(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Beknopte verhandeling van de week- en jaarmarkten, midsgaders van de kermissen in Holland"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a project 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for informingpeopleabout this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countiies. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of this book on the web 

at |http: //books. google .com/l 



Google 



Dit is ccn digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliothcckpl anken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat 

doen we omdat we alle boeken ter wereld online beschikbaar willen maken. 

Dit boek is na oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke 

domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land 

verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van 

geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. 

Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de 

lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. 

Richtlijnen voor gebruik 

Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken 
uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven 
leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op 
automaüsch zoeken. 
Verder vragen we u het volgende: 

+ Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door 
individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet -commerciële doeleinden. 

+ Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek 
doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- 
den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien 
hiermee van dienst zijn. 

+ Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het 
project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. 

+ Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er 
niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is 
voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval 
met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het 
eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. 

Informatie over Zoeken naar boeken met Google 

Het doel van Google is om alle informaüe wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit 
allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken 

op het web via |http: //books .google .coml 



m 

A 



I ■ 



K 



Hl 



N 



r 



\ 



«•1 



B EKNOPTE 



VERHANDELING 



DER 



KERMISSEN 



In holland. 



» 



BE KNOPTE 

VERHANDELING 

VAN DE 

"WEEK- EN jaarmarkten; 

Midsgaders {v^, de 

KERM fS S E N 

In HOLLAND; 

Opgejleld m tejibrtevea 

DOOK 

Mr. GERARD van LOON. 



TE LEIDEN, 

By PIETER vander EYCK> 

M. DCC XLllli 



» "• 



.• • 



i9> 







VOORBERICHT, 



VU 



è 

i 



h 



Pi 



i 




Oe groot by de Romey- 
nen het geluk vaii 
de zoodaoigea gefchat 
wicrdt , aan welken de waare oor- . 
zaak en eerfte herkomft der zaa- 
leen bekend waaren j k^n uyt 
decze fpxeaV. >rah den (i) prinSconrr 
der Lztynfchc HeJdendichteren/STK 
worden afgenomen : 

Felix! quipotüit rerum C0G« 

maaken 

* 3 £« 



t;f.490« 






1 



VOORBERICHT. 

En d^ oorzaak ,en*t be^n der 
zaaken. 

Ën niet zoader rede ! mids 
men , na^u: maate van de grootte 
dier bereykte kennisiè^ ook des 
te meerer , om zoo te zeggen ^ 
dat Opperweezen nadert ; 't ge- 
ne door zyne alwerkende kennis- 
iè de voortbrengende oorzaak al- 
ler dingen is. Hoewel dit , zoo 
als ik vertrouw , door niemand 
aan den eenen kant kan gelooch- 
gend worden , zoo is nogthans 
.^lan den anderen kant niets ge- 
mecner,.dan dat de waare her- 
komft en de onderfcheydene cy- 
genfchappen der dagelyks voor- 
komende , ea diensvolgeos ook 

dci: 



VOORBERICHT. 

der gemeende zaaken gemeenlyk 
het minfte bekend zynj ter oór- 
zaake veele Schryvers van de 
vroegere voorvallen , naar de 
thans in gebrayk zynde gewoon- 
ten oordeelende , door de ver- 
keerdheyd dier zich op die wys 
gevormde denkbeelden , niet min 
zich zelven dan hunne Leezers , 
zonder zulks zelf eens gewaar 
te Nifotdcii , in. hunne óp dien 
leest gefchodde ichriiten misley- 
den. 

Dus heeft men , by voorbeeld, J|,Jj^ 
cene (i) byzondcrc bcfchryvingjjj^ 
wegens den oor/pronk, het recht J^U*' 
en 't onderfcheyd zoo der Eedc-JltT'^ 
lea en Welgd)oorene Mannen, jb^' 



yoORBEKICHT; 

ats der Ricüerfchappe ia HoU 
land met eene zoo vuytfclie in- 
ieydiflg van vericheydene Uad« 
zydea voorheen zien in het licht 
geeven en (èdert nogmaals ia 
'$ Graavenhaage , hoewel toen 

Cl) jn zonder naam ( t ): herdrukken : dat; 

g' 7- <<« ieder dien wytlucntigen aanvang 
leezende > zich ftraks niets anders 

» 

dan het ontmoeten der; al^erge» 

yigtigfle waarheden in *t vervolg 

konde inbeelden: daar het. nog** 

thans zeker is , dat de Opfteller, 

niettegenftaande hy ftoutmoedig 

voorgeeft , ^l hêt gsne tot die on- 

(1) Si- derneemittf behoort in den (ijpyoffd 

uewaenoffOet^zon fH ter toetje eebragt tt 

^^ heléett , by gebrek der fiöodige 

Mam: kennlsfè van de hier te land in 

> • gebruyk 



". •# 



VOORBERICHT.' 

m 

giebmyk gewccft «yode oude ge-* 
woóaten , alom zpo groye ei| 
tastbaare misflagen begaat , cq 
des ook zoo veele tegen de His« 
lori der vroegere tyden aanloo^ 
pende onwaarheden te boek flaatj 
dat men van den OpfleUer , zon** 
der het minfte aan de waarfaeyd tq 
kort te doen, onberchroomd mag 
bevestigen , dat hy ^ wel ver van 
l^et gene d^vaA in de oudheyd 
gevoadca wordt f m dtft grtmd^ 
zoo als hy voorgeeft , onderzag 
en. ter toetje gehya^ te bekhen^ 
integendeel nog geenszins den 
eerften drempd van 's Lands ou-r 
4e Historie y en des zelf^ daaruyt 
yoortvloeijende oiu)e. gehruyken 
betreeden heeft. 



• r • 



* J Dit 



•VOORBERICHT. 

m 

Dit , en dat zulks ook door 
Anderen in opzigte van andere 
oude zaaken en gewoonten , ons 
Land aangaande , in de van tyd 
tot tyd uytgegeevene fchriften 
begaan wordt , heeft my dierhal- 
ven aangefpoord om by verfchey- 
dene in 't licht te gegeevenc 
deeltjes , en van welken deezc 

VERHANDELING DER KeRMISSEN IN 

Holland tot ccne Voorloopfter 
dient , de waare herkomft van 
het onderfcheyd en den rang zoo 
der onderfcheydenc perfoonen, 
als zaaken , de oude regeering" 
form deezes Lands betreffende ^ 
nyt de ons nog overgebleevenc 
(bokken der oudheyd [mids een 
geloofwaardig Hiftorifchryver der 

vroM 



VOORBERICHT. 

vroegere gefchiedemsfêa , cvcd 
zoo mia zonder die echte bewy" 
zen , dan een Rechtsgeleerde (i)<0 J«^ 
zonder de gctuygenis der wetten, »^^ 
iet mag ter neder ftellen] met oe- 
hoorlyke oplettendheid opdel-^ 
vende naar vereyfch indienroege 
re befchry ven , als en de uytmun- 
tendheyd van deeze by de hand 
gevattene voorwerpen, en de daar- 
om te meet vcieyfcht wordende 
kenrifs veeier totnogtoe zoo zeer 
verwaarloosd geweeft zynde zaa- 
kcn komen te vereyichen. 



/ 



Dan dewyl dit bedoelde oog- 
wit niet wel kan bercykt worden, 
zonder de wys , volgens welke de 
Franfche Koningen hier te land 

gerc* 



Voorbericht.' 

geregeerd hebben , Tooraf ia den 
grond te kennen ; mids ayt die 
weder de onze herkomftig is^ 
zoo yerwacht dierhalve : 

I. Hoe , m door wie de Bata-' 
vieren nfytgerooid , eii wan- 
neer def zelver landen door 
de Fraufche Koningen ver- 
meesterd zyn j midsgaders de 
oude Regeeringform dier Von- 
ten zoo van den eerfien ah 
tweeden Jiam f voor zoo ver 

die tot ons land htrekkelyk 
- • 

II. fFat tnagt de Franfché Vorif 
ten , Ingevolge dier regeering- 
fortfte , tot het uytfierve» voft 

der 



VOORBERICHT. 

der kehtv nvsedm ftam m 
Duytfchlafuiy hier u land 
geoeffènd hebben, 

m. Fa» de Ffygebaorftte/t ^ Slaa^ 

ven , Dyfeygenen , Fryge" 
maaheH ,, e» dei' zehet; 9n^ 
derfiheydene rechten tn ge* 
redktigbeden, 

IV. Van de fVelgehoorene Matü 
M^ , ffa^edeUieden y ^h 
liidenrfn Scbddknaaptn. 



y . Vtm den oprfpronk en voortgang 
'der Riddert p Qtddridders, 
Baanrot/en, en Bar oenen; 
iet recht eH dewyx van die ie 
mofik^idtTzgherwiapenrut* 

tingen^ 




yOQRBERICHT. 

tm^e» , voorrechtcH, tytels^ 
eertekem in hun keven en naa 
humie dood , midsgaders de 
verfcheydene Ridderordren 
der Grdaven van Holland, 

yi. Van de Ridderlyh Rmfpeleu, 
enRondeTafel deor.deGraa- 
ven van Holland met hunne 
Ridders gehouden. 

yil. Van de Graafiyie hedieninge 
in Holland , ten tyde der 
Franjche Koningen , zoo in 
ofzigte van der zeher ge- 
rechfs' ids hygsiewind. 

P yra. Van de Miokaatenuf Be- 
fchirmers der Ketké» ; en 

hot 



VOORBERICHTE 

he de Graaven van ffollofid 
zoodanige Befchermers zoo 
der Uytrecbtfche ah der Abt^ 
dyierke va» E^mond geweefi 

IX. f^an de Ondergraaven en htm 
bewind in ieder Heym, hun-* 
nen bygevoegden Raad , en 
de Heeren of Dekens def^ 
Buurten^ 

X. /^ ^ hewind der Herto^ 
gen , en de lyfi van die ge^ 
nen; welken hier te land het 
Hertoghyk bewind gevoerd 
hebben, 

JO. Hoe Lotteringe , en des ook 
Holland van Vrankr^k af* 

I ^ 



f 



yOORBERICHT. 

ketverldfsbaargeworiUDuyt' 
fche Ryk 'm een Hertogdom 
veranderd jsynde j gekomen 
is. • 



ƒ » 



Xn. Hoe '/ Lotteringfche Hertog' 
domfedert in Op- en Neder" 
lotteringe verdeeld is , mids^ 
gaders tv at mag^ de onder- 
fch&ydene Hertogen van Nc" 
derhtteringt in^ &e hoeda" 

I , 

nigheyd hier te; land ^oef* 
f end hebhen j tot dat die, waar- 
digheyd in 't Huys der, Graa^ 
ven van Loven eyndelyk er^ 
velyk geworden is» 



XIIL 



VOORBERICHT. 

XIII. Langi welks trappen het eer f^ 
zoo geringgeweeft zynde ver^ 
moogen der Graaven van Hol-' 
land tot die hynaar onafhan^ 
geUfkheyd gefleegen is ,• met 
welke men de Graaven , uyt 
het Oostenrykfche Huys^ het 
zelve heeft zien beheerfchen» 

yS^ .Oorfpronk der Heerenfloten l 
Vrje- Hals- en Ambacht{-i 
beerlykheden in Hollands 

XV. Van de onderfcheydene zoo 
laage als hooge Vierfchaaren, 
en Rechtbanken in Holland, 



*« 



XVI. 



VOOR BE RICHT. 

l(V\,FaH de» OoHêgy het rechr 
voft d't9» te voeren ^ en de 
Heervaarten zm te land y als 
te water > 



Ev^n gelyk van meer andere 
staaken de oude Regeeringfbrm 
vian Holland betreffende j welken 
ik , zoo my de Juft , tyd en ge- 
legenheyd daar toe gunftig zyn , 
de eene naa de anderen zoonu- 
zoodan hoopé in de zelfde groot- 
te, als deeze tegenwoordige Ver- 
handeling der Kermisfen , doch 
alteen met dat verfchil, in het 
ligt te geeven j dat de bewyzen , 
om der zelver menigvuldigheyd , 
geenszins in het verhaal zelf ge^ 



VlOOiCBEKJCHT/ 

Jafl , maai: onder aan den' voeè 
des hléjdsy tot meereitn zamen^ 
hang des verhaai» e^ des .ook toe 
meerèr gemak van den Lccsier^ 
zullen geplaatft zyn. - 

- Hoewel de itieesten der voor-i 
gemelde werkjes , reeds genoeg* 
zaam ontworpen en befchreeven 
zyh , ' zoo h^be ik échter liet 
befte geoordeeld ieder der zelvefl* 
om dé vei'/chülendhteyd der ver- 
handelde ftofFen , . aizonderlyk ^ 
en dat wel m dit tegenVooi^ 
dig kleyne beftek, door 'de drok^ 
pcra bet- eene naa^t andece ,in 't 
licht '. te geeveti ; zoo om dat dt 
werkjes Van deeze grootte beter » 

** X dan 



voorbericht; 

éan . die 'grooter zyn ; aan . dèa 
Man willen, ais om dat de Leew 

, zer de zelven , om ze met gemak, 
te doorblaaden, alom kan mede- 
voeren , en . geleezen hebbende 

. die echter , als een by den ander 
hoorend' werk , eyndelyk laatea 
te faamen binden. ' ; > 



Voor het overige wordt helj 
Geneen gewaarfchouwd , dat het 
en dit en de volgende deeltjes 
geenszins als volkomen, enwaar-* 
aan diensvolgens niets te verbee^ 
teren valt ^ maar (lechts zooda* 
nig , als my de daarin befchree^ 
vene zaaken , volgens de byge- 
J)ragte bcwy.«'(bjkkea der oud- 

heydj 



VOORBEDACHT*. 

héyd, voorkwamen , diéea wor« 
den aangebooden ; ea dieosvol' 
gens het aan ieder vry te ftaan , om 
de medegedeelde grondftellingen, 
by 't ontdekken van betere bewy- 
zen, ten^nutte van .het gemeen 
te yermecrderen , te verbeeteren, 
ja ïclf , 't gene niet wel luogt zyn, 
in 't geheel te verwerpen ;^ als 
geenszins van zin zynde *eenen 
niewen Pëtiueftryd ter ^ndhaa- 
vinge der bcicliiyevdne oude ge- 
woonten aan te vangen. Lees dan 
het medegedeelde met vermaak ^ 
wik en weeg de bygebragte bc» 
wyzen met oordeel , en ver- 
(choon de fêylen , welken waar- 

• (chyn- 



voorbericht; , 

fckyntyk 'ZQobier , ' zoodaar ^ 
mids het feylen mettfchlyli: is, 
«uilen zyn ingedoopeD. 



Irvit 




VAk DË 



HOLLANDSGHE 

markten; 



o* 



•1 



KERMISSEN, 

MSd^$den rak 

tkr zelver Benaamhigy Ért^srecbiht^. 
zen 9 yrydmmen ensL 

[Öewei 'er geen zm gerii^ 
Borp (yólgeia hét alom ia 
Neêted bekend . xyndd 
fpreekwoord ) gewmdté 
ivordt , alwaar het met eens in 
'!i jaar Kemui is; en dat daar- 

A 0tA 




^" fHOt-t.AN03CHE Èiarkieïi 

"ÏIBi het boiidcii vaut Jaarmarkteti oT 
2oa geoaamde Kenmflen in Hollantl 
tot aan den mk^ea Scheren Gaft > ea 
dat zelf van die jonge jaaren bekend is, 

da5Thpi ?|i»r$fo6iNl h»i(kfrvf*r. 
fteuning nog moetende vailhouden , uy t 
Treugde^vfui'de Kermis mtpt ayn^ Ouden 
te zulfen Lywooneni üch'ïQ iuppelen- 
de derwaart begeeft^ 200 vertrouw ik 
echter, en niet zonder rede, dat zeer 

vielen en ond«r dip «elC-veriphe^dwi» 
WeA yjiï ^ola^Tidlbstd wor.cejn.gKK* 
gedeelte ontkundig, zoo niet in 't ge- 
Jieel onbewuft zysfcj^iird^ns bet recht 
van^die te mgogen vergunnen ; den oor- 
iprordi -vérf 'der '^joetper rtaatit ; den • be» 
paaldenfyd''óanacfft'dasm, datzjige- 
meenlyk duwtny oj waarom die juyjl met 
%n mdSI^ kfóéf éèneii Zoé- ofMeèftdag 
■aativafigmi ifwtjcj^dm hoate kruy- 
'jèjt aan defoatiett ófvaBru^^ derjtih 
'^én-paat]ètt,ahnHaitrkmi 'Del/f, 
'ÈeyHèh'i Ikhiedadenandereny^aktiaé 

• f "^ •* \ * \ ' ' ' • ^ 




ètgtbuideKVuriettiiff der fufk^n.tifm^ 
«wrj: geèKla vnMei^i . af olduürikÊ 
gatfckfk iyi iom'Jut.botideir derHfr> 

ïGt eyge Venaaak- ^ab' '<d&- noo^go 
optelifting ècadr aüöm. xöd.a^ .'bh 
lieiïd zynöe gewoonCS) gjdiift <9ö die 
ttaakta >< wi» vene zutttt oyt de tudft 
fcJtf ifteii liafi Worden: imgei^aaa^ HA 
gens der *Éltö# ittAgahiide getoyjenisi 
opmaafeénde 5 *«» aUii» ^ befchry. 

V6lL^ - 






(/ 



0€it, welken <fe temarkeén i»^ huttne 
taal NVNt>iNAB Aóéindoii > wir ' g^lte 
ftad of jilaats toe 'hét'hötldèn derifetet 
ven gerecKtigd > ^ih tiaa al^dórt'Vjrh 
den Kéyïer , ab'2yna6 een ttüxtèt 
lÖouvraifliteyt efgen, dwtftóf" réridf 
'verkrej^en te itebben^; -even 'éfeljk 
Mödestibus (r) gétnygt j l<hri«ttNtt ^ (o ü» 

''- Aa «VM 



4 HOLLANDSCHE MarkSen 

»u>i AMiTifiT. Hft houden njon jaat*^ 
tnarkte» van den Keyxer verworven 
aynde i vwdt van han^ die bet ver- 
vforvm beeft, doottkn jaaren niet te 
o^entir , verhoren.. ..• Bckihea van 
den Vorft kon hét houden van eene 
vrye jaarmarkt ook van den Romeyn^ 
(chen Raad verworven worden , gelyk 
(,)£9. PUnlus (i) aan Valeriu? fchryvende 
F. .^. JQ zTnen brief te kennei) geeft : Vir 

PRiSTORIVS SoLtERS A SENATU PK- 
TIIT 5 UT SI BI INSTITUERE IN AGRIS 
SUIS NUNDINAS PERMITTERETUR. 

JSolers 9 een HoofJrkbtfyk man i beeft van 
den Raad verzoet dat bem mo^t toege- 
laaten wwrdfn^ om in^ zjae landen eene 
jaarmarkt op te reebten. £yndelyk 
kon dat recht ook aan iemaad door de 
Burgemeeftcrs ^anRome verleend wor- 
den;, en het is hierom dacKeyzerClau- 
dius 9 hoe 2eer die anders uyt hoofde 
dier l)ezeece hooge waardigheyd boven 
het bereyk aller wetten was ^ echter 
/ go^vondc van de Romeynfche Burgi;» 
; . ' . meei- 



W m 



iyne fcfarifcen heeft achtergela^teD;^^'***^ 



M KERMISSEN. | 

meefto's verlof tot het houden van eene 
laarmarkt in 2yne erflanden te verïoo* 
ken; zoo als onze Tranquillus (i) in(i) u 

Cüf: I2« 

Jus NCNDINARtTM IN PRIVATA,". Wkmr 
X>IA A CONSVLXBUS.PSTIIT. Het Vtcbt 

van jaarmarkten inde hem ttkbebooreih 
de landen te bouJeny beeft by van de 
Burgemeejlers veraegt. Invoegphier 
te land , als dat een (2) gfcdeelt^ des^,) Ti- 

Romeynfchen Ryks iynde gewordeih^^ 
des ook de Rotoeynfche Soetelaars Cenu; 
(^%) en KoopWedea ïich aldaar bevoiv(^ 2?^ 

den, ioo cfeBataFJeren ooit het verlof S;ïf' 
tot het houden van een vrye jaarmarkt**- '5* 

heb[?en moeten verzoeken 3 die volgens 
het voorgemekle recht oók niet, daa 
naa vooraf het zy van den Keyzer, > 
het zy van den Romeynfchen Raad of 
de Burgemeeilers daartoe verlof ver-, 
kreegen te hebbeo,zuIlen gehouden zyi^. 
En zekerlyk het is meer dan vt^aar* 
ichyqlyk dat in di? overoude tydeo^ 

A 3 naar 



< HOLLAKDSCHE Mailen 

fiau ¥. vootbsdd der andere hsiésni 

fas(iiiaodBti''viin: c|w3ibaare jaarnadDte&i 

r: ''m J(qi; ailöre^elfic Eyimd dep Batjiyie- 

\, rcoj, 'i^oo ais het: de. .Kè^tlyJt© 

(i)&): {i)<i HifkffifeiiryYer van (üon: (y(l 

Gaii!M»;)M>oitit,Vtoenaok;2aI xyn bdtead.g» 

vlue ëddc KeywrHadruuias, >bin6rettt 
(s) Jti- 1sé(i ^^lans r genéoiiide ^ i ) l/^oottiuii^ 
^^♦'éenépfócfetige Markt, 'door ^Xvtj^h 
^j«;. . Jiiar '>d« wya? dèr tcgenwootdigb 
irJrib Sèiirfeil oi&iriagd-y ter loevc^deri&gt 
"^'^ >an ^ör ^atavierwi fcooiAandel ge^ 

fticht' -wtts. Welke zoo toen a]< reeds 
•■-• te voore ten tyde van Keyzer Galigih. 

'la ia dien bloeijenden ftand was , dat 

'dié ^orftj mids hy in'zynéjengd 
6) Td. 'Itóuttde hel <3) Laadbeftier van iynen 
2: «?; ^ Vader Germanicuï onder de Bata%ne^ 
c^,-68.jgjj ttrfcheydcne jaarcn opgevoed en 

des van der leivcr^grooten ieoophan*» 

del "béwuft waar, daarom Keyzer ge» 

. 'worden ïyndc i de «verprachtigg 

(O fi^ 



der zelver kiodesea >, ey^ ^yk óoI^jP^^ 
den verderen VorftlykcQ Ijivg^smd, z^t ^^ 
per dooï hem veroor^e^^ TAMt^^.-y 
JA .U) r^tfivia .liet .v^dcipppeoi :Wö)«^ 
Jiwp^ fan in d^t. »)Q jBepr befeijiqd^^l^. 
eylai^^vpqr de zelvfn een^ ^^^^fS^^f^ 
rca |}ry« , evtn ^yl^ ook gefohUdd^» 
4Jaa wel te Koooe. :ütf Ae <Biülea èdM- * 
men , niét tqgenftnnde .ia die êaA.i 
ais zynde de Hoofdzettl de» RcBneyn^ 
-feVtea Ryks > de rykdom eo gevdi^ . 
ook de pracht te die tyden overgttMt ^ 
was. . . . ., 

Hoé ^oote veraadeung op liöt üdk, ,^ ^ 
der tqgsee'm^OTïm ièdert in <xaUie« idfe 
^ich de Franken vaa dat geiireft doctr 
de wapenen medter tmakten , ioa 4b 
ver&hiUeadhe)^' ?a»- dier 'TOftcta fie- 
.deo en geiK)öneeH' w»ortiet , tuM^ jn 
aogthsM, naar het ^voerbeoUd dar R«- 
meynen , het recht ofde ve;rlo%eeving 
toe hét houden der irfè Jaarmarkten 

A4 a«* 



I HOLLANDSCHE Markten 

aan de Franfche Koningen insgclyk* 
geheel eyigen , doch öu , volgens de 
ingevoerde taalkunde der middeleeu- 
■we > ondefxJen naam van mercatvm 

fX)C*flr.(l). ANNUALE, of OOk Wel VMl ME».CA- 

g^' TA (2) PüBLicA by de ielven bekeni 
TJ^J3 geWeeven. Ad p r je s e n s statüimv« 

Lugaaen- ET ORDINAMVS NULLAS' NuNDlNA* 

"5«Ï^ "VE MERCATA PUBLICA foRH>^ 

4iM f«g{ yoor bet 'tegentvoorèUgebeveeleu enfteh- 
Ji) SMtikn wy vaft, êat ''er geene Kermifgü. tf' 
&jj' apeabtutre jaarmarkten, gebonden wor- 

in ibefi 

Aneci: En het is van dat Latynfch woord 
^3. MERCaTï^m, dat het thans by on» 
in gebruyk 2ynde woord Meret » per 
Syncopen sl (zqo als de Latynfche taal- 
kundigen zulj(8 noemen) , <|at is.» by 
uytkoyplng van,de letter A en de af- 
ihyding van den X^tyniclien «ytgang 
^M, fchynt herkomdig te zyn» 

; Boe he^ zy ^ het is a:ekqr d?t d]t 
1* " i^oogQ 



' «I KERMISSEN. ^ 

hooge recht om eene vrye Jaarmaikt 
te verleenen door de Franfche Konin- 
gen v^n denAferovingifchen of eerïlen 
ftam is bezeeten. Dus heeft Dagobert 
Xoning van het Ooftfrankifche ryki 
't gsne te die tyden onder anderen 

ook het thans genaamde Holland (i )(!)-*»>,•, 
bevattede, het houden vari eene vrye j^"^ 
Jaarmarkt aan de Abtdy van Sint De- ^P'v- 
nys verleend ; welke dq tegenwoordi- 
ge Franfphen f$ire de Pindt^ (dat is 
Q2JAS1 iKt>)CTUM) noemen. 

Met het Ynn£étïe ryk is ook dat Ko- 
mnglyk voorrecht van de Koningen 
-van den eerften tot die van den Karo- 
lynfchen of tweeden ftam gekomen : als 
blykt uy t het handveft van Keyzer Karel 
den Grooten aan de Abtdy van Sint 
Germain de Prez in deezer voege ver- 
leend : MERCATüM Qjro<^E, omnia- 

QJJE BX OmtNIBUS, <ljriC<lVIl> Dli 
Cl JIÜT NOMINARI POTEST A B 
I{IT£G]^VM 4D IPSÜM $ANGTVM JLOCü»f> 

A 5 EjüS" 



fJpB^^ 1R.B^TpMtVf AO MONACHI8 y A 
DIE PRiESEKTI XltADIMVS FE^&PETyAMr 
TBR AD POS8IDEWDUM. ^^ gStVitt QOK 

'van den bt^di^» dag afin V geheel ee4 
Jaarmarki en aUef van. iij \t gm ge^ 
zegd of gfnoemd km Vfitrtlèn^ aan die 
Heyüge pkats^ierjs^lver Befiierder$ 
en de MtaOen m mlkf ffwaigiyk U 
beziften. 

Door het nytfterven' der Franfche 

Koningen van het Karolynfche Huys 

in Duytfchland , en dat het ervelyl; 

tot nogtoe gpWQcR, ayodc Keyzerryk; 

in ^t vervolg daaxóm verJuesba^r wierdtt 

199 oqaaogesuen zoo merlcelyke veraiv 

4ering , geduureode 4e twee eerft- 

volgende eeuwen geene inbreuk echr* 

ter in dat Kpninglyk vporrecht gCr 

fchied- Dui Heeft Keysrer Octo de ÜI 

(i)Ari-iiet houden van (lO cea vryt Jatr^ 

^; markt aan den Biflbhop nui Cameryt: 

^^' <voor de ftad Pcrróne vergund: i>EDi^ 

#^: lxa-«t7S JtfS 9 TAS, ATQjnS^UCnEfifTlAjtf'FA* 

*• ' CIEN- 



jtiU/N^t'i sTATVBSfOi AC . b<m$r A Vjll^Bf 

^ËRC ATJ P CVM . MOKETA ^ TEX.ONIO « 

PAKNo 4cc: Wj hebben dan bet recht ^df 
vrybeyd ev'^t verlof gfigfefifeittQt bet bo»» 
detixjlellm m maakfinvan eene jaar f 
foarktp Mevem bet ^eldtmnteu yfolrecbt^ 
refbtsgebied efiz. , : < ' . 

. p^n als Key^erHenrik de TV, voor 
liet eyndc der zelfde . eeaw.e in dea 
.Kerklyken ban jjedaan, vervolgens , 
(i ) allé gemeenfchap met den zelven^ijx^^L 
te houden op gelVke ftrtfie verbooden, !üf^' 
en by vervolg ran tyd daarenboven ^p»«tf* 
pog, door het opwerpen van den ee-cap.-sr. 
neo Keyzer tegen den anderen en de^''* '*^ 
da^ruyt ,Aped« voortvloeijp^de oorlog 
gÉ^, het.Duytfche Keyzerryk in de 
pyterfte viarwamng geraakt was, lyn 
de HertogdoTOnen en Gmflchappen 
welken in 't begin Hechts tot weder- 
acggeitt toe, daarnaa aitar (2) ia lyf. 
tocht voor hna Jeeven bfézeseep vier/ra^ 



altéea 



ttb: 1^ 



T 



ter* 



12 HOLLANDSCHE Markten 

terdeel van 't voorige Keyierlyk rer^ 
moogen ervelyk geworden > maar heb- 
ben deeze aldus ervelyk gewordene 
Hertogen en Graavcn daarenboven 
- (i) rtta '^ich verfchèydene ( r ) Keyzcrly ke 
^^jj. voorreditcn , en onder anderen ook 
JJ^"^*-dat van hetinftellen dervrye jaarmarV 
ten 5 reeds voor het uy tgaan der twaalf- 
de eeuwe aangemaatigd. Als uyt het 
(a) gene RoBert (2) Montenfls in zyne 
2^r'^Jaarfchriften aldus getuygt, is op te 
^^^^' maaken: Rogerus Abbas Becci maxi- 

^fAM SÜMMAM PfiCUNIAE DEDIT RO- 

BERTO COMITI Millenti pro 

MERCATO , QÜOD FECIT IN VILLA 

Becci. Rogier Abt van Bek beeft 
een overgroote fomme gelds aan Rob* 
bert ) Graaf van Miïlente , voor een 
jaarmarkt gegeeven ; welke hf in V 
Dorp Bek badt opgerecbt. 

Het zelfde verganrecht hebben de er- 
velyk gewordene Hollandfche Graayen 
van den eerftea ibun zich insgêlyks «y- 

gen 



«»' KERMISSEN; 13 

gen gemaakt. Dut h^ft Florents da. 
Vy Gnuif van Holland » aan de Poon 
ters . van Niewer Schie (nu Schiedam 
genaamd) uyt aanmerking zyner 
Moeje Aleydi« 9 weduwe van Jan 
van Avennes Graaf van Henegou* 
wen , het houden van eene Jaarlyk*» 
lykfche Markt op den derden dag 
naa pnxer Lieve Vrouwe geboor- 
te, volgens deezen in Duytfch ver* 
taalden gunftbriefi als een recht 
wkns vergunning geheel en alleen 
aan hem ftondt , in *t. jaar Twaalfr 
honderd zeventig in deezer voege ver- 
leend. Florents Graaf van Holland 
aan alk zoo tegenwoordigen als toeko» 
menden in den Heer e zaligbeyd. Wy 
willen dat het aan ieder hetmelyk zy^ 
hoe voy^ tegelyi met onze Beminde Moeje, 
Yrowae AleydiSy Gemaalin van wyle den 
Heer Jan van Jvennes^ wlgenf voor* 
uytsdgt onzes raads 9 te Miemve Scbie^ 

4am fene jaarlyifih^ Markt gefield en 

Ifcwilt 



/ 



il 



14 HOLLANDSCHE -^^riè/^« 

■ 

bewilligd hebben. Op welke jaarlyks 
aJtydj den derden dag naa onzer Lie-^ 
^e Frotme Mar ia Geboorte^ bet Kruys 
' 2al opgerecht en op den achtften dag 
naa zyne oprechting , volgens bet ge^ 
bruyk der andere Jaarmarkten afgeno- 
men en weggedaan worden, Deeze 
Markt willen wy dat mét al zoodaanig 
volkome recbt^ zoo als dat op de andere 
Jaarmarkten onzes Graaffcbaps onder^ 
bonden wordt j aan onze voorzeydé 
Moe je 5 even als haar ander goed 5 zal 
toebehoor en. Verzoekende diensvolgens 
alle kooplieden^ en uytjlyters en alle an^ 
deren zoo in- als uytlanders ^ bekenden 
en onbekenden , dat zy veylig de zelve 
met bunne goederen y koopmanfchappen of 
koopwaar en willen bywoonen en voort- 
zetten : zullende wy ben , in opzigte 
van der zelver goederen en perfoonen^ 
komende^ blyvende en keerende alom te 
land door ons gebied^ onder onzebefcber- 
ming en vrygeleyde neemen ; gelyk als de 

andere 



mêntfieden van ons Grat^bap jaai% 
warkteu inmèèntky zooafs «f hy deezek 
brief Utu^gai; wlken wy vM ons ze 
gtl hebbm. doen verftethttk ' Be weeb> 
Ifl^ebe markt aièaar 'ifHïin en vergnm 
ven. ivy dat:.insgdyh met mUe i^ybefi 
en op de lioer^bréeve VBynè -alk wyig^ 
gm nal gdmden verdeiL Gegeevenin 
?/ v/MT omtiis üeere AiCC en zevent^ 
«p den aeb^en dag meèder Uevre He 

PV^»^«wpf #T> , ...» 

t 

Volgphs dit.ielfde recht van Jaarr 
markten te vergunnen Jieeft Johan van 
Avennés (i). Graaf van- Holland enCOOrw 
Henégouwe aan de poorters van Ley-^j^:^ 
den het fioudën vaff een jaarlyKfche ^*" 
vrye Kaazenmarkt , als een recht , wiens^ 
vergunning insgdyka aan hem ftondc, 
in deezer \OQgQ vcrieend ; ffy Jan 
GroKte' mn Henegmue (^aa::) maeeken 
cmtt allen h^den^ dat. v^ onfen lieven 
ende getrowam Foeriers van Leyékn 
hehtitt ghegbevsM en^ gheoofl^ emme 

haren 



t * 



i^ nOLLANDSCEE Marktéfi 

barin getrowoen die^fi^ 4itjy onséndi 
onfe voorvader s gedofi» bebbeii ende ons 
tutcb doen feilen^ 'een Jz^rmsact. te leg* 
gen bintien otfferjlede voorfz:- ende vaa 
die Jaermarct ÊU men dat Crays rech* 
ten op St: Margrieten avont allejaer» 
endejyfil duyren endejlaen in aïrema^ 
nieren en in den rtebteidat ander jaer*- 
marttert Jlaen in onfen landen , uyigeno- 
men vechten , datfal men beteren ende 
berechten nae der bantvejle- 4wn ^ 
Toarte by Schepenen, En om dat wy 
VJiïlen dat die Vafle ende gefiade gehou' 
den werde van ons ende onfe nacomelin^ 
gen^ foo hebben wy {i) hem defe lette^ 
ren gegbeven^ befegelt met onfen zege- 
len 

4&<» 4&3^ «^ 4&» 4ft # 4^'^ 4è^ «<3^ ^^ •»&» 4& 



(x) Verflaa Hm\ mids 
In dien tyd door hetwoof d 
ïem zoo wel heceen- aU 
het meervoudige betekend 
.wterdt , als zyi^de het 
Woord hm eerU met bet 
t^nde den 14 eeawe in 



gebruyk geraakt , naa dac 
men te Voore bet woord 
yan bem!Men,om het meer* 
voudlge uyt te drukken 
en alle *dubbelztonigheyl 
te vermfden,^ ^ehruykt 
hadc* . . . 



r 



en KERMISSEN^ if 

Jen in ^tjaer cmHeenn 1303 op Snt 
Martyn Schvddèkórfs dach. Dat is 
ésD. tienden van llag;taiaand , en wel- 
ke in die tydeh aldus genaamd wierdt, 
ter oorTaake de gezamentlyke Buur- 
kinderen op dien avond, mids Sint 
Maarte Bdchermheylig van I^t Uy- 
trechtiche Bisdom vt^s , en onder 't 
welke naar het GeefUyke toen ook de 
Pro vind van Holland ftondt 9 over het 
onftooke Smte Maartensvuur eene 
mande verbrandden ', in welke Appe- 
len « Kaftan^ens, 'Hooien , Prikken en 
Mispeien waaren y en welke korf by 
hec verbranden /leeds gejcbui wierdt, 
om de daarin zynde vnichten te eec- 
der te doen uytvallen > en vervolgens 
onderst grabbelen ioo door den eenea 
als anderen opgeraapt te worden. 

r 

Op de zetTde wyze is ook door Graaf 
Willem van Beijere in 't jaar 13^5 aad 
6e Poorters van Haarlem het houden 



. * 



4« nOUuAmiSCSE Marden 

&SL ^ ^°** ^ye.J*«^^i^t op (f) Smt 
uus Be. Micas avond ^ 4p^f J^^pgelyks met h^t 

•^;?*oprecbt9n des %py!8 verleend, >yea 

#«-*3s.gélyk ook het hooge recht tpt het 

doen dier vergunningen door alle de 

vo^nde HoUandf^he Qr^vqn» aoo 

^ «yt,(2> het Bpurgondifche aU Ooe- 

wjim tenrykfche Huys, tpt Philip? den II» 

««r/w/ Koning' van Spanje toe, bezegten; 

»s- welke daarom , in hoedaanigheyd van 

Graaf van Hofland, den 7 Mey 15:67 

^sZ' ^® ^^^ Poorters van Leyden met het 
/cir: /WW recht van jaarlyks eene vrye Lee|« 
f»i: Ss. n»a'kt te houden dés. Zondags van 
(4)Mn-Ocuti, dat. is jde (4) vierde ypor Pa- 
JSic^-fcha, heeft befchonken: welke, Zq4, 

S/ï« ^S ^^^ genaamd wórdt, naar het 
f^»- èerfte woord van het gebed , m^t het 
welk de Mis van 'dien d^ b«gint , even 
gelyk' alle de andere 'Zondagen des 
Jaara naar de eerfte woord^ der Mis- 
fc onderfcheydelyk genaam,4 vierden j 
én waaróm die b^inwoorin pokachN 
- . / ter 



ler iederen' 2Uuidag aIaaog;^ifi.^]rer*. 



m * * 



Dan als men eyndeüykV riaa.Vëél- 
vuldige te vergeeOfch ge^Uapc v^rtóflf 
gen 5 in 't jaar ( i ) i j ji. góèidvcö5<lt J)*f 
dienVorft) 200 om hèt gtyvtléï^ iürBrnem 
Toeren der InquiUclè, ils óai iet y^el-^.- 35 
vuldig fchenden der door Heifl bêï^^öö-^** 
rene voorrecliteii j 'als eehch Dwih^i- 
land af te zwééfen) is het höögéfè'Cift 
om vrye Jaarmarkten te v,érlëedétf,^Ö^ 
yens meer andere Kegaiid aan Bè iSti^ 
ten van Hofland , gèidnieri. * wêlk'e 
Jaaipm ooi: /ng^eVoijgpe vaji dlt.^.a^ 
hen yervalle recht",' jby "f 2) huij Ö^röVC») On 
in oen jaare. 1030». op Verzoek. défRo-^ir: vm 
.geeringe van t^dènraadi4fé ftafl^itlj^ 
verleend,' de ïderycK)^ gcmetdè. Maf- 
griete Kaaze'nifiafkC vö'tógd eü.Vöérè- 
^aaji ge{leid . hélMi > ' op denr eerftói 
roaand^g ,haa Siiit lèu'gfïer, of', 't6o 
der ièlver f^eftc^ hp tcüea laünüfg 

B2 yao ' 



. iO' HOLLANDSCRC Morheti 

Van de Staaten van Holland nó^- 
thans fchynt het recht van byxondëpé 
Markten temoogen aanJdellen, naa de 
dQod van den laatllen Stadhouder '^il- 

• . * ■ 

lem den ÏII ) even gelyk ook veifchey de< 
1^9 geregtigheden> door deStadhouderen 
tot dien tyd tóe bezeeten 3 aan dé ilem- 
hebbende Steden van Holland gekomen 
te zyn. Hoe het 2y, dit is xeker dat 
men dotv de ftad Dordrecht eene Vlas^ 
markt , 2onder daartoe Oéfaroy van de 
Staaten van Holland vericreegenteheb- 
l)en» in het laatftvoorleden jaar heefi: 
2ien oprechten. Niettegenfbónde dé 
Hollandfche Graaven 9 uyt aHe de 
onderfcheydiene Hüyzen» 2ich ielven 
het recht van de byzondere weeklyk- 
- fche Markten in te fldlen , te voor» 
oók hadden aangemaatigd. l^us heeft 
Graaf Fiorents de V , de weeklykfche 
Vrydagsmarkt aan de flad Schiedam 

(i)Zfc • v«fg»W"ï » g^y^ ^ des xelfs (i) hier 
>j^^ Voorgemelde ye^gimbrief kan gezieo 



Jn» KERMISSEN, i| ' 1 

wolden. Dus & ook door Hertog M>' 
bert) Graaf van HoUanè in 't jaat 
Veertienhonderd en twee » eene dieiv 
gelyke (i) Weeklykfche Markt aan ^Qj^ 
die van Scbellinkhottt verleoid gewor-^üfi^; 
den. V^elk voorbeeld federt ook det^^}. ^ 
Scel& Zoon en Opvolger , Wükm de 
.VI, Graaf van Holland heeft naago^ 
▼olgd, door 't vogannen van e^ege> 
lyke Weeklykfche Markt , ia 't ^ 
Veertienhonderd en dertien» aan de 
(x) inwoonders van Hem > en V^^ M 
kuyze; midsgaders ook nog in hetuMfatt: 
feeU^e jaar en op 4ca 2ett<Iea dag asa/**^ 
die van (3) Sybekarfpd; even gelyk ö) 
ook andere Graaven aan meer andere 2^^ 
plaatfën. ^40* 

w 

Mids nu by het.meefte Volk |emeei»>~ 
]yk ook de meefle neeriog is^en wiaN 
om (gelyk het gcsmeene §)reekwoord 
beveiligt; de Mofeiman mtt x^'kntf' 
wa£ea ht de Kerk reedt » zoo zyn de 

B 3 ondcf? 



.-^ 



•Swfc/lkjfeirgfisf, tp r.t«J^<tea Cgelyk . uyt 

t«r. j^msi)» : 9U» <:^ . f^eftdageit ; ^^ 
Hi^ligeoiiiv «Ie R0bW<^e Keclc ula^w 

w«Uë dtacmeddtoca aai^eyangftinrfi:) 
Ddlniitig 4fi5 jlfepfl^iie^ thMis fiog by 
IWl ^i«L> gcb'ri^i^i^. :i*pfCcKwö0r4 
tvd^yyuSv^f iitvettitrhtbhfi^ > dat I9 
'.OfJiQiiiiqo.iaaitswerJBnV aloiag: dtet 
wf ■ «^nder rede herkomilig is. Midsdién 
de Kerkdienften 200 om de vervol- 
^iug'-'^t HeydeóQti^ -iii 'c ^riVy 'als 
HttMafllScuyc attMRifibgöChriAtB het 

^pniAhfe^ lttgdMi^\4(Üiah)iiv éók ^ 

^Mtt C0c:iA%^<Sl£Bs)'Ü8etiVètdê%d 

*^- "» c ^ gehour 



• e« KERMISSEN; ^'3 
gebonden. Dus (i) melck 2ekef(i)j3i; 

Schryver: More aktiquo duo noc-^^ 

III e§f: 

TIVITATIBUS AGABANTV* ; tJNÜH li»6. 

initionoctisaPontipice cvmsuisCa- 

PEX.I.AKIS ABSQjTE VEItlTE: AMüb' IN 
MBDIA NOCTB CUM CULRO^ SIGtFT AOBUOf 
SOX.ENNITER CELEB&ATUR 9 ET VOPUr 
LyS , QCri AD FESTVM .CONFLi;XEaAT| 

TOt A NOCTE IN LAÜDIBUS VI- 
GILARE SOLEÜAT. yol^ens bet'oiti 
gehrufk wierdea V. op êle voornaat^i^ 
feejlen twee nacbtdtenften gedaan : de. 
een in "'t hegin des nachts door dgri Bis- 
fcbop nevens zjne ^j^ellaanen , zonder - v 
v^mris.: Üè ander met de geeft Ijkbeyd f, 
ia V midden van den nacbt y geJyk zulks . 
alsnog plecbtiglyk gevierd wordt ^ als . ,' 
wanneer loet Volk, > V gene daar ly 
verfibynf, den geheelea nacht in d© 
lofzangea geWoon was te waaktn, £n 
heC is van deeze nachtdienilen , 
tegenfhande die thans 9 tot me 
l^onak der Gelooyigen» by da^ 

B4 



•» »\ 



%4 KOLLMJDSCEE Mirkieit 

richt worden > dat ^er alsnog ontdooi 
kene kaarfen by het doen der MilTe op 
den ligten dag m de Roomfche Kerken 
geïiea worden. 

' Hoewel de Kerkdienften aldus des 
nachts verricht waaan , 200 moefl de 
Volgende dag nogthans in volle rufl- 
jieeming > en waarom men dien » ter 
dier oorzaake, altemets i{0^i^^ ge- 
naamd vindt , gorden gefleeten : in- 
voege niet alleen het handteeren vaa 
alle Slaaflyke fPêrken; dm alleen ge* 
naamd om dat die in die overoude ty- 
COJ: 4en alleen door de Slaaven (1) Lyf^" 
^:i» ^enen k^ ds Vrygemaakten verricht 
J^ij^ wierden , maar ook het uy tftalleh der 
T\ËL Koopwaaren > het dryven van den 
tut: Sf- Koophandel en het houden van Mark' 
JJIb; 1- ten 200 by de Geestlyke (2) , als veelvuldi- 
«ÊÏT g® onó&T{diéyd6ne Sta-gerlyke fFeUen 
^''^- verbooden was. Van welke laatllea 

ÊÊÊcd: 

tmtui het 



t» KERMISSEN. Sj 

hel genoeg zal zyn deeze (i) van(oa. 
Keyzer Karel den Grooten aan te ha»-2J^*J^ 
Jen, mids die Vorft van de Vriezen en'*-*** 
gevolgelylE ook van Holland , ^t gene 
(z) toen een gedeelte van Vriesland (a) 
was , buyten alle tegen^raak geweeilMM»: 

is. Db MERCATIS, ut in die Do-^'f, 

MINICA NON AGENT va, SBO IN DlEBUSjfV- 274«' 
<2UIBVS HOMINBS AD OPUS DOMINO- 
RUM SUORUM OBBBNT opbrari. 

Fa» de Markten (willen wy) éa de 
«elven op geene Zondagen ^ nuutr op de 
ssttJken gehouden worden , aJs de Men- 
fchen voor bune Meeren nmten wer- 

Verftaa dpor deeicMen/ebendeSha.' 
ven en Lyfeygenen « mids aan de zel- 
ven even gdyk aan de Vryen het wer- 
kenzooop de Feest- als Zondagen ver- 
booden was. En waarom een Vrie- 
Iche flaaf, op den Zondag gewerkt 
lubbende > door zynen Heer met ibk- 

B s Hagen 



IS HOLLkiibÈCm Afaren 

•' flfi^eft moeft Woeden afgeroft; of zoo 
f de Heer in heC ©effenen dier' ftraffe 
naalaatig was, taoeft die jself, als 
Verdacht 'Zyiidé • Van' lulks- onder de 
hand begunftigd te hebben', voor zy- 
nen deS wege óiigellraft gelaateö flaaf , 
yier fchellingen voor boete , volgens 
ft)i>«deeze (i) Vriefche Wet, "betaalen. 

Frefm: • r /» -i i 

XFiii Si servüs hó<ï (o^tis lervile) pecerit, 

*•** VAPULET EÜM DöMlKlfS, AüT DOMIKU$ 

EJfüS IV soLiüos PRO iLLo componat; 

Indien een flaaf dat (flaaflyic werk) 
gedaan beeft , dat zyn Heer hem Jlok* 
flagen geevé i of dat de Heer voor bent 
IFfcbellingen boete betaale, 

Deeze markten daürón gemeenlyk , 

even als de groote feeftd^en (festa 

DUPLici a) ia de Ivel'k , acht dagen naa 

den anderen , öp- dat de toegevloei» 

de vreemdelingen ^hande; dat geheel 

i£ &: QCTAAF, zoo alt fieïi dat {2) in dö 

^^^'- Kerk :noefflti déosdeeh de» piegtigei* 

i»st: Godsdienil dagSlyks zouden bywoo-^ 

tti:i%. nen. 



nen, an4(fs4p«^ iniiiiie-eeriiwrkt g^ 
voerde koopNi^a^n ^op.a^.der St^tt 
jnwo<)0eren..«i$ ;aan de ; van: , höyt^tt 
gekofnepe vre^m^QU,qgeiX' te bet^r verr 
Jcoopen« pa düs laet geie».- njindei" , gjCi 
win vojor kjt ge»oed , .^;yöw4eel 
yoor .de l}«u»*>by de hunn^ijkte rug-» 
keer^p» ^ l/^t (i). si.cijji pv' cokóe vje?- (r) ^^ 

^^füNT EX OCOAiirONEMERCATlTAMj^^^^ 

^R^TES OFFHJUS 5 ^lISSABsüM. SpJl^HWr 
TATE PER^CTA , C,ü M iÈDIFICATIONE ' 
KEVERT ANTUR AD .PR9PRIA. ' , Óp dat 

iicy weJkeh ter oorsaahe van de markt 
van verre homen , zoo de avond- ah 
morgendienjièn bywoonende y en dé pJeg- 
tigbeyd der Mp voltrjokken zynde, '. 

weer met Ji^chtin^ tot de hunnen te rvg ] 
heren, '. ï. 

Hoewei dit in Opiigte der hytonde- 
re Paarden- Leer-' Lipincn"- Kaazeri^ 
Beeften-'eii kii(Jerfe m9:r&t(jn; géduiiren- 
dé Het tföfén<ler7eeii<fe^èit'2bo>aii 

dee- 



5ïS ROLLk'NDSCHË Mttkfen 

deezen als genen Heyligeii) alom plaats 

hadt, 200 zyn nogthans de Jlgemeene 

Markten , by ons thans onder den 

naam yan KertnifTen bekend , aan die 

feeftdagen wel byzonderlyk gehecht 

geworden , welken ter gedagtenifle van 

de plegtige inwyding der Hoofdkerke 

Jaarlyks gehouden ^ en ieder t de eerlle 

(t) Am* eeuwen des Chriilendoms met zeer (i) 

%ti&' groote Staatie verricht wierden ; als 

2^ u y^y^ *^® inweydinge der Kerke van (2) 

a- 3- Tyrus; die van het Heylig Graf onzes 

fib: X Heyland , (3) te Jeruzalem in *t jaar 

c</*3. 33 f; die van Antiochie (4) in 't jaar 

g/^*'340, die van Konftantinopelen (5) 

*«p-4S. twintig jaaren laaterj even gelyk ook 

atMj /// van meer andere Kerken is af te mee- 

(§1^ ten, waarvan men het verhaal by ver- 

^.^ fcheydene Schryvers en tyden 'gemeld 

vindt 9 en welken fèdert den aanvang 

de& Chriilendoms hier te land Kerk-^ 

tnijfen genaamd zyn ; ter oorzaake de 

eerfte Mis of nachtnüiaUipudipg in de 

nieuw* 



en KERSMISSEN. if 

nléiraringbwydêKèrk met osgemeeneii 
la^r gefchied was. Invoe;^ dafu> 
om ook de Jaannarkten in Duytfch« 
laad naar èeffK jaarlykiche Miffe doer 
het eenyoudig woord Miffe > met byvoe- 
ging nogtJians van. den naam der Scad> 
als de Leypziger. en Fi'ankforitr Mis» 
alwaar de jaarmarkt gehouden wordt) 
niet alleen hetekend worden; maar 
dat ook het alom thans nog in zwang 
tynde fpreekwooid yan te SuaJvtmiSi 
(van eenen tyd fpred^ende , welke 
nooit verfchcyncn «aï) insgelyb her- 
fcom/lig is; mids Ier nooit Mis ter ge- 
dachtenisie van Fans Jvt in de Room- 
Iche Kerk Haat geleezen te worden. 
Wat ook van dit laatfte zy , het is 
2eker dat van het voorgemelde woord 
i%i hoewel , met uytiaating van 
de letter K , de daaraangehechte a^ 
neene Jaarmaikten federt onder den 
naam van Kermiffen alsnog alom in 
jtf ed^laiid zyn bekend gebleeven , en 

niet 



iitet iWBi. iia :J««öörd Metims , geiyk 
eenigefi^^iJkoti dat 2>y iraidén genaamd 
fcydvnürihec i&irfWKr^ , 't gene aan 
de pooitén «tér ^ad » t^ teèen dat het 
een. vf^ jaatriaai'kt ie i- gemeenlyk ge» 
hecht wbretef gelyk ^uyt dk gebed « 
af te ttiéecM , 't gene t^yks in alle 
Roomfche^ Kerken van atkr zoodaani- 
^ flaiitfèb:» alwaar het Kermis is> 

fi) Mf-JÜttlOg ^laWCft - Wordt, " Deus ( t ), 

|j]^*',QÜÏ )röAtS 'Pfik SÏNÜODOS ANNOS , Hü- 

eat;£c- gva JAl^cafl: TEMüM tPI cgVSJRCRATIO* 

SJ^STjWM'I^EIMUM* PIÏM, ET 8ACMS SEMPER 

1* MYSTERUS REPRiESENXAS INCOLUMES : 

E^XAum PROCES POPVH TPÏ , ET PRA- 

SiT/^ i UT QiIIS(iylS HOC. TEMPLUM RE- 

NEFICIA PETliuRU^ INGREDITUR CÜNC- 

TA SE 'ïÏSIPÉTr'aSSE LAÊTETtJtt. 

O Godï die ons jaartyh' vernieuwt den 
'dag, der trmydinge van n<ojen tempel e» 
■ vergunt 'aldaar hy uioe ïlèjlige gebej- 
men io^hebouden tegenwoordig té zjn; 
verhoor de gebeden tiwf iflilè^ i ff^.g^tf 
^t 'aïk'n, die in deeze Kèr& komen om 



«r KERMISSEN, $f 

ever ket^vurhyga Vïïuai kef Vin^^i, 
U verheng/HL > ■ . 

Deeze algemeene Jaarmarfcteö wier- 
den te meer aan hec h^fi der KerkW: 
dingè verknocht, om dat dè toevloed 
aoo der Bisfcboppen, by het doen der 
cerfte inwydinge, ^b der wereld» 
lyke vreemdelingen alsdan , om óiq 
èn der ' zeiker vèrjaaringe hy te woo- 
nen, fteeds grootet dan wel op ander 
re fceftdageri van deezen of genen 
Heylig was. C^rt? (i) sicubi popu- (i) 

LUS NviWtNAS CELEBRAT, SI ADALI-^***" 

cüjus ECCLESf.fi DEDÏCATIO-fc- 

NEM DENUKTÏATA SOI^NOTTATE CON-jJ;^ 
CVRIIST , FBSTIMAREMVS OMMES SIMri.««. 
INVBNIRI ETT IHTK&ESSE tlKTTS<ipiSQtrB 

Satagbret. &c: SnxekerlzooaUusbet ' 
volk de Kermt sjèn viert ^ en néuir eerüre 
Ktrkwyëngen ap V oanikomHgen der 
feejiwerifige toevloeit 5- dat wy ont 
uilen dan haasten ^ mi daar terplaatje 
•ofc gevünden te vmkn , en eenjgelyt 

enxer 



3» HOLLANDSCHE Mar hm 

wser .toekgge i nm dezekfe by te woo^ 
ntn en iy.de zelve tegemooordig te xjn. 
(i) &- Dus getuygea ons de (x) oude Hiftori- 
•jjjj^fchryyers , hoe Keyzer Konftantya 
4s> de voorgemelde Kork te Jeruzalem ia 
'c jaar 33; zullende laaten inwyden 
een zeer groot getal van Bisfchoppea 
met de Renwagens en. ten koile des 
Ryks in die fiad hadt doen byeenko- 
men , op dat het zelve met des te groo- 
teren luyfter mogt verricht wwden. 
Dit voorbeeld wierdt door Keyzer 
Henrik den 1 1 in ^t jaar loi 2 by *t in- 
wyden' der Bislchoplyke Kerke van 
Bamberg naagevolgd , zoo als men by 
(ft) Orvden Saxifchen Jaarkronykfchryver (2) 
2S?*^ aldus gemeld vindt: Ecclesia Ba vbk- 
f^ 8ERGBNSIS A Patrtarcha AtnriiiBKsi 
tuim ad ET XXXVI Efiscoborvm . ministerio 

^^ C0K8ACRATA. De Kerk van Bamberg 
is van den Patriarch va» Aquilië en- 
de medebulp van xeiendertig Bisfcbop-, 
pen ingeivyd. Als elf jaaren laater de 
jierbouwde pomkerk te Uytrecht > 

door 



«I KERMISSEN. 33 

óoor Bisfchop Adèlbold 3 6p dien 16 
Juny wierdt. ingewyd 9 2yn niet al* 
Ipen de zoo even gemelde Keyzer (i)CO ^*- 
Henrik deJI, en zyn Broeder Bruho^foi: nó. 
Aartsbisfchop van Augsburg, maar 
ook Pelgrim Aartsbisfchop van Keu- 
len 5 ïlverard Aartsbisfchop van Trier> 
Aribo Aartsbisfchop van Mentz^ Ever* 
hard Bisfchop van Bamberg , Geve- 
hard Bisfchop van Regensburg , mids- 
gaders nog meer andere Bisfchoppen> 
zeer veele Graaven , en eerfte Vaza- 
len des Keyzerryks aldaar verfcheenen. 
Deeze Kerk federt a^ebrand en ver- 
volgens andermaal herbouwd zynde, 
IS der zelver inwyding wederom ten 
overftaan van (2) verfcheyde andere ra) fw//; 
Bisfchoppen in'^tiaar 1173 door Bis-cJJ!^; 
fchop Godefrid gefchied. En geen^*^-' 
wonder ! mids men de gewoonte Jiadt 
om ) by het doen van zoodaanige in- 
wydinge ^ niet alleen de naaAwoonen- 
de> maar zelf de verafgelegenfle Bis* 

C fchopt 



14< HOLLANDSCHE Markien 

fthoppton tot liec iiyvE^ooooi ya» dft 
£n-?tt* xejv€ uyt te ( 1 ) noodiginL 

Illfoem: 

A^^ff- Geen minder toevloed van wereld- 
Dedica$: lykc pcrfoonen was ^er ipo by 't opea 
/ttir/ ' der eerile Kerkwydinge^ ajs by het vie- 
ren van den Jaarlykfchen Feeftdag; 
welke deswege gehouden wierdt > ab 
uyc den grooten toevloed van men^ 
fchen , welken zich by het inwyde» 
der Abtdykerke te Egmond bevonden^ 
is af te meeten , en waarvan het ge- 
W ^«- heugen in de Jaarfchriften (2) van dat 
mond: Koninglyk Kloofeer aldus bewaard is; 

JOCr. Anno Domini mil^esimo cjsntesimo 

^ QUADRAGESIMO TERTIO , NONIS OCTO^ 

BRIS DEDICATUM EST TEMPLUM IN 
HiECMUNDA AB HeRBERTO TraJEC- 
TEWSt EyiSCOPO , IN HONOREM BEATiÊ 

Vi«L<ïiNis , Beatorxjm Apostolorum 

l^ferRÏ , PaüLï, BARTHOLOMiEI , ET 
jCpijTiPESSORiS AdEI^ERTI ^ PRA6&NTÏ- 

>us THEODOSLICO OOMITE HOL- 



«ï KERMISSEN. • .3^ 

jUBiLi CoNjuG^ SOPHI A COMÏT19- 
3A ET POPULO INFENITiE MUL- 
TITUPINIS. fy't ja(fr des Ifeeren 
JElJbonÜerd drteënveet^tig op den zeven- 
den van fFynmaand^ is de Kerkte Eg- 
mand door den Uytrecbtfcben Bisfcbop 
Herbert^ ter e er e 'van de Heyligc 
Maagd ^ de Heylige Apoftolen Tiet er % 
Pauwei ^ Bartbolomëus en den Belyder 
edelhert ingewyd\ in de tegenwoordige 
beyd van Dirk negenden Graaf van 
Hollaniy des zelfs zeer eerwaardige Ge- 
maalinne , de Graavinne Sopby , en eene 
pntelhaare menigte van volL Om wel- 
Ite reden nu de toevloed der wercldly- 
ken en onder die weder der Pcrlbonen 
S^elfs van den eerllen rang , als uyC 
het bygebtagtc voorbeeld der inwy- 
dinge van de Egmondfche Abtdyker* 
ke blykt , by ^t doen der Kerkwydin- 
ge {leeds 200 |;root was ^ acht ik my 
verpligt ^ mids zirlks aan 2eer weyni- 
gen bekpnd is> van haare eerl^e her« 

jLomlt te moeten ophaalen. - 

Ca l0 



35 KOLLA^DSCÜE Markten 

In 't begin der Chriften Kerke als 
die in der zelver zedetugt van den ee;- 
nen kant in haarén bloeijendften ftand 
en die der Heydenen integendeel tot 
200 Jioogen top van bedorvenlieyd ge- 
( I ) 2>. fteegen was, dat men (i) om ^tbedry- 

Ctt! AC 

Morib: Ven der grootite fchelmftukken niet al- 

cap^ig. leen lachtte, maar dat zelf eene . wellee- 

vendlieyd noemde , en des gèene of 

. ten minfte zeer geringe ftraflfen op de 

grootfte misdaaden gelleld waaren : 

zulks men by de Vriezen , by voor- 

(a) beeld, een kind nog geen vocdfel (x) 

v^f //ft:/ genuttigd hebbende ftrafloos mogt doo- 

€ap: 6. j^^^ of eenen doodilag van eenen be- 

(3) Lex jaarden perfoon meteene geringe (3) 

Tivi' geldboete kon zuyveren , zoo zyh 

Fiiffi. ftraks , wegens de onderfcheydene 

doch Openbaar e misdaaden , ook on- 

, derfcheydene foorten van Openbaarc 

boetendoeningen op de gezondigd heb- 

. ^ bende ledemaaten gelegd geworden ; als 

uyt deeze Wet van Keyzer Karel den 

Groo- 



«f' KERMISSEN. ^ n 
Grootenis af te (Omeeteoj nam si PU- CO (^ 

BLICE ACTUM FVERiT , PUBLICAM ||M: «Jj 

INDE A6AT POENITENTIAM , |U X T A ^» ^*' 

96. 

Sakctorum Canonvm Sanctionbm ; 
si vero occulte sacerdot17m consi* 
i-io ex hoc agat p oe n i t.e n t i a m. 

Want^ zco bet is voorgevallen in V O- 
penbaar 3 dat men Openbaare boete doe^ 
volgens de bejluyten der Hejïtge Kerk- 
wetten : maar zoo bet in V Geheym , 
dat men dan^ volgens den raad der Fries- 
teren 5 deswege boete pleege. En 
welken nu eens voor eenen langen, 
dan weer voor eenen korteren tyd , 
naar de grootte der bedreevene mis- 
daaden, door de boetendoeneren on- 
. dergaan 2yn ; om dus de nieuw be- 
ieerde Geloovigen des te grooteren . 
aflchrik van het bedryven der ftraf» 
loos gepleegd wordende /cheJmftukken 
der Heydenen eensdeels te geeven, 
andersdeels de daardoor veroorzaaktie 
ontfticJiting en erfenis weg te neemen ; 
velke de andere ledemaaten deswege 

C 3 hadr 



1 



5^ HOLLANDSCHE Markten 
(JJ^^*^ hadden ^opgevat. Ii» (i) CANOKüii 

frtih: fUDfClIS PROPECTtrS EcCLBStASTICiÊ 

^^rlLfT DiSCFPLriNiÈ POTISSIMUM ATIENDI- 

ftcwnf* • 

liêt\la^(h tVIC, ÜT ET QUl FECCAVERTNT CORRI- 

rum* 

GAKTOie ST ALII NE PECCENT DETER- 

ItEAl^TUR : HINC EST QJTOD {^XJlTfAlA- 

KUNC VII, NÜKC X ANlilS ALIQUANDO 

BTIAM ITSQÜE AD FINEM VIT AE . P R O 

CRIMINIBUS AB' ECCLESIA SEPARANTUR; 

Q^I ET MBENTER sub HAC DISTRIC- 

TIONE I>£BENT LABOI^ARE, NON SOL.UM 

VT PECCATA SUA DELPANT , SED ETIAM 

UT SANCTiE Dei ECCLESIjE SATISFA- 

fclANT, EAM QJLJ E SIBI RECON- 

8'ILIÈNT ^OENITENDO , QJJAM 

SCANDALIZAVEKVN'f' D E L I NQJT Ê ND O. 

In ik KerkJyke t^ierfchaar wordt voof- 
naamlyk den vooi't^ang dér KerkJyke 
tugt heoégd ; op dat die gezondigd heh- 
hen verbeterd, en de anderen ^ op dat 
%y niet turnden zondigen , afgejcbrikt 
worden. Hierom is'^t^dateenigen hu eétts 
voor fseven; dan weer voor tienjaann, 
ja aïtemets zelf töt bet eynde buns let- 

vens 



eu KERSMISSEN. ^ 

^ens van de Kerk fffèhtyden vwden, 
Sn Welken ook gum ênder ékeze af» 
fibeyMng moeten arheytUn : niet alleen 
ep dat %y home amden afw^en, nuuir 
9p dat iSf eok 'aan Gids SêyUge Kerke 
voldoening genten; dia nu sdeb met de- 
zelve boetendoende <oerstiienen ^ we^ 
xy te voore zondigende ontfikbt belden. 
Én zek^lyfc ! éüs leeft men hoe in de 
Kerkrsrgaderiog van Eluire (i) 'mrj)rtAt. 
Spanje, wdke even naa 't eyndigenXcfc^' 
dei derde eeuve in die ftad gehou-JJJiJJ^ 
den wierdt » aan den Chriftenen bet 
by woofitffl i^n aÜe Heyd^ofche olfer- 
hsiden op eene boeceadoening (t)(2)Ck. 
van tien jaaren verbooden was. Aan"^ i»* 
«ene Chriften Vrouw , haiare Jcleedeu 
ren ter vetmeerdetinge van eene Heyi- 
deafthe viering geleend hd>be]ïde, 
■wierdt (3) drie jaaren het gebmyfc dai(^. ^ 
Nachtmaals on^c^d. Niemand aogt"^ S7. 
lee in 't opneemen 2yiier rekening»^ 
als wd pyegcgtevtn > kat» doorgaait, 

C4 !tger 



40 HOLLANDSCHE Mirkfm 

't gooe ten gebruyk der Afgoden be- 
J^^. ileed was , op eene ( i ) ftraffe van , 
2ulks gedaan hebbende , dan vyf jaa« 
ren in den Kerklyken ban te zyn. In« 
dien iemand . zynen flaaf willens 200 
ilreng hadt laaten HrafFen , dat die 'er 
<*) csi- aan overleedt , moed de laftgeever (2 ï 

* zeven jaaren openbaare boete doen. 
Die de zufter van zyne overleede 

(i) Gi- Vrouw trouwde 5 wierdt (5) vyf jaa- 

* ren van de Kerklyke gemeenfchap aP- 
gefneeden. Indien een Chrülen, naar 
de wyze der Heydenen , voor geld , met 
den teerling fpeelde, diemogt niet eer- 
der y hoewel hy zulks nu achterliet 5 dan 

f4) Q»- naa eene boetendoening van (4.) een 

* |aar tot de gemeenfchap des Nacht- 
maals weder worden toegelaaten. £a 
,dus ook van oneyndige andere open- 
baare misdaaden,, van welken de tyd 
der boetendoeninj;en , naar 't verfchil 
der plaatfen en tyden , door de vol- 
gende ondejrfcheyde Kerkvergadering 



tn KERMISSEN. fi 

gen ais van J\ncyr&n, Neocae&rxa 
.en anderen > ook onderfcheydélyk ^• 
regeld en bepaald 2yn. Qelyk nu 
deexe en andere boctwetten als door 
de Overigheyd der Kerke xynde inge- 
ileld 9 diensvolgens alleen Kerklyke en 
geenszins Godlyk waaren , 200 2yn 
die naar de omftandigheden van ty* 
den en zaaken door andere Kerkver- 
gaderingen niet alleen fbmtyds verligt^ 
verzwaard , of veranderd geworden j 
maar is ia de Algemeene Kerkvergad^ 
ring van Nicxa, welke in het vyfeiy 
twïntigdc jaar Ci).der vierde eeuwffoWi». 
en het byzyn van Keyzer Kon(lantyn2:2j>' 
den Grooten gehouden wierdt, aan^^ij^^ 
de Bisfchoppen de (2) magt gegee-(2) gi. 
ven j om , nyt aanmerkinge van de"^ ^ 
leevensverbetering 3 den yver en de 
God vrucht der Boetelingen, den be- 
paalden tyd der bqetendoeningen te 
jnopgen verkorten. Welke verminde^ 
ring of ver|;unde afïlag in. den tyd der 

C $ bofr: 



^i HOLLANDSCflE Afark/eft 

tK>eteiid(M]din^e in ^c Latyn by de 
Kerktyke Schryvars iki^ulgentia en 
thans in de Duytfche taal Jtflaat ge^ 
msand i^. £n zekerlyk ! zoo door 
het verkenen van Maaten niet ilechts 
en alleen de op zich gehaalde A!ralwet« 
ten der Kerke ^ maar ook de fchuld der 
bedreevene 2oi^n ielfs in opzigte van 
God konden verminderd of in ^t ge- 
heel quytgefcholden worden > gelyk 
by veelen verkecrdlyk gemeend wordt, 
en waarom eenigen zulks meenende 
te veel op de Aflaaten vertroa\^eii , 
en anderen weer integendeel tegea 
alle Aflaaten zonder onderfchey4 
met z«er veele hevigheyd nytvaaf- 
ren , zoo was 'fer niets redelyker of 
ntttbaarer dan aan alle ilervende zon* 
daaren Fblku jiflaat voor hun veN 
feheyden uy t dit leeven te geeven 3 op 
dat zoo veelen 5 om de in hun leeven 
l)edreevene euveldaaden, door Gods 
rechtvaardig oordeel naa Jaun overly- 

dea 



deir tot de fttoCdwljEbli^ mtt mogten 
Teroordeeld worden. Onder de ge^ 
▼allen ter geli^enhdyd van welken 
zoodanige vermindering dér Kerkly- 
ke ftraiwettfea ^ df jÈfiaaien aan ; de 
boetendoead^ Iddematten edrtyds ie 
verleead geworden , was het Itaatlyk 
inwyden der Hóefökerke töo vsta dee^ 
^e als gene Stad, Dor^ of Kloofter , 
ter vermeèrderinge der algemeënè 
vreugde , een der gemeeriile. Micïf 
aan aUe die gpnen 7 welken hunne zon- 
één met een waar en opteeht berouw 
bdyd^tti^ zich aan de iïrafwetten der 
Kef ke «ndenwefpeh , uy t aanmef kingfe 
%oo van (%n dusdaanig berouw , als het 
bywoofaéA van dat vrèugdefeeft eéiien 
afltóg diet opgelegde Ketklykeflrafwet- 
ten van 10, 2ö, 30 of 40 dagen in de 
hen opgel^de boeteiidóeninge vergund 
wierdt< Dbs weet men hoe door ver- 
fckeydene Bijfchoppen te Rome ver- 
'gadtetd ^itk jffinatvan Vicri^ dagjm 
: w . van 



44 nOLLAm)SCnE Mari/en 

van de opgelegde boetendaeningen ver* 

gimd is getuordett , aan alle die genen; 

welke de inwyding der Benediétiner 

(O J^-Kerk van Sint (i) Maarten , onder het 

fm:jt. Kerkgebied van Metz behoorende^ 

need: % - 

i«w:j. ö»uden bywoonen. Cupirntes ergo 

•'•^•'^^^'ITTECCLBSIA SaNC^I MaRTINI, Me- 

TENSIS DIOC]£SI8 ^ ORDINIS SaNCTI Be* 
NEDICTI , CONGRUIS HONORIBUS FRE- 

r 

QUENTETÜR ET A ChRISTI FIDELIBUS 
JUCITER VENERETUR , OMNIBUS 

VERE POENITENTIBUSËT COlSr- 
FESSIS, QUI AD DICTAM EC- 
CLESIAM CAUSA DEVOTIONIS 
ACCESSERINT - - - - - IN DEDICA- 
TIONE ECCLESIAE - — et per OC- 

TAVAS PRiEDICATURUM FESTIVITA- 
TUM. NoS DE OMNIPOTENTIS DeI; MI- 
SERICORDIA ET BEATORUM PeTRI ET 

Pauli Apostolorum EJüS AUCTORI- 

TATE CONFISI , (^UILIBEÏ NOSTRORUM 

8I6ILLATIM ET KARENTENAM U* 
NAM DE INJUNCTIS POENI- 
TENTIIS MISERICORDITER RE- 
LAX AMUS. mikiidif dan dat de 

Kerk 



w KERMISSEN. . +f 

Kerl van &nt Maarte , ondo^ 

bet Bisdom van Metz bëhwtende en 
zynde van den KJooJierregfl van JSünt 
BenediBus, met behoor lyke eergeevinge 
bezogt , en van de Cbrijlene Geloevi- 
gen met vreugd geé'erbied worde , %o$ 
hebben tuy en ieder van ons by onderzet 
gelinge, betrouivende op de bernibartig- 
fxjd van den Jhnogenden God , en hef 
gezag van des zelfs Heylige Jpojhlen 
Peter en Pauwei , aan allen die mét een 
waarachtig berouw gebiecht hebbende 

uyt Godvrucht de voornoemde Kerk 

,»O0 op de Kerkwydinge , - - - ah de 
acht dagen der voornoemde feejiboudin' 
gen zullen naderen, veertig dagen van 
de hen opgelegde boetedoeningen ouP- 
beven. Welke Aftaatwi.van vewtig 
dagen men in 't midden der dertiende 
eeuwe al door Paus Gemens den (i) IV(i) Mm* 
voor die het verjaarend Feeft der in-^f^, 
wydinge vaü de Kerk van Sint de De-"^f-" 
liysjaariyks zouden bywoonen , eenM-tfoo^ 

Aflaat 



14 nOLLAtJDSCm JfM^ett 

Aflaat 4^fl een gcjieerjaar en vêerfig 
dtgea iieeft fckn tergunneo 5 als uyt 
'deezcn iyaen verleenden gunfitbrief is 
^ €e meeten. AFFsdTA^rrEs igitur 

-VT «CCLÈfrIA MONABTE:iUI \^BT^Ï COKr 
WLVIJB HONf) aj|l47S JP R E <IJ^ fliNT^T £ T V H 

JOMNiBJJS VEB.E »0&JSfJ[TENTl- 
^ü$ ET CONFESSIS, QlJl EG- 
C;LE$IAM ^PSAM in 3eatorüm 
^4ATYRUM 'S: Diuwy^ii et Socjorum 

;EJü^ AC INVENTIONIS BOKVM FETIVI- 

,TAT«»ü$ NEC N,oi<r IN DEDICATIO- 
NIS EJJLISDEM ECCLESfiE ac pa- 
>AspEVE DIEBUS A.C PSPÜE AD 
bcTÖ D~IpS POST FESTIVITA- 
"TEM IPSAM Martyrüm vruEdicto- 
KUM, IN QUiBUS ILLÜG , ut mci- 
TUR , REVEREiSTT^R SOLET 
CONFLUËRE POPDU MÜLTITU- 

DO , J>SVOT£ AC V£N£RAB^t>irBR VI- 

«ITAVERINT ANNUATIM , AN,- 
NUM VNyM «T QUADIjt-AGINTA 
pïES --^-- DE m/UNjCTA SIBI 
|»OEWTPNTIA MISERJCORDI- 
J j5 JEl REL AXAMUS. /i^ datt toe- 



kggauk tn eyiêde 4e iStpk van wê 
KlMjier vut betaameiykè -eerbiei be^ 
lugt wfinki bebbtH aan allf de §pNcia$ 
hoetvaar^genyweiken geüeda belAenie^ 
He Kert aet Goèorucèi en 4erhied eoA 
fei bezoeken tentyie zoo éer Eeeftéagen 
V0i de ioüge Bioeésetvygen Üionys en 

Pjmmede&^fkihnygjefykookopdeKerh* 
m/Jfe van ie %eJfée Kerk» midsgaéers op 

ie Paafèbd^en^i als eok bimmi de vet. 
genie aeht dagen naa den Vierdag det 
gfmdie Bkedgietnygen (^werevaart ak* 
dan 9 zoo ak gezegd wordt , eene greoi 
te neeemste volks met veel eerbied toe^ 
vloeit) Jaerlfks eeneu afjgag van een 
jaar en veertig dagen der ben opgelegd 
de boeteadoeningett vergund. Dit gunft 
bewysj en dat het zelve , by het aan» 
vangen der Kruysvaarten naarhetHey- 
üg Land , tot eene Folie Aflaat veel. 
tyds wierdt nytgebreyd , *t gene eyn- 
delyk den bodem aan alle de oude 
Kcrldyke flrafwetten infloeg , heeft ia 

di« 



die overoude tyden den roet 'gegee^ 
ven tot den toeloop van 200 tallooze 
meenigte ; gelyk wy hier voore ge- 
zien hebben dat by het inwyden der 
Uytrechtfche en Egmondfciie Kerke 
is verfcheenen. Ter oorïaake iemand 
verpligt zynde om wegens zyne be- 
gaane overtreedingen honderd dagen 
boeten te doen , door het Godvruch^ 
tig bywoonen van vier onderfcheydene 
Kerkwydingen ^ aan iedere van welken 
(by voorbeeld) eene Aflaat vaü vyfen- 
iwintig dagen gehecht was > zich 
diensvolgens van die langduurige en 
laftigvallende boetendoeningen geheel 
en al ontheft en bevryd zag. 

Ten bewys nu dat zoodaanige AP- 
laaten in deeze of gene Kerk door het 
Godvruchtig bywoonen der Kerkdiens- 
ten,, geduurende het jaarlykfch Feeft 
der voorheen gedaane inwydinge, te 
verwerven was , wierdt zoo toen ^ 

" even 



«•KERMISSEN. " 4f 

w«i ak thans te tyü nog', by hot: 
hoaèat van een Jabdfeèft onder óa 
Roomicbgeïinden > een roèd boute 
Sruysy a^sea of tien voeten hoog, 
Jn de Kerk voor het hooge Choov des 
avonds voor den FeeAdag opgerecht> 
ter oorzaake de vryniaaking des menfth* 
doms door Chriflus, 'o^ het ijdve fter- 
vende> voltrokken was. En waarom- . 
de eerde Chriftenep dat:tet(en der ^ . 
gemeene verlosfioge , onaangezi<»i dè' 
gekmyfte Chriftus den (i) Joodentot(i) cw 
eenen ftruykelftecn en den Beydcnen/Ï^. 
tot dwaasheyd verArekte> in zoo hoo- 
ge eerbied hielden; dat de Heydenen 
al ten tyde van Tertulliaan (2) den(a)?jr. 
Cliriftenen daarom het aanbidden van^V^ 
een zoo fchandig teken te laft leyden. '^ 
Dan gelyk Qiriftus met hét Tj) zelve, (,) 
als een teken zyner behaalde zecge*^^* 
praale , op de wolken des Hemels om*** in» 
4e wereld te oordeel» , volgens zy* ' 
«e voorzegging, ftaat te verfchynen, 

zoo 



SewI i^ flaf ijasÈaBffSkea / iby' 'ho^ do 
bcbekeft^^SiGtthfie^donsfeii ais'. 
2fifit 'KériedieaAen ^gnt^onb^fltrim* 
geo^dad . vèerdBa :^ tot i een oee 

^: ooawy^B dcc Hoydenfche tempdiBa txt 
o/b- l¥l»itflMmtnge>Tolgen8:dec£eW^(2> 
*J^.^ V» -de Kegtoett,TJiBodofias ea Valen- 
tvoi^ ttii^iMs» ia 4ft^TQn geplant gewor- 
&MI1-': tien. n . CvMctTA^ tfok fr M ( pjigsüiQrain ) 

5^5^ ;Fa;HA j. TK«iet*A,t.>IhsLilèAA i : si «jüje 

ao.{; 25. E.T1AH »VW ^^4^ST. iHTS^piA , ^R«- 

Ó d lX Q'CATÏQ ^^.QilJ E YENE- 

^ 'jiAkbAfe' OttRIStlANAÉ R È L I- 

cróNTS smM k^IAlil, 'pRiECi: 

" WI^S. ■ }^j^^ef(0en dat dlït derzeU 

: . ^wr Kappehmp0je5 , Timpets, m 

'<, .MostempelSi tjocr xoo fOer^er 'nóg ^em*. 

' • '^CTP ongtfebonêg overig zytiy op 'bet be- 

ijéi; der Magijlraaten uytgerooii en 

ifoor de tUntmg des^ teke«s van den 

, •• n 

eer- 



t ■ 



« «i KEfiJilïSStH - sf 

Éerwaardigen Cbril]«}yt^eni Op^iii^ 
gejotjvetd WTiiinl:. Het Jfcebw^' liadt 
oQfc. .pboits.'ia xiiftnitniii^dinnjiiHPi de 

snede oiet cbui» iiOeO Itiac fO|)f eth^f 9 .^ 
^r/i^'iDV» wig<»9^ <4ytdr^k]^f)y^£fh 
bod (i). van Keyter JJWKkiiMiij nggtCO ^ 
geibhisdeik SiM«<An»i i'd i t « nivn « Srpzr 
'OMHitts cttnukM >iLLtn.tiltJll;«r Kirt.^'^' '" 
ex :'pic«vTiti^.\i4lii Jn«1I9 «^üW^Mf A- 

i»jif^f liu .:^J[$QQPU^ oRAiriOHEM IN 

PU&LICUM PHOCEjiSUM IBI . FACIËKS ET 

'cavIam MANÏF^'irrAir 'ücy'M ni b tf t' sta* 

'klöojierh ICeril: óf^Gé^éimyzen u b<nt' 
wetiy voor éat ■ de. Qoédievie'Bhfcbop 
derjiai het pVéi over de plaats doe 9 
bet JCrup plant é , en ^efum operéaaren 
mrrfeghtlshhudeïïde dus voor iülen een 

D 1 keth. 



!« HOLLANDSCHE jW4ry6/«» 

kenbaar têktnjletié. Het welfde is ook 
in gebriiyk geweeft (bande de tyden 
der 'Fran£^ Konu^;da van den twee- 
CO c^dèhitim> ab uyt^deette (i) Wet van 
^;^. Keyïer Karel 'den Grooten is af te 
^r^ meeten; Nbmö Ecbi/issiAM' jedificat 

ANTE<^Aif CiVlTATIS' EPISCOPUS VKt 

. KiAT BT IBIDEM CRUCEM FI- 

GATPUBLICË. Datmemni tenige 
Jurk kfURve voor dat de Bisfiibop derjlai 
kaüüie» aldaar {«"'t openbaar bet Khtys 
fiante. ja dit Kruysplaüten hadt op^ ka- 
teren tyd zelfplaats by hét Amnc^yra der 
ontheyligd gèwordene Kerl^ , K^erk- 
lioven , en andere voorheen ingewyde 
plaatf^H ; als uyt 2eker nieuwlyks ^e< 
(2) drukt (2) Chronykjeis af te meeten: 
a^' mids de opfleUer in 't zelve de weder- 
*«'"»7o.inwyding van het Kerkhof der HooiRl* 
k^ke te . Antwerpe » . naa de aldaar 
voorgevalle - beeldilorming , befchry- 
vende , aldus aantekent : Óp ''tfcbey- 
den der Apoftelen dacb beejp y Heer 

Mar'i 



• en KERMISSEN. si 

Marten de Cuyper, Si^dgam wn 
Xmeryck , fJnt<merpen geeonfacreert 
€fide berwyt onfe Lieve Frwo/e Kerk- 
Jmfft mef groote folemnUeyt i JleOert' 
de daerop vjf groote boute Crüycen, 
JEn het is uyc dit grondbeginfel dat 
des zelfe oprechting, 209 by ^t inwy- 
den ais *t herinwyden der Kerken g^ 
biuylcelylc , &dert ock een kenteken 
van de aldaar te verwervene Aflaa- 
ten ) als enkele uy twerkfèls van 2yne 
daarop verworvene vei!dien(len.> is 
geworden. Invoege men no ligtlyk 
zal konnen rerfbum , wat Josh^ vjan 
Avennes ( 1 ) , Graaf van Hen^opweCO Or- 
en Holland , ia zyn hiervoor byge»/<j^; ^m 
bragte handveft heeft willen feeteke-^^^^ 
nen, als hy meldt: ende van den-JtOT' 
mar et felve dat Cnm rechten cp St: 
Margrieten jiwmd alle jaar., Even 
gelyk ook in opjtigte van («). ViUem {>) 
vanBeijeTP aan die van .Haarlem» ais 2?'^^' 
hy vporb^dingt : bimen.oafee ftèdevan§^i,l^ 

b 3 Haer-ff'*^^' 



^4 H0LLAND6Cd£ :Mark/m 

Uaerkm voirfy^ datrmfnf €ruus resb- 
fmjai,4^e jam fH SintLutm avonf 

die natüure; èil ifdèi^ll^igheyd 'viAxédy 

dat dö ' mis'doéïier itldot' h begaan dér 

lÈelvéii' ifcii ni?t ftÖèéi aan de Jter^- 

i*^^ ttikaritofc té gdyk aan de pia^et*^ 

'IjÜ '/ftfafWètten 'fcKüidig ' toaafeerider, 

dês^^gè'uyt de 'ftad c^ plaats zynëir 

wöörftöge , alwairiióódaariige Aflaa- 

tens 'l'ér vertniödéfiögè Vaft de 'op iidi 

gé6il^d6 I^ërktyke Str^en, -kohd^ 

Ver^^^én worden*' aan' den «eiieh 

löiilt.idtWöet& verbannen ivas ,'èn cfat 

aU« Hflifibn aan'dën indelen kant niét 

(O" daa ébnfijdéetó tot (i) 'kflchrffc vaaaii. 

JJSf' d«»toiitoderjdfti8lg.tfef^v«rtideiteringev{fa 

g*Jï?"^«Pi3d«idigfeïi adfe ^hiedde'; mid&- 

l>t:i<|^o^ dien ^t gene «óds bedrè»ve& Sras. door 

(1) tvp- géenü ilrafneenangtéa ( S) we6r onbe- 

^JS'dreevea kon gemaakt Vodden ,• 2Ó0 

r»w?.wi«rdt ijeq ttytgebaooencö , tot htt 

«rlao» 



' 



«rlongai) ^antdea «et^BendBO Attati) 
het veyli^ konoi Hni^ ^beti' oüciog^ 
de plaatfëfi ,' ^iittftflide ^et gi^tA 

o{( dat .düs j doOF'droada^aaoe ivet>> 
bafiisi^ axd het Burgtrit/h Rcltt Me^ 
voldaajQ: Jiebbendb'^ -by die •'gek!ge(i& 
bef^i <)(& afll^ ^«vw^ ^d t^fidk dè» 
KetüfyEé boétead0auii^a& )^ Afor te 

• 

op dkti.zi)itta6^aaii-4tf uytgcbuaiMMft 
Stötide^idnaolyi zyfti door dQ Magis* 

tot cêk^ dier vaiMtndt vi^lieyd- we» 
geus het veylig tofli«ii'm;de Stad; «ui 
der ziqlver valbruggenvö^l>oor((tn acHt 
dagen aia don '"sübdéreoi is ^gehécbtj 
evcïi iaki: door de GdëB&fïgfi toor dè 
boétéidöcaeddó jpdfemaac^fl y > tdt ^iiet 
bVwoóiiéb 'defKecÜdiètütoi) <JMC-g»> 
hèefo-OcvkaT-ddoo in sdè Égrk ópg^ 
ricbf rgewonlea. . ^Dabh: jRre& i^d* 

D 4 ' recht 



S6 HQILANDSCBE Mtritea 

fecht Kniys op of omtrent den mid- 
dag van het Octaaf > mids dat Hiet 
den middag oök een eynde neemt j ten 
^lyke) dat de voorheen verleende vry* 
dom van het vryisomen in de /Stad ge- 
eyndigd .vas $ van der zëlver poorten 
vederom moeft t^den weg genomen; 
a]$ uyt het hieryopr bygebntgte hand- 
yeft ivan Graaf Florents den V blyJct : 
«rant het luyt aldus. Op welke (Markt) 
jê0'lyh altyd op. den derden dag ma 
wixer Lieve Frouive. Maisia geboorte 
het Krujs zal opgerecbii en op den 
^btjien dagy naa.zyne oprecbfinge, 
vorens bet gebruik der andere JaoT' 
markten > afgenomen en weggedaan wor. 
den* Even gelyk «olks ook op den 
aselfikn tyd in de Kerke , alwaar het 
Kerkmis geweeft vas, ter waac&hou- 
wijige der gezondigd hebbende leden- 
jnaaten, gefehiodda Mids die in den 
cerAen tyd hunner > boetendoeninge in 
^t gebed uyt de Kerke geweend wier* 

den 



«KERMISSEN. sf 

den «1 des (i) buyten der zelvercojb». 
}X)rtaal in een haaire kleed en tsutge^' 
afche op het hoofd pkt op de aarde'""- ''^ 
uytgeilrekt moeiten leggen. Deeze op 
het hooÊi gefirooide afch wierdt van 
de (x) verbrande Falmtakkm ge-Ci)Ji^. 
maakt , welken op den voorgaandttCjiJlï 
Pahnenzondag in c^ Kerke gewyd "ff^-'ijtëL 
ren ) en van welke Palmverbrandinge^Mi. 
J^et cl^ns by ons qog bekend zynde 
fpreekwoord van Palm h V vuur leg- 
den , fpreekende van iemand j welke - 
berouw over xyn voorgaande wange- 
drag betoont, zyne waare herkomft 
heeft. In dmdssmige boetvaardige ge- 
fleltenisiè moeAen de boetelingen de in 
de Kerk gaande ledenmaaten te die ty- 
den fmeeken , om by God voor hen 
om vergtfiFeniff te bidden. En hoewel 
«y op 't eyndé van den boctentyd tot 
het bywoonen der Kerklyke gebedeit 
en onderrechtingen^ynddlyk wierden 
toegelaa(en> 200 is hen nogthaos hst 

D f lan- 



^ V • \« • « 



59 ROLLMmSCBZ 'Mtrktett 

hnger :7trblyf in:'d«! iKerky zoo dnbi 
mta htt iNabhtmaai fioodt te houdei^ 
door dén ' Diaken > 'als zak. geluk onr 
waardig sfode > op eene lltaffe. ^y6 
'ontt^d geworden; mids dvs 2ich on^ 
l:eerende totde boetendoetvbren^yde: 

rORIS CANfi^^ SANCTVMSANG- 

TIS. Utrityt hmden^ '- bet i>eyiigt is <7^ 
leenvom-èeÜip/Useü^ 



>• 



% 



. DeeiQ 5?erjje^dervf-yliey:d > door.de 
jaan de poorten gel^echce ^ Kruy fen > ber 
tckfod 9. iftrfikXe^ xich^ niet aÜ^i^n tot 
i[,et veyli^. iiïk9n3>en der. uyt deJbu^ 
^bannen?»* jnaar oök.tot alle d^* 
buycenwoonende ïchulden^aren uyt. 
ea )vas dieasypigei;K5 het anders in ger 
Vruyk.zj^nde r^di^, o^iijieenp^lnl^^nj'eo;^ 

den. jfdwüdenaac; :by ; haxwJoplpgging 
ifirrefl^ biapHvafttp.niaal^en^y'iri^ndf 
"4ei*'<%fï«. o^thet getó Ocjtaa^ 
9P6?M°JMleA.Mr»^ !»!efl??^/.<^t flc^e^ 

^^.'^«..^^^^•WSPP!^^^^. Brieven 
ys^ bekendmaa|i^^> wegens het hou- 
den 



h-ï.-; 



* * • •• 



gedachtonisfe vj^ hetpmatf»^ y^ïl Lc^ 
den , ^,:t . j?ar,.i||7r 'm :4)PiM.M 
vergoedioge iïaaref..gel^^(jeipg/|Jnfl4^ 

opgerecM, . deeie:.aanmafcelyk|p mo^ 
den. ^geftdd. vipdt : .^^/^ ^a^ itfli ;. 

en fraj^et-en zfia^tc 4^. im^, mü- 
deler tytsfion^^ fonm^x^ttetuktf 

■ ^^'& .(?«'* ^¥»^ Jèb$i4fitii(f,i»;bttr' 
/proien %ai,jttf^e^ «»rA«. \ j^* hfet. is 

-^e l^jf^r. d9t. d« JCoriMaÊ» i?9^tf 

Jaafina«k|«ij^ ^epaanwl \»i)ttt|A to, met ^ 
om de ti:y|]«7<^.xiufdèr iSottflykJie^ 
toJIcö of andere Vorftlyke gerechtig. 

heden. 



6o HOLLANDSCHE Markten 



heden , als üyt dit Handveft , door 

Graaf Willem van Beijere aan die van 

(i) Haarlem tot liet honden van een ( i ) 

2JjS" f^e Jaarmarkt in 't jaar 13 5 j ver- 

.^*^\Jj* leend , handtastelyk is af te meeten. 

He:*iS'Mert<^ fPiilem van Béyere y Grave 
vaa Hollara en Zeekint y Heer va» 
FHeslanf en verheyder der Graeffcl^ 
van Henegouvje doen cond alk htdeny 
dat wy gbegbeven hebben ende gbeve» 
ewelieken durende onfer getrwwer Jiede 
van Haerkm om menigen trouwen dien/l^ 
die cnfer goede Juden van onfer Jiede 
votr/k onsgbedaen hebben y ende ons en^ 
de onjè naeeomeUf^en noch doen feilen ; 
een Jaermarkt binnen 01^ Jiede van 
Haerlem w^Jk: dtur ment Cruus in 
rechten fdl alk jaer op Snt iMcas a- 
vont , mit allen toebehooren » als onfe 
Jaermatcttn zyn in onfefteden. en Ion» 

f deny behoudens ons des g/eïj/cs van reeb' 
. te van tolne ende van allen anderen ver- 

valn 



1 w 



€/r KERMISSEN. - 6i 

njtdlaii ais vjy hebhen in mdert Jaer-^ 
fttüTcUn va» SUtUn en Dorpetti In otr^ 
fwuie defen brief befegelt mit ^npenfege-, 
kn gbeghevw in den Hagjbe. op ten el- 
ften daeb September m V ^aer ons Ree- 
ren MOCCLK 

Op deeze wys was niét alleen in 
het veylig komen en vertrekken der 
nytgebannenra en buyten dé f&d wöo 
nende fchuldenaaren voorzien ^ maar 
ook de gmeene rufi ^ fbiande de tyd 
Tan <]e Kerinisfe , oüder 'de byzondére 
hoede en l^cherming der Hooge Ó- 
verigheyd genomen , en daarom by 
de (i) wetten van Engeland ing6>(i)£iw 

fteld: AD DEDICATIONES , adSLS 
Synodüs , AD Capittola SIT SUMMA ^*Jli 
PAX (en wat verder) IN PAROCHIIs/** ^ 
IN QUIBUS DEDICATIONIS DIES 

OBSERVATUR. Dat in ie Kerkuy 
éingeny Kerkfoergaderingen p Kapittels 

bou' 




bóüéngéhXj^ 'vo^ïaa^è ruft zf^ .-• -^oek 
in' W^Fidirf^B-^'hhiiaar 'it^ Verjaar^ 
d^'^éri'hiw^dt^è óhdèrlmièt^v>brdt: 

ondèrtiótriëö^ ^aaróim' ' aïsctói 'Xwiaarer 
dan wel op andere gefït^ -wierdeö.- 
Welke fteurenis derKennisfe in deLa- 

(?)Cbi*'ge in ï»yo.:ïir<?«?deiïb0pl5 yM.<ie l^atya- 
•£gi^' fcHp taate,:der WdjdlelewwP 44"? aaa* 
^rt-79. (gteent : i-n i'is- F0RRo.;MBAq*Ti«'EST 

JVbfw; SBGURI9PAsyiG IMMüNlTASa UT, KON IK7 

^•^i^s- i-iuNGATUR ABSaVE^ GRAVI PE^ 

LiCTO, 



( A) ^fc ]ildPi|;^/}0riii»r(ft 
oiom een« gfodc Zool» mi' 
der iok luuiHn ium KïpituU 
hpys, gevnuUni in.vfHki 
ie Momcm v irf-idlef tegen»' 
Vf^efdigbeyd 9 zicb 2elven 
9p zekere gezette tyden^ we' 
gens bet overtreedcn derK^- 



terregel^ voor bunnen Over* 
Jleu moéen b$fcbM^en'f9^ 
alwaar. zi^^Aoh door den zei' 
ven des*vbege heftrafi f of; 
zoo als wy nog naar dat ge* 
bruyk zeggen y gekapittcM 
worden. 



GER E, Vo<r A'^. « a oi m «.Gh a kïii , 

Qp-.deezA yamittiarktm, VffOf^'M» l'if. 
emv9U!f-v^ligibeffd.m/Qfrybtifiy^ 'dat 
die süaider bet ïifgam vm em iemaon 
misdaad nkt gêftoordi mudt:;- 'ir gttié 
MdeuJÜifdenMfdi'Pmmrki brw* 

Metrji eirfiyms Bris w"i*aiici« ^e^' 
naamd viwrdi. £ynd«l^ ^<rkirdt deés' 
Beed$ 'gèftlelde ^^oclóo^* 3er" roüdböi' 

niettwtgierighéyd, het uy uyt óods- 
vruchcV'tücg vei-groot om dé'bBnaegari- 
gen te zien en by te woónen; welkeii, 
ingevolge vaA de dóbr óns (i) hier-(o zi« 
voor gemelde Wet , op het Huk der^*'"* 
cerfte Iftwydinge van eene.nieuwg^ 
bouwde Kerk , door Keyziér Jtvti- 
niaaii in 't licht gegeèvéni . door de 
Geefilykea metvéèle ihatjy moeilea 
gedaan worden. £n welken daarom met 
outfloókerie flambouwen s 'zeegevaa- 

nen) 



6^ HOLLANDSOB: MarJtten 

oea , en onder het zingen van ]o&an> 
gen by die gelegenheyd de lighaamen 
der voor het geloof geftorvene ^oed- 
getuygen, wegens der xel ver behaag 
de over\(^inning., \ op eene zeegepraa- 
lende ^ys naar de nieuw * geftichte 
Kerk bnigtèa : , ter oorzaake xy^ zoo« 
daanig^ lighaamen > welken in htm ke- 
ven tempels van den Heyligen Geefll 
geweefl; waaren , nergens beter dan 
in iumne van fleen gebouwde tempels» 
tot den dag der algemeene verry z/misfe» - 
vermeenden te konnen plaatfen ; zoo als 
(,)^iy; zeker (i) oud Schryver. aldus getuygt: 

*"■•■"• Co NVENIENTER IBI MaRTYRIBUS S E- 
PULTURA DECRETA EST , UBI MORS Do- 

MINI QtrOTIDIE CELEBRATUR. JZeCT gC" 

voeglyk is aldaar de begraafplaats voor 
de Bloedgetüygen verordend gev;orden;, 
alwaar de dood des Heer en dagelyksge-^ 
vierd wordt. Even gelyk ook nog;, 
om de daarin van tyd tot tyd vergade- 
rende ledenmaaten aldus toteene gely- 

kc 



èn KERMISSEN. 6t 

ke kloekmoedigheyd in het voorlbaa 
en welbeleeren van het Chriften ge^ 
loof opwekkende , tot het even eens 
naajaagen der reeds verkreege oniler- 
yelykheyd van <}e aldaar gepJaatile 
Kampechters 9 in tegenilelling der 
Heydenen, aan te fpooren : mids die 
de Graflleden hunner overleedene 
BJoedverwanten lang9 de openbaare 
(x) yfegen flechts en alleen bouwden j O) '^«rü 

om dus de Voorbygangeren > van dat iMin:* 
ity ook ftervelyk waaren , te herinne* ^af: <• 
ren. £n het is naat deexe aldus in de 
Kerk geplaatfte %haainen , of een ge* 
deelte.derzeiven^ dtitdic naar deezen oF ' 
genen Heyligen yals Pankras te Leydeni 
Hippolytus te Delft > iedert zyn- ge- 
naamd geworden^ en niet om dat zy 
aan de gemétde perfoonen y maar aan 
'God^'ter gedachtenisfe die zoo door« 
luchtige ledenmaaten aan zyne Kerk 
iiarleeod hadt ^ in 't begin zyn inge- 
-wyd/ Over deeze in de Kerk ge- 






/ 



^. HOI^t AND6CHE Mariien 

^aatfte Ugbaameo wierden Aniks» in* 

(0^^ gevdge (i) iet <^g^\asaiag&i weïk^ 

^7^*5; aao JohaiiQe$ gefchjed was , vérheei 

yene Craftafelfiïi gebopwd ,; . op. vfX-z 

Ifcn de Ciiriflenep ,.. ter y^rja^rioge vao 

desBioedgctuyg^s vertyek uyt deeie 

Wereld , in tegen Wng ^er HcYde- 

»en ,. iiun ï^aqhtioml halden,. Welte 

tellen 9ok den verjwpdag van Jièt 

t aöter yen ; Ihii«ï^. . i^Ipedverwantjen w 

Goe^ebeHendenj doch dopr Jboe doeo 

6— — 

neid:ub: - — 

iii. «. Jifit?^y5i4ee2;eGriUiafel?,veikeitop hap 
fïv.' ' feren ty<J ,by 4s.B.oow^gwyndtai,aQdéf 
*'^' <ien naain van Mfmren » ïyn bekood ge^ 
jtf^pr^en ; en wa^p^Rj è» jselver Pries- 
ters ^.by 't «mvsuig^ d<3r Miüb dea 
,/Utaar naderende ileod? m «Isncg melr 
j4ing maaken 9^ é Ovwbfyffels iet 

;j;i,^*>NT. Oelyk 4enÊi fiatclyite invo»- 
4^fl|; der ligiiaoaoa by het doen der 



éérfte inwydinge eeaner Kerke gefchieè 
was> zoo zyit fèdert by ^t viereft van 
het verjaarfeeft der Kerkwydioge ds 
atiaop voorfieen geplaatile lighaam of 
eeiugëa Taa der 2d ver overblyl&ls j 
ter gedfchtemaièdier eeiAeiiiToeringe^ 
jaaarljks op ecne fiaatlyke wyze weder- 
om- oangedraagea ; 't gene den voet 
tot do zoogenamde jaartykfche Fnh 
eafiën der Ketkmifieii gegeeven iieefl. 

Naat dit eerfte voorbeeld van het ih 
de Kerk plaatfen der Bloedgetuygen ^ 
2yn ook fëdert dp fighaamen van alle 
2uJke fiis/c/ioppen en andere Perfoo^ 
nen ^ welken de Kerk <ioor hun zeer 
voiorbeeldtyk en Gocbvrueiitig leevoft 
gefticht faaddea, met gdyke ftaatlyi»* 
h«yid, uyt het lelfde oogmerk in de 
Keuen gefrfaatft gewordm ; \ gsoe 
eyndelyk , by t verWüderen derKi^ 
lyke tngt: , zoo ver kwant $ dat taetk 
'ixSks eeril ato de lykea der Konio. 
gen , Vbr/leo en Frinfëa) en dianua 



«é ROLLkmsCÉÈ JilariteH 

telf aan alle andere ledenmaaten, mids 
dac zy nogthans geenszins in den ban 
der Kerke geftorvcn waiaren , zonder 
ondericheyd Iieefc toegeflaao > en 'dit 
(07«(m;weer gelegenheyd tot het (i) pl^tig- 
S2*Srflyk begraaveii aller lyken, 2Ö0 ftrydig 

Mi^or- "™^' ^' voorgaande gebruyk der Oud- 
<r<ip:2o. iieyd) gegeeven. Mids het begraaven 
ïS:de -in de ftad eeril al door de (2) Wet der 
fc|i>;//.^jj Qfelen, en daamaa doorKeyzer 
(3) ^JJ> (3) Hadrianus op zeer zwaare geldboete> 
s^cb: èn eyndelyk door de Keyzers (4) Dip- 
cT) L. c. kletiaan en Maximiniaan was verboog 
ê;S,dengeweeft. 

^ Gelyk nu, volgens het gemeene 
fpreekwoord, jim God nkt zoo ras 
ergens eene Kerkgejlicbt wordt ^ ofdf 
Duyvel beeft Vr Jlraks ook eene Kapel 
Jbyt zoo ging het ook met het. vieren 
.^er Kerkmisfen > hoe Godsvruchtig ook 
het eerflQ oogmerk geweefl was , met 
■de menichen in zoo groot getal der* 
waart te lokken. De eerfte GodsvrugC 
j^ Kerkdièxiil^Q yeraQderde 'ux 'flem-: 



jw KERMISSEN. 10 

jpèryen ^ en hei houden van maalty* 
den. Invoege men in Engeland y ab 
of de gewoone drinkwinkels niet ge« 
Moeg waaren, op de Kerkhoven zeke-r 
re hutten van groene takken , naar do 
wyze der Joodfche Loverhutten ^ heeft 
ïien toeilellen , om zich in de zelvea 
mee allerhande dranken eii fpylën op 
te vullen ; gelyk Paus Gregoor dé 
Groote (i) ons in zyne brieven aldu«(i) Gn- 
heeft achtergelaaten. Die dedicatio-^^'p^' 

NIS VILL NATALITIO SaNCTORUM MaR-^P»/: II*' 
.TYRUM, QtrORUM^ ILLIC RELIQUIiK PO- 

NüNTïTR, TABERNACULA 91B1 ciie. 

'CA' EA8DEM EcCLESlAS j QVM ZX FANI8 
. COMMUTATiE SUNT , DE RAMIS ARfiO- 

RUM FACIANT, et religiosm convi- 

VIIS SOLBMKITER CELEBRENT. Op ÜM ^ 

dag der Kerhvydmgey enapden (A) ge- 

E 3 • iaar^ 



5 (A) rrqfïfli, STïRtDAG: 

,9m dat 9y diP tegenwoordig 

keV9n alt ten g^adigedwd 

amsagen , m de wereld tm 

êék'het 'bet ligbaam verlaa- 

ffndc y mike zy te vme 



reeis 'met den geest fferüa* 
ten badden , dus ft ervende 
ifoorden Hemely volgens' de 
Kerktaalc dier eeteioe , $ls. 
GKBÓOKsfr wierden. 



pier Qwrhl^ffeh aldaar geplaatjl tfor- 
4eti y iaS zy voor zkh omtrent de ge^ 
vulde Kerken , . welkeu te voor e Af^ 
godentempels gevjeeft vmarw , zekere 
hutten vau de takkea der boomeu maa' 
liesiy en de zelven met GodstU^nJlige 
ptaaltyden vierettf Ia voege zelfeenigen 
;de .Qndericheydcne Kerkmisfèn met 
g/sea ander oogmerkliywooaden ydan in 
Jiet vertrouwen van op de zdven den 
> hefie» Jwm te 2ullen aantreifen ^ om 
^Ji met den zelven , tot 2at zyns toe9 
■Op te vullen : evèii gelyk men van et- 
f O Ce/; nen Ridder Rundjgerus by (i)zedceren 
w&rScïify^cr geboekt vindt: Miles <iyr- 

32, capu jjj,^ Elt AT NOMINE RtTNDIGERVS , SIC 

TOtlM DEDITVS VINO) ÜT OfVERSARVM 

• TILLaIrVM DEDIGArtÖWrES TANTVM4 PRO* 

>TTE«. BONA VIN^, PREQÜENTARET.^;6w 

Bidder i met naameRkndtlgerus, vuis ssoo 

Vfrzot op den wjm ^ dat by de Kerk- 

: vvy dingen van ver/cbeydene Dorpen, om 

- ^#» goeden wyu alleen ^ bymonde, Wél- 



M KËRMfSSÊ^K: ft 

tt olihebfoelykë f^€i&nt»ia *it ^ktetk 
der Feeftdagen» döot de vef keerde drift 
tan fommigeo» zoo ver gong» datmea 
tan de Poorters van Tiel lèèft) hoe zy 
waande die Feeilen niet wel, zonder 
zatgeweeft te zyn $ gévierdt te hebben « 
en waarom zy - eene gemeene beur^ 
snaakten tot het inkoopen Tan ver^ 
icheydëne dranken» gelyk mm by 
een^ tydgenootigea Si^hryver (i) al-(i).^ 
dos vindt aangeeekend. Sommo MANB^^^f' 

IL Q^: 

ALTIORI VOCE TVUVES Se&MONES 'AD»2o. 
EXCITANDU/kf KISVM ET AD VINUM IN- 

x>qciLb yvu0V9 fiMfvöcAtfovm , riio' 

TVLERITy MAGNAM APUD KOS FBai^ 
X,AUO£M. SlQiUDSM OB HOC PXCUNIAM 
SJMITIt.CONTER.UMT>. ^T..HANC PARa'M 
TAM SINGVLIS AD I.U9RA DIs;riHBUUNr- 
EX EX HIS QUOSCÜMQüE PüTUS CER« 
TIS TEMPORIBVS^ IN ANN9 CERNUNT^ ET 

IN ce;lêbrioribus festis , qva-: 

n SOLEMPNITER' EBÉlfËTATI m-' 

E 4 ' i;«« 



\ 



/» 



rt HOIXANOSCHE Mm^en 

gm %i toe om te zuypen , en wfe Han 
mettehyde)reftem^ om gelag te verwek- 
ken en bet onleerzaam graauw tot den 
wyn aan te zetten , de jebandeiykfte 
taat uytiapt , behaalt by ben den groot' 
J}en lof. Mids zy tot dat eynde geld 
gezamentlyk uytleggen , en dat op ^- 
Viin onderlitig uytzetten ; met bet welke 
%y allerbande dranken op zekere tyden 
des jaar s inkaop/efi^ om ''er zicb ^ op de 
plegtigfte Ftèfldageu , als plecbtiglyk 
zat geworden zyndoy van te bedie^ 
.Sten. 

By deeïe reeds befchreevene middef^ 
len door de GeeftJyken aangewend, om 
de rondom woonende landzaaten tot 
hét bywoonen der gevierd wordende 
Kerkwydingen' en der'zelver verjaar- 
feeften aan te wakkeren j 200 wierdt 
door de wereldlyke Overheden alles 
^arenboven nog te werk geAeld, om 
^n toeloop der vreemdelingen te ver» 

groQ: 



- /«KERMISSEN. - ft 

grooten, door het vertodnen Tan to»^ 
neeirpden; welkea door de.Retliory- 
jrers gefpéeld wierden > en , volgens 
eene-xugc tot de dichtkuncte alle O^yt* 
fche volken ièdert dé alleroudfte ty« 
den als aangeboorên, zel& beryind 
waaren. Dus weet ffien uyt de achter* 
gelaatene fchriften der (i)Roflieynen,COiw 
hoe de Duytfchers, in d»i tyd dat de- m/: £ 
zeJven noch (2; leezen noch fchry-Ji."** 
yen konden, echter dedapperfteoor-gl^ 
k^sdaaden hunner voor 't Vaderland**^* 
gefoeuvelde Helden, door het zingen S^ï-s. 
der óp rymgedddQ Bardrangen , ' die 
hen vootr Hiftori/che Jaarboeken ver- 
ftrekten i vopr 't aanvangen van een 
gevecht, tot meerder aanmoediging 
der tot den ftryd gereed zynde ben- 
den , vereeuwigden. En welke Bsrd- 
kangen tot niia het midden der twaalf- 
de eeywe in de Boekzaal (3) van het (s) Ou» 
Kloofterte-Egmond bewaard wierdeó.^^ 
pus is ook de geheele Bybel in hetL'^** 

S ïw 



74 HOLtANDSCHE ^ai^en 

faar acfathonderd zeveneoddtig > op V 
m >«»• bevel van Keyzer Lodewyk ( i ) déa 
Q^^j^ j^GodsTTuchógen > als Vorfi: deezer lan- 
tM: »«M:den , door eenen Saxer voor het aUer« 
ia& eerft in Daytiche dichtmaat vertaald 



geworden ; op dat die van zyne 

Duytfch fpreekende Onderdaanen , alt 

kennende der zelva' dichtkundige ge- 

negenheyd , dès-te gretiger zoude ge* 

l^zen worden. Om de zelfde rede 

Zyn de oude Hiftorifche Chronyken 

onzer eerde Graaven » zoo door Claas 

<&>2)«i»>( 2) Colyn ten tyde vMi Graaf Flor 

JJHirf' rents den IIÏ, als door Melis (j) Sto- 

V^'mï^^i op het eyfide van den eerilen ftam 

jMri.m der HoUsmcUche Graaven» niet alleen 

x^ in dicht befchreeven 5 maar fèdert zoo 

wel in de voornaamfle Dorpen als in 
de bemuurde ileden zekere Retbory- 
kerskameren opgnecht, oi die weder 
met verfcfaeydene voorrechten, tot 
aanmoediging ea. voortzetting der 
diditkunde 9 door de HoUandfehe Graa- 

■'• t • VCQ 



«KERMISSEN. ff 

T«a begiftigd gewordeo. : £nJheewa»« 
fen deeze .Rcthorykevskaüe» > yt^ 
tol, voor Jiet «aovangen der i^enniah 
ië , haare in dich( opgeflddis ^r^^rl^ 
4>f f>-*ag: aan de vc5a%ctege»ft€L Kar 
Hiers jaarlykfl roo^ 2fiiidcndöi, onder 
andere pryzen, ook eoo» voor ^e Kar 
jner fteklea j welfce het verft > met ds 
grOocAe ipracht • «a in iièt grootfb 
^etal van Kameigasten , om de. uytge- 
-{chreevQ kaart in dichtmaat t& Ixanir 
"w^M^rdea » op den. daar in bepaalden 
dag ter (üaatfe , alwaar het Kerm» 
w^, ^oude vcrfchynca. En waarom 
de BfuafeÜcèé JUietorykerkamcr , on- 
der den aaa4» Tan het Maiiekranske 
bekend, ia het jaar Tyftienhonderd 
tweeöocstig te Ant«fecpe , ten geta- 
Je van driehonderd en veertig (i) K*. (o 
mergwtefl,iaycdcheenen. Welken al- ^/?^. 
■Mn in jrood SLaitBozynflow^ gekleed**" ^ 
«n die kléedcren weder zeer ryklyk met 7?^ 
goad gebóQcd waarcn ; hebben^fe 

voorts 



Y6 ïlOLLAWySCH.E MMttkteit. 

voorts in Inin gevolg, bduÜTen 2e ven 
teer pi»:htig opgetooide Roaieynicbe 
ite^efwagens , nog aditenveertig ande- 
ïeiï; welken met verfcheydeoe fieraa- 
den, beelden, verbeeldfelén , en zin* 
Ifweidcen bevragt waaren. £n waar- 
om dee^e te Antwerpe gdccnne Kamer 
dan ook , mids haare zoo oogemeene 
talrykheyd en pracht , den prys be- 
-haald heeft; welke aan die Kamer bc* 
ioofd was, diezyne intreede op het 
prachtigfte doen zoude. Om nu voor het 
groot getal derKraamersenKkmergas- 
ten de noodige verblyEpjaatfon en ftaN 
lingen voor der zelver byhebbende paar- 
den ten kofte der Aad te doen vervaardi. 
gen, welken van alom, zoo tot het uyt- 
ilallen hunner koopmatifchappen , afe 
ter beantwoordinge der uytg^chree. 
vene Kaarten , in de ftad of plaatfe, 
alwaar het Kermis -was, ftonden aan te 
komen ; wierdt gemeenlyk de verzor- 
ging en toezigt daarvan door de BuT" 

gemees« 



• («KERMISSEN: ff 

gemèestérs en Gerechte dier fteden ea 
en pbatfim aaa eenige. hunner vooiv 
naamftè medeleden dor r^eertnge op- 
gedraagiea Gelyk uyt. dijt vo4;ende 
befiuyt 43 af te meecea > 't g^ne te 
Leydèn ia. 't jaar vyftienhpnderd ze^ 
yeneozeventig ^ojn^ is, alswan^ 
neer Q^ea.in die üad de eerfle jaarlyk- 
iciie Marlet, wegens haare.- gelukkige 
vorlosiii^ en ontzet, op den derdeq 
yan 'Wynmaand ftondt- te houden. 

Op buyden den eerjlen Jugusfi 1577 
hebben Burgmeesters en de Gerechte d&, 
fiad Leydea tot vordemisfe vaa de xa-^ 
ken vat 4e toecmende marct van dert 
derden Oïfyber , vm noopende de fPa- 
fenjèh^tnvinge » fcbemutferingen , ^ 
Jen , verdeliage en aetmyziage vau de 
/tallen en plaatjen tet geiyff^er Oto^i 
hffdm ende . anderfins , aebtervolgende 
de tty0gezfiiiden bilktte» ende Cbaerten, 

gjifmau^tert eiiie fomm^tferm pilts dtf 



nfn f kar jédfiaemz:'' mtnthr ff^ 
Jhtrgemeester , endf Cfjahrtchi Um* 
Tuksz: Sfbepen^ mme ailB V jselve 
tet nuefte ttre ^ük ét Jkde fontwer* 
feit, daer van aen de BoHcki ^rhaei 
U Aten. Enie ^tgjttrtt alttaef zal wtri' 
lieH beflooiiH tot etste eadi laste êefer 
fiede itt '/ werek teftelleity endt tf vugit 
ie krengen. 

My jtgettwóordicb. 

J. VAN HOUT. 

9 

• ■ • • • 

• Wat mr in diergelyke geralleii m \ 
algemeen , en in *t byzonder door de 
twee gemelde , Heeren Gèmxgtigden » 
tot het vrooilyk houdea van die eerfte 
Jaarmaiit, fis geregeld jgewordea ; ksui 
luet hètet dan uye het Pkdoutt) eo d^ 
^nn des lelf» hoofd geftelde K/MTttt 
'^urorden opgemaakt ; welke , tot het 

dooi 



éoót ómho%èBA»A Hapstnati 'sa dieft 
tyd is nytgdchreevcn. Eawavomift 
•t jiiet ondienftig oordeel iiet aelve al* 
tkr woordiyksin te hsfèa. '• 

God zynde gram i- > 

^iSr Gafamardj tn vlam; -Wtpt^ 
ummoL Eêi f eteniti ie faber -LaLai 

£Sjfu voick a&ier ; 
Hat ekk em was verivmhrti ^ 

Mtrxyn batid éfiiamy 

£» iat benam > 
Len derden in O&eber 

^Zfvegfijgt vkr 
^iff^^ dan vffUett-bunder^ 

-^ks» den daeh vander wunderbaerl^ 
'h verlésfktge endt f'mtjèt derjiadtevi 
'dutinmitènd^ van^tMèg derSpan^ 
joifde» dtur deavebtige band des At^ 
dmbtogHêUft ^efkn derdeti OSobris vyfi. 
tiaiMdÊrt tfsevenHtb^viérg^biet, to^ 

rufb* 



|o nOLLmDSCHE Marttea 

rustig gemaekt; in eewaiger, gedachte* 
mft geboudfn ende voornmenlkken bitt' 
nen der voorfibrève Jhad L^dm , met 
dankzeggingt ende aJle bebeorlihe 
vreucbden ende geoorloofde geneucbten 
wer gebracht behowt te voerden : So is't 
dat men eenenygeHkm mits defeuy ver- 

* 

witticht ende laet weten ^ dat binnen der 
voorsz: Jiede ynaer. beboorlike voorgaett' 
de tuelatiage ende hwiJliginge , opge- 
recbt ende éejlelt is een vrye JaemtarU 
van Zuvely Boter i Koes ^ Kueyeny 
Paerden i Lonten i ^óikn. Leer, en- 
de van airebande 'goeden 9 Coopnumfcha' 
pen. Waren , ende Hantmrken , ge* 
duerende eenen tyt van tbien dagen: ie 
weeteni van defjt eerfien lot den tbien» 
den der voorsz: maent Oilobris.\frelke 
J^arS eenjfgelikenvan vi^tjiite tpuh 
Uté of weun die zyn^ . van nu ende te» 
teuvfigen dagen geduerend^ ^ lOillen nuh 
gjttt gdnuyken 9 :^ide binnen .4i .voürsü 
fiadt Lgiden tfuk vrybeyt va» dkn, in 

aïlef. 



- ;*» KERMISSEN. " tt 

ttÜèt zeitrbtj/t \ conttt ' if^ideJèu ^ vmh* 
d(^en ende' tn^kpetrea » xunder dat jr« 
wtnt middefer tyt gatndffi pmetde, 
Uyvendfi . of verkeereiuk 4ten lyven if 
goeden , urn eemgfi cmk zaken, fcimi'. 
éeny of acbterweiaen-i hehmmert, be- 
zuttet of aenge^oken zal nu^e» wer^ 
den. Ende ten eymte 4ut elc een, dk tat 
vermeerderinse van de mar et , bent 
voor de iegenwoordigen eerjie reyze 
himten de voorsz:ftède gelieven znüen te 
vinden, znlkn nutzen weten bet nnder- 
Jcbeyt der dagen; zal de gemene marÜ. 
beglnaen. ende gehouden werden deitvoor" 
fibreeven eerjieny tweeden en de andere 
volgende, dagen, v Ben derden (naer dg, 
behoor ïikè Fredicatien ende daUcze^n^ 
geninde CbrifteUekfi vergaderingeder 
Kerken j als nae bebooren., zullen zym 
geyndkbt) zal de generale wapenjèbou-* 
winge en munsteringe van de Sebutterie 
ende Burgene^ aldaer werden vertoont 
ende m^ een baerk&der s^mnge üt ** 
' ^ 'f. ffbtr^ 



$X HOLLANDSCHE Markten 

jcbermuhsereiti eaweiti water ah Pt 
lande,. De» kierde» «uilen de Jpelen 
ende vertomnge» tot verbeuf^e van 
éen yegeük ter vvorfebreven mard ger 
eomen zyn\ gedaen werden. Zater da- 
ge den vyfden xal gehouden werden de 
Beejlemarü van Poerden , Ojfen » 
Kaeyen , Sebé^Uy herkenen; «ulx de 
xelve van nu veorts alle jure gehou- 
den zullen werden , Vrydage i ende 
Zaterdage naer den voorr. derden» 
Maendage ende Dynsdage den zevendem 
ttt acbtften zullen gehouden werden de 
leermarüen van allen buyden , vellen y 
ende keren y geteut ende ot^etout, ruy^ 
ge ende anders zeeme leer, bezaen, cor- 
diiaett » franeyn ., parehemyn ende alle 
luidere foorten van vellen ende leeren , 
tude dat in de pkutfe van gslike leer- 
marcty 41^ anders gehouden zoude Wer- 
den maendage na St: Lambrecht tueeo- 
mende » die ten voors: dage is verleyt 
tfide van ntf voortsaan jaarlyx gehou- 



. /» KERMISSEN %% 

d^ff iuü werden Ulkt?n ^smaendachf wur. 
den derde Oüobris. Ei^fal de atemftei 
van alle eerïih ende vroome perfonen^ 
£del <ff onedel y Ceoph^deny Burgeren 
etide anderen den Scbnut > Bto'gemtxs* 
teren ende Gerechte der voors: Jlad Ley» 
den zeer lief ende aengenaem wezen ^ 
die binnen der wors: Jlid L^en 9U9 
guet gerief van logxfeny marden t endt 
4mderfiiu zullen vmien.i x$lx de., voor? 
fcbreven «u» Zeyd^ gedenken salie* dm 
genen ^ die van de versfiewegc^ enlneitf 
meeste ende CojteUcfte waren aldaer ter 
marct tullen cmen^ elc inden zynefitf 
befibencken ende vereeren. ^tfFekxuUf 
^een den anderen iet verdemi^ endi 
behulp der mors: ftaiUJLeyden {diejkhc 
alle de wereH genuuch bekent is^. in. ba- 
re twee zware belegeringen ^ zo vele ge- 
leden beeft , ende tot het aider vyterfio 
gecmtén zynde^ tm dage voorzeyt wm- 
derbaerliken es verlqfi), op dat dk t$ . 
-meerder moebt %jn vermoert > endo be- 

F 2 zofbtï 



U HOLLANDSCHE Markiea 

èocbt y zal geVtéoen vocrts te zetgén 
tnie verwittigen 

• JAÉRMARCT TOY LEYDEN IN 
'HOLLAND , JEGENS DEN DER- 
DEN OCTOBRIS ciD D Lxxvii. 

♦ »■•••• « m ^ 

• ' » ï I 

* • Het do«i deezer wapenoeffeningen 
en fch^rmutzeeringen zoo te water als 
-te land 1 onder aiidere aangelegd en ver* 
vkfat om des te meerdere vreemdelingen^ 
tót het bywoonen dier uytgefchrecve 
' Jaatmsu^kte ) van alom in de ftad te IoIk^- 
'^kén , was de Duytfche jeugd i al van 
^de alleroudfle tyden y als aangebooren. 

(O D4 xDtts lééft men by Tacitus (i) hoe de 
^; 'jongelingen van dien krygszugtigcn 
^*- ^♦••landaardt zich tusfchen het bloot ge- 
weer onbefchroömd wierpen en geheel 
naakt) zonder geqaetft te worden zich 
met veele buygingen dps lighaams be-* 
"-woogen enfprongen. Hunne manlyke 
'jaaren bereykt hebbende , wierdt 



hen (i), in de pkats yaii den- mat^ft) isi^ 
lyken tabbaard by de Romeynen , een*J^ 
fchild en werper in de landvergade»*^ 
liagen of door eenen der Vorftèn yaa 
'c Heym of door hunne e^e Vadert v 
of eenea hunner naabeftaandftevBIoed- 
verwanten op eene ftaadyke wyze oyer- \ 
liandigd ; om met de zei ven , 4ds ntn 
niet meer voor enkde ledea des htiys- 
gezins , maar van den Ststtt ioejf ^ï 
houden wordende > dien met eene oa»: 
-verfehrokte dappetheyd y tegiDr allel 
aanvallen van bayten te befchénnen.; 
Om welke d2q>perheyd te meereriaaa 
te moedigen niet weynig hielp ,: dat . 
in die tyden de benden, by 't ontftwQf 
van eenen kryg , geenszins door. ( %\^^ y^ 
eene wyd van een verfpreyde werving*^*^ 
van alom , maar by opbod » nidt al^Genu: 
leen uyt het zelfde Heym- en C©-'^'"* 
hucht, nmar uyt het zdfde huy^e^ 
zin byeengetrokken . wierden. Deés 
opbod ten kryg, onder den naam vaa 
'HttTvaarten federt bekend , is niet 

F 3 alleen 



fcfae&l^Qiuiigea ^aTatideaieerftea iUs 

Cw^ra fiani JBUiir .ogtk , naar . het 
'ï)ttytfcbe Keyïïrryk verkiesbaar, ge- 

^Qr$Kso . Mra9 » . eodiec ; die der HoUaod- 
rt)LiMffciie.(i) Graavën Ju^r.te land in g^. 
Jljjjc^ br^yk vgebleevai. . Zolks. daardopr 
V^' niet aUeen een voet 200 tot " het 
fg: 3. lUchtfin deir Doéledi in de fted«P > en-. 

het <qp«!echtai deir yogelftaaken zoa 
. aldaar als in de Dompen van het platte 

land > maar ook Itót houden van zeer- 

prachtige Reofpelen > ïoo in als bny ten; 
(,) Grfi; het. land gegeeven is; volgens (2) ze- 
2^'j^.kec muw ontwerp, 't gene reeds in 't 
fM uar- Negenhonderd drieëndertig) naa 

4$ Hunnen tot op -.de Kaften van de 

r "^ Ani-^ 3 ^ Noordzee , om. de ongeoefiend* 
Syiv. heyd van 's lands opóntboodene land- 
^^: zaaten» <>nder 't roaaken van de aller- 
J^^Jj -fijirikkelyklle vetwoestingen waarea 
doorgedrongea ) door Keyzer Henrik 
^n I was opgefteld : op dat de op» 

ont- 



f» KERMISS^U ^ 

ontboodeoe Ridders uc^ met den Speer» 
deSchJldboortigen met het Schild- en 't 
Sbgzwaard , oi de verdere gemeente 
net de Hand" en Voetboog in den vree* 
destyd «effenende by het ontihan des 
krygs en het bywoonen der aangekon- 
digde Heerraarten t^ea den aanvul- 
lenden vyandj m*t wel behandelen van 
allerhande krygsgeweer, zouden ervaa- 
ren en afgerecht weezen. Met dit 
oogmerk zyn zoo vede Renden, 
mids zulks ( i ) anders om hunne ge- CO OoUr 
vaarlykheyd niet gefchieden mogt,S*Ji«; 

door de ondericheydene Hollandfche 4^/"'* 
Graaven zoo in ( 2 ) het land gehou. ^J- 
den , als buyten het land ^3) byge-/»^ff.' 
woond: voorts nóg zoo veele Scherm- W^^ 
zaaien voor de Schüdboortigen opge-S^'^r* 
recht , en eyndelyk zoo veele voor- ^^'ff* 
rechten (4) aan de onderfcheydene/w^.-ur. 
Doelen der ftedenjdoor 's lands Graa-a>&. 
ven niet alleen verleend ,, maar ookjjl.^^ 
der 2el ver Poorteren zelfs door het aan-^»A^f^ 



$1 HOLLANDSCHE 'Markten 

^wakkerende v^prbe^ld' hanaefr Gna.^ 

: vèn , met naar .het .Witj endden Vogel 

.2iOoau alsdan Ce^}i.tet§n ,, hier (;e land 

aangemoedigd gew^ordeiL Dus lieefi: 

;Hertog Wül?m^ van Beijere, Graaf va» 

.Holland, in Jiet b^in der vyfciende 

ceuwe zichcüet yej-onwiaardigd , om, 

naar liet yoorbeeld der gemeente van 

's Graavenhaage , in de Doelen dier. 

plaatfe op Pinxteravond met. den 

Voetboog naar den Papegay te fchie- 

ten; als uyt de (r) rekeninge van dee- 

van zes Graaven Schatmeester is op te 

i^ngfê- maaken ; mids men in de zelve , by 't 

^^ melden xy fier uytgaave 3 aldus vindt 

2406. to» aangetekend : item up ten Pinxsterètt 

3408. ^^^^ hetaüti die myn lieve Heer des a^ 

ƒ»;: 128. iooras indeLoeïe verfcbotenbadde. XIX 

jy. gr: item Brandekjn (A) Tortpdra- 

ger 



(A) Tort'js is.ccn fak- 
Jkel, toorts of flambouw; 
en betekent diensvolgens 



Tmt^S' of FUmbmwdiraa 



RICA DE ErP , IN AlfAL: 

Anth: Matth; tom: I 
fAo: 186. Dat Kyra fal 



hierboven eeneh FMel» c$ck mede brengben puoee 



tertyfent elcx vm viif 
pm was. 



! O KERMISSEN. tp 

■^er gegeven omè&uten voirminen Heve 
Heer mede te eopen , dair bi dk Papé' 
gay mede fcbieten Jmtde. XII Jy. gr: 
Dit is 't minft : Vrou Jakoba zelve y 
«enige- naagelaate Dochter van deezen 
-Graaf, naa haars Vaders overlyden 
In 't bezit van Holland, Zeeland en 
des zelfó verdere achtergelaatene Staa- 
ten ak Erfleenvolgfter (i) zynde op^(i) Gnè 
gevoïgd, heeft het zich , onaangezien f,Svff 
zy van da Vrouwlyke Kunne' -was ,?^' 
'daarom geenszins tot oneer gerdiend, 
om , naar 't voorbeeld van haaren Va- 
der, in 't jaar Veertienhonderd achten- • * 
twintig, nevens de Voetboogfchutters 
der /lede (2) Goes, naar den aldaar op C2)«fe- 
cene hooge ilaak geftclden Vogel te/cir.o«i 
fchieten-, en het geluk hebbende, heti'^ST/} 
'Zy door eygp afgerechtheyd in h&the-^'^f'^ 
handelen van den Voetboog, het zy 
by geval, den zei ven j onder de toe- 
juyging aller omilaanderen te vellen, 
ter ^uwiger gedachtenisfe van zoo 
zonderling -voorval^ kpnoeo goedvin- 

F s dea 



fó UOLLANDSCEE JUatiteH 

■ 

den om de Foorten der vomrgesidcie 
Aad met denvrydom (i) der haar coe- 
(0 bdiQorende Vlastienden te befcfaenkea. 
herk Ba^ Hocwel dit khittm naar dea Vo- 
ll^ia^^' gel om Koning tq worden » of naaf 
*3g;672.1iet Wit in de Doelen om den daarop- 
ƒ«ƒ££ƒ- geftelden prys te bekomen , gemeeni- 
%^i,: lyk by het houden der jaarlykfche Ker- 
^^^^^•misfen, ter vermeerderinge der alge- 
meene vreugde gefchiedde^ zoo is .'t 
echter zeker » wat de hiervoor^mel- 
(i) Zie de (^) algemeene WapenfchouWi, 
jb^T't!* Monstering ,^ en Schermutfeering der 
*» 8u Leydfche Schutterye,in het jaar Vyftien- 
honderd zevenenzeventig in die ftad 
gehouden aanbelangt ^ dat zulks geens- 
zins noch van de voorgemelde Hand* 
noch Voetboogfchutters y maar alleen 
van zoodanige gewapende Burgers 
(3) Pbs. moet verftaan worden > welken de uyt- 
^1 ^^'^gevonde ( 3 ) ponder busfin behandel- 
/rrfertienden > cn aldus genaamd wierden 
\^Tnt naar Jiet Donderend gebalder van 
i^^^^y^het Buskruyd; 't gene daarom zelf 
'103. ' . toea 



inrXEKMlSSEH.. >i: 

toen ook ( I ) Doaderiruyd genamdCO '>«- 
-wien&) en ten tyde van Keyzer KariMf^ 
iel den IV omtrent het jaar Dertien-{'^£jJ^ 
Aondetd vierenzeventig in Duydch-'*°* 
iand , door eenen Monik BartboIdMey 
Zchwart , van Zwavel , Salpeter en^] ^^ al* 
Houtskool ^t atlereerft zoude gemaakt^;; /[. 
en gevallig uytgevond^n ifyn. Hoé79' 
het zy , dit zoo verfliadeiid moordgei 
we^ is aanftónd^door geheel Europa en* 
bygevolge . ook in Holland eerlang 
ibodanig in gdsntyk geraakt , ddt , 
ftraks voor des %€& behandelaars ook 
zdcere oel^plaatfen, onder den naam 
van ( 2 ) Koivenkrs Doelen in alle fle-(t) Cm- 
den zyn opgierediten deezen wederom ^j^. 
dus alie^ genaamd geworden naar de^«. 
Koiven j welken achter de loopen , om/>'- ^4. 
de zelvenT)y het atichieten met. meer* A/cfir; 
er gemak tegens de borft te plaatfen,S|^ta« 
gehecht waaren. >ff:3o«. 

Gelyk nu door het invoeren derGe- 
loo^rvorminge de voorbefchreeve** 
ne Afiaaten en pmmegaagen der 

Roomfch- 



pï^ HOLLANDSCHE:ifoFi/^« ^ 

Roomfch^^iciden y 2^00 '^2yn. ook- de: 
ondedcheydene behandedingen zoo der- 
Handr als Voetboogeo hier te femd. 
aleags verwaarloosd y d^ ook; te met; 
vervallen 3 en eyndeiyk als omlutgehe^^ 
afgefchafc gev^orden.. lovoege het 
eyodelyk de Scbuttery der voorgemel-. 
de Handbusfen was y welke federt by 
het houden der KermisTen» tot nog om- 
trent , of op het eynde der voorgaande 
eeuwe ) m«t ; zoo groote pracht vaa 
Pluymen ^ zilvëre Helmen 9 netbe- 
werkte Beukelaars :, goude en zilyere 
Slul jers 9 prachtig geboorde kleeden 5 
en andere iierlyke uy trustingen optrok, 
en dus langs de voornaamfle ilraaten 
voorttrekkende nu gezamelyk» dan 
weer roet enkele geleden vuurgeeyen-. 
de y ter verwonderinge en aanwakke« 
ringe der toegevloeide Vreemdelingen, 
hunne afgereclitheyd in dat geweer te 
behandelen, onder het aanmoedigend 
opzigt hunner Overheden , jaarlyks 
veitoonde. Mids di^ , bv 't ontftaan 

eens 



fti KEItMI^SïlN. 9t 

ccns-krygs igeen gering: YOórdeel "van 
deeze welgsoeffende Schutterye haarer 
Burgereqi» 'i&lP. béi^vwfia der plaadëa 
en (iede^. tegen deq vyand., crok. Ger 
iyk ki ^t b^n 4^ Burg^lyke oorio-. 
gen tegep den Spanjaard in hec kloek- 
pioe4igyerdieedigenva9:(i)Haarlcmj(i) 5; . 

AlkpiMMf/(2) > Leyden (3)-ep andere.^JI?; 
aai]gevp<?hte»e JMen vanlfplland ge-g^,;^ 
bleeken 'i&. En waarom^ipei^^zoo opM^iss* 
het betaamlyk fcbieiien idaar den Vogel, (a) : 
als het gereg^ optrekkm der Schutte- ^^^^ 
ryeten tyde der iaarlykfchsl^enirisièn,^]^! 
in de. onderfcheydene fteden . van UoUSfickfoi: 
3and ook onderfcheydGat (4.) keuren 33^' "* 
icn wett^ van tyd tot tyd heeft iienJJi^' 
in het licht zeeven. *</«^ 

. By het toeneemen van het vermoo- dm pagi 
gen der laatere Graaven vari Holland jJA^jj^a. 
heeft men eyndelyk ook den kryg door Jl^^, 
.de zelven met meereren naadruk ziensmM* 
.voerenden des al, llaande de regeering ^*** 
der HollandicheGraaven uyt het Beijer* 
&he£[uys9Qnaaiigezien der zei ver jaar- 

lyk- 



^ HOLLANDSCHE 

co Pbs. lykfche inkomikn ^maaf ( i ) omtrenb 
j;j^/i"2Hondêi«diftiyzend guldens io dien tyd 
^ J^ Beliepen, voor vyf fx) Grootea *s daag» 
Ï406 tfl» verfcheydene knechten -tot feet voeren» 

19 Mey , ' ^ j- «i 

J408 /«/.aer wapenen m dienft neemen: ^lyk- 
JS P6/. "y' .^^ gehoude rèkenihg dier tydea 
««J" ^^blykt ; mids in de^ zelve eensdeels het 
im'\ ( 3 ) geld tot het bét^akn /vJln zoo- 
.^tiSttt daanige-in dienft genoome manfchap 
'9**^,. verantwoord,- andersdeels ook in dd 
77- zelve gemeld wordt , hoe de Lpop- 
^z>«^ plaats , tot het doen van zoodaanlge 
^^ wervinge , ten tyde van Hertog Willem 
i Haart vanBeijérè Vader van Vrouw Takoba, ia 
i^fi/ky ' (4) ^Graavenhaage is betekend geweeft. 
JS/Jf 2n hoewel de zulken zich diensvol- 
J- 5Jjj gens grovelyk vergisfen, welken fl;aan> 
*«jD«rpde houden dat zoodaanige volkwer- 
'teridM ving 't eerft door Karel den Stouten » 
iiS'm Hertog van Bourgonje, zoude ayn in 
39Méy gebruyk gebragt, zoo is 't echter ze^ 
164. ker dat aan de Inwoonders van Hol- 
land % door het meer en jneer aanneem 
neQ van zoodanige ten kryg gehuurde 

knech* 



en KERMISSEN. pf 

kneditM 9 • toen eehe vry grootere \ 
Ichaade is to^ebragt geworden , dan 
xyitt alle ^le voorgaande oorlogen , 2elfi 
te veld trekkende > geleeden hadden , 
door het éuiom verzwaaren der belas* 
tingen, welken zoo<^ de eetwaarenals 
vafte goeda-en gdegd wierden , om dus 
de noodige geldoa tot het betaalen van 
2X)o vede op zwaare foldy dienende 
krygskechten te vinden : mids ieder 
<i) Hopman toen al eene gulden , en (i) pj,. 
iemand van hoogeren rang eens 200 j^.^ 
veel *s daags trok. i Mum 

Zulks als het gebruyk van zoodani- IgM^ 
ge voor geld geworvene krygsbenden }}?'^* 
cyndelyk indiervoege grond won, dat 
men deezé huurlingen en geene anderen 
in den vreedestyd ter bezettinge in 
de ftcden hieldt , en by 't ontftaan des 
krygs de zelven ook tegen den vyand 
alleen in het veld bragt, is het voor- 
heen zoo hoog gefchat geweeft zynde 
krygsfteunfel der Bur^erlyke Schutte- 
rye te met zopdanig fejfcrtjp achting 



^ HÖLLANDSCHE Marken enz. 

a^enomen, en verminderd, xktaand<? 
%€iwt nu alleen des nachts de 'wacht 
pp deRaadhuyzcn derfteden-, het doen. 
alsdaa der geWoonlyke ronden langs 
de ftraaten $ en , by 'c ontftaaii van 
brand) het. bezetcen der' naastgele-^ 
gjBne wyken is toevertrouwd geblee^ 
ven ; en diens\roIgens het ftaatlyk op- 
trekken der Burgerlyke Schutterye, 
by het vieren der jaarlyfcfche Kermis- 
fen , als geheel oanut , te gevaarlyk en 
koftbaar voor de anders genoeg be- 
zwaard 2ynde gemeente , in 't gfcheel 
afgefchaft geworden. In voege de te- 
genwoordige Kermisfen daarom in HoL 
' land thans te tyd genoegzaam maar al^ 
leen bellaan, eensdeels in het even vry 
uytventen van allerhande koopwaaren 
zoo door de üyt- als Inlanderen ^ an- 
j^ersdeels in het toelaaten van Marrio* 
netten, Quakzalvers, Kroeg- en Koor- 
dendanzers , midsgaders verfcheydena 
Tooneel- en Dobbelfpeelen. 

< 

E- Y ^ D E. 






fiÊSCMRVVlNÖ 



b É R 



A L O tJ D È 




VA» 



H O L L A N Dl 



GEKSTE DEEL; 



1 



» ^ 



f -. 



u. 






» # 



■»— . 



« '«1 /'T 



HOE EN DOOR WIE 

BATAVIEREN 

UYTGEROOID; 

£n op welkt vyzederaherLJXDSAt 

FRANSCHE KONINGEN 

VEROVERD 2YN; 

Midsgadcrs de aloode aldaar iugeroctde 
Regoerii^wys dier 

VORSTEN, 

P'oor ma vtrr» dit illtt»fttnvttt$tverfehtyitM 

Uéitrc ithrmyktn inHOLLjiND 

gegeeven bttft } 

■ fi£SCU&E£VEir DOOA 

M». GERARD van LOON. 



TE lElD EX. 
Bf PI ET ER vASDï» EYEJ 
M. DCC XLIV, 



L l 



f y} ^ 



r 



f * 



^r ' ■ 



[ • 



t"i \ 



I ' 



n . 









f • 



I , 



^ wW 



< 1 ' . • 



J ».'. 



< / 



VOORBERICHT. 




Ls men aan den cenen 
kant in acht neemt, 
tot welken tof> yan 
volmaaktheyd -de ons 
vreemd zynde gefchiedenifren der 
Grieken , Komeynen en andere 
oude volken niet alleen door ge- 
heel Europa in 't algemeen , maar 
zelf hier te land in 't byzonder 
fèdert twee eeuwen herwaart , door 
het uytgeeven veeier geleerde 
(chriften zyn opgiehelderd , en dat 
men daar. tegen aan den. anderen 
kant bemerkt mét hoegroote ach» 
. tdoosheyd "s lands eyge' gefchie' 
denilTen op eene geheel- onbegry^ 
pdyke wyae verwaarloosd', en ge- 
volglyk de waar& herkvmft - vaa 

* 3 de 



VOORBERICHT. 

de daarayt vooityloeijende ge-^ 
woonten .ea oude gebruykea aaa 
ons weer geooegzaam in 't ge- 
heel oi^kciidgewQrdeo 2y n , sóo 
inoet ieder, wien de ophelderitrg 
der oude Vaderland(che Hiftoriëa 
faci: nunfte- ter harte- gaat, 
xnsea oÉLvecaocwoordelyk 
waagec^g door Tervwdering aU 



Mr-»- n 



M ^•. • 



t • . ' 




• lader loennr^ iode^.podit) ea 
lalfit OEOiibdcr rede, on de dappere 
Qodbgsdaadetk dbr hier te haxd 

hebbende Batavieren, 
kittidt zich ter x)oraiaake de 
ti^<eaw<x>rdige HoHanders, byal-i 
dtorvy.al niet tso ikk> i?Q(emrach«> 
tigfc irolkca^afftannnsa , daa ten 
sunAfi nc^ «iat hefaanide eyiand 
i^an» bewQOQca , 't gene óee*» 
9^- vydhenaemde fittaviercn , ta 
h^dHa,aflringe hunner hoogget 
ighitte vryheyd i c^eolyk door 

de 



VQORIïBRrCHT. 

de wapenen t^gen liet «kun. i 
éacht vermoo^en der Komij 
too manmoedig voorheen, 
/chermd , en daardoor weer 
nea aldus nog grooter geworden 
oorlogsroem in de hiftdrachmiftea 
hunner aanTechtéren ttifk vef*- 
ceowigd hebben. Vervolgens wdl 
verre van den draad dier xooprytf. 
lyk begonne hiftoriê , naar éetk 
loop van de daarop inmiddèU 
volgende tyden , naa te gaan f tik 
des op eene befaoorlyke wyse nyt 
tevorfên, wat van zoo roemracb* 
tige Batavieren eyndelyk g^woy* 
den is ; welke ftaatsvcrandf riageii 
der zelver landen fedeit kcmneii 
ondergaan hebben y cndesofdiei 
by het verloop van'tyd, maêoot 
de Saxers y Vriezen en wd voor» 
naamlyk door de firanken, als 
wier vermoogen fêdert xóo groot 
it. 't OMftgdtgè Galia ge««i^ 
i&, overbetro zyn geworden-: aioö 

* 4 doedt 



VOORBERICHT. 

^oedt inea gèmeeniyk eene overn 

fbppiog vaa verfclieydeiie eea-. 

wen , op eea eakel doch. scheel 

pnwaar . voorgeeven ran oat in 

dien wyd overgefiaagen tufTcheivw 

tyd 'iniets aanmerkenswaard^g ^ de 

mfton onzes Lands aangaatkiiey 

in ' de achtergeUatene k^hriften 

«ter. ondhejrd gevonden wordt» 

Dierhaive daarop i plocslyk do 

Hiftóri der Vriefche Graavea 

hier te knd aanvangende, klaagt 

men niet alleen wegens de aldus 

zelf veroorzaakte dayfterheyd in 

opzrgte van de eerde her-f 

konm onzer> Oraaven , maar op 

die Yobi^ewende dayfterheyd te 

ftóiütmoediger voortflappende , 

pefliaat men de regeeringgeftal-^ 

tfc. dier Graaven, eensdeels naas 

dtf ,der hier. te land gewoond 

hebbende Batavieren , andersdeek 

naar de federt aldaar ingevoerde 

Sta^sttlche rcgeeting, even als of 



VOOR BE RICHT. 

die beydcQ aldaar altyd beftaa-r 
dig gcweeft waaren , volgens 
de ïick zdven op dien leeft ge- 
vormde denkbeelden te befchry- 
vcn. 

Deezen doolweg aldus willens 
2ynde ingeflaagen nondt men at- 
les voor verdicht, 't gene met 
d^ze zelf uytgedachte regeering- 
wyze ftrydt. . Znlks als men , by 
voorbeeld, in de oude Chrony- 
ken gemeld vindt, hoe deDuyt- 
fche Keyzers en Hertogen van 
Nederlotteringe hunne wapenen 
tegen de Graaven van Holland 
gekeerd hadden , ter oorzaake 
de zelven de fterkte Doertrecht 
dichtende van de voorbyvaaren- 
de fchèepcn tol vorderden,- zoo 
wordt zulk beftaan der Graavea 
als wettig , ter oorzaake d^e 

ftichtingf c^ ï^nnnen eygen grpnd 
gefctdca was ; en dat der andere 

• * y Vor- 



VOORBERICHT. 

Vorftea integeadeel als eene vol'* 
flaage geweldenary ixytgekreeteti« 
VcmetteQ de HolUndfche Graa-* 
ven niet eerer dan oaa Eet mid» 
den der twaalfde eeuwe huQ> 
Graafïchap van dcDuytfchcKey-; 
zeren te leen j • dan . gefchiedt 
zulks , niet om dat omtrent Meo. 
tyd eerft ket voile leenrecht 
zynen aapyang' genomen heeft ^ 
maar om dat de Graaven hua 
Graa^hap^ tegen het goeddun* 
ken van 's Lands Staaten aan de 
Keyzers zouden hebben afge-» 
ftaan , om vervolgens het zelve 
weer van de Vorften te leen ont* 
fangende , zich zelven , door het 
magtig rugfteunlèl dier Keyzdr 
ren , tegen het benyd wordende 
oppergezag der Staaten te handr 
haaven. De zoohier alsdaar ont« 
dekte voorrephtsbrievcn , door 
de laatere Graaven aan hunne 
trouw gediend hebbende ottderf 

daa- 



^y: o o H B E R I C H T. 

daan en vaa wd tot tyd verleend , 
SEyn de. in gcfchriit gebragte hul- 
densvoofwaarden hunner eerfle 
aanftellrage door de Ridders , £e* 
delen en ^eden , en dat ^e\£ in 
eenen tyd eerft maar woordlyks 
ontworpen ea fêdert door 't ge- 
broyk alleen' onderhouden , als 
'•tr nog gëeoe fteden in het 
thans geiiaasnde'Holland gevon- 
den wierden. Vindt men eenige 
Graaiyke verbonden , met de 
GebcNBrvarften aangegaan , en die 
«reder 'door zeer veelen van 
^ Lands- Ridderen en Knaapen 
ondertekend, dat was, om dat 
de zei ven , zonder de goedkeu* 
rmg dkr Scaaten ander; van gee-* 
tie kracbt zonden geweeft zyn. 
De Graaflyke goederen zouden 
onbeheerde' Landen geweeft, en 
die weer door de Staateh aan de 
Graiven tot onderhoud afgeftaan , 
even als vieeten der zelven weer 

aan 



VOORBERICHT. 

aan de Eedelieden te leen fè- 
dert gegeeven zya , *t gene 
den cerften voet tot zoo veele 
leenrocrige Heerlykheden hier te 
land zoude geseevca hebben. 
Even gelyk ook meer andete 
diergelyke verkeerde uytleggin-» 
gen in opzigte van veelvmcuge 
andere voorkomende zaaken. 
En wat volgt nyt alle deeze zoo 
(choon uytgedachte verdraaijin-* 
gen? Immers niets anders dan 
dat der zelver daaruyt noodwen-* 
dig voortvloeijende en tegen den 
anderen aanloopende ftrydighe* 
den eenen er vaaren X<eezer ftraks 
«Is met de hand aanwyzen , dat 
zy haare waare herkonu); aan het 
verfchillende begrip haarer t« 
boek (belleren alleen verfchuld ^ 
en des de yverige naavorfchers 
onzer aloude Vaderlandfche ge-i 
ichiedenilTen verpligt zyn het hen 
daartoe noodig zynde licht 9a9 

: dQ 



VOORRERIGHT. 

de ons nog achtergelaatene fchrilf 
teb dier OTergeffaagcne eeaweü 
te ontfteekea. ■ 

* 

Hoevel dit aa&gepreease onder*' 
zoek , mids zulks ;door niemand 
kan in twyfel getrokken worden^ 
diensrolgens aan den eenen kant 
de zekente en des ook. de vey- 
ligfte Veg is , om achter de 
waarheyd der oude gefchiedenis' 
ièn onzes Lands te raaken > zoo 
vindt zich een rechtfchape Naa-* 
Ipeorer der aloude Vaderiandfche 
Hiftoriën aan den anderen kant 
tot hst doen dier aangepreeze 
naavorfingedaarenboTen nog door 
verlcheydene tivtdrukkingen aan- 

fefpoord ; welke zoóhier alsdaar 
y de oudfte Hiftorifcfaryveren 
onzer eerfte. HoUandiche Graa-' 
ven gevonden worden. Want 
als, by voorbeeld. Klaas Kolyn 
in zyne overdeftige Kymchronyk 

zyne 



VOORBBKICHX 

«yne .opgcraite Tclwoadcring tJs 
kenaaa '^eeresnit yan dat di 
Vorsten van VRjufk&Yic iust 
TE Land het hoogbestier der 

KE6EERINGE |N HANdfiN! .ffADUeN ^ 

aldus fchi^rit : . . 




ui,n,)'i m%i 4 AïU 'm n\'m' ^0lt 





OCFp 

Dat Dar Vorsten 

liiotitKtt 

Van' FRENKERiaa . hier tt 

Landen 
Haddcn . 't hösgustxer is 

handen» 



Zoo moet doesse 200 f oodfoof 

ftige verklaaring raa éenen zoo 

oaaea en setroawen Ghronykr' 

fchryrer alen oprechtca Ikf- 

hebber der Vaderlandi(che ge- 

fchiedenïffea diensvolgens taat- 

zetten, om uyt de ovecgebteeydie 

(chiiftea da Gai&ejé^,zoo ye<l 

'hem 



VOORBERICHT. 

hem immer doenlyk ïs , eerft 
"de wy$ naa te ipeurcn , op wel- 
Jce door de iroornoeiiHie Franicke 
Koningea dat hoogbcftier der 
regccrmge hier te Land eerft in 
banden zoude yerkreegen zyn, 
en zulks naar Yereyfck ontdekt 
iicbbende^ vervolgens de regee- 
ringgeftalte naagaan, welke al- 
daar door die Vorften is inge- 
voerd. Dit is 't minft : hy dient 
voorde nog acht ^e geeven of dee- 
ze aldus ingevoerde regeeringwys 
dier Fran/che Koningen , by het 
ophouden van der zdver regee^ 
Jinge hier te Land , door de 
puyriche Keorkeyzcrea fedeit 
.niet is veranderd gewonden, naa 
die zich van de Hoc^e Oppcr- 
magt over Holland iedert had- 
den meeftcr gemaakt ,• 200 als 
Melis Stok^i ™et deeze uytdnik- 
kelyfce voorden beveftigt , da? 

iict tkan* gcaaamde HoU^pd nog 
j'. lan- 



VööR:6Èkicrit; 

atigeQ tyd naa Keyzèr Karel dcü 
<3i:ódtëQ-iaa het Duytfché Ryk 
is onderworpen ge^i'eéft ) mid* 
hy aldus icnryft.' 







u : 



Èn noch altoé waren si ble- 
ven , " ■ 

AlMANGIEN ÖNDERDAÖi; 

* 

Echter is eene zoódaanige naa- 
Vorfing tot onze - onuytwisbaaré 
fchanoe door icmaild , de oude 
Hiiftoriën oiizés Lands befchry- 
Vende , tot nógtoe Hooit naai: 
vereyféh gcfchiéd j even als of 
deeze eene en andere zoo uyt- 
drukkelyke getüygenis geène de 
minfte betrekking tot de oude 
regeeringgeftalte onzes Land$ 
had(kti« - En waar uyt fpmyt 

doch 



voorbericht: 

doch eenc 200 groote oüverfchil-» 
lige ongcvoeligheyd in opzigte 
van den ouden ïlaat onzes Va-* 
derlands gedunrende den OTer- 
geAaagen toffchentyd ? Immers ^ 
zoo als liet my toefchynt y uyt 
geene andere beweegreden dan 
uyt eene opgevatte vreeze van 
2ulks doende dan in die aange^ 
preezene fchriften der ondheyd 
miiTchien zoodaanige zaaken , 
tegen hunnen wen(ch en begeer* 
te 9 te zullen ontdekken j \irelw 
ken het kittelend denkbeeld der 
hiervoor zoo hooggeroemde Ba- 
tavifche vryheyd niet alleen zou-« 
den verminderen , maar zelf de 
tot nogtoe ingebeelde beftandig* 
heyd van dier volken rcgcering- 
wyze tot op deeze tyden toe 
rechtsdraads tegenfpreeken en 
diensvolgens de grove verfiering 
dier zoo fchrandcr opgeftelde Ba- 
tavÜche Repnbliek aan ieder niet 

*♦ alleen 



yÖORB JE RICHT, 

alleen ootdekken , maar het fê^ 
dert. daarop gevdtigde gebouw 
zoo veekr misleyde fchry veren 
geheel over hoop fmyten , ja 
alle die. hoe fierlyk opgeftelde 
befchryviogea als enkele uytge* 
dachte herfènfchimmen , alleea 
ia 't eerft geteeld , fêdert opge- 
queekt en tot nog toe ftaande ge- 
houden door eene te onbczonne 
drift yoor de thans yerkreege 
vryheyd , alom bdachgelyk en 
te fchande maakoi. Het is ze- 
ker , even gelyk het daarom ook 
door iederen rechtaarden Vader- 
lander moet erkend worden, dat & 
althans verkreegerryheyd derVer- 
eenigde Geweften het dierbaarfte 
kleynood is , 't gene een inwoon- 
er dier Landen in dit. leeven naar 
het lighaam bezit, diensvolgens 
dat de zelve nooit hoog genoeg kan* 
gewaardeerd , ea des ook alles 
Toor de handhaaving van eene 

zoo 



r 

!tbo dier verktcést fchat <&ëüt tft 
in de weegfchaal gefteld te wot- 
den. Echter vordert deeze hiiaré 
hooge "waarde daarom niet dat 
het gemeen door yetdichtfelen > 
t>tn de zelve te onderfchraagen > 
moet om den tüyn gelcyd, ett 
de waarheyd der oude Hiuort?n> 
door de zelVc met cerlé ^olk vaft 
zelf uytgevöndene verfierlèlen tfi 
overdekken , dus voor het oog 
der beminnaareii onzer aloude 
efchiedeniflen vérdüyfterd wor- 
len. De waarheyd is te eédei 
om dus misbrüykt te Wotdeöj 
ja zy heeft geenc ledeü > welkett. 
zy uyt fchaamte behoeft te dek-" 
ken , en waarom zy fteeds naakt 
en donder eenige bekleedfelea 
dooir het bh'adé heydenddM 
Voorheen is verbeeld gewordeA. 
£n genomen eens dat wy ^ üyc 
deeze te onbezoüne drilt voof 
ée tha&s vètkreege tryhcyd , Ó^ 



T o o R B E R I C H T; 

ona^ngezien toeleyden pm alle de 
aan de zelve niet gnnftig zyn- 
de gefchiedeoifïèn , welken by de 
oude fchryvers van dien over- 
geflaagen tulTchentyd gevonden 
worden , voor ons eygene oogen, 
zoo veel mogelyk was , te ver- 
bergen ; wat Kan tog anders uy t 
een zoo verkeerd en ongerymd 
wangedrag voortvlodjen , dan 
dat wy ons , tegen de waar- 
heyd , met de beftandigheyd dier 
gewaande Batavifche Republiek 
vleijende, onzen landaarclt, zoo 
beroemd anders door het ophel- 
deren der ons vreemd zynde Hi- 
ftoriën , by alle zoodaanige ge- 
buurvolken , welken , door net 
yverig naafpeuren der oude fchry- 
vers van het tegendeel overtuygd 
zyn , met rechr belachgelyk , en 
dus aan zulk eenen gelyk maa- 
ken, -van wien zeker geleerd 
ItaUaanfch Schryver, in zyne 

Staat- 



voorbericht; 

Staatkundige (chryfzaal verhaalt; 
dat hy, hebbeade eene Mugge 
met den aars doodgekaeepcn , 
van dit zyn bedreeve heldenftuk 
eeae fchildery liet maaken , om 
de zelve , als was 't tot meerer 
aanwas zyoer faame > buyten 
de deur voor ieder ten toon te 
hangen. Beft is het dan onze 
nooit hooggenoeg geachte Vry- 
heyd niet door verfierfêlen , maat 
door de zelfde fpaarzaamheyd , 
de zelfde eendragt , de zelfde 
wap^en en heldenmoed , door 
welken een zoo dierbaare . fchat 
voorheen verkreqgen is , in het 
irervolg van tyd . Jxaainde te hou- 
den. ■ Hierom wordt zy op het 
geld van 's Lands Staaten door 
eenen Hoed , . ruftende op het 
punt eeaer fpeere verbeeld ; wel- 
ke hoed , gelyk aan alle öud- 
heydkundigen bekend is , niet 
min altyd het waarachtig zinoe- 

♦ ♦.3 beeld 



V/ 



TOQRBEillCHT. 

lecld der voorheen ondejrworpcsn 
[eveeft zynde dienftbaarheyd , 

jun der federt zoo. dier ifc;rki:ce-» 

ge yryheyd gewccft isv 

Niemand beige zich dierhalvo 
^ ik in dit Eerfte Deeltje, tot 
eenen yaften grondilas der vol- 
gende , de. waare gefchiedemÜcn 
on^es lands , gednarende dien 
^eeds overgeftaagen tufifchentyd 
Vporgevallen , uyt de ons nog o-i 
vergebleevene mikken der oud-* 
heyd en dat nog zoo kort, alsf 
immer' doenlyk is , opdelvende, 
diensvolgens aentoone , welke re-* 
geeringgeftalte de Franfche Ko*^ 
ningen na^ het uytrooijen der Ba-> 
favieren , van het thans genaan^de 
JHolland Meefter geworden zynde , 
aldaar hebben ingevoerd. Op dat 
^ip^ aldus eensdeels het 200 tang 
^ ?wang geweeft zynde voorooT'^ 
4!^\ wegens hevftoeds beftandig 



V oorberich¥. 

blyven eener Batavische Repu- 
bliek hebbende afgelegd , ea an-. 
dersdecls van de waare regcc- 
ringwyze onderrecht zynde,wcl. 
ke hier te Land door de Fran- 
Iche Koningen , van het thans 
genaamde Holland meefter ge- 
worden zynde, gediiarende dien 
fteeds overgeflaagen tolTchentyd 
is ingevoerd , dus eindelyk ook de 
waare herkomft veeier thans nog 
in gebruy k zynde gewoonten onzes 
Lands uyt de vaftgaande getuy- 
genüfen der oudheyd eens en voor 
altyd zoude konnen aanwyzen, 
en daardoor weer anderen van 
fchranderer oordeel , en met wel- 
ke ik in geene de minfte ver- 
gelyking kome , worden opge- 
wekt , om, deezen aangewee* 
zen weg inflaande , onze tot 
nogtoe zoo zeer verwaarloosd 
;eweeft zynde oude Hiftori , naar 
iet pyslyk voorbeeld veclcr an- 

♦* 4 de-. 



VOORBERICHT. 

dcre volken , in haaren waaren 
dag te ftellcn ,• dopr het onbe* 
fcnroomd verwerpea van alle die 
relcerdc verdichtklen , met wel- 
;en men de zelve federt meer 
dan honderdenvyftig jaaren herr 
waart , uyt eeoe te onbezonne 
drift voor de Vryheyd , getracht 
, heeft te bezwalkén , en , dus be- 
neveld aan de naakpmelingfchap 
geheel onbekend te. maaken. 

Hoewel ik my niet ongegrond 
vleije , dat door iemand , welke 
het licht der waarheyd boven 
de zich ftreelende verdichfe- 
ïen fchat , niets , van het gene 
.tot nogtoe geopperd is , kan 
^elochend worden ^ zoo voorzie 
ik echter dat 'er miiTchien zul- 
len gevonden worden, welken 
dit myn verhaal wegens de wys^ 
op welken de Franken zich het 

aUereerft iu Gallië gèplaaft, eq^ 
, aldaas 



VOORBERICHT. 

laidaar geplaaft zyndcj vervol* 
gens weer van het thans genaam- 
de Holland fcdert meefter ge- 
maakt hebben , als overtollig in 
dceze' verhandeling zullen af^ 
keuren: 200 om dat de Heer 
Dnbos ^ wat het cerfte aanbe- 
iangt, zulks reeds op eene zoo 
geleerde en uytvoerige wyze in 
zyn. deswege Bytgegeeve Werk 
gedaan heeft > als om dat ik 
zelf insgelyks de verovering 
van Vriesland door de Franfchc 
Koningen in het Eerfte Deel 
myner voorheen uytgegeeve Al- 
oude HOLLANDSCHE HlSTORI bc- 

ichreeven heb. • Dan de zulken 
gelieven acht te geevcn , dat 
men , door het dagelyks naa- 
.foeuren en rypelyker bevroeden 
cfer oude Hiftoriftukken , ook da- 
jelyks een zeker nieuw licht tot 
iet meer. ^. beter ophelderen der 
'iiuyftergdblccvene gefchiedeniflcn 
' : ** j noo- 



VOORBERICHT, 

noodig , ea dat altcmets zelf bo* 
VCD zyne eyge irerwachtiog , evea 
gelyk zulks dan ook ia dit thans 
opgeftelde voorwerp gefchied is , 
gevallig ootdekt , en dos ia ftaac 
raakt y om het geoe niet wel of 
klaar genoeg gemeld was, eens- 
deels in eenen veel hcldereren dag 
te verbeelden , andersdeels , als 
op vaftere gronden . geveftigd , te 
verbeteren. Of dit nu in opzigte 
van dit door ons thans aangeboo^ 
de werkje geichied is , zal de Lee- 
zer beft konnen oordeelen door 
het zelve met dat gene te verge- 
lyken , het welke zoo door my 
in myne Aloude Hollandfche Hi- 
ftori in opzigte van de ^rfte be- 
zitneeminge der Franken vanGal- 
iië, als door den Heer Dubos, 
belangende de bepaaling van Ta- 
xandrië , de plaatiên welken in 
't zelve gelegen waaren , waar 
eygcnlyk de Saliiche wetten ge- 
maakt 



V OOR BERICHT, 

maakt zyo, en den oorlog vai^ 
Koning Chüderik met de Sa3(jers , 
in het gewaande eyiand Noord- 
Arand , io zyne in 't licht gegeevc 
verhandeling , te voore is gemeld 
geworden* 

Eer de Leeier nogthans , ooi 
i^ulks te onderzoeken > tot dit 
hem alhier aangebopde Eef-fte 
Stak)e . der Aloude reqeeringwy- 
zs. VAM HpbUAMD toetreedt , wU 
tk den zdyen voor af gebeden 
hebben > vaa zich niet te belr 
gen , wegens het gene hy door 
my , tegen bet algemeen ftilzwy- 
gen aller andere Schry véren, ia 
opzigte van het vefblyf deï War- 
ners by de uytwateringedesRyns, 
op de enkde getuygenis van Pro*f 
copius ih het zdve sal geineld 
vinden,, even als; of op dat, ea 
meer andere verhaaleit iran dieft 

$(:hiy«cr^ gciyk ^eoi^eo siiet;.e«r 

ne 



voorbericht; 



1 r 



•Jiw* 



ne te onbezonne loskeyd hi 
ftaande gehouden , geenen of ten 
minfte zeer geringCD (laat te maa- 
keo was , zoo om dat die door 
hem befchreeveoe ^aakea \o<x 
zynen tyd gefchied zyn ^ als 
om dat Procopios zich te verre 
van die plaatfeD , alwaar die 
zoudeo gebeurd zyn > heeft op- 
gehoudeo^ Ik bekeo dat Proco- 
pius , als een Griek van herkomft 
ook onder het Oodserlche Key- 
zerryk , en dus zeer verre van 
deeze Landen gefchreeven heeft, 
doch zulks belet niet dat hy een 
man van eene zoodaanige crvaa- 
renheyd en gezond oordeel geweeft 
is , dat hy , om de uytmuotende ey- 
genfchappen zyns yernofts , tot 
Geheymfcbry ver van den beaam- 
den Bellifarius is aangefteld, als 
die beroemde Veldheer , . om de 
Ooftgotheo te beoorlogen , door 
den Eeyzei Juftiniaao naar Italië 

ge- 



VOORBERICHT. 

gezonden vierdt. 't Gene aan 
den hem derwaart verfêllendea 
ProGo'pius gelegenbeyd gegeeven 
Beeft , om nkt alleen de oor- 
logen dier volken in 't breede, 
maar ook de eerfte herkomft ea 
verfcheydene andere zaaken der 
Franken , by wyze van eene kor- 
te afwydinge in zyne Hoofdbiftori 
ladende , tot meerere kenniiTe van 
die Volken te befcbryven, van 
welken men anders zoo veynig 
in de andere oude Hiftoriën ge- 
meld vindt, en echter . toen zoo 
groot deel in de oorlogen tus- 
ichen de Grieken en Oongotben, 
door bunoe aaneegaane verbinte- 
nis met de eeriten', gehad bad- 
den. Ter bcvorderinge der nood- 
wendige kortheyd , welke in eene 
zoodaanige beknopte afweydiog 
byzonderlyk verey/cht wordt , 
verbaalt Procopias daarom maar 
^een de voonaamfte en te se- 

lyk 



lyk ook de allerwydfl vaneenge-» 
(chcydcné voorvallen, even als 
of de eeoe ftraks onmiddelyk naa 
de andere gebeurd was , en dat 
ïclf zonder ergens den tyd te 
melden , in weiketi de zelveii 
zonden zyn voorgevallen , veel 
min de Leezer te verwittigen van 
het groot getal van jaaren , wel- 
ken tnffchen de door hem als 
iamen gekoppelde gefchiedenilTeii 
alremets verloopen waaren. Al 
het welke aan eenigen, hierop 
geene behoorlyke acht geevende ^ 
een zeker ongunftig oordeel, als 
of des zel^ verhaal daarom oiet 
beftaan kon , tegen deezen zoo 
ervaaren Schryver heeft doen op- 
vatten. En zekerlyk! hoe los etl 
ongegrond een zoodaanig voor- 
oordeel is ) zullen alle zulke Lee- 
zers moeten toeftemmen , welken 
zich maar de moeite geeven , om 
het zoö zeer doorwrogte W*erk 

van 



VOORBERICHT. 

vao den Heer Dabos , wegens de 
cerfte bczitaeemiog der Franken 
ia Gallië opgeftdid, met de yer^ 
ey/chte opletteoheyd oaa te gaan ; 
dev^'l die geleerde Schryver in 't 
zelve- alle de door Procopius te 
boek gedaagene gefchiedeniifea 
der Franken , welken om deToor*» 
gemelde rede door fbmmigen als 
onbegaanbaar en des voor ver'* 
dicht waaren aytgekreeten , in- 
tegendeel als waarachtige doch 
io verfcheydcne tyden gebeurd^ 
ten volle beweezen heefc. 

t 

Ditis*t, van het welke ik goed- 
gedagt heb den Leezer vooraf te 
hebben moeten verwittigen, eer 
hy toetradt om te befchouwen , op 
welke wys zich de Salifche Fran- 
ken , naa het (lichten eener zoo 
groote Moogenheyd in Gallië, 
van het thans genaamde Holland, 
alswanneer het nog onder den 

al- 



yO o KB E RICHT. 

algemeenen. naam van. Vriesland 
b^end was, eyndelyk volkome 
meefter geipaakt hadden. Welke 
aldaar bekome oppermagt dier 
volken , van hoe groot en tlryd- 
nytgeftrekt vermoogen^, .voor- 
naamlyk in de tyden zoo van 
Keyzer Karel den Grooten als 
van des zel& Zoon Lodewyk den 
Godvrucbtigen , in het Weftea 
ook geweeft is , nogtans voor het 
midden der tiende eeuwe door de 
eduurige ryksfjplitfingen onder de 
oninglyke Zoonen alsdan nog 
ebruy kelyk , in magt en uytge- 
rektheyd reeds zoodaanig weer 
verminderd en ingekrompen was, 
dat die voorheen alhier een zoo 
onbepaald gezag gehad hebbende 
Franiche Koningen in *t midden 
der bovengemelde tiende eeuwe 
geenc het minfte rechtsgebied - 
meer in , of over het thans ge- 
naamde Holland bezaten. 

EER- 




EERSTE HOOFDSTUK. 



HOE D £ 

B A TAV IER E N 

Door dc ovcrftroomingen der FRAN- 
KE N, S A L E R S, S C L AV E N, 
WARNERS, WILTEN en 
SAXERS uytgcrocid, 

En hunne LANDEN daarom fedtrt 
Nederfaxcnland genoemd zyn. 

Aa de Batavieren 5 oude in- 
wooiiers van het thans ge- 
naamde Holland 3 zich^ door 
het afzenden van ( i ) Ge- 
Jtanten aan Juiius Caefar , ftaande des 
ielfs hooge gezagvoering in Gallië, 

onder 

(i) Caif.debeUoGall.Ub. atque amicltiam pctcntl- 

IV. cap. 9. Interea a plu- bus liberaliter refpondit, 

xlbuscivitatibusadeumle- obfidesque ad fe addufif 

éulvemunt^guibuspaccm jubet. 

A 




2^ Jhmde REGEERINÖWVÖ 

onder de bemiddeling van (i) eenert 
Xatenwald , welke te die tyden tus- 
fchen den Riiyn (2) en de Maas, als 
Vorft y liet gebied voerde, met den 
Romeynfchen Staat, omtrent het vier- 
54-envyftigfte jaar voor des Heylands ge- 
Cbriftus boorie , in verbond getreeden waaren > 
£^^" heeft men deeze heldhaftige Volken ^ 
ingevolge dier aangegaane verbinte- 
niflé , verlcheydcne eeuwen naa de 
anderen, in alle oorden eener 200 
wydaytgebreyde Moogendhéyd hunne 
aeeghaftige wapenen met zoo groe- 
ten -roem en aanwas .hunner fkaroe, 
ten diende der Romeynen , zien her- 

om 

^MmmmiBnmtitfUl^it^ (2) QBf.debelhGalLltb. 

JXMutiAttgmtm%BxSbm; ^' ^** ^*- In Eburones, 
iefèt%60un'tttot tietittriien quorum pars maxima eft 
200 aliBi 't lanct^gebUten loa^ inter Mofam & Rhenura , 

SSai^W«nottt9mtu qui fub imperio Atnbiori- 



r 



^}an HOLLAND. I. Deel: | 

om voeren 9 dat zy^ tytide daarea t)o« 
yen vry ( i ) van alle fcJiot en lot bcr 
taalinge en des te trotzer op de meer 
ni^te hunner behaalde overwinniogen^ 
ppentlyk aan de tenten hunner Spits- 
broederen pochten en (2) ftoften^ boe 
^y de Feer tiendelingen ingetoomd^ Ita^ 
Uë van Nero ontrioomèn^ en het geheele 
lot des Qorlogs in punne handen hadz 
den. 

_m 

Dus groeide wel aan den eenen kant 

de 

(i)Tacü.demmb.Gem. (a) T^cit. Jliji. lOf. U. 

cap* 29. Manet hoDos & cap, 27/ Cohortes Bata* 

antiqus.Societatis infigpe, vorum, quas bello Nero* 

ü^zm nee tributis conté- nis a quartadecima Legi* 

'mnuntur, nee publicanus one digrefTas, eum Bri* 

atterit. ezempti onexibua tanniam peterent, audito 

Jk coUationibus. VicelUi motu in civit9te 

Lingonum Fabio Valcnct 

j|L Kolyn vs. 68. adjunétas retulfmus , fu« 

wnJ ^"^«'"''^"^ • que LcgionU tentoritf 4C- 

Küx fcor of Icic te gaten ; ; cefliflent ; coërcüM a /• 
_gfen andcv %aiiD m4l - Monadesinumos ^ ablatmm 

rum mtmujit9(mrji9üuxm% 



i Aloude REGEERING WYS 

clé faam en naam dier krygsziigtige 
Volken , dan iynde te^ gelyk op eene 
ongevoelige wyzs een (i) gedeelte 
des Romeynfchen Ryks^ en by gevol- 
de aan het zelve ( 2 ) in 't geheel on- 
derworpen geworden , wierden 2y 
aan den anderen kant door die trot- 
fche Werelddwingeren , hoewel fteeds 
verguld met den fchoonfchynenden 
naam van Broeders ( 3 ) en Vrienden 
des Romeynfchen Ryks , uyt krachte 
van het voorheen aangegaane Bondge- 
nootfchap, even als de pylen (4) en 
verdere krygswapenen maar alleen ge- 
'fpaard en weggelegd; dierhalve by heü 
u voeren van de nujhier dandaar ont- 

^' - "f ^^^ 

(ïSTadt.denwrih.Germ. fcripi.fol, LXXIIf. N.g. 

cflp.29. InquibusparsRo- Civ. Batavi Fratres & 

mani imperii fiercnt. «miei P. R. V. S. L. M. 

(a) 7.(fim% Hift. lib, JU. (4) ^flcit. de morib. Gem. 

' M707. Haec(-B^aw«)in- cap. 29. Tantum In ufum 

• fulapriusRomanisinuai- proBliorumfepofiti,velatl 

. . verfum parens. tela atque anaa beUis xo» 

(3) J. Gruuri w^u ifi^ fcrvantur. 



van HOLLAND. L Deeü f 

ftaane oorlogen alom (i) gebezigd» en 
tot dat eynde der zelver ftrydbaarfte 
manfchap van tyd tot tyd door de eene 
(2) volkligting naa de andere, in 
2eer groote meenigte buyten het Land 
gevoerd. Welke volkligting y hoe 
drukkend uyt haaren eygen aardt ^ 
daarenboven nog merkelyk met den 
tyd verzwaard wierdt; ter oorzaake 
de zoohier zoodaar naar het Ryk 
ftaande Legerhoofden en Landvoog- 
den zich fteeds van de veelvermoo- 
gende hulpe der Batavilche krygsben- 
den 5 tot het des te beter bereyken dier 
ftaatzugtjge voorjaeemens, tegen hun<> 
xie Mededingers bedienden. Wut 

door 

(i) Tacit. mfi. llb. IV. qac, qoos obi fpollis & ün^ 

^€8p. 12. Virös tantum guioe expleverint» muca* 

armaque imperio mini- ri exquirique novos finus 

ilranc. & varia pnedandi vocabu- 

(2) Taeit. Hifi. lib.ïV. la. Indare deleélum , quQ 

£ap, 1 4. Neqoe enim foei- Hberi a pareotibus , fratrei 

etas, utblimfedtanquam a frat£U)U8, velut fupxci 

BULncipia babere. Tradife mitmy dlvidantor. 



pTKfeftis , CcDtsrionibas'' 



Al 



^ Muit RÉGEERINGWYS * 

dbor de Batavifche manfchap alengs 
j&odaanig gefleeten wierdt, dat clïe 
als fatet Romeynfche Ryk,. door die in- 
wendige verdeeldheden 3 ten valney- 
gende dus geene magt meer hadc, 
om 200 trouw geweeft zynde Bond* 
genooten de hand naar vereyfch lan- 
ger boven het hoofd te houden , zich 
te gelyk ook buyten ftaat bevondt^ 
Qm > by gebrek van dit totnogtoe 
gehad hebbend rug fleunfel , tegen de. 
aanvallende vyanden hun eygen Land 
te befchermen ; met het v^elke te ver- 
fiereil . en op te tooiden de Komeynen ^ 
fcdert meer dan . twee eeuwen . her- 
waatt) 200 door het maaken van twee 
(i) overdeftige. llraat wegen > mids- 

ga- 

(l)2UttlA»^lMfirsgAfi:# Matilo. MP. V. 

Ikug.' < Aföiniana. MP. II» 

: Niger pullu». MP. V, . 

Gofpmellft tflUiaris;. : Lauri. MP.X^. 

LugdanuHU. Mü^Itt . Jletio. MP.XVI. . 

Pretor iamA- Levt^fttnuiL MP.VUU 

crIppiD8.-Jtf)?.IIlf Carva» MP.XIII. 



V4« HOLLAND. I. Dnü^ f 

gaders door het bouwen vaa cent 
prachtige Markt, een Vorftlyk Recht* 
én ( I ) 'Wapenhuys , als het flichteo 
van verfcheydene welgefterkte Leger**, 
plaatfen, -200 veel gejdj tyd> en2org 
gefpild hadden, 

Deeze langs den boord des Ryns 
gelegene grensftericcen hebben echter^ 
hoe zeer zy ter meerere beveyliginge 

,iEan 



culis. MP. Vni. 

NeomaguÉi* AAP.X 

Êblamdla millmis. 

FornmAdri- 

ani. MP. XII. 

Fleoium. MP.XVIIL 
Tabl9. MP.XIL 

Cafpingium. MP. XVUl. 
Grinnes. MP. VL 
ad Duoded* 

mum. MP. XVUI* 
Neomagom* MP.XU. 

( I ) Com. jiurelii Batth 



pra mniefimum qulogeo* 

teiifflo fecundo Inventa 

funt obiter atatro iiub 

mum profcindente. pro- 

pe Leidaa ad ja£tum &- 

gittae ab ipfo Rheco ve« 

tuffima Romanontffl mo^ 

Dumenta grandibus , in- 

fculpta faiis , cum cir* 

cumferentfa ad quadrun 

& fundamentis magni pa« 

latiL Cujus fane muri fc* 

no3 in jaticadine , ducen* 

tos in longitudine pedea 

habebant , & in fingalis 

ejüs quadratuns angulis 

fingulas opere fphscrico 



n3ia lib, I. p^. 97. Anno mine amplicudiaifi txiX\ 
(gittir ialutü noilrs fu* res; .- . ^. - . 



« Jkitde KEGEERINGMTYS 

fan 200 overeedel ( i ) Eyland gemaakt 

waaren ^ niet konnen verhinderen 3 dat 

de Franken , zoo op hoop van den 

grooten buyt , als verbitterd wegens 

de oorlogen, welken de Batavieren ten 

dienden der Romeynen tegen hen 

gevoerd hadden , zich omtrent het (2) 

250 Beidde det derde eeu we onder het be- 

wcw- jeyi van verfcheydene hunner Konin- 

&f'' gen \ van het zelve meeftermaakten* 

De tyding van zoo zonderling on- 
geluk , den Batavieren overgekomen , 
i76:joeg in 't jaar Tweehonderd 21esen(è- 
ventig 3 Keyzer Probys . tegen deeze 

Fran- 

, {l) PliniiNac.HiJlJib. maakten, zoo fs het 

IV. cap. 14. In Rheno ip- nogthsns zeker, zoo als 

fo prope centum millla uyc het vervolg van die 

pafluum NoBiLissiMA Ba- verhaal zal blyken , dat 

Cavorum infula. zulks een weynlg tyds 

(2) NB. Hoewel in de voor de dood van Key- 

oudeSchryvers het juifle zer Aurelianus , en dus 

jaar niet gemeld wordt, voor de komd van Pro* 

In 't welke de Franken bus aan het Keyzerryk| 

zich voor de eerde maal is voorgevalleQf 
van Batavie meefter 



van HOLLAND. L Dbkl. ^ 

( 1 ) Franken in de wapenen. Zidks 
die in Gallië met de noodige 
krygsmagt xynde aangeland by ver* 
Icheydene (2) ontmoetingen dee^ 
2.e ingedronge Duytfchers aldaar ia 
diervoege verfloeg , dat het verfprey- 
de oveifchot genoodzaakt wierdt om 

2icli 



(O Zofimi H0. Hb. l. 
fel, 664. Alterum contra 
Francos proelium pugna- 
vit; qulbus opera ducum 
flrenuc viftls , ipfe cum 
Burgundoruin Vandilo- 
ruinque copüs dimica- 
vit. 

( 2 ) Epijl. Prohi ad Se- 
nat. apud Flav, Vcpiscum 
fd. 439. Ago Diis im 
mortalibus gratias,' Pa* 
tres Confcripti, quia ve- 
ftra in me judicla com- 
probarunt. Subacbi e(l 
omnis y qua tenditur la- 
ta Germania» Novcm re- 
ges gentium diverfarum 
ad meas pedes , imo ad 
Teflros , fupplices ftrati- 
que jacuerunt. Omnes 
jam baibari vobis arant; 
vobis jam ferunt, & con- 
tra inceiiores gentes mi- 



litant. Suppllcationes i- 
gitur veftro more decer» 
nfte. Nam & quadragin* 
ta millia hoflium ccsfa 
funr, & fedecim millia 
armatorum nobis oblata ^ 
& feptuaginta urbes no^ 
bilUfims captivitate ho* 
flium vindicatae & omnes 
penitus Gallis libera* 

XA Arantur GaU 

licana rura barbaris bo- 
bus , & juga Germanica 
captiva prsbent noftrts 
colla cultoribus. Pafcun- 
turad noflram alimoniam 
gentium pecora diverfa- 
rum: equinum pecusno* 
flro jam fecundatur equU 
tatui. Frumento barba- 
rlco plena funt horrea, 
quid plura? illis fola re- 
linquimus fola, nos oo- 
rum omnia polBdemus, 

A j 



ió Jhüde REGEERINGXTfS 

ïiich aan- den Overwinnaar te oncfeiv 
li^erpen. Zulks Probus den fineeke- 
iingen- die Landen , zoo in Batavia 
ils in het overige Gallië ten verblyf 
aanwees ; wellcen door hunne aldaar 
veroorzaakte verwoeftingen en aan^ 
gerechte raoorderyen genoegzaam ont* 
volkf - waaren : op dat zy de zelven 
voordaan ten nutte des Roomfchen 
Ryks zouden bebouwen] midsgaders 
datder zelver jonge manfcbap en aange^ 

fokte paarden in den krygsdienil der 
Romeynen zouden worden gebezigd. 

Dan wei verre van deeze beloP 
ten naa te komen) beftonden de 
in Batavië gelaatene Franken 5 zoo 
dra ( I ) Probus naar Illyrië vertrok- 
ken was 5 met de aldaar veroverde 
Scheepen de kuilen van Gallië 5 be-* 
gunftigd door de' oogluiking van 

den 

(l) FlavU Vopifci Prohis illyricum pctüu 
Jmp. fol. 4\o. tott bdix; 



«4» HOLLAND, t. DfttJ ^ it 

den tegieii (i>hen afgezoiïcfen.fi) 
Caradiius , verfcheydene ja^reri Q2Uk 
den anderen te berooyen en laÜig t& 
valleö* Mids deeïe onverwachte 
frouwloosheyd , begaf zjch Conibia^ 
tius Chlorus , naa hy tot Caefar) dat 
is , voorfchikte.Ryksopvolger verklaar4 
was y eerft naar Gattië en vervolgens 
in het tweeCntnegentigfte jaar der der- 292; 
de eeuwe naar Batavië , alwaar by 
(5) de afgevalTe Franken zoodanig 
Aoeg 9 voorts van alle kanten per^ 

Cgjare pog. j6S. Quobel- poceflatem redaftam , Ca«. 

Id Cftraouo^ , Manapfa raufio tyraniiö virea aa« 

Civis faftis promptioribus xiltaque confociaverac 

dDituit: eoqae eum iimuU (3) Incert. panegyr, Mi- 

Juia g;nl>ernaiidi (qoo oF* xfmtnlaR^ ffChnftan$.p^* 

cio adolefccntiam mer- 192. Forcitudinem aucem 

cede cxercuerat) gnarus iljius jam turn in prind- 

habebatur* parandaoclafli piis confecutus es. MuU 

ac propulfahdls Gennanis ta ille Francorum millia» 

maria infeftaatibus, pr«- qui Bataviatn , aliafquè 

fecere* cis Rbenum terrks inva- 

{2) SrowiriAnnal. TYev* deranc, Interfecit, depa« 

tmi. Ifoi; IÓ8^ Genebon litf cepit» abdiutit 

tnt Fiaocoiftit) rez> qoi 






\% :Aloude REGEEWNGWYS 

fte en in ^c naauw bragt, dat die 
weerbarftige landaardt, hoe zeer door 
de ( 1 ) boflchen en veelvuldige ftroo- 
men begunftigd, zich echter eyn-. 
delyk nevens zyne Vrouwen en Kin- 
deren aan de befcheydenheyd des Over* 
winnaars moeft overgeeven. Welke 
het grootfte gedeelte dier Franken de 
akelige, en over den Ryn gelegene 
boflchen en wilderniflfen > die, zy, om 
in Batavia te komen, eertyds verlaa- 
ten hadden , op nieuws deedt betrek- 
ken 5 veele anderen voor Slaaven ver- 
kocht en het overfchot eyndelyk > zy- 
ne aangeboore woeftheyd afleggende, 
die Landen aan de zuydzyde des Ryns 
beval , door het bebouwen der zel- 

ven, 

(i) Eumeniipanagyricus cum conjugbius ac liberis» 

Ctmjtam. Cafari pag. 171. ccteroque examine nece. 

Sed neque ills fraudes Io« ffitudinum ac rcrum fua- 

corum, nee, quae plura ruiii ad loca olim deferta 

inerant , perfugia filva- tranfirent, ut qu» forta- 

rum barbaros tegere po- ffe ipQ, quondam dcpra^ 

tuerunt, quo minus diti- ^ando vaftaverant culU 

oni tu» (divinitati&omnes reddere ferviendo« 
fe dedcre cogerentur» & - * .^ ^ 



van HOLLAND. I. Deel: igf 

ven 3 ten dienfte des Ryks te herfteW 
len; welken het , in Bat avië vallende, 
voorheen bedorven hadt. Aldus is 
wel het zoo beroemde eyland van het 
drukkend juk der van ^t zelve meefter 
gewordene Franken verloft, doch dat 
echter geenszins in zyne ecrfte kracht 
en luyfter , door het veelvuldig fneu- 
velen van des zelfs ftfydbaarfle man- 
Ichap, herfteld geworden 

Invoege het daarom aan de zelfde 
Volken, hoe zeer hun voorig ver- 
moogen door de laatfte nederlaag ver- 
minderd was, vier jaaren laater geluk- ^9^ 
te, om ( i) zich, door het afzyn van 

Con- 

(x) Eumenii Panegyri' repente laxato fiumine 

€us Qmftant. Aug. fag, dauderetur & dimifHs fta« 

ao5. Quid immancm ex üm obfef& na^igiis» ita 

di verils Germanorum po- fe dedere cogerentur , ut , 

pulismultitudinein,quam qaod di£SciIius eft, forte 

duratus geluRhenus ille* communi, cligeret, &ex 

zerat at infulaiti, quam aequo capdvati traderet, 

divortio fui idem amois lelamra cum rellquiis fu« 

ampleditar pedeftri ag- is iDfamiam proditiooit 

•mitttt aula mufmttextp fiioruou 



\ 



14 AJouif RECEERIMGWY5 

C^onilantimis in Britannië tb^egu^iligdf 
van Batavië wederom meefler te maa- 
ken. En hoewel zy het zelve te dien 
tyd 3| als zich door eene onverwachte 
jdooi in ^t zelve bezet vindende , niet 
JLonden inhouden , zoo bellooten nog- 
thans de Franken dit hun een- en an- 
dermajil mislukte voorneemen, om zich 
ux Batavië met de woon te plaatfen^ 
by naader geleegenheyd met beeter ge- 
luk, waar het moogelyk , ter uy t voerin- 
^ te lM:^ngen; te wee ten die Franken, 
welken voorheen Sikambers genaamd, 
doch federt door de gewoonte alleen on- 
der den naam van Salers bekend , en aan 
de rivier de Sala naar deeze Salers al- 
dus genaamd , gewoond hebbende > eerft . 
dien zoo lang ^Idus bezeten üroom 
verlieten en zich vervolgens langs de 
Y-fala en in die Landen neêrfloegen^ 
welken naar deeze ajdaar met de woon 
gekoome Salers federt Saland zyn ge- 
kaamd g^wordeiL Deeze Salifche Fran- 



ken dafi , uyt deeze aan den Yflèl opi 
nieuws begreepene Landen , door de 
achter hunnen rug woonende Saxert 
( I ) iedert verjaagd zynde y maakten 
2:ich niet alleen op nieuws van (z) 
Batavië ea veFfcheydene andere Land- 
den 9 naall Taxandrië gelegen , , mee* 
fter ; maar > verilaande hoe Julianus 
Ckfar^ om hen weer van daar te )aa« 
gen , met een aanzienlyk leger» in 
het driehonderd achtenvyftigfte jaar 3^9. 
sich op weg begeeven hadt, zonden 
eenige Ge2anten) 200 dra Jiy ( 3 ) om** 

trent 



(l) Zofimi Hifi. Ub. III. (3) jimmian. Mare. JM. 

fU. 707. Salionim oatio* Ub. XV 11. eap. 1 7. Out 

Aem Fraocorum a parte cum Tungros veniflet, oc* 

profeAam & vl Saxonum currit legatio prasdiéfco* 

in hacc (Batavié) infulam rum , oplnaDtium reperirl 

fuis e fcdtbus réjeftam. Impemoreraetiamtumte 

hibernis pacem fub hac ie- 

(O Aar jEr^vC 144. ëQ ptm^ndenMutfÊÜefim' 

»mÉa m»a Hmtmmk oo P'^^ digefto , . appa< 

aen . •fitBcon^ionum perplëxl» 



1^ Jlouie REGEERINGWYS 

trent Tongeren gekomen was , aan 
den zelven , met verzoek van niemand 
moeyelyk vallende , ben in V hezit der 
ingenomene en ben dus ey gen gewordene 
Landen ongemoeid te haten. Hoewel 
Juliaan dit verzoek vry trots en dub- 
belzinnig bevondt, zoo wierden de Ge- 
tanten , onder 't geeven van eenige ge- 
fchenken , ecliter met een antwoord te 
rug gezonden^ van dat by aldaar tot bun- 
ne ivederkomjl zoude vertoeven ; doch 
met een onder Severus eenige bendea 
tegens de Salers ten fpoedigfte afge- 
vaardigd. Welken diensvolgens deeze 
2ulks niet verwacht hebbende Franken 
zoo onvoorziens op het lyf vielen , dat 
die zicli te gelyk aangetafl en gefiaagen 

von- 

moraturus dum redeunt , culiic. Jamque precantes 

muneratos abfolvit Di- potius quam refidences 

Aoqqe dcius f«qautu8 in opportunam dementi» 

profedh>8, Severo Duce partem effedu yiétoris 

jniffo, per rlpam fubico flexo » dedente» fe. cunoi 

<unaos aggreiTus , can- opibus iibeiisque fufc«- 

quam fttljmiusoubOt pee- piu 






% *^r 



n > en des JBQ ten^üer eenig yoot* 
Dédii% aan de befckeydenfaeyd van Ju^ 
lianiia onderwieïfbn ; iaillil die hen 
*den vreede |;anoende ; in fieè eijiland 
VaA iBatavie mee He ,iroon paatfte» 
byt iomni&iflge het xelvë door do 
vojdr^clBdde invallen genoegzaam ont- 
yottctdl tb^ dtendig verv^oell lag: 
Zolka \aik dëefee Salers Tedere zekere 
lil Ba!avU t^de Hvler ^ even ah voor-* 
hedü In Saland i ook de I-&Ia ^ of 
Yllbl is ^aaind gemorden. 

Hoepel Jdl^ ^ tot meerdef ë vey: 
iigfaeyd v^kn deeze aldus in Bat^vlë ge- 
plaiitfle Saters » de tegerfteê tan ( i } 
HeAxÜes > welke door de v6ot ige in^ 

vili 



• . ♦ * 



Ub. XVUL €êfp%f M ip* quioetitm cztniètcc pro 

VsmÊim kmttm ^ fiieutrtii8ft9l.9cu9«a- 

Al« toCftMTCC » ttmt2i- niiüB ^(idts, yjuft «P bo]^ 



t8 jffoude REGEERINGWY6 

Tallen verwoeil en tienduyzend fchreff^ 
éen ( I ) beneden Nieumeege in ^ Be* 
ftiwe gelegen was > • even gelyk ook 
elders meer andere verdOTvene plaat- 
ien niet alleen herbouwde, maar voorts 
nog verfchéydene Kporüfchuuren ia 
Batavië ftichtte , en de zelven met 
bet uyt ( 2 ) Britannië bekome graau^ 
tot onderhoud zoo der aldaar gelaa* 
tene Romeynfclie bezettelingen als 'er 
met de woon geplaatile Salers , opvul-; 
de 3 zoo wierdt dat eyland eerlang 

door 




rea veloci opere furrexe^ (i) Zofimi HiftAih.lll. 

^ufit, alimentorumque in foL 706. HisinBritannU 

iisdem facias condiu. Et am miifis frumencum ad« 

Qivitates occupatè funt 'ferri curat , ^ejufque fluvu 

feptem. CaflraHerculis, alibus navigiis adverfo 

Qaadriburgum , Tricefi- "Rheno fubvehendi ratio- 

nis, ]jj(oveJium> Bonna, nem inveait. Quifspius 

Antünnaciim & Bingio. Iterato , 'quod navigiatio 

brevis effet, abunde prae- 

(i) Tohula bkurar. Pu(^ buit iis, quod oppidis fuis 

Iff^. refiituerat, unde partink 

Levsfanumc viAitareAt , partim fe» 

Carvo. ' MP*XHL inentem facerenc,;partiin 

CaÜra Hercu* ad meflem urqae «oamie^ 

iis. MP. VIIL atom baberent. ' 
Jleoxnogum. hff.lL 



Vtf« Holland* i. Deel: i^ 

Boor de voorgemelde Saxers 5 welken 
Voorheen 'de Salers uyt hunne Landen 
Verdreeveh haddeA , ieer onvoorziens 
overvallen) êii daardoor den inwob^ 
heren iiog grootere fdBaade tdege- 
bragt , dan zy, by.^te voorbeTchree^ 
ven e óverftroömiiigen der onderfchey» 
dene Frad^ëd^.toi: nog coè geleeden 
haddelii.*^' • 

* . » - 

. .Dee^te. Stpcers bisfloemi eertyds do 
Landen ten Zuyde, dat is, achter de 
( i ) Grootè Chauchen , woonachtig 
ftiffchen cle We2£r en Elvei langs de 
Kuueri der NöoMzJée , en wierden 
om huiihe bngemeene talrykheyd ia 

Qua- 

• I 

É 

(^) Q. rtolom. O/jif- pellantur parvi nfque ad 
in^. lib. U. cap. a. Par- fluvium ViTurgim. Dein- 
tem vero» qua fecus O- dd Cbauchi Ma jqbes ,dir 
Cf^aDum e(t, babitant fu- Ai ufque ad ^ibff» fluvi* 
pr€ ^Bufaétores Friisii uf* uoi. Deinde fupra dorfum 
que ad Amifium fliiviuin. Cimbric» Chpribnefi Sa« 
Pofi b9s Cfaauchi > qul ap^ tones. 



1^ JSkuk KMËt&mGW^S 

<i)'Qtia<fcn en Engelfchen verdeeld^ 
velke Idatften inen daarcnn altemeb 
'cnder den naana Engelfaisen by de 
'ö^de Sctiryvérs gc^iaaiAd, en omtrent 
liet midde der Elve (2) met de vroon 
geplaatd vindc% Nas^ deese Engel- 
ibhen woonden '^ { 3 ) Varneks ot 
^^arners; wdkeo^ als gc^nren m^ 
€e Engelfchen, ^de zieUcfe gfStifykta en 
gewoonten hadden , ab ifj/t oer bey* 

de Volken liog Toorhanto ^^iM* 
{[4.) geneene nvettea «safteneétm: 

uror* 

(i) 2o/hi» i7(/}.^t». m. & AVioiia 8( AirttLï ft 

fèl. 707. Sato&es om'ni- Varïki & Eudpfes & Sis< 

.^•eas regiones ixvéokn* atdones & ïliithone» Ah 

tiuai barbarorum & a:ni- minibus aui lilvis muni« 

mts & corpcxrum viribus untut. 

& laborum in proelüs to- (4) G.LeibtiitHnokf mt 

lerantia foitiflimi hablth^ rerum G&m, Scriftj Umk 

t^uAOos üationis tu» par- I. ffL $!• WjCftiHoü, quf 

tem. Procopio&FrancisScrif^ 

^ (2) Cf. Ptolom. lib. ÏL toribus memorantur , fa- 

€«^.2. Anöli, qtiimatgls ifle eofdem cumWAitKi5« 

Orientales tunt ad Sep< qufa cum Anglis conjun» 

ftsnftrionem ufque ad me- guncur in infcriptione \e* 

tdiinn Albts fluviL gis AnglWUM & WvÉtfr 

n^ 40. Readisni deinde 



wordende naar deete WafBcra de re-- 
viw. de Wn,y. aU«en^ dosdanig gfr- 
oaamd , om dat- agr lai^ de zdw^ 
Mnoonden'j en >««]ke, door kffL- ttems 
gcnaan»de Mcklenburg, jach by de 

(i) 6ta4.;^^MHQxiit. i» de.Ooftiee 



"t.i. • . i. 



WJR ^^3^Jg > ' Eögelfchea en War-. 
^^|j/^j0er .<l^ a^emei^n.' naaiti, 
vaA Sft^^ bekQpd», bé(lpnden b»nj» 
l^erboveq befcbreevepcL l^aaden. ver^ 
laateQde 2ich gezaoientlyk . over (3>i 
de £ive of Wezer 'moptogt.tt hiTgee*. 
Te^ ,. en ,. oaa '^ verjaagen derJSafen», 
%0Q als wy gemeld heb!bq*>. z^icfr eyn-. 

txnm Gm«i &ftp(. tm. tmmmuiU nm^ Bfüm^t 

ciu> Of n» Albim \ogmmi; -. (2)IbidewL BI fifnpfi p^t. 
èdWAMAMflovium» «c MlVpaiAMAlÜ«aiitVK 
fppare^, qui bodie ia miasilraaimffjmgfbtó^ 
Mcc^ebiirfiqiii Pucats flbi ameo «M0«t«. 



24 Alpu^^ REGEpiNGWYS 
5J9_.ddyk in Xw driehonderd negenen, 
vyftig op dên ïjJoordoeYer des Ryn$ 
te vertopnen :' vr^]^i ftf ooq toen nog 
het ( I \ getied der Ro^ieynen van 
4at der Duytfchers fcheydde, en wiens 
poftoever thans 4pof . 4^ vpotjjeen uyt 
Batav^e verdreevcne Franken bewoond 
.wierdt 

Hoewel nij, door. deeic Franken het 
trekken ovec dien ftroom, uyt vreeze, 
van zulks toejaatende door de Ro- 
meyneh deswege te zullen geftraft 
worüen , aap de QjiJiden , de* voor- 
hoede der afzakkende Saxers uytmaa- 

kènde^ iftoutinoedig (2). g?weygerd 

*■ ■ * • • 

, » • ^ - 

waf, 

• * * . 

(i) Eumenii Panegyricuf Frand tranfire Rhenom, 

Conjiant. jéug, pag^ 209, quos ad necen^ fuam li- 

ficque énim ^ Rheni -fairf béntèr'admittas: • .^ 

lürgitibusV* fecf nominis • (2) Zofimi Hifi: lib. Iir; 

tul terrore jpnöimüt.:./ /i/.7o7."Atft3itimisFrani 

Jtië e(t Hëxtrugn^bilii mu- cis eós trahfltii prohiben-' 

^^9 qttcm 'cxtruit foma tifeus , qui mfctucrunt ntf 

- t^^^to: / Sclmié pofle fc jWlaia C«faris cau&of 



< - 



w« HOLLAND. I. DEEti ij 

W:as , 200 raakten 'echter de Saxers^, 
i^et tchülp hunner te Land medege- 
voerde Schfeepen ,^ welken , als die der 
inwoonders 'van de Straat Davids-> 
van uytgefpanne ;(*i } Leer gemaakt 
* waaren , eerft over den Ryn 5 én vef- 
volgenfi in-Batavië-;-'t gene, 200 als 
wyge2ien hebben^ teeadoor de Sa- 
Iers in 't geheel bewoond wierdt. 
^ulks^die 0Awillig^>. om. ooder hqc 

>pr «fiber ene, fe curfas in- infula» prius Romaois ta 

vadepdi : navlbus conllra- unlverfum parens , a Sa- 
' &AS ' Rhenó praeterveéti - lifs hoc tempore poiEtfe* 

. para^tem Francorum lm- batur. 
'péria regtoneniy io Ro-, 

mani jurisfoI^iD /eonicji*. 

deront: & adpulfis ad Ba« (i) Süm, jfpoll. irk pÊ^. 

taviaiQ nayibus , quam dl- negi Aviti 
'vifos Rbeiiiis Infulam ef- 

ücic 9 quayi» infula fin- Qoin ft Aremcrlcus pira* 

' mioea majbrein , Salto- tam^xona traéhis 

nun nationem, Franco- Sperabat^cuiPxLLBfaluA 

;nnn a parce profeébim & folcare Britannum 

'Vi Saxooum in banc in- Ludus & aiTuto'giaucuü 

•fi^Iani futfi e fedihiu.reje- ' maiefinderelenbo^, 

Qaai, «i^uterimu H«c ^ 

• • . ... 



/ 



94 Jf^ R£<»E£{||mQT^iE^ 

ilni& jttk die^ yan hjei: ( i ) Laad taee:: 
fter gewordene Sai^€C8 19 l^fikkeo^taca. 
daarop eensdeels 'liaa^ ^^ boy^deel des 

eylands , te wee^eqde jEkn&Bielenfaard , 
veekeio. Wiec hoc^dzeetel naar de 
jtich aldaar gehandhas^ ^ei^beude Sar 
ters, SALisiiOMitfEL, of, zoo é\& ai&en 
tliaos by veEkorting fehryft» Sals- 
BOMMEL is genaan^d geworden. Het 
iméefte gëdedte - nogthai^ ((ier Salers 
beg{£ 2ich aindersdeels op' den grond 
der Ron^eynen. Wecken dfen Vlugte- 
lingën de thans genaamde Ëacon^ië vatt 
Breda ^nevens vetfcfafeydei^e oii^;eke&: 
;ie Landen van de Peelt en omtrent 




stf^riffrtffitfiiirtfiirtfffrfif^iifi 

(O Z0>il fi[/L /f&. ]iuiiia]>itMSirfii|MpnteeK 

U. /W. 7Q^ Sed«te00 ieOila cum K^geftioa^ 

Srius exerdtu ciiui Qfta- ' manum iJi folufb^trtbi|lcI^ 

is acritèr clemlcare, ^ ebaoc, pardin «d ïMim 

llorum neraiiiem occidc- inhja fi^ feconferebmc^ 

rife, oec'wobiberc, qiiö emnesCtffarifuiipiicesla*' 

miin» in Romanovttm fi- ai^ponce Cfe ouairelw A« 

Beiillitranfirent . . « , qjns fttó f cnait^* 

JBai ^nunadverfii C»farif bant. . -■ « ~ 



^XmV ^«.^'•kftft.^. *.»«.» Vi-w^Ni «^ 



Vim HOUAHD. I. Dmu' 9& 

Dieft tea v«rbiyf asnweey») ^t geeop. 
tB dko tyd Tanipdria genaajnd wu» 
^ m ^ volgeiMJ^ ilpafcUhik o^^fiaik 
^igfir acal We^eo woeden. 



Di^ TCftto^ det Sakrs nyt Bnavi^; 
igras wet voomaamlyk door de onvtgr 
iioodfcbc vfAoa^fSk i^\)^ we|;e |^. 
jïiagc ; wttkca 4^ Saters , zjcb dc« 
dai^ is 4e üf«(o^g«)gelyi|e bojpfchem 
IcIiuyI houdende^ des nac^its onop« 
lioodchfk c^ è(t in hee Land woo* 
nende menfphen OQdernaainen > waar- 
door |eer vede ou^ iqwooncrs of ia 

Skxvervf gefleept , of van iiet feervn^ 
b^oofd wieiiden. ^ gene federt dett 
voet *« Afit bekende iw^dit?d v^ 




<0 2^ Jmt I». IK. «nh iMiirfaoiiMH & te. 

AL:iat, f ft Sy ■>■ Mw^wl trodniii inwoto* hmd le^ 

Mb<aflar«Bi«|B^rMf* vibqt iade Btlis acdetr^ 

«M ft nH i p M f i iMte. meaih Mionem «dker 



>*• 



'a(f Alouék REGEERINGWTS 
het yoViJy f I ) ZONDER GENA-. 

DE in onze oude" Chi-dny ken gege^- 
ren heeft/ Julianus eciitèr' hen den 
toevoer van eêtwrfaren , dobf het be- • 
leggen van (2) gel^rke hinderlaagen.; 
tonder hetbélèyd van^edaen Ghariétto. 
liiét alleen afgèfiieeden 5 hiaar federt 
o'Ök'iióg dés- Konings Zcwri zelf ia 
hahdèn <3t)'gekreèg«i hebbende, bragt 

3è in Baedviö*. zyjode Saxers- eerlang 

.... ^ t^ 

r 'iA 3**,' ^9'^* ^^' """ nuni,er<j cniji^pluri- 
"Chrtnyk van Hillknd fag. büs adjunélis , Hos noóto", 

fiËÖERSA^P^s)?!^ y^lut eiercjtQslatrocimj? 
TNE.U£,R!>ASSEN,lueoitt in latroonantes ' Quados 

mtmmitaötmltötiiiBX iipmittebat. »"• 

««WOÏ tet Bte tit.maaat' /oL 709. Id faceir nondè- 
KtettWOattóPmaM"» finebat, donecOuadima- 

Choriettone cüm fuis re. Ch"«tl)ne «Joptum iH». 
«q)to & iisdem e Sa]^' - 



^t dat it3j^rf«» r <h«; tf(f:i^é(Aimi^m. 

liedefliop d0 Jbeloice NVadaia'SattffkË 
te ZAïlkiL mo^g^ liertdy^eor!, rèyndt» 
lyk iaaa liét.||cbMd;^rlRoiie9B»èi lair 
tJerMüerpeo. . - . J9eff:iaaeh: lic, lÜt'aiobydé 
iJDg^Ucbfin ioKynl^odsiXCKidë'Saxstt 
in. en. rondpltf SASSSNUEXMri s4s >be't]Q^ 
kanende het j^f ). Lani>4bk(ju| dfii 
Saxei^ iiebbba aeêrgtflaa|;sn at ig^ 
]|rk ayt het thans ooni; liyianfitefcand 
z^ode '«OQrd> H £ T M raafl/ .^'Jl[rrt 
HBiMSCH of 'lïythindig 9 U ^f gb jneetió. 
Qelyk de Saters .» aoder rdeoc b^'zoiir^ 
deren naam van Quaden bekend, jüch 
onder het lyksgebied der Romeynen^ 

ea 




(x) Zf!fmi Hift. lih. III. perenc. 

fifl. 709. Simülqiie profes' ' (d) M ÈMm Timel 

Üi$,efim C/Sta») feobfidis «m ^o//. ^i^. 8ï(K Saé* 

hAberelooo,:dequenAme^ ttUrHBiit lieeD WooiiUv* 

xo NobiliuiaaHièklaoqiie eBEvin'-dk Van SAtÈfC 

prster hunc obfidibus aiy Hbim beiiekehi bf dd 

cepd9^MiceóBipfi»8a|argi»' Duytrchea'/eén Huys ifü* 

ti|se(^liga^^contialUiu éb Jiicx eoi ^toRTafTEi * 

manos uQiqttuftaxpa CBN C'.~a r.. ;:...':.. . . / 



^findg^ykio BfttaTie intgtly^ msb 
^i|(R»hpkuflfeilf :qoo floijgeD 2ich de 
y»aiitts, oC WkEMcu in doLtndeii 
MO: de -Noordiyde (i ), -van, dtn by, 
|||^ Ibyi t9 Qritiiie in ïse loopea^a, 
l|tyit nóier ^ alwaar- th»ni te ty4het 
Dotp. '^AMiOKD » ea. het r^yiertjedd 
.War X- lUOK. deexe Waun^rs al- 
ditt getttBKi'» ab nog gevonden wor* 
dénji. midi die zich; fitdert nog twee^. 
ijpBJ a ^feeteodetfig jaaieox.ak wanneer 
{%) Otldebeit de IL over het Ooft-, 
finkjfrhc lyk als Kpntiig het gebied; 
«oirde r kk dieo. oord. gehandhaai^; 




Mid^ 



lib. IV. AV. 467. VéMMi 
cnotdatMibiMttt populo» 
pcftincitad Odaiü Scp* 

Strionalift & amnen 
enun» qoi ipfó« « Fiaa« 
1^ aUifa«e teem EnDdt 

f idfitt nbeatibtti uUb^ 



aibw.{ëdadBc 

(•) j ü mm,V/ t . AfMT, 
W. III.c«p. 8|. Bxcnri- 
tas ChiMfebcm cnm VAit 
m , ^ rtMkie tentafi 
tamc, cMiJUÉlt: «Kxe^ 
^m pene iMM4%n4 

jmuii #Vi£uQ flBfll^ 



» r-^ tl* • 



I «-i »• 



Vplked geworden wsatóa 
iiiaaottk alle de,Lan<fea (l)^ b 
Nieumeege en Aillchëa de Nootd«e6|' 
de MuB^ èm K^a» en de WdMaN 
kbt ibeeren tot het geIuK!ifc(s)Aito 
toe, in liet venrof^ Nc]>»&lAkiii* 
tANO genaamd, en èia de giebeoes* 
tiit -vaa Batavia , tot nogtoe tot & 
toemd dacft de dapperfaeyd rjoét 
voorheen aldaar ^e^nd ' hebbende 
ëatavieren » flecfata in bet kleine ey^ 
land van de BfirówB eenignins (3 1 

be* 

(ï) MelU Stdkens iirdei'^ WÜ$umMa$tmt$»WÊfm9 
«NirMs. vCi. VMfOMfenoitaüLii»* 

t 
^BDDm DDEnBI DDEE K fluDHfl 



^^fmH/taKtailfe^ fnalveijpag.tg2. Nomen 
mSSimzAuv^ykU tomen pott hoc aevum, 

(*) jC ^ nt IS& ttt fopn leiltous, difti 
mwi • BiTvwf . 



tematèt géBlèévenf. Dus wAaren w'eï 
dbrsÖabw^ièrêftiiiiïdénV doch der zeU 
99!t tiy^hihdta^i Reiken als 6og de 
de wapeaéil VcR» de RomejnieA voer- 
j^es^lgeeniuas van haam , U3rt aaömer- 
Uag. dié'/t'ot'Koa hoogenr top A?an a!cht- 
Wbfcl^d'^^n was', Terandeüd; 
«fMI»9£«^ tjj$ Laïidaardc iiidiervoe- 
■gp;dppr.de/eed? gemelde invallen tjoö 
cteï f ranken , dalers, als.SJUcora ver- 
^inder^wM, j^ dat Julia^n ; om de 

ypm^kjl «ewordene BaCavifche bèni 
den .weder vplt^Ulig te mjtaken j zicH 
thans genoodftakt vpndt de C i ) ver^ 
yereyfchte nieuwelingen niet alleen 
nyt de weynige in 't Land overge- 
Dleevé oude Batavieren, maat óok u " 




. (O ZofimiJBJi: Ub. UU Batariam . Icgionibus ad- 

«.709-Hi8.r5bu8itacoD. fcripfic; quorum ordiner 

Jtitutis & Sahos CsBfar 4 ne&ro quoqué tempore 

Quadprumpwem&quóST fuperöitcs cflcvidentut; 

oaa wcolcoces ioTulam . 



êc thaas ^^daar iv(nq9fiende Salets es 
Qug^ te ligteiik 

; Ki?meïel^;5 <ie vermoogendfte Sta« 
des Avdboidems, bleef : më^Uog, ma 
deo y^ vafi.(5atayic ^ in dieo trotfcliea 
i^pd. }/ii4& het door de W^eflgotben) 
aa» 3s¥ doi^ de .( i ) Sdaaven» Hem- 
JiS^ en Veneten onaer huil gebied te 
brengen , een zeer magtig volk ge^ 
Vorden waaren , In het tiende jaar4>iór 
^r ryfde £eawe met lift'wierd (2) 
ingenoom^ efi vervolgens j eve|i ge-* 




f i) Jomènées dt rebus initlo expofitiónld vel ca« 

GeticU cap. 22' P^ft He- talogo gentis dicere GspU 

taiorum Csdem , idem müs, ab una ftirpe ezor-" 

fiermanatictts in Vene- U, tria ntffic nomina edi«^ 

tos arma commotie, qai dere, id eftVsHiri, An- 

^uamvis armiü étfpe6tï , tes, Scla vr , qui qnamvls ^ 

fed nuiaeroficate' póllentes nanc, itaitcientibuspec* 

primo reüllere conabaü- catis nodris, ubique dea« 

tor. Sed nihil valec mal- cviunt , tarnen nunc om« 

ticudo in bello , prsfer* nis Heimana&ici imps* 

tim ubi & Deus permic« uis siayiKiB. 

ilt, fc multicudo armata (2) Ibidem af . ^o. Ad 

luivcaeiic, Nan lu> ut poitomuoA^offltuaingm^ 



hèèttfyke fêïiittAhèó^. ^ Waéo^ 
^V^'^'^^é^^^ onder den Idft vaÉ deiji 
iuldtiis igdnaalLtea t»ayt > Wt msb Galliè 
tl);wetiddêtt^, iUwaair dfles) yaA dè 
Vborfiéen ^too Vee! vél^odgo^ 
^ kottey^en althaïM énttct iyttde^ 
Vodr de ^vtMu^ >M i»^Ml( if^ftol 




Tiant tantum : non tniod» penpimi Prindpuii^ lid- 

'm fo^ent. geoiM , igoem iiuui<»fttm,«tff^^nmiic^ 

Ifappohunt, nee löcis &11- ^ia reficf^; heb ibi Hbi; 

itemiii in aliquo penitot netü 'Crothomin , arbi* 

Injuriaiü Iftpgart j^^uii- trantes tntiiiii foie fi te» 

jbur. Bdnéëque «sfjA VcrCerestiir atf Gallias 

per Campaniaip & Liica- tranfieruat ; ftd inox il 

«iatafüHiiUtl^e liieraAi, Gatlik , qm «Qte ocni 

Bf«ti(Mi «codRdMit. miltnsi téép^ ocooft^ 

(i) fméaétsé$ whtf pkWttA, f«iciffit99, Hifi> 

4iikis ctfu SU UtM" fmk fe retluferiri ad- 

*M ) reHnqoflBi GtlUas £oc jsteM» e< ffiatig^ 

"tendk. UU cm ad- ne «ataum fiiQiitïn q^Ü 

veoüfec ^ vidoct gen^ dvdoB GelMertcji f^ Go 

fertearit»t infiiiafefi- ttioma ««Hi fufi pmfti^ 

«ibm caepeniBit cimtioe teric isGommodi vd qw» 

«e, qis dedüm 'ttudell* modo eos vircuie fiift pn^ 

ter Gallias InfcjlMEnttaai trio foio espuUiïl^L TaU 

Kraod onam^Burguidio- ctgo ca& <HdUf> AuviXl- 

Iw WmdaUdt Ar co pa&iCKe f eiumt* 



toan HOLLAND. I. Deel; 53 

bezweek. 4nvoegé 2ich de SdaaveO) 
welken voor de Weftgothen voorheea 
lÉebben 'moeten bukken > en des dee« 
xen togc onder der zeher bevel by- 
tirooi^n y toe het thans genaamde 
Vlaarcfii^ doordrongen y en zich al- 
daar' laet de woon pia^ften. ^t Genp 
féóéXy ala zynde de hoofdzetel van 
Juéb verblyf y volgens de getuygeqis 
onzer oude (i) Jaarfchriften ^ daar- 
om ScLAVENRuRG zoude genaamd 
styn geweelL Een ander gedeelte (2) 
deezer Sclaaven ^ onder den byzon- 

de- 

t 

(z) Or. MS. dé Tra* (2) Chronyk van een 

jeS. in art. dt WiUih. ig ongenoemd Clercq pag. 

Ubuifu Et dedicavit eo- 7. 4rn De Slaven Die men 

defiam apud antiquam Wylten I^eet • . • txmtvn 

Slavenburoh, qus nunc al foliant* 

Vlakrdings. Ójfm^k MS^ van Klaas 

Chronyk MS. van Klaas Goete pag. 3. vüu 9l$ 

Goete pag« 2. v/a. €nDe Wilten Die Slaw ^ 

ai^&pus't^igelaiidquam/ ten/ Dit (^ nu Hollan* 

fot lonDe ^ an Slaven* ders » Die Nedersassbic 

BURo, Daec mi Vlaee- Dat$?n nu thesen: v^ 

BiKGE ftaet« ftaa fTeftvriezin, 



34 Aloude REGEEEUNGWYS 

dorea naam van Venetbn, Viten (^\y 
of WiLTEM bekend , geloof ik, dat 
%idi in en omtrent de daarom ge^ 
naamde WiLTSveenen ,. naaft de Èi- 
gelfchen hebben neergezet ; zulks dio 
aldus tufTchen de by Saxenheym woo« 
nende Saxers , en de omtrent de 
Wiltsveenen zynde Wilten hunne 
wooufteeden hadden > 200 als men die 
in de ( 2 ) Jaarfchriften van Beda be- 
paald vindt. 

Mids 

« 

(x) Eginbart Annal* ad in quadem Chronica , qua? 

«wi. 789. Nacio quasdam profequebantur progres* 

Sclavorum e(l in Germa- fum (Hrpis Francis Re« 

ni^ , fede&s fup«r liccus gum, quod base gens cer- 

Oceani , ^ue p/opria (ia , quam Béda Vita» 

Ijngoa Welatabi , Fran- appellat , fit G£Ks Fae- 

cica ( id e(l Theutoai-» sonum. 

ca ) WiLZi vocantur. (2) BedaHi/l.lib.l.cap. 

Anmd. Mntic. de geftis 13- PorrodeAngIis,hoc 

(krêli M. ad arm. 78$. f ?,^ ^"^ P^^'^ ' u"*^* 

-, ^^ AngUa dicltur cfc ab eo 

GenseftScLAvoRUM tempore, ufque hodie 

WiLCi cognomine dl- manere deferta dicitur, 

"^' inter Proviocias ViTARUM 

Gohilm. pnf, cofmdi. <rt. & Saxomum perbibetur. 

VL (0^. 23. Legi tameQ 



van HOLLAND I. DeïX» 5^ 

Mids nu door alle deeze onderfchey^ 
dene invatien der Franken , Salcrs , 
Saxers, Engelfcljen, Warners, Sdaar 
ven ea Wilten de voorheen in B^t*" 
vic gewoond hebbende Batavieren of 
verflaagen of verdrëevcn, en derzel- 
ver oude erflanden door die onder- 
fcheydene woefte Volken indiervoege 
in bezie genomen waaren , dat Jien 
geenc de minfte hope overig wai, om 
zich in de zelven , met de Milpe der 
verzwakte Romeynen , ooit of ooit te 
2ullen konncn herAelien , zyn aan dee- 
ze fteeds 200 trouw geweeft zynde 
"Batavifche huipbenden , volgens het . 
gebruyk ( i ) der Romeynen , andere 
Rykslanden ( 2 ) ter bewooninge aan- 

il) Codex tb^od. tit. 11. tulerunt, quibus^TERRj: 

deCenfitorib, lib. XIII. i Lmticm adminifhand» 

9. Quoniam ex raulds funt. 
jgentibus fequentes Rg. .2) M. Vtgnerii traS 

manam felicitatem fe ad de Origine vet. Franc. M. 

imperium .noftium con- 138. TfiRj* verg Ljitj'- 

G 2 ^m 



36 Jloude REGEERINGWYS 

geweezen , en zy weer 3 als vervroo- 
lykt door dit ontfaoge gunilbewys > 
daarom federt onder den(i) naam van 
LiETi , dat is Veryroltrtbn , bekend 
geworden. Dus wierden de Batavi- 
fche benden^ welken aan den Donau 
tot nogtoe gediend hadden, aan den 
Wefthoek van het voorheen genaam- 
de (3) Rhaetië geplaatll, alwaar de 
Rivier de Oenus (welke thans de Inh 
genaamd wordt) zich met den Donau 
vermengelt. £n waarom deeze aldaar 
aangeweeze woonfteê der Batavieren 
in de Latynfche Batava en in de 
Duytfche taaie Batgou > als zynde' 

de 

CS erantillae, qusablm- tempora, Prsfetu» Lsto- 

{»eratoribu5 externis mi- rum Batavorum & Gen* 

icibus , qul fe ad eos tilium Suevorum. 

militie grada conciüe- (i) M. Velferi Scbêlta 

rant, intra imperii li- in vitam feverini fol. 667. 

mites habltanda , atque £NiFLUMiNis)ineI[usOe- 

excolends concedeban- ni, quidam ani; Oenus 

tur. ' Rhstos a Noricis didin- 

(i) Notitia Imp. Occid. guit, & ad Batava mis^ ' 

Q/^ra Arcêdii Èitmiiuc cetur Danubio.. 



\ 



J 



van HOLLAND. L Deel. 37 

de Gouw , dat is ( I > het Land der 
( 2 ) Batten of Batavieren , toen ge- 
naaid wierdt; doch het welke, vol- 
gens de harde uytfpraak der Hoog- 
duytfchers , de zagte B in eene harde 
P C 3 ) veranderd zynde , daarom fe- 
dert in de Latyrifche taal (4.) Pata- 
yiAa en door de Duytfchers eynde- 

lyk 

(i) K. Kolyn vf. 16. cap. 4. B, P & confo- 

ir«#h#aft.h#r^*f,w,wh,-- nantem V litteras affines 
Sif *^ ^ efl-g^ p ^ V f^pj^^ ,^^ 

B fcribi Jam oJixn a Gram- 
^Kilianü Duffl. Etymolog. maticis obfervatum. £• 
Teüton. pag. 157. Gqow jus geueris in lapidibvs , 
vetus Regio, ^ger Rus, Pleps, Avsens^ Probin* 
Terka, Pagus: hitac mul-' cia, Serbus pro plebs» 
ta Regionum urbiumquc abfens, provincia, fer- 
nomina BooneGouw, a- vus ex codem capita in 
ger Bolonienfis; Hene- Schedis Patavia, fluvi- 
Gow, agerHani», Ha- us Patavüs atitBATABUS 
nonieniis. pro Batavia, fluvius Ba- 

tavtts. 

(2) JC Kolyn v£ 27. f^j ^^.,^ ^ivit. & 

wat BATTEN men üaOMU Metrep. defimpfa ex c$dk&, 

9ui anno Caroli m. XUl , 

(3) M relferi Utnerth imperii IX. fcriptus"' fêl. 
firn Scbeda expl. fel. 729. 123. Civitas' Patavia. 

C3 



3^ Aloude REGEERINGWYS 

lyk in Passou is veranderd gewor- 
den. 

Van de overige Batavifche benden > 
welken te dien tydc in Gallicf dienden, 
is een gedeelte eensdeels geplaatft in 
en ©mttent (i) Bajocasses [thans 
(2) Bajbux,] midsgaders te Con- 
Stantia [nu CouTANCE (3)ge- 
naamd] op de Kuft van het thans ge. 
naamde Normandie 5 andersdeels het 

overir 

(i) Notitia Imp. 'Occi- & civitatum Gallij? me- 
den^. in provincia Lugda- moratur Civicas Con* 
nenfi fecunda & certia. stantia in provincia 
prsfeélus Ljbtorum Ba» Lugduncnd fecunda.... 
TAVORUM , & gendlium Ctvitas conftantijia in Li- 
Suevorum Bajocassis & bri VUL capite XXXI. 
CoNSTANTiA Lugdunen* Condantina urbs. Con- 
us fecundsfi. flancieniis urbs vetcriau- 

(2) Dubos Hift, Cripiquo ftori vitaö S. Marcuifi Ab* 
de la Monarchie Branc. torn, batis v wlgo Couta^tce > 
I. pag, 122. De letes Su- didtur; urbs Oceano pro- 
eves & Batavks dans la pinqua ,' qus muris & fos* 
qité de Bateux. fis &aquis (nam tenui ri« 

(3) H. Vakjii Notitia vulo aflidet) carcre fcr- 
Galliar. foL 156. In tUl. 

IV. noticiis provinciaruta 



van HOLLAND, LDeeu 3^ 

everige te (i) Atrecbc «a Neoma- 
«üM CoNTEAGiNNüM ji 't gene, 
thans onder den naam van (2) Ow-> 
fiam Sainte Honorhu bekend , en be* 
neden Parys aan de Saine gelegen is. 

De Saxers aldus van Batavië vol- 
komen meefler geworden zynde', had- 
den fèdert door hunne aangerechte 
rooveryen 200 te water als te land, 
by alle gebuurvolken eenen overgroo- 
ten naam verworven. Des ftaaken 
deexe aldaar woonende Saxers , En- 
gelfchen , en een gedeelte der Wil- 
ten (3) onder het beleyd van hunne 

Vor- 

(1) NaitUt Imftrü Oo guftam Veromandorum ft 

(ident. In provinda BeU Auguftam Suefifonum roe- 

gica prima & fecunda . . , dium ponit iEth icus Com- 

prefeftus LsTCttuic Ba- traoimwum , . . vulgo Cbn- 

TAVoiiUM Nemetaceafiom ftansfamte Hmorhu 
ATMBAWsBelgicafecun- ^3) Bedt Hijl.tcclef. 

d». Prafeöus LaroRUM W.i.caip.is, Advenerant 

Batavorum. Costbaoi- autera de tribus Germa- 

MiHsnnt Neomaoo Bet ni» populis fortiorlbus. 

gic« fccond». id eft, SAxo.fn.us, A«- 

r>v) , ^'^fi* "*»**» OLM, VmS. 

e««Mr. M ijcfilnter Au. 



40 Aloude REGEERINGWYS 

Vorften Hors ( i ) en Hengift , in *t 
449. jaar vier honderd negenen veertig naar 
Britanje over, om des zelfs inwooners, 
volgens der (1) ielver gedaan verzoek» 
tegen de Pikten en Schotten te befcher- 
men. 'tGene zy aan den eenen kant man- 
moed jg volbragten , dan , mids zy zich 
van Britanje meteen meefter (3) maak- 
ten, aan den anderen kant gelegenheyd 
gaf, dat het aldus veroverde Britanje, 
naar de daar van meefter gewordene 
Engelfchen, federt Engeland genaamd 
is. 

O) Jf. Kolyt vf. 113. f3) a)rm.MS.vmKkus 

Mn tien t|t ne binben kon^ C^fU CCCC ende XLVI. 

- «. ^1"^^ u, ^K.*- foeftateiöemtefamenDe 

JDitgctoafniertbt2ft«tba)cni «fiifl»? ^ *?flf J? 
nilttte Skatenen tn blooten/ SBjoeöCC ttlDe met Die nBl^ 
aten utcen lanten ftooten ttt ÏOMÜC oblaten ( te week- 
ten aat e( 



mtttt skatenen be biooten/ SBjoêöec etiDe met Die iml« 

§al ' . --. . 

wmn «aitacD toa^ grlüt* iV wïlten oFviten hTeV> 



^.f^fJS^l'^.^l^'J^. ten aat gedeelte, 'tgee- 



ten ^^ 

ieareCngi(leHtie4»o?re« en ta\fym ttM in ^PO^ 

~ ^ lant en Dteten Daar tmt 

(a) Beda Hift. Ecckf. ue ^ngelfcöe 252itoenm/ 

Ub. L pttg. 15. Tune An- en bef^^cDtn ^nselantftU 

glorum five Saxonum te/ enDefettenDaecinCot» 

gens invitata a Rege pr»- nittgcn naet ^ fttfi^ f«U 
fato in Britanniam. 

TWEE- 



van HOLLAND. LDebl. 4.1. 
TWEEDE HOOFDSTUK. 

Van den Oorfpronk der 

F R A N KEN 

In 't algemeen , gelyk ook der zelver 

Vcrdccling en Woonttedcn 

in *t by zonder; 

Mitsgaders boe en wanneer zy weer in een 

gefmolten , lAch van bet thans genaamde 

HO LLA ND , nevens bet overige 

van VRIESLAND ^ Meefier 

gemaakt bebben. 

Aa het befaamde Eyland der 
Batavieren aldus van naam 
veranderd was , ter oor- 
zaake het thans te tyd door 
de achtergeblevene Warners, Saxers, 
Sclaavea en Wilten bewoond wierdt 
[gelyk wy in 't voorgaande Hoofd- 
ftuk gezien en beweezen hebben] zal 
het tyd zyn , om den oorfpronk en 't 
onderfcheyd der Franken uyt de óud- 
heyd na te vorfchen ^ eer dat wy 

C j aan* 




42 Aloude REGEERINGWYS 

aantoonen ^ hoe die krygsiugtige voir 
ken zicfi federc van het zelve weder- 
om meefter gemaakt hebben. Hoewel 
de Ryn de (i) fcheyding^ tüflchen het 
Roomfche Ryk en de onderfcheydene 
Duytfche Volken , omtrent Gallicf maak, 
te ) zoo zyn nogthans de over dien 
ftroom woonende Duytfche Volken 
door de Romeynen in verfcheydene 
tyden, t^ hunnen naadeele aangetaft^ 
en zy by die gelegenheyd niet min 
de heerzugtigen aardt der Romeynfche 
Keyzeren , dan de gierigheyd en root 
zugt van der zelver van tyd tot tyd 
naar Duytfchland afgezondene Bevel* 
hebberen , Hondermannen , en Sol- 
daaten niet dan te veel gewaar ge- 
worden. 

Deeze 

. (i) Toch. demorib. Germ. bio fluminihus » a Sanna*- 

€if. 1* Gennania omnis tis Dacifque , mucuo me- 

a GaUlis Rhsetiifque & tu aat moACibui Separa* 

Fanoaiis Rheno & Dana- tor. 



van HOLLAND. L Deel- 4} 

. Deeze van tyd tot tyd ondergaane 
beleedigingen^ en dat de Duytfchers, 
den Ryn zoonu zoodan zynde over- 
getrokken niet alleen zeer zwaarfc ne- 
derlaagen altemets van de Romeynen 
ontfangen hadden , sinaar dat zelf Key- 
xer Maximinus 5 om hen zulks eyn- 
delyk op de allerfchriklykfte wyze be- 
taald te zetten , met een magtig le- 
ger over den Ryn zynde getrokken , 

ter langte van vierhondcrdduyzend 

Schreeden ( i ) de Dorpen der Duyt- 

fchors langs des zelfs oeyer door zyne 

medegevoerde benden liet verbranden 3 

en voords geen minder getal van.men- 
fchen ter ilaavèrnye, dan vee ter flach- 
tinge uyt Duytfchland medeüeepen y 

.gaf 

. (i) Capitolin, in Maxim, quaoior cencura mlllit 

Non poifumus tantum, GermanoYum vicos Ineen- 

](*atres confcfipti, loqui dimns , greges abduxHSOl 

gu2U2tttDi fecuniis. Per capctvos abOmiiDat- 






44 ^hiüde REGEERINGWYS 
gaf eyndelyk den voet (i) dat verfchey- 
dcme langs dien ftroom woonende 
Duytfchers, als de f Sikamberfche Sa- 
lers, de (2) Uzipeeten, de Vriezen, 
de Batavieren en meer andere Duyt- 
fche .Volken voor het midde der der- 

I 

de eeuwe zich onderling verbonden , 
om eikanderen tegen de overmagt der 
Romeynen met de waponen , ter hand- 
haavinge hunner in gevaar geraakte 
vryheyd, in 't vervolg by te ftaan. 
Eii waarom alle deeze faamverbondene 
handhaavers hunner aangeboore vry- 

heyd, ' 

(i) M, Alting. defcrip' rium Barbarorum moti- 

tioAgriBatavi torn. l, foL bus occafioDum dediffe. 
68. ö^ 70. Francos po- 

pulos, dlco. quia Trans- (O KkuuKolynvdyó. 

rfaenanorum plures funt, 'C ta qtftJfitt ntet lancb na 

qui pro vindicanda liber- ^ Men/ ^ 

tatefancitofoedercinhoc ««^«^ Jte ^icamWnit ^fea* 

nomea convenerynt <Bn rt iiffpettf tl rnaiw / 

De tempore denique , quo a^atenetolecen / en tt jftit^m 

initum foedus in promp- Ü^^^menobccjépniemfen: 

tu nihil eft, quod pfo ïïf jlf?!??' ï^^ ^* **"s^"* 

comperto dicam. Vide- éCegen öomen tBinwn fl (tri- 

tur qaidem vero non ab^ tien; 

fimile Mazimini crudelem ®^ f^ ^^ fnti tibem 

in Gcrmanos viétoriam.,,. ^wöJ^francmn jien / ii? 

twnhuicfoedcri. turn plu. ïatóeTntabenaltefiiiiten* 



van HOLLAND. I Debl. 4f 

iieyd , federt onder den aJgemeenea 
naam van Franken > dat ( i ) is Vry- 
EN, zyn bekend gebleeven. 

Gelyk door de Vriezen , welken 
onze ondergemelde Chronykfchry- 
ver Kolyn , als in dit verbond der 
Duytfchers gecreoden zynde , in 't al- 
gemeen opgeeft, alleen de Groote Vrie- 
zen j woonachtig volgens ( 2 ) Taci- 
tus achter de kleyne Vriezen en aan 
den rechteren Oever van den by 't 
Vlie in zee vallenden Ryn , moeten 
verftaan worden , zoo fchynt het zel- 
ve ook geenszins in 't algemeen in 
opzigte van alle de in Batavië woo- 
nende Batavieren , maar yan die ge- 
nen 

(O moM Duffl. &y. 34. A fronte Frifii exd- 

moUg Teutm. pag. ng. piunt. Majoribus minori- 

Franck, 1. vranch Li- bufque FrUiis vocabulum 

MR, fra^q. ea : ex modo virium. U- 

JUaas Kolyn vf. 465. tr«que nadones ufquead 

«»u? Beten ta^ iftm om Oceanum Rheno prate- 

Vkank. xuntur , ambiuntque im- 

W jje purib. Gtm. ctf. menfos infuper Jacus. 






f< Jitiwdf REGEERINGWYS 

nen alleen plaats gehad te hebben ; 
welken ter handhaavinge der gemeeiie 
vryheyd .van Duytlchland 5 zich met 
dat oogmerk buyten dat eyland en 

r 

dus ovef den Ryn by de onderling 
in verbond getreedene Duytfchers ver- 
voegd hadden. Dewyl iiyt het voor- 
gaande hoofdftuk blyktj dat de Bata- 
vifche benden, onaangezien het aan- 
gaan van dit befaamde verbond , fe- 
dert nog in den dienft der Romey- 
neif'niet alleen zyn gebleeven., maar 
zelfs de r I ) vï^apeneri tegen deeze in 

ver- 

(i) Zojtmi HillJib.ïV. omnem vitam irrogarentJ 

fol, 740. Quaeftionc pe- juflitque Batavos armia 

raccurate inftituta quum exutos, praetium offeren. 

Legionem Batavoram in- cibus, veluci inancipia fu- 

am pcrcglflct; juffit, ut gitiva, publicc abduccn- 

iiniverfus exercitus fum- dos alio , diftrahi. Tuin 

tisarmisconvenirec, ve vero proni ad terram 

lut audituris niilitibus cü prolapfi omnes, ut excr» 

verba, quJB publice cunc- cltum penitus ejusmodl 

trs efTent ufoi futura. Se- dedccore liberaret , ob* 

cundum hacc verbis ufus fecrabant : Simulque fu- 

efl , quae aufloribus fu- turum pollicebantur ut 

gae pudorem infamiamquc vifos fe prsUarcnt tio* 

mi- 



v^tt HOLLAND, 1 Dïbu ^ 4^ 

verbond getreedene Franken, ten dien- 
fte des Romcynfchea Kyks, gevoerd 
hebben. Invoeg men daarom de ey« 
genlyke woonplaats der Franken in 
't algemeen niet in , maar geheel bui- 
ten het eyland, zoo der Batavieren als 
der kleyne Vriezen , langs den rech- 
teren oever des Ryns van de mond 
der Meine tot daar het Vlie in de 
Noordzee valt 5 en dus ook de Groo- 
te Vriezen , als pnder deeze Duytfche 
Bondgenooten behoorende , in de Peu- 
tingerifche Reystafelen verbeeld, vindt. 
Welk zonderling overblyffel der oud- 
' heyd men ten tyde van Keyzer Ho- 
norius meent gemaakt te zyn y en dus 
alleen genaamd wordt , ter oorzaake bet 

zel- 

mine Romano dignos* ronim ijDfinica multitudl- 

Quod quum ilie deinceps oe, pauci domum incolu* 

ipfa re dedarari joflifTet, mes redierint. Ac bel* 

ub'i dè terra furrexiflent, lum quidem adverfus to- 

ac femec ex ufu armaffent, tam nationem Germanl^ 

tam eo fe bello ftrsnue cam bujufmodi tune e;(ex- 

^eflerunt, ut, de baiba* dtumbabuit. 



48 Aloude REGEERINGWYS 

zelve onder de acKtergelaatene pa- 
pieren van Koenraad Peutinger te 
Augsburg , naa het midden der zes- 
tiende eeuwe , tot geen geringe op- 
heldering der oude aardrykskünde is 
ontdekt geworden. Enzekerlyk! zoo 
de in Batavië woonende Landzaaten 
zich mede met de overige Duytfche 
volken , onder den algemeenen naam 
van Franken bekend, naar het voor- 
beeld deezer Groote Vriezen , ter hand- 
haavinge der gemeepe vryheyd in ver- 
bond begeeven hadden 5 zoo zouden 
de in het eyland woonende Batavie- 
ren 5 naa het aangaan van dat ver- 
bond 5 door de over den Ryn woo- 
nende Franken , als daardoor nu hun- 
ne Bondgenooten geworden zynde, 
geenszints een- en andermaal , zoo als 
wy gemeld hebben 5 federt overftroomd 
zyn geworden. Hoe 't zy, gelyk een 
gedeelte deesier in Batavië gevalle- 
ne Frajttken door Csefar Conllantius 
» • 

Chlorus, 



^an HOLLAND, l Deel. f9 

Chlorus , als door ons ( i ) verhaald 
is i ijuia de flinkere zyde des Ryns , 
en des op den bodem des Romeyn- 
fchen Ryks «yn geplaatft geworden , 
om den zelvén 200 tegen Jiutine over 
den Ryn woonende Landgenooten te 
befchermen , als t€ö dieiften der Ro- ' 
meynen te behouwen , aoo waaren ook 
voorheen al door Keyzer ( 2 ) Augus- 
tus aan verfcheydene andere Duytfche 
volken 5 met het zelfde oogmerk, de 
Landen , omtrent het &dert zoo zeer 
beroemd geworde Tongeren^ in Gallie 
ten verblyf aangeweezen ; en het zyn 
deeze Duytfche Volken , welken on- 
der 

(O Zie hier voore pag. collocavlt. 

**• „ . , „ f mep. de beth Cetb. 

(a) Suetm. in Auguft. Ub. I. caj). ia. Secundum 

c^. 21. Gennanos ultra quos ad Oricntem Tho- 

Albin fluvium fommovit, ringl conceflam libi zb- 

tx quibus Suevos & Si- Augofto Cefare lopera- 

CAMBsos dedentes fe tra» torum primo legionem 

dnxit Ih Galliam : atque colebanc 
in pioxinis Rbeao agrit 

D 



So jflMie REGEERJNGWYS 

der ètn liaam van Tongerfcheo eerd 
bekend, en ia Terfcheydene oude 
fchriften om hvnne bedreevene hel- 
djcadiaden 200 zqer ( i ) rennaard ^- 
urorden zyn. Op de zelfde wyze waa- 
ren ook> door Keyzer Konihntyn den 
Croocea9 een zeer groot getal van Fran« 
ken (2) uyt het hert van Duytfch- 
land gdigt » en nevens der zdver vrou^ 
wen en kinderen langs den üinkeren 
boord des Ryns op de verwoeile gren- 
zen van Gallis geplaatfl: geworden» 
en waiRroni die Landen > ooaaii^^ezien 

^y 

( X ) Fiin. Hb. XL. cap. (2) Eumen. in paneg, 

11. ie OaUia: Suefliones Con/iantini mt^tu cap. 6. 

Uberit Ulbaneces liberi» Quid loqoar rurfus snti- 

TuNORi &c. mas Francorum nationt» 

Plin, Ub, XXXI. cap. a. noajam ab his locls, quos 

TuQgrl qivitas OalIi£ fon- olim Romani invaferunc» 

tem babet infignero. fed a propriis ex origine 

Tacit. Hifi, lïb, IV. rap. fua fedibusv atque ab ul« 

55* Interfnerunt quidam timis Baibaris liaoribus 

Ubiorum Tungtoriunque^ avulfas , ut in defertis 

In Ptmegjr. avüi vfU Gallia regionibus collo- 

S33- cacaB & pacem Imperii Ro« 

Neavas , Baftema » manl 'cultu juvareac & ai* 

Toringus. aa deleau. 



van HOLLAND. I. Deb» f r 

cy onder Gallis behoorden , fed«rt 
echter 3 naar deeïe aldaar gepllat^ 
Duytfchers > ah een Duytfche Provinbi 
O) van Gallis voorkoomen, tn de ^ 
daar geplaatflè Daytfcfaers -wecr.'uké- 
gendeel onder den naam (2) vati 
Franken ) naar die> welken door C911- 
ftantius Chlorad en Konftantyn aldaar 
geplaacit waaren» kadert in ''t a^emodti 
zyn bekend gebleeven. < 

m 

Dé Salers ) een ander i^edeelce der 
Toorgemelde Franken ^ waaren te voo- 

V re 

(i)NitMafNK;§nciênm Ub.L cap, i v Hi vero Fm- 

ffOvit.GómmHmim^yM ddicebtncurolitiGcnna- 

nndetur^umprihustiiMtü. ftf. Qu» pritn» flie^ihc 

PAOViirciAGtftiiAHtAPHX* ifüiTUOi fcdei & quo fiaélo 

lu, MeifopolU CiYitts CMIias occupa?cTfiit.'.«. 

ülogtinclaeefifiimi. Civi- Dtmrc aggradior^ 
tas Arf^entoratcofmn. Ci- Tmï. r<<e «Mri». QenMtu 

vtcas Nemecum. Ciflcas r<9>. a. Cctcrum Oer- 

VaDgiötiiim* pBOvnreiA maniae vocabulum reoens 

GiaitAi^iASÉCliNDA. Me- &ndperaddicuta; <|Uoni. 

cropolls Ctvicad i^gSHp- atil priflil^ ^ui Rhenlun 

pinenfam. CivrrAS Tra- tl^nsgteffi Gatlos eapu* 

QAORüM. lerttnt, tttiic Tungf !« nunc 

\^2) Pr9cap.de bcUoCofb. Genua*! vt^ati ftioc* * -^ 

D 2 



^ «l&«<fe REGBERINGWYfi 

re onder dien van' Sikambers (i) bé* 
'kend 3 en waarom Kloyis ^ Koning 
idef Salecs > alswanneer hy ftóndt ge* 
doopt te wórden > door Remigius Bis^ 
'fdiop van Ryms met den naam van 
(2) SiKAMBEK wierdt aangefprooken. 
Deeze SikambrUche Salers xouden ^ 
volgens het gevoelen (3 ) van zekeren 
Schryver; in het thans genaamde Over- 
yflel 3 te weeten).in SaliJamd ei!i on\* 
trent de rivier, de I-sala , thans de 
tffel genaamd 3 hunne woonfteden 



* « < 

(i) Klaas Kolyn vf. 175. In Bructeris integer pa- 

4^flt ü i^kmnMan JMau gns Salland ; hodie prin- 

(a) Oreg. Turm. bifi. cepsTRiARCHucotiu$R^- 

Kb* tl. cap. 3i« Cui i^* ^gionis, qtue ab hoc ipfo 

greflb ad baptiCmuBi San- amne^RAiisisuLiiNiA vo* 

etaa Dei fic infic ore fa- catur» Num etiam Frae- 

cundo : wMs depvm €^a ei , ab ecnlein hoc S ala Sa- 

S1CAMBJUI9 adora ^uod in- . Uorinn cognomentum tra* 

eendiftif incmde quod ado- xerint; aa veco a Sala, 

nfii, comitii loco , fupm in 

(3) HL JltMg nc^itia medio reliqui : Bialim a* 

MatavUs fd. 11$. Qece- men illud aceerfinun a 

rum a noflro YSALA re- congiq^aiione hominum» 

ttnent nomen 9 in Friüis quun aquanim* 
vicua Auchoruia Sauie» 



van HOLLAND. I. Dbbl. 53 

eertyds gehad 3 en des 200 wel dat 
Land als die ftroom deeze hunne naa* 
men van die Volken ontleend hebben. 
21ekerer is ^t dat aan de Salers y naa 
ty door het geweld en de overmagt 
^er van het Batavifche eyland meefter 
gewordene Saxers ^ het xelve hadden 
moeten ontruymen > dooi' Keyzer Ju» 
liaan het verblyf niet alleen in het bo* 
venile deel van het Batavifche eyland y 
te weeten 3 in de geheele Bommeler- 
waard ^ maar ook in het door hen in 
bezit genoome Taxandria gelaaten is. 
'Mids nu van deeze alhier geplaatlle 
"Salers de federt zoo^ groot geworde 
Franfche Moogendheyd 5 aan den eenen 
kant herkomflig is» en Cluverius aan 
den anderen kant (i)> hoewel ten 

on- 

(1) Quvefiüs'de Kbeid coIirifTe Taxandtos inde 

dveis fag, xi. At ea- prof»acur, quodCsfiirad 

' èem regio , qua nanc Oceanum eos coUocat* 
Sdandi funt, olim ixi- 

D3 



j^ ^Itude REGEERINGWYS 

oiureci^ , vermoQnt dat Taxanoru de 

Zekuwspqb èylandeo xoude geweeft 

%Yn9 't gene ook door Menfo (i) 

Altirig fchynt gelooft te worden j 

zoo acht ik het de moeite wiardig om 

«yt de echte Schriften der oudheyd> 

en dat zoo kort als immer doenlyk is, 

'aan te toonena welke Landen en 

PUatfen eygentlyk onder het thans aan 

de Salers afgeftaane Taxanoria ber 

hoord hebben. Om dit in eene be- 

quaame orde te doen zal ik van Hes.- 

ïiNA (2) nu Herpe by Ravefteyn be- 

, ginnen « vanwaar het zich opwaart 

door de gehcele fieli (3), toen P&- 

LATI 

« 

(i) Defcript. agri Ba- lib. IV . fol. ygó. Herpi- 

tavit9m.Lfol.12t. Qood 9A in d. trad. Laurish. 

autem Amm. Marcelli- nunc herpen in Dominio 

nus per Taxandriam in- Ravefteinenfi. 

nuerit Zelandorum regl- ( 3 ) Ibidem. Pelati ift 

onern , Ctuverio noüro pago Deb(andara cum 

crederc B?lim , qttam Martfeldf in 4 tradit. 

anbiciofitts inquirerei I«aiiri8b, hodie die feêifm 

(2) Cbrm. öotPwicens^ 



van HOLLA>JD. I. Deel. jj 
i*Ti genaamd, langs Ham (i), nu 
Hamme by Taxanderh , naar dat 
Taxandru aldtis genaamd, uytftrek- 
te; vanwaar des telfs andere greö- 
fen zich nedenvaart langs Edighem en 
Norderwyk by de Stad Uer , toen 
(2) ËDIN6EHEM, en NoRTHRBvic 
genaamd, en 200 voorts langs jtlfen 
by Breda , onder den naam van (3) 
ALpHErM eertyds bekend , tot Hcui- 

•SBLB 

{i) Cbrm. Gmwicens. (3) Charta OtbonisL im- 

iih. •iv foL 7P6. Ham perat.edit. aMirs^innotU 

villa in pago Campani® tiaEccl,Belgic,cap,XXlV. 

jn d. vita S. Trudonis. fol. 654. Heiedltas S, 

Hodie Hamme in Cam- Gertrudis fita in pago 

panfa LeodienO prope Tessandria fuper fluvio 

Teflfenderloo , quara vil- Struoha in villa , qu» 

lam Valeüus 1. c. p. 123, dicicur Be&ggm, cum in- 

«rronei pro Ham vet- ^tegrittte fua illic afpici-. 

fos Alofl: accepk. eoce. 

(i) Charta Otbams 1 s. (4) Charta Aengeibmi 

mp. f dit. a Mm^ê m in- edita a Marttne in CelleQ. 

mt BHgic. €0t^ XIV. ƒ«(. nova vettr. fcript. torn. L 

345 & in pago Tbssav- foL 16. In pago Taxax^- 

DMA NoiTBK£Vic & Br ORiA in loco Duncupaio 

i»iMomii cum ecclefiij & Alfbum* 
•mnibus adUacemiiat 



$6 jikude REGEERINGWYS 

SELB (. 1 ) nu Neusden op ét Maas we- 
der uytftrekkende, dus door dien (2) 
firoom en de Waal van het toengenaam- 
de Nederfaxenland , 't gene tlians 
Holland genaamd wordt 5 aan dien 
kant alleen gefcheyden wierdt. En 
itekerlyk! dat de tegenwoordige Ba- 
ronni van Breda een gedeelte van het 
oud Taxandrië geweeft is, kan alleen 
genoeg uyt het 200 even gemelde 
Dorp Alfen , by Breda , beweezen 
worden; mids verfcheydene goederen 
omtrent het zelve door eenen Aen- 
gelbert , in 't vyftiende jaar der re- 

gee- 

(i) Cbrm. GotPvoicens. turn Orientalfum Fran- 

Ub.lV.fol.796. HuüSB- corum : crat ei glorioft 

LE fuper Flüvio Mosa, genetrix filia Pipi- 

in d. tradit. Laurish. re- ni praecellentiiEini quon- 

ccnfetur etlam in pago dam principis . qui popu- 

TeüribziïtiforttHeusden. lum intór Carbonariam ♦ 

Ca) Jirmal. Metens ad filvam & Mosam fluviam 

«nn- 687. Pfpinus filfus & ufqae ad Fresonüm fi- 

Anfigiclli , nobiliiliini Kss , valtis limidbus ha« 

quondam FranconimPrln- bitanCem» juftis legtbus 

i;ipi8 fufcepit principa- gubcraabat. ; 



van HOLLAND. L Deel. 57 

geeringe van den Ooftfrankifchen Ko- 
ning Childebertj als in Taxandriè'g^^ 
legen , aan den Uytrechtfchea Aarts- 
bifTchop Willebrord gefchonken en 
door dien weer. by ( i ) ^ynen uyter- 
ften wil aan dé door hem geftichte 
Abtdy van Epternach gemaakt 2yn. 
Welke de welven fèdert by verruyling 
aan de Abtdy van Tongerlo, onder \ 
betaalen van eene jaarlykfcliè Syns, 
heeft afgefban : zulks die daarom als- 
nog aan dat in Taxandrië leggende 
Klooftcr (2) in eygendom toebehoo- 
ren. Uyt deeze gedaane befcliryvinge 
200 der eene als andere Taxandrifche 
grenzen blykt , waarom men niet al- 
leen 

(i) T^Jïam, Willib. ediu rum trfum poderiorum 

a Mirao in Códk. donat. vicorum iPteplo, jÉlpbeim^ 

piar. tm. L fol. ii. Uem {ƒ Diosna ) ecclefias 

quod Engelbertus mihi parochiaics hodie pos- 

condonabat ve! tradebat fidet Tongcrloënfis Ah* 

villam, quae vocatur Av batia ord.pramonftjaten- 

FHEiM , in ipfo pago Ta- fis & folvit eatcnus quo- 

XANDiLiNo. taanfs cenfum Abbatte 

(a) Mirai nota in a>d. Eptemacenfi. 

dünat. piar. fa, 12. Ho- ' 

Dj 



f 8 Jhude REGEERINGWYS 

leen Empel by Creveccur^ mitsgaders 
Orten (i), Rosmalen (2) en F&ppel 
( 3 ) by V Hertqgenbofcb , maar die 
Stad zelve (4.) onder den naam van 
Boscus Ducis y en als in Taxandrië 
gelegen gemeld vindt., Op de rivier de 
Dommei , welke oudtyds Dut male 
genaamd > en boven ^s Hertogenbofch in 
de Dieft valt worden, voords nog in 
de oud^ Schriften als Taxandrifche 
Flaatiën Levetlaus (j), Haeslaos ^6), 

Wa- 

(i) Cbron. GotPwkens. Ducis , Silva ducis. hodie 

iib. IV fol. 79Ó. OteTi- Hbrtzooekbosü ad üuvl* 

WON) Ortini cum £m« um Dutumolam vulfo 

jpELB in d. trad Laurfsh. Oommei. 

hodic Orten prope Hert- (s) Charta jdnsbaldipresK 

20gen Caftrum. Vide He- edita a Martene in colleQ. 

iam de Epifc. Tfajeft. mva veter. fcHpt. torn. U 

( 2 ^ Ibidem KosuALLA fd. 19. In pago Taxan- 

in pago Tessandris drijb loco Levetlaus fu- 

jn Q. trad. Laurish. hodie per fluvioDuTMALE. 

Jtosmakn prope Hertzo- (6) Charta Aengebald, e* 

GENBOSCH. dita a Martene veter Jcript. 

(3)/ftkfcifi Valefius l.c. colle^. novalom. l./oL 14. 

hodlc Poppel inter Heren- Tibi dono In loco Haes- 

Uls & Hertzogenbofch. laos in pagoTAXANDRiA 

(4) Ibidem Boscus fupcr fluvio DudmAle. 



^v* 



van HOLLAND. I. Deex^ $.p 

Waderlo ( I ), en Wadradoch (2) 

. I 

gevonden , wier twee laatften thans 
fVaerh en Witrik genaamd lyn. By 
welken eyndelyk nog Angrisa (3)^ 
Arpennia (4,) 3 Babenschot ( y ) nu 
Boejcbot j Büsi-oTH (6) thans Bos- 
fejloot genaamd , Hatol^e (7), 

Ere- 



n) Carta jlengehald. e- 
ditaa Martene veter, fcript, 
coll' nava tani* I. foL 14. 
Trado tibi Willibrordo 
Epifcopö terram in loco 
in villi Duocupata Wa- 
DERLo fyperfiuTiumDuT- 

MALA. 

(2) Tijiam. Willih. m 
Mirai cêd, dcnat, piar. t«m, 
^'fol- 35 Ansbaldus mi- 
hl condonabat vel tradi- 
dit villa;i]» qoae vocatur 
Wadjiadoch in pago Ta- 
XAMDRUff ^ luper f^uvio 
Duthmal'e; 

^3; Chrmic. Gmvdeeif. 
f^' 795* Angrisa tn pa- 
go Taxandrias five Tea- 
terbamo. in tradidon: 
'Laurisham : 



r/^)Ibid€m Arpennia 
villa in pago Taxandria. 
Eginhard. de tranflat«SS. 
Petri & Marcel!, lib. IV. 
cap.i8. apudValef l.c. 

($) Teftam. milih. t» 
Afir^i Cod. dQuat. piar, tem. 

l*f^^^ 35' Tradebat om- 
nem portionem Tuam in 
villa B4AAKSCU0T in pa- 
go TAXAXiDRia&. 

f 6/ Ibidem. Ansbaldas 
mihi coodonabac vel ira* 
debat oinoem portionem 
fuam in villa Busloth in 
pago Taxahdrub. 

<7) Cbrmic G^tvHcens. 
lib* iv/ol. 796. Hatal- 
L£ cum Empde in d. era* 
dit* Laurlsh« 



6o 'jilmde REGEERINGWYS 

ErESLOCH (1)5 HiNERSLOTEN (2), 
HOCCASÖAUTE (3), HlLVARlBECA (^) 

thans Hilverenbeek , aan de rivier de 
Hukr, Mertfeldb (y) zynde Mee- 
refeldy by Eyudhove , Osteval, mis- 
fchien OJlerlo en Diesne (6) nu Diize 
konncn gevoegd worden. Zulks het ver- 
blyf deezer Salifche Franken in dit be- 
fchreeveTaxandrie daarom niet zonder 
rede den voet gegeeven heeft , dat als- 
nog zoo tuffchen Halen en Herk , als 

om- 



f I ) Charta AengelhtrH 
edita a Manene in ColleB. 
nova torn. I. foL 19. hoc 
eft in pago Taxano&ub 
in loco Erssloch. 

( 2 ) Tejlam. WUHb. in 
Mirei Cod» damat, piaf. tam. 
l.fóL 35. Villa qu» vo- 
cacur HiNssLOTSN in pa* 
(O Taxanbria. 

(3> Charta Bertüindis 
edita a Mariene in Coile9. 
nova torn, I. fd, 17. Dans 
cibi in pago Taxandrensi 

loco HOCCASCAUTE. 

( 4 ) Chran. Gettwicem. 
ia. IV. fel. 196. HiLYA. 



RTBBCA in pago Taxan- 
DRiJB. Vales. ftPaulIini. 
Hodie Hilverenbeek ad 
fluvium Digonam ( ablt 
öet Hul)iec ) haud pro- 
cul ab urbe Ejnidhoven. 

V^5) Chran* Gmwieens. 
Kb. W. fol. 796. Pelati 
in pago Debsaxcdara cum 
Mertfeldb in diélis tra* 
dit. Laurisb. 

(0; Cbairta AnshaUi 
fresb. edita a Martene in 
colL nova veter, f crifi. torn* 
torn. I. fd. 19. In pago 
Taxandria loco DiESZfs. 



'.y 



vau HOLLAND. I. Deel. 6t 

omtrent Hailelt verfcheydene velden 
gevonden worden ^ welken naar het 
aldaar geweexe ryk dier oude Fran<* 
fdie inwoonders alsnog Vrankryk (i) 
genaamd zyn* Even gelyk om de 
zelfde rede omtrent de rivier de De- 
mer verfcheydene Broeklanden , on- 
der dien van Fransch broek > en el« 
ders zoo de Seelbemdèn als zeekere 
Heerlykheyd Seelheim , dat zyn de 

BEEMDEN in 't HEIM der SALERS^ge^ 

vonden worden^ 

Dit 



(i) MmteUi Hifi. Ias- 
, fenfts pag. 6. Nam iiiter 
Halen &Hercain eÜ mag- 
BUS campus Vran ckkyck , 
& circaHaflTeletum oraefl, 
cuietiam nomen Vranck - 
RYCKcft nomen; interque 
hsc ad fluvium Taraeraip 
pascua, inter iftam Tame- 
ram & Emiilariam de 
Laeckjacentia, vocantur 
JiecFAAütB&Qii, Pascva 



Frai^cica. Sub terricorio 
nunc Lumpnenfl Paroe- 
cia tarnen Hertana » (i- 
ve CapellaniaS€huIenfi& 
jnfra fequuntur de Sbbl- 
BSMnKN, Frata Sajlica* 
Inter Hercam & Lump- 
nam fub decimacione Her- 
cana. Poft qua deinde 
fequitur vicus SfiLsaEiBi, 
quod efl Sauorum Do- 



6i 'Jlouie REGEEtlINGWYS 

Dit aldus ^oor de Salers bewoond 
wordende Taxandrle wierdt in ver- 
fcheydene Geweften of Rechtsgebie- 
den 5 by dié oiide volken toen onder 
den Duytfchen naam van He y men 
bekend , onderfcheydelyk verdeeld. En 
zekerlyk ! dat liet woord Hevm 
niet alleen by de Salers in die feerfte 
tyden reeds is bekend geweeft, maar 
zelf een zeker Geweft of Rechtsgebied 
by de zelven betekend heeft, kan uyt 
het^ gene Klovis , eeUle Chfiften Ko- 
ning der Franken gezegd heeft , wor- 
den afgemeeten; want aan Remigius, 
Biffchop van Ryms , twee Dorpen , in 
erkentenis > dat hy door den zelven ge- 
doopt was , aflhande, noemde hydat 
afgellaane Geweft in zyne ( i ) moe- 
derlyke, dat is,Duytfche taaie BISCO- 

FESHEIM, 

(O In tejlam. S, Remi' dunbus villis , quas Lu- 
gii apud Miraum in cod. dovicus, a me facroBap- 
4l9aat. fiar.'föl. 2. Cttm tismtü fome 'fufceptirs, 

amore 



>^ 



^an HOLLAND. I. Deel. ff} 

FESHEIM; zoo als oos die Kerkvoogd 
zelf in^ zynen achtergehaten uyterilen 
vfïl verzekert. En waarom anders? 
dan om dat deeze a%efhane Landen 
nu een Heym, Geweft of Rechtsge- 
bied > aan den Bisschop voordaaa 
onderhoorig) geworden waaren. Hier- 
om zegt men ook alsnog in onze he- 
dendaaglche taaie üytheymsch , van 
. zulke zaaken fi>reekende > welke van 
buyten het Heym dat h vreemd ea 
van buyten hec Land herkomftig zyn. 
ja het is van dit als toen by de Sa-r 
Iers in gebruyk zynde woord Hbtm , 
dat de by ons zoo zeer bekende naam 
van Heymraaden, dat zyn de Hoofd-* 
rechters van een zoodaanig Heym^ 
even gelyk ook dat van Heymraad-i 
scuAP van Delftland y van Rynn 
land y van Schieland enz. gewislyk 

her- 

^itiore nominis mei Bis* catUf milu cradidii^ 



• « 



óf Jloudf RE<^EERlNGV7yS 

herkomftig zyn; welken, gclyk ieder 
weet 3 . het hooge Rechtgebied dier on- 
derfcheydene Landen betekenen^ 

Van zoodaanige Heymen of RechC«* 
gebieden,wel^en, gely k uyt het reeds ge* 
melde blykt, onder deSalers voorheen in 
Taxandrië gevonden wierden verdient 
dat van Salehaim , Bodochaim en 
WiNGHAiHj onze byzondere opmer- 
king, om dat de zelven alsnog onder 
de naamen y^an Seelheym » Bodbrs-' 
HEYiA en Wynghen tot op den huy* 
digen dag zoo in als omtrent dien 
oord gevonden worden : ter oorzaake 
in die drie gemelde ( i ) Heymen , by 

het 

(i) Sigeb. Gemblacenf. gaft. In vilfis Germani^ 

Cbron, ad aiin. 422. Fran- Salehatm , Bodochaim , 

d uci coeperunt legibus, Winghaim, ht quatuor 

& legem Salicam didbave- Proceres per tres malles 

rune per quatuor gencis caufarum origioes conve- 

fus Proceres eleébos de nientes folicite traflames* 

pluribus > hls appellatos de finguHs difcuciendo , fi- 

Dominlbus, Ufogaft^Bo- cut lex Salica dedarat» 

fogaft, Salagaft , Widi« judicare decreveiunc 



van HOLL AKD. 1. Deel: tf j 

hèt aldaar houden van drie onderfchey- 
den rechtsdagen^ volgens de Latynlchc 
taaie der mtddeleeuwe <xider dien van 
Mallus ( I ) bekend y de fedefc zoo 
t^eer befaamd gewordene Saüfche wet- 
ten ^ door vier daartoe aangeftelde 
Hoofdrediters , welken om zulks te 
doen uyt meer anderen verkoozen waa- 
ren , te weeten : Ufogaft ^ Bofogaft , 
Salagaft en Widigaft , zyn ontwor- 
pen. ' - • . 

Wat de overige voorheen in ver- 
bond getreedene en federt met de 
woon langs den Ryn gebleev^ne Fran- 
ken aanbelangt , die zyn > om hen 

van 

(2) Capit» Lud. Pii ad vafioaes & undecunquc 

unn. 815. c^> 2. Ipfi ve- a vicino fuo aut crimina- 

To pro majoribus caufis, liter aut civiiiref fueric 

ficat fuDthomicidia, rap- accafatus & ad placitum 

tus, incendia, deprsda* venire jullus ; ad Comi- 

tiones , membrorum am- tU iui IAallvu omnimo* 

patationes, furta , latroci- dis veiüxe non recufeot. 
siai ^enaiun) icum in- 



é» Jbmb REQËEIUNQWYS 

f«n de twee reeds beichreevenea te 
beter te onder&heydeia 9 iedert in ^t 
byzonder RUPUARI£N » dat is zoo 
Tcd ab BOOBDZATEN , genaamd 
gewotden. Ter oorzaake, ^y van de 
Meyn af tot ( 1 ) Thiel , en dus Ttelf 
beneden Nieurae^e toe, den boord 
van den Ryn met de woon ^uz^T&it. 
Onaaogezien deeze Ripuarifche Fran- 
ken, gelyk uyt het reeds gemelde 
blykt,' alle (2^ Duytfchers van hcr- 

komfl 

(i) Hift. de bello Saxo- Tendit, & Extrewos 
«fe. UK UI. vr. 100. RnsNi percurrere Fi- 

ÜES 

RiPHEAS habitant urbes Accelerac 

TiLEN NüMAOUl^- 

que , (2) Procop. de bello Gotb, 

Extremos regni fio^s; Ub* I. Rbemis in Ocea» 

ubi bella moventur num evolvirur. HIc funt 

Semper, & hoftili cru- palodes ubi quoixlam 5a« 

defcil fanguine terra, oitarunt Germani , qui 

nünc Fraocl appellan- 
Guntlerus Ligurinolïb. tur. 
TL vf. 461. Agatbias Ub. 1. Sunt 

Franci Italis accols ft 
HisbenecompofltisRi- contermini didi Gerxnay 
^uARiA Cefiu: iü hSr ui. 
t A .^Amkn. Mamïl. ISJf* 

Uk. 



^an HOLLAND. I. Deul; I^ 

komft wtaren^ en des aan den eenen 
kant gezamendyk de welfde gebruy« 
ken en gewoonten hadden , welken 
men 9 doorXacitus de xeden der Duyt-^ 
fchers befchryvenden in zyne onnaavol* 
gelyke Schriften zoo omftandig ge* 
meld vindt y zoo hadden nogthans dee* 
ze £ipuarifche Franken aan den ande- 
ren kant hunne byzondere Volksrechr 
ten y onder den naam van RIPUA* 
RISCHE WETTEN alsnog bekend; 
en over welken, hoewel men niet weet 
in welke tyden de aelven eygenlyk 
gemaakt zyn p ver/cheydene ( i ) Ge« 
leerden , even gelyk ook over die der 
Sale^s y zoona zoodan hunne onder- 
icheydene aanteekeningen hebben in^t 

licht 

ttJ. 7. P«it primo om- fol^Franc^jufti it\^. 
nium Francos 9 eos vide- S. Baluzii CapituL Rê- 
licet , quo8 confuetado gum Frmcuf. .cum fufis 
^liot appeilavlC. Fr, Püboei^ J. Sirmonüf , 

Mftron, Mtgnomi xf iR 
(i) F. Ünimbfog ö- Baiufiiinfol.Sm. ü. P«' . 



licht gegeeven. ^ Hoewel de meefte died 

Frankefche Volken, ingevolge deezef 

gedaane ■befchryving als op den grond 

ea onder het ryksgebied der Romey- 

n«ii met toeftemminge dier Volken* 

in Gallie woonachtig waaren ; 200 hadc 

nogthans ieder Volk, ter oorzaake de 

ryksverdeeling onder de achtergelaa-» 

tene 2x5onen van den Overleeden 

Vorft zoo toen als lang daarnaa fteeds 

plaats hadt, zynen eygen en afzon - 

derlyken Vorft : aan ieder van welken 

4y , als onder hen het hoage Krygs- eri 

Rechtsgebied voerende, naar dat veel 

koNNENDE vermoogen , daarom den 

haam van KONINGEN gaven. Wel- 

ke rang nogthans te die tyden geens-i 

zins verhinderde dat de Koningen 

niet alleen bevel voerden over. de 

Romeynfche (i) benden , maar zelf 

• . Hopt 

*■ ■ . ■ 

{i) ÉpiftoU Remigii ad, ma^us ad dos pervenit 

fecoa* 



van HOLLAND. I. Deee. 69 

Hopluyden ( i ) over de Lyffchutben- 
den der Keyzeren waaren. Een zoo- 
daan ig Koning der Salers was (2) Klo- 
dio, welke in het jaar vierhonderd 4.2^ 
zesentwintig op den troon geftegen 
fcynde, zyne woonfteede te (3) Dis- 
PARGUM inTAXANDRiA hitldt: ^t gene 
onitrent Tongere gelegen was, en ten 
zuyden van het welke de Romeynen 
(4.) tot de Loire toe woonden. VP^elk 

Dis- 

fecunduin Rex Belucs dius reenat in Francia« 
ftifcepiilb. Non efl na- (3; Ruinan. in nvtis êi 

vuöi ut cocperis cfle fi- Gregor. Turon. pag. 61. 

'cue Parentes tui S£MPSR Tranfafto Rhefio ToKOf- 

jüERVNT, oiAM transoieafTe . . • • 

apud DUpargum caftroni 

ri). Sid. epijt. VI. libri quodeft in tcrmino Ton- 

5. Namque confirmat Ma- ororum. 

GISTRO MlHTUM ChIL- (4) GfCg. TufOTU Hift. 

PSRico ViCTORiosissiMO lih* il. cob, g. Quod eft 

Viro. in Thorlngrorum ( Tbn- 

Gregor. Turon. de vitis grnrum ). In his amem 

Patrum cap. i. Lupici- partlbus, id e(l ad mere» 

nus autem jam fenex ac- dionalem plagam ^ habi - . 

cellit ad ChilpèricumRe- tabanc Romani ufque Li* 

^EM , qoi tune fiuri^un** gerim fluvium. Ultra Li,* 

^i« praeerat. gerim veró Gdtbi, dpmi* 

. üi) frofp, CbrmL CIo- nabantor. 

E3 



70 Jlhude REGEERINGWYS 
DisPARGUM, ik achtte, dat op eened 

« 

BERG [dien de Hoogduytfchen alsnog 
door hetr woord van PARG uytdruk- 
ken] binnen de (edert daar rondom ge- 

bouwde Stad DIEST zal gelegen heb- 
ben; mids die Stad en Berg omtrent 
Tongere in Taxandrië legt. Zulks 
Dies- of Dis par g nu eygentlyk den 
PARG of Berg van DiEsr zoude be- 
tekenen ; op welken Berg en de grond- 
flagen van dat overoud verblyf Prins 
Philips van Oranje y Zoon van Wil- 
lem den L Prins van Oranje , de grond- 
flagen tot het bouwen van een nieuw 

Vörftlyk hof, om de aangenaamiieyd 

der plaatfe, heeft beginnen te leggeiL 

V Hoe ^t zy, dees Klodio maakte zich 

44^. in het zeventiende jaar zyner regee- 

ringe van twee zeer aanzienlyke grens. 



van HOIJLA.ND. I. pin. 71 

ftéden van Galliër te weeten; Doo^ 
nik (1) en Kameryk (2) meefter, en 
behieldt de zejvcn , onaangexien aan 
2yne benden , dit behaalde voordeel 
willende voortzetten , een zeer aan- 
merkelyke nederlaag (3) door de 
Romeynen omtrent Atrecht wierdt 
toegebragt. Mids die , benard door 
den op nieuw begonnen oorlog met 

de in Gallië geplaatfte Weftgothen 9 
voordeeliger oordeelden de befticring 
dier twee Steden > dan wel de tot 
nogtoe genoote hulp der in het Ryk 

(i) Gejld Franc. cap. $. rit, dvitatcm apprcbcn- 

Chlodio Carbonariam fyU dit. 

vam ingreflus ToRNACEN* (3) Sydm panegyr. Ma» 

8EM urbem obtinuic jorani. t/f. 212. 

(2) Gregor. Turon. Hifi. 

lih. II. cap. 19* Chio« Fugnafiis pariterFran* 

gio miffis fpeciilatOffibiM cuf » qua Cbpjo pa« 

adotbem Cam^racum teotes 

perluftrata omnia , ipft Atrebfttifinaiiipoiptt^' 

fecutu3 Roaanoa proce- vaferat. 



^2 Jloude REGEERINGWYS 

geplaatfte Franken , tegen de aldaar 
ontzaglyk gewordene Weftgothen té 
yerkiezen. Invoege Klodio die twee 
Steden en derzelver afhangende Lan- 
den nevens 5I xyne overige in Gal- 
lia bezetene Staaten by zyn overly- 

44-8- den ['t welk in 't jaar vierhonderd 
achtenveertig voorviel] aan zyneZoo- 
nen by fplitünge , volgens de by de 
Franken in gebruyk zynde Ryksver- 
deeling onder de Zoonen , acliter- 
liet. Dus is de Stad Doornik nevens 
een gedeelte van des overleedens Staa- 
ten aan Merovëus, ennaa die negen 
jaaren laater overleeden was aan Chil- 

4jf7.derik Zoon van den (i) gemelden 
Meroveus te beurt gevallen. Welke 

om 







(i) Grtg&r. Turon. Itb. veum Rfgem fuifle adfe-. 
n. cap. 9. De Chlogio- ruit, cujusfiliusfiiitChiU 
nu ftiipe quidem Mero« dericus. 



van HOLLAND. L Deel. 75 

om 2yne toomlooze ontugt (i) ftraks 
uyt dit hem te beurt ge\^le aandeel 
verjaagd, doch vyf jaaren laater door 4^2. 
de tuflchenkomfte van den Romeyn- 
fchen Bevelhebber iÊgidius (2) her- 
(leid zynde , des uyt dankbaare erken- 
tenis federt altyd zyne wapenen by 
die der Romeynen zoo tegen de Weft- 
gothen, als tegen de in het thans genaam- 
de Holland woonende Nederfaxers, 
gevoegd heeft. 

Deeze volken, naa hen het verblyf 
in Holland door Juliaan voorheen was 

toe- 

(i) Greg, Tttfon. lib. cum oétavo anno fuper 

]L cap, 12. Childericus eos regnaret, amicus il* 

'Vero cum eflet nimia in Ie fidelis pacatis occulte 

Luxuria diflblutus & reg* Francis , nuntiuro ad ChiU 

naret fuper Francorum dericum cum parte illa dl- 

gentem, coepit filias eo- vifi folidi, quamretinue- 

mm fluprofe detrahere. ra(:,remittit.I1Ie vero ceru 

iliique ob hoc indignan- cognofcens indicia, quod 

tes de régno eum eji- a Francis defideratur, iplis 

dunt. etiam rogantibus a Tho* 

(a) Greg. Turen. lib. If . rlngia regreflus in reg- 

r^« 12. Qui {JEgidius) num funm eft reftitutuaw^ 



?4 ^ouie REGEERINGWYS 

toegellaan ( i ) > hadden ïich y naa 
des ïelfs vertrek , aan de gelK)orzaam« 

heyd des Romeynfchen Ryks ontrok* 
ken , en des^ ab zynde byzonderlyk 
in het bebonwen der ^e met hunne 
Jigte roeifcheepen ( 2 ) algerecht > ge^ 
duurende de vyfde eeuwe y^ niet alleen 
de geheele Noordzee geftadig beroofd ,^ 
en alle de kusten van het naaftgelegQ 

GaUiö ontrufta maar in \ ^elve^ even 

als 

(i) Zk'd Kerooore pag._ otnoi hofle tracutentforx 

97. Improvifus aggrediiur ^ 

(2) Sidonius lib. .VUL pr»vifus elabi^ur , fper- 

^ft. 6. Conflancer affe- nit obj^élos , üernit tn 

veravit nuper vos chtfli- cautos^ H fequatut ioter'. 

cum in clafTe cecinifTe at« cipit, ü fugat evadit A4 

que incer ofRcia nuno hoc exercent iHo& aau- 

nauts modo milicis Oce« frugia, non tetre^c* Eft 

^ni inerrare contra Saxo- eis qusdam cum pericu* 

numpandosMToparones^ lis petagi non notidafo-r 

3uorum quot remiges vi* him , (ed faai!Hari(as^ 

eris , totidem te c^rnc- Nam qiK>Diam ipfa fi qus 

re patés Archipiratas; ita |empe(^as ^fc; binc fecu- 

fimul omnes imperant , ros efBcic occupandos 2 

patent, docent, difcunt hinc profpici vetat occu- 

latrocinari. Unde nunc paturos. In medio fluc-. 

«tiam ut quam plurimum tuum fcoputorumque cgn- 

^aveas caufa fucceflit ma- fragoforum, fpe fuperven-^ 

lUnil iponea4u HoAis ^It (iis Uti pericütaatULTn 



«0» Holland, l d^kl 73* 

%ls door de Noordmannen naamaab 
hief te land in de n^nde eeawe ge> 
icfaied is> xoonu aldcbn 2eer onvoor^ 
ïienfche invitten gedaan » en zich al* 
dus eenen zoodaanigen roemryketi 
naam by 'iüt CHügelegene volkeA 
Verworven; dat ty> gelyk wy hiet* 
voore ( I ) reeds gemdd hebben > op 
't verzoek der inwooners van Britati- 
$e , in ^t jaar vierhcmderd negenen* 
veertig 5 voor de eerftemaal derwaart 
overftaken > en vervolgens cmitrent 
veertien )aaren laater ook met deVC^eft* 
gothen in Gallia een verbond aaogon* 
gen ) om hunne nu 200 zeer ontzag'^ 

lyk gewordene wapenen op de zelfde 
wyze» ten onderftand dier volken > 
zoo tegen de nog gedachte magt det 
Romeynenj onder den Hoofdbevelheb- 
ber i£gidiu8, als der met hsm fteed» 

va> 

(t) Zi$ Uer tmt fag. 4<». 



.7+» ^Anttfe REGEERINGWYS 

verknocht 2yode Salers onder Childe- 
rik , naar dien oord te venden. £a 
waarom .dan ook leer veele Neder. 
£ixers uyc Holland, onder het beleyd 
van hunnen Koning Adovacrius , xich 
te fcheep in 't jaar vierhonderd drie- 
4^3* ënïestig naar de Loire begaven. Zulks 
i£gidius de gemelde afgevallene ( i ) 
Weilgothen , eer die 2ich met de aan- 
gelande Nederiaxers konden vereeni- 
gen , nog in het zelfde jaar omtrent 
(2) Orleans, met hulpe der Salifche 
benden onder de aanvoering van Ko- 
ning (3 ) Childerik , op het lyf viel 

en 

' (O Ida$ii Cbrtm. ad êirn. ad ann. 463* Bafilto & 

463. Adverfus iË^ldium Bibiano confulibus pugat 

Comitem Utriufqtiè mili- faffca efc inter ^gidium 

. ti» virum, ut fama com- & Gothos inter Ligere & 

mendat) Deo bonis ope- Legericino juxta Aurelia-* 

ribus complacentem in Ar- nis , ibique interfedus dt 

moricana Provincia Fre- Fredericus Rez Gotho- 

dericus Frater Theodori- rum. 

ti Regis infiirgens cum (2)Gregor.TurmHb.U, 

his , cum quibus fuerat , cap. ig. Igitur Childerlcua 

fuperatus occiditur. Aurelianii pugnas tglt. 
(2) Mgr, AvM. Cbrm. 



^jon HOLLAMÖ. I. Deel. 73«» 

en geheel uyt het veld floeg. Groote- 
ren roem dan voordeel ^ wierdt uyt de 
2elve behaald ; ter oorzaake de gemel- 
de i£.gidius in het volgende jaar ver-4^4<^ 
moord in zynbed(i) gevonden wierdt> 
en Koning Childerik daardoor was 
verhinderd geworden om zyne 2eeg« 
haftige wapenen ^ 200 als hy te doen 
vermeend hadt y tegen de in de Loire 
geland zynde Nederfaxers te wen- 
den. Des wierdt 'er een verdrag 
met die ontzaglyke volken getroffen , 
uyt krachte van 't welke Adovacrius , 
op de gedaane belofte van hem eene 
aanzienlyke fomme gelds te zullen 
verfchaiFen, zich met zyne Neder-* 
faxifche benden naar Holland te rug 
begaf: naa vooraf aan den zelven ter 
verzekeringe van de betaalinge dier 

beloofd 

(i) IdaHiCbron.ad am» Gothi regiones invadun^ 

464. JEgidius moritur , quas Romano aomini 

alii dicanc iniidils » alii tuebatur. 
Teneno , quo deüaeate 



74»* ^iö«<fo REGEERINGWYS 

beloofde . gelden > TCffcheydene (i) 
^p2(ndslie(^, zoa uyt Angers ak de an- 
dere naailgelegene Steden waarea t«r 
• band geftdd. 

Dan het ly men federt verzuymd 
hadt aan dien vertrokken Saxifchen 
Vwft , om de geweldige vervrarrin* 
gen der Romeynfche zaaken , die be- 
loofde gelden te betaalen , of wel 
dat die zich desonaangezien op 
nieuws met de Weftgothen in ver- 
bond begeeven hadt, het is zeker, 
dat Adovacrius in 't jaar vierhon- 
ayi.derd eenenzeventig zich andermaal 
met eene ontzaglyke krygsmagt , 
te fcheep naar de Loire vervoeg* 
de. Zulks Childerik, ter onderfteu- 

nin. 

(i) Grtger. Twtn. ISft. nominc. Quo defimao 

lib. n. cap. i8. Mortuns Odoaaiui dé Andsgavis 

cd autem ^gidius , & & alUs locis obfides ac- 

zeliquic filium Syagrium cqilt.' 



wn HOLLAND. I. Deel. 7 j 

ninge van de belangen derRomeynen, 
zich wederoip aan 't hoofd zyner ben- 
den naar Angers in optogt begaf, op 
'de tyding dat de aan ( i ) de Loire 
gehnde Nederfaxers y onder 't beleyd 
van hunnen Koning Adovacrius (2) 
toeftel maakten, om zich van zoo aan* 
zienlyke ftadt meefter te maakea 
Dan mids Childerik , om de zelve 
te behouden , eenen dag te laat 
kwam , wendde hy het zoo met zyne 
eyge Salifche, als de onder zyn bevel 
ftaande Rojncynfclie bénden naar de 
Eylanden der Nederfaxers van het 
thans genaamde Holland, ['t gene tet 
oorzaake zich de Nederfaxers van het 
zelve Meefter gemaakt hadden , zoó 

als 

(i) Gf€gor.Turon,Hift. niente vcro Adovacrio 

lib. II. cap. 18. Adova- Andegavis , Cbildericus 

crius cum Saxoaibus A». rex fequend die advenit, 

degavum. venit. Intcremptoque Paulo Cq- 

(2) Oregor.lhrm. Hi/i. mite, (^devaerm) civita- 

II. cap. I» ff ig. Ve- .tem obtinuiu 



76 Jloude REGEERINGWYS 

als wy in het voorgaande Hoodduk 
gemeld (i) hebben , toen Neder- 
faxenland genaamd (2) wierdt En 
welke thans aldaar woonende Saxers y 
ter onderfteuninge van hunne SaxU 
fche Landgenooten 3 welken onder 
hunnen Koning Adovacrius in de Loire 
gekoomen 2.ynde , zich van Angers 
meefters gemaakt hadden 3 nevens de 
Sclaaven , welken te Vlaardinge woon- 
den y de wapenen gezamentlyk opvat- 
teden en de op den Romeynfchen grond 
geplaatfte Salers in ^t naaftgelege Ta- 
xandrië aantallen , om dus eene af^ 
wending ten voordeele der aan de Loire 
aynde Weftgothen en Saxers hunne 
Landgenooten te maaken. Wat ook 
ran dit laatfte 2y> het is zeker ^ dat 
\ de 

il) Zii biif vowrepag. iCttfllmjnaer/Zeectibej^p» 
'nm magoi 

•cWtoiUegeUiseti «en. 



^an HOLLAND. I. DeeL. 77 

de in het thans genaamde Holland 
woonende Saccers en Sclaaven y welke 
laatHen wy gexien hebben dat een 
gedeelte der Weftgothen waaren ^ 
door de Romeynen en (i) Salifche 
Franken eensdeels verflaagen, anders- 
deels gevangen y hunne eylandcn in 'C 
geheel verwoeft, en die weder , mids 
de inwooners daardoor t*t het uyter- 
fte gebragt waaren , aldus aan het 
Ryksgebied der Salers ; ter llinkerzy- 
de des Ryns tot de Noordzee roe y 
2yn onderworpen geworden. Invoege 
nu die droom het gebied der Franken 
tan (2) dat der over den Ryn woo- 

nen-^ 

(i) Gregor,Turm.Ilift. & subVsrsje sunt. 

Uh. Ih cap. lp. Hls ita (2) Procop.debelhGab* 

geftis inter Saxones & Ro- Ub. IV. pag. 467. Varni 

manos Bellatn geftum efl : transdanubianus populus 

fedSaxones terga verten- pertingit ad Oceani fep- 

tes Qiultos de fuis , Ro- tentrionalia , & amnem 

manis infequentibus , gla- Rhenum; qui ipfos aFran* 

dio reliquerunc. Insula cis aliisqae fedes Francis 

BORUM cuM MULTO po> vlcinas habentibus^ nati- 

fULO a F&Aircis catta ontbos fcciudic 



r8 Jhudi REGEERINGWYS 

jftende Warncrs fcheyde ; xrelken^ 
geJyk wy in ^t eerite ( i ) Hooftlftuk 
beweeïen héjben ^ ikh tea tyde vaa 
Juliaan omtrent het daafom genaam- 
de Warmond en het reviertje de Wat 
met de woon geplaatft hadden. Qiil- 
derik ^ aldus zyn ryksgebied lai^s dee- 
zer uytwaterin^ van den Nederrya 
vergroot 3 en by het maaken van dea 
Vreede met Adovacrius ( 2 ) in ^t be- 
2.it van ^c zelve gehandhaafd hebben* 
4.81. de 5 overleedt in het jaar Vierhonderd 
eenentachtig j en wierdt iyn lyk buy- 
ten Doornik y \ gene hy van xynen 
Vader Merovëus geërfd, en alwaar hy 
federt zyn hof gehouden hadt 5 volgens 
het gebruyk der Romeynen , als op 
wier grond zyn Ryk gelegen was, be- 
graaven. Mids zulks in de Steden te 

doen 9 

(i) Zie bier vwtb pêg* II. cnp, i^ AdoTacrios 
tS. cum Cbüderico feedoi 

(2) Gr. Twm. Hift. lik. inüc 



doen, eeril al door de Wet (1) derXIL 
tafelen, ea dasurnaa door Keyzer (2) 
Hadrianus op zeer 2waare geldboete > 
en eynddyk door (3) Diokletianus 
en Maximinianus was verbooden ge* 
worden. £n waarom het graf van 
deezen heydenfch geftorven Vorft in 
het vyfenvyftigfte jaar der voorgaan^ 
de eeuwe nevens des zelfs wapenrus* 
ting) eenige goude Komeynfche geld- 
flukken en meer andere zeldzaamhe^ 
den aldaar zyn ontdekt geworden. * 

Klovis volgde , in den ouderdom 
van omtrent zestien jaaren en Hey- 

dens 

(i) Gcero de Legikus liunt, quam fifco inferri 

n. 13. Hominem mor- juilit 

timm in urbe. ne fepelito (3) L. C. de relig. ff 

lieve urito. fumfi.funer, Morcuorum 

(a) Lex %• f. 5* jf. de lelïquias, nefan^um mu* 

Stpukbro viêL Divns Ha- nicipiorum jus poUuacur» 

drianus poenam . itatutc intra civitatem condi y jam 

' ^uadniglnta tureorum ia pridcm vctitum eft. 
cos, qyi ia civicatt (egt- 



dens even als ( i ) zyn Vader , deö 
delven 700 in ^t Bevelhebberfchap der 
( 2 ) Romeynfche benden in Galliê > 
als in des zelfs achtergelaate Ryk: 
't gene zich , zoo als uy t he^ reeds ge- 
melde blykt 5 toen het thans genaam- 
de Holland aan de flinker zyde van den 
by Katwyk in 21ee vallenden Ryn ^ 
de Landen van Breda , als een ge- 
deelte van Taxandrie zynde 5 en on- 
der 't welk Taxanderloo omtrent Luy- 
kerland behoorde , en van daar v/eer 
tot Doornik. toe uytftrekte. Invoege 
dit Salifche ryk te die tydén zich aan 
den eenen kant door zynen Neef Ra- 

nacha- 



(i) Greg, Turm. Hifi. Rumor magnus, ad nas 

lih. II. cap, 27. His ita pervenic adminidratio* 

gedis niortuo Childerico nem vos fecundum rei bel* 

regnavit Ciodoveus filius lic» fufcepifle Non ed 

ejus pro eo. novum ut coeperis eflë fi- 

(2) Epifl. Remigii in cat parentca cui femper 

coli Ducb. tm. !• fol. 849. fuciunc , . 



'van HOLLAND. L Deel; 8i 

nacharius Koning van Kameryk > en 

door Chararick Koning der Landen tus- 

fchen de Noordzee en de Schelde, en 

aan den anderen kant door ^c Ryk der 

Warners over den Ryn , dat der Ri- 

puariën langs dien ftroom^ midsgaders ' 

der TQngrifche Franken , en eynde- 

lyk door die Gallen bepaald vondt ; 

welken Jiet Romeynfche Ryk nog aan- 

kleevende , onder het bevel van Sya- 

grius ftonden, Dees vi^as de 2U)on 

van den voorgemelden ^gidius , hielt 

2yn verbiyf tje Soiffon, en wierdt door 

< 1 ) Klovis in het vyfde jaar van des48& 

zelfs regeeringe aangetaft, verflaagen 

en 



(i) Gregor, Tuton* Ub. 
II. cap. 47. Anno autem 
quinto regni ejiis Syagri- 
us Romanoruin Rex, E- 
gidii filius ad civitatem 
Sueflbnas , quam quon- 
dam fupra memoratus £• 
gidius tenuerat, fedem ha- 
bebat. Saper quem Ch]o« 
éoveus cum Rafiacbarlo 



parente fuo , quia & ipre 
regnum tenebac, veniens 
campum puguae prsparari 
dirpofuic* Sed nee ille 
diftulic ac reüAere me- 
tuir. Jcaque inter fe utris- 
que pugnantibus, Syagri- 
us elifum cernens exerci* 
turn, terga venit. 



la, Jlmde REGEERINGWYS 

4 

en omkoomende zyne onderhoorige 
4{^ I. Landen > even gelyk ook vyf jaarén 
laater die der (i) Tongerfclie Fran- 
ken met het Salifche Ryk vereenigd. 

■ 

493, , Klovis trouwde (2) federt met Qp* 
tUdis, Broeders Dochter van Cunde- 
haud Koning der Bourgonjers \ welke , 

als 



*^JMï***««*a^i*^^ 



(i) Gregor.Turon,Hift. 
Kb. VL cap. 27. Mul.ta d©- 
inde bellaviaoriafquefe- 
cit: nam decimo regni fui 
anno Thoringis (Tijw. 

fw) bcllumintulit, eos- 
cmque fai$ ditionibus 
fubjugavit 

NB. ®at Utt THON- 
GRIS en sm^t * iHO- 
iUNGlS moer geleeacn of 
ten mintlefiet eer(le\D002D 
olOufS tietftaait teojDentoi 
tefU^ec b«)QDte;ni MnOen 

tooi Dm Abt DUBOS b\ 
ypn HisTontE CaiTiQUfi 

nS t' STABLISSEMENT DB 

LA Monarchie Franc. 
Daks les Gaulss tqm. 

Lfag. 394- 

(2) Creg, Tur^nn Hift* 
lib> il. caf. 2S. Foao 



Chlodovechus dum lega- 
tionem In Burgundtsm 
foplus mittit , Chrothe- 
chlldis ptieila repcrirar a 
Legatis ejus. Qui cum 
eam vidiiïent elegantem 
atqae fapi^ntem & cog* 
xlbviflcnt quod de regio 
eflct genere ^ nnnciave- 
runt hsc Chlodovecho 
Kegi. Nee ffloratus ille 
ad Gondobadum Regem 
legacionem dirigic eam Cu 
bi in matrimio petens^ 
quod ille recufare metu- 
cns, tradidic illam viris. 
Ilflque accipientes puel- 
lam , Regl veiocius re* 
praefeDtanc, quavifaRex 
valde gavifus ; foo eam 
coDJogio fociaviu 



wn HOLLAND L Deel; . ft^ 

;ils eene rechtgeloovige zynde^ daar« 
om niet ophielt van haaren Gemaal » 
ïnids die alsnog Heydênfch was^ tot 
het aanvaarden van het alleen zalig: 
maakende Chriflengelöof) geftadig (i) 
aan te maanen. Zulks die ^ nea hy 
de Duytfchers by Zulpik 5 zynde een© 
plaats omtrent vier uuren van Keulen49^* 
gelegen y met omkoming van hunnen 
Koning y onder het aanroepen van den 
God der Chriftenen , niet alleen ver- 
flaagen , maar zich voords nog van 
des zelfs ( 2 ) Staaten meefter gemaakt 

hadt) 

(ï) Gregor.lhrwLBïfi. atque ererdciu Chlodo* 

iib. II. cap. 30. Regina vechl valde ad interne* 

veronon ceflabat pra^U donemruerecepit Quoll 

care Regi ut Deum ve. itle videns elevatU ad coé^ 

rum cognofcerct & ido* lom oculls compunóh» 

k negligeret , fed nullo corde, commotus lacry< 

modo ad h«c credenda mas ait« JefuChrifle &c^ 

poterat commover!, do- • . « cumque hasc dice* 

nee tandem aliquando ret, Alamanpi terga ver* 

bellum contra Alaman- tertes in fugam labl coe* 

nos commoveretur • , , perunt. 

faaum eft autem ut con- (4) IHdm. Cumque 

fligen te vtro^tie exercitu Atamanni Regem fuum 

rcbeioeQtur c«deraiitiit cernerent inieramptum 

F % Chlo* 



84 ^/o«fe REGEERINGWYS 

hadt ) (braks daarop nog in ^t zelfde 
jBOT het ileydendom verxaakende zelf 
(i) gedoopt wierdt. 't Gene (2) oor- 
zaak was dat zich alle de Recht- 
geloovige Geeftelyken het belang van 
dien Chriften geworden Vorfl begun- 
ftigden en daarom alle de laatene 
Franfche Koningen Eerstccboo- 

RBMB ZOONEN DER KeRKE ge^ 

naamdzyn. 



•r • 



Deeie zoo lang verhoopte geloofsver- 
andering gaf daarenboven nog den voet, 

dat 

Chlodovedii fe dicionl- dencefque maculas geflo- 

bus fubdunt dicences : ne rum amiquoruin recenci 

amplius quieGmus pereac ladce delacurus. Qu in- 

populus» jam tui (umus. gréflbadbapcifmum^fanc' 

At ille , prohibito bello , tus Deï lic infit ore facun* 

coardoque populo , cum do &c. 
pace r^reflfus. (2) Gregor. Turon, Hifi. 

(l) öregor. Turon. Hiji, Hb. III. in prologtf. Hanc 

M' II. cap. 31. Rex er- (fidemCdtbolicam) CblodO' 

go prior popofcit fe a vechus rex confeifus , ip- 

Pontifice baptizari : pro- fos h<ereticos adjutorio e« 

cedit no\rus Conftantinus jus opprefÖt, regnumquc 

ad lavacrum delaturus Ie- (uum per totas Caliias di^ 

pr»vc(cxi8jnorbum> for- lacaviu 



'Dan HOLLAND. LDeel. ff 

dat zich aJJe de lan^ de zee leggen- 
de Armorifche geweften aan ( i ) Klo- 
vis 5 als nu met de zelven van een 497. 
geloof zynde, onderwierpen. Wel- 
ken 5 uyc vyf der zeventien GallifcJie 
Provinciën beftaande, zich in 't jaar 
vierhonderdentien , mids het ten val 
neygen des Romeynfchen Ryks in 
't Weften , het zelve waaren afgeval- 
len 5 en vervolgens zich tot eenen cy- 

gen 

a 

(i) Procap. Maltr. lib. civftates fuas ab immf- 
pr.belUGotb.cap.ïS.Ko- nentibus barbaris libcra- ' 
mani mih'tes cumnecRo- runt, Item^otus traébus 
mam redire poflent, ne- Armoricus, aliaeque Cal- 
que ad hoflcs Arianosde- lorum Provinciae Britan- 
cifcereveIJent,fcipficum dos imitatae confimilc fe 
fignis ac regione, quam modo liberirunt , ' ejeftis 
ante Romattis fervabant , Magiflfatibus Romanis , 
Armoricis & Germanis & fua quadam R,cpublfca 
permiferunt , morefque conftituta pro arbitrio. 
omnes patrios retinuere, Hac Britanniasf' Ccltfca- 
quos eorum pofteri ad fe rumque gcntium defeftio. 
uansmifTos adbucritefer^ quo tempore Conüandr 
vant. ' nus ifte reguum ufurpa- 
' Zofim. Hifl. lib. yi. bac accidit, cum fpfiui 
Itaque Britannl fumptis in Imperio focordia moti 
armis , & quo vis ad ito barbari , hafce grafTatio* 
pro falutc fua difcrimine, nes inftltuiffent, 

F3 



^6 Aloude REGEÈRINCWYS 

• • 4 

l^en Vryenftaat hadden opgerecht , om 
öp die wyze.deeze hunne landen te- 
gen de in 't Ryk vallende barbaapfche 
Tolken 3 als van het nigfteunfel der 
Romeynen genoegzaam ontzet .iynde, 
des te heter te befchermen. 



> 



Deeze aldus nog al toeneemende 
moogendheyd van Klovis joeg zelf 
den Ooftgothen in Italië geene kley- 
ne vrees op 't lyf , zoo draa men 
daarenboven gewaar wierdt, dat de 
Salifche Vorft zich gereed maakte om 
Alerik Koning der WeftgotKen op het 
lyf te vallen. Zulks Theoderik Ko- 
ning der Ooftgothen een plegtig Ge- 
Z^antfchap aan de toen in het thans ge- 
naamde Holland woonende Warners 
iondt, ten eynde zy, even gelyk hun 
Koning Adovacrius, voorheen (»)> ^^^ 

de 

(l) ÏM Ün votr* $ag, 74, 



van HOUANa l Dmu 87 

de Loire geland zynde , zich tegea de 
overwJooiDgea van Chiklerik Kpning 
der Salifche Fnuiken met vrucbc aldaar 
gekajQC hadc > zich nu ook t^en def 
jelfs Zoon Klovis y tot ftuyting van 
het^ ileeds nog al grooter woidonde 
vermoogen dier Salers y wilden ( i ) 
verklaaren ; ak van weiken de War*^ 
ncrsy, byaldien. de WeAgothen tea 
ondergebragt wi^r<kn ^ geen beter 
onthaal in 't vervolg te verwachten 
hadden. Hoewel dit niet kon geloo»- 
chend worden , 200 hieldt het veriies> 
't gene de Warnéra ter dier borzaa- 
ke 3 geduurende de regeering van den 
zoo even gemelden Koning ChUderik 

in. 

(i) Epift. Caffiod. vari* Reddite fllip cjus gratU 

mr. lib^ lU. epijt, 3, Re- am, quam tantum sgnos- 

coIitenamqueHcnricife- citis veftris utilitacibu». 

nipris affeébum, quantis atcributam; nam fi tanto 

▼06 juvit femper maneri- rcgno aliqaid praBvalue* 

bus, quoties avobispro- rit, vos aggredi fine die. 

simariun gentium Imnii- blcadonc pisfiimat.» 
l)9tfai Itelb fefpcfidlt. '^ • 



$S jÜQuie REGEERINGWYS 

in Nederfaxenland (i) voorheen ge* 
kegeo hadden 9 Jiea thans te rug om 
aan dien gedaanen vooFÜa^, üs te 
gevaarhjrk voor hun land zynde 5 hQt 
minfte gehoor te geers^en. 'Zulk« KIo- 
vis>'vaii dien kant geene hinderpaa-. 
Irai te. gemoet ziendo , diens volgens 
Jbefloot aUe de ondeufcheydene Ry- 
ken : zyner Heyden&he BloedVér- 
wjintea het.zyne, 't gene alleen 
vyt Salers bollondt , zoo tot zyne ey* 
ge ' verzekering aj? tot rai^erer uy t- 
breyding des CbriftjendomS) in tely^- 
4en, Des oj) d^ tyding hoe de oude 
Sigebert Koning der Ripiiarifche Franr 
ken dQor zynen eygen2^pon (:;) Cüla- 

derik ^ 

(i.) Zie bier ^ voore pag. GoIoma.civitatCjtr^nraAo 

7.5, Rheno, per Buchoniam 

(2) Gngor. Turon. Hifi. fiivatn ambulaie difpone^ 

Ub. Il, cap. AO* Ille CU- ijct, meridie in icnteiio 

piditate regnandifeduflüs Cuo obdormieos mfffis fa- 

patrem mojitur^occiderc. per euro filius percuffori- 

Cum'que nie ingreflus de buseumibi4ej9inttrfe6it. 



van HOLLAND. I. Deel. g^ 

•derik, en die (i) weder ter ftrafiè van 
7J0O ontaard bedaan door eenen der der- 
waart gezondene Gezanten van Klo^ 
vis vermoord waaren , begaf die zich 
(2) ftraks daarop naar Keulen ; alwaar 
hy aan de aldaar te zamengeroepene 
Ripuarifche Grooten en zyn onfchuld, 
wegens iiet ongdaft beftaan zyns Afge- 
zants, en iiet geluk der onder zyn gebied 
ftaande Volken indiervoegp wift voo* 

te 

(O Or^gtfr. TuroTU üb. patremfuum infequehaturj 
II. rap. 40. Quod cara verho ferens^ quod ego eum 
feciflet & eflct valde de- interficere velim. Cumque 
clinus unus eicvata manu ille per Bucboniam filvam 
bipennemceretroejusin- fugeret emijfis Juper eum 
linc: & fic, qua; ïn Pa- latrunculis , morti tradidit^ 
trem egerat , indignus ^occidit^ Ipfe quoque dum 
"^^""'f; thefauros ejus aperit\ a 

(2) Ibidem. Quod au- nefcio quo percuOus interiit: 
dicnsChlodovechu8,quod ' Sed in bis ego nequaqmm 
fcÜicet interfeftus eflêt conjcius fum. Nee enim 
Sygebertus & filius ejus^ P^If^^fanguinem paretitum 
in eundem locum adve- meorum ^ujukre • quod 
nien^ convocat omnem fieri nefas efi. Sed qttia 
populum . dicens : j^u- bcec evenerura cmfilium vo- 
dite , qutd contigerit dum bis prebeo , fi videtur ac^ 
ego, inquit, per S^aldem ceptum,. Omvertimini ad 
fijvoium navigarem Cblo- me ut fub mea Jitis defcti- 
émcu; fihus paremis mei , fiom. 



90 Aloude REGEERINGWYS 

te draagen y dat zy met liunae w»- 
penen, tea bevvyze van des xdfe vooc- 
ftel goed te keuren, onder 't maaken 
van eenen algemeenea vreiigdegalm rin- 
kelende, Klpvis, volgens het (i) oud 
gebruyk der.Kaninefeaten, op een (2) 
fchild ftellende , op di« plegtige wyze 
insgelyks > onder het behouden hunner 
eyge Ripnarifche Wetten, tot Koning 
aannaamcn. Invoege het Ryksgebied 
van Klovis zich nu van de Noordzee 
langs den by Katwyk in zee vallende 
Ryn, voorbyThiel (3) Nieuwmeege 

en 

(i) TacU. Hijl. Ub. IV. fuper fe Regcm confti- 

cap. 51. Igitur ipfo re- tuunt. RegnumqucSyge- 

bellis familia nomine pla- berd acceptum cum the- 

cuit, impoficusque fcuto fauris; ipfos quoque Aue 

more gcntis & fuftinenti- dicioni adfcivit. 

um humeris vibratis Dux (3) Hifi. de heüofaxm. 

dcligitur. Ub. IIL vf. ioo« 

(2) Gregw. Turm. Hifi. 

Ub. IL eap. 14. At illi Riphaeas htbitanturbes 

itt audientes , plaudentes Thilen Neinagum- 

cum pariQis quatn vo* qiib, 

tibus, cum clypio evefkuoi Exttemo« regni üdm. 



van HOLLAND- I. Deel. p i 

en Keiilen tot de Moezel uytftrekte, 
jnids die laatTtgemelde (i) Stad 3 even 
gelyk ook Trier , door de Ripuarifche 
Franken , in 't jaar vieriiondcrd twec- 
enzeatig , op de Romeynen reeds ver- 
overd en dat Ryk ingelyfd waaren. 

Dus.niet weynig in vermoogen zya- 
de toegenomen , wendde Klovis zyne 
wapenen tegen (2) Charariik^ in wiens 

Ryk, 

(i) Gejla Francor, cap. rigit. Quando autem Sy- 

8- 1q Uiis diebus coq)e- agrio pugoavic hic Cha<* 

runt Frnnci Agrippiuam raricus. . • • . Ob hanc 

civitacem fuper Rhenum» caufaai concra indignatis 

vocavcruntque eam Co- Chlodovechus abik: qucm 

lonlam , mulcum popu*' circumventum doHs coe- 

luiD a parte iËgidii oc- pit cum filio, vinflofque 

ciderunc ibi ^gidlus totundic> & Chararicum 

vero ex inde per fugam quidem presbyterum , fi- 

elapfiis evadk. Vene- lium vero Diaconum or« 

runt aaccai Treviris ei- dinar i jubet. Cumque 

vicatem ; fuper Üumen Chararicus de humilitate 

Mofellam vaftantes ter- fua cooquereretur & fle- 

ras nias , ipCamque ur- ree , fiUus ejus diktfle 

bem fuccetièiBtes coepe- fertar: ^7» viridi^ in 

runt. quil , Ugno frwdes fuocifie 

(b) Gregor,T\iren.Nift^ funt turn wmino ar^fcunt^ 

|f&. H. riij^. 41. Poilb«c Jed véhciter mtrgenP ia 

nd ChararlcunRegemdi* arefcerc quemt» Utinam 



92 Jloude RÈGEERINGWYS 

Ryk 5 200 als men uyt de omftandighe- 
den fchynt te moeten opmaaken , tiis- 
fchen Boulogne 5 Sint Omer, Brugge > 
Gent en de Schelde gelegen was , ter 
oorzaake dieVorft naalaat ig ge weeft was 
zyne benden by het leger van Klovis 
te voegen , wanneer die Salifche Vorft 
voorheen tegen den Romeynfchen 
Landvoogd Syagrius was opgetrok- 
ken. Niet lang leedt het dierhaWen 
of Klovis Mg zich door lift zoo van 
Chararik als van des zelfs Zoon ^ en 
gevolglyk ook van hun beyder Ryk mee- 
fter , welke Vorften hy in 't eerft alleen 
het hair deed aflnyden, om van den 
Vader eenen Priefter en van den Zoon 
eenen Diaken te maaken , dap de een 

en 

$km vekeiter y qui bac fg'» fumque interficere. At 

tity intereat^ quod ver- ille juffie eos pariter plee- 

bumfoDuitin auresChlo* ti, quibus mortuis reg« 

dovechi. Quod fciiicet num eorum cum populU 

ninareiKur libi caBfariem & thefaarig acquifiviu 
ad cr^fccndum laiare , ip* 



v/ȕ HOLLAND. I. Deel. 93 

en ander iëdeit toeleggende om, by het 
weder lang worden van hun afge- 
fchoore hair , zich in het hen afge- 
noome Ryk te herftellen, wierden zy 
beyden van het leeven beroofd. 



Tuffchen dit aldus veroverde Vlaam- 
fche 9 en het oude Salifche Ryk lag 
dat van {(anacharius ^ \i^eJke zyn Hof 
te Kameryk hieldt, van een zeer on- 
tuchtig gedrag ( i ) was en zich door 

zy." 



il) Gfegw.Turm.Hift. 
lih, II. cap. 42. £rae au- 
tem tune Ragnacharius 
Rex apud cameracum tam 
effreais in luxuria , ut 
vix vel propi'nquis qui- 
dem parentibus indulge* 
ret Is habebacFarronem 
'confiliariumninili fpurd* 
tia iutulencum, de quo 
fertur, cum aliquid aac 
cibi aut munerïs vel cu* 
joslibet rel Regi alla- 
cum eifet , dicere folï- 
turn: hoc fibifuoqueFar* 
rooi fufficere : pro qua 
jeFranci maxima iudig*- 



D9Cione tumebant. Unde 
fadtum efl , ut datis au« 
reis iive armillis vel bal* 
thels , Chlodovechus ( fcd 
totum adümilatum auro : 
erat enim aereum deau^ 
ratum fubdolo faékum) 
hac dedit . proditoribus 
ejus , ut fuper eum iniml- 
carentur. Porro cum ex- 
ercitum contira eum mo- 
viflet & üle fpeculatoreg 
plerumquead cognoscen* 
dum trabsmitteret , ie« 
verfis nuDcHs iuterrogac» 
quam vaiida hec manus 
foiec f Qui rcfpooderv nc 

tlbi 



54. ^*mde REGEERINGWYS 

zynen eerften Staatdienaar 5 van eene 
gelyke qiiaal behept , tot ge^e min* 
dere fctumde da Franfchen Huys^ daa 
misnoegen ^yner daardoor gtihoonde 
Onderdaanen^ geno^xaam biindling& 

liet tegeeren. 

Znlks Klovis , wegene dit wange- 
drag zyns Neefs misnoegd y den zei* 
ven daarom den oorlog aandeedt , des 
zelfs in 't veld gebragte léger ver- 
lloeg y en vervolgens 5 door de trou-- 
loosheyd van Ranacharius eygene On. 

der- 

\ 

tibf tuoqueFarroni maxi* quit y hümiliafti genus 

mum efl fupplementum. nodrum 9 ut Ce vinciri 

Veniens stucem Chlodo^ permitceres ? Melius e« 

vechus,bcllum contra eum nim tibi fuerat mori & 

infticuit. At ille dcvic- elevatam fecurim capiti- 

turn cernens exercltum ejus dcfixit. Converfus- 

fuum y fuga labi parat: que adfratremejusait, Ü 

fcd ab exèrcitu compre' tuauxilium fratri tribuis* 

henfus, aciigatispoflter* fes, aih'gatus utique non 

gum manibus inconfpeéhi fuiflct. Simtliter & hunc 

ChlodovechivUnacumRN fecuri percuiïum interfe* 

chario fratre fuo perdu- cit. 

citun Cui UIe,^c^r, iüo . 



van HOLLAND. L Dbbl; 9$ 

derdaanen f xtch van hem en des tel& 
Broeder Richarius meefter maakte » en 
des, den Koning des zelfs bloohartig* 
heyd van !zidi telaaten binden , en aan 
Richarius zyne trouwloosheyd van 2y- 
nen Broeder niet te hebben geholpen y 
op het fchamperft verweeten hebbende > 
. hen beyden de harfeiien infloeg en ver- 
volgens dit Kamerykfche Ryk ook met 
het zyne vereenigde. Een diergelyk on- 
gelukkig eynde hadt ook ( i ) Regno* 
mir. Broeder dier twee laatfteVorften, 
^ mids hy insgelyks van het leeven op 
bevel van Klovis beroofd wierdt , 
zulks die zich vervolgens ook van 
des zelfs bezeetene fchatten en Ryk, 
^t gene men meent » dat omtrent 

de 

(i) Gregor. Turon. lib. tatem & Juflu Chlodo* 

n. cap. 42. Fuenint au- vechi ioterfeéhis eft , 

tem fupradifti Reges pro- quibus mortuisomnereg* 

pinqui hujus quorum fra* num eorum & t&efaar9S 

ter Regnomeris nómine accepic ' 

spud Oamoüasmis civi- 



JWJ: Jktttde REGEERINGWYS 
de Main was gelegen , meefter maak- 



te. 



Klovis op. deeze wyze , 200 ont- 
zaglyke moogenheyd in Gallië ge.' 
ftichc , en der zelver erfvolging 
weder , door het ombrengen van 
alle zyne naafte (1) Bloedverwan- 
ten , voor zyne Zoonen verzekerd 
511. hebbende , ftierf in 't jaar vyf hon- 
derd en elf te ( 2 ) Parys j laa- 
iende het aldus 200 merkelyk ver- 
grootte Salifche Ryk aan zyne vier 
(3) Zoonen Dirk, Klodomir , Chil- 
debert , en Klotharis achter. En mids 



aan 



(i) GregOT. Turon. lib. (2) Ibidem, lib. If. rap. 
11. cap. 42. Interfec- 43. His ita tranfaftis a- 
tifque multis Regibiw &. pudParifios obüt; fepul- 
parentibus fuis primis , tufque iu bafilica'Sanéfco- 
' de quibus zelum habebat rum Apoftolorura. 
nc ei regDüm auferrent, (i) Gregor. Turm. lib.' 
regnum fuum per tocas Ul.rap. i.lDefunftoigitur 
Gallias dilatavit. Chlodovccho Rege qua*' 

tuor 



vau HOLLAND, l ï)EEt; py 

aan 'den eerften 5 nevens meer andere 
Steden en Landen , het thans genaam- 
de Holland 5 gelegen aan de flinkere 
-tyde des Ryns was te beurt gevallen, 
wiens rechter boord door de War- 
ners bewoond wierdt, zoo was zulks 
de oorzaak, dat die verdaande hoe 
zeker ( 1 ) Deénfcli Koning Cochliach Jl 
met een goed getal fcheepen en man- 

, fchap. 



tuor filii ejus, ideflTbe- 
odoricus, Chlodomerls , 
Childeberuis, acque Cblo- 
tharius regnum dus ac- 
cipfunc & f&cer ie asqua 
lance dividunt. 

(i) Gtegor. Tur^, lib. 
III. cap» 3. Hts ica ges- 
tls, Dani cutn Rege fuo 
fiomine Chochilaicho , 
evedu navali per mare 
Gallias appetant. £- 
greüique ad terras pagum 
uTium de Regno Theodo- 
ricii devadant atque Cap- 
tivant: oneratifque davi- 
biis tam de captivis quam 
de reiiqüis fpoUis , re* 



Teit! ad patriam cupiunr. 
Sed rex eorum in lictua 
refidebat doaec naves al- 
turn mare comprehende- 
rent , ipfc deinccps fecu- 
turus. Quod cum Theo* 
dorico nunciauim fiiis* 
fet , quod fcilicec regio, 
ejus fuerit ab cxtraneiê 
devaftata, Theodöbertum 
filium fuum in lilas par* 
tesj cttm valido exerctcu. 
ac magno armorum ap* 
paratu, direxic. Qui in* 
terfefto Regfe , hoftes Yia- 
vallprasiio opprimic, omo' 
nem raplnam terr» rtfti* 

CQit 



^ jfimdt REGEE&INGWYS 

icfaeip langs de Noordzee het zy in 
iea gemdden Ryn , het zy langs de 
MaaS) in het hem onderworpeo 
2ynde Nederfexenland gevallen > de 
hóyzen ea landen daar omtrent be- 
roofde en zyne Ooderdaanen van dat 
geweft in ilaavemy w^cepte , zy- 
nen 2^oon Theodobert , zynde toen 
een Prins van omtrent achtien jaaren) 
met éen magtig leger derwaart zondt. 
Welke, onderwyl 'erop 's Koningsbe^ 
tdook een goed getal van fcheepen op 
de :uch in de Noordzee ontlaftende 
firoömen viriefdt üytgeruft » de naaf 
het ftrand geweekene Deenen > als die 
aldaar gereed ftondea^om met hunïien 
genuu^Lten buyt ( i ) en Skaven weer 
ónder zeyl te gaan, nog tydig op het 

lyf 

(i) 0^ Franc. Eptu- roare Gallfas appetunt» 
ci^. 19. In illo tem- Tbeaderico pago Attua- 



pQre uiuu cum rege fuo rios vel alios devafiantea 
nomine Chochilago (;inB atque captiyances, pleoaa 
navaie bofte per ajcim de captivis ntvea de alto 

IMIft 



van HOLLAND: i D«el ^ 

lyf Tiel 9 en de ïeegc , mtt omkocH 
minge van den Deen&hen Kaning, ta 
land wegdraagofide > gevoj^lyk te 
icheep ftaptes de g^eroodleggcnde vkut 
aanklampce^ geheel verfloeg^ envcr^ 
"volgens den gemsakten buyt ea Slaa-* 
yen herayerd& ^ 

Het gerucht deeïer zonderUqge over« 
winninge^ op de grenzen der by War- 
mond woonendeWarners bebaald^bragt 
geen kleyn ontzag onder deeze over 
den Ryn woonende Volken te weg& 
Zulks Herm^iskle) Koning dier War- 
nerS) naa ^t overlyden (i) zyner eer- 

fte Gemaalinne y by welke hy eenea 

Zoon 




jHart ioirantet, Rtx «o- navitcomeis» oedeoiul- 

rum ad littus maris, rtfi- ma & proftratam Kegem 

deus. Quod cum l*heo- eorum inteifecit, prsdam 

dorico nuntiatun^ efikt tulit, & in terram fuaai 

TcodobertttBi fiUum fuufi leflituiL 

«am oHigDo exercitu in (i) Proc$p. de belb 

ttlift partibus dingeni, Gotb. Uh^ IV. pag. 468. 

fuioaoft^pMM CQfii jog- .Varm& m^^ IiDj^rave* 



t 



loD ^«(w<f^ :regeeringwys 

Zoon Radigec geteeld hadt , . onaanr 
gezien zynen hoogen ouderdom , Theu^ 
defctiilde 9 Zufler van den gemelden 
Theodebert^ naa die de voorgemelde 
s^eege behaald hebbende zynen over* 
534.1eeden Vader in dea zelfs Ryk gevolgd 
was 9 van den zei ven liet ten huuwe- 
lyk verzoeken , om dus zyn Ryk door 
het aangaan dier verbinteniffe tegen 
de geducht geworde overmagt der te- 
gen hem aangrenzende Franfche Vor- 
ften te verzekeren. ïnvoege op dit 
gedaan verzoek. deeze Prinfes 5 welke 
eenigen meenen dat des tegenwoor- 
digeri Konings Vader in zyn tweede 
huuwelyk(i) by Suavegotha, Doch- 
ter 

ratHermegifclusnomine, liquerat nwnine Radf- 

qul finnando regno Theu- gem. 

deberti l^'rancorum regis (i)y.oht€kban.Cmm. 

Sororem conjugio fibi fo* de reb. Frane, Oriënt, tom^ 

mverat, ami{& non ita Lfol.jg. SororThcodc- 

'pridem, quam habuerat, ;bertl Kcgis Fraocorum 

uxore, filii unius mafre, -fine dubio fait Theode* 

' quem morie&s Pttri re- childis'Theodarlco Rcgl 

• • Fraa- 



«ptfff HOLLAND; I. Deel. lor* 

ter van Sigismond Koning van Bouf- 
gonje geteeld hadc > aan den voor- 
gemelden Hermegiskle wierdt toege* 
ftaan. Dan als die Vorftin in ^t War* 
oefche Ryk . aangeland en daarenboven 
nog de trouwplegtigheyd verricht wasj 
wierdt de oude Hermogiskle , voor het 
verder voltrekken van dat Huuwelyk » 
van eenen zeer gevaarlyke ziekte over- 
vallen. Zulks die , de dood als voor 
Jianden ziende ^ ( i ) zynen Zoon Ra^ 

digerj 

Francorum nata ex Sua- liberos , fïllum vero ad- 

vegotha Sigismundl Bur* hunc ufque diem exper- 

gundiorum regis filla, tem cuptiarum, aperiam 

quam hic aoo 522. du- vobis animi m^icogicata. 

xerat. £a ü vobis In publicuin 

{i) Procop. de helle Go- iitilia videntur, vos, u- 

tbico lib. IV. pag. 468. bi mpriallcatem , exple* 

Ego, inquit, eamcuram ve^o , approbate & rata 

habens maximam, ut fine fa,éite , quod Deus for-' 

XDctu in otio vivatt^,affi- tuact. Sic igitur exiftimo 

nitatem cum Francis jun* conducere magis Varno- 

xi, duéta Inde uxore : fi- rum rationtbus Francos 

lio exBrittia qu^fivima- habereaffines quam illos. 

trimonium. Nunc vero, qui Brftciam infulam ba- 

cam propinquam mibi bltent. Britti nobis fe- 

mortem video , nullos ex junguntur , nifi fero idque 

lËcunda nxore Jiabcnti magna cua .difficultace 

G3 •• ««^ 



loi Jhude REGEERÏNGXTfS 

diger, wyt aanmerking van liet reeds 
gemelde Staatsbelang , vot)r het laat- 
fte beval dee^e zyne Bruyd , naa zya 
afilerven, te ( i ) trouwen : onaange-^ 
fcien zich Radiger (i) aan eene Sax> 

fche Prinfes , Dochter van eenen dier 
ia Engeland heerfcfeeode Koningen > 
tte van zynen Saxtfcben landaard xyn* 
de^ te voore reeds verloofii hadt. Dit 
gefchiedde ; doch ^t gene den voet tot 
eenen iwaaren ( 3 ) oorlog tuflcl^en de 

daar- 



ntqueunt. Franci aVar- 
nis medio tantum Rheno 
diftant , cumque fitu io- 
corum vicini fine, impe- 
lii autem magnicudine va- 
lidi: tam commodare no- 
bis 9 quam nocere * u- 
trumcunque voluerint , 
promptum babent. 

( I ) Frocap de bello Go- 
ibico lib. IV. pag. 46P, 
Filius ejos, ut in regnum 
fucceflit , confilio vlrorum 
inter barbaros eminenti- 
nm , ultimum defun^l 
Yolanutem implet , re« 
pudüoffl Sponfli rcflHBCi- 



ac , cumnoverca.com* 
moratur. 

(2) Ibidem. Ei puero 
Pater virginem Brtttia a 
gente defponderat^ cojus 
^ter apud Anglos regna • 
bat , magnamque Sorori 
dotem dederat. 

(3) Ibidem pag. 470. 
In continentem ut ven* 
turn e(l, vLrgo dox an« 
glisy caflris bcoe munt- 
tis ad ipfa Rbeoi oflia, 
ibi cum paucis refedit» 
fratre mfiïb in boltem 
cum toto prope exercitu. 
Varni eo eanpore nonf 



van HOLLAND. I. Deel. io| 

daardoor gehoonde Saxers in Enge- 
land en de Wamers gaf: in welken 
Kadiger, naa des zelfs in 't veld ge^ 
bragce l^ér omtrent den mond det 
Ryns verllaagcn was , gerolglyk ( i ) 
gevangen en des genoodzaakt (2) 
wierdc, om tiaans» ter bekoomingt 
lyner vrjrheyd , de gehoonde Saxifeho 
Priniès trouwende 9 de voorheen g^ 
trouwde Theudechüde te rog naaf 
Vrankryk te zenden. Hooglyk ver- 
toornde dit Kiotaris haaren Oom, 

welke 

Srocol Oceaoo «tqiie iis* excufatione Patris jufik , 

em Rheni oftiis ilativa ftudiumquepriiicipiMniua 
habebaur, quo cum ve- - gends obcendere , fup* 
niüTent Angti^ coaimitti- " pUcare , pfecea m(bere 

fur prslium infelix Var* purgationi , In neceflita- 

nis. «tem tranaferse ciil{pani» 

(i) Pfdeêp. de heUoGotb, policeri fe cun i^fii vió^a- 

mb.lV.pag^j^jo Tandem- rum & qua iniquefece* 

que denfo lacentem ne- rat , fanatoroin peniten- 

more ioveniiintRadigein. tia. Pueila h«c probaih 

Is ad Sponfam vcterem te » exfolvitur vinoilii 

«ddiiétus adftictt tremens coiAiterque habitiia dl> 

«nQrtem exfpeftans , eam. mittlc Tbcudeberti Sor«« 

q[ue nón fuj^liceiii. re» ft illan prius pa«- 

(2) Ihdemé Capcivas taa rke «bomb capk* - 

G 4. 



104- Jioude RÏ^EERXNGWYS 

welke thans in het Ryk van haarea 
pverleeden Broeder zynde opgevolgd , 
43es door iynen Zoon ( i ) Chjlperik 
de Saxifbhe Warners indiervoege met 
55j.de. wapenen deiedt aantasten, dat zy 
ter bekominge van den vreede zich 
aan het Franfche Ryk moeften (2) 
fynsbaar maaken. Dan federt zich aan 
die afhangelykbeyd willende onttrek- 
ken j wierden zy door des Broeders 

Zoon 

(i) Venantii Fortunati bertum a Fredegirndc & 

Carminum lib, IX. carm. Clothario impugnari , a 

i. ad Cbi^ericum Regem. Britannis quoque male 

exceptum , ad priftioam 

i Quem Geta, Wafco libertatem afpirantes cï- 

tremunt,I)9nus>£s- dem rcbellarunt. Sed 

to, SAXp,^r|caDnos; non Impune aufa hsec fua 

. Cinn patre , qüos a- tpbrunt* Anno enim 595; 

CIS Tg DOMITASSX Childebertus adverfus ipp 

PATËT. . fos exercitum commovit 

& prslio commiflb eos# 

(1) T. ab. EckbertCom^ 4cm fic attrivit, ur, Fre- 

ment. ai reb. Franc. Oriënt, degario teAe , ex genere 

fflw. !.ƒ(?/. 153. Varnifub hoc parum rciuancret. 

Radtge jam domitt & Poll; hsc certe tempora 

Fra&cicedominationirul^ 4iutla illius mcntio apud 

jefti videntur. Num ii , hillorigos occurrit. 

gfm ceuruereot CbUd«- 



. ctfaHOLLAND. T. Deel. " loj 

Zoon van den gemelde Chilperik , die 
Childebert genaund was,' voor de 
( I ) tweedemaal aangevogten , en in 
dien oorlog met zoó groot ceii verlies 
%<^o in ais aa ^c opgey^Igde gevechc 
ter wraakneeminge zonder aanzien van 
geilagt of ouderdom vermoord en ver- 
delgd ^ dat de Warners genoegzaam 
uytgerooyd en zy daarom ons nooit 
federt in de oude hiftorièp (a).voor' 
komen. Invoege federt dit voorval 
hetRyk der Franken, langs dien kant, 
öu tegen dat der achter de Warners 
woonende kleyne Vriezen aanpaalde. 

Deèzen met de Gtioote Vriexep ver- 

eenigd. 



f I) F. Dan tel Hift. de 15. £0 anno exerckus 

Franc tom. I. pag. 250. Childeberti cum Warn!s« 

L^ Seconde óifonfion fut qu! rebeUare'conaverunt» 

fait ik l' Autre extremki forcicer dimicavlt, & ica 

du Royaume de CbikUbm V^arnl trucidati ac vidti 

par lis Farms. , flinty ut pa^um ex ipü$ 



{2} Cbrtm Freiegar, cnf. remanfiflet. 



lo6 Aloude REGEERINGWYS 

;eenigd , en dus te laamen een ont^ 
zaglyk KoBingryk geworden zyndes 
hadden ondertuflchen hun gebied toe 
over de Elv^e en dus tot op de gren-* 
zen van (t) Oeenemarken uytgebreyd, 
en beftonden aldus in magt en ver« 
moogen lynde toegenomen , naa het 
voorgemelde uytrooijen der Wamers 5 
hunne zeeghaftige M^apenen ook tegen 
de overige in het thans genaamde 
Holland > mee de woon gebleevene 
Wilten te wenden. Welken zy in 't 
voortzetten van deezen kryg^ zoodaa* 
nige nederlaag (2) toebragten > dat die 
genoodzaakt wierden y de tot nogtoe 
aldaar in bezit gehad hebbende lan- 
den verlaatende> zich over den Ryn, 
en dus buyten het thans genaamde 

Hol- 

f x) y. a LMis Cbnm. (a) K. Kolyn vf. 140. 
Uh. IL cfip. IS- Iq ipfo 9oit stlwui ri tBiiöc Suiftn 
itinere pcrveait in cou- "ijj^ §iWifC/« I^F4te^ 

finio Frefonaai ft Duio- ^g^tSuOw^i latten tagiMi 



van HOLLAND. ï. Deel. jo^ 

» 

Holland, te begeeven-. By ^tdoen \an 
deezen aftocht gelukte het echter den 
Wiken eene aldaar zynde Sterkte of 
Burg 5 door de Romgynen, ter verzec- 
keringe van den overtogrdes Ryns, om- 
trent een half uur boven het thans 
genaamde ( i ) üytrecht, voorheen ge- 
bouwd , te veroveren 5 en de zelve in 
bezit houdende zich in de rondom 
gelegene landen met de woon neer té 
üaan. Zulks die (2) fterkte, naar 
deeze dajirvan aldus meefter gewor- 

dc- 

(i) N&ta Mtb. Mattb. (2) M. S. Cbrmu vm 
ad ArüU. torn. V.pag. 207. Oaes Goeten pag. 3. vja. 

in 4:0. Et fi ob propin- «nttt als^ Mt tieriKimmöïc 

quicacem pierumque h«c Suvnr ra^irie Wiltev» 

confundancur Trajefhim tiK ttl(l£( UoK / Dat m ièiWXU 

& WiUenburch , quod hotlailt iDOüntie/ Defe fla? 

VuftaboEch Sigéberco , fien lim te famen tx\ qua^ 

dillinfhi tarnen carfba. VKH 1M 4C0M VOoAfi tXl 

Atteram locam adhucfer- JBtK WKXAj^ gf t>g(igngte<g 

vac excadro vrbs ijioftfis tW Msn / SBntfOD!^ en 

jam. Akerum ad pagum tel^fbQl^'Oie anttfc/ tt^ 

Vechten , qtii & Rheno ^ ^ ImiaamtmtKliRt t^ 

conctguus & vix fpatio Ml/ ttie te boctn HntfpS' 

ftent hors a Trajefto oUm m ^ / «1 tiMn^tMcn 
di/laos. 



io8 Aloude 

dene Wilten, federt Wiltenbürc 
genaamd wierdt , naa zy te Toore ^ zoo 
als onze oude (i) Chronyken willen > 
Anthonia zoude zyn genaamd geweeft. 
En hoewel , wat dien naam aanbelangt ^ 
geene de minde voetftappen deswege 
jn de oudheyd gevonden worden , zo9 
is ^t echter zeker , dat aldaar oudtyds 
een verblyfplaats der Romeynen moet 
geweeft zyn ; als uyt de menigtes der 
aldaar ontdekte Romeynfche pennin- 
gen ^ en andere zeldzaamheden dier 
volken is af te meeten. Mids dit be- 
haalde voordeel, beftondende zeege- 
praalende Vriezen eene wyl tyds daar- 

naa> 

(i) Cbron. de Tr^eB. utio & vocavitcumAw. 

ێf. di AmbmUty qumodo thoniam. 

fecU Anthmiiam. Profec* M. S. Cbron. van Ctots 

tus eft per Gemaniam Goetm pag. 3. <S^act tfgi 

êi venit io inferioremSa- hff öm ;0tr0eni ban Hen 

xoniam vel Frifiam & in ftpnmacttceen Vestk au 

finibus, qaamodoeftHoU De ttti ^Oltn / ttW df^ 

kndia, fecitpalaciamcir* tm fjictOi gêm Amtho. 

ca Rhenufla.cum Fobtjl* i/ha m Ijm feluc* 



' van . HOLLAND* L Deel. i 09 

Haa , de regte tydsilip is nogchans on* 
bekend y niet alleen iiet overige vaa 
Holland , maar zelfs de Z^euwfche 
eylanden te overAroomen > ja Ba.- 
jORZUNA> [nu Bergen op den Zoom 
( i ) genaamd j ] even gelyk ook Ant- 
werpen (2) inneemede^) dus hun ge-* 
bied over de ( 3 ) Schelde tot Ooften- 
de (4.) in Vlaandre toe uyt tê.brey- 
den. 

« I 

Invoege Bergen op 2^oin daarom 

ons 

« 

(i) y. ab Eckbart de re- (3) Melis Stoke fil. 3. 
but Franc, Oriera, torn. II. vf. 5. 
fol, 6%s. Bajorzuna e(l IDanttecJAafenetibeliantai 

urbs Brabantiae nunc Bcr- J^^^^^ ^^^ ^^ wi^».- 
ga ad Zomam amnera ^^^^^M^nefta^ 

dlfta. ülfo ai0 f{ imir fa Ml 2ce» 

(2) Fita Eiigii lib. IL 

eap. 3.' Praetcrea pafto- (4) Meyeri Anrud, Flan* 

ïiscura folicitus luftrabac di. ad arm. 10. it. Bro-» 

urbes vel municipia cir. gis , ad memoriam divl 

cumquaquefiblcomintfra; Donatiani , mulier coe<* 

fed Flandrenses atque ea, Ermingardis nomine, 

J^NoovuLTBUSs^ F ABS O- Ofleod» QPPIDO Fwui 

»Jis. vifum a^cepit. 



rio ^uie &EGEERINGWYB 

eos, als eene plaats ( i ) door de Vrie^ 
scnbewooDd) in de oudeHiftoriCvoor- 
komt) even .gelyk ook liec tbans ge- 
Biamd^ Holland > federt niet meer 
Kederfaxenland » maar als thans onder 
de heerichap^ der Vriezen gekomen 
tynde^ tot in de dfde eeiiwe toe j al^ 
tyd ( a ) VRIESLAND is genaamd ge- 
geworden» Al het welke iiierenbovea 
nog uyt die Landen is af te meeten ; 
welken 9 by het ojnechten van het 
Vriefche Aartsbisdom , ten tyde van 
den Geloofsverkondiger Willibrord^ 
onder het zelve ^ in opzigte van het 
Kerklyke gebied ^ geflaan hebben. 

Dit 



(i) AmwL FuUens. oi (%) Melis Stoke f$L 3. 

arm. 880. Nordmanni yf. z6» 
teOaHia pr9cbs& ioccn- 

dia exerceot ^ & intec 3^ ai^etaüfftu intco m 

plurina loca k nonafla- f^l^au 

ria» §»(kpqpulatifaöc. ^ k^i^^ xaa. 

Miam BAjoaaöüA . iibi ^^^ ^'J» ^- '^ 

Habitabat, iaoao*^ ^mm\m ^at IbvttfUm m 

ipDcttinaTeruDtft mmfsu 



4 

van HOÏXAND. I. Debl. iii 

Dit oiigehobrd befbum $ ea dat de 
Vriezen zich ièdert met de (i) Saxen 
en de rondom "Wilteciburg woonende 
Wilten tegen de Franken verbonden > 
joeg den ouden Koning Kloteris, wel-(5i3; 
ke in *t jaar zesJionderd dertien den 
troon van het Ooft&ankifche Ryk be- 
klommen hadt, tegen deeze Bond- 
genoocen in de wapenea Des zondt 
hy zynen Zoon (2) Dagobert aan het 
hoofd van eene beqaaame Krygsmagt 
tegen de £imenverbondene Saxers en 
Vriezen , dan mids die in ^t begin eene . 
^ladeeÜge ontmoeting (3) met de zei- 

ven 

(i) jinarfm. Oefta Re* xones td pngoam ttire 

gum Ff om. cap. 41. In non dubiuviu 

iUis quoque diebus Saxo- (3) Ibidem. At Ille 

nes rebeltantes nimiscom- isAim cernens exerdtuiii 

moveruntezercitumGEM- foam dixit ad ipfum Ju* 

9iumPluriicaruii conoft venem. Perges velocicet 

Dagobertum. fedinus deferens crinea 

(2) Gefta regis Dage* capitis mei nuncia Patri 



L cap, 14.. Dago« meo , quatenus venien^ 

bcrtus vero & ipfe col- fuccurratnobis,antcquam 

kfto hofte plurimo Rhe* quiOxh cemiacexeicittiti 
ten tnofit , coflcia H- 



ven gehad hadt , begaf zich de oude 
Vorft zelf tot onderftand iyns Zoons 
te Yeld y en verfloeg met eygene han- 
den den (i) Hoofdbevelhebbter der 
VrieTten en Saxers , welke Berthold 
genaamd was. ' Vervolgens nam hy 
Wiltenburg in , flechtce het tot den 
(2) grond 5 en deedt de Wilten de 
daar omtrent door hen bewoond ge* 
weeft zynde Landen on truymen. Zulks 
die Volken zich federt met de woon 
omtrent Meklenburgplaatften, alwaar 
'zy in 't vervolg , zoo door Keyzer 
Karel ( 3 ) den Grooten als de volgen- 
de Saxifche Keyzers, beoorloogd en 

. eyn- 

(1) Klaas Kolyn vf. 247. (2) Klaas Kolyn vf. 253» 

iwii (3) /Irmal. Metric. dt 

ïanSfï / «W, 5pn gUbp / Qefiis Caroli Magni ad 

•Sttt tm ftooft afTml* «w: 7891 GenseftScLA- 
cm* voRUM W$i^ comonunc 

diftju 



van HOLLAKD. I. Deel. u% 
eynddyk in de twaalfde Eenwe door 
( 1 ) Hendrik den Leeuw, Hertog van 
Saxen, in *t geheel of verflaagen, of 
van daar weer verjaagd zyn, en waar- 
om Adolph de II, Graaf van Holfteyn» 
der zelver ontruymde Landen door 
andere Menfclien uyt Vlaandre, Hol- 
land , Vriesland en Weftfaale getrok- 
ken , op nieuws bevolkte. 

I 

. Naa het uyt den weg ruymen van 527. 
deezen hinderpaal , deedt Klotaris 
de Franfche benden onder 't bevel van 
2ynen Zoon Dagobert wyd en zyd 

in 

(O y. MolUH Flemh. Prisbiflao Wagria ejcfti ' 

ifêgogead Hift. Cbetfmefi (Fenedifive Sclavi)pTovin'' 

Gmbrica tm. I. pag, 21. cjam autem hanc novi ', /. 

Seculo tandem XII. ple- quos e Flaudria, Batavia, ' 

rlque ab Henrfco Leone, Frifla , Wcftphalia Ado^ 

DuceSaxonis dcHenrico phus II , Comes Holfa- 

Comité Badewideofi Hol-^ tfs evocarat , CoIobI 

ilitie' prsfeéto vel caefi, non multo poft occupa* 

fiiDtj velfiuaciUQ Duist runt* ' 

H 



114. ^oai» REGïïERINGWYS^ 

in ^t Lafid trekken , en dus al ( i ) het 
volwaflche Vriefche Mansvolk ^ ^t gene 
2yne knechten in handen (2) viel en 
des langer dan ^s Konings llagzwaard 
was ) van het leeven berooven. On» 
befchryvelyk was de fchrik , welke* 
200 xeldzaame wraakneeming door 
geheel Vriesland maakte : iulks de 
Vriezen den Franfchen Vorft om vree- 
de fmeekten 5 welke hen ^ behouden- 
de de ingenomene Landen , vergund 
wiierdt ; onder beding nogthahs ^ dat 

5Ly> 



(I) Anonym. gejia Reg^ 
Franc, capite 41. Rex 
vero tou term Saxono- 
rum vadaca y populo illo 
interfeéto , non ibi roajo- 
rem hominem relique. 
Tonc viventem » nifi & gla* 
dius fuus (quod fpatam 
Tocant) perlongum habe« 
bat. Item in vita Farao» 
nis Epffcopi Maldens. cap. 
77. lv<misCbamo$. Cbron, 
ybi.52. Nee non GefiaSjt* 



(2) iOaas Kol^ vf. 247. 

Q^agoberr beflmt tf ftltfeal 
<^nl>e ten it bCTttefcn 
9ta j^lÊöj^ mittat iMEtii^ 

4tnu tsat ƒ riefcn t beMlMi 

ï9accUc tm fsatft êffmnau 

Het zelve getuigen -^jw» 
nym. Gefta Kegum Francm 
cap* 41. Vita Faraonis 
Epife, Malden/ tap, 77. 
Ivtmis Cbamot. Cbron* fié 

üz* eaaadeiea» 



van HOLLAND, i. Dèëü nf 

iy 5 voordaan aan het. Franfche Ryk 
fynsbaar zynde^ zich in het Chriflenj 
geloof zoude laaten onderrechten. Tot 
dat eynde ftichtte 's Konings Zooif 
Dagobert,^ een half uur. beneden Wil* 
tenburg omtrent den boord des Ryns 35284 
eene nieuwe (i/Sterkte^ welke toeil 
Trecht en thans Uytrecht genaamd 
is 5 en in de zelve weer eene ( 2 ) Kaf 
pel ter gedagtemlfe van den-Apoftel 
Thomas , met bevel aan den ^ilTchop 
van Keulen (3) van het opzigt zoo 

over 

t 

co Cbronyk van de Qerk (3' Mpift. Èmfuc. üpt^ 

ier lage Landen pag. 8. Miraum in cod. donat. pi- 

9c§e €iminb ®OQoi)tctu<( /ir./o/. 14. Duia ab an- 

brocött ï^ollaut in *5?n tiquo Rcge Francorum 

ImiDatUft fVSHt trcbe tneDet Dagoberto CaftclIumTra?* 

machett ♦ . ♦ 4 Ccn €a.^ jefhim , cum defltuaa ec* 

tfri ban Éltcn fonöctUnge defia , ad Colonienfem 

gtatol seClmmett / Dat farochiam donatum in 

te WWCftt npente. ca conditione fuifiet, ut 

(ft)«d^KtójfnvCiS3* EpifcopusColonienfisgen- 

tfxi om 'tM^bcnd^ bekoren VJPUr^"^"""^ ^^ £^^"^ 
®clie te een terfce ttt^cti ^nfiili converteret cc eo* 

l^an ^int ditiiMjBf 09. tt .tum pfaedicator eflec^ 
M^rittce« 

Ha 



U6 Aloude REGEERINGWYS 

óver die Kerk i als de verhoopte be- 
keering der Vriezen te hebben. Dan 
gelyk de Keulfche Kerkvoogd deeze 
aanbevoole bekeering der Vriezen (i) 
verzuymde > zoo onttrokken zich de 
Vriezen wel haaft aan die beloofde 
fynsbaarheyd , ]a zy maakten zich 
van Uytrecht zelf meefter » en floop- 
ten 9 als^ Heydenen zynde ^ uyc haat 
van den Chriftelyken Godsdienft , de 
aldaar (2) gedichte Kapel tot den 
grond £n het is federt deeze bezit-* 
neeming van Uytrecht door de Vrie- 
zen 9 dat die plaats daarom als eene 
Stad (3) van Vriesland ons in de 
oude Hliloriën voorkomt. 

Tot 

(i) Epiji» Sonifac.apud (Iru^dB a paganis Ecde* 

Mirteumincod.donat.piar. (lolx , quam Willibror- 

fêl. 14. Quod & ipfe non dus dirutam ufque ad fo- 

fecic; non prsdicavic^ non lum , in Caftelio Traje^o» 

convertit Frefeos ad fidem reperic. 

Chrilli, fed pagana man- (3) H^pp9 in vita Om- 

üt gens Freronum. radi SalUi in fine. Apud 

(2) Ibidem. Propter Trajeaum dviutem Fat- 

fundamenca cujusdam de« $xm. 



x;an HOLLAND. I. Deel. ii^ 

Tot dit een en and^ 200 overAout 
beftaan der Vriezen, hadt de fteeds' 
ZOO vinnig blaakende twill tuflchen 
de onderfcheydene Franfche Konin- 
gen, en tot dien weer de tot nogtoé 
in gebruyk geweeft aynde Ryksfplit- 
ïing onder de Vorfdyke Zoonen , 
by* 't overlyden hunner Vaderen , deii 
voet gegeeven. Mids de een nydig 
van den anderen 3 wegens het hem 
te beurt gevalle Ryksdeel 3 dus ge&* 
mentlyk meer toe ley den 3 om ( i ) 
eikanderen , ter vergrootinge van hun 
bekoome aandeel 3 te bederven ; dan 
wel de grenzen des Ryks wyder uyt 
te breyden 3 of de Synsbaar gemaakte 
gebuurvolken 3 even als de laatllge- 
melde Vriezen ten tyde van Dagobert 

(i) Nitharê. Hift. Hb. tiam Duces in contuma* 

hfoL 187. Et quoniam ciam vcrfi a Francorum 

quisque eorum propria fe dominio , per defidiam 

qtisrebat , rempubf team prscedeQtiam principum» 

penitus luegligebanc. ioiqua praBfumptione ab« 

Arnial. Metms. ad ann. ftraxerUQt. 
épx. Harum cnim feo- 

H3 



ïii Jltmèh REGEERING WYS 

geworden wsaren, in behoorlyke o»* 
derwerping te houden. Dit gaf den eer- 
ilen Staatsdienaaren > toen onder den 
paame van Groothofmeefter bekend > 
aan den anderen kant geleegenheyd onj 
^ich van hetKoninglyk gezag der door 
flien twift verzwakte Koningen in 20a 
verre meefter te maaken > dat zy óq 
S^elven ^ naa hun welgevallen, af- en aanr 
ftelden , in een Hof ( i ) 'nevens der 
3^el ver Vrouwen en Kinderen opgefloo^ 

ten 



^i) EginbarP. tn vita 
Caroli Af foL 433. O^ns 
Meravingorum dic qua^ 
Franci Reges fibi creare 

' ibliti eranc, ufqueii;iHil- 
dericum R^em . . . dtu* 
xaiTe putatur : qus Hcee 
in illo finica pofüt videri; 
tarnen jam dudum nulluis 
vigoris erat « nee quic- 
quam 'm fe clarum prscec 
inane Regis vocabuium 

^praftferebac: aam & opes 
& potencia regni pencs 
Paladi Prsfe^s , qui 
Majoresdomus diceban- 
Ciuc & a.4 quos CuBuna lm- 



pcrii pcrtinebat , ' tene- 
bantur. Neqiie Rcgi ^ 
lliid relinquebacui;, quam 
ut regio tantum nomine 
contentus , crine profufo , 
barba fubmiiïa , ib^o re- 
(rderct ac fpeciem doml- 
nantis effingeret, legatos. 
undique veniea.tes audi- 
Fct, eifque abenntibus 
reiponfa, quas erat doe- 
tus , vei etiam juiTus c:^ 
fua vehit potcüate red- 
derec. Cum praster inu- 
tiie Regis nomen, &pre- 
carium vita» Üipendiumy 
quod et Prscfcftus auls, 

pout 



van HOLLAND. L. Debl. 1 1 ^. 

tea hielden > . en > om nog een zweem- 
fel van. het voorig Koninglyke ver- 
tnoogen te geeven , naar de Landda* 
gen 5 onder cene goede wacht lieten. 
brengen > om. aldaar in Koninglyk ge- 
waad 5. met lang ongefchoore hair op^ 
'den troon zittende, dat gene te anf 
woorden >het welke hen door den Groot- . 
hofmeefter om van buyten te leeren >, 

Was opgegeeven. 

# ♦ 

Met een zood^anig onbepaald 3^^ 
'«ermoogen hadt op het eynde der 
zevende eeuwe > Pipyn van Lan- 
den 

» • 

proutvidebfttur, exfaibe* ftlco more agente traheba- 

bat, nihil ,aUud propril tur :Sicadpalatium;(]cad 

poifiderec , qaam unam publicum populi fui C9n- 

prapérvi reditus villam , vencqm , qui annuatim 

in qua domum , ex qua ob regni utilltatem cele- 

famulos fibinece(r»iamU brabstur, ire; fic domum . 

Biftrantes atque obfequi* redire folebat. At regni 

urn exhibentes » pauc^ adminiftrationem & om- 

nnmeroiitatis habebat* nia , qu« vel dom! vel 

^oocutnqueeandumeraci foris agenda ac diTponen* 

carpcmo ibac, quod.bii- daerant, Prsfeflua aul»/ 

bu» jmifti(& bubulcpiu- procurabau ' 

EL4^ 



120 Aloude REGEERING WYS 

den het Groothofmeefterlyk bewi 
van het Ooftfrankifche Ryk in han* 
den : zulks die 3 voorziende dat ( 1 ) 
de ruft y welke hy ten koften van zoo 
veel bloeds alom te dien tyde in 't Ryk 
herfteld hadt, niet lang zoude belbin- 
dig weezen 3 het en waar hy aan de 
Franfche volken , gewoon fteeds in de 
wapenen te leeven ^ nieuwe krygsbe* 
iigheden verfchafte; beflootzynezeeg- 
baftige wapenen tegen de Vriezen, 
nids die 3 beganftigd door (2) de voor- 
befchreeve onderlinge oorlogen der 
Frtmfche Koningen, zich aw de opge- 
legde fynsbaarheyd ontrokken hadden , 

het 



(x) Avnal, Metenf. ad Saxones» Frisionks. &c. 

mm* 691. Ex hoc tem* (2) Ibidem» Harum e^ 

pore jam non de prind- nim gencium Duces iv 

patu Francorun, fed de contumaciam verü a Fran* 

diver(arura gencium ad* corum fe dominio , per 

quificione, qusquondam deOdiam prccedeotium 

Francis fubjeébs fuerant , principum iniqua prai^ 

invifto Frincipi cercamen fumpcione abflraxeranc* 
indabat : id cfl conua 



■ van HOLL ANiD. f. Deel. i -i f 

het allereerft te wenden. ■ Diensvo!* ' 
gens alles tot dat oogmerk dfenftig, ge^ 
duarende de WinteF »vervaardig<l ( r ) 
hebbende 5 begaf 2icii Pipyii in ^t jaat 
Zeshonderd tweefinnegentig té^en^Q 
Radboud in 't veld. Welke , als een 
onaffaangelyk Vorft thans dieïi Ko- 
ïiinglyken naam voerende , de Fran* 
ichen tegentrok, en voords eejien al- 
gemeenen veldflag waagde. Bian mid? 
hy zoo in beleyd als jn den wapenv 
handel te kort fchoot, wierdt zyn 
leger geheel verflaagen , en^ hy , het 
doorflaande gevaar door de vlugt onB^ 
komen zynde , te raaden door 't af- 

zen^ 

(I) jlrmêl,. Metenf. ad viaie fapcrbi». Qui taiv 

éom. 692. Anno ab ia- ts ftaltitie involutus ca» 

carnacione Domiai noftri ligioe fait, uc contra Pip* 

'Jefu Chrifti DCXCIL pinum invtétüm Princl- 

Fippinus ezercitum un^ pem aciem parare prasfa* 

verCalem Francorum adu* meret; in qua vi£bus. at- 

mre priecepit; traaati»: quefugatusmajcïmam pav- 

que de utilitate Imperii tem exercitus Aii perdi* 

confilüa , occurrit Radr? dit. 

5odi Frifonum Dacii ob- . .x •* 



V 



I2i Jkiuk REGEERINGWT5 

2;endea van Gezanten^by Pipya enii 
( I ) vreede te fnieeken. Decs wierdt 
liem ingewilligd ^ onder vootwaarde- 

echter> dat hy het Vriefche Ryk, als 
onderworpen aan het Franfchef, voord*, 
aan in hdedanigheyd van ( 2 ) Hertog; 
koude beüüerbn^ endes^ denKoningly» 
ken tytel afleggende ter geftanddoenin^ 
ge dier aanvaarde voorwaarde , eenige 
der voomaamfte Vriezen aaa Pipyn ia 
handea (lellen. 

Dees deedt iiog> om dit aangegaani 
verbond te beilandiger te maaken^ zy« 

nea 

(t) Armal. Meienf, ad ibi R«x nomine Radbo* 

ann, 692. Seraque tan- dus, fedChronica Franc!» 

dem poeoicentia duc- nominant idum Radbo* 

cos 9 LegatoSiad Pippinam dum kon Rbgem fed Da- 

dirigens»pacempoftaIaty cem , quia Fiancia tunc: 

feque cum his , quos re- dominabacurFrï(i»& vo« 

gebate (Ue dicioni fabdl- luit , quod nok Rsx 9 

dit. Obfidibus quoque ssd Dux vocaretur Dot 

datis , Pippini tribucarins minus Fri^ia , fed FriTo* 

cfficicar. he 9 eum habebsuit. ut Ra* 

(a) Qfron, TrajeS. in ouL 
^a R^ihoiÜ^ TUAC fait 



toon ROLLAND. L Dbel. i 23 

■ 

nen Zoon Gymodid y welken hy tot 
opvolger in het Groothofineefterlyk 
bewind naa xyne doodt verklaard hadt^' 
met ( i ) Tlieutfinde Dochter van den 697* 
vooQrgemelden Radboud trouwen^ Dan 
mids de Vriefche Vorft inv^it huuwe^ 
lyk meer uy t ontzag dan genegenlieyd 
bewilligd hadt , liet hy ^ verftaande 
hoe Pipyn op het fterven kg ^ deezen7i4; 
ïynen Sclioonzoon iri de (2) Hoofd- 
kerke van Luyk vermoorden. Als be- - ; 
ijooten hebbende zyn Ryk , by het 
overlyden van Pipyn 5 weder geheel 
onathangelyk te maaken.. £n zeker* 

lyk 

(l) IperiiCbron. S, Bet- fluvium Moöcum, quum 

tin. cap, I. parte 13. Pi- ad viütandum eum Gri« 

ptQUS iilium fuum Gri- moaldus 4iliiis ejus prope* 

moaldum cónClftuit Ma- taflTet , in baiiltca Bead 

joremdomus Francias & «Liaitaberti Mart7ris, dun. 

ei fïliam Racbodi Frifó- jacens oravet , perfoffds 

'cumDttcfs uxorcm dedit. -gladio a quodam Ragna* 

(Xi Sfftopfeos Franco-me' rlo, mHiie Radbodt, dn- 

füv,Hb.l.fa^.6s<T, Anno cis FriTonum , inftinéhi 

Domini DCCXiV. sgrö- moris ejus , tïi» ejuadcA 

'tancé Prptno in Jopilla Radbodi» occubttit* 
viJJa , qu» fita cft fupe« 



12+ ^/öi^rf^ REGEERINGVVYS 

lyk ! niet zooras hadt de gemelde Groot- 

hofmeefter teHerftal^in het veertiende 

'jaar der acht fte eeuvre, den geeft ge- 

geeven, of Radboud verbondt zich 

( 1 ) met Rfigenfrid ^ Grootliofmeefter 

(2) van hgf Weftfrankifche Ryk, om 
9an des overleedens natuurlyken Zoon 
Karel, het voeren van een diergelyk 
gezag in het Ooftfrankifche Ryk te 
betwiften. Met dit oogmerk dan ver- 

7i6.fch*een Radboud te fcheep aan 't hoofd 
van een zeer talryk leger zyner Vrie- 
zen (3) te Keulen; alwaar ftraks een 
zeer bloedig gevecht voor> en in ''t 

zelve 

(i) Cbrm. Fredeg. cap. Eo tempore eiegeniQt in 

105. CuiD Radbodo Duce honorem Majorisdomus 

foedus inierunt. quendam Fraficum Domi* 

J. a Leidis Onron. Hb, IL ne Ragenficidum. 
#d^. 17. Raginfredus vero (3) FomaneL Cbrm^cap^ 

timens Carolum Martel- g. £odem denique anno 

lum, cum Radbodo Rege venit Radbodus dux Fri- 

Frefonum foedus percus- fonuin naval! ordine us- 

iic» eumqueinadjutorium que Coioniam nrbem. 

,cum muitisFrifonibus ac- Contra quem Carolus fa* 

quifiyic. gacüBmus Exaxcbut beU 

(2) Ihidm ê^. 205. lum inüawravit. 



• mn HOLLAND* I. Deel: laj 

ïelve aan de benden onder Karel geene 
( i) kleyne fchaade te betut viel. Doch 
welke hy eerlang herftelde» Zulks Ka-- 
rel federt het Groothofineefterlyk ge- 
zag 5 zoo van hét Ooft- als het Weft- 
frankifche Ryk meefter geworden zyn- 
ile^ op zyne beurt tegen Radboud zyne 
wapenen wendde. Welke zyne benden ^ip. 
in het opvolgende gevecht geflaagen ^ 
en des zyne krachten vooraltyd geknakt 
ziende 9 dienvolgens zoo het vry pree- 
ken van het Chriflen geloof als het ftich- 
ten van verfcheydene Kerken in zyne 
Landen moeft toelaaten ^ onder belof- 
te 

(I) Armalt, Fuldenf. ad ceUcntifliintts Princeps de 

«fin. 7 IS- [Canlus) pri- adveoiu Radbodi cercior 

mocercamine contra Rad- faéhis, occurrit eU Ini* 

bodum regem Frifonum, coque certamine, magnt 

qui CotoDiatn ufque ve- ex utraqae parte clades 

neraCymenfeMartiopug- eztitit. Dirimente noc- 

nans» dum fortiter dimi- ce casdetn , hollis uter- 

cat » magnum exercitus gue fuis fefe mandavic » 

fui dampum confequitur. Carolo autem vifum elk 

Armal. Metmf* ad om. ad refiftenduio faofti co* 

7J6* Kaïoliu autem prs- pias augere. 



ï2« ^/öi^.RlGEERmGWYS 

te daarenboven van zich zelven te 
sullen ( I ) laaten doopen» . £n hoe'* 
wel Radboud , wat dit laatfte aanbe* 
langt 5 geenszins (2) zyn woord hieldt> 
zoo bragt de ingewilligde geloofspree* 
king echter te wege ^ dat de ChriHea 
gewordene Vriezen :> , de - voorheen op* ; 
gevatte afkeerigheyd tegen de Fran- 
ken > als nu van een geloof zynde % 
meer en meer afleydden, en dus alenga 
aan de regeeringe der van'tLan^ mee* 
fter gewordene Franken te eerder ge>» 
wenden : Mids die ook Duytfchers (3) 

zynde^ 

(t) Cbron. de TrajeQo (i) Klaas KolynvC. 2^g^ 
tap. de Carolo Marcello, 

KaroUis Marcellus filius ^^^\f^^^t^^ S^*&^ 

ïipini fuit potens dut ^It^Zn^^"^ ^^ ^' 

Brabantiai & réxit do- ^^lubttoaert / om flen jefeU 

mum Franci». Et poft len 

mortemPippinipdtriöfuf, ^ijl? •" "^'^"^ ^ ^ 

venit ipfe cum valida ma- "^ 

nu in Frifiam expugnarê (3) Pmop.dehelloGotb. 

Radbodum & obtltiult e- nj,^ j. cap. lu Hi vero 

am , & PJ^^mjfit Radbo- pranci dicebantur autcm 

das qugd Cbnuianus fie- Oermanf. 

w^ jigatbiar liff. 1. Sont 

Fraih 



^n BD^LAND. 1. De^ ta^ 

ïynde , diUrom bynaar de xelfiie w* 
tien, als de Vriezen, hadden. 

Wel is waar ^iat Poppo, welke zy-^ip; 
nen Vader Radboud in de Regeerin- 
ge van Vriesland wad (i) opgevolgd, 
deeze gevaarlyke gevolgen insgelyka 
wel vooKtag , en daarom , aan het 
verder voortplanten van den Chrifte^ 
lyken godsdienft , allen hinder , 200 
veel maar in zyn vermoogen was, 
ftdert toèbragt Zulks Karel Martel, 
verftaande. hoe pm die r$de verfchey- 
denp Heydenfche Vriezen aldaar de 
wapenen weder hadden opgevat, zich 
aanftons naar Vriesland begaf; alwaar ^,^, 
hy do te wapen geloopene Heyde* 

nen 

Frand Italis accols & coQ- ounc Fnuxi appellan* 
tennini difti Germani. , tar. 

Pwap. de beU» Oetb.- (t) fyeriiCbm. St. Ber^ 

**. L Rhenas in Ocea- $h. cap, IV. /»««. i. Fre* 

nam evolvitur, ' Hic funt fones, mortuo fuo Duce 

E «des , nbi qaondam Radbodo , cum Aio fiio 

aama Cennaai, qq* ceière Poppone, 



128 ^«m<fe REGEEJWNG^CCTS 

nen.hogmaal ilyt het veld dreef ea 
de zelvwi by die gdegenheyd tot (i) 
uytrooijeng toe door de kling joeg. 
Des hielden zich voor ea-ft de aldus 
geteyfterde Vriezen 5 onder het beleyd 
van den gemelden Poppo , achter, 
hunnewydeftroomenen onhegangbaa- 
" re moeren in het thans genaamde Vries- 
hnd zeer ftil, dan waanende zich met 
den tyd aldaar geheel veylig en des 
de Franken buyten ftaat om hen ia 
xoo ontoegankelyken oord te konnen 
aantafcen, betoonden zy zich in 't 
ver- 

(i) Jmal. t)tf. fl-anc. qW, quos vi'vos reltqutt, 

th aim. 670. uf^e'adann. acceptis oblïdibiu , fü» 

S^o.-ftl. 888. Carolus diiioni fubjugavit. 

ingrefTus dl in Frilia cum jinml. Fr/mc. ab ofmi. 

«crciüi tnagQO, delevit ?o8- itjiuf 80a in coü. 

«m urque nJ iocernecio- du Cbtfne torn. Il, /aJ 7. 

KCQ] , ac fUo fubjugavic Kuolus fierresit inFrifi* 

Imperio. : atn ufque intcrnecionem. 

■ jlimtl. Mitmf. ad am. kliert. Abhet- Stad. 

734. Karolus Prjnceps in Qrwi Anno DoBiini 

Frifiam proöcilcitur , om- DCCXXXUl. Karolu» 

Dfifque rebctleiejos gen- Uajoidomus FriCam vt-. 

tij trucidaviq, ceteroit fliC . ■ 



PétH SoLLAKD. lÈuu uf 

^rvqlg min iogetoogen j en de) eym 
i^yk V3Q zin t;e zyn > om , by d^ 
Êefib voorkomende ggl^enheyd i d^ 
Voorheen mislukte opibmden (i) 
te faei^vatten» "'T gene deii QikMt'-' 
hofineeAer Kafel eyodelyk tot beOuyt 
|a^ om i door het Uy trooi}en van 
het zoo lang beftandig gewe^ft hebr 
bende Vriei(che Ryk » in dien oord 
^ea fiêeds weder opwellenden konr 
ader dier gefbdige beroemÜTeh in een ^ 
en voor altyd te dempen ^ en dus gee- 
^ 'ne inindere ruft dari uytbreyding aan 
het Ooftfraokifche Ryk, langs d^ kus-, 
ten der Noordzee 5 te befchikken^ Met 
dit oogmerk liet hy op den Ryn en 
andere zich in de bovengemelde Zeè 
OntUd^tide Strooiden en Meet en eetié - 

200 

(ï) I^i0km.Sh.Èir-, hodö4 cpBi foo fccccfloftf 
ivii IV. (arte i. FrUbnes,. Jfoppooe, coQtra Carotmq. 
tdoituo Tek) Dope &aé^ T^euoiiom lebelTaxit. 



^ 



436 ^huUe REGEERINGWYS 

dat i.óo talry ke' ( i ) Vloot vervkardigen> 
die beqnaam was, x>m 2yngdieel leger 
tri des zelfs noodige krygsgereedfehap- 
pea over te voeren. Dccze vervaar- 
digd 'zyhde, wierden de byeengebtag*^ 
736. te benden-o^ dezelve ingefdieept, en 
vervolgens langs de Noordzee (2) naar 
de Vri«fche eylariden Ooft- en Wcftèr- 
gou^e overgevoerd ; 'alwaar zich dèere 
overgevoerde manfchap op den bobrd 
van het ^3) Bornerdiep^ V gcné 

toen 

(i) jif$nal, Metenf. ad «tione propeiat , certadm 

mvL, 735. Periida gens altum mare iDgrefTus na» 

Ffiflonum fiSem , quam viihn copia adunata. . 

dudum Karolo promife« (3) Armal. Metenf, at 

xat , fraa&are con^ttun onn- 736- Ad WiftrianN 

contra quos Karolus na* cbi & Waflrachia Jnfulaa 

vali eveé^ione prsparat pervenic , Tupef Bordi* 

exercitum. iiem vere fluvium cafira 
. '(p) Fredeg. Obron. cap: . poncns. ' 

109. Itemque . . . . iu Fredeg, C&fwi. cap, 19» 

gentem duriffimam mari-. Au(Urchiam . & Weflar- 

timam Frifionum liimis chiam infulas Frifiopum 

cmdeliter rebellantem , penetra vit, faper Burdo*. 

^rsfacus Princeps (Caro* ne fluvio caftrapooei^ 



««« HOLLANÊ>>ï. DfcEi.' i^t 

toen het (i^ Odft- <yan SbefeH^efter^^ 
gbuwé feheydde ) in .beqüaainé ils^ 
«rd^ fthaardtf. i ' \ j:: - • . 

'f . 

- - ■ '» •• • ■ , • • - r ' 

I « * 

I 

Niec raia hardiiekki^ dan bloedig 
waë het daarop volgende gevegt , > ala 
iü *t welken door de Vriezen 200 voör 
de behoudenis v^ hunne vryheyd en 

den zoo lang geooffenden He^enfchen 
Godsdienft » en door de Franken om 
dien , met onderwerpingfe van dat 
Ryk y tot den wortel uyt te rooijen^ 
geftreedén wicrdt. r Tot dat Karel » 
ziende, naa zeetko^ hardebQlten> de 
Vriefche benden eyndelyk zwigten , 

zich 

• « ' • • « 

próèder Peter van bet Kloê^ 'btt ep / Dat nu gift J^flr 
JtiT 'uanTübót'pog. SZ'-'^fi' iant/ nttt V^^ WT te 
:mfm mp\ irrecr 9^ü^ ftbtiutit^tiloiiin* 9m^ 
t CC eimc ^^f, öoe ' mimie ttoftitn grote otv^ 
_£? me .iRilWlsee *ttdl6 Itttf SIDtii jtcoiitft omfUK! 
in >rie^(ant / bie bp.'SMt:; ^^tnie obecDcaglen./ (be te« 
'litum inqnèm'ette ignift -Pm dte . Cüefteren am 
'tfttJi? Cetotta) / SMt:: gcoete gueben attï (ie $«^ 




1^ Ji^iMKr .RBGffiERIbK^^rsrs 

^'^tS^^tifiOff iiylgel^esqsnlle-knqc^a 

llelde^ en meC de zelven suui dien oOrd 
aanviel , aiwaar , onder het oog van 
4ea 'Hdydenfóhèii yoffl: Eoppo^ oog 
4en - grodtftea tegetitod geboodeK 
itfï^ti -Deeze katftd peoging gduic* 
te :• ^VMt dds leirs aangevoerde niaii- 
ft^iap fvelde (<) 4ien Vriefchen Vorft* 
èii Vëcltaaftte diensvolgêns , door ds 
^iri^jrt'oiltrtaane verflaagenheyd , xfe 
«IgöiRédne nederlaag. In ïeer groote 
méemgtè wierden de ber^ ^en derwaart 
laagj^ciaod (z) Terfpreyde vliigt&* 

liö- 



f - 



I f 



N 



<i} .idtoML M^en/I tti cem vllomoi fnu4aleptoni 

jmn.ji6. Poponémgen- cofi(irianuniyicerfedft,ex* 

' feilem Ducem Uloram in- ercicumFrifioniunproftra" 

terfccit » exercUuinqiie vk. 

proftravit , fiina eorum (%) AmoL Fuldcnf. $i 

deftnuLit & ctira ionume- èrifi. 729. CaroKis na« 

rabilibus fpoliis » Cbiifto ) valt eveAIofie rpgnum 

aufpice, td proprit «ft Frefomm ingredltur, in- 

«everfus. terfeOirque qu«m pluri- 

Fredegar.Cbron.cpp.tC9* «if, Popponem Pucgp 

Boppooem gcatilem Da- eouua InteremHi ' 



Bngeay en- de omgislegeQ. LandilDfv 119% 
dus vallés oadho^ > onczüsld > of q§( 
ée viügb gfiidieévfia was 9 aan het vbitr 
«a ^ «Waard vae ^ z«egepiMl0n^ )$n: 
g»r een pitmgegeeveo» de Afgiodeo? 
bé^eor der Wrièuuk YeshryüAd > deo' 
teh&Ê ( fr)i T^mpeleti ea geheugde» 
BoiTchen veArxady gefleobt ënu^. 
gerooid, eo:te gel^^j bydie gdegeii-i 
lie^ > eeneii QveigsQOtien; coof laaltlo^ 
toea. £11 toewdH hét te depk^ is ^ 
éati dl$es aldaav befileudde^ buyt iliÉt zoor 
sdsQC in overpradifi^ hnysQeraaden ,: 
of andere kofitlyte tittxiare goiedeièny^ 
iRids het gebruyk van de zoodaani- 

f I) MiUensbeimê Chnn^ revertitan 
0t Mpu i$iCaroli Mar-- Bredegat. €irm.. ca^.' 
uüü SLarplos naval! e« 2P9< Fana tcSium idölolan ' 
véaiot6 Fréfodum re- triaBLCÓntTmt^alqueconv^t 
gmuB pcnctravir, i&ce>'^' buffit igni, cum maghis^ 
ftftU Fiefonibus Eoppo* QioHi^ & pfadi&viabjTë-C 
nou- Ducem- inteiemic, v£Ffijs«(l4A<ü0gcumFrift»* 
Jucoa & fana. fabvertit » cotum.' - 
Tiftor cum £r«d9 JHAgnas 

II 



ÏJ4 ^««^* REGEERINGWYS 
gen tedie tyden by de Vriezen zoo nieC 
iti ^t geheel onbekend tenminfte zeer 
aeldfaani M d» ook in kleyo getal 
ïal geweeft zyny dan wel in het nias^ 
ken van een overgroot getal van Slaa^ 
ven 5 'zal befhan^ heUien ^ zoo is ^c 
echter -zeer waarfcliyiiclyk5;dat deeze 
aldaar bekome tilbaare goederen en 
Slaaven by Jocing > volgens het oud 
j;ebruyk der Franken > tuilchen 'den 
Koning!, mids die 'hier te land zoo 
veele Slaaven ( i ) .ièdért in dienft ge- 
bad heeft, en des zelfk aldaar gediend 
hebbende krygsknecJiten onderling zxiV 

len 

O) Qiroli Atartelli cbalT' Charta Cafoli Magni irt 

ta in Hifi. fV. Heda foU Heda Hifi. fol. 41. Cum 

ii8' Una cum. manfis^: terrts, manfis, domïbus, 

kerris , eafls , domibtn , aediiiciis , Mjincipiis , ffl* 

■difidis , AccoLABus f Yis &c. 

lAf rru « Mastcipiis &c - Cbana Ludiv* pii in He» 

Kmsiem aUera cbartain dm Hifi. fid. 45, Omaem 

IBfi, Heda foL 20, CUm decimam de Mancipfia 

toiniii ^ .tarrit , cafis , .,; . confirmare omnem 

domfbus , iyivis , . cam'* decimam um de Maivgi* 

bis Mjlncipiis Utiuus<]di pus &c: 



V0t HOLLAND. I. Dehu 131 

■ 

fen verdeeld zyiu Even gelykvzülki 
ten tyde van Klovis by ^t veroveren 
van Gallië te vooren f^efchied was ; 
^ttyt de gefchiedenia van zeker over-' 
groot en ( 1 ) fierlyk vat'is op te maa« 
ken 9 'c gene uyt de Kerk van Rymss 
nevens meer andere Kerkfieraaden ^ 
geroofd waa, en te SoijQbn van een en 
genieenen krygsknecht voor zyn aan-? 

deel , uyt dien aldaar behaalden buyt^ 
by/'e lot te beiirt gevallen was.. Dochr 
op welke wyze* ook de in Vriesland 
gemaakte boyt verdeeld zy , zoo k 
het echter zeker, even gclyk zulks 
' ook 

fi) Gregor. Turen. Hifi. ad Regem dirlgit, pos- 

Ub. il. cap. 27. £0 tem eens ut (i alittd- de (acvit 

pore mults Ëcdclis a vafiaredperenoomeiere* 

Chlodovei excrcitu de- tur , faJtem urceo]n.£c^ 

predatas funt , quia erat ckfi» faa» recipiat. Hec 

ille adhuc fanaticis erro- aodiens Rex ait Quociis 

xlbus involucus. Igitur fequere nós ufqoe Sueffi- 

de quadam Ecclefia uree- onas , quia ibi qua ac« 

um miremagnitudinis ac quisita sdnt, pividbm* 

pulchritudinUbpfteaabi* da sauirr. ^umquk mi- 

tulerant , cum reliquis m vas Jilud so^ d£D«. 

ccclefiaftici minifterii or- ay , qu» Papa pofcic» 

Damentis. Eplfcopusau- adimpleam. Dehinc ad* 

tem £cclefi« illius, iiuifi>8 venieQs^v^fliotMs cunda 

I 4 onere 



I5« '.(Mwde ^EGEE^rMÖVnPS 

ook uyt liet vervo% nog kbitrer vii. 
hlykea, dat door beC beloaaten dee« 
if&x ongerqieene ©v^winninge b^.voor* 
)i@en. ziOQ laog beftaodig gewc^ «ylH 
de Vriefche ÏCwix^ryk meï de Ooft» 
nanktfche krotooC) op eene zoo roem*» 
ryke wyze , ï» Yereeaigd geworden » 
dat Keyzer Karei de Gcoot^» èm, è^ 
gebeugenis Ton zyt^ Grooeradera al* 
èie;r betooiuie dapperheyd ee vcirbeah 
wigél( ,.by heal doeii bouwen van h^ 
ojvec prachtig Hof te Ingelenfaeyi» , 
^aro9i goed voadc deeze ea aod^ 

ey%ïwi»ningea, docir tUreï Maml op 

do 

onere pr^a^ m medkiia dtmunih fubjugati- Ntin& 

pofita ait Rcx : Jicga ^od UH beneplacitfm 

vos , o fmijftmi pralia- -videtur , yb^it* ; nulltêS 

tare^^ ub faUon mibi vat ênm pfAêftct^ tua rtfi' 

ifiud (hoc enim de urceo ftere v^u Cum \\\i haec 

Ijupra memorato dictaat) kadixiflent, unqs Icvis, 

e«rra ^«««iT cmicedere invidus ac cercbrofos ,' 

non abnuair. Hx rege cöm voce magtia , cicva. 

diecöte, illi, quorum o* twn blpervnem UTce<^ m* 

lat meoA fanior^ alune t puHt , diceris tiftil Hw^ 

#vu<^ , G/*fw/è. f/jt , mi^n, nifi qojp tibx 



4« Vvie^tei]^ behaald y al^a» jii (t) 

' ^ 

fcbiyery te doen Terbeeldm, mids* 
dien de aWus verqvenfc Vrierdie lai>* 
den geen gering gedeéltcf van «wi 
greote Moogenhcyd, ftaande de re- 
geering rair dien weergaloozen Key-J 
ier , uytmaakten. En ni^t zondei* 
teée! want des zelfs Ryksgebied fltrek-: 
te 2ich van (i) Barccloiia af'kngs d'Q 
l^uydiyde zpo van de Segroljls Ebra 
tot over de Elvfe en hét door hem ge-x 
ftic^ïte (5) Hamburg; yaa'die ftad 

• T^eéc 

* .... 

• Uy.Ntgellus vita Ludo' ipiius « Francis eft red- 

^ici Piiy Üb. IV. vtas». <Sita. 

(a) ^rnio/. Ai(2. cA 

|Ijnc Carolus primus onn. 810. Cadeflum Vo- 

FreGonvim maxcs ma^. caboia Hohbuochi .A^tV» 

gfftex • flumim adpodtun^. . 

' Fingitur » & fccuxQ Jibcrüit Suidihs. Cironi 

grandiafa^b ma^ êd amu &xa Cafl«^luju 

' ' CU. Hothburc , qj^od/aimq 

Bambuii^.dlpitiic. , 

(a) v/rm/i Sa^aimn^ CbrofK Moiffioêenf^ pag^ 

jen. Baiceloaa cWieaf 14^ Mandavóf eis &«s 

' fiifpaniip , . qo^s jam prh Karoltts^ sdificajre oivitft^ 

dem aFranciVdefi:lverac^ tes duas unaJttJaa^iiUo;^ 

|>eT Thatup PisfeOum ne parte Alb)k 



138 JM^ REGEERINOWW 

weer langs de S^eaUmdto tot (i) ia 
Boheeme; van daar tocdie^Beife^lbhe 
g^renzen , alwaar zy t^eja Htm^aaryo 
aanpaalea i van deeze langs Tirpl > 
en de Veneetfche landen tot Beneven* 
Co toe; alwaar het zich door ^t Ryks- 
gebied der Oofterfche Keyzers jn Ita* 
lië bepaald vondt Invoege het de ge* 
melde XO^óeventiners, Rómeyncn, 
Longobardén , Franken , Duytfchers, 
Beijérfchen , Saxers , Thuringets , 
Vkiezbn» Gallen 9 Èourgonj^rs, Bri« 
tapjérs , Gaskonjers , Gotheii , Span* 
]aarden » en meer andere volken be- 
vattede, welken binnen de voorge- 

mel- 

(i) Andelmi tamal. ai n, tam ILomani, quam 

mm. 791. Saxones & Franci , .Alemanni, Bo- 

Frefones cum Theodori- jbarii , Saxones , t*huriii- 

co & Mengefredo per gii , Fresonbs , Gaili » 

BKOAiiiNOs. Bttrgondiones» Britones» 

(2) Cêfi^ CqitüU magrd Longobardi , W^fconcs » 

tid arm. St$. Volumus Beneventani , Gothi , 

«tque pradpimus ut om- Hifpani, csterique noBia 

Peo aoxUiante ^ subjkc* • 



snelde grpozcft van ©eij. zoo; wjid^ek-, 
kend Ryk be^eiepefl waarèn^ ,• Wiqn% 
eea fjask ', ge^Bgen- ^an de^ < i ) ;^pft«: 
Tfda derMaal&WESTTRAi^KPiTK, en; 
hét overige aap de Oofey:^ tan. dion, 
ftroomby.dc Schryvers -ytft 4tfn:6y4 
OosTvaANKRTKis geijaaimd/gw^rdflB*: 
En waarom: de YC^gön4#»nQofl:vran-) 
kifthe Koningen, 200 A'an deo..eer-. 
ften, als nog zeer veeJe van dea t>^e- 
den Stam altyd Vorftc» (:iri) van-bet 
thans genaamde Holland ge weeft, en; 

. . di«, 

(i) Jimmii Proomium a fluvioMóft Aüstbalek' 

ff{/l.eap.4. Has'ortöcs ftbi partemteijehdam de- 

provinclas, dum Franci git, OcciDüAk yero Ca- 

occupaflent, in dhiai tan- Volo Yrattrhabciidaiii tf> 

tummodo partes divJden- liquit. 

tcé, cam qu» Septcntri- , v rr xr, r 

onem verftis tonditur & (»> ^ ^^n vf. 192. 

intcr Mofam 4 Rbenum ^^^ ^ vorsten $009 

€ft, Austriam; illam.ve. Detmondm 

ro , qus aMofa ad Lige- van pkankerik£ hieal 

xim«fqnep«iiigi£,N«,. jI^l^^^^^^ ^^; 

ormof. PMoeêm fêg.- IKft. . HaèL fcripi. per. 
4Pi & 418; Lotbarius W. Négg* i«^. I*^- <• 



I 






I4Ö jBnuk "KÊGEÈS^StCWTB 

die twee Rytoi weder in ood&rfchef^ 
4^e ( 1 ) ^rovin06n , de Provincia» 
in GniBclapp^ > de Graaflcbappea 
ita GffilMM of Hondefdi^adrchapiiea» 
fln die Hoadtefdmanftliiqipefi: eyiïdetjdt 
weer ia Dekeoaacea vetdeeld zyn ^ 
ieder tib wdk^t door easen Hnoogy 
Graaf, HDfidepdaia& eft Deken ,. u^ 
dea naam dier Franfi^ Koningen coü 
wedera^^geoB' toe » heftieod wierdc 
Hoe dit w. aHes in o|Ku^e van het, 
met het Ooftvrankilcke Ryt yereenig'- 
de Vriesland plaats gehad heeft , en 
welke verdore regeeringwys , naa ^ 
veroveren van het zelve, aldaar is in^ 

# 

gevoerd y ftaat ons in liet volgendoL 
OoofdiU te onderzoekeiu 



9(C <B(jata(n alltec ^^asoi- DOMnrjM'BJK FAuife^ 
Wit ntt» Ihnttn alle tnf W JJnimikrÊeb. Gkf^ 
tec« marlt ttx ftsasim /«r. «^r Qu«libac. PrcKr 

^EantngOU . viadt iü GoiBit|iMB^yi- - 

Cbfin. TtaxeS. in «to ia , Comitatus in Qoaw*^ 

AiibodiChxomcztx2Sïcm nu, CeMsnè bi Dfx:u« 

HDnifluit iOUi Rtdtib- riu ^t ibdoqae Duoes »> 

dam nQn.lRis{tem fei'Dd^ Gomiié»)^ ISc^^e^iurli .i 

êsoh opvilujfciA TUSQ Dccaoiquc vocati. 

OER- 



DERDE ïfÓÖFi5STUK. 

I « 

, Bevattende de 

REGEERIN<3WYS 

door ie, 

FRiANSCaHE KONINGEN j 

• r * 

Sj b(t vtrovere» va» f^KIESLAND^ 
alduar ingevoerde 




It aldus geiUchte en iedere 
vergroote fi.yk der in Gal« 
1»5 gekomene Salers 3 is 
filet aileen altyd (i) erv^ 
ifk , iuoewel met uytUpytisge dep 
y rouwen , ingevolge van de Sali- 

fche 

J32. Hunc "in JDoduai OrtgÊf» M. ^ Bm^iUè 

raad vivanc optime, de /keima in JStkmgeüf^ 

'ftt^ue & finiciBit iÉ^e- in P^ftmm qiioque & 

drant , Rkoso fk Paths Fuisoomau tirra kbqip 



I4.it ilKiM^ir REGEBRINGWYS 

fche (r\ ,) 'Wettqn- dier VoJJcen , maar 
onder de achcergelaatene (2) Zoonoi 
der overleedetie Koningen* verdeelbaar 
g^eeft, :Twi^^ ^^^x ^^ ^^K gf vaDe 
aandeel, by't overlyden des laatften 
bezitters , weer onder des zelfs ach- 
tergdaaune .Zoonen gefio^^d ( 3 ) ' 
wierdWv J£p.4ws is het een derde deel, 

T gene 



|tr, 62» de Aiodis. -De 
tena - vero' Sfilica , ia 
jBulieurei :duU9 porxio.hs- 
rcditócfs tranflt, fedfaoc 
5^ilis fesas acquiric 

Ux Salica Caroli M. tit. 
^2» par, 6. De terra St* 
Jica nulU portio hsredi- 
tatis niulicri venear; fed 
^ virilom fexum tou h«* 
reditas öfefvenlat. 
• (2) ótegdf. Tuim. Ub. 
IU« ca{t. I. item jiimmL 
iib. II, . Igitar qutcuor 
^filii Clodo^ei Thcodorl- 
€08 f Chiodomirus , Chil- 
debértus at^ue CUour» 
^s RkónÜM nrTBSL se ji- 

^êp. I. Qula ficut (Ju- 
pro-) *diclt £.. Gi^egoiiitt 
ft ts coDfoecuduie olit^* 



na cognofcitis, inFranca^ 
rum . regno Rege$ ex gc« 
nere prodeunt , mibi al 
DoiDDQ Genitore lueo 
piae memorie HLudp* 
vico Augafto pars regni 
mter fratres meos Reges» 
dlvioa dlfpofidone» cra<- 
dlca. . 

(3) L£a Ofiien/h 19 
L cüp, %g\ per idem tem« 
posdefunftojam didoLo* 
tario pentiiarie regnutn 
Francoram divirum e(t 
Nam, ut (bpra ditimut, 
Ludovicus & CaroUis^ger- 
mani ipflus Bajoariam & 
AquL&nfom jfegebtnc Pr i* 
jno geniiDs fillus ejusLo* 
/iowicua nomineeft forti- 
tusltaliam) fecimdMaLo- 
.tharïus^octttts eft Aquii^ 
tcnius. antem Carlitui» 
Saxoniam obciouic 



'f * 



vtffl HOLLAND.' ï. Deel. 143 

*t gêne by. het overl^êri'^vto Kèyaet 
Lodewyk den Godvrtfdi^gdift^kaii: ty^ 
oen óvMen 'ïjoöti UJéèuii wis in 
beurt- geysdki^, -4Mfr ' één ^igöisïeldefi 
Lotharis :«<ècyr., ^op^ het Jeyiid6{i?fö^iée^ - 
vens, ond^' 'aTynèi drie aditeiigéUuifiené 
Zöonén icdrervdiigé; geffiöil^eeid ge- 
worden;' Aii 2^ . de|i ' Oudilen Lode- 
wyk 9 nevens het gebied Hó^& ltalitf> 
ook dé 'Keyierlyke iCyÉér ; te beurt 
vieU Welke , - naa die^hooge waar- 
digheyd in het Welleh door het (2) 
afzetten vanKeyzer Auguftulus, in het 
5aar viwhonderd ze^enzeventig) was ver- 

nie- 

*t* ♦ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ "^ ^ ^ «T» ^ HrTT tF T" ^ '^ ^r "9 ^ "^ ^ "♦ ^ "f* ^' 

• . • . . 

(x) ^^0 VUnmns. mt. Herulisa Qxiliarlbas Ita^ 

VL Cbrw. pag. 809. Non Ham occapavit decimo 

mullo poft Lotharius fi- calendas Septembris & 

Uon fiiam, qaem in Ita-^ V. Cale>cUi efpsdem O^ 

Ha regem fecerat » ut lm ^ rede occifo ejufquie fratrc 

peratoris nomen fordrc« Paulo, pridieNqnasSep- 

tm , per Drogonem Fi« témbris AtiguftfilatB rble- 

troam Romam mifit. gavir in'Companlam. Ie» 

^%)JPitaviiRmim.tmp: ImperuMnocctdentife de-^ 
fÊm L Mts VL e^. i8.'«* f ciun eflr, MSlifco & /kf / 

Ntm Odofttoer TtirciHo* me^Có- 'Coflf.1tediAlow 

gum X9L, om Scyris & 14» aoop QtflAi 47ö« 



^ofol 4^ GcpQtea » miüs. die Jbet 
g^odt^ iP«jklBk<e vftu liet Weiker^h» 
l^ieyzeff^iïQo <lQor4dwtiapeQen all 

AchtliQodesd » door de itedcltuiriag 
3^a ?ajH9 1,60 <3^a (i).UL> is hef* 
^Id^ efidi^S) naar gdang desdaatftenl 
beuttecsjStaat^ gefplicft vkrdjo ,Doii 
PU door dcQze) daa dpor |^e Pjrin* 
^n ifidert be^eeten gpword^ En 
waarom ook hst thao« g9itaa|ivde Ro\z 
land in ^t begin nu eeos bu^en , en 
dan weer integendeel onder het ge^ 
bied van die Franübhe Koningen ge- 
ftaan heeft ^ welken ) behalven den Ko« 

. ntag* 




it) iitMth. S^imtm, puh acdainatoni e(t Qi> 

in Tn'M Caf^. Domtnit rolo AugnAo irDeö Oara< 

ixo ]?apa Corontm et- OMo, idagno & padBco 

(iti «jus impofuit » & « Impentori RAnadorant 

«HoA» fttfUiaotHn po* vita & vtterit. 



tó HOLLAND. I. DEELi H? 

!rï?nglykeh daarenboven nog den Key- 
^erlyken tytel voerende, echter daar* 
dm gene de minfte Opperhöofdiglieyd 
of geiag over dé andere Ryken der 
overige ÏVanlche' Koningen hadden; 
Midsieder^ over hfet hem te beurt ge-^ 
\^e atndd^I een onbepaald en volflaa^ 
ge Koninglylc gebied voerde 5 en des 
naar^eygen welgevallen én wil 3 ja 
2elf tc^en 't oorded der te raad geroe- 
pene R^ytsftaaten , den ( i ) oorlof 
atüving^ Wetten ( 2). maakte > Her^ 

togen 

* O) %'«*• ,^A cap\ Haiflulphunï Rcgem & 
V. Bellum contra Lon- telerrimo completum. ƒ- 
gobardos füfcepït, quod dem tejlntur IJugo Fiaviacl 

• • • • cum magtia difS- ad anu, 772. nee nm M(h 
fcultate fufceptum eft ; nacbus Egolitn. in vita Gi- 
qufa*quidani ek rtJmori- 'roli Magn, png, 238.. 

bos Francorura , cum qui. ' (i) Proeniium 'Legis Éo^ 

bus confultarc folebat, jmriorum. Theodoricoi 

adeo voluhgtl ejüs renifii Rex Francorum, cum efle^ 

fuut, ut fe Regem ctefcr- CütaJaunis , elcgit viroi 

toros domumque reditu- üipicnres, qüi in regnö 

los, libera voce proda. fuo Icgibus antiquis erii- 

TOrenc SiffiTceptum ta- diti eraiit. Ipfo autem 

JBcn bcUum cft contra diftante jolfit cdnfcribcte 



togeii) (i) Graaven^ en alle de ait^ 
^re mindere Amptenaaïen der Krod- 
tie af* en aanilelde i rechtsgedingetl 
('2 ) hieldt ) en voorts alles ^ wat ver- 
tier de Koninglyke magt e^gen was 5 
door dit hem eygen 2yade ój^pervef- 
moogen handhaaf. En hoewel dtt 
alles gemeenlyk op de belchreevene 
Ryks- en Landdagea geregdd y «l 
diensvolgens het gevoeleii der daarop 
Vergaderde Ryksibaten deswege geïnd 
Wierdt I 200 géfchiedde ftttlks echcef 

meef 

legem Fllincortf m & Ala- tes ipil , qudties fuprento 

nannorufk & Bafuarto- magiftratui Hberat , es* 

rum ; unicuique genti » auftorari poterant. 

?[ui in cjus poteftate erat, (1) Gregor. Turen. ^* 

ècondum confaetadinenl lik. IV. c^. ^u - Ahdar^ 

Atam. yide etiam capit: chius expedit UrCam hl 

CaroU Mag. apud Ba* }»raéfeDtiam Kegis ^<^^^* 

héu. torn. IL fil* ±40. lire. 
€ap. y. ïbidm Ub. VIL cap^ 

(O Gff^. Turonent Hifi. «3. Injürlofus tarnen ad 

Ui. VllL cap. 26. Tiro- plackumln cOntpeftuRe* 

bis vero atque Piaavia gis Chlldeberti iidvenitt 

Eanodius Dux datus e(t & per trida^m iifque ad 

H. MeybmH vmdic. occafiUA folis obCervavid 



5 ' 



'van HOLLAND L Diku i^f 

laeér oA den Vbirft het befte aan té 
naden, dah wd uyt óógtAetky van dat > 
'déir tehrer vodi^draage gevoelen moeft 
gevolgd \»rorden; Invoege de Fran- 
fidie Koningen » naa ieders ( i ) mee^ 
ning vóftaan te hebben j dat gene ^ 
ibet wdke ty het voordeeligfte voolrhet 
Ryk oordeelden') ih ^t geheel haar hun 
éyge welgevallen , hoewel altyd met 
'die^befcheydenheyd beflooten ; dat zyi 
iiaar ^ lioflyk en daarom zoö zeer 
gej^reeie Voorbeield van (2) Keyzer 
Nerva j de Reeds zoo hoog geichattö 
Vhthbyd OEii DvTirscHEiiit , met het 

ON- 

, (X) ESncmanu «n in- 74.2. Égo C^Iomaoniiè 

pmBimn ad Lud. halhum Duk & Princ^ps Fr«Q^ 

Ofp. tm. U. p^g. 179. cotom . . ,^ Cuw Consi- 

^ap. X. £f céf. 7. Caro- po fcrvoruib Dei & Op« 



• • 



io8 Calvus ptozime ip lüsattt» jneonjp 

Carifiaco inde difpöfeic vtmlhi CoMsiLiWi xmi« 

& Domineyabis fubfcrig* lusfxxrr. 

ia dedk Quorum Cöysi* (2; 24ar. vka Agric^^ 

tio & aux^liQ xegiü xie« Ar ^. |. Libertatem & 

gotia difpanere debere- prUicipatmn mifcuit^ tté 

Us. 9itiD diflbciaWleSt 

Kj 



>48 jHoude REGEERIMJWYS 

» 
ONBEPAALD ' VORSTLYK VEKMOOGBNV 

PJ3R Pjiansche KoningeN'3 hoe 'on- 
avereenkomende anders^ tot heyl hun-, 
her onderdaanen -zoo in opzigte van 
het .( I \ Geestlyke als Wereldlyk 

bewind wiften faamen te paaren. 

• * » • 

.. . . - 
• ». •• • * ' 

Dit gezag ook in het GeeftJyke was 
3en Franfchen Koningen tot voort- 
planting . des Chriftendoms in die Staa- 
ten ten hoogfte noodzaakelyk , wier 

in- 

(i ) Cregor. Titrm. tlifl. tennino propria höbebat^ 

lib. IV. cap. 48. Cum reciperet. 

autem intencio incer Re- Ibidem lib. V. cap. 19;*. 

gem Gunthramnum & HisitagadisaudiensChil* 

fehilpericum verteretur , pericus, quod PrctextatuS 

GunchraQinus.Rex apud Rpthomagenfis Epifcopus 

Parlfios omnes Epifcopos contra utQimem fuam 

regn! fui congregavic. populis muneta daret , 

Ibidem lib, VII. cap, 1 7* eum ad fe accerfiri prae* 

Sed obfiftcnte Pappolo cepit. Quo dircuflb reppe- 

CarnatetïiB urbis Epifco- rit cum eodèm ïesBrune- 

poac dicente, DIoecefïs cliildis Regin* c*ommen- 

jiiea eft, pfteqdcntepr»- datas , ipfifque ablatls 

ftrtim jüdicio Epifcopo- eum in exfliO) ufque ad 

fum , nihil aliud potuit facerdotalem audientiam» 

oi^tinere cum Reoe nifi retioeri prscepiu 
«a> qu« fab ipfius Caltii 



" «il» HOLLAND, l Debü 14^ 

uawooneren nog Heydenfch zynde, 
%Y op vea-Tcheydene tyden door de 
wapenen j even als die van Vries» 
land 5 aan hun Ryksgezag hadden oni 
derworpen,. Dus zyn ter hekceringa 
di?.r Saxers, naa die Heydenfche Vol- 
ken door eenen oorlog (i) van drie-c 
cndertig )aa,ren ,, aan. het gebied van 
K?rel den Grooten waaren onderdaa-» 
oig gemaakt ^ door dien Vorlt 200 to 
(2) Paterbprn. en (3) Memigernefort^ 

'of 



(i) Sginhardus cap.Vll. 
Sufceptum efl igitur con- 
ua eos bellum , quod . 
magna utrimque animofl- 
t?te , • tgmcn majQ^e S^r 
xonum quam Francorum 
damno , per concinuos ' 
XXXUI. annós gercba- 

tar. 

(2) jitmal.Ihincici ad 
om, 799. apud, Lambeci- 
unttom.lLfol. 380. Tet: 
ram eorum (Saxonum) di* 
^fit imer Bdeies fuos,, id 
eft Ëpifcopos , Presbyte- 
T08,Comit^s&'aIios vas- 
fos fuos, & ibi adPadreS' 
l^ufloum «dificavlc £c- 



cl^fiam mxTx inagnitudf^ 
nis & fecic eam dedicare. 
f3) Vita Ludgeritib.L 
eap, 20. Interea per dis- 
poütiónem.. niifericórdi# 
Dei Saxones converfi func 
ad Dominum, & Rex Ka- 
rolus em\dein virum DeJ 
Litgeryqi paftorem in O- 
riencali parte Saxonunx 
conftituit, cujus parochioG^ 
fcdescft principalis inlo: 
co Memiger^efo&t , ubv 
Domino ipfe, honeftum^ 
conftruxit monafterium^ 
fub regula canonica Do> 
mino/amulantiuiQ^ 



K.3. 



^1^0 .;ilte«fe It.E6££HINGWYS 

p£ Minimigarde, ^t gene thans MuiV: 
fter ( 1 ) genaamd wordt j even als ii^ 
de andere oordea van zoo wyduytge-i 
|)reyd een Ryk j verfcheydene (2) Bis- 
dommen en Kerken opgerecht, en meip 
^e noodige goederen totr onderhoud 
jtoo der Biffchoppen als der zelver pnr 
4erhoorige Qeeftlykenj uyt de hem 
te beurt gevallene Koninglyke goede* 
ren , begiftigd. Even gelyk deezea 
Konings Grootvader , ter bekeeringe. 
^er Vriezen, te voor e teUytrecht, als^ 
cene Stad van (3)^ Vriesland zynde^ 
9P de zelfde wyze een Aarftbisdom^ 

hadi 

(i) rïta Swjbeni cap. lit^rarutn Alphabeti In Ar 

15. Deiixdp ipfd tepr lemannte partibus, ad lait? 

dente cum fuis ad Mini- dem ooinipotentis Dei» 

Ïifgardum» idefi, Monér ejufqtie disniflim» Gene-' 

erittin* uicis, folennes fuixUvli 

(2 ) WaUm Cbrm. Brem, Ecclefias. 

1^ Mèybmium tm. IL (3 > H^^ m vüë Om» 

pag. 19* Anno Dominl radi Salici in fine. Apud 

fcptlngentefimo oftuage- TRijscTUMCiviatcmF&if 

Smo odavo Beatus Karp* si^. 
Jua>' qsd juzta numeriun 



«M HOLLAND. I. Dsbih i-ft 

kiidt. opgerecht en begiftigd; zoo ab^ 
Apy in het volgende D^ltje naader veih 
faaiidelen zullen.. 

By het tejQ onde^jrengea van Vries* 
land > hadden de Franken , gelyic op 
't eynde van het voorgaande 0) Hoofii'. 
fiuk gemeld, en beweezen is , aldaar 
i^iet alleen eene zeet ongemoenp roof 
s^oo van tilbaare goederen >, als van 
Slaavenj, maar ook zeer veele Lando- 
lyen en andere vafte goederen ba-, 
koomen, Waut hoewel de ia, 
Taxandrie voorheen geplaatfte Saters,, 
by het vermeefteren van het overige 
<van Gallis» d? oude inwooners aldaar- 
jftume valle goederen lieten behouden x, 
ais zich vergenoegd houdende ip^t het 
alleen aaoflaan eensdeels van die goe« 
4erj5D >, TKelbw de Eooxufcbe Kpyze-v 

rciv. 

m 

Cl) Ziê Uer v/mfag.iy. 



1(j2 ^tóaJr REGEERINGWY» 

ren in ^c byzonder toebehoocdoi 9 aó-. 
dèrsdeels met het zich toeCygenen der 
inkomften van alle die belaftiogeii 9 wek 
ken door d? Inwooners van Gallic 
jaarlyks tot onderftand des Raomfchen 
Ryks aan ^t zelve betaald wierden ^ 
zoo kon het zelve nogthans in opzigte 
noch van de Groote Vriezen, noch van 
de tegenwoordige Inwooners van het 
voorheen genaamde Batavië alsdan gee- 
ne plaats hebben^ zoo om dat de eei^ 
ften nimmer onder het Roomfche Ryk 
geftaan ^ en de Batavieren integendeel 
nooit fchatting (i), behalven die v^ 
J|xun lyf en bloed > aan de Romeynen 
betaald hadden. Dierhalv^ , mids de 

Fran- 

(i) K. Kolyn vH 6S. & antiqnae focietatis iii- 

« • . ^ ^.u^ ^6"^- ^^^ ^^^ tributis 

Saan/ ** ««<»« contemnuntur nee publi- 

Stottbcv SCHOT of LOT TB canus atterit. Excmptl; 

" GAREN. oneribus. & co]laciooibqs, 

& tantum in ufom prceu-. 

Sidt. dfi morib. Germ. orum fepofld. 
M^/ 20 J Manet bonos' 



wn HOLLAND; L DESt. if^ 

Franlcbe Koningen des onaangeziep 
zoo over groote goederen 5 naa 't vei;- . 
pveren van Vriesland 5 zoo aldaar als i^i 
het thans gehaamde Holland bezeeten 
hebben, zoo dient uien volgens 4© 
naafte wa^arfphynlykheyd te geloo- 
ven 5 waat vaftgaande bewyzen zyh 
uy t de oude inlandfche fchriften > ajs 
door de ingevallen? Noordmannen ver- 
nield zynde, thans geenszins te haa- 
ien 5 dat; de Franfche Kroningen zich 
Biet alleen van de alom door het lan4 
onbeheerd leggende landen en wate- 
ren 5 midsgaders van alle die goede- 
len ^ welken tot de Vriefehe Kroon 
behoord hadden, maar daarenboven 
nog voor een groot gedeelte der vafte 
goederen van alle, de in de wapenen 
geweeft zynde Inwoonderen , even 
gelyk zy fcijert ii;i (i),Saxeiiland, n^ar 

het 

(I) jinnaf. Francici ad urn torn. ILfoL 380. Ter- 
VI»' 799 > êpui Lmb^cU ram eorumCSiMronumJdl- 



het voorbeeld der ( i ) Ooftgothett ifi, 
Italië, der (2) Weftgothen in AquK 
tania, en der (3) Bourgonjers in 
Gallie gedaan hadden ,. zullen, meefter 
gemaakt hebben; als door wier eerften. 
aan de Romeynen twee derden» en 
door de laatften den Gallen de helft 
hunner valle goederen toen afgeno-. 
men , en federt door den Bourgonjers,^ 
als overwinnaars zynde 5 geheel vry 
en zonder het betaalen van cenige be-.. 
laftingen in 200 lang bezeet^n zyn, toe, 
4at de L<andeu federt weer. by het ten 

oa: 

m 

vifit iater fideles fiios , uir praBftitUTe.coDCordia. 

id eft , Epifcopos , Pres-' $c. 
byteros, Comitcs & ali; (a) Lex X. tit. 8- Nec- 

Qs vaffos fuos. de duabua partibus Gothl 

(i) Ca^. lib.ll tfijii aliquid fibiRomanusprsv 

XÓ* Juvat nos referre, fmnat, aut vindicat; nec^ 

quemadmodum io Tei^tl- de tertia RomanI Gothi|s. 

ABUM deputationeGotho- audeat aliquid ufuipare. 
xumkomanorumque pos- (3; Lex Surgund, tit* 

i'effione junxic aniroos. 54. De hls, qui tertiam 

Nam cum fe homines fo- mandpionim a duas ter- 

leant de vicinitate colli* . rarum parten , pontra in- 

dcre , iflis prsdiorum terdióhim poblicum pxag 

coifUAUjDio caufaip nofcl< foippfainc. 



van. HOLLAND, l. Deel. 151 f 

onderbrengen der Bourgonjers , door 
de Franfchen, even eens als de andere, 
fanden ckr oyerige oude Inwoonders 
federc 2yn belaft g^eworden, 

Voo^s is het xeker x <iat een ge- 
Veelte deezer landen 3 en vafte goede- 
iren 5 van welken zich de Franken by 
het veroveren van Vriesland meeftep 
genvaakt hadden^^ by der zelver andere 
oude Stamgoederen j fed'ert de eerfte 
^yden den Ooftvrankifche Ij^oningen 
l^yg^Q % ^ gehecht zyn. En welken y 
mids der zelver inkomflen tot onderhoud 
dier Vorften en der zelver Hofgezia 
gebez;igd wierden 3^ daarom ons federt 
hier te land ^ als Stamgoederen der 
Ooftvrankifche Koningen in de oude 
fthriften voorkomen. Zulks het van 
dnadaanige Stanigoederen is> dat Ko- 
zung Karel de Eenvoudige , van dat 
gedeelte er%enaam van het Ooftvrab- 
kifche Ryk geworden zynde > onder 



IS6 Jhmde R£G££RINGW^ 

het welken onder anderen ook het 
^hans genaamde Holland gelegen was, 
ijl ^enen Brief gewag maakt; by welr 
ken hy hier te lande eenen Dirk ia 
't jaar-n^enhonderd drieentwintig tot 
Graaf aanilelt. Want de aanftelbricf 
luydt ( I ) aldiüs : Uytgenomen eenig^ 
Landen, die aan onze STEMME ET- 
GEN^ ZTN._ Deezen blyven ons ter 
gemelde plaatfe met bunne gerechtigbe- 
den beivaard als voorheen , op dat ''er 
niets af verlooren gaa. En het is uyt 
deeze Koninglyke Stamgoederen in 
Vriesljyid, dat niet alleen de ( 2 ) Ko- 
ninglyke Abtdy van Egmond j gelyk 

wy 

(I.) K. Kolyn vf. 470. (2) J. a Leidis ^rmaU 

iDtgenomcn eotige lUnben ^g^- inprologo pag. i. 

11 ONSE STAMME EYGEN £x iiijunéta Reverendi irj( 

^^^^"^ ^. ^ Chriflo egregii Patris & 

mm^tfkbuauüfioMxt Dominimei, Domini 

^ntltrUeitaitcMreiitittbe. Nicolai de Adrichcm , 

DESE BLYVEtr ONS TIER BUjus fioininis fccundi Rx* 

ITEDEN GALis Abbatls monafterii 

**IIw^jS?^ALn^o"or.*' S. Adalbexti in Pecmun, 

PATTEa If IET- AVE GA S^ . 

TE LOOK. * . 



ihdn HOLLAND. ï. ÖeeL t'if 

wy naainaals bë^ry^en zullen , gefticht 
is , maar ook 'daarenboven nog die zoo- 
hi#r alsdadria Vriesland geleegene goe- 
deren gefiomén zyn, welken nood wem 
dig tot het onderhouden 200 vin den 
Aarftbiffchopals des zelfs onderhoorige 
Geefflyken, by het oprechten van het 
hier Voorgemelde Uytrechtfche Aarft* 
bisdom^ noodwendig vereyfcht wierden^ 
en des ook mét^ dat oogmerk 3 200 by 
de eerfte oprechtiög van dat Aarftbis- 
dom 3 ftraks aan 't 2elVe gehecht en die 
weer in 't vervolg van tyd door de on-» 
derfcheydene uo Franfche 2k Duyt"- 
fche Koningen en Keyzers uyt die goe^ 
dtsten vermeerderd zyn geworden. 

<jelyk de Franfche Koningen noch 
aan de Amptenaaren van hun Ryk 
éenige jaarlykfche , wedden , üöch aaü 
de onderfcheydene in den kryg die- 
nende volken eenige ibldy betaalden j 
ïoo hebben 2y 200 aan de Hertogen, 



> • . ■» T 



V * * 



• • » » 



kfft wdüfeittfe JLEGEERINGWY3 

Craaveo> Hdoderdmaimén, cq de ydr» 
dere. Ampteoxareo Jimuier Króonéi 
yoor den tyd dat de zelven die Staaits^ 
amptfiu bedietiden , als aaii de Jie<l 
wel gediend hebbende (i) Krygff^ 
knechten alom y eo des ook in Virier- 
iahdp tot wederzqggens toe, naar den 
hoogeren of oindeiren tang dier Staats^ 
ten KJryg&bedieniogen ^ ook meerdere 
lea mindere Landen levens de daat 
juul behoorende Slaaven én LyTeyge^ 
nen ^ welken den Koning by het ver- 
overett van Vriesland en andere Vor- 
ileodoiomen op de hier vüore befiJiree' 
vene wyze waaren te beurt gevalleo^ 
naarhtt voorbeeld zoö van (2) Alexan- 

der 



iï)B. Mèenaniis in Epifi. 
pi Fetfum Heldingum. 
f Tartjci tgittir viétores con- 
XiiecudiiieB) Rettanonim' 
imitati ^ ipfis Kobilibus 
& v«teniKiis nitlcïbos a- 
j^os in quibusdam locis, 
«t illis habtiare UcuMfet, 
afligTMtfunt» immunci pc- 



hiths, & i^ onrai Terrfr' 
tuce liberoft, ii(|tte iAQk 
Tbrra Saltca. 

andro. Söla que de hos* 
tibue copttt innc Itfiiita* 
Mis Ducibiis & militlbus 
donavit / fta ut eorun! 
efleat ii beredes eoruiH 
^. inili* 



\fiin HOLLaND. K DecL i i^ 

tdler Sevmis als de (i) volgesode Room> 
Tche Keyxels -van *t Wellen in BE* 
NEFICIUM , dat is in Ijftocbt of 
^rücbtgebruyk ^ naa 't afleggen van 
"den (2) eed der getröüwheyd gegee*^ 
ven. Even gelyk wy in ^t eerde Hoofd* 
ftuk van dit Deel gezien (3)- hebben j 
dat aan de in hunnen dienft zyndö 
Batavifche benden 9 door 'de Romeyn- 
fche Keyzers eenige Landen om te 
bewoonen gegeeven 2.yn ^ alswan- ' 

neer 

miliUrent^nequeunqaam ca privftta dbnavit , ad- 
ad privatos pertiBerent, deus uc eorum filii ab 
dicens attentins höa inili- annb decimo oélavo, ma* 
taturos, ü edam fua rnra resduntazat, ad militiam 
defendereot. Addidic fa- mitteientur. 
ae hts & anlmalia 6c fer- (a) AugufUn. Setm. L 
V»s , ut poflent colere ïn wgiX Penr. Notum eft ^ 
^uod acceperunt, neper quod milicesfeculi bene* 
ioopiam hoiiiinum vel per iicia tempoialia a tempo* 
feneftutem delererentar rallbus dominisaccepturi» 
xura vicina barbaris , priüs milftaribus facra* 
quod tnrpiffimum ille du- meotls bbügantur & do 
ccbac. minis fuls fidem fe ferva- 

(x) yiopifcus hi Frobo. tu^ros profitentor. 

Veteranis omnia !l!a , (3) Zie bUr vwrc pag. 

tjfim aoguRe «deuntiir lp- 35» 



n 



fóA jflóuie ÈEGEERINGwrg 

neer die «ch van haare eygé erflati- 
den 9 door de aldaar met de woon 
geplaatfte Saxers^ voor altyd terftoo* 
ken !ziigen« 

• Micis nu Kafei Martel , door wiert j 
gelyk wy gezien hebben , Vriesland 
het Franfche Ryk was ingelyfd 3 
by 't geeven van eenige dusdaa- 
hige Koninglyke goederen in Bene- 
ficium 5 behalven den reeds gemdden 
èed van gehoorzaamheyd aan den Ko- 
ning 5 daarenboven nog eenen twee- 
den (1) aan zich, als Groothofinee- 
fter 3 om die Hooge bediening aldus 

, iri 

. ri) P. Daniël Hifi. de cQU^t de Uurfidelité ff <k 

Franc. tom. I. pag. 338. leur attachement aux inte- 

yjoumit 6? punit qudques rejls de Cbarles, mats encore 

Jeditieux y confia Ie gow parcequ* ils liu F axsoïzSt 

vemement des villes Prin- un serment PARTicüLifik 

'cipales ff en particulier de fidklite Ö* Itiy reri^ 

^iUéi a Ses Fideles; qua- doient certains autresBoU' 

Vlté que ces gouverneurs ne mages en qwUM 4e Uil 

fortoient f as Jeulemenk u VassAux» 



van HOLLAND. I. Deïê lót 

iii 2,yri geilacht altyd ervdyk te maa?*' 
Icën 'door der weiver beufters 'deédt a& 
leggen , ioo heeft déeie alzonderlyké 
^trouwheyd aan de 'Grbothofitieeile- 
reA beloofi] at^a den eerften vipet 
gegeeven, dat de bekitteirs dier Vet'' 
ftelyke ^bédsrea federc altyd <Kid^ 
den naam van GETROUVf^EN { JY- 
DELÈS} zyn bekend en des ook dé 
GraavM (i) van Holland, en dó 
Abton van (2) £gmond, ais ttiodi^ 
nige lyftogtlyke goedecen bezittende» 
daarom ook met 'dien n^am ié de on» 
derfcheydene Koninglyke BrievOQ) eii 
dat zelf naa de lyftogtlyke goederen ). 

doofc' 



(i) Vrcdii probate ge" Earifltmo. 

«eoZ. torn. hfoL 359* l^u* .O) AfUb. Mahb. imdm: 

dovicus Dei gracia Ro- tem. IV. pog. 294. Mar« 

wanorum Imperator fem* gateta Dïbi graria Ronia* 

pti Au^ftüs fpc^bili Qorum Imperatrix fempet 

viro QmiziMO comiti». Augufla^ veoerabüi viro 

Bannonio^ Holl^kdu^,, AbbatL^J^giHondenfl Suq 

Zelandis •& Domino Fri- n Jiffjtfx MXOSi^ 

JÏfp^ $oc«6 & F(ipj£jbi <va ^ 



490r de ingevoerde erfvolgtng in waa^ 

':is^i^ feenen ; veranderd waaren^ tot 

% Uu^fte tyden to|B zyn getyteld g^ 

"yfordea» Als oioetende de Be^itcecs 

«di^f, gpedetcwa iiyt kragte.. 4ier ^* 
4pof(^ trouw« in eygen per^b^n evea 
;^yk.i)Ok hunae Zponen) ( ij achtiea 

jsareii oud .z)mde, zoa ais Vopift^i) 
•wm den Jïier voor. gemelde Keyzer 
' l^rolHia getuygt', öair de veelh«yd dier 
in èem^htm beieetene goedeoeo^ by 
\ . bntfiaaa van een^ kryg > ' het zy 
tt> paard {gdlyk wy van de fUddert 
fchryteode . naamaals zullen aantoo* 
nen) 'ixc zy tie ^voet ten diende di« 
Vorften op der zelver ontfange aan- 
fchryviog ( 2 ) - opzitten. Welke op- 

, zitting 

'■" » 

• • • - .• 

Y««enül« omtila «la, ^iw (\j QipiwL w* Mi 

Vigtttle idenmiir loca pri.^ o^ imn. Sof» f. t. IS 

VAtt dbmivft, ïiideii« ot pHmiv, qUicunque be- 

%oviifu tH.it' i» 1^^^^ ^^^ Bè6cia habete videntur^ 

<iMo OCTAVO , mares dun- om&os . Ja . bofitfim • S^^ 

jtaxaCy ad lailkiaA mict^- anu 



i^tting too in ^yge^L Peribon al$ ook 
toet die vaa de daar.vah afhangen^. 
40 Vazalen ^ öndef den naam vaa 
Mgnfcbfgp federc jLs betekend gevor^ 
den. £n het 2yn eygendyk deete 
ki fi^NEFiaUM gegeevene Landen ^ 
ftoo .der Vniefclie ab andete Ampce^ 
maren en der ten kryg opontboodenö 
Landzaaten [mids de Vriezen ook 
Voor tie Franfche Koningen de 
( 1 ) wapenen gevoerd hebben ] wet 
ken daarom ook 200 in Vriesland 

4d* 

. (i) Jndelmi rnmal. ad QtpiV. Csta/I M. admmi 
jm» ï^i. Saxohes & 807. cap. 7. De FnTO- 
Fks0Oiril wu Theodo- nlbus voIuidus, ut ComU 
^co« & iMtengefrado per tes & Vafalli noftri» qui 
Begaminos , vüfjex Ca- beneficia habere videntur^ 
f9/ttf)Jvl5$£&AT , fegreifi. & Caballarii oinnes ge* 
ÏHDt. * ,. n'eraiiter adplacitumnos- 
jinnêl.' fW. o^ 4^« truDi vettiant bene prsD* 
7JÏ^ Frefoneis qubque piarati. Rel iquivero pau- 
per Habola fluvium W, periores fex feptitnum 
Vigtoveiiiéntes^coQftruG- prasparare faciant, & fic 
tis èuobus pontibus , quo- aci condiéhjm 'placitum 
nm atterum ex utraqite betie pr^parati noiUIite| 
jpahe c^ftdlis mtinl^lc ' vtniant 

La 



f^ .^I/tf REGEERIKG'^YS 

als 'elders >prye (O Salifcbe Lanieni' 

[TERïL^ SALICiC,] ijenaamd zyiu 

Mids die in BENEFICIUM bezeetene 

goederen naar de Salifche (4) Wet- 

ten 3 als mee den degen door de Mans 

verovecd en bezeeten , des ook geens- 

^: . ' ^' ^ /-' ^''4m^ aan de Sdieede. [ dat is der Vrou* 

' ^^ V"". < 'wel maar 5 naar het invoeren der erf- 

^;*'^/t7/r '*«^ volginge, alleen aan des Zwaards of 

J<A..v..- T^der Mannen zyde overgongen , en, 

' ' i'" ',r floor de heiland igheyd dier erfvolginge 

. ;/>x../ • ^* ih waaidchtige leenen veranderd zyn-^ 

^x>,.v//'^" 'de, thans te tyd daarom nog Quaade 

Leenen genaamd zyn , ter oorzaake 
^e Vroüwèrl 5 iiyt hoofde van die ee?- 

: fte 

(i) B, Rb'enanus in epifi. nitus , & ab omni ftrvN 

ii Petrum lïeldingum. cio liberos , üsque diftl 

f ranci igitur yiflores con- Terra SalicA. 
fuetudincm Ronianpruni (i) Tit, 62. art, (5. De 

jmitati & ipfis nobilibui terra Sallca 'nulla portió 

& veteraois militlbus 1- h^reditatis mulieri vene- 

gros in quibusdam locis, at, fed ad virilem fexuiii 

ut i AU habitare Ikuiflet » tOU bseiedius pefvenia^ 

«ICgiuruiic, iaunulles pe** 



mn HOLLAND- L DeBl S^ 

fte grondbeginfel , daarom alsnog van 
der zeker opv.olginge blyven, uytge»' 
ilpQten 5 even, gelyk de Vrouwen ia 
.Jfeet begin van. alle die Staate- en Krygs* 
Simpten geweerd gierden ; aan welkea 
de Salifche goederen , in 4e plaats vaa 
,4e tliaas ip gebruyjc geraakte jaarlykr 
fche Soldyea ea Wedden , te dien 
fjjfd geheciit waarin. Even gelyk de 
vruchten , voprtvloei jende uyt het opr 
%igt over de Abtdygoedcren van pg- 
mond, aan hetGraaflyk bewind (i) 
yap.XSfdtüingen zyn gehecht geweeft.; 

(i) Diplm. Henr. IV. tctris , cultis & incliltls , 

Imp, in Heda Hijl, fól, aquis ,, aquaruinque d^ 

lig. CbtpUatum omnem curfibus , pifcationïbus , 
in Wdlftingè ^ circa o% «2&uibu«,& reditibus, vüg 
rasRheni, quem Thqo- &»invi.is, aua2fiüs,& in- 

doricus Comes habuic , ' qiiirendis, ni^rcalls, iU(>- 

cum omnibus ad bannum netis, teloncis, foreftis, 

Reglum pcrtinentibus , u- eidem S. Dei Ecciefi» 

uiverfisque ad eundem Trafeftenfi in propriunt 

. Comiiatum refpiciencl- Uadidimus & in acernuu^ii^ 

bus, boccfl, Abbatiain omni contradfftioné re-. 

Egmondc ; utriufque fe- mota , poffidendum CQU-^. 

xusHiancipiis, are|s, Bdl- ceilimus. ' ' 

4ciij,agri5,praüfi,pafcüfa, . 

3Ua 



%66 uJfo^ REGEERINGVTYS 

£n 2ekerlyk ! midii^ iq die 

tydea nog geenszins de gev^^ooiite i^sls- 

ingevoerd om tya eyge Alodiail Qoed 

«an den Graaft ter eHanglr^e raa 

des aelfi veel vermoogende bfefcher- 

iningè, af te ftaan 5 om het a%efta*-. 

fio goed weer als een Goed Leen,, in, 

!t wdke ook de Vrouwen opv^lgtten,. 

Tan den welven ^aar naa te tien te 

houden , 200 is dat alle leenen é^Pf, 

Dm hier te Land , volgend het door 

bns hier gemelde otrdfte en eerfte ge* 

brnyk> door het (i) Hoffedertvoof 

Quaade Leenen verklaard 2yn, ht% 

en waar de Lsenbe^itter het tegen-. 

deel uyt 2;yne brieven konde aantoon 

ncn. Uyt al het welke nü de Leezer ?al 

konnen opmaaken 5 wat adcer Qiro- 

liykfchryver t^e^ft wiHen ^kwinen/geer. 

- veax 



fein > ^k Jiy meldt , dat Key3;^r Lcvr 
tbaf is. de I i. 3, v^fiaande hos ~2yae> 
üahrd. Zuftere Zoon y. te weeteo-> 
£loiente de Zwarte», weik^ de /voUft 
Broeder- van DirituQiaaf van HoUanil 
w^\ door. Godefcid «n des (t). £e^ 
Broeder Herinian van J^jk hmytta. 
Vytiecht vermoord was ,. de ïdven % 
naa het ftdlen van twaalf Bfsrgen fi 

op- BUXN^ SALlflOU (3) tA«J:»eN»^ 

verftaa zulke Gfaiiflyike goederen »yeir 
Ven %y (f9 .de vóorg^nelde wyp vait 
^et Byk ;*«. BmfieiuiM bezaten >,: voli 
gens bet ovu ocudyk verbande.. . Jib 
bet. <zyn deeze aan .hst Graafiyk .be^ 

wind; 

m i J ' ' * 

(i) >^nna/.SiMro*flfl[«nn. , (2) Ibidem. ii^6* Hoc 
x^3g«: Cborol^iDO&Jiiv* i Mlo41ifi^s,;irtfiluirQ'd&*^ 
^ratqri& ^ Latharii FIo- odecim , Godefrlcli Con U . 
fentf ös j- "ffltas FiorefttH tis de Kuc fc to"potefhteinf * 
ComitiB ^ piovuioja df li^r^Kvrit ti^dtmt. ipfi»^ 
QoIIant, óccidit;ur Tra- Godcfriduscomftatrefud, 

tre e|iu; üefOiUUmo d^ xe profcribitfir In TsbrAi 
fièb'." ' 'ifsdicoiiSajuica araoK «ik* 



96B J^ibïkfe REGEERINGWYS 

iwind gehecht geyeeft zyixde goeder 
Een ) welken eyndelyk Guiaflykheïii 
OQEDSREN genaamd zyn , te weeteat 
saa der zeLver volle eygendoni door 
de milddaadigheyd xler. Keyzeren j uyt 
aanmerkinge van der Graaven onge- 
meene trouwe. dioiAen 3 aan dCiZelveit 
eensdeels gefQhonkeh was , of dat' de 
Graaven zëlfi by het verval van^t voo* 
xige KeyzeiüyJee vermoogen, ea wel in- 
Mnderheyd fta^uid^e het langdnurende 
Tuffchenryk by het ledig zyn van den 
Keyzerlyken ftoel zich van de zelvea 
andersdeels alom meefter gemaakt had« 
den. Invoege men die Keyzers ^ wet* 
ken uyt deeze en andere aan het Ryk 
behoord hebbende goederen in ^t be-. 
ginne eensdeels gebeefd 3 ajidersdeels 
den kryg. gevoerd hadd^a ;. daarnaa j 
wilden zy bpriopgen > de hen daartpe; 
noodig zynde geiden van hunne ey- 
gene Ryks vorilen > als nu bezitters der 
siao |iet Ryk behoord hgbJbende gpe?; 

'-' ^ deren 



;/ ^ - 



< 



■i 



van HOLLAND. I. Deel. itf^ 

'deren zynde , by Bede heeft 2ien verr 
zoeken, ^t Gene eyndelyk den voet 
aan de thans nog in gebruyk zyhde 
Geldeyfchingen in het Key^erryk ge- 
geeven heeft. En zekwlyk dat de volle 
'eygendotn van zoodaanige aan het 
Graaflyk bewind gehecht 'geweeftzynp 
de Koninglyke goederert by giften der 
Koningen aan hunne welgcdiend heb* 
bende Graaven hier te Land ook al* 
teraets is afgeftaan , kian alleen nyt 
xdcere gedaane gift, (i) van Keyzer 
Otho èoa II L blyken , by welke hy 
aan eenen Dirk Graaf 'm Vriesland 

den 

fi) Diploma Otbonis lm' guft», nee non & inter» 

perat* In nomine fanftae veotü fiiJelHim noftroram 

& individu» Triniucis, Ekber^i Trcvexenfis Ec* 

Otto divina faycnte cle- , clefi» venerabUis Archi»- 

mentia rex. Cuné^is fide- pifcopi, ac Nepotis nos- 

libus nodris prsfentibus tri Henriet . fiajororam 

fcilicet atquc ftjturis ma- Ducis, fidcli noftroTbc- 

nifeftum efle volumus, oderieoComiti, quicquid 

oaotnod^: nos o\> votum , nofcf o cooceflii badeons 

^ amorem diledvgene* i^ fisKEFiciuM tenuit 

tricis noftrs Theophajis , jqtf^f (}uo flumioa , qvm 

^idelicetlmperacrJcisAu- vocantux JLioia & Hifla, 

If 5 ^r 



J5^ Jfmi$ REGEERINGWYS 

, • • • * ■ * * » 

4en eygendfim ge^eeven , beeft van aüf 
'pet gm die. m JmNWClUM door 
,s Keyzers <aèrgutmnge ;^ ^t^a^nd^ twe^ 
riviereu^de LekenTj[d^fMt 41^ ervoor-- 

^ium bebooren^ ta( nogtoe by viyze va» 
fyfW of vrugtgebruyk kmeten badt. 
Ten eynde de Graaf van de vo^rgemeldfi- 
gofideren voordaa» vrye twgt hebbe 
van de tslven te fcbenken > te verwii^ 

Jèkn of met de zelven te doea^ zoo als 
die zo^de kannen goedvmden. Uyt het 
-yvelke ik nu de Leezer zelf laaCoordee- 
len, hoe ongegrond het gevoelen vaa 
pxlkQ Hiilorifchryveren onzes Land^ 

Jn proprHmi dedimus, Hoc Boftr» auftorltatls 

cum ooxinibos itenülibus, praecepeum confcribi & 

qu» in eodein benefick) ancul! noftri fmpreffioiie 

reg;io concefib per fruc- flgtllari juffimus » mana« 

tuarium ufam ance hac que pn^ria fobter firma- 

pofledit... Ut de pr«- vimus. * * 
diétis rebOB liberam ha- 

'. beat poteftaCem donandi» SigAtimDoinIniOttouis 
commutandl , feu quic- ' Glorioflflimi RegUt 
:^d volimie fcciendi. ^ 



<p«0 HOIXAND. I. 0ittL.. i^ 

1» , welJten loo uyt dee^e als andeo^ 
( I ) diergelyke vetguniiingea willet^ 
bewy^e^i 5 4at <le volle en vrye eygen-^. 
dom. van het GraaficJmp vai^ Holland 
te die tyden aan de HoUandfche Graa^ 
ven,, dóór deezen Brief, loude zyn af. 
^ftaan. Alle verdichtfelea , voor 
M^aar ! midé nierhand in ftaat is oto, eef^ 
-«eoigCraafll^hap aan té tooneo , wienï 
volkome eygendom door eenigei).Voi^ 

vaa 

• • •' 

( i) Simm v<m Ltmoen utTMsjam* ■ \ ■ ■ 

«m ie Welgebr. Maniün Math. PbJf.JIijl.yamt. 

^Mp fymitp lioningf) hit ttröi/ Dot öe ftm> 

im 9immih / bp um« iKit fym «ter be Jjüllmtf 

granidite ^lOtbcH txln» bci^ gatü^en mttBaalatn■^ 

IK tt^icst «iftttew «MM» Ito al tarae b(tD&c üjige* 



wn me affórtjt öwi tog fatKAm/ ^ %cefr ëth 
«te ött wtjt/ tat öp off fn het ttocéöé faa ftnic^ 



jl^.taoiugen 19 i^ ^h^ gp ^ ^^^ jijji 
totó ttpmtajfsmn #cdftaiaenötottöcftnte?» 

!^^SiS/JS!^ ff^«tiaH*r«ilico>aiiia* 
«n öe ^dtw^jwow* |M^ tn «aütfr^ap/ to^ 
toag/ ïtepjet <©tto »« we fc/ («g «e gMiW€|« 



. Jfimdè REGEERINOWYS 

% 

' vati dien tyd aan iemand xyner onden- 
4aanen is a%eftaan. 

Hoewelhet Frazjifghe: RyK tot.deeic 
^eeds tiefchreeve groo«e, i?iet daa 
door het ten onderbrengen van. Vries- 
Ijind en veelvuldige andere Koning^ 
:fyken,gekom9n was > 200 yerroeerder- 
4pn nogthaQS de daarvap qoLeefter ^e^ 
yroTÓSD^ Yorftcm , even gelyk thans 
jgebruykelyk is 3 daarom geenszins hun- 
nen voorheen gevoerden TyteL Ter 
OOFzaake der Franfche Koningen , 
om de overwonnene Volken te eerer 
dp fteede 2^0 diep gewortelde gene* 
genheyd tot hunne voorige Vorlèen 
te doen vergeeten 5 daarom, ftraks den 
Koninglyken tytel van het veroverde 
Ryk vernietigden 5 door het zelve naar 
gelang van des zelfs grootte , in eene 
of meer Frovinciè'n te verdeden , ie* 
der van welken toen een Hertogdom 
genaamd wierdt^ om dat het bewind 



^ün HOLLAND. I. D'ekl.^ i^^ 

van de zélve (i) aan eenen Hertog 
voor ecnen bepaalden ( 2 ) tyd was 
toevertrouwd. Dus hadden zy dè 
Ryken der ( 3 ) Beyerfchex;! y der 
GotheO) der Bourgonjers^ der Ri-^ 
puariën 5 der Thuringers j der Vrie* 
2en en van anderen vermeefterende 
in onderfcheydene Hertogdommen ver-» 
anderd. Dus' heeft ook Keyzer Karel 
de Groote tien Heymen van ^t Vries* 
fché Bisdom te Uytrecht afTcheyden'^ 
de ) in (4.) twee Provinciën of Her-» 
togdommen verdeeld , en de zelven, 
mids de Vriefche inwooners tot het 

Chri^ 



(i) Lex Bajomar. t\t.%. 
DUces Provikcis & in 
Faovinciis coDfcituti. 

(a) Gregor. Turon. de 
hsudajii Qmiite Turcnenf, 
Ttt vcro DiTCATUM torius 
regni ejas aniiis quin- 

QUK TBNEBIS. 

(3) Hifi. de Lmidgrav. 

Turing. cif, 7. Ifte Ca* 

rcrius . . •• • omnia reg- 

na in Alejnania defcrialc 



& in Docatus redegit* 
Nam fecit in Bavaria Do* 

CEM & DUCATUM. In Po- 

lonia, inAuflria, inSu- 
evia, in Bohemia, inSa^ 
xonia 9 in Thuringia & 
Haflia , in Weftphalia . • 
. ••• Duces & Ducatus. 

r4,) Pracept. inftitut» 
Epifcop.per Saxomam.Uulc 
Parochis decem Pagos 
fobjecitQUs> 9U09 etiam 



K^bMên ( } ) gelo&f bekeerd wtaimi 
tmder het ' Kerklykè gebied Yta hefc 
tdobr hem ï^efechte Bisdom vaii 
Ërenie ^efteid. fovo^e 'er iüott 2^ 
ieerer is, dan dat *er ( 3 ) Hertogen in 
VrieslanI bet betel in de Hetlogdom^ 
•en voor de Frto&èe Konifigen ge^ 
voerd hebbeè^ gdyk wy mamaals, van 
de lïertogea van faec thans geioaiaiiu 
de tiollKnd Jiaoddeiide 1 nader «bllen 
iunioeoeji. Zulks het jgeno^ is hier 
«UI te tedcéacfi dat de FninTdie Vots^ 

Heo» 

kbjedis eorum antiquis efTe dinofcitar ^ eidem 

Vocabülfs &, divHionibus Bremenff EccleSm , fuo* 

in DUAS EBüEGEMus P&o« quc Provifori Wiflehadd 

vmcus , m a^^llantes Ëpifcopo «jufqüe facces* 

toaminibus • Witmodiam foribns peipeciuUteir de- 

& Largoe. legaoms rctincndam.. 

(i ; erac9pi. Injikur. É- ( iï)De4kat. Anfb.Mattb. 

ftfctp, per SMonimnXlxxattt- inu^* tim. JK, pag. 275^ 

Dbrem qAiaDominus om- Piures Ffifis Goiattatus» 

nipx>ien8 In e^tt Frefo- Quuus vw ?rjbmkèt* 

Aum^ ficut & SaxoQU(D«. Plures etfam JsincCooiU 

ofttum fidei aperait, par- tes pro numero JBx>mtZ' . 

tc^m preooninatB regio- tiuim > qui Dvci dktO 

nis , videUcct FjtisMi , qy» AüDipvvfi?. I^iL. Qttót* 

cwüeua htflc ftfojchi». 19 i^uam qyoD dim. 



tleo 5 by hdt MD ondeiiired^ tod 
Tan hst een 9i» ander Ryk» uyt aan* 
merkioge iwi.h^ (>) vowgaancie Ko- 
nü^yke Ikiys » de ■ aldaar aaa te 
fleilen Hertogen ó^meaHyk uyt het 
zelve namen» en dus zyn ook!yei> 
•Icheydeae niuücoffidiogea van den 
Synsbaargemaakte Radboud Koning 
der Vriezen.» by het ten onderlnren-» 
gen van des 2e^ Vriefche Ryk » §> 
dert inët die (2) fiertoglyke waar- 

dig- 

(1) ?. DanfSl Hift. de de genere Agilolfingohini 

Franc. torn. I. pag. 353. fuic & debet eife ; quia 

Cetoit la cmjideratim qu'm ficRèges anteceflbres dos* 

avoitpifur les faMüles reg- tri concefTerunt els , uc 

nsrües , dans kfquelles ms qui de genere illohim fi** 

Premiers Rois^ en recevant delis Regl erac, & pru* 

eer nc$ims au rwmbre de der^s, ipftnn conftituerent 

leurs filets , 'o» de leurs Ducem ad regendum po* 

tHhutaires , /'èftoier^ en- fvAum iBttm. 
gagez a cfmjerv& teujoUrs (2) Baihtm. Cbrtn. Sruni 

Ie titre & k pwvwr de vkeiy'. pi&ur:^ foL 295. 

Düc. * ®au üutfuwn l^actoiim 

Diigokmi kges Éajü'oa' 8aboDni / en epn ^eecc 

rter. tit.lL tap. ao. J. 3- bet fmtttf qiiemer «öelt 
Dux vero , qui pr«cft ffff^te / Heiltooek orft 

Jo populo , ilk fejBper Gnraxin jftoAonCt 



1 



^ügheyd aldii&r' begiftigd gewordt i. 
om over! (ie ooderfcfaeydene ' Gfaave» 

der hen copvertrou^rde l^n^violcté hed 
'l^el te voeürba Mids Jédere. PRO*^ 

Yl^^Cl 9 yolgeas de (i.) onlè zieden 
4er Duytfchers , ook in omkrichey- 
4?jje PAGI a vorftaa Htymn y gelyk 
wy op het C^) eynde van het..voor« 
gaande IIoofdAuk gemeld . ea béwee^. 
2eo tehbéa ^ door het gohfeelij. Fran-. 
fohe Jlyk AferdeeM was.# ,Pv§r^wieiï4. 
iRWQoners , toen » naar een zoodaa- 
nig PAGUS , veeltyds PAGENSES 
( 3 ) genaamd , een Frins , 200 ais 
hem ( I ) Tacitus noemt, dat is (4.) Graaf 

naar 

^ (l) Tacitus de morih. (i) NbUb G. lAihnitii 

Germ. cap. 'i2, Princi- ad vitam Qmtijf. Machtil" 

PEs , qui jura per Pagos dis torn, L fd. 6%%. AT* 

vicofquc. reddunt. TG FRINCEPiS j ncmpe 

(2^ Zag hier voore pag., Com£s, nam il lis cempo- 

Ó2, 64., en 140, ribus & adhuc Itiulto poll> 

(3) Capitul. Caroli Mag^ ctiam Comes fub fRixfcr- 

ni anno 812. rap. 7. Sed pum nomiivk compreheh^ 

Gum Comes cujus Pagen- debatur. 
sieTupCy ire permitcant* 




kiak ïfÖLLAM r. ÖEfeL'. 

Ifilar ée Duycfche ff)raake van tlitii 
>tyd-toÉKr^sbeVeffiebÖ«r en (i) Fis. 
teais "Recbteip over het Volk Van 'ft 
Heyrt ; en niét töt Votór öf Gra${ 
van hec Gtaafftfaap telfdoor dé:Fran« 

ft 

fche Koning^ tot wederzcggeny tö^ 
.wierdt aan- en d%efteld: en wsüront 
men in idle de Ilrafwetten tegen de (2) 
flertögén en (f% ) Graaven öntv^orpen; 
iieeds liet afne^ueh Vah hunne êbrb 
£ verfiaa satLAM^tEK ] eensdieels ge- 
'meld j en andendeels alle de Graaved 

det 






- f X ) CapUuL Dagobert. Cotnés eum abfcoijjlcrit 

Ji.anfMi63o.C4jp.LIIl.f |. & ad jufticiam«&cien(l% 

SiquisjudkemFiscALEUf, praefentare noluerlt , & 

guem Comitem vocamt. ad hoc excufare non po? 

(2; Lex Bi^oarior.tit. tefl, IIonor«m suuic 

• n. «^. ^ Si quis Dux 0£ méAT, 

• PRonNCTA lila, quem Rér • ^Baiuzii Capit. K. Frati. 
' drdf nslveric , tam audax twH, I. /o/. 350. Si Co- 
-adt 4Sbikiitnax. ... qtii me^ .fine cuipa per Invi- 

decretunRegkcöiitetD^- 'óhm aur occafionehi itt'^ 

fërtt dèiiatu DiocrfTATis jüftaml m'fi per jiinidnru 

fpfius DucATUs Caabat. - & pacem faciendaai , h'o- 

• C5) OBpit. CatoU M. mlnem dfsfeccrit , u^ 

M 



4er onderfcbeydene in 
i^yhde Heymw ons daarom nooit lA 
oude Schriften van ^Jien tyd, th.Gt^A* 
ten VAN Vriesland of VAN Holland» 
maar Hechts en alleen met den i^yo» 
'digea naam van Graaven der^i) Vrie^ 
i;eo> of der (2) Hoflanderen aloA 
voorkoomen : te meer mids hen .gee^ 
jie Va^filyke (3) Magt over de jLan^ 
saaten van het hen aanbetrouwdè 
Hcynt gegeéven was ^ en waarom ^y 

liet ontfange Krygs- en Rechtsbewuid 
geenszins ^ als Vorflen , naar hun eyge 
goeddunken ^ ma» ieder eensdeels 

naar 



(i) Regin. CHrw. «i fcripftfe 

Hm. 865. ScathoqueGe- LAfanNsuttTheodorici^ 

Totfum & Gardolfam Cf^* y.Ch9rujamdi£te,quftin 

(a) Inwais jif^b.AiMb. iib. «•• aimaU 



51. Quod ad nomen Hol- JI£^anM0 8ix.£a^«i*Si« 

. ^andiss certum eft ^ quod muiter CoictTBl de eo« 

invalüeric den^W f<ICu|o ram PAGnsiBUS^noaMt 

Al y qua princis etiam beant poteftatcm,' 






« ^ - 



kfin HOLLAMt . l DsÉk. if^ 

hxu dks «ygé kyndè % i ) yolkfvir8«t 
xen f addersdeels nai^r de algeide^ne 
(ï) Koninglyke Wttleii 3, weKen fei 
yeiti ióö ter Terbètefinge alsterveri 
^lioeïrd^ifl^e döt)t< de ^Fhin(^he Kotiin- 
gen vin êjrd tot tyd gèifiaakk waai 
i«n 9 xoadeil derielvér Graaflyke be». 
<«liBi - vtA kracfct < ^ ) feyn ; irioeftcii 
beftierenl En waarom alle onze oudö 
Cbrooykefii ; Weidende deli tyd van 
het eèti of aïider Graaflyk bewind, 
des hoök fi^H^veoy dat die Vriefclie 
^raa\tn zoo of lioo laiig «sREOEjsiiD 
véeltiiiii GEHRitiisciiT i mar . alteeil 

, • iiskficHT^ 

t 

(O poti(^ri$ Regit conr ^«nt ; habent Capitüla 

fiit.gtnqr^.ftrc^mf^. 5<5o\ Chrittianoxum Reguijii ac 

f#.. 4i Inter Ron^oos prog^nicoruin fiionim \ 

Degocit.<9ilf9ruia RoM^f q^-^eneraU . cot>renfil 

iuft 14^8118 ^apcipioMM fideliom fuorum tenert 

tffiaunartw . jpronuilgarunt. 

(ft) Hinman fUmem • (9) Ok^ArflÜe^/MY.ri 

9liufi^ 14. «0p. 8. Hn^ Nullafenteneiaaquolibeé 

befit eoiin Eeges & &xi« jtt^iatMëvuDfirinitatis ob< 



iüiuca Miüwxai leges,' tipeat, qHasmbdumIcgirf 
qidhi^lajqaaqarfU3(udói «que JcquUaris cxccdfu, 
i^ia de^cntcs regerc de- • • — . * . -^ '-^ 

M ::5 



%ii^\* 



feKiifétaT , : d^ is op de voorgei 
S^yite RECHT 6^i>AAN hebboi:. gdyk 
- jiKn fay Klajifl ( i ) Kolyny den Klerk 
^^r (2) laage Landea » . dea verduydcli- 
Aen (3) 'Bdca ea anderen zien kan^ 
m het gene hi0rnaa) van de Gcaasren 
jn^t byzond^ handelende , oiaflaadio 
ger Zïd opgehelderd ea beweezen wor* 
3en. 

. . ]beez« 

■ 

( . (r) Fm 60U lant enbe 4^efftidei^t 

^ ^ . ^ ^ ^ «iBbetlMfen 01 «Dd Bk- 

«■ torn. IIL m 4» pag. 87. 

. Feu 661* <Bi?cate flnoiif /' oie oe 

rfv#./<^^ •■ »ette Wtt/ «De 2?|Brtwfe 

^ IWiWiaeeWiBEMCHT. Bciwïtecrttïan Htcecftt 

'^ ■• « lut^/ ftttf 00 Me VL nos 

>/«?,v^^.v^>* (2) Paf. «9. Igto nae na« hi nunttio.' miiat |n 

z;^;,,/. ,«^,- |n torn ^«ton^^^en xxx. gaet We «;(# 

/-^ ;i ^w/''"W'^?*5*^*«* ten weoe öaw»e BaacHT* 

iP '^ ', titn/ fniK rofte ta «ow/ am^;» f^. gp, 4^ 

f&^aefp^apoani^ouantBc. ivttKniMot/liieuie^ae^ 
^ECTTbaW. ^ ,^ ftap tem ^NHant lop^ 




mifn HPUyAND. I, Dbel. . mr 

. Dceze Graaven, Hertogen, IBi&ï 
tljoppen en Abten wieijden de.(i> 

OVDBRLIIÏGEN o£ GROOXJB RyKSSTAA-v^ 

TEN genjiamd , ïö tegenfteiling. dei^ 
Hondeidiiiannen.>.Tiendniannen j T^k 
koaaren en. aadere .fflindepe A(Qpt&^ 
og9i:en. 4er Kroone, welken- den naata 

Vaft (2) JONGJ^REN of» KLEVNB. StAAi 

T«N yoerden , en beyden op, de alge-i 
mqene Ryksdagep^verfcheenèa: vee 
ftrekkende de eerllen op alJe Ryks- en 

l^ïïnd-. 

ê 

(i) Aphêfd. lib. Apo. nfbus Eplfcopis', Abbati- 

kg. pro fiUis Lud. Pii J. 2. qus , Comitibus . veftrtt- 

Rem , quam irridebant que JuNioaiBUS. 

|tf iNORES , doiebant Ma- Dip/om^ lurf. Fit apud 

'*^?^* r. /i ^^"*' ^^- ^^- ^- 26./(7/. 

^W ^moh Caifdi ad 140ÖU OxoaibiMi. Epifco- 

:PipinumfiL apud Baluz. pis, Abbatibiw, Ducibus^ 

tonL I. /ö/. 4^1. Perve- Copiiübus mu Vicedo- 

uit ad aures poflras , qpod minis ,, Vicarüs » Ccnte- 

aliqui I>"^« & eoruoi nari jj, Telonarik, Aftio^ 

JüNioREs Caïlaldii , Vi- nariis, & omnibus rem 

cani , Centenatii ^ feu publicam procurantibus. 

rdiqni mïnifterlales. Fat NB..©at ijet UCKOmeiiOi 

^narii» yenatotcs &c. kUH^fttje VBL Oe fCl^epDiltgr 

C&rof». £a«nx^. />fl|;. sp. tuffcöói fcf aAOOT* en a« 

JSarolus Del gratia-Fran. liolfif riöt Kleto* Rt»^. 

coru© vu lUuUcr^ oinr fTA^Tgyjp^^^ -^ 

' Ma 



; 



1^ USrai& HECE^RlNGWm: 

Tfooddi^ca ócn Votft tot ( i )^ ^a-i 
^eo » doch de iaatftén niet om te be* 
fstadilaa^en, raaar om het gene op de 
iEdTen beflootén wia » tér uytvoeringe. 
óyér te neemen. Hebbende de Bis« 
(icJiopp6n en Abten, wat de Groöte 
$taaten Aanbelangt j ftee^s dên vooi^ 
rang hoven de Hertogen en Graavto ^ 
ate uyt de onderfcheydeii^ optellingen, 
Jbier onder gefteld, is op te maaken. -" 

* 
r 1 

Deeze Algemeene (i) Ryksdagen^ 
wierden door de Franfche Koningen, 
als Duytfcliers van (3) herJcwnfl zyn- 

de, 

' (t)Hinmafi êpiJl,JlV* Perafto fecundum mo* 

üiProedresrègnii, XXiX. rém OÉNskALi cotivencu. 

in placlto GjclTERALiTAfl Ibidem ad arm. 779. Hao' 

unlverforuni Majorui^ bito juxta morem cöo- 

tam Ckiricorum quam venta GeI^erali. tbidemi 

ILaicomm conveniebat* adam.19^. Cotivetitum^ 

SfimokiBs piop^er confilU Gënebaleu mote folen: 

«m ordinandum , M^ko» tti habült. ^ 
tu propter ld«m con(I« {$\ Procop.debéllóCotb. 

Jfum ftrcipietidum. fl». t c^. if. Hi verg^ 

*^<t) jinnid^ Frane. apui PkaiTct dicebantut auteQ' 

It^frnim -414 «mlt 771* Gëu^aiti. 



4e 9 : daarpm ook naar de gewooM^ 
(!i) der oude Duytfdbe Volken^ in'l 
«erft onder d^ (a ) ^i^enei^,, in het 
ope Cs), veld, of in de aan de Ko- 
Bingeo coebeiy>Ofende phatfen > ondei^ 
^n jiaam vtih viLpi&(4.) puBctcjit 
lakend 3 tweemaal ( j ) »" *^ jaar ge 
Kouden j^ even gelyk de Wandfche 

Gr.aa^ 

é • 

(x) T^lmr ^ mmbus mop Frangorum eft , Ber* 

Germ. cop. tl. Ut tttt- naco , Villa püblica , 

bsB placuU , cOofiduDC ar-; ad fé venirc pnecep^t. 

inad. ' (5 ƒ« Symdo Femcnfi 

(2) j^nornjfm.gejta Ftm:. JUb. Pipino am. 755. ca- 

ctf 10. Juflit cum ARMjO- non, 4. Ut bis. in anna, 

kuU A?PARATü, advcnire Sjmodüs fiat ^ prilnus ' 

.qflenfuram in campoSlAR- Sy^iodus menfe Primo, 

tio. JUmigü Epifc. Re^ quod cft Mai^tiüs , ubi- 

menf. vita. Omnem excf- cunque Rcx jufferit in e- 

cicum juflit in Armoruk jui prefentia. 

atparatu ' v^inire fecun- Capfit Caroli M. anm 

durf morem in Campuk 769. cap. 12» Ütad mat 

MARTiUMf * lom vcnire ncmo tariht, 

(3; >^wm/. Bertinn. ad primum circa eftatem » 

OÊm. 767. Pipinus venlt lecnndo circa auixiBiQHOk 

Bituriacutn nfque , ubi fiii dia vero placita, fi 

Syuodum fecit cum Fraa« neceïCtas fyerlc , vel d«» 

cjs more iblitp ia Cai^, aupciatip Aegis urgent^ 

^ ^ . vocato^?^r«ae9wtar-i 

Qmn«s ftaoCO$ ., fioit • 



y 



Graaven daarnaa in de zolfiieitydett 
hunn? Lente- en HEAtsTWPE» ver- 
togtcn, te weetni!: e^a in; de Herfll., 
en $eo9 yoqt het ppeoen viin den y^d-, 
tpgc ip het begin Van Maart» alanie^lietv 
■\f eke iiet ^geJyJt j^c te die ty^^A 

*yn begin ^laip, ei^ weïMe.RyM^S^^ 
^airom t;oen (i) ca^^h m>v4ti^ 
genaamd wierden. ' Dan overmids Pi- 
pyn , eerfte Koning van den tweed^a. 
Sta^ ) wiens Vader Vriesland aan het 

Franfc\ie, Ryk Ija^t "inêe^yftl > 4eezea 
4UGEMEENEN Ryksdag dcr Lcftte vaH 
üet jaar (2) zevenhonderd vyfen- 
•twintig in M?y, hefctreeC, 2,yh d^ 

iel: 

• « 

(i) S. Rmigii Efftfe. procederc , Tocari In- 

Jlemens. vitd. Sfc émni ftUuerunti 

conventum illnm a Mar- • (2% Awud. Frame, veter^ 

èE ; quem P«gani Öehrh tom.ll; Du Cbeniifolj. Jfn- 

bélli crcdèbJint, a quo WYSS- vcnit Taffilo ad 

JMartium TnèWfeni , & ter- Mart» Camfum & muia- 

titnn' feriam'^ df em Martin verunt martis cainpuin hI 

appcllaverunt , quaridd MsirsE «AJO. 



Rcgcs ad beUoffl folcnt 



«..!■'• - 



^4n i^LLAÏQ). I. BBBi; |S^ 

fcel^n 5. mi4& xy f^dert meeden ty4 
in de jemelde maa^d gehouden wier- 
den; X 4aaax>m in ly^t vervolg c a m p i 
(1} tfAiDi^i, of (z) M^AicAMPi, en 
^t ï^lf in 4ie.ty4en als dé Ryksdii^en 
niet iqeer in het opQ. veld ^ maar in 
de Koninglyke Paleyaen^ gehouden 
wierden 5 naar dat oude gebruyk federt 
genaamd gewördön. Welke Paleywn 
door de Eranfche Koningen , zoo van 
den eerftenals van dei) tweeden Aam^ 
tot dat eyndejo all^ ^^ (3) onder- 
fcheydene Pcovincien van een zoo 
wyduytgcbreyd Ryk zyA gebpuw^ ge- 
worden. £n waarom men. opk de 
Vorften van Jiec Ooftvrankifche^Ryk , 

(i) fredeg. Q)rm, ai nm. 775. Uaxcamfus 

mm. 766. Ibi placiniih adDura. 
fuHtn Cami^ madio I qaod (3 Du Qmge Ghff» l4- 

ïpfe pripius .pro icampp ^in. medii evi torn. HL 

Afartio , pro utili^ate fol. 94. Ia iis eriam Pa- 

Francoram Inflitult. " latfis placica tenebaot 

(a; jinnai. Nazeriah Poirrö in iingulËB 

adam. 773. Maicam- i^cgni ProvinciflB cumplu- 

fys ad GeQua. Ibidepi cd ra enuit Regum palatia. 



ioo dn ét Staatszaalt^n van het tlianx 
^naamde Holland of dor andere naaft^. 
gelegene Gewéften ïulks vorderden , 
van. tyd (.i> tót tyd óp het. Hof 
van Nieumeege, om op de ishtn d«. 
goedige orde ts ftelleQ) ht^e^ 2,iea. 
.X«fcheynen. 

Dos ah Keyaee Lodewyic de Cod^^ 
i^uchti^e verftondt, hoe de Noord- 
tnannen ki het jaar Achthonderd 7Jt- 
Venendertij^ wederom in het thaiu 
genaamde Holland gevallen u^ren ^ 
daarom niet ver^uymdej oni2ich om*. 
treat den aravang der Lente (2) naat. 

Nieij: 

y • • • 

(z> €e toeemiitt tjaat '^ I^anD^ safl&m te Ittl- 

577. 8o6* .815. 8z6. 8ifc7» Un/ ftöctt telOpttcd^pi 
837* B38« 856* 896» 89b* terfcggcma / tot di Set 
^Lu 94^« 986* ioo3« jJcUie te lEUetmie^ biui^ 



joo6« iQit^ 1031* 1039» StepóidD Jpte&ecm tn*t fódt 

tn imst tot ^at tiet j^ieti:: ik5« wtt ffiamjm \$. 

tneegfit^ )|of tmi <i&oDe^ (2) ^nnol. JB^njh. mt 

.ftiCi Den IL ll}ertog taan arm, 837. Qulbüisïmpe- 

^Lottetinae mbtaM if / mor audids p^r^termiflb 

nadttinfDmgUaiDèï^tliit^ memorato itioere C^tolj. 

fci)e ttepjn;^ f om ojoe <$ €$) zd -Vtoitiffxm cas- 

truia, 



'man HC^LANÖ, I. BEsi; ïi% 

Nietmeege, met achterftellinge van. 
xyne voorgenome reys naar Italië, 'toè 
het faottden van eenen ALCBMEENEif 
^Tf sDAo te begeeven. Op welken jiy 
de in het voorbaande jaar naar Vries- 
land gezondene Graaven., aan welken 

( 1 ) hy de befcherming dier landen 
hadt aanbevolen , niet weynig over 
djso hekel haalde, en, naa de noo^ 
dige bevelai tot het uytruften van 

( 2 ) eene beqnaime vloot ter dekkin- 
ge des lands gegeevea te hébben, 
voor<k nieuwe ( 3 ). Graaven , be* 
roemd om kunne beproefije dapper* 
beyd 5 derwaart zondt , ten eynde zy 

be- 

trum, vidnum Dorella» (s.) /Mm. Et ut dein» 

do, FaoBfluu KOM ois* cq>s iltorum incurfioni» 

TULiih bus fadlius obfifti queat* 

.'(i) AmuA. Bertitt, té claffis qaoquaverfus pft* 

iwk 837. Im^^erator oc>- nri jufla eft. « 

ifaaALï cqhvbhtu habi* (3) Jbvknk Unde a<l 

TO poblice cum bitque»! comprinMndatnFrefonum 

tidaem faatoit» quos Prin- inobedieotiam flrenui Ab. 

^apes (MMfx GMft»0 ad bates ft Comité* dir^ 

enndea!cq^jÜW(|ï]e|i^ fuit, . • .' ^ 

W^ ' ■ 



'm .(^Mp regeeringwys 

^et^r, dan de voorige gedaan kui* 
^ep , de i|Idaar \yoon?ade Vrieze^. 
gouden beteug^leii;,^ al? dopr wier be-» 
^oonde ongehoorzaamheyd d?a voet;, 
van dat nien aan den ingevajjen vy-, 
^d ge9nen geoater,^, wegrfbihd tiadi; 
konnen dp^n,. gegeey^n hadt Dit 
Hof te >(ifaimeege , op het welke 
dees Vorft. in ;t volgende iaar weder, 
om verfc^een> onj te. aien (j ) of de 
^ velen , ydl^en. ijy, in. 'c voorigege-; 
geeven hadt, ijaar vereyfch waare^ 
uyfgevoerdj was. dopr Keyzcr Karel (2) 
den Crooten , al yoor het jsar ( 3 ) ze-» 

ven« 

(i) yiimal. Benin, ai choavit & Palatia operJa 

flfw» 838. Nam illo jux«. egregli, unua baud lon- 

ta condiftumlmperatoris ge aMoguntiaco juxta 

progredidifponebat.qua- viUam , cui nomen eft 

;enus fua prafentia dam- Ingelhefm. Alterarti Ne- 

nup, quod anois pw- omam foper Wahalbk 

teritis pyratarjum Impor. fluvhim , qui Batavoruo» 

fiimtatc ,r Boftrorüroque lofiiJam a parte meridia> 

defidio contigerat, vita- na prM«rfluit. 

"""• «. . r ■ iZ) Diploma (knU Mae. 

. tx[ «p«*art. i* «ft« ttt in HeJa Hifi. «At. ƒ* 

Cirtlt Magntftl. 8. Iih 4^, Datt Vfl. iAi* Ju- 



r ^4ti HOLLAND. I.DsIèl. i9^ 

■^enhonderd zeseoïflventig, niet alleen 
tot het honden deezer Algemene 
•R-yks» maar ook der Byzondere Land- 
dagen geftick. Welke ( i ) laatftea 
|];eenszins^ ^ven als deRyksdagen, 
op. zekere Ta^eAelde tyden. dei jaafë 
^houden ( 2 ) wierden ; maar de tyd 
en plaats van het houden der zelven 
heng alleen af van de begeerte en den 
wil des Koning of van het vweyfch 
ider zaaken en plaacfën.y ter wier be- 
)raadftaaginge dè paaft wopnehde Bis- 
schoppen j ( 3 ) Abten , Hertogen en 
•Graaven alleen befchreeven waaren. 



De 



hil anno oönö ejusdem in Wohnatia , non ta- 

'Glorioüfllmis Regis. Ac- Men jcagii cahfum. 

turn NuMAdA i^ALATio ^* (2) Annal. Fuldenf. ad 

'BLico. ann, 771. Carolus hablta 

Synopo in Valendana«, 

* i^iy droru M(4ffiae. dd Corbanacum venit , ubi 

inn. 790. In aiiö anod omneaEpi^copitABBATBS^ 

liabuU R.ex volDvencum Coii itas & Sucss. 



©ader ^ hoog beleyd vaé <i > ^v^ 
^«rstbtffdiop van Mebtiyten övdcw 
JRaan vaü d^ onderfèheydsne Abteé tid 
3i0icÈoppeii zóo van < x.)> U^ecfat alt 
:Vaxi de.9n^re Kerkeiiveciiaiuirïd wieiv 



> I 



•■> - . • 



'■•^^^^^if^f^f^fiëSfiifk^fifif^^^ 



s « 



C9^. Ciif o/t MogTst oii* 
*isa 779. X^öngregfttis in 
{i&iun StvppAlj coifbz- 
* jLio Epilbopis , Abbati* 
rBUS, VIEZSqyE illu^thi- 
^ËÜS COMITIBUS. ' " 

In unum convènlfTe fide- 
les tam in venerabili or* 
dtne Clericali, quam 
& illuflres yiri in nobt- 
li Laicajlx hablhi confti- 
tuti. 

(t) AfmaX. FuUcfjf. ad 
arm. 852. h^bita eft au- 
tem Synodus et Volüw* 
TATE fertti. Paii^ciPisin 
civitate Moguntia, Me- 
tropoli Geniiani», prsi- 

: iidente Rabano venerabi- 
li ejufdem urbis Archie- 

. pifcopo cupi omnibus £• 
pilcopir at<iua Abbactbllt 



oriehcalis FraDci», Bdjttr 
arisB at^e^axonia, & iltt 
.quidem de abfolvendi^ 
queflfonibtts Ecclefiafticn 
traóte'cDm h^b$i^t.^.]Lex 
vero ciim PkiAcil»iBi;s 
(neéÊpê Cèi$ititiu) &PAJCt 

FECriS FROVINClARUli 

(Jcilicet Ducibus) Syno; 
dal ia eorpm decreta fuo 
Judicio cömproba^it. 

(2) Udalrici codex Ba» 
henhergf, e^, 57, . WjU 
|igifu6 fiiiim. Mogünti* 
oenfis Ecclefia Akhiepis« 
copus^ qüi eidcmSyno: 
dp yice RömaB^BEccIefiiB 

f^raefidebam» ..collandavi ^ 
ubrcripit. ' Ratherus Pa- 
delprunncnfis Ecciènae & 
pifcopufi intetfu^ & ^b- 
fcripfi AibftiDU^ 

TftAJJECTRIfSlS EpISCOPIj^ 

-IxrtEiü'üf & fiibiciipd 



] 



1^ ]^yL:AKD. I. Dm. 191 

'den 9 luiddon Ae«ds den (1) yocfttap 
£n zek^dyk» dat öe BilTchoppen mi 
Vytrecbt op deeze Vorftlyke laadd»^ 
.gen. verfcheenea -syn > Inii uyc deè 
tKiver ondertekeningen vaü tutke br iet 
vt» en befluyten bIyfceQ> welken van 
'cyd tot t^d door de onderftheyden^ 
Vorften eensdedt auL lée Kerken 

* 

verleend , dndersdeds op het (luk dor 
Kerkdyke laaken > by iiet houden van 
«oodta&ig'ê landdagen ^ genomen zyn^ 
t>U8 is in deti b^nne^ gelyk vy vatt 
\dc HoUandfche Kenhiiifen fehryvende 
<2) geraeid hebben» den Gee(Uyken 
liet ter aarde bel^ellen van esnige(3) 
Lyken in holioe Kerken vetbooden^ 

doch 




1503. Inde sidf N^uMAOUM 
Ctemmcans, plutimfs'die- 
bus qnadragefim^ ibi 
comttoratur , Prxüo rcg- 
ïium Dd juttrtiamqoe e- 
Jus quxxere . Postba hu* 
^wc fraielüt«Ci-ftitttei 



neoeflaria fuggetere. 




(3) Oif. 
L r(ij>. 153. Üt nullus «• 

inccps io EcdtJiiS VM^ 

tpum feptliat» 



«• 



doch daarnaa het begraavëtv der Lykdb 
van de Biflchoppèn ^ Abten , vroo- 
me Priéfter? -en (i ) ÖEfKöówEN^ 
[verftaa de^ Hertogen ^ Graaven eit 
die zulke andere Ferfóoneh welkea 
Koninglyke .goederen van de Kroon 
(2) in lyftbgt bezaten], by de ka- 
tere wetten der FnuiTche Koningen 
toegéftaan. Welken ddn belchreevene 
s.00 Geeftl^^è ils Wereldlyke lé- 
den afvraagden hoedaanige zaaken ie^- 
tter y om op den landdag ovcrwóogen 
te -wcMrdén,!2ynB aanbetroude Kerk of 
Geweft 'aan^umde, de Vergadering^ 
Jtadt voor te draagen: Het gene te 
,doen niet alleen aan ieder vry AondCj, 
ijnaar wel ftrenglyk (9) gebooden was; 

te 

rfy^fc^iifiUfiV jV^'^i ffrtfff^ ftAtfiif ■\fcff tf r^ '4i;^'^ ^r^ jrrtfciff tfiiflXfr 



,. .(i) G^. OarcU Atm- (t) Zii bier vpore p^. 

]niii3>cap.26. Uc niór- 261 

! pA non fqieliaocur in Ec- (3) Epiji. IBncmari Ap- 

» clefia nUi Epifcopi» vel cUcp. cap. 36. Resis erat 
Abbaces, velfidelei^ vel incerrogacio quid unus- 
Jx)Ai Frest|i^tej:( ^ ^ttil^ue %x Ula pane jrd?- 



van HOLLAND. I. Deel: ïp^ 

^ weetéO': ofdegeljuurvolkenin ruft 
*of tot jiet aanvangen van eenen oor- 
lpg> en om welke reede j genegen waa- 
ien ^ QC^er eenige beroerenis 5 ge- 
mor ^ of ongenoegen hy de ledemaat 
ten der Kerken j en de inwoonderen 

van Jiunne aanbe trouwde Hertogdom- 

♦ • ^ • •■ * •• ^ ■ • 

tpen, of Oraaffchappen befpeurd wierdt. 
Zoo 'er eenige ( i ) Hertogen ojf (2) 
'Graaven huonenpligt niet betracht had- 

deil 

ni , quii yeoiebat , digoa nccdüin ta^ iniidi'as reg- 

Yelatu vel TCtrsfiftatu fe- nï moliri, vel tale quid 

eum afferret; quia & hoc oriri volulifet, ffc, 

eis non forf ulDpermiffuin • . . ^ ^ 

verum ctiam arftiüft cotn- . (i) Lex Bojorum tit. IL 

ffliflum eil..v... Si po- 'cap. p,» Si guis D'ux dè 

ooius in qualtbet. règni provinciaiila, quemRer 

parce , i^e^ooe , feu an- ordinavit tam audsgc auc 

galö turbatus ; qus eau- contumax . • . . ut decre- 

fa turbationii efftt, fi tuin Regis contempferït;, 

fflnrmuT'populpobftrepe- donatu digoitatis ipfi^ 

tet, Vettile'aK^uid inie« üs ducatns Careat. 

tjuale rtfÖDiiarfet , unde ^ ( a ) Ann<d. Bertiru 'ad 

generale condlium trac- ann. 837. Imperat;of gc- 

tare aÜqui^ necelfaTium .nera|i convencü haSItQ 

effet, & c«tejra bis fimi- public^ cum bis quifticn 

4ia« Exiïa vcro O aliqua iiero liabuit , ^uos Prïn- 

gcns fubdita rebellare , .cijpes ad eaniïem cuftödl- 

.rdfeteUttii&iWer9> üc .am'dêlegaverat.^. Ubde 



't 



jp^ JJeu^ ÉEGEÉRINGWYS 

deti) die wierden af^ en anderen lA 
hunne plaatfen ^ even gelyk ook 
( I ) nieuwe BifTchoppen > Hertogen 
(i) en Graaven (3) in die der aflly- 
vigen , tot het waarneemen van dat 
bewind aangefteld. Welke laatften by 
^t höüden van deeze landdagen twee^ 
derden (4) der breuken^ in hunne on- 
der- 

ad comprimendutn Frefo* fus Bricones commeDdft* 

mm inobedientiam Strs* vk. 
mvi Abbates & Comités (3) Capit. Caroli caM 

dIre6H font mn. «77. r«p. 3. Si Co« 

odes de Kto regno óbie* 

(i) Vka thderic. E- ric^ cujus filias nobifcniA 

tifc. TrajeS. cap. 2» $.Ti. fit, fifins nofter cnm CS- 

Tilliter cnm fermonem teris fidelibur noftris or- 

foam duccret In longum dinec de hU, qui eidem 

Rexilli, per nomen ad* Comici phis familiares 

jorato Chrtüi » bacalum propinquiores fiienint 9 ^ 

tradtdit padoralem , eom quI cum miniftrialibut ^ 

qnoque' ordfnari Epif- ipdus Comitatus & cum 

tbpum in fiia prsfentia Épifcopo , in cDJiu pa- 

frxcepit. rochia faerit ipfe Comi» 

(2) jlfma. Meterf. ad tatus, Ipfom Comicamili 

mm. 861. Caroloarez pla- prnvideant tifqne . dufll 

titum habuic in compen- nobis renaneietnr^ ntfi- 

dio ubique cum optima- lium illiui,-^ oobla* 

turn confilioRobercoCo- cum eric, de ooaoribUi 

tnitt DüCATuit incer Li« ilUiis honofemiu. 
S;erimftSequattimadTtr- (4; C^. CtrM iSÊpu 



^dé ttOlLAKDl i. DbïI^ tpf, 

^ericke^ae GraaBchappeh -, als Fii^ 
kaaUche Rechtiars ay^wonnen, aan 
^8 Kootngs Schatmedler mpeften o««f>> 
idtrer^ii Was ^et ergeos eenen oorlog 
aan te vangen befiemd itoo wierdt daai» 
toe 5 de noodigeorde gefteld en roor het 
fcheyden der vergaderiogë aan de weg^^ 
trekkende Hertogen en Graaren laft ge- 
geeyen 5 om hunne onderhootige Land- 
«aaten tydig te doen opzitten en naar de 
Stekende (i) veriameJplaats af tewk- 
•ken; Dus is op den befchreeven Land. 
■dag (i^ tQ Kieuóiege » welke in ^t jaar 
twaatthondetid acht tien oplail vanKey- 
zer Henl-ik den IL in dat Hof gehouden 

vierdt^ 

onwo 7P3. cap 5- S^ ^^ U» f^ojoaalotvm pccrcr 

]Qes ipfas caofas comaio xit . . . ubi & ExercitusI 

^erit ad lequirendutD il> fuam Coiivjwir£ Ju<s>it. 

km terciam pastem ad (2) jlnnalifi. Som) ai 

eonim tecipiant opus» mm, 1018. M^nfeAlaf* 

BuAS ^ro ad {bklaxvsIL tio XVII. Kalend. Aprt- 

lis magna fynodiis fit \M 

(i) Cbron. Regin. ad t(€UB)agon. 
M».7pi. Gaioluaadpai- 

.. - -'Na 



^96 JÜaOe REGEERINGWYS 

wierdt ^ Godefried Hertog van Lott^ 
rriqge-(i) gelaft geworden 3 om ^ryne 
ooderhoortge Lotteriogfche ^exk> Geefl;- 
lyke al9 Wereldl^e Vazalen 9 aan hst 
Jioofil imnner onderhooiige (2) Land^ 
«aateih omtrent die Stadte doen famen- 
Jcomen^ en de fterkte Dordrecht (3)^ 
welke Dirk Graaf m Vriesland ^ tegen 
den wil van zynen Oom den Keyzer 
Jiad opgeworpen , gewapenderhand ^ 
mids de Jonge Gr^xulks {4.) leJf 

wey- 

(3) Ibidem v{. 71a 

9ef i )idi iqpiaédKe en tMft 

pen 
^^ttcc 09 fen tefie en tetpc 
^n muiden *t doektaicrt 
9at men bo)*c Dttieop Uctft 
Cu sifaiaec nikngrtinfi ^ea 

teatt^e/ 
Cititba0eofbiiHi4ltft 
We We ape of üMe moe» 

(4) Amü. 'Sax9 ad ï»i 
fium ioi8. Theodoricod 
enim Odiëlbaldi Trajec- 
tenfis E^pifcopi infaufhis 
f^tellés èrac. Cum^è 
Epircopum atalibusman* 
datis infanftus juveois 

cwpe&m Ae^uivüTet )<» 



fi) Alpert. de 
temp. lib. II. rap 21. Im- 
perator vla$ mciTcatforiim 
patefieri volens Adelbal- 
'<lum Epffcopum & Du- 
CEM GoDEFRiouH ad fe 
yocans ma&dM-, 'Ut Frifl- 
os ^deant » eofqae ab 
his fedibus, quos iojude 
eccuparanc, propcUant» 

(^) iC Küyn vf. 722. 

fi iiep^ec op 3U1C becmaen/ 
(t 'em nettoefi/ en^elüi* 
ben 

ii:e befcjiemen In t IMoidoer 
bBoect 

^n hin ffttnifloni te fawL 



w/ï. HOLLAND: L DEEfc igf 

M^éygerde te doen , ter bevordCTin^é 
van den vryen koophandel des RyMI 
overhoop. te werpen,. 

■ 

> 
Gelyk dQ f rapfche Koningen- by helt 

t,en onderbrengen der omgelegene Ry- • 
ken 3 zoo als wy vanhet(i|Ripuarifchqf 
Ryk gemeld hebben^ de Repuarifch«j 
Franken 5 even gelyk qok alle andere V0I7 
ken eij des ook de Vriezen naar Iiunn^ 
V&iEscHB gpwoontï;n lieten leeven; - 
iQO waarin al dopr (2) Koning Dirk 
cerft de Frankifche 3 Duytfche , en 
Beyerfclie Wetten te Chalon , eyen^gq- 
lyk die der federt overwonnene Vrie- 
zen , Saxers en veelvuldige andere vot- 

keA 

ceptlam abeundipetlit,& nó ibo legibus. amiquia 

l€ id prohibitunim mina- cruditi erarit, Ipfo au-" 

tos e(t. tem diétante juffit cöiu*. 

(1) Zie hier voore be^ fcribere legem Franco-' 
tweede Hoof djl. pag. po. , riÜm AAlamannorüm >^ 

(2) 'Prgcemium legisBo' & Bajuariorum, unicui-f 
juariorum', Theodoricus que genti , qu» in ejii»^ 
llex ftancorum, cum es- poteftate èrat, fecundunr 
fet Cataïaunis , elegit vi- cpnfuqtucliaem fuam» 
xosfapientcs, quiiar^ 



tpS Jind^ REGEERINGWYS 

ken 4oQr ( i ) Keyier Karel den Groou 
||en y met aflchsffingenogthans der vaoF« 
heen in gebruyk gcweeft zyüde Aigo. 
difche gewoonten y federt te Paderborn 
fn gefchrift gebragt, Op dat ieder dier 
onderfcheydene volken , naar zyne eyge 
landwetteiï en oude lierkómften, door 
de Graaven y welken door de Franfche 
Koningen ii\ ieder Heym ter, recht-, 
doeninge waaren aangefteld ^ . in op-i 
-iigten der hreül^en zoude gevonnift 
worden, Invoege alom in Vriesland y 
en des ook iii hét thans genaamde 
Holland als een gedeelte ( 2 ) van het 
j^elvej eea Roweyn ( 3 ) naar de Ro-. 

meyn- 

(i> y. ab Eckbart Cm- 50. InFrifia varii Comt- 

ffUra. de rebus Francüe Ori-. %ztvi$ & incer caeteros etl-. 

ent. torn. I. fol, 656. Ia am hic, qui HoUapdiani 

fynodo Paderbo/nenQ 'ofi* jam condneu 

IM 785) leges qua- ^3; Qotbarii Regis totk 

qüeSaxonum&F&ssoNUM ftit, gener. circa ann, 5(^9. 

nunc 10 licteras redaélas (1^. 4. Inter Romanos ne^ 

atqoe a Caro}o emendatas gotia caufarum Romani^ 

die credo. Lbgibus pr^cepimus ce^« 

(xjInimisAnth.Matth. minaru 
«{ makS. tm. III. pag. 



«iw HOUU/VNX). LDesk mg^ 

xneynfche^ een Saler weer naar 4^ (i): 
Salifche^ ^n Saxer naar de i^a:^fche^, 
eii eyndelyk een Vries naar de Veib- 
scHE Wetten zoo in het Hooge Graaf*, 
geding ( a ) der Graaven 9 als in de 
laagere rechtbanken der Honderdman- 
nen (3) in de Dorpen, en der De- 
kens in die der buurten moeft geoor- 
deeld worden, £n waarom niet min 
den (4.) Graaven , dan ( j) den Hon- 
derdmannen wel by^^onderlyk de ken- 

niffe 

f I ) Capit. Caroli M. ores tales in minifteriia. 

cmo 800. cap. 4. Franci fuisbabeant, inquibusfe- 

autem.... quicquid com* curi coDfidant, quia Lx- 

miferincfecundumLEGEM oem atque juflitiam fide« 

XQRUM em^qdare üade- liter obfervent. 
anc. (4) Capit' Caroli Mag- 

(2) Handv, van Graaf ni anno 803. cap* 4, Ut 

Rorents' den V. lapi. in Comités ve! Vicarii co- 

l^amsHandv-vanKenemare' rum legem fclant, ut aOü 

hmdpag. !• <&nit S^tifiVt te eos Injufte quis Demi-» 

tttUt Die AtftttVmn fuilen ni judicare poflit , sec ip* 

bttmen 't GRABixmninos. fam legem mueare. 

^3) Cofit. Caroli M. on* ($) Capit. Caroli M.HK, 

m 8ot. cap. 25. Ut Co- V. cap, 260. Comites^or 

mitea & Centenarii om- que & Centenarii & cch. 

Bet ad iullitiam faden- teri nobilès viri l«gcqh« 

(iiiQ compellant & juni* fitam plenitex dUcww 



ipö \Sottde REGEERtïtóWY-S: 

nilFe van cfer onderfcheydenc volken,' 
wetteti was aanbevoten, mids geea 
Rechter naarzyn ( i ) eyge goeddua- 
ken 5 maar ieder een naar ieders eyge^ 
zynde watten moeft oordeelefl. Wel-^ 
ké yerffhillendheyd der wetten alte- 
inets eerden voet gaf, dat de inwoon- 
ers van een en het ifelfde Hiiysgezia 
naar ty/ee- drie; ja vyfderhande wet-r 
ten altemets moeftep (2) gevonnid' 
•gorden. Mids een Vries 5 van wiens vier 
Dochters de eene , by voorbeeld : aan 
^enen Saxer , de tweede aan eenen 



• (I.) CapU.. Caroli Magni 
aniuf 8q2. cap. 26. Uc ju- 
dices fecundum fciiptam 
kgem ju/lejadicent> npn 
fecundum arbitjium fuujn^ 

• (2) jigohaird. ad leg, Gon, 
Cap. 4* edit Baluzii pafi* 
5,' afX* w Cupio per pi' 
etatem irefb^m nofTe, fi 
noo huic tantas divlnfe p- 
peniuonis uniuti obfidac 
tanta diverfitas Icgum , 
quanca non folum \h $n« 



gulfs regionibus & civu 
taübu^, IJc^ cüam in mul- 
tls domibus hab^tur. Nam« 
plcrufnque condngit^ucfi' 
muleaoc auc (édeancquiQ?, 
que homines, & nullus eo- 
rum coiomuqefD. legcm^ 
cum aicero habeac^xceri- 
us in rebus traniicoriis 1^ 
cum inte^ius \ïï rebus pe- ' 
rennibus una Chtifti legci 
teneoncur» 



' 4ftf» HOLLAND. I. 'ÓtJBb. - 39it 

^iakf) de derdis aao eenen Ripoarlerv 
eoi de katfte-atin eenen 'Boorgonjisr^ 
getKwwd wais 9 óaar vy£ oaderfehey-» 
dene wetteü leedden : ce weeten'^ de 
Vries naar de VriciÜhe ^ ëh ieder zy-. 
nér Dochteren Baafdê vcrfchillende wet- 
ten irunner (i) M»nneta^: aU doorat 
huuwelyk'ki de gebobrtewettqhhun^ 
i^ier Mannen over^ójggn zynde. 'Tge^ 
neeenen voet gegeeyen heeft , dat zeer 
teele barbaarfche gewoonten der an- 
dere vdkea, welken in die'tyden on^: 
der het Franfcliq Ryk behoorden , ab» 
by voorbeeld : het door de ( 2 ) Bour- 
goiijecs ingeftelde Kamprecht^ aleng^^ 

oók 

. (i) Ra'jfMndi DuiUii. nunc P&o ipso viro.meo. 

de vaf. êd elegant. IH. re* lege vivere salicha., ip- 

Ifis lucubna, pag> 3.1. Qui fa namque jugale & Mun v 

profelTus fum ex natione dualdo meo mihi confirn- 

mea Legb vivere Sn^i- cience & fubcec conir« 

CHA, & Lea 1eg;altfi filia raante £fff. 

q^ondam Adelber(i de . (a) Lfy:, Burgund. Ut, 

prediéto loco Agrano , 45. Multas in populo no- 

qfixa^ prpfeffa fum ex Na-' ftro & pervicatlonc eau- 

TIONE MEA JUEOE VlVERE^ faPtiUQl & CUp-du^ .5 in- 

Ijut^ooBA&DORUM , fed ü\n&.\x iu co^mjvci "IS 
^*' N s dfi. 



tt» ui&iÉ* rh;oeeringwys • 

qoKhkt V^ iïwi ^y»; in g^bruyk ge« 
mi^t ; «Q welk Kampcecht, gelyk k^ 
^O!' weet.> hoe veel 90000:^ bloed 
^ door het «ctye zbooA ïopdan vet-v 
gOQt^a iS) ooaaageziei; he( ia deVrie^ 
fche Wetseo niei geyoodeq wordt ^ 
echter dn het tbaQ$ geQ21ap.de Holland 
tot in het midde dei; v]fftiende ^uwct 
heefc fland gehqui^ 

BehalvQn de^re byzondere Wetten ji 
aaa ledden Landurdt eygeix^ wler<^ 
den 'er nog andere gevonden ^ weK 

keiij, 

depravari , ut de rebus jlcitur facnuiientorum o^ 

incertts facramenta ple* bligatione negaverit, hac 

nimque offerre non du- ratiome finem iitigio e- 

bicent & de cognitie jugt* oruro oportebititoponi, 

ter perjurare. Cujus fce« ut (i pari ejüs, cm obia- 

leris coaruetodinem pra^ turn fuerit juxamencum , 

fenti lege fubmoventes notaeiit facramenta fus- 

decermmos, ut quotiem cipere; fed adverfarriiia 

imer homines noftros fuum dixerit veritatis fi« 

caufa farrexeric , & is , qüi ducia armis pofle vind ^^ 

pulfatus fuerit non debe- & pars diverfa non cefie* 

:rt a fe ouod requiritur rit, Pu<»irA]n>x LiCEl^Tilt 

•Ut non raftun quod ab- iroH nxgitui^ 



van H(H.LAND, KDsftL, ^ 

, ajs uyt Ueyne HoofHibkjes cf 
JfOtpifiels bdUande » daarcm) ( i ) Cin 
TiTDLARiA of(2) Capitdla gemamcl 
wierden, en door de Fraqiche Konin-: 
gen op dee^e Landd^en » ten over- 
llaan van de daarop befchreevene Bis^ 
fchoppen, Abten, Hertogen en Graa- 
ven van tyd tot tyd gemaakt waa^* 
ren 5 om ieders byzondere Land wet-, 
ten of te (3) vermeerdei^en , of op tt 
helderen 5 of het eene of andere lid der 
zelven te veranderen of in \ geheel 
3f t^ fchaffen. En waarom veeltyds 
ïian het eynde dier algemeene Ko- 

^ ning^ 

(1) Mriani Papa epift. nltorum fuorum , qo» 
ód. Qirolum M. Zdidkno generaii confeofu fideli- 
bis Capitulare adverfus vtm fuorum tenere lega- 
lynpdum. liter promulgarunt. 

(2) Hincmari Remenf. (3) Tbeganus ad areu 
Opufc. 14. eap. B Habent Si 9. iiiicrea Capitula 
?nim R^es & Rdpubli- quaedam legibus fuperad-., 
C» Minlftri leges, quibus didit , In quibus caufa 
in quaquc provineia de- forcnfes claudicarc vide- 
gcntes regere debent ; bantur, qu«ha6tenu5ve- 
babent Capitula Chriftf. lati perneceflaria fervatt- 
^oiam Regum acProg^- tur. 



$04 JÊiaui^ REGEERrNGWYS: 

wnglyke Wetten of CAKTULAEiAr tot 
flotgefteldwas, ckt zy by alle de an-w 
j^£RB ( I ) We,t t e n ^ dep byzondere^ 
Volken moestbk gevoegd worden,» 
By vDorbpeld, Mids een Salifgbe Schel-. 
Üng uyt twaalf, en een . VR,mspHE in-, 
tegendeel uyt Zjcstig I)eniei;s beftondt^ 
ioo gaf dit,^ by aldien een Vries ee-. 
npn Salei; doodfloeg, gelegenheyd van 
te twyfeleo of de Vries naar den, loop. 
tan het geld des. verJIlaagen.Salers, dan, 
vel naar dien. der Vriezen in. 't betaa* 
l^ïn der breukgeldeo moefl gevonnisd. 
^vrorden :^ velk. laatfte (2) K^eyzer Ka- 
rel 

(O Capit. II. Caroli M. Excepto fi leudes, id c(l, 

ami 803. in fint , citat. fi Saxo aut Friso Sali-, 

in Codice Sangalt. Ifta XI. cum occiderit, per fexa-. 

capitula ad omnibus Ie- ginta denariósfolidusfol-, 

gibus mittenda fu^t. vatur. Intcr Saiicps vero 

(2) Capk. Carolt Mw ex utraquf parte de om- 

npZo^fCap. 15. De om- nibus debicis , ficut di-. 

liibus debitis folvendis, ximus , per duodecira de- 

ficut antfquitus fuit con- narios foHdi folvantur ,' 

f^etudo^ per duodecim five de homicidüs live dc^ 

dcnarios^ folidi folvantur omnibus icbus. 
peitgtamSalicamleeem. 



^vö» HOLLAND, I. DbKl; to) 

rel beveek, by het vyftiende lid vaö 
zyne algemeene Wet in ^c jaar acht- 
honderdeoeen gemaakt^ dat voordaaa 
in opzigte der Vriezen ^oude moeten 
Jland gcyi^env 

Op cUt nu alle de önderdaanen vail 
eene Iwo wyduytgebreyde Moogend- 

• . » * • ' ■ 

heyd van den inhoud . dier van ty d 
tot tyd op de Landdagen genomene 
Vorftelyke beiluyten, mids de zelven 

aan ieder, van hoe oaderfcheyde recht 

♦ • > 

hy ook wis , 200 als wy gemeld heb- 
ben 5 tot eene byzondere wet moeften 
verftrekken, volko'ïnen kennis hadden ^ 
en des niemand gelegenheyd zoude 
hebben van zich , wegens het niet weè* 
ten van derzelver inhoud, op laatwen 
tyd te ontfchuldigen ; zoo w^s de 
( 1 ) Aartskanfellicr des Hofs vetpligt 

firaks 

. éi) Capitulafium lib. II. capicuia, qasB nuDC & a« 
%ap.2^ Volixuus.tciainuc lio teippore cdsfuku fif 



ftödl Akmde tl£C££klKt^Y8 

Ibaks een a&chrift der ïeWen iboo alA 
de tegrawóopdig zynde A^stbiflchop» 
fieil ak aan de Graaven van deir iecI- 
vef Aartabiflbhoplyke fledeA te over-i. 
handigen 5 of ^ op den Landdag niet 
tegenwoordig zynde 5 toe te zenden 5 
op dat . der zei ver onderhoorige Bis* 
fchoppen ^ Abt^n en Graaven een aC^ 
fchrift van de ten Hoye genooiüene be- 
ïluyten zouden konnen neemenj ea 
vervolgens. der zelver inlioud aan de 
itoo Geeftlyté' als Wereldlyke onder- 
daanen van iedere Kerk én GraafTchap 
voorleezen ; ten eynde deèze Vorft- 

lyke 

deUttiD l)o(Wruixi « iio- fats Co^nitttibis coram 
bUconditutafutit, aCan- omnibus relegant , ut 
teflario noftiti Aichiepit ciiii£lis «eftra ^idinati^ 
fiopi & Comités eotum & voluntas nota fieri pos- 
de pTDptiis dvitatibus fit. CaiiceUaTias tamed 
modo » aut |ier fe aut |>er nofter nomina Epifcopo- 
fuos mifTos accipiant. & rum & Comitum, qui ea 
bDufquirque per fuam di- accipere cucaverint no* 
^cefim cetem Epifcopis, tet, & ea ad noftram no- 
Abbatibus, Comitïbus & titiam perferac , ut nuU 
«lite UdetibdB nolbis ea las hoc pnstennUuri 



!^ke tiev^é ftraks tan ieder t* tyost> 
waarfchouwinge zouden kenioar xyiu 
Even gelyk. thans te tyd , naar dat 
overoud gebruyk , nog de Plakkaaten 
van ^s Lands Staaten niet alleen aan* 
geplakt , maar ter puijen zoo van dö 
Stadhuyzen der Steden , als van dei 
Rechthuyzen der Dorpen, naa voor- 
gaande klokflag ) de aldus byeenge* 
klepte gemeente worden voorgeleer 
zen» 

Mids litt deeze algemeeae ^ettea 
der Franfche Koningen diensvolgens 
ook by de by2ondere Landwetten der 
Vriezen 5 gdyk uyt het reeds gemel- 
de blykt» om de voorgemelde reede 
altyd moeften gevoegd worden 3 daar- 
om is het oók> dat deeze Capitula^ 
ria 9 onaangezien in de zelven alom 
geene byzondere melding van de Vrie- 
zen gemaakt wordt > echter ter be« 
veftiginge van dier volken rechten 
^n |;ebruyken zoo. nieenij;maal door 

9Qf 



ons retfdsa.yn:5 en in het vervolg npg^ 
xailen worden aangehaald. 

Hét was oök op deeie Land* ed 
Ryksdagen) dat de Frahfche Koningen 
alcemets hun Ryk 9 als verdeelbaar 
zynde ^ gelyk wy in 't begin van 
dit Hoofdftuk gemeld hebben , by hun 
leeven » onder hunne Zoonen (i) ver- 
lieelende^i aan ieder dat S^ksdeel, 'c 
gene elk naa zyns Vaders dood ftondt 
te bezitten 5 ter vermeydinge van den 
geWopnlyken Broedeïtwift, airfweezeri 
ïen j om deeze by voorraad aldus gc^ 
inaakte verdeeling van meerete kracht 
te doen iyn , der xelver nasdcoming 
door de befchreevene Ryksleden dee« 

dea 

< 

m 

(i) ^hdelmi annal. ad Gone regni factenda ia 

ünn/Zoó. Cbnventumha- trcfs partes, Cc ut fciret 

•^buit Imperator cum pri- unufquifqueillorumquam 

moribus & opcimatibus partem tueri & regere de» 

•ï^ancorum de pace coft- bulllëc, fi fuperflices üK 

. Hicuenda^ flt confervanda cycnircnt. 

Inter fiiios foos , & divl-* - ' _ * 



'(jèn .('f ) be2 weeren; Ëa het m voP 
gen^ 'dee%e gewooflte 'dat tdppr. Karel 

den <>rootea als Vorft van Vriesiandv 
en des x>ok vati Holhnd 9 . Vribsland 
(2.) perens meer: andere JStanten aan' 
iynen Zoon Karel in 't geheel is toe-^ 
gewceien; even gelyk -federt ,by ver^» 
drag (3)5 tuflchen Lödew^k /Koning. - 
van Duyt&hiand on Karel den Kaaien 
Koning .tan Vrankf yk 5 hst gemelde 
Vriesland' is verdeejd j;cworden. En 
•waaf opa men opk in het volgepde Deel 
die Vbrflen 5 aan welken ^Vriesland > 

het zy in het geheel 3 het zy maar 

. ' ^ voor 

^l) Aridehni annal. ad, dHcfto FiLto NOSTRa Ca« 

ann.'So^* De bac partiti* &ï)lo cokcessimus* 

bne & teftaihéntuin^fac- ^ -'(3) Cfcortfl divtf.'eiit.è 

txasiy & jurpjuiando ab Mirao in Ojdic, JonAt, pi- 

Öptimatïbus Francoium ar. fol. 28. H«c cft por^ 

confirmiitUTO.. , - . tio , quapi fibi J^ucjqvi- 

ta) Charta divif. inter gua acccpit.^.. De Fni^ 

Carol Pipin. ö* Ltt^. Au- siA duas partes." Et bsec 

fiiiaoi, • {teufhiatn, Tu« .f II por üo', qnam Karolus 

ringiam» Saxoniam, F&i- jde eodem xegno fibi ac« 

£iAM & partem BojuariaB, .qepit .^. •.• De tsusixt^i-i 

QU9 dicitür Noxthgow^ tiam\parccm. j 



"Wjx» öCn gijdeeïte tiy zoodwaigeRylw 
Icheydingea was te beuit gevnüloBL) 
hvaat Kemoglyke BHgt ea ^ezag 
^cf de Vrlezea van liet kon opge* 
ItMtto aaddeet aal xiea oeflfenen^ tea 
ttewya^ dat die vërdeBÜngea en onrcr* 
giften weezenlyk^ ea aiet fiechts ea 
^^a in 4en Üciiyn > aHi eeoigen zicb 
«ilBcfaieii» uyt een. alom tkans oog 
ki itwaog zynde Tooroerdeeï» ioudea 
konneft inbeelden , gefchied waaren , 
«n dos maar tytels van Ryken, even 
^ thans te tyd, zouden zyn ; in wel- 
ken zy gcca. het miafte recht van 
éygéndom hadden. Mids de Franfche 
l^oii^n van dien tyd geoie tytelen 
van eehige Koiungrykea y maar alleen 
van ïoodaaivge (i) Volken yoerdeni 

weh 

(t) AAtü Rt^frmi. tbUmfil. 416. Bn no> 
43l^. tnN. I. ƒ«(. 194* Ka» mine (anóc tt iodividus 
telu De} iRftit Rex Fnn» Trinitads. Etrola» IiBp»i 



töirt ÉoLlAND- l. ÖEEL? il f 

wélken men , als aan hun gebied C i ) 
'oNDEA^kroRpEN, aan bet hooHi bunnen 
byzondere wetten altemets in bet by^ 
ionder gefield -vindt; 

Deeie dnderichry ving der ohderfchey^ 
Ryksftaaten gefchiedde geenszinè 
eni dat de gemaakte Ryksverdeeling 
iander» van geertê kracht zoude tyiij 
inaar op dat de zelve , naa ^t overlys 
den van den maaker , door des zelfs 
tchcergelaatene Zodnen) té wifTchef 
in alle deelen zoude worden naagê^ 
komea Mids men in die overoud* 
(^ 2^ tyden j het zy by het verdeeletl 

dèf 

gubeniani Im^rltim , qüi iairiAoi ^ Balovarli , Si« 

Sc Rer Fraocorum & Loh- xoneg, TuringH, Frefa* 

gobatdonim. . ncs^ Galli, Bargundió^ 

(if) Capit. AmH Magni heft , Britonés , Lobgd^ 

fm«8ia. iftudOMaJivm bftrdl» WïifcoDeé, BenèS' 

Ctnftit. Impetial. tm. Ut; irencani , Gothi , Hrf^ani ^ 

yW. 151. V<^lainu9 acque becerr^ue nobit Aibje^ 

phecipliPUlyul ottóet di« ömnês &d 

rioni flofla* Deo anzi* . (2) P, Öittifet Hitt. di 

liante fubjeai, tam-Rd- Mme. toai. II. pag. é^ds 

mtnl, quam Franei, A- . On vwt faur emc jnete éri 



iii Jlouie REGEERINGWYS 

der Ryken ^ en het maaken van Vre^ 
desverbonden als het verleenen van 
eehige Gift- of Voorrechtsbrieven , 
geenszins de Gebuurvorften , even ge- 
lyk men thans doedt , maar de * eyge 
vpornaamfte Kyksvazalen voor de naa- 
kominge van het daar in beloofde ^ 
deede borg blyven. Het gene ook de 
cenige en waare reede is, waarom men 
nog op laateren tyd de Graaflykc 
voorrechtsbrieven van Holland , door 

400 veele eyge va^alen als Ridders, 
en Schildknaapen ondertekend vindt , 
en niet om dat die Graaflyke brieven, 
zonder de onderfchryving dier Eede- 

len 

^Ikforme f e faifnent a- les armesf cotitre luii , O 

hrs les trtutez y 6f 9^'^ n'eftêü pas toujour un re^ 

n*avoit point a ce temps la volte injufie , mm queU 

recours aux Princes r- que fois Veffeh d'ungaran" 

TRANGBRS pour en etre les tie , a la fuelle ils yefioi* 

garantSy'QvE c'rstoirnt enp obligez perfermant, 6? 

jLBS VASSAUX meftues , qui a quoi Ie Prince avoU cm^ 

€autionoient leur fouvrain Jensi , fuppofe qu'il man" 

f^ can m les veit dans quafl è foèferva^im du 

rjSiftm J>mr & prenin \raifi. 



mn HOLLAND. I. Deel. 215' 

ten anders krachtloos en van onwaar? 
de 2:ouden geweeft zyn. Zulks deezé*. 
borggebleevene Vazalen , zoo dra de 
Voi^ of Graaf zyne gedaane beloftQ 
verbrak 5 niet alleen ongeJiouden waa- 
ren om de aangekondigde heervaar- 
ten j als tot het welke men anders * 
onder verbeurte (i) van zyneleenen^ 
verpligt was naa het ontfangen der aan^ 
fchryvinge by te woooeo y maar zel£ 
het recht hadden om tegen hunnen 
cygen woordbreekenden Vorft de wa^^ 
penen op te vatten. Zulks, wanneer 
men in de laatere Graaflyke Hiftoriën 
de wapenen van eenigen 's LandS 
Sedeliedei) tegen den. Graaf altemet^ 

ziet , 

(i) Defeudis lib.JL tit. urn pro fc domino. ac*' 

55.5.i.Firmiteretiamfta- ccptabilcm inittere can- 

luimus, ut inltaliaquam temferit , vel dimidiuin 

in Aleinannia,utquicum- redicus féQdi unius annl. 
que indtéla pubUeaexpe- 'Domino non fubmioiftra- 

ditione vocatus a Domino veric, Feudum, quod ab 

fuo expedltione fpacio Epifcopo vel alio Domi* ^ 

competonti temere veni- no'habuic, AiirrXAj» . 
ie fuperfederit, vel aH-' 

Pa 



# I 



IH ^/owfc REGEERINQWYS 

^iet voeren i het 2elve daarom lue^ 
^tyd een onrechtvaardige opftaod ^ 
paaar veeltyds een noodiaaklyk ge- 
yolg is 3 van eene voorheen op zich 
genome borgblyving; welke toen doot 
den Graaf zelf ter mieerere verzeeke- 
yinge van ^s Graaven gedaane belofte 
yras goed gekeurd» £n het is hierom 9 
4at ons nog ïoo veele Keyzerlyke 
Vergunbriévea voor handai zyn, >vel- 
Iffijx zoo door de Biffchoppen van üy» 
^recht als de onderfciieydene Graaven, 
yzfi Hollan4 > op ^t beyel ( i ) der 

Keyzerec^t 



(i) Trmip. Lnp. Cmt 
firmat. apud Goldajl. Con- 
iit. knp^ tm. IV. foi 356. 
Et ut hac noftr» conür- 
xnationis pagina subsscu- 

TIS TEWPOBIBUS FIEMA 
atque ILLIBATA ^BRl^- 

KÊAT, eam proprüs fub- 
fcriptionibus communirl 

& SIQILLORUM NOSTBO- 

Mvu PECiMus appenlione 

inngttiri ego FLo- 

BBMTIOa CoMES BoLLm» 



Aiiem tom. Hlfil. 358» 
Et PitiNcifss NOSTFOS i' 
demjurare FECiMus^vide* 
licet . • . •. Florbhtiuic 

COMITEM HOLLAKDIJB. 

Corp. Dipiom. Mi, J. 
foU xoS. Hujus rei. tefte». 
funt .... Baldihitus Tea* 
jBCTEVsis Ë^iscarus . • • 
FLORSNTim C<»as Hql« 
LANPiiB... patum 

in SÖJLENKI OOEIA VL C«r 

lend. m\ï feiiciw. h^ 



9aft HOLLAND. LDUAi ns 

£eyzerea> als getuygen» zoo 9k xaefi 
toen fchreef) dut ii Boi^ea» ter meer^ 
ere verzekeriage der begiftigdea ^ op 
de gehoudene Laod- ea Ryk8dagen> 
ondertekend 



Naa op deeze wyze aHe dusdaanige 
en andere Kerk- en Staotszaaken naat 
behooren verhandeld en afgedaan waa* 
ren 9 gaveade Franfche Koningen eyn^ 
delyk aan de Gezanten ( i ) der Ge-^ 
huurvorften > voor het fcheyden der 
vergaderinge gehoor > zoo tot het aan- 
gaan van nieuwe en 't verlangen der 
oude reeds aangegaane verbonden ^ al» 
om die zixksa te verbeteren , over 

wel- 

(I) Afinai, Fuldenf, ad compröbavit ft Leoatio* 

mm. 8$2» &ex vero cun ns Bu^ari^nim & Scia^ 

PuxvcTFiBUS 'ntn^Qmiti' vorum audivit & abfolviu 

l«x)&PrcfeaisProyiaci« JbUeiik ai aan. $%6i 

trvm(f$iUcêtDucibusjjpvh Menfe autem Maio a* 

blicis caafis Ikibofque' pud lagdenbetin habM.. 

c^aponendts iofiAens cpoventu diverfariuo |eiv« 

poftquam SmiDMAk ero" ^m Ltojntoss^ imUifi^ 

fl99 dcaeta iuo judicio abfolylc» 



'9i6 Jhudi REGEERINGS)C*YS 

velkeh de aatigËilatïdene Afgezaotea», 
v/^&M eeni^ beleedigingen zoohier 

r 

fcoodaiar van d^ oöderfcheydene oeu 
derdaanen der Franfche Koningen, onfe» 
fangen, hunne klachten uyt den naam 
hunner beleedigde Meefteren inbren- 
gende , des de veïéyfchte voldoening 
vorderdep. Welke hen ook byatóieiï 
He gedaane klachten vt^ettig bevon-. 
den wierden , paar dp billikheyd ^c- 
geeveA, bf ook; byaldien het verzog- 
te otibillyk of met het belang van het 
Ryk ftrydig Wiff, ajtemets in den 
wiiid gellaageri wierdt. Dus, als de 
Gezanten van den Deenfchen Koning 
Horich zich op den Landdag te Com- 
pe^nie by Keyzer Lodewyk , als Vorfï 
der Vriezen, in 't, jaar adithoi)der4 
achtendertig vervqegende aan den zel- 
ven bekend maakten, hce de Koning 
liun Meefter veelen ?.ynec Deenfche 
pnderdaanen niet alleen hadc laatea 
èevaingen neepien', maar verfcheyden 



» f 



pan HOLLAND. I. Deeu 31^ 

derz^elven (i) , uyt hoogachtinge vooj^ 
den Franfchen Vorft, met de dood 
ftrafBsn ; welken in Vriesljind vallen- 
de 5 verfcheydene jaarcA naa den an- 
deren vootheen ?eer groote moorde- 
ryen en verwoeftingen aldaar had- 
den aangerecht, en daarom nu ootc 
^eer den. Franfchen Koixing ver zog- 
ten 5 dat heq die Vriezen en Abo- 
drieten mogten worden in- handen 
gefteld, welken, naa het n;aaken van 
den onderlinge» Vreede, onder het 
beleyd van (2) Heriold verfchey- 

dene 

(i) AnnaU Benin, ad jus pecicio , quanto lm* 

ann. 83S. In verno Com- peratori indecens » five 

pendio ceterifquecircum- incongraa vifa, tanto 

jaeencibus nacionibus cön- viHus fpreta. 

gruis flativa habuic. Ubi (2) Aftronomi Annah 

etiam m\Bx Horich veni- ad ann. 8127. ïnterea cuia 

'ences pyrataium in nos- in confinio Nordmanno- 

tros fincs dudum irraei> rum tam de foedere in- 

tium maïimos a fe, ob eer illos & Francos con* 

imperatoris fidelicatem, firmando, quam Heriolt! 

captos ncque interfici jus- rebus, tra^ndum efTec, 

fos reculerunt; petentec haud pene cocius Saxo- 

4nfupet.iibi dari Frifiq. nis Comités fimui cum 

ipes atque Abodrltos«. Cit- .Mticchioiii^iiP iUic cpo- 

O5 * / vei 



1 1 8 Alouie REGEERINGWTSr 

dene Sloten op de Grenzen van De* 
nemarke verbrand hadden: 200 wierdt 
op dat verzoek echter gttra acht 
gegeeven y 200 om dat de Deenen 
den gemelden Heriold ^ Qiriften ge- 
worden (1) zynde, uyt haat van dien 
godsdienft van den throon fchoppen- 
de (2)5 op eene onwettige wyz'e 
uyt zyn ryk gejaagd hadden > en hy 
als aangeftelde Hertog der Vriezen de 
gemelde verwoeftingen ^ over welken 
de Gezanten klachtig vielen ^ met geen 
ander inzigt op de grenzen van Dct- 

Teniflènt, Heriolcus re« auditas abfolvit. Quo- 
rum gerendaram nimis tempore Herialdus cam 
cupidus condifbim & per Uxore& magna Danonim 
obfides iirmatam pacem muiticudine apodMagoi^ 
rupic, incenlu ae difrep- ttambaptbatuseft. 
tis aliquot Nordmanno- (ft; AnMmi êtmêl. êd 
fum CafteiHs. dwi. 827. Interea Reges^ 

l>anoi'uffl, fifü videticet 

(i) Amal Fuldmf. U Godefiridl , Herfoldum de 

•mi. 826- Menfe autem confortio regoi ejiclen. 

Majo apttd Ingefei>heim tes , NotdmanMMrum ft* 

babico conventu, divcr- nibas emederé coMttltt- 

Ikram gecutkn tendonea tvltu 



«4# HOLLAND, l DccL. 919 

nemarke met halpe dier voiken ge- 
daan hadt j dan om zich weer in Jhee 
hem c^ die wyze onwettiglyk ontnoo^ 
{oe Deen&he Ryk te herftellen. 

De aan den Vorft ten deel gevalle- 
•|ie goederen in Vriesland en uyt wier 
inkomften de Franfché Koningen van 
dien tyd 5 gelyk wy gemeld hebben y, 
leefden ) wierden oudtyds yiLL^B (ly 

REGiiE^ CCJRTES (2) ReGIJS» of OOk 

wel YiLLA ( 3 ) TVKLiCM genaamd ; 
en het is hierom dat Uytrecht y on-> 
aangezien het eene Stad (4.) van 
Vriesland geweeft was j ons daar- 
naa y als uyt de Koninglyke goe^ 

deren 

(1) Anml Bertin. ai ($) Fredeg. Ctron. êi 
«NI. 858. ViLLiB REGIS ^mn. 761. Melciacum Vi|,« 
a^oe proprfetates. Liif publicau ineen dto 

(2) L. Scbafnah, Cbrwi. cremaverunt. 

üd am. 1066* Qui ftatim ' (^) Wippo in ^ita Con- 

rtptis armis Curtbm rb- rad. S^lici in fine. Apud 

Gf AM drcumdederunt . . • Traj^um Civltacem FrI| 

efeam cft de Cukt« ^x* sim. 



\ 



22Q ^49wfe REGEERINGWYS 

deren der Vriefche Vorften 'aan do 
Franfche Koningen ten deel gevallen, 
en des een JConinglyk Stamgoed der 
laatften geworden zynde , onder de» 
naam van villa (i) püblica altemets 
In de oude fchriftèn voorkomt. E)an 
xiaa dit en alle de andere Vorftlyko 
llamgoederen aan de veelvuldige Ko- 
ninglyke Paleyzen , als dat van Nieu- 
meege was in opzigte van het thans 
genaamde Holland, 200 tot onder- 
houd van (3) den aldaar aangekomen 
Vorft eii des zelfs Hof (loet , gehecht 
(3') waajen, zyn de zei ven alom ei^ 

des 

(1) Armal. Saxoadam. ret locus, Theowadum 

974.^ Imperator natate fcllicet palaöum, Caflio-, 

Doraini in Villa publica noglium , Andiacum & 

Trajecto, Pafcha in Qui- EurogUum ,• Qujb loca , 

delingeburch celebravic. quando quartum redibatur. 

(2} Vitaludovici Pit a4 annum , Sufficienteic- 

anno 796. Ordinavit qua- rkgïo servitio mhibe- 

iiter. in quatuot locis hi- bant expbnsam> 
berna tranfigeret, ut tri-. ^3) P. Daniël Hiü. de. 

bys annis cxa^is quarto Franc. tom. I. pag. 451. 

demum anno hiematurum Ces Maifons avoUnt de 

fe qmfque corwn fufcipe. gimiciums, fuientigf. 



!van HC^LAND I. Deel. aai 

des ook hier te Land, en.dac 2ejf ma 
de Graaven van HqJlaod eygeiraars 
der fcdven geworden waarepj daarom 
. onder den naam van. ( i ) Hoflan. 
D E N j even gelyk de daarop woonen- 
de dienftJuyden onder dien van Hof- 
jkiANNEN bekend, en .van liet betaalen 
der gewoonlyke tienden, als eenVorft- 
Jyk goed zynde , federt aJtyd vry en 
ontheft gebleeven • en het is om deeze 
reede dat veelen der in Holland zynde 
Hoflanden . alsnog geene tienden be- 
taalen. 

Gelyk nu -de Vorften , door het 

* 

pendoient (f qui fomijpnent (i) Siceama ad leges Fri* 

oux Frinces run feulemera fior.pag. 72. Frinc^pis qai- 

Us plaifiers de h Cbaffe^ dem , Regü & Fifcalint 

mau encore pendant tout Ie dicebancur , quod cenfus 

temps^ quUls y demeuroienti & praeüatioiïe eorum fer- 

ks vivres, Ie fmrage 6? vilcs fifco Regio infcN 

uut ce qui ejioit nuejjake rentur, agri ipfi fifcalinl 

, pour antretien de tout ceux, majores noftri Hoffuw* 

qui efioknt n leur Jutte* ue adpellabanc. 



hit ^ibdlf 11ËGËERINÖ>X^ 

( I ) wegfchenken of op laateren tycÉ 
te leen . geeven van veelen deezer 
HorLTKB GOEDEREN aan de Bisdom*^ 
toen 5 Klöofteri > EEertogên , Graaven 
en andere 'Wcreldlyke hen welgediend 
hebbende onderdaanen ^ de zelven aan 
den eenen kant van tyd tot tyd zeer 
inerkelyk verminderden , 200 wierden 
deeze gelladige aflleeklngen aan deii 
janderen kant door de dagelyks aan* 
geflaagene ed verbeurt gemaakt wor- 
dende góéderen hunner misdoende (2) 
onderdaanen weer geboet. Dus ge- 
tuygen ons de oude fchriften hoe de 

goé^ 

(I) Tbegan. vita Lu- fubfcriptione manu pio- 

dov. Pii cap. ip. In tan- pria roboravit. 
turn larguf uc antea nee (2) Diploma OUmdsImp: 

in anciquis libris , nee in êpttd Heimn foL 86. Do 

snodernis temporibus au- cetero terram , qoam. 

ditum eft , ut villas Rft« Hatto in loco Eki babe> 

OiAS 9 qu» eraut fui Avi re videbacur, & ad xro- 

& Tritavi , Fidblibus fu- srauic rboalb jus poici- 

IB tradidit eaa pofledio- abio mobb no sui irsius 

IMS fempitemas , & pr«- coaomfQ biscaxa «lat. « 

cepta conftnucic, & an* f^c^ 
AuU ftti imprei&Q&e cua 



'Tim HOLLAKD. I. Debl. 22$ 

gocderco v*n eeüen Evertird» Graaf ^^-^^^y^- 
in de Betuwe te Elft, teroorzaake hy^'^VXC? 
met de ongeloovigeH [ verftaa ^j^BiZyy''^^^/^' 
Heydenfehen Konijag Radboud] te- f ^, /r >, 1 .7.^- 
gen ïyo«fi KwHflg Dirk deo IlL hadt4^^— ^'<7*^** 
aaageipanöen , de Kouinglyke Schat-(l^r":f.';^. 
kamer wierden iagelyfd: en waarom T ^ ' ' 
deeze ea meer andere Kooinglyke 
llaisgoedeveB y ab door. dcA ( i ) Yvè- 
KAAL) ten voovdede der Fraofebe 
Vorften vytgewonneB, daarom ook wel 
neeft onder den oa^m van Fi&kaai/* 
scH£ GOftiMBRSN bekend xyn. Ho&» 
daanige onder andere ook Nieuine^o 
was 9 en daarom als een Fiskaalscb 

GCXEO 

. {i) Difhma Cofcli Mar- lltate jbrls pttria ad ini« 

ie//, ^d lfip(/am /o/, deles fe fociavit, &prop« 

|p. b P9CP Batfaua vll« ter hoc omnes ie» fua 

hm • • . . nuncupatam 'Bh Fisco R£«ali fuerunt re* 

lille in ipfo loco Marl- du&a^qiias Gloriofusrex 

tbaipe quaatttOicuiDque HUdebetcm Geoicoii so« 

4)i bal^ir vel polTedit & firo Pipioo de tao Fisco 

verardus, diun ipfe infir & es laratacUfil» auSM 

delis Regi apparult dt in ie V^iKfffijfc 

S^g Fttncoim Md»" 



5124 :i^«^ RÊGEËHiNGNnrö 

feOEü (i) door eenige fchryVers ge^ 
liaamd wordt ; ter oorzaakê het voor- 
heen eene ( 2 ) Legerlleê den Ro^ 
meynfche Keyzeren toebdioorende 
geweeft zynde , by het veroveren van 
Gallië j nevens alle de andere Ryks- 
goederen -der Romeynfóhé Keyzéren 5 
ten behoeven der Frarifehe Koningen 5 
door den Fiskaal zynde aangeflaagen^ 
dus aan die Vorften fedeit is eygen 
gebleevefl. Het geene weer den voet 
gegeeven heefl: , dac aldaar eensdeels 
door Keyzer Karel den Grooten het 
hier voorgemelde Hof gefticbt is, anders*» 
deels de aan het zelve weer hier te. land 
gehecht zynde ftamgoederen dier Vor- 

'ftea 

(1 ) Le Blanc mortn. de ri) tabulü üinerar, Bwu 

Franc. pag. 128. Cet Hi ting. * . • 
fiorien (Eginhard) fums a- 

prand , que Nimege etoit Lerae feiium, 

tf, qu^m appelMt viLla Carvoi. MP. XIlL 

>HBL IC A & F iscAL I s : Cefi Caftra Herca- 

o dire quelle êfantmt au lis. MP. VlII. 

Domine. NeomaoüU. MP. X* - 



van HOLLAND. L Deel: 22jf 

i?én daarom fedèrt Hoflanden i 
gelyk wy gemerd hebben, genaamd 
iyn. Over welke Koöinglyke Hof^ 
goederen de Vriefcfte Graaven ie- 
der in zyti aaftbefrouwde Graaöchap 
het bewind, even gelyk ook over dé 
daarop dieiierldè flèaven én lyFeyge- 
fien 5 toèri onder den na^ van SERvi 
FiscALiNi bek'ehd', iii 200 verre fiet op-i 
iigt hadden , dat zy de zèlven uyiÉ 
de Koninglyke iiikomften het noodige 
bnde'rhóud (i) riioeftén verfchaffen, 
iindersdeels by ^t houden der Kermis^ 
Jen vèrhoecjerii dat des Konings diènlï- 
baaren aaii het opgelegde werk blee- 

vêüi 
/•-■'••'•'-■••• ■'.*«• - • , 

^ (i) Caroli M, Capitul. cunéli fideles^ qui bb* 

^ anfl.8pO.r0p. 18. Con- N£7ICIA REGALIA 9 tam 

fideravimus itaquev |U de rebus ËccIeOadidi 

praefenti anno, quia per quam de reliquis^ ' habC' 

piurrma loca.i^ine$ yali- re videncur, unufquifque 

da.elTe videcur^ ompes de fae - bene6ci4> ^uain 

Ëpifcopi, Abbates, Ab- familiam nutricari . fac^t 

, bacilTa , Optimates & Co- (c de fua proprietate pro» 

rOiit^s^ féu iQ'mttiti & priam familiaib iiutïiaif 

p 



3a« Jlwde REGEERINGWYS 

yen, en des geenszins op de ielven , tot 
achterweezen der Vorftlyke goederea» 
gingen ( i ), lanterfanten. Voor vel- 
ie aanbetrouwde zorg entoezigt, de 
"Graaven weder de (^) tienden zoo 
4er ingegaderde vruchten dier Ko- 
jiinglyke goederen^ als yan der zel- 
ver llaayen en vee hadden : welke 
laatilen onder den naam van kry« 
A,y y teKde tienden, mids het kryten 
^^"^y^^ l^en menfcli eygen is, bekend waaren; 
/. *r-. ^r/- JT^oewel thans tetyd door dien naam, 
//,, mids het ophouden der dienftbaj^rheyd, 
^ ^:^.j'^^^ jaajir de tienden van het vee (3) al- 
leen 

(i) Xyjfit. Caroli M. an- ^oec 'em bie teulie of tao^ 

tlO 800. r^. 54. Ut unus. ^^ g^T^ENDEN TE HEF- 

quifque judex provideat fen mede. 

«quatenus fiamilia noiha ad 9tfe Upbm onjet jtet fidie 
corum opus bene labo- Mtt i^ma u^mWowtli 

CAMDo non eac 

L ,, \ ^ jr I (3) Van 3er Schelling 

> WK. JMyn vt. 470' tiendregt I. DeW pag, 263. 

li;i o^sE sTAAiM££TG£N i^I^? - tienöen oenaanis 
WNT; tmpau Van Lecuwea 

il 






van HOLLAND. L Deel; aaj^ 

leen betekend worden. Onder welke 
krytende tienden ook iekere belafting 
kan gebragt worden , welke door de 
Hoyslieden ja zelf ( i } de Koninglyke 
Rechters en alle andere Perfoonen 
moeft betaald worden van de varkens 5 
die ter bekominge van voedfel in de 
Koninglyke boffchen gedreeven wier- 
den. Deeze belafting wierdt, naar 
de Ekels^ toen (2) glandaticum, 
of naar het aldaar bekome voedfel in 

'tal^ 



d. I. Bort van de Do- decimam plenitcr per- 

meinen x. d. n. 28. 29. folvant. 

35- (2) Cbrm. Fatfenf. nth 

naji. edit. a Muratorio Paf" 

(i) Capit. Caroli M. an- te II. tomiU. rerum Itaü» 

no 800. cap. 36. Et judi- car. fil. 380. OmnijT anl- 

ces, fi earujB porco& ad loalia faujus monaderii 'm 

faginandum in filvam no- finibus Ducatus Spoletani 

ftiara miferint, vel ma- per pafcua publica omni 

jores noftri aut homines tempore pabulare debe- 

llloruxn, ipfi primi illam ant & nucriri ( fimiJiter 

DECiMAM donent, ad ex- faominum noflrorum) fine 

^Oiplum bcTnum peffeiev- Datico, Herbatico, £s« 

4wBs qualiur poftnodup CATico vd GUüXVATlcOm 

ccttxi homines illoiup , « 

Pa 



Isoê ' Alome REGEERINGWYS 

f 

t 

I 

^t algemeen escaticum (i), doch id 
de Duytfche taaie vadèminghe of lie^ 
ver voEDEMiNGE genaamd, CH beftondt 
eygenlyk in het geeven van het elfde 
' Varken voor het gebruyk zoo der 
Koninglyke als Graaflyke boffchen ; 
te weeten , naa de Graaven van Hol- 
land die Koninglyke boflchen ^ nevens 
dat tiendrecht van de drift der Var- 
kens 5 van de Franfche Koningen , zoo 
niet bekoomen , 2ich dat ten minflea 
eygen gemaakt hadd^. Uyt welk oud 
gebruyk der Franfche Vorften nu de 
Leezer zal könneh opmaaken, wat 
Vrouw Aleydis , weduw van wylen 
Johan vati Avennes én Voogdes van 
Holland 5 heeft willen te kennen gec- 
ven j als die , aan de Abtdye te Los- 
duynen het weyden van vyftien var* 

keasf 

fi) in Cbron, Fukur- bucrit, ex cis dent EP 
ÊUnJi cbofta anm 972. pag^ caticüm de ttOldecim por* 

#3S* Qui vero poxcos ba- cis luwQi ' 



ma» HOLLAND. L D^ei*; %z^ 

ken,s in den Haarleipfchen Hout toeftaani^ 
^e 3 dat Kloofter van het gewoonlyke 
recht van vADEMiNGHE hy.deezen.O) 
haaren vergunbrief onthefte ; Aleydis, 
Qemaalin van ivykn den Heer Joban, 
i^an Avermes en f^oog^des van Holland 
en Zeeland aan allen, v^elken dm te-, 
getiivoordigen zullen iden , zaligbeyd 
€n alle goed, Wy maaken tfan allen 

il 

hehdnd dat wjt y migens de gituyg^nh 
van deezen brieft gegeeven en vergund 
hebben aan de Abtdij[e en het Kloojler^ 

(i) Antb, Mattb. anal. porcos abfque exaftione, 

tm- VI. in 40. pag, 4^8. quae dicitur VADfiMiNGH*^^ 

Aleydis uxor quondam prasfentiuin teftimonio li- 

Pomini Johannis de A.- terarjum. Datom anna 

vesnis Hollandiae & Ze* Domlni cidcclxj DomU 

landi». tutrix univerfis nica poft PentccofteiK* 

Srsfentia >^ifuris falutem NB. öit kDOO^Ci Vad£- 

: omnc'bontiai. Nocum* minghk. i«S toaarfct^ph^ 

facimus univerfis, quod l^iH DOüJ b^ Üptfcörplim 

lios dedimus & concefll- bcD02t)en / en 5al 'er om 

mus At)batiir3B. & Con- IjXt vOED^Et te öeDJeDeni 

ventui de Losdunen , t %mt De Idsxktn^ in Dè^ 

quod annuatim mittere boffcj^cn belilsamen / te 

pófBnt in nenore noftro boore / mifl'cj^en Vo^e^. 

^ fiadem quiHdeciB> MiKomgeftdan ^bbm»*"^ 



«30 ^/öai^ REGËERINGWY^ 

te Loosduynen , dat zy jaarJykfib isoü^ 
moogen 'Oyjtien farkens in onzen Hout 
te Haarlem zenden ^ zonder bet bet aa- 
ien der belajlinge, ivelke va demikg he 
/ ;vr*» y^ // genaamd wordt. Gegeeven in bet jaar 
r^r-^y^-'^^^ tH'wr^» MCCLXL des zondags 



Uyt al het welke totnogtoe ge- 
meld is blykt) mids de Vriefche Graa* 
ven hun Graaflyk bewind in ^t eerl! 
Inaar tot CO wederzeggens toe ont- 
[angen en , naa de erfvolging was in- 
gevoerd 3 federt te leen van zoodaa^ 
ïiige Vorllen gehouden hebben, wel- 
ken geene belaftingen op de goederen 
hunner onderdaanen gelegd hebben y 
dat de aangeftelde Graaven geene 
grootere magt, dan die Vorllen zelfs 

te 

(I) H. Meybimii vir^ fapremo magiftratui libe^ 
dk. BUüngmm foL 40. xe(« exaucoiaxi poteraiUL 
CoxoUes ipfi , qooties 



van HOLLAND. I. Deeü* 23» 

te dien tyde gebraykten ^ by het be^ 
komen van het Gniaflyke bewind , ooit 
xuUen ontfaogèn hebben ; en diens^ 
volgens dat de Vriefche Graaven y even 
als de Voril«i stelfi , op laateren tyd 
.willende oorlogen y ea hunne ge- 
woonlyke en bepaalde inkomften , om 
2ulks uyt te voeren y te kort fchieten« 

<L 

de 5 die buytengewoone en hen echter 
daartoe noodig 2:ynde gelden van de 
^inwooneren huns Graaffcliaps by be- 
den, hoewel zulks oudtyds zelf is 
(i)verbooden ge weeft, hebben moeten 

ver- 

(i) Capit. CaroU M. ad in quibusdam locis iiv 

énn. 801. cap, 66. Audi- tantum inde popuius op* 

vimus etiam quod Junio- preflus efl , ut mulci fer- 

xes Comitam vel aliqut re non valentes , per fu- 

Biiniflri reipubiic», five gam a dominls velpatro- 

«tiam noQOulU forctores. nis fuis lapfi fuennt,< & 

vaifi Comitum , aliquas terr» ipfs in folitudinenir 

ledhibltiones vel collec* redaft» funt Potentlo- 

tiones , quidam per pas- ribus autem vel ditiofi- 

tüm^ quidam etiam line bus ex fpontanea tantun» 

pafto, quafi deprecando volnntate vel mutua di«- 

a populo exfgerefolent.:.. leéHone volentibus fbla- 

<^V86 omnia nobis ab om^ tia prsJlare invicem, ws* 

m popuia juftc removen- nime proffibcmus» 
^ qÉ^ videntux* Qm 



/ 



P4r 



t^i Jloude REGEERING WYS; 

verzoeken : mids zy in het begin het 
Graaflyke bewind ontfangende ^ tot 
. ïoodaanige gèldlich tingen /als ganfck 
' ftrydig met de toen iii zwang zynde 
gewoonte > iq geenen deele iyn ge- 
magtigd geworden 5 en dierhal vegeens. 
fcins j) gelyk zeeker ( i ) . overgêleerd' 
Schryveir verkeèrdlyk wil , dat zulks 
iiyt krachten van zeeker voorbeding, 

• ' — ^ • 

door de Staaten des Lands 3 tuffcheri 
hen en den door' hen aangeftelden 

Graaf gemaakt , zoude herkomftig 

•. ^ . . . . . «. - - » 

styn. 

• « - 

(i) H. de Groot oudbed. tpb \m\ffy alleen b002 litt 

der Batav. RepubL foi. 23. Bfb?upli onöetfjouöen/ nae^f 

. ^en BQz^i i ' m b? eciib tttdianöt / op bat Den aetbt 

Sl^e fcf^atrïna of l^efgclDeit bet ^ftm nier bom quae:^ 

)ian nooben ^ebbe / bibbe be ftonf^enarrsien bet foof^ 

fu(i: in pe;fQon ban be fc&e Wgn^ tot i)Q09 ban 

jfetaeten ; gp en boi? fiiljc een ontöettijfte öeerfr^p^ 

diet b602 fpnen ;&tabgou^ ppe foube berlr^ttDo^benA 

bet ; ü^9 en bo^bere geënt m fe eetft {tuhïapit bu 

fcgatting al^ bie bewillig fo^ceeben/ enboogbel^ju^ 

fpy totgeHaen * : . . . ften onbecteiient* 

.Sl^eeje cet[)ten ffn eeneti 



^an HOLLAND, l weel. 13 j 

. De Fcanfche Koningen leeWen voort» 
^log uyt de inkomften der Water^ 
T0LLE.N5 welke voor hen zoo te 
ri) Uytrecht , Duiu*Ilede , Nieomee-» 
ge (2), Thiel (3), en Geervliet , als 
in alle hunne andere aan de flroomen 
gelegene Fiskaalfche Plaatfen . van de 
koopmanfchappen [de aan boord zyn-» 
de •(4.) eetwaaren nogthans uytgezon- 
derd] der voorby vaarende fcheepen, 

tot 



(l)HedeHift.fol.43. 
Tclonium de quocunque 
Degotio.undeFifcus I^egi* 
üs in dltionè Trajeftenfi * 
telonium accFpere & exi- 
gere confuevit: ncc non 
iiQ Doreftatum f^e. 

(2) lbi4em fol. 44- Ut 
non per uilos portos ne- 
que per Civitates . . . ne« 
que in Doreflado vel Ne- 

QDiagp. 

' (3) jilpertus de diver- 
fit. temp. lib. II. cap, 20. 
Ünde mercatoresTielén- 
fes , qui etiam fpecialiter 
prscsterisfacilend quïs- 
cünque querimonias ex- 
cltandas acceDdotrèur. crt- 

p 



bro Regem interpella- 
bant, ut pro ru;a gratia 
eos ab bis injuriis defen^t 
dat. Si id non'faciatne- 
que fe caufa negotiandl 
in infulam venire, neque 
ad fe firitannos commeari 
polTe , & ideo vectigalia 
STBiyUtoportebac, pleni-' 
us ^rovenire non pofTe 
dicebant. 

(4^ Capit. PipijU Res 
gis arm. 'j SS. cap.26.' Dé 
teloneis vero üc ordina- 
mus , ut nullus de vi6tiu 
alio & carris, quse abs^ 
que negotio funt, telo* 
nlum prebendat. 



334 Jttoudè KZGttRmCWYS^ 

tot vyf ten honderd onder het op^ 
tigt dèr onderfcheydene Graaven iiv 
200 lang gevorderd zyn j_ tot dat de 
tol van Uytrecht • en Duurftede door 
Keyzer Kwel den Groeten aan de (i)^ 
Biffchoppen van Uytrecht > en van 
welken tol de ToUleegpoort aldaar thans 
nog haaren naam heeft 5 eensdeels af- 
geftaan, andersdeels die van Geervliet 
aan Florents den lll^ Graaf van Hol- 
land , door Keyzer Frederik den L te: 
leen gegeeven is. 

Mids alle onweggefchonkene tol- 

rechten anders [ die van de Merwe 

te .Dordrecht nogthans alleen uytge* 

zonderd en waarom, als met dit recht 

ftrydig 3 zoo veele oorlogen gevoerd 

waa« 

(i) Hèda Hifi. f 61. 43. tio, undeFifcusRegiusfn 

Hic impetravit a Catolo ditione Trajeflenfl teloni- 

Magno omoes decimasde urn accipere &• exigere 

mancipiis & terrU fius confuevic, nee noa Uu^ 

dtOBcefeos , n6<: non tel o. xeAaCuüU 
uiiua de quocunque nego- 



^^« HOLLAND. I. Deel. 23 y 

vaaren ] 200 in Holland ^ even gelyk 
ook in alle de overige deelen des 
Duytfchen Ryks te die tyden nog een 
Key7erlyk goed waaren ; 200 als 
zulks op den Ryksdag te Ronkalië, 
in 't jaar elfhonderd aGhtenvyfcig ge- 
houden, by een uytdrukkelyk alsdaa 
genome belluyt tot eene alom erkende 
(i) Rykswet door alle de Ryksprin* 
fen verklaard y en 'des ook onder 
anderen door Godefrid Biflchop van 
Uytrecht , en den gemelden Florents 
den lU.y Graaf van Holland, den zel- 
ven beyden volgens de (2) ontfange 

aan- 

(i) De fmiis lib. II. am , Tufciam & per uni- 

tit, 56. Regalia , Ar- verfum Imperium R. mi- 

mandiae , via publicae , fit, jubens Archiepifco- 

fiumina navigabilia , & pis , Episcopis , Abbati- 

ex qaibus fiunt navigabi- bus , Comitmus , Mar- 

lia, portus, ripatica,qu3e chionibus, Ducibus, u- 

Tulgo dlcuntur tel«wia. ni verfis al lis diélaruni 

(2) Morenares Lauden/. proviDciarum Principi- 

Freder. L foL 808. Rex bus , quatenus Ipsi cüm 

Itaque fuos legatos per suis equitisus , quain 

Aïemanniam, Saxoniam, bonorificepoflent, ufque 

f rovlDciam , IXubandi* adfeAumSan^lMlchnëlfs 

proxi* 



^l6 j41ou4e REGEERINGW^S 

aanfcliryvinge(i)bywoonende3 goed- 
gekeurd en als waarachtig erkend (2) 
is geworden. En het is hierom ook^ 
even gelyk als uyt deezen Brief (3) 
van Keyzer Henrik den VI. is af t^ 
meeten , dat Qraaf Dirk , 2^on 
en opvolger van den voorgemelden 
Florents ^ op nieuws met den Gcer- 
vlietfchen toU in het jaar elfhonderd 

vyf- 



proxime venientis, & u- 
num annum cum ipfo in 
Lombardia in Roncalia 
effent; qui locus ell in- 
ter Placentiam & Cremo- 
nam. Qua?, res , Deo an- 
nucnte, ificut Jüssit, ita 
bene' peraóta eft. 

(1) Gddafli Qmji. lm- 
perial. f om. IV. fol. 334. 
Hifce Comiciis interfue- 
runt EX Germania . . . 
Episcopi & eorum legati 
Curienfis , Confliantien- 
lls, Auguftanus, Wirci- 
burgenfis, Aicheftetcnfis, 
Bafilienfis, Ultraj&cten- 
EIS . . . Principes , Rek 
Bohemis , Duk Bava» 
Tie... CoMES Hollan- 
Di£, Comes Wircenberg, 



(7) Ibidem* TuncAr- 
chiepifcopus Mediola* 
nenfis primus fententiain 
dicere jufTus , improbaca 
fuperiorum Regum ty- 
rannide , & coliaudata 
Frederici juüitia atque 
xquitace, poteflatem no- 
vi condendi juris ei tri- 
buit ac VOLUNTATJkM Ilt- 
PERATORIS PRO LEGE HA- 
BENDAM £SSS CENSUIT. 

Poft quem £piscppi & 
Abbates, deinde Princi* 
pps ac Comités , turn 
Confules civitatum roga- 
ti fententiam , omnes 
Arcbiepifcopo se ass£n<< 

TIRE DIXERUNT. 

(3) Uyt deCbartresvan 
Henegmiwen, In nomine 
fanas & indlvidus Trini- 
t^tis 9 Qenricu^ $eEtus« 

• 1* •»* 



%idn HOLLAND. I. DEEtr 637 

Vyfcnnegentig te Mente is verleyd gei 
W9rden. In den naam derHeylige^ en 
\)nverdeelbaare Drieeenbeyd^ Henrik de 
'Zesde 5 Keyzèr der Romeynen y aïtyd 
^uguftüs 5 Koning van Sfcilii. Het ii 
i^edelyk en bet ftrekt onze boogbeyd tot 
eer 5 dat wy aan de begeerten der zoch 
daanigen met onze toejlefnminge te ge^ 
moet komen , ivelhen wy zoo tot onze 
als de eer van bet Ryk roemwaardij^ ^ 
en vrucbtbaar door de beweezene dien^ 
Jlen bevinden. Dierbalvè willen wy 
"dat bet tot de kenniffe aller getrouwen 
des Ryks zoo tegenwoordige als toeko^ 
mende komt 3 boe wy ^ btfcbouwd beb^ 
bende de oprecbtbeyd van onzen bemint 

deny 

RominoruAi Mperator tionibtu fniékofos. Qua* 

femper Auguflüs , Rex Si- re ad notidam univcrfo* 

dlis. Dignum ell & no- nim fideliumimperiiprs* 

ürae celficudlni gloriofum fentium & facurorum vo« 

uc ipforum dellderiis gra» lomus devenlre» quod nos 

to coDcurramus afTenfu^ finceritate dileflt ac üde» 

quos circa noürum & im* lis noftti Theodorici^ 

perii honorem & devo- nobilis viri Comicis Hot 

pone invenimus laudabi- landfCfpraeoculishabica, 

jcs&obfequioiumexbibi- tbeoloacum ia Cervilèi 



258 Jhitde REGEERINGWYS 

^n , getrouwen en eedekn num^ DirJk' 
Graaf van Hoüand , hem in den tol 
ie Geervliet bandbaaven en ^ om den 
%elven altyd te hebben^ door de befeber^ 
«/«!ff van dit tegenwoordig gefcbrift 
in den zelveu bevejligen : even gelyk 
wyle onze doorJugtige Fader Frederiky 
fittoverivinneJykfte Keyzer der Romey- 
nen^ den zelfden tol voorbeen aan onzen 
getrouwen Florents 9 yader van den 
«oor noemden Graaft ten lajle aller voor- 
byvaarenden in diervoege te leen ge- 
geeven beeft 3 ten eynde by van ieder 
voorhyvaarend Jcbip ^ '/ gene of bon- 
4erd Marken of meer ere waardig is , 
en voords boe veel bet ook voert j van 

twin^ 

ipd confirmtmus ficprs- mitis , in fcodam ab onu 
fentis fcripti fsttroctnio nibus tranfeuntibus con- 
roborainus omni tempo- cefllt. Ita tarnen ut de om- 
re habendum , ficut fere- ninavetranreunti,qua3vel 
oiiSmus Pater Doder Ff e« centum Marcas valens, 
dericiM, quondam lloma- vel ultra , quantumcuni' 
norum Imperator invic* que porutverit, de vigin* 
Cfülmos , ipfum theolonU ti Marcts imam , de qua* 
ym quoodam fideHnoflro dragiota duas ,. de LX» 
f ioteoiio ) f^ï difti Co* veio (ics. Maipas leclpi- 

at. 



« 

v*ii HOLLAND, l. Desl; «3^ 

itwintig MarkeneencjVan veertig tv/ee^ 
van zestig drie Marken m zoo vowds 
4ot ixmderd tee mtfange: als zynde by 
vonniffe der Eedeien onzes Jiojs in de 
tegenwoordigbeyd onzer Majejleyt^ en 
het Huys van onzen getrouwen Tuto 
ie Wizzouwe geoordeeld^ en door eene 
talrykemeenigte van Btjjcboppen ^ Graa- 
vejij Vryen y en onze Dienjlmannen 
goedgekeurd:;, dat zoo wel de Vlaamin- 
gen als de andere menfcben^ welken on- 
der ons Ryk bebooren y gelyk ook de 
anderen ^ welken van de andere oorden 
des Ryks komen 5 dien tol op de voor- 
fcbreeve wyze moeten bet aaien. Welke 
uytfpraak wy door deezen voorrecbts- 

brief 

at, & lic ddiïceps ufque alium noftrorum numero 

«d centum. Ex fenten- approbatum , quod tam 

tia autera nobllium Cu- Flandrenfes & alii homi- 

ïis noftr» in Majeftati» nes, qui funt de noftra 

Jioftrae pwefentia in do- Imperio quam etiam ii, 

mo Fidelis noflri Tutonis qui de aliis Regnoruui 

apud WizzuowE judica- partibus veniunt, modo 

tum eft, & a copiofo E- praefcripto theloneumde- 

pifcoporum, Comitum, li- beant perfolvere. Quam 

k^Qüm ai^ue imnifierl- iemejuiam pia^fenti pri« 



> 



Vrief hejloóten hebben te bevejiigeri ; 
beveeknde ^ en by êit Keya^rlyk bevel 
bekracbtigeüdè ^ dat niemand ^ het zy 
Hoog- (f laaggebóore , het ifey Gee/f- 

Hyk of Werreïyk per Joon , de Jloutheyè 

hebbe van deezen brief onzer bevejiinge 

tefcbenden of den zelven tegen te gaan. 

Zoo nogtbans iemand iet daar tegen 

onderneemt , dat by , Van onze gunji 

// beroofd , ter Jlraffe zyneir verwa and^ 

/yjbeyd zulks met XXX ponden gouds boet^ 

ie ; ^iVier eene helft aan 'onze Kamer y 

en bet overige aan dien , welke deh 

hoon ge feeden beeft , zal moeten betaald 

. kvorden. De getuygen deezer zaake zjn 

Koenrad Aartsbiffchop ^an Mertt&\ 

Her^ 

vilcgio decernimus con- attentaverlt in uUionci& 

firmandam, flatucnces & fiiae teinerfcatls , a gratia 

Jmperiali edifto firman- noflra excluius, XXX. l(- 

tes ut nuUa omnino per» bras auri cómpoDaCt qoa- 

fona alta vél bumilis , £c - ruin medietas Camers 

cleliaftica vel Saecularig noflras, reliqua pafFo in^ 

Tianc noftr» confirmatio- juriam perfolvatur. Hu^ 

jiis paginab viblarè vel )us rèi teftes funt ConrJ- 

iaufu temerario ei praefu- dus Moguntinus Arciiiéyf 

IQac óbviar^ : qüod qui ^ifcopus, Hcnnaaüsj^iii^ 



^ermaH Biffcbóp van Munjler , Um^ 
rik BiJJibop van fForms, Ottbo Graéf 
van Geire, Dirk Graaf vaa Hqftade ^ 
Marquatd Hofmeejler th Mark^at^ 
van Akoniten^ Ottbo Graaf van Ben* 
tbem, Boppo Graaf van IFèrckem ^ 
jimold van Herenbork , Steven van 
Oyen , Henrik Maarfcbalk van Kallen\ 
din en meer anderen. 

Teken van den tieer tienrik den Zesden ^ 
onwerwinnelyk/len Keyzer der Ró^ 
meynen , en Koning Vün Sicilië. 

IkKoenrad Kanfetlier vanUKeyzerïyh 
Hof, in de plaats van koenraj Aarst* 
hiffcbop van Mentz en Aarstkanfellier 
van geheel Duytfcblandf heb bet ovetzien* 

Dit 

padeTtenfis Epifcopus, renburc , Stephanus de 

Henricus Wormacienfifl Oye , Henricui Mares* 

Ëpifcopus, Otco Comes callus de Callehdin & a* 

Gelrenfis , Theodoricus Ui plures. 
Comes de Ho'^ada, Mar- 

quardus Senefcallus Aco« Signum ÖominiHeQri- 

Ditanus Marchio , 0(- ei fexti, Romanörudt 

ïo Comes de Binethem , Imperatoris inviftUSoi 

Boppö Comes de We- & Regis SiciliaB, 

^cdiem f AraoldDs de Ho- ^ 

Q ËgO 



fi^i Jlouie REGEERINGWYS 

Dit is gedaan in "'t jaar van dei 
Bteren geboorteniffe 119$, den 14. iu- 
di£Uei Regeer ende de Heer Henrik, de 
aUerglorirykJle Keyzer der Romeynen^ 
in bet veertiende jaar van zyn Ryk^ 
en het vierde zym Keyzerryks. Ge- 
geeven te Mentz den 2a van 0ya- 
tnaand. 

Uyt welken verleybrief nu de Lee- 
jter de waare reede zal konnen op- 
maakeii ^ waarom in het verdrag, tus- 
fchen Graaf Willem den I. en Graaf 
Lodewyk van Loon naamaals gemaakt» 
onder anderen wel uytdrukkelyk be- 
dongen wierdt , van dat Graaf Wil- 
lem 

EgoCuonttdus Imperli. MCXd.indiftioneXIV 

lis aula Cancellarius vice regnante Domino Hen- 

domini Cuooradi Mogun- rico Romanorum Impe- 

tinenCs Archfepifcopi & ratoregloriofiffimo.aa- 

totiuï Germani» Arctil- uo Regni ejus XXIV, 

cancellarU recognovi. Imperii vero quarto. 

Ditum MoguntiaeXUL 

AOa funt haca nno Da . Cal. Novembrit. 



nintca incsrnationU 



-CJh 



I0att HOLLAND, t Deel; ^43 

^em die vierhonderd (i) ponden, wel4 
ken hem by 't zelve uyt den tol van 
Geervliet jaarlyks waaren toegelegd > 
even gelyk de Graaf van Loon allé 
de overige inkomften vèn den zelfden 
tol van den Roomfch Keyzer zoudeii 
moeten te leen houden; Als zyqde 
het ten tyde der Franfdie Koningen 
aan ieder en des ook aan alle de byzon* 
dere Graaven in Vriesland wel uytdruk- 
kelyk verbooden gev^eeft eenigeanderd 

tollen j 

Ccfpitül. Cbldtarii Regis rtbus exigantur. . . , Novi 

ll. arm. 61$. cap, p. De vcro üwe Injufta, ubivel 

jtelonioy tit per ca loca fooestenduntur, Tdcuni 

debeanc exigi » vel de navibus füb pondbas tran • 

i^eciebus ipfis , de quibus fibr, feu hls floiflta, iii 

prscedentlum Principum quibos Hallam adjatoriuni 

tempore, id eft, ufque itcrantibus praeftatur, ut 

ad tranfitum bon» memo- non exigantur. 

riaeDomnorüitl Paremum Capit. Lud. PH armé 

noftrorum Gunthramni , gip. edp» 17. Üt ubl 

Chilpcrici, Sigeberti Re- tempore avi noftri domn! 

gum. efc exa£kum. PIpini confuecudo fuit 

(i) Capit. Caroli M.on* teloneam daie, ibi ft 

n« Bos. De teloneis pla« in futurum detur. Nant 

tet nobis ut antiqua ft ubi noviter iDceptuai e(^ 

jufta telonea a negotiaco^ ulteriu; non agacur. 



244 -'^«^ REGEERINGWYS 

tollen , dan die van ouds ( i ) aan 
het Huys der Franfche Koningen 
eygen waaren , voor die Vorften, veel 
min voor 2ich zelven^ in te voeren. 
En waarom y als Graaf Dirk , Zoon 
van Arnold Graaf van Holland , naa 
het ftichten van Dordrecht , tegen dit 
oud gebruyk, naar het voorbeeld der 
Keyzeren , voor zich eenen nieuwen 
tol van de voorbyvaarende ( 2 ) fchee- 
pen beflondt te vorderen, op den des* 
wcge ( 3 } befchreeven Landdag te 

Nieu- 

(i) Pa&um pacis inter 9ciri$ic(|opmaadttcentom 

Ludovicum QmiPem Los- ^ 9ta 

fenfem 6f GuüL Qmitem SSJl ïiiSU'^^S 'f *^i 

Molland. Ilias quadr mgen- a&at ton dim t bibe omm 

tas libras guidaticiDomi- Cn 3t»acc mangeUnct) ca 

nus Willclmus tencbit ab ^.^J^^L ^ ^ 

ImperatorefeuRegeRo. |e'i eW,^^^^^^^ 
manorum, ficut Comcs de ■ ' 

Los tenet abeodem Rége 
refidiium ad Winagium de (,) ^„^/. Saxo ad arm. 

^"^"'*- loi 8, Menfc martioXVlL 

Kalend. Aprilis magna 

(a) K, Kolyn vs. 7". J^n!**"* *' ^ '''^"' 



van HOLLAND. I. Deel. 24-j 

Nieumeege niet alleen Adelbold ( i ) 
Biflchop van Utrecht, maar ook Go- 
defrid , als Hertog van Nederlotteringe , 
door Keyzer Henrik den IL, onaan- 
gezien die de Oom van den Holland- 
fchen Graaf was, gelaft wierden om, 
met hulpe hunner in de wapenen ge* 
rukte Lotteringers , des Graaven van 
Holland in dien oord geplaatfte 
. Vriezen , met flechtinge van het toC 
dat eynde geftichte Dordrecht , van 
daar te jaagen. Van deeze Keyzer- 
lyke tollen was niemand het zy van 
hooge het zy van laage geboorte 
vry'5 dan alleen die zich, of naar (2) 
llome of naar elders in bedevaart, of 

wel 

{i)'Alper^. de diverfit. dibus, quas Injufteoccu- 

tmp. lib, II. cap. 21. Im« paraoc, propelianc. 

perator Tias mercatorum (2j Capit. Fipmi Regis 

patefieri volens , Adel- mm 757. cap» 6. De pe- 

bpldumEpifcopum&Du- regrinis fimilicer confti. 

cem Godefridum ad fe tuimus, qui propcer De« 

vocans masdac, utFriGos ttm ad Romam vel alicu- 

pdeaot^ eafque abhisfe- bi vaduoc, ut ipfos pee 

(^ 3 nut- 



aftf Jbude REGEERINGWYS 

vel naar het Hof op de Landr 
^agen » of met eenige Koopwaarea 

( 1 ) naar het heir begaaven ; ^elke 
laatftc vryheyd , thans nog by ons , 
onder den naam van vryle^sr ^ 
|)ekend is, 

Van geene mindere fteun waaren 
^e Nieuivejaarsgiften ^ toen onder den 
Oaam van ANNUA of ANNUALIA 

(2) DONA bekend j ■v^'clken den Fran- 

fche 

t 

t^ulkm occafionem ad bai^num noftrum id e(t 

pontes & ad exclufos fexaginta folidos coropo- 

auc n^vigio non tenea- cat. 
tis, ficc propter fcrippa (2) jiftrm. annal. ad 

&a ullo peregrino calum- ann. 828. .Ibique habito. 

éiam faciatis , nee ullum generali conventu & ob- 

tcloneum eis tollatis. lata Annua dona , fo- 

lenni More ACCBfir. 
(t) Capit. Lud. Piian- jijirm. annal. ad avn. 

fi0 819 cap. 17. Et qui 817- Imperator autem 

ültcrius in talibus Locis, duobus conventibus ha» 

ycl de bis , qui ad pala- bitis uno apud Novio- 

tiutn feu in hoftem per- magum . . . aïtero Com- 

gunt , iieloneum exa6hi. pendiuni in quo Ankua« 

Verit, cum fua lege ip- ilia ©OWA fuftepit 
Vm telooeaa nddat 4c 



«»■»-. 



van HOLLAND, L Deel. 24^ 

fche Koningen van alle de Groote 
Ryksftaaten op den algemeenen Ryks-. 

dag van Maart, met welke maand bet 
(1) Burgerlyke Jaar toen 2yn begin 
nam , om ftryd en tot rykwordens (2) 
toe jaarlyks wierden aangebooden : be- 
ftaande ge^ieenlyk in uytmuntende. 
( 3 ) Paarden , ieder voordien van een 
Ichild en (4) Ridderlyke fpeer, of 
andere dierbaare gefchenken ; ter oor-» 
wake geene kleynig^eden (5)den Vorii 

mog- 

(i) Synoius Vemenfis ne quM ex optimis cquis 

juh Pippino armó 755. Ut habuimus , diftrïbucre 

bis in anno S^nodusfiat, compulfi funujs. 

prima Synodus menfe (4) Privü. Aldrici Af- 

Primo , qui eft Marti- chiey* Senm. pro cella S^ 

h% Kalendjis. RemigiL Ëpifcopus que- 

(2.' Cbron. Fredegar. ad que in exigehdis mune- 

am. 166. Ibi placitum ribus Abbatem ejafdcm 

fuumCampoMadio^quod loei non gravet , fcd fuf- 

ipfe primus pro carapo ficiat ei Ad annua dowa 

Martiopro utilitateFran- equus unus & fciAam 

corum inftituit, tenens, cum lancea. 

mulüa muneribus a Fran- ($) f^ibelm. Malmefb. 

ets & PitocE&iBUS SUI& lib. I. cap, 29. Nee Mt* 

IPITATUSEST. VI7SCULA nUKBÈMUT REOl 

(3; Frotbani epiji. 21. nifi voluataria, CedUbeit 
Seu ad Donakigta, qua Deo fenreant. 
ad palatlum dirigimuspe- 

0.^ 



>48 Jl9ude REGEERINGX^YS 

mogten worden aangebooden. Mid^ 
Bu op ieders te hoof gebragte gefchenk 
des geeveFS ( i ) naam , om de xelven 
dus beter te konnen onderfcheyden , 
moeft gefteld zyn > xoo trachtte ook ie- 
der het zy Geeftlyk het zy Wereldlyfc 
befchreeve Rykslid, door het doen van 
t€ aanzienlykere gefchenken zyne be-. 
fchreevene medeledeft in mildaadigheyd 
voorby te ftreeven ; om dus uytmun- 
tende te meerer des Vorften gonft te 
winnen ; ter oorzaake men voorgaf, 
4at het geeyen deezer Nieuwejaarsn 
giften alleen ( 2 ) ter befcherminge zoo 
van den Koning zelf ?ils van des zelft 
Ryk gefchiedde, 

Deeze 

(1) Capit, ad legem So' que in dona regia cabal* 

ticam cap. 19. Et hocno- los prsefentaveric , in u- 

bis precipiendum efc, ut Dumquemque fuum no- 

quicunque in doko Re- men Ccriptum habeat. 
OIO CABALLOJ deculerint , f2) Bmcmarus in quë» 

in unvmqttemque suum temione pag. 405, Citv 

XfoifóN habeant fcriptam. &b suje defenfionis ac 

Capit. Caroii M. onna R^ipublica^ 
|93« f«^» 20. Ut quicu^- 



^an HOLLAND. I. Deel. d4J) 

Deeze HoogcStaat^vergaderingenj 
welken namaals ( i ) CURIi£ dat is 
( 2 ) Hof^ naar de plaatfen , in wel- 
ken zy ten tyde der Franfche Konin* 
gen gehouden wierden ^ en dat zelf 
geduurende de regeering der laatere 
Graaven ( 3 ) van Holland , en niet 
om dat daar juyft een Hof was y ge- 
lyk eenigen verkeerdelyk (4.) gemeend 
jiebben 5 genaamd zyn , moellen door 
de t? Hoof verfcheenene Ryksleden op 

« ey^e 

É 

(lyiHpkma Freder. hnp. rents Broeder van den R» 

êfud Scbannat. Findem li K. Willem hy Balen d, L 

ter. urn. II. fol. 115. In pag. 118. €n Dit i^ ge? 

urbe Wormatia famofam }i^\tx m 't ï^ot Dec JGtUl? 

celebrare^Qs Cubiam. . . . beibrocDrr ff e. 
De principibus rcgni no- (4) Hoge Gerecbts bof 

ftri quorum ad Celebran- van HolL dm buyze van 

DAM CURTAM DOii parva Boufgondien toegekent pag. 

confluerat multitudo. 35-' ft«ï upt ictjpnt utC 

(2) Boxhom toneel van miDuptteC/ Dat De ^catotn 
Boü, in 't bandv. van G. iMltl IfOfbouDing ttttpt^ 
Florents den V. -J^ 't Oöt tt ©O^Dmljt in 't fclOO^ 

ib Becötpm ïmpt tot &ct fttt m .«aWJertoocWtf 

(3) Hendveft vm Fh" 

ds 



2JO Jlouie REGEERINGWYS 

eyge (i) koften worden hygewoond; 
mids in die eerfte tyden aan de lel- 
'ven het (2) verblyf niet alleen op 
's Konings Hof maar zelf in de Ko- 
ninglyke herbergen te neemen ver- 
booden was. Zulks niemand 2ich 
nu 2al verwonderen , waarom de 
laatere Graaven van Holland de 
inwoonderen van (3) Geertruyden- 
berg , van (4.) Delft , van (y) Ley-* 

den» 



(x) Udalrici Babenb» 
Codex lib. I. epijl^ 320. 
Infra praefcriptum QvRim 
cerninum & ultra ad qua- 
tuor hebdomadas ordinep 
tis quaceous omnibus cu* 
tior fiat concurfus ac re- 
dicus & ut CURIAUTJSR9 
more videlicet ▲nti<^uo- 
KUM Prwcipum cum pio 
raiA 1MPSN6A, neminem 
pauperum laedentes coo** 
veniatis. 

(a Edi&umPiftmfsCa' 
rolt Qiivi cap. 37. Volu* 
mus & expreflè manda* 
mus ut ficut NBC 19 xro- 
STRo PALATio , ita nec in 
Ifto HXRUER60 allquis 



alius fine noftra jufEone 
pcrnianere pr«fumat. 

(3) Nottg AfUh. Mattb. 
ad anml. Egmond. pêg, 
199' Con)e$ vero fi ad 

CURIAU DOMIMI ImPRRA^ 
TORI8 AOGRBPIENS . . • 

CeQtua folidqif Hoiian* 
dicos exiolvent. 

(4) Boxb$m. tmieel van 
JioU. fel. 131. Vel ad 

CURUM I&£P£RATORlS AC« 

cs^sfRo , . . mihi vel meo. 
legidmo ruecefibri Comi« 
ti HoIlandi9 folvent vi- 
ginti librasllollandicas. 

(5) De zelfden fel. l^6. 

h 't dat 11: GEROEPEN 
WORPR^ TOT HIT HOF 



toart HOLLAND. I. Deel. ift 

den 5 van (i) Ouderkerk en van an- 
dere fleden en plaatfen by de zoo 
lang in zwang geweeft zynde Vry-^ 
lieyd van geen geld te moeten op- 
brengen , door hunne federt daartoe 
verleende voorrechtsbrieven voor al^» 
tyd, volgens het hiervoor (2) door 
ons befchreeve oud gebruyk der Fran- 
fchc Koningen , beveffigende , onder 
andere voorvallen nogchans wel by- 
zonderlyk uytgezonderd hebben , in- 
dien het geviel DJT ZT FOEREAl 
of GEROEPEN IFIERDEN tot des 
KETZERS UOFEN , verilaa op de 
te HOOF gehóudene Ryksdagen , in 
welk geyal , om de onkoften zoo van 

deeze 

X>ES KeTZERS . . . . fl 11^ ^ TE SI AD CÜRIAM JmPERA- 

tontrtbucertn thienHol* toris contingerit citjl- 

LAUTSCHE PONDEN Jtm RI NOS, VEL ILLUC ÜLTRO 

ttt den brief van Graaf mi- accedere , nobis decem 
km den ULfoL 1 78. ibidem, lïbjlas solvrre tenebün* 

TÜR. 

(i) Groa flakaatb. u (2) Zie Uw vavrt pag. 

/?W*/f IÖI5. NUIFOR- 232. 



1 



ifz Jloude ËEGEERINGWYS 

deeze thans befchreewne Nieuwejaars- 
giften 3 als van het verfchynen op de 
zei ven te vinden, by voorbeeld, door 
die van Geertruydenberg honderd 
Hollandfche Schellingen , van Delft 
twintig diergelyke ponden, van Ley- 
den en Ouderkerk ieder de helft zoo 
veel , en zoo voords door iedere Stad 
of Plaats dus onderfcheydene gelden, 
naar gelang van elks vermoogen en 
het getal haarer inwooneren , aan dea 
Graaf zyn gegeeven geworden. 

Hoewel de oude Frankifche Konin- 
gen; zoolang zy alleen by grondver- 
gunning der Romeynfche Keyzeren in 
Gallië heerfchten, geene cygenegeJd- 
ftukken, als daartoe door die Romeyn^ 
fche Oppervorften geenszins gemagtig 
ïynde , zullen geüaagen hebben 3^ en 
waarom men ook by het ontdekken 
van het graf van Childerik, Koning 
d(?r SsUerS) buyten Doornik, in \ zel- 
ve 



v^n HOLLAND. I. Deel. 2^3 

ve geenszins eenige eygene Franfche, 
maar alleen verfcheydene goude geld- 
ftukken der Romeynfche ( i ) Keyze- 
ren gevonden heeft , 200 is 't nog- 
thans zeker , dat de laatere Franfche 
Koningen , naa Klovis het hooge ftaats- 
gezag der Romeynen in Galliö, door 
't verflaan van Syagrius eensdeels ver- 
nietigd hadt en hy andersdeels door 
den Oofterfchen Keyzer Anaftalius (2) 

met deBurgemeefterlykewaardigheyd, 
om dus nog eenig zwecmfel van de voor- 
heen gehad hebbende afhangelykheyd 
aan 't Keyzerryk te behouden > federc 

begif- 



(i) Zie bier voore pag. cenfo cqüite aurum af- 

79' gentumque in icinere il- 

(2) Greg. Turm. Hift. lo , quod inter portam 

Uh. 11. cap. 38. Igitur atrii Bafilfca beati Marti- 

Chlodovechus ab Anafta- ni & Eccieiiam civitacii 

iio Imperacore codicillos eft, pr«ren(ibus populis, 

de Confulato accepic & manu propria fpargena 

in Bafilica Beati Martini voluntate becigoiinma 

' tunica* blarea indocus & érogavic , & ab ea dit 

cfalamide, imponens eer- tanquam Conful & Aa» 

Yici diadema. Tuoc aa- guftua eft vocatus. 



èjf ^^oude REGEERINGWYiS 

begiftigd was , ftraks eyge zilveré 
^eldftukken ^ doch iii ^t vervolg ook 
gouden , beftempeld met hunne eygê 
beeïdeniflen 2:ullen gemunt hebben ; té 
weeten, naa hen, by het voor altyjd af^ 
ftaan van den vollen en volkomen ey- 
gendom van het door hen vetoverdè 
Gallië 5 ook dat hooge muntrecht van 
goude geld (lukken door Keyzer Jufti- 
niaan ( i ) was afgeftaan. En weJk 

een 



(i) Ffoctip. de bello 
Üotb. lib. III. cap. 33- 
Belli hujus inicio GothU 
ut in libris dixi fuperio- 
ribus, Gallias integras 
fufc ditionis éfFeflas Ger 
manis eeOTerant , illiusac 
,Koinanis refifterefeiimul 
Don polTe rati. Quod ne 
iieret ideo non impedire 
Komani potuerunr » ut 
Juflinianus Augudus con- 
^rmaveric ne ab bis Bar* 
baris , fi bolliles animo^ 
induerent y turbareturT 
Nee vcro Franci Gallia- 
jum poiTeiGonem , nifi 
Ulam Imperator fuis lit 
teris comprobaviflec, fibi 



tutam rati. Ex eo tem- 
pore Germanorum Reged 
Meililiam PbocenfiumCo- 
loniam ac maritima loca 
oihnia adeöqaeinans im- 
perium obtinuérUQt. Jam- 
que Arelate pugni eques* 
tribus prsfideDt» & nuM» 

MOS CUDUNT AURO GALL^ 

CO, nonlmperatoris, ut 

PIERT SOLBT » fcd SUA lU' 

pRESsos EFFióts. Mone- 
tam quidam argenteam 
Perfarum rcz arbicrato 
fuocuderecooiiievit, aS" 
ream vero neque ipü ne* 
que alio cuipiam Barba^ 
toxvm.. Regi , . quarairi< 
aurl Domino , proprio 

tvlta 



^att HOLLAND. LDebl. 2;; 

een en ander geldmunten federt doot 
alle de volgende Franfche Koningen 
in de hen te beurt gevallene Staaten 9 
als thans volilaage Vorllen der zel« 
ven 2ynde> tot geen kleyn fleun* 
fel hunner inkomften verflrekt heeft 
Midsdien , gelyk de Muntmeeflers 
voor hun maakloon twee (i) derde, 
zoo voor de Koningen altyd het ove-^ 
rige (2) derde deel van het voordeel 
der gelden trokken^ welken 2y zelfs 
lieten munten y moetende de onder* 
daanen ) welke hunne munt Aofifen toe 
Geld lieten ilaan y van de tweecntwin^ 
tig Schellingen (3) eene voor maakloon 

aan 

vultu figtiarc licct, qoip* (i) Charta Pbilipp,jfügé 

pc ejufmodi monetacom- arm, 1201. Ëverardus de 

mercio vel ipforum Bar- vmeis homo veder con- 

barorum excluditur. cefllt nobis & haeredibut 

noilriS.TJBRTIAM partbic 

(x) Charta Garini eleSi tnonetagii Tornacenfis & 

Mildenjis ad anti' I208« .ipfe buas pajitbs habe« 

De omni monetagio & bit. 

defervitio, quodfiiitpro (3) Capit. Pippini Re- 

iDoneta , buas fAjiTSS gis ad ann. 757. cap. 7. 

MAMEMiT. l>e moneta confticuimus » 



4^5 Aloude REGEERINGWYS 

t 

aan den Muntmeeftfer laaten. ^Hoewel 
te die tyden het afhakken eener hand 
de gewoonlyke ftraf van ( i ) eenen val* 
fchen munter was , ja dat die gene, 
\srelke daar in bewilligd Jiadt, indien 
hy een vry 'perfoón wasj deswege 
festig goude Schellingen voor boeten 
moeft betaalen , of een Slaaf lynde^ 
met zestig ftokflagen geftraft worden ^ 
200 hadt nogthans het valfche geld- 
munten , in 't begin van den tweeden 
Koninglyken ftam (2) indiervoege 

grond 

ötdmplias non habeat in fentft, (i liber eft, fcx*- 

libera penfante, nifi vl- ginta folidos comgonat, 

gfnti duos foIidós , & de fi fervus fexaginta i£bit 

Jpfis viginti duobus foll- accipiat. 
dis , monetarius accipiat (2) Capital Cairoli Mag- 

folidum unum , & ilios ni ad arm. 805. cap. 17. 

al ios Domino, cujusfunt, De falfis monetis, quia 

reddat. In muitis locis contra 

\ juftitiam & contra edic- 

(i) Captt. Lud. Pu ad tum noflrum fiant, volu- 

mm, 119. cap, 19. Defal- mus ut nullo alio loco 

fa raoneta jubemusut qui moneta fit, nifi in Pala- 

cam percuffiflTe compro- tio nostro , nifi forte i- 

batus fuerit , manus ei am- terum a nobis alitcr fuf* 

pucetur. Et qui hoc coa. rit otdin^tuin. 



9an fiOLLAND. T. t>E£U tff 

gfbnd gew(«nen » dat lid} Keyzei 
Kard de Gioote ^ in ^t )aar achthom 
(derd en v^ verpljgt vondt om b|f 
c«ie uytdrukkdyke.-HreC te beyieeleni 
tan dat ^er tot wederzegg^s toe ^ nor-* 
genfi anders eenige gelden dai^ iij jdo 
Koninglyke Paleyzen alleen i hgtwfd 
lUÜks drie jaaren laater ( i ) voorts ook 
nog in de andere aan zyne ibunms 
cygen zynde plaatfen, wierdt toiegc» 
ilaan ) welken onder den naam , zoq 
als wy (2) gezien hebbfn., vaii 
cuRTEs aEGLE bekend waareii , ;soii* 
den moogen gemaakt worden. £a 
waarom men de gelden 200 van dien 
Keyzerals van d^ zelfs Zoon Lode» 
'wyk, wat ons land aangaat te (3) üy» 

trecfat} 

« 

ht ad êmn. Vbi.cap. 7. Dé ^i§. * 

inoaetls ut In tiullo I006 yj jjje t^ aetten tóet 

Jtnoncta percutiatur tófl ad i&ojjltn tt atttK&t ge^ 

CurteU, & mi denarli munt In mptiraloude^lft^ 

}>alatini tActcentiu & pd: L deél fU« 176* gn It. <iw 



tf% Abuis REG££RCNGWYS 

«ncfal:^ (r) Dmirilode, en (2) f hiêt, 
ab weUt laaefte plaats onder het Ri- 
fdariftke t! 3 ) Ryk voorheen behoord 
hdibeade ea dës ce ge:iyk mee dat Ryk 
hec Süliifche (4) ceö tydén van Klo^ 
Ui ) was ingelyfd gCAvorden ; even 
gdyfc ook te Nieumeege en ( j^) Waf- 
chere> SÜ8 zoodaanlge plaatièn zynde^, 
tieefif ïien munten: gd^ nyt db nog 
voorhanden Jtynde geldftukfcen dfer 
IfVanMë Koningen is af te meeten , 
welken 2!y sddsöry al» Vorften dés 
Lasd» en diensvolgens dat muntrecht 
tldaar-beKittende) zoonu zQodan heb^ 

beil 

* &)ine te geU^ftiAften Uh. m. vs. 100. 

Wrc iBo^ftet te ©uatfteöe Riph«as habltant urbcf 

wmw In mpe ^imöe Thilbk, Neföi»Möq«c> 

glffc 1 deeltM 171. U deel Extremos regni fincs. 
W^ 33* '^'^» S7.. 144. j<')2» 

(ft; Oa^tt Milbeydis (4) Zitf ifer viwre ^fllf. 

Comitiffè apud Hedamfol $9. 90^ 91. 
241. Ab eo in benend- {^^ 2ief|CtiK(t4tuiltidn 

«m recepit, dans ei XII. |t(^ ||gcd OM ^^ 

li£T«. in mpne abuttt «1^* IL 



hen haten ika»> dodi wier eenden 
tièvens het kopAuk der Fraafche Ko<* 
ningen alleen den naam (i) des Mimt^ 
meeders y als te Uytrecht van Made« 

i:iNVS, TkRA^EMtJKDUS 9 AnSOALI>I>S^ 

RiMOALDus , Bosö en te DütirlVedè vant 
den voorgemelden MADËLiNui doof 
\^ie de zelven zoo in de gemeldb als^ 
andere plaatfëh gemaakt waaten^ tot 
randfchrift voerden 3 op dat die Vor«* 
ften zoodaaöige Muntmeefters ^ doof 
de onderfcheydene Graaven ^ in wier* 
GraafTchap het gemaakt was 5 als Fis«. 
kaalfche ( 2 )^ breukeyfchers te (3)'be-; 
tér in rechte zouden konnen laatea 




fttMen Mbedti in mpne fuiyts^ m^kw nm^ r<N 

aioiibe Iftft. t deel ftf* MiuUeUi wdk^^oUtê 

(t) (ifihik Dagptml U ff du MoneUke f^md* 

kegU anno 630. Si <}iiis rre 1/9 eeht mamuyei ü fid 

judfcetn fifbuem^ quem fu'Us fitffenê t^j^óbké 

CdmHent vocatiL^ de la fHUeat dis fieces fst . 

' <3) Mé2e»7 Hift. de nf^ i« bwiH di leur iitüfm 

fiaoc tem* I; SoL i9i* 



£ 



2 



§6& -üM^ BEGËEkiNCWYS 

vervp^fl, welkeii hufi geld of te ligt 
of vaa te geringe gehalte gemaakt hadi* 
deo. 



En welke gewoonte van het llellea 
Tan des Meeilers naaM, als was van 
den voorgemelden Madelinus rond- 
om des Vorften beeldenis den voet 

» 

tot het bekende verdrchtfel van Ko- 
ning ESELooR ( I ) als bouwbeer vaa 
Voorburg 3 door het vinden van dier- 
gelyke Koninglyke geldftukken, al- 
daar waarfchynlyk ial gegeeven heb- 
ben. Mids men door het uytflytea 
van de eerfte naamletter van den 
voorgemelden Muntmeefler ^ waar- 

fchy- 




(i) J. a LMis Cbfm. 
lihA.cap.1%. PorraLem, 
q(ii oppidum Harlemen- 
fe, ut premittitur, fun 
daverac, genuic Arinda- 
lium aliii Aurindulium) 
Regem Frifin. Hic ha- 
tuit aures longas , ad in- 
ftar a(ini , & ideo cog- 
ponlaatiu ell Rex £auu.« 



01&. • • • . Hic ergo iftam 
cerram Hollandis dtrige- 
bat & quafl femper in ea 
habitare difponebat; fïin- 
davit in ea caftnim mix» 
magnttudinis & aldcudi- 
nis magnis impeoOs» pro- 

pe VOERBUECB ; cujus fi* 

mile .non reperiebant U| 
nuilcia regioaibus. 



van HOLLAND. LvDbel* i6i 

fchynlyk eselinus eensdeels 2al gelee- 
Tcn 9 andersdeels de bladert van den 
half uytgefleetea lauwerkrans^ rondom 

hetVorftlyk hoofd van KeyzerLode- 
wyk den Godvmchtigen geplaatft> 
voor ESELooREN befehouwd hebbcn. 

Gelyk dit muntrecht van de Romey- 
nen ^dus aan de Franken ^ 200 is het 
zelve > by het uytfterven van deezen 
Karolynfchen ftam der Franfche Ko- 
ningen in Duytfchland 9 aan de federt 
aldaar aangellelde Keurkeyzeren ^ ala 
voliiaage Vorilen dier landen > in ^t 
begin der tiende eeuwe volkomen ey- 
gen, en dat weer eyndelyk zoo door 
deeze ató genen dier verkoozené 
Keyzeren, by verfcheydene daar toe 
verleende gunftbrievcn^ aan hunne on* 
derfcheydene zoo Geeftlyke als Wer- 
reldlyke onderdaanen in verfcheydene 
tyden afgeflaan geworden. Dus heeic 
Keyzer Ottho de I. het muntrecht^ 
hpt welke de Franfche Koningen als 

R 3 Vor 



VorAeQ van Uycrech, UKiie ifaid ge* 
peffènd Jisiddeos iCin Bal4rik BüTcbop 
4tw Aftd^ in itet )«v negeohooderd 
PrjÜ^vyftigji volgeqys deesea (i) %y- 
^ei) Gui^rjier a^etoo. //r «Ion ffi&mi 
v^tt.aimm ffterf» ytzm Cbrijbn. Ot- 
tba door de albefihikkende nygir^ der 
Ppper/le Oodbeyd Koning. Dat bet aa» 
ie nJgemeènhèyd allerzetrouapen k/etmlyk 
%yy hoe'viyi op de tuffcbenkomjle van 
ptix/f beminék Gemaalinue JËgide^ even 
ge^k ook van Mzen getrouwe» Gif el* 
^ert 9^ Hertog der Lotbaringers^ de 
^tbeyi behïm $egeev.en m geld in de 

Stad 

(I) IF; flobr bift. /U. cenciam concedtmos nMVe 

^i. In nomine Domini netam fiicteixh In civttau 

poftri Tefu Chriflt Sum- te TrajeéH , in qua m<K 

|iya Dtvioftatii nilu dit* do vcoerabilis vir Balc 

ponente Otto Rex. Cudc- dricus Epifcopall Q£Scia 

torumfideUttmooverittt- fuogi dignofcitiir: ft ut 

Biverfitas, qnalUer dos in. nullus Conxes ceque ali% 

fenrehtu dtled» oonjugis qua judidaria poteftas fw 

noftr» SdgidSy n£c non ceotiam habeac idomum 

(delis Doftri Gifelber- vel aliud quodlibet debi. 

KPqiBli {«o^liafipittm U- vm five ^usfitum ex ip»! 



van HOLLAND. I. Deel. ' i6i 

Stad Uytrecbt te Jkatiy alwaar de 
eerwaarde man Baldrik bet BiJfcbopJyk 
bewind waarneemt. En op dat geene 
Graaf of eenige recbtoeffenende magt 
de vrybeyd bebbe van eenigen tgJy of 
eenige boegeaaamde belqfiifig t/Jj/nvcT' 
dering van bet geidmtmten te èjfcbeny 
zoo 'verbieden wy zxdks door bet gezé^ 
onzer Koningfyke doorhebtigjteydy maar 
geeven en jèbenhn wy ai bet geüe 
daarvan tal_ te v^:;deren s^ in V ge-' 
beel aan den Bifjcbop der vnorgeipaèe 
Jlad en kerke y op dat by bet met voUc 
magt in bet toekomende b^bè- als rene 

lief* 

fa moneta exlgendl fao- Henrici SerèniÏÏIm! Reg» 

.ftfip ferenitatis Regia au. damos & concedimus. Ec - 

thoritate omnino interdi- ut h«c concelEo veraciut 

jclmus; fed quicquld in- a fidelit>us.noItris aeda- 

-ét exigendam ent ) ad tur & finniorcm tenerft 

iDtegrum Epifcopo pre- fiii ftabilicatem in futunt 

dida i»bis &£cole(i» ei- |M>puloniai fucceffionei 

dem poteftatiTe k pofte- obtineftt, pr^ceptum hoc 

rum habendi & in £lemo- inde' confcribi juiÜmus ok 

Xyoain Boftri iiouil & di- tonali noftxi ImpM^nc 

TiB ne^ioric Patris noftri ïllad figlllar'i pr«ce|rïQiui» 

R 4 SUK 



^^4 4i(iude REGEERINGWYS 

liejdegijt zoo van ons ais te gdyk van 
onzen Fa4er Henrïk j • van vfrgoode 
gedacbtentffe doorluchtig Koning. En 
. op dat deeze v^rgmnning te vjaaracb^ 
(iger.van onze getrouv^eu mag geloofd 
worden y en des zelfs inboisd te vajler 
l/ejlandigpeyd hy de toekomende (fpvol- 
ging der Volken bebbe , ssfto bejbben c{f 
"bevolen. tkt bev^l deswege te doen fchry- 
yen en \ gelaft met bet indrukfel van 
.onzen ring te zegelen en d^t met onze 
\tein4 v^fterkt., 

7(keü van den beer, Ottb$ , deti 
doorlucbtigllen Koning. 

Ik AdeUagta-i Gelxymfcbryver m d» 
f laats van Robbert den Aarstkanjel" 
lier heb bet overigen y i« V ^f deiaar 

syns 

maniiqae noftri propre nh Serenlffiml Re, 

lilud (fonfirmavimus. gig. . ' • 

S^uip Domlni Qtt«. Adaldagas Notarim 



n/an HOLLAND. L De^l. s(f j 

zyns Ryks , en in V jaar der vleeS" 
mrdinge DCCCXXXVII. , de X /«^ 
didie. Gedaan op V Konin^tyk goed te 
J^rugbeim in . Gods naam geM^glyk. , 
^men. 

Op gelyke wyie getuygen onze ïajh 
tere ( i) Hiftorifchryvers, dat Keyzer 
Henrik-de IV, in 't zelfde jaar, 
vanpeer hy de Stad Dordrecht aan 
'het Bisdom van Uytrécht fch.onk , aan 
die Stad het recht van geld te mari* 
ten zoude gegeeven hebben, doch 
-welk muntrecht ik achtte dat aldaar 

niet 

ad vicem RQ4l>erti Ar- Y.BoeckfdL 118. ^tah 
chtcapellani recognovi > /-gf^e reuuttn üari tml ïtsts 
Anno regni ejas quin- mtnt^tbttntpfitlïtfW^ 
co , anno incarnationis fsr^ i|(nrici tx&eiott ca 
DCCCCXXXVIL Indic- 't ^aec 1064/ ai^ koan^ 

tione dectma. AdsoA ttfec 60 bp buüe iie ftaOt 

Brugheim Curte Regia» ttttti ^^oijöGergr [)et iK^t 

in Dei omine ÜBllciter, ton geit te munten fstgfie^ 

^men, t'entHr / nomt Die OmDim^ 



X 



(f) Htnèo^. Oronyk 



THUKIDtlOT. 



RJ 



266 Aloude REGEERINGWYS 

niet ui in gebruyk gebragt 2yn> dan 
naa Godefrid met den Buit> als Her- 
tog van Lotteringe en des ook over 
het thans genaamde Holland ^ .die 
weggefchonke ftad ^ op bevel van den 
ïelfden Keyzer, ten behoeve der üyt- 
rechtfche Kerke zeven jaaren vermees- 
terdhadt Hoe 'tzy! diergelyke laa- 
tere Hiftoriefchryvers melden Ti) daar- 
enboven nog, dat deeze te Dordrecht 
opgerechte Keyzerlyke muate van lil- 
vere geldllukken te üasji ^ mids dat 
der goude geldllukken de Koniii^en 

nog 

(1) K. van Jlkemade tttt fOüK (aoc aan De ftab 
munt der Graan, vm MM. Vo^OfltsaittKC^ittRttlfe^ 
inbetvoarherigtfa.tL.^^. 9Mmm «tt m 00tt 

SMOi^ f» imttüOm vad^ te biumh ; i$ mcoe ttt^ 

tmf nat in 't )aec 1064 \MtttifiM ^Mstc faiot^ 

betretiit^geUeDotetl^ iVk SBafMMlVit/ Ue Ja *t 

lanö onöec to naam inbi te n^z ^ üipfefMKwt 

etsOffOm aan De ftdft Mtaam/Jttnoi^aifirttf 

ti oaOxMm ^m m9t te eeetUiet/ m 't utff 

l^cpfe De ^tfecDe; <n ee^ mn tzrubec gelD te fiami 

nfge tiolgenDe iteisee^/ en BBgitlmi jM^ . 
ftat Die .«leisec tmpk in 



«0^ HOLLAND. 'LDfifiL.. 167 

nog eenen zeer langen tyd daaroaa) 
als een zondeiilifig (j) voorreobt^ aan 
xicb gehouden' hebben > door I^ysLer 
Fredeiik den il.) ^n Florents den UU 
Graaf van Holland eyndelyk zoude 
zyn a%efiaaa. £n hoewel het my 
nooit geloict is «én afichr4fc Tan diea 
A^ergunbrief te »en ^ zoo dfink;t tny 
echter 3 xlat Vr geene genoegzaame tre- 
denen zyfL ^ waarom men aan de ge* 
tuygcnifle dier fchry v^eii het geloof 
zou moeten weygeren , 200 om dat 
aan den eenen kant zeker is^ dat het 
recht van gddmunten oudtyds eerft 
aan de Franfche en daarna aan de 
Duytfche Keyzers lieeft toebehoord 3 
en dat aan den anderen kant het eer^ 

fte 
• • > 

^F^V<^«^*F ^* "^ "^ ^ "^ ^ "T» ^ ^^T ^ ^ "^ ^ 'T* 't» >4r ♦ ^ <*^ «iRilp «T» "^ 

fi) 2>» CM|£^f gib^. AURfAM vel argeoteani 

ü^. litfni. urn. II. jQ. cadere , feMos Regfs es- 

613. Monetx vero Re« fet, quod Baronibus haud 

giè In Francia plures e- ISccfbatj^ nifiïégio indul* 

raoc pcMogativae^ qua» tu. 
rum prima cenfeii debef --- -- 



\ 



26% ^/öwfe REGEERINGWYS 

fte (i) geldftuk j 't gene wy van eem- 
gen Graaf van Holland bezitten , van 
den voorgemelden Florents den UI. 
is : zulks van dit aan hem verleen- 
de RTKSmuntrecht niet alleen onze 
RTKsdalers , dien naam nog fchynen 
behouden te hebben > maar dat on- 
ïe t^en woord ige Dukaaten, en cUt 
zelf naa het afzwoeren der Hoi- 
landfche Graaven) als oog tot op- 
fi:hrift voeren: 

MOneta ORDinvm PROVINciarum 
FOEDëRatarum BËLcn ad 
LEGbm IMPerii. 

GELDSTUK VAN DB STAATEN DER VER* 
EENI6DB GEWESTEN VAN NEDER- 
LAND) VOLGBNS DB MUNT- 

WETTEN DES KEY- 
ZERRYKS. 

■ En 

f4) iC van Aïkmadi fjfti 006/ Dat öeejC 0^5^ 
«Mirtf der Graav. van HoU. 4EcC(te ÜCBSitXXi mi^ 



lonn IÏOLLAND I. Deel, i6f 

En vaarom als Keyïer Lodewyk de 
V. in ^t jaar dertienhonderd eenenveer- 
tig, eyndelyk ook het recht ranGoude 
geldftukken te flaan aan Reynald Graaf 
van Gelder (i) toellondt, hy wel nyt- 
drukkelyk bedong, dat het munten van 
de'eze Gelderlche goude geldilukkén, 
volgens de gehalte van die der fiis« 
fchoppen van Keulen , der Hertogen 
van Brabant ^ en der Graaven van 
Henegouwe en (O Holland, zoude 
moeten gefchieden; ten bewy2^ dat te 
die tyden de munt der Graaven van 
Holland nog eene waarachtige Rtks- 
MUNT was , dewyl de Keyzer anders 
dceze bepaaling' in opzichte van Hol- 
land, daarby niet zoude gevoegd 
hebben. Hoe ^t zy > dit is zeker dat 

' de 



(j)DiphmaLod9V^ Imp^ Juzta valorem monet» 

§n Mirmi Cöd. dm. Belgii Archiepifcopi Colonien* 

€ap. CXL,,foL 450* Nam fis, Ducis Brabantis & 

cencediniiis ipfi jus ca- Comituk Han&oote h 

iatdi noQctam amcam» Houjwpt». 



ara u/Aïttir REGEEftINGWYS 

de Graxvea jHoUanii, 200 als uyt dee* 
zen byg^sbragfoi Keyzerlyken vergun- 
briof hlykt « reeds te. die tydea hec 
recht van eyge goude geld^ukken te 
ilawi ym die Vorften- Ziüllen gekcee* 
gtii Jbebben, :. Waartoe het huuwelyk 
yaa deeüeii- Keyz«r : diet Margriet , 
des Graaven van HoUanduoudfte 2^uiter,. 
'den voee kan gpgeevei^ hebben ; ee 
msety mtds' hy deeaes Graavea Vaa- 
der ). ali ecnen der voomaamfte leden 
■van tiet: Keyaérryk , in ^yne aan dien 
Graif voorheen' gefchreeveae (i) brie* 
vcnj aaossag:. 

Uyt al het welke nu de Leeser de 

waare 

(i) Afttb. Mattb. ono- Quare fineer itateni fideni 

U^.tom.ll.in4topag.6S9' tu«m Tub debito, qtta no* 

Ludovicus Dei gra/tiaRo- bis & Filiae turn jure tene- 

nmnonnn Rsx^fohper Atu rir naturalt 'paricer & ci« 

euftüaTpeaabiHvi'ro WiU vili in fpede & in genere 

Idtno'CaiiUti-HcrUandiaBi ac Sacro bihERio , ctf» 

Socerb fna dileólO' gratl- }uf tb idbcaauir mrt* 

am fiiam & omnt baauanM uatxmimQVUÈm 



van HOLLAND* ï. Deel. af i 

waare oerïaak zal konnen achterhaal 
len ) waarom het GraafTchap van Zee** 
land nooit eene eyge Graaflyke mnnt 
gehadt heeft , dan naa dat men de 
Hooge Overigheyd aïin Willem den 
L, Prinfe van Oranje hadt aangeboo- 
den , alswamiéer ook door 's Lands 
Staaten ( i ) in *t jaar vyfttenhonderd 
en tachrïg, te Middélbarg eerft eene 
eyge Zeeüwfche -muntkamer is opge- 
recht , onaangezien in *t eyland Wal- 
chere reeds teri tyde van Keyzer Ka- 
rel den Grboten geld gemunt is, zoo 
als zulks uyt een nog voorhanden zyn- 
de geldftuk (2) van dien Vorft kan 
beweezen worden. * Waarvan geene 

an« 

(1) Smalkgtng krotiyk nmimu^S6aupnfaIjli58«, 
va» Zetland fol, 4.29. }$ttt &c. 

inciti oQtt 9tt)ouoni Dtfi (z) fiTie Oit gtlDfhiK^ 

«taeflplgeitjt toahSüee: tooi Hepjn ftorrf ten 

tod Miattei tuQte if «^oate te üBateJbRe 9» 

mam jRintiellntrg opge» munt / in tagw abntie 

wöt ta 't mis^ m «DH. %itt tt dcd t<<. 

inacm jRuntina^ 3e« 32. 



^72 JMf REGEERINGWYS 

andere rede te bedenken is. 9 dan oni 
.dat het, ipyntrecht ^ 't gene Keyzer 
Karel en iniflchien meer andere laace^ 
>ê Vorften aldaar geoeffend hebben, 
noch door hem 3 noch door alle de 
voigende 200 Franfche als Duytfche 
Keyxereri en Koningen aan iemand 
der Graavfin vaq 2eeland , het ly uyt 
het Gentfche , of Vlaamfche 3 het zv 
uyt het Henegouwfche 3 Beyerfche> 
Bourgondifche of OoilenrykfcheHuys^ 
IS. aïgeftaaa geworden. En waarom 
de Graaven van Holland 3 welken te 
gelyk ook Graaven van Zeeland ge- 
weeft zyn 3 wel den tytel van het 
laaftgemelde Graaflchap öp hunne Hol- 
landfche geWftukken gefteld 3 doch de 
zelven nooit in Zeeland zelf, als Graa* 
ven van dat GeweA, gemunt heb- 
ben. 

Het tegendeel heeft op zekefd wyze 
plaats in opzigte van het in Weftvries- 
land gelege Graa0chap Weftflinge, mids 

da( 



\jM HOLLAND. I. DEEt. 17^ 

aat laatfte al «eöe eyge Munt voot heC 
jaar duy9:end vierenzestig gehad heeft^ 
Want als Graaf Florents de IL te He- 
mert gefneuveld ^ en des wlfs naage^ 
laate Wedmw Geertniy, met Robbert 
den Vries, tweeden Zoon van Bou* 
dewyn Graaf van Vlaandre , ge- 
trouwd zynde, vervolgens toeleyde 
om dee^^en haaren tweeden Gemaal in 
alle die Graaflyke bedieningen , wel*- 
ken haar e»fte Gemaal voor de Key« 
xers in Vriesland gevoerd hadt , in 
weerwil dier Vorftea t€ doen opvol- 
gen ^ zoo vindt men dat Keyzer Hen- 
rik de IV. den negenentwintigften (i) 
van Grasmaand des jaars duyzend vier- 
enzestig nevens het Graaffcbap Weft- 
... flinge. 



(i) Heda£RJi.fal'i2B. bas Tuis EccIeOas Det 

in Qomine San^Ue & Iq« di6caveraiit , : aftdificatas 

dividus Trinicacis , Hèn- non minus rebos ad Re* 

rlcus divina favente de» giaoi fifcmn peccinenct* 

XDentia Rex. Patrum oo- bus , quam proprüs hao* 

ürorum orthodoxorum redifilKCibiis honoraverunt» 

èxeinpla fecuci » qui te* peofaote quoque beoigi» 

S num 



^7^ JiouSe RBGïlERING^^xnrs 

fiiilge , niet alleen de Koninglyke AbN 
dy van Egmond ^ maar ook het mun'd- 
«£CHT> als tot dat GraaQchap behoo* 
rende ^ aan de Uytrechtfche Kerk ge* 
gefchonken heeft; welke hy verklaart 
dat Graaf Dirk, als aangeftelde Graaf 
van ^eftllinge^ in de plaats van eene 
jaarlykfche Graaflyke wedde > van de 
Keyzeren in Beneficium bexeeten hadt« 
Invoege hier uyt blykt dat het Well- 
flingifdie Graaffchap ook ha recht 
van geld te munten en dat lelf eerer 
tJan het kleyne Graaffchap van Hol- 
land 

nura remimeratorem De- nibus Chrifti noflriTqae 

urn preciofaque cominer^ fidelibus tam futiiris , 

cia dum pro cemporalibus quam prafentibos « qaa- 

incrcatnur, aternaterre- iitei nos x>b remedium 

BIS , coeleftia caduds in animae tioftra , & pro 

iBtemum manCura; »• memoria patris noftrt 

tiuum & honelhim daxL* Henrlci Imperatoris Au- 

mus 9 primttias 'adelefcen<* gofti , intervéota quoque 

ti« noftrab tnijafcemodi te confilio noftroram fi* 

fiudlis initiari, ut vtca lon< dtellum , Scilicet Anno- 

gsvior, fit ia tempore, nis CoIonieDfis Archic- 

-& tempora jucuodiora in pifcopi , Sverhardi. Tre- 

tranquilla pace. Uode visenfis Ardiiepifcopi» 

Qocuffl efle voliUBiis om* AdelbeftiBtmmsri>ureei> 

fit 



ïand gehad heeft. "V^el is waar, dat 
'Graaf Dirk , Zoon vin den gemelden 
Graaf Florents den I L 3 door Gode-. 
Frid met den Bult •, als Hertog vaA 
Lottetingè y neveös zyné Moeder 
tiyt het ïdve in *yne jeugd ^ inge^ 
Volge dier gifte doof den Keyzer aan 
6e Uycrethtfehé Kerk gedaan 5 federt 
is verjaagd gewotden ) Dan als did 
ïyne manlyke j^rên aail den éeneil 
kant beteykt hadt} tü de Keyier aad 
den anderen kant door den Paus in 
den Kerkelyken ban gedaan was^ heeft 

zich 

fis Arcniépifcppi , Bulr- bannum Ëjeóium ^ERTÏt* 

chardi HalveriUdenfls £- nent^us, umvEitsisQus 

pifcopi -y Frederici Mi- ad EukoEk CbMiTATuk 

' ^tg^rfarden(i& 9 id é(t kespxciektibos, hoc eft,; 

Aiónafterienfis Epifcopi^ AesiTxA in EckoKbs; 

Gocefridi, Frederici, Ger- Ücriufque fexus manci- 

Wdl Ducum , tiec ilon pils 9 areis ^ «dificüs^ 

bi) fidele ferviUum Wit- agris , ptatts ; pafcuis i 

helmi Trajeaenfis Epif- Cerris, cuJtis & incultis^ 

copi , CoiiiTATUM OU- aqüi.< , aquarum^ue de* 

Hem Ih-WestfluïOe ^ & curfibud, pik3Ltiómb\Mt; 

circa oras Rheni* QycM exitibus & reditibus, viid 

Thbodortcus CoMES HA- .& Invlls, qusfitis & ia* 

JRTIT» cuü OBCNIBUS AD i^uirendls i tnercatis j &I(i« 

8 i »i^ 



7^6 Aloude REGEERINGWYS 

iich de verjaagde jonge Graaf gewapen- 
derhand federt weer in ^t bezit zoo van 
het Graaffchap Weftflinge als het daar- 
aan behoord hebbende muntrecht her- 
fteld : mids hy den gevangen bekomen 
Biffchop van Uytrecht noodzaakte van 
allen ( i ) «ygendom en alle daar uyt 

fpruy- 



fTETis, teloneis , fore- 
ftis , eidem S. Dei Ec- 
clefiae Trajecbenfi in pro- 
prium tradidimus & in 
»ternum , . oinni contra- 
diftioneTcmota, poffiden- 
dum ^oncefümus. £c uc 
hsc nodra traditio (labilis 
& inconvulfa omni per- 
flianeataevo, hanccartam 
inde confcribi, camque 
jïianu propria corrobo- 
lantes, figilli noftri im* 
preffione juffimus infignl- 
li. Signum D. Henrici 
quarti Regis. Sigehardus 
Cancellarius vice Sigefri- 
dl Archicancellarii re- 
cognovi. • Data 11 Kalen- 
das Mali , anno Domini- 
ca incarnationisciDLXiv. 
Indiébione fecunda» ai^no 
autem ordinationis Hen- 
rici quarti i^egis ix. Reg^ 



ni vero viii. Aftum Wef- 
de in Dei nomine felicl* 
ter, Amen. 

(i) Cbronica Joannis de 
Beka ƒ«/. 43. Ita ut Con- 
radus Ëpifcopus demuni 
neceiïitate coaftus in de- 
ditionem tranfiret , & 
Hollandiam cum ca/lro. 
Dom icello Theodor ico 
LiBERE reiignaret* His 
itaquc geftis idem Theo^ 
doricus Conrado PoBtifi- 
ci condignam exhibuit ho- 
norificentiam : quemcum 
aliis captivis a priüone 
folutis, remifit ad civita- 
tem propriam. Theodo^ 
ricus igitur Domicellus 
cum triumphali ^iflorfci 
reverfus ad Comitatum 
HoUandis; £^^« 



^ van HOLLAND. I. ÜEEt. 2^7 

fpruytcnde rechteyfchen af te' 2ien ; 
. welken die Kerkvoogd uyt krachte 
dier voorgemelde Keyzerlykè gifte 
hadt 5 of te eenigen tyd zoude kon- 
nen maaken. £n het is hierom, zoo 
als 't my toeTchynt 5 dat men federt 
een geldftukje van Florents den IV. 
Graaf van HoHand te Medenblik ( i ) 
gemunt vindt. En hoewel dit geld^ 
munten in Weft vriesland federt èenen 
zeer langen tyd: heeft opgehouden , 
zoo is nogthans dat voorheen aldaar 
geweeft zynde Muntrecht 3 naa het 
zelve aan 's Lands Staaten y door het 
afeweeren van Philips den Hl. 5 Graaf 
van HoUandgekomen waS) in dien oord 
weder leevendig gemaakt > en dus zyn 
ook in Weft vriesland 5 naar het voor- 
beeld vaa die van ZuydhoÜMid 5 ey- 

gena 

(i) Sfie Ut a^rfttntiefd^ toan 3llhrmabe in ssne 
<^raa{lpR muntje tetbetUi Munt l^er &taam W^ 



^78 ^AwA REC^ERINQWYS 

gene gddfluj^ea in het jaai vyftien-^ 
honder4 eeoeotachtig te Hoorn (^ly 
gemunt gewofckqu. 

Eyndelyk ^oa leefUsQ de Franfiihe 
Koningen nog uyt 4e breukgelden ]^' 
door de oodeifdbeydeoe Gcaaven ia 
hunne onderhoorige GraaQchappen j^ 
ten voordeel dier VorAen,, yan d& 
misdoende i^woozideren huns GraaA 
fciiaps van tyd tot tyd uycgewonoen.. 
Welke breuicgeldea ih. die overoud& 
lyden ye^lvuldiger y dan wel tJians te 
tyd ) waaren, ; ter oorzaake de aUer-t 
^waarAe mi$daa,deo9 eenige weynigen 
filleen uytgezooderd, Acchts i^iet g^ló^ 
^elyk uyt de byzojidere Vriefchc wet». 
$ea, en die der FranTcbe Koning blyki, 
$e die tyden konden geboei vtordent 

Voor 

(ï) ®tt ©cfttffieffö fr&rrtbeit ttnöt» hi mpne 



fbm HOIiAND. I Deel, 2^^ 

Voor welke moeite >. in het uytwin-^ 
Bea dier breukgelden ondergaan > aaa 
de onderfcheyde Vriefdie Gntaven 
een derde (i) deel^ ter nieerer aan* 
wakkeringe 3 door die Vorflen was 
afgeftaan ; invoege > zoo de Graavea 
in dat opzigte naalaatïg waaren > ook 
dat derde deel aaa de Koninglyke 
fchatkift vjan tet Provinciaal Hof 3 ge- 

lyk dat van Nieumeege toen in op*, 
zigte van het thans genaamde Hol* 
land was , volgens de deswege ge-- 
maakte Rykswetten vérviel >, zoodraa. 
die breuken y mid des Graavcn eyge 
iiaalaatigheyd 3 door ^ Konings Ge- 
ipagtigden zelCnaaderhand waaren uyc« 

ge- 

(1) CapituL Caroli M; tiatn rem^nCerU^ & Mift* 

wmm 793* ^Ap- S* Si (^ fus dominicus ipTas cao*^ 

• mitesipikscaufiUicommo* fas cosperic. inquirere ,. 

ver int. ad requirendomt tune volumus uc ipfe Co* 

illam tertiam panem ad mes.iilain tertiam parten^ 

forum redpianc opus» nonhabeat, fedcun^ia* 

duas vero ad Palatium. tegriuu ad Palatiugi v«e^ 

St.fi pet. fumnegligen- piau . . . 

s ^ 



é8o 'Atoude REGEERINGWYS 

gewonnen ; welken , zoo om de klach- 
ten der ingezeetenen (i) tegen hunne 
Graaven te booren % ak om de doop 
hen niet uytgewonnene breuken te 
innen y viermaal ( 2 ) in 't jaar dooir 
de Franfche KoDii;)gra naar ieder 
GraaËTchap gezonden, wierden. £n 
welk derde. deel der breuken, 't ge- 
ne de Vriefche Graaven op die wy-» 
9&e van de Franfche Koningen h^ko- 

laen 

(t CkpÜM CttroliM.a».- tuof taotum menflbus la 

no 779. cap. 21. Si .Co anno Mifll noftri Icgati- 

nes in fuo minifterfo ju* ones exerceani;, in h3re- 

flicias non feceric, Mis- me JanuariQ » in vernq 

fos noflros in fu'a tafa Aprilt, in £state, Juiio, 

ipniarefaciat» ufquedum in autumno Octobrio, 

juflicis ibidem fa^ fue- Ceteris vero mecfibus u« 

rint. £c fi vaiTus no^er nusquisque Comitum plar 

judicias non feceric > cicum fuum habeac & ju* 

tune Comes & MiiTus ad Qici^s fai(:ia(. Miili aU' 

ipOus cafam fedeant^ & tem nolh-i quater in an- 

de fuo vivanc , quoufque no menfe & ' in quanior 

juftitiam faciac. locis habeanc placica fut 

(2) Capit. Caroli M, ad cum Comitibus , quiba^ 

mm, 812. cap. 8. Volu* congl-uum fueric, uc ad 

m\i% , propter jufticias ^ eum iocum poiSnt co;}* 

quae inodo de parce Go- venirjC* 
Xaitumreog^ferunc, qua« 



van HOLLAND. L Deel: 281 

r 

men hadden , men in het vervolg van 
^en tyd door de Hollandfche Graaven 
aan de door hen aangeftelde (i) Am- 
bagtsheeren weer heeft ^en afllaan. 

Hoewel ^er behalven dee^e nog zeer 
veele andere gebruyken ^ en inkom- 
ften dier Vorften waaren , welken ik^ 
of in het vervolg deezer aloude Re- 
geeringwyze van Holland omilandi- 
ger > by ^ verhandelen van ieders 
daartoe behoor^nde voorwerp , ftaa te 
melden , of wel, als tot onze laatere 
regeeringgeftalte geene of s^eer wey- 
nige betrekking hebbende y daarom 
alhier onaangeroerd willens voorby- 
gaa , zoo hade het toen in zwang 
zynde en vaij, oi;s hiervoore (a) be* 

fchre'e* 

fx) Frivil. van Frouw hiffe/ dat onfe SSailjouta 

Margriet 10 Mey ;345. Öf&OO? Xt tfcijtcn. 

•wit 5uUehtrte*mbacl)t^ (2) Zk bier vom t^ 
ffutm Rebben tKXHtat 2^32^ 
ipoming iian alle tKiboie^ ' ^ 



i82 ^öffife REGEERINGWYS 

fchreeve gebruyk , van dat ieder iiv 

geseetea eensdeels tyne aloude Vsk 

derlyke^ en hem eygen gebleevèno- 

goederen x behalven de aangekoodig- 

de manfchap een tyde des oorlogs^ 

yoor het overige geheel vry bezat > en 

andersdeels geene bdaftingen van de 

gebruykt wordende eetwaaren aan de 

]franfche Koningen betaald wierden ^ 

onder anderen nog den voet tot de 

voorbefchreeve ( i ) grootwording dea. 

Franfchen Ryks gegeeven ; mids de 

( 2 ) Romeynen liever onder de heer- 

fchappy der Franken, dan wel onder 

die der Romeynfche Keya^eren fton^ 

den^ 

• (i) Zie hier voore pag. ter Gothos barbari tole- 

.137 ^ 138* rent, ut ne Romani qui- 

(z) Salvianus lib. V. de dem, qui intei^ eos vivimt» 

gubemat. Dei. Franci hoc ifta patiuntar. Itaqae a« 

fcelusnefciunt. Chunniab num itlic Roj^anoruu 

his fcelertbus immunes ' omnium totum jist , m 

funt. Nihil horum efla- unquam eos vbcssse sit 

pudWandalos, nihil ho- ik jus 7&i2(si|i^ Rowk 

Kim apud Gothos. Tan^ xfpAUi^ 
Ipi^Seenimefti^ u^bae^ciiir 



^ ^wm HOLLAND. L Dbei. 2t| 

^flj als welke laatften hen op eei» 
vry drukkender wyze, in dat opzigte, 
gehandeld > en zy daarom ook eenea 
5if keer hadden , van onder het min 
drukkend gebied der Franken eens 
getomen zynde, daarnaa weer on- 
der dat der Romeynfche Keyzerea 
te keerea Ter oorïaake de belaftin- 
gen 5 naar maate het Roomfche Ryk 
meer en meer naar 2ynen ondergang 
iielde 5 ook dagelyks in *t ielve meer 
en meer verzwaard wierden , om de 
betaalingen der dageiyks grooter wor- 
dende Staats- en Krygswedden te 
konn,en vinden, ^ulks daar ten ty- 
de van den Keyzer Tiberiaa een 
Romeynfch krygsknecht maar . om- 
trent eene gulden van ons geld da- 
gelyks voor foldy genoot , by het 
verval des Keywrryks , te wceten ; 
geduurende de regeering van de^ 
Öoftgothifchen Koning Theodorik in 
y aan iedereri krygsknecht der 

Ge- 




384- ^^oude REGEERINGWYS 

Gepidifche hulpbenden toen weelS 
lyks 5 voor 200 lang de 2elve nog- 
^hans in optogt was 5 drie goude 
(1) Schellingen 5 omtrent vyfenveer- 
tig (2) Guldens van ons geld uyt- 
maakendpj betaald wierden. 



E Y N D E 






(2) Caffiodmis Vw. lil. masV cei" M^ej n^etmentpoi 

V» ^pi/}. xx« In auro vo- egalesa celles de mjlre poids 

bis tres folidos pei heb- de mare , elles etoient flut 

40inadas eiegiimis defti- foibles d'un neuviéme, de 

care. jorte que 12 onces dontetaif 

(%) Le Blanc Traite ampofée I^Hvh Rmname^ 

Hifi. des Monnoves de n'en pejoient que io| des 

Franc. pag. 3B. Lorfque noftretj Q^tjt ptnsrquey le^ 

IfisFranfoispetablirentdans fols 'd'or des demkrs Empe* 

lesGatdes y les Ronuunstaü' reurs Rmains ^ qui nous 

Inent 7 2 hls dans une livre reftent fort entiers ne pejent 

d^or^c'ep-a-dire que -^2 fols qu'enciron %$ grams \ du 

d*orpefoien$uneliwe. Cbor poids d^ more. 
quefolpefoit g6 grains^ puts 

fu'ti y mavoitjixal'mcef, . ' . 




BLADk 



BLADWYZEK 

vaa zoodaanige 

PERSOONEN EN ZAAKENj 

Ym weihen ^ in dit Eerste Deel 

der jiloüde Regeer ingwy ze van 

Holland y gewaagd ^ordt. 



A. 



Bladz. 



Ajirfihiffcb^ppen ont- 
fangen de Capftu- 
larta van den Kanfel- 
Ucr. 2o6 

i^arjlkanfellier moet de 
ontworpcne Capitula- 
ria aan de Aarübis- 
fchoppen everhandi* 
gen. 205 

u4btdy goederen Van Eg. 
mond zyn gehecht aan 
1 Graaflyk bewind Van 
Weflflingc. 16$ 

Abten van ^gmond waar- 
om getrouwen genaamd. 
i6i. zyn de Grootcf 
Staaten by de Franfcbe 
Koningen. 18T. hebben 
den voorrang voor de 
Hertogen en Graaveo. 
182., verfcheynen op 
denaaügelegene Land- 
dagen. i89« moogen in 
de Kerk begraven wor- 
den. 1^2 



Bladz: 

Melbold BilTchop van 

Uytrecht wordt gelafh 

• Dordrecht en den Tol 

' aldïiar weg te doen» 

Adwacfius tnaakt een ver- 
bond met de Wedgot- 
heninGallié. 74. landt 
met zyne Nederzaxer» 
in de Loirc. 74^. Nas 
't ontfangen van pahds- 
lieden keer te fcheep 
naar Hollandt. 74*\ 
Verbindt zich ander- 
maal met de Weftgot- 
hen en neemt Angers 
in. 75. Verlieft een ge- 
deelte zyner landen in 
Holland. 77. maakt 
vreede met Childerik 
Koning der Salers. 7S 

JEgidius Be vel hebber 
voor de Romeynen in 
Galliê , flaat de Weftgo- 
then..74. wordt ver- 
moord in zyn bed ge- 
vonden. • 74** 



fe L A D ^' Y 2 E ÏL' 



Bladz. 
'i^f goden der Vriezen ver- 
breyzeld. ti% 

gOtyéis wed: van Johan 
^ van AvenDes begiftigt 
de èhpèf van Loosduf- 
üen met de Verktns- 
drlft in den Haatlem- 
fchen hout. 229. met 
Tryheyd van het recht 
van Vademingbe. 230 
Alfen hoe oudtyds ge- 
iamA en waar jgele- 
(en. 55* wordt aan de 
AbtJy van Epternach 
en door wie gemaakt* 
57« worde aan Willi- 
trord gefchonken en 
doorwie,54S. wordt aan 
de Abtdy van Tongerlo 
en doot wie gegee- 
ven. 57 

^fbeim hoé thans ge- 
naan^ en waar gele- 
gen. SS 
Jlêdiaai^ goed eert^ds 
geenszins te leen öp- 
gedraagen» I65 
Aloude goederen wierden 
vry, Uytgezonderd dö 
maafchap,bezeeten.28i 
^Ung ( Menfo ) jelooft 
vericeerdlyk deZeeuw- 
fche eylanden Taxan** 
dria te weezen* 54. 
jtnafttfius Keyzer be- 
fchenkt Kiovls met 
de Burgemeefierlyke 
waardigbeyd te Rome 
en waarom. 4s3 
'.dngirs door de Neder- 



Bla(& 
fixeïs ingenomen. 75 

Angrifa waar voorheea 
gelegen. 5^ 

jirmua dmaf wat die be- 
tekenen. 246 

Annaalia Amd wat dat zyn. 

246 

jinfoaUus , . Mtmtmeeftet 
dèr Franfche Koningen 
tt Uytrecht. 259 

jlnpwerpen door de V)rie- 
zen veroverd. 109 

^rmofi/ci&f geweften» wel- 
ken die zyn. 85. Val« 
len het R. Ryk af ml 
rechten eenen eygen 
Vryenftaat op 86. On- 
derwerpen zich aan 
Klovis. 8S 

Arpcfma in wat gewefl 
voorheen gelegen. s9 

jiugufiulus laatfte Keyzer 
in het Weften. 143 

^^tt^nu (Keyzer) plaaft 
eenige Daytfchers met 
de woc^ in Callii en 
waar. 49 



BAhmJchot waar gele- 
gen en hóe tbans 
genaamd. 5^ 

Sajocaffes hoe thans ge- 
naamd. 38 
Sajonuna dóór de Vrie- 
zen veroverd en hoè 
thans genaamd. 109 
Baldrik Biflclpp van Uyc« 
techt bekomt bet Key« 

zez* 



B L A D -^ Y 2: E K; 



Blad2. 
serifk ttuntredit al- 
daar. 262 

Barcelcna is aan de Fran- 
fchen onderworpen.!?? 

Matwmi van Brtda waar- 
onder'eertyds gehoord 
heeft. 56 

Bauva wat dit betekent. 

Batavia wordt met veele 
gebouwen door deRo* 
mennen verüerd. 6. bet 
aileredelfte eyland ge« 
naamd. 8» van de in^^e- 
vallene Franken ver- 
lo(L 13. door de Salers 
ingenomen. 15. het 
meed van allen door de 
Saxersbefchaadigd. 19. 
waarom naamaaTs Ne- 
derfaxeniand genaamd. 

29 

Bütavierenüuytcn hetver« 
bond mee de Rome/* 
nen. 2. zyn vry van 
alle fcbot- en lotbetaa- 
lingen.3. hunne groo* 
te Jof , en pocbger/en. 
3. worden een gedeel- 
te van het R. Ryk , en 
't zelve onderdaanig. 
4* zyn Broeders en 
Vrienden des R. Rykt 
genaamd. 4. worden 
door de Romeynen als 
de krygswapenen gebe- 
zigd. 4* ten kryg ge- 
perft en' dus in groo* 
te menigte nyt het 
ia&4 gevoerde^, di|i 



Bladfe; 
gefleetett en raaKeii 
buycen (laat om hun 
eyge land re befchefw 
men. 6. worden met 
nieuwe in de plaats 
hunner verloorene lan- 
den befchonken. 36. be- 
volken FafTou. 38. be» 
volken Bajeox 38. be* 
volken Goutance. )8* 
desgelyks Atrecht. 39. 
te Conflans Saint Hono" 
rine met de woon ge» 
plaatft. 39. verbinden 
zich met de andere 
Duytfchers en worden 
Franken genaamd. 44^ 
welke die zyn. 45. voe* 
ren de wapenen tegen 
de Franken. 46. krygen 
eenigt landen in Bene- 
ficium. 150 

Batavijcbe krygsbendea 
worden niet alleen uyt 
de Batavieren , maat 
uyt de Quaden en St* 
Iers voltallig gemaakte 
31. met de woon aan 
den Weflhoek van de 
In geplaatft. 35 

Batgou wat dit woord be* 
dledt. ^ ibid. 

Batten y Wt Voor Volken 
dit zyn. . .37 

Begraoffm van Lyken in 
de Kerk door Keyzer 
Karei den Grooten in 't 
geheel verbooden. I9Z« 
aan de BiiTchoppent 
Abten, Henogecy Graar 



BLADVYZEItv 



Btadz. 
. VenenCetroawci] Daa- 
maals toegeüaan. 192 
Mcijere is atn óq Franken 
ondexhoorig. 138 

Seijerfcbe Koningryk in 
. een Hertogdom veran- 
derd. 173 
JBeneficiën verandert in 
> Leenen en boe. i6% 
Beneficium wat dit is. 159. 
eed deswege af te leg- 
gen> 160 
Beneventi^ is aan de Fran* 
fchen onderhoorig en 
. de grensftad tegen hec 
Oofterfche Kefzenyk. 

Bergen 9p Zoom door de 

Vriezen ingenoomen 

109. on door hen be- 

woond. iio 

Betuwe waar van zy dien 

naam heeft. 29 

Bifcofenbeym waarom en 

door. wien aldos ge- 

. oaamd. 62 

Bijfcbop van l^êulen gekift 

. de Vriezen te bekeeren. 

jiS.dan verzuymt zulks. 

1161 van Uytrecbt on- 

. dertekent de Keyzer* 

.. lyke befluyten. 214 

Bijfcbifpen zyn de Groo- 

te Staatcn . van het 

Franfche Ryk. x8i. 

hebben den voorrang 

voor de Hertogen en 

Graaven. 1 82, verfchey- 

. iien op de naaflgelegeoe 

. jLanddagen. x8p. moo« 



BIacJ& 
gen in de kerk b^sa* 
ven worden. 192. inde 
plaats der overleedenea 
door de Koningen aan- 
geAeld. 144 

Bodechenm boe thans ge- 
naamd. 64* wat daar is 
vooigevaUeiK 65 

Boefebet lioe voorheen ge- 
naamde 59 

Mobeemè is aan de Fran* 
ken onderhoorig. 1 3 S 

borgen naa de moord vaa 
Florents den Zwarten 

. gefield. ié7. ócs Ko« 
nings zyn des zelfi ey- 
l^ene vazalen en gee- 
he GebHorvorften. 212. 
fiaan tegen hunnen cy- 
gen Vorfl ilrafieosop, 
ais die zyn woord niec 

; houdt. 212 

Bomerdiep fcheydt OofK 
van Weftergouwe. 1 30. 

. by 't zelve iandt Karel 
Martel. 131 

Boscus Ducis hoe thans 

. genaamd en waar ge- 
legen. 58 

Bofo Muptmeefler der 
Franfche Koningen te 
UytrechL .259 

BoJJeJloot hoe eertyds ge- 
naamd. 59 

Beurgeniijcb Ryk in een 
Hertogdom veranderd 

175 

Bourgenjers neemen do 

ten ondcrgebragte Gal- 
^ len de helfte bunoer 



B L A D W Y Z E iSt: 



Bladz, 
Vailc goederen af 154. 
'door de Franken ten 
'e>ndcrgeT>ragt '^yndfc 
moeten van hunne goe- 
deren fchattifig*', als 
'voorheen aan. de Ro« 
"ïneynenr betaalen. 155 
rechten het kaiiprechc 
. op. bi 

'BredqfcU Fand wt)rdc door 
de Salerfc in bezie ge- 
, genomen. 24 

Britanjt waarom federt 
. Engeland genaamd. 40 
Britten vei'zoeken de Erf- 
gelfchen t* hunnen on- 
derftaftd. 3p. wordeH 
door de zelven zelfs 
.- ten' ondergdsragt. ^40 
'Bvfiotb hoe thans genaamd 
^Q waar geleged. ^g 

C. 

. - •* . • "- 

CJEfar voert het hoófe 
krygsge^g de&Ro- 

meynen fn Gallië. i. 

^aakt het verbond tu§< 

fchen deRomeynen en 
.. Batavieren. t 

Campus 'madiui wat ^uIKs 
. betekeiic. 185 

Campus martiui whc zdlks 
( betekent. 284 

Capitula wat die zyn en 

waarom dus genaamd. 

to3 
Capituloria w2Ltd\c zyn 'en 

waaroii) dus genaamd. 

203. moeten by alle 



Bladz. 
andere volkswetteh gé* 
vóègd worden. 204. 
moeten by de Vriefche 
wetten gevoegd wor- 
den. 207. waarom zoo 
yèelmèal in dit Werk- 
. je gebruykt. . 208 
Caraujius tegen de Fraif- 
Icen afgezonden begun- 
iligt bttJihe rodVeryen. 

II 
Centeim Wat die zyn. 140 
Cbararik van welk geweft 
hy Koning .was. gY» 
wordt door Klóvis ge- 
vangen. p2. en ver» 
. moord. 93 

Chdriétto beteugelt de uyt; 
. . loopen der Saxers. 26 
Cbaucben (groote) waa)r 
woonachtig. 19 

Cbilderik Zoon van Meroir 
vcus volgt zynen Vader 
in *tRyk. 72., wordt om 
zyne onku^sheyd vet- 
jaagt, weex berfteld. 
73. (laat de Weftgo- 
then. 74. komt.te laac 
om Angers, te helpen. 
75. met hulp der Ro? 
meynen neemt hetl^nd 
der Sclaaven en Neder- 
faxers aan de flink^er- 
zyde desRybsin. 77. 
inaaktvreede met Ado- 
vacrus derft. 78.. ia 
zyn graf.? 79. worde» 
Romeynfche en waar- 
om geen Franfche geld- 
^ ftukken gevoad^Q. ^53« 

f cm. 



BLAD^Y2ER. 



BUdz. 

^Cbildebcrt Koning der 
Franken rooit de War- 
ners uyt. 105 

Cbilperik Zoon van Lotha- 
ris maakt de Warrïers 
aan het Franfche Ryk 
Synsbaar. J04 

Chloderik vermoorc zynen 
Vader Sigeberc Koning 
der Ripuariën. 88. en 
hy wordt weer door 
.eeiienAfgezant mnKlo* 
vis vermoord* 89 

Gatiidis troawt met KI0- 
vis. 82* maant haaren 
Gemaal aan om Chris- 
ten te worden. - 83 

Cof^ians SainteHmiorine hoe 
eercyds genaamd. 39 

OmftafOiê hoe thans ge« 
naamd. 38 

G»n/^anryn(Keyzer) plaatd 
eenige Duytfchers in 
Galliê en waar. 50 

Cmftamius Cblorus begeeft 
zich tegen de Franken 
in de wapen. 11. flaat 
de eelven en dwingt 
hen naar hunne bos- 
fchen te keeren of den 
Rynsoevef te bebou- 
wen. 11. waar door 
bem geplaatst 49 

X^ance hoe eertyds ge- 
naamd, en waar gele- 
«fen. 38 

X\tria wat dat 2yn. 149 

Ckiftei regia welken die 
zyn en waatosi zoo gt- 
|ia«ffld% ftip 



D. 



Bladt. 



DAgohen heeft eeü 
naadeelige ontmoe» 
ting* met de Vriezen 
en verzoekt zyn Vadet 
tot onder ftand. 1 1 1 . ver* 
woed Vriesland en flaat 
het volwaffe manbvolk 
dood. 11 4« (ticht eene 
üerkte een half uur be* 
nede Wiltenburg. 115 

Dehmaaien door wie be- 
flferd. 140 

Dekens zyn rechters in de 
buurten. 199 

Delft beveiligd by de ou- 
de vrydom van geen 
geld op te brengen.iso. 
doch wanneer uytge* 
zonderd. 151. geeft 
twintig ponden als de 
Graaf zich naar 's Key- 
zers Hof begeeft» 452 

Deniers hoeveel in eene 
Salifche, hoeveel in een 
Vriefche Schelling. 204 

Diesne hoe thans ge- 
naamd en waar gele- 
gen. 60 

DUfi en des xelfs Lan- 
den worden door de Sa« 
Iers In bezit genomen. 
25. rondom een berg 
gebouwd. 70 

D^ofift hoe thans die ri- 
vier genaamd wordt. 60 

Dickletimus verbiedt htt 
begraaven ta de fte- 
den» 79 



BLAbWYZEft. 



_ Bladz. 

iMrk Zdon van KTovis. 69. 
krygt pnder zyn ryks 
aandeel dat gedeelte 
Van Holland 't gene 
zyn Grootvader Chil- 
periK veroverd hadt. 
5)7. Zendt zynen Zoon 
Th^bdobert tegen de 
in het thans genaam- 
de Holland zyndeDee- 
nen.. 98 

iDirk honing der Fran- 
ken maakt de Franku 
ftrhe, buytfcheen feei 

. jerfche wétten 197 

tHrk de lïl. Koning van 
Vrahkryk , flaat de 
goederen vanEverard, 
Graaf in de Betuwe 

, aan, , . aTa.i 

Dirk Graaf Van Holland 
ftich't Dordrecht *, en 
Voert eene nieuwe tol 
'op de Merwc in. 244. 
wordt daarom beoor« 
logd. 24S 

Dirk verjaagde Graaf van 
Holland (lelt zich weeir 
in 't bezit van 't zelve, 
en dwingt deii Biffchop 
van alle aanfpraak af te 

. zien. t-jó 

Dirk Graaf Van Holland , 

en zoon van Flórenta 

den lïl wordt met den 

tol Van Geervliet ver- 

. leyd. 136 

DiJ^argum waar gelegen 
th wat het betekent. 

- 70 
T 



. Bfadz. 

Doornik door Klodio in- 

genomen. 71. valt aan 

Merovêus, haa de dood 

Van Klodio te beurt. 

Dukaatm van Holland 

hun zonderling op- 

fchrift. 268 

Duytfcbe Provinciën in 

Galllë waarom aldus 

. genaamd. 51 

Duytfcbers over den Ryn 

door de Romeynen 

, aangetad. 42 

Dutmaale hoe die revier 

thans genaamd wordt. 

i, S8 

Dommel hoe oudtyds ge- 
naamde ibid 

Ei 

£DigbemwvLZT gelegen, 
en hoe oudtyds ge- 
naamJ. 55 

Eedeiieden van Holland 
(laan altemets flrafloos 
tegen hunnen Graaf op 
en wanneer. 218 

Èerey wat daardoor be- 
tekend wordt. 177 

Eerftgehèorene zoonen der 
kerke waarom de Fran- 
fche Koningen alduS 
genaamd. 84 

E^mndfebe Ahtdy uyt de 
ftamgoederen der Fran- 
fche Koningen, gedicht. 

15 

Emptl waar gelegen. 58 

2 tiii* 



^ 



BLAD W YZElL 



Bladz. 
^ -Engelfaxirs waarom dus 
genaamd , en waar 
Woonachtig. 20 

£ngclfcben welk volk dit 
is en waar woonach- 
-ii;;. '20. (leekcQ Haar 
Britaoje over. 39. en 
wanneer. 40 

'Erejlocb in Welk gewed 
voorheen gelegen. 60 
E^cnticum wat zulk oud- 
• tyds beteekcnde. 228 
Everard Graaf in de Bc« 
tuuw, zynen Voril on- 
getrouw zynde , ver- 
ik (l -zyne goederen. 

223 

r. 

Fiskaalfcbc goederen , 
wclk<;ndie zyn. 223 

Fiorents de zwarte. Broe- 
der van den Graaf van 
Holland , door wie ver- 
iftoórd. 167 

^orefits de lil. Graaf van 
Holland , bekomt van 
Keyzer Frederik den I. 
den -tol van Geervliet 
te leen. 234.. Verfcbynt 
op den Ryksdag te 
Ronkaliê , en ver- 
klaart alle Watertol- 
len in Holland een 
keyzérlyk goed te zyn 
23 s« bekomt het recht 
van zilver, geld te mun- 
ten. 267. daarom het 

^cerfte eeldAul^ van üqI* 



Bladi; 
land vnn dien Graaf. 

FUreras de IV. Graaf van 
Holland flaat een munt 
te Medenblik. 277 
Frank wat dit woord be« 
tekend. 45 

Franken uyt welke vol- 
ken zy beflaan. 44. 
waar woonachtig. 47. 
wanneer voor. & eer# 
lle maai in Bauvia 
vallen. 8. krygen vry- 
heyd om in Batavia te 
blyven wooaeo. 10. be- 
(laan uyt Batavia de 
kuilen van Gallië te 
fuheep teontruflen. lo. 
worden door Conftan- 
'tius Chlorus geflaagen. 
II. moeten Batavia 
verlaatende . of naar 
. hunne - boifchen kee- 
ren , of den Rynsoe» 
ver bebouwen. 12. waar 
door hem geplaatfl. 49. 
vallen vier jaar (aarer 
te voet weder in Bata- 
via f3. zyn door eene 
opkomende dooy ge- 
praamd het wederom 
teontruymen. 13. wey* 
geren den Saxers het 
komen over den Ryn. 
22. zyn in Galfiê en 
door wie aldaar ge- 
geplaatfl. 51. verdeden 
en fmaldeelen by ^ 
overlyden der Konin- 
gen iteeds bet Èyli 



BLADWY^^^ 



Bladz. 
onder ie Zoonen, 68. 
worden door de Ro- 
meinen gedaagei) te 
Atrccht, 71. voegen 
zich tegen de WeQgo- 
then by de Romeynen. 
72. laaten de ten 
óndergebragte Gal len 
hunne vafle goederen 
behouden. 151. niaa- 
Jcen zich meefter van 
de. goederen en inkom- 
ften der R. Keyzeren. 

Franfchbfoek waarom al- 
dus genaamd' ^n waar 
gelegen, 61 

Frankijche Komngtn zyn 
hoo/fbevelvoerders o- 
ver de R benden. 68- 
zyn Hopluyden over de 
Lyffchutbenden der R. 
Keyzeren. Ö9. verzuy- 
riiende het hcyl huns 
Ryks door elkander te 
beoorlogen. 117. ver- 
liezen hun gezag , en 
leeven in een Hof op- 
geflooten. 118. Iceren 
van buyten't geneiien 
eelaft was op de land- 
dagen te antwoorden* 
119. hebben veel e (ha- 
ven in Vrieslandrt34. 
bezitten hunne Ryken 
gnafhangelyk van ei- 
kanderen. 145. ftellen 
de Hertogen, Graaven 
en alle andere Ampte- 
Qga:i;^en;)aarl\i{Q wil ^ 



Bladz;,. 
en aan. 146. innen het 
gevoelen, hunner Staa- 
ten op de Landdagen. 
147. paaren.de Vry- 
heyd en het Opperver- 
moo^cn te faamen. P48. 
hun gezag zoo in 't 
Geeftlykcalsln'tWer- 
reldlyke. 14^. Gedllyk 
Gezag noodzaak lyk in 
het bekceren der Hey- 
denen. 149. bezitten 
groote goederen en 
veel Slaavcn In Hol- 
' land en Wiesland. 1 53. 
Qiaakcn zich' van alle 
de onbeheerde en 
Koning lyk e goederen 
in Vriesland meefter. 
I5^v vpe^^en de in 
Vriesland bèkpmenc 
goederen by hunne ou- 
de flamgoederen. >5S. 
geeven geepe foldy aan 
hunne krygsbenden^ 

1 57. noch aan de Her- 
togen en Graaven en 
verdere Amptenaarén. 

158. aan welken Vrfes- 
land was te beurt ge- 
vallen, voeren daaraU 
tyd hetgezag. 209. zyn 
niet met den naam 
maar met de daad Vof 
ften van 't zclven.2i(>. 
voeren geenety iels der 
overwonnene Ryken 

, maar der volken. 211, 
' leeven uyt de goede- 
ren , welken 'hen. in 
•p-S Vrfei*. 



B L A D W Y Z E It, 



Bladz. 
Vrieslaiid én elders teu 
deel gêfallen waaj^en. 
Slip. geeven voor het 
fcheyden vaa den Ryks- 
dag aan de Gezantent 
van de Gebuurvorrtea 
gehoor ais. verfchaf- 
fendenzelvcn op hui^- 
ne ktach(|eQ recht, ai 6. 
leefden uf t de Watcr- 
tollen , eti waa^ die 
geweeft^yn. 233^ vor- 
deren geene. geldgee- 
vingen vaji hunne on- 
derdaanen. 251. heb- 
ben geen. geld geHaa- 
gen f zoo lang zyiby 
grondgunninge in Gal- 
llê beerrchten.25a.heb- 
ben een derde van 't 
ge;ld mun^ei;!. 25 5. be- 
l^oinen den eygendom. 
vau Ga,lUë , en recht 
van goude gelddukken. 
jte ilaan. 2.5 4. leefden 
van de uytgewonne 
breuken. 278. vorde- 
ren geene beladingen 
v^n & goederen of eet- 
waaien. 230.281. 't ge- 
ne den voet tot hun- 
ne groo^word^ng geeft. 

282 

franfcbe Ryk van welke 
Franken herkomdig. 
53.. ftecds verdeelbaar: 
onder de.zoonen. 117 

J^rederik I. Keyzer, geeft 
den tol van Geervhet 
^fX Horents den UU 



Bladz., 
Oraaf van Hoflaod. te 
leen. 234. beCchcnkt 
Florents III. Graaf van 
Holland met het muntr 
recht van zilyere geld- 
ftukken. s^i 

O. 

# 

GJilië wordt door de 
Wedgothen over- 
dxopmd. 32 

Geertruy wed. van Graaf 
Floienu II. en ge- 
brouwd met Robbert 
den Vries, tracht dea 
a^elven te vergecffch in 
Óolland te doen op- 
volgen. 273 

.Qecrtruydenherg bevedigd 
by den ouden vrydom. 
van g^en geld te moe- 
ten geeven. 250 doch. 
wat tydcn uytgezon- 
derd. 251. geeft hon- 
derd fchellingen, als de 
Graaf zich aan 's Kcy- 
zers Hof begeeft^. 452^ 

Gecrvlktjcbe tol aan Flo- 
rents den III door K.. 
Frederik denLgefchon- 
ken. 234. was oud« 
tyds vyf van het bon-, 
derd. «39^ boeten voor 
die ze niet betaalt. 240. 

Geeftlyke zaaken hebben, 
den voomng op. d^ 
Ryks- en Ltoddagen. 

• J40 

Gcldeyfcbingcn in 't Key-. 

zer- 



bladwyzer; 



Blacb» 
zerryk ¥aa wiai faer- 

. komfttg^ J69 

GeldmmUen verütékt éen 
Vorften tot fteun. 055 
komt vao de Ramey- 
nen op de Fnokcn, 
vaa die op de Dayc- 
fche Keyzers, die -er 
buone onderdanen me- 
de befcbeoken. 261 

Cewuigtigdm des Kontoga 
komea vietmaal in 't 
jaaF in Holland. 279. 
hooren de klagten te- 
gen den Graaf, en in- 
oen de breuken door 
bem verzuymd. 2jBo 

Gepidifcbe Hulpbenden 
hebben ieder foldaat 
drie goude fcbeliingen 
weeklyks* 283 

Getrouwen wat door dat 
woord betekend worde. 
lói. moogenindekerk 
begraaven worden. 192 

Clandaticum wat zulks 
oudtyds betek6ade.227 

GodefrU Biflchop vanUyt- 
recht verfcbeynt op den 
Rykadag te Ronkaliën 
en verklaart alle de 
Watertollen een £ey- 
zeriyk goed te zyn. 

GodefHd Hertog vanLot« 
teringe wordt geiaft 
zich tegen Dirk 9 Graaf 
in Holland, te veld te 
begeeven. 196. gelaft 
Jppidxccht en den tol 



Bladz». 
aldaar w&g te doen. 

Godefrid en Hcriman van 
Kuyk verrooofdeaFJo«i^ 
lents den Zwarten. 1(^7 

Cotbijcbe ryk in een Her- 
togdom veranderxi 173 

Govert met den Buk , H^r-> 
togvan Lotteïinge,ver- 
overt Holland enDord- 
recht. 266 jaagt Graaf 
Dirk uyt Holland 9 en 
ftelt den Uylrecbtfchen 
Biflchop in 't bezit van 

. WeftÜioge. 275 

Graaf is een bevelhebber 
en Fiskaalfch rechter 
over de onderda^nen 
zyos Graaffchaps 177. 
over ieder Heym. 178. 
nooit van Vriesland of 
Holland. 178. niaarder 
Vriezen of derHolIan* 
deren 178. hebben gee- 
nc Vorftelykc magt o- 
ver hunne laodzaaten.. 
278. moeten naar de 
wetten en naar welke 
te vonniiTen. 179 

Graafiykbeyds goederen van 
waar herkomftig. ió8 

GaafJcbeKppen hoe zy wier- 
den verdeeld. 140. 
wierden oudtyds nooic- 
aan iemand in eygen- 
dom gegeeven. 1.72 

Gfaanien worden door de. 
Franfche Koningen af 
en aangefteld. i46« hieb- 
be» geen aiedde naar» 
X 4 ««J^ 



B 1 A D W Y Z E S. 



Bladz. 
fenige kofltnglyké goe- 
deren in Beneficium. 
158. vtn Holland 
Vaarom Getrouwen ge- 
naamd . 161 maaken 
fcich en wanneer vaii 
de keyzerlyke goede- 
ren meefter 168. bó« 
rechten maar regeeren 
Aoch heerfchen niet. 
179. worden Groote 
Staaten genaamd. 181. 
borden beibhréevênop 
de naad gehouden wor- 
dende landdagen. 184- 
fn Vriesland, door deri 
Keyier beftrafb. 187. 
Ateuwe derwaart ge- 
tonden en tötwateyn- 
<le. 188 moogen in -de 
kerk begraaven wor- 
den 191. hunne piigt 
nfet bettachtende wor- 
den afgefceld. i93- in 
de pla^nts der aflyvigen 
door de Koningen an- 
deren aangefteld: 194. 
ihoet hunne uytgewon- 
ne breuken 's Koningi 
Schatmeefcer overle- 
veren. 19$. moeten ie- 
der naar' zyne eyg6 
volks wétten vonnilTen. 
198. moeten de ken- 
nis der weteen hebben. 
aoo. der AarfcbilTchop- 
Jykc Treden ontfangen 
de Capitularia van den 
Kanfellier. 206. moe- 
ten de welven aan de 



Blade, 
onderdaanen van' tiun' 
Graaffchap voprleczen. 
2o6. van. Holland onr 
derteketien de keyzer- 
lyke befluyten. 214. 
hebben hét bewind, o- 
ver dekoninglyke^oe- 
'deren. 225. hebben de 
tienden van de konièg- 
lyke goederen. 226. 

. moeten de kbninglykè 
flaaven en lyfeygenen 

. beletten, dat zy niet 

• van bun werk loopen. 
226* bezr.tten h^n 
Graaffchap in bet be- 
gin maar totwederze^- 
gen tqe , en in 't voi« 
volg te leen. 230. heb- 
ben ttöoit magt van de 
Koningen , by hunne 
eerfte aanilelling ge- 
kreegen ,' om hunne 
onderdaanen te belas- 
ten. 231. en het is 
hierom dat zy , geld 
noodig hebbende 9 dac 
by bede hebben moe- 
ten verzoeken. 232 in 
Vriefland moogen gee- 
ne andere tollen , dan 
die 'er oudtyds waaren 
voor den keyzer veel 
min voor zich invor-. 
deren. 243. houden op 
laatcren tyd ook hun 
Hof, eA wat. dat bete- 
kent. 249. vaaren en 
worden geroepeq. tot 

' des Keyzers Hof, en 

wat 



BLADWYZER. 



Bladz. 
vatdati9*a5i« fconoen 
als Fiskaalfche tech« 
ters , de Muntmeefters 
fh rechte veivolgen. 
ft59. en wanneer. 2Ó0. 
* zyn een der voorn aam- 
üe leden van hec Key- 
zerryk. 270. moeten 
de breaken innen. 278. 
];iebben een derde voor 
hunne moeite. 279. en 
. daarin nalatig zynde 
niets. 279. Aaan hun- 
nen derde der breuken 
aan hunne Ambagts- 
heeren af. 280 

Crimoald^ Zoon van Pl- 
' pyn, uduwt .DctTheut- 
linde , dochter vao Rad- 
boud. 123. wordt op 
lail van zynen Schoon- 
vader vermoord. J23 
Groabtf mee fiers maakcn 
zich van de Koningly* 
ke niagt meeQer. 118. 
en houden de Kooin- 
gea opgeflooten. 119. 
doen de onderidaa^en 
aan zich een byzond^- 
re eed afleggen. 161 
Croote Jidaten zyn Kaadcn 
by den Koning'. 182 
Couw , wat oudtyils door 
dit woord betekend 
wierdt. 37 

Cundtbaud Koning der 
fiourgonjers geeft zyns 
Broeders dochter aan 
Kiovis ten Hiiwelyk. 

82 
T 



H. 



Bladz. 



HAdfiwtu: ( Keya« ) 
verbied het begraa- 
. yen in de SC/eden. 79 
Haeslaos waar gelden. 58 
ffmn hoe nu genaamd en 
waar geleegen. 55 
Hamburg door Karel den 
. Gri}io|en gedicht. 137 
JlatoUe ia Welk geweft ' 

voorheeix geleegen. 59 
'Bingifi (teekt naar Bri- 
tanje over. 40 

Henrik de II., Keyzer 
houdt eenen Landdag • 
te Nleumeege. 195. be- 
veelt eencn hcirvaart 
tegen Pirk zynep Neef, 
Graaf in Vriesland. 
196. en 245 
Hifvrik de IV., fchenkt 
Dordr/ccht aan denBis- 
fchop van üytre^ht. 

265. en zou het munt* 
recht aan die Stad ge- 
geeven hebben. 265. 

. wanpeer nogthans al- 
daar eerCt geoefFqnd. 

266. ontneemt aan 
Gecrtruy , wed: van 
Florents II. , het Graaf- 
fcliap Weftflinge. 274. 
wordt door den Paus 
in den ban gedaan. 

275 
Henrik de VI. Keyzer 

verleydt Graaf Dirk, 
zoon van Graaf Flo- 
rents II Im n^ct, den 
5 tol 



BLADWYZEIL 



Bladz. 
tol te 'Geervliet 236. 
Brief daar van. 237 

JbnoU vetl^randt vet- 
fcheydene floten op ét 
grenzen van Deene- 
marken. 217. Chriften 
wordende ^ wordt van 
den Deenfchen croon 
gefchopt. 218. waarom 

. by de Deenibhe flo- 
ten verbrande. 219 

Berifnan en zyn Broeder 
van Kuyk worden op 
hunne SaliTche Landen 
verbannen. - 167 

Berman Biflchop van 
Manfcer (baat als ge- 
tiiygen over het ver- 
ley van den GeervMet- 
fchen tol. 14.0 

Bermigiskk Koning der 
Warners verlteft zyne 
eerfte Gemaafin, die 
hem Radiger gebaard 
hadt. 90. verzoekt 
Theudechildis dochter 
van Koning Dirk een 
huuwelyk. 100. trouwt, 
loi. en fterft. iq2 

JJerpe hoe voorheen ge- 
naamd en waar gele- 
gen. 54. 

'Berpina hoe thans ge- 
naamd en wa^r gele« 
gen. 54 

iïpf^o^tfn waarover zyhet 
bewind hadden. 14. 
worden door de Fran- 
fche Koningen af- en 
taogefteld, 145. kr^- 



Blad^ 
1^ geene wedde , maar- 
c^igc goederen inbe* 
nefidum. 15!. hebben 
het opzigt over de Pro- 
vfncilhi.'r73. heik>ea 

' zekerlyk in Vriealané 
hec gebied gevoerd. 
T74. worden gemeen- 

' lyk genoBien nyt hee 
overwoDoe Koningfyk 
Hufs. 175- z^m^ de 
Groote^taatenvas het 
Franfche Ryk. iti. ver- 
fehynen op. de na^ft- 
geiiouden wordende 
landdagen, 189* moo- 
gen in de keik begraar 
ven wordeiL 192^ in de 
plaatf der overleede- 
nen door de Koningen 
aangerteld.ip4. huane> 
pligt niet betraichcende 
worden afgeftcid. 193 

ffc^M <te) üerk Pipyn. 

124 

Hiusden hoe voorbeeo. 
genaamd ea waar ge- 
fegen. 56 

BeyUge hojfcben der Vrie- 
zen uytgerooid. 133. 

Heym wat dit betekend. 
62,63. 172. tien in ge- 
tal worden tot twee 
Pipviacite gemaakt. 

Heymrêodm waarom at- 
dus genaamd. 63^ 

Heymrêadfebappm wat 
zalfes betekent» 64 

Hüvariffeca hoe tfians 

genaamd. 



B t, A D W Y 2 E R 



Bladz. 
genaamd ^ waar ge- 
legen, éo 

ffilvereiibfek hoe oudtyds 
genaamd. 6o 

JHinefloten in welk gewed 
voorheen gelegen. 60 

J^ccajcttutm in welk ge- 
weu voorheen gelegen. 

J&/ wat he(è betekent. 

'ft 49. 
JSpfgezin deiFranfcheko- 

' ningen wordt .uyt de 
flamgoederen diei Vor- 

ften onderhouden* 15 5. 

Hofianden wat dat de zeU 
ven zyn. 425,. waarom* 
zoo. genaaoHi , en vry 
van geeüiyke tienden. 
221. worden aai) de 
BilTchoppen » Abten 
Hertogen en Gjtaaven 
gefchonkeo. %i% 

Hafmaimm wie en waar- 
om; zoo genaamd. 221 

Hollands oude inwoon* 
ders wie. i. nu eens 
onder , dan weer buy- 
ten het Keyzcrryk. 144. 
is nooit in vollen cy- 
gendoni door de Key- 
a^rs aan iemand afge- 
flaap. 171 

Moüandjche munt oudtyds 
een Keyzerlyke munt. 
24S9. wanneer daarop 
al goud geld geOaagen. 

270 

Jfondtrêmarmtn wat die 

befliqrden. J40« zyn de 



Pladï^ 
jongere oikleyncStaaV 
leni^iSi. rechten In de 
dorpen. 19^, 

Honderdmanfcbêppen hoe 
die verdeeld wierden. 

I4<> 

Horik Koning in Deene- 
narke zendt een ge- 
%ant£cha|) aan Keyzer 
Lodewyk den God- 
vruchcigen. 216. doet 
verfcheyden zyner on- 
derdaanen met de dood 
ftraffen , welken Vries- 
land beroofd hadden, 
ai 7. Verzoekt dat hem. 
de Vriezen werdeb ia 
handen gefteid , die de 
floten op zyne gren* 
aen verbrand hadden. 

217 

Hors wie geweeft, 40 
Huiver een rivier boe. 

oudtyds genaamd. 60 
Huufele hoe thans gt. 

naamd en waar geie- 



h 



INgelenbeym ee» Hof 
van Keyzer Karel den 
Groote. 13(5; 

Jfmgen Staatm wie «tfe 
aynv ifiXj 

//oiaofde YfTel in Gel- 
derland waarom alzoo 
genaamd. 14. ofdem 
Batavia synde YflTel 
waarom alzoo ge* 

naamd^ 






BLADVyZ5i5L 



Bladz. 
naamd. 17 

JulianusC(gfarbtgeeh zich 
tegen deSalers cevtld, 
en wanneer. 15. geeft 
de SaHfche gezanten 
gehoor en zyn ant- 
woord. 16. berfcelt de 
(.egerftede van Hcr^ 
kules 17. waar gele- 
gen. 18. bouwt koo- 
ien fchuaren in Ba- 
tavia. 18 

.J,vftmaan Keyzer ftaat 
aan de Franfche Ko- 
ningen den eygendom 
van GalhS , ea het 
repht om goud geld te 
0aan af. tS4> 

K. 

■ 

Kjémeryk door Klodio 
veroverd. 71. en 
Doornik blyvenbyden 
vreede aan Klodio. 72 

fatenwald bemiddelt het 
verbond tuiTchen de 
^omeynen en Batavie- 
ren, 2 

Kamprecbt door de Bour- 
gonjers het allereerft 
ppgerecht. 201. hoe 
lang hier te Land in 
gebruyk geweeft. 202 

Kapel v^n S. Thomas door 
DagobertgeftichL 115. 
door de Vriezen ge- 
flecht* ii5 

feyzer onder de Franki- 

' f^he Koqingen. heeft 



Bladr^ 
geen opper gezag ovtr 
de anderen. 145 

verl iezen hunner Ryks- 
goederen. 168. zyn ge* 
nooc^akt van dëRyks* 
vorfcen onderftand te 
vraagen. 169 

Kleyne Staaten wie dte 
zyn. j8i 

JÜeyne Friezen worden 
gebuuren der Fmnken. 
105. vereenigen zich 
met de Groote Vrie- 
zen, ftrekken bun ge* 
bied tot Denemarke 
uyt, en jaagen dcWil- 
tea uyt HoUand. 106 

, Keulen , wanneer door 
de Rlpuarién vero- 
verd. 91. wordt het Sa- 
lifche Ryk ingelyfd. 40 

Klodio Koning der Salers 
komt aan 't Ryk en 
woondt te Di^rgum. 
69. maakt zich van 
Doornik en Kameryk 
meefter. 71. fterft, zyii 
Salifth Ryk wordt on- 
der zyne Zoonen ver- 
deeld. 71 

Klotbaris K. der Franken 
zendt zynen Zoon Da- 
gobert tegen de Vrie» 
zen. III. komt zyn 
Zoon te hulp. 112. ver^ 
Haat Berthold bevel- 
hebber der Vriezen en 
Saxers. na. flecht Wil- 
tenburg.i 1 1. is de Oom 
vanThcttdechildIs. 103. 






BLADWYZERi 



Bladz. 
haaren Broeder ia 't 
Ryk. volgende neemt 
wegens haare vciftoo- 
ting wfaak. 104 

£arel Mêrtei , natuurlyke 
Zoon van Pipyn, wordt 
Groothofmeefter der 
Qoftfranken. 1 14. wordt 
door Radboud en die 
door hem weer gefla- 
gen. 125. befluyt het 
Vriefche Ryk en hey- 
Jendoin uy t te rooyen. 
129. Ruft tot dat eyn- 
de eene vloot uy?. 130. 
fteldt zich aan 't hoofd 
zyner benden, brengt 
de Vriezen op de vlugt , 
en verflaatPoppo.132. 
llicht een AarftbisdoHi 
te Uytrccht. 150. en 
begiftigt het zelve. 151. 
vordert eencn by zon- 
deren eed aan zich als 
Groothofmeefter. 160 

KeyzcrKarel de Groote, 
doedc de overwinnin- 
gen van Karel Martel 
op de Vriezen bevoch- 
ten in fchildery bren- 
gen. 137. wordt door 
den Paus op nieuw tot 
Keyzer verklaart. I44> 
flicht verfcheydene Bis- 
dommen en Kerken. 
150 fcheydt twee Pro- 
vinciën van het Vrie- 
fche Bisdom. I73^ en 
hecht die onder de 
iKerk van Breme. 174. 



Bladz; 
brengt deSaxers ten on* 
der. 149. beflifthet ge* 
fcbil wegens het Salifch 
en Vricfch geld. 205, 
fchenkt Vriesland aan 
zynen Zoon Karel. 209» 
fticht een Hof teNieu- 
meege. 224. fchenkt de 
watertollen van Uy- 
trecht en Duurftede 
aan de Biflchoppen van 
Üytrecht, 234. gebiedt 
dat .'er geen geld dan 
in de Koninglyke Pa- 
leyzen mogte gemunt 
worden. 257. daar naa 
ook in de CurPes Regiem» 

ibid. 

Karet de kaale Koning 
van Vrankryk krygt 
een derde van Vries- 
land. 209 

Karel de Eenvoudige voor 
een gedeelte erfgenaam 
van het Ooftvrankifche 
ryk. 155. en ook van 
Holland. 156 

Klovis Koning der Salers 
waarom en door wien 
Sikamber genaamd. 52. 
volgt zyn Vader Chil- 
derik in 't' ryk. 79. en 
des ook in een groot 
deel van het thans ge- 
naamde Holland. 8o. 
verflaat Syagrius. 81. 
en lyft des zelfs Staa- 
ten zyn ryk in. 82* 
trouwt met Ciotildi^. 
ga. verflaat de Duyc« 

fcheil 



BLADWY^ÈÏt. 



BTadz. 

fchers té' 2ulpik. 83. 
verecnigt hunne lan- 
den mee zyn i^k. ^4. 
wordt gedoopt. 83- 
naakt zich gereed om 
Alerik Koning der 
Weftgoihen in GalliS 
op het lyf te' vallen. 
B6. beflayt zich mee- 
fter te maaken van dé 
rykcn zyner hcyden- 
fche bloedverwanten. 
S8 begeeft^ zich naar 
Keulen , en doet zyne 
Verontfchuldiging we- 
gens den moord vatl 
Chloderik. 89. wordt 
door de Ripuarifche 
ï'ranken totkoning aan» 
iCénomen pó.neemtRa- 
taacharius gevangen. 94. 
fen flaat hem de harfe- 
tien in. 95. maakt zich 
ineefter van het Kamé- 
ïykfche Ryk. 95. be- 
komt deBiitgemeefter- 
iyke waard igheyd van 
ftomé. 253. flaat eyge 
zilvere geldfhikken en 
wanneer eerft. 254. 
fterft, zyn tyk wordt 
onder zyn vier Zoönen 
verdeeld. g6 

iüenraad Biffcbop van 
Mcntz ftaat getuygen 
over het verley van 
dert Ceervlietfchen tol. 

Uo 
Kmng van waar die naam 



fela&i 
herkomftfg. 68 

Kming Ezeloor gewaande 
Bouwheer van het flot 
Voorburg 260. her- 
kom ft van dat verdicht* 
fel. 26t 

Koningen van Vrankryki 
' nieuwe Ryken winnen- 
de. Vermeerderen nooit 
liun voorige tyteis. j 72. 
vraagen van de be- 
jchreevene Staatsleden^ 
wat ieder beeft voor 
te (lellen. 192. beve- 
len de Hertogen en 
Graaven om ihet hun* 
ne manfchap op te zit- 
ten. 195. laaten de o- 
verwöTinene Vriezen 
en andere Volken by 

- hunne wetten. 197 

Koninglyke goedei'en in 
Holland aan het pa- 
leys van Nieumcegë 
éehecht. 220 

Koninglyke tytefs der o- 
verwonnene ryken , 
waarom vernietigd. 172 

Kmingfyken worden in 
Provinciën verdeeld. 

Krygfbuyt by 'fc lot ver- 
deeld; 135 

Krygsdienft gcfcbiet te 
voet ofte paard, naat 
de veelte der Benefi- 
ciên. 16I 

Krytende Tienden waarom 
eertyds aldui genaamd. 

^64 



bladwyzer. 



Bladz. 
~tti6. Wilt door de zeL- 
ven thans verdaan en 
begreepen wordt. 927 



LJEti wat die wooid 
betekent 36 

Landdagen Wordeli op 
geeneïi vaüen tf d ge- 
hondeD. t99' wat de 
Staatsieden doen moe* 
ften. 193. te Nieume- 
ge degens- den Dort* 
fchen tol gehouden. 

244 
Lajien, tnet bet meer en 

meer ten val nejrgdn 

des EomeynfchenRykS) 

vermeerderen dage- 

lyks- 283 

Leenen en welken door 
't Hof van Holland 
voor Quaade verklaard. 

166 

Leeuwen ( Simonvm) vet- 
beetert. lyt 

Ligerplaatfin^tT Romejr- 
nen in fiatavla. 7. waar, 
en waarom aldaar. 8 

Legerfteê van Herkules 
herfteld , door wfen. 
27. en waar gelegen. 

18 

Lenu^enHerfJiheden waar- 
om juyft op dien tyd 
gedaan. 184 

Leo de III. , Paos verklftart 

. Karet den Grooten tot 
Keyzer van het We«- 



Biadtv 
ten. 144 

Leyden bevefiigd by den 

oaden vrydom van geen 

geld aan den Graaf te 

geeven. 250* doch 

wanneer 'er geld moet 

betaald word^. %^u 

geeft tien ponden y als 

de Graaf zich naar 

's Keyzers Hof begeeft. 

Levetlaus waar gelegen. 

S8 
- Loéevoyk de Godvruch- 
tige komt in dé Lente 
te Nieumeege. 186. 
houdt aldaar eenen 
Ryksdag. 187. komt 
Wederom te Nieumee- 
ge. 188. ontfangt het 
Deenfch Oezantfcbap 
te Compegnie. 2i6« 
weygert. cte verzog»^ 
te Vriezen aan de 
Deenen in handen 
te (lelIeA. 218. geeft 
een derde deel van 
zyn Ryk aan zynen 
Zoon Lotharis. I43« 
laat zjn geld te Uy- 
trecht, Dunrftede en 
Thiel munten en waar* 
om. . 258 

Lodevjyk Koning van 
Duytfchland kryjgt twee 
derde van Vrieiland. 

209 
Lodewyk oudAe Zoon van 
Keyzer I^tharls, be- 
komt Italië en den Key^ 

«ec<! 



bladwyzer: 



Bladz. 

. zerlyken tytel. 143 

'Lodewyk dé V. Keyzér 
geeft aan Reynald 
Graaf van Gelder .het 
recht om goud geld ce 

. flaan. 269 

LoiUwyk Graaf van Loon 
houdt den tol ran Geer* 
vliet van. den Keyzer 
te leen. 243 

±Msdujnm Ahtd*j bekome- 
de vrye varkensdrift 
in den Haerlemfchen 
hout. 2i9. met de vry- 
heyd van hoc recht van 
Vademinghe. 230 

iatbaris dtl, Keyzer ver- 
deelt zyn bekome der* 
dedeel iv^er iü drie 
deelen. 143 

Lcithafis II. Keyzer is de 
hï^lve Broeder der Gra- 
vinoe van Holland. 

167 

'm. 

MAan is hbt begin 
van het BurgeHy- 
ke jaar. 247 

Madelinus Muntmeefter 
der Franfche Koningen 
te Uytrecht en Duur* 
üede. 259 

MaicampUs wat zulk be- 
tekent. i%S 

■Mallus wat dit oudtyds 
betekende. 6$ 

Manfebap wat dat bete- 



Bhdk 

MargHet *s Graaveb ^ari 
Hollands Dochter , 
trouwe mee den Key- 
zer. 2 7« 

Markt der Roiheynen in 
Batavia. 7 

Mtuciminüs verbrand vier- 

' honderd duyzend fchrè- 

den wyd de hutten der 

Duytfchers. 43 

Duytfcbers in groot ge- 
ul tot flaaven gemaakt. 

43 

Memgar4e hoe thans ge- 
naamd, tso 

Memigemifort hoc thans 
genaamd. 14.9 

Mentz (Biflchop van') be* 
ftiert de Geeftelyke 
zaaken.van Lotteringe 
op de Ryks- en- Land- 
dagen. 190 

MerovêUs volgt iynen Va- 
der Klodio voor eeil 

. gedeelte in *t ryk. 7» 

MertfMe hoe thans ge- 
naamd 60 

Mertfetd hoe öudtyds ge- 
naamd. 60 

Mifdaaden konden eud- 
tyds met geld geboei! 
werden* 27S 

Munfter hoe eertyds ge- 
naamd. ISO 

. Munters te Uytrecht hoe 
genaamd. 259. naamen 
flaan rondom het kop- 
lluk der Franfche Ko- 
ningen ) en waarom. 

. aSQ 

Mté!^ 



B I> A D \r Y Z È k 



Bladz. 

iianimeefters hadden twee 
vaa de tweeëntwintig* 
fchcUingcn voor munt- 
loon* a5S 

iduntrecbt van zilver geld 
door Keyzer Frederik 
L aan Graaf Florents 
Sen Hl* gegeeven 267. 
van Weüflinge aan de 
kerk van üytrechtge- 
Tchonken. 274. van 
^cü&wgt is ouder dan 
•dzt van Holland. 274 

"^f^ Êderfaxenland ïioe 
JlN eerft genaamd. 29 
wafineer Vrielland ge- 
naamd, zio 
'Nederfaxers vallen deRo- 
meynen af en verkry- 
^en eenen groocen 
naam door hunne aan- 
gerechte roo veryen. 73^ 
doen verfcheydene in- 
vallen in Gallis . en 
Verbinden aich met de 
Weftgotheii aldaar. 74. 
^geeven zic^ fiaar dè 
I.oire te fcheep- u*. 
'ontvangen pandsliéden 
van Angers en keeren 
\t rug. 74**. komen an- 
dermaal in de Loire. 
74. mnaken zich van 
Aögers mcefter.7S. ver- 
liezen een gedeeld 
jbunner lapden in Hol- 



Blads-. 
vreede itiec de Safiers* 

7« 
Neomagum Qmtragirmum 

hoe thans genaamd. 

39 
Nerva Keyzer 2301 prys- 
]yk gedrag. 14^ 

Nieuwejaarsgtfien , ver« 
ürekkea den Franfche 
Koningen ten üeuow 
246. waarin di^ ge- 
meenlyk beftaan. 247-. 
worden ter befcher« 
minge van het Ryk en 
den. Vorft aan deil . 
iaatflen gedaan. 24^ 
Nieumeege een Fiskaalfch 
goed. 223. aldaar i^ 
een Muntbuys der 
Franfche Koningen en 
^aarom. 258. eerft 
eene flandplaats der 
Romeynen. 224. wordt 
een (lamgoedderFran- 
' iche Koningen en waat- 

Om, 2r2j 

Noordmarmenver^xéïen de 
oude Schriften des 
lands. 153 

Nortbrevic hoe tlians ge- 

. naamiL ^ waar gele» 

gen. 5* 

OÖfivraM/ebe JJ[of|in< 
gen zyii altyd Vor- 
ften vai\jHoUand ge* 
weefl. ^^ 

pilftvnmkryk waar ^ele- 



BLAD WY2EÏU 



Bladz. 

«ett- 139 

O^tgotbiti neetneo de ten * 

ondergebragte Romey- 
ncn twee derde hun- 
ter goederen en flaa- 
ven af. 154 

Oojlergouwe vin Wefter- 
gouwe door het Bor- 
nerdCep gefcheyden.130 
Oofiendefethe ftad inVries- 
land% 109 

Orten boe öudtyds ge- 
naamd en* waar gele- 
gen. 58 
Ofteral hoe thans ge- 
naamd en waar gele- 
gen. 60 
Oflerlo hoe eertyds ge- 
naamd. 60 
Otfib&de I. KtyttT fchenkc 
het muntrecht te Uy- 
treCht aan BaldrikBIs- 
fchop dier Stad. 262. 
Brief diaiar van. Ii63 
Cttbó de IIL Keyzer be- 
giftigt Dirk Graaf in 
Vriesland. i<5!>. waar 
die goederen lagen, eii 
' wathy'er mede doen 
mogt. 170 
OufkkeHt |;eeft tien pon- 
den , als de Graaf zich 
naar 's Keyzers Hof 
begeeft. • ' * 452 
Of iderdm^ OtQ de wapenen 
te voeren. xtft 



V 



^éhlen nevefii eeA 



Btada, 

fchild en fpeer wordeo 
denFranfcbe Konfngeit 
tot een Nieuwejaars« 
gift aangeboden. 247 
Pagenfes wie diezyn. 17e 
Pagi , wat dat oadcyd» 
betekende. 175 

PaiafHa^ wat voot plaats 
dat is. 37 

Ptt$erbofn door wien ge- 
dicht. 249 
Pajpfow door wie be- 
volkt. 38 
Paleytm doot de Fraif 
fche Koningen bynaz, 
in iedere Provfnci ^ 
en tot wat eynde ge- 
bouwd. 185. op dat 
van Nieumeege wor- 
den deStaatzaaken van 
Holland verhandeld. 
t86. van Nieumeöge 
door wien 188. en wan- 
neer al gebouwd. 189 
Peelt (de) wordt door de 
Salers m bezit geno- 
men. 24. hoe oudtyds 
genaamd. 54 
PeuHngerifcbe re^stafelen 
wat die 2yn. 47. en 
Waarom xoo genaamd. 

Pieplo hoe thans genaamd 

en waar gelegen. 58 
'Pikten wat voor 7oIk en 

door wie bevochten. 40 
Ptpyn.vzn Lande wordt 

Grootholineefter. 119. 

befluyt de Vriezen te 
' beoorlogen. 120, ye^ 

Out 



B L A D W Y 2: È fc 



Bladz. 
flaat de «el veiö. 1 2 1 . en 
hen (ypsbaar tnaaken- 
de gunt hen ntèdc.x%2, 
fterft. . 124. 

Pipyn (Koning) bcfcliryft 
de Ryksdaeen het ai- 
: lereerft in Mcy, 184 
PbiHfs, ZooriVan Wil- 
lem I. Prins van Otan- 
je, legt de grondilagen 
van een Hof te Dieft. 

fMtkaaten van \ Lands 
Staaten hoe verkon- 
digd. 207 

foppo volgt zynëh Vader 

. RadboUd iil 't bewind 
van 't Vriefche Ryk, 
Ï27. houdt zich in 't 
feerft achter de IVrpo- 
men zeer ftil. 128. 
wordt door Karel Mar- 

. tel gedood. 132 

f rins wat dit oudtyds be- 
tekende, jfd 

frpbus (Keyzer)- flaat de 
in Batavia zynde Fran- 
ken, en wanneef. ^. 
vergunt de Franken \A 
Batavia têblyvenwod- 
iien. io. verttekt naar 
lüyriC. ió 

Prffoinciin^ hoe die wier- 
den verdeeld. 1 40. ftaad 
onder bet op2igt,Jer' 
Hertogen. 173 



Uaden wdk Tofe dit 




Blad?; 
IS. ao 

'f^ade Leenen Van waar 
herkomftig. 164. waar^ 
om de Vrouwen de 
Quaadè Léeneh niet 
èrvèn. Ï6i 

« « 

Rjidbmd Koning der 
Vriezen , wordt zyn 
leger door Pipyn yerflaa- 
gên. ï^i. fmeekt eii 
bekomt vreede , den 
Koninglyken naam af- 
leggende. 122. trach? 
èynRyk weder van dé 
Synsbaarheyd ïe önt- 
hefFen. 123. verbindt 
zich met Ragenfrid ; 
èn komt met zyn leger 
te fcheep te Keulen. 
124, Brengt den Fran- 
fche benden onder Ka- 
rèl Martel eene gevoe- 
lige neep töè. 125. 
wordt op iyn beurt ge- 
Aagen , en genoodzaakt 
het preeken van 't ge* 
loof in zyn Ryk te ge- 
doógen. 125. verbindc 
zich met Everard ; 
Craaf m de Betuuwe,' 
223. belooft «ich te 
zullen laaten doopen. 
126. irp rdt door «y- 
nen ZöónPoppo op- 
gevolgd. 127. zyije naa- 
komeiingen zyn Her-, 
togen in VriósltDd. 17^. 



V a 



ia t AD W Y Z E E; 



Bladz. 
^^adiger Konf ng der War- 
ners trouwt metTbctt- 
; dechildis, wedrvanzy- 
ii^n Vadqr. I02. wordt 
gevangen en des ge- 
noodzaakt haar te ver- 
flooten en met eene 
Engclfche Prinfcs te 
trouwen. 103 

^enacbarius Koning van 
Katóeryk is van een 
zeer ontuchtig gedrag. 
93. wordt door Klovis 
beoorlogd» 94. en ge- 
vangen zynde door 
Klovis de harfenen 
ingeflaagen . 95 

Itecbtbu'ss van Agrippina 
in Batavia. 7 

RegfumirKoning omtrent 
de Main. 9Ö. wordt op 
laft van Klovis van *t 
leeven beroofd. 95 
sRicbêrius , broeder van 
Koning Renacharius , 
wordt gevangen en 
door Klovis gedood. 

95 
•^ Ridders in Holland waar- 
om zy de Graaflyke 
- brieven onderfchry ven. 

iia 
' RimoMw Muntmeeller 
der Franfche Konin- 
gen te Uytrecbt. 259 
^Ripuariën wie die zyn, 
waarom aldus genaamd, 
en waar woonachtig. 

66 

-Hi^drijcbc Fraak^en ftel^ 



Bladz. 

len Klovis op een fchild 
en veri&laaren hem tot 
hunnen Koning. gm 
Ripuarifcbe Ryk in een 
Hettogdom veranderd. 

173 
RipuarifcbiW^iUn9 wsi 
die zyn. 67. de Ktpu- 
arien behouden by hun- 
ne onderwerping , hun* 
ne voorige wetten. 90 
Rome wordt ingenomen, 
geplofiderd en door 
wiè. 3* 

Rmeynen bercheaken 
hunne trouw gedi^id 
hebbende benden met 
eenige landen, om de 
zelven te bewooneo. 
3S. verdaan de Fran- 
ken te Atrechi 71. ver- 
daan de Sclaaven en 
Salers. 77. moeten 
naar de Romeynfche 
vletten gevonniu wór* 
den. 198. willen He* 
ver onder de Franken 
dan onder het R. Ryk 
ftaan, en waarom. 2l% 
Ronkalie (te) wordt een 
Ryksdag gehouden, op 
. welken de BiiTcbop van 
Uytrecht en Florents 
UI. Graaf van Holland 
verfchynt. 23$ 

Roof door de Franken » 
by *t veroveren van 
Vriedand, behaald. 151 
Rofmekn^ hoe oudtyds 
genijund en waar 'ge- 
legen^ 



B L A D W Y Z E a*^ 



i 



Ik 

. « 

(I 



Biadz. 
legen. S& 

Jtyk der Franken is al* 
tyd ervelyk. 141. komt 
aan geen vrouwe» 141. 
vorde onder de Zoo- 
nen gedeeld, en ieder 

* deel weer gefmaJdeeld. 
' 142. hoe verdeeld. 14a 

Hyksdagen hoe» wanneet 
en waar gehouden. 1%^. 
cttjrd fn 't begin van 
Maartgehouden. 184. 

■ eerfc fn 'c veld, daar 

' naa in de paleyzen ge* 
houden. 185 

JZyik/dalers waarom hier 
te land aidüs genaamd. 

268 

JHyksleden moeten de 
Ryks- en Landdagen 
op eyge kofte bywooi- 
nen. 24^ en hun ver* 

• blyf noch op 't Hof, 
noch in de Koningiy* 
ke herbergen neemen. 

250* 
Jtyksftaiften^ zeggen bun 

gevoelen aan de Fran* 

fche Koningen. 146. 

onderfbhryven de Ko- 

ninglyke befluyten en 

brieven , en waarom. 

2x1 

Ryksverdeelingen waar ver- 
richt. 208 

Kyn is de fcheyding tus- 
fchen de Romeynea 
en Duytfchers. 22. en 
4^. wordt de fcbey- 

. V 



Bladü 
ding tuflcben deSalera 
enWarners. 77 



Sj^la rivier in Duytfch* 
iand' waarom alzoQ 
genaamd. 14 

Sakboim hoe thans gt* 
naamd. <34. wat daar is 
voorgevaiieB. 6$ 

Salers neemen Batavia en 
een gedeelte van Ta* 
xandrié in. 15. zenden 
gezanten aan Juliaan. 
15. oudtyds Sikambers 
en ook Fiauken ge^ 
naamd. 14- worden 
door de Saxers uyt Sa- 
land verjaagd. 15^ wor- 
den door Severus ge- 
flaagen. 16. onderwer* 
pen zich aan Juliaan, 
en blyven in Batavia. 
17. zyn volflaagen mee^ 
iler van Batavia. 23. 
weygerende onder de 
Saxers te liaan » ver- 
laaten Batavia. 24. 
moeten naar de Sali- 
fche wetten gevonnifl 
worden. 199. moeten 

. naar den loop van het 
Salifch geld boeten. 

205 
S^lifcbé Lmidm welken 
die zyn, en boe ge- 
ërfd. 164. wetten waar 
gejn^kb^ 05 






«^ ' • Bladz. 

S^M^^nu^ trsGuröm atzoo ge- 
naamd. • ' ' .:. .'.14^152 

Salsbammel waarom aldus 

genaamd ■ > 24 

Sajenbeym wat dit béte- 

Mkéö^; • ' 57 

"'ken onderboorig. rg8 

Siwffj wior eertyds woon^ 

"^ achrigt 19; befcaanvyt 

' vcrfchefdè' en- weke 

volkW.-ï tl.'. vöTjatgcii 

de Sa^er^ uythua land. 

'\ iJ. én a^i-'vèrfóbynen 

op djert Ryn^^/ttn m- 

• «oeken' dep overtogt. 
•* ^2.' ruilten nie^fchuyt- 

jf^s cïveriifen Ryn, en 

' 1.7 Fawvia. 23! houden 

^kh yéir ^ daa-gs in dé 

• boirch)*n envioen oyt- 
loopen by* «nacht. '25. 
onHerwbrpe»: 2ich ^an 

' Jolirï^n' en bfywen in 
Batavia; a;.. .fteeken^ 
tad!' Bnranje over. SP. 
en wnnnecrJ 40- wor- 
den naa eet) 33 J^^rï- 
gen oorlog door Rsirel 
dcri Gmoten t* onder- 
de r^efetagt.- 149. ntoe- 
ten naar de Saxifche. 
wettel) gevcnoift wor- 
den.' " • i99 

'Schaven worden door de 

* WèTtg6tfi«» bverhccrdl 
en koili^ itföc^de zeL- 
ven in'Gallié.' ^f- 33> 
tafccn de Saietaiti Xa- 
tiandrla aan. 7& 



Sclaavenburg waar gde- 

gmi. .. ' . 31 

Sckeüii^r^ der Salerf «yC 
. boQ . Vec^ Deniers die; 

^ bdiiuat.. 204* van Goud 
" höe yeelj, 'er drie vam^ 

. QB^ ^tcl waardig ipu 

Sebildknaapêft waarom zj 
. dje Gr£^9£yke brieven 
r oivJ^pfc^pyveo. 2,12 
^^ytps van leer der 
•. Saxeis;. , ^3 

Stelkmdfn. waarom ,7p9 

genaamd en. waar ge- 

tóg^. 6^ 

«fc^wnf K^yzer ftiFeft zy- 

ne Soldaaten eenige. 

Lac^d^H' en Slaaven iQ. 

. bcftsBeiiitiv. - ^$9 

&gverus m^j vexflaat de 

. S«kr9i. i 6 

S^rvi j^cêUni weikea al- 

du4 genaamd worden. 

%%S- ' moogen op dè 

kcrmiiFen niec loopen 

. tenterfaoten. • iad 

SfkafHbers verbinden zien 

ï met. de andere Duyt- 

fche volken en worden. 
• Franken genaamd. 44.' 
. 52» li^aarom Saiers ge- 

Daamd. 14 

Siggbert • Koning dep 

Ripuarifche Franken 
- worde verjDfioord gg 
Skawm bewilligende 'm 
. /Lvalfche geldmuntpn, 

ireeggn :9«s(ig ftok-* 

flaagcn. _ ^$6^ 



P L AD W Y^ER. 



BIad2. 
Aaeiten ( GroQte)wiedie 
zyn. i8i. wojrdendöor 
de Koningen gevraagd 
wat zy hebben voor te 
ftöHeD. 19a- bekrach- 
tigen de Ryksverdee- 
lisgen en waarom 208. 
moeten NieuwejaarJ- 
. giften den Keyzer gee- 

vcp» 247 

SÊomgoederen^ met.dezel- 
\ve Worden de inkóm- 
fte vao het Uytrecbt- 
ïcbe Bisdom vermeer^^ 
^erd»iS7- totbetfttch* 
,ten van het Üytrecht* 
fdie Aarftbisdom ge- 
bêezigd. i<6. waaruyt 
de zei ven beftaan. 156 
^Straatwegen twee io ge- 
tal in Batavia. 6 
Syagrius bevelhebber der 
Romeynen in Calliê 
wordt verflaagen. 8x. 
. en de Landen , onder 
z^n gebied geftaan heb- 
bende ^ bet Salifche 
Ryk ingelyfd- 8a 

T. 

TAxanderlo waarom al- 
dus genaamd. 55 
r(ix4iiirfJ^ wordt voor een 
' fedeelte doordeSalers 
ingenomen. 25 

Tm^len der Vriezen ver- 
wocft. . 133 

T^eod^bert zoon van Ko- 
Bing J^ï}L , trekt te- 



Bladz.. 

gen de Deenen. 96.' 

liaatbun leger óp.ftran^ 

en hnnne vloot op zee. 

Tbeoderik Koning dgr 
Ooftgothen zendt een 
gezantfchdp aan de 
Wamers in Holland* 
86. wat hy verzoeke. 
87- geeft drie gou^e. 
fchelHngen voor fol- 
dy aan een in' optogt 
zynde krygsknectn. 

a83 

TbeudecUldU j, dochter 
van Koning Dirk , 
wordt door Hermigi«- 
kle ten hquwelyk ver- 
zogt. loï. trouwt met 
den zelven , en worde 
ftraks weduw. roi' 
wordt door haaren 
tweeden Man verftoo-. 
ten om met eene an- 
dere te trouwen. 103 

Tbeutfinde trouwt Orimo- 
ald zoon van Pipyn. 

123 

Tbiel wanneer hét Sali- 
fche Ryk ingelyfd. 258 

Tbrqfemundus Muntmees* 

. ter der Franfche Ko- 
ningen teUytrechtjisgi. 

Tbuiringfcbe Ryk in feen 
Hertogdom veranderd. 

173 
Ttbtrius Keyzer geeft aan 

lederen R. Krygs- 

taecht omtrent eene 

gylden '$ daags voor 



BLADWYZER. 



Bladz. 
foWjr. ^83 

Jiendi vao het elfde var- 
ken en om wat oor* 
zaake. 2^8 

JUndmannen zyhdc jon- 
gere of Kleyne Scaaten. 

181 

Jtrol is aan de Franken 
onderhoorjg. 138 

Ttngcrok {Xfi) komt Ju* 
liaan. 16 

Tongcflo (Abtdy van) be- 
^it Alfen en van wlen 

57 

Ttmgêrