b tnacd'm/rtitit:cn0ivcrbcn/ct>inclcriic^runb
öbb?«d)ig/ rnnb beroivcgen (\uch gcbüt:Itd)a' trcnbung
von n^ten ift/'^nmufff^ o:biKnTCiV/ brts geboc^te (g^w
trttrt fiii:ol)mbc8 (Djfctiv'cms nirma m bas l^nb filrrctt
ober bnngcn foHctt / brtri |ouiI fiebcffelbat/bcv [tc» tLflfcr«
neu mit bet äCittfcbafft rattcibm rnb rt«f /c^cncf cn nni
gcii/rtbcr bcc rcrwuif t^nbct bet j vaiffm/f>\i incii gcni^Uci)
vnb butc^ auf vcvpotn fem i£s tv>4i:c b^nn bas mncuron
fernem />>fmatc^obcp (Strimbtbcnn crfitd^r vnbrtngc^
fp:od)ert wm:be7|mc3;u fcinec ^auf iiotturrfft/rtin obcc mcv
i)a^tC*ctn/roii (De|lenetd) ober (inbcm oitcrt J^ösebmt'/
gen vnb jöfe^uffcn/bas foWjmn jugdafTcn viinbrnucc?
n?ci;bfeint
Qae t)tc (Bcöft)tt( tre (S^Rcittetn tircr gfegcii*
fcaic ita#/ an^cngtrcnb(tc6cn gm:»«*
Heben
^ ?gol LXKXVl
^yy^Sbrnbcmfo wollen VOit Aud)fonb<xlid}/bAe btc
von ötctt vttb tn4rct*rtt / wie btf^ct: bf(\;)^m/vm
tta'tttt ge^inbct*/ otxtvmtttxcctbm/f^ntxt bos jnctt
wie anbewt ftcy fein |<>U/bey Ötetn vnb tXUi^dm / mnb
rtttbcm gwonblic^n ÄcnbJJctn wie es )ncti «m fttglid^fltt
f eih will/ Ire IPein ab beit öc^iffcti $clabcti / rnnb $ö jccii
Cafemcnsebnrtge».
?gmlf|k()ctl^cr ^Ixtknl
Qa0&ct€Wcv t)nt)ant)cm ?3tt(tftevn/aucg
0/il6Vff0 mid)bce(b(lei:wcitt l)rtIbav»toc!) wcirctk^/
•ylJr4>wci:Mttg fUrfo/iicn/ ncmhd> b^^e bec Clo^ct/rHUb
iwbec 2(n|i^ci: /aitibt be» öc^iflaim/leba: ju fcincni
ro:trtil/etwc> ain l}<i{beti/Q<\n^m tCreilinn ITeitie / wem
gcc ober mec f auffcrt / Vttb bertfclbeii ttcbcit rtttbeitt] Wm
in t>ic @d)iff anlegen / bi^rbwrd) anbcnt ^aiiflaitc«/ bi<
Öcf)iffini!t vaß rnb l^oct) gcf^aigert wiubcr» ??t i nitad) .
»nnb folc^ebefc^w4t:bctt«b$efJellen/ gebictctt IPic ^m
mit (mfllid) / bae fimn fainan Znfi^et / itod) aintdycm
«nbcrn @c^ifffnccl>t/ct:fey @ec|?aIei:/^tcttrei:/X)or/
miter / örtyltmgct: /ober wie er gciicnt trirbcr/ rbet:
(tin rtttleg/ wie biefelb vngcuetlicl) ro: bjciffig 3flrn im
bzmd) p^exczft/in brtsJ^rtnb$cfiimgcf?arct: wceöc/ wel'/
dyctabcvfid) biciriibccainennetrein rnnb gri^fTcftt «ttlng
vnbccpecn / vnb in bao ilanb bnügcn wutrbe / b^t fbll bic
vbemM^/ bmiiit a: bia 0gelaf tte «nlcg rbeifd)«tn / vck'/
fülln fm vnb $ö flr^ff retwojcl^r ^<»bat.
P iiij anbeö
©a6?t)WM^ß(g.
ttocrCituf.
©Ott w ßterott)iittttg.
(TVY>3r o:tJttm tv$lUn vn scbictcn/mitMt tJttfci: lanb
^ Iifc^rtf|t/t>a8 nun fuwn in vnßvm ^crt^ogt^unib
^'^^ :ö4yrn/e0 fey in Örct/tUßccftn obccrtwfpn Sab/
(titt lebet/ w(ie xcitbcn / xvtfcm / ^oct> obet nibere f^rtnbs
ber ifl /fb fid^ m rnfccm ilanbc bcs picrp:ejrm8 mff
bc f mt^0cb?aud)t/obct: baffclb öffentlich im^fdymcUtv^n
tYiid)mUs bif awffcScotgi/bic tftrtf picc vmh $n?cn pfctt
iting/ ben f opff t?mb b:q? ^aUct:;r>n von (ßcojgi bip auff
tnid>4diö/bie tllaf vbcc (rrnff^llcr:/ rnb bcn f opffvber:
5tt?ctt Pfenning nit vct^mjjfcn nocl> auf fc^cncf en folU
Vnb bifcr f^Q foU von allen vnb icbcn/bic ftc^ obgc^^or/
tamaffctt/ in x?ttfcmt jijV|Jtttl)umbbe8 picrp:ert?cn80^/
bct fd^mdme gcbmucf)cn/in ^m / tXlwdtn/vnnb «uff
bcmS^anb/anentl)aIbenonmnid) rnbei:fd)ib gleich vnb
fiwctd gehalten tvetben / rtud> niemanb xvae tvivbm/
jl4ttb8 obci: wefene bec fey / baciiber: ainicf> ^^tjemng/
bey vertvuccf «ng nöcl) gefei^rer pecn vn (?wff / fumemem
Ol. LXXXVll
PcTö i)crifaci rmgcrn mwsctu
i^d) f>l\cnbkvtt^bMnpi^rd)«tvit/b<m^n l^cr«
'md) mi\bmiQbf(A)id)t/)S^titm<id}tfy^lbm/ fb «in
tt?a/tK»(reIb gcnttgcr jefmeti/<Db <8 ober wtgetrc^t/rtint)
rerpomc find bacjö wm:cft0ebwiK^two?l>«i/fbnc t>4>
mit ge^nöU wccbcn/ivic vitöci; bcm Shtioil/ von (li:«ff
bcro fb t>ife ptcro:^mm0 :ct^cn)Ac^ß((t»
©ncccr?|mcuL .
Qf tCcm bctt (ScÄwiittt rtufFt>efii I^nb/fo fclbe nit Ditt:
/Aptcwtn/fonbtip bcy bcn Dmbligmbctt @m / Vnätd»
^^ tcn/obcc mtbam picöbeöfmt piar&mfTat / vnnb söm
Äuffc^enc^en jöiccttCafentm b:itt0cn/(bU fÖc frcn »tt*
copcn miff btemAf ober Upifvbw bifHmbm ft^/nin
■ ■* ■ ■ ' ■ . -..^
^m Per / fotmc ofttof iü feiner M^
noccurffc pKtDcn / cm von ixn^
wrno^cnauflcrßanw
bsnsenlaflc.
JX> m vtifarm S^tpnthnmb/^fäm ^mif^obcns not*
tugjt/fiM: fi^^/f em 6<m^gejtnb/25ietKi; ober i£c^f
rc/jc beflcc ober frcmbö piet: in ober mfjfec vnfcce Jß^anbs/
in «mem nicwm frtß ober «?cr:b fm#n/t>nnb jö jme b»n*
ßcrt/obct: felböCeö fcy wenig ober ril>:m)cn/ ober t>ntdy
«nber macbenlafTen wolr/b^e (oll mhem jcben t?nua:#
wert fcim Pocb boe rold)8 vmb «ipfc^enc^e willen nit
bfc^el>e/mi<:^ folcb pier/ weber feinen/noc^ mtbem XX)ict«
obec 4c«ttt im Jlrtnb je^öaym/rnberben ^Aifftn ober
pfen werbe wdp/vidimfft ober «uf gefc^endt werbe/bey
verliemng beffelben pkte/vm^ X)»ferJ«rlf liefen (irrtfr
vnb vngn^b/wie »OJpeer.
mc t)nbcrtw>jffm fciiv
Q.^fglei(*en follen auc^ bie//bromt tX^Albgefe/Tn/
^^Vnnbboa pierinbernobenrnit bekommen mugen/
fonber r on ferm vnb voeyte boln mdffen / mit bi/em
l^'ato^eosbmem foQ rnnerpmtben fein*
(S^c^ßccr 5llmcut
Qae {)c(timb(cr pcyfati gcattbcrc
ö)crbcn mög,
{l;\ 3rftfö 5<mbpf5r(l w^Üen imsmjd) voibcbalmb«*
XX) ben folcbcn fä^ / »<«b glegenb^it öee (EferfJn rnnb
^pffcnCmiffe Ctwe^^bcm bie 3ar04n0 rtwd^ bie (5e^y
0ent
goi. LXXXVlII
gcttt vnb '^(fim/invnfctmtAnbvnQkid)fm}ict>ct$(it
vtio Ale oijt cö Qtmim nwo norrwfft mio^bcrt/ jcattbcwi
ii\ 3^ r^ <;<^ vttt) o:bnctt axtd) \;)imit mnb tvSllcn / ba&
4i,7mit|cC»a7bcr: ficl)bcöpierp:ewcn6 wie vo?|?cct ge^
biaixdyt/ ben öommci: fo xv^l als bcn XX^mtc»: $c^
p:awcti fd^uiöig fein foll/ lPeld)cr «bec brts nit rl>un rnb
öcn öommec 5cp:ervcn vnbcr:laf}cn ivurb/bcm foll im
n)intei:5ep:cn>ettrtttc^mtsc|?rtttn?erbem l^iib fönbccU>
d)ai foUcn Uc piei:p:etpejt in vnfcm &ftn vn tTiatdm
gut öoin jncc r »nb tneir^npicc ficbcn / 2(lfo b<?6 an bem
felben von (g^cojgi bif «uff tTlicf^rtcIis/örtfelbe frtin mangl
etfc^ein / Vimb t:Himit folc^e OJbnung \^imntt fintUdy ge^/
b^^Iten werben mng/ follen «Uen pierp:ewen in vnfitn
Ötemi?nnbtnacc^tt/it:e pietifefl bwixf) bic (Db:igf ait
ains jc'Ocn oite/vctpetfdyafft werben /PPofid) rtber^ö*
tcilg/boö auf jöfallenben t>jfac^en/ in bem öirninKrpiec
ain Abgang ctfdyeincn/vnb etlicf) pjewcn pier fieben wol
ten/ öollbcp^ablber anaincmjebenoit/bie (Db:igfmt
etßd)t vn^ fold^er m^ngl angejaigt werben / Vnb fo fi^
alfornangl vnbvzM erfimbcnv barbnrc^ain (Dbngtait
rtincmobermer p?ewen jöfiebenfur notturfltig vnb^üt
anfcben vnnb erlauben würben /©ollen bod) bie ptcr/
pjcwen /fold) newgefotn pier/bemPPinterpia* gkid)/
vnb wie obpeer/fd^ienct'ett»
3Dom
3)om per fo T3Soc§cnlt'cg'%«
fo(«n ft)ir{>cc*
^/£ö and) an vü ottm bos piei;/fo aimt vctfanfft obeü
•vJiiuf^rc^eiicf t / nit <;uff ^m mal/ fonbcr troct)cnUc^ $u^/
gefotttwirt/ bcft>rtlbcp aud) $» fc>I(J)cm pter/bcjlo
tt>cni0ct:5cu00t?onni$tett i|l/ öofoUbaflclb/ neben bcni
Xt)intecpiet: gefegt / tmnb nie ^o^jet: awf gegebeit / ober ge*
fc()enc^wet:beii,
?Tcönt)tcr ?l(r(ic«L
§grt6 fw ftMcf i&m ^Ux gcteattc^c
ö)crocnfoUm,
y^öfollaucl) hcf cfttfe^ung bco ptmambte/^üjibcm
\^ pict: liain «nbct: fhicf / bmn allain (Betfin / ■^pffen
t?ttb XPrt/fei: genommen rnb geb;a«d>t/2(uc^ $u jebeu
©ommet vnnb IT^inter^eit/ t^^m pm fein gebi}rUd5)e fnb
vttb ftclnng geben warben*
§e^cn^cv 5Jracul* .
Ä^Hb b4mit rechtfertig Pier / wie vojfieet Qtmad)t
\jvnb gefottt/vnb folcl^'vnfer Sanbpot b^ilo jfrttlid^et:
gel>anbt^abt mdg werben / öo ifi t)nrer be«eld>
pn'o emfiltc^c mamwng/boö mn/ebc ojbnlid^c (Dbjigf «tt/
beree
ol/XXXXlX
tkieMttint^&mn/tnatcftn/vntib befoitba: iti
mfim ^ttbtjlcto/fo.ofit ff f\k not rtttj idx/txicöbet: Be*
frf>(in7«Jverotbncttf<>Ucrt/bie rtmycbcs p?awpki:6 nfld>
bcr fab/ttotruciltigüad) befielen vttttö p?cJbcii/c^e matt
b«6 in bk väffet citiläft/t^nnty bkftlbm 75efd)<ixvit r cc*
Kct m<»ci)t ^b<tt/fo brtö pici: in bie rßflei; gdrtflR » vtmb
^cfaft ift/ vnnb fid} ycmanbe b<ie <wif$cf<i)tndm vnbm
pect/ Ober vnt>ci: bm miflfen vccfauffm iviU/ b^cjö bic
picrgle^ctTbet: auf gefct^encEtcn V4^ / wm fy pii: not rnb
gßt 4nf(ct)t/5il p:obett vnb jttb«|ict>tert*
^8 jToIlen rtuc^ bifc gcojbttete 25fc^fln?cc in vnfccrt
@tctn/tT1rtrcftn/¥>nnb wo bie furgcnomcn werben / Am
ionbere pfltc^t rljön/b^ö fy fole^> jr Äfc^wampt mit
)6cf)flem ftcyf v(tptvA\tm/vnb l^i^in nienwnbe v^fd)^
nen/ttOct> förfc^icbcn foJIen nod^ woUcn»
©Eitet f& oibnm ttiir/ bae faiit Jjijew rtmtrf) v^^
Ptci:ai#b>ö/e8 f<y bonnburc^ bi« vctoibnetn^c*
fc^wt t)nb 0efei5t/vnb ber fiiQ bee picrö «n «m t^^/
f<l/bic attfweftbigmib<rt^«i:l)e»0CttfoU/bnt:d>bic Be*
fd>au?€r verjaidjnct / rnnb alfbann folt ber pierp:<w
(btcljö in bitnßbm xvttb/vnb nit \^^}^t<mffd)mdm*
(^Zmit md} bifepicrotbmmg otfcttt^ben bcflo fliif»
«3Ti0ci; vnbmit mw^mn cmfl voli^ogcnn'erbe/fo fol«
P ■-- 2"* -•?
mo\m%^^.
0:t)rtwng|icacfe surren /fol<>n0lPic brnriti \m 4ttt>«'/
(r(;%j£Id)ar ßbct: btfevnfcr pietJOtbnwttg ^Mtnb fäijtmg
jXJ»bei;fm:en/rnb tW6 Öwnlcrpta* anbafl banit ^ic ob
ficet/rtuffcc bcc (Dbngfait jöIaflen/pwtt?m/obct:'
rtynid>piect?nbc/c()4n?t/obct:^^ct:brttttt jme baffflbgei
fe^l:/ awf gebcn/obei: in anbcr ivcg bawibet: ^nbleit wur/
be/ 'z>^m^ ^o\\ <ilfbmttt<»!lcs fem gepwwcn pietr/fo et: bcrfcl
bctt$eit^^/r Ott feinet: o:bettli4)ett (Dbhßfrtit genonte«/
j?ttbb4^becX>et:p?ed)et:brtt:«mbnrtd>vtt0n»jbcgcPwf]r^
n?ei:bctt/b(?t:in VT«: t^nfcrit 2tnibr(eutcn / bei: enbert X)n9
"^it fltraff 5Ö0e^6rt:rbi?mit brtß ilanbpot mit \xiztiKm et:ttfl
bann ^ieuo:0e^>«nbl) Abt tvetbe^flm t>ajbcn rayl w<5nett^
i?etfolgenkfr^/i?nbbet:attbei:l>älb tflfil bet (Ititffen foll'
llDno sHpeen / 5Doct> w<$IIen lX>it: ^n&mt4> 0^0cn tJnfer»
2tmbtleurett vnnbmtbem (Dbngf Alten/ in ben flraffen/
nact)geprtltt)ei: x?ei:^Anbl«ng/mct:nn0 t?nwb meffignng
brttin füt^enemen InVgefei^t ^obeift
(Db fiV^ rtbei: in bet: l^^^xo erfitttbe/bas oxn pier x>\i^i
recbtwflce/alfo bas bei: pierpten? folei>em piei: fonber
fleird* geben/vnb "Q^^n mcnfc^en fc^Iicl)e fJncf bmrj« ge«
\sic\\\d:)t \\mzf 2tlfb^n foU /bld? pier/ Ale ain r^mtQ
fdjoblid^ getcrtttc^/oflietttlid) AUffbie (^Affen / obet: fonfl
öngIegnemo:trei:fd)itrnbflufgeIrtffen/ m^ bei: piec*
piew b'urd>X)n6 ober rtnbet:c (Db:igf Aitn/fb b4ö ttTrtlefiQ
äcnd;te» ^^ix^/m l«b v»b w 0öt geJIrAfit wett^en»
3. > w rw$c^cttÄ
C^nbbmnit «uffbcmlanb bifmfcr gebot mid> bcflo
t?ttnbllrtttbfßf]cn/fo pm pzavm Uffm/ jtctt picn
picxvmmit allem emfi rnö flcij? einpinben/bie pier btjct:
o:bnimggmrtf $cmac^env>ttnb jefieöen/ awl) bcf^albec
ron jiteti fonber ppic^t auffhemctt / rrntb wo fy bAwibet:
tl)ön »mb betcettt wöcben/olfban mit notxpcnbiger Praff
gegen joetiflit:f4m*
^wnffj(c{)mbcr $l(vacwt
Q4^4tttpc^cl• fein fefcgawt tJttb #cic lüt«
/C® foll <md> ainmt yebett p«wett/WAHtt ecbeö be^/
\2^ gcct/fein piet (o et: gefom }^at/befd)Avct/ß(fc^t r nnb
gefJrttt tpeibctt/baffelbBfcljrttvrpter/ wiejme bae
but:d)bie "X)ero:btietett Bfcbrtweirßefe^t wojbcn/ neben
rtitbewseflunbanfhiljet^ön vnb «uf $ef ebeneren/ X)nnb
bie o:bn«ng/ro bif^er metltd)ent>nfem ©terten x?nnb
■yiecBengcbrtlten u?ojben(ba9 man mffetlid) p^ewen/
hip biefeibcn ]v piet: gar: auf gcfcbencf t ^>abat/tracten mtif
fenvnbbieanbcmpje wen/ neben inen Ire pkt nit aufp
rl?un obctr vecf auffcn bojffaO^Kmit gcn^lic^ auffeebebt
rrtb4bgep>afftrem.
iBö tvrtte ban an ainc o^t Atn fo groffe vnglegcnbait bcc
Äeller/ober anbct: bewegUd) vifad} v<>t};)Anbm / barumb
angeregte recwammg nit rmbgeen i\^etbcit in<5cht / alp/
t)mn foll ber (Dberfait beflelben OJto/ geburlicl) cmf^ms
(D q 5Ct^un/
^tmgcjlclt fem» '
„ ©a$ ?ß)a(ti nie auß wn ßott^ .
'tCcm CS foll aml) fwcobi» fitm^m ö^iö VtlMt^ Attfy>m
(fcrm Jm:(Jcrtt^umb$u«et:fiim obersuwcr^aiilfcn gc^/
ftatt wcrbm/bcy verliecung bes tHali^e/ wel^e
bey vnfcm tnaui: vnb Solfletn /xvo ixte crfam mnb bc^/
icetnwivbct/alfbanttale V€txv^id)tmffyi\:^tttvnb jö
f^^^ffgwomett ttJccben/ batin vnfcm Zmbtlmtn and)
ami;}a\b(ttai\/wkv^tfict söpcmfolU/iSö xvfiti bann
bas rtifi tXlalt^ rtuffec pitfcre S.rtnt>s gcm^lQt/ vnb bmrcitt
gebwd)t obct bucd>gefUct wöcbc/foU es brninoct) oti fom
b(tTX><wfyifftvnb ^laubvcitbig Artjaigctt vnb Pafpoit/
ttit 4»f »nferm J^onbe jcftim ^efiatt xve^bm*
tmtt'^itnu
Ott abffdtottg t Wrer
:0l. XCI
ibcmfid}in ftfamttQ w^mtUd} crfinbet/bae
bic fy>cl)bcfd)xcätiici) t^eui; vnt> flrtigming bcr jö*
'cöng bey öm PPiitö/rtm maificn a»^ bcm vtiitot*
ttJcnbißen rbcrflu^ effcne vnö €nnctctt8/fo m bcn ttlal^
5citti0«bi<wc()t wubct/cntpet/21If<> bas nit allmn bec
VOin vnccfo?bcrt/pnb etwo mbei: b<8 (BdfiQ gmut t?itb
0lc0en^tt/mancf)ci:lay fpcif vtio gettand fuctwgt/ foit*
txt: and) ye^üwciln bic (feofj <illam vw p:rtd)t9/ ober «it*
bct:bct:gUi^cnt?:rad)cnwcnen/ fidy m $imlid)cm effm
r nb ttindm nit fettigen laffeit/ rnb ain f oßlidjete tTiial*
iPteit/bmttt ir ftanb vnt> nottiirfft ewifc^ct/t>abett troHem
t^itnmdyßld^cvmvt^cfdf^blidyc vetpfdyvcmbmt^ vnb
t>nmäiftg!taitnb^cfic\\n/<md) 5Ö anric^tung vttnber^a!'/
turtg wolfrtiiet: joning in rnfetm Jtitflcntnmb/ ^«ben
VOit mit mt vnfat Irtnbfc^afft n^cbnolgenbe ojbnnng
faVgettomen/DttbWi^nen ^iemitemfilic^/boö futan $ö
yebec tHal^eit yccaml^vf göts getreckte weine / wie man
benfelbenyebecSanbfattnAc^befomenmag/'vnb es fey
^Utfd^o'QctP Vifd)m<ü/aHam vict Kid)t/bAWtnber 3«m
^cifd)ma\ jwaierirty cffcn \?on gutem flaifd) gcf octjt/bep
gleid^ettjnmPifd^mrtUingöteffcn gefotnei: ober einge*
mAd}tct vifd)/ wie es bec IX)itt rngewerhcl) ge^Abcn
mag/vttbbrtn 5Ö ainecmibernKic^t/pMtoberpac^virc^
feittrollett/gegeben/tJnb0mbefd)Iuf ber tCHal^eit Uf/
Ober rtttc^ nac^glegen^ait bei: jeit/Öbs anf|gcrej5tirei:^
ben/ 2ttt weld)er geoibneten tttal^eit «uct) bet ÖafJ com
eentt>nbbendgigfeitt/t>nnb entgegen bei; ITict ßt brtö
^Icifc^mal ober «c^)t/i>nbfo man nit fleifc^ effcn foll/pu:
ba& Difc^mal übet je^en f cen^er nit t:ed)nen/begem noc^
itcmcn/ ober boninber ober weniger $urecl;ncn foU jmc
»nnerwerbfeitti /^ ..
. <Db ottd} mcm (Bafl burcf) ben VOitt weniger bann
bife o:bnung vermag/mifftetrrtgen wörbe/foU imc an bi*
fer tat and) rtbgeb:oä)en/ rnb weniger gegeben werben-
?Doc^ bieweil t4g!ic^ vil treffenlid) ^afl/ rnnb inwoi
nenb (Bt^afm/^mn vnnb »>om 2tbel/ and) potfdxifftn/
ÄanbBaymbwcc^rmferi vnbbefudbw/ (Db /nm txmrt
tiit allwcg gelegen fem n?oIt/ftd> obttet:f(i)Mbner o^bnung
jeuttbecwetrflw/ober fid^ ponanbecn (Bfef teit/frec f rmic^^
^rtttett/obet: mtbeufortbet; vtfad}m ^Ibet: jeftifrbem bc*
gectctt/Qio foU inett/mi4> )c«^ (0<5|?teii/ob fy ainen laben/
obct amei: jfet: ficl> felbs von gefclfc^ant wegen 5Ö ]nm
lommen wncbz/olct^e mt abge|cl>lagen werbe / Poc^ b<^
fy jidjallain/vnnbfltt Atncnbe/onbernti/H) fe^en/ serett
»ttb ejfett / XX)o fy aber $ß ober bey anbem (Öof ren finrn/
i?nbbte tnali^eitneinenwolten/öo foH a\ft>imn taitt
funbermtgprtt^Aben/ fottber bie ozbnting fkaäe voln*
sogen vn'o nit vberfc^ntren werben.
5llnbcv SlmaiL
*^ahet ber (Saflwngenngcr twnbleu^rerjerung
I wegen/nit <m bas mal ft^en / ^»ber n44> ^(tn pfen>
werb jeren wolt / foU ber XPirt fme bafjelb (boe^
ber geffalt/bosbamitbie geo:bnt tap ber tHal^eim ntl:
t>berfci^:im werbe) jugeben fd^nlbig fain*
pocmfcttvfolL
^Babermner ober mer (Beft ober Cfnwoneron fol*
V/ c^er tltali^eit jömnrfen wolte ober wurben/welcba
^' bod)bey ber ffraff/ wie ^)ecttacJ>mbem gebot wibec
bos jtttrittcf en gefegt ifi/fmm wegs bfc^e^/bar^r fol*
le fy ber VOivt giltli^ bitn/vtmb inm anjaigen/ wie fneit
fold;0 vcrpom fey/lPo fy aber vber fold^ bee IPictö gilt*
lic^^
^ol XCII
jre mgt*M mütxviUiQm furncmmcn/ jutnncfen ipücbm/
follcrt ff (Aftxmn/ pcrm<$g berdtten vnfece »edjots / vu*
ti<i4)l«f 1^4 ^^^^^ Pca|T0^f<^i«< / ^»»b bcm VOitt mc^ts
bcfJo wcntgcf rber bm geoibnten rai5 bcc tHalJ^eit / bcs
5önancfc9^lb«:0€(wrli^ebe5alun0$ett>öiifc^ttlbi0fcm.
©0 Aber bct: tTirt bcm jötrmcf cit (?At t^öit/obcr felbö
j>ifrtd> vnb wmjmg bar^ö gebett mirb; foH er bwumb yc*
bcöiitiile von feinet: o:bmlid^m (Dbjigfmr/bcr tio^mt^it
li«c^0<(?rafit werben.
gm^ic m to ßsrmöctc twwt mos*
yC& foll t?ttb mrt0 mie^ n<Kf) gkQmfyiit bcr jeit vnb
VJ^ivoIfrtiUtnee yebe» oite »nnb gegem/ bte bcpimbt
@om«/rmbam mrtl<Kl>t ober je^en htii^w/xvic
»ozpet/jörec^ttett/geringert rnb Ain weniger fxt^ fiirgeno
men werben/??48XX)ir bomt^iemir tmfemHegimentn/
@mn»>ttbtn4rc^/inmb<nn«ryeben (Db«g?m|: $öb€«
botdfen vnbsem4fri0en beuol^eo w^Uen ^em
J3)06 ?)m ptiöwttm» »nnt> gehört m tm
©im^Hrem^ö)tfc§ettt»m?te)alt|etmfain
2T
3Wem vnbec «nbcrm in mpim 5örP«tttimb/
A»d[^bi/erfd^U€^mifb:ane^ eingebt/ boe bett
<D itti ^nwo«
3ittvoitem vnb scc^Ktit in bm Wwt3\)mf(xn/cn^xvifd}m
t>e\p 0zbmUd)m ttXals^it/ bk fy taßbfi in bcn XVivt&^m
fcKn/b^aim obec foitp anbct o:ten «ngmomcit/ bannoc^
*?nb Ott alle not gc^oc^te fpei^/ vnt> f onbccIirf> fleif4) obcc
s>i/cl) firrgetwgm wtcb/auf treld^cc ritttii^cc vcrfc^wcti*
bung ntt allninat^ffetnMnQü t^nbabgangaUerefTcttbett
pfcnn?ei:b/attd) 5o^)c (löigcrung vn t^eucwng bcrfclbm cw
ttolßt/fottbci: es weröe aocl> butc^ folc^ctt r noibmlic^ctt/
^tttnöffigctt rbctfluf bee cffeii8/beinmeRfct)mrilct:l<iv
ihd}tvnt>l£tmcf\;}aitnvevwfad)t/ Damit b<;tmbeft)<il*
bet aud) gebötltc^c wenbung befd^cbe / @o M><*> 6)ic
initmt t?nfet:5!4ttbfc^a|ft/4ttc^ rnfcm Äattben vnb!c«*
tcn junu^ t?ttb gutem ^iennitctt o:btmttg furgcttomctt/
vttb woUctt brtmttff in allem ernf?/t)rt8fiito^m t>ic (Safl*
gebctt/fy fäm XVein obet pietrwirt in ^Utn/tKUtdtm
vnb mtff bem lanb vnfecs jtn:flent«mb8/5wirct)en beti
tnalijeitn ober fonfi vnber: tags/jemoigeö ober jen<id)t8
(^aufferb^'lb baiber o:benUct)en tXM^dt) ben ^ttwoncm
t?nbCrtncfern Cain geM>te fpeif anbtc jec^obcr inteit
geben ober förfe^en laflen/noci) awc^ von bc» Jcdbcni bw
gert Ober angcstomen werben,
©(D Aber tt?iber bif rnfer Sanbpot ge^mtbelt/alf»
bann foHeber^ed^er/vttbrtuc^ ber XVitt/ß offttxts
befc^ic^t / yebcr pmfße^ frenijer pnnacfelßf lieb jÄ
prafrrerfaUett/vnbberoibettIid[)ctt (Dbwg^it bcflelbetf
o:t8 jöbejalen fe^ulbigfeim
tCitrbe bann ain tCrincfer/ober ymtrtttb anber / bcn
tOirt/ober bey bm m'ner jee^t/wiber feinen willen bm$t
rigen t»<5llen/)me wiber ob»err<^:ibiK oibntmg/gefocbt«
^Ot XCIII
Ud>ett (Db«0^4it mit imfad)tt peett/tx» ifi »mb m ^«l^^
ben gwibm gcflrafjt ttJcrbm / in welcbäi Prtiffctt bcit
2(mbrt wtcn 4ttc^ Wbct: t<»rt »crfolgoi foll.
@tknt)cr 5Irrtc«t
«>. *
/^
Qk t)ba ßanu rmTenDc^crfonm/foüctt
Poitt>t)2cfeti(cm (gan{)pot au Usc^
ttotttctt f«m
|(Dcbronmbievb«:£rtrtb'i^«//^l3ij5eir|^ttctttttecb(l
'gefegtem gebot nit begriffen/ fonbct: rtwfgenomen/
md) öenfelben/r o: obei; yx>if<i}m beit gtronbli^en tViah
l^enett/elfettvnbgefocbte fpeip/bamttfy weiter webem/
ritb jcett fad>en itacbf ommen m(5gen/$öbegertt/ Zud) bcn
Wcttt ine» f>ld)Q mitjet^iln vnnb jegebe» *?n»epw<rt
fein*
55tc Irtttg ^fe Sttft)cncr gesm ^c^STrtcg( ttt
fZn foU md} in beit offen n^iVi^^eufem in ^tetn
\Vtmt> XXiätdtn/vbei^ ^^ffauf jeit / vmb auff t>im
lant> im ©ummer vbcr bie $eit/ (b fieb tag rnnb
It4cbtfd)mbt/vnttöim JX^inta-genber nrtcbt/rbefad)t
vb^/trebec an Jeyr nod) tCetd^nrtcbtn nit Zmd^v fo
^en oöcc bebaltert/ XTo aber txis b^fdjd^i / foll ber:
äPirt vnnb Cnncfec/ bwreb bic (Dbiigfait ber ee jö^/
f; ' ::: ge^Jt/
ßct^tt/ 0c|!r<jfF^/ vnnb txwinnm nUmmbe vetfd^ni
^Zmitmd)b^ Um<titt mmn tm (B^tftimß jöbe*
'ßd)m/vnb nit thtv/xck bif t>ci: befc^e^cn/burd) vn^/
OJbcttlic^ viittb vrt^eittig joc^ett in bctt XPiete^KU*
fecit/jötterfaumctt v^f«^ b<^' @o woUm VOit boö rtti
bm öontflgeit vitbanbcrrtgcpotiim Jcy«t40cnfrtmmt
Jntvoncttbe m bat tPirtebwrec» atmd) 5<5c^ 0c(?Ätt wcr^/
bc/bilfolmig aller: (B^tebimß mitliitgett vnnb pzcbiQcn
volknt>ctifi/bcy VimieybmQvnmdMflid)it fttaff/fo
ycbe (Dbngfctit gegen txn vbecfatrem fwmemmem S)ocl>
follen ^iemit bic fcembben wifenben <5op and) nit bc^/
0«flx:n/ fonbec «wf genomett fem»
<•■ • A •»
levter f;^
f\ * iT-^-^
^ol, xcim
0<mgctt S^anbpotii /t>m tCirtit att bcm fßrcr bct-
'b:itt pfcniiutg $6 gwm ^ugclaffcn wojbcn/ l^^ffctt-
tt>ii:c6n<>cl[) t>i;bc^blcibm^nncfel>en/brt0m|ol4)C fütv
rung/rtuc^ in bk^tabn^t/bauott l>eawcl) mdbung 0C«
fci^ftt/^lP^/Iicd)t vnt> liQ^at/ vnfcrm ianbgcbjrtwc^ /
«ÄC^midb gefchlagcttvrirbct»
2?teivcilmtc^vOtt vnglcid^nt w^gcii bcc £rttibf<^itcfi
»rtbKifim in vnfa'm^cjtenmmb an «inem o?t ^mxv
»nt>(?i;cy mit fd>wcreufo|öing/ bann Art bem «nbcrn $ö
bekomm i|l / Dcto^Albcc bann nit alUnn im <:^abcvn/
fonbcc and) bei: Jßtccey vnbötalmilt ^albec/ rtins w^
benlid>bcflimbtcn fa^vonnotmifl/ i:»Amit Abcr/fouil
nioglic^/m fold^cm ein ricbrigF^it cil^Altcn/vnb nir in &Vf
ntc }Mft(cvnQlci(i)c f4i5 fnVgcnomen wabcn / @o folkn
in vnfmt ©rct^nb tltACcf m/ba OTc vnfci: pflega- t?nb
J5^rtnbr:id>tc,t: boben von J^ Anbgcci^tö/rnnb t>ic Snrgcr/
lid) Obligo 4it obet etliche t)ero:bnctc bärmif / bic bocb nit
iX^itt fein/v^n bec Bncgerfd^aflt w^egen/ju ycbcr (Dnrtt^/
rcmcu5u/Tnncrtfommen/fid)ttrtc^glegcn^)mrbCö ^o<^bct^/
(fauffö vnbbci:£attbfatt/ßitts /::>rtbarAi5 mir ainanbet:
vctQkUi)m x^xb mtfd)Ucflht/tviQm\ von mncm ycbc»
2^ayfigctJ ober ITagcnfjfcrb/fo bcy bcn VOivtn jcccn / fiii:
^tcwng vnb @itAlmift/t?nge«crItd> bcjalt vnnb geben
n?ei:ben folI/Pod) bos ber XPirt m bem ^rtbctrn t>bep bcn
tnittm pfenning/trie vo:geineIr/'nit jö gwin l^abm,
X)nbtt?iebiet4)c fwrgenomenrnbbefeblofrcn triebet/
rtlfö foH biefelb bncd) bic pfleget obee Sanbrirf^tef im
tm'^Bwid)t/vnn\>v^n bcr Äwrgctlicl^m obngf ait bcy
^* ' JWII
km t)ttb«rt^Attctt/PracB3 vnnbbq md)Qi fi^tQ\f Ptraff"
^«nögc^rtbt Werbern
VcpQkid)m follett mwf> all ^ffmacc^ö^^n/befTel*
bett ö^iccfe vtiö S.«nb0mc^t9 geUgcn/folcljei: rajc jugeU
bett vnt> biefelb $ö^ltcrtfd)ölbi0 fei«,
2(bet: tit Dttfewt ^aubtflcttt/barmnett Wt Vttferc pfle*
gei;obei:£attbcid>i:ci:ntt^e!t/fon<m0eregte t4jc bwd^
bteBut^criict? «>bw0lrtttmic^ quattemerlic^ fwgeitomeit
ttjecben.
Vnb foU bife vergleic^ttngbeö^abcrfoQ/jwifc^cftber
^dia4)en »nb Bürgerlich obngf mtn/beit ötem vnl>
tTlm;d!m/an anbern jreit fi)Qim0envnb0ebt(tid^vn«
rtbbwc^i0vnb<>»tiacl)tmlfem. ^3
%\tKX SIrctcul
otncm pcc»m nac^ Dem beerten ^ag Ml
vCÖ foW <md) bey bett Ötem/tnairc^tmnbmifiy
vJlanb/iiiyebem (5m<i)t vnnb Rieden/ auc^ in allen
<?ofpnarcl)en/bett tOiitn bwrä) bic ^bii^itn/ fom
berebe5(«c^crtt»ttb0epieitte Jötermof rnb m4frel0e0e«
bett/ X)nb tmc^ woe mof am (g^afl ber fiSters begett/nem«
Ud) md^ bem tTk^n/^ttid) ober flamcttmaflel/bos
foll jmc ber VOitt in beut gefeilte« werb al|o t>it0ewaigert
gebett/Vttttb jn nit tringen mn anbers maf jettemeti/bami
baö a- attp beit0e|>:eni:eit0roffert t>ttb f lainc» mäfin ober
mrtffltt be0ert.
S^Od
^Ol. xcv
Qa0^tcfat|ung^cr ^9a(Jctt/^örcrcpt)ttt)
Cocallmuc an pm SSircß{)c(ifcm
foU angcfc^tagcn U)cvocn»
^mit md) mcHigüid) chUfHmhU tÄjr bcc tHAljciV
'a«d) bei: Jutercy vnttb öt^IImilt / f ö bcn XVittn gc^/
oibftt vttb gegeben witbct/ wijfen^fjt fem/t>nb ftf^
bamad) i ic^ren miig / @io foU bü Obyg^Ait / rtlö offt fic
biefclbctt fiimimbt 0ber4nbett/al^balb verfugen /AUff
b»?ööte|tibnt amecbfonbemCafel bef^^ztben /X)nnbbtc
jal nit mitiitfw / fonbec ganzen n?o:ten gefeijt / m;d> fol*
d)t Cafel oifenlid? an bem XVi\:tpfyixif ßngefd^loge wetbc*
ÖiBmt fo ifl bet (Iraff^rtlben vnfec mainmff/ weidest
IPictoöecCgtafigeb obuecfc^nbner o:bniingbetnmp
(In nit vemolg tpön / oöec geuei:Ucf> brtwi^cc ^miblti
tftVbcr/berfoUvonjcbcrpecfon/bie ermtberfl b^nnbifc
o:bnimg «u|?i\^ctf ü/ geb^Iten ober bawiber befd/trÄrb ^)e^
re/fi?nfifeebctt hciit^et jö (?mff feinec (Dbngfart/ beneii
fottfl öte fh:rtff in bifem fal ^üft^ct / vnablßf lic^ rerfallcn
fem / bod) Vne in r nferm jiitfbttl^umb / gegen beneii fo
in roI$iebung vnnb l)anbt^bimg bifer ojbnung / ober m
nemung ber fhAifxviifmtlid) fciim:g ober bittlfiffig erfam*
t>m xvctbm / vnfcr fttaff rnb Äanbf fiicfllicb (Db«5f»;it/
imb nach glegenl^it ber leuff / wo ce not r^öt/ vep;et: cm>
fc^ung dllscit r o:be^lm»
2^ XJoM
Qae i^i«»t( ^ö4
CCj Zd^Um m gnwme FUg vnb bfd)wämnQ/fid) mcc
^ \mnln jftnrcgt / bao fic^ öie MifiQm l^n^t an bcii
^cubetrgen mit vbemmfftßcm mnc^cnirnnb jcirung
»ngebiitUc^ l>4ltctt/2?ai:rtuffoj&ncnvnitb t»<5Uen PPic/
wann gcrmftg ober: aiibct Änec^t vnnb öienor/bcy <^ma«
VOivt fcmb / bas bei: VCitt bcni/ ober bcnfelbcn j^ned>tc»
vfi bicnepi/ ftifol>in 4u(fet^alb bec beflimbtn UM nidytö
gcbe/bi^nnfouil ber|elbcn^ttccl)t^e«/ )nm segeben bc*
tu!d>t/ tPutrbcabecrtm XOirt t^tewibeirben 2^ned)rcn Ott
jtet: l>c«}i beuelcb/ vnb auffcc^lb b<^tba* tlTal / iBs xow^
tlToigenf uppcn/$um Dnbtc t n/obec ^d)\i\fftmnd/id}tQ
gcbcn/baö (oll öeifelbcn I^nccbt ^en/bem Xfoiit jubejaleit
nit (cl)iiltMg fein, (Db-banaam ^>en bem j^necl)t / von fiU
net jCOJi^bcf n gefd)ic^id)l^4ir wegen/ Vnnb b<;s berfeiU bec
Keuteccyfowoltanöigtvrtr/mif^götem iPiUenjtii: ©lu
pm / Dnbreu / obei: ©c^Irtfjtnjnc^/je gelt geben wolr/foll
erinic fiirrbae alles mnen trtgaujfe mai|t/x>iei: frcwi^ei;/
»nbnitbaaibcr:be$aliu
n^c^bcmman aud) befinbet basetlid) leic(>|-fettig
Äncd)t 5u betrug jva l>enn / on berfelben vvijfen vnbwiV/
len|i'3 gfallertö in bcn l>ei:bei:gette|rett vnnb tiincfen ro:*
ban / r nb biefelb j^et-mtg in bas j^uter/Bfcijla^eclon rnb
ßnbcc ^;:)anbt weucf ö aromt rec^nen/^bcs jncn auel) jutrey ?
Jen bic VCict/jire ©c^enrf en/@c^ib rnb anbcv ^:f<\nt>ti
vcfctdflmt ffüt tl>ön / öolc^o tt?<5llen Wit \;)kmit bey
emf?Iid>et:f?crtfft>ei:potn ^en* tOoeö aber barubecpic^/
«n bfd)d)m wurb/fo foH bec !Rn,ed>t andy ber TOrt/vnnb
rtttbec fo jmc bes vecMfT^ «'lö »^wib ainm argliffigen gßt
licl^tt bctwg md) vnQna'^m gep w|ft werben»
2gol. XCVI
mtfftcr Zimt
^yy Zdybem vUt vilfaltig \}im^im^QAnQcn verbot mit
^ \vberfliifft0cm trincfcn bcö pianttvcim in vttfctnt
Swftnti}umbMin fctjoblidjcrgcoffct: mifbzAUd) mU
panben/baröurd) mt allam bec gmam tHan fein gelt vm
tmt^lid)vnt>^^abbiud}f€in/ feinet xvcthtfnnb tinbct na*
rung/vccfcbtDctibet: fottbet ottd) vilett petfottctt tobtlic^c
handelt /vnt>va^\tt^m^)tisS,(btne vctutfadyt wie*
bct/ ^K>t>abernric X)nö bcmnad)mtt mt vitfec Sattb'/
fc^f[t/$ö obwettbuitg roIc^8mifb:Au4)ö rtadjuolgcnbet:
OJbnung ctttfcbloffen / vrtitb ttxJUen bi» wuflf mit ganzem
cmfl/bas futot^in feinet mct rtinicheii p:Atttwcitt/ci: wm
bcvon anocm ottm invnfet ^ötp^t^umb gcfort/obcc
b^inn» gcp:cnt/ bcy vctlicrungbcffclbctt/im ^mtp ober
Saben/webcc ^>aUei; obecpfentt^erts weif /wettig ttocl>
t>ü auflebenden obei: aufgeben / nocb md) ainid) trincf ec
bobey fe^m/ @onbet: rnnb $um anbeut alle bie/fo ben
\^iantwm auff iviber Eingeben (auffen ober felbs pten*
nen/ follcnben allain mit<tinmbet »nber ben2^aiflfenitt
vajfm/ ober jö ganzen / ^bcn/x>ttb viertl iEmern / aud;^
Ä ij Itt4f^
bic /|o bmpzantxvän ntt m ^ant^m pnii^tn obtc vaffcm/
fon'oct rtllam tBma/ md) \)a\b / vnt> tnctrl ^mcr vintt)
mafnvafc vcff auffcn vnb l>ingcbcn wolku/ fol (?n tm rtl /
laut bmcit geben /biefolcl>eit pMittircin mcD^cfdynbwt
mafrcrt/ii4d>bcm pfeuivetbvimb^alicinvccbt AUfföcit
Ö^^rtgcn obet: fialcn piil l}aben/obet: C^«s f wnt>tUd> tfi)
$u bei; j£i'Qney 0cb?a«c()en»
gcn!oUpa:fau|f(tt)m>cm
f^Vmbtittn/xvctbmptmtwm nint^i^ct vocif^l^yah
^Wt vttb pfmwmn ompebctt vmio vcvUnffm will/
*=^bei:foUbe»fclbenxx7ieuet^f^ ^ie«c>:gemelt/m famcm
^:)au^ no^ Nabelt/ foiibec «n amem oflneii plrtij ober giip/-
fcji/fo bic ÖbtiQ^mtmn ^tc^n vnb tlVitdtn/ fonbei:lid>
bßtsu verrojbncn ßüm/auffaimm fhil ober |d>:«gen/brti:^/
5U rtucb mglofem vnb f mtter ^ant>l obeu j^lafcl/ett off en^/
lid) f»nl lyabm/Vnb mncm }ct>m ba fein bcgert/ßin i)(\\Ut
Obcf pfcinvetraufmeflii/vitbrber: $ivrty pfenivetb ainQ
trtgö ober mo:ge»5/niem<^nb gebeit/nod) «ud) rmb gelt o^/
bei' ßnfi lemAnbs rngemefle» ptmtxvdn tmdm lofTcm
Vnb f>ld) fail b^^ben/ vnb aitv^iQ vctpUuffm bes p:ant
ivemö auffben jlulen obeu fd)wgen/nne let^gernelt/ (bü <\n
Ainem brtcjö verojbittem oit befebe^en/ 2(l|o brtö bufell ett
bmgebec m rtinem pUt^ obet gaff^it / bey eiitßnbec vnb nit
^itt vnb nyibec ^ctftvava / ober: roit nmnbct flucti / tTo
ober mdy gfoffc x>n glegenb^it rtifter @mt obec tHrtrcf t^
vott tioten feilt xv^ltmct oJtjuueroibttcn/brtsfoH jöbet:
(Dbngf ett c»:? antttuf vrmb rnnfftgutig flccn/ 2(iro b«ö bec
o:t bes falle» pwntwein »it $«wl feye» ♦
J^Ol, XCVII
Qnwo; 5IIracu(.
W(K<^mf«^fy!im feil*
^^t>cttU)ci:c^t4gc»5umo:gctt6 öumä* ^circn vonr^nt
(5eo?0Ctt btf' rtitfjF fant tl lid^aels mg / von vut Viym
hif rtuff a(i)t Vbv / vmt> im VOintet von fmt ttiid^flclö
tag/bif^ wibci: auff |ant (ßco:gcn/von rcd)ö X)l)in bif rtWff
neun X)l)i: vo; niirwg/vnb nit Icngcc bfct)ctien»
Qiba m ben /:)Od>fc(ltt / Montagen vnb ^nbern geböte
neu ^'cyctagen/ (oU niem^nb bcn p?rttttivcm fayl jc^abcn
gcj^Att xvcrröen / bey vccUeiimg bcflCibcn pwnnveine/
vnöflnbc»:a:flir<?ff»
, Vnnb xvk bifm (»mgcbcw Al'd je^gcmclt vcrpotn ifi/
jemanb Aine mojgcns obct tags vbct: ^wny pfcntvctb
Pwnnvcin$^gcbcn*2tlfo wollen lX>fi?fmd> t>en rriiicfcm \
bc8 pjrtntwcmö/ ^)icmit in allem emfibqp|cl>wct:a* fliaff
geboten l>4bcn/bas fainec ains mge obet* nio:gcn3 inet:
t>nnn auffö mflijJ $way pfentvecb trincf ♦ XPelc^ec «bei: $0^/
Mec|cl)impfuttg bifes vnfei'sgcbots fnrneinen/ vnnb mavy
nen trolt/tvt^nn ec bey rtincm l^ingebci: $vvay pfcntvetb gc
fiommen l>ette / bae jme beffelben mo:gen6 ober ta^e/ bey
rtutemi^nbern/ vnb rtlfopjtmnmei: pmntxvein ^etcind-en
Oöer sencmenfcey vnnb2;ugelrtf]etttvnt:c/ber:roll bc6]ct^
lauter veijlenbigt vnnb berietet fem / ba& ime baffelb i}m
mit $itm l>ocl)|Ien/vnb bey fcbtvßcer fimff verpotn iil/vü
folUmiebe(Dbngfait/bui:c^ jre2(mbtleutvttb btenerbe*
ftdUwaud) fonber fleiflig auffrnercEen l^abcn la|fen.XX)an
Hin fole^er/ ber mn& tage an mec t>itn m ainem o:t p:ant'/
JveingetrnncEen t^ette/oberbwrd^folc^ vbei-fluffig ttin^
ci 2^ iij (feil
5i)tcrt*(cr 5Ir(icul
/^ t)m rtoctt foll awcf) aUeittMbctt in vnßtm Sntffn^
^tl)umb/öurc^t>teoit»cttlic^ (Dbti^it/ am fA^ flufbett
**^PMntivem/ncmlid)ettwiem» gan^t^vnn'o Mbcc
^mci:/X>tccrt vttb tHaf /bcp0lcid?en audy wimü vmb M9
nm pfettiting vnb fytlUt ^c^cbm xvabm foUe /gentrtc^t/
r IIb in folcbem |cberjcit/bein ßmainm Unffnu^Mi ud)
ttung vnb ß^nns fwgc»ommen werben*
Ötlb bÄtttit |ic^ Eamcrr/ber (t^) bes p:<t«ttt>em^be!0
t)ttb fd)cndms rnbecfleet/m rtmic^ weg mit vnvcip/
fm}:)<xit jöetitfc^iilbigett^ab/ fofoll fliti jebc (Db«g«
f ait / biefelbert ^nbtiepei: vn ver^uffer bee p^antweitte/
fw fid) emotbem/i^nb ben/obec btefelbeti f>\d)iv Oibnmi0
woU«ttbewi/a»c^»wbei;(li:4fFfl€wwnetj,
äC(§ßW 5lttlCUt
VOii
god xcviii
/^B (ort Awc^allm/tmbf eben (i5<tfy6nmbV0imin
V? ©tctn / tt14rcCm vnnb auffbem ^«itb/^icmit cmp^y
Iid> pnb bcf fc^woi^cr (iwflr»ei:bottt fem/ |trm igicpoi
bettpWtttwem rtr^cbiete»» tiPo «bcr rtm ftotibber vbcc
liWb wifettbct: (ß^iifl 5Ö mot0<it8 att fernen fiPtit / bey bitn
ccb« n4d)t jö^erberg ^wcft/aine pzimtwme begen-/
bcn mag ec /me geben/ Öoc^ fon(l niemanb mtbecm/jo offc
«bec ainec obec mer folc^s T?bectretn/ vnb ) ten (Scfim bert
plant wein anbtetn ober; feimm Hac^panw/ober )£m<mb
«nberm/ vmb fonfJ ober vmbs gelt geSen wmrben/ bec
ober btefelben foUen f ebes mal8/ber^lben vmb am pftinö
Pfenning gefitaflt wetrben»
6Vm fnnflfieft vnblietfjen /borntt ob bifem \?ftjemi go
bot/befiofiarlic^er gehalten werben mug/@o xv^U
Jen XVit vnfem Pflegern / ^ic^tern rnnb anbern vm
fem 2Imbtleiitn / t>k (B^ericf^teuerwaltungen ^aben / rott
rtiner )e^en fttaff/fo md) )nn^alt bifce rnfere gebots / bee
piontweine l^alb rbatretn wirbet/ben vierten toil / vnb
bent)nberambtleutn benagten taflgenoIgenlafTen» fBe
follert <md) bk anbem(Dbngfe^itn/ÖemIie^ bie t^nfem
von ber ionbfc^afft/wele^en bie (JraffjöfJcen / fren Vm
berambtieutn/imb 2Imbt8ftteci^tett / gleict)en tail / in fol*
H ii^ c^etl
chm (?r(^ffcn/t>ic wtbcirbipt?tt/€C ^ebot/bcy fficnvecfd^tilt
uKiöat/ rcro:bncit vnt>^i}ftcmla!Ji'm/t)Amit fiejöbmtbt
babung foIcl)ö viijH'ö 0cbot9/t)e|fct; fleifligct: aufffcl^cii
b»ibcn»
^/SstJite aiicbglAwbh'cb AftgebMcbtivojbm/tt?ic fid)
^^etlicb/vnangefcbcrtbetbofbnöltigf^tt b^irinnen bcv
(Bitcaa> ijl / vnbctflecn / mp VOnit^ / (Sccficn vnnb
bergkicbcit (Bcttaic> pwnttrcm $ömacl)cn / Vntio «bei:
I okbö gemaincm tiui3 bocb fcbebltcb / iJnnb tro cö gcflrtt^/
tet / 5u mctdiidyct abrang vnnb flÄigauitg bc8 ©etraibs
raicbctt wwtrbc/ pcmnaä^xrdilcttX&Ji: folcbs bicmttal'/
lern ccttfl/rnb bcy vctmcibung fd)Xoatct vmm(i)\äpUd)ct
fivaff^ gcn^Iicb abgefd><in^\?ttb vcvp^tn babcii*
■^ 3ctt?eil And) rtuf? bcm ptcrlegei: piantxvm gemacht
5/ ixMirbct/ t>amit tMm fo\d}(v \:>x(intxvcm von mcrtig^
f lieb erfüllt / rttitb tu fem«: «cbtung mjpgcbctt / ßu^
fönfl allcday gfm: baniit t>cr:b»tec/ ©o foll bk (Db«gf «it
»cco:bitett / bos bcpfelb rtllcnwl «it aiitcm bcflimbtm Ott/
mit foiibcrm $aicben fail gebebt t?nb pcrf Aiiflt trabe / ob
fict^ aucb mrjct: j^icwiba vtio^vficm wwbe/ bcnfclbcn ött'/
Ol. XCIX
bcuci: 0c(?alt oba' vrtbctrtmemrtttbcm mtnm fayl $cI)a^/
bctt / «iip$cgcbcrt obcc gcwctrlicl)«: iveife rtittcm nnbcrn
pMittwcm juuccm ifH)cn/bei; foll bcr gcbw vnb iiottwi: j]t
«adybrtwmb gejJrrtflr werben,
c§e(t)^tcr ©tut
&mnm tt>fe frfroWrt we
foUmsc^lccntPcrom*
'2(c{)bein m x>nfmn /^erijbgt^umb / mit bctt grop/
fcn ^e«ratstrtgctt/^od)5eim/lPcy|rtm/ Pcw^c^/
i^'tungcit / &d)<xncfnng,cn / ^itäytägm / Zmff/
Äittblmrtltt /vnnb bectLobm bfii#*rtuf?meirdUd?\?itnb
»berfliilftg j^erung t?ttb f offwng bcfcl)cbßtt / bAtmp uit <ih
Uiit bcrn Qmaimn v^ld vcrberi^cn/ fonbcr rtud> |?aige//
ruitgvrmbbot>ecimg <^nerpfcnwerb mtolgt/folc^cmsö^
^onimctt/b^bcii ww Vns / mit vnfop £rtnbfd?afft vm
:?- - r>ttb
Önbw^Ucit/bAömÖtem/tltrti^ct'rctt/^ofFrttßrcfjm
vtio nuff bcm5.<mb/fiiwnauff rtmcn (:>vfmtot<\^/
^a^frlwcm/öttilfcfi/otvei: ivte 'ocirgcitcfU xvit^t/
vbiT ^xvain^iQ/Vnb «uff amen <o^cl)^dttüQ/ vbet ^ nfp
1313 pa|orienmtnclabcitn?ci:bcit/brtiut«cn bann nital*
Um öas p;eUtuo!ä/bero halber fceiuttf ctjafit/fonber auc^
bte pjiel^erfcbafft / vom 2tbl vtit> 23ut:0er / aiic^ all anbei:
pecfon u'aö 2(Uei:s ober (lanbe bte fein /begwffen/ Vnnb
nicinmib t>ann bic @püleöt attpgefd^loflett fein follem
föiBit(xjo ß\\ anff airtcm ^eyratötag / nit mcr ban«
aine/äbcraulfatnem ^oei>5eitra0/aine obecjtro
tn<\\$cit / ;ebe mit fwnff effen geilten / ^od) tro es
Vttber: bem pancfnolcf ifl/ foUen webec Vifd} / Kcebö
n^ ßffct iX>m gegeben vnb anflgefei^t werbou
^sfoUauc^ einer pecfott/fnrfebctnaljettmifl^^cbfl
jwelff :Rrew5er gereebner »>nbbem PPtrttnererd nit ge*
geben ttoc^ bejalr werben»
2g«!. C
iJiwdUud) bif ^cc/mitbett X)0i};)od)itiUn Qtoffct
'mif brauet? gcwef t / 2tIfo bas btcfclbcn nit aUrtttt bcy
ob«: beco frcimtfdwf|t/m bm <:)<örei:n gc^lrn/ barmncit
rtiid) vü vbngö XKrjcct ivoJbcm S>emnac^ follen foId>
X)o:^>oct>5eitcn hicm ir ßctt^lic^ r ttttb Qat awf|gclt)cbt/ rer«
bot« vnnb abQcfdxiiift fein/ bicfclben tt?cber in beit Wcts
nod) flrtbetft <^mfivn/n<>dy dud) <m^im8 / mt mcc $c)^üU
Un/ )cmant> Sai^ö jubccuffai/noci) mibcrc £rtbfc^af]t/
tt?ic €6 gaicnt wevb» mcc^t/ Ati (iat bctfclbc» fiit^mmKn*
iBe foIlcn rtud> fiiro^)«t ju bcn tTAd)t»o^5cttett rtllöm
yvm ttfd)/ xJttb rber ^WAmQig pcrfon b^t^u «it geloben/
<?ucf> y>ic tTutliät mit «n$«l ba (ffm/vnb fonft ivie Obpcct
ge^aUcn wevbctu
Qimik SÖcpfac ober ßc^aef(§(Wtc^
ÖfBvn(^fo vüSlM VCk biis iH beit ^:>o^$eitn ftiem^ttb
rwc^te weyfen obcpf4>encfcti / fonber baffclb foll ^ie*
mit gani5 vnnt> grtc rcrbottcti fein» (Db «ba Vatm/
tHötter: ober anb^tp ttecbf^c S^mnb bem p wi tuol cf rtuffei:
l>alb ba* ^ocbjeit was fd;mc(cn obec weyfen ivoltcn baa
foIl imn pnwcrxvcrt fei»»
|gän|f(cr $!{rcicul.
Ba6 ?Dicm55öc^,
Cf(S.e vne Andy fcnna* ßi^omtnm / b«6 in &ctn/
Z^yMatxftn vntio bcfortbet WAt miffm tattb/ in btn
^od)5citi)rtltunc(cn am Äicc^gang /vnn'o txn ttJaU
jcitcn/ aud) fonfi/vü vit5ucl)t / mit fd^ampatm ccbert /ge^/
fäm f / ring«^5i x^Jtb anbcm vbin gcbcrben/t>rtc$« aucb von
bem pieumokt"/ vilrtbccglcubt<d) t17ifb;cud)/gcubt vUO
gcmbcfi iva-bm /©io wollen XPic baflelb ^tcmir ccnftltd)
rttid> abgcfldr / vnnt> g^botn l>4bc»t/ba8 fid> «m )cbei:/bet:
fucol)in aurf b|li)dMic Übung in bte ^cwi^^ejt fommcii
vnb cr|cl)ci!tcn unirö/rtm ^iccbgang/dfd) »nb fonfial^/
Icurl>a)bcn bfd)aibcnUd) m n gutcc ^nd}t / vnb ctbarm ge^/
brtirbc 0» alle crgcrrujf / and) bccmaffcn crjaigc / xvic fidy
jit i£cr: eu'bittung/ bem cclic^cn f?anb / von (Sott öem alU
in4d>rigen cmgefc^t wol ge3;ifnbt /bey vconcibung cmih
lidnv^lmff foam jcbc CJbngiVnt/bcrowcgcn gegen jnie
vnnadyUifiid) fimmncn foiU
^a$ m'ttem jctw fäncn gaf(Iö)anpn^
frcpfanfotl
r*^ !£ttet ifi vnö gleüblid) angelangt /Wie fid> vnfcve
1X7 pfleget: ilaubr:id)rct: Caflne»: vnb anbei:e (g^end^ta
aiid>ötc <:fOftnavcbf};)cttn (SctflUd) vnnbXPeltltd;
vnbcirjlonben ^aben/ain jebet: bte fmiQcn rnnb fcimm
jwang vnbet:wo:fren / mit bec (?t*af|$ett:ingcn vnnb $eno'/
tigcn |i:e/:)eyt:atptag/ <:)af]tlwein/Cagn?ere^ /oberirtc
fic gcttcnt ix^etbc/fambt bei: ^ocbjeit /ober bero ains / bcy
itm juge^ongen Cafet-nen obec bod) auffö wenigfJ/nad)*
\^mt vnnb $ec^c»$eWtm/u?€lcl)ö von Uiiw guten
otbnong
;ol Cl
o:bnutt0 vnb poltccy wcgen/fortbcc aiQmm^i^ von fnctt
^c0Crtomcn / i^ecwegm TTiV folc^ö abjcflcUn/ auf bil«
Iid)enr:rad)cit bewegt fcm/^)iemit: rtUm vttbycbcrt pic/
fßfTm vnf^Q ^irflmntmbseirfTpiid) gebietend/ fwr:ol)m
Amcnyet>en/a|cY )t>i:et:t?cm?rtltutig obct: ^rr^ng vitbcc'/
jrojffcttobcrnrt/fcme ^rtf|Tlwcut/<:>Of^^cit rtu||ccobci:
mjwcvecwrtUwngm / ^fjwmrdjctt rnnb (Dbngfrttm/
AuHrtn Mnb/irt ötcm obcc tXVitihn/ wo es f mcgcfellig
vftbgcUgctt ijl /vrtncrl)inbcrt r nb flcy ^»altn $clrtf|cn/rnb
jtte Weber ro:/nod> brti:n<;d) $u Aimd)a ^ed^/^eruitg obec
jg;ab|cl)<T)ft mir nid^u ^cttingim oberrjenottigen/rtucb ber^
^>a!bet: rtid>r9 t?on |me jubegew ober jettemea bey vcrniey
biing vnfeip fd>vcfmn fiMffvnb vngtwb»
@i()cnv>cr 5(lvctcul.
f f%CJr ttJoUeri Aucf) brts alle tTaüff vttttb j^inblmol ^«^
JX) mit gan^ abget^an xmb vcrpoten fem foUen/ XVnh
c^c abec ye aina ^jabe» wolt/ bie foü Pber pier
frawett bacjö ttit labet»/ t?itnb baffelb allaiit mit ainec
ITIal^eit vc«icbten/auc^ mit wein vnt> (ffm/vcie ^ieuo:
von bett ^od)i5eitif gefegt ifl/^teit Pod) benfdbeit ge^/
(abtten fraxvcn/lonbei: t?ei:e$wiig ober fd^anct'wng m bk
Äittbpet setl^uit vapotn fei».
DieweiUuc^auffbecCobttt rnbabgePoibcn Bfing^/
«uf0maittllicl> gco^ labfd^affrn ge^alte/barintten vber^
fliiflTgegrofTe ^ecung bfd)d)m/ @oo:bnenvttnb xc6{\m
VOir/basfiirobitt ber retflotbneit Bftttgfit»^ ober Bei
gangimf? allain mit gebüclic^em <CI)njllid)em <E>ot8«
bi'mftt>cnid)t/aberfaintnrtl^eit/£rtbfd)aflt ober (Bar
pcrey/foU weiter baraiiff »it pirgenomett/geoalten/ nodl>
yemanb
yemrtnt)brti3ögel4bmobci:bcn!()twcitcn/fonbcrbrt(r«lb
^l^^-/:.' ??'';:'^-''".-<\--'-,f,.
X^Abflcnttttöbcögtoffctt !k)nbrci:bet:Wi4)^» t>b«:*
flttf effcns vnnb rnttcfcna «wfTbm 3^irc^t4gett/
<wd>t?il vnwtsfo bey bem gmamcttpmwfuolcf/
b<jMiif ettrfiaitbctt/$öp«:&>meit/3ff vnfet: cjritfilic^e nww
nmQ bae fiivan auff bcit Äicc^wci^ung ober («gcii/ «?o
bicitAc^rtltcm ^erfommm gc^rtltm werben/ bA9 yolcfi
rot alUn bittQm bm <&>otdbienß ß^t|)ig h^ßd^m*
.3 • i
§^ic wl pnrfonm auff mit l^rrc^mg&faöcn/
©jEitccfon FamPrt«rfm<tttvba:5cl>ettpcc|<)it mbeti
Ol. ClI
jSmojgeitö mit vkv cffcit/ bod> oit vifd)/ Frrebs vnb rtf(rcfi''
wein ^altcityDrtb fo cc ye ßincn «ttbent xrciit geben wolr/
Stlförtttttfui: ycbcpcrfon vbcr ain maf/fopff obctr^^rtlbö
niti/ wie bie fd>cncf yebes o:t8 geb:eiyd)ig/ nit «ufff ci^cn /
Ob abci: jemanb vngeirtfcncc in bcn ]^irc^)W0 kommen
wiii-b r nb fic^ leib jöm mo:gcn ober: nac^tma! laben rnb
cinbnngen wolt/bas body Aimm ycben r etbote» fein/foU
a bcnfclbctt »it anncmen nod) feigen»
Qua öcna«ß!mMömfrcm{«m Ermm wc
iKitQcäg pcrpocm fem follm.
Q(Y Zd)hcm (tnd) bk j^it:d)tflg von bcn frembbcn 2f up#
^ V<^»bi0en 2^v:amecn/£«nbfat:em//;)rtiifir:ertt/ öo*
pl>otci:n vnb bccglcid^en vüfdtiQ bcßd)t / wclc^«
ntt (tliainQmmYiid) fa:f4> gewöc^ »nnb anbete vnge^/
redete pfenwecb mit fiel) futren/ (onbeca«d)fid> vilmols
i?nbec|tecn/ bas gmain Pttiiecflenbig pawrfnolcC/ mit
»ngeccc^tcm giriert/ ellnvnnbmßf jßbetriegen/ Öo
w<$Uert JX>iu ^lemit allen benfelben 2(«flenbigen x>nnb
ftcmbbm Gramem/ bic Äirc^tag in vnferm j^irflcn*
ritmb but:d)au^ gcn^lid) vnnb gar: bey rerliermjg jrec
wal>r:n /x?er:botn ^0ibcn/Zlf> bas )ncn fiiro^in mff biefiU
ben 3;c^ommen\?ttnbfail je^bengai: nit gemattet /nocf^
b«cc^ ai«id;e (Db«gCai( $ögelaflen werbe»
^(cmcr5iwcuL
,^itec^)l0clc0itcn ötetnrnt» tHncc^n/ben Äac^t««'
gen nrtchjic^eti/bif^et: t>nt>ei:|lant)cn/nit allrtm <m
bcc^ttdywetd) / fonbit bif an benanbenivfinb t:>xitten
tAQ^AviMd}/faüic};}abm/vnn<> bamit bcm pa«i|'aoIc£
^nim^c öiitg vnb pfcttwcrrb 5uf wmeit/ vtio tws gelt «If^
;i?ccgcbcnltcl> 5uuct:|ct>n?enöeii/ v:fad> gebem ©rttnit t>4ri
\}imn <^nd} gebücltc^ einfdytn bcfc^cl)c/t>nnt> oibnuttg go
galten wcrbc/öo wollen vnb gebieten tCit basgebid)^
tc 3nlcnbig l\Mmct/|ljto^)m ^uff bcn ^itc^ weisen/ bie
ron altertet mit betfeameteibefuc^t i»o:bcn/rtli«in an
bemainigctt^itc^trtg/vnblcngetnit/bann bif anffbic
b:ittflunbnact)mittflg/fflil^flbett/ 2tt)ct vo: vnnbmd:}
bcm j^ic4>rag foH jncn bk frtil^ung rnnb rertanfping
jwt hdtn^it Pttb Pf en wctbcn/ genijlic^^ vnnb g w Pabo«
^feiit»
S)ott&m©irmrowcßtV(0(asfccfScgct^
(\^ 2W)bem 4ucl> bic ttccf>(lgefefrne JX?itt rt«f bctt Btct*
;^ V*ent714tdtii vttttbmitfbcmlAnbj im bMuc^^aben/
wein Auff bic Äitc^tß^ jefum/ vnnb bafelbs «uf je*
fc^encf en/öo foll jncn bafjelb imd) nit leiwcrr/ban allrtiti
ütn j^it^c^tog vnbbi^^tuff btebemeltbntfnmb nad^miu
l<»05ögelrtffen wecbett/i>nb jöbec felben fbiti!o ßUmfy
cn alles t>et3iel)en jre wm $^fd)l<^/md) ntemanb wcm
tcc u;(ber effcne nod) ttinc^cne fiat t^tu
6c^ßw 5llmcut
SSielmtg MC Otttt aufft)cn ßiMwöett/t)tt&
fottf?ant)Ctt ^cpwagett/auffmtant^sc
(iatccc wat^w folUtt. ^ .
^oL cm
illmitmd)f<>nbalid)Pk ^l)aUmbey bm tanken
Jvb^ geböriic^ jeit nit mct/xvk bif^cc bcfct)el)en/
weilPitö seit 5öt)eriid)tutt0)i:esbiettfi8l)rtim Eommmo'/
gen/follert $fi ccgcmeltcti biitten fhinb it<id>mirt<j0/rtUc
rflitQ rtuff bctt %w<i)ta5an miffi)«5icti/ uitnb bm:ct> bi^
^bngJcnitbfiQ o:r0abgefcf)a|fi: werben,
X^nb biewcil in fmbtUd)cv ccpiwttg ifi/ b^s bmd) bic
gmaittett feyitö0licl)e obenttön^ rnffm Imb/ bem jimgcit
pawpuolc^ $öbei: letc^tueirttg^it grofle rzfad) gegeben/
bos md) biiMUp t>iifclti0 mmm mtficm/vnb t0bfd)laff
0bet: fottfi fc^trecltc^ letbefc^obiguftgeriioltten/öo foU
fltt;<>b»tt^»RI<»i5ö«0 mallen gmainen feyctrtghc^en tarn
t^m 4ttfltn lanb/anc^ fl4t ^>abert/t>nb btefelben m Uincm
o:t/micl) tx^n Uimt (DbJtgf 4iVt?bet; bic beflimbte jeit bec
bhttettfittttbnAcI>mtttag/gebnU/vnnb bif vnfei: gebot
mit wnfi ^«nbtge^bt rnb volnjogen werben,
Dm follcn*
Ö Hb bamit ftd^ mcm'gHic^bAritad^ 5cricl)ten l)rtb/(bll
bife J^icci)trtgotbttUttg $0 allen Äirc^weyl>en offcnt*
ltd)rtttfgeri!f|i/»ttbbm3ß vonyeber (Dbngfait: bes
Otts/ amfenbleitt ober anbererfantlid) tt?ar$flid)en auf >
0e(!ecBr/t>nballe mal 5Ö ber bjitten (lirnb/ wib^r ob t?nnb
weg genomen werben /auffbos ain yeber barbntci) ge^/
i»amt/i?nb(tcf? voJfd^abai söner^otcn wiflc.
; m Zd)U^Zi^
!-Ji'
SIcßw 5llvctcw(/
pcweil micb \)(tmd} im letflcn hadj ain fonbtt x>m
'bot gefegt ifi/bne fid) yammty mff bcit Äii:d)t40cit
gebMud^m/foll/ btcfclb (Dbngfait biHauff Pcyffig «cb>
rung l>abctt/vnb mit cmil retrfagctt/baimtbcmfclbm gc*
bot/rnbfottbcrltc^ von bsm juttgen rolcf rttbcr Ad)^«*
t>m 3artt/bcttw b« tuc^zcn gar rtbgcfcf^rtflt/gdcbt / 2Drt3
mid> öcn pcrlmi wibct: bie frtBUttg t?nb o:bnuttg von bert
petlcrn/fo l>ernac(> in bcmcltcm Ut(Jcn ī4> auc^ begrtf>
fenifl/baöjjctlttAuff be» j^tcc^tagw mt geprtt/fonbcc
xvoff barubci: betcemn/ «Ifb^nn mitgefeQtci; pccn ga
:0l Clin
mit nac^uoigcnt)«: maf^ gcfltrtffr/ 2ilfo tx^e bur^
btefdbe» pct:p:ed?ci; vo» mna'ycöi:npa*/on//o vbec bie
voagcfcQt anjal gcliibm t(^/obct: biit:d> bie 0crct)cndt obcc
gcwi|cn wicbet/^vrcitwibfrinff^ig pfcniting t)limd>rtct:
wccitng foU ^cbcn irctbcin Dctglcid) foUcn bie VCitt/ f o
bie pbcfjl .'irt i^hüt bcu pcufott/wibc»: bifc gebot m ftc^ nc*
incn/2tuc^ bie /o fold? i?bcrfluffig pcirfo» anbmgcn/bctrfel
benyebci: als offt csgefc^id^r/roit «ma* yebe» vhxi^itx
per fort ^ucf> foutl 5Ö p\xf geben/ rCo rtud) yem^nb Mmn
^ey wtö rag/<jo4B<-'i^/^<^«fF ^'«b j^mblmal rt«|fer:^alb
rtütoVÜatöfeibt^Alltn vnbbie rer-p:ed?iing obuermeltec
maffett tl}i«t iPuVb / bei: föll vmb 5Wifrtd) gelt/ on alle ge^/
fi,ib/tTcm!ic^ vottrtineiryeben vb?igenperr|bn «mctt b«l''
bot giilbe» 2^cmifd> $egebeit/5u flwff ^erfiiUen fem; X)nb
ob rtitt Ämm«: obei* TOrt auff beti JKiVc^trtgeit obge«
fd)abneojblnttigt?bet?ttetteti/ ^tem bbfkt>ycinflnbrit^>
bci'f^ecu ujucbe lengec 'z>m\x «uff bic bepitiibt ftimb ^ttam
^eii/oberrtmenXPtirtwiber fernen wiUett miff5el>rtltett/
berobecbiefelben/fbrold)9t^ettettobec t>w^ vx(a<i^ gc^
bcn/roikrt(^Uem4lrottbet: o:benIic^cn(Db«gfait beffel*
bcnojtö/nacbgi:oflc|r9t?erp:ec^en8/vttttbronf? m<S:} ge*
prtit bei! fac^«»/ cvnpiic^ vnnb vntt<id;laflict>gepi:»;ffj
ttJccben«.
(£
0fon Ä«rf> ttJibci; bif tJctpot/ ÄwfFTemrtnbö betl><
ober «rfuc^en/gcof? <?od)^eit/pmitIeujf/;^mb!n:rtl/
Svipc^ta^^bccÄrtbfd^ÄirTmrtnffbegjingnnfenje^ii
Qrt6 ^Oim ^öcg.
bm/vott ferner OUiviUit wUvibtnod) gcffott wccbm/
Qmx ^xmU
(2^3f^obiter(H)«'bcttSAnbpottt fbllcrt alkin tm^v
and) in ötcm vnb tHarcftn / ba bcf falben ^ieuo: f aiit
befonbccojbnmtg ifj/jögclebctt vcrpiinb<n/2(bct:bic vom
2töel bmi nit vttöctwo:ffett fem/ ißs foU mid) wibet: bifc
o:bnimg mt faincm ojt «mic^e mctwtg an pcrfoncn/cfTen/
Obccbcjalungfur: brtsm4t>r/nrt fwr0cnommix?ccbctt/(Db
öbec t>tc«o: i» Ötctt obcc tTiäuftn/ batinncn tinav
tnttQ 0eo?bnt w4r/obct:noc^gco;bnt wöcbc/ babey (oll
(donntirrd bleibet)/
STeönbecrSftiiL
trnnb/b« mifbMitd^ rnffttfimiitt iß^ ^^ ^«
x^moQUdym p^fonen frc £abfd)4fltn mit «mem vil
mecmtrnfojicn/ öann bcy jccn vojcltcm gefcbe^ctt ifi/
^altat/vnb mrt mmUl^ctlay tidytm vnö rrad>tc«/f ofiit/
ct>afpeif vnbgctrancfö/ainen geoffen vmat vnbvbai
Pttf5geb:a«ct)m/brtmMp banneTuolgt/baöbtei^nbcm ge*
mgctrs vei:ni«5g<tt8/aud> bcr gmam man/ von qricr c^:/
ra^msvnnb p:4d)rö wegen/ bcrglcid)cn 5ct|>i5n ftcb vn*
berflcen/ vnnb b«röiii:d> yc Imget: yc mcc jurbcr^uffi^
gern effm vrtb ttindi/ md) vnn«^Iid;ct: v(tf<t)xvmt>mQ
becgiSt«: gaai^t wet:bm/t><?uon «m mßiflc» rnnb för*
ncm\id)iim bic befc^wcrUc^ langivicig tj>cörwn0 (wtc
bic ycjtfcbia* in allen pfcnwcttcn vo:augO mtjpzm^t/
vnb taQl id} ^unimbt/XVtldyct vnmt vnt> vbcifUif (Sott
bcni 2(Umcd}ttgen fonber nuf fcllig/and) bm:ct> fdm g^t*
lid)CQ(ifat^/vctpotmvnbihafiid) ifi/ öo wollen VOk
^iemitollc vnbyebet^nfcr^e 2imbtleiit/awc^ bie^anbfßf
[Ten xmi> 3ma?onei: \?afe»:8^|lettrumb9/gencbigFUc^ cj:^
inant hoben/ bas (id) mn yeblic^ec auf fctjulbigcr vnb bil
lid)w foidyt (g^ottee/mid) fme felbs sönw^ vnnb götcm
ron fbldKin vbecflnf mt\;)alt vnb ab5iel>e / !0«nb wie ee
feinem flönb t?nb xvefm nAd) fid> gebwrt/ bmrin $imlicf)ec
mof gebwud>/brtbey wir bannbcttfclben vnfcrn 2fmbt^/
Imtcn/mdy bm vnfcm von btt £anbf^Aflt/^ie gcbotten
vnb auffedegt Y^abm xü^Um/bas fy in jtm «mbtsua wnl
rangen vnb C>b:igPaitett/in Qtctn/tXiätchn vnnb auff
bemlanb/beybemgmmnen n\mn/)tm (^mbtemtxcom
ten/vnb vnbm\}onm foml m(5gIic!>/bnrob feyen/<?ud) gc
bödid) göt ojbnuna fumemen/ bamit folcbec vbctfluf
vnb jcb^blid) recf<^wettbung abgefielt/ vnnb (iin etbatc
5imlid)ema^gebjrtud>ttt?ei:bc/ bai^m befc^icfjt bae/ fo
<giott woIgefeHig/mid) an jm felbe !<5blie$ rnnb billid) /
mic^jöföcbeningbesgmrtincnnwß/^odbbimplic^ vnb
vontt^tmift,
4- . ■ Von
fcßaffcn auffm ßanoc*«
Cf\7id)bm\ md) bipl)ct m ctficfjcit o:tcn bie JüV/TIt*
3^ |d)eit2tmbtleöt/mic^XPit:t/paümvttb ©c^ccgen/
QtP^f in'o fd)afftn mben Cafccncn rnnt>fon|{ «ttge^>
tixht/vnt>ammifl<tinmvoit(iü gegeben /bamtt Pil leut
txii^ubccufjt vnb gebogen wo:t>en/ 2Hf> t>ae manid^cu
mit (kimm jc^aben/rtttc^ vctfanmm^ famt niMit/ rnt)
«UambacumbPommenmiifrett/baö er bcy bmm/fo bic
fiabfc^affr rtogefimgcn/guttfi bebalc ober erlang/ borau^
bann am t)berfcl)wengf lid)e groff^ jerung eruolgt i(i/rv6l
im XVw baffelb l^temit awc^ bqvnfw ern(llic^en (lr«jf
«bgefcf^aflTt^abc»,
ouffncgccnfoll
r\ CJctt?eil3;6 aufrricf)tttttg mnb erbalfimg aiiter m
** ^bam/bjient>igctt rnnbguteiipolicey/ bauen banit
tm^ vnb kiiten el)r rnb ivol fAtt mtfiet/ bcr fisr/
itcmlicb|Jentrcgt?rtö mittel ainö ifl/ öas bie 3«gent $ü
bcr eher rftöfOK'bt Portes/ a«cl>tugent rnnb niU5Ucl)eii
€l}jti4)en tojlmaiiflwsogen werbe/ bar$ö bann t>ie ta>
tmifdjm
-H
Ol. cvi
Uinifdytn &bMm ba'etfl iittfatiQ fm folkn/vmb VOit
Im in vnfim &mn vnt> tVldtdtn va|J abgcnomco/ö»
\)(ibm XViv fw am fonbcrc l)o^€ notrur|fr/rnb ft^töcwmg
bee gmmrtCtt nutj bcb«d)i;/ bas am yeöe (Dbjigtatt bey
ötcm/tnaucfttttJttb ^iecfm/ba von alter tnuinifclp
f^ulengcl^altfnn?o:öett/fleiffigfUcl) öarob feye/ bamit
f0\d}e &d)ülm rvib^t (mffgmd}t/vnb in ain o:benUd) be
ßctioiQ gilt xvefm^cbiad)twa'om/ IPeldjs bann XPic
mittiitvnfcvtAnt>f(\;}üfft\^icmitin ganr^em emfi fdbaf'^
fcn vnb gebictm/ tTcmltd)ett bos ecmelte (Db?ig^aitn/ m
©tettt/tHatrcf rn vmtb wo fonfJ von alter f'd)ölcn gtrcft/
<cbat/ giert vnnb fleiffig örf>ulmai|let:/fo t>i(i i^inbei: von
«nfang/bip fy 5« mcretn famfien gtfc^id't ireiben/vnber«
xvcifm f unben/t>nb in erbacer göter 5ud)t $iil>a!ttt wi||en/
be(}eUnt2(ud)ben|eibcntvoI cmpinben rnb barob feyen/
tamttfy foId)em jtcm @d)u!matjlerambt 5Ö 3^irct)en/
rnb in ben fd^fUen/wie fid> gebuct / fleyfftgf lid) auftrat:^/
ren/X)ttb ob nn amem ober mcc o:tcn/ bcr befolbung l^alb
mangel erfchm/bas fold) ge^cbicf t pcrfoncn ntt wol jubc
lommen n?arett/©o foll bafffelb Pns ober vnfem Kegü
ntentn angc^iaigt wecbcn/mit berfelbcn triflcn vnb bctvil
Itgen/foU iüpbann fütfe^mtg gfct)e^)cn / (Db vnb tvie von
ben vadrenben pfrienbtnobcc auj^benB^nberfcfeafltn/
5ed)rd):emenvn<)manbenveg/$6 |blcl)em gutem nu^^/
lid>em vnb bod)notti«:f|tigem ivercl limUd) vnb leiben^
Ud) ^ilffraid^nng m(5g get^n werben
^m 5Ir(tc«l,
Önbitac^bemycQ hcyvnfem&ctn vmbtTtatdtn
öicvrto:bnunggcf^»^c iviVbet/bflsrii möfTignecnb
f nabcn/etwo auf q^m^ v»b anlcrnimg jirci: Altern/
57itbct: öcnt fd)ciu^cu<5cl)ölcc/ mit fingen ro?öen ^eu^/
fcmmtb fon\} mg vnb nad?t ob bcm peti ligen/vnb t^ccf)
mr in bk @cl)öl gccn/baibuf c^ fy öann öes pctlns vnnb
ma/figgange gevvonc tt^rm aixffwad^fm/vtio nid)f s kr^/
nm/ VOekl)ö bett anöcm atmen ^d)«lcrn/t>ic 5Ö bcu
Iccnnng vnb ^udyt gcl>rtlten n?erben/<?n irei: nottütfftiQctt
x>nbet:$altung^ie fy vom allmiifen ^«ben mitffett/jö ab^/
bmd) mtc^t/and) fbnfr von bcs vnnu^en ntuJTiggangö
t?nö ildttm pcttls wegen nit jögebnlben / @o ifi X^nfec
ecnfilidje mrtmnngbaefnrrtnfiiinem^c^ulei: mec bae
fingen vo: bm l>e«fiTn/itod? <wber petln ober almufeji
einjenemm/rergontobec gegiitt trecbe/ ec ^abe t>anti
femet acmut/micbfleOfigett6!?d)u{gang3 vnt> (Tubiinö/
vonfcmem @cl)uin)ai|)ei:atn v:funbt oberjonber: $ai«
d)ett/welc^ö $aid)m ober rjhinbt/ «in yeber öcbölmdiV
ler aUaitt ben armen <ScböIern/bie wie ye^gemelbt/fletf
ig geit ^d)&\ geen rnb lernen / vnnb faimm anbern ge>
)ett, 5I>48 a«d> bie (Dbngf ait yebes OJta/bamit folcbes al*
fo gerd)ebe/vero:btten vnö t>arob fein foll ♦ Pamit attd>
bie Ödböler erfent/wbfictjanberonfolcb t?:^unbtobci:
n?4r5aid)ett nit cinmifd^en/foll inen bas fingen vo: ben
l^cüfem / allain bey bem tag vergont rnnb jiSgelrtflen.
2tber bey ber nac^r foH baflfelb nit aUain 3nen/fonbec
mdj allen anbern mmins vnb wcib^perfonctt genQltcJ^
rerbotrt fei».
Ott ^potdecf (it
Jol. CVII
Hf
^3m>cilmt4> ^mmtm m^ vnnb aintm fcbcit irt
2tpotecf cn/mit0ötctt/nenje»/fi:ifc^t vrtb gccecb«
tcn tnaterwiicn jTicre^cn fcm/bA8 aucf) bie ^(c^itcycn / fo
t>m fmnc£m/bücc^bici:)octomvcr:0jbitci:/mitflcif vnb
gerecht jöbctrait rnb gcmad)t wctbctt / @o gcbictctt XTic
^temtt ernf?lid>/ivo in x>nfitm ^mt> Hpotulm fcin/baö
bicfclbctt f\XKO\}in / rtuffe wenmp ain mal im 3ai: / buirc^
bieDocro:cö bec i^ti^nq? bcffdbctt o:ts/f<?mb(: ctlicbeti
gcfd>ic^ctt/bie|itcn$ögcgcbcn rttttbgco:biit wcrbm fbU
Icn/allcs flcif vnnbnottiicfltigllid) vifitierttJnbbui:^)«
feiert / b(imit md) roIcl)6 be|?o flciffigcc vmid^t/ vn'o in
boö wcrcf gcjogen* @o foIUit fte aUemal/rtls of]t bife be^/
!icl)tigwtt0fiirrgeitommm ivicbct/ltrec pflic^m ittfonbcw
>ait crmrtttt/vnb /nert babcy ciitgebtinben tvcrbcn / bifcm
Item beuclc^ mit a\\m tuxozn itad^jef ommctt/ v«ttb fid>
ttic^tebrnrott verbinberitjcIafTctt/tC^o fic md) Mnid^vm
gcted^te/reriegtte rnnb t?ttt۟gIicl)ctnAtemlMftiiben/
bic follctt fie von fluitbait fclb hinweg t^ött/bamit fie vcw
ttct: nit: gcb;auci^t n^erbcrr»
tPott ^et 5Ipo(ccfcr tJttttt) \x<i ^fe'
Hiv. . .—»
/C^ (ollctt mtc^ bic ^Tpotecf et |4ciic^ fiii: bic (Dbn'gÜrtit
vJ^e«io:bet:t/|nm ji: pflic^terrtcwcrt/ rnb in fonbctr^t
€m(?lic^ auffa:l(;bm ivccbeii/ bas fie wifTctttlic^ f ai«
verpottt/obec gcu4rhc^ f?«cE gcb:<wd;cn/noc^ aitts ^ir bj
mtber/ortc (onbcc gut^ifleit vnb roiwiffcn bce ?:?octo:8
cmmifcf?ctt / ©onbccbic »cco^bm ^iipeyett/ mit götcti
gcted)tett vnbbüirc^ bic Poctom bewol^n (mcB vnb öpc«
cicn/auc^ mit gleichem Pcif ; bcm atmctt «Is bem rcicl)ett/
jucic^tcn/bcrrtitctt vttnb folcbö biitc^ jtc bimej: alfo jögw
JTd^cljm/entlic^ vetfdgwt
Piewcil (id) <^uc^ mecmA!9 begibt / bae b« 3fpotecf <c
l'tctt 2tpotectett felb nit auf?tt?arten/ fonbec allain jcen bic*
itcmbcud^m/betowcgcttfoUctt fite yebcc$eit gcjc^icfte/
ctbacrttitb peilJigperfoftmrtuflttemcn/rnbiit |te 2(po«
tccfent>eto:bttett/attff brt8 nit bncc^t?nfleif ober t^nncr«
(Janbbcebienctre/injönc^miigvnbberaimng bct iEwj«
neyen/recfrtlt vnb geint werbe /bawn^ b^nn bcn fc<m«
cf cn vttwibetbnnglicljei: nad)trtil ober gfac jrcs lcil)s tmö
lebens ecuolgen mag» i£ö foUen auc^ biefelben 2(potc«
c^et gefellen/ fo wol rtls bic 2ipotec^<t felbe/ in gleiche
pflid)t genommen/vnb ]}\m/\KWi bienfittewlic^twnb
mitflei^4U^5ett7«:ten/x>ttbi»ieobenvottbat2(pot€d<ai
gemelt il?/$et><mblen/er:npiic{) eingebwnben werben^
■ . ^Ol, CVIII
ifdym bcn iBdid) Qcb^mm/vnnb t>mm fo vnct>dt>
Vct)ci: gebutrt feinb / am pnberfc^rtib fem foU» älfo
b<;6 bk vm\)cUd}m bm i£^)dtc^m mt gleid> gcl^altett wcc
bm/ rtii/f brts menigf Iicb $u etrbacf «tt vnb $uct)t bcflct mcu
0ewi^tvnbronlci4)tfattgto rtbgcjogc» tt?ctbc/t>)inb
fiel) rtbci: vil r nb ojft bcQibt I bas bie / fo von 234pflUd)cti
t>cilrgtrttt ober Komifdxi: ^cy fedidxc ritb j^mtig^Iid)ci:
tllayeflrttnbcgtVAlt jdegttimtct:» obct juc^Iid^cnctlait'/
gen/bcttfdbeit m vil weg mif'b?rtud)eit/t?ttb ron gelte tt?c'/
gen/mncttjcbettoit ecweguitg guter vjfrtd^eir/legitnfmVit
obct el)did)ett/bamu^ b(?im btfl^et: in vnfecm 5"^^^«''
rbumbmet^malitCba fid) bie geelic^ren von \ut Xii^S^Xi'i
mation ivcgcn in bk etbfd)af|tcnAiud> n«mctt/f?<:»mmc«/
fd)ilt vnnb ^dm/,vnnb alleday rtttbec^l;>:Itcbcnl>rtnb'/
iimgcn/ben i£did)eii ju rtbbmd> vvi^ r etf lametung ein$c'i
tcingcn vnbet:|lanbett ^aben)x>il j^ncf /l^abei: vn vnainig^
XiKXt ecirad^fen ifl/fcinb tOii: nit vnbiUid) t?ei:urfad)t/mit
rat r nfcr lanbfd)rtff t/bait^ibec gcbürl ic^ cinfcl;»» ^^cthun/
feijen x>Xib o:bncn bcmnad) / bae f wran Xmx^^k bcr rnd>Ifd>
gebo:n ifl / ob et* gleid) fold^ obnetmdt legittim« tion ober:
^did)ungrtuf?gebjrtd?tl>rtt/$u<iinidKC ecbfc^^^f jt ab irtte//
ftato/obei: rtud) fic^ trtbetrbet i£elic^en ctben vnb fvciinb
willen rn vetrgunfJ/feines Vrtteirs namene |lrtn1cns/ fcbilt
xvi^ ^dms $«gebwud)en/fbllc jugelaffcn ii^'et'bcn/ anbetre
bann fouil bae %nm\\ Ked)t/ ben vneelid)cn Äinbein/bic
von $tv«yen lebigen Perfonen/ wie ee bie Ked>t naincn ex
concubinatu gebom ^ti\^ / tTemlicb fo mtj£\)iMi3:\ ithm/
ßbfleigenbet: £ini/obet: Mn eelid)c ^auf fraw vett^anbeii
4ft / ab mtdiato juecben/feßcn vnb vcroibnen»
C ij (Db
(Db m<i) am Vota t>ct i£ch'd)c f inbcr l)tt /[mm vnm
lidjen f mbccn/wo &ie gUidjobticrmeUct: maffm / gcelid^t
waten mt mcircire tvwn in ted)t ge/ctjt t?«b 5ü0elk; f j^it ifi/
in fiimm Wtilcn willen /obec Zifii^mmtvevoibnm wur/
&c/fo foU C6 boc^ nit wcita* / bann fouil b^egmam tcc^t/
oibnung vnb itirtf gibt / trefft ^bcn / nodj) bm fclben aiit
mctaögcwolgen.
SSic t)tc @«n t>nt) C^cgccr / fo (ic§ attffer t)(^^ .
teijjmpnbt^illen/irci: iBlca•no^er 5)o^
tt)cvt)cn follcn.
bas fic^ bie jungen vnbcbcyrarn tPcib^pcirfoncn/ o»
Ircu D<utct: vnb iMüttet xciflfm vnb triUcn/obct: fo fie bie
nit^rtbcn/ont:ar^Ita'X)o:number: vnbmd)fim j^cönb/
felbö ^iinlict) rnb Icic^tuccttgflid) verI)cyMttt/ XPcId^s
bann wibec f inbtlid^e ttcxvvnb fct^ulbigegd^ojfam/bac'/
5« wtber alle weib! idyc $ud}t ift/ öo will xme ron £ unb^
fiitrjllic^ec (Dbngf cit wiegen gebucn jil cr^kTlr ung gmainec
(that^nit vfi 5ud)t/tt7ibei: folc^e leic^ruerttgfait / anfllic^
vmio (Irttlid) cinfal^m $ithm/ fe^cn vnt o:bnen bemnac^
mit wt »nfet: S.anbrd?aff^/ vnnb iß vnfn: cmftli<bc m<iVf
nong / XVe\d}t Cc>d)tet;/ f> j^cee altere rnbet funj r nnb*
jivainQig jam i(l on jircc X'atter vnb ttTfnrct wiffen t?nb
willen |id> fel5er>erl)cyrat:/ber:follen bieCdben je vattec
vnb mutter/in ireni leben /ainid) ^ey eatgiit 3;egeben / obeu
Mibev rotteclid^e vn nidterlidK l)ilff ^et^wn/ nit fd)n\bi^
fein/vnb wo biefelben jy x^atta ober muttcr/in /ceni leben
jrr^ faitt
"^Ol CIX
hin rtttbctc otbttiitt0 Qmad)t / x>nb fwVfe^ttrtg get^tt i}(t^
bm/wk cö md) abj?ci:bcn/)i:et: vctUffun^ ^alb / gealtert
ttyccbctt/öofoU beu €ofl)tct: bie ftrf) alfofclbet^cr^ey^
rat/ vott|^)t:cm xjnmtltd)m t>nnb tmltcrtictjctigöt/ mf
imi: battn t>ct l>alb rail / b(?9/fo je fott(l ab fnteftato gcböit/
^üftcm/vnb bat rtitbcc l)rtlb Wtl/jicit gcfc^wificrgetit/vrtb
tvoltcbci: mt^ct/bmnccl)j?gcftptm fi:c«nbrnT^mnifrt^/
leit robgeuolgm*
T)Od) foU mbtfcm frtn/biebc(limtittgbesl>i;Ibcn t^aiTs
fcw et:brc()4ffr/bcu rcrflanb ^)rtbcn/n70 bcy bcrfclbcrt t^ci)'/
tet immcrt vnb ilammcn / im gcbmiic^ bccfommcn n^4i:c/
brt8fid)bte €oci)tcf gegen <?mccbcflt>tibrcft öitma l>ep
tatgittö/i^^cdic^ö vnb mtlttet1id>8 etrbe ' i?cr$etl^€n / fo
foll berf clben/bie fidy |elbö alfo vecl^cymt / itUnin l)alb fy/
ml/alö aiuei: pei'jigjten Cocbtcc gegebe« ivirbcr/fiic jr r4t
rerlidt) vnb miltreitlicl) etbgeuoSgert mb sögejlclt ivetbcm
tX)cid>e|td) rtbccrtifo vvicobfcect/ «t^n)rett Partei: vnb
tHutrei* wiffett viib ttJilktt 5u amem t\l<m i?etrl)cyrar/bet:
grti: ains gelingen Vttb Ieid)tuectigen fJanbs rnb wefettö/
vnb jt bcr Coci^f er <\n ftamnvnnixl)iihmcn gmii5 vttgc'/
fußp/^bec rtud) em vecleumbtc pecfo» tfl/btefelb tCoc^tcc
mag bmd) jcc X)attci: j?nftb tHutret gac enterbt tt^erbeit/
Drtb fo bas ncfd)id}t / foU ftc von bcr erbfc^afft gctt^ltd>
Attl?gefcblo(fen / Audy \t berfelbeit / tvebcr butc^ x>m obec
(tinid) (Dbngf ait ver^oljfen wecbett» (Db fie «bec von jtm
eitern nit enterbt wurbe/@o foll )r bod) nit m er bann am
^wlber tau irer legittima/ron jrent t?4ttcrUd)em vtio nnh
tcrlic^en erb gelrt|]en werben vnb söfJeen»
X)nb wae tjiennn von Vatuv rnnb tHnter gefegt i(i/
bAsfoU tpomne nit Patter vnbtnßtter^ette/gleid)er^
maffen von Zn\}cx^n vnb 2tnfr4U?cn verpanben werben«
iBe follen aud) t>k ©une/wcleljc mifferbalb vnb wibci:
frcr Patter vnb tVTötter oba* fo fk bte nit $ettett/|ter Zm
\^(xm vnb 2(nfrawcn triffen vnb willen fid> vert>eyrattt/
mit bem geffrafft xvw'öm/ bas biefelben jrcPatter vnnb
C iql mottet/
nTßttcc / ^fn^a-: vnnb Znftwv in jVcm leben/ jnm aimd)
\;)cymtgttt /md^fonfiidfts jcgcbcn i»t fc^wlbig fm fol^/
Icii/Pn wo fid) bicfclbcn @im/ 5U Icicbtucttige vnit^bam
tVetbfperf<»ttcnt?ccl?cyi:at^)Ctrett/m%fific jl)»: Dattcc
vnö Uiöttei: and) Zn\)avi vnb Zttfvaw öcyl^^lb citrcrbcn»
<
yOo fiel) aba* rtm juftgc tPeibf pcrfb» / in obbcpintbrm
Alta* bie nit PattavUluttct: / 2(iil)cn i?n 2tnfi:*m^cn ^ctt/
on jcci' X>o:munbcc rnb ncd^jlcn fvcunb/obcc bcs/bem )U
beuol^en ill/anlfcn/iviUcn r nb mt vct'^eymt/bic foU bcii
bjitrcn t<xii ]ue rntrcvlic^n t^nnb mutmUd}cn ct^bs ver/
u?urcf t ^abc» / vnnb ba-j clb b:itt tl>rtil/ foU jmt ^efct)u?r/
ffctrgctn / ober fofic bic ntt t^ctt/jrm neci^ffe» frwnb«»
ÖtTbnacbbcmfoIcl) mQZod)tct gmmngEIief? jubc«
obgemelren l>rtinilicl)en l^eycrttn / bucc^ kidytwvti^
perfonen/ vnb $u rilmaln burrd) bie/fo beufclbcn i£l >
tci*n/X)o:mnit gef?rttt/fon*
bc»: wo folc^s bey mncm obec mcm vecmecc^ wirbct/fol«
Icrt bcc obct! biefclbm bwcc^) bie (DbjtgEflil: $öm anpavo
vam^Qt rvetbctt.
ibm^e^cttt^er ©tut
75^ Se rits vott vnfcr Smtbfc^AfP: bcc Äigm (cut
O?"! ^«Ib/etIic^bfcI)Wfli:ung rrmb mifp:cnd)/bjc bei:
^'^ ^rtlbctt bmä) vttfcc 2(mbtlciit fiicgenomett foUcin
wett>m/anbi<\<i)t fcmb/Ofl Pfifctmarnttitg/ba^ pirmt
biefclbctt brct)w4rrung vnt> mifpzaid) ab0ctl>rtn/ t)nb /oll
nemlic^ertairoget^altcttweibctt/basiim yebc J5^ab<?ignc
pecfott/^IIam item £eib^ecm gebuilic^ Imgclt gebe/ rnb
wo rtirt ^euolcf /man vnb w«b/ baibc Uibai^cn feinb/ ß
}tainsflitbt/f0\l alfbannbas Icbettbig voit ban geflo:*
bm/xvie bif^ec an etlict)en orte«/ als Wtt:bencl)t/be/cl)e4
^^en fem foll/mc^ts gegeben fc^ulbig fem/ ^oc^ foU es
fottfiett mit beittobtfflUtt/wie vottaltetr^erfome«/ aud>
mit bet t^»ailurig ber aigen U\it/md) vermag bcr Äanbf *
ct:^Mwttg getollten wetrbctw
sjA 2Ittbei:2(t:*
^<A, cxvra
mac§ctu
■"' *y*yf '."':'<
7/ 11 meibung taufet: fc^wfltcn |?r«ff/<Ul anbcr (Duiob*
^'^'^^mnm tJnfccm 5«rP^fw»«l>v«^fö0^ vnbbat:^
obfcm/bamit m allu?cg bic götcn 5immci;l)<§I^c»:/ aiic^
«mbcc gefc^I<Kl)t 1)01^/ nit vnmt^Ucl) nod) t>bcifl«ffi0/
n?tc bif l>er An ttlidym oxtc/ (üs XVtt berieft fein/ vmb (titt
tmg gelt befc^ct>ett/abgfrct)lrtgctt/ vcrfau^fc rmib t?ft:^
fc^wettbtn?et:ben/2tucb fonbcdtd) follcn bic wtlbe (Dpf!
vnb picmpattm/bicweil fy ftucljtbm: fe«ib/ncnilid> nady
QkQmi^it amccycbm gcgcnt/ott fottbcp notfiicffrig r:ra*
cben/vnbon voJttJiffcn rnnb betpiUigung bei: Q3i:unbt^
l^et:;r<^»if jrn ntt obge^tpcn wetten«
<5md}t60b7iQMt/v0n aimtn ycbcn abgt|<^lrtgnm Itarit/
vmb am gwlt) w ^cmtjc^ 9«pt^«flt weföctt»
qf^2(d)bemrt»cb mvil^xUn mt>ttfkm JürrPcitt^umb
bcr^jalb ban 0to^ von notc» ijl / b<i9 matt aneiirl)rtlb
Sötoibmtttgfiimemcvnbbaiobl^aUt/b^mrt bk l>ol^cc
nit bei: ntaflctt/wte bt^i>ct: Q(f<bd}m/ vnmit^Ud) vn vüw
(Tufft0$ccfc^la0cnvnbvei*|ctit'enbt:/ronbcc fleiffmcr gc«
l>itt wcr:bcit/3rt f oubei-^ait abcv fo gcbietctt XPay pif mit
r«t rttfcj: l4ttbfd)alfi:/in gartt3Cfn evmfl/ bAS fijVrt» allcttt*
^>4lbbic itewm fä^lfQ alf^ vctf<i)tmih vnnb vt(m<id)t
u?cr:bcitCwo€l)ctittert/J^^cn obcpbcrgkic^cn^olB ifi)
b^ö m^tt mit l^ainmi vkd) imnv^alb b:ckt 3w Cvn fVca
Qltdym/pddym/tBfcbm/pitdm /iSfpcn/ ober btTgleic^c
^)OlBi|^/^^i<^i>öl<i»0r«ntaufJTVccl)|l) innerhalb vicj: ^foc
bamniftvcihm md) wmtim hinbc.^Q foll md} nicmanb
rtuff folc^ ^c^leg vo:b:'cicit vn vktjam/xvkye^gmelt/
ainidyvkdytmbmnod) waibtictt/fonbci: fid> bcffelbcrt
Qmt^Ud) mti^alun/tx^mit aitbce abgefcblrtsnctt l)ol^|lrtt
iribctrrtmftuc^rbac giil' 0c(cl)lad)t^ol^ wad^fcumogc/
Poct> foll brtö allein »Ott bcii ganzen ^ct>Iegeii/vnnb mt
wo etn^o l^itt »ttb wibcc(ivie in giimmcn vtio Anbem t>ol
^cm bfdnd^O^^HcriaT^oI^gcfc^Irtgctttfirbct/ vevfiAm
bmvüct'z>cn.Vnbfont>ct\id)foll mdy lyktin auf^gcnomc
fcm/brt timtt nad) glcgen^att bei; S, atibfatt/ xmt> auf vm
«ctmetbenItdxcJtot/bci: wmbfolang nit gccatcti/ttocb
bic fd>Icg im ftib laffett mag/ VOdd>e baim ycbes OJteju
ba:(Dbngt'iittct:ta»tnwp vnt>mßßQmQficmf^\l
' 3go(. cxix
JX)4löctt t?ttt> ^olB«^ boö pc4> auf jcjie^ctt x?nb jß*
famicrt / micl? flicter «if bcm tanb jöwcrf dccn je kngei: |e
mer: rttbcrl^ccit/rtmgcofr^abfc^wmbttitgbce gc^ölij cc*
ttol0t/0o w<5ncrt lP«:ba|fdbt>ienutauc^ cm(IIic^t?ci:^
bomben /ncmlic^enbas fürattnicmaiib nicr/m vit^/
fccm jwcpitt^iimb/m amict)cm So^ /VOalb ober <:)0l^
5cpcd>Itt obetrpcd) rtufjcjic^citrnb scfamlftgcflattwcr^
be»i£c l>rtb brtittt bes von iOite itt vtifcv ^^tflm/ XVMben/
vntio ^oli^cctt / ober ron anbcm/bcttctt bic ^ozfi/XVälb
r itb ^iQet: / brtcmit fic pcc^clit ttjollen / jifige^ong fcmb/
fottbec rcrgünfligimg vtib erlrtübnuf mjfgcb?rtcl>t vnnb
cclrtitgt/tC^o rtbct: rtincc ober mcr borübct bcttretn werbeit/
bic on rolc)i>c erirtubtiuf pec^In ober pec^ «ufiie^cn/bic
follett rttt bcti o:tcn ba es gefcfeicbt / burc^ bie ojbttUc^ (Db^/
rigfait rt^c^ rrtgn<^ben Qcfh<tfft/aml)inm t>as pcc^gc*
ttommcn/ vnnb nid)t& mmbcr fte jw abtrag bee fc^abens/
fö rtuf lolctjem jrem pec^ln an bcm gc^Iij cwiolgt ip/vm
m<$gt pnb gc^mtbt^bt werben»
ft\ ^ ^^^ ^cf)ttMri5 ^"^^^ ^:?ocbn?flIbe in vitfcrm jijb
JXJjIcnt^umbjubcmlPafrcr obcrpadj^cn nitgeb:ßcbt
^ Bc mogcti
»tt| ccm tanb/nit gclegm nod? bteit^Iici) r^inb/^rtbc VOit
x>ttfcp JgLAttbfc^aflt bieee betmjlt jögclaffcn /bAöfid)bie
<gicunbl>cnn folcl^e»: jccc XX)4lb|i:ci: gckgent)aitx?nb«ot^/
tiicp: itrtd?/ im £4»b 5C ^ö^y w/PitwcFt^inbcPl: wol geb?mi*
dt?m mögen,
jTJY^^i: o:bttett Vttb xü^lUnM fuVrttt f rtiiter vnfer Ppe^
«/ i) gci;/Kid)rct:/ C<?(?ttei:/r'o:flet: / ^rtfibpf^/nod) je«
*^ ^*^ mattb anbei: mer /in vttfcrrm £rtnb je Ärtym / we*
becin^wffcm nod> anbetr^wo/mmd^engmamcrtgriinb
ßu^yhl)m/t)mlrt|rcrt /oberfold>s jcmrtiib jut^uit bcn?tlir/
gen obecgeflatten foU/ i£9 brc()et>cbrttttt mit bei: (BruKbt*
^ecm/rnb (Smaifi beffdbctt oite/fotaü batan i}ahm/fon
betm ^ögebert/wifTen vnb bewilligen / ^oc^ foUm };)kiw
mn/ lü iibcvyit/bkmaiflm rnnbt:t:eflirf?i(Icn (5mnbu
becm / voi «ugen Qifyidt/ rnnb xcc\)in fU ]k bewrtligun^
A cxx
foU bmrcf) bicigiwttb^enfc^ant vnnb (Bmmit rrtmcittlt*
rf)eti/itiid> jtcm gcfallctt/ weiter jö ömmnemnuisangc*
legr/Obci: tt?ol X7C»wm:tbebrtlte» wepbctt»
'ttcm wo rtirt flicfleitb VCaffct/lemanb biitrcb aiitgaii^
f ^crt XOixfn bji;d)t/vtt«ec4nbert bco tPrt fette vtib wwc
Bctt/baefoUbcm/bes bei: pobtt gwef^r/vtifcbeblic^
fm/vtio jme mit betn <?igetitbutnb bleibett»
. XVodUtbasVOaflit i'etnrtttbttt gtief weife gi'bt vmb
^ttfcböt/ fold;0 foll bem es geben vnnb Ättgefcböt bat/
tt)mnßigi|lcr Citil
v- *■
3S li 0^0 bie
pnumwtcttftmfotköi
Vfj'fliwn bcn (it^mm S.mtn nit verbietet! nc4> w<5;en/
itfl^) (Dfletritawffbte (Hmmits^^ibw/ rtwf boobctirti;
mcn leiitett jr PPayt> »nb bßä)^ nit Qm<>mmm wwUn*
^mnl ?Dicc§0 amcr aufF &te ©nutttt
5^ fers 5wc|^tttbumb8 / mccer: i)ied> auff bic (S^ntdiri
n^ayb gefd>lrt0ctt wecb / brtttit becfelbig / vbct XVim
rec/VO» fernem götfum mog/ ober in fein $<^«f? fc^Iflgett
will/ Äl?etb<»nn am bfottberertigttc JPAyb / bie foll |mc
jöualalfcu /ober «nbcr JPaybme^ $u jme senemeii/obcr in
<?ttbertvc0 nacl> feiner notturfjt rnnb gefeUen jugebwii^/
^crt/rnucrwerb fein vnb bleiben / XX)o aber «in (Semain
ron jcmanb obnerme-lter muffen befcbweret/rberfc^Iage/
Vtitio bcfbalbenjnnagfommentvnrbe/^ofoU jrcSc'/
rid^tsobngt'ait / biefelbig befd;wcrbe «bsefc^affcn / fd)nU
big fein»
fBöly^t bAnnain gut /nacb feiner gr<5fle vnnb gelegen«
l>ait/nit ai^m <?rtuet ober tCif mab/ fonber muf te ^üfw
iter nottttrfft/bieber nacbpaurfctjrtfftiriffenthc^Wflrc/
IPifnmb bc(?een/ bie foUen in t>if:m pot «it vergrifl^tt
feitti.
^irtec
goL cxxi
SCcti»t>ott wcQcn bcr ^d)äffktcym/iptx>nfa tXlaii
nung/amcn lebeit/ bey fernem alten ^crcommen rnnb
gebwwd) mit bett @d)4ffeceyettbleiben ie\Affn/wk ec
fold)3 in 0wei: \)cthxad)t t>at/bc>c^ (bU niemanbe bie X)m>
frtflh/ wibcc bie billigt «it/ vbertcciben/ober in anbei: weg
mit bmi vbc^fd)U5 befc^w4t:ett noc^) bcfc^jebigen»
3^9 follcn rtuc^ bie newcn ©cbnffejreyen vnb anber jö#
trib/fo mjifim gcunbtn nit bleiben mögen/fonberrtuff «m
bec leut treibe muffm/ fouil bec in nec^lhiecfcl^inen ycvaitt^*
ijig imt anfftommen fninb / von menigflic^ Abgepelt
wecbem
fö(D Abcc bie panm fö'Mtt ©cfjaff W>^tt ir^llen Ct><ia
boci> f rtinem/bann allain aufffeinö göte gtunb/ rnb
benen bie ee vo: alter im geb:aiict) ^ergebmcbt ^eten/
ßeliattiverbenjbannnfoU manbiemaf ^alten/Hemlic^
bas aitt (^fvietunt>i'wainriiQ/ain ^öb jwelffc / vnt> Mn
iebnerobei: @<5lbnei:bec5ubawen&at/ ac^te/Stber bie
ö^lbner t>i^ nit ^ebawen t>abett/\?iei:e/t)nb nit mec fabelt
mögen /Dnnb follcn bie jungen Kammer fo von fold)ett
öcbaffen ^ccfommen/ allemal t^berbae mUt]at in bie
be^imbt ms<il gcced^nct / vn'o piv ©c^aff ge$elt trerben/
XOclchtt rtbet: brts vbcrfarettn?in:bc/bem follcnbicfelbctt
^dnff/ t>ttvd) fm (Sm<i)t6^bziQ^ait / $u fttaffvnmd)'/
l4f^iid>0eitomniett werben /5I>o4> wo in vnfcrm S^tfin^
rbumbbifl^ct: fampritnocf^mwglgcwept/ob gleich ar/
ttec fcirter: glegcnl^iiit fwd> mei: Öd?<»frgcl>abt/rt» beitfel*
bm oztcn|öUc0noc^bA6eY bUibm/fltt^föVo^mrtl/ogc*
l^alrcrtwabcm
|;önffccr ^rctcul
©aeMc @(§aff atoegot amöJtom
CfilleAixd) Arndt hctbk ©cb^ff^mn/fo bcftP^öwi
^)feBd)affot)ct:Bcb4rflMa/b)lflnbfwci(?^m!rtfrett/
Jbtircbbicfelbenmacflicbbefcbivecb vnb gxvonblid)
im anbcm jac 511 bcc obt^ailung getntngm woibcn / vccU
d)cs anf fonbeccr^bcc paum ai^mm^iQUit/vnnb batnit
jttcrt bcit ^d)rtffbambic bcflnu^img/foim bjirten jai;
gfclt / endogen ivutbc / befd)€bm/ So ifl j^nfcc mrtmung
baö faVobm f rtiitcm mcc sögelafftt werben foU/ btc @d)flf
ober @d)afflMU/<jttbet;(l b^nn <iuffbjcy |rtt:an$ebmgcn
obcrawifsencmen»
fBQ foll and) bm 0d>affbcrm j^ttttecircrb fem / bi'c
tOoIlV fouil becfclben jl>t:c Öcbrtfiprtwn ober &brtf?^
0necbt$u jcemrtntbotf be^mmen/an ^d^ $eb:mgcn/vnb
neben ircrrngneti PPolIsuuertollTn*
2(irt»nb$n?«m'v
%0l CXXI!
Out
§Sfct)ic^mpm^tttge(afrmt)n>rtußgc^
3cwctt <t«d) mit t»mlrtfrwrt0 bei; Jmpctt/ glcicf)«
I t?ttOJbnimg/tvic ^icuo: von öm ödwffeti gemclt
' if^/gcbMud)t vrojbm / tColIcn XPiV/ bas biefclbctt
pleic^cmafTc« Awfrb:cy jac rnb nrt wctiiget verliifftt li>nt)
beffattbm wetrben/Pitnb itac^bem hif\)^m vi\ oitctj bcc
gcbwttc^gwcf t/ biefelbcn / fo matt i'ncn l><^t nemm wolle/
jörrtd^m / 5Öb:ccbcn vnb al fo gw^ vrtb gat $uuct:babctt/
foü brtffclb nutt meu pctpotett vnnb ^lennt öcf^Afp: fm/
bas ittctt flUaitt gmomm / abec fic f mns wcgs mec gac 0«>
b:ocl)ett werben / tBe wöcc bAnn bei: 3mp föi; mtKit l)<$m*
bler / AbfrcfT^ tr / ober fonfl fw vnimQ eyf ent/benfelbett söf
p:ec^cn foll vriweiwett fein»
5lnt)cv 5Ircicut
\'
o
nt> a\eX>n6fonbctflith:ad)t ifl/xt>khifl)ct AttttlU
dym 0iun / in vnfctm ^rflntljwmb / buwtnm Uüt/
mit öcti ^iitf^f «WC» / in vii weg ^od) bcf<i)xvwt rem
bm*'0cmnad) ojöitcn t?nt> xoolUn ÖPiivbas fiimn voit ai»
itcc Bcflanbf öw/ <im jar/nit t>bct: bicy fd)iUmQ Pfenning/
vir Um (Cwib/noc^ bae Ä4lb/$6 jinf? gcgcbcn/rtuc^ bmd)
jemanb lain 'Küw / auf bcm gut/ barem er: fi^ a\f> wät(\^
j?mb$m^ IrtflrmwiU/gcto/j^/fonber: follobci: mag btc
von «nbcm o?tc»m baegutfleUen/ tBs ßUmd) furan
rtufff amen llikf/wic bif ^cc bfc^el^en ifl id)t6 mcc/an (lat
rtirtcc ^uu?/geli^en werben / IPelc^et: ber ains t^berfocn/
i?nnb beni wie ob|?eet /nit nac^^ojnen bas wiffentlid? fem
wtti'be/ ber: foU fo offtet:foId>8t?bet:fert/bm:ci) fem(B>c«
i:icI>t0c>bngfait/pmbameii gwlben ^Icintfd^ *>n»Md;l4f'/
Ud[)ge|lmfFtwecbem
QmxVltticnl
QmH^ Vi^tMaitnimmv^wü
Wj^ f^Hett rtud) vttfer 3mbtle»t/ rtüfTbcm lanb fnmn
^J^memanbainid) Piec^mecjöfc^lagen/fonbei: folc^e
inen ^iemit abgefc^afft: vnnb m\A>^tn fein / VOilä^iV
CS Aber nit galten vnnb bawibet wie obpeet ^anbln xvm^
be/benfelben wollen U?ii:/mitentfc|5imgfein8^mbr6/
obernact) g|lalt feiner verwnVchmgin <^nb<r weg cm^*
lief) (haffin laflen / vnb folc^s/follen bic ^ofltnarc^ vnb
«nber (Bm<hte\)mn / bey /cen Zmbtlmtn / t>mn<t(f(m
md) jögefcfje^en vcrfilgett»
Sweitimb*
^OU CXXIII
SSic w& toann matt tic atißfouffcttt«!
JX) Sem/i^ic^teni »nö Zmhtlmn / bas «m jcöci: in fct>
nem 2(mbt / \)infwm/ t>m f(ti^tm vnnb mAgcrti
&t)xvm/ bte mt t>ic XPayb Unffcn / vnb nit iJor^ilt wcr>
bcn/ von r^t (Scrrwir ten tan / bec tfl bcc ©ibcn^d^cnt)
im tHcr^m / btf Auff ßnt ttiattins ta^ / mg rtit^cngm
li^fTcn/bamitbic Atmen Iciit/bejlcrhrtf fc^<;ben8 vectw^/
gm blciben/öolc^ foIUtt bic ^o<>ffmai:cl>^cr:it / bcy /ncit
jögcfc^e^ett mi4> vcrfilgeit/lPelc^ö @4> wein Abet bawi^/
ber nrtc^ rok^erjcitontmngefwttbcn/foofrt brtebertetn
xvicbct / bfliion foll vnnad>l4f Itc^ x?ut pfennmn 5» RwflT
genommen rn cmgeb:4d>tivaben/rnbnicbtöbef?0tt?c*
nigec/bcmefoesfc^Aben zugefügt /mid; geböriiciKt: ßb'/
twg vnb wibccf cwng be|(i;e^en*
XVit
Qfv Zd)'omi ftd) i>k pAm^küt vmb mtbet; / An crttdjctt
^ \0itcn ip^nfcrm Jrw/Int^umb »4p beCIßg^tt / wie
• ntert rttt ji:c» angcbawtm Pclbcm ju n)mter8 seifen/
Vttttb e^ei: man foitll bei: jeit vmb gmaincm gcbtmic^
nacb pflegt bic X>elb€^su«erfriben/biit:c^bÄ8X)iec^fluc^
fottfl mit reiten t>nb f4t:n/metdlid)et fd)Ab gefc^e^e/ bac^/
rtttf bann fnen «njcei: narungm^ngletuolgt/riinb bas
<S»ctraib vnnuBUe^baibiicc^ vetbVtbttvitben 0oo:b^/
nett t>nnb gebieten XX^iirmitmt rnfeu £anbfct)afft/b<?8
nun fuwn bießngcbawten ober f^at Pclber/on beno?ten/
ba man one bos ber glcgcn^ait nncb/bes tJerfnbene $ü
^iimmerseiten im gcbwucb i|l/im IPPinter f> xvol ale im
©ommec/ nottur^tigHie^ vctftM xvci^bm / baiob man
brtitn etnfllie^ t>«lten / irnnb folä^m obuermcltcn fd)<iUn
fi}i;fomme»(oIU r"^
Kp«ttbltt)amt^tgi(?ct:
CttUl.
verlier iwtcMl.
S)otta^f(§K!:fctvlatjfiett/ö)onja|]n t>tt^
^öU CXXilll
■^ £s wk 5u mcrmrtlrt glrtublidj bci:id)t fcinb/ wie
' ■ fiel? erltcl^ vom ZW rtud> :öm:ger / vnb fwt>eüici}
*vil mpvnfim Zmbtlmtn/'^id)tim/VhQttciUm/
©c^crgn Viio attbrnt/ «ucirbcc (i>anbttvcrcf s vnt> c^mcin
PrtUPf matt/rbcc vnf ci: bef t><ilbc ^tciio: «uf gangen Äi?nb*
pot / «UcnrtKilb in vnfcttn tmb vnbccficcn / bcy nfld)rl i*
c^ctrweil bic^fn/mit bem <?b|c{):ecfen/l<wflctt/wom
f4fln/rtW5l)<^fn'tUc^cnoitm mit l)iHbrttbta«gfctt/rt«c^
itt bctt ^d)nKm vnt> Äcgln/bie men iq rtufßcfa^en/ iDic^/
weil abcc folcbö nit aUain wibcr bic U)aybmrtnfc^rtfjt
ijl/fonbei: Pns barbuccl>/mitvcr}agungx'nrei:8 lX?l]b^
p:ate/ and) in^nb^txccQ vnUi'ocnUd)ct mä:)ml jugc*
flfgtwiirbet/öoifl ^tcmu^f mitrat wifci:J2,rtnbfd)aft/:
vnflT enijilicl)ctbeue(d) will vnnb mamung brtöfurärt*
iticmAnbö/ i£t: fey i£öcl ob«: pnebel/ ^oc^eobcrnibct:
panbsmvttfcpm^yiiirflnt^umb/bic ^afm mit ßbrd):c4
rf cn/lrtufftt/vronpf (Jh/mtt l>üi:bt/ trtugf cn/ober in fcbnie*
ccn noc^ in f cgln/vo^cn f<>U/@»onbct ^icmit alle»: mcnig«
Hid) gen^Ud) vnbmv vcvpotn fdn rrnib blcibcn/2(uf^gc^
nommen voim ^e^metrXPalb/aud) t?oim (S^ebütg/vnb
Ättff allen anbctn £anbgr4niBe» / alba Uin \)<it^ gemalte«
magweirbcn*
jJEfgleid^mron aud)fw'cp4ö ft«m<ittb^bl obctvm
*cbl / ttic \:^afm in gronen vnnb ticfjfett ^dyncen met
fd)m / fonbet: mcnigf Jid^en <wd) vcrpotcn fein 5?nnb
blcibaj» .. y ■y-'>
w^U / bem follcn feine tTci^ vnnb 5c«0/t><i9 t>ann mn
ieber W46 j?ant)ö bet: ijl / es fcy in beti £af »bgeric^tcti
öbci: <:)OffmA»:a)en alfo $ct\)ün mad>t ^aben foll / gcnom*
ittctt rnnbrtit wibecgcbctt/attc^bacjat^on betrCBericbts'/
obiiQUit bc80:teesgefcl)K^t/nfld) gelegcn^it bcöx^cr^
pKc^enegcPirrtfp werben»
CytCemes follaucb \;)imiit fonberm ctnfl/ allen Ättr«
g^gei:rt/bic nit anf tyen @tem von gefcblccljten fein/wie
^^ bann bk J^anbf ertlarurtg vermag / fambt diem an'/
benit gmrtitten volc^ vnb fonberlid) aller pawrfcbaflt/bie
<>a|lt t?nb J'ncbs/aucf) 2tntuogl / J^ingUauben x?nnbber^/
nieteten 3;efd)icffeit/ ober fottflett in was wegbos gefc^e^/
^crt m<5d>t/;atid) fliegent XPrlbpwt/mit bert ne^it/pern/
öd)iltfi /vn allem anbem $eug/ jefal^en/mvnferm £anb
gm^,\td)m vttbgar verpotn fm vnnb bleiben / Wdd^w
aber foId)8 vberfert/fo offt er bas tl^öt/ ber foII von feirtet
<0erid)t8Obngtait bes ozte es gfd^id^r / $u fambt nemitng
berne^/gom vnbjeiigö/ vmbain gulben ^einifcbge^/
firnfft werben / VO0 aber ainer »nangefe^en folcber firaflT
iner bann ain^lm vcrp:ed)en würbe / ber foU alfbann/ ct^/
licl^ rag mit fcngtiid;«: enrb«lt«ng gefirafp werben.
Vnb
;0t CXXV
Vnb md)'ocm bes V0ixiz>w^d)6 ^Ibetr/ wer vnb wie
fid) bc6 am ycbcc jögcbmuc^crt l)At / in bcc ctfMttc«
2.attb^fi:cyl>rtit (tin bcfbnbamicM vergriffen ifl/ @^o
x»«5ncttU)irba8 ber jnt>rtitbc|felbett/X)onrn/crn3rt0er«
fti4tjlmi/Jo:|^errt vnt>aitbemPttrem2(mbtIcutti flracfs
rolttjogctt/ vnnb ycmmibt bawtber setninblen nit gc^^
patt werbe»
^ßünffccr 51lvcicuL
^f SöX^nsber P4ttrtt^«nbtl)aibcr/tt?ie bcrfclbcn Ali
>^)^ct\ici)m0itminvnf<itm Jurflcnt^umb gar vii fein
foUett/ klagen rnnb bercl)tt?rtrbcn fütbzc.dyt feinb/
(D:bttcn t?nb wollen XVit / boö ftiran ^ain Paur/ ^ubcr/
öolbner/nod>anbcrjrsgleid)ctttft t>nfcrm JS^anb/vbet:
rtitt ^imbt haben noc^ halten/ er foU aud? ben bey bcni tag
anlegen/ober tag v»b nac^t pmgl ansengen/ ober fonfteti
verwarn /aiiffbas berfelb lymb nit gen boIt5/5öx>eria^
gnng tjnfcrs Ä)tlbp:at9/obcr anberer o:t $ü fdnbm ianfi
fen m<5g/poef> wo ainem armen tViim bas IPiibpja't bey
tag ober nad)t in feine gelber s« |ch<»ben gecn irif rbe/ Öo
mag bas <iin yeber mit feinem j?nnb feiner t7ael)paurft
^mnbcn wol borauf^ jagen / es mag mxd) mu ycber paurf^^
man 5Ö verwarwiig feiner h^rberg/ feinen i^mio bey beu
nac^t/wo er nit gebniglt ifl/ ablofen»
2f uct> wollen tTir l)ierinneit fonberlicf) bic p^e^mt albrt
bie armen leöt jr vit>e vox ben pern t>ttb XToIffen bebilte«
ntifffen/rnb bii &l)waigen/©ef)rtffereien vnb 2iinob/
md) mbit t>wtter nit begriffen/ fonber anfgcfd^lolfctt
^ Vnbwdi
X>ftb welc^cc pam^tmnUp Vnftv gebot 0ct?ceIicl)ei:
xczif^ vbmtitn/vnb alfb/wie obftctmt ^altn wurbc/bcc
foiIt)Wfd) fiin (BmdytQokiQ^it / fo offt et* foldyevbm
fen/vmbad)t pfcnrtmgrd)ivat:^a- möiti^ vnfw £rtnt>f*
<
>•. ^
Wi t)trcm ^ucß mbct txacm t)on ^an>^
6l CXXVI
Ott gauwrc^f^anffm
ficcfiucr bßwmb er«
fiin&(n/bant tr yebcr«
Setttnbm^nm'ct:«
d)m gütecrb^treotb«
ttutt0€r:^rtkcn/rnald
Imn biejßbectnm*
pcrfdjflfftjögclrtfleii
mjcbcn / bie crbrtrs
gutmwrtttble/Awc^
free <?«iibwcrd)8^«nbi0 vnb crfam/aiiffboe mcnigflic^
mit mughcljcc t?rttib getreckt«: 4t:bait fwfc^cn tvetbcti
moc^t/ ^0 bcfittbt fid) abci* m crrfarung/bae «nncrcgts
ßltö vnb l<5blicl> I^ccforncn/allent^albcn im Ärtnb bcy beti
^:>ai^wci:c^ett gcoflid) mifpwucbt wicbet/ brtmt vbcc
bas fy ctvro vil rn$imlic^ec »ngebüclic^ci: flwflFi>nbci:
«martbccaigcttsgtvaltsrtttrtei: »owriflett vnnb willige»
berC>b:ig^itf«mcmm/t?nbcr(icm fy|id>/bic/fb tYiM*
fjcc bewerben tJftittbaö^iittbweccl^cinjclfomctt bcgcm/
nir Ml m mit vb^maffi^w fii)a^mB vnt> jmiitg/fonbec
and) mit rttifp40 tJrtb mtmöning rng w$nli4>cr/ vergebe
ita* vrtt)V!mttQ€t:tnrti(Jci:(Jitcf alfo5Öbc|fy>tt?mrn tmö $ö
bd«t>ett/ba6 biefelbcrt/obfy jtct QQfib/idli^ait balba-zbcc
t11<wfJ«:|ct)Af|t nieid} auVoig/ö^miocl) öcrfcloen aliain
b^rumb/boö fy |o(d)c vbetfluffige pngcbitrUcf) ymn^ jil>
cj:fc^wmgcttrtrt:rct:m«5ge/ot>ci:getMc^tct: rnnu^er: ttUU
fUvfftictvi\Unt>iQ femb/mmtglii/aiid) ctwo mit fonbcint
fp ot rn itadjmil/bmion m^qcfd^loffm fein milffcn/X'nb
jpanttrtbecyclcitgcc folc^s jugefcbcti vttttb geb«lbet/yc
merjcnuttuttg/vnbfonflallcday b|ci)w4rung vnnbvtt^
r^tbmrrtiif^cmtolgctt würb/ S^criumcl) i^rtbett VOivVns
mifTget^^ltitcbemtfc^lagmtgnnt vnfcc jiattbfcl)Af]t vcr*
fllid)«»/ Drtbgebierett bacaiiffaUcn rimb ycbcn (Dbjig*
rm'm/brttimbct'obbcmeltc y^j^inbvrercf)^ jimfftcit fm/bas
fy awff bicfclbm fonbci: gut «d)tuttg r nb mi^nctrcf ctt ^^/
ben/ctttltct bwm fm vtio vctfä^m/bumit obbemcltc vü
<wbere mi^b:cuc^/wo tJnb irte bicj elbm ycbes OJts erfim^
b^tt/gcrtBlic^ v»b alf polb rtbgct^in/miffecbebt x>iib pfco*
l^in folct)c f4i5«ng i?ttb o^bnung pirgcttomm wcrbctt/ wie
bicyebc9 o:t8 ^mtmmm m^ jutn fwcbcriic^flcn/ crba*
ret: götcc policey am bicttfllidbflen/ ritnb bcm atrmett
^mib)»?et:d[)fm«ttci:trrt0lic6 vnb Uibcnlic^^ fein m%ai»
5Pai)oe Der s#ettcftm
gattMDcr4
^2rd)bcm cmd) bie ÄiJmifd) :Rrtyr<t:Iic!) tnaycfJrtt/
^ \t)nrerrtncrgmcbigfiet: ^e« tmnb Detter/in bem
^eid)f tag/ fo bcs ncgfhicrfc^incit/ bei: wenigem 54I
ftd>tt?ttbviet:Qigflen 3ac8/ 5Ö äugfpucg 0eb<?lten wo:«
bcn/mitC^öcfucfiett/ jtirfien vnnb ^eid)ffi4nbm be*
fct^Io/Tm rnttb gdbottcn ^/b«6 bctgefci^end^ett rnnb
viigc«
al cxxvii
vnb nit mcc gcfj^jrm nod) jugelaffm wct:t>ctt loUctt/XTci//
Moln^ie^en vnt> geilten bewarben vft^ibnt/md) bef t>alb
fontxte iVimtMt in CmicC mtfgccn laffcit/ 0o n?<$llcrt
XXhi: balfdb i)kmit <md} wiber i?<mctt>t ^cn / vnnb i(i
nod> vnf er: etrtßlic^c bcuelclE) vttitb mmnmtg / t>aii in vm
feritt Jurfietitpitmb fold}cm alknr^alb vnrtbbwcl^ßu^
pTAGfö 0clebt/»iibf(;m6wcg8b4wtbei:0c^rtnbeit/ JDa'/
mit «bec bcrfclb gmain 2\cid^9 bcfc^luf rrtnb ^^ayfedtc^
gebot alfo m frtfd>cc gebccl)tnuf bleib / vmb ftd) mc^y
nig^üc^ t^iwnad) jmc^tc»/ xMtnb nicmrtttb mit bcc \?ij^y
wiiretti)rtJt juentfc^ulbigctt b^b/ @o ifi bcffclben 3tt^/
^)alt/irt bifi vnfit Äanbfoibnmi0 mid; verleibt/ *>nrU)
lĻttet <ilf>.
Wieweit m bent ^ciltgen ^^mtfcljettHcicl) Zmtfchet
t7atton/0emattt5lici)inötetttrnb .flcrfctt/b^rmn ban
hi^w 0e|cl)encfte vmio vnQcfdymche ^mbxvctcb gci
Mteitwojbett/ von wegen ber: tMaif^eröon/ (BfcUm/
rncd>t vnb lel>rf noben/vil »nt^jß/ tt7it>ei:Tvillett/ nac^tail
i?ttb fdya'om/nit alUin vnbc\^ Inert felbs/fonbei: (xud) $xvi^
fd)m betrfelben ^anbweccl) tUaificm xmb «nbent/ fo at^
b«it *Jon inen mif berait/0emad>t vnb gefertigt b^ben foU
len/t?ott xvegen bee milfpgen vmbgeens/fcfjencf ens vmb
jerung betreiben tn^iflere @i^n wib i^nnbxvercbf gefel>
lenbi^bervilfeltigflic^entflmtben fein/ pemn^cbwol^
lettXX>ic/biiö jnen benfelbigen gefd^encften rnnb t?nge*
fct)encftett ^anbvcctdym/ als vü ber in bcm bailigeti
^iid^/in ötettenober anbmt j^ecfen in gcb:micl>/ bic
<>anbwercl)f gfellen/ fo 3rtclid> ober ron tllonat ^t ttlo
ttot/rott jnen bm frembbe mtfomenben gfellen/ bii bicnfl
begern/t>nbbiefelbenbienfi5Ötverben/x?n5Ö rtnberm bif^
t>ererw^lta>o:ben/tnallwegflbfein/ VOo aber yemaiib
V0nbmf(lhm frembbenanfomettben fjanbirercl^f gefeit
l<« in mmr Ober ma;0tet ober JIccfcn anhmm/bunß
K Uli ob«:
obcTAirt tnmflerbcgmt/bei: foH (tcf> ollttjcgm tJonfoI*
^ct: (ac^c wegert/bcy bcffclbctt fein gelernte ^rtttbwcrd)f ♦
jwttjfr ober ©mbeiifned)t/obei: wo f «m 5«nflT ober @m
bett w4i:e/bcy beffelben ^anön?et:cl>fge| eilen angenomert
VÜKtQ vrtb ratter/ober bey bem jung|le» tlTrtijtei: / fo je*
betr$cit beffelbe ^AUbwecd^e fern/ober aber bey ben jenen/
f> rottrtmer ycbm iDbngEatt b«c$u veroibnt feinb obcü
wa'ben m<5e^>ten/rtn3aigt'/bcrfeibig ^mfft ober Otwbcn*
^necbt ober Angenomen Win vnb vatter/ober vero:bem
renfttrficbfelbs/ober burd) fcimn Üncd}t ober jungfidt
tnaijler/ jbll <md) aWban/vnb so jeber jeir mit getrewem
peif/i?nbtt?iebero:tber gebMUcbifl/bemfelben anComf
mmbm ^anbtr ercl)f gfelln/vmb bietifl vnb am tXhifict
befeuert vnb wccben/m aller maflen xvtc l>ieuo: bte erwcl*
ten /:)rtnbrrecd^f?grelln vnb Ptted^t $ö leberjeit get^an l)ct#
ten/t)od) foll in rn nad> bim allen/bae famentlid) fcben*
rfen vnb jeren/jöm an vn abjug/ ober fonp in anber wci*
fefmnswegeljinfttrtergepatt werben. tBe follen «udS^
«inicbe fJraffen/ron obgemelten gefc^endftcn ober nit gc*
fc^encBten i^tmbwerc^/ tHaiflers @(5nen vnnb ge/cl*
(en/ nit nter fürgenommen/ge^ltcn noch gebwucbt/ ane^
iainer ben anbern weber fcbme^>ett nod) auff vnnb vmbt
rrciben/nod>t>nreblicb matten ♦ XPcldjer ober bas tl^#
te / ba^ boc^ nit fm / fo fbll berfelb |<bmel>er folcbs vot
bero:benlid)en (Dbngfait beeoits auf film/ ob aberbet:
l^ierin vnge^>o:fam errd)i«e/ ©o foll er von berfelbet»
Objtg^ait / nad> gefJalt ber fachen geflrafft / t>nb für »?tt*
reblic^ Qe};)<ütm werben/ fo lang vnb ril/bipboö/wte
ob(?et / attfgefilrt» iBe foll mcb ber ]€ni^^ / fo g<^/
fcl)nmd>t wo:ben/ fains wegs anfftetriben/fonber bey
faimm ^anbwercbgelaflen/viinbbic /:)attbwerchfgefel
len / mit vnb neben jme 5« avhaitm fd^ulbig fm/ fo lang
bif bie angezogen ^niurien t>nnb fd^ma^c/ gegen jme/
wie fid? geburb/er<5n:ert wirbet/ Vnnt> xvct$ foitfl aiii
yeber fpntc^ vwtb »o:bwng jß bem anbem vmb fa^
d^cn/foaitt^anbtwerc^ nit betrifP/t>ette/ober jßljabeii
»ermai^
• .^ft:^ ^■- ' l göl. VCXXVIII
vevmmat/bit$ folUin i'ebct t>o: biet (Db>/g to obci: JTe^.
cirert /örtrin fy bctccttt it^erben oöcc ftcl) cntl^altn/vnb vmh
fiidjm ain gcfd)cnc^s ober ntt 0cfcl)cncf te ^anbuxtd) bc
Irtngcnb/ro? bcc ^wnfft obcc bcmfelbcn ^anbivercb/na^
0ötcmecbai:emb:rtttd>t>er o;t/ it>ie fid) gcbörbmiftmge/
3Dri n?elct)ct: tn^ijf ctre @0» Ober gejcU foki) obgcmclt et:*
fmtmii(?vnbvcr:tregmtrtnncmcttnod)^Itc» wolt obeu
sriitbe/bccroU int Acicl> tCeütfc^ct: notion/m ötettcit
Ober Jierfm vmcc jft <\tbAitn/xmt> folc^c gcfd)cncft^e t>n^
intgcfc^cncfte^anbwcirc^jcttreiben mt jögcIafT^:»/ fott^
becmtfgctnben vtibwcggcfc^afft xvitt>m/'D<Kl)xv0m
ittc^ei:|ic^bcfc^werbbcf«nbe/bcm foll Vttbettomen f««/
fid)fiitt>ie nccb|l(Db:igtait $öbcri!|fdt/bflr«rt<^(ic^mc'>
itigf lid) l>;;b£n ^md)Un/VOw xrolicn aud; brtö bi'e ^fliib>
wetrcbfHrtcfbt vnb gefdlcn/bcn tllaipcm nitembrngen/
xvAO vnb xvimilfyinmycbaitit^dcffmvnb ^ütmäm
geben/ Pod) bA8 bie tnaiflei: jcc htc<i)t vn gf din ba-ntÄf*
Jen b<^ltn/b«ö fy jötlagen nit v?facb \^Ahm / batin bie (D>
bn'gf aittt aiid) yebee^eit einlH^cnß tbün foUen/Poc^ <iincc
veben (Db«gß;;it/ro2\eg<iIien von Vns vnb bem bf iligct)
Aomifc^en^eic^^at/rnbenomen/bife vnfet o:bttung/
nad) mnes yeben tmbs gdegcn^it einjujic^cn/sitirm^
gern t>nb$emcf)lgen/abec in Uimn weg 5Ö cr^Q^em obc5
• Qmca 5llr(icuL
nicmcrsct)mnoc6^ü3claffcttö)crwnfoll,
0j/ Sö mid) bif ati^ct: in etlicbcn ^rtnbwecd^en bct? mip^
^bmnd) gwef t/ bae bie ttlaifler Iren ^janbwerdbf gc;
feilen in ben ganzen tCercb woc|>en/ am iXiontas ain
^eyec PnmiJ(figgattg^wbettj;ulrtffenmi!frf»/t)flrrtu|> vm
billid^evetfrtumnöf ber Arbeit/ aud> rnnothirfftigc $c«
r»ttSvnbanba:ttac^tmlmiolgt:/ @o wollen XX)icvnb
V ; ifivnfct;
gebcn\id)tc mnlfiggattg t?it»b fcycc «m tHonrng C^*^«^*
cl)ett fybcngöten tnoitt<i0 gcncnO obec a«c^ an amm
rtttbmttag/allent^bm vnfcmt 5öcP«tt^umb/m t?n>
fem @tem/tn4i:rfttt vnb (Wffm Äattt) gcnijUd^ctt «bgc^
t^mt/t>ttbben^attt)tt?ci:c^sf rTccl^mfains «?cg9 met: jugc
laffctt Rocl? 0e(l4ttct werbe / ©ottbeu wclcl)e fid) barübec
foId)ett gut ett tHoftt^g jc^Un vnbet:(!een/bie foUett tm^
nmb Qcfitpafft w(\pt>m*
^/£9 |i4> 4ttc^ bte ^4nbtt?errf)ffnec^t irt tmfetit S»tet*
0^t<ntvmb iTiwchn jöseiteti rnberpee»auf «tgnem
pttritemett vnb mütwüim/ gemaintUd) all m aincnt
^wbwet:4> rtuffjöfleeti/m mamung/jren tHrtiflerii wei*
rer itit $e4cbaim/eö werb txtn in bcm b49 fy^Vnemeit/ba*
wo: nacl) |i;em begern ge^wttblt/ vn vermainen «l(b on bcc
(Db«gf4iterirt«bett/mbettfrtc^ett |r felbs 2\tc^tci; $efem/
Pef falben $n bichtmals in bett ^attbtperd)en/5wird)ert
jnettril jcmngvttb vecfawmnuf ber ^mtbvpeccf^arbait
ccfleen/ ^emitad) fo ifl r^itfer mamög/bas vnfit 2tnibt*
leut/iiuc^ Äurrgecmaiflei: tmnb K(it i?nfei: ötet vnnb
tnßi:c0t/fold)g fUmn nit mec geflotten/fonbec bte ^<wtb^
weccbf f ttec{)t ober «nbec/bie bes bey ben Aitbern rtitfengei:
vnb yebec fem/itacb gflalt jtrec verfcl^ülbnuf flwffen/riib
mit bett anbetrn ^aubwetrc^fftiec^rn x?er|a)atfen/ jceti
tllaiflem wie voj/weitecjö arbrttm/lPelc^e ober folths
nit r^un/vnb bmritt wiberfefTtg fm woltett/biefelben foU
Im a\ pbaitn in rnferm £«nb furter f am glatt babe»/ rtod)
iftenlr^anbtrerc^ mtonbcm oitcit rnfere Sanbejöar«
battn sugelaffcn werben*
^öfoll
Ol CXXlX
IBe foUc and) ^mfwo Uin ^Attbxrecd)pftted?|: fernem
tnaijler on geg«mt>t v:frtc^cn/vnb wibcc ^anbwerd)f >
gwott^^it aurnicctt / i5ef?0lcid>c ««^^ tain ^rtttbwac^f *
man bemmtbem ort willen vnnb wiffen bec (DbJig^ait/
ba0 ^anbwerd>nibcrUge«/ IPcIctjet: obecfolcbs rbet*
trem xmbmt ^rtltett xcüt^/btv foU t>on ferner (Dbngf ait/
md)Qi(Ui\tbiev^icd)moa\id) geflcAfft tpecbm.
föo(tt)ttr(§cn/t)nD anwn ßanwcf c^crn/
aucg @«rcm ouffm (an^
^tcMelgcittö)c6cr/8So(ö)ärcgcttt)tttt&io&«^
aM|fmlanD/)rc§attt)ft)cr(§arf)atm m^gou
l^^B mag «ud) <tm yebei: Zmbmmmb Jnwottet:/
NJ^fcm Jleirtwerd) vnb VM/ainen jebett IPeber/Zo*
^*'bcr ober XV0lxüikd)m auffbem (5m fit^mt/vmb
ben lott W0l vmitd)m vnb atb<xitn laffert / S>ergleicb m<5^/
gen biefelben PPebct/Äobec vntib PPoltv«rd)e» «u^f bem
Unt>/ inen felbs in jre ^nfiifec/ bie nottncfft mic^ n^ol iiw^
cl)en/i?nbbiefelb)i; rtrb<»itx>nnb rtigen gen?«Vd)t/ Anbei«
im nadjpecn in bern4t)enb»)mbfyfii5enb/5« berfclbcn
rnttbicec^AUfgefinb notmtfft/wol vaUuffm/ Zbct
md)betn in mAnKl)ctUy weg fiüfd) vmb betrug/ bM
mit gebwnc^t mag werben / öo folUn biefelben flcim
wcber/ XC^lwiiicS)^ vmb £obcr tmm füt^Axrffba^
mit
mit tmhcn /noch offcntlidi} fml ^«bcn/ee fcy bann bcrfclb
invnfcm&ittmvn'otXldtdtn/im ^yanbxcctdy •cnn^y
^ünfftn-ß^süaifin / vmt> iaffm atbait nad) bcrfdbcti
ötat obct: tllaedte gwon^ait bef4wtt?m vnnb be$ar/
dym/ IW^eaberbi^ gebot i^bcrfam rnitb nie l>a!rcit
wucbeti/ bie follctt j^ce (B^m:«/ tCöc^ ober £oben vm
xvoidyt/vnb fo es in vnßm !lmbgmd)tn gefd^el^c/Pns/
v»bmbcn/:)C>fpn»«:chkn/bcm ^;>0}^?hirtt:cjf)8l>ecm$ü pu}?
verfallen fem/rnb brnr^ö bucc^ bßö AvinbiVerrcl) 0t|?vaf|t
weibctj/ ^ocl> bae foid)c txs^ymbxvctdyefivaffvbw
5n?cnwnbb:eifftg tnönd^nei: pfennmg nit fcy,.
5lat)cr 5!lrrtcu(.
ÖUnb nad)bcm fid) bie Jlemwebet; ft« ctlid)eft o:teii
t?nbet:({rt!tbcit/bcttcn fo PiVabcy gmadyt/ vnt> gcai*«
büit vct^inbewitg söjefilgen / rtud) bie airbrtir beirfcl*
hm "Ditabcy eiitiberjelcgen/ Vnt> XViv <A>ct bmd)t fetnb/
basfold)« «tbait b^m gmmnen ttlait ju bec beflrtibimg
i?afl btett|?ltd> vnnb ttußlicf)/ öo ojbitenIX)ti:fmt mt
i>nfei:£4nbfcbrtfft/ weichet: pro^iit bk bcfttclren IDitdi
bcy attffl>acM8tt?etf macl)cnpnnb Avbnitnxvüi/bctf^U
U bwm vnmvmt vnb vittier^inbcit gelaffcn werben»
Qtim Wml
©aoMc ^hkm$ bdhnt (Bcö)örc6 mt|M
(^2(ttn rtls rnörtttgclrtngt »?ttb jö mmtwln fijtfom?
•O^ men/wie bey ben £em Webern in ben gew«r<^en/ fo
l'nen vcti^nt werben/rtllerlrty gefwö vnb bmiig gefpiirr/
vnbob
big/fo w3Ucbod>|oIc^s beyimii wenig atige/c^eiiwct:«
bett* pcmn«cl> gcbtetcn Wc t^icrntt cirnfllicl)/ bttö bic
S.cmtrebcra«Km)cbcttfcm 0öt0arecf>t x?»nb gettcwU^)
Ottc rtbtcrtg vttJtb mmtKwngarbrtiten x?ttb rtufwuccircn/
<wc^ brttmit Uin vtMttivo ober gfhc nit bwuc^cn/ Vn auff
brtö folc^8bey|nenw«ccfUcbt>attbt0e^<ibt werbett mw0»
,(3ofbUettrt!le rn»b|ebc (Dbngfattnbeir n)ebei:/be|^)d>
ber/^cfletffigfpectjrimbfttribrfc^rtflt befleUen/Xvo fic
aucl)amicbgfm-obet: betcilglicbe ^nblung beyaiitcmer/
fAr« / all^bann bettfelben nady gefielt beö t?erp?ccl^en6/
cm|IIicl> vnb viiiwct^lßplict) (Irrt/feri*
^tcmcrn/ pttb attbern ganbctwcfß.
Iwmm6(cct)nb(0arcfm
tt\^^ otbttett Vttb w^IIctt mic^/ baa bie jvfcbec r<> jTul^
jXjIettitöc^ fSrbcit /a«d) €ö(^fc()erec/ Weberei: / ößt^
icr/ J^iemec / vnnb <»nbet: bergletcl>ett ^«nbrwercf f *
leut/m rnfern @tetn vttb tllacc^n (>eöf Itdben fit5ett rnb
tt?oncii follen / B3>od) brts btc @tet vitb XYiAtät / bey ben*
felben \tm (^m'otxüadcvn bucd) gö^ »nttb notturffrig
/ai5 r»b o:bnnng b<ifob feyett / brniiit ff e / bie aw{fm S.«ttb
mit bei:beIott«fia nit bejTcbwrtcett nod^pbcmcmw/vnb
0crecl[)re gike whait fiiAc^em
T
' /^ficauffmßa«t>angcfc|fnfcm/
ff\ (D rtbci: Cöc^fc^eret/Scberet/Srttlce/^icmcir/^bci:
IXjö^^Ol^t^ {Drtnbtwecrff Icut in (ßcnc^m mifm £rtn&
fiQcrt/t>nt> )i:e ^«nbtwewf öa/clbs rttbaitn w<5ncn/
bte foUcn ^anbtweccf ö gcnof fein/ vtib fold) jr gemachte
Aebait / wo frebie/aufföm offen tTOrcftn wie vo:pcct
t>ectmbcn wollctt/roiuljöbcfc^jawen gebort/ 56 rnferti
ötetit ober tUarcfm/jnc am n4d>f|en gelegen /b4 gc^/
fc^vrome Äfd)aw feycn /bringen / bic und) benfelben/
butrcbbieveroJbhtenBfc^rtwet/n«^ ^anbtwercJs gc'/
won^ait/getcewhcb befcbawt rrecbc / ^ec rnbefd?rttrt
foHcrt lie/awf icep XVct^dfli^t/nid^te ßt nexve vd^Auffm/
nod) newe arbait macben/bann mit bec oibnwngvnnb
maf m ned)(f em 2tptia)l begtiflfem
imcittfcimgou^mösar
] /C^ mc^^ i'me mö^f m lebct Srtnbmrtn/er fey l)o4) obec
' V^mbem (ionbö becaurfm Äanb^ouf feffig / bie flai*
bung r nb anbere ju fm t?imb fcins ^>lwf gflnbe not^/
tnrfjt/in feinet l^ecberg rnb mjf feinem seüg/ burcb ainen
be|?eltai obet gebingtcn ^flnbtwctcffman/ wol rnnb
^> »mwetwctb
{ymUwctdfman bett er alfo befielt vnb bwiic^r/ ^ttb*
tt?er# 0Crt<>(?/ vnb im £«i jb b w^feffig fm*
V \ V
@*cnt)cr SlmcwL
cmbcnmügm*
CV/^cc bcn Bt^icm fo l^ichrerct? trctbett/ vttb l)m)prer*
•V* fiS R^"/ <>^ 0l^»<^ ber/elbett aiiiet: im ^anbtwctd nit
jögelaflctt tD^c / foll battttOC^ ^cßfttt wctrbcn/beti (tt9
mm imtm vitb^ttwortetttbcs Äanbö/jc IMaiOit/^Ml/
CiMrtet / »Jttrtb 4rtbec0 $cpcffktnvnb ^cfUdktt / Zbctnaifc
atbait scmnd)in vnb fail 5el>4be« / foll jtteti bie weil fU im -■
^^bm^erc(»t( $il0el^/feti/0enQt;9 vjsrpomreitt»
LiEpgIctd)citmogttfi'd>bie^rtt:beivrortnrtittrc^4rQ
'Seinwatrnbber0lcicl)cttfet:be»/<wcf)bicCumctfli'/
cEecfo bcmrtcmen paw^man offt^u göt«« ff<»ttctt
fommen/ roibetr^rteu maffett / mit jtrem färben vnt> flic^/
werdmiff bem JLottb / awc^ wol vnb vtmerint erb'^ltitf
5 ^ P:ittee
©rtefgiinfft^^
0.'>:>
'>»''>.'
Mm CttuL
S ■* "i .jvA»t' ^"^
Q|(>^2(d>bcm ctlid) jeit ^cr/t><i0 tPüIIm 0tt?rtttb m \n^
3)£ l fecm Jitt:ffttt^umb / bmdt) bk X>nbct:r^rtnat vnb
"^ ^3!ttmK«<r<iw(fbcm'Smtb/rnttbin vttfcm <i«c{f^
ßttbewt (g^ericbten rnb ^ojjroatc^n pefcffcti/ mid)bitt:c^
bic (5c(l rt«ir«;l>4lb bet: offen 3rtrmai:cfr/)£lnweip rec«
iaöffr tntnb aiij^gefclntttteit ij1ivo:b«n / batmif mfecrt
Qtcttt t?nb tHrtccf tn/fll0 fic 1)110 bei:id)t ^abcit/ mcrcf Ii>
d>cr ttrtd)tail cntficet / Vii vomn rtbcr /old)ö niemrtitb biV/
Iid)ct;/b4riri bm Äucgeni in Qtcttt vnt> tTInw^n/ jufiect
rrtb 0cb«rt. ^ü» ^bett XPic Dna be^albtn mtt rnfo:
iÄttbfdjafft vnbencbt / rnnb iß bawu/f rnfcr ccn|IUcf>c
mmnnttg/baeauff bemÄflnb/allrtinbucd) rnfcr Buc«
gcr/<juf ben ©mn r imb iTiatdm/ rtbec foufl bucd) nic^/
mmtb rtttbcm/bAe tCuIUn gwanbr «uf gc/cbiiim/ vnbmi
bec l£lrt vccImtfjT werben foU, <:rtnbrtn gefegt vnbrtup*
genommen / was auff offen Jc^mävdtn bfd}id)t/ (Dbec
tt?o lemÄnbmiff bem S^anb ba6tLöd)nrtd) beciln rtwf?'^
jcfd^nciben ron aluv Ijcc im gcbwwd) gcwept n?4re.
JlPelc^ct^
^olr CXXXII
' tX?lädbcrÄbci;rolc^ött?i(r<tttIt(^t>bctfmit/i?ttbb4mre
bmretif wmt> /iBt fcy Ain (Saft ober inntroner «tfjm
Sanb/bcmobcc bcitfclbcn/foUc« bucd^jcb« (Db:i0f«it/
«m bem o:t <8 gcfd^td^r / fold^e j w tEdc^cr }ö (Iwff 0ciiom«
tncniva^bctu
«.'•>;..^r^j.^^
^, • ■• ^ -..•-■■ •
i3cx>cil(md)^(tfydtms gStci: oibti^ng tJnnbncfxi
' tig^att m allen gtverben vnnb ^bt^ierttftgen/oins
aintgett gleichen ^inmos nt4)td xi'entger bon gUid)«
tn^ffige <0n?id?ts/m vnfmti Jurflnt^)wmb von n^rcti'
tfl / vnnb bann ^emac^ in bec J[eifc^o:bmmg bic »erglci*
c^uttg beö (Bwid)t9/ buvd) vne ßtam^mmen/^o iß
ttad) fleifTigcr götet: erwegwng bec faa^m/bcf vnftt Ärtttb
fc^afft fwc tatlid)(tnQcf(^m/tM6fiiMn bie rttgleic^^ait
»nb vnöecfd^ib ber i£In abgetan / »nb <dU maf/anffbit
fi.4nbf^utec ^Inge«d)trmtbt?ctglidKn »perbettfbllcn/
jDemnad) vnnb btett^etl PPtt; rolci)8 gmatnem nn^ <m(fy
ccfpnef üd) sejein befiinbim/fo ifl tmfei: ntarnnttg / boe be«
mute llmtbf(>üret:i£In/fut;o^m dlent^benmvnferm
,yucflrttl)umb/von i'cembben rnnb ^nnioibigm/ bnrd>i
<wf/|aicamainigbefienbigi£Itt »nbmaf angenommen/
t?rtb in auf meffungbec 0eYben/tCßd)ett/£emen/pIatc()t
vnb Vnp\aici}tn /i?ucf> allei: anbec i^^or/ wie bie genent/
ollam tmb f am anberegebmud^t tt^e^*
; pamitattd)bif rnrecgepotfiicberlid)mba0wercFge«
Qogm wcpbe/öo w^Um XVit / WId)er enben ober^«*
5 t^ c^enati«
iid}0^ctQcbimd}iQQwcft/t>aea{^t>ann brtflelb in ncc^
(lern ttloi wtnod) t>atot>cppubltcation btf«:)lflnt>|?o:ö>
nmQ jctrec^ttcn/von öa* (Db?i0f «it bcrfclbm ctibc» vnfle*
c^ an anbcnt o:m bcy bcc (Db^tgtviit/ gerecht Abgcmcfjctt/
t)«felb|l ^m gebwd>t rnnöbcttX'nbctt^ncn tmtgctaili:
oud) fic^ bcffelbcrf pimc alUi» $«0cb:«id)w / crnPUct)
flep<>tcnwa:t>mloIU
3ft rof)bct:l>ait ober foHett unfecc ^mtptfiet mäb bvt
BratBucgf^AufcttTbircSrtnbftjßta: iBittmit folcbcm
flcif bcy jnctt «ttOJbncn vrm\> cr^alrcn / bamit t)ie vmbgc*
legnc md}pamm vnb S.m'oßi\n/fo^(xcd)m pfddytun^
vnb maf t)4Uon / bcbuirfltig fein / foldbs jet>et: jcit bafdba
rmb jmilic^c bclonung gelben vnt> bekommen mügem
■^Dnb tt?tett?oI mt ctlid)ctt o?tctt / 5n?ifcl)di bcr Xcmwrtt
Vttt> (^nbcucc i£ln / bif ^ct i^nbccfcbflib gcm<;d)t / @o foU
bod) fold)c rttbet:|<1)aib duc^abfem/rnnbAlUötwicob*
P«l:/a»ff£<mbf^urct:^lnva:gUd)c» werbe».
(croecr ^itut
mtbin VW öm^owfwcm,
^vfier ?ltttctt(.
^Olt CXXXIII
yiWjCäarcfcbillcn/bcpinmfoti
Jf ij ««ii/tn<i»mern/50lncm / X)ngelrcm / (Hecic^ta
'^'^ vnnb (8(ßmfd)m}>om / mdy allen Atibcnt Ptifcm
2(mbtUöm twb 2tmbtftte<^tcn in vnfatt ©rem vnnb
ttUtdtn nit g^mm / mi<i} Burgcritc^ ^nbl ober gc/
wcrf)/»?Ä)a:t>cr0m rnnb tTMrcft willen/ neben jitctt
tnec betreiben/ ^ n'4t:( bum auf altem 0eb:aucl; anberfl
Qae&mlüanbfarcttt/ ^mmern/Sömfc^*
febril pnö anDcrntjae Iwwficrn nie sc'
^^2(4>^em iettvo tJt! i<mbfmrer t>ttb Cmmetr micb bt<
5J V2^ömid)obet: Ämic^fengfeter vnbflnber mit^llet:«
lay pfenwet:b/Crame«y/ vnb Ö^pe^ctrey in rnfemt
£anb vmb5tc^)<tt / t>k ju pfen wetb anflfbem rucf en xmnb
»Ott ^wf $c fyiüf twgen/ bie man <;)mifierer nmt / vnnt>
bmninbci: vttQ vü @op^iec iifm angejomt wciben / t>it
|t:^f)tnanfU)af)l^nberli4)5Öben Ö<$jf}fm vnb 2(in<5*
benbiingen/rob jcs gefallene bie armettjcüt mit fal/cl)em
iSewwf^ t>nb anbern pfenivecten/ auc^ ^In/ WUxpvntit)
i5wid)t manigfoltig betciegen/attd> in abwefen vrthb o«
ttjiffcn ber pauif Icut t?nb gmaittm tTTans/ mir^erfc! bm
XOeibem ^imli4) vmb @cbmal^/ ^f / S^<id)e / rnnb
«mb<t:e gmmne pfenwcrb ^ttbtt>i«^cn / borbucc^ bie p^t^
r 5 iiij mötcfj
)
\
Ammm '
ötem vnb Ulatdtn / aud) bie (Cwmcc/ Cud^fc^ncibf r/
Cöd>m4c^et:/J5.obcc/p<;cc^rtnret:/5.cmwcbcr rnnb anöec
^onötwccc^er an jtm gwerbctt vct^mbctt / IDnnb t^nfci;
5<$Ut?ttnb rflcötgcfc^melert wetOen/ "^atauff fd)A ffett
vnnbQcbktmXVitemflUö^vnbxü^ll^n / ^ennn förntt
bcnfclbctt €rAmct:nvttnb ianbfacent brta ^wfiernnK:
tnec gcflatt/fpnbccjttett ernfilio) geboten werb/b^e pc
bcy vctiitmnQ ]t(t Ccrtmcrcy vn pfcnwabeit/ biegwi^iib
Itc^m XX?oc^cn vnb3m:m4i:dt/nac^aittc0)cbcttOJt6 ge*
bmttclbvttbo?bnung/bo4) mit roiwifleit vnb wiUcnbei:
^:><nfd)4fitbeffelbcn OJte/baimt bc(ud)Ctt/t?nb offenlid) je
tr^t: x?rtb ^cnwccb faylfy^tn* Pod) w<5Um PPtc^ic«
mttert/bte^d)otnmid> anbcr bUmit guter t?nb gcrcc^*
tct w^ac/tTcrnl id>ert/Cgiolb/@iIbci; /©rtmrtt r nb öcy*
bcrt/bic Cl^flecrtib tB>\manfft^bcß<i)mnit bcgnfltn/
0»bq; bicmit mif gefd^loflm fyibm*
V.-
<JV.
linffterEiM
Öom6marßt)«ti06c^
rnn^
;0t cxxxmi
«1^ tib rtlö (tc^ nteonoln in (xfumm btfyn'om \)üt/tAQ
^ -Jdlicf) Ärtufficüt / Cwmec/ md) folc^ obgcmelt
in bA3 £anb burtflen / öaffclb m« ungerechtem v»b etwo
mit fc^eöUd^em ^ufd^ fel/c^en/ rnub alfbbcn gmAmeii
tHrtn brtmit bctciegctt / VOcldjm betrug «b^ewenben vnb
5Ö fiitfomen/öw ^oci> nottwc/ft PttbbiUigtVwt etfoibert;
öogebietett XX)ir in allem crnjt / bas fivpan in Allen ötc*
tenvnnb tHnrcftn vnfecs ^«r(lntl)umb6/wobe|^lb/
\;)iimz nit fonbec o:brmng ««tfgetid^t f cmb / etltcl> ber fit*:
dycn V(\fim^i^pttfomnvct0zbnt werben /bie allcrlay
ißvüiit^ vnb öpctjereyen/in txn 34« n4rcftn vnb fonfl/
aie offte von noren fein irill/bey bc» ^ceinbben t?nb 'Jnm
lenbi|d>en %imff[mn / Cramcrn/ ^ßnbfarern / vnö anf
(bcm/ fb bas (B^amij ^öuerf miffen farlcgen / «llee fleijp be^/
fdyaxüm vnb probieren / Auff bßs es gcrcct?t / frifc^ vnn"^
vngefelfdptfey,
i£$ foll AiKl> Uincm frcmbbcn 'Kmflinm/ Cvamct
ober Jlmtbfrtrev/ rtinicl) geflofTcn (J5TV>ürij ntcr in vnfx
^rflnt^um^ jebnngen/nod) iyaimlidy ober Offenließ brtfc^
inn $ö«crf rtuffctt gcff rttt iverben/öonba* l)icmit bey vep
Infi beffelbcn / crnfilid) xxrbotn (enn lX\ld>e aber mit
<5wur5 inbrtö ilrtnbl)«nbt^icrniv<5lleh/bie follen boe
x?nge(lo|fen/gattQ x?nb rngefcl fd}t / o|fcnlid> fayl b^en/
bod) bii OhiigJ^ait befjclben oite / ober )re vero:bntn/5ft*
üo: bßffelbig «Ucö befd^awenrnnbpjobiem laffm/txf^
gleid)en loüen »wd) öie (Dbiigfßitcn rtuff bcm il>mb )C
ficiffig ad)nmg l>aben vnb beficllen / bam it |old)ö wie ob^
ftcct gegolten / vnnb t nemanb m ir fold^cr frtirc^m wal^re
betrogen tt?crbc*
^nbcr 5!lrc(cul.
l^aimm
\
\
boten i|l/ba9 ^mfucan^m gefccbtor/öonbcr Allam
wetfftT vngefcfbtct: Qingbci: imKcid> fayl gc^nibt ober vcc
Irtuffc tveröctt foU/^o wMlcn vnb gebieten XVii^ / l^Umit
ccnjilic^/'baö es all Jnn vttb 2tüf lenbifc^ 'Kmfflciit vnb
Cc^jnuT in vnfcvm 5üt:|?tttt>ujnb Md) rtlfo galten / tl^ni'y
lief) Fainetr amieben geferbten ^mbet/ barein biing* tl^dy
bmrinn t^aimUel; noc^ offenli^ per? miflv
Qmccr 5llmcw(v
?Pottgc|iogttcm(Btt)örQ^
y^öronettrtuc^bie^nlenbifcbettj^auffleü't i?nb Cw*
tfj^mecitt ötetn t?nb tnacctm/memanbauffmn mal
vbct Vialot gef^oflen (Bvcüt^vnnb ©pececey rer^/
fauffm/vnb bie ^luplenbec trie obgcmelt/ gar f am gejJop
fcttö f«yl ^oben/noe^ ^ingcberu
!lX>elebe aber tribec fold) obecjelt xmfut gebot in ainem
ober mer punctn banbln / benen foU burc^ ain jebe o?bnlt*
c^e (Db:ig^mt/be60:tö/bac3gefd)ie^t/fold)e waarge^/
nommen/vnnb fouen auch ainicbeday falfcl) gefiinbert
würbet/ berfelbbrtrju/nad^groffebee rerp;ect)enö/niit
allen) ctnfi fel)w4rlieb ge(f rafft werben»
riertec
i
I
£<A, CXXXV
'3t:w^nettrtti<* b<>9bic^«drt0/Btocf«irc^/pI<i
I tcie/^awfm/iajC/tJttb <mbcr gcfali^tK awfftcbcd^
ti Dif c^/w?ebcr in Qutn/XXiat<Xtnn^ atif bem
£mib pnbfcl^tt?t ntt t^er^ufjt noc^ ^ingcgcbm/Öonbec
Allemal jßwoi biiixl) bie bacjö X)ecoibtttc mit fonbcrm
peif mb auffmerdcft befic^ttgt /rnnb was rngcrcc^rs/
ßincEcts ober fmilöbef«ttbctt/bA(Ielbt)crpKtttobct:fc>n(l
«pcr'SftuC.
Wk
\
\
ao-igunlfc^övg.
{JVY^^t: fd)cif^n vrtttb ^cbictcit/ ^a^ nm fntan/in Mmv
'^^.mug v>«>:auf gifljngnct: vnfct: Jg^anöpot/ pon jet>«:
(Dbn3^»«t fortbcc gtfc^wom Jicifd^blc^rrct: vcv0zt)nt/
vno Ai% tM\}mi OJt ainid) Jrlct|%/0t:<f otx^i: t*lam/rtuff t>en
t*4it(f gefd)i^c^c Ober vcrfauflt werben foU/ es fqp öAitn
juiJOJ Ourd) bic vci:o:bttt» j^iei|ct?b|c^rt wer/ Icbenbig t?nb
roömotturf]Tigf iid) \?nb mitfidf befid)tigt/ awrf) gerecht
*3l?ltb 0cfimb bcfimbeit/ b^mit b^rauff/näd? öiiicd jebeit
^eifcl) gute ober le^c/mn imbfrfd)it>Uc^er (ä^ genwc^t
i xvcrbcfunug/ IPo rtbcr mit X)iec^ burc^ bie vcro:bntett
\Släf(bbfd}i%xvct / Anff ^m ^auffsefcbloc^ttt vnteuglic^
»»i:amoberrd)rtbl>4f]rt crfuuben/ b^ffelb fol! $uuermei5#
gett inr $ügebif|I:n noc^ gejiamt/ fonber gej cl;ivcn$t rnb
i weg gctriben ivcrbcin
i:>4mit4uc^ AuffnJ ^<^ttb alletttt»«lbcrnft wcttigerölö
iit ben '3tetn vnb VtX^vdtn/ fiirobm weiter f aitt Jfieifd)/
vrtbcfd)awr mjjf ben ^aujf vermengt ober gef<>d;t werbe/
3Prnfecbeudcp vnnbmAmung/baartnrtinem jebenozt
auffm £rt«be/burc^ rnfere Pfleger ober Z^id)ter / vnb in
ben<:)0r7mard>e» burd>bie(Dbngfrtirett bafclbe/iitßU
d)er bfc()awmrt terfJenbigcrAuf benX)ierem/<Db ober
^^^aiiptlentm xvk bie in jeber 2\ifier vnnb gegent/ genetit
fcyen / fiirgcnom tnen vnb geoibnt / Zud) bemfelben ain(t
ober v^m ned)flge/e(fn n«el)p4um/ nad> gelegen^ßit vnb
griffe ber po:fjvr /JPeyler / 2tm6b vnb (B^Qmt/ $ö tHit'/
bfc^a^vern ^iigebc» werben foUcn,
I
^oi; CXXXVI
d)attt)C6gtt?ic^t9/robif^j;m vitferm J«t:|lct^umb
> gcjvcff /ttit allmn m fi€if(A)iauff/ fonöei: «llen flitbcm
ttJo^m vitnb pfmttJcctm/fo twcb bcmgu^tcbt vcirt'aufjt
ivccöcn/ rtlkclay x^ecinung vn moJbnung ci:uolgt/5Dcm*
itacb Iwbert VTic mit vnßt tmt:>fd)afft ^Mlicl) b^ucn gc*
i;atfd)Ißgt/ vnb bkvpeil VOk befiint>ctt/t>rtf brts VOumt<i}
gwic^t m rttfeirm lanban vt( o:tengeb:cuc^ig/Pn8 t><?r«
miff ctttrd)lof)ctt/öa8 fiico^m in vnfam g^ntjett J^iu ffcm
(^>untbBayt:n/rtit<iHeit oztm ain gleicbs/rnnb ncniU4>
brt80bbcn>dtIPtcitirc^gwid)tgcb:(Utc^t:/rnbttrtd>t)cm^/
fdbcn foü rott mcnig^hd)/ er fcy 3n ober 2f uf {cnbcr: / nit
(tliitm bae flctfd) / fortbet: ßucb fiibcr/fitpfei:/ (Birwij/
ytfc^yfct)fnai^/l)omgAV4d)f/3nf^iit/ (Ddrnbßllcs an«
bcjre / fo ttrtc^ bcr wag ^)mgcgd?ett iritbet / f<iufft / vcv<'
hurfftvrioanfQiwc^m/md) xcaitctvnbcv bcm Jlcifc^/
C^mm/*Difd> ob«: anbecm gtrid)t f ain rrtbcifcbib mci:
gcmad)tobct:gd>altctt/|onbab«cc^mtf <^bretl)ait rnnb
mtflö^^^bt werben/ <giebtet:ettrtiKl)bawwf}«Ucuvnb yc*
benibbngfaim/mötet/tnarcFtttViinb auffbem \mt>/
ip«9Vi?irbert/fl<?nb9 ober u?efett9bie fern /<?nivdd)en or/
tctt gebrtd^tö IViettcr gwtcl)t /bif ^er nit im gcb:aud> ober
^er^omett ifl/ basfy von anbern o:ten / be ffelbcn geredete
pf4d)rungttcmett/vttbnrtci) batober publiciernng rrmb
crorfung bifer vnfk\^ £attbfo:bnung/ in amem monat
nect^fluolgenbbeyjnett auffricl)tett/vnb mit /renDnber^/
t!>attettal!c6 flei^ baran fein vnb verfügen /ftd> furobiti
fold)sncwauffgerid>tengu?id;t8aUain/vnb fonp faiiie
öttbern mer$«geb:awc^e».
VOit wollen M^dybAe btf ye^ (lirgenommen VCimfdy
givicbt/ fonberlid) bey vnßm ^auptp<5rten/ vnnb ^%
^itrcfl^aurtt/ in guter OJbnnngvnb tid)tiQfaimvid^ mit
jToIdjem fldp erhalten werbe / bamit man yeberjeit bey
inett^ercd)te vnnb gcwiffe abpfad^tung beffelben/rmb
iimlid)K bi^ot^ wg gelobe« vnb bd^mmm mog»
\
\
IDifc^vnbccglcid^cngult/nflc^bcmgwtc^t gebtcnt wor>
ben/foUfluff obbcmclt ITicnifcbgwtdxfol^e «bpfrtdy/
tung bej ct)c^cn/battii^ bcr Ditbcyr^an »bcc boa/fo a ^i« >
«w gcbicnt nit befd>\vrtrb werbe,
©m(cr5Jmcul
^ - .
tt>m>mfotl.
ÖtTnbb:ewciI(ic^ VW vttgleict)rtit wegen ber gcgettt
vnb Kifiern iit vitfeirm £anbe/am gmamer vtic> glei*
c^et: fleifc^faPi/ neben besgtric^ts pergUtc^ung nit
gebulben will/ fonber bk nottmfft etfoibect / bas berfelb
yebet:5ertnad>glegen^)ait/bod)mrt götec o:bnnngfurge>
nomen werbe/ ^Derowegenfo wollen tTirrtllen »nb ye*
bm (DbngCrtttn/m &im/tTiatdtn vnb «nflm lanb/ be»
nen folc^e von «Itec $et\:}m gebitcbvnnb jöflet/ ^temit
g^ni^em em|l betiol^cn t?nb emgebunben ^aben/ mtt p>m
berm peif barob jefein r nb söuerfdgen / txtmit yebetjett/
cöfey (Dc^fn/Kinb/Äßw/ ©c^aff/ Ärtlb ober rtttbec
/ungober alt fIeifd)/burd)biegeo:bni:en Jlcifc^bfci^aw'/
cr/al^balb md) t>ernd)ter bfd^«w/gefd)4^t vnb auffbas
pfunb obbemeltö VOicnifd) gwidyte/t^itn tHei^gcr ain
beffimbterfrtijgcmrtcbt werbe/ wie ^od> er yebee fleifc^
Eingeben ritbt>erfrtwffen/ berfelb fa^ (oll aucl? md} glc*
gen^rtityebeö^rtrgangö/gefialtber leüff t?nb £mtbfarr:
neben bebencfung mit woö fofln bas gut ober fc^wflc
fIeifcb/(Dd)fn ober ^inbet/in ber na^^ent ober von weiten
Söbefomen;erwegen/fiirgenomen vnb gem4(figt werben.
tCeiter vnb5ÖÄb(ielluttgberfl|rofrett befc^ warben/ bic
(i<^t>Utne^Qe}fQeQenUm gmmncn tYkn mit vedaüf>
;0L cxxxvn
fang bce ^ngcwifctj mit seither vn^ctflAnbm/ VO^llm,
XPti:mfont)eä)ait/ba6fiico^mnit allmn &<iö flctfd) obf
0c^Q:tei: maffm/fonbet: <mc^ «Uco 3ngci:eufd)/ C6 fey Toti
(Dcl)frt/Ämbcm/ÄcIbmt/@id>affcn obct anberm/flla
Stttt0l/ilcbci:/Ä4lb8f<5pff/^if / ll^ref / XVntfcht/ JIccB/
vnb wic b48 alles geitent iriVbct/m amett o?benlic^cn ßt^
0cbwcl>t/rttb weitet: f am jung ober alt fleifd?/3ngei:euf($
0ber: attbetö bawo»/o» fa^img nit nier umgeben md) vet:«
^«fftwerbe^
^icrw 5Ir(tcul
Mö)cr&cftf0K/
Ötlnb bamttmettigFÜcf) Irtttttets wtflettb^'bVn Vftttb
cmpfa^ettmoge/wievnbu?eld)ecma|fert aincm yc^y
beit tllei^get: / f cm fleifch/fo cc 511 failcm f auff m bei:
pattcf ^elt/yebet:$eit bfa?a«?l: »nb gefeilt werbe/ fo foll
pmbret^iltmtg Wille» gefaclic^ec ^o^erung ober rber/
oemiing/fo in bcm r erf aoff geb:auc^t iverbeit mocl)t; bey
aineryebettPaitc^jurojbwfl vttber bem gfic^t aitt tafel
l}mQm/b(WAn bnvä;) bie gefc{)women Jfleifci;bfd)awei: $w
flunbannacl)g;e^altrterbfcbaw/mitainei: tebn gcfc[)n>/
benv»bver$aic^net werben fbll/ wie ^oc^ ober m ivas
werb/x?ttb nit anbers ober t)0^er ain yebes peifct? gefegt
fey.
n)eld?er tHetjgeraber bem $eWfber/ aufferbalb vm
jaicbnuf rnb befÄ:eibung ber Bjcl^awer f];p^/amic()erlay
Peifd)^ot>er$inierfauffcn/ober bmfat^/ xvic ber m ber
Cafel gefetzt i|i/$c4nbern/ ab$etl>un/ $cminbern/ $emeru/
ober in anber Wege/ wie tJJtnb welcl>er geflalt folc^s er^
bac^t ober furgenomen werben m6c!)t/geuarlicl)bavriber
$el)anbln/fict) rnberflcen würbe Cbaraiiff bann buicb bic
(ObtigtMtnmMncm yeben o:t fleiffig vnt> gebaim hmu
fd^afftgemacl^tvnttb bc(?ell: wccben)ber ober biefelbcrt
; ' Zu ij vber*
|gwn|fccr 5JracMl
/C^ f>^^^ ^^^ ^^^ JELAttbfßfr^ft/ befßkic^ctt vttfcrc
Ü21mbtlcut: oufföem ianb/^ S^cifdyfat^ in jtm (Db«g^
f aittt vnnty Tinthtm^waltnn^m ycbo^cit vnttbber*
mflircttpimemen/t>a6ficl)bct:felb vbecbec ncgfigelegnm
^UmHdtt^m auff&cmlattDöcftac
/^BroIUud)irtmrt«: yebm (Db:igFmttPfllm Vttbgw
V^faUctt |lceit/bcy fcmcr tCrtfmt/ba von «Itcr srnte^gctt
im gcbiand) t}ctbMd)t iil/ feinem Witt jöeclmtbot
jcmei^gcn/vnbbaefleifcbjöuecfrtUffcn/ ?^oc^ boe folc^
p«fd)5uuo:ttottm:fltigfIid)befcl>(iwt/ »nnb fiit 0ct:cd>t
$ttgela|fm/vn nad) bem gco:btttcg wic^t rert <wflt wccb<#
Xt>cld)c (Db«gf(iit rtbet: bAstnmgcnbey jcerCaferit/
ttit im bjrtud) i^etbiad)t ^ctte / bcflclbcn tCitt foU b«a
tncRgcrtaUai«/fottil<€r PCict/jönotturfft feinet Crtfem
vnffüetUd} \>ecbx<ind)t/^(fiatt wetbot/obcc bae Eingeben
«od; bcm (ß^wid^t pcrpotn fein.
Qae fam Salb Dttöcr wcp ö)ö^cttalc/ abgc-
igol.cxxxvm
\^>:>m öKy obcu vict: woc^e a\t/t>wmff hah t>k ^'Iei| c^«
bfc^awet m ycbem OJt gut vnb pcifpg flufiT^^cn ^4«
beit follcit.
X)rtö wo ^lecöbct: btttd) btc t>cco:btttctt ÄfeljAifa «iit
l'Mttgcrsobei: rnseitigs %<i\b ycm^nb 5Ö(lccbcn vcrgonc
tt?«t:be/foU jncit bett Bfc^awcw/«uc^ bcnm/fb fold^c t?n*
scitigc j^clbcr $0 p<wcf gcbwc^t gcbörtic^c In-^ff crwo{g<.
5llcgw 5llracul.
ÖtTbbamitrtticbfoIc^smitbctt ^clbet-ft befict: p^ttw
c^ec gc^rtlteit/rnb bA8 IKalbfleifd^ jwbcf omcn f ey / fb
foll bittfwan allrtittbett tHe^gcm rnb JX'iVtii i^ufiw
lanb/fo boö ^«ttbwccc^ gclcrnt/obci: bcnert/xric oben gc*
Iiiclt/$ömei5ge»geb«r:b/grtrti5c2\elbci: jöCauffcn gffifltt
wccbcit/biefy vcrfod^m/oberppinbweif« wibct: ^mg<«
bcn mögen,
5Docl)m<igrt«pwrrtcI)myc5ßscitcftycmötibs fo ^ocb»
5eit ober: m'Oit S <?bfc{?affl» gei^alten werben/ Mn $imlt4>
SÖl^tfTcn I?iem befd)c^m * Pef gleid)crt foUe rt«d> vnfkxm
cinfauffer: $u gcb:aud> vttfct: jrüVflhc^en ^offl^^l^nng/ *
rrl «nbcrn «n^cfef nen 3n wottcc« im lanb / ju icci: «igneii
l^wf »ottwpflr gattQc Äelbcc $« tof|m Ptttto^wct^r fem»
Pcm#(/PcvfaMffcft)cm* '
4^w^i;bc/^6feybaDnb((Wi02W0l cr^It/obec nßd^bcm
2(^ 11} (e0(#
-- "----©ae^wnffc^öcf.
^
cö0cflod>ett obojgefc^Irtgm i(f/get>«ttffcit tJttbrtwfg^tm*
cf et/öartcbcn «uc^ bey bcii tHcijgewi barmt jcfei» / i?nnb
^>ctt fem m6d)t) b«8 fleifd) nit mec rnbcrcmmtbcc t)a**
mtfd^t ^^mgcbcn/fonbcc mn yebcö/Cd^fit r nb Kinb obcc
i^nbcirjwfliefUy flet|ct)/bei: aines ^o^cc bAittt brte «nbec
r{c|ei3t i|l/ rttbct:fd)!eblid> vn von cmanbcr «uffec^cncf r/
anä^ alfo ^nf 0«wc0cn vnb t?ci;f aufJT n?crbc,
^efoll Attd)|airot>m brts pocE rnnb (Saif|Tcifd> mit
rnnbttebcnbem @c^afflcifa)/m bctt gmamett j^ctf«:^*
pmdm nit mec vnbct: etttanbcr: vcrmifc^t/ fottbo; wie
t?o^|^ct:/i>nbccrfbiblict) fail gelobt vttbvctfmtfftwcrbctt/
^cf gleichen folUn bie tllc^gcc bk Uictn t?nttb bos faif I:
b<ib<y / auf ben €5d)rtffen nit mec fdjneibcn / fonbci: bUi*
6eii laffcn / vrtttb fambt bcm peifc^ vcrtoflfen.
'Qci$ nlematt^ gccrttngcn ö)abctt fod/aitt
fßif^ (JttKmaubcmicncmcn,
AY2t(t)bcm bietiteijgerfre l!r«t)ert>ttbbiencrbic Icü'i;
^ V^nbX)ttb<ttMenitt Ötrtrt/ tnaccütn vnnb anff
bem lanb/ mit «nnemimg rtinespcifc^ $ö bcm am
bem/jt:c8 gcfaUcö jö^citn bcnottigc/ @oU ainycbe (Dbag*
lait mit ernfi bacob fein/ bas ^infwan m ycbei: tlte^o:
rn fm p:otg(inb aincm yebm ber $ö jm Ünmbt/ain peifc^
rmb ben pfenning/xric es (m bfc^attt rnnb gcrct5t tritt/
gebcn/rttb^ainswegsanjncbegemoba: anmöttcn foll/
aiß anbcrd (leifc^/smc boe nomen ^ot/bor^ü smcmcn*
*-..vi. ... I-:..- ^^^
fgoL CXXXlX
3nplrt m«: v<rf mifli/gepfrt oba *>crfc^icf( u?ctt>«,
(f%(D yemrtftb obuerrc^)?&ttct; 2(tticul ai'rtcn obctr mec
Jyvbcrmtn/ tJitnbbietne^ger ttrt^bcmobgcfcijtctt
^.4. 0Ctt?id)t rnttb bct: vccotbntcit ^leifd>bfc^rttt7Ct: fßij*
«irtg/ brtö fieifc^ brnnaffm/ wie vox^it/nit auf wegen
«^ec^)mgeben/obecmrtttber:wege wtbct: bif« Dnfecotb*
iittitg ^bleti mirbeit/ biefelbett foUen vott bec (Dbng*
Eait/bettcnbie(lMflrbeffelbeno:r8 5Ögel>^it/ttrtd> glcgen^
V^cät Ire verpied)eti8/ mtt vitgitrtben ge(Jt:4fjt werben/
i)ttb fottberiicb ber tHo^ger von yebcm ^«br X>iec^/ba^/
mita*rer^nblt^4t/nemlicl) von bem grofTett "üiccb/
rtin pfuttb ttlune^tter werttng/x>nnb von bem faaine» aitt
^<>lbpfwttb 5Ö (Iraff geben»
VOo Mxd) 4m tHe^ger jum mibem mal fJrafIpar befim^^
ben/alfbrtnn j?c>:bemelt fJraffgelt/rott imegeja^ifaefotge^
ttomen»U)elcI)erÄber jum bittren mal b6^f4Ihg wirber/
dfb4nnbemfelbettb48^4nbwere()t>nb mengen fein \v,
benlang nibergelegt/vn nir mer jearbairen gefjatr werbe*
X'ttb wo tik verwürc^migon mttrel in rnfern ^iirfllt*
c^enSanbgericbtn hfA)i&)t/i<> foll ^Ibcr tail bcrfclbett
{ka\Jin Vnfx €^>amer / rnb ber anber ^alb tail unfern
K^cndjtpwerwalrew berf^lben oxt verfolgen / ^arju vm
Y " ^a ii\\ ferrt
fcm2(mbtfrtcd)m/^0!tpottt obcc ©4)ct;gm bctfclbctt
OJt/vompfunbpwffeelte/swcitrnbbKtffig Pfenning jö
nacl)wmit>l/auc^ jöflcen tJnnbrtlUöpwflTöcIrnact? 25ay4
n/c^cc mun^ ßenojncn wcrbm»
IDoc^foU vnfcr» £mtbfrtfrrt/rom 2(bcI/pjelAtcrt/
tBtettt/triatc^ttVttbanbcm/bcncn von (Dbng^it »?€«
gen biein 5« fimffcn Qcbmb/An jtm biilidym iknffm/m<i}
mdffiQnnQmtvoifict/ttidytQ bcnomm fän»
o^bnung/t)ttbbic ^jciatDcHit ircmampc
©(D md) Vnfat ©bcr ober t^nbcrmnbtlcni:/ 5^<5nN
ffl/fctt / Biirgerfc^aflt ober t?ct:o:bnt Äefdxjwci:
\)imn fcum ig vnb nac^la flig cvfnnbm/vn jten \^aU
bm wibec obuctfc^nbne^ctrc^jbnmtg b<«tbIen/obet: brc
ftitvolstc^ctt wurbctt/gcgcttbenfclbctt wollm TOc Vm/
<üe S^nbfßcfht / Vnfat^ pmff in ßnUvfyiit furgefeQt
i>ttbvwbdt>4lm^Abctt,
jjpvnnb b<jmit bic ojbttmtg bce (Bwidyte beflo P^riii
*04)ecgc^ftettvttnbvol5ogen wccbctt m^g/follen m
vnfcm @tettt vnb iXlävcUn/ <md) bcn ^offhtrtj:^
c^ett/t>a0 (Bxvid)t vebcs 3«rs rtwjf bös wettigcfi $xvaf
ntiilbß)nxvt/vnt>bUv^pi^w/p> flnb<ruiig b^rin ge#
^ol. CXL
tcn/ttflct) tmgn<;ö€ii gcjtrafit wat)cm
IDrtfete Pfleger vnttbKicl^teffoncttmicf? jrc gÖte ccfa»
ptmg ^«bcft/ob in t>en ^jofltnardben wnt) miff t)cm l<inb/
folc^e »nfcr o:bmmg ßtfyxltm werbe ober nit/ vnt> wo fy
crfam/brtö^ieitt ntrtngel/foHen fy Dns ober t^nfern Ke»
eimmtn fo\d}Q an$digen/bet; gebiir mid^/ ßrafT wibct; bk
verpsed^ei: fiirsencmen^obem
7??\ )l6 ain jeit^eritt \)n(etmjfe(!etttttimb/bey bell
üj "1 f)4nbwecc^em/bie boa (Defiil £ebep t>n Jel weccb
'^ pec<w:baitn »nb r er^mifjtn/groffe vnotbnung vnö
mtf b:rtuc^ einget:ifren/2Wro bas nit aiiain bk iHosgcr jre
^ell vttb ^cut ben ieberern t?nb XVtif'3t\;)mi on vnbw^^
fc^AibrnbirögefaUenövetfrtiiritj fonber «ucbbie J5^ebe^
rec vnt> nCeifJcl)«: ftd^ vnberPrtnbe / alkrlay Jcü vnb€t
cinanbec/rtnber8b<inn jrem ^ttbxvetd) geburb rnnb be*
quem ifi/jönerarbaittt/barmif bannbergntÄtn Uian QW
^Hjd) vernac^tAiligt: rnb befort witbct/ "D^wnad) ^rtbeti
iOtc X>ns mit rat vnfcr £rtnbfd)rtf|t entfcbloffen/ bas
^ran na<^uoIgcnbe otbnnng geilten werben foU*
A(3X)r0 etfl/ vttttb brtmit bie obbcmelten ^rtttbw?ci:d>f ♦
4l^lcöt/ fob40 (g»f«U rnnb Äcbci: \?cMi:b<wm <m ^cul;
^ vnb ycIUnbte notrutfft bcf otncn^ftt<$gc» / @o vo6U
Im VOk/bao t»« tllc^gcc mvnfmt ^unm vntio Wt»
dtm yebcc jcit fd^ulbig fein roUen/bic <>cut vnb ^cU POrt
jrcmabgefdblagnctt vnb perme^gtcm X>icc^/ benfclbcit
^artbwerc^^kotn t?OJ arioctn M^wmbiQm fail jeptc*
rm/Piib vmb Mn ^imlid)m pfmnm^ rolgctt sel^fTm»
SumSfnbcm/ foll tittt folctjcm vndimffm bui:d>gc4
ba^tc tne^gec/biefonbcrmajFrnnbvnbcrfc^icb ge^l*
tctt wctbc/rtnfmgf licl)/ba6 fy fid) mit t>cn 3^Wn/%wpp'/
mtn obcc Ä-ebccecti Uime öam nod> ^m^^^uffs vecgi w
d)m follcft/ noc^ rtinid) gelt wff bas J5.ebec ober Jd#
wcrc^/foftocb vnabgejogmvttb nitro: augcn noch jcfc*
l^cn ifl ob C8 gut ober bo|? fey / vojl>ittcm bfgern ttocb em#
ipf4^cn/fonba dtcbi|fcttJ4t>^fon vttu^cbofF t?»»b jßuoi
vitwecbingt/^Umn fo fy vo: «ugw/x?«b bcp »ottwflft md^
^cfid^tigt i|?/r<i;fa»fft werben»
. 5öni X):itten/ bamit bic peitler / Cafc^nec / Hef tier/
©cbumrtcbec vnb anbct / fo fid) bec £ei(lf eU vnnt> ^ä^
mifd^en lebecö gebw«d?en/mtt folc^ec xvn\}t yeöet^ett
patlid) fucfd^en wccben/vnb bk noe^ nottutfft bcFome«
mögen/ öo follat t>k XX)eif3tt>et 5« folcbfctAtbait bcc
S-ei]lfeU vttfib &\mifdwt gftte watr^rtfjte Jtll vctbjmt*
d^m/vnb biefclben nit bufd>rtuf von jtreö eignen nu^ we*
gen/nod> fonÜ $mt\ m b49 X)ird)rd)m«lR verrtibrtitrt/
nod> iv^cberin b^flelb rc^maIi5/noc^aufrÖrtmifcl)/noc^
jöleiflfeln/ bic Äfimpfel/ ale welct)e 56 folc^er «rbrnt
vnteüglic^ vn vnwmr^afft vcrbimtcl^cn nod? anffwenbc»
;0L CXLI
^ 5Öih Vkttmfollm bte IDcOr^er bcc enbcn |V gefcf^
fm/ycbit^at an ileif?fcln t?nb öamifc^en nimn ^mUdy*
«tt POJMt bcy ^<inbcn bc^aUtt/txmtit bic pojgcbrtc^rcit
^<mbtt?ei:4>^Ie«t/fofblcl)ei:n?<it>i: nottiicfftig/ btcfcibcn
göt xjnnbüpar^wfft/rtttc^ mamcm$»nlidb^nl^»bcnlici)cii
xperb mögen bcPomcn»
5öm Jiinffm/ bamit tm fall bae fidy bi> gcbrtd^tcii
^anbwcirc^ mit bcn XVdfJtlyctnmt moderen t:>it nn^o
rcgtcnfeöff ^alb vergleidjcn/vnbfybic genanten ^an^if
jvej:d>flctit mit angeregtem Jdwctd) nit gcfaumbtiiyer^
bett/obec wo jncn fugfamet pnb onnemlid^et: fm xvwbt/
fid) felbs mit ye^ecmdtcc xvalyt $fmedegen/ vntib jncn
folc^öt>nabge|it:icft bcuo: fleen möge/ öo follenbem*
nad)bi€n)eif3i:^>etfd)wlbig/vnb)nen l>iemit auferlegt
fdin vnb bleiben / gegen jimlid^etrnnb gIeic^lid)ei;belo«
nung/ben etmdtc©ecflefn/@d)uc^macber:n/ Vlcftktn/
Cafd)ttern vrtnb ant>ctn/ fouil jc yebec Qamifdy obec
£eif?fel/5u fernem /^^»attbwercb vnt> banbatbaitbeburfp
rig jpiin witbet / jöatbaitn vnb jöberaitn / 2^od) bae bic
yit^cmanttn ^anbwerc^fleut/ fbld? ^clxvady vnjer/
fc^rtitn rnnb vnmvbnit ober Q<int^ nit wibernmb rer/
tauffen» . .
5öm @ed)f ten / foUen fid) bic XViifJtlyct yc^ rnnb
^infuran bie !Ralbfd unffbcn rcrtauff in bAS Vifdy^
fc^malt5 ^ii^bmtn gen^lic^) cntbaltnj Poc^ wo yemanba
5Ö fcina: fdbs/vnb feine ^nfgftnbsnottmrflt/ fold^e ar^/
bait bcr j^albfd anf bcm ©c^maltj ben ermeltcn VOcif^
^t^ettt vetlonen wolt/bie ßilm fy lykmit r>nuetw<5:t am
nemen rnb vctiidytn mogen/fbnjl aber bk berurtn !KaIb^
feil allain bm £eberer»/auf bcm roten JBLoe / söm wibcr*
ucrfauff jcarbaitn jufJcen»
56m öibenbcn/folUn fidy entgegen bic yepermdteii
^otg4rberoberScbererentl)altn/bic @cl>weinf^eiit 50
atbaitn/fottber bamit bic @atler/2^iemer/Bficbpitibter/
vnbalI<>anbwcrc^flcüt/fo fic^ berÖtunjfdl gich:<\m
cl^c»/a«<^ bic paurflcöt mit ttnfc^l^iibcn vnnb l^anbt^
fdyülym
f^tt^tn 56m Jemen g$fw<:bett ttjccbeti/fbllfolc^c «rlwit
bei: Ö4>wem^^Ht:/a!Um beit IPCeif^r^ern/ wie paoii
»ottrtltccaucb^errfommcn ipvnb gcb:ciict)iggett?e(l/$Äf
umid^m ^iemit sögdaffcn fem »nb bkibem
©tc MC iwtms Jö)lTcOm^c^f {©öincrfollm
rCem /ö jwett tTliilnet x>mb itwaffh: ober tHölgci
j pcw/rtift (Dbecct rnb ai» tTtbeirct/obcc je mer mit
cittanbet: («en/beit foU man flmff tnölnec5Öfcl)Af«
feit/bie webet; mtl noä> ^emain bmratt paben/ ongctt4rbe/
»itb bie bey bem waHet/banjmb fy niegen/mtgefeffeii
feieit/vttbbarawff beitfelbett funfftiMnecn gebieteti/vnb
fy brtrjö ttoten bas fy ld)xv$zn/t>ae fy nrtd) brtiber trtil fviv*
gabbiefelben pactbeivmbbcttfncgmitcmrtnbei: bertc^«
tetnr<$ilen/ongcöarbe/ iBsßlUnmd} b(iic>e tau folc^s
50 gnwgen ^abeit rnb «nnemctt/ rnnb ob bk fvinff 5u f rieg
wmrben/ivobann bct mercc trtil ^infelt/ bac^ ain groffc ^ro*
bung be0X>ifc^>wercfei(?*
3ran Cö foU a»c^? fAin TifcljerÄrcöterpiirb mev U^
€c geti
0m/micf) fnin VOat ^Abett/ ba mm bic P:öt mtl: ^>cbt/bmi
t>ic p;ut barntt pa|i pccbecbt wüVbcr.
?:?cf0lctd)cn foU fam ivAffcr/ (b i:<5i: rnnb 0raf l><rt/
mt^0cm4t5?nt>ge«i:bmtwctt>ctt/PO» @mtt 3^is<ii btp
ßiiff ^rtftt Bflrtlmef mg»
3tcm bicbicfett gmm foHcttganQ verrbotm feilt /v«ttb
faine an bas anbei: mei: gebunbeti werben/ wan bas mtd>
ömgi:offepet:obimgrtttbeitt>ifct)ertb«ngt/rtbei: bie £«m
beit W4t mag mm wol b:aucl?en/boc^ ttit anbccs bonit 5Ö
ben S^auben/abep fonfi so Uincm anUm vtfd)/w b«b tfdii
bas gebörlic^ rnbgeo;bent mof ♦
3tem es foHauci) fwVbaf? bem gemoinen tTTan in bec
Cütta w 5efci)e«en «it mei: geffatt werben / auf v^facben/
bas bcr gemaiit tXian/ß Uin Vif(i;}ct ift / t>k pzut vnnb
@i4nng( bcr parbl nit wol vnberotnanber erfennen/bor«
auP bann ain groffe erobung b^Q flainen Difcbwercbs
bifber ecuolgt ifl/abcr bie IDifcber m^gen wol fcbenen/
Pocb bas jrtaitter bk öanngl ber parbl/nocb ie^emi>
fd)c Ö4nngl bey b^»acbgemelrer pöf fol^c»
Qn((cr 5llwc«l
Q/Cem es foll <md} alUn jiron lonb gmainen Vifth^W
«\lrnb allen anbernverpotenfein/basfyfain ^od)tI/
*'*=^2^arpfen/ Kotbüecbl/parbl/tlotfling/ pw'd^fen/
2tnte/ @cbieb/ Jerben/2Ie(cb ober !Krebs fobett/ein/e^en
itod) t>erf auf)tn»i£s b<iben bann biefelben t>ifcb mit fropff
v>i\ fdywm^ bk leng bes };)mM(h<m^ifftm mafiX^nb biti
mitbifct^ 2Irtiatl/fbwilbascinfeQaibitriffi/ bepo mct
j?o!$ogcrt
;0t CXLIX
t<>l5ogcft r rtb 0c^anb^>4bt wecbc / ©o gebieten TOr böö
i?rtgeu?rtmtei: fad) )4riicl> vmb tllairtmi x>nt> ö^eoj0i| vn*
gciieclid) bmdy vtifa Zmbtlcnt/ andy anbei: ojbeitlic^
u:)bj#aitett/b«rc^ bie gcöben gesogen/ vnt> beftcbtignng
g(fd)d)c/ob bcm gefegten maf gelebt «?OJben fei/ vntiO
xvdd)^ Vifd)cv bi/ es Vnfcv gebot vbetfam ^«t / bet | bU
w?te ^ctnacl? gefeilt i\i/Qcfh<tffc wcip^m*
Vnb bteweil fi'cl>befinbt/bfl3 vnbeuvnnb neben be«
pfciUcn alkvUtvifdy/als Dec^en/pacben vnb anbct ber«
^Icidym gecn/X>nb al|b buud) bie vifdya on t^nbcrfd^aib
firtin vnb vnetnrad^ren miffgefangen i?nb vetf awfft n?ec*
ben/weid)es an bern IDifd) wecd) nit am f kinec /cbab i|?/
©0 wollen VOtv fbld)eö bicmit allen Pifd^ern/and) fonfl
ittcttigflid)/e9feyrtuff pan/befianbtobetgemamen wap/
fecn/emflUd>ret*potenl)aben/ 2ilfo bas fy folcbc X)if^
<in^itenitfa\:}m/fyi}abm banntxxö t^dyt maf/obcv wo
fyflametgetangen n^ecben/bas fy t>k bey bet (?i:ajrftpw
becnmb mba^elb wal^ecwetffen/ i^sfoll auci> mn ye*
bc (Dbng^att nit allam auff bem Vtlatdt/ fonbet audy
bey bec Vifdytt; J^difmt vnnb truct)en/batauff ac^tt?nt>
rojfc^) ^aben»
"Jtcm VOit vewbnen rnbre^enattef)/ba8auff'a!leii
traffetn/bte in vn mf bec Cunaw }tm jugang bec Difd^
l^aben/bae ntaf gel>altett trecb / bae bie X)ifd;er anff bec
Cöttrtw galten ma/fe»»
*
ITem es fbll Andy fnca« bec gemam Hlan mit bem
2tngl ober: amidyam «nbern $ewg auff bec Cwnaw
Cc q ober
Qrt6 ^iinfft -^acg.
oberrtuffben W4(fcnt/bic in vnnb <mf b<c Ottan? bm
$itft»mg bct vifdh l)abcn/nit mct: vifd)m/nod) in bcnfelbett
5ugcenbcttWßffcrrifiii:fci5cn» 2(«f0enomen bie^onvitt)
£{emAmenPi|cl>er/bie »ecbingte trAfTecanfold^en waf*
iet:ttb<'t>f»/^^ foUenbicrdbm X>ifä)w in all««; jrw m:«
b.iJtbicpmtl^«lten»
ClfV2td)bem rtud) jßm vi|H) t>aicn bct ßttxäQ\id)ifl
^ V^^9V»*>»"^^f«iJf^A)«ömattflttflrbeit i)tf4>5eii0gflt:
ac^mng ^«b/bamit bccfelb nad) bcm rechten pvixth
tnaf ^Qctidyt vnb gcbw«c^r wccbc / fonbccUc^ «uff beti
Alainen p4d)cti/@o n?<5Uctt U^ic boö bic tCucf pcm r n all
rtubajeiig itac^ bcm pwtl/wie bann bartelbl)cm«c^ rcr^
$ai4)entifi/gemad)t wabett/2(bci: bic C<«ipclfi/brtmit
ittmt pftilln/(5t:unbtl/04nttgl/;vnnb bci:glcicl)cn fo^cn
mogc/follcn nrt «nbccfl gemalt wcrbcn/bann wie es «l*
Ictttbaib von alte»: ^crtommen i(i / t>nb bic ©c^mclc^ett*
ireüfilcnfoUen ^icmit gar: vethotm fm/vnnb niemanb
bamit jct? ifd^cngcfiattet xvo;:bm / ifes foUen and) bic ge*
fitidtcn (Bmrn/KeöfTen/ inUK vcciu bos pmtlmaf fyt*
bcn/wo bic ober: nac^bcn (B^wnbrln gelegt werben / m^*
gen fy xvol enget: gcf^ricft wecben»
§0 ö)aöicit Mc(BrwnM/6äns(/fottm
gefangen tom>cn*
3tm
;0l CL
)0itMui\cd}a\bbct(Dbiis,tait funbcr: aUixhnup/ams
Wct wt^twc man fiiro^mwc (ömam mf'
^ - (erpiitgmm^
ÖtTnb ttrtd)bcm bi'c gm<imeit IDifcf) waflcu / rttb pädy
bif t>f t buird) brtö rnoibcnlid) vtfdym/ vnnb b^ö fic$
ctiicl) rnberjlrtitbcit l>abcn/ bie|>lbcn etxvan g^i: weit
i>Ott itreit^auf^wottungettivibccbic pillicl)ait5itbc|ud)crt/
ßai: vajl ct:ol>tc»t / bas fi4> öwd) brtcju vt] muf|iggccnbc
pctrfotten anffßld} vifdyen bcc (B^maift vnb ^tcypr.d) Ir/
gen/barburch |y nacl)nta[n bec faulfait^troncrt/ rtjbrtit*
bei: mec t>bcl $ubcf(ccti vißcl;) l^abcn ♦ öo gebicren t'^nnb
ivollcft VTiV/brtö fok^co fuctcrl^m att ^rtincrn o:t i« vm
fctm iaitbmccgcflattet/fonbct: bifc nad>uol0cnbc ojb^
mijfgbrtt:mgd>altcn/rt«d)bicfdb burd) «m ycbc ojbenlr/
d)( Obugf <«t mit Allem crnfl gcl^anb^abt wabc»
X)nb ftcmUc^ ^öm a-flctt/b^ts (vmtt «icmanb m bcn gc^/
iiiamctt'Dird>wrt/fcmmcct>irc^c/nod) fic^ bcrfclbcrt in
rtintd) weg geb?4ud)/er bab bann bcffdbeitojtsmit bcn
ttegflt?mbUgettben<mllo|icm/n)um/ U)rtibt/ Ctib vnb
3tem csfollert nueh biefdbeitrtiipofrerm rtmcr yebeit
n?ochett nitmcipbannbmtaQ/VlmtUdyam tnitu^od)cn/
pfiimrag vnb j^rreytrtg/rnbfunflfmnetirtnbcrn t^^gmct;
tn fo!d)en [icmdimn waiJem vifcben / BDod) aud) mit bec
map/vnnb anbecec geftalt tiit/bafi bae fy bie ©tnrpctn/
2)«cfet: vnbbepguid?cn$ew0nßc{>bempnttl mof/vnnb
' - Cc iii frtina
l^ains WC00 mQw Qehi<iitd)m / Zbit bic 5u0neQ (oUcrt
jttctt AUjf öm ncm4inen p4c^cn/t?nb bnirjö/ wie obfict/bic
öcl>mcld)eni:eunatb^^wtit0^''' vttpotmfm/ VO0 ob«:
rttnct: obcc mcr: bctrrettcn wucbctt/ bic fbkl)em jönnbcc
i^ant>Utm/bcm obcirbenlelbctt mogcnbic nocJ^poDm allen
t>enVifd)$m^vnbvif<i)/fo bcy mm 0cfimbm X(mtt>ct/
wol ncmm/vtio mc^ts mmbei: follm fy biKöy btc ocbcn^/
lid) (Dbngf ait be9 o:t6/ vrnb folcl^c vbemmms gcprafft
n^ccbcin :o:A^iO
K)oc^ tt?o an «iiKm ofcet: me^c ojtctt bcr gem^tttutt wrtf#
fei: ^^Ib/«?iccö Auff bcttfclbm gcl>rtltcn werben foUe/^ic#
«0: fttttbet: auffectic^t ojbnung obct: »eitrig/ bie b<m
j?tfd)^y norf) fiiibcchcl^cr t?n nu^Ud)cp/ rcr^^anbcn w4«
tctt/bcy bcttfclbctt foll cö noct? bleiben / rnnb bencn ^iemtt
nid)te obgenomen /ein»
5icfeccr ^xmU
bcpm liccgc.
Cyy 2(d)bem fic^ rtttc^ ir vü 5« nrtd>rtidt)er weil bey bem
^ V^^^^^^^wfrö^ö^'"^"^^ w^^fl^^tt jnfrebfen vnnbse*
rif^enrnbet:|leen/ wcld^esbrtn ainmerc^licbe ct$9
bmQt>etf(ilbm waffecifl/foroUbafRlb ^iemit and) mw
nigflic^ bey f4>w4rec fhajfvctp^tm fein/vnb fütan nie^
manbrnecgefiottet werben/ SDoet) wo nwn von alter tti
ben gemainen waffem/renflrenjelegctt im piand) gehabt/
barbey laffkn wirs noe^ bleiben.
Igot CLI
{»crc
Mmcfolknötpdlmicj
Önba!öfic^ «tlic^ Vttbcr|le<tt/mtt ftinber bm^ß bc*
witcn roglcn vnb findm/bic vifd) in bmt waffci: ge^
walimg5cm<i4)ett/t?nt>Alfb«mi mKbm ^mbcit/»ii
mit bcy bcr (fi;<ifr«b0cfc^4fjl^cn»
Qu ^pmifcgcn attcctt tttc m« 6c^ öctt
^0i(lmic^offcftbm;/Ni6 »ort bctt ?)4ymifc^ctt «ittm
\i^fd>Uc^tcr tttt^/^rf)«; t)<r X)ifcf)p:«t nKtrcrlic^cc fic^a*
bcitcrttotot/ Pemnoc^ f^H fwrtoiticmrtftb gcfJatm
werbeit/ bicfilbcn neben imnb bcy bmvifc^waflcw}«
^Iteti»
51ml|f(cr amcuL
rd)cnrtud)»>aprcl)<$blic()/b<inimb tränen VCit baf*
fclb irt bm XVtiftn/pndhm/Zllt vnnb anbtm Hmnm
xvaifim ^iemtt aud) obgejc^flt ^eti/alfo bas butd) bie
O^bwlidS^w (Db«0fmtc» aUoitl^lb fonbccc gelegne ojt
t
Qa62fMt^ö4
§ ö)olff(cr Vlxml
wcibctt ßiKl) m ethclK« orten bt'c p4cl) VMftot^
^nirffrigct: ivnfe/rttb allam baiumb/brtöftian iyc^ni^
mtim^lgarrauf^rifclK/abgefchlrtgert. XTckbee Xr«;
^mrai:rtrt$ögcfdt>ct>cn/l)icmtl:«wcl;et:ttl1lid; vcrpotcn 1)ä*
bcnrvoUcn»
X)ttnbals(tcf)cth'd> vttbetfiecn/miff jcett grimbcitbqp
bcn X)ird)n?Affem/gröbcn 5cm<?d)Ctt/ <?lfo wann bic trrtf>
fci; gro^ werben rnb mif lauffen/ b^s fy biefelben gruben/
bie fyberb^^lbgemacbt/oberrojbtnmtfj'rengiunberT gcf
(>abt/ verfd)la0en/ bamitbic vifel>/fo im rtuflauff bea
iraffers barem gangen nitmerbrtmnf kommen mögen/
vnnö barnad) biefelben gruben gar rtuf^fc^dpffen / bar*
burel) tik )ung pmt/lo barein f umbt/auff ain mal gar gc^
flittgen rnb rerbecbt n^irbet/ folebes 5uji;ri^on5men / (§e*
bieten VTir l>iemit ernjilidv '0(^2> furan nicmanb von fol*
el>e9 vifcbtangs wegen cmxd) gruben aufffeinen grijnbett
imtmady/ n)eld)er aber vo:/auff feilten grünben föld)
gruben ober fumpffl>at/ber foU ivann Das wafleraup*
lauj^ff biefelben mtmerverfcblagen / funber bie alfo vn*
«erfd)lagen (leen laffen ^bamit bie vi|cl)/fo in ber göf bar/
ein gcj Janben {mt>/ tv>iber baraup mögen /fo aber ^cis
tt>af|crfelbsiriber gefallen vnnbabgelauffen ifJ/basbie
j^ifcb m '^m gruben t?nnb fumpffen bleiben muffen/mb
nit mcr barawp funben/alfbann mögen bie/bcr foleb grö*
bcnvnb
u
hm vttnb («mpff femb/bicRIbmwoI mpfä)^pf(mmb
vifd)m/ awi) iiten btc vifd) be^ccti/ boc^ b<tö fy öic
(«tigpiötwibcnnbaö w^fT^p/bawuf ficbwrt^ b« gu^
ÖctMgmfemb/wcrfFett» tCoobci: mit bat gemeinen gtß^
ben)?on alter am anböge im Qfbzmd) l^^tX^mmm vtmb
Bifyiltm u?o:ben/bab(7 foU es vott\)m oud^ blctbot.
©j#^nbct: 5llrctc«l
3)ir#ac§cniöö)a||cruttg jvcr gwnw
on a()teucg Der ^Dif^w^c«
furmfollcm
WTÖ* ron«naiicf)bicpattmt)nanbcr/$ö waflcruttß im
vJ^ßwmb Hainen graben auf ben Ptfcbwaflem bermaf^
fett füren t>ttb mad)en/bad bte t>tf^ barem m^gen/
vnnbal/obarbiirci^ber DtfdS^erey amobbmc^ gefc^cbe«
^icr^c^nt)cr 5Jrciail
©ae MC jOölncr m Dm fß)ölfc§wflett ntt
mcr iß Ptfcgm ^t)cn / Dunb ö)ic f p mc
abfcfjla^ung bc6 tDafjero pcrfö«'^
Mgcn follm*
C<Y2tcbbem(icbattd>butnnIttcr önrtlicfjenojten anff
^\t)en pantrafTem atner t^ermatnten gerecbttgf att bes
nfcj^enem jrentn»lfc()«rtett/ pnnb «twan fo weit
«lö fy vm bcc tHiil mtt <^ittcm ^>amcr; wcirffctt mogctt/
rtnmrtffctt/brtö foU jiten rtls ain viipilltd> fumcmcn t>icmit
gcuQiid) abgcj ci^afpt / rnnb fonbctiid) ^lucb bey bec j?m(f
cmfÜicb eiffgebunbcit fcm/bae fy m jccn t71«ird>uff*:» «it
mec Äojboöec ^euffen ^abeit/noc^ mit bem ängl i?w
fii)cjt/X)nbxvan esicrtottwfTterfojbert/baötrßfTci; «bf
5cfc!)!ii0frt/obcctvic fy cö mnmn/^üatd}m / follcn fy bap
feib5uuo:bmeri/ivelcl)cnba9ivaf|ci:vnnb vifc^ccci t)rtr^
«uff SÖjJcct/scrtUct) vetfünbcn vnX> mfnQcn.
ÖUnbbmväUwvÜi^itm in x>nfatm JitVpcttt^umb
öicTtlcl^ec/fortttbe» Vifd)m<i)m xoaifmt gcfefferi
fcmb / jtc toben obcc gobf «uff «ufTcc S^nnbö ^ßbcn/
tt?cld)ett fy alles bae/ fo fy am gan^ 3ac fallen mitainan*
bec vet^ituffett/rnb auf^bem ^anb $öuet:fdm geben / brtr:#
mtf bannbett^fnlenbcm gcoffci: nmngel vnb teürungtnt
t>ifd>^uff emolgt/rnb wenig gen ttlatcf tgebwc^t ivi'it:*
bct/ @o gebieten VCic l>iemit ernfllicb/ bas fwcan f «incc
bierifd)/ fbimSanb mif benflicffenben pan vtitiö fvcü
waifkm gefangen iverben/ auffetilanbö recfauff obec
r ecfure/ober audy batranf $fmer|tlrn gebe / et: ^)ab fy banti
$uuo: an ben o:ten vnb Jlecf en in vnfccrn S.<\nb / ba er fy
fltifact/an Offiiem tHaircf t fail gefp:od)en 2lbei: bie rifct)
foaul^öen^een/ XPeiernobec iimdym QcfmQm wer*
bcn / t:>ic follen «inem ycben faimt gelegent>ait nacb jä
vccUnffm t?nnet:wect fein / "Dod) tvo bet: @eel>albeti
fonbetr 1Difd)c>:bn«ng feinb/ ba foll es bey benfelbcn nodE)
bleiben»
XVH9
^d. CLllI
follöulf attt)dcö)affcr(lromm im ßanw
awc6 pcyl^an^m tpcr&m.
öcrCöttrtwgemelttJnbvaoJbmt i(l/ tws foll md)
bey allen mtbcm flkffmbm xvajfctn in rnfcrm Jur:^
Pwtl>umb/ro«ilmi aimm yeben c>:tlcy&cnlid)/ bi^ mff
xvätit Vnßt (\^atnnQ vnb finrfc^imgMud) rtlfogc^<tlteti
werbm/XJttbfonbeclic^woUctt XX)it:/ba0 bie ärd? nit
Ällaitt auff bcc tCönaw/ ©unber <i«d) rtöflf bem J^tt/^fcr/
Ö4lQ4c$/rnbdlenrtttbcm iV(?ffcrf?romctt vnnb vtjc^^
tt?4ircrn/m vnfcrm tanb }:^in vtio 4b0etl>on / aucl) jiiVrtn
bw^ycmattb^mcmct: 0crcl>lagcit obci:cm0clcgt/ttoc^
yemanb ^et^üngcflatter werbe /<?lk0 bey ^emod^gcfeij«
rer fi^ff.
=i> , .
^m
■i
ro^
^
f1..
V/S
> V \ \
'^
\ < - \'\'
/
|go(. CLIIII
^mpnn&^pswdtiwB*
wj;@roll fwwn nkmanbe in vttfccm ^Vflitt^umb it
\^fcy\;)od}6 obaitibew (lanbswebcniigtnrtmm noc^
aigctt TPaffcm obeu p4c^en / xvk bie gen attt ober gc^
\;fixifltn xvctbcn/Mnid) iRcebf it va^crt ober jet^ön ge(l4t'>
ren, ;i£rb(^banit bae obgefei5tm«f mit \)aWvnnt>mpl
onbtefc()4t:/2^up0citommcnbic i:ed)ren ötmufreb^n
foile» m bifcm pot mt rergnffcn fem»
^cfgleicf>en foll md) ^e an^miQt/ ^ßy / Terbm
Vttttb pmttlmaf allam firt tt ^abctt vnb gehalten werben
ßttff ben @<^iffi:cicf)ett vnbgtofRn flieffwbett VOnffcm/
rtbec inbettanbem Warne» ri^affem/rtttc^ in benötmtt^/
p4cf)ett /die fonberhc^ vo: bem XX)4lb t>nt> CßebüVg / bm:*
irtttftebie gcwa(l)fnm Zfdy vftnb Derben nitentM^^M
ober m't wact)fen mögen/ «ud) ba man bcn groffen X>ifc{)^y
jcugmtbwiicl^t/bie follcn int>ifcm gebot iiit vergnjfe«
■*••(> -".»""V *
rjrf3tcmwcIc^ct:/a:rcyt)ifa)crobcrymimtbrtnbcr:/ba9
^^ieuoigefe^tmaf vberpirt / bec foll von jebem ViftA)
'^ geben swolffpfenttingsöwanbl/wei: «ibecbcranberit
■ i ^b obgcfc^ubctt
«f
Qa6pnff(^ö4
obgcfc^nbcn Ztti<n\ mm ober mcc j?bct;fert/b$ ftd? war*
Udj ecfmöct/öct: foll fcmcc <0m4)t9ob«gfaitbc6O?t3 / fo
offc C00cfd}icbt/amcft0«l&ett ^emtfd^juflMffgcbcm
X)ttb OAmit öifc tmjet: oibnuiig bejlci: fiatlid^ei: mog gci
l)rtnb^abt wetbctt/ öo ip X'nfcc bcueld) vmt> mainung/
b43 all rnfet: X>iQtl)«mb/<>«ubtlcut/Pflegc»: / KanrmmV
f iej:/Kid)ta:/ ^of|mai:d> vnb anbei: (ßicri^teljcnn/ aud>
ötettviibtnSt^ctt/ wdd^en bAtm t>ie ^«nbljabimg t>i^
J^ Attbpot9 an iet>cm o:t suf^ct vnb bcuoH)cn würbet/ fott^
becPifc^croberanber: pctfoit ju rt»frebf»^»bepellen/ bic
|ncn gelobet! vtiö fd}wcm/anff ßld) vnfa o:bnimg vnnb
gebot fleiffig aufleimen sub>abcn / bamit t>ü ge{)altcn / rub
bie rbctfai:i yebce o:tö/' )i:ci: (Db;igf 4tt «r^gej agt vnnb ju
(Irrt^f gebjAc^t wetbett.
VOk wollen auct) ecnf?ltd)/brte all vttfcr p:el4tett/ t>om
3bel / vnb anbei: bic X)nJ a'«^ fo X)ir<^)lel)en auff bet Cu«
naw / vnnb mtbecn POaf]ct:f^trflmcn / 2(ud> gemame obei:
ßigne Difd^waffenn vnjant j^utpnt^umb l)aben/bi|c
vnfet: ojbnuna vnb gebot/m fmn weif vei-^mbccn/öon*
bec bic allent^lb ^itflc^ felbs aud) gcttewlic^ ^Iten/
vnb mitjtcnVifd^em emßid) fc^ajfcn/vnnbrie batjä
ve»:m<5gen/ |old)em bcrmaffcn jugeloben / vnnb brtwibei;
bey vecmeibnng t?o:ge|cb?ibna* pccn vnnt> firaff nit $e^
^rtnblen/al6 fie bann folcl)e6 gcmainem nwij / S.ant>m vn
tcätmaud^inm fclbösö gutem rnnb fiitbctwng ict\)un
wolfcl^ttlbigfcmb»
3ct)cnbcr ®tii(.
öottabft|te^oer@iettet:
fBt^tt
^o(. CLV
Q(X^ hin Qiencr oö« ^aioakct t?ort fei'
*2(d)bem ficf) and) ofpcrmrtle begibt /basbcrp«^
!atn/t?om 2t6l/ vnb anbei: ^mfd)afftn t ^idym/
'Ca(?rtct:/B:op|l/DbeKei|:ei:/Jie^cnrricd)r/öd>ci:
gm vttb betglctc^ett bimct / lyaimUd} vnnt> vnmmd}mt
v^n im <>enf4>«ffm abiidym/ pcmnad) f<> Oibtte» XVit/
t>aofiit<\n mnjeber: fblc^et: Zmbtman vmbbimct/voi
fernem rtb$ug ^ bei: be«fd)rt(ft / feirter: t^ecw^ltuitg i:tct)ttgc
j?iit> gute vcd>mfd)afft ictlym / vnnb allert rtu^flanb ^Ibe^/
jalii |cl)ttlbig fein/vnb jme bagegett von feiner ^enfct^ajft/
<;bfct)ibbaef7gegeben werben foiU U)o aber aimt one bas
weg? sieben / vnnb fäm genommen abf<^ieb8 nit vitmty
farjeiveifen ^)ett:/bet:foUfltt Bonnern ^xtin vhferm £<?nb
öngenommen/obei; mit ^f wonung ^^ögel^ffen werben/
bi^ er fid) mit feiner vorigen ^e«fc^Affr / »Jerglic^en/ »nb
tm berfelben wie fid) gebort lebig gejelt fey»
5änbcr Vixml
©Zmit man oüd) ber ^ayftgen tncdjt «bfcbibun^
ron Iren ^er:|cbaf}tn/rtigentlici) wiffm vnt> fid) aitt
lebcr barnrtc^ richten mog/©ofoU fiirol)in fmnei:
mer in bienfl «n ober aufjgenommen werben/ i£r^flbc
bann von ainem ober $wayen ^m / fo er t>m necf>pcn $iV/
«o: gebient / fcin^ nbiia)m abfdyibcne glanbwirbigc
Paf pott t>rib Cnnbtfc^fftbnefp furjeweifen*
pb li 2IittbIrPe^
cv
Qae ftcg Die IcMgcti ünumnoslicgm Dttatt-
'2td)bcni bic tCrtglortcc/iEc^Ittt/ bicttcr vtittb bic«
nenn 'vmb $imlid)en Ji il)lon rnnb bfolbung/ wie
'ro:$€itn nit met vbccfommcn ivcrbcn/ fonbecbic
3itttwonci: rnfcis <?cr^ostl)umb8 25«yrn/ etlict) ^cit ^cc
i^bccbiegiponblid) bcloniutctmcrdlic^e t)6bcruttg rnnb
pmgcitmglcibcn l>rtbcnmnffcn/vnnbwicirol folc^e $u^/
pit-fommen/l^icuoKntf^hd) Äanbpot au|^gangen/|cinb
boc^ biefclbcnbifl)cr:i\>cnt0 gcbrtltcnwoJben/bamuf gc^/
nirtincm nnt^ vnb vnfcvn ilanbcn vnbS, äitm/ in vü x^g
fcl)i;b vrtb nad)m[ mtftect/'Dmmad) ^^bcn VOit mit tat
vnfettmbfdyaift /tyatinn nacfcuolgenbe ojbnungvnnb
ma^ / i)infut:an aUcntbalb in vnfhm j^urflnt^umb jc^hiI^
tm fiiVgcnonnttcn/CDjbncn rnb wollen ^taauff mit gam
Qem ernfi / bos nun fiitan «Ucn vnb jebm lebigen tH^ins
j?nb tOeibs pccfonen /|ie fiym lung ober: alt 'jbimd)t vnnb
^Dienten fo m "Önfecm f iir|lnt^>umb wonen / bic ]tctUib
i>rt!bett jubienen gefcbic^t vnb r cfm<5genlicjl}/ rnnb l^cüf?^/
\i(h nit angefcffen feinb /nod) t?on)i:em «igengöt/ obeu
fonbcrei; ^anbr j^iewng fowil nawng t>^at/ba«(?n fic frc^
: Igoi cLvi
fcIbefl^tlidjnJtctt vtwb cnt^altcft m^gcn/ bcy vermeid
biw0 autcc icib|li:4ff gegen inai vnck\äf\iö:) fuirjenemeit/
cmjTuä) gepottt werben foll/ bas fie ftc^ föwn $ö bienpeii
»?abingen/rnbbaötrtgwct:d)vmb lonnitmei; atbtiitett
folleii/rtttd; folctjö juarrbrntn/ jnen ntt mecgefiat wccbetu
2(uf genommen im tltab t?nnb ^c{)nib/ fbU bcnfclben
^ßglaffen wetben/ben vnfixn im ^m'o / wo fie folcl)et: <tt^/
bait m fie begecn/fui: bie «uf lenbei: $eai:baitn* S)oc$ vmb
jimlic^ belonung bie beimac^ gefegt ifl/vnnbnitlenget:/
bflnn tikfiXh w^^ait bes tllabs vnb öc^nibe / »ntt4i;lid[>
jff%iEfcbe rtbec mf obbcmclte« lebigen tltans \?nnb
SX) VPctbf pctfonen/Änecbt obet ^ieirnen / ^idy wk ob*
(ieet ntt recbingen noch tiimm xc$\Un/ bic fblleti
Ton nkmmX> in vn\^i.tm Jwjlnt^umb webet bel)rtupt
ns>ci) beberbecgt/noei) ine bucc^ vnikt Umhtlmi ober t>izi
ttccverguttt werben /vergebens rnnb Ott bicnfl/ in beti
iPmrfeln vnb Verbergen jewonen/ »ttbfid^ rtlfo/rom
tienen $U5ie^en vnb söept^alten.
Qn'cco: ?lmcul.
^on{)ma(ccn m6f|iggccntwt
gJorfwcru
1,/ pb lij X)ttttb
ÖtTb n4d?bcf» m funbth'cbcir guter crfmiingi(l/bÄö
fKt>4ltc ^?lall0 vn VOcibfpctfomn/rvc\d)t von jvem
gut öic t?rtbci:i>altung nit l)aben/m öt^tn Vßt.kcttn
vnb rtWfpn ^ö»b/vtifclttg iit bte tOmc^I fe^cn / "X)tt»b jö
^4inem bicnjiot)«: 4i:b4tt/&crtc» fic&od) Aixf^ewattn wol
vccmi5genlicl)/ vccömgeobcr bcjMim iaffm w<5llc/but:c^
xrcld>e bann bot Uutn vUmals mtflin X>db/ in bcn (örtc^/
ceti/vjtb bey bm ^cufcru jrc ft-ucl)t/(Db9/54unMB/ v»b
flitt>ei:el>4imii;d) ^bgenoinijictt crttrßgcji vnb€rttpfrcmbt
wit:bet/@o gebictcit Wit emfllid)/ wo fuwrt bccglcic^cn
nlt / fcymtö v»b muffig Icut/btc ntt ^aimb/nod) | tc^ vort
bemintfctt ^cunt>crl>alrcnl)abctt/a» bc» ITmc^cIi^-ba;^/
gen bctr'etn/ba? f'tc burcb bte (Dbngfait jcairbaitn rct«
mant/vn n>o fec oas anf*fTokt)c vcrntanung nit tl>utt xv^U
Icn rtlf bann von jhtnbmi auf gcfcl>4f|t/t>nb foucn fie fic^
«it alö bdlb in bienfl begeben vn vetbingen/alfbann in vn
fctm tmt> weitet nit gebult irecbc/Pod) wo Ain Dcrfott
mit altccobcc triffcntlicl>ec kiböfcbwad^^ait «Ifo beUbc/
b49 fie it nncung mit bien|?en ober «cbait je nit befornmen
1 n<5cl)t/bie fol l vn'::>et bifcni gebot nit begriffen fein/ @lon*
bor m it bcrfelben Atfo gel>altat werben / wie Ixvnadb x'Oit
bell pctlcm/ams jebcn (Beridjtö gco:bttt i(i.
• fi5r(ict5Ircicul-
roff
^<i CLVII
'>v.
>iEM?ct; iBd)Mt/ ^ncd)t / bicttcc ob«: bicttcritt fm
) mt ^mfd^afft / vb(t bae et: von jt: ßcbmgt ritnb
»cr^fltlt/roj becjeit/bie er jr $6btettcn vcrpflie^t
tp/on gnßgfam vifad? ben btcujl tt?iber <wfffrt0t/obci: o«^
{einem ötmflgeen ober wegl«u)|enwui:be/ottirtUett tmt)
wtifen femer ^cnfc^aflt/bacnmbbic (DbJißfmt öecfel*
bcn gegeitt ober (5mQ)te/bamntxic fit ge^OKtt/ nitei:«
Unt/ öas betfelb i£e^»^lt: bes büUdy vißd) ^ert / fluc^
bcifclb iEe^alt |M> mit feinei: ^mfdyafft/tn ben necl)>
f^en b:eyen tagen / nac^.bem et: «n^ bem bienfl gangeit
if ?/ nit verttegt / @o foU ^^Ifbann berfelb i£et>4lt / bucc^
bie (Seric^tö obng^it / bes ott^ ee gefc^ic()t/ b«c$ö gc^U
tcn tpccben / b^mit er taut ferner rcrpflid^timg / fmct
<:>mf(i}itfft / t>k gebingten $eit / mit treiben roUigf licbc«
rtii^iene/ober aber nad) er^antnnf ber <Dbngf ait / berfeU
ben feiner ^er?fcbafft/was ftebes r»ngewflr(ict> fdyiiben
cmpfacbt/ öenfllben fcbaben wiberlege/obcr ctinm am
bern j£el)al tcn /an fein fiatgefd)icft vttbtaugenlid)/rnb
ber ^;:>er2fd)afft anmmlid) fJelle» Wo aber berfdb )Bcf
|:>aIt/folcbö aiK^ nit tl>un / vnb bariiber entweid^m / obec
anöerfiro bimm w«rbc/@ofolI|n<bie(Bierid>tsob:ig*
fait/tt?oer betretnwirbet/ mit fengf lieber annemung/
vnb anbcrer biUid^cr flraff t?nnb peen/nac^ gef?alt beffd*
ben iBdyaltn i)erfd)nlbnng bar$ö galten /bamit er /ber
ixina a^icuojflcet tbiie/ vnnb bicvrcil nimianbe^ anbem jef
bicrtcn gefiatten / hif fo lang er von t>cm crf^cn bienf } r Ji#
ligfüd) cntlebigt/aud> mit bct (£fecid;teob:igf eit ber (?raf
^^jlbcttabfonimcttil?»
5Int)cr $ilrctcuL
pb IUI Boam
iL
♦.'^ae
J\>facl)c/^mmUci) auf? t>cm bieiijl/ in «i» ßnbct 0m(bi
gicng / ©o foll «ffö^ntt bcc pfleg^c/^ic^tci:/ ^o'^f^
tttacc^ vnb anbec (0iid)^^cn bcffcloen ozte/aufbcc ^cw
/c^Äff t crfBc^ctt / bcnfclbcit tBe\)iitcn vbibct in bcn bieitjl
fd)affm/iDbcvabctmd} gelcgm^aitfcmci: \?ngcl)OJjam
pnnb verp:ccbcno / etlid> tag/ rtuj^f fciit bce i£cl>altn fclbs
f ojlung / f cngFlid> cntl>altn / vnn^ mffcüyalb ßcbiwlidyct
va) icl^cwng/mt icbig Iflflcttf.
gmfoUcru
ÖtTb rtle Ijd) bif l>ct: m vnfcvm jaVrflttt^ttmb strifc^tt
bei: l>cn|cl)rtfft vnb jtm bimcm vn bicncrm/ auf vm
^dtlidycv Aufß^imQ bei: btcnff / vü vnxvüUne bcgc*
hm \)au Pcmußd) oibncrt rnb trollen VOit / bas ßt^an in
folc^em/n«d)uolgenbe r»nbet:fcl>ibltd)e maf vmb ^cit ge^/
galten wei'be/alfo bas am )ebe <^mfdfaffc fcimm iBc^al
tm f(d)e tt?oc^en/ vnb t>ii iBc};}Mten jcec hmf^afft Act)t
Wochen /rnfariic^ t?o: <»ufgrtng bes Jaes/obei: berge«
bingten ^at/^m bimft / fid) bi^mad) wiffk ^€vid:)tm/ aU
hitiom ßlU VOoiibctfold}c (wflfrtgnng/becmflfTen wie
obgcmelb/nit gefdjicbt/öo foll rtl^nn bie {ymfd)afft/
bcn }Bd}a\tn $nbe^rtltn/ vnnb entgegen bec i£c^lt beu
<:)ei:;fd;afft/n?citei: $cbienen fd^wlbig t?nb pfiid)tici f(uu
;■ Piecbter
got CLVin
^nptafföcir gcöittctcm JgcM^ft (tuß^cm
f|-ör(im^Mmt) gctK^m / fo Den ^mt^^
augocm^anDcnclauffca.
C^Httb fnni>t)cm Vne tnglid) flitMngt / n?ic fid) bcü
f^iwnb gcbojit / |o fic in bct wbait feinb / rnnt> so t>et:
jctt mm ]t am maifim bcbrtrff ' mamals itt «nberrc ilflnb
rtT(aiiffen/3}l bavAuffvnfci- ccnllltcbe mmnnng;/bae für/
ort tKrrfclbcn iBc^ltn famci: / j£t: fcy )img obcc rtlt/tn<?n8
obct IPcibl^bilb / t?ort Amicbö biciifls wegen / m bef iinbei:
Sin: seit jc ^ci':fcl)rtffr m jceu maiflen arhait femb/»itb jc bc*
burrffe« / n«^ riir^rm f «nb rnb ^icjlntl^umb mec jte^cn
foIUi^e ^ert b^im bei:felb i£cl?rtlt / bef ^«Ib <jm f^nf:>^ gc4
bmggem«d?n
2(tid> rtuf gcitommett bie jungen ^(Wbtvverc^s gfcntt/
bic b«itn wie von altct l>ctfonimen/$u mecec ctf^amg /«u
mrbArt /<»Uerttl>rtIbcn nri ^ctligcft lS\cid) x?mb5iet>cm XPo
ftd^abet: aüfferl>alb folcbec ^rtnbtwetrc^ögfeUcnjemaiib
an^bcm pautpuolcC roiberilrtec maffett/vbecbif rnfet:
gebot/auf vitfccm Srtitb je^iel)«! t?nbet:|leen / vnb foldbö
aii|fditIid)ivui:be»@o l)rtben tOictJnömit^Jnfec JS^anb?
fcbafpr rnbcnebt vnnbvetMnt/t>aQbmfQlbmiBd)aUm
df^unn vnfct ^ut-jlttt^umb b:ey Jat I.?rtg / brticm nit
i^dommm/nodybmnn amic^ewoimng jefucl^cnobersö
^►bcrt/ vcrpotn fem foU»
XDo rtbei: becfelbert «mec rberFitc^ obcirlAttg wt^en'rt
vnf^v Ißttb kommen/ »nnb bAtinti berrcm wwbe/bcr foU
fMd>
mdy 0cle0cfit>rtit fcins w^giiiauffme in aincm tTbitm/
'J^eyd)m / oöct* ßnfin in mbct wcge ccnfHicf) y^ I^^'JT^
wcpöcn /XTtc n7ic bantt^icmitaUctt vnn'o jctcn vnfccti
pflcgcTU /^id)tci:n/Crt|lncrn /rttttb nlUnöcrn rnfcm
' • ämbtlcimi/aucb nJnrtmetVMfa* )irtttbfc^aflt x?on aiicn
ötnttben / ob f blcbcrn mit cirnj J vnnt) flcifTigcm <inffd)m
jc^altcn/beuel^cn VI0 rd)affcfu
C9(tefid) flucb bie vetbmgtcn iEc^rtUtt/fobcymnem
-yl|,c>bci: $ivayc» l>c{:m bicncft / offt g^nt^ lcicl>tferti0tlidt>
$urrti»m val>cyrrtten/rnbonebrt6 |lcamid)befjctt*
big l)auf 'ivoniiJtg anjcticbten voJb«bc» / ober vermögen/
jm-^en)rd)rtfftmitberfclbeR grofferttAcbt^ml rnbvngc«
lcgenl>«it/ rtucl> cttt?o 5« bcr $eit mrttiji: am mai|Jen be^
burfftig r on ben bienj ten auf f?een / vnnb aint weber auf
bem S^anb ^ic^cti/obcirfid) ant)ic n)mc?ell>erbei:gen fc>
i^en/Pemnad) wollen VPir / bao fiiran tainem t^ecbingtit
i£el>rtlm/ ruber bem fcbeinains folcben ^eyrats gefktt
werben |oll / auf bem bienf? jctretn / öonber er foll nid>t
bcjlo iveniger/ vnnb vnuerl>mbert fokbö^eyrats/ feinei:
biencrfcbafft bif $um mt>c feincegebings gctrcwlid) tmb
fleiffig aufwarten ober Mmn anbern ^el^alten ber fxinc\:
l^enjcbafp: annemlic^/an jm jlat (IcUen/bcy rcrmeibnng
vo^gefe^tcrllra^p.
IDnb bieweil fid) and} bifer weiten/ ^ergleic^cit iSc^t^
tcn gar lung/rnnb gemaingflid) barumb jufamcn l)eyra'/
tcn/ bas fit nac^maln in bit PPincf i^crbcrgcn sieben/ wel^^
Cl)C9
^C9 twtttt nit bk wmiQifi vifady / bAmmhm bic ^eljrtlitt
fo sat vtmwtt / vnb fd)i<x vmb hxinm biüid)m Ion mcu
jubefomen Icm/Pat^ufowitbetbutrc^fold^ jtttigtCm*
dieheUät bmAimm Cögwcrc^cm/fo iimgejcrt txecm*
bctt^aufgcfcffn fcin/vnnbetwo mitvil hnbm bclabctt
fcmt>/ ) c rtcbair abgeworben / r nb al fo Ic narung eni^ogem
Prtcauff fo mamen vnb wollen VOit / VOo biefelben 3iin>
gen VOtndl e^eleiit erfUnben/bae fte gleidjfals / wie oben
von anbanjeniclb ifi/ «ufgettiben/ weitete nit gebnlt
noc^ 5Öge[rtf|cn/ i£e wwc bannmi rtinem Ott bec tCag>
wei;d)ecl)albmangelverl)rtnben/2(I(b bas btefelbat bec
mttnvfft nhii)nit sftbet'ommen/alfbannm^genfieobei:
mbct Po:gemeltc perfbnen bod) in alweg mit votxviffctt
vnb bewilligen bec (Dbngtrttt / rnb one befc^wrtwng bec
rtnbeirn ^rtufge/effcn / angenommen pnnb cingelalp»
werben,
^^^ 6fc§ßw 5ämc«l. ;
< S)[)on(&rt{ft»et'@8nwtnbt£$(;g«j;/
^Bficl)4ttc^ begeben nnirb/alö ums bann rnrnnttU
V/ flagfutrfommen fm/bae vnbcr bcm pawf wolcf/
bie öün t>nb Z$d)tet jtcn Vätttm vnnb tXmtcm/
bct |ie tedyt natiitlid} noterben femb/anberfl nit b<inn vtn
bie belonung / (o benfelben ©im rnnb ^^d)tcm/ von an*
bern ober frembben m^t geben werben / bienen wolten/
3(1 rnfer mainimg / bas jnen jr Pater rnb tH^lter fol^i
belonung segeben nit fd)nlbiß fm foUen / vnb (oldje auflf
fr bcger vnb Clag/ wn jrer (oertc^töobngf ait obgcfctjafp:/
vnb ]mn ^ebienen gejwnwgm rnb gel^tm/ 2t»c^ biefel*
m^mmf^'^"
bm bcloming ( wo es bk &m vunb tCoc^tec bmih(vm
fojbern obct ^aimhd) cmttemctt)^utt)ff igirlid) an jcctt l>ey >
r^tgiltem rnnö ecbfrfx^ifrn / gegen ii:ett gefc^wijlcirger»/
rtbgesogen vnb «uffge^ebt werben,
>^2\|IIic^ctt foU airtcm o;(itm trtuglicheit vobgefc^icFten
V^ patvmnit öec alle gc/ctiin/ fo jii IPageti vmt> pfliü*
gen geb J4ud)t ivetben / felba Un $md^tm / vnb jcblr/
dyc^tt $u Pclb vnb (yauf/alk atbuit jöuolbtingeit wflif /
f »mirt^m an tymcn oztcn tya gto^ Pelbpew fm / ad)t gul*
&ctt/r>nb bA bie peiv nit gcof feitt/ober: fo ber: pavürnan fo
gefc^icftwie je^gemelrniriji/t>b«; fcd^egwlbctt nit gc«
gebettwerberj»
2(mem g«tetttrttiglicf)en rttb gefc^icftett ttiitUtpatv«
fmdyt fed)9* X>nb rtinem gmötnen ober bem ber jö bcr rtc*
brtit nit fo trtwgUct) iii/vmvtio sum ^yoc^flett fönffgulbc»
2(mem filterer / fo er: ©ummers fetten bas t)tec^ mtc^
ret^ilten würbet r nnb beffelbett r il i|l / vier gitlbett/lTo
cö aber wcnigei: i(l/ b;cy / rnttb jöm maipen vierrt^albe»
gwlbeii»
2(mcm tTicmfmd)t/c^bitflAtdm tlleenbuben ber$ß
becrtcbrntdö^olB^rtcfeit/gefobfcf^neiben vnnb becgler/
d>en tauglid) i({ / brcy pfimb / aber ainem 3imgen / obci;
f^wrtd;en tneenbuben jway pfiinbpfei^nmg.
Dnrtb foll bife otbnuftg i^Uain «ttbetten oiteri/ba bct:
P«w grof i(l / rtl8 bey be» p^cMm / t?om 2(bel / und) bec
edS^lofTcv
I
^ot CLX
Gfc^I^lfeirvitttbBy^ groffctt ^ofipen?cit/©cbIn mnb
j?cr:(l«nt)crt vnb bafclbö gc^^ltctt wetbot,
Zimtn\;}cmfhKd)t/xvo bkatbait geof /»icc gwlbcit /
fbttff foU imnad) 0clegcn^«it beirfelbcn/mmbci: gegeben
UJecben»
2(ittet: götcn Äod)m btc »joI f od^cn f ^ tt t?ttttb x>Ü ^u f o^/
cl)citb<^t/f«tt^f gulbcrt/^ct: amet: gcmßmen 2iocl^m mt
mei: bann vier: gulbeit,
2(mer 15cfcd}<immQn ain ^«Ib pfitnb pfcnnmg/viib foU
l't: bairubci: warm fy auf? betn bicnj J fleen iviü/xx^cber: 2tyr;/
öd^ntalB/nod) «ittid) <?nbei: vctre^mitg gegeben wecbc«,.
Zimt Vicd) vitb ^rtitfbtcm/fo ge w^c^fit / fJarcB vnb
atbAitfami\i/and}bceVkd)evü\)<it/t>xty pfunb/ /oitfi
mtmei:b«nn $vraipfimb Pfenning»
Zimt ^inböbiern Uc mit aufwattmQ bcc fmbci: Peip/
fig vttb gefclt)icf t ifil $e^en fc^iUing Pfenning»
"D^d) foU bifctt allen i?nb yeben rber yetjbepimbtc be*
folbung webet- >Xeiniv4tfH)ucf)|^iffl/fd7mei: noc^ ainv/
d)ct ant>c\: ^uji^nb ober Anf0:ber:ung gegeben wctbm/
XO0 dud) hi^i}cv an aimm ozt mmbe»: jubejaln im ge*
bjrtud)gwefcn/b4beyroIleenoc^ bleiben/ vnb bemfelben
mit bifit OJbnung nic^t benomen fm^
^ijta 51rcicut
öcungc bdörtung imcmti ooer abicfawf"
fcngarnngm feint) too^ocn^
fe%Jcwo\bifl^ain vttfctm JuVflcnt^^umb an etlidycn
4X^o;tert/bui:d>x)ttrecPf-Ic0ci: vnb ^icl)tcc/t>ic Äned)t
vnb "Diemen ]tet ®ei:ict)tsob:igt'Ait vnbaxv^iffcn /
|rtcn vmb amen gcirmgert lott/bey vnfem Öd>Iofrcn vnnt)
^offpcn^crt ^cbiencn obcc fo fy öcc $u jrcri bimfim ntt n0U
tucfj^iggivcjl/bannocl) mitincn bef^ibcnabjcfomitKii
vnb ^lUKitmgcrt gctwngc» fem/lT'oIien XVtt dod> fbld)3
fuVatt niemant) mcr gejJattc/fonöcp gmamcc rnfec S.rtttö>
jc^afft $u Qn<\^m }^imnt emfilid) ab0cfcl)rtf]t l>äbcrt,
XV0<m<bvnf(it Tlmhtkiitctinct obcc mct:/fut;ol)m bi'c
atmm kiit bef lj>rtlbcn anjic^en/obci: u?ic obflet/ rnbiUic^
be|c^tt>4m/ba8Dtt9 glciiblicl> att^rttgt würbe/ bicfelbcn
xü$lknXVita\f^t>(\nn mit entfe^ung jca* 2(mbrcc/ obcc
«ac^ 0clegmt>Ait jVs i?ecp?ccl>enö / m anbcc xveg geböclic^
BDoc^ foncttfold) fDicnpPrtecbt rttnbX^tcmen/gemcI*
tctt vnfem 2(mbtleum/beyritftTn@c^Ioflcttv»b (poff^
fcbaffm/wAtttt fy beten mttiitfftiQ feinb/ t^nib bett gc*
wottbl id^en t>icuo:gc| cjjten lon/ro: «ubew $cbiatett fd^wl
big fein*
metin t)ttb anbcm^agiDctcgcrpnnt)
3ctt?eil t0it:glettblicf>ctt hctidyt fein/ wie all vnfet
Pnbecr^an vnt> pnwoner t?nfec8,fßcflcntbw'"b3
J5<^m/^m<i)bii tHmiw/ ©rmnmcBn/ 5im*
tnctlc«!/
Ol. CLXI
fncricu't/tmttbbcr0lcicf)ett ^anbwerdjectmb Crtgloncc;
mit vbavfiüijt^ev beloituitg atic^ in anb^t wcgc/wibcc aU
rcn0ebjmicl)/mcccflid)ett»>iinb boc^befc^w4it wctbctt/
JPeTc^öDnöbetmafrenjögebiilbm/fams wegö gelegen
i|l / ^emmd) ^oben tPit mit tmfer: S,<\nt>fd)cifft bamon
gcr»it:r4>Irtgt/ba8 fucait in vtiferm ^cc^ogt^umb auff
bem £mtb/a«d) in vnßm @tem t?nb tllrttdtn / ba rot
tn fold.)em Uin bcfonbec o:bnung noct> foQwng ifl / nad)'*
tiolgmbe ma^rnö o:öttmtg|i:ei: belonung/vnnb anbctrs
^Ibett t>emac^ begrif]rett/ge(lr<?cf ge^Iten/ritb von nm
m<mbbeyvnf(xf(i}wätm geo:bme» (Iraff/ b^wibcr: gc*
t^tt ttod[) ge^anblt werben folU
SSttttt obbcmdce S^ctglottcr Dttö attaiecr / twti
<Brc2o;ij bigawlf f©icßacli6an pnt) Pen
öcrarbausccnfollm»
Önbttcmlicftctt fo follmbie obgemelten vnb all mtbee
^^mbwetc^flewt tmnb tCaglonec/ wo |V mirFbcm
lonb ronÖ>mtt(0:ego:ien tag bif ou|f Öant tHi*
d)Ael9tAgatbaitett/5Ö morgens rmb vierr^T/anberfel'/
ben jrer acbait fein/rnb jö obcnba vmb fibm w&: $ö bem
nadS^teffen geen*
5S^6 &cn ^au wtttJttiib trm^(HtW(ttc6en/
Pon(Bteaonj biß awff f(^iciadi6/fambc
' ^e t| 2rtnmt
r^t
sDcm pcclic/ tr^rtttbeu tHrtiflcr bey bct: acbrttt
ttit tfi/fottbcc cc bcnfclbett vcmctn mh^/$wmvnt>^xvAini
t^ci/fonfl wmnt>^ tlhiil^v fclb v<>il^<mt>m/ swmrtBtg
Pfenning» .7^,<.^.'^' '
2tmem guten \>ttbgc|rd)icftcii0efenc»/bci:Fmn£crjutt#
ger: ifl/jwain^ig Pfenning»
2(mem taiiglici>ett Secjungei: bie ccfleit yccay i<w fec^jc«
l)en pfennmg/rtbei: bae bnt jar amee gefcUen lo» / nemiic^
$xp»;m^igpfenni:;g»
Bocl) foU ain tHaifiet: rnbec acl)t bflanbneit i:ebltcl^m
gcfcllcn/nit met: b^nn aimn ilci:|Mngei: ^abem
2tinem tllectetfocfjec $n?elff Pfenning»
Einern ötrtinobei: tHeitetrtwgei:/ vnnbflUe» «tbcrtl
betgleidjen aibaitem/je^en Pfenning»
Vnnb wo aber biettlawec auff tjo^en bßet^ew obec
t^iicnenarbaiten/foUainemyeben tnaiflct: rnnb fnec^t
Mgltc^ 5wen Pfenning tn^Mim ^icoben gefeßt i(?/$ö loit
geben Werbern
Önb $ö foId)et: ) rec belottung/ fol ( (nen bie gw^nblic^j
fofi/nemlic^en bes mo:getts 5Ö gebürlic^et: $cit (lin
@uppctt/5«tT?ir.<;g bastHal/ 5Ö abent baebiot/
ynbggin mg^ynnb 5Ö twc^ts / fo fy von bec avbait ^cm/
b4S näd^tenm/bod) xrebec pier noc^ W)cin gegebe wer«
bm/ vnb bic fpeif? $ö bem tno:genmflI / bergleicl^en mic^
56 bem nacbtnwl / nemlid) ^u fr yebem foUen fein b:ey
warm rid)t,^arunber ainfleifc^ /boc^ foll bife o:bnMrtg
ber effen/allain anffbie tHa wer/vnb nir anff jre ^anbraii
c^ei:
;0i CLXII
Ö)ct; vccflrtitbctt wecbm / x>nnb jö t?oIbn'ttg«ng földjs cp
fens/foU inett/nemlic^cn 5u bct: öuppcn rtm ^albe/jö
bemUTttl'^gamgan^c/pnb$öbcm äbctitp:ot <^ucl) itin
t>albc (liinb/rnb mt lcngct:$cf'cym ^iiQdaffcn nod; «tlaubt
fem»
$Ca3io«fwrpdf|t)nt)ßott»
CtV ^ ^^^ ^^" vecmcltm ^mtbwetrcJjf Icittit vnb türtg^/
5X7l<5ncm/bic obbecüutcu $cit 5?nnb taglctig fain fpeip
wiVbctgcbctt/öoroUjnett fiit: fpeifvnnb lon/xvU
^er/?^^uolgt:/5?{tbawc^ »it mccgegebc» xvcrbcit»
2(mem tn«i(lcr:/fiittffi?ttbb:eiffig Pfenning»
2(mcm Perl«:/ n?mttt cv ben tn^tlTci:/ wie oben ge*
melt/vct:tcit/5ix?envttbb:ei|f:g Pfenning/ aber: fonji nit
inei: bmn b;eijjig Pfenning»
2iinem ('rtwgettlict)en gefenett/b:ei|]lg Pfenning»
Tiimm Eer/unget: bic erflen $n?<JY ^at: vktvnbyxfAim
^igpfenning/iibei: bas tnit i<\t t)m gfeUe» Ion/ nemlicl;
b:ei|fig Pfenning»
2tinem mtxmM}^ ^wain^iQ pfmninQ*
Zimm &tMn ober tHertertwger/vnnbbergleidjert
C«gl<$ttem/bett m^nf pecjönen aet)^el)en Pfenning/ 2(bei;
bcn weibf perfonen fid)^i}^m Pfenning»
. (mbt w fo^/pnt) ^ß ö)a6 kt mm pon pnt>
vtio Z<tQ\6mt/mitbcm taQ\Ud)tnn bieacbßit/vnitt)
mit t>ct öonncn nit)ecgang trit)«: bmiott gern/ jncn a«c^
f<>lc^c$ettii4ct>uoIgcttt)ebcIoniwg/ vnt> nir bowbei; gcge#
bcnwecöcn»
2(mcm tlT»ii|let:$wrttnQig pfcnnmg.
2fmcm pctlit/ wann ci: bcntHmfici: vcrtrctit möf/
rtc^B^^^tt pfcnnmg/fottp fcd^je^cn Pfenning»
Zmm tAUQlidym gfcHm fcd)5c^ctt Pfenning»
2tittcm S, cciitngcr bie etrflen $xvw jw / ^wclff Pfenning/
j?nb bae bnrt fed>5e^ett Pfenning»
2fincm tnettevfocf^erAc^t Pfenning»
Zincm^tmn ober tnertatragcr/ »ttttb bcrglcid;«!
tagloncm fec^s Pfenning»
t)ttnb5öfold>ecbeIonungfoIl fnegwonblicljc foff/fc^
bocl>f<?ütabentp:ot gegeben werben /rnnb bie tno:gen*
fuppcttfollcnfybeybem liect^t/vnnb mmlid^c^vnb (y
nn bie wbait geen/e(fett»
6cc?(^^r 5!lmcwt
CaslottfHrfpciflpnDßom
^3ncmm<ii(let:bjeinigpfentting»
Gittern peclic/wmtttbet: tn<?ipcrnit »o:^nben/rtcf)t*
vnbiwatn^iQ pfcnnmg//bnp fec^f vn jwain^ig Pfenning«
2tinem gefellen fecbf j>nb5W4ini5ig Pfenning.
2finem£ecjunger bieerflen$way jat/^xvainQiS pfen*
King/fon(l fe<i)f rnbswflinisig Pfenning»
^oL CLXIII
2(mem tncrtcr!oc^<r wl)^^ pfmninQ,
Zinmi^tain ober tnertctrtcrtger/ »tmb btrgUid^cti
C<^l^iier:r*/J?iei:5f b«» Pfenning»
ÜJott &ct §tmma:(cö(bc(ottuttS tjcm (Brcso:ij
biß auff {0tc§adi0/famt)CDcrto(?*
ftCem mncmSimtnermrttt/b«: rtin gßtet; rynnwi^«:
\tTi(tift€t/vnb 5Ö b«: acb^tt trtugcitlic^ vntio Qefdyidt
ifl/beni (öIl von ^mt (Sregonm rag bi^ ««ff ^mt
Ü1ia)<^\e/mn tnQ 5Ö lort/jwamijig pfcnmng» (Db er «bec
diam in bec gemainen panrfarbmt m«i(|et: «?4r/ nrt
rbcr fibett$e^en Pfenning gegeben werben»
2tinem gStett ge|cf>tc&en In^t/tw /öttberlic^ ivol <)r«
bmtn toMerse^en Pfenning»
Zittern Qtttaittm Simmerfnec^t swelffpfenning»
2(inem£er)ünger/bie erpettjway jmJ je^en Pfenning/
x>nb b«0 b;ir jwelff Pfenning»
Oi|/:öcrn4c^ttttcf>AeItöbifmiff <5rego:q7 (oII yet^uer*
'^mekengimmerleömirlcbem mntögjwen Pfenning
mittber/bmw ^ieiiO: gefeilt i(l/geben werben»
X>nb 5ufoIcl)er fr belonnng/(oU jnen bic getronblict»
t^\i/bod) Weber pier no<^ wein/oller tnaffitt/xüic ^icobeit
von bentrimirer» vnbÖminmet^en gefegt i(l/ gegeben
werben»
' . iBi liq tTe«nbteu
€V\ (D ttmn 'ftctt ^jbcc ttitjöcfTm gibt / fo!I fne rt*fb(Titit
J. V) für: fpcif^ Pub 109« pcben ivetöcn/ UimUd;ci^» \
2fmcmgutcit iXiaiftct ^idfji^pfmmn^^,
2tmcm 0iirctt gefclUn fccb^pitöjavam^irrpfutiimg.
2tmcmgemamctt5tinej:fncc^t5U\';;Miit>5tt:rtmi&if pfcti
ämcm £crjuitgcr ycvAint^ig Pfenning*
3tcm m allen rtttbmt punctn vnnb rtrticlit / fbll ce mit
fo!3)cn5immcdcum/ivK^KUo:vonötn tllrturcciv Viiö
Ömmmcrjni«i0€$fli3tij?/fluc^0ct>rtiun wctbiu,
^■,~.'-" ■■ ■ "■
SZ(m mcm BecFec mi>€5tro ober I ertfd^inblm föll
junimbr gtr<5nMicbcrn cffcn /von örtnr <Kccc?o:i; r^ft
bif auff ^nicbaclte/ «m tag ri;cc$c^en pfcimmg vnjlc
3tcin airttni txttmt ©c^iffaflain bccFr fis'n|f$cl>? pfcft
nmg,
' 3tcm bcrgicicbcnamcm ört:orc!?nabct;«mctt /bleuen
t<iQ}d)Qn pfmninQ*
^oL CLXiiii
QlinmtYliflfaff(i^c>owpt<tittw/(thmpfmninQi.
J^cn Pfenning.
Zimm öd)nibtct: vtecjc^en Pfenning / vmb foll inm
fitin tmiogatbm mer gegeben xvctbm / vcU fy fid) hif\)it
m etlichen oxtcn t>k 5«*. im »nbcrpottben fy^bm*
Zmm (Ektrmbfctjcr in bm &tab\n/ ad)t pfcnnmg;
Tiinmi f etrmogcnlic^cn vmb gßteit Crefc^ec/ bcc jS
5\)intcv5«ten t):ey ötco t>o: togs/vnb b:ey bey bcr tiAc^t
tnfd)t/$c^>c» Pfenning / XPid cpobcc mitbest^igs l«4t
$ö \?nb von b^m trcfc^en gcm/ndyt pfmninQ*
5ltn(ff(cr ^nml
i
Caglon für fofiPtm^ lott
J^nb fo man ben ye^^mmtm gmAinen tCrtgl^nemni'e
^Söeffm gtbt/foU man dittemyebe »bec bteobbefjimb^
un ZaBlmnoä) fcc^e pfennmg fw bk fofi g^ben*
^m Cagbtt &ar gcmamcn S^agöw*
i^ilcttgemAmetttCdgwcMf)««!/ foll »Ott ©mttCBim
•Egonen mg bif miff tMic^clie/ «n mg «c^l: pfen*
ning»
Sbecnac^ Brttttmic^aclö trtg/bipflttfF^cegom/m'(
«>ba:fcct>ppfettmngg?bctt «wbon
rnbfo
6>(^ fec^ö pfennirjg gegeben tvevben*
3tcm C8 foll md) allettt^aSbett in rttferm JüVPeii^
t^ömb/fuM« T)on rtinec flrtfftet: ^ol^$ö^<icfeft/ jwelff
pfennmg/vnb ntt met gegeben werben»
2(bcc Ott n?eld)ett OJten bk /^ol^^rtcf er nael) ber ßafjtcc
ober maf/irettbefÖmbten Ion ^xiben/ b^bcy foU ee noc^j
bleiben.
5>f tr t^elc^en o:tett in v>tt(erm ^'cPcnt^^ßmb / in obbc«
.■^(iimbten lonm / trcniger gegeben beirbwc^t ifl/ b<t
follmitobnecfc^nben £attbpotn//oIcl^m gebwwc^
gan^nii^tebenomenfein/fbnbet: bey bemfelbenlon foll
cö/rnangefe^cn bifa OJbnnng/ fütm auct) bleibe» / vnnb
xpk voz ge^ßlten wcrbem
^8 foU <itt<^ bifc o:bn«ng vnfem pzüatn / bmm vom
2IbeI/rnb bürgern in Ötetn vnb tHacc^n/ m jtm ^ec*
bwdbrengeb:ettct)ettvnnbrrti5en/ gegen jm Dnbecr^neii
t?nbrtnbet:tt/Ottnac^tail vnb gentjlicb »nuecgriffen fiitu
tw {>üatmm awffficot*
(ifY^ ^^^ tEogl^nei:/ ^attbtt7etci)plent obeu rttbrttter/
itX>l^ieno: bmenr/^l ober je ^Ud)/ainw j^mfc^^afit /Ott
veblid^^
IgoL CLXV
ixbitd) vttb ßnßgfam ^jf^djcit/von m'nci: wbßit rtitfRIeeit
Ämt:öm/QoifiX)nrcrmrtmimg/t)«8 allf^bunn t>ic|elbctt/
w^ee^^anbwtt^dyf^QfdUnfm/ weitet in vtifmn Irtttb
jö f mnec mi)ait mer gepiVbctt obcu jugelafTctt/öoiibei; {c
yebei:/t>ergl«d)n:tTJatflct:/wo fy bes v;fad)et: ober ^clf*
jfetxvätn/nadyQilc^et^t jcet: vetfdjulbimg/bwrcb bie
<giet:id)t8ob«gf art/bclfelbw o:tö fy betm» Bcpmfjt xvci:^
bot foUen»
Qae m ^mfict fein attgmomnc
arbaicPoUmbmfoll
©(D fic^ micf> nirt tn^iflcp mct: wbrtttobccgcpctrö
t?nbet:|icctt>itbrtttntmbr/brt8 foU cc 56m cnbe/wie
fiel) acbiitrb/polfif i:n / wo (t aba* bas nit tl>4t/rnnb
bempawoe«» rtmicl)et:mrtti0l/fct)ßbobct: nflcl)trtil ^ac*
mtf cfttfliettb/ bcnfdbe» foU jmc bcc bcmclt tTTaijIa' / ott
rtlU m)^5U0/ bcy f lain vttttbgcof /vvibertcm vnb flbtl>un/
bac$ö ban aincm ycbcit/Pnfa ritb «nbce (g^cndpreobng«
lArt/fijpbcrtic^ vcr^ßlffw foUctt*
@cc§^c|)cnt>cr 5Irrtcwl
!J)erpo( bcö ©runb ober ter^luß wb ^ßx^^
\»tmm^aiwt PbcrlTpffisa Wonung»
(?nf 2ftt foU f^mem tHitill^rttOcbpcrltV/ t>bcr ^teuojge^
Uy r^tc je bclonöttg/ftif jr: tofl obcc tnaiftctfei^afft/
ßtm idytQ befonbcrsmecjegebcn fcbulbig fcin/nodii
jncttobet: jcctt gcfcUcn / <tmicl)cn <£>witb/^fd;liip obcü
;JiTrfJircm/obci:ic^t8b<ir:|xir gebe»,
^8 foU <i»c^ be»: Prtwl^ew bm obucrmeltctt <:)<tnb*
Qa6 giinfft ^ß(§,
tm/vtio nit vbcv am mcil wcgs l)atm t>rtben/ mn Jf^Y^ f ^8
biefop jugebcri int fc^ulbig fem»
Vtio nacl^bem bk tiVtiilct $ii vümAln an mtt ottcit gw
bewrtlirtcmm/abctofft metlicl)cn mgcn suiwtrangeno*
mcnatbiiitmthmmat/vmbniclyte mmbct: basraglon
5Ö^abein?t'ciimmctt/@c>o:btim vitnb w<5Uctt VOit/tMQ
]mn fumtt/ irrtnit fy nit fclbe bcy bcr: rttbait fcinb/ bic
pavr^a-mbeffclbetttansrtmic^tag!ott:?cgebctt nit fd)«^^
big remfollm/ Pctgkid^cn wollen IVicitte» micl)^tc^
mit bcn gute» tlTotttagvnb pabgclt abgcfd)aflft ^abcn/
Vnbiftvnfat emdUc^emainung/brtefy fid)«» jircrbc*
lo» wng/ wie bic oben gefegt i(l/bcttdgcn laffcm
Qa6 M]e o:^ttltng mnb ctepocc cbbemdcctt
ÖHb bamtt U^ obbcmelten ^mbvoetd)fMt »ff C^g»
I<5ttei: bifc o:bit«ng nit vbc\:fam/ fottbcr bkfelb gcnij*
lid> volnjogctt werbe / ©oII ain yebe (Db?igfait btc
tnautetx?nb5immede«t|VfrIid>AUffamcit gelegnen tag
fw fid) eniOJbem/jttc rold)c o:bnung nad) lengs ^riefen/
t?ttb foftbetlid) bm tnanrern vn gimmericuten mit ernfl
bey bet fltaffeinbinben laffen/bae fy berfelbcn pwcf e gc*
(ebc»/i>nb niemanb baivibec befd)w«rm
SStcotitcrfcgnbttc gcbcaug mfacßctt m5sm
gednoerc/rttDbtc pbcrfarcr fotlm
ßeftraffc ö)crocn#
^Ot CLXVI
JDd) wo voft wt^mbct vo:bctt!rtcn Cogl^ner/^tnt
'mcrieut/tnmircr rn Ztbaita/ je rtine Oac8//b gcop
»>iit> fonbec brd)tt>4t:uit0 föcfielcn / «?ie bann bii^iit
vnb JatQcnQ/ md) bic gegmf »nb rificctt/r on wcgm bcc
«mfloffefibett Sanb vttgUic^ feint)» Znd}Anf maitglbcc
£c«t/@te»:bcn6/Ä«c09/X)itgewirtct:6/tC^m?«tn5obci;
ÄDbem: \?itf'4l/attc^ irolfrtil ^Ibett/bienottwrfft crfo:*
bem wucb/inamcm obec mec anQ^aiQtmwtmln/ sü
jeiteit obuetfc^nbnc bclottung «nbcccr: sfialt ^cfe^nobec
jcmeffigc / bas foU «Ifban bic <ßfe«d)töobji0f ait bce ojtö/
ba ee not t^ut/mit tat bec^ttrgctfc^alt/Prtut^lcöt/X)«*
rav (Dbicut ober <^auptiiüt bafelbe jut^ön nw^r ^em
IPo 4bet: ^iecubec bie rerrmelteit tC«g!<$rKi:/ ^imerieöt/
tn^mtec vttb 2(i:baitet:/ bawibec vnb t>ber ber (Smd)te*
cbiiniait inrtfTicrung ainmctete jebaben be0cctt/ x?nb bar*
rtuff bc|lce»/obcr)id)fon|?n in mncmobcc mer atticultt
wilT'^ntlid;) bifcc vnfec o:bnung nit gem4f ^Iten n?ttr*
ben / biefclbcn TLtbctiuv foUcn «If b<»nn in vnfctmi^rpn*
rb«nib/$it ainicl>ct:Irty mrbrtit nit mcc jugelaffen / öonbec
l'nen fUcberhcben md) fold)em )remt>erpjecf)en/foebe(l
mm eö gn?ar wirbet/bjey 3<»r;Iang/a«f vnferm Srtttb ge*
potn /t?nb folcbe jcit nimcr batcin $efomen geprtt werben«
l^sfoll rtwc^bicntit nitallainben obgemelten tCögl^*
itern t>nb 2(cbail:ern/vber folcb )t gefegt belonimg mer je*
ito:bern vnb $enemen / önnber aud) ben paw^erm ineit
mer 3{egebett oberrtnbertt vonjrm wegen /olc^e jct^ßit/
cmjliid[)verbomfein»
Sf ^M
ccpwEctf?
fgriffmbic S,rtttbpot/fo5Ört«frcttn«j0bccfd}ot>Ir/
d}m rnt) Icicbtimtigctt aik^ vecbacl^tigcn pcrfoneii/bAy*
jö aud) von flraff bec (5oteUp(ta i ^pilcr/ vnnb «nbci:
flmbigcc fachen wegen /geojbntrnitt) ^uffgeiric^t fcinb»
§um anbcrn wicbct twctiert ron pcmlid)cm p:occp/n?ic
gegctt bcntnAlcfidfdKrt vbelrl^rttcrn pnnb bcro cnfbal^/
tcm/mit fcng^lKher Aitnemuiin ftccttöcr frag vnnb tcd^t«
mttigiujg fon0d>inöclt wecbctt /Tonb lef^Iic^ bfd;tc^t
mclbwiig von b«nbr^w?jg bifa* il<»nbf ojbnwng»
^Ol CLXVII
r(?cr i^tnl
Q(to bk §ut)cn mit ]m^ctiömn im "^iit
(im^nmb ^aprn nie mortPonimQjia'
bm/noc^ aucg fonfi Darmncw
5ilc6t)cm ccddjc^u^cn/
r Ott bei: $cit Art / rtl8 ) le $u ^c^
genfpttcg rtufgctcibm tror/
t>c»/ in vnfcvm Jucflntbumb
gewont / vnttb vt\ vnjmt
ttcn/ bucd) bcrfclbcn 3ubctt
VOddy^tlid) Qcfibwinb ^anb^/
t:l)immgcn bocl) bcfcbtr4tb/
vnnb in abfal ircr guter Font'^
,T men fcnib / bcr^nlbcn bmn
^ rvcyUnnb bct <:>od>gcbomit
Sätfi/Vnfit jt:eimtlid?a' Uebci: <>cn r'atrcr <:>cn30g
XX)tll>alm in B«ym jcfcligccgebed^tituf «ul^t'r nfcit fi i^nb
fc^afft eirfucbctt '^icuo: bcwilltgt vnb fttrgciioiTiinctt bat/
ftc<j»|>bemS.anbjscrcbrtffett/rtiid)it'>it: bttjfelb snöolsnio
^nmt't bci:^omifl^en ^ayfedtcl)ctt üJaycfiat gcncbu
ßijlct: bewiUiguitg/vttbnnt: mtrrtfecf mtb|jchrtfp/<Stc
Sf M bte3ttbett
Uc Rubelt fambt jtm Weibern vnb 'Kinbcm/and) alUm
ivcmlyaixfiyabiidycmvücfmvnb l>anbt^icnmgcit mfvm
fmn Sa^ilndyumb Vitfd^afft ^abcri* ^o wolkn vmi^
gcbieteit VOiv ^temit ctnllltct) / baö ^mfiimn frtin 3«b
noct) 3ööm iit rnfci: ^cfJtttl^umb / wcbcr: mit ^ew|?lid)ec
xvonimg nocb ßwecbcrt obec ^nbtl>immgcn mct: fom'/
mcn/nocI)t>ort|emant> tx^trinn gcbult/obcc auj^fctcrtom'/
mm werben /fonbccjic foUenfid) aller banbliingm mit
Uih^m / vetßt^unQm / tauffm / vctf «uffcn/ vnni> ^tnaim
iiid) alle»: ^«nbr^jctrung wie bie it^men l>abm ober pcmitt
jvccöm m<5gcn / m ermcltcm vnfcrm jtirf?ntb«nib / bcn
glcifhcü 4udf) mit vnfctn ^flnbfn fftt / vnb wt/eirs ilanba
jntnvoiiem/Prtbcctbonett vobjöge^i^jigctt gan^vnnb
gar mdyAltm/vtio vnfc\^SLanbQmti\id) mcibciu
|A B Aber bcc '^n'ön Aimt ober m er / AUp l)ieuo: gefd^e^«
v7 iten contractn rnbl^nbl«nnen/vn)b fcl^ulbenobci:
rtttbcrer f«ci)en b«lben / rebUc^ fpmd) vnb vo:berun*
gen?;« Icm^^nbinrnferm ^örprttbunib l>etten/ ber oben
biefeJbetifoUeitbie/burd) ainen <ß'waltl>aber(bod) bas
ber inin Zi^'^ f^ ) ^^^ )^d) gebiirt/ in ber gifte erföd^eii
x>nttbemb:mgen/ ober wo bie gute ttit verfengflid) fein
tt>oIt/ vo: ber o:benlid)en (Dbng^ait / mit rcd^tlid^er ober
0utlid?er flag bm^wmben «n^ßltn lafleit*
^rittet:
^ol, cLXvm
U^ €anD ie^apra/ mu nc*
mungt)C6 (Blaue/ pnhc>
rf% <D Od) bvinn begebe /bits Atme 3«btt8 obci: ^ubiii
JX3tt<>ff"»tr^ miojöem WMtbe / buid) bemclts vnfcv
Swftntiynmb $c3;te^cit / @o foWm fic o» «m glayt
bacemnir kommen /ronbec baffclbglayt bcy mnec vnfcc
ttlmt oöec 5olpat ; XX>eId)c an öen greitiB^/ t>a fic vnfct
^ut:|lnrl>umb anrccffhr / bic afi rnttb nccl)(? t|?xrräd)cn/
vn'o anffiVm bec 3»öcn ober 3iibm fojl» anncmctt / rtuc^
mit bcm/clbm glayt/ben ned)|lcn gepracftcn xvcg / burc^
Vttfer: J«i:flttrpwnjb$ic^eft/2Wfo basfrc f>;ntm?d)t blci*
bett/ba fieöie vozbct^gicvccptfmb/bif^U mitgwonbli*
d)m tagiayrcnbacau^fornmeti/i^ö Wßcebrttt»/b<i8 fte
je @«batl> vngeurtchd) vnbeuwegen bctceffctt würbe«
X)ttbbrtmitmfold)emfmtt0c«4fb gcbwucbt wccbc/foH
in bem glayt bie $cit öeffelben gegebnen gl<«t8/becglcicl)eti
öuc^ brtö o:t / b4)m bic 3wbn obec ^wbin C w'elcbcn fold)
glayt gegeben w«t:bet)n:en weg nemen/beftimbt fm/ ba*
mit man rviffm vnb fe^en fiinbe/ ob fte bm (hacUn weg/
rn«ec5ogcnUd> binrcbwifen / Poc^ follen fU fid) mit fol*
d)emglrtyt/bey allen rnbiebentJnfecn tnautrnnb ^ol#
pctn/bie fte an jtrem butd^ng x>nbei:wegen^aben/anfa*
gen / vmb bafelbe bos gebiitJtd) glay tgejt /nne ron altec
t>et:Hommen/be5aIn/wofieattc^ tHaiitbat: obec ^olbat:
gatec mit jnen bntcbfutten / bic gebüclid? Uhut vnnb
Soll bauon geben/ Dnnb ain jebei: tnowtnei: obec^oU^
nep/foll fid; mitaignet:^a»b/anc^bie$eit/ba fjd> beraub
Sf iiü obet:
obct 3iibm mtgcfagt ^«t/ mfftxiB h^vnrt glrtyt vrtbctf
fc^:eibcn/ bamit ain ictxx tfimmct oöa* ^ollnci: fdym
n»o0 / ob fid) bet 3ut) «tt 6er r ojbeirn tlTottt ot>cc ?)Oißflt
nttgcfagt/ vtio bafelbs was ftcl> geburt / b^alt ty»b / öic
t>k litemci: rnb 50I Inaviolkn anci) t>k 3ttbcn ober 3i;^/
bmmitbem (Blrtytgelt/ «uc^ tHaiit tmub^ol/wiberali:
^crfommett vnb bte gebor nit befcl) w4rn / rnb in fblc^em
burd)$ug foUcnbie 3wöettober Jübin/mit ftiem<mbfli*
nic^crlay gwcrb vnb ^Aitbr^jicrung rreibciit
©(D rtbcr rrtfere ZtnhtUiit vnb Anber (Db:igf «itn/gw
bad>tc 3uben ober 3^^i*^ Ott glayt in vnfam jrjrjltt
t^umb betretn / ober ob fie gleich Qlayt i^abm / rtbcc
fic^ bemfdben mit gefirmeltem burcbjug/vnnb mrtttber
«?eg ale obfleet/mt gentn f l>rtlten / fb iji rnfer ernjlhe^ec
befelc^ vnnb mamuttg/baöfietk^nnbiefeibeft/mit jrem
leib vnb gut auff ^Ittt / gefengf iid) annemm/ Vnnt> vn&
ober vttfere Regiment/ in berett Verwaltung es ftd) be^^
gibt/ be^ bewerten / 2tuef) (ii bip anffr nfem/obcr rnfcrcc
Regiment bfd)Mb rroluertpwt cnt^altn.
•^ön|f(ct53rcicul*
©)ampubmKamem^mtö)cm
aMflcrbc6^ärf?nc^«mba
^«l CLXIX
yÄBrtud)fiebic 3t$bcitobcc 'SütinAuffk t<mb6/mit
\y j?nfatt X)nbeitl>wtett/ mit leiten /toffm ober vor*
fauffen/wiffmthc^ id)ts unlc^cclic^ö ober: berrilg^
hd)9 \)AtiOln I XxKKX>m^) btefclbcit vitfct: X)nbctt^fln rnnb
ycrujontc / jncn rcl)ulbig wuirbm / berfelbcn rd)«Ibett foU
bcn 3ubcn obcc piibin nix t?cr:^o!ffcn wecbm/ fonbct: vttö
bi< rccfilllai fein/ bic wir: aud> jö<;inei; (?i:aff einjic^eti
Qa0ricOtrfcgntiö)oncr!)cr^utw
|2tmitnbct: aud) fmn yjh ober: 3itbm/triber bifea
'x?ttfer: per:pot / $infxir:an inet: in tn^tt Jiirrflm^nmb/
ober: mit "om vnfcm 5el>wblen «inic^ vxS<\,^ b^^^eit
ober: srnnnnen/fb njoüen XOk ^iemit «llen vnb \<x>i\\ vw
fer:tt ämbt:Ie«m/4»d^ ben bemelten ron ber Jlanbfc^^jfl^/
»nbin gemain allen »nb leben t>nret:n X)nbertt)rtnen/rttb
vnrer:9 #ti#it^umt)8 3nttwottent/tt?«6 wir:ben / (lanbö
ober: wefene bie fein/ J)iemit in allem emfl / x>tm^ bey ver*
meibttng vttfer: fcl)w4i:en pr:aff geboten ^ben/büs fre fic^
gegen l(mmi 3ttbett obec ^libin/ n?ebet: jnner: noc^ anfT^J
Sanbö / in mvdc^^xi contcact ober: ^anblwng einlrtffen/
ttocb biefelben ^mmlicl)obet: Öffentlich be^Anfen/be^et;^
ber:gen/ ober inen r nberfc^lmpff geben /fonber: bec genQ*
lic^ mdfpg ^wMvv^ nichts mit jnen $et^)ön ^em
;yf iiq lEefol*
»..T
^M ©ec§g( ^04
/C^ foUcit and) vnfctc iVlantnet xmn'c^ ^olnet / bey bc«
^iilnrl>umb vmb glayt on^altti / jtic nit mUt glayt
oba* r:f uiib rtcbctt / bann wie bcs mn gctcucftct fo?m bcn
bemelten vnfem tllrtutnet: vnb Kölnern/ vbetfcbicftifi/
2i\fo bae bei: r^ig rnb malflat/ bacan jncn folctjeglöyr gcf
geben witbct/Peralcic^en aiic^ n?ol)mfie Icengeflcacl«
renweg/bnrd) rnfei: Jitt:f?nrt>umb jenemen/beybecfel«
ben r nfec mam vnnb ^olftut / angefügt ^aben / barinneti
lauter benent fcye/attff öae ain jebcir/bem foldjs glayt fiii:*
gebälgt witb^it / barraiij^ x>erfleen f nnb «bnemen fcunb /ob
|icl>bccobei:bievei:glrtyt:en 3ubett ober 3übm/ foldxm
jirem glay t mit bemW'd)5uggcmoft>altem .
mx f^itui»
t -»»v
Qa$ famcm ßmbßfnccic M'c (Baw
ScfcacctPabcnfoK»
^ 3« marngfaltig vnfecc Vnbcnhanm/vnb fonbm
)\id} bk (wmm küt auff betnÄanb/ain jeit ^et:/
bntd) bic rmbl4ttff<^nbett ^ci::nIore (Saitenbc
Sanbf f nec^t/fo inen mit bem täglichen (Sparten/ rnnb ift
anbete weg /baö feig ^ant^ t^nbilltc^et: n?eif abgenommen
^aben/ jum l)<5d)f}en belefiigt t?nb betrangt ti?o:ben / ixte
ift menigf ii4 Offenbar: / Vmb wierrol von weylenb bem
' <?Ocl^«
?goL CLXX
^:^od)QchoimnSäviln/vnfmn lieben ^cvmVattet/^:fm
Bog IPilbclmcn / vnnb fmct lieb bnibctn/ vnfcrm Uebeti
X)ettcr»/^eci5og tnbwiQm in 23ayni jcfcliget: 0ct)C(^t>
nuf /«>cr0lcid)en aud) pon Dne / ctUc^ Jat ^cc / ril ecnfl*
lid) ofp^ tUanöat vnt> Ärtnbpot/mic^lbnbcpbcmlc^ mt^
gangen/ t>ac$u rtlleirUy weg vnbmittl fiiugcnonTen fmb/
bacömrcl) rnfei: tnnt> vnb tmt/ von bem vnleibcnltdjett
^cl^bcfd>vc 4clid)en laflfol4)eu vniblrtiiffcnben (Bartem
ben lanbf f ned)t erkbigt wetben moc^ten/fo l^at cö b<M^
$6 abjlellung folcbet bfc^w4cbcn bey benfclben (Satt^
unechten nttbclffenn<xbt?ecfengPlid> fein wollen» ^em«
nadü^abcn XVttmiti^atiyvnfci: t<inbfd)<ifft befcbloflit/
bas fätan trtinern mec in vnfam Swfint\)\imb y^avtn
ge(?at »od; 5ugelaflm wcfben folU
5Int>cv %ml
^ao gegen t)cn (Banfttcc^m miefm#
(§cr annemung/ Put) attöa (traff
£?%nbb4mitrold)CAbfd)rtffnrtgbec(0iict/ inbs n?crcE
^\^geb?ad)i:/«ud) mit allein ernf? rnb fleip bairob ge^al*
tm rf ecbe/öo gebieten VOit allen vnfem Pi^bom*
ben/^aubtleiirn / p^egeni / 2\icbtei:n vn^ ant^ctn vnfcm
21mbtleutn/ fo gerid^tsueciraltnng l^oben^bergleicbeti
andy bcn vnfem von bcc £anbfd)af]t aüei; fe>t4nbc / iym
mit in ganzem etnp / bas fie / vnnb je jct^it allent^alb/iri
jcen ambtsuecwaltungen vnt> (Dbngt^aitn/ es fey in @tc*
tm/ tHaccftn ober: auffmilanb/in bm Äanbgericbtn/
^^ofmapc^^n / vnn'o anUm gerieften / mit allem flei^ be*
(Icllti
ilclln v»!tb adjtm^ b^wuff ^abcit/n?ortmct:obci: mcr/
jc>Ici)ei: fcyircrtöct: rmbirtuffcnbcr: (S^airtcnbci: fiiecl)t / in
vnfmn J-uiiltttl>umbeifrtrurimbbeti:cm tPiit>ct/ob et
glcicl) nicrimrtb vergxreltiftt ^ctte/nod) amtd)ci: aigf wo»
obei: an.vngcit rtitbiT begausnci: rmftl)4tc» «uff )nc va->
l)>;nbcii wavm/'Oasbmn^i} nid}temint>ct / aVMn voit
bc8 (Saitcno ivcgembiewcil balfelb vrie obgemdt / in vm
fctmS'^^^ßi^tlymnbfwü rnbofjtenjfllict) vcvpotn wor/
ben;gcgcn bcin ober bcnfclbcit / mit fcjjg^itc^ci: anncmuiig
f oU gcl>anöelt / vitnb am jcöcc am obcc jwaynirtl iä\: «uff^
j?c50i:tc»rnnDgcfp:crtgt / bai'$un«chfo!cbcrcmpfi;ttgncu*
fticaffMiffQcfd)\voinc r^fe^b / bes £«nbö vcrwif en trct'/
bcn nt it ci:u|IIid>ci: irantuitg vnnb ti'oc/ ivo tnun fic bar/
über JH! ^l«?nb ivcirei: bctcttütpui'be / bas man gegen ineit
rtls m.-jjnaiDigen /wie |id) gebwt banbln ivei:be/irie banit
audy befcl^e^en foIUlPPucbe fid) bann bey ainem ober mcc
befimben/ bas fic jcmanb irtber feinm willen/ mit be^/
ttroung obcc bctranghdjet: |:l>atlid)ee xvcyfe/id)te abgc«
nontnien betten/ @o follen f ie an item leib vnb leben/ als
lanbf ft:tbp?ccl)Cf vnno nottbebtgct: / batmmb geftrafft
wcfbm»
©ncccr %ml^
Qae mattem (^arcfnec^m ntc§«
Sct?cn/nocgt)icfdbcn bc^r
föCfc gebietett mid? mt(?lic^ / brts Vttfere Tnbertba*
nen / rnnb mcnigl*iict> in vnfetm Satftnt}:}umb/foU
d)m vmblmffmbm QwtmUn £attbpf n^cbten/nuit
K .. fümn
Ol. CLKXI
ftfmn Qnt nid)te mec gcbctt/nocf) fxebd}mftti/ ober be^cr^
bcirgcn/ ^onbcu in fr« j]t *©i| ce rnfcire gebore / on alle gab
abxvzifm/VOcld:)c Abct j «m bacijbei: gebett/ ober fic bd>«u*
feti vntio bc^crbergcit wurOew/bei: obec biefllbaj folieit
md) rtUeiivngmiben öwwmbgefirrtfittperbettf
t)ttnbiiael?ben>foIcf>(Srtitettb&teef)t/rttt viT oxtm/in
&tctn/t\l(kdtn/ vitbauffbem Srtiib /jirlottbec ^erberg
5?nnb vnbafdyliiipff W^en / ba^iu fic / was burct? fie beti
rttnieti leiitert abgenommen triebet / ^ifamcn tcagen/rer/
jaen vnb auf peuten. ^Ilen vnfcte ämbticut vnnb mt
bere (Db:igf airn/ in @tem / tHarcf tn t?nb anffm J^anb/
mit allem ccnft vnnt> fleif bacob fein / ^ae folel> Ic i?nben
fcblaipff abgejlelt / vnb biefelben VOin / ober ( wk fic gc*
itant wctbm) S,(inbp^ncd)t Dotter fengflie^ angenomi
men/ X)rtnb nacb glegen^ait /rs verp:ecl)en9: m<ä:)^cm
folcl)s mermalrt in ^iewo: awpgangen offen tfianbutn
verbottt ifl^geftrafft xoctbctui&e foll and) niemanb in »m
ferm jt)r|lntl>umb/fblcben (B»artfnee^ttt / waefit in ober
au/fer S^anbe anff ber (Swt erobert ^aben / es fcy effcnbe
fpeif ober anberö/webet «?enig nod) ril/bey rermetbwng
berlfpaffabeonffem
amnac§cmct^^lmfol(* .
^ Hb wie ^critad) ber t^ttbe^antett arghvmigett leut
\} halbt)ero:bnt ifi/bas biefelben vber ain nad)t/an
amcm 02t nit follen bebalten / fonber ber (Dbng*
Uit ongcsaigt wcirben/2(lfoi>nnbgleicl)et:0e(?alt/foll
man
iiimt Cd (tud) gc0ctt bcrt r nbcf atttn «rg^mcitigcn vnb rcr«
b44>tlic^ £anbfi?ncc^m/ fonbcdid) xpann ficnit bcy
fem 0tt?($nbItc^m (iraflctt in offne« PPirtpbwfcwUßw/
^ B fid) ^bcc <imcc obct: mec tAtibff md)t wibcc t^ö
\L/ r^ <>bai gcmclt ijl/mit gwrtit jc^nblm/ober fic^ bcc
(Db:igtatt juirtbecfcBc» / vnnt> surotticm ritbcr*
(lecn wucbcn/ gegen bem oberbenfelben/ fbll man mit
nad>eylen/rtud> glogcf cti obef fiwtrm anfdjlogen / vnnb in
mtbecweg mitbec t^atvecfarn/wie ^ei:nrt4> gegen ben
ötwf Mubecn t>tinb iiinbf fr:ibp:ecl)em nod) lengs ge*
fc^t iji/X)nb wo glei^ rtmcc ober mer: folcbec ^4fiecA>i»c*
bwdy entleibt it^utben/fofoUboci^ ntemanbd iä^te bot;«
bwc^ »ctwo:c^t ^rtben»
6cc§ßccr 5Jmcwt
Qa6t)fe ^ufommm&cßant)f|fnc(§c an tctt
>^Bronenflud)tmrere2(mbtIe«t/5onnetintbtnmit«
V^ na/rt«c^ rnibere (Dbngfmtn/ bie an vnfem l<wbgt4'/
nit^en vnb pfiffen fi^en / fold) (S<vctmb fttec^t / fo fie
in Vttfec £anb ^Ul^ytn xv$l\m fibxvcifm/vntio mit etinbet:*
iing bifes vnfera gebotö ewi(?lidS) wwnctt.
iDrittcc
fi CLXXn
r noc§ DM)f cßgclaflctt mxm folktt,
^SJl/wibct: btc5i0cöttccfoitbei; gwott befc^Ioffm n?o:*
^^^^beti/rnttbiit iwitgllct: auff bcm 2^ci4)ftrtgsö2(wgd
fpucggcrtwc^rcc 2^cidt)^o:brwtt0 vrtnbÄcfojmotiott bcc
pohcci/rnbcc mibecm <»m 2(cttctil bec Jigeuncr ^Ib / bc*
0«flmifJ/u7oUcIP«:/b«3rtIlcnt^rtlbm vnfatm Jurfictt*
t^«mb/ob bcmfelben auc^ fltade vnbmit cirnfi ge^aUeit
; X)ci: icitigcit ^Albctt/fo |id) ^igeimcc nennen / rt«cf> l}in
x^ntio tt?rbci: m txn £mtbett5ie^)Ctt/(5cbietett VOit rtllcn
CbuirfwVflctt/j^tpettiJttttbötattbett/bcy bcn pflidjW
bamit fy bcm ^eiliQm Keyc^ r enront/ernflltcf) rnb vrolf
(en/b(i8 fy ^mfuMn biefclbcn ^igeünei: Cn(iä;)b(m man
glmiblic^ an5«igt/b48 fy ccfarec/tJccrfltec x?nb au^fpcl^ci:
fcttt/i?ttb bic C^jipen lanb bcm teureren / rnb anb^m bei:
Cl)n|lenl>rtitfcynbenret:ftmtfc^rtf]ttt>ttrnnb bnrcl) fw
S.«nb nit $icl>ctt/hanblcn noc{> wmtblcn Uffm / nody imn
bi6(id)cti}Ctitvi\b^laiH geben/ tnainen vnnb wollen
aucb/bae ftc^ bie ^igeünecben negflenanf benSrttibeti
Za}tfd)QtVlüti^n t\)ün/fi(i)U\;mUiiffitn/v>mi> txitm
** (B^ nrnnit
f..
Q(W 6e(§llt ^^r
mnnitftnbmUffcn/VOamxv^fyh^etn/vn'bymian^
mit bct t^ot gegm jttw^blcit ober fumemm Trucbc/bec
foU baron nit gtfumlt n^d) vnt:<id)t aer^on fyibm*
.^fc &feattfommt)C/t)n{)rfance arpetitgc Idc
{>c): (£)()nö&«(attgefag(/wnDmtlan3
foUmt)#it)cr2c»crDat. ^
Ä|;%iBtter oibtten Vttb tt^^üctt Wtr/b^tö tn t?nfrm @?t<t*
IXJtctt vnbi:n4i:c^ti/Attd)m rtifem Äattbgmd)«!/«!!
»?ttbYcgUd>vttret: UmhxXtixt vwx^ ^anbfßfTctt/btc
(0end>t0«et:wAltim0/tCflfcrtt t>«nb ©d^endflrt^cjt/
rerfdgett t?nb befiellit/bas niemanb tmbc^nt«: rnb arg«
w?etttger$ör:o^Obet: fö|?/m©t€ttcn/tn4t:c^tt/(^mc5#
teit/Cafcrttett/Pfib <mbmt l^cufcnt miffbcm Irtnb/ujcbcc
^imlidt) ttoc^ ofjwtlK^ r bec ttac^t b<^>crbergt / ^ wer*
bc bmttt (014)8 biicc^ bctt/ber beitfelbm (g^afl bc^rbcrgt /
bec (Dbng^it ober bem 2rmbttnan beffelbcn o:t6 / jewip
fcn t|et^tt/t?nbglegenl)rtit befTelben (Bofls worgenomett/
vitb fouil m<5gltc^ iji/ewinbet/ vnnb «>o gf4rlic^f ait gc>
fpi!t:t ober erfunbeit wirb/ alfbarttt foll gegen bemfelbett
^rtP mit fengtUc^er attttemung/ober in mtber gebiirlic^
ö?eg/tt«d)ge(l4lt bes verbackte ober orgwcnig^it /bi€
nomirlp fSrgenomen »nb ge^belr,
i£ö foll mid^ am vnbe^Ant perfon/t>ber «m nac^t/po/
oberb:ey/4nmnemo:(m)ir^I&(^(^li^^ ^M >^( 0<^
bnlbt xpcrben*
iemr OiiL
V-- K
C?(:oC CLSXIII
ottOmSmgem 5f#
fcm/(5^alcfßnarm/@piilc6cn/t)nnt»
^rftcv 5iicicuL
Qmic @pi((cuct)ttcrfo»cw w'cmattv>
tTöi(l$um(t:mA(rtrtn0clrtnfrt/n?ic gcftmme \?ttfctJ
/J £ant>|ä)a fjt rtllcc 0tcnbe/bitrc^ bic ömgcc/pfeif
^ fcr:/ilauttcfcbla^ct:/(Bicigei:/ ^p?ccl)cr/ öd^alcf 6^/
itannvnbrtubccöpillcut rnb /^oficctr/mjcett ^euferit/
<jud) in bcnl)ecba*gmvilfeltt0^1i^ vnb tngltc^ vbcclof^
fcti/vttbju vctgcbiicm vtifofln gcb:ad)t werbe/ U^cldjes
jQnsabecitt vnfitm jiicpeittt^umb «Ifo lenget: jugebul^/
benfamawegsgemrtmet/Qonbeireöillbacauff mit mt
ipnfet: tatic>fd)aift/Vnf:t beuelc^ vnb mmniinp/ bas foU
d)en tjo^betijcten/ vttb «Uen mibcm becgleicbett Öpilleu*
tert vttb ^oficem/fwmi gettBücb vecbottt fein foll/brts fy
ö?eber p:elaten/bic vom 2tbel/25m:gaviic>cl) yciitanb an^
bcm gey|IIid)8 noc^ weltliche &mt>e/ weber in bcrt
3^l<5|la:tt/ö<i)Iofrett/©%eti/ttOd> <?nbei:n jrcn tvonuit^/
0en/(?ttd> tt?ebet: in VOitt^^fcm obei: Crtfernen/ es fey
<?uff ^amtrtircftii/^oc^jeitn/ ^l^icc^tagert/ in @rem/
tl&dm obetrrtuffmirtnb/mecfbUettrbedauffen noc^
belaben/ißa iriii-be bmtn berfelben ©pineiit obec ^o*
fiepet: <;ittei:/bw«mb fonbertic^) erfttdt>t obetbepelt^
^"' Tm folktu
aufföcm Äanbc/ mnid)cn fold)m öpümait ot>ci;
^oficet^/m fernem fymf t>icribcr: wiflcntltd) cntbal*
tert vnö t)c>fict:tt tvmrbe lafTert/öccfclbig XVitt foll von fei«
ncf (0e«cl)t8ob:i0^it bee o:f 6/<tl8 ofjt es gefc^ic^t / vitib
rtinp/imbpfcnmttg/ rttfetTmuttB vnnAc\:)\äi^lid)mfttAfft
wccben/ißöfolUuc^rttnycb«: ÖPtVt/bmfelbeii fo fy bcy
irten ^oprit w<§nctt/bif Ditfei; gebot cr6fiwen Pnb ^öcrEcn«
wen geben t>nb bwauffgörtic^abweifem
!J)cttf?raff bcr 6ptlköc t)n&gofiw/«'c
©(D rtbetr m ^pilmm vhtt bfctjc^ette wammß vnb
Äbwetfwrtg einbnngcn vnb ^pm wolt/bem foll on^/
uet^ie^ett fein ^nflrumeitt/barmt ec 5« ^oftm rec^
tnmttt/gettomeit/vttbbrttjöaiif bem^Auf^ gepofii vmb
»'egEgewgttr»et:bett/2(ttd^ foiie« ainet: bombet: mif|ro*
tifd) ober ttolid> jefeitt vermet;c^ tröcbe/ ber foll rofi
bec (ßct:ic^t6ob»g^it/be0 o:t0 e8gef4>id>t/mit fengf lic^*
cc mwcmung verm<5gt werben/bamit et: fi:ib ^«It rnb ge^
be/t>ttbong3tenottöiflt»gej?er(ld)m)ng itit mtfgelaffeii
p?et:ben»
XPoobecyentAttb in i^ttferm ji«:(?etitl)«mb foldjepei:*
fonett brtbett will/bet: foll fy l^alte»/ basfy nubei: vnb^i
Ufiißt lAffm*
^o(. CLXXIIII
©aö ich (Sptdewim wfrcmb&e (Bßlt nie
mcr gcf^acc/nocß m mibtxn t)a$fpnn»
. S<«iöS^taffc«ö)crt)cn folU
ÖtTnb ttÄct)bcm irt bcirKcic^potbitung intbec öitbecm
fucfe^cttill/baöniemanb foldt> öd^aUf f nacm obei:
ÖptUeöttt / bicnit in fem p:ot 3e^<5:ig / öinig fcbilt/
ttJrtppen/wttg/obet: bcrgkidjc» anleiteten ober geben/
i>nnc) wdc^eye^fc^ilt/wappen/wngobetbecgletdben ^
bcn t)« jnen /w gep?<5tten ^enn nit gegeben \;)mm / bas fy
btebey vet'Iiei:iingbei:relbett/flbtt)önrnnb nit tva^cnf^U
len/bmnitbie altgwon^rtitbetrnewen o^bnnng fmn jt^/
rimg m4d)/3teni bas «ud) t^m tCeibf perfoncn^^ipan bae
fpjmgen vetbotten fein foll /bas wollen tt)it: m vnferm
jrucfiettt^umb «ud) alfb geljalren $exvet:bcn t»ieiiirt vcror/
benr x?nbgcbotten^ ^flben»
g^önffccr ^rctcuL
töcrpot t)C6 anfinscne*
ÖUnbalefidy <tttvflo:tcn vnfer8^ur:(lcntt>umb3 et'/.
Iict)t?nbei:flecn biclaitanjefmgen/ i^Vnjkt bettelet)
vnnb ntainung/bAö folel^eö fxfcan feinem mci: ge^att
wecbe/bann ob gleid;) etlid) mit |bld)em rttt)ingen/$u beit
Cgfotf beüfern famlc/ fobfe^tc^tee bod) mit foldjecleiebt^/
fettigfait vnt> pngefcbie^en groben treimen vnbgfflngen/
boö mecetgemu^fnbgefpott/bmtn (Spottes el>: ober bei:
Z\iid)en nu^ batauf eruolgt/ 1£8 irirbet «ueb fbld^e
petlecei/mec von muffigganga vnb leicbtfertipfait xrc^/
gett^banttbei:Kii:d)en $u giitem angefangen/ feemnae^
xr>ollen VOicöbiemit gcn^lict) abgefcbafft rnb rerpotn/
bod>inb<^Itbefberurten Aeid^fo:bnung/bie jenen/ fo er*
barvneigedicb/rnb nkmanbvctUt^lid)^ tUmpergfang
ftngen/l^ Witt awf gefe^lofT^n l>abem
(S»g iii ^«nfitetCi/
ficcß/(3ca((onivcr mnt) (l^an&jiSjtiaf/autg
anw t>cirsUtcg arfiftocmg Uwe im
Jöec mcrrflic^ vnnb nottiirfltig bctwcl>ttmg/öurf>
^bui:d)wctkttb vnfece ro:eltcmfiir0citomettvn gc'/
boten ifl/bas bic ftatdkn petlcc/ @r<tf lomrcr/Äcmtcfw
trer; 2,<mb|lct:i5ct:/vn anbei: vet:bcd)rUd) milffiggeenb per^/
^iten ntt mer 4l fo in ben Ötetten/ l^nrcmt/ vnnb «uff
bcm ^rtttballent^lbe ^in vnb wibcr^uftm vnbpetln/
auc^ fonbcrlidxwff jungfl gel>«lmen ^eid>f tagen be^/
fd)lofrcnwo:ben/b<;9am jebe(Dbngfmt fiirfe^ung t\;}nn
folI/Damitamjebeötat:/ Cornun obergegentlrepetlet:
fclb9t)nbei:Mt/vnnbbenfrembben nitgeflottan atncm
jcben Ott $upettln/TX)cld)8 bann in vnfatm jürff em^umb
boch von notcn fein trill/ bann fold) ber fccmbben vnnb
flarrcten peticc vmbfloz^cn/taglid) ^ufim vnb anlauft
fcn/i?nrei:ttX)nbei:tt)ancn/t>nbronbet:Iid)ben armen Ie«>
tenauffbem J^anb/aingroffe befd^waning/barjöandj
ben armen bürfftigen p:ed>en^afjiigen mengen / bie beö
allmöfens geleben muffen/an jrer rnber^altung raf?ab*
bmchig gewcfl/ öo bobcn VOit Vne bemnad) mit vnf^t
Sanbfc^aflt vnber:cbt/o;bn€n vnbgcbKtenJfe^ieraitfTili
Ol CLXXV
pKinr^em cmfl/bos nm ßt<m aWm frcnibbctt mfknbiQ^n
pctlerttvnt)@ont>ccfiec^en/b« ^mrnnbwi^ci: vortaw
iteniJ^rtttb inbrtö attbet: sic^m vnb vmbflctr^eit/ in vit^/
fcrrm jwff ent^nmb tms we^e mct: jepetln gff ötrct/fott^/
bec biefelDcn allmtbalben auf gcfcl^aflt/Ditb brtmit fy nit
mct bamn tomcn/roUm fy an bett oüpec£ctt/p4frett/piu0^
^ctt vnb grcni^ctt abgewifen vnb nrt emgclaf]m wetben/
2ll8 lX?ic ban f>{d)e ^»ictto: in «incm fonbcrn offen tUnm
tat and) »croibnt vnt> gebotren^^obcn,
' 5llnt>cr $lwKMl
crcttcn/ gc^an&dc foll »otJcn*
fö(Dabel:b4r^bcr mnfwm bk fiatdettmd^ ^emU
bcn pctlec/GottbcclKdjcn/^rationiirci:/ !^ccmiö>
i:ct:/£mibfJ(5?i5cr / twnb anbcr bcrglcicbcn vnbcf ant
pec/bnen/in geyfllt^a: ober weUIidjcr: beiPlaibung/in x?n^/
|[ccm^ppcntl)imib »)mbfci)iwrtiffcnb/ßm pctln bctmrt
ttjccbe/es fey mtff offnen freien 3rtt: obet; IX>ocl)fm4rcftn/
j^obctt S^^n/lMtd)td^m obet: fon(l/|b follen nlpban bie^
felben feng^lic^ angenomen/tJn noc^ gelcgen^rtit t>wumb
0ef!caf[t;öo «uc^ rtinid)ecUj v^becbtligf ait bey jnen ge^/
pinbenwiröet/baffelbber ^obern (Dbjigfrtit angej^igt/
S?ttnbry bccfelben pecbecbtlicb^mt ^Ib/bi^ rtuff becfel^/
ben b<5bem (Db:igf ait bfc^aib / in fengf lieber tctwwm^
cntt>iuett werben»
IPo 4ucb folcb tJerbecbtlicb perfbnen in bcn ^offwat:^/
eben betretn ober erfarnwerben/alfbrntn follen bierdben
^ffmatd)^\:)(tin bic fengflid) mineniung/befucbtmg
vnb erfarung bee i?erbacbt8 gleicbermrtlfen t\;}ün/vnb fo>
iicn malefi^ifcb facben bey inm gefimbcn xvabm/ baffcU
big vnfem irtnbcicbtem »erftjnben/ bie (ilf^Atin von
Äanbgerid^rö wegen/ an bm ^ofJtnÄtrcbfbfrn) bcgcrn
i5Q iiii foJie»/
follm /foid^c pcrjon nad>^offmacd)0^erf)t t^it gbwirc^/
/(^^ foll rtttcf>t)ctt3ttlcnbcttttwb 3rtn?ottem/bcy bcn
^EimrUcl>»nnt) it7tffcntlid)ifl/ t>i» fy bc8 petls «?ol
vbngfcm/rt^bfic^mit 4j:brtrt crncccnmogm/m vtif
fivm S^tfimt\)nmbweiuv ^epetlnttitgcfl^ttct/ fonbec
bmd)ain yebe (Dbw#rtit/m ötctn/ tllßccftn vnnt> <\nff
t>cm S^anb/bic o:btttm0 fiiVgcnomett wccben/brts bie cec^t
xvtlfctttUdx atme« bucip^tgcit pccfbitctt/ bic fid> alters
f Lrtncf ^ait vn «nbci:«: 0ep:cd)cn ^alb/on brt8 almufctt nit
evnozm mogcn/rtllam mt bett o:tc» ba fy gcbom femb/obcc
bi^b^i: lang itrwottimggc^abt/eöfcy inötctu/tlTaccf*
tctt ober auff bcm £anb/ fid) mit t>cm 2illnmfm vm
bc\A)<iUm/ vittib /oll innert anbctrei: ojt l)m rnnb tt?i>
bcc $elauffctt nit ^ugdaflctt xvcvbm / Deiifclbcn wif$
fctttlid) armcit pccfbttctt folktt irc OJbcnIict)c (Db:ig^/
iaim fc^nffdict) vtfunbctt vmb fonft rnnb (Sottee wtU
Imgcbctt/ bod) nit attbcrrs bann auff gnögfame etfanmg
iret: ivifTcotUc^en atmöt/not rnbgebKd;hgfait / tCdctjc
v:B«ttbcttaUammbc9 2(mbt8«ct:tt?alt«ttg t?nnb (Dbng*
^ait/bei* fy gegeben ^at/fwflt rnnbtruccfnng ^abcn foU
Un/7ilf>vooUcpctUt anfffold) t?:hmben/in anbctn
ambtf^nccwaltungen vnb (Dbzi^Uitn t>as allmufcn famf
Un wolten/bas inmbafjclbnitQc^attwetbc/ SJod>roll
CS bm rccfianb ^oben/wo ain foldjc petfon in rnfcrn
£rtttbgerid)tn ron t?n|cm Pflegern ober ^id)tertt ain
i>jfitnbt ^at/ bos Cybamit in bcmfelben ganzen Äanb*
f^md^t/ md) in bcn bamn gdcgnen ^ofpnarc^cn/
S)crgleid;cn anc^ wo fy btc vo» amem ^ofiTnorcbs*
l>cr:ii
oIrcLXXVi
t)mn \}cttmmit MUin in bccfclbcn (y^ffmwd^/fontct im
ganzen tan'^md)t/ baciim btc ^offmwc^ geiegcn ip/
bcm 2(ilmw|ctt nad^gecn mögen»
^Ssfollettaud) vitfec pfleget: t?nb Äid^tec/bm^sß bic
S.anbßffn in jmt ObzisMtn/in @tem/ tTiwdtn vnnb
auffbcm ilanb/ mit a\Um petf »nb em(f barob fein vnnb
in 4ci)tung ^oben/bamit fblc^ i?jhmben nit 4«^ gun |l obec
it(;c^Mfngfrttt/bencn gegeben werben/ bie fid) mit atbait
ober btenpen wol enteren mo<i)Un*
p4r$tt aud) $um wenigPen im jAt m mrti bie perfoneti
in jren ambteiierwaltungen xmb (DbuQUitnA^mm fy ba^
«o: t):f iiitbc» gegeben l)Aben/fiii; fic^ erfoibecn/rnb wo fy
befunben/basberfelbenperfonettflineobei: mer/irei: jeiba
fi)xv(iä)ait ober geb:ect>ligfart entlebigt/ ober fonfi 5Ö «ü
nem bcfTern vemt<5gen fommen xvatcn/bae fy fid> auffeti
bee petiö erneren m(5cl)tett/2(If bann von benfelben bie w*
hinbettttJibctnemen/vnbjnen xotiut jepetln nirgep^t^
ren/ÜPeIct)e aber frer armöt XJnbgeptec^Iic^frtrt l>alb/ bee
rtll mufens notturfftig femb/benen foUen jr v:hinben t?ej:*
newet/rnnb fiirrtnniemrtnb mer^epetln sßgelrtfTen wm
bm/ct I)Ab bann von fiimt oibenUc^en (Dbngf ait am f>U
c^cvifiinb/wieobflet*
iÄm Slllmwfcn geben pcrmancn (clkn*
Ötlbbamit biV Ätmeftbwfltigett be(lo (lM\id)ctm$i
gm vnberbalten/fo foU bcnfelben/in ©tctten/tT74c^
i cftn/ vnnb anff bem Jlanb / bey ben Äicc^mentgcn/
b<ts 2(Umufen gefamlt/rtuct> bae volcf burc^ bic piebigec
ÄUiföenCan^In/mitpet^ ermant trerben/ bas jld) «in
yebcc in folc^em löblichen wercE bec barmbcrB^ßf^^^/
mirieibigpttb willig «^aigt^nb Wt«
^ ^önffccr Simcul
§Stc man t>ic axmm fpnttlofm mcnfcictt
cr|)al(mwt>PcwaifmroK* "
(Vy 2fc^bem <t«c^ bi> armen t>nrid>ti0ctt fynttlofcn mett*
14. \fd)cn/^k tain narungb^ben/fonbeirlicb «uff öcm
S,<mt> / nit wol vnöet:l>alttt nid) vctwatt mogeti
tt?et:&en/fbll matt bicfclben als vü m»5gltcl)/ iji bcn ttcd)(l«
gciegnctt öpitaln annemcn t^nnb vaniam/ £>ctr0leici><tt
auc$ mit ben anbern amictt Ictitn/wo bie an amcni 02t/ m
Bretten ^tllrticftiiobetauffbcm 5.anb/ir nawng ycnir
babctt mochten /aud) mirUibcn trogen/ vnnböcnfelbcit
6iiffraid?«ngr^)öm
' 8Öte^fe<g)f>rföf(lltmfc»rSnto^^
«V >>*M.*'
/C^ rollen anchbte (Dbn'gFaif n yebeö otte/nemlic!) \m9
V? ff re 2(mbtlcut m jten ambtf ueiwaltungcn bte £anb«
flfflcn m jren (Betid^tm vnnb ^offmarci)en/ vnnb t$$
©tetren t?nb iWvdtn Burgermarf^er t?nnb ^at};)e pei]^
tt^ün/berpetkrfmbec/lb alters vnnb gcfunbe ^talb/ \c
p;ot ^öuerbicnen gefcbicit fein /ju btenflen ober ^ant)^
xv6vd) jclernen/ober fonf^ $ö paurforbatt VBber$eb:m*
gen bam it fy $dtUd> von t>m Detlem vnb petlerin geno«
tnm/^n ber arbait vnb bienften erjogen rnnb gehaltet!
werben/vnb mt für vnb fw t>^n petln anfangen»
^ol CLXXVII
mmr«> twn m Qpmiim larlicg
rccgnung #« folt
gefüfp: fcmb/QioifJ X)ttrct:mamiwg/baörtncntt>Alb
in xmfi\:m 3tPp«»^^»mb/tw man Sptml ^^ot / bic
iDbug^mm mit allem mifi vnb flafbat^bftm/ batnit
fol<^ ©pitrtl/Ättc^ bteamtm bm:ttt/it<id) mns jcbc Öpw
Uüe vctm4Qm twl rimbjimlict^vttbci^^altctt werben/
vnty |4cIid>gebiiVItd) red^iwmg tw bei: o:bcttlid)ett (Dbng*
l<»|: barwott bfcbe^/bm^ö bU mt^mQ rnb gcfcU «itts yc*
bctt@pital8/56x>iib<r^ttm0bc»:<»wnw/vttbml: jö an«
bart ptd^m gebtmtc^t n^erbcn*
Ott tJttMWen t0bm<
SStc l>K wJtmltc^m tD&^m t)ttnt» ftJrtfTm
»apc»m fem jöllou
\oJ) I (dlcnt^bm m tmfinn ,Ji»cpeiit^t«nb/»'«f)& fbm
dtn/%kd)ta^m/ vntibbeybcittCflttijm/biebrtitit bm(X)
bcn gmmrtcn paiit^mw/XJnbCalsPns anl^wgO ^" <^t^iw
c^eit o:teit mit piid)fen/acmb| J/langett fptcffm/ ^clmpat:«
ten / tt?u»:ff ^acf ctt / pleyhjgln / ^icrn^eiibkii / püd)^rtnb«
fd)öd)/pan^cr|ltrid)ctt/ rnnb ^nbcrn vn$imltci)cn iv<3l>m
vttb t^^^cjtafct) m pcolfci: mentgbeföc^t werben/ vtl rutttot
r Rb gfad)t/micl) Oa»:biti:d) $it ^cttn tob|cl)leg/fc^ivrti: leib*
fci)abeit rnb «nbec rniAt ctitflecn» BDamuff o:bncit vttnb
w^llm XVit}:}kmit incmp/baönuit fuwn ß«ff alierttJttb
ycbctt ^oc^$eitri/3rtrmai:cf m/j^ir:d!)trtgen rnb tCrtni^tt/
rtUenprtiitf^Ieütnobuetmelt vnb Aiibet: becgleic^rnjwn*
lic^ wol): vitM^rtmafd) jetcrtgeit veirpom feifi follen/XP^
fy rtbct ^ieriibeu brtmit «uff folcbm vecfamlimgai trcrrbcrt
beti:ctn/@io |oü itten biefelbett vn$imltd)eit xrc^Ktt vnnb
i)rtm4r<^but:c^ bic^en|cf)«fft/be6 OJtscs befc^ic^t/$Ä
|lcrtfTgfttomert/t?ttb wo itrtittec obermei; gecumoJt^cr*
tett/bePObecbiefoUett nichts minbei: von ber rwmo: wc^
gett^<;ttd) infonber^x^il: itad; glcgeti^^ait jrcö pcirpKC^ms
gcflraifwetbc«»
y^Bronmtd>b4si«ttgP4tttf«oIc!rtitfFbemSrtnb/iri
\^bcn (Bctid}tm t?nnb <:)OfJw«^ett/ ncmlic^ pöbeii
obctCned^t/vo: vmty^tfyadft^iJ^mjAtjtcee altcts
enaid)t b^cüm/ tain feittn nod) anbete ttJ($^j nr^gm / fBe
xveccbanbasfyittitre»: Altern obcc ^e«fd)rtntbieitfJeit/
»bct: Imtb gefc^icft xmtbm/ mochten fy wol ain feiteti
vpq1i)i bey inett ^^beti/bod) boö biefelbeit bnvd) fy jü tC4n*
i5ett/j^i»:ct)r4gctt/obei: fonfi fpAäev^mQm nit getwgcti
sv^Fbw»
piccmpnol)cru(|m(olU
SXJvetramt» (D:bttcn rnb tvollcit/basruirflttrtU^rtUctt;
<?ocl>$cit»/3atmöt:cf tn/ J^kd)taQ(n vnb €4ii^cn/
öucl) bey allen Miocm vci:famlungctt bes volds/ bwd)
Vnfct/mdy bcc ^ofmatd) rtinb mt>w (8md)ts\}mn
2(mbtUut »>o»i afl/ mmlidy alf balb öec (gotsbicHfl vol'/.
bzadytifl/mitQant^cmemii fribjc^altm gcbotn. 2fiid)
bea$urtmcijt auyat^cnvon ilnnbrnainfmUmoffcnlidy
niif fgcftecirt ivccDeii / babey ain jc&ci; / ob ccglcici) ci:jBid>
bcy Demba'uffenbesfttbpotenittPßrcfctvcft/bcfnb crf
tmmn/vn'ö ficb öcf^l^alben öci: rnvvincnl^ait nit citrfd)«!*^
bigm möge/ t)af]clb fenblmfoU mjc^ / rtlplrtog bicfelbm
]^tt:cl?ta0/3i?i:mrtt:cfe/^ocl>$eit obeu ^ant^xvcm/pcdcn
bcleiben/öatauff banit rtlfo am icbci: / vnb mcmgnicb fem
Awffeben ^abctt vftb f aincrlay fvauel/webci: mrt fcl>la^en/
ttjerrffeft/obet ainicbe anbete geiraltfame r^at b2aüd)Cii
itod) yebcn foIl/PPelcbei: obei: welche aber batubetr nit flit>
galten /fonbci:foIcl>fiibpot vctAdytn/vnnb amicbetlav
pTßuel bambei: begeen würben /bec ober: biefelben follm.
nad) gfialt juec vet^anblung/ von bec f)er:fcbaf|t beS'
o:t6/ba bic 2\ttmo: gefcbt4)t/ern(lhd[)/wie fiel) in folc^e w
fal^cb»t:b0eflt:aff( »werben»
^^ (mWDcttfolt
(f\ ^ P* l>mf5ran m Ötctcn t?Hb ttlatdtu ober aufm
5\3 £aiib/$tt7itwd^t vnb ^nmoi begeben/ fo foll nit ab
* I
Irtin bic o:bttltcf> Obu'gfrtit/fonbcp Aud^amicbc anbete
pccfon ob I le gleich ^neii gwc^restrang ovctiDbngt'Ait
i)aw bcucicl) vnnömofbt^en/ vttb )r i>KM>ir gegeben
fem folc^Kumoiec vmbfriban5efd)jeyeB/vnbbe«|elbert
von j»m scttcmen» Pacmi^f' aud; biefelbett ^umojet: t?nb
Aurfcuctgcrt alf balb firib segeben rnnb jel?<^lten fdjuU
big fem foilem C>babci: jemanb vbec folct> frio fd)jeycrt
vntio mt''p:ed)cn/mt von (hmban frib geben wutb/£?ei:
obec bic| elben/ (b fie nit «nfeblid) pcrfonen w4r:tt / foUen
alfcwnn butd) bie (Secic^Ud? (Db;igf<nt bif Otts feng*
tud) angenommen n^tben* Vnnt> iro «Ifb^nn fokbc
J^umoHT frib $eb«lteit angeloben / vntio gnugfam t?et:>
bürgen ( fo anbei:ji /bnjl f am anfe^lict) verbieten / obec
mift>anblung voA><mt>^n ift) öollen jKauffamaltev:*
pbeöV ticmlieb vmb biefltaff abjefommen/vnno bcm
bfc^cbigten vmb fem anfptod) / naci) bec Obng^att er/
Uantnn^abtrag $etbönmit bejiaUmgber a^nng lebig gc*
laifen voe^bm/ Ob abec <\in obec met: ber je^gemelrc«
rtttrp:ai:igen ober: KumoKC / fid> friö $egeben/mit gtralti«
get l^anbrnb tbat ^ecwctrn vnbecfleen trucben / geneti
bem ooet ^en^dben^o!le mtaUambie(0encbt6ob:igrait
fonbet mmigj^lid) mitbec tb«t bermaffen \;}ant>\m/^<is
fte ^nbgebabt vnnb ju fengfmif gcbwd^t tvecbeit / vnnb
obgleich öetrfdbenaitffrucigen obec2^«mo:ct: nimt obec
mei: / bic ifid) ^tbensmitgewaltxric votgemdt^ienrern
VttbccfJeen/befd^ebigt/rccirttnbt/ obafouen fic je an«
betrct gd^aft nit gewannen werben mochten / in tmgeuer*
lieber gegenb^nbiung entleibt/ @o follenbod) berobec
bie/fo allain 5« b<«tbtbabung bes fct^e alfo b^nbln/
pegen aittit ]et>m (Dbng^ait/aucb befdjebigten verwnnb^
ten ober entleibten / w^berfclbm ^Cünbtjcl;af|t/ nickte
Vitw^ii}tk<i^: ■< ^'^ ^^^ ^
©ibcnbcc
X
Ol, CLXXlX
^mmtx ©ml.
tömncform
rcraff(ö)crDcn*
?Jir\ Ss ^)ietto: m vil ergangen Kcic^ö abfc^ibcn jon^
Q^ I bcclic^ abcnnjnng^em bcs 2ld)tMnt>uicrt5igiflm
3ac8 gc^rtltnem Äeid)f mg ju 2(ugfpwrg/bey gtrop
fen pccncn juiicrpictcn gco:bnt ifi / bas bie (Horelcflcrnng
»nb bas fd) w(5m bcy bcm namcn (Bottee / feinet: IjAiligett
gilbet: / bet: 3ungf fwwen tHrttrie vnb tm ^eiligen / »et:*
mittm werben foll» 0oetfinbtflc!> boe^offenthd)/b>is
(id) folc^ <g^ot6leflet:uttg vnb fd>wom / r nmtgefeben row
betörtet: o:bnitng i?nnb gebot / bif b^ »^ w» rnferm tmb nit
^ctninbctt / fonber nocb von tag 50 tag rd>tp4rlicben me*
ren tböt / pemnacb rnnb $0 weiter förf onmtung folebei:
<Hot8le(leritng/ (Di'Onm / fcp^m vnnb xv^llm Ww biemit
crnfllicb / ob ficb icmanb / xvae wirben / (lanbs ober wef
fms bk voätn/ fid) vnberfJeen würben/ so t^er^ebtung
<Sotte9/ber 3ung5fr4wen tHarie/oba* ben b»iiligen/ eytl
ober Ie|lerwo:t $«geb:aucben/ober rnebcre 3;u5elegen/ober
feiner (B^ottb^iit ober 2H(m4cbtigfrtit mifpietnng ober
i^crminbcrung jutbön / (B^ott / ber-^3ung!-frAia^cn Ulme/
ober fdnm ^tüi^m flöcbtc/rtls ob Sott «in bing nit t?er>
mocbte/nit geregt. w4re/ober ber tHutter tn^^ria folebs
m ©cc§(|t ^ö4
ober rtttbcre/ mitiVcmÄinbsuIcgct/bi'citebcnf^ciIigc«
vct:rtd)tct/c>bcr: bey bcp tHrtCtcc/Heibcn/ ^tafft / tXiacht
ober: tCuobcit (S>ottC8 obci:bci*gleid)cn x?ci:rt(i)t!i;d) oöct:
fl-aumlic^ fchxvikt / bie foUctt / Uämltd) / ivo ce |ci«<inb
vom ZUrvä\:/nAd)xtfantmpvnfet ^4tl)c/ mitm»«:
^clJtjIt'rtff rttt am j^ii:d)cn/ ober ben arme» leuten vitib
^^otöwilien $egeben/ßtt ^cn cnben ba ee gefd)ic^t/ober: ob
bic (giotölefletung/fo gac Mwenlid) xväu / al^bann mdy
ßUjctil)ait bctfelben veifd)ulbttttg*r>nbbieanbecti grnai«
nert peifoitcit / mit fett0t*lrd>cr: ettt^Altimg / ober fonfl m
jccm k:b/n4cb gc<5|fe rnnbrnenig roId)e8 fi:4uen!id}Ctt/
x>ttb bebcd>thc^en fcbu^erns obcc (^otslef^eiung/ burc^
t>k ^'^ctzfc^Affi ober (Dbngf ait bes oits / ba fid) ^ld)8 be«
geben tt?iÄ>et / vnnacblrtf?lid> gef^rafft werben / Tttnb ob
and) fokbe (Sotsleßerungron l^inbcm/bk nod} aigens
gut ntt \)cttm / gel)o:t / t>nnb crfnnbcn würbe / bas fie jrc
X)«tter viib tBltmt barunib nit ilmffen/ß foU nlfbann
bieobuermelt (Iraff/ gegen benfdbcn jren Altern / als ob
ftebiefelb rerwurcfr fetten /on alle rerl)mberwngrnnb
rt»p5W0f«rgertommett Werbern ,>
93apott>c0 Jömncfcne.
jjfY^ewoI Sötrincfen auff mer ge^jaltnen ^ddyptä^
5\)gett aud)rd)tt?4rlid)enrerporn / @o iflboe^foi^
rerporanetlid)en OJten wenig gel>alten / roljogeti
ober ge^anb^rtbt wölben / bieweil bann auf bem \a^
derbes $utrmcfen9/Cruncfent>rtit/rnnb auf trunc^ett«
\:)ait/ (0otöIeperung/tCobfd)!eg rnnbvil mtber fc^war«
la|lerrnbx?bdentfJeett/X>nb fbnberltcl> basfic^ bie^ü»
rrittcf er/barburd) irer rernunffr berauben/ t?ttb in farlig«
tait jrer fcel/ccrcn/leibe vtinb göre/ begebe» / ^ierauff fo
ptercn
icben tJo:0cnrtntcn Qlmbtlmn / S^anblmtm/ Dnbcrt^*
nen vn^Jnnwwcm vnfae J^iir:flnt$umb8 (Bü\tlid)m
vnnb VOcUlidym / rvae witbcn obct: Panbs bic fcycn/&ß8
nun füvm mcmatio mttw fiywct(txv^ll/bey vmncU
buftg bcr pcen vn |?F^tf/m obuctmcitcm wticul bcr^Oots«
Icflctrung ^alb/bcg«)fcn/mct: ^utcmcfcn/oöct: jcmrtnb
batsu bcmegcrt mt^co obct }^Mtm t^jö/wcbei: wenig noc^
ril/in fein xvaf\/xvic bic ct:b4d)t obct furgcnomen werbe»
mocbt/ ©onber b^s rtlle vnfcce 2(mbrleöt/ rtuc^ ^:jof^
mavd) vnb anbete (Bctid}te\;}€m verfugen/r nb mit ßaw
^em ctnft bavob l>alten/b4s bmi rtlfo nacbgeuolgt/ bie v^
bcrr^cer: vü verp?eci>ec bif gepotö/ bcrmrtffn wie ro:pect:/
rnnflcbMflid) gcficrtffr/vnb nientönbö in folc^cmrbet:*
feigen nod) t>eifcbont vrecbc / 2tlö lieb «inem jebcn fey/$ö'/
ttowb bievngnab (g»ottc6/t>nb obbcf^imbtc f?m^mn^
pcene juuctmeiben /b^ran tl>ut ain jebei: gegen i^ott r nnb
ber VÖcU/rtin biUic^ l^rtilfmn ioblid) wcrd* vnnb vnfci:
cmplic^c mainwngvnb^rtilTe».
Cyy 2(ct)bcin tCcttttclett^it/ am fottber laflet ift/ bap
^ V^mref) aimm fm Vittinnfft entwcid)t/ xmb bee göts
Mb veMnnbt/auc^Cöbfci)Iegt?ttbrtnber:t>be! mer//
malö bßwup entfhen / IDrtCrtujf o:bnen rnb vc^lUn XVit/
welcbct: menfcf) in Croncf en^ait anffber gaffen nnt 0ffcw
lielKttm^ttebtbcttrem/obectßglie^bamitbeliibcn Wirbel:/
brtsbec bucc{)bic ©d)ecgenrnnbpiitdn beffelben o:t6/
i>onfJ«nbrtn in bic ;&eicben gelegt /rnnb nit mifgeUiffeii
werb/blfet wol nnc^tet:witbct/(Dbci:Ä> in fokbet:
Ct:nncfen^)rtit rtinict^ed^y fc4uel begieng /brttunib foll ec
xvätw/ttdci) gcflrtlt femct: tJcttwnblung gepi-aflt werrben»
^4r i J ^^ iij 2Id^tci;
©ae 6ccgf|( ^«4
cf)tcr ZitiiL
onm
Qm MC pnlimltc^cn (Bpi( nie foKctt
ÖcftuatPO'Dcn.
;(?\t^2(c^bem t>it0ebui:hc^c@pi(/b«rc^) (Bcißlid)CVttb
>w V ^^^^^ ^^^ '^^^^^ verpotn jcmö / vntib banit je^ bic
r'^ pawrfc^iiflt vitnbgmmnci: t1lanau(fni Ämtbiit
X>ttfccn Pttb vnfa f anblewt (Bciricbtcn »ntb ^ofmatc^cti
fi^^^afft/mtallainanbm h^ili^m näd)tm ritttb Jcycta^/
gctt / öonbet: «uc^ art bert IPcird^ragcit / mg vitnb nad^t/
bcm ©pil obhgen / baraiif batiit (BoteUfictm^ / r ccbec*
bell wb vnmfyid) t>ct;fc^wcttbung berjcit/kibs/l^cns/
c^cceVitb^ö ciTttOlgt/ bawttff ^bcit PPir mit mr ritfcc
imtbfc^Afft gcojbnt vnnb wollen / bas min ßmn allmpy
fyilbm in vnfacm ^nr|lntl>umb Bayirt / alle @pil in bc»
iX>incMn/ and) an l>aimlicl>ett vnb v>ngn?onblic^ctt o:rit/
fampt allem vngwonblic^en na(i)tfpil l)kmit anftUd)
i?erpom fein foUem
Wicx^mi^iOixefütfpilbmgncdncti
(©ancrtorfcp*
(Dbobcc
0(. CLXXXI
yÄk^ÖJibct (cmrtnbm vnfemömn t?ttitt> tHatdtnba
\yt>if\:)albv0itainb(f<>nt>c\; oiönm^ ober fai^m^ift/
md) rtuffbem S,mb in vnfcin S^mty^mänm/ -^of*
maid^m vnö anbcm (g?e«c^tcn ober: tCafcntcn/fpilit ober:
laglit will / txiQ foll rtiit jcbei: / on dien fulfd) vnb betrug/
in Offert g«?onbUd)ett XX^irts^eufei:«/ Cafemen rnb pl4«
j^ett/oberfonflbeyecbi^rnleuren offenließ vnnb jiimhcl^et:
weip/t?onfainöbefonbeinsivitt6/rtUam von Fuitjweil
wegen /vnb 5« bec ^cit / fo bei: (S^otebienll mit fingen i?nb
p:ebigen anben^eyrtagenvolbwct^njI/and^An ^aimm
öambpt^g 5C4bent8 / noch anbcm t^eiligen S^ytnad)tn/
vnnt> fonbeclid; on äIU (£»ot$le(let:wng / rnnb öc^elt*
wo?ttmbeiit. — , ., - t: ,., -
■«a*?w
»1 ■
-- y.- ■■* :
SSfeuil amcr t?cr(pi!tt/ oitwaei oimm
im (Spil gellten Ober gcpo^Sr
v^@ fol! <»uc{> Mmi: mffMncn tag/ tntt foldjem fptl
\J^ ober ^gln/vber fiinfj^e^en hren^er ober fonil werbe/
nit »ecliaen / ba^ä foll feinem «nffbae fpil geltben/
ttoc^ <utff po:g gefpilt/ noe^ folc^ von ba* (Dbiigf ait wi«
berjegeben pcrfci)«f}t werben»
?Dicrt)Ccr 5llr(icwl.
DUlpilcn / pnabbcnm fopnbcr adMc^cu
jarn bic offcnclicßc fpil gar pcr^
säae teccD ic
Cr:
jl^ nr^r mMwmQ iß awl) basbett vcrbingtcit ^(l>rtlm/
ben/rtni wa'cbtag $üfr ilcn obcc jtf ugcln/f ams rrcj^ö
weiter: gejiat )x>ci*be/iB0 |bU And) ben öd?ölei n/ VSanbt^
tpercbö vnb paunibuben / brtr^u allen «nbern / bic rngef
ueclid) fld)$ehert laqres altece nit ermid>t l>ßben / brtt? Tpil
rtuffbengmaittcn öpilplrt^en/awcl^m otpnPPi«f^«>
fem ganijrttbburc^rtiifvetrpottt fein» ^ ' !
I ,.'v. ^^ i' • ■>
pnc> andern ^cpnidcfe'm nu mo:
ÖtTb n4d)bcmijft y^ilottcn bei: tnifpjrtiict>i|l/b<i6 rttt
öe»:^aUjte» nad^tber Qebwt vuferö öeli0m<?d)crö
etwo viiöec vttb had) bec Cb"|^mem/ öud) am ncxa
tn 3«:0/tmb bec ^rtiligert b:eyet: Äunig abent / fottbet:Uc^
boö gm^iii t?olc^m 3tem/tTl4trcftn vnt> mifbem S.anb/.
in bctt VOitte vtio anbeert ^eufetn / vmb (Dpffergdt rnb
tlexr ior f piien / vnb baneben vü leic^tfeitigf ait treiben/
ba bod) am jebet: vü biHid)er/bi^ lob t?n e^et (g^otes/auc^
feinet: feelen twil bcti:ad)tenfo!l/@oifl tJnfecemplid)^
maittung ^as furan fold^s/^mä) ain )ebe (Dbaigfait / mit
*cmjllid)ef ficaff vnnb ^anbd)abungabjiefJdt/2iud>bic
JTict/ fo an foldjen rnb anbecn i>eiligen Jfeimac^tn/ fold?
öpilpla^ in j cej^ /^eii|ci:n Ratten rnnb ^eflarren / bopit/ ,^
t1tmlid)nod) atttrhalfo»ilal6bK©piiep felbe ^amm^!
bcngej^w/ft werben»
6cc§(|(cr 5I«icut
a;-
Pi(
;ol, CLXKXll
ic öpilcr ttt^m pn(ißal(mtt>6«
>^B follett <md) fottbcdid) bic <Dbjigf<ifttt/m bctt ©te*
tJjtettPnt)tnflt:cftH/beyt>€nXXHi:m verfügen i>ttbt>rtP
ob fem/t>48 fie^toc^ ber jert fo man ben ^oflaus/ obec
vck eeanetlid^en oitengenentwicbet/bic Jcwrglogfcrt
geleöt^at/ Hainen ©piler mct: fetBen/nod) benfelben in
jpen PPtprpl^eörew Unget: $efpilen ge(?arrem
^ibcnbct SfracitL
Spgleid^en folle a«4) auff ben !l^iVd)tßgen/ vmb
jacmarcPttt/rnfem 2(mbtle«trt »nb meittgf Iid>/of*
fm pl«i5 56m ö^pil se^>altn / \?ttnb bariimb ben
©c^lbec emjenemen ober junerlaffen / fiiran gen^Uc^;
vnt> bey fd^ w4rej; vnfcr (Iroff/x^erpom fewr
fö^IcI)erobern>eIcb obecbaa v>berfrtrtt/vnttb ttJibei:
bipgebot/mjtiett^eöfemfpilctt/ober jefpilc geflatf
;, , ten/vnb
tcn/vtib |cmAttbb4C5;ß bc^i^itiifcn/bd^ecbcirgdi oberf nbcir^
fd}\aipffQcbm t bk foikn fambt baten fo baerfpil botubct:
mibcivPOtt jccc (Db»gB(?it/Äm fcbcc nod) grojre vnb glc'/
genbaitfcin8rcr:p:cd)cn6 gefltrtffr werben/ S^ctrgleic^ett
foU Vatm rnnb tlluttterbie fold) vnjimUd? fpü jreii
Äirtbern irifjetttlic^ geflamn/obennimt ^mfsmfyth
ten / fuc biefelbcn ire 2^inb / wo |ie «tgene göte mt ^aben;
Xinb bic (:^ctifd)afft fo foidye t\)au/ fw ]te iEe^^UnCwo
bcirfclben belonung fo xocitnit mietet /«Isjnen 5Ö fivAff
flUffeelegOfolcb pö^ vnb fkaff lübt^alm aud) Vi\^wwd)t
^aben*
Dnb ob i'emanb »bei: angelegte flmfrob«erfcl)nbcnge«
bot/mei'bmm amflenvvutbe rbecfam/obeirbie püf $cge*
bennitvecitiogen/ber: obec biefelbenfollen burcl))!: (Db'/
vi^faitmitAimt ^imlid^mUibihaff <^\6amm rag/stt^eti
ober b:ey/nAd)bc9ve»:p:ed?ei-s verrwuVcfung/ fengflid?
mit tOrtfTci: vnb p:ot cntb^ltn / «web bae gelt / fo am fpü
voi jnen gefunben/ becgleidbenaufl) fo fie rmb gelte wetb
fpilcn /äff bann berfelb xrerb/ju bec (bbngCatt ^anbe» 0€«
nommcn xvtvbm vnb betfelbc» retfallen fm*
mcnfanfoUm^
. (Dd) follen l^kinn auf gcnoHTen fdn / bk fBbln / and)
'^tbacn rnb *>etrttoöHd)en perfotf en / S^xvm vnb
3unö^fcawen/bie bas fpil rmb tnt^xvcü willen lim
(idjetmaf /obeirinbett &^n anffbetttCnnc^nbenof*
fcnlic^tmbem
Von
got CLXXXm
ÄW {»er Mr«gcn^pikr*
©t^cb« 0hct femanb m falfc^cm fpil betreten / ober
043 fic^ 5Ö jme (tfmbi ober mtf gcfilrt ttnicbe/b<tö et:
falfc^c petbotne fpil 0cbMud)t/ rnnb anberbamit
rmbbaö)ctg betrogen ^etber follfeng^lid) «ngenomen/
mnbmit mncrleibflrAff'/obec n44>g<|?altbec griffe bes
Pcrpjcc^enö / pcinltc^ gegen |me ge^belt werben»
?Imlff(cr ?ImcuU
■* '" *
8Sica(l^jfbt3a^&.a6P$(cC^^^
wns/Dcm'^ucr wcfm Pub anbcm l^ic^
Önbbrtmit obger4>:ibcttt>nrer fümemen/rtllent^lb
in vnferm^arflnt^umb/bemgenimtten voldf für*
öcclid) ecorfent/ i?nb fie ftd> be(?er mcr wiffen $6ner#
giften /öoifl picrmjff mt «U wtb jeblid) pncfiei: »nnb
OjtHt^lent/bie rtuff offen (Can^eln boe wo:t (^otteeitt
i?n ft cm ^ant> p:ebigcn / tmfer gar gnebig bcger vnt> bttt/
^ic n?<5IUti Alle ^tcno^gefe^tefitli^e gebot /rnb mfon^/
btTt>ait bic rerpot ber (feotflefierung/ aud) ^Itrmcfen
tCi:uncfcnl>ait/rnb<mber bcrgletct)enb<$f t?nb funbig fa^r
c^ert/5iuucrmeiben/bem gmoinen x>^ldin jren piebigm
pctfflgf heften mt5aigcn/ fie ermoncn vnnb empilöcn/ tric
ber ßUmeditig (Hiott rnfer ^aylanb/twmit fo Qvofnd}
be'Aibicjt feine C8fottI»ct)e/awI>ber l)eiligett C^hfllid>en
S^iribeh gebot mcccPitd) twaeht/ vttnö barburd) leib/
0|unb/vvrjMitt|lt/e^cr vnb göt/ rerfd^wcnbt / t'nb jftuo:*
;i.:/:^ b;ejlbic
h(xh SccOßt ^Ö4
b:efi bk ^ccUn^cwi^ j^abAimtuf ß(f€^t ispecbc/ wk
bann ait»licbUd)e|: p:cb.iöF^roic6s «uf bei: ^dltlid^cn vnb
^cili^cn/micf) ait^ec» glaubwicbigcn rcl):i|fni / invil mcg
gtrimbtricBcn mag anjaigen / aiiff bao Jicl> am jebeu / von
fold)cnvbeltt/funbi0en vnnb fc^oblKi)cn ^anbln /Ictbs
rimbbctfeel/abjöjie^en rnb vonbcnfclbmjucntl^altm,
beficc cl>ct: rmit|acl)t xvet be / ^aran beweist vne am jc(
bictjpjebigci: fonbct gcfalicrt / mtt^iwbc» ßcgc» jiie» $«cr/
c«nt>ter
-. ^ A ...,..-■•• .. '■.'■,^
5«S6ri\ nac^p(cn/Ptti)t»i€fcltm
<j^. (i ,+f> •»..»<<•-•. -■
'2(d)bcm n?iV aup J«t:(llicl)cr (Dbng^aiV rttic^ rtu^
ccfo^brnrng bc? biilidjfait tmnb trec^tctts/rnfci:
'^a:^ogtt>umb jcbcfribett tmb bie wcgc vnb ftt<if
fcttmvnfcmilanbe/vo: bcn ©trafraubem vnnb^ef
fc^cbtgem söucrbiltcnfcfjiilbig femb/^abcnwtr:t>tcmw)T
nad> fonbct ficiffigcr t?o:bcti:ao)nntg/t>nnb mit wt vnfct
£anbfc^a|]t / wibet: bic ©tcapcaubec vnnb B^cbigcr/
n?o fid) fold)c iranbcrcy m rnfccm^VfJntt^umb jörw'/
0ctt wwt:bcri/»adS?uoIgenbe'o:bmwg («Vgciiommen»
#
SPicWt
;0l. GLXXXIIII
§Sic MC pptcgm5lmb(läk &m ^kkW
wn mirm5lmt)(cnpnt)gcbtc(m förficg :
f fclt)«a#oilnfolUn.
^^ Hb ficmltd) fxirö erP/fe^m vitttb xroUen tX^V/ iro
i^rtincr: obamci: vnfet: 2(mbtlciit fold) ^twfww«
^^^bcrrnb^cfdKbigecfw: fid) f^lbs in feinem «mbt
obcc gebiet ctrfrtmwurb/brtsbetfclbtJonpunbrtn ntit fei^
mt i-uflimg rnb rnfem Ditoetrt^mten/fouil jnc barsü not
bcbuncf t/rtu|f fetn/batfelben nacbeiln/ ^k fitai^m / p:ug'/
feit/v:|^ßi*/l)<>iBf»^*'»b vngivonbiictje weg/ wie ^ein^d)
Voigt /befeijen/aucf) bm negflen bk ^jnfToffenbc vnßc
ÖlmbtUüt vnnb biener in bec gegent/t?nnb in befonbct bei:
o:t/bat>in bic 2\flwbcr obec Se(cf)ebiget: itp flucht nemett
niocbtett/$ri roIe^a:eyletfo:beftt/v»nb rtlfo «inerbem am
bem gett:euIid>nac^uoIge» t>ttb eylen l>eIffenfolIe/bif $»
^^rtnb^rtbung rolcl>ei: t^rtter/ob fy bit bettretn mögen / vnb
batin fain mii^e/rti:b<;it nod) fleip fpam i noc^ rtinicl) gc^/
uerrbe föc^en/bey XJermcybwng vn j ei: /c^ Wflten (Imff vnb
vngnab»
ipon t)eJ•OJ^nuttg &er Prmffcn&cn ^o«cn/5ö
C'VnbbrtmitbiefelbcttKrtuberrnb nnbct: ^fd)obiget:/
^Obe|i el;>et: 5Ö fettgf nuf rnb flcrtff gebwcf^t/vnb «ngeno
mm mögen werben/l^aben XX'iirmit Kc^i vnfec ürtnb^/
fd)rtfft iveitet: flirgenomen/brts VOvc nnn fümn ßn rnjim
Äanögcein^en/vnnbrtnbemmec oJten im 5^anb/tro ee
ÜDna fuu nu^ t?nb not anfeilen xoitbtt / vnfe»: <?ofit|fmb/
5r>icnect>nb 2(m5tleüt/ wollen ßuff bcn f?rfl|fcn l^rtltn/
j?nb flwiffen kffen/r nb bepl)alben fonbec fltniffcnb ^ot
»erojbnen/v»byeberi\otronbet:o;bnMng/tvi€fy cö mit
3i bem
bcttt flvMffm \}a\tm fo\Un/vn borjw bcf Vnfdt ofpitbn'cff
jjcbcft/mitetmflUc^erbegct/JVObiefelben rnfei: litaifT^b
Zxot/eö feien x^ojt vnfatm ^^ffsfitioMimm ot>ei; 2tmbt«
leiittctt/mit benfelbett vnfem oifm bncfcn/obcr bcrfclbeii
0lrtttbwii:bigcnabfc{>nf]ten/5u vnfcm 0d)loffn/@tctrt/
älacdtrt/Jlmtbgcrrid^rn/ W:f)^r:n/obcr: vnfh: S^anbUHt/
vnfem Äl<5ficctt fommcii/ bicfclbcrt jccnr^wlbcn vnwcr/
l>mb«* \)in viio wibcr (Iwiffcti sclrtfjcm
©ncccr 51r(Kul,
Dm ^?^öct aöcrobcmng w ?Dt)dc^d(cri)ilf'
ließ pnt)t)cp(tmw3 fct« follm*
ff\3r; r^x^ffeit mic^ in fonbec^jait mitvitfcwiritjbo^
JX)men/ •^aubtlciitrt / Ötat^^Itcm / JUrn/ Pfleßcm/
^ S.<inbtid)Um / €afhtcm / tHmtmcm / ^oHttcm /
»itb allen anbcrn vnfitn Zmbtlmtn vn bienem in @l:<t*
tm/Vnätdtn rnbmiffm ilanb/ was ©tonbe bie feien/
wannbiefelbenPrtfetrfJraiffenbJi^ot/SImbtleöl: ober um
bec t^ttfecbienei: mit tntfern Olafen b:iefen$i1 jnen fc^tcfcn/
vnbfyt?mb^ilff/$öfa^ober beflerc&ing/sö ro^ ober jö
fSf jctl)ön/obet:ben ^twfraubemobec rtnbei:nBfd;<5^
bigent/iteben inennacl)$eeiln ccjucben wecben/bae fy baf*
felbanfffolc^erfuc^cnonwibeneb im fnfflapfen t^ön/
vnbbarin Uim wegs fmmiQ feinz/onber mit vnb fatnbt
benflrmffenbenJ^otten/fofyainen Kanbecobec ibffbS^
biger ^fatn/bimmd)hmm vnb cylen xvutbm/biQfeU
ben jübetretn vnbjö^ecbt anjenemen rnnb sö^nb^'/
bcn jrceverm^^gena t^cr^elffen wollen»
^ol CLXXXV
Qmbk ©tttt)jaf[tt tJttttMDtt&m^nm i&
^ant^^abung Der ^Md)m / m^ f)il jf
fl\W^r: gcttcbig begeci(l Aud) «tt dl (E^mfett/^mit/
\j^ittctvn'o^md)t/and) an bie Butgcj: »nb ^itwo«
ttec vnfct:ei:@tcrtt>nbtl14t:cft:/rnb «U anbct: vm
fet £rtnb|>if|it/ 2(«cb rnfci: pzcUtn vnnb (Scifthc^ctt
2\id)tct:/bas fy ßt ful) felbs/vnbburc^ jt:e23iirgcr;/-^off*
mm:x{)f Icitt vnb Dnbat^ait/m foIcf)cm nac^ctln/vamcl^
tm vnfcm (Iwiffenbcn ^Nom vnb 2tmbtlc»tn/rtuff bcrfcl^
bat cc| Tid>ctt/trtc vo:flcl:/flud) götwillig b^ff/ 5Ö(<»^ t>nb
b.'fleccfmtg t^fm/vnbbtc Krtwbcc t?nnb ^cfdiobigei: $ö
rcci)tl>4ltcrt vnb^rtnbl^rtbcn Wlf^tt/wi^ bann mit ycbec
jtrtcl) fatjurtg ®orlid)9 rnnbbes l)crtigctt 2^cid)ö rcd^tns
j?ttb £aitbfi:ibctt9 ^aitd) jß bcfd^uijung viib befnbwng fcr/
ttc$ VütUümbs fd^wlbig ifl*
pnffccr SIrctcuL
8^te (tc6t)tc ^rmbdcöc tJttt) flmtffcttDc 5^oa tm
: rtadjciln mtc förfcgirfungt)nb bcfc^ung.
W (ira(]cn Jialccn foUcn.
fö(Dfl«d) X^ttfcr (lrmffettbKot/^icftcrt?nttb2fitibt^/
leut amett ob«: tnct Jvaubcc ob«: ^rtbct: 23cfd)obigcc
ctfam/rnb bcit/n?ic \?o:(ict/ «rtdjFonimcn rnnb
m<bäln xvmttm/foUm fy yemanb auf? jnen ob«: anbc\:
gUubtriVbigpcrfonm/trory bie »ttbt«: wegen rttt^om^
mctt wiitbcrt/Ainc obecnt«: (pk im bann bann bey vei*>
metbungX'nfecfJmff/ willige gebo:fam erwgcn/i^nnb
iccmbeueld) voIjKbung tbim/ rnnb)'id)bcsnitxi''ibei:it
foUc») $a bctt ttcd^lic vnfKm 2tmbrk«m/pflegern/Kicb«
3 t ij tcrn/
tcm/^tcttcn obcc tTiävdtm ß)idm / jnm bk fad) y^m
iimt>cn/Vnb xco fy butd) obec fnt bk IDoiffcv/VOnkt
oöcu 2(tftoöairo in folcl)cm md}iün sichert /öcr> Zmht/
leuttt/öctjergen vnnt> ^mbt{:ncc^tit/fl«c^ t>m VkiP^m
^attbt vmt> (Dbleijtrt/rnb an&cm rnfcni Dfibcrt^nctt
pnt> 3ttn?c>rtet:tt öcrrelbetten&e/rtnfa0cttIrtflc»/brtmit (^
itt vnb vmb bic i:)o:(fci: anffi cb^tt/bic öc^J^nc^auin bey
t>cit Do:ffet:n /auc^ bte ^tmifm/ <?6l^ci:/ pnigf n ^ Jutt/
©teg vtio xvcQ befc^ctt vnb fiickuffcii/ rnnbob ycnwnb
vnbdnnmt>ctvct'C>a<i)tUd)vcäwivit^^ oba* fu^ wolt
feuccb^omm obcc l)ctnrtcl> burd>$iigc/obct: «uff t?itgc^/
n?oftblic^ettircgcnbitrc^fV bettrcm obct:0c|el>cn wiitbe/
bettfclbcitmiff^ßlmvttbs« )r;(B>atcl)r80b?igfrtrt bangem
iHö foUctt md) vnfct pwiffcnb Kot ober ZmhtUiit/bk
rtifo nac^ctltt/ <»(^batm on vccjwß fiäfcfjicfctt 5Ö rttfern
£rtttbgmiti5en/X)jfarn/pmcfcn/' Ötcigcn vnbl>aimh>
c^eit wegctt/bcrcttbcnbicKrtubei: jre »rnicmcns bmdy/
kommen muffm ober: entrinnen tti$d)Utt/vnb ^fo benfei»
ben piVpiegem
6cciß(cr Slwcul.
i)crfclt) Ott {)cront>crn ktidcg wc foU
ftirgmomc« ft)«t>cri*
Önb fo tmfer (fcrtifFcnb Kot t>ttb 2rmbtlent rtlfo jßfa*
men fJolTeö/obet: t^nfec 2(mbtlent aincv f«c ftd) felba
öittid)s wubs ober bef4)<$bi0ung gxvat nenKn/j?nnb
wk t?o:flct nacf)eiIen/tt>o fy bmtn fUt not mfid)t / mögen
fy rtipbrtnn bie C5Ioc0en t^nnb &w:m «nfcljla^cn I^ff^/
vnnb brnrn^^d) bnrcb vnftt X)nbet;tl^nen/X)ieret:/fwttbt
vnb (Dble«tober:@dS)et0ett/ro m^n t>U 0el)»Aben m<?g/
obec
;ot CLXXXVI
ob^attbcr belctttlic^ obecgkubttJirbtg pctfott gebieten
laffm/biymt>^nl^wd)m in bei: ttß^enb brtfelbe/ t^inb
r nb bec mt>m fy es (in: ttot attftc^t/ ßuct) An$efc^Ial)cn»
Poc^ foll mm m taimm ozt bic (Blochen vnb ^nirm
leiittett/baitttbrtmattbcsmube/befc^ebigung obec mci}\
ti{m$mnt>m/i>nttt> wie roj(?et/att$efd[)k^c» geboten
xüivbiU
Qibam 5Jrctcw(,
©(D man md) bcy rnfet« ©cbloffeit bes erfarung
Vttb wiffen empfßcbt/foUeö alfbannxtUch pud)ftt*
fd)uf a«(? ritfem &d}l^ffn get^^an ivcrben/brtmii
ba8grct>:ayrtlientbalben m bergegetttbArin bk Raubet:
obet Brd)obiger: feilt foUett eröffnet / vnb bcrtfelben 6e(?o
baf? mir göter Oibnuitg nacl>geeil<: mcg werrben»
5Ic(}ccr 5Imcut
Ötl!birttt?elcf)8rttretrs ambtmans obec f rtnbfßfrrtö
gebiete»/ folcf) gefct)my / es fey butcl> verfimbHitg
obep mit bem onfc^labeit obec pud)f nfd^ieffen/ vor/
betifttec mrtfTenfombt/fobrtlbfybae i?euicme» t^nb^o^/
rett/foUett fybiepuicfcit/X'jfar/^rt riinb@teig/rt«c[)
bie2(Itiregt>nb^)oI^et:/romimog(icf> ift/and) befctjen/
»ttb ain yeber 2(mbtmfltt mit etli^en feinm (gieticbtölem
tm/Vnfit ^taiffmbm ^ot obet: 2(mbtleutit/ fo im nady^
ciltt fcittb/gcflrrtcf8$«5ie|jett/ritnbb(cbf^ib von bcnfclbert
cmp jv;|)en/ynb «Ifo vitfec STmbtleut f« t fld; felbs / vmtb
J ! 3i iii vn/cp
vnf(x Bwgct: in vitferrKÖtetten vttnb tttarcftn /mtdj
rn/cc C0c«d>t6lcut Awflrht Äanb/ttac^^rnfff» jccc (Db«g«
t*4tt/mit:ccn|ivnöpcif in fold)em»ac^«ln/ «ncinmibo:
fiiifd)»bvitö ^ilff t^uit»
X)itb m bc| ottbei: xmpv Zmbtlmt rnb wifig/rtiner rtuff
bc9 (Wbern begccit/fo fy mut> beritten feinb / mit gccucteti
t<>i\'m\?nbllnod)tm<mcimn'ocvfntf€^m/vnb nit abfiel«
le» itod) nad^lrtffen/biflölrtng biei\(«ibet: ober Äefc^obi«
ger ctfatn/ betirctit vnnb 5Ö rec^t genomett/ ober m mtbec
wegbiettOttwrfft/fowlnK^glic^ili/ barm ge^bUwer*
bm mo0/i?nb|tcf>bArattnict)tsrer^mberit laflem
SSicmatt bic t)ttöü)onMicgcnft)cö t?ttt)(?m|jcrt
©Jr wolle« Vttbgcbietctt <md)/bA$vnßv Oimbtleüt
t^nblrtnbföffit/mmitemyebeft ®enci>t <ül vititot*
turflttg ©traffeii/^oli^ rrtnb Zlltwc^mn fiitan
»ergraben vttnbt>ermrtd)ett/t?nb bie j^iirt/^teig vtinty
baim{id)m weg verfc^lagett/porju bey bett pmcf en i?ttb
l):frtm/fletffig o:bn«ttg rnb «»ffle^enbeflellttlrtfT^tt/brt*
mitfonberIid)mtbenX):fartt numanb «rcfwettiger rnb
rerbec^tlic^er/ md) 5rmo:ab bey ttflc^tlicl)er weil nie«
manbvttbefattter t?bergefurt no<^ rber bk a«fige$ogett
Pmcfettgelrtffett werbe/ «uff boe rtifo bk Kauber vmb
Befc^obigerbeflo weniger obwega ro« benflraffn fiä^
l>eimlic^ bey ber ttrtc^t in bcm tmb »erff oflen ober bor*
anp etttweiojett m<5gem
IDttb bamit fold^s beflo ba^ t>er^i!t m^ werben/fo fol*
(enbiepmcFenrberbiefd)ifjreic^e XPafler/mit @d)ieg^
tl)om frrfe^jett/ vnb bey ber nacfjt rtöffe^Oß^ ^"b r er^
rpent/bergleicl^bi«lD:farbey bcciMc^ aiic^ cingefd^Iof*
fett werbai»
2;el)cnbcj:
Igot CLXXXVII
^ic ftcg ^cr fo auff ia (ira j]in bmtbt M^ixbcu
mican5atgutt3t>cr#(/ aiic^ oic/Dcncn
[ tCcm fo y<m4ttb m ^ftferm ^iiVPetttbwnib / flitff bcit
(wegen vnb ih<\ffm/\)int>att von bm &mm/ tllnp
c^ o&cf (feeridjm beraubt witbtt/ vnnb bie Icut
rtuff bem ^elb/obec yemanb anber foid)$ fe^n ober t>er*
tnercfen würbe/ ober ber beraubt fold[?8 beit Imtm am
twac^te vnb fid) bee bef lagt/ @o foUe» berfelbett lerrt av
«er o*>ermer/mit bem beraubten jeflunban lübitn näd)^y
f^en(8erid)t/oberwo bao jöfer^ war/ jö bcm ncd)f?ett
PozfTiouffen/geenoberreitcn/vnb folcf)8 ben 2fmbtlcu*
ten/X)ierem/^aubtrnb (Dbleiiten/oberjren verweferit
be/feiben ^02)föober ^kd'cns/ fouti ber votl^mbm / aw
bnngen/Pariwct) follen bjefelbenyemanbs^IaubwirbF/
ßcnau^inen mir fTunbt bem beraubten / $ö vnfetn jDfle^
0em/ivicf)tcrtt viio Ztnhtkiitn berfelben mbc { am nacb^/
pen ^<iS^^xiix>xi^ m befonber öes ortö ire vermamene / bic
Aauber ober Befd^iJbiger burc^jiel>e md'ffen / i\\^vii> fcf)t^
c?ctt/fnen bie t^trerf«nben/t>nnb bar jw fiir S^^^ f^Ibs/
rolci)9 anbcrtt iren nacbpaurn m<i:> ^xoi^m t\}M^ 3«
vttb t?mb bie B!)<5:ffcr jö ben @>c^:ancfcaumen etlicb fiel«
lett/bergleid) jö bcn p:ttcten/X):fartt/Öteigen vnb prap
fett fcf)iäett/bamit niemonbsarcfweiiiner burcbfonimen
ittiig/boct) ba^wifcben nitanfd^Ia^/ bip aufffrer (D^
bnnfait/oberX^nfer (Jrai|fenbenKottober 2fmbtlc«t fo
«a4>eilen/venern be«elct>/ wie ob(?ct»
»er bcmubcm anflag/tjcmciwca . .,
(i\^ 0^^^ bec bcTAtibtJJttb bcfdjobtgt/ feilt bcfcl)obi>/
JXJgimg ttrt Hagct noc^ mhiadyt/ noS) anbzinQm wolt
obecbo^ft/^balbbannfold) becmibett obecbefc^iS^
bt0Mtt0rtnrnrci: Pfleger rttttb 2(mbtlcut langt / ober fv
bes burd) lemanb rtttberit mnmict/ ober fiir fic^ felbd
0war werben foUe» fy njd)ts weniger/wie vojflet/auflf^
fem t?ttb nacheile»/ rnnb foml inen möglich i(i/ficJ)bet:
rl)«t ^alb «n bem Befc^jobigten aigentli^ «wc^ erf uttbeit;
ftCembifeo:bftuttgbe0tt<td)eiIett8/fbn nit aMnwv/
)berbie2>(?wbervnb Bfc^obiger/als vo:Pet/fonber:
auci) wiber bic tTotswinger/tnoiber/Sanbfribpjc*
c^er / vtio t>k/ fo ftdy vnberfleett yemrtttb im S,mb $übc9
uebbett/jubefriegettvttbgw^ilt söjefilgeit/ober mf obec
bwrc^ bas tmb fengflic^ jeforrt/ oberingeUibbe »nnb
fengf^tuf rtufFtviberffellung jetringen pirgenomen fein/
vtio 4lfo gegen benfelben mit bcm nac^eiltt alUvmaf/ xvit
wibcrbi« Zauber gel^anbU werben»
i
rnb$a
Ol CLXXXVIII
fi^ ITb $u \)Anbl)ahm^ vnb rolste^img bifcc lOnfcc o:b^
-v)«uit0/ fo iji flu^ ccfojbcrung bct: »otrurfjt/ X>n|ci:
ci:n(llKl)cr: beucld) vnb mamim0/brt8 all »?nb jcb^
lic^ vnfcc Vi^'oomb/\CfnnbtUüt/pficQ([:/l^id)m/ (tafl^/
ncc/tnautttcc/r ttb anbcr vnfat Zmbtimt/'0imiiMt vii
X)n'o&pt[)ctnm jce an$a\ fmdtft vnb pfci:b/fo ittc» mdy rcc^/
m<5g lirer bflanbbncff jö^obctt rtuffcrlcgt fcinb/ nuit fuwii
ßUwegmgötcctruflung galten/ rnnb in^rtlt bifci: vojgc^
fcl)nbrtec X^nfec oi^nnng/mit fonbcnn flcif vttb ci:n|i ge^
tccivlic^ banblcn/aud) iccn 2\aifi0ettftted)m/ro fy biebe^
fiellii vitb iiufTnemert/bic «l fo $«uol$icl>cn/rnttb bte ilau^
bcernbBrfi>obi0a3Ö ir€d)t rtnjenemcn vnb ^anb^jobcii
$c}^elffen/m jvm pflid)tn lortbctlic^ctt cmpmbcn/U^clc^ei:
Tlmhtmannuvcte ober minbctrs flanbs /{ f^mcit «ufgc^/
nomctt ttrtd) vectunbutigbifciroibniing fold)8 nit t^öit/
»nbb^jcmlrtfrigvttbfcumigeirfunbctt wutbe/bci: foll itt
Vnfit/Ale tdtxb^futftn vitgnab gefallen fem/ vc$lkn
md) bettfelbett bacumb feins ambts mtfi^n/ ^wmd)
vcifjjk fid) amyebei:vitfei:2tmbl"nian$cticl)tcm
s»cl>tt?o |ic{)beg4b/b4S Vttfet: ZmhtUiit/t^kmv vn
!lOttbertl)4tt ainct/anf iBe^afftei: wiffentlic^ec not/m aig^
Mec pccfon nit nidctjt nac^etln/Öo (oll bcrfelb nid^tö we^/
mgct: feine fncct)t rnb röffting fd)idcn/ vntiofid) bifej:
vernielter: o:bn«ng gmap galten»
imcgefwttt^cn/ißjtcmfoll.
g^tlbbamit in bem tto^cflnbePomerfleif gcbMudjt
A3wetbe/follbertett/fobic J\aubcr/ Bfc^<5biget: rnnb
£attbfvibp:ed)ci: nibenvecffett/ vnnb jö rec^Hid^eti
fengfnwpbjingm/bcrfdbm rngm^Kib »nwbgfir/fo bey
jfictt 0cfünbctt Wieb/ Ott tnfct rttttb mcftigHtcbö von vm
f antivcgen rci:l>mbcr«ttg tiacl)«c>l0Ctt vnbbUibcn/lPrtö
fy abci: Qctaubte rnnb gc|lolln6 gut bcy )ttctt fmbcn / bös
ioll bern 25cwubt:ett obcc ^efd[)cbigt:ctt/«?ic fcdj^t i\l/ ww
bcp jugeflclt werben»
Ott €ntMtm W
*'^txvSllm vnnbmrtmen mit g^ni^cm emfl/ bas
inicmanbmtJnfecm j^upflcnt^umb Baym/cr fcy
^od) obec nibccn ©trtnbs / rcid) obct: atm/ bic
wijfcntltcbc ötmf caubec obct anbct Befci)obigct/2^u^
tteter: i?rtbrcrp:ecl)et: bce l^eiltgctt 2\cid)8 tanbftibme/
webet ^eimlici) nod? offcttthd) enr^altcn/ß^ctt/ttcnrfen/
noch flinic^cn fiitlcbnb t\^m fbll / tPelc^ct rtbcr fbld)8
tl)rt t/rnnb $u imc fiintiic^ vnb rvif^mtiid} etfunbcn wm:>
be/bct foU n«(^ vngttabctt an leib vtib gut / vnnb alö ain
£anbftibp;ccl;cr: batumb gcflwfft wccbcn»
^ol CLXXXlX
jC^ foll 4U€!) mn fwmt <mQ yebm tHoibcrs t>ttb fiii:^
Vj^fc^hcbm Co&rcl)Icgcp8/aiic$ 2tüf trctcte vnb ^fd)^^/
bigere/ öe^'gUic^e jccr wiflcntlicl^cn ^otgcbct: / Siva
(c^icbcc/iSnt^ltei: t>nb ^dffec/rvctb t>nt) f mb/ obet «n^/
bei:|cncd)(l5[cfiptcft:ci»it/ wo fy bic in tmferm jfurpcit^/
tl)umb vttb J5.rtnbc poben vttb vcrirtfTw/ ^ue« fict> wai:^/
lid)m t>nb gl«tibwicbi0 so jttcn ccpttbet/bas fy bettfclbcii
im trirtnuccn/ lOattmi obet gcftptmfrcöttbtft ^ilff / rol:
ober bcy|?rtttb beirctfen/bwct) vitfet: 2f mbtlcöt t?iiitb «tt^
bei: ^ecjfd^afpti oberrpccwalterbccfdben/bccenbett wo
fy wott<»/4iif ritfcrm 5.rtnb gefcf)a|ft/ vcrrnbcit/i^n bat:*
ittncttkngct: noc^ wcitcrititgcbulbä ober mcrcinflclap
fm werben»
Qci6&iV^{)clcf)a(er/(l;W(0)rc^iirrc^ic6evw^
gm ntt)crseö)ojffm/anÖagc pnnt> gc'
rechtfertige folkrvtD^mru
©31; w5I(ett mtd) rtöp iui^l»^«^ (Dbn0fai<:/röIc(;e
äupttretcr/ötrof coubcr/ 25fcl)^bi0cr/ t>nnbrtitbct;
bcrgUici)?!! X)belt^tct: tJnbjren^dffcm/iiEnt^fll^
tcwi vnb^fucfc^iebcm/bicmrnrcmvnbattbmt £flnbcii
mbct^c wcrffm tmb jöecobrnt/mit altem pdf nac^fleUn/
Vttb fb fy betrem / ober miff r erglrtittimg / wie ^ernac^^
(leet/jö red)t/wiber m bas Sartb fonimett/t?nbi?ottbeö
ctttldbten jVeimtfc^afft nit rtnHrtgt «wrbett/nlfbrtn tt^c^
geffalt )rer mif^nbluttg/felbö im^Iagen/rec^tttertigefi/
vm^ Mi leib i>itnb leben (Iraffen laflem ^
^Dtcrccr 5JrctcuU
mc§ Praffangrctlfcn/pnö gegen ircm Uib
WD göc |an&{m mos*
yi^Q^foUrnAncf) mn fiicmt (änan ycben vnnb mcnig^
1^ tlic^/bct: fold) m^zbet / &tt^x<inbct / C0br4)lc0eip/
2(wf ttreter/tTot^eibigci: vnb Sfc^obigcc/auct) )r: wip
pbem tan vnb tm^/mit vn gesctt jccn kib rnb gutccn/bic
bey ]nm gcfiinbc« wctrbett/ $ct)<mblm(Tcy vnnbcrUubt
fciit/t?nb bani tt gcgeit mcmanb gefroucit l)rtbcii/ @ottba:
bef^^albctt »Ott ^ns/ AlUn vnfim Zmbtloitn / vnb t>on
mmi^lid) Vns »»becwoiffai/ vtiQ^fkafft Pttb »««ttgc*
sogctt fem vnbblcikm
mtffter ©ml.
Ott wgfitfttttitff tier
■ ■■■- V
©ae&te{ßÄM/Sc*r(6lcgcv/5ilußtmcrt?tt^
■ant)er ^rc^ot)tgcr/ aucß tf^fclkn i)clO/ ;
ggwvfctifebertJtit) cm^al(er/a((am iü^^d^
perglatc/ t)nn^ant)crf? nw cmgc'
iaffe« ft)emn foiim*
-v-Vl».
: m- CXG
Tenltct> tCobfc^Icg bcfc^c^^^n vnö mtftcm/ bflrumb
bi« t^ta rtttd>foit)|pi] mutwillig pcrfoft/frßuenlic^/
rnb vbec bao bcnfclben pctßmn / gebutlidjö t>nb S.an^'^
UiiffiQe tcd)t Qc^cn }vcn u?ib€i:t^rtiicn nit i?crf40t iroibcn
iji/att^gctictn/vftb jireit wibetfwtt^eycn rnb anbern )mi*
iponcm vnfcte Jlanbö / vbcr »>nb iwibei: p^Uig rect>rpot/
mit b:($lid>ert X)c^fd>«f|^n/mi0rtjf/pwttt/«or/c^rtBw»0/
Vttb itt rtnbcc vitcebhd) weg/ bf^cbigtmg vmb mctdliä)
bfdywct^i/ bat'c>md)Jk in x>€tt>€tbm vnb rtbncnicn f om*
mm fcmb/^ögefilgt/ötc rtud) jöscitn b^imit fo ^tt rniib
gwdtig^iicl) gctcungf » ^bcn/ b<;9 fiebiefelbcti wibettßil
r»b vnfa- pfnn w<mcc/jöfrtmbt jrcn cclttnen f oft vitb fd)a
bat/|ncn f<>ld)m 2(uf ttetcrn rnb i:Totrl)€ibigcrn/ vmb jts
i?nKd>tmefrigcn futnemens vnnb rcrl)rtnbiUttg ivcgen/
glmt vttb ficl)ci:l)ait/bamadb ^.flnbf'bulb au|?b:mgcii / |ic
rtud)/b4P$« jt ctltd>/vbci: b<is rtllcs/itrtd) icem xviikn / mit
jncnvmbjtvamAint fpiüdy rnbro^baung/tw jican*
bcrf { ju ruw t>rtbw f ortimcn w<5Ucn / wiba; «c^t vnb beö
^eiligen Cetebe Äflnbfribctt t>er«men t?nb iJotr^gcti miif
fen/b5 Vt)tt:4l9wgiei:enbe*::^attbpfur:fllc»gct:56gcbiilbcii
jöitowb gcgcti C5ott fd)XüctUä;) $fiueranttvo:m jcfcin / nit
»nbillid) 5« }:)ctt^m genommen Vnb ^rtbcn txwatiffin bc*
rt:a4>tuttg bcflclben/rnb ju fiicbmng grnrtitiö «u^ pcd^tne
vn'o geccd)ttg5ait/2tud>t?nfernS.rtnbcn vnnb Icutc« jö
^i:bct:mig/rold)0 auffs be(l tt?tr m^gctt jöwcnbcn vnb ^f
fikiommm/and)Qmainm ianbffvitxn bcftoflatlic^cc
^bifd>\i^n/vtto $ul>anbr^>ab€tt/bey rns fdbö <in<!t) vrtfci:
Sanbfc^ff^ rtllei: pcrtbc bewegen / vnb mit wt becfclbcii
ttK>lbebad)tltd) itad>uoIgenbe o:bnung fiicgettommcn.
©e^en OJbnert vitnb wollen barau|T/b«ö nun fiirrtn U)«:
pir rne fdbö/on mercf lic^ beweglich vjfadj/rnnb «uflct:
vnfct ti:epid)ett K^tc / Mt / himm / bec m vnfctm fianb
mnen mo:b/ cmib/ ober fucfe^lic^en t>ermeffcnhd)ctf
Cobrfc^I<igrbttC / rtnfmr/ «bpig rnnb ve^bbzieff «n^/
2^e fc^led)r
m m<m
"*>.
fd)\ccl)t ober: suj cl):ci'bt (bcme tcd)t voi fcim tvibcitl^rttla
geoiöutn J\ict)tav md}oit>nmgi vnb givon^rtit bcffelbtif
iScndytö/ öann» et: gcfcffn nitveclrtgt ijj JnccI) fcmtii
^clffcm/ober: betten fb öeuj ciben tHoibcm/ <lobtfcbIegem
00«: 2luf tcetern wiffcntlicl) \phu% / fie bebiiufn/ent^flltn/
fücbetJt/rti^ert/acncf eil/ ober anbec ju t?nb fiiclcl^ub tbün:
mnicl) ficbcr^rtit ^^ecnlattung obec S,mt>fd:)ni^.bm «llaitt
5Ö ced)r in t>ecnacl) begctffeni fomi neben/ noci> fie cmtom«
men la/fen/Das aiicl) iaimt vnfct^äu/itt (ey ^:)ormrti«
flei:X't35bontb/^:)rtubtman/2^entmrtt|lei7S.<int>fel: selber/
2\tcl>rci'»ocb »inbcc vnjet: 2tinbtlent/Jll<inb|rtflh oberTtt^/
bcctbon/ m rvae f:^^^^ / trieben ober wefcne bef ober bit
feycu iveöcr m vnrem £flttb0ericl>tn/^:>epfd)rtfjFi:n/@tc^
tcn/tlliircf m/^ofrn<?rct)en/ Pojf|ern/nocb fbn|?/bcnfeU
ben tl1o:bern / ötraf?rßwbern / Cobrfcblegern / Znfttcy
tcm /nod) bero entb^ltern/ober fo jnen fmfcbub t\)^n / «i^'
nicken emgang nod) )nivonimgmvn|erm Jurfinrbumb
iner^ub^ben/iveberrtupgrtb/petc/ nod) «uncber rtnc»cr
fad)/ir»ie bic erb4ci>t xrcrbcn mod)t/\)(Mm\id) noc^ offent*
hd> siiiafr^n gejlrttten nod) verbf"9f»< foHcn /bey vermeid/
bimgt''nrerfd)w4renvngf;abrnnb|ir<tff, ©onber xviU'
d)ct ober tveldxilfo mojb/ raub /ober fürfctjhd) Cobt'/
fd)!egtl)un/flud) treleh fjd) Sanbleuffigs ^ed)tn0/t?o:
IDnörnnbrnfem^rttennit benugcn laffenrr<5nen(be9
bod) ömem leben fairberltd) / wie fic^ recl)tltcb $et^utt gef
hiitt/vct\:^0\ffcn jbll werben ) t^nb b(;ruber mtf^tretn t>n<5'
lemanb beuebben/ ober biwd) gtr^ltfam getonten /nnt
pwrtt/gefengHnwp / notfehrt^ung /ober m «nber bergleid>
xjnrccbtmeffig ireg bcfc^ebigung t^ön/ber ober biefelben/
fambt Iren mUentlicben fnr|ct)iebeni/ mtlyaltmt viitib
bei^f^rn/beybenen ftd) fMj^hintUd} erfinbet/fbUenrn'/
ferß £«nbs $6 ^ö^ym/eingang vnb eintvoniing / jr UbtAQ
mtp/bepawbt rirb rerjigen fein vnb bleiben
. I _.^fi^ \
#
- gol. CXCI
MC {Oalcfiq,ifc§ |)ant)l auff jncn ^akn
wer wfclbm oerargtoonc fan/
gcgctentpcromfoll f
Vjpctttbiimbs Baym/bmfo tnalcfii5ifcbt)enbel «uff
jneit^abm / obcc btc bec^rtlbctt m r ctbadt)*/ rtt^gf wo»
Öt)a* |ni5ic^t feym/ supum^tion v»b cntfc^la^uitg foldtjec
jtcv int^d)t / l^m rtiibci: (Slayt bann jum ^ed^rivt'ttnb m
md)iistfA)tibncm fo:m gebe wetbcm 2(Ifo/baö VOw obct:
rttt vn/ci: flrtt / vnfct X)t^t>omb/^Mxbtknt/^tati;)H\m/
i\4t^c/c>bct:bicbencn folcb (Biaytvon (DbiigFmt$ögcbcit
gebiitb bet'cßnert/bae XPtt obcc Oebcm.tT»ron wegen bei:
jnt5id)t/bet: ec rnfct)ul&ig $cfem vcrmrtmt/rttbbefVll>^
gegen menigflid) bas Ked)t$dcit>cnerptitigip/flüff fem
rnbert^enig erfucben/ftct^cr^ait vnb (Blayt jöÄec^t/ pjt:
gwalt t>nnb vntcd)t gegeben ^aben /ßt ben» VI* vnnb
rtllebieiVnw/foobueimeltei: fflc^en Mben $ö jmc H«g
Sepellen roz^aben m(5ct>tett / »nb barju in gemam för me*
nigHi4> / bct PP«: / oba* fte '$0 2\ed)t nied)tig fcinb/yonnb
bec eubcn TPti: ot?ei: ft e /^uglrttten ^>^?ben / boa> becgeflalt/
bas bec vci inelt vci:bAcl)t, tX folcb (BiAit bem 2\icbtei: in
bes (Bmdyts^xvmQ bie tl)rtt befcbel>ett/vn voz bem ei: ficb
ber: jnijicbt juentfcblrtbcn fct^ulbig tfl /t^nuersogenlic^ <m'/
fage/r »i von bemfelbn Zxicbtec «inat ^ecbt^g/fo er necbfi
Cgericbt l>eU/ erlang vnb rtuf?b:mg/rt«cb t>m / ober bte ber
facben ^yalbcn $ö jme jeFIrtgen vcmiamen/ober bte von fmc
folcl) )ttBicl)t aufgeben ^aben / $u fokbem 2\ecbttßg erfo:*
bern vnb t?etf«nben laflen/Pnb alf bann gegen benfelben
vtit) menig^licb/wer im barumb werb antlagen/bs j\ecbt
•erfiee / vnnb fm vnfcbnlb auf fdre/wie recbt i|l/brtrnrtcl>
WiJllettficb rtll2(mbtleutrttbmeni0flicf)5eric$m/ »nnb
fold? (giimt rttt bemtHtjetwlrn wifTcm
■>-» A^^ -^ * .- '. •^* s.' A- --. ■ ir\
5)c>it ?puif öanon Pitt) cmfc^la^imos &cr )ttCitc§'
tcn/ü)tc au<^ Die pcvinc^ic^cn ^pcrloiu'ü
iöm ?>cc(}crt pcvpurgcrt öpci: vcr*
(if%3rn?^Itcn mö:)\}Kmit mcrn(i/b<i0fuwn bicfo ai^
i\J ni(^9 tCot)rct)lrtg6/obet: «nbctret: vbelrbAf obet bfchc*
bigung ^«Ib / m acgCa^on vcrbad^r ob«: inijict)^ fey >
en/trt T?n|cnn J^ücflnt^imibnit-merrlolicbedid)/ $u bcu
{)cr: bfd)e^n ifJ/folln gclaffn tvecbcii/fonber wo ficb mnct:
bccfdbn 25ßtl>ön crpicm wuirbc/ foH a* bmc^ X^ns obec rn^
fct ^o/r4te/ vnb m vnfecit X>i:t3bombambtn/ x^nfct: X»!^/
Domb vä TKau/in ncgfl obuamcltct: fo?m vcirgUit xcwtx*.
tComid^rtmcPrtiiff fold) (Sla>tro:2^cd)t: erfc^emcii/
VJi louil t:ebhd)0 vei:öad>ts \rtbct: inc fitrgebMc^t tvurbc/
bas bawuf^/öem ^cd>m rtac^/jöwcrmßtcn/ct: mdd)te bcc
jtti5id)t rbccmmt)cnvpet:bm/oberfo ccfoftfl/rtitt fogc^
t^onc lcid)tttci:tigc pctrfbn/bctr^^rtlbcn man bcfo:gc« muf'^/
tc/brtö et: fold)ec putgatioii r n enrrd>lal>img öev jn^id^r/
nitnad)eomcn m<5d)t/2t!pöann foü cc nrtd) ciirtntnwf vrl
mafligung vnfcccr: ^ofmtl)c/t>nb m bc» X)iijbombrtnib«
tcitpitfcpec Dit^bomb rnbK4tc/fid>et^flit vnnb pojg/
rd>(^fff $öt^«M rd)ulbt0 fem/|bld>ccp«rgrttiouitad)5cFoin
mcn iric rcd)t i(l/ rnb banimb nit 5ewcid)cn/ tCo et: «bec
fold) ficbed^rttt t?itnb pOJgfcbaip nit t^iin / ftod> get)rtberi
m<5ci)t fo foll er alf^öann von flnnban angenomen / vnnb
bif$ö entließet: rolbnngung bei: pmgation/m rtinecfltt^/
ben ober: anbecf wo wol Vityxfwt bel^altn werben»
i£ö foll a»4> fwi^<^» f amei: niep $öi: piicgation jögeldfr»
werben / bei; XQi^mtMdy aÜKC tl>rtt obcc bcfc^ebigung
fc^bigif?»
riccbr«;
^d cxai
< gcnfoUcn anÖa2(ttw{)at»
rry 2Icf>bem (ic^rtkc bif|>erjß vtlmrtlit begeben /n?fltm
^ V^ietEot>tf4>legei: t)ttt> attt>ei:t>blt^terCfoit begann
gen mifTet^ l>?lbcn £anbiramug wetbett]) glayt j6
Ked)t ««f 0eb:Ad?t / rnttt» ftc^ folc^et; jcec mifTet^t obec
becfelbe» jn^tc^t jopucgiernobec jöeitrfd)!«^ / fiii: (ge*
ric^ geflottben feinb/bae fte niemanb bcfMgt ^rtt/X>n fie
bemnoc^ jöm biirten J^cc^tti lebig et:f ent wölben/ brtM»^
bmmewiolgt/b<isict)tUuff folc^e \>et:tc<$f?ung/ bes ntt
fmf iagetiö Slayr jw cec^t migenommen vnnb |iit rcc^t ge*
(I^Kben/mic^ b^rbmrc^ mif mangl geburltc^ei: Art^i^g/bei:
»erfc^itlbten ficaff entgangen femb / @o ifi ^»iemit vnfit
beneld) vn woUen/bas fu wn in rttnem jeben mfern V^mt^
«mbt/rtin erbace verf^4nbtge perfon vecoibnt vnb befielt
jvecbe/bie auff gßte ecfatnmg bei: begangen miffet^at/wic
fie bann biefelb ecfatungbey vnfem ^o^Mm/vti^ in tm«
fitn 2\cntanibten/bey X)iebomben/^:?aubtman vnb Kß*
ren/ober ^\xcdy becfelben veco:bn«ng gehaben mag / nael^
geflalt berfacbett/benjöJ^ee^tvergldyten/wann ecftc^
cc|lmal8 füt bas (Seridbt ff elt/anf lag/ r nb gegen jme wie
fic{> gebuctmit peinhdiec cecf)tuertigung p:ocebKc/auff
baeain folcf>ept>nib fem begangne mifbanblwng/feinrei:
biente jlcaff enipfal>e / IDoc^ bas in fold)em t>nb betrjlei/
d>en fallen / becromen bec gefebid>t / vnb alle r mbfirtnb/
rtud) rnberfd^aib bec pei:fonett/$eit t?nb pat/bac?o bie ei^
f lart S^anb|?fireyl>ait / wie fl'd> geböct wol etwegen vnnb
bcbac^t werben follen.
• >• wollen vttttb i(l vftfet; maittmß b«ö fu wn nie*
I ntrtb/miflet offmct ober wiffwrli^er warer tl^t/
obergttögfamcr Jnbkiett t?nb rtitjaigung/tnirc^
jjufcr 2(mbtlcttt obcr/einmibeflttbcrttm vitfcrm Ä^nbc
«rrgcttommm werbe.
'■ ^ . "^
■ .1
' - * '•*
^ c^ae M'e bccrccrtc t)b(c^cct m ö)oIitcrft)artc •
Utt3?nwßöekgc/pnnbirt?erpKcßm ^
foUJ«3#Ht)cnw)crbciu
f(;%(D Aber tmfer Zmhtlmt/ (le feyew was (Jattbe (i<
J\) tt^IIen / bic ©tra^rauber / Äfcl>cbiger vitttb «nbcK
vblt^ter in /reit ambten / 0erid)tn ober gebiete» er*
fmivn ber g war werben/ folleti (le ben wie obffeet nac^*
- .: :» ^ (feilen/
^oi\ cxcm
(IcIItt/rttb bic bvf vermeibttitg x>nfit fd)xvätm pr^ff vnb
vitgtirtb ttit ^warnen nod> fd)kbm/ mic^bic eroberten
ober nibergewojff^n famötregs beMgett nod) lebig Irtf*
f ett/fottber fengf iid) ju tQd)t mnemm/vnnb in bk gerid)t
bAcinitfiebetremobermtgenommenfemb/fdreti vnb in
guter bcwmrungvnb gefengftiuf bafelbe be^lmlrtffen/
äucl) ort r ttfer aletmbffwfin xviffm vnb willeti / faine
xvcQQ an^iaffm/nod) in ringe rnbetr^irtc fengFnup legen/
fortber tvolnerwarn/Dne/rnb in bm X^i^bombambten/
vnfct 'X)iBbontb/;^4ttbtIe«r vnb ^4te / fi>\d)& on x>er$«g
bericl>tn/t?nb weitere beuelc^s borauff gewartn/ aud) ait
nem jcbm jö vnb gegen benfelben t\^um/fitmQe ^cd)tn
0c(?«tten/rnb jwrberlici> ergecn lAffm*
Q)iim $l(mcuU
^ic t)ttt)auff ö)C6 Pttccptt MC t>f)e((^watt'
Scnommm mt> gcrcc^mtsc
Ötlbbanntbic Kec^tncrttgtittg vnnb ptinlidhe (TraflT
ber pblt^ßter/mitgeringerm vntoftn gefd^et^en rnb
volnsogen /4ud) in bergleiel)en m<ikft^ifd)m peinU>
eben (iraffen göte o:bnnng ge^rtltn werbe, Qo wollen
VOit/bas bni d) vnfer Pfleger vnb Kid^ter in jren ambten
vnb gebicttt / niemanbs genot foll werben / rtinen fc^obli^/
d}cn tnan $ö rec^tuertigen/öonber TOr ale S^mbfßvfi
wollen rtlö genebig Äe|cl)ii^er t>nnb ^efcbirmer vnfec
S,mbe vnb Uiit/fM) ntalefi^ife^ red)tuatigung (vnrtn^/
gcfe!>en/b49 ber btaud) in etlichen gerid)tcn ^ieuo: «nbei fl
gwef^t ifi^anf £rtnbf?fur|llid>er (Db^igFait /rtujf vnfct
felbs f oflung t0Öri/t>nb fold) ree^tnertigung furßtt bey aU
len vnfertt 2Imbtleutrt jögefctje^^en t?crfugett»
5Dtcröw ^xmU
2vE iOi VOicwl
O^^and) (cnwttb Amen fd)$tlid)(n man atif freycm
jXjnjillctt üec^tiiatigcn wolt obeu iamanb ^ifdym
fmmbt/öctfoU &cin2tmbtmfltt bcffclben Oits/fuc
bic ai5«nft am «x»ct)ctt / bicy fd>tllmg fimffeebf » pfcnnmg
tlWnd?nci:t)nrct:Ä-a»t>f«?«:mi0/r»t> nw^tmci: jeg^bcn
fcl^ölöigfctm
Qaefam •^urfiltcfeo: 5lmfj(matt aufjcr fort-
Dem ^ütltiicfictt bc«ct(§ icmant) pcinlicgm
fragen foll <^6 ö)urt)C Dann Der #«
atto|fcmltcgcrc§act)csrijfem
X)i^Oomb vnb ^4tc bcfonbccit bcuelc^ / memßnb
pastltd) gefragt w crbm/ Uy ^tmeibmQ vnf(X
f(hroämx |lraff"t?nbvngttrtb» iBexväu brtnit fao)/ baa
amrbatobet: bfilycbimtcioifmtUd^vtt'ö rnwiberfpKd?«
; ?d>vojaugett/affoba9 fid) an bcmfclbcn t\}dm «itjö*
iaej;s«:ei|p:n/r^nbcps»t?fo^0^» w'^P^/^^^^«»^^ ^'« verlen^
0ep»ng
gol CXCIIII
gerruttö gen ^of $cfd)icBm jcmmb gexvamt/ ober id)tB
vei-frtumbnvutbe/Öo mögen rnfci: pfleget* rnnb 2\tcl)*
tcc/bicfcAg/ tmd) gelegen^it vnnb gefwit bct fachen/
fiicbedic^ 5« gefclxl^eii vetfilgen/ rmtb fold^ö alpböitti-
OtttJecsje^en/ attt)ti8 t>nnbr«fer^ofrßtt>^/pnbmDtt^
femX)iQbomli)i;mbrc»/rt» vnfi\:Vi^b^mbvn'C> J^rjtege^
l^ngmiaflctt»
IJXJbegept/obci: von ObztgUit tycgat/ cie objker / fta^/
gen will / fo foUen all weg txv pfleget: oba* IMdyUJP/
mit fambt etlichen Z^ed)tft^etit anffm Zanb/vnnb wo es
m mnef ötat vnb tTlaccf t ijl/ erlief) i'>om Kate / bei: $um
wcnigilJenswettfemronett/aud) (Bei:icl}tfcbjeit)ei: vnnb
öcl^ergen bcflelben d)a:icl)t9/babey fem/aud> folel) fi*ag/
wo es ntt in amei: <Stat obet: panmaccFt ifl/ an bmi cnbe
befe^e^eri/bacoit obct* t>abey bei: pflegei:/Kid)tet:/(Bciid)t
fc^:eibet: vnb bk Zn ihtUüt jt g wonblid) wonnng ^)abett/'
vttb niemanbö wi^t jnen nod) mbmt borumb ajnid)ei:^
lay mal/noc^oitbet'befonbet: bdonungjögebennitfd)«!*
big fcin/Vnb bcnm fo bey folc^ec frag feint)/ foll ernfJlid)
vnb bey jtm pflid>tn eingebunben werben / bc8 gefragten
be^antnwp nUmmb jeoffenborem
a6 8«(?ßt^a(g-
'(D balb and) bic vtQid^tn htfd}:ibm werbe/ foll mm
^ötefdbctt bette» /bic beybec pemUd^cn frag gciveft
feinb/ lauter veclefeti/vnb e^c bann fold)© gefd^ic^t
m't gert ^of fdjic^eft/ bairnt ber war^it ju abb:uct)/t?nnb
bcm gefangnen $u nad^tai]/ in folcl;<m au|fc^;cibe» nit
ßciwtwerb«» >
©da alle 5imMcäc Mfc §ant)ßo^&nung
(?rarfe^((ctt follcn/ pnt)t>onf?raff
2(mitabci:fölcl>cr»ttreccrSanbpo:bnimg/ m vm
' femi j^rPnt^wmb/jtiracfe nacl)gegangen / biefelb
vol5ogn/vn miternfige^bl^abt vvecbe/^o xv6l
Un Vttb gebieten tOic t^arnnfin ganzem emfl/bos all »nb
jcMtc^ vttfec ^^ofmaiffer/tliarrcbalcf /X)it3bonib/^aubt
ntan /CanQlci:/ i^ate/ Pfleger / Kentmaifler/ 34gcrmai>
ftet/S. anbrtcl)ter/Ca|ltter / tHantner/ ?>onner/ €mt^\ey
»rtb ^etttrd)?etber/(gfegenfd):eiber/r>o:fIcr/ Dbertcyter/
X>ngelter / vnb all anber Zmbtkiit / mdy 2(mbt9bicner/
bie mit Verwaltung vnfere Uanbs regiment pmbgeen/
beyberpflicbt/biefiesu bererfiartcn £anbpfrey^ait ge#
r^tt t>ab w/bifc £attbpot / @aBW»0 vnnb o:bttwng/ ber«
tnaffan
; ^d, cscv
ihafjknmt cinfl andy^cütm t^nb bMvibcr tiit t\)&n / m^
f letj vnb^mmbtkntm vnt> öicncm t>awib«r 56t(>6tt / xvif*
fmtlicl)nit 0e|?atten/XX>eld)er: ot>€i:u?cl4) vnfit Zmbu
knt Abcr/m amem oöcc mcc micnln / xoifjfml ic^ vnt> gc*
iiadtc^et* weife ^icirubci: ^janbln / obcc jct^ön gcffancit
jvucbcn/wo öanrr folc^csfic^ bcy bcnfclbeti wijfcntlid^
tJrtb rnrribci:rp:cd)lic^ ecfinbet/obcr: gegen benfelbe» mit
bei: ttiAf vnt> 0Jön«ng/m genwittet: tmbfd)(ifft cdlamn
ftcy^ait gefegt/ voimfecit geo;bntett 2^4ten <iwffinbig
n?«:öet/bet: oöei: biefelben/foüe» w bk peen/in bec l^nb^
ecf Iflrwitgge/ef^t / gefvilleit fein/vitnb (tllctmaffm wie bk
rerpje4>ei:bev Jlrtttbffrey^rtit gefirafft/vttb jcecombtei;
von f?mibfln/5ii rvas $eiren bae im 3ar bfct)icf)t / von ms
citf/cptt n?ei:bctt/X)imb ob benfeibett 2imbtlmtm folcfoc
21 nibtcc ]t kbenlang / ob«: «uff im: vei:fc^«bett xvätm / fo
folleit ficboc^ je verfd^jcibung in bifem Wbawiba nit
pim-^geHt
§Sic «Wogegen ^m!;?an^(aff^fo^tftßatt^pot ^
g% Hb wmtti abcc tntfeat SmtbfßfTtt/ i?on rtllett Btßtt«
iV)ben/nid)t8minbei: xcicvnfcmZmbtlciitcn / u?ofte
' bie irtttbpot/oibnung vn fotjung «it t>icltett/ biUic^c
pcm/bamit es gicid) jögee/mic^ mifgelegt witbct/Vcmf
Had) l>abm wit; Vm mitgmmtter »nfec Ümibfc^fft ver*'
«mtviibentfc^lofren/bÄsdlc ritfec £rtnbleöt <Bei(}lid^
j>nb tOdtIic^/^oct)8 ober nibem ponbe/ ber in ollen p«»«
ctett t)nb mticuln bcy bcc p|lid)t / bmnit vne ain ictxt al8
feinem Ämibf (i;rl?tt xnrnb ^tb^o?« vwwont ifi/ jögelc«
^v.'.'S- '** bw/b«:
bl'bcv rtacbjcf otnctt \?nb bicfdb tt:cn?Iid) vitb vngcücrli^)
jc^alreii / <iud> bcy | einen vriöertboöcn / «I/o mit crnfJ $ß*
werfiigeit/ rel)«lt>i0 vnb pflid)tig fm folleii/ wie PPic rmj
&rtnrt|öld>ö t)iemit:iit beöencBungiiinee jeben cbec vimb
cr:b<irfflir/ j«ge|H>e^en r er/e^en ritb verlflfTc» n^Uctu
IPelcbecobec irelcbabei bif triflentlicb t?nnb0ewedi*
fem (yojfldten / obet in vnfim Vip^t>omhambtm v^i vm
fmt Piijbombcn vnt> ^atm/in rer^oi/obet: bucc^ gl«ub#
nni-big2;cugfituf öigentlicb vnnbmtt bccrtja^/ivieinew
^latmiribccJlattbffreyl^ait/ vort ben 2lmbt{cüm gefegt
if t /ccrmt»at t?nb bcybt<\ä:)t vcitbt/ obct (ouji offcnbrtf vr.\>
xviffcntUd) wrti:/ bcffclbeit ^nbiung / f o wiOiv bifc vnfct
Ä.anbf?0Jbnuiig bfci)e^en i|^ / foU «bgefc^afit / vrtnb ti^c^
t?ei:nn$g bcrfelbett £rtnbf o:bnu«g bwtrc^ inc ge^altn tuet*
ben/aud) et nicbtö mtnbec bec gegenpartbey / fo b<?9 Örtg*
rc / )i: f ojlufig / |o a«tf Pctl}onmg vnö eifacuiig bet fi?d)eit
gimgea wair/buircb beujelben vnfcmS,Aut>ßfyn/m<i) vm
fitvnnhxmfet ^atnwffigmig/bAbeyes rtud)rngewai>
getrt bleiben foU/ föVbeuIieben rtb$etl;ßn/aMd> fold?8 juwol*
5iet>cnb«i:5Ö0el>rtIten werben* , ^
XX)eId)er aber m(vb<tnn mnflen /tmnb dfbjum anbem
ober bjitm mal l>ieunbccl>rtnbk/bie vo:gef^?iben Äanb«
pot vmb o:bnimg / fuc ficb fdbs / ober gegen <\nt:>em alfo
tt?i|fcndtel) vnnbgeimdiebec weife nit^idt/becfdb foU
barju nrtebgflrtlt vnbgcoffebei: vbectremmg «inejebe»
ßi:tic«l9/rnnrtd)Irtf?Iid) vnt> md) ctUutnnp rnferei: K«^/
te/fo JLflnbleiitrnb vom Zbl fein/rmbflingdtge|?wf|t/
)?nbbafrdb gdtfoIUl^bannnad) bee verp:e^et:8 gefidl*
lenrnnb anjfligen/rtn (tin Äird^en ober anbct o:^ vmb
^B'otteö willen geben werben»
Ol CXCVI
(tcn t?mtt)i^öm)faf[n in ant)cr toeg
'o:t>niing äUc frtmctttJ?nb|ont>cpIi4)/ Pns/vnfcni
ccbm t>nnb nac^fonimcti in «nt)«: weg/ att vnfcni
;f iic(ilid)en (Dbjigfaim/mid) gmaittet: j^ttfcr: Äanbfc^rtft/
(E»ci|tlic6ett vnb VOc\t\id)m iB>\n vnnb Vmbln / &cttt
vnb tndtdm/An jtcn ^cey^m/ altm ^crgebwcl)tctt gei
bjcud)en/buefcn/b€cIawriottcit/Kcd)t \?iit> iB(tcd)ti^fm
rc / aud) an bcm £ant>pud) m obcm Bayrn muetgriffcit/
xmiierpfcnt/rnctttgolten vnö on alle» fcl>?t>m feim
Qa$ &irc ßattbpoc t)ttb oföttuttg aug fwr*
fallmbm o^fa^mgcanoc«
tpcmnintiscm
yC® foH rtud) fttbem Allettt>ttb)ebm/ t^ufertt erben t?ftb
V^nacbBommcn/^egicccnbcn jüvfbt v^ihc\;)n\tn fm/
mit mt vnfet £«nt)fd)Afj|t/obct: berfelbcn vecoibntn/
vttb vnfctcc'^ät(/n<id)QkQcni)aitvnb eriioibcnwgbet:
\^änb\/hmifiitßiid}n0d)mQt anbete vnb ttcive£<»nbpot
vnb o:bnuttg fiic5cncmen/brtt3ubieobttci:fd)abne/<jwf bc*
vceglid)m vnnb notturfptgcn vzfxd)cn/sktMm 1 5Öec*
Icuttern / jepeffcm / $emet:en ober $ö«cc4nbertt / wie bann
folc^s x^ttfers ^ec^ogt^wmbs/ r nb gnwins Iax^q nwQ/
rnb billid;e normpfp/jeö vnb piwn cr«o:b«rtt triebet»
VO0 md) in totQ^^tbtUn vnb Unffti^m ianbpotn/
fa^m^m vnnb c>:t>nungcn/ ainiä) Inuitg ober vnglcidje»:
vctßmt^ cntfltenbe/^o foHeit XVit vnfct (y^fmatflcv vn
Kat^e/ rimb m bm X)i^t)ombambtcn/riifet: Pijjöomb/
©tat^rtltci; tmitbKfltbe/ivi^bmttt ^ieuoibesftirtaitffs
t)alb/attcb in rtinem acricul gefegt vitb geojbnt if i/$imlic^
cmfe^uitg rnb milbeintng sct^un m ac^( ^be Ott gctmrbc.
<■'■' ■ ■ ' ■ ' ■ . '
ocn (Öcric^c / ata ©bell fctn puo bcfwl"
iJl^tTbbamit mcttigfUcb in vofam ^ir(!n>l)umb/bet:
i\3<>t>wci:rcbnbcn Irtubpor/fi^BMog ^«ö ojbnung/ «igcnt
lief) beriebt cmpfacb / vnb am icber bk jö^lm vnnb
5ÖttOl5ic^>ctt Wifle/Öo b^bc» IPtr vn vnfcr S anbfdyaffi/
t>ie itt £ibdl weif /mit allem fleif in Ztud b:«tgett / t?nnb
offetttlid) aufgeen laffcn/aucf) in lebeernler üanbgertcbt
aittS-ibell gelegt /vnnb $6 riteb/^iemitrnbei: rnferm
©eaetc / befigelt geben/ bieUin vnfct 2lmbtmrtn in fm
mm ab$«g wegfortt / @onber bey bem (Becicbt jjö ciriger
^ a^>cd^nif bleiben l^ffen foll/bamit fre tx^mn fi}^m/vnb
'^ feecjfclben bef? (i(rtUcl)er jwgekben iri/fen^
@ccgßccr $llracul.
;§Sict>tfeianöpccan]ct^offcn((t'c0 puWtcicrc/
t?nt) nac§uolgmt) idrltrfi pcrkfcn
"-V... ■ V.-. *■ ' ' jX)ii:
oL cxcvii
rf%3t: gebietctt And) brtMuff/ Allen »nitb ji^tn vnfctn
ItX) Pfleger»/ ^id>tei:ii vnnb Zmbtltütn / fo (geriefte*
mvwultmg ^ben/fold) vnfecc £flnbpor/ öflijung
Vttb OJbriung aim jcbeit jacö/wie bie erklärten fiflnbpfrey
t)etr/rtn bem mtbern pfmgflfeyjt^^g/tmbjctj im rtitfattg/fo
mannec^flKcd^c^eltPo: ben (Sctid:)tmvn @d??annett
Itrec ambt/ aud) in bcrt 0tctn t?nb tllrtccf r» / bergleid) m
bat v:)ormrtrd?cn/ offcntlicl) voz tllenig bes voKf 6 / gan^
vitb öucd>auf von rtcticuln juarticnln/bannit bec mc^/
mgfltd) iviffen empfad>/ offenließ redofen vnnb h^im
jclafTen/jöbem allen wollen VOitvne/ in gun^rni e«i)i
verlaffen / Vnn^ xvae an fold^em «nbem Pjingjlfeyrrag
vbecbleibt/fo beffelbcn tage/ nit gar gelefen werben mag/
basfoUben ned)|lcn letflen Pfingflfcyrtag barnad) alfo
wie obfieet / offenltd) Verl efen werben« <ßefet)e^e»
vnnb geben m vnfer Qtat tnund^en/tTIonrags nael? ber
heiligen b:ey j^imig tag von €};)iifli vnferö /::5erjn ge/
burt un taufent fünff ^wnbert biey vnbf «nfftigii^n )ar.
•9
I
^aprifcgc f[?an#jt)nuttg mimen bk fm^
»cmbfleit matctimnad) oibituitg&csSflpbabcrö/
fmbw/bcgnffetti(?»
^bfcgtcöscfc.
VOiemanbkpamn fbtjmmlic^ vottbcftß^t^msic^eti
«ttff ^rtltcit vnb ^mibtl^be» folU >s
"Dab f aitt vetwalta vnb bimet/ von feimt l^mr<i)<ifft
mmtKd)mt vitb oti rtbfc^tbbneffjicbcn foU» iff
•#
5Dic TimbtUixt follm nicttK^nb i'c IDicd) jßpclfit, 122
2(mbtkiit folktt bctt VOcin auffm S.m'o nit \)ol)ivbmn
(mbitfä)mdem sz
'Das Mn Zmhtman wibcrbci; ©tctt vnnb Vtlätpclt
XüüUn bey jitcii foU g wccb treiben» 133
Zmhtlmtf^lUn it:be|felteansi)l Pfet:b)?nnb ^(lung
^abctt. i^>
a XVk
^^3 bie Znfit^ct noch mbct Qd)ifimt/ t?bcr (tmmU^
1D48 bfc 2(i:cl> attflFbcnrifd^wafrem ßbsetJ^rtii vrtnb
intmcpfO'Imscj^arcxvcpbcm 14?
Tom
Vom 15fd)axvoic\t/tvkm\d) bic Bfcljrtwcft füVol^m fjc«
rcitfoUciif li •; as^ vnbr^
tPie bic fctrttgiiitg ober Bfigluftg v>mb grttttb / pobctt/
tJrtrnuf^/ aud) vbcc bie Cpßtwa vno rcitmg/ fo ^wifdyc
<8icnd)tökiitrt attfgct:irf>ttt7ci:bctt/b|cl?c^cn folU ^S"* z^^^p ,
Don bes S c^m^mm beftgluitg^ 2> ■
Don bfiglung bcv X);p\)tb^ ". : -^ z>
T>i\Q nicmanb in fircmbbci: f^dy fd):ctbci' rnb figici: fem
foU. is
rPo bic (B^crid)t6lcift: <mf(m ^mh / vbcr frc "Kav^^^'t
contrrtct follcn fci;rigm 57nb ^iwfftic^tm laflhu fs
^ii3 in bcs JiJtrPrt Camcrgßt/rtnffec fcms wiffcns vnb
tt?iUm6 nit foU gc^miblt ober gefd?<^flt werben* atj
JOPelc^« fcf)i»I&ttc»:$St: Ccflion gclflflcn wwbm föllom
^48 bic Vn'om\)mm frc Cl^g rnb brd)trerben <m cr^
(f en bey jrei: o?bnUc^>en (Dbng^it anbnngen foUem \9
a « ^cc^el
^ie1Diett(IIc«tfollcn jcbcflclrc anjÄlpfcrb rnnb Äu^/
mw0cru »^5>
S^c^arMmg»
becAttbcirirtjIcrrbcfciww/bamir fu bc|?o c^r 0efd?ibctt
Äjctbctu fio
V^QbUiBcl}<dtn rn4uff0efrt0t obcc^rtimlid) nit fol'/
fett rtttf bem btctt(I gcen / vnö wann bic rtuf) rtgimß $n?i|ct)<
bcc lyctifd)afft vnt> ber l£el^altcit bcfct)cl)cn folU i f >
X)on ficaff ^Qt emgcbo?ttctt i£ei>4ltctt / fo bctt prtum m
bcc maijlcrt pautnacbait mtlauffc», ifS
X)ött bctt i£c^lm bt€ fic^ itt jrcc ^mfd)Afft bimfitt
vcthcfcatn^ irs
X)on t:>ct i£ebaltn belonung / rttb boe ficbm 2{nibtlcit>
tm nit vmb gctmgcirc bfolbung/bann rtnbcr« bicncn botf*
r, . iBinfianb
5« xvae ^dt »ttb scn'Cf^ct Biptfdwfjt/bcc l^mffe dm
fimio $u0elrt/ptt / wa& ber: Unffct vntio emficct: geßcnem*
rtttb«: laifleitvitnb wiecö öUcntl^albm folct^cm ctuflaiib
gehalten wei'bettfon» yi. 7^» 73» f4
Dasbcreinffanb mbm^ej^citvttttbrcwbten pwd'ett
<md)Pat^AbettroIU rs
JPtc btc Kinbcc «it jra: iEltct vcc^ufltc gte bw cm«
ß<inbl^()bmmi40en. 74
^06 f^Vobittim g«ttt5Ctt Imbain fBlnmaf fm (olU
^4d btc ^nnj4dtc^bfc^au7l:t>nnb gepf4d^( tt?€rbett
folU, i^<^
X>onBtMfrbcro/fobic©twfP4iibci:t>ftbaitbctJ)bI*
tl^4tet:bel^ur(ni. m
ID46 bic iEcbKc^tcr bcy vcrftcirung fccc gcrcd)tigFrtit
bic ^ol^cc nit cr/c^Iij^jcti/ ttod^ id^Qit vo» ben gurent rcc*
ßtibcrnfonm» >s* so
SfngcfefTitc Smtbicüt mugm 50 i'rcr J)rtup^>4blic^ctt not*
tntfit bic cffcttbctt pfctt wccb allcnt^rtlb Unffm^ (fs
Von (Irrtfröeco/fo bic cfTcnbc pfcnwctb »?ibct: bAö vcc*
botfuctoffcn» >o
^M^i
VOk mm bie Jewc(!et f «ritd> bepd)ti0Ctt /tmnb Jewrr*
tü\lmQ o:btten/ wo^iit matt «ttd; &k p^ic^^f cn/C^«: rnb
P:cc^ll»bw fcQCttfolU » » V
P4Ö bie icmwof fcrbcr awffm Äattb atb^im mii0cm
tOic matt bie j^eifcbbfcf)«»? vitnb fai^uHö in Qutn
tTJiccJmvnbrt«ffm£rtnbfwrncmmfoIU «sf* «s^^» »3>
lX)ie brtö tllc^gcn auff bcm £«ttb gc^att «werben folU
C'3>
Pas f 4m ^cifc^ t>ttci:f ult/itod? ^xvaycüay Sl^ifd) vm
betrcmattber: t?ci:Eauf]t werben folU 138
^ainett jctcmgen am j^lnfcb 5«m anbertt scrtemctt* »38
X)ott flrrafTöer: tHet^ger fo Ufc o:bnung vberfam» 1 3?
Von (IcalTbcir (Db:igf ait vnnb Bfc^aw«: / fo t>ife o:b'/
nimg nit l^attbtbabctt vnb ro!it.;icl)ett* 139
pie ja«:fJlid)cn ZmbtkütfolUn acbt«ttgbabcit/obbi>/
fc o;bnwrtg in bm (pofmwd)m get>alren wetbem 14»
ironpot
in t>en garet:» bktbm ^uf^rrctben mü0* >>
^rcppmcf,
5?<i8mrtttbeyAnctt ©mit Ji^eypcttcg 4ttf|wcl[^m mö'g*
IPtebic jVognci: biceffcttbe pfcnti?ct:b ßtlanffm mw
gen» ^9
1D48 t>k S^üQnw »Ott |i:m (Db«0f<«m vifuhb fyiUn
foUcn» <^^
^<t6 matt tit groflTett vetfamlungctt ftib pictc« foll/vitb
von flraff öec fViiflec» »?
rCic man mKumom frib fc^tcyctt foll/rnbrott ffwffbei:
fofic^bcelribaiwibcpfciSCtt» »^^
4 tm rott
t)ott fiitf miffbc8 (Bitmioe/X)kd)e/ @d)nialp^/ cffctt'/
bcc pfcttvva'b/Örtme / JPoll/cScfuls/ S.cbQte vih C^cle/
pie «iigcfeflitai Äanbleiit/ mügert Alle effcntsc pfcit?
wccö/fouil riejö ji:an^auft)rtbmbct>«i:ffcnA«Uc»r^alb
Vrtb fcey eint'rtwffett* <f 8
5:)a0 bctt kbigctt ritbcl>au|Ftcn perfoncn bcr fücFnufT
0«nB vnb burd^rtwf? vcrpotii fcitt foU» <?^
p49 bie 3tmwonet: bcit auf lenbetn f am w^vai: furf auf*
fctt nod) au)? bem laub fd)khn ßlUn* > 4
Pas man alle cffenbcpfcnwcrb vitfurfaufft aud) vn^/
bc^clt/5« ftrcyem XXlwclt fcommcrt laffen folU > 4
Pas öie 2lmbtleut nkmanX) ma X>m \wlm^ erlauben
follen* >$•
iDas fitVo^in bas faufföclt »^mb cdaubwng bcs pici-
fauffö/abfemfolU >r
Pon (^caif öcw/ (0 Jörn anbem am fui^fauffbctrerit
«?ci:ben» >r
Dectrag jwifctjcrt bcm ^auf (De(!ct:jeid> t?nttb bem
#it:(Jnt^umb Baytn / von wegen bes fceyen gewerbö
i?nbb«»tbtl)iet:uitg/ro baibet: £anb X)nbcttbanett/ viiucr/
x)?et:t mttatnanbcr rt^etben mugen* >s
tPtemanbcn(Haitnprettm'nggcbenroII* ti>
©orrt.
XVk mm btc (5mhtcd)t fiml}in nit mcr gebulbcn/
benfclben nicbt90cbcn/«ocl) inm abfaütfen f>\U i<^^^ i>o
XVia bte (S<v^Snc(i)t /o ri<^ 5» w^oJ flclren t>Anbtgc*
^rtbtwccbmfoUett, , i>i
'0aeman bie$öt*ommcttbc Srtnbphtccbtflttbc»£Anb^
0ccntBCtt/bic (Bwt $ötjci;mcib«i warnen /oU» i? »
tPte rnb rtn was oit bi^ (Bicbwpbpbnefrgcben winb 0e*
fertigrfoUen werben. af
Ton J'reyPifft bec (0eJ|lhclS)cn CB>tircr* »
^48 bcc (gfetmyb anff ^^ »'»^'öl ^i^ /oU vet:^rti#
xvctbm* 5'>
X>om Ceaybf aiiff / wie vrtb ttJcm and) bcrfelb an offen
XVod^m vn'o jAtmätcttn / ober bey ben ^eöfcm jögelaf*
fenfey. ^>* 7?» r?i?
X)on mfdyütbc^ (^etwtbe/rnnb wie von benfelbeti
ttlautvttb^ol geben werben foIU fP
!Oon|lr«rföe8Jrwr:^auff8in(B^etMi'b* <^o
^48 f amcm mer 5«m Crayb^rtuff miflw S<^nt> foU
Pafpojten geben werben^ - c^o
(Smxvitt mngctt )Ven^(;nt| 58t: ijrtiifnottnrfp: XTem
bnngen* «7
, (BeiwiVt mügett fren (Dflerwem flUent^alb an ben ge*
wonb- icben lenbflem ablaben» «r
rCic i;oct) bie (feeijwirt bae pier fc^encEen mwgen* s^
XVkbU
'XPtc bic (5m\vwt bey (rcn Cßfcrncn mctjgcit nm'gctt.
^48 bic (BeüpccEen bcy /rem ^crgcbwcbtcn p:otp4*
d)cit flelrt/fefi/vnitt) wie ftcbrtsPiOta» offnen tllnpctm
»ertrt»ffcnm«gcm 14^
«
öuci) vnbct b(m n?o?t» £ebci^
^46 bic tn<5:bcc / Cobtfd>Iegei: / 2f «f tretec t?ttb rtnbcc
befd)cbigei:/rambt jfen };)ilffan/mt}:}(ilum rtnbepjl nit
b^inttallamjörredjtfoUenrerglrtytxverbcm »sp
Jfo:m bec vergUytuug jß '^cd)U rp 1
p43 bte vcwnisic^ten kic^tuerttgen petfötten jum
2^ed)tn verpötgen ober vawau w(t;t>m follen, 1^1
©main(Bnin?>.
tt^tc bie gmm'nert (Srnnb folUn verMffn xrerbem 1 1?
©mam^fitr«
!O0ttflr<jffbci:(E»0tple(lci:er. f>P
tCie t>k iBtitn fiip jre i^inbcr fo |Tc (Efol^plePem bic
(fe:4ffbe$alttfollett^ . \>9
^'M<f*
Vont^(x(Bmd>tfd)taUt bcIotttJttgt>ttbrcl>:eibgcItfuc
bcfd)icibm^ bei: (Scric^tö^anblungen vnt> rtnbci: ;ö«cflt«
d?en vjhiitöert, 28
jDci: (Secic^tfcl^jctbci: bfolbwttg / V0n bcfc^:c Jbttitg wc*
gen bcp l^u:d)amd^nmBc\u 41
tOie bic (5md>tQcbn^fAit vmt> bic pjoojMto:/ m
2\ec^tUd;eit ^rtttbluttgen pjocebiem follcm 3«
©wK.
ID^ts f»imct:met: b^tttt pinff vom ^uttbcrtjö (B^wlt ne*
njcn fofU r<^
iD.iöbet:ö5u!tf4uffci; rtlle auflag vitb biltbcttiJOtt bcm
^iftf gelt fclb besaln folK ^<^
X)ott ö5uU bawmb nit bn'ejf vcF^nben» 28
<E>tt»c^i rnb 2\ocFe» wif/ pi'Pter^m ttit mer jugepattcm
Cm
(Böwrc&^fftpnt)©ö)cr*
VOk md) bcm Satjbf rec^tit gwecfdjafp bfc^c^m foll/
xvaiitt awct; mi^ vijbgwei: ci:/e|fn wiVbet. f©
^as bie getracbfnctt Dollni^ttttbötßteft götec att/
htlibcc bjeyert^arnaltaup bem£anb nit foUen vetfdrt
ttCKi;vcrrc^ic£t vvecben. <^^
t>(te rtllcö (Bwiitt^ bfc^Awt/ vmb allain rott bctt irtlctt*
mrct) (3wid)t gcbwucl)t xrccbcn foU. »3^
XVkbkiäüicl) bimiimid)nnQfomfft><teiSxt>id)t gc'/
pdt/auff baö JPieni|c^ (Bwi^t <ihp(dd)t wctrbcn folU
C'3<^
VOic b^ö (Swid?i: jVfdict) foll hfd)AWt wctbWt h<^
^ic ^«ttbtwctdjet: follett tttt ITittfc^rtfft twibcit. 8 1
SJte mif b:eud) vttb vnoibmnQm in bm f^anbrwctc^f
5«nrrmab5c(icUn* n<>
Petrbot bct: 0cfd>cttd:tctt ^aitbttt?crdj* ns
IDas fallt ^anbtxvetdypman bemanbcmfcitt^^rtttbt^y
wecc^ Ort xüiifkn ber C>b?igt\iititiberic0cn fblU 12p
X)ott /^an.btwcrc^f kijtit m ötcm rniib tYiävdtn am
ßcrefftt. 130
XVkt>k ^anbtwetci)fimt mffm f aitbjV «rbrnt auff
bmUttffma(l)mm\iQm* 130
BDas am jebcr ^auffcfligf t Saitbrnatt aiifltn Sanb jmc
itt fem ^mp miig arbaim laffm^ 130
Dottflci^bcp ^iibtn?ci:c^>ct;/bic amemm faimt at^
baitawffjfccit» i<^4. ics^r
T)A5bcit^Anbtt?ecd)f0feUtt&cc0öttnotttag/ititmci:
foll 5ugclrt|f it werben» i zs
Von jicaff occ <:)^rtbwct:cbf0cfcntt/biemötwillig von
jrerttH^njIcmmtfflJccit* 128
P46 bcn emgebomett ^flübwcrc^f^gefcnn sfigeUflcii
ifl/jccp <;i;batt «uf bcm Ädiib »ac^ sc w^nbcrtn 1 y «
Wc bcc /:)rtbcr/<«5 bey bcn (Sfaflßebcit piVgcnomcti
werben foU» 9'i
grttttf
J^tc ber ^aniff vnb Xeinfrtnff sögekflh feu >^
^Aöben £rtttbpirccttÄwm«m/!Rnmid[)fa:cw/Vttttb
Ättbern/bas ^awfi w rerpo^n fm folU m
XOk mm bü ^oIi5fd;lcg l^mm »itnb t?crfcf):cttcreii
6 Öoe^«
Don ycbwwc^ bec Q^xvat^ vnb ^od?tt?4lb t>o:m
Wc fuVo^mbietnal^eitm bm^:?od>i5citnge^rtUm/
vmb wk vü pccfoncn batrju geloben a^crbcit foUcn» pp
XJae bü X)oJooct)Qetrn itit ma* folkn ^tfiatt xom
bett* loo
Do« ilcaffbet vhitfA}:et bifx <:)Od)Qeito:bnurtg/
vnnb wcc becfclben ^11 rnbct: wozffcn fcüu i o ^
Vn^nd)t m bcrt ^CMi>^etm $imcrmciben, loo
^ae rtittycöerfcitt^od^Qeitobct; ^4f(tlwem/tt7o es
jm gefeUl: ^oltm mog» loo
JX?te bm f)obltt rttbG4li5pmim bei: tCwibfrtuff art
bm^eöfcw5«gclrtfrcnfcü s^s
ßUtttX.
9(«6btcpAitmimf]fm £«tMtitm(t;N»m«nm^imt>t
XCit
Wk mattbtc Jmp l)inlaffht vnbmfmmmfolU nz
\nmm.
XVk vnnb wann hie Jnucntnr pitgcnommcn/ was
rtuci) ber Objtg^aitSÖ befolbung banon gegeben wec*
bcnfolU 30» 3«
Äamen gefcrbten^ngbetmbaeS^mtbscbnngett 134
^Km'tt^ttflttrtti^bcm S^anb söuerfllw* isp
X)on bct *3t:(xp o:bnttng/ xvae fiiv j^ell jnc seFauffen
»nb $wwewi:bail:n geburb» 1 ^ o
^as bie 3ubett im S^itflmtl)xrmb löaym nit nier:
wonung ^aben/rtoc^^bannncn brnibtt^ieirimgrireibenfb^/
len. i<f>
i:?te 3nn?oncr bes £rtttbs $ö ^aytn follen pcj> rtllec
^attbt^tecung mit t>m Ovibm ettl:rcl)lrtgett» 1 c^^
VOic bii 3ttbett jie fcl)itlbm rnnb anberrc vo:berung
im £anb embjingen /olleiv 1 <> >
XPie ftct)bie 3ubenimb«rd)$ugbwi:e^brts5^rtnb/ mt't
^Uibt vtio mUimi fyiltm follen«. 1 <^i
6 qj :aalb
§^c3tj]cr*
T>As Mn Mb vnb^ b:eictt w^malt/ «bgcPoc^ett
foUwabctt. »3>
VOk bic ÄiVd>cttgo(cr imientirt vmt Ufd)iibm folUn
JPic es mit cmnam t?ttba»^g4b von bo: ÄiVc^cit gd^/
tcc/rtttd) berfelbctt gcpcn? vitb p<»cfc^4flt gc^ttbltnw^
ben folU 44
prtö bie vcwnbecutt0 vnb vcriafTuitg bcc Ü^trc^cn gil*
tcc/ Attc^ vccf aufjruftg bes bienfis obcy ^e^cnbtwibe/ mil:
bec (Db«0fmt wiflmbfct;cl^cttfoU. 4^
tOic bic ^icc^ettwcl)nim0 bfc^c^en /blle» 40
^ic jiic|IUd)Ctt 2tmbtlcut follctt bic 'Bät^d)cmQ<i)nmQ
mit inett itt öie 2tmbt8ccd)iumgcn bnitgcn. 4 1
U)ic bic £anbfrt|fn bic Äii:^cm:ccl)niingcn follcn Auff^
ttcmctt» 41
tOic t?il bctt S^tftlichcn Olmbtlcütn in bm l^itd)€m
rccbnurtgcn fiiv jerung foll gcbeit trctbcit» 4 1
2:>46 bk Jiicjllicbctt 2tmbtlcut rbcc bae fojnm Vivt
0?bttt/t?ort bctt Äitcl)ctt nicbts mcr ttcmeit follcm 43
^Das bic Pfleger/ 2\id)tct: rnnb Ärtfitjcc in jccn ]^ic*
cbcttcecbnungcii bic Pf4n^<5ff vnb JPibcmbgilrci: bcftdjf
tigcn f^lUn* 4»
iDcc xntmtmoQlidym (5^te}^mfw rcd^twrtg follcit jil
frtm gelegt wciöcn» ^z
i:)a6 bk jenmgenin beitpoarecljniingen Abfem/rnnb
bie ^cc^enmal tut mec foUen gehalten werben» 43
äDasbett pfrtncm vttb !]^icc^enp:ob|?tt nit met: bann
pMi^ße^en CceiiB«»^ föcbrtö mal be$(ilt »?ei;bcrt folU 43
^ic ;KiVd)cttpjob(^ follcttir aufgab t?ttnb cmnam 5c*
(lunbait aufTr^:eiben. 40
ii^ie !3^«:c^enp:obl? folleit alleti aufflanb cmb:m*
gctt, ^3
Vk ^iVc{)cttp:ob(l follc» nit mitcinanbci: abgefeilt
ttjecben. 44
tOiebet^eittfa^bctt p:efenrit:tcnt?nb Jtimflivtm pim
pcm geben foU werben* ^<s
X^etrbotberü^mblmal* 101
IDos man bm (Botebimfl Ati "Kitd^tä^m bc(«cf?en/
aud> wtetJiIpecfotten 5Ö amem!S^iVd)tag gelaben/vnnb
xvk man biefelb mit eff^t vnb trincfen galten f>lU 101
"Das bic frembben atiflenbigen Bramec awff ben
li^irc^tßgen nit fail b<*w foIU»» ' o*
6 i« mc
VOic laitcj bt< ^nlcttbtgctt lammet «uff bctt '!Bikd)taf
(tot fUil b«bcn/ pitnb bie jöfommenbc VOivt wcmauf*
ßcbmmogem loz
Vitö t>k fmbct:bm Altern ni't vmb lo^tt bicncn fol*
Ich» «fp
t
- tCtc bicSrnibPfÄlTrtgcmrtc^t viittb gcbcflcrr wctbcrt
foWau HZ
rOie bi'c tnautna vnb Zc\mt bic ÄrtnbPrrtfTn jfldtc^
Umtnf>\im* «»*
^DenvbctflifpmbcttSrtbfc^AfftnAbjcpenn. 104
^le voiti)AÜ jö bctt Äabfc^Äflttt wffm £<ittb fölleit
Abgcfd)af}t fem. »o^
i ^ 3 JErtttbfi
^^cgtjicr.
Vk vt\Uhn'btmSrmt>phtcd)t vbctmm<i)t nit $u'/
behalten. i>i
tTocl)xrdtci:vonbcnSrtttbpPnccl;m/(TK^ vnbct: bcm
ßan^(|o^^ttun2•
r>on l>rtnb^abwng bifei: £attbpo:btttmg/vttt> von fJwff
^rtöbtfc il<mbfo:bnun0bett JitVfIn rnnb SrtnbfrtfTit
in «nbcc weg an itcn 2Ncct)tcnrn«ei'0i:tffcn fein foIU «p«^
i?a9 bifcc £nnbpo:bnimg bey ycbcm ^cnd^t «m Hv
bell fein/ vnb alle 3«j:m Pt'mg(lfeyr:r4gen foU redefc«
xp^rben. !>><>■♦ »p>
tXh'c bie ^eibgebinger von vberfawng tregett frcr i[cib^
cccl>tb«eff/rtiifler;i:ec^tlict)eii pjoce^ enrfeQr wetbe» mo*
gen» »
tÜAs vnnb wie vil bie£egitrimiem» perfoncn erbe«
folleru ,108
Paöbie leibaigettleut i^Ham bos £cibgclt gebeti fol^
leit/r ttb von t\)AÜnnQ/aud) tobfall ber felbeit* 1 1 >
?Da^ bas göt beit 25fi^(t nit lerbaigen nwc^eti foIU
Port v«pot bes ftjVBmifTö im Seber* >3
X)ott bec £ebcravo:bttUi)g/ tv<?ö fttctt fwc ^cü't vcw
f awflTr/r IIb Uxtd) fy gearbatt wccbcn folU 1 40
IDott bett Icbi0ctt nw'xp vitb n?cibf pcrfoncn/lud? vnbcc
3:?<i0tn4lQftrtm)fbcm£4ttb$w«c»:filrn» ?o
??a8 bie vom 2{bl vnb ptcUtn/ mit frcm «ißctt ct#
pAwtctt bicnfl obcc o^^cnrtwib / tHaiitfrcy fem fol*
X>ottbci: tHrtwct \?ttb)Vci: |>4ttbtMic^cc belonimg/ofi
i)ttb mit bec f of!/ VOimn md) biefelbc» $u t>ttb von ]vcm
t^glott gectt foileit» 1 cf u 1 <?2*
XX)ic vnnb was matt bcn tHawcem foU sucflcit gc^/
bm* \<^\
J)aQ (tin VfXm^it fein «itgcttomftc rttbait vollcttbcit/
i?rtb t>it (Smnbt ober Bfd^lMpwcm f^mbt bcm p^bgclt
rtbfdit foU» «^s"
Ulaiflep*
bei; bcm woj^^lcifdboibrwiig,
tlPtebtcfrwttgstt?ifd[)c« bei; tUwlftcrfonctt <n(fc^ibeit
jcpccbcm 141
tX'ie C6mttabm4ltin0<)urf badtnaf obetrbte müf foil
0cl>4!tcrt wecbeit. H*
XVie bas mcl foH auf gemeffen wccbcm 1 ^z
Wie vi\ bct tnöUct: fUi: t>U tHuf ttemcit m^g* 143
pAö aittent ycbcn fein getwib bcfonbct rtbgcmalti/ vnb
er fdb bey bcm abmaln fem m^g, 1 44
tOic bic tHuillei: anffbm fanffpx^t pAd)tn m<5gcm 1 44
X)0tt54t:g rnttbtnöüflufr/aud)bflntmngb€r: triuU/
i?nttb xok tnmtxtö tHcI vottbccSAcgfc^Ia^cn foIK nr
X>Ott bec tnölUr pflic^r / «wd^ (fr^ff |^)«i; *?bcrfa*
irUttg» 14^
IDasman olU^at; bt( tniiln7(t;cl[^ vnnbWülmitpbt^
fd)<wm folU 4<^
^ic prturtt fblktt tttt mcc mit (Dflerwcirt l^aitb*
äDrtö bic <g?ctttt?itt nit mcc (Dfletwem film fbllcit/
b^mn fowl fy bcy jrctt tCafctitc» mii: bcr JPiitfcl?rtfft vcr«
rrcibc» mogcit, «s*
?D>rt«rßmatt*
^cmpAtttrfmrtttroni>bet:bK 0eo:bftt forum« nit gc*
po:gt wctrbett, S3
.^paßpcjc
U^ic bic pappoitctt follen gebe« werben* <^3
pctlet:
ifcr.
Vk fccmbben ftatdm pctlecrttipbcm Irnib jcfd^jaf«
fctt/rnö weiter: nit batcin jelaflm i >4
n)ic CS mit bot petkm im imtb gcbom foll gcl^alteti
trcrbcit, i>^
VOk bk (DhuQUit mit bw CJnlmbigw petlet: f ittbcti
^rtttblttfoIU i>(S
X)ott Praffbcr pcd^lcr / fo boe p^d) m bcn b^Iijem
"^(tQ in bctt £rtttbgectd)ttt f 4mer auffk S^tßid)m he*
uelc^ peinlichen gefragt wcirbeitfoU/cffeibflttit <m offhei:
tl}(it betcetn, 193
luDer bey ben peinlic^ett fragen fein/ vnnb wie bic X)w
0ict)t gen ^oflfgefertigt xvabm foll» 1^^
tOie bie pf<;n^<5ff nad) bcc pfowcr ahficthm ßllm bc*
fe^t wetben* 4<^
2)49 man in ben pfa«t)<5fett nit fd^mcf en foH, «^
tOie b<i8 pi«: ^mcr Vttttb Wtttcr foll ge/c^cncft
wecben» s<>
p49 bet beflimbt fa^ butcl) bie Bfd^rtirei: geringem
vnb|on|igeAnberttt?ecbcnm^g* s>
^rtöimertitt yebetrju feinet: ^rtnpnotttjpfftpier/fogöt
er xrill mog fieben Uffm* «>
^f
"Vic v^im XViilb fcinbbctti bcliimbtc» ptcrfrttj nit x>m
XVU baö dornet: j?ttb XVintctpkv /oll gcfotc» wer*
bcn» SS
XVaefiitfliKl^mn piepgcbMud^twerbctt/bUctt» «s
X'onbc»:picr:bfd)aiv>. Sp
' ^af bas ptcr:/ bat:$ö verpotne fd^oblid;« find po
b:a«cl)l:/aiif^0c|c^«t; werbe» foUc» 8;p
; B^öbic picrpjctvett mit pier/^cncf cn prt^m nit" Auff
^mattbcr warte» follcn» ^f
^itsbtettcw AöfTs^i^^ttt P:cw^ciifer»it follcttjögc«
Irtflcttwerbe»» «3
" Vk p:oc»rrtto: folkn erb^ra wefewe vnb vcrpcttbig
fem« 3*
X>o» ber ^offrnbrtttber (Bmä)teptoa\tatom «yb, 32
"Do» bcr <^ojfp:ocur«tom belonwng/ fcl;»f]Tiid)cr vnö
fnimblid)er ^a»Mung» 33* 3 -f
iPas ber (0erid)tep:ocur<itom bcIo^)ttUttg fei* 34
i)on belonuttfj ber ^^ff v»b «»ber (S'erid^tepeocwr«*
ro;»vber£«»b, 3^
^cfidE? oben bcy bem tt?o:t/(5werfd)afrt*
(Dibttuftgwie berpwntwempro^m rcrFrtufl^ vfinb
aufgeben werbe» foli. p(?,9>»p8
pjwcfi
IW.
t
XVic mm btcK4yft0m i^ne4)tmt( ^er sermtg ^^Im
folU pr
fd^it)8^«benfoUc»« »ff
XOicfid) bcrfoAttfTberliwIfmbcrmibt wiVbcr «itsmV
3rt W40(«i4>mbic ,^(c(ilicl^2^4t/mt(f€i:bc6l4nb^#
fur|int>02imn^cnvnbtptllmmt$ufcl^cn^bcft> 20
IPte bte jfüpßltc^m l^ät t>im iLmt>f ßvfht ^^Utm
- I ■
tPieb!c2!^cclf^tfp:cc^cncw^(trnttbAb0d»cclbPt trcir*
bmAOpfc»|linm^\<fm«fl^fiii:0cmjoUan <^>*
Wk mm bcn Kopsugl im ^ütflnthumh <mä<i)tn rnb
bie vnm^m rbertgc ^of^ «blaffen folU ^<>
IDm Q^m^m tfibcc CraybfrttifT vnb wec^jpl jögclaf«
X)onAWf}ricl>timgbcrGd)ö[cn# lor
VOic man bm ©c^öUw boöfmgm t?o: bot ^eufcm
IPicgcßctt
0brt>«ilwn0bct: Schaff. izi
' ©p) l^icobeit bcy bcm wo:t ; itoiipotm
6c§mcfcttr
©ödt^rttbetbcm wo:t» XX>i}^pfyifft rnb l3P«ttfcl^cn»
(fall.
©cgmalcit>n{>6cgmalttfcwff. •
S)ett 2(uplettbigcn ifi bei: 0d)mrtlBF4Uff dlrtirt rtit bdi
^Atmäuitn vnb fonfi nit ^geUffctt^ <s>
VOkbk Äcöfl vnb Jwgnabrts @d)mal^ «wffTAuf*
fcrt mugeit» <^>
X)o» (iwffbcs rcrpotttm ©cf^m^ilBf ^^wffö» >®
• -' in Vott
V^n bcr Pfleger 'Siebter / €<;(? rtcp vnb in gcmrtm am
narm. ^
'^ tOiebtefelbett tmerfozbect m*eiiirtnbt>berlflttflrcn/rtwc^
jnen£ame<3<i)iitmet/oücn geben wccbtm »3. '>4
^49 fiftro^m ba8 <m( mgen n« mer sugeUflen werben
folu i^i
T>k frembbctt ©onberftecf? im S^Atib nit mer jßgebwl*
^.13 man bte ÖpitaUeitt gebüVlich rttber^alt/rrtttb
, 6p«i.
fr ■ .
\)ort vcrpot bes Spilc / vmb xvimil ber ßmairt m^n/
VttömtoaiiiberrtJerfpiIttfoIU iso^ isi
^ö I Ol l f airtem «ujfbne^^p jI ^eli'^ett wei'ben, 1 s 1
^aö man an öec t>ciü0en lX>eycl;nrtcl)t nit niei: t?mb
bao new lar fpiln folU 1 « 1
■"tHan foU öieöpilerin VOKtf\)Qiif:m vber ^oflaws
jcitmtfe^cn* iJz
©ri'afföe8falfcl)en0pilö» 1S3
IPPic bie 0r<5:er rtwifm Üanb «rbaitn mugett* 13 «
?^egtficr;
foUcnrci:o:öntn?ct:bctt* 184
@(ra(fctu
ID« r nnottwffrigcn (fvaflcn foll man obt^öit »nb r <r#
ßwpplicaaort
VOte man 4rt bcnSatibp^rrffit »?ttbb« Kcgimctttfup«
pIicicm|oü. io
IVaö mrtit fite airt fiipplication scflcHcn / gcbm fbll» 3<^
pieöuppliMnon|cl):ctbei:roUctt pbccigc Icng rnnb
fcl;mact?wc>Jtvej:meibcn^ 33»
Cafcm.
25cy bcn tC^fcw miflw Imtb mag niÄtt IX^irt »«n^
Picc bcy aiftanbct Jcl)cncFctt> s 1
Pä0 nicmrtnb 5« bm Crt fcmm tcincf cne l>;lb genötigt
follwecbett* > S3
pasbicncwmtCrtfcwf Äbgetl)mivnnb nitmage(latt
fbUcnworbcitt sj
^ 1?rt6 man rtuffm Sanb «n bot l^ttrcb rrtb «nbcrtt j^eyri
t^cnrbecbicbnttcnjhinbnadt^tmttrtg/ntt mn^cn foIU
c tij tCagl<5na.
?)e3i|i«r.
■■■" ■<>.,-■''
^ Von bcp gmÄtncnCoglonec «16 ©tcofcijfteibcr/^Ote'/
' Von (Iwjföct: Crtglortct feie aiocm mipff cm» icf ^
&«()jlnafmtf|». .
i i)rt3bic£rtbfd)rtf)trtrtuff bctt tEobrttbfmgvnup<?bfci'n*
: VOU bie vcc^laibtctt Cobtrci)lc0cc / von £rtnbf föVfilw
^cc (Obii^Ait tt?egctt//olkn «ntlrtgt werben» •?»
VctB fiwo\)in iiicmrtnb mctAklofUdy tTwybguIttt Unf^
fmfoiU ^ ' ^<s
Ztdptm^.
^-Vom Zt<t^t>twff bcfid) oben tmbcr bcm tro:t: C^c^
ÄWf geben follen« ^ . , / 131
* - *
■ - ■ ■■ .s •"
'Das t)»T6 ücdjcn bcy &cn vctl)Qifiym'blm5m in bm Ca*
fimm nit fo\\Qc\Utt waöcn, zz
iD^s manbic angcbawtm r'cltct:verfct?2cttdcttvnnb
vetfnbcnfolU U3
3)msfli^c anncmuttg DtU)
^.lötticmAnbongnugfam attjatgung rciig£U'd[>ange?
nomrucit ir»ccben f blU 15)^
frtngctt/et:l>altn vtiö getcdxf cirtigt folUn xcctbm* 193
Bü^ct: gefangen a^img foU wocl;cttIid> Mn ^«Ibct: gnlbcn
fem* i^$
X)A6bicgef«lQnen vnnbawpgetwjcfncten X)ifd?foUeit
bfd>auttt?er:ben» 135"
VomVifd)mnU pi
ÜDom Vifd)^mQ rnb "Üifchmas^ • 4^
X^eirpot bc9 2t ng! 6 vnb vom Daittlm ae^ h ?
5uiv»T9 $«tb« (ß'irunbl öanglfolUn gefangen wm
XX)ct:t?ttbwicman prol^mbie gmain JPaffei: rifd^en
miig» »>o
c iiü X)o«
Piji^ wafT^m uit mci: jögclJattcn» 191
Ton bc» «uf^gefloff^tt gtuben vnnb tn«ird)«frctt*
r'onbcttfrembbmt^ifcl^feiifltt» »5"^
Poitjlwffbdrorotufcojbniwgrbcrfiim» if^
XOem vnb wie bcc t)icc^f «uff jßgclrtfTeit ijl» <f o. <f 1
^»ißMc triftiger: fo VU(i)tAnifcn ronjici: (Db:igfait
Vi^uiib l>(?bcn fbilcm <^3
Don jTvvjff bcp pbcpfopccim Picd^P^iiff jjnrtbXTayb^/
lX*ic bk Vnbcmd)tn gcfoibcrt vnb geben tvcrbcn foh
prts vott 1Dttber«d;rn gen^f F^inGiglgcIt foll gc^/
ix^menwccbcn. a^
rttcclid) beywonwttg ittr $rige(|<ittc», 1 10
iDrtsbtc ^c«rcl>rtfp: hinm Vn'bcvt\;)m nottigett foll/
fc/feincit (Sctcaib juwertoffett. <>i
XVk bk X^ttbcct^an jirer: /^en(cl)afl^ jre fayle pfentrccb
rtttpjctm vnnb verpuffen foUcn» ^i
VnbcUntc
i
Vnh^anH at^weniQ petßnm follen bct (DbitgBrtit
tPic m4» 2(nn vttfino^S l^'f cr^rtlm vitnb rcrwmn
folU i><^
t)ott ^omuttbctt fo im Ccffttmcttt obct burc^ bie (Db*
rtgf ait perojbnt werben /imnb PO» entfc^wlbigwng bec
X)omiimbcF* 4*
X)ott Dojmunbcmfb miATabflcrbmaittcj: Stblfpcrfoti
bui^ bic fmiittfc^rtflt crtrclt xvcrbcm 48
X)ottbci:X)omt«nbei:pflid?t» 4?
XPic bic X>o:miinb jircpflcgfmb vct^eyriitctt m<50ctt»
tOie bic Dotmunb rec^nimg tbßit föllcn. 49
IPicbic JPtrtibcnjceirfmbc»: X^onnunbcc fem mogem
Cr»
War*
BDrtö matt Art bcnDifombcy nec^tU'ci^ct: wcyl mem^jitb
Vttbefantcn »berrpicen fol.U . , >2<^
^i0ct.
lDa& bk gmrtmctt XV^ibnad) (Dflctn vmctpotnfm
vn^xvimii X)icc^8 aina «uff t>tc gmam XP«yt> fc^lol^cn
Wie bae VO(tybm<i) im S.mb Uufft vnnb vaUnfft
werben folL <)i» c?z
XPicfiKitt bic-r:).ifcrtmint?Ottftifrft/l«iifrcn rnbin^m
^Oöbic XVcyfat ptib ^ocl?$citfcl?rtttchwg «bfem fol«
im* 100
Ildamen vftauf 0cn?o:cf?tett tücpff ober Qd)xvaiffM\p
bcm Jimib suuerfürn* >z
roit
I
. V^n bm Scifiwcbcm Sobcftt mnb VCi>ilxvk<i)an
Aitjfm Zanb/ wic^kfübm jt: atbait nuff t>m huff/ i?nnt>
fonfl mad)cn nufgett» 12p
Da$ öic XVcbw ji: bcloitt gwiiVcf) tiPCvcUd) Mbciitn foU
Utu 12^
tPcmfcfjcncFm follcit fiel) bc3 pktfd)mchn$ nit vm
t)ic XVmf(hmdcit folUn jtc VCm gctrecf)^ vnnb vmb
öm3unlid?c»pfcnnmgrtwffcl)ciKfett» sz
bcf Donnuitbct: tvijfcjj Pcr^Tam / folkn Qcfiti^fft trcc*'
bcit* io2
^ic tPittibcft mu0ctt fi'eu Füib t)ojmunbet: fein / Ufid)
I^Kuoi vnbctrbein u^oit ; Votm unba%
X)ott fiMffbci: XPittiben/ t>k fic^ itrcm (?iwb rnnb ^cc*
51)^6 bic paumbrtö VC^nbpMt/foittcitsöfc^rtbmgect/
a«^be«X)clbcrttji?0cumwßau i^s*
f*
&«
im*
^t'c {j4nbtn?crc^cr follcn nit Wittfd^affi tvcthcm s •
Wein vnt> piet foU m^w in Qtct vnb tfiät^m nit bcy
(tinant>^fd}mdcn* si
Pas rtiirfm Imib Auffa bcc iS^ctafectt b« XPiitfd;flf|t
nit foH gcftatt wctrbcn, s 4
i>49man bcybcn PPiVtn bie tilap jVfrlic^ bcfd^awctt
foUc 4<?
11)43 ftc!) bic Icbigctt \?nitcrmo0lid)cn tHanns innib
JX)eibfpec|bncn5UbicnjJttt>ci:bmgmfbllcfu itt
i^ne man bic vnuerbmgtcn Icbigcn tllans vnb V\)cibf
perronennitbcl>ct:bcrgcnfblIe* i^c^
Von öeitrtltcn mulfißgccnbcn pccfoncn. if <^
P^onwnbie jungen vnmtm6g[id)cn)£\)cUüt/m bcn
tX^incEi^etbcirgcn nit gcbnlbcn f>[U • T «
SSöUpnf SeollfrttifF.
^as bic öcf^afhcnn von i'ccn Gcf>afpa«m vnnb
©c^rtflncctjm/bicppollfauffen vnb wibct rcrfßuffcn
mögen» »n
Dom (5acn rnb IVoIIf «uff / t>nb brte bic fo boö (5am
vnb Wollmit bcp ^anb XKtrtirbaim/rolIcnbcnvojfaurf
^wbcn» >o» >i
Pas bic Srtnb!cüt.;u|rci:/:jrtufttOtrucflrir/(i:ö gfrtllcnö
igiacn t?nb IVoI l f auffen miigcn» > 2
X>on bcc <>utcr t?nb ]^i:anfcn tTolU >^
IDäs matt ^u tC4rt^rtt/]Rird)ta0ett/ ^od}^citn vnb an«
bem »erfamliingctt/nit vcrporn Wj twgcn folU »»
tiMScnföUe. if>
f*wffcttfoiU f>.
VOic m<ttt bic J^belt^atcr fmQfiid) rtnncmcn vititb vew
VOiK mm bett J?bclrl>rttcw mdycyln x>nnb itrtcbfleUti
Wem bcs hcttctmn yth(^t\}atwe 0Öt/fo bey )mc gefiim
bctt^ulieenfolU is«
P^ö aiit icbec bic J^bcltl^ntct: attgcciffctt itirtg,. 1 s^
XX)ic matt bm cntwic^ncn J^bcü^ßtem/ PPeib t?nttb
]^mbn«cl;fc^ic£mfoU* is^
S<{jcnfo
JPicbtc5e^entrmcf)ttttgbfc^et>ettfoU. «h» "r
- S><?6bci:5:c^ettt^cK mit feinem gc^cnt ottbcs ^c^jm^/
itiÄitö^in&tcrung^ttMmmug» n<^
ÜPie man von Den auffcngcn / Hcirpnic^ / vctwad)p
ntn rtct'cm/befgleit^cft iiw^iiwp&cnCößpm rnb peuir/
tc»/C>m5ß^«nf0«i?^»folU »i««^» u>
^40 m«tt bie etrf aufftctt ^icc^ocf^fm vo? fcclje tt?od)crt
tt i( »nber Eingeben foU» <^ 3
Donbcr^immcdeiitt bcI<MtUtt0mit vitb onc bic Cof?/
u?4mmttc^ bicfelben5uvnnbx?on bei: wbaitQcm folUiu
(Efmnbt/Attc^ fuV(lober:t)rc^Iwpn?ein foll f«t:ot>i»rtb^/
fein» K^S"
r ^ie^immert^olß tnm^\i<!^ t>nttbon <>:M ttitab^e^
fertö von frtinec ^inffdw ains 3<tro/ mci: b<innb:ey
fc^illing Pfenning foU geben xi?ctbcn» m
^43 manbie ^igeijrtctr nit burc!>p<j(Jierctt fon^w mit
t^tlicl)et:gegenwl^<5? obmiben f^lU i^*
4
^Ä0 btn ymrcomnbm ^cdjmi/ ixcifd)m malidtn
l^m 02? ocbte fp:if geben wctöen fblK 9^
XVU öcn 3nnxvomtn bue ^edicit in bm VCivtfJ^mfitn/
an öctt jsyc vnö aiiöct: ragen jögelafloi f<y. ^3
TcFpotbeö^ötrincfem i?P
Don }krtrrö<?c vn^mltd)m Ctruncf en^it iso
Pas man an öcn iHaisciten mr s^mndm folU p i
11)49 bic pauc^Icnt on iJOJWifTett bei: ^mf<i)afft UU
ttcnDapawannemenfoUen» ?^
emtcftittOttferSeat
Ar
: ^
J.
v
'•^^
^ T*
I
Qtmt ßcy Kcirt/^ec^og m (Dbcm mb Ui*
bctti Bmm :c» 25rf enncit ale mmgct J^egii:*
errnber ^utfl/fut: wiis all tMtfcc fßtben vnb
tiacbf bo»"^"/^"^ ^t>ö" ^bttttbt rtllec mcnigclic^. tTrtd)bcm
wit vfi0 mitKrtt bet wii:bi0Cfi tit 0or/XX)ol0cbomen/€bltt/
fucjTcl)tiöen 6rfrtmcrt wcifcit/ rnfetcr liebe» gcttcucn/gmm^
tiet:t>nreclflnb|c!)aft von alle» ötAnbcn/bet pÄtivCSm*
mn/S^^y^n^^itti^ ^<>^ 2lbl/t)ftb bctfclbctt sßectcwontcn/
mid> bcc ötct vnb tn<ird l>t granfibtettpörfc^affteit/rnfers
^öt(Ietttl)miibe (Dbctrt vnb Hibcm Batm/bie 56 jiuisficm
in pnrtfcc @tat ^ngolbtpat gct)altitem lannbmg/ nemlic^
auf ben Picr^d^cnnbm tag tHrt tti|/burc^ mm mto:bcrt/
3wb gcbo:frtmltd) ecrd)mcn finb/$ö fuibcnmö gemame 11115
ßmcrbfimtiibigcn erbatit wtb guetcit policcy ojbnimg mnt*
fc^loffett/ i>nb btefclS nun in baö wcrcf ^/ ßitc^ ctitlicbc vet*
fcmguiig 6nrtgcrt laffctt» X)nb ober banebcn ie^gcmdltcc
vnfet: gct« wen S^nnbfc^Aflt auf ]t: tmbcit^cttig crfucd)crt/
5Ö gttrtben vnnb mcmitg jccr ^lewoi iBtcläxtm/ vmb buvd)
r>m5 Cottfirmirtcrt 5wyt>rtrten xmb ^(tntinffm/mlid) 2Jiv
ttcl ron neuem Gewilligt ^)rtben/wclc^e berjclben Srclßtüng
bct lrtnnb3frey^)aittt ein^eleiben flnb. 21>fls xcit bemnßd)/
vnb bamit föld)e neue/ bnrcb rnns Bewilligte «rticl/ bcfftec
ozbenlic^et: vmb fö:mlic^er/bcr Betörten J£tcl«rung juegc^
tbrtn ober cingeleibt wivbm/ mit^^at^ vnnb Sewilfigung/
obgebßc^tecpnnfer getrcwen £minbfc^rtfft/bic mergemellt
3onb ^ieuo: im bmcf ^ «nfganngen SrcUrung ber ^rey^ait/
von mmt rid)tt0t^<«t wegen/in ain peflerc vnnb zierlichere
o:bnung l^aben pellen vnnb verfertigen Iflfjen. sOcd) aljo/
bfls an ber 2\ed)tcn Ö«b(lannj5 nichts verannbert/fonnbec
6ey bcm fntt^jflllt »nnb wrpannb/ wie öy bwd) weilennbt
bie ^öcl)gebömnctt ^ürflen/ ^cnjog IPiI^clmen vnb ^er^
150g lubwigen/vnnferct lieben ^enn Datter vnnb Vettern
feiiger gebcd^tnus ercUrt/vnnb an öanbt 3o:gen tag/ nac^
(Cböpi pnnferö liebe« ^erw gcbwrb/im ^önff jel^en^unbert
A
«llam/wices fid) $um pcfftcit 0efuec;t/bic bmd) mm Hcw
6cu?illigtcft 2trticl bamn gcbwdjt/ vmib m rcrflennbigcrc
o:bituit0 gcmfld)twoJbcrt ip/ Datburc^ bam vnnfct vnnb
pftftfet:«: 5?o?fo;beiit/^>icwö? 6efcl)c^iicr Coiifirmflttongflt:
itid)t9 Pcnonicrt/@0ntibccbicfd66cy frcn f^rcf]tcn/t>iitib
wübcn 6lcibctt/X)nb barjöe bife vQvmümmQ bct €rcl4t teil
S.flnnb(]tcy^ait x^nb ctWtn i^ßnntucfjleii/ «iid^ bic tTcw 6c^
willigten bAtcin gclcibtct Artid/^icmit <\m rcd)tein vnfctm
n?iflcrt vttb $citi0ec vojbctrac^tung gncbi0clid> (Confirmirt
fein foUcn/bic xoit «uc^rtllfö mit gnabcit vrtnb wiffcmitlid)
Confitmicri/3«cmfft x>mb md) rtufweifliing bifcs Jlibde/
^trc(SrcWnmg(ffmmcr
in nac^uolgmocm SXcätftcr Do: 9?u^ricfim am
X'ramret>Dn^c^ S'annbffurfrcn Obnc^fbait/
f>on l>cn ^iir/(ltcJ>m am&rtmrm/t>nnD jrö Die
!P:ddmi)0mS(t)l/auc^ bmtWtc ümbtküt/mb
tmafoücn Ma^tmtt)m/mm (yatmcbnoU
VOk bic 5uc(lh'c^ctt Kegimertnt/ X)ii5bom0 rrtnb ambm
ämbuv mit WWfllic^cii pctfonc» (oUctt (5cfcBt njeibcn.
!0ottbcii2\citntmai(lcnt. ^oL I
JX>«9 bic j^urfilic^cfi "^rnntmaiflain f«m v>nibititctt txr*
tic^mpnbl)<inbl»folUrt» J'oK I
X)on Pflc0cm/2^ic^rcm/€a(Ilncm/5:onttcnt/r»itb tn^^uc*
tiem, Jol» I
X)ott (^cnc^tfchmbcm/rnnb was für pctfoncit j« ambctn
gmaiiKn/flllö ^rottpotn/Sc^crgcii/vnb «nnbcin 2(mbtett
fbllcnflufeciionicn werben» JoK II
2ime» ycbctt m fernem X?iRb0mbAmbt fiirjenemeit*
S^l 11
£)rt9 bie p:clatti/ xnmb wm 2(bl/ «t pcrfonblicben fpnid^ett
ßlli^iii t)o: bcm tanbffütftn/obit Jurpii(l;ert Xcgtincmirn/
ßerec^tferriötfpUei) werbe»» Jol. iii
A ii
fegi|?c<r
yt wrtö fächert ^et S4itnbflrmfl/tmb bk ^urflüchefi Kcgf*
mennt ipoffiti^vnb(M9Qi^m\id)im 0wallt$crd)affcn^«*
bcit. ^oU iU
Voneinfh^mbkfBvbfd^fft. S^l lil
2?43 bcc lattnböfiirP fem Cl^g t>nb rtfifpjad> t>m6 ligcHitbt
ober v>atctt»bt guerec/vo; t:>im c>:benUcl;eti (Öend)t fui bnn^
ßenfoU. JoU HI
X)m6 bc9 vtibcrtbAits mtfpwc^ so fernem Srtmibsfiuflit*
Jol, 111
VOic vttfib wo (Td) bie Befchwatbteit ritnbert^aiteit/wibce
tie pfleaet/Ätcbtcr-Tcmb ßnbc« «mbrlem^eclrtgen mugen,
i*oL IIU
tDo mct fem Cl«0 wibctbic Jur(Ihc^c« (^^cfbkmr fiit^
nemettniö0, JoU IUI
VOk bet 5üt:fHichcrt vftnbtet: 21mbtlci;r J!rß/F vnb wannbl
ijiugert0emäf]i0t werbe«. JoL IUI
X)onX>i^bom^xcämb\n* Jol Uli
tOasfüc ):)i5bombtcnnbl0e^rtlltcn»rtb0efh'flfft werben
foUein ^ol. V
IPic cö mit bctt Hrtc^^d^tn foll QihaWtn werben.
JoK VI
laut i)Olp)io^^a&ricf^m»
X>on bm ^ofmmrc^ctt wittb wie weir (id) ain i^o^^rc^^
VOaQ bie ^ofmarc^ö^crm $cric^tft wnb jcpwffctt l)abcft»
^oU VII
It^iebie fy>fntatd^h^nx>m'Bptt($nb\id) fp;ii<i)vnftäm\
5Ö«c^mpnb$c(lmffm fabelt* ^oU vn
XX>k bk 3rmii0/fo fic^ bct tn^tcbb^^Ibet/äjwufct^at bctJ
£ajinb0end)tifd)cn/»nb ^ofmAcd^obi:i0f ^j^^itit juctnc^^
ßcit/folUriwnrfc^aibcnwctbm, ^JoK vjil
X)oii i^dl^cm rtinb i^ol^w^c^fctt btc ttit Ott mittl dn bie
^ofmatd^agmnbrfloflen. J'ol, Viii
X)on bes laitttböfurfi» Prtnfojfift/ b<?m» bi'e viibcrt^aiicn
bmtn6/p«b6et)ul5ii»0^(;bm. ^JoU viii
IPtc t)mS (£>miibt t)ttb pobcrt m bctt ^ofmatc^m gclcgctt
0cttc^t werben foll. •> Jol» viii
VOk bk ^0fm4t4>^emtt ttt bett ^^fmwdym bk Kcc^t ort
betpwt^eye» pncoffren balten/Piib ^efeijen foUett.
^ol. villi
A iii
feg(j?cr
SDrt3 m facbert nmiibtx ^wMm gulbcit/i^nb vmS PeFrtfttirtfc^
fd}«löeii/«itfoU gerecht werbe«, ^ol. villi
^ae> bk Ked)t m bett la!ib0Cttc^(:tt/slac^crmrtffcfi wt'c ob*
flct foUcn gc^altctt werben. ^ol. villi
2)43 bec <^ofm4rd)l?cw 5Ö crflrtttungber Äcdjtfi^cr/ fem«
' Dmbßcfcfjiie md)pnnm ^ittzti mwg, ^oL X
XVic bct <^ofmrtrd)bcn bie prttr^cyctt m bAö Sbfittbpcnc^t
5u2S\ed)|: weifen rniig. ^oU X
2Dic sDojf vrtttb 6e^>Affit0enc^|:m Jtm aWtm seb?4wc^ 5c*
S>»t3 fid) bie p<xttl}cym yebct^eit felß mit em^linber 0ueritc^
vergleichen vnbperrwgett mögen* ^ol. X
S>rt3 ber pattl)eycn ertrag ber (DbrigF^rtit an Jvct gcbuc*
iid>ert fJraff/Pttb bcm (5wnbt^erm «n feiner gerec^rigH)ait
awuergriffen fein folU ^ol. xr
S)<?'3 i!t Bttrgerlid)ett b^^nnblnngen bk verlnfiig p^rt^ey
iiirfollgeprafft werben. Jpl. XI
BDas ber gerict^t^cofftn f^mbt ben fd)rtbett/neben ber l^aiibt^
fi\d) gebefn nnb ber 2^ed>tlid> p:oce|? gefürbert werben folL
Sol XI
tt?o rti'n (5crid>t3 ober <^ofm(ird)f?mrtn/ in aimm annbem
<5crid)tot>er<3ofniarcl^perpjoc^en/wie gegen imz gc^an^
bcU werben foU. Jol. XI
XX> k e3 foll ge^dlten xvctbw/xv:tnnU\; perp:ed)er fein vn»
f<\)n\bmit^id)tm\Uufßvn. JoU XII
%c0a
vom 2lbl/v)nb «rtbet/C^cy freii ^crgebwc^teit (ßcricbtit/auff
Ire» VoQtkütn mb pnbett^arjcri/foUeit gcl^ffcn werbe»»
Sol XII
XVaobk'vom Tibi anff fre» mfd)id>tiQm I(?»»b0e«c^r9^
ßwercr» t>o» <DbtiQUit wege» ^»«»»blo m%e»»
^oU XII
2t»f welche» r>O0t0uet:ertt bie vom 2(61 bie 3nwe»t«r mb
x>oimmbfat^nnQ\)(ibm, ^ol. xiii
Öie 3»wettr»r nit PO»m0ett»i%*gFmr wegen fur^eiiemert^
Sol XIII
n!>ie bie lattbgerid^tifc^ v»b anbere (Dbriöt'i^it» fre vitber^
t^atte»/5uc Po;m»ttbfc^affr «»emanber perfc^^ffe» foUm»
Sol XIII
lX>ie bie wtt bec i^nbtfc^^ff t fre »»berr^^^ne» in be» fur(i^
li^e» 5lan»b0crid>tfr|I^ettbt/ w» wegen Ptjrgcdicl)er rer<»
p:cd)c» rtuffcr tViakfit^/ fiir baö l(i»nbßcrtcl;t $w»erfct)rtffetl
crfue(^r werbe» folle»» ^ol. xiiii
25rts bte fynfd)<tfft fernem ^irtnbterfflfie» 6ey(lrtmtbl: t^ß»
müQ. Jol» xiiii
1X>0 bie ^mfd)aft rtuf get^j^tts fc^Kiben ^mU'f]!^ fem/obec
ber 6eckgi: baa fc^:etben mt perfilr» \v<>\t/xvk fict> bie laitb<>
genc^ri)c^(Dbrig^<ii(:t>rtlre»foU» ioL xiiii
JX>ie bie S^ttftbgctic^tifd) obrigFm't bte (o wiber ber S.4ftb^
fd)(t(ft paiir» ober l)t»bterf4ffn in be» furpltc^» lannbge^
rid?t» tmn t>mS Burgerltd) fac^» ^ßclrtge» ^«be»/ fiir bec
6eclagtttt>ermwetfe»mag. ^oU xv
2)as bie vom Zb\ «uff ^re» 2(i0etttt>ttmlic^ett giietter» biet
@c^rtrwerc^t)(^e»» Jc>l. xv
feß((?er
j^rtbcrt/ ioU XV
VO0 m Sblm«tt^ 0i!et tw^rinbctt «Jirbt/mc ce mit bcc
(DbnaFbmt »rinb @c^(»»wcrc^ foll gc^^alrat werbcft.
^oU XVI
SDas bct pieUttt vutb Bnröec guctcc mit @c^4r wcrd> vnb
rtimbccm wie rtrtttbac Cafltit »nnb X):b«rf0octtcr follcit gc^
^Altmwetbcit» Jfol. xvi
JPic CS mit beit ^ol^pJitn gc« ^of foll gc^rtltcit n?crbeit,
JoU XVI
X)on gcbwöd) t>ttb fc^rwcrc^ bca ^of (Iroce $6 tnuttd?»!
riittblattttbpl^öct. ^ol» XVI
IPic bic 0co:bcttt xHtnb gefeist Sc^arwccd) $leil)ett fcU»
JoL XVI
2)a5 bic 2(mbtlettt rtinen fiit bm aitbem m bct 6d)Atwad)
mtHd>xvämf>\\m. Sol XVII
XVk bcv (5et(IIic^eft/B«rgety t>nb prtum gileter/burd) vcr^
^imbcmng l£blrttaftf fcey^rtit crl(?iittgctt/ Pitnb enntgcgcii
t>U ^blmanfamta Irtiibgetic^tifd? wetbeii,
Soi XVII
E>aö bie ^ofm«t;d)S gercc^tigF^rtit Sey «mem yebert f itit^^j*
bitvmmmb^tt^ikiß. Jol XVII
X)ott@iQe»öebI^öfettt)ttb^ofi3e«ert. 5<>J» XVII
ÜDott bcc pjel4trt/bet: vom Zbl/md) Stet »nnb tHätcE^t
Pf«imbt»n3. Jol, XVII
fegif?cf
mSnreenCWt
^tnt certicßc fonbctc Stq)|aim 6<öi^tffdt/
tartiml 6crtcffmnt>(>ft)ie au* nac^uolgm^
t>m 9{uto(f §n iOuarnanm«
i«t foU pcrfc^wbcrt/tioc^ f «ine» nam^fltctt fmQ «nfrtl)cii.
Jol. xviii
X)m$^bragtmttb6atc^b«!t0. Jol xviii
Sol xviJi
X)m6 tTcuemiig bct:^l>affiN
5oK
XIX
X>Ott bcr Hrtc^tsil wegen.
^ol.
XIX
X)on ber ^«etetfamwng wegen/
j^oU
XIX
2)ct 5*^<>»P">^« pjotpAwrtt ^(»16.
iol
XIX
Don C^ailwng bct 2(igctt lewt/
Sol
XX
2D«ö bec 2(igett Icüt ^>e«ratn frey fem foU/
S^l
XX
2lnnber i^ewAt ^«Iben^
Soi
XX
X)m6 6nnrfe5«ng bev (Sw^
Jol;
XX
fcgifler
VmS ^ol^gtiitbr/wic mnitbicfclbcit 2ll^rt«mcttobcr rtup^
(locTt^cnmug» ^ol» xx
X)om IPaib wcrc^ auc^ wo vnb wem bic 2^cl)C/ Öd) wem/
i>nb25cw/$cfrt^cnci;Uijbtfe|/ ^oU XXI
'»
JX>«9f«i;poibol5crfoUctt0c^fllt:cnwetbn. ^ol xxl
Sol XXI
J!Do t>mtb wem bie ^öc^s/^afett/^>dcitcr/i?nnb Dolgl $c*
frt^enjuegelrtffenfey/ ^oU XXI
2:)AS bi'e Plamiett VOilbpän ßuffetbet IrtHb gmm'^ett/webet:
Pflur«/ 0cl>ci:0crt/ncc^ «nnbem IPillbmm nit mcr follcii
^>m3ck/fcinvet:bett/ SoU XXII
roii^rbgeimb»/ ^ ^oU xxil
möicrotcrtt)ttttt)
v5ixM anleimt tt?te c^ mit ^m0u^ct m^ j
um furo^m bcftdtf iäe/t?nD DcDetgcItc^ l^atibf^c^
^bt imhm foH/mnt> finb bifc ^uktd^n bax^
D40 bie 10h\t\}ättt mifbes 5l4ftb||Wr|lii CofTntHö QcWttu
Pttbgercd^mertigtfoUen werben. Jfol. xxil
»
f
I
feg(f?er
cbwxKd\)w^tvc^bmf:>\l Jol. xxii
X)on bm X>b\t[}Atcm fo m ^ert ^ofmAtd)m 0ettctert vtittb
<m0crtomeii werben/ vnb wie ber ^ofmatc^^en bctt X)bl>
t^>4ter am b:ittcn tag am bet ^ofmarct)/ m bas tamHQ^i*
ri<!^twntiv0itmf>\V ^ol; xxiii
tt>eme beö0cfrtttit0cnDbltl)ater0 tJetP^kitvnnbgcivmbf
0Öcr$öe0e^(5«gvnb polten foll/ ^oU xxill
IDae bes r>blt^>«tei:e «fgctt giiet (kinm Arbeit t?nttb glaub j*
0CW bleibe» foll/ JoL XXIII
DottCöitfircatiOttbccguetcty 5<>l* XXIII
U^ieamem fem (^«etfo^me t>etfiolefi obcc ßmwbtgcgetl
6e$alwn0 bes fucfaiings jueg^sflellt werben foll/
^Ol. XXIII
^as ain yeber feilt göetbem tC^aücn'n fVifd^ec t^at wibcc
nemenmug/ ^'^l. xxilll .
VOk CS mir bem <5uct bcr püc^tigert IDblt^atec/auffei: bcc
ablfperfonett foll gehalten werben/ ^oU xxilll
lX)ie ber (^mnbt/X)o0tten/)?nnb gleubi'ger/ wn bc«: X)bl^
rbater göet follen ße^aU pnnb ainrwd^t werbe«/
^ol. XXIIII
r>m6X);fe^b* S^l xxv
Pott ^ejdimg bcr a^ungfo mnct bct (Iwff falber ßcgitabj/
pnbmifgelaffcnwirber' ^ol. xxv
ronbci^JEblUöttCobfc^lcgctt/ M .xxv'
fegiifetr
witbm, ^oK XXV
^0 bt'fc 6rclArun0 m'rtcm yebcn an Atibem r^tneii frcy^otttt
ntiin:0nff<nfanfoUcm ^oL XXVI
' t)as bifc ^darwng bcn rtlltcn (Conprmittctt ^«y^ßittt
niä:)tQBimmmfo\l ^oU XXVI
X)ori bcr Süvfln rerpflid)mn0 5Ö bifcc 6rcl«initg.
S0I XXVI
£)a6 5cy ycbem tonbgm'c^t am 6c|Tglt Eibell bifcr 6tclät*
i)«0fcmfolL ^ol» XXVI
SDaö bifc ^tclßt«fi0 jway mrtl im^frtr offcnnlic^ wrlcfcn
«?crbciifolL ^oL XXVII
VOk rtU< 2(mbtpttctwcfcr 5ß bifci: €rdflt wns r4>tt?om folln*
^*0l. XXVII
^rtß rtitt ycbcr 2(mbtm«n fcms Beudc^e ain t^xll\;)mb vubUt
^iitßi<i)tm &mt m bae 3mbt 6nii0C» fbll.
^Ol* XXVII
Von ötwff bcr fmßid)^n7imhtkiit fo bife ctclmung vbcc^
frtw, Jol* XXVII
tOie 0C0ctt bem 2(mbtmrttt fo vm$ vbctf^ning bifcc ff rcU>
ruttg Wrtgt xvitbt/foU pwccbirt vnb gc^anblt werben*
5ol, XXVIII
TOo bcs 2(mbtmrtttö 2(ttdrt0cc rngcrcc^t afmbm/wic cc
bcm2(mbrmanrtbtra0r^unfolU ^oU xxviii
2)06 bifc ff tdacuftß pwd^ö »rtd^ wrmwß bee 25ßed)(?4*
beijsfoilgc^rtlren werben, ^oU xxix
er (Srffe <tW(- i
mb antiDerc &mm mit tamlu^m
pafomn follm kf^^t »crom*
Jt folleri fifmit mttfm t^lmbt/tTcmlic^
Pi^bomß/^ofrtifliPcr/ tTT^rfc^rtld^/
mmfTcr «mbt/rtucb bic Pficg rnnfcrojt/
vnb mm[)(tffta @tct/T>nb6d?lO0/rmt
bapffcm 6blit/ vnb 0crcl)ic^l)tctt Jl(^nb^
Ictttctt/fo ?3aini/ obcirbic mit öcl)lo|]cri
öbet: 0i^ctt im kmb 5c Baint iJccrbt fmb/v>nb tut mit awp
X)ttb jöuöi/m ^ttttfecm 2^atl) all weg mct gefc^icFl>t liitnb*
Uüt Pom 2Ibl/(^ 23mm |T»b/brtn gekrt ^«b? «/vnb fcQcit.
92(t^i5e foUctt^i5t)tifircm ^ctttttmÄt(?crrtmbtcrt/ffibI/
ober <?nbct: 6tbcctcblicl) pcrfoft/fo lanbicut/rtib brtr$ö
gefcbicf bt finb/\?tib ittt frcmbb^obcrawflcttnba fi;r0cnom*
nicrt/pnb gebwwc^i; wctb «»♦
Q
eraftSiNt*
3^ iii.Uxtul
SBae^ MC ^urftlic^m ^mntmaifttx in jrcm
tJutörcircii wricljm mt) ^anntln follm.
fö(Dvft^tfct: Kcitntmmfletvnttb l4iitibtfc^:ci'bctf«mfi
r>mb«ircrt/follctt Öy b^e mit vrtfcmt vo: wiffcn t^öit/
fid> fcemöbcf ^ciinbl/v»nb f«d)cii/ort T?rtfct:/t)nt) viifct' i^oj^
mtc/auc^ prtnfet pit^bomß t>nb 2^at^c ^rti|feti/t>nb fncn 5Ö
fonnbcmt rtuijmt Sclabcrt/^omibccalUin juwnnfci* not^
bmfft fcbcii/ wie CS in ycbcm 2(mbt vm6 pnfct: Pfleg/ (5c*
ncl>t'Bfdll/tnc«t/€4|]iti/t>nttb X)o:(?ambt/rtudl? @cl)lo|?/
©tct/tnä«? t/vttb rtttbct prifcc ^)cüfet/rtuc^ vtift-t: gctmib/
X):bAC/t>ttb alle aiibccc ligcnbc pitb tn^renbc c(i!etci:/i\cnnl;/
^ü\\t/fä\lAmbUm^nQ/6<i)(itxoztd)^<5ctiä;)t/x>nb0biiQ/
f flit/0cflalt ^a6.2(uc^ wie fi^ ain yebec 2(mbtmait/merer5
vnb tXiinbztö ftannbQ in feinem ambt t>rtllt/ ob ec vns/ auf
vmf<it (Dbngf ait/^enlißf ait/tntnb (5eted?tigFait/ bie et in
feiner: 21mbtjüci:waltung ^a6/mit pIciö fe^e/bife ecclairnng/
vnb anbzt t>n|et' lannbpot/pnb lannbfo^bitung ^alt/ 2Dic
ßtmctt leiit nit 15e|cl)tt?*;Ve/ v>nb jöm ambt 0efcl)id*t fey/obec
n«d)laffi0clid) obecaigennü^lid) ^anbl ober nit/bamit n?ic
vnb ff Prt3 in ben 2tmbtrecl)nugen/t>nb allen anbern vnfkm
mmvffun aWmt^al^ bamacl; vcrret: wiffen setic^teit»
©a:nt).9(rttA
©on ^f(cacrn/9vic^(cm /fitoffmctn/
gollncm tjmiD SSaumcrm
©y follen aud) l)infutatt/t>ttttrere (0et:icbt/Ofllrt/5oI^
vnb tlßmtAmbt/iiiUnnt\)<i\bm in vnnfimtannbm/
31 ir
mit Imtm ^cfc^crt bie fEbl/obct 6tbct/2^cblic^/6cli4>cr o(e*
burbt/vrtttb vctficnnbig flnb/ -onb a»gcbo;itc öigl ^abett/
2<it4> bicfelben ^icbtcc mit (jefdüburtg/ rniib nnnbcrm aU(o
l^aUttt/ Damit fürtet l:l)amct/m ben wännblii t>nb (Imffcti/
>ail ober nuQ l^Abc/anfbas bic armcit kift/wic 8if ^ec 5fd)e^
l^cii fem md^t/vnb gcclagt i|l/i?nbillic^ct: weis mit xcanbln
5?rtb (Iwffen/iiit 5ef(^w4it werbe»,
^ümi't t>ftttö aUt folicb wätinb! t>erp:cc^ett/ t>ftiib (Iraffert/
fo Pitttö/ober Pfirtfem 2(mbtleiittt jöefleett/rtnbwcbt t)fib mt
»er^alteit werben/i^rtbert xoitvnnQ i?ojbet)rtItn/ bcit j^roit^
potit/piittln/öcbergen/ober 2imbtf ned)teit/3re nad>rccbt
brtiiott volQm selaflen/ wie folct^a ^etnad) Imitter nttQi^aiQt
witbet.
'Son ©md^f fd^meem t>ttö ft>a^ fßr
pcrfonm iü annDcrrt ^cmatnctt/aKti^
Simaten follm auf^etiomm ivcri^m«
©ir wellen rtucf) jö bett I<tttböcticl)tft/0efd)id't \>nb t>ee^
(Ienbi0 (5ei:i(^tfcb:eibet:/ vrtb md) $ö rtnberit gmaineit
ßmbteit/biettet; vnnb t^itec^t/ bie ißrbecö [)etf t^omens vnb
xvifmQ fmb.2(iic^ ^roitpotii ober püttV bk po: ttit vitcttac
^mmblwitg getriben/ ober rnleumrtt auf Jnc l)abeft/ 51t beit
2tmbtett aufitemen/ 2(ud) pttiiferit 2^cnntmrtiflerii/obec
öttnber t)tiiifertt2tmbtleuteii/b4Wiber jöt^üumt me^rge^
pattit/ bamit m bett 2^ed)tltcbeit labuitgctiAxrf t>üi)buiigett
gebot«/ Piwb «niibern bcr Jronpot» t>«»»^lw»ö^»/ "'^ ^^
Ct<£xft<ZM^
oder md)tail etiHrflecn.
2£ö(bTlcnauc^fumtt/mt>Hn(cm Vi^homhamhtm vttitfa;
X>itp0nS/ x>nb Kä t^e/ mit; fambt pnferit Jlcttiitmmfiem/
bic Jrottpotrt/ pUttl/vnnb ^dy^tQm/ auf$encmcft mrtcl)t
^)abcfi. Dod) b^s @y btc/von C^mns jöcpanbe ober gclts
fotttiber PO» ftümbtait pitb guctdjflOÄttnbie wegen/ $u beii
^mbtctt «ufnemcn/ Dod^ piins ^ürjnncii freye ^mibU«i0
i>o;be^altcn feilt.
ahnen ix^cn tn feinem ^tcc^
bombamHfüximmcn.
/Co folt <t»rt fc^«c m (elftem pi^bomB^^mbt feiHs o:bett!id)ß
^^(5md)t& Sekiben/ (Db aber 6eweglid) p:|act> rtme/obee
mer per^rtftnben wärett/barburd? wirpermamte» aitt fnd)
felb3/ober burd> pttttfer ^ofta^te jö^^Sm/ @o mugett wtc
rtlf^bann/bie part^eyen erfo:berit/bie foUett «ud) butd) fidy
(eiba/ober ir polmed)ti0 atttrallb erfd)emett/ptib guetlic^ci;
6ilüc^er ^<;nnbl«tt0/iwc^> vert)w ber fnd)m ge wmtteit.
lEs würbe barttt/ fo bie fad)ett Ked)tlid) furgeitomett/ mit
2^ed)t pitb p:tail erf l^nent/baö amer m aigiier per|on f ^om*
meii Pitb erfc^eme« folr/bas foll er r^öit»
ffiö m(5gett <md:> x>nfkv Vi^bc^mS/ain fad> am Geweglid^eti
p:|ad?eti/felb3 fiir vm geit ^of weifen/ÖOMcr; b« im ^ec^^
teii'Po: 3iten mtPcrfa/Jl i(|»
m. ni
fonnWtc^m fpröc^m/allam t^o^ ttm
lant)ffurpn/ct>cr förfthcfem rcgtmm^
tm s^i^tmtist follm ipcrfccn*
)t« p:elrtm/»ttb bcc 2(blfoüeft t>iii$ petfonblic^ fpiiid)^
mit&ett 0crcd)mertigt wet:beit/ brtntt vo: »ntte/obcc
»ntttfcrm Pi^bomS/boc^ piittö rnbettomctt/ob wir «we 6c'
ttjeglic^eit xnfad^m/bk ^ecbtucrtiguttg fui' vno rnb vnfkt
^ofMt^<m9 bm Pißbombrtmbt ^efc^rtibcn wolrcn,
X)ctW((.S(rttcl
[n »ag fad^m t>tt Sannbprft wnt) ^K
irfMid^m ^Xcgimctjt c): off rtio t^nnö aue?
ciDmlid^rnigipallricfc^affm^aecm
©4^11111 rtbcc wir obct? xmnfkt md^Qtfi^t tJiQbomS/ oh
fottbcr (5enc^töp:oaf /ober rcd^tiicrtiguttg/swifcbeii
bcft p«rtl)cycit/mt0 o:bcitnlid)cm QxoA\\t/$vfd}affm b^bcrt/
2U9 t)m6 «tt^elüg 8ef c»ntlicl) fcbulb/offcn w^r fraucl/cnfit*
fcQung/ wr0weUtt0Uttg/anfaQun0 vnb anbcre/ip m offene
©on ©nfal m iu €r efcl&afff .
'oc^foUwbwffimfrtQiwßbcnffirbfc^fi^^Äib^ri/it«*
21 üi
(x€x^mi
iitecwegung/becfo:mUc^cii 0cfc^«flt/»nnt>U5t«rt xciWm
?)a^ tcr Sannt^furfc fein ff tog t?nttt4tt^
fp:ac^ i>mb li^enM oDer t>armt) guceer/t)02
^0 mV obcc t)ttiiret: 2(mbttcut Wft wfkm wegen 51* yc^
maitbö göct/c9 fey ligertbt ober vrtreiib(:/:ci>t jufpjed)«
^>ettett/ ober gcwurnicn b^irumS ^ec^twertigung Befcbeb^it
folt.Qo foU fdlc^ Kec^memgung 8efc^ei>eii/P0: miio jebcrt
ber felbc» facbe» o:benlid^em ftenc^j: pnb nd)Ut»
iä fernem £iinnt)$ftir/i(n«
©iitbe ycm^nb jS wtts/ vitferit Arbeit t)fib n(tcl)?omeft
jörp:ecl)eit oberjuckgen^abeii/ber foUbas t^unvo:
vtiferft '^ätm/vöi ben folleit wir a«^ gerecht witbm Amtt
bes 21rticBl>lö m bes ^jeiligett Jleic^s o:bnuiig bcf^l)albeit ge^»
fei^t/ftiit po:beballtung/pnnö/(?«d> t)!iJifer<n wibert^(«l bic
Cippellariort wie (id^ gebort viib r^c^t i(l»
m^ nii
ambm ^mitknt Ma^ mu^cti,
(^ b ycmrtftHbt jß tMtttfem Pflegern/ ^id)tem/ BicitetH/
^^ vnb «nnbcrrt 2tmbtlcut»/bie aimn w» i'wc 2(mbt obcc
bicmtfl wegen an fernem lci6/ S^rn/obet: guet/i^bcrfrtrivSe^
fd>ebigt ober jw fcbaben Stnd)tOd)t& $uf^:ed)cn l^ctte/ bec^
fel6 Claget/tiiag biefelbeii viififec 2(mbtleut obetbicnet/t^oi
vrtitö/obet: in vnfctm Vit^bombitmbt/vox vnfkm Pi^bomß
vnb ^4r»/bawm$ wol 0ecl«geri/Piib rec^memgen.
(DbÄbet:betrel6^mbtm<?ttvtt»b Öietter/obcrbec CMger/
fid) ab vnnfecö Di^bomba Ptib Kät^e b^tittblttfig/vtib ge^
fc^al-ftett 6efc^W4m wuirben/ ©ofollbemfclbettfurgfc^t
fein/ben l>attnbl pnb fem 6efd>wrtmttg/ vntis (iitjöbnngen/
»ttb vet^rei: mä^ 5ilWc^f mr/m bie fad; gefeiert wevbeit,
®o mncr fem $(a3 «)tt>cr t>(c Sörft^
Itc^m ^ofDimcr filrncmm mögo
(i\o Aber bie obetbetfelbcH 'onfkt(tmhtlmtobnbkmv/AU
•^^ner/in taiitem X)iQbombam6t gefeffeit/fonbct: bem ^i
gimcut pnfeve gmame» ^of l^aUene vttbet: woiffen wac/ö^
2( t»i
erafiCNil.
ma^ et Alpbwit bcnfclbett tmttfem Umhtmm/ obet bicttec/
0« mittl/t>oi vititö/ »nfetm ^ofmrtificr ober tHrtifc^rtlcf ^
loir /iraff t>rtb tpdnM mugm
^ S mic^ bic X)tt»ibcrt^«HC«/yc5useitett/bct (Irnffett/obcu
^^ wrtrtnbl l)(Tlb€ri/pb<t pnfer 2(mbtküt fid> 6cfc^ warn/
pnnb banimß pic vnm ober Pitnfcr ^ofmoiißcc ober Diq*
bomS ptittb Jlate $ö ckQ Flomen wwtbcn/öo mitgcrt bte^
felbcn mnfkt i^ofrtiÄiflct t>ttb Zlate/vnb in bcit Pi^bomb^
rtmbtcri/t>ii«fei!X)i5bom6 v^tttb 2\(it^e/ mit wifjcit Pttnfci;
2^c»ntmmll^r folc^^ jlMflf »nb wnnbl n?ol mäffiQm»
/CöfonenAUc^wiretKctttttm<«'flctt?nbl4nbrd):cibct;bie
>^X)iBbombwanbl/wrt6 @y bet in |rcm »mbreitcit obcc
fonfl etfhm/ttwrt fttMti mit rnfctm/ p»b rnnfcKc <3ofmtc/
pttb in tmjem Di^ombambtcn/mit tmfetcz X)i5bom6 vnb
2latbc willen vnitb wiffcii/pmtb nad) becfclbctt maffiguttg
Abt4birt0en/t5iib bie/nod? anbei: w^nnbl jöiicrtabingen Ort
fonbct ixttdc^/wf 3t: vmbmtm nit m«: «»f fc^iebe».
m. y
2Ba^ ftti*'2Jtßt)öm6fiennMöc6a(fm
t^nnogc/iraffe mibm follcrie
/Co w%ft btc ttac^iiotgcnbett f^Il rnb mi^attbluttg fut*
^^an alö nTalcfiijifc^/pnb Piijbombbciibl Qcfhafft xva*
beti/vnb fmb m jw^rt^jg Arndl ^cmac^ gcfc^r.
3Der 6t(?. tt?er fernen l)enett m beit tob 0iI)r/Obcc fme t)rtim?
lic^ obet offen« tlid>/tt7ibcr get^ane 2(yb9p(lid)t/ fcl)ebhd)i
tmtrcu t^ör/bjc rcc^rhdt^ malefi5tfd[>0e(lwflt mag werben*
2Dec2(n!ibet:.tt?ern?ibec fem i^eiifd)rtfft/(Db:i0f ^mt/obc»
ben lanijbfnben/perw'reiey/yeber/Pnb gernbe« t^at»
HDet'S)«tt. VOct fiimn Petc(ettbfren/on fc^ulb/bie im Kecl)^
ten gegrimber fmb/Pom leben jöm rob 0wngr.
•
£)ec Vktbt VOcv X>attct ober tllßetet vom leben 56m tot>
6i:m0t ober fonn(l/mir fc^eblid^cn fc^legen fr4'«enlid> ^«»b
bawn legt.
^et ^linfft. tOenm felbö ben tob tl>i1et/att0 vjfflc^en rtüid
ßcgrtnngen tn^jlefi5bcrpemlicl)en 2\ed)t«et:ttiQun0 vniib
(Itaff juempflicben/brtö foU tnalefi^ifd) öeflwfft/pnb bcf*
felben guet Conficirt werben» Wo ime aber yemanbt bcit
Cob fclbe tböt am tmfmniger ttjetfe/ober am vifad^en vn*
leibenlicl^ö fd^mer^ens/fcmer wiffenlicber f rancf l>mt beffel^
ben i£rbenpnnbfemperlrtffcnguci: (ollen barmnCi^oncma
X)i^bomb^«nbld wegen nit «ngejogen noc^ 0«|?wfF^ wet^
ben.
9er€rf?Cail
anßlobrcn frib/fVäwenUc^ 0«c^t.
2Dec ©ibcftttbt. rOct: rr^JItc^ rtupm'r/obct: ymamb 6mc^ce
Der 2(d>t. XVit ym<tnb ^m'mli'c^ tno:bp:cnttt/obcc offcrt*
lic^ x)rt«b möctwiUigElic^cn piennt.
Der tleu'rtbt. tOcc amett frauenltdjeti Cobfd)l«n tl>ut/obcc
mit 0ifft/ ober in artnbcr gcfidllt/ain ^«tmlic^ llto;bt/ obcc
2>ec 5el)ettbt. XX>ct 6cicf ober tHünp/CSoIb obcc öttbet fei?
fcbet/Sfliöett/obct genitöet macbt/ \>nftb ber wiffeitittUd)
fiic (5v>lbt Pftitb <3ilbec/artitbet: f binttrerfcl>be metaL Der*
gleicben/wer falfd) ißblsgeflrtiti/fur guer Pitb gerecht/ wif>
feiwirüd? pcrf ^Aufft ober ^mgtbr.
Der 21mblt]f t.tDerfrawett ober JmdftAxvm ttot$wmgt*
Der 5 weif t. tDer t)nf eürd>/wiber bie itatur/rtls mit <liiiem
Pie($/ober diu tH^in^pilb mit bem «iiberii ßegint.
Der DrciQe^citt. tt?cr falfd) 2tib fc^ w J:t/xmb folfc^ $mg*
l^imfegibt.
D€t:X)icr5e^e»t»U?.j?r$wbcpqt«iU/bie5iifcl;4bettfomcii»
f0(. VI
^erjttrtff5e^ettb,2finicbei'bicbp«l/betmit^cchtpcmlid>
gcflwfft werben mag/bmnmnfollmd) fumrtbifc md)^
iiolgertbe Iciitcmng/Pitb maffiQuuQ 0cl>altcii/t>nb brtwtbetJ
j)Oft nieimnb $cl>a»blii geflrt tt werben . tTemltc^ wer vbec
5weitvrtbb:ei|]t0 Äegenfpmr0et/brt3i(i 2td>5i0 pfenniiig
fcl> warmer m«ii)^ t)nfer Idnnbfwemitg/ober ibuü xvert vec^
pilt/ber mag pciiilid)/ vnb v>m8 mneu X^ifjbomb^f^itnbl ge^
praflrt werben. :äiber welcl)er biebfirtl/pnnbrer gemellteti
öwma ijl/ bas foll f ^ain X)iBbombbAnnbl fem/fonnber fue
mcn (5eric^!5wannbl geflnifft werben/ vnb wo in ber 8e^
tewrtmg/^c^a^ung ober 2(nfd)Ug/fdlcbs SDiebflals gejrrt
wurbe/foUen vnfer i^ofratc/vnb m bm Pi^bomb(?mbten/
vnfk}; Pi^bom^ xmb ^«rc b(»rwm8 $öentfcl;mbcn ^jabcn»
Öer öccl>5e^cnttb; S)ic K<?«berey/|öi( <\ud) fiit m tlTrtU*
fii5^(»nbl ge^fiUtctt vnb gcfiraff t werben.
^cr i5thint^tl}mb*XX>ct 0CWCid?t!Kircben ^)AimIicb b«'d)t/
barrtne flilr/ober auf mnem geweideten ]^^trd)^of frä'nen^
lidt) K^nmoir/ Jic^r/ober ber 3r ains/mit Äluerwergteflen
cnnrerer»
S)cr 2(cl)^el)Cttb,lt>er ftinem fem wei0 t>ttb f mb/obcr amen
tJnnogtb^rn B:6ebern/@d)we(ler/ober Pflegi:mb/l)rttm^
lieb ober ofFenntUc^/mir gewdlf/pber fmm willen l^awbt
oberenntpfuert.
B?er Heun^e^jenb. Wo «nier rtinem rtub^rn Sey ttA'c^tltdeetJ
weyl Jnc T>crmcflennlid) ^ubefcleebigen furw^rt/ md} 3»«
^f4)ebigt/pnb b«9 $ö jn« (?r^c^t wirbet/w« Ä?cl;|: i(|»
er<£r|?«rrtH.
^ct 3;w4mQ'gi(l. VOct <tmm mbtm jcincit tÜAvd^^flm/
obctrtttbet: tfTard)/l)aiitilid> wb gcuätlid) t>crrudl)t/«u^^
pticl^tobcirabt^uet/vnb feinen j^rimbtbrtrburd) ficl^tigHicb
ft wcittctt» IPucbc rtbcr t>on ycmanbt ongcurtic e am
iTlacd) Pcwcgt/obcr aufQMdl\m/bctfi\^ folle es femctt
Cßend)t3l>enri aufa^m/vnb bcr (5cnd)töl)en rtlf'biinn/ mit
tüiffm 6ecbcr prtit^cy/ bic frtd) fdlcbctr tHard^l^alben puct^
lid> pcctragctt/pitb bmlegen/ vnb bflmm6 f «in flrnj^f/ ncd)
wannbl fümn gcnomcn werben. IBs wate bann facb/
bas |olcb3 t^zm (5erid)t nit attgefagt/t)nb c(euä'rhcl> verl)al*
ren w«cbe/6o mag alfbatm ber felß ^anbl/ bod) nit tlTalc^
fi^ifc^/fonbct: wic am gcnd^^^anbl gcpmflt werben»
S>dc^ folleit obgemellt 2(rtigFI all/ rnnb am yeblic^er fö fii'c
Pi^bombbcnnbl gcfeijt ) Inb/nit gefiraff t werben/ fBs ba$
pd) bann 5;u ben $efd)ulbigten erfllid) warlid>cit vnb glciib^
lid)cn ecf «nben. Wo aber bad lannbböed) Iigt/bafelbs
foU es m obgcmdite» fAlUi^imd; 25«cc^ö fage/gel;alltcii
wvrbcw»
SB« c^ mit ten ^ac^rccßm foB
/Cs löUeit and) bic tT.icl)rcd)t:/ bec cttttben bie Pipl>ct/ mt5
^alltem geb:aud> genomen fmb/auf bie Pi^bomS \>nnb
gericbt5W4itM/t>nfernPflegern/2^entma:fiern/lanbrd):ei>
bern t>nnb Xid^tem/ (iiran abgef cba|^]Pt werben/ 2tucb wie
ßla £artb3fur||/pnb pnnfer nad)Hl)omen/Kegirenb furfJit/
verrec Dn(er ambtleut/fy fem tHerera ober mmbers f^anbs/
«»ucb wtfer Henntfd):eiber/(Sertd)trd):eiber/v>nbalIannbec
Enccl^t p»b bicrtcr: )rer n»id;rec^t/ vnb aller bcrfelben anf(>i^
fOl. VII
öbec/pon bm fo wamtblbac (Tnb/ wcittcr ic^Cs mc^^r geben
werben,
S>oc^ An n?elc^eit ettbeii bk ^rottpot»/ p«ttl ober fcbcrgctt
AUS alltem gebwudj/m ettlic^en w^nbln/bie Hac^red)!: gc^
^ebtl)4be»/ foll ^tte bet je^ettnbtpfcitttmgauf bie wätrnbl
gehebert wctbm. XX>o Öy Aber bie Had^rcc^t 6if ^er tii{
ße^ebt/b<i foUeit @y bie fwmi Aud) nir ^«beit,
n>d mtc^ ba0 B^ed^ Irgt/ foll ee in bifm fal teiirt beflfelbm
Qt\)<dtinwitbm*
olgt t^er Sltt w ^&af l
C5cn bm ^ofmatc^m t)nnb ä)ic »eit fu^
rtc^bcm $ipl)ec 5 wifd)cit vttttö t>tib vitttfer £rtnnb
r<^ffit/ro6<^fmrtti^«bett/(ld)imin00e^aUtefi
^>at/wic weit am yebc <^ofmm:d> mit ]tm $itdi)l
ober rtri$m0eivr«t^ett/be0 foU fwrmi tie SrcU'rung sel^alm
ctW>^t ^Nl.
»?cr&ctt/b4ö (blc^ \)ofmAtd} fem foncn/m bm €tt^etit/ mb
attifiti}a\S/anfaimidim^xK\bim/wifm/änQ(m^cQättn/
^oli5em/^oli5gmnbm/n?e0ctt/|?egcit/prt«ii0äitn/t)ccf^tt/
©er t|, Slxtul
SUa^btc^ofmarcfe^ctrn Jmc^fctt
DnnOicjtraffcn ^a6m»
[tt vitb rtuf bctt rtllcit wie obfict/foll bec ^ofmm:c^^c!t/
_^'$cci(^tctt/ vttiib jöflcoflFen ^abeii/ rtlls »m^ Pberc^cit/
t)berm4Cii/t>bctfc^neibn/vbct3emcn^bcc0mbcrt/vbcrmrtip
fctt/t>nb vbcMcf t>cm/fliKl? r>m6 2^wfFcn/Öcl)labcn/ Tt>cif>
fctt/i>ttb pctw?unbcft/\>nb fllles aniiberö/ bae »it X)iQbomb
»nb t^UfiQifc^ ^4tt»bl (inb.
2Btc tit ^ofmard>6^crm tm6 per^
feriDlict^ Cpjücb imD frduel Jünc^tcn
t)nnDjä|tra|fcnl)abm.
©Äß (Tc^ mtcb rtttbec pctfönbltd) fpm'd) t)ttb fmucl/bie nit
Pi^bome obec ttlrtlcfi^fc^ ^ef tnbl |T»b/ i« bcitfelbcrt
^ofm<ttd}m/$wifd)m Jut 3«n?oncnbcn petjoneit/ nmb
rtrtbcm/rtuc^ auf bat 0miibtft/r>nb guctetit/bai^uc 0cb<5:ig
6e0cbctt/foll bcc ^ofmacc^nc^tet: and) jetic^teii Pitb $e(|mf>
fcn^abciti
2:)od) mit vo?bel)(tUt/ tmtts ft!0 S^mibflFiirfitt vftnfct j'ütfi*
lic^cn/obci: <wf vttttf^:;!! ßcwclc^/pnf«»: PiQbomß »iib 2Uf t)
fol.
VIII
meflT0ttitg nn ben mnb fllleft mmUm/ ber ^ofmard^htmt
fimffm, XX>o bk Bzfd>xväv\[d)/mnb vnöcbijrlic^ ßcfc^<#
\^m/mb bivl^ni^ cl«0 fi>i:t^4m«rt#
Önb wo ^wifc^cft rnfcrtt lanbgcttcbtm/ vnb bett ^of<»
mrtrcbeit/jtücifl ober ^rrung m bm tYiwdym wären/
bariiut fold) r>crp:e(i>utig fid> erblichen/ fo foll rnfer laubt*
rid)tcr bclfelbcit ort3/ mitfambt bem <3of"i^rdincl)tcr/bat:^
U'ttö öic ^$u!ttrd)a/ft anricmeit/v>nb bie red)ten tlTard) eitt^
fcl>nbe». VDurbcft ^y aber ,ber bt^nnbluitgober entfd)ib5
vrwms/fo fo'len i^nnfer üi^bomG \>nb Kätc be|]clbcn o:tö/
ober wo fold)» tarn Pi^bombambt Semiff/vnifer <3ofiTim>
per vnb Hä'te b« nimS jö/pjcc^en piib $u erf ennen l^abe«.
JX>4nii itber ber laimbgcndjts gntttb/vitnb Am ^ofmarc^
grunbt/ober $waicr i^ofmard) grunbt «ttemaitber fJoffen/
»IIb am imd>paur bert anbern/ in obgcfcbiibcn }ad>cn vbcr*
fmt/ Wo fid) alll^bann bcrfelben 3rrimc;/bje ^xvm 2\id>tit
yebeö tailö/mit einanber mt t)erglcid)en wolteri/ober mod>*
ten/fo foUen wir ober pnfcr "üi^bomb ober bofnd>ter i^bej:
biefelben |p4im vnb ßrünbt jnen amen i^ic^ter fd;affcn.
tDurbe aber berfclbeit (5vmbt mcv/ gar/ ober Mm tijaih
mfpMd)iQ/bnmmQ foli x>nfcr Irtjibnd^tci: rid>ren.
Ba^nUtZiXil
5Dcr i). arftcf *
SJon ^blMn mb ^ottjmacßfrt Uc mm
mini anUt S^ofmaxd^$s^mt> fioiJüh
/Co foUeit rtud) bk ^S\^it t>tib i^ol^wAc^^s/ bic Ott mittl/
v^md>t an bcc ^ofmacd) gciiftb (loffctt/iii bem ^cif omeii
wib 0cb:mtc^/bcc geeicht (Iwff/vnnb pfannbruiiß bcs/ bei:
0y t>o: gebebt ^«r 6Uibm ♦
^ott t^c^ Sanb^fiirfml>anf6:rtn/baratt bfe
i^nbm^anm C)m m& t^ht) acpl^^uitv} C»aßcn.
(^ B rtttc^ bie ^ofmrttd?0njnbt/ rtft vttfcr Prtfi f<5:(l (Itcp
^^ (ctt/batrcm bic ^c>fmar^> vitb <\nbcti giitei: vnb bojff cc
ftrctt tw$/bfwecV^nb bamus bie ^c^iil^img ^rtbcit.2D^;muf
(ollcrt wit: »ttjct ^Oiflct/obct: Attbcc Zmhtkiit/ bk bas v»et^
^jucttcit/obet vctxvalt \}cttm/^cy wtnfctl^nnböfutfllic^e«
obngf ait pnb fitaffm betfdbett cmbi/md) Sckibeit. 2)od>
pttitfecii Dttbettb^^ttcrtbct: cottbett/ att frcti alten Qcb;eifct^cn/
xck @y bw ^erbwc^t ^abcn/v»wet:0wffailicl^»
SBte f)m6 ©rfinbt ent> poben in bm .^of^
marcfem gdcgm/gcricfet tvat^m foll
©Sc ^ofmatc^ l)at/bet foll wie ohflcttAn hm f^lbm aü
(«c^e»/ fo »it 12^Ö^om6 obei: tnWcfiQ^enttbl finb/jc*
fol.
vmi
ttd)tm fyihm/\^nbm gefegt xmb mfym^mm/ t>m$ ßitiii5
vmb pobm/uvKi) vm6 (Samt bcrfelbett fac^cn/bic foUcit in
2(ll|b ob (Tc^ 6eg4be/bA5 vm6 (^nmbt vitttb pobe» in mtt
t>ofmAccb 0clcgcrt/<uit frcuitg wäre/bic 0ctcct)t«crtt0t wct*
bcrt/p) foll cö/wo rtnbetfl bcr/cl^ ^ofmat:d)l)c« vm6 ßtwtib
Pttb pobeit/fclbs nrtsewd^tctt ^rtr/rtrtfrtitgs/ihber^op^rtrc^
ßttgcp«t0cit/pttb mit bcr ctpcn p:t«il/butc^ bctt ^ofm^itc^*
ric^tcr/ifi wtlerlaiibgewc^t/berlclbcii citnbc gefcbobcn wer/
ben/ Drttib ob €9 jörtiiteccinfa^ttng f^omcit/ fb foU bic vol*
$ie^uiig/a«f ptijere S^nbnc^tcce wrf uitbung vnb Scgcm/
bwrc^bcn ^ofmwc^^ei:;» ^cfd^c^mDnbgcr^«« werbe».
ffi3 war brtnrt (ac^/b^ö bet ^ofmarc^^m (!d? b^mber wrV
bcttt/vnb btc \)ol5ie^mt0 m wcrjcl)« tct^m/nit tb«« wwrbc '
fo m<50ctt wiV/obec Pttfec i<i«6wc^t<P(iUpbait» folc^ poljic^
^)«»0t^Ö»,
2bet bic (£>rtftitt tmiB tJrtteitttbs göet/ folktt tit bc« 4)0fmrt t*
d^it/bic bamt t>m8 btc (cl^ulb jmc^ten b<^bctt 6leibcit/ bnim
wit t>m6 fc^wlb jeric^tcit/ bcc Ifctt and} 6e^«ll«ii0 bcrfclUrt
S^uer^dffm^bae iß bmd) mitrl mncv red^rltc^cn Q<tmt*
VOo ftbec bec ^ofmAr4>l)««/mt «ygcn ^ofmrtrd^ßcncfx
butd) fem ^ofnwrc^flcüt ßefei^en wolt/obet nnJc^t Öo foll
cc bie pfaimbt in vmfa £flitttb0erid)t/betfdbert ^ofmarc^/
ober $11 bec pmtfiat/rtus bec baitttfo'llic^pfannbterfotbett
wucbt jöuetgattttten/ott per^mbemfiß «ntwoiten/viib jm«
23 it j
(t^lnUtZaü.
2I5tct)ic S^ofmaxdk^mn in bm S^o^mm
if>cn t>K 9vccl>t on 6cr 5)att§rt(n W(of}tn
^aHunmn^kfqmfoM.
(Ce ßlUn mä) bic ^fmAvdhh^m/AüfJt felbö CöflluHg
t*nnb Sifa^m/xmb von amid^ct patt^iy/ch öy giei^ wol/
b{?s rcd)r m bet ^ofmacd) fmmbt obct begert/wm cofluft jj/
fo t>bcr bert Jlid^tei: wib i^ccl)tfp*cd)ct gcct ccfo:bcrt/ nod^
gegeben werben/ an(^cfct>e«/brt8bcr fobec i^ofmard) mit
wannbltt Piwb annbetn f«d)en geneuffr/ foll m bem fall bic
i^^ofmavd) vmb l£el>rtfftrecbt/ on (Coffmng bcF part^eym
^minumuu
®a^ in fac^m t?nbecr Jfijatm gulöm/i^nb t^mß
t)cf anntlicfe fc^ltm wt foll gerecht mxt>m.
IwÜAttc^ bicfad^jweit gttlbcHobecbAmrttta Betm'ff/
•^^ ober was 6ef enntlicbec fcbulbt fmb/ bammß foll man
hit 2^ecbtett laffcn, ©oitnb^rttad) ^illic^tob^Pinii \^wbltt
vttbf^ffm*
mafjcn wie ct&ftrt fodm geballten wcrOm.
m X
wd^gc^allrc» werbe».
©a^ btx ^ofmard)$6cr2 Jö crfmfnm.v^ ttt rccfe
fißcr fanc i^mö^cfcffric nac^paunt bitm rniiä»
©(D rtud) bcc <5,ofmarcbt>m/ «it fo inl leut/brtmit et b<\9
(5m<i)t 6efcj5en mocl)t/m feiltet: ^ofmatd} ^ette/ @o
foll er etlid) cthat md)pamn ober tmiBfaffcft/ausbem I^nb'
gerid)t/ober «nbetn l)ofmArd)eft ctbitten/bic fme bas rec^t/
on coffmncj bec paitl)ci/n?ie obffct ^elff cit Sefir^ett/biefclbert
follcn rtud) fllfbann/an aibs(?<^t gelobeti^vttb^^uefrtgett/ bas
Öy t>m$ brtD/|o f«r fy/itt Kecbt gebmc^t witbet/mitfambt
beit <^ofmarcbflmtit/0etteulit^ cmfjt Qcxoiffm etf l)eniteit/
»nb Jvccbt|p:cct)cn iwUen/ wdö öy ^xccbtlid) jefem ad>teit
vnmvUdy, IDod) bcm (^crid>tfd):eibcc/ 2\ebitertt/Piint)
©er 3et|, 9(rttcr.
QBic ^cr .^cfmarc^rcrj bie patf^cfcti m tag
VannD^aicI^e Jü 9vcc^c mi(m mugc»
^ olltobet moc!)t «betbec i^ofmmrcbbe« <mff mietet
prtrtbey 6egetrt fei» i^ofmacd^gertcbt nitßcfc^eii. @o
foll ec folcb ^ed)t m \)itnfet: £rtnbcterid)t bati'nn folcb <^of<>
mrtcd^ lt0t/obcc in vmfet: ^ofgericbi ortwerjwg v>nb ver^)iiib^
temng $ö ^ec^t weife»»
25 inj
er ?lnt)er irt)(til.
w«: vnb an tmfct: flAt/x>nftt <^ofmte/ «uc^ Pitfct DiQbomß
t)itb flJibct: 2^a're/b€ii £<tnttbnc^ecrt Scwcl^ett/bcnfelbc't pac
tb«i«t/j wöfcbcit bcc Kcd)tetttt0 itor ifl/bce ^^cc^tctte gegen
ciitÄfibet fttrberüd) jötterl>dffett^tib 5«7iifd?ett jlttcit ctgccn
jclrtffeft/WÄö J^cc^t i(i. Öod) fuwn bem ^^fmatd)\:}mn/
in (mtibtm fad^m <m famt ^ofmarc^fgercc^rtg^t xnm^*
grtffmpnbontt^c^rAtl*
©ct3fuj.0(r«cr*
©IC ©C2f t?iib Scßaffe ^cttc^t in jtcm
alkcm dc&:aud!? iclaffau
[tem m fonnbet^mt follett bie J^otfgendjt vnb Ce^Äffit/
»m^rem gcbwwd^e^tebw/rtUöittb^iirtllrc» Jwy^rtiW
©er 3f m/.arftcr*
©a^ ftcf) bic parf^aen ocber Jcif fcIP^ mtf eitlen^
l>cr guctltcb i^cr^kt^cii mn\) wtxa^m ma^ciu
( t\o ?yengtof hMcc^^_btf,^riöbcr (gniHbrbc«H/m obcc
•»^^uifiit^g|<innbgcRcbtg fccr gmnbcobetatt ttbgrsbal^
bcrt/obec jt: r>nbm\;}m pmß 6«rgcchcb fäcbe«/ fo ftit tttAk»
fiQtfd) T>ub Di^bombbanbl |]"b mir cmaitbct irtig wucb»/
fo magert öy ficb aufftti)n\S bzt bcKfd>afft/«it allam/l£l>c/
»nnb öas J^ecbrhcb ßtclagt wirbct/ fonnbci: oud) l^mitad)/
wenn vnb wo öy wellen/ g^etlic^ mito^nbej: wol pettm«»
f0(- XI
nett/ mb foUett b AmmP/ bas 0y (Tcb v«ttf rtscrt babcit/ bo:
^ewfd^rt/p ob^r jr^m tenbwc^rw wetzte fc^wlbig fuit,
®a^ bcr Part^ctm Dcrerag bct 06:tflfatt an
jrcr >ic&urlicJ?cn ftraff/i?nD DcmörunDtbcnn
an temer äcrccbiyf aie micr^riffcit fem foll#
(^^od> föttm bct l>(tttfibl/ttrtd) fa^ng bei- 2\ccI>m/(lt'rtfF#
"^-^'pet i|l/2(n^ban bcm gencl)t8^e«it an fcimv ftvaff^audy
tt>0 es gmnb r>nb pöbelt 6eruit/be|Ielbettjrunbtl>enn/U?a ,
?)cr XiJj. Sfrttil
©aa^ tn Q5urcicritc^m fjannblungcn bic i?cr^
luftig part^cp nit foU ä^ftraff t JpcrDcn,
Ä^mtb alle ßip^cc aft \>fl o:tcrt/ m vfittferm ^urfleitt^iJmS
licbctt ^4»blrt/ bic pecluf^ig partl)ey/t>nb benc» ain fad) mit
x>xtaA aber? ennt wirbet bdiuml? geflmfjt ^abcii/ 2)4S abee
s\?tbet:o:bii«itg vnb jrt^uiig gmmns 1-0^)^0 i(l. ^cmnacly
wellen wie/ bae mm fumit f ^am 2^id)teiv webet rtuff beitt
lanb/ftocb in ben i^ofm^itd^cn ainicb partl>ey/ pm6 bas öy
m Burgeriid)cn fad}m/mit 2\ed)t v^erlnfftiöt wirbct/ mcl>t:
'xi:>amb[n/nod) (Icaffen follen. sDocb wo bas böcc^ lißt/foU
<e md) x^ivmiiQ bejfclbert 0e^(ilr«ii we^w^
cr^nw^Wl.
nc6m Der j^au&rfac^ 3e6vtm/^nJ> t)a: 9^cc^tli(§
-^ V(gctic^tö coffrcn vnnb fd^äbm 5tf l>er ait \>il o:teii tTcvi
Kccl>meitiguri0 gcyebt fem woibcn . tDcUcit ferjen vftnb
o:bitcn wir/ bae neben ben 2^cd)tlici)cii Clrtgen/ «iintivort
cofjleit vnb fd>4beti/aiicl) gebeten foU wctbeit/ t>itb brtMitff j
ccHrtittitnuf^ brd)e^ert/ brtt^ße be» Pozfpud^en/ |o $6 ben gc^
richten 6cjlellt/in i'ren aiben auferlegt werben/brtö öy fold)
crmtlung bcr (Serid^tö cofff n t^nb ßnbctUn ben red^tfrt^ert
öllweg mit cinfucen/ bte i^ed)t aufö ttenhd)ip fiitbern vub
geuärUc^ »erjng/Piib (inbit ^crlcngemng mcibcn vvelleit.
2Bo am ©rtd^ftf oöcr ^ofmard^e^man fit
amcmann&crngmc^t otcr^ofmard) t)cr^
pjoc^m/tptegeäm jmcgc^an&U morDrt fol*
Ct\(D <juc^ m (Sctid^tfmawin mtt ^ofimvd> ober cttt*
*^ gegen «in i^ofmarcl^fman in ainem «nnbern (5encl>t/
ß«c^ wo <?irt i^ofmarcbfmrtrt in bes «nbecn i^ofniard) xvip
fenntlid) rtuffct: ^>al8 tnafcfiQ vecb«c^t/ifl er 6el-l)(»nnt/i>nb i
woIangefelJen/roU |rtcber(5enc^t3ber: ober fein ricl)ter/iri
bes genest er vcrb:ocI)ett l>(it/b«r«mS nit annemen/öonbec
Ärtbcö PcrpKcljerö (^cric^tö^e«»ob6t:2^icl;tcr/mwnbrIic^
I
M
XII
obet fcbn'fTthcb Scgctn/fmc bcttfclbctt vcrptccfect mbicflrrtff
5ufd)4ffc»i.brtt:)fm rtud) bes perp:ec^crö (5mä:)^m (cment
wtnbctt^an allfbantt/ttJOl Seyffrtttrtb tb«« mag. XPo «bcc
bec Dct:p:ccbci: itit artgcfeffcn ijj/ vmb tl^am pojgrd)afft gc*
babert/mag/f mc rtü^brtiin bec (Bcrtcbts^cn/obcc 2^ic^tei: in
fmct obwgf rtit barinit er: x>€rb:0c^cn ^ar/ brtrwm6 wol flwf»
^atooberannemeti*
5Btc c^ foll gc^aKem it^erbcn/ it?anit
t>a t>crpKcl^cr fem mf(i)wlt> mt
/Co tt?4ir bann fctd}/ bas bec \)ctp:cd)cr bct (iMfFvHfc^u^
^ big jcfcin pcrmaitit/pub b'as mit 2^ed)t flufsefunt crbut
tig wrtr/bar$öc foÜ er gclrtffen wctbeit/Dnnb vro et mt an*
gefcf]€tt ifl/bas i\cd)t vcrpötgcn/viinb fdlcbs in 3atf fnfl/
mit i^cc^t/tvic fiel) gcbütt au jforn/ 2(ucb bct (5ettcl;^t>en/
mit cinb:ingung bes wannblö/bieweil fhll (leen.
2Dac;5Uc bcc Claget bem annt wo?tec für feine« (5encbts*
bcnit alif bann nacbfarn. tt>utbe aber ber \>crp:ed)er/
fokbs in 3ar|fn(l mit Kecbt nit aw|furn/ober in Jlecbt per*
lujlig/ fo foU er barnacl) b^m (ßcricbtö^ewn/ in bes (5end>t
er t>erb:o^en bat/ben vuanbl on venern verfug Sejalen.
Derglcici^en mainung follcn es b;e von ötetn/ vnnb
tHardfbtn/in fachen frauel ßerurennbt/aud) galten.
iBQ betten bann ettlid) ötet pnb tnärcübt/fdlcbs anbec
gefiallt/im gebwncb b^rb:ad)t/ babey foU eö allf bann aud>
Bleiben. 2t«cb wo baö Äuecb li^t/nacb wrmpg bep,
felbe» geb^illtefiwerbeit»
ü^ttottZaiU
(5m6aöcfcrauiraf)ar6t>er^öfmarc^tjnMt)fe
^cr9c6:acl?ecrt ©en^tn/auf )rm t)cgtlmm
mt> mt^ixtt^amn follrngdalim mxt>m.
t^ b yemttftubt wn p:cU'tit/bgs 21bls/öbgr mtitbcc m r>w
w^tkiitnmb Pitubcrr^anen/ on^id)t\id) Atifpxad) im gcj»_
bim^/ ncmKic^^m^Joti^eö^trßettMc^t/baö f $uitbig^
'p^mpn^^5^mtwf(k^n0 d ) i>ti-l >iubiu t u ci-be m ~
2(uff xcc\d)in stetem v>ttnb Icutcrt 5y <^bcc bie (5cnc^l: bct^
mafjcrt wie ob|lct/m gcbwud) mt ^crgcbwd>t t)cttcfi/ bicfcl*
bctt (geeicht fdlUit vnm Pol£(e»/$ueflce»/Pttnb ^icmit »iibc^
SBatf feie t)om 9bl/auf 3^*^ ainfcßicl^^
er9cn/?an&actic^?.i^ücfcm/t>onOtoig^
f 6att tDcgcn ^ann&ln mmn.
CSritfoftttbcc^jmt rtbcr^^rtbcttwtr betten T>om 2(bIvttbf«V
n^*ncmlid) bk fdl(^ö 6if b^t^ «it gehabt aus gitabcrt $en?il^
K0t t>tib jöegelaffeit/ wo 3ce ainfd^id^tige gilctcr/bcrett By
mgetttl?umcc/pnb (g>mnbtrcl)ccctt aufler ber ^ofmarc^eu rit
ritfifem ^ut:|ihcbettiartnb0cod)m gelegen fem/ bas öy auf
fdld^enjcengwßrembic^nucntuc/POjmwubpiBung/pflic^t/
fol. ~ XIII
2lc4)ttttfi0/vttb quittuftg tl)AiI«Hg/ vnb vertrag iroüfd^m
bm 6rben $cmrtd)en/tmb jefertigen/vnb bic jtru»i0cii vom
wcgett bcr Pcjl^ung/folc^er 3rcr aiQmn göctcr/giSctlic^ ju^
iterabfcbibcit/piib welche fic^ beffclbn abfcbibe &fc^wcrbl:
fem vitm<tmcn/fid> bes fiir bie Jurfllid?en ixar^c/Pitob nit
für b^ö 5lrttib0cric^tscwai0cr» ^abeit follcit.
^od} follc bit3/ fo von 3ttucitmr/X)otm«ttbfrti5Uiig/ «ud>
aufitcmitfig ber ppid)t/ ^^dynmQ/xmb quittimg bcr X)o:^
mimber/ Öef 0leid)eit von t^aylwttg vnb vertragen gemellt
wo:ben/ allmn verflannbcn werben/vnb fiatbuibm/ |o bce
ßbgc(lo:ben l)mberfä|?/v«b ferne crbcn/aufmnem Sblnt^np
göt erb ober leibred>t ^(^bn/ober |o er am freyflifjTter g wcfl/
fo lanng feine erben 5ey bem guet bleiben. ,
XDannabcrbiefelbctt ißrbenna4>uoIg€nttbtm tvcrcnnbet}
X?o:munbfcl)aflit/vnb el>c fid> biefel6 geenbet/vom guct ab*
gef^fft/vnb frer glcgen^aitnad) t>mvt?ecBl> $«gen/2(If^banri
vnb md) ß\(i)zm absug/follciberfelS vom 2ibl/fol^er vo:o
mwnbfc^afft ^alber/anc^ f am (DbiiQ^t mcr t>abcn/fonbet:
cö (oll b^m (g>eric^t9l)enrt/barttntter SemeUte erben crjogen
fein/jaepeen* 2iUfo buB berfel6 bk DoimwnbfcbafJTt ^ed)*
nnng/vnb anbers/tvas bk nottnrfft vnb Mid}fait weirtcc
cruo:bert/l>annbln vnb vernetzten foU.2:>oe^ bcm vom 2ibl
ßUö (5rnnbt^e«en/ an feinem grwnb wnb poben anc^ anp*
PmnbiQm gnltm on fd^abcn»
#
auff mcf cfen ^oäf ciftcecrn btc t^om aw Me
(t\tr I)abett and) weiter jöegelafien/, wo bie vom 2(bl auf
'^^ren vogtgn^t^w/ in vnnfew Äannbgeric^rn gelegen;
a ^Mt C W.
ain metecc ohngfatt xn>n aWtit ^crgcbwc^t/ brt9 5y tue ^it^
itciirttuc X)omt«rtbra5uiig rnb w^ebcr vomiuftböl>Annb*
lung aftl^eftgig i|^«wf fdl^cn ircn wötgwctecti/wic ^tcobcti
Dott jre« rtigeti giktcm gfc^t: ifi/<md) fümmm vnt> vmid)*
nü|i3f ait macn furjcncmm*
[tr all weg ahtt (o foUe bie 5rtttCttHtttr/bm'4) bie Irtftbt^
_ 'gcwo^tifd^ ob:igf mr/bie vom 2(bl/x>nb anbci-t (5t:id)Q*
l>erm/beiten baa Jimcittim gebürt vrtb sueficct/int «nbcrfl/
bann allam wo es bie SilUgtait Pttb notturfft cwo;bcrt/v«b
f am3 wegs wtt rtigcttrt«Qi0?^tt wegc»/fürgcrtomctt/ÖOtt^
bcc bamit gcnQlid) gc^altn werbe«/ wie m Piifet: wfgangen
ff^aifcn 3rct?nnt)crr^anmjur a)jmunb^
fii^a^t anctnanbcr t)crfc^affm follm*
Önb md)bm (Tc^6if^et/$ wüfcbett vfifcm lattbgcttc^^
fcird>eit (DbyaPmm/ Ptib bett ^ofmrtcd)9 ober ambcm
(5cnd)t3l>etm/ 5;u memirtlfi foUid) Jmmg Segcbett/wo am
ynbertb^tft vnnferö lamtbgericbt^ mit tob «bganitgeii/ vnb
t>nuogtbarc E^mbecr^c^ im i?edrtffen/bcro frciinbt/fb fnett
tep ßilligf mt nac^/$ö V^xmmbim gegebe» wetbe» foöw/
foL xiiii
in bett <^ofm»it(i)cit an^afcffm fcm/obcr fo (Id) gleichet fall/
ft jit aincm i^of mArd)s t>nbejtl)an 6c0cbcn/ba9 am tau bem
rtttiiöem gebadete ftmnbt^ucVoimmbtfdjafft ntt $uw^*
fd>aff crt vccmaint. ^cmnad) (o ^abcn wie Ditne in angc*
5O0ttcm fall mit pnfcr lanbfd^afft alfo t)ct:gltct)cii/ba9 (-«t:*
an pttufcc Pfleger tmb 2^icl)tei:/ pitnfetc laiwögendbtircb^
x>iibertl)anefi/beiten pom 2löl vnb aribem ^ofmat^s^cr:»/
^mttgegert tmb in glcicbcm falz bic vom äbl/Pttb attnbcrc
<3ofmaccl)s^)CK»/obcc itc pcüwaUtcr/fcc ^öfmarcb(lwt tit
vnfct lattbgcnd^tjöt: Pommnbtfc^afjt pngcwoigcrtfc^af*
fcitfoUcru
ÖOttttf^t aber bct pttfonblidhm fpiiid) vnb annbctci fad)cn/
2lll3 0d)at:tt?ecc^/@tem:/tnuf]lcrun0/ pmib bcr0lcid>eii
l>artt)Umcjen balbcc/jb fid) auf bcr pom 2(bl/amrd)ict>ti0ctt
jamtbgcncl)tifd)ctt giletem/auf]ccbci: ^ofmatd)en/6egebcft
vnb 3;öetca0en/foll es wie l)erriad)flct/Pttb bm bcrgcbwc^o
UnQKbian3)tt<id)Qi}^a\Hnxoivbm.
SBte tic tJon Der Sannbfc^affe/Stc t>nbcr^
Ivanen in t)cn ^rfdtc^m ?annt>gcncttcn
ftßcnD/tJoit ivcacn 6urqcrltc^cr t?ctp:ccit>n/
aufTer ^alcft?/für ba^ lanDaertcl^t Jßucr^
fc(>affm/ar|Ucc§t tt^ort^cn folim«
^tYobcc laftitbtfc^afFtbtrtttbtctla'flctt aigcttobctycgt^
~^*%^!MtmpnoJerrtj^öyili^^
^ucgerlidje v>ecp:ec^n obct ^►emtbl a«|fct tnalefijjAJOij^fil.
maitttbtangc^gctt ober ait0f|]iitod)ftt werben/ f>abgti igig.
---iwtTrS:aribfa>afft $ö g»abcttjößdö|5ö/baö-öllfba»tt pjiß^
PHijcrPRb J^K^tcr/b^m bm n^b^twtittcg bcv gcdagt/obcn
a^nUf'ZaH.
mtgcrptocbcit 0cfe(]crt ifi/bc» [}'anb\ mitbtttiitt^^^fd^mhm
x>n ßegcm fol/öcn/bammß auf am ta^/bm imc pufcc ambt^
Iciit Smcncrt foUcn/fuc fy sßiicr^o: ob« fhaff jöwcrfc^rtffett»
n^cbbcm rtbec bcfrdben2(fi{tcfp:od)ett/obct: Detp:ec^ct3
j^mfdbafft 5;Ui^cttii/bem gcncl>t $u weit mochte gefeffcii ^m/
öo foUbccfclS artgcfpwd^ert obztxntpizdfzt/vnttfaTimbt^
Icüt fc^:cibcn fo i'mc brts von vnferm 2Jmbtmrtii obct ^tjon*
potrt vUuxmtxvntt xcitbtt/anncmm/ vnb bn& fmv ^cn:>
fd)(\f(t (mffm c^ffmttQ fclbö $u«b?m0Ctt»
©oe? MC ^crrfc^afft reinem ^t^l^(cril
fÄffn öepftannW (§ön mu3*
aYttb batmfin fkimt fyni^ft xvülm (lectt fernem V"^*
'^-^tctfaflen/rtigeti ober rogmiait/po: pnfetnt 2(mbtle«tit/
bacfttc i£c erfo:bert if|/mif bcttfelbeo angefe^tc» t«3/b«t:c^
fic^ fdbe/obct rtiibct:/bcy(l«tinbr $ut^un»
©er 3f3ei?ij.0(tficr.
9Bo fcte ^erjfcftaffr auff <^er^an^ rc^2et5cit
^mlÄdig rem/oDer Der ßecla^t Dae fO^Kibm
tut iDerfüeren ivollt/mie fccj? Die ^ambtqo
^ ricj^tifctj O^ryf^aK mxmx ^a\tm |oU.
ftYutbebÄtt fem ^mfdxtfft/mfbm Ättgefe^teft Wg/vftb
4V^bamad) m bznmdyfin riei3e^en t(tQm/bm T>erp:ed)ei
m
XV
p:ed>cröbet 6ccI<tgt/t)itHrcc32(mbtmrtfts fd)jcil)ctt ttitÄttfte^ '
ittctt wellctt/t>»b batim and) läffig crfunbcn/ ^ll^bann f<5b
Icit Pfib mögen \infcc pficQa/'^id^m/mb ^mbtlmt/nad^
ttfdfmnn^ bet vier^c^^eit mg/ gegen bctfelbeit rtifec l^nb*
fäffm prtttbeit^rtit «igeit/obec t>ogtman/t>ori geriV^tö vmt>
obtrigHait wcgeii/petcei: bi'e ttotbucflt mit (Iwff T>itb «Itiibcc
2lec^tm4/]1g vvege/wc>lf«ttKmcn v»b ^«nnbln»
9Bie ^lc Sanbgmcfcrtfcß Oßrtgf mf/bic/fo
jpiDcr t>cr JanDfcl^afr päurn/ot)cr ßtnbtcr^
fäffn/m t)cnfurfrlicf;m lanbgcrtc^m ftf?cnt>
^ 25 rtitd) ycm(tiib jö rtmcti3enfc^4fft/prtiim ober l>mb*
0erid)tit/p»b itit in mmt <^dfmacc^ (T^t/iß ber lanbfdjirtgt
fonbet:U d>ben/bie bas poniit gebebt bab cn/$u gna b e» ^nc^
flelaffcn/ baeyetClöget: bu^cf) v>n jeFpfleger/ £anbtict)tct/
ober rtnbec pnfer 2lmbtleut/rtn bk ßld) dag geistigen wur^
bell/ 2tmbte^(»lben aus guetem willen benfelben £lagec fnt
be3 antn?>>:tec3 b^«« weijen/bammben fd):eiben mug/imc
in bec giietigEait ^ß bcm fmm finbedid) jintert)elffcn r>nnb
^nfdyaffm. JPo bas allfo ^cii'ö;)ä\:)C/ foU eö babey Sleibeit/
bod) r>n3 wo ber ^anbl gutlid) gcnd)t wucbe/vnb im laitb^
genest (Ira^fpar warc/a» wifcr llraitx^nücrgdffcnhc^.
XVntbc aber bec j^en/bcm bec 2(ttntwo:tec $ue(iuenbe/bar^
inn l4|]1g pnb firniß Xfttm^vdt/vnb wijfentlic^ crfiinbe«/
C iii
+
er^itW2:al
2(U|?brtnrt foUett mh mS^m \>ttitfct: pflcjet/lrt«ttbrid)tct/
vnb annbit vnnfec 2(mbtleiit/bcm bcr Clagctr ^»mbteb^lbec
tmbccwoiffctt WAW folcl)cm Cl^gcc gt^gcn bcm antwojtcc
ßlls t>o:(lct/m Prtfemt lanrtb0erid^t bic $ilhd)f ait fctjaffcii/
oberbas '^zd)tmd)Qc(ln\\tmw ycbwl^«&«»/f4t;bcrltc^
©ai^ btc Dorn aw auf 3tm a^mf ^um^
Itcl^m güctcttt Wc 6cfjatfl?crc^ ßabm.
/^ö i'fi Aud) xfttmüQ bcö dtcit ^cif omcite bwd) mm ^Cit*
^0ela|lcfi/brt9 bi< w>m Tibl/auff ^ten gucrtcm/bie jncrt
mit Stifp $ö0e^om/bK fd^tttvvcrd^ folkn ^<ibat»
2(uff jDclcfjm ^ogegöcfcrn ^lc tJom
©O «bet bie wm Tibi A\\m VoQtQactkt l>rtbeit/ rtrtd)^
bm bk X)O0t^)ci im laitttb vnQkid) ift/fo foU C9 bamit
ßl(b ge^alren werben. tOelc^ec Sblrnan auffmcn Poßt^
0iletem ObcigFatt rnb @d)Arwecd) jc^cit 3<ii: ^at ^crgc*
biad)t/x>nb bct irt gcbwud) ort ^ec^tlid) rtitfpwc^ fouil ^ac
ge wcfeit ifl/bctbzi fbU es 6eleibett/rnb on Kccl)t aud) nit cnt^
fe^t werben. tDelc^er «ber (Alain Pögtgilcter l>et/bie im
mt PO0t0ölt $tn(lert/pnb b^r^uf bie (Dbrig^air pnb öc^<«:^
fOl. XVI
trcrc^ fb Irtnrtg wie ob(lect/im gebtmicb itit 0d)cbt l^cWe/(^
25o atn €Mmane? göce wdnbcrf irirtf/
(t\(D rtbct bic 6blUütbicrdbctt;f«0j!etcc/mitbcm aigcft*
*^ t^«m6 vnnb gmnbcn/öbct rtller (0ullr/mit x>o?bc$all*
rurtg bes aigertt^wmbö p:el4m/ Biitgem/ ober paum pec*
trtuffeit/ober in annbec weg $öe(!clliT/0o follcn xvit md?^*
minbei; bie J«r(llicl^ €briste Piwb öd^rtpwerc^ b« wwff
©ae? fcct ^2dd(n t^nfe 95utcicr §n(t(t
mit ©c^arit>crc^ t?n^ ann^crm n>ic
/Co (oHeii aud) bet pidatn/ xmb ^Sursergiletet/fo ftufler^
^ ^rtl6 bec i^of"^«^ ^/ '" Piinfem tiimbQmd)tn 0clc£(ert
(em/mit aller: ^cey^ait/ x>nb gerec^tigt^jait/ 0c^rtt:xvercl)/
);)»ib fltttibet: 6efc^ wemttg^albct jimlid) $ö Pttnfet itomirfft
geballten werben/ wie es mit pitttfem Dibatf leutett/ rnrtb
Cafftttgiletecti gehalten wirbet/S^ergleicl^ folUit ee bie ^op
marcl^^ent) auc^ fällten*
(C tit j
®ic c^ mit bm ^olßf6:(m gm
(i\ y Als 54ttiib(piV(I follett rtud)/bcc »Ott p:ela'm/^ac^
•^^gcc/vttb paurflcüt ^inbtcrfä'f|h x>mb TitmUiitmit beti
^ol5to:ttt 0cn ^)Of/ftit xveitct: 6cfcb wäre» laffcrt/ bann wie
C3 pngcuarlid) vo: 5cl>ert jAtn/iß 0cl)alItctt wp:bc»/2(ild>
fUt folc^ foit tl)nm gclr gciiomcn wctbcn
■}
Ccm vott wegen bes 3tro3/ (b gen tHuitcljett/ vttttb
_ '£i;iiböl)iKt/5ö Pttfem i3<?r^« gefdert wübet/3|l r>iifei:
m^muitg/ wo m vnfcvin XXamm bcö Qttoa jöfilccit Schert
witbet/tJiib b««o: bafelbjl tarn annbct öd^arwerd)/ bann
(tliain mit bem Otto Scfcbe^n ifl/ b.i foll fdkb flco nocbmals
gertomeiv0efuert/nitb i^am Anba fö^anvcvd} ^egert wcc^
ben» lX>o rtbcc bas @tro vonti^lö gertomcrt/vitb ba^üc
bic fcbacwerd) aüd) Sefc^e^cit war»/ fo foll ce furttcr rtwc^
ßllfogc^^ilten werbe».
2Btc bic 9co:l)n( t)nt> gefegt fcl^arwcrcß Meto fol
ft|\(D vftttb WAS Aber wic/Aud) bi'e <3of»trtrd)l)etttt «uff
-^-^ber 3l«nnbfd)A^ gileter»/ gco:benter/ rrt»b gep^tec
©c^arwerc^ l;«be»/bAbey foU ca »od? ^dcibc».
I
ai. XVII
©a^ Wc ^rnklmt aincn ffit bcti anntmi
/Co f^llc rtitd? allen @cbergett vitttb Tlmht^Md^tm/ in ^t
^^pfiici^t/aWfo ba& by\^mfimn/f\^mm rticr/fiir bcti an*
bitn ßcfct) wArit/ o&ct iiod> pm$ amid)eclrty muct/ rtbEauf^
f€rt/ gunji t>ttb gaß/itod) fonfl in amid) weiö f deichen/ obec
bcc Öci?rttn?ctd> freycit/obct: x>bni}ibm/<\iQmnt\id> von
vri|emtirc0crt cmgebuitbcn. X)tt6 weldKC t>nfcr Kid)tct/
pfleget ober ambtman bas vbetfdre $ö bem es fiel) erf unbe-'
bet |bll nnc l)ef nach im 6erd>liis bifei: i£tdänmQ 0eo:beujit
ijVjeme 2(mbr9?iinrfc^t/Pttiibb<;rQÖ€ cmnpUc^gepMfji^
SBie tcr ©cift(icf>en/t5urgcr/i?nt ^aurfi
flücter burc^ wdnticrung €Wmane|rrct)4
ii\ 2(ttn AtK^ mrtß p:ckm/obce ams aiibcm (5eif!licbctt/
•i^aud) amö Butgecs obet Baurit guet/niit bem gruiibt
»iiiib rti0entt>uin6/m aiits Sblmane gw^allt f ^«rnbr/ jo foU
baffd^ Qmt I wct^malö €blmanefrey ^«it }^iibm*
r>crctitge^ett/ fbumbt b^nit ams iBblmame ^act/mitbm
jfruttb rnb (?igentbum6 in am p:elatn/ obct amö annbcm
Cßei(Ilid)cri/flm9 Bürgere c>bct: pawmö g wrtllt/fo foll ce <»ni
ßr<m»b0cnd;t ßuct fem»
it^nUtZaH.
« ©oe? bte ^ofmarc^6gcrcc^ti3f aft kp ainm
ptt>m Snn^a^r t)nuctdnnt>crt Mtib*
9 od} wo bk Bürger t>ort bcti p:cl4m obet lEbcllciVm/
ober bie P:el4ttt von be» EbUeutn/Ober Burgern ^of»
ntrtrc^ f blufften/ ober fonn^t mit bem aigenrbüni6 an fid)
Sringen/ben foUen wir jollic^ \)0fmwd)fymä:)tiQM/xciv
»oiflctÄiic^ galten.
jerglet'd? foUcsmitbcrt 5i^ett/0ebl^>^fen/rttnb i^of^
pmn/xoic bte in olrcm 0cb w»c^ ^ergebwc^^r fmb md)
ge^Ättwcrbett,
2?on ^ct 'P:ddm/bcr t>cm S(tf/auc§
gjoll <m(^ b m P:eIä^tn/bent^b Un(^ (5Mi^ tmv^* —
tn7«n?nnferm übern vnb tfiberlanb $c Bayrn :c. bic
_^fhnttbtffi^^mi6 jLPöiai^ ober meiL_
_JI^r piLobeEJ0eeni0^art0eß3^[inb^ ßeric^t —
_3j^drtttt ir etben/pnb wtnfern 2(mbtle«tnXne bk ^ixvoin/^
nit tmt aeßkitte^/Joyijtber^X^tl^sejibnr^^ felbö/^bec
"~]r biener/in obncr/nelltem frtl pfenben/ Dod> baeff mitbeti
pfl^nbten gefrtrn/vt?idi\eä)t i>nb ber I^nböbwnd) ijl» 2(«d>
ben vom äbl/@tetn t>nb ttUtdtn/an i'ren frey^rtitn/obeu
0eb:e«c^n/ wo fy br, l)<ibm pnwei'sriffeti»
m
XVIII
cö ^«Iltcn vtttib ßicibctt laffeii/ xvk von aHtit vnb*
tet:«Ueti@rcttttb«tt^eil^omctt i(l.
n><i0 rtbec bep^olbcn m iSlnAXldim vnb rttgcüt m jwam^
1510 3<it» neö'iwg fiirgciiomctt/obcir aufci^attbctt waten/
bie fbUen f«mn abfem/vnnb t>ort purts mr mc^)r 0cb:«wc^t/
md) Pttnfcm 2tmbtlc«m 0cpttt werben.
X)ftb bec p:el4trt/@tifft vttb (5<i(lltc^ctt petfoit Aigcrt gtle*
tec 5Ö bm @tiflteit gc^i^ng/fdUert m prtfecm ^lirflcitt^ömS
Baytrt rtllentb«lbeft sote/tUaut/riiitb PngeKtebrtIbcn 8cy
234b(llid)ert 23tinen/ pnb ^(iifertic^en Jrcyt>rtiHi ßclrtflciv
3pnb0c^«to warben.
©et ij, 2(t«(f.
ivorn oDcr pfannOt mt foll t)cr(c^:a6cn/
noc^ f amen nam^afftcn f rtc^ anfa^m*
'^^famb|:noc^f<>mibet:folicttmfmiKn:>€rfc^wb«n0/Qio
ttBiittZM.
wit voft fc^ulb ober anbtt fadycn wegeit Qchm mfct S^tt^
$iiQc\vzm ober vnbtitpfannbt r>afd}Kibm ober vcrbmbcft»
2tbec Diifec oigitc gilctcc Jollen ^icciitncn nil: eiitgc5ö0cit/t>iib
mtbamitfvcyfiin*
XX>it foWm ciud) fainm tanbhk^ wfahm bann nad) Krttc
vttfit t(tnb\)im/^ttQ\; x>nb i^m<i)t/OM wb tHarct^r.
"Sm^ S(6fad onn( (mc^^ung.
(t\tt oibfieit vttb feiert rtuc^/brte m tJftfctrm Jur(lntt>wm$
^^f l)(«tt Iwttbmrttt/beit aottbem/mit 2lb(ac( nnnb w^b*
lieber r^at g wdlri0f Uc^ iHtgreiffen noc^ ^cfc^cbigcn foU.
©criuf.SrrftcL
©0 amcr m ^ce"^rfm (?n^
^ B yem<«tttb von (5ct(iüc^cit/iEbIrt/t)iiftb ^tbatnpct*
l>abcfi T>ecfagt rcntbt/ ^nb bicfel$ perfoit fid) jöucrnnt wo:*
tcii/rimb 3{uciitttrd)ulbi0citcrbute/2(uc^brt6 2^ed)t Icibcii
rtidcbt/ fo follcft wit beitjelbcri gcnebigchd> 3;öucmitttt?o:tert
f bomcii la|fe»t/t>itb t>riii9 nad^ glcgcn^rtit bes baitiiblö/jim*
lid^ v>ttb gcricbigchd) 6cvi?ci|ctt ^ \>nb xvib^t ^cc^t Piinb ßil*
f
4
fol.
XIX
/Cß rollett rtuc^ ftll tTeucrnng bcc iB^h^ifft/ tTembli'ci) bcc
V^ ir<?fcm vnnb @c^citttcf^ertö/rtuc^ ©cbmibt/mul/
an ntr mcr geflutt tt^rbgi*
/Co foll Md) f am Jaget vnb ^aldl^mt fuMit «uffamtd^
V^(Clo|lcc/bC9 prtrö nit mct bam ain mal $ic^crt/mit «met:
5imlid)i1 aii^al bie liiffcmng rtüf bic petfc>rt/2loö'vnb l)unb'
vrtgcueriid) bity obct v>iec tag j>cfued)ft vnb jjuttcmcii.Doc^
wo bie Jaget: obet j^alcf ^nec/auff ettlicl) Cloflec/ m 5el>ert
Jarn mt ge$ogeri wweivbafelböbm foUert fy l>mfu>aii aud>
ittt 5iel>cn/ttö(^ gcfd>ictl>e/ auf ba& bic (öo^ewfer nit rbcc*
wiafftgr Scfc^wärbt wcvbeiti
Öef^gIeid?en(olleitmitt ^>mfuVaitbie£lo(let burcbbicPo:^
ficr/pttb pbcmutet/ mir nac^tsil vnb anbcrm pnbefd^xvcit
gdalfcnwetben.
©et W|* artM*
Scn t)cr ^üctcrfamung itcgcn*
Cojtem vott U& S^tctramtm wegen/ wellen wie bae mn
o^\»mii an ben enben/ba bnQ Bued)1igt/ faineday fuetec
gefambt foll mvbm. IPo aba b^a Äw^c^ mt ligt/vnb baa
er mttZWL
fSctccbrtfclbswj bmflig 3amtttt0c|amlctm;re/©ofoll
m^it CS fiimit an betifclbctt cnbcrt <iitcb nit famkn. Wo «bcc
bix^ fuercr vo: bicifjtg Jam gcjamkt f (I wo;bcn/t>»irclb|l foU
mm CS l)nifttwtt aud) |amkrt/bocl> mit bet bctrtacbgefcbn^
bcrt Piibcrfd)rtib» tTcmlid) baa C9 «IKm vitfec pflcgcr/wo
et brts gcncbt i)<;t/2t»cb vnnfct Z(xnnbnd)tct vnb bei- dbnfl
feonpot/jelamlett mad}t l>flbett.U?ö abcc rtiii Pfleget xvät/
bcc brtö geeicht mt fy^ttc/ bcm foll bas fuctec scjamlcn nit gc^
pott wctbeft/ fBe wät bann fac^/bas ce 'Jt amcm allein «tt
cttlid^en 0ttm/bk Scmclltcn 3ar gegeben wäre. 60 foll «uc^
fdld> fueterfamung nid)t mel>r/bann «nf ain mal im Jat 6e^
fct>cl)en/ Tnnb «Hain i^abecn gefambt weibeii/ 2(«ci) f baut
Pfleger/ ^tc^tct/ Po:(lei:/ Pbetccüter/ 2(mbtman/^ic>tt<>
pc»t/'^d>erg/ nod> yemanbt annber fon(l ainic^ «nbcr fam*
\mQ f mumm/m f\)m xcitfi*
^3 foll and) (old) i^abecn famen/ nad) bes atmen tHanns
willctt/vnb nit anbm mäpkn gegeben/t>nb genomen/auct>
b^t Ztm man/bwd) t>n|et Pfieget obet 2^id)ter/5tonpotrt
ober (tmbct/nid}t pettet/^d^et/t>nnb weitet ßefc^xvatbt/
itoc^ angejogen witbm*
Doc^ foll Tonns vnb nnnfkm fBthm/x>t]b md>^}:)omm 2\c^
gitenben fut(?rt/bife 6rclä'tnng bes fßetetfamens/an tJnfetrt
famnngcn in x>nfi:m X);batf piied)ern/ange$aigt/ 2iüd) wie
wit/vmb vnnfet wzfotn/ ob mettfd)en gebei^tnufö im gc^
b:awc^ ^«tbwc^t ^abctt/pnnetgtiffenlic^ fein.
©et tJU). arrtd*
©er Sronporn fiotfamn ^alß*
[(i bewilligt vttb/utgenomert/fol AUd> fmn betma(|eti
'geballten wetben/bas f am rnnfct 2lmbtman/ £annb^
fc^ctg/ob^F It pnbt^ilnec^t/fijmt; f ^ainai pjotpawm mec
■it
m^
'f
^ibett /ttdd) fid) bitz vttbcrf?ectt/&cö fmc rtud> vnfcr ppcgcc
rnnb 2lid)tct: mt gcflrtttcrt foUeii. iBö fey bfliiit an bm OJtcii
ba es t>o: gctwnbait gwcfl/ piib öeii ce voi t)ni gefl^rt i(l/
rnb banttod) allmn bcn/ |b vnlcc ober v>mtj€r6 (g>cnd)t9 ge*
pot/t>on iut l)aiiinvc>«un0 aine tags nit crmid)ti. ober rcc*
rid>rn mdd)tcivfbUcn \t ainem/ncmlid) bem obnflcit ödxc^
gcfi öcrbatl x>oxY^mc\\xQ lcid>tcritu^it0 fems 2lmbtö p:ct^
paum/gel>abt brtt/x>bcr rtd)tp:otp(mrii/wie baii bic/nmcm
yebe» 2tmbtmaii/iiad> glcgenl>ait t>nb geflalt fems «mbte/
burd) vfinfer 2\citntmni| tct gcmäfjigt/viib rtitgcsrtigt folk ri
werben ;iSgeben/t>nnb vcrgonnt/T>nnb fonnfl weitrer audj
t>n'ernpflegerrt/34gerrnrtt(lern/2lid)tern/Ca|ftnem/rijt>
dien anbern vnttfern 21mbtlenren piotpawxn jc^aben/ ttcd>
rtmert fiir ben anbern t>mb gelt/gunfi/miiet/ober «mid) gaß
jefijrbcm/oö^r jef reycn/m f «m weie öcjlirt wcvbcn.
CnJCem bie ^(tgcnleut/föUeit wiV/mit vnfern ptel^'m/ben
o^*t>om 2(bl rnb Bürgern furan t^AiIn/ 2tiro wb öwf bi«
motnung bas bie ^ün be» niiletcr«/pnb bi« C«5cbtci; bem
«Htrer» rMd^iioigeit fo'Kcti.
©ae? t)cr Shäcnlcift ^curam |tC9 frtn folL
/Co t'n? <»"* titJi* ^^ß ^i« ^mat/r^w^it vnb «nber henti
^ 2iigen leiit f rey fem/ 5DoÄ brts bt>,mit ber 2ligen bcrrn
POiwijfen (?efd;ebm folUn» 2luc^ b«ö folc^ ^curat/vnb^i»
2) i)
SerSnte^Nl
fcb wrttbt A>ttb Ott rtU xKubtmnQ/mid^tv fd>Ati>\iUQ vnb 6e*
$n\mQ gucrs ober gelte Qit\)m werben m^^m,
jej^gleic^ett (oUett wtcbuce^ vittts felbs/ Hoc^ ycntAttftb
rtiiber/Partt 5»^« w^" ^^^^ jfmictfM wcit/oit j[ccn/i>nt>
3r5 Pötters r>rtb muetem/obctob bk mt in leben voätm/^n
im m^fim freönbr/pnb (Ser^rtben willen pet:l;eör«rn.
A^s foll fmct feittö 2Jnfi^a^ctt0 cn 2^ccl)t cttutR^t/ 2firc^
^pm6 bijöflllee ««d^gmainem J^ec^r» ge^^nblt werbn.
©er Xn|, amci.
QPm6 ^olßi^rönbc/iric man btcfef 6m
iXaumcn oDcr aupcR^cn müfl.
Qf tcm HAcl)bcm (icb rtttcl)/bfe p:elrtm/bic vom TlbV mb
e:^&mx>nbtTlätcH/ pnbbie 2lrmen leut/fonbedicl) voi
bem gebu'r0/$eclrtgt ^aben/ wo jr i^olBS^^»»^^ ^^^ ^'^'P
iniibec ans 3^^»" n(id>Ufligf t)rtitmit bolQ perw<?d)fircn/ baa
f nen folc^s abse^anen verbot» fey. Siarauflf ifJ $uegcla|fen/
ba3 pnfec 3ä'germai(ler/X)o:(ler/pnb anber x^nnfer Zmbv
Uüt/Jmn ßvM fdld) t^ol^/fo «uf fdldjen fren primbm Pitb
tpifmabern/prtuerlid) jnner jeben 3«rn anff neus gevwd^p
fen/p«b mt 2tte^reie fmb/abse^^^wen/ nit mer weren folUn/
fOt. XXI
»nb nac^ |«r nortutflrt/ wie objlet wol wumcii»
0y mdgeit «uc^ in vnfxn pattfo:fltt vojm gcbürg «uf i'rcfi
^olQgmftbtctt vrwb wifmabcm/baa f ^Irnii ^^cifnd) l)oli5/
««(fctb^lß bec ^HdfWQ md) wol obl^aucn/rnb fcl>ftrt!tten/
bamitfy jrcr gwfibr 0eitie(fm mw0eit/pnb bic iiit Pcrlicrii»
ßc^n)ctn/i?nO S5crn/}öfaf^m crlau&t fcp^
Qf Ccm n^rtib werc^s l>albctt/^>flbcft n?ic bewilligt vnttb
cs^' jöe0claffen/baö nun fuMti bcit piclätn/^tifftn/ €bl*
leUtri/Burgcm iit »nfecrt ©tcteti wtt 0efc^lcd)tc»t/2tlö foit^
t>itUd}/m mfim mt <3aubH?ctrt/tn«tid)cii/S,aiirtbel>uct/
3tt0oIt(lat/@tcmibm0/T)ititb iit «nnbctn @tctn/ ba öy C3
w: ^erc/ rtua fotibcr ftiy}:)<\it obct (onnjl m gc wdnblid)em
ßeb:aud)/t>oii «Itct ^crbiac^t l)rtbeit/Kel>cr/6cl) wciii/rnb
23cm/$ßfrtl)c»t erlaubt fem foK^Das 3«e aucl) vnf^t ^agec*
mmpctv foiflctypttb «nbei: Piifer: «mbtleut gcjlrttrctt foUett.
Dod) an vttttfcm pmtf<5iPit/t)rtb betfdbcit »oil)o%ettt/Ort
mi«l bamit floffcnbt/attd) m beit 2( wcrt/ber xoi\btfm/f>i^
Un Öy p^lc^ W4tbwcrcl> mcibcn vnb pnbl;et:laffcti»
Sßae? für ^o:f^&I?ct foKcn gehalten ft?abm*
Ä\iibberX)o:b<5nQccI)rtlbctt/folUf|ttÄd)iiol0Cttnbc«T>cc^
^ßwDb bab«i/a>o $ wöfc^en bw X>^i\)9\^<i^ vnb p<«i^
itBtiiiZMl
fo:(?/|!d)tiöc/t>ttiib t>tttibtetfd)ibltc^ pmfdbct/xmnb i)ity*
ttjifmabecligctt/vttttb nit artl>eritt£( (Tnb/biefelbcrt foUen fiit
»o:l)(5l5cc Ort mirti/ «n bic p«rtforj(l (ioflcnnbt mt gc^Allrcn
2fitcl> bic rtttttbcm frcycn ^(5lQct twb wölbe/ b^m« tt^iV brtd
0ei^ib/t>ott rtltct: im gcbwwc^ ^«;b?«c^r ^«bctt/brtmir «rt ^c^
Cnfttc i(l rtudj vct3(5rtrtt t>Httb ^^cQdaffm/ b^e 5y 5«^ö/
oöv^^^r^tt/^^ö^tt^t/lP^^cbtlrVttbPo'gl fabcrt \>nb fd^ieffctt
mogcn/rtufgcnomcii t>m6 tYizn^ittQ 6cy tnaitd^n/pnb wo
wie vmQ in ber ito^ct/ t>mb bic pozbcncnntcrt vmfct Picc
^mibt(lct/vtttt3jö fonnbccmlwflt/söjeytcrt td)t05Ö^>aycri
fd)affcrt w«cbettyb(it-inii wie t>fi9 bod)/ x^nmtlid) viib jim^
lic^ galten foücrt/bafclbs follcrt fy «l^baff/allcs wßibwecc^/
2>ec0lcid)/b(is ^c^cn/Ait t)ttttfcrttPfliifo:(?ii/Po:^on^ctrt/
Drtb 2iwen/wic t>o?pcct t>ttberirtfjctt/3[bcc ^unct/w^^c^tl/
tmb X>6q\ $öfrt^ctt pftnb $öfc^icjf]eit/mit bcm €lobm/vmb
ßuf wgibcrbtett $ö r>ogltt/auc^ in ben vclbcm 5»d)S >?«rtb
^«fctt jc^cijcn foll 3n< pttwcrpol^rt fcitt/ xcU vo» rtUtcr rt«d>
gcwcfl/Pitb l^cif ^omert i(l»
2(ud) follcit vttfct £rtttblc«t P<tmct/ webet butc^ bic ©c^cc^
ßcrt obcc anbct Hrtecl)f/^c^ctt laffcn» 60 l^abm bm biefdbcil
»nfce l^?nbl^«it bi^ winb f#6 tm ^ wp.
f Ol; XXII
t)ag t>u f 6Iamm SBtfDpÄn auffo?
©d^cräm/nocl anOcrn tpilCncm/
/Co follett And) webet vttrtrcc5rt0ctt«Ai(lcr5<>:fiBitccbr/
^»^@d)ecgcit/ttoc^ f am annber: ämbtmati fitwn rtmid>e»i
Kamen wilbpaii/t>oit t>n|ccit wegcn/webec paurn/fc^crgeti
obcc «ttbctri wilbttccrt mec ^inlan^tt/aurgenomeit ju^anbt^
^>aburt0 rttttfct laitrtb gremijmagbaö ^mlaffengejc^e^ett»
^oc^ alUm bert 3» woiKwt vnfera lanbö*
Jt>o aber bae J^inUffatt/ ^mbangefe^t Ott bett lanbcjrem'i^cfi
xvie«o:(iet/brtmber gefd)e^)C/ fo mÜQm bie p:elat»/ötiflTt/
t>ie tK)m 2tbl wtb Buegec/bcnfdbeit paiim/Ö4)er0eii vnb
n?ilbrtem fce puc^|cit/atrmbfl/^unbt ober ttcQ nemen. Vnb
xoo bdQ aitc^ ttit ()elffen woUt/öy bamml? fcrigHid^ anne^
men/pnb 5Ö r>e«et; (Iraff/in b« (5enc^ bar jnn bic 0cfangeti
0efe(f?ii (inb/aitnt wo:rm»
)oc^)fo roHfotd) tmnfer t>ectt)i%utt0 vftttb^ßegebett/
amem yebctt/ bec iBtblid^ ober atinbere (gefait) im gc^
bwtti^ ^at/an ferner sered^riöf ^att: vty^b aWutn ^erf Jörnen
»iwergrtffeit feijn
SD i« j
finfang m Öicrottt
©aö Me 'Saclt&ätct auf t>c^ SannbiTurfm ffop
et mttcii "X)blt|>atcr m fcitgFiiup PnrtgcH wtl/
pttb cilefl^t bas "^id^t vbit Jnc aii/vitb r^ßct
cnntgcgctt alles b^ö bea (5end)tö rcd)t ifl/ f<)
foU matt rtuf bcö rtttrucffcrö Coflhing bcn gefarißcrt balltctt/
JPirbet aber bcrfelß Pbcltbrttcc/ mit 2^edbt 0ef?mfft/ obce
pMjfpcc gefuttbett/fo foUett voit aus S^nb(itjc(lhc^ec ob:ig^
init bic cojfwng fo vbcc bic Äcc^mettigung gect4cibein
^ergleic^ fo am )Dblt^a'tct/i?{Jtt S^ttbff ucfilic^ct; obwgf ait
wegen attgettomen wirbet/bet foU «»4 aufvnfit (Coj]hiii0
ß«^.;llt» pnb 0e(lwfp wetbcit»
® ae^ bcr anclagcr in Dolföcrimg feiner an^
dag nie t?5eraU o&cr t?crfur^eivcrDcn foH»
©um md> m Vblth^urfeittm 2(itclagct ^at/fd foU bcc
felß pbltbä'tecaof baö fiitba\id)ifl gerechtfertigt wec^
beit/jß 5imlid>er jeit/Pitnb wie fidy md) gef?«llt ber fad)m/
vnb feiner mif^anblimg geburett' t>nb fliegen will/wnbboö
mdy ber 2lnclager mit perf linbung bee 2^ecl)tens/P0tt bcm
C߀«cl;t »it pbcrcilt/t'crfwrßt/ober gewarbt werbe.
Jfol. XIII
©oti bm SWredrcrn fo m bm ^opttarcl^m
bctrcrcn m^ ah^momm wct^m/'Snb mt
fccr ^ofmarcl^^cr: bcn tJWt^drcr am i^nttm
taq au^ ict ^o\max^/m ia& S'anbäcricl;C
(oUcft burd) t>ctt i^ofmarc^^f ««» wol 6c wart/ 6is an
bell bntten tag/Ö^rinn gct^altcit/ tmnb «rt bcmfelbcn bntteii
t«g/bui:cl)bcnfclbeti i^ofmarcbbem/riwfcmi lanbrid^tcc
bec enbe/ bet« fdlicba wibt" jeitlid) rcrEunbcr trcrbcn jbll/
ßua bcm l)ofmrtrc^gwcl^r gcbwnbm rnb gefdungcn Qm^t*
©et öF I Sfrttcl.
SBcmc bc^ .gefangen Vblü)ätct^ mfioln t^nb
S^ttb bemfclbcn vttitferm irtnbnd)tcr vofi bcm vcrfToIcrt
'^obcc geraubt gut/ weld)e bet fo vmS bicbflal gcfhnaeti
wirbet 6ey ime gehabt/ober in bet l)ofmacd> bat/uicbtö 51V
gebe» |cl)ulbig jem/@o«nbet waö 8ey beinfelbett gefangen
xwb m bet <5)ofmard) gefuiiben wirbet/ bas foll/ fouer: nie^
wannb/beme baffelS göet ^{uegebcJit l>ette/ l)etttad) F^äme/
tmb ba3 mtt Ked)t/ vuub wie (leb gebürbt emjiebcn mag/
tem ^ofmatc^^etm/Pttuetirct wlge« vnb jöejieen.
JDetgletd) foII es/ bes gefattugen petfloleu/ obet geraubtcfi
ßöetö ^albw/fo 6ey '3m/^t>i\; in xnwpm ^nbgencl;tu g<*
eröiert>t^a(l
fitnbcft witbit/vcn xmfkm ^amhtichtcvn/ ober wcmc wie
t>«ö$öc(lccti laflcrt/aud) 0c^rtlrcii werben.
Va^ bt$ ^M}ätcx^ cum äßcf fcmctt
^CD abcc rtttt t)bltl)rtl:er/mit bem Cob geflrnfft witbct/
|o foll bc|]libert digen/ aitfligcubt/viittb XMvcnbt göct/
wo l£cba9l)«t/basnit xxtfloleit ober geraubt ifl/fcmcm
iX>ciS/2M)"ibcn/gelaubi0ei:ii/0bet ^tbciJ/wic fid) gejimbf
POi^crt/pnnbßeleibett. .♦,,.,
Vmb vmS aller attobec !Dbltl>atet: i^aß vnb guetct;/ foll es
wie pm8 bee Diebs gueter ge^alreit werbcft.
©et tjj^'aracr*
'Son 8ton|ifca(ton t>er flflcrcr.
/C^wecbattnmnfdllic!)pecp:cd>eft/bantmSbeirIeiGc(e*
^i^flrafft/ boTQÜe bc9 DbltJ^Atrerö göet Confifcirt werbe«
moc^i:.
2>crt>t),at«(L
SBtc atticm ftin gflcf fo Smc t>er|?oIm
oDcr iicrau&t^Ciicn kialun^bc^ fixo
/CB foll rtuc^ beft^'fo > 0uet pctflolit ober Qztmht/Wo
^b«s % ben PblF^arern/eerretn wirbet/ jöwew fidj bi«
t£0l XXIIII
fdbctt/^ittßegttffctt mb Scfd^tbi^tn/vnb mfe wcitigifi/mit
l'rcri flibett/ bav^m jicbcn wie 2\cct)t ifl/ baffclS it pcrfloUti/
oöer gcMubr göct/ wibccgebcrt wetbcn/Dod) vnfcm laub*
rtcl)tcm/beirgletcl)bcm <5>ofmard)nd)tec füt allfad^/bitn
(5mdn tut mec bann jtrcn t>nttbfib^ni3i0 tllwucl^iKr pfcn>
»mg fwf anngö wibc^alw fem.
©ae' am i)cber fem gftee Dem t^Mtt
in frifd^cr X^at mioc ncmm mug*
/C^ "^<^S <^"cb m yebec (ciit göet/py fme wrflöUrt^ober 0e#
^^ raubt tt?o:bett ifi/e^c vnb it bcpl)albcn mit dag/a« baa
ßerid)t Fbumbt/m fttfd)et: C^at n?ol wibcr anncmcn/Jmc
gcguii bcr b€«lc^a)f t pnb gcwd;t uj «U weg xmairgolltcii.
©er Wftj. arf Kl.
SBtc e^ mtf Dem gflet Der ^(uc^et(^en ^6IrMf er/
auffct Der SlDl^perioncn foll gcl^aUcn wercen*
»»
Cn(Ccm ob y«m<tnttb/nTan ober tPeiß/auflcrbalS 2(blö/
o^Vvon gmamcrtperföncttamcn Cobtfcl)la0/obcrmn an*
ber tnalcfi^tfd) rbltbat/bic offen war war/ Segienge/rnb
barum6 enntrunn/ ifi biefelß perjon in ainer i^ofmard) gc^
fefjen/fo foU ir guet/burd) bm ^ofmard)bencn/allee i^lcifs
mit wiffen viifcrö lanbridjters treultd) 6erd):ibcn/i?nb 3no
itentirt/vnb beö ein ^ituentari pnnb Copevburd) benfclbeti
^ofmatd}}:}etm/Xinfmn lanbiid)ter/ber mbc/anf fem 6e*
gern von ^nnferit wegen gegeben werben/ vnb bae guet nt
ber ^ofmard) wr^a|f t Mabm/ ftö $« wcito: Iiad>uol0er^
bcr^annblwng, /
er mero ZM^
XVmbt rtbcc bec Z[)ätct Setretft/vnb ^u ^mc tumdyt/ß fol!
cö mit bcm 0ßct öc^ltit wetb» wie oben pon bec vblt^ät«
ßöcrgcmcUtifi*
IPo rtbec m fold) pctfon/ bet Begangen tC^at m ^acö frip .
tiit ^ctrctn witbet/fb volgt i>tt«s rtls lannböfutflit bas gut f
fu'i: bic fltaff bee X)iQbombl>(irtnblö/ vnnb foll ber leiß bee
'Ct)4tcc6/brtn»od) mt gefiebert fein/ wo et fid) «nnbete/mit
vits/wb b£3 ctfd)lagen ftc«nbtn/ttit PCttÄ'bingt/obct pcc*
rregt.
3cbdd> wo l^lc^ec etttwid)net €t>4tec pm$ glait rtnl)altrt/
foU i'mc baffcl6 pott pnb suuei;^(5: von pnnfcrtwegett gege^
ben/pnb nit abge)cl>l(tgeit wetben. 63 wäre b<tnn ^k Cf (^t
gac offen wrtdt^ nii5etwillig/rtll|?bann foll C^ätctßlkin $ö
ivcc^t/Pttb nit weitet pctgl^tt werben»
SCic bcr (Brunb(/25oge^cr:/t)nnb gfeu^
bMcr/t)on^cr ^Wf^tcr gäc( follm 6c^
Jak mni) tmtxi^t ivorbcrt*
/Cs fSilm Mid) t>ierf nn/po: bet <3ettfd)rtfft xmb dien leiit*
^^tm POn bcm guet/ ber (Btmtbtl^et: obet Pogt^^n 2Ftec
gullt pnb guetö Send)tnng ge wett xvabm/fm wei6/ob ec
bk b«t 3iö 5Öcgeb:a4>ten <^euMtguetö/ pnb tno:geng4$/
pnb (tnbct fein glanbigec \tct fd)u\b Sej^alt/Piib becgleid)en''
bncd) pnfet lannbn^tet/in pnnfetniannbgetid^tn/ottdj
ßc^dUtenwetben.
i
toL
XXV
^^mttiQt/fi^mbaauf^Qzlaffin wctbcn/f<f foUcit öy nct^
f«tfltt0 »ci:fo:0ft>"i^^^""b p:fc^b geben/mit ttottutfftigci:
emjicbuitg x^nb xittßl^mQ/alkt bec j^ßiicn/fo «it fdld^cc iicc
gcfeogf ^nu|^/mtb/^ilff/t>«b t^at/obct: öy ms rtmer i^of^
marci) 0c«ittwo:i: ^(^bcfi/bacuntec t>ci:brtcbt/obet; verwrtut
piib/wicl(;«nbUwffi0/winb gfialltbct fachen cmi|<i)c» i(l*
Dnnb brtö mic^ bcm/ bct aimn mhxctd)t obet n?ieito:(?cct/
»nttfcrm lß«nbcid)tcr gcannrwoit ^(?t/rt«ff jt Segcm/pnb
fc^icibeclo» bcrfclbm vifc^br/<»mric^ti0« Copcj gegeben
werbe».
>
(^bftuc^rtlf<>mrtetbee(|r4ffwitbf0ecfüfiben/burcl?vfi0
^^ 0c0ttrtbt Wtti:b/baö Allf bmttt bcrfelg fo 6c0nrtbt/t?nnb
mipgclaffert wirbet/ obet abct voit felbe bte 2f i^iittg Pe^iilri/
pnb bei: ine emgebwd^r/fglc^a mr ettntgellte»»
•
(iVdc^ec fB>lm<tnmnm mßetwiTItgcft tCobfcblrtg t^ßet/
•^^wicbct cc 6etrctctt/fb mugeii wir mit ^cd>t wibcr i'n«
^)«niiblrt Irtffeit/ md> glegen^ait feine pcrpzecbenö/ vnb f««
Ö«e^ (bll feinem weib/erben/pnb glaijbigeriv»?^ er bte ^<a/
• * fB
Btt^imzaü.
6cleibctt. ffittntwcic^t et aber fo foU xmn^ fem göet m rtiTcfl
vttrtb pee^>afft fein/ S>od> POft r^nitlertwegeit vttiituentieit/
pmicrpetfd)irt x>nb vnmtfpmt 6!etbett'6ö fol aud^ <i\k m^^
mQ bAUOtt/feiitem wei6/ iinbzn/obtt erben/ juepeen r«nt)
t>ol0eii. ^od) bctQcflaWt/baQ fy Jmc feirt lebeiilannjj mc^t&
bAUOrt geben/ober r(?id>eii/i£r vertrag fid> banit mit viitts/
vm6 f<5llid)5 t)erp:ec^en/t>nnb bes getdbtcn frciinben/ nac^
gelegeiil>ait ber fic^n/tHtb ber entleibten perfon simlid) vnb
nad) pnfer erf anntnuf /i>itb bas allee wie oben Gegriffen i(i/
pect nad^ merer vnnfkt Pe^nabting.
3Öeg4b fic^ bannbas er m wetennber pnc^t/ vnb e^e et $e*
gnabet/tdbtltd) abgtemtg/aUf bann follc bk (Iraff fcins v>cr^
p:ed)ertn9 gegen ben iErbenvetmng (^cinaincr gefc^nbeti
2led)tn gefallen wb abjcin. 3ber m fdld^em fal^ (ollen be3
cnntleibtcn freiinbtn fre fp2itd>/gegcn fem bcö tl)äterö erbeit
vermiig gemainer gcfc^ubncn 5^ec^tpnbenomen/(on«bei;
fiirgefeijtfein,
XX>0 aber fBt ber t^ater m ober mcr Finber ^ctt/tvelc^e bk
jeit (eins obfeins/irem allterpnnbjöcgctragner glegenbait
itac^/rert>eurat werben follen. @o l^aben wir ans gnabeit
6ewilligt/ba5 allf bait t>nnerw<5:t |em foll/bre(elben finber/
non beöabwefennben tCl)ä'tets göet/ bod) mit Pttfetm v^v
»7i|fen pnb willen an|$e|leutn/pnb s^uct^ei^'ratti*
Der S'rcp()a« |oll gctm ipct&m»
^ir v>»tttret €rbctt/'i)nb Had)Fomett/2lcgireftnb Jnrfin/
(ollen and) m tini^anttQ vnnfers 2^egimennt0/po: vnb
t\)i mm m lannbtfi)aflt ^rb^nlbwng tl^öct/bife gegen'.
fyi XXVI
fcrmivnnbfc^Kibcit»
©atf btfc€rcldmn^ atnmt jjcbcti an anbcrti
(iincn Srcp^aim t)niia?äriffm f«n fol\m.
^natrcgm/gmcm ycbcn/dit feirten fbjibc ffl PO:m bgbtcrt frcy^
'^ ' ":»r (i/wilbp<)ncii/p|^r~~^
ober: iPrcuc^t/ esjcy^rcnnoefi ba b<?9 23uccl> ligt/ ober im
"^äititTSmä^mTgcccd)^^^^
tTibcdömtbba brtö ßuccl) itit iff/ tTcmlicb v»o:m ^ibiiiQ/m
bitn tidytm/ am <^(?upmcf b^c bif^dlt? r>nb j^cn^alß bet:
d>uiM\v x>o:m walb/rtufm tloiQti^axv/mb fonflalknt^
uccficeti/ob «iiter ober mcr mfoiibet^iit mere^frey^ait (5e^
rid)t/obet gerecbtigf ait/rtud) nacl) laniibö gexvoii^rtit/ bst*
felbett o:tert/t:efirji/mit pfhnbtuiig/ober m anbct \vcQc/<\\ltn
gebwucl) ^)ette/bann l>ietjiiJi m Qcmain iflAnfQcbiu(l[\}t/ bic
^lln Uten in öimainir^Lttem i>beim^
_ynbpngeenberrlei>iiaib61abe».
^ae? Wfc^rdÄrung bcn alttcn STotiftrmft^
tm^tcp^attm ntc^jrß? tcncmm feil
/Co folkn Mtd}a\l vnb yebc/bic rtllten Qmaimn Ittttblfrei^
V^ ^fltt/ pnnb gegeben (Lonfitmatm mit allem bem/ fb in
bifer ITciKtt ^rclä'wng eiii0e5O3cn/vnb b^rbwrcl) biefclbeii
Älltctt S^iy\}Mtn ctclätt/ vnb allfo in leütcruHg ^vad)t fmb/
rtuffcrbalß befö/fo m bifcn obgefd^jibcn 2(mcFbIrt iiit gefeilt |
ift/in f bmii tpcie/ wcbcr gcannbcriy 0cmi«nb^tt/ noc^ gc^ I
5Jon tet Sflrfln Dctpfltc^ruttg
Öftttb bAmit md) bife ob^cfcbiibiic Ercl^cung/vtib müt
$m\affmQfo in mUd^m atticf In ßcfc^ic^t/iit €wi0 ^cjt
6e!«büc^ fem moQ, 0o r>crpflid)tn wir vrtrts ^et^og 2tl^
b:ed>t fwc vntts/ md} a\\ x>nnfkt fBthm/ t>nb f Md^H>omciib
5lanb|f«t:(lri/b(t3 alles 8ey bec wtficbcruftg T>n vctpmbung
tt?ic wir Pite/m oben atige^aigten/yc^ gegeben ^eflrttmng/
gemrttnec lannbtfcbrtfft allten ^reyb^'t veifd)«ben vnnt>
pcrpunbctt baben ( bie and) in *d)H tl}m aiipleg 5Ö «imcbet:
fcbmelening ba^cc tt)un foU ) getre wUcb on «11 anftcb vnnb
ßbbmcb jöwol^ieben vnnb ju bAllteit/ und) 6ey allen 2(mbl:^
lentn/gcgcn wifttigcn vnnb f}^6nnfftiQ€n jöweifilegen/vnb
cmnfiltd) j6uerfcbaffeii/b<t3 bife €rcl4mitg vnb arttoil wie
fy geflellt T>nnb geleüttert finb/and} getreulich Qd)(Atn/x^U
jogcivtntb ba wib^ nid)t& ge^anblt w^rb^.
©ae? 6cD i)cbcm Sannbfjjcric^f ain
. bcfyk Vibcll bifcr €rcl4runa fcmfol.
q\rtttb Äuff brtö bicMxd)in peffer gebecbtirnfs ßelettcft/
"^ 3'^ follen vnb w»llen wir/m yebee lannbtgericbt fol^
bcl>er l^eita ^rcl4mng sud^fftinB ^nnb 2(rrtc»l ain glmtb«»
f -
' foU XXVII
wkbiQ Copcf bie rtttc^ allweg brtfclbfi ßclctbctt/ vftnb f b^in
2tmbrm«;i m fernem abjug wect't> fucctt föll/pnbtet: vnfam
Öccrct lc0cn/brttem bic 2tmbtlci4r fi\)m/mb berfeibcn bcf^t^
, ©er 3ft)m;» artid*
Sae^ btfe &ddrun,i? Jft^apmaf im
"^ax ojfmlic^ t)a:k|m tt>at>m folU
/Co foll rtuc^ fiutt fu wit m IE wi0 jcit/ bi|c IHrclAmrt^/ m
^^ycbem tanbg,Ktid)t/Mn 3at j» jw^ycn maln/ncnilid)
ßit bcm lc(?eji tOcid)ttac^t pnb Pfmßflfeirtaß offcnlfcb voi
t)erf(?mlun0 bcs volcCd/Pcrlcfcn/Pttb rtllcn 2tmbtUöft vaIIjo
$u«olb:m0c«/m jr Zmbte Pflicht 0cp«nbw fem,
SBieallcamW^tJcrftJCfcr Jö Dtfer
(frclÄrungfc^iPömi ollen.
/Co follcft a«c^ t)ttftfer/pittt(er Scbcft vmtb md^fhc^mm/
^ i^^f"^^''!^^^ / tn<trfc^al<lb / X)i^bc»m$ / i^^^übtmrtfi/
(£mn^kt/ Krtrl>e/ pflcgetr/^^enntriMiper/ Jagcrmaiflec/
S,flnbnd)tct/öect:etat:i/Äic^ter/Crtniner/nTrtuttriet/^oU^
itcc/Cann^lci t>ftb 2^enntfc^:ciber/(5egerifcl>Kibcr/^o:fIer/
X)berrciitec/i)ngeltec/pnb «II anb^tambtkiit/Aud} «mbtö^
bienec/bie mitt^crwalltung bce Idttbö 2^egime»t pmbgccit/
im anfrtiifig nllö 0y an bie 2(mbt ober ]Ve biciifJ flcc»/ pitits
fclbs/pnnb viiitfem n«d)f t)omeii/ober wem wir/ ober 0y
fdlcb Pflicht «uf$encmen 6eueH)ert/offentilicl> fd)wdm/ baö
Öy fo wol lannb v>nb leirtett/t>ttb in ibmbai^ait beit vnbei:^
tb<?»ieii jret: ämbtec x>nb bieitrtfl/ jö jtett cec^teit ^ceyb^itn/
gerec^tigf^iitivpnb bijet ^rclßamg/allejö vnnfitn ^ec^w
®imtXt>tZ(Ml.
6cmeUtct: fJmflr/nit tbön/«oc^ ircn vnnbrct: 2inibtlcutn vnb
bicrtcrii geflattert xvzWm.
XX>o Qy aber rtit fcl) wom/b^^e ^iten boc^ m f l>rtme» wege
nad>gd«ffcn werbeit/fo foU mcmanbt fcbulbig fm/AuffJt
foibcmitg guctlic^/öbet 2^ccl>tlic^ jßetfc^cinen* JX)o «uc^
bawbec «mc^crfay 2^cd>tucitt0mig >?o: ittcit gcjc^cd)/ b4ö
foU aitt nic^tigf ait/Piib gintn^ vnf ^tefltig fem/^wc^ tarnen
pmbm,
®a^ ain Debet ^m&f man feine? Ccudcl^^^
am t)>f ^unot t)nnDrer Sür/Ktcl^em 6ecree
/Qe foÜ rtud) ain ycbet 2(mbtmrtft/ fo et $5 bcm 2(mbt gc*
^ fc^wotit^at/rtirt \>:Fl>mib pnnbtcc pnoferm/obet nac^
wttabcaJlcgirettben Irtnbsfutfln öccrete/mit ime/in b^s
«mbt Snngcn-wb nemlicb bic 2iicl)tcc ju bcm ctficn Kec^*
lert/poi bmi (5cnd)t/ba9 2? »tc 6ewolcl;w ifl/folc^ jc^wb«!
offennrtid) ^p;it pnnb Ufeif laffm,
* 5?on6erafft>er?5urftficßen2{m6t^
Iciit fo Di|c (Erddrung t^tofarn.
(C\clcl>et ^fnbtmrttt ftber/fo wfcuo:(!eet '5;u bifer JEccIät**
^^uftg/piib bcr JlaiiHbfcbatIt \xrrd)«bcit 2\€d)tfi/ j^rey*
|>i«m Piib gci;«d.;tigf aitii gefc^ wo;» ^«t/ wie bail ßitt ycbcc
f0(. XXVIII
ipottfhtiibt/oit alles wt^!el)Ctt/(b ttm Timht ^umtxcallun
amimbt/obct kt^t fttnl^rtt/ rl>»it joll/ 6t: fcy l>od>s ober Ui^
bitö flannbe/baxvibQt in amtm ober mer 21rticulit banblit/
bic geuerhd) vbetflirivwib femanbs pber amer ^enfcbrtfpt/
ober beö 6el(«bigteii ^iletlicb ober ftciinbtUd} erfued)eii/ (<>
brt«o:burd)5;wcft aus bm ötcnnbcftberl«nbfd)afft/obei:
fonfiburd? ^t^eit erber anjcreffeit tHrtii/rtit benfelben «mbt^
man fcbnffilicb ober inünbtlid) I5efd)ebeit foU/ bariiber Bc^
fc^werii wurb. tX>o fid) bau bas 5« |«ic wiffentlid) erfmbt
ober gleiiblicb erfarri wirbet/ ber (oll rtllf baim feins 2lmbt3
511 tt>.te jeiteH bas im '^at 6fcbid)t jefiunbrtii enfttfe^t/vitiib
jme fiiraii fein leb^nl^itg f b<^i" 2imbt mer gelrtffeti werben/
2t«ci> rerrer md) i>nfer i^off^i'tß/ "i^"b i» t>nfern X)%bomb*
(imbMt/md) wtttfer Pi^öomS \>nb J^d't^e mafjigufig vnb
cr^rtmitititfö bem Belaibictten fm Cofftwng vnb f<$rtben/oit
rcrjug abt^un/ vnb brtr5ue ßiö) ^cfdywMvnQ «bgefc^afft
3»ei:bei;»
X)rtnb ob bemfclbeit ümbttnctn folcb 2(nibt fm Icbenlrtitng/
ober auif Jat perrd):ibett xväw fo foU Jne boc^ folc^c pcc'
fc^ jeibwiiß/in bifem fal öa wibcf nit fiirtrrtgeit.
SBte gci^m ^cm 2(m6mtan (o t?m6 t)6er^
farunq fcifcr &clixm^ tcclagt jrirDt/
Öitnbf^lid) t>becfarttt5ttnb verptecbeti foll (leb brtuo: 5;iJ
bemfelbenambtman wi(feittU4) erfunben b«ben/2lll(<>
bas wir ober rtn pnn(er (Tat puferanwaUbt/ rtud) «in yebec
ber burc^^ pnnfem 2imbpJi)»«j wicwv«(lcet Pejcb warbt obcu
^ ntj
ammzaL
vhttfctm 1(1/ bcttjclbcn '2imhtm(tn vo: vfitifcm ^ofr4'tl)Ctt/
x*nt> in bm Vi^bomb(\mbtm/v>ox vitnfem PiQbomS t>imb
Kä'ten/bcr aufd wciii0c(l öiben/rnb bcr mmt r^ail Irtycn/
t>iib t)om Tibi (cm follctt/mugcn furncmcn vnb Scdagcit.
X>imb bawuf bicfclben piirtfcc 2^atl)e/nac^ ^iiögfamct: cc*
fatiiftg bic öy wn laiitib|]ait(llid>ec (Dbcigf l)<»rt wegctt/
^>ic]nrt tböt foUcrt vnb mdgciv vnb nad) pcrt>o; ber frtd>cii/
Jörn fucbethc^iflen/mif 3t: «ib im bannbl ivUnnm/^b b«c
6edagt 2(mbtman bccmajfcit wtbaitnblt/ wb in bi« «»fö«^
frt^t pectt t)iib (Iwff gcfdlUn fcy ober: nit»
tcn/mc n 0cm 9im&iman atoag r§ön foll.
/^rttgegcit wo bet ßelaibigt p> bctt 2(mbtmAii Bcdrtgt l)<»t/
V-^viitcd>t<rfmtbctt wutb/ all^bafi foll berfelß bem «mbt^
man fein cofft/ jcrung pnb fd)mfld>/ nad) vcrmclltct: vimfit
^ät crf ^«nnrnwf /ßttc^ wibcrf l>crtt pnb abtl^un,
X>nb bawuf ycbe p^rt^cy fd)uTbi0 fcm/tras vfifcr l)ofmte;
aMtb inbcn Pi^bombambtcnrnnfct 'X)ii5bom6 t>nb 2\rttc/
ycb Webers tt>ailö falben in bifcm fal/onff ^cflib cnntfd)ai^
bcn/ei:FI)ennen ober fp:ed)en/@dld>5 on pcriet wagctwnö
x)nb rtußüg anjcncmen jß^Allrn mb jöwolsict^^n»
?(ucb bife peen mb ©traff /gegen bm 2(nibtlenm/cr(l (lat
habm/vm^ bennbl/fo fid) nad) anfrid)mng/i^nb 6efd)lus/
bifet: SccU'rnng r>nb fa^lmgen^vnb md> irec «mbts pflid)t/
bie 5y oit T)er5iel)en/wic ob(?er/r^ön fdlUn/C^egcbctt ^«bü/
«lUöt«nlic^ongeiicr6e,
\
t
^eol.
ainid) btfpntutm mt söegclaffcn werben»
X>nb b<mit brts (^'^«0 x^nb ycbcö fo ^icu«>:0erd)«I)Ctt/crrdÄrt/
x»iib jöcgelaffcrt/ Pftb itt angcregtcc (Cortfiwiirttroit bct alltcii
;yrcy^aitri yci^ 0C0cbcn/rtiid> gefegt i(|/@tä'r/t>cfft/)3onb iit
ewig 5Cit/pn5erb:oc^cii 6clcil5/piinb bntd) vitttö/ all t>nit(cc
€cbcn pnb rtacl>f bomcii/getr^ulid) pnitb v« wibcr|p:ed)eii^
lid) 0cl)i3Uteit/v>oltt5Ogctt/T>ttrtb bcm iit all weg gdcbt/rnnb
genög getl^ait wccb/Dee f^aben reit f^mmct vunfa Haiib^
fcl)iif]rr/5Ö xvavcm vnb Scflciirtbigem p:f ^uiib/ bifcrt Idmf/
fLibdQ weis/ mit vnfctm aiibanitgcitbcrt ^ucfllid^cjt Jftfigl
6c|lglt geben '3Damiittcc xvit x*nm/r>nb für all v»nfec 6rbeii
vnb nrtcl>Fl)omeiv 6ey t>Ji|cm Jüf f^lid^en wo:tert vnb xvit^
bert i>ecpinbe>i/3fHtt)aUt x>mb aufweifii»g beö Briefs vnb
libels/getre wlid) je^altett/ntnb brt wi^lec in f ^ain weis $ö*
l)anrtbln geffatten. (Sefd^e^en/pnb geben in vmtfer Qtat
tniind)en tHonrags nad) bec ^eiligen b:ey !!^onig tag von
(Cl)«fii t>nn|crs &ligmad)ecs gebwrbt im Ca«|ent Juiifp
l^unbert b:ey vnbfnnffijigiprt Jar»
X)nttbnad)bemmbirer verneüten iSwlärung ^ieuo: geo:*
bent vnb gejc^t ijl/bas ber/in yebes 2.attgecid)r/ain glaube
Wiebig Copej gelegt/ bic allweg biivim bleiben/ vub bind)
tniiKii 2(inbtm4ii/m feinem «b5»g v^eggefurt wcrbii foll.
«öierittCrtil.
^cmmd) ifirtuß fonnbct v>mfcvm Scucld) fdllidjc vmmu
€rd(;curt0 m bifcn offemt buicEl) geb:(icl)r/0C0cit bcm oiigi^
iwl mtt pleijö CoUatioitirt/ vrtb glcic^Kmttennbt ßefiiiibcit/
ßud> m ycbeö vnfcr lanbgeric^r/am fdld> 2.ibcl mit vnfatm
^iij:(llid)ett@eaet3rtfifi0lSefi0ltgcbcrt n?c>:beit. lX>ic
wellen x>nb gebieten and) amftlid)/ ob yem^ttb fic^ fonnf^t
tJttrtbterfleett würbe/ bife tBtclätmQ n^ic^jeUuc^^en/bas
fdlcl)ec nrtc^bmcf ^> Uinm glaube» t>abett/itt Pttfet Jwrflen^
r^ömS rtit gebwc^t/noc^ bar jott fail gehabt/ober vitUufft
werben foll/ bey pcrmcibwng vnnfer fc^wä'ren firaff wnb
vngnab»
öcontcf ()t ^ft Ittnt^en.
c
<>
t
3 J
u.
3 J
«^
».
/■;
VVJo
:-- y^
n^
3
/^
•
m^
'^^B
^t .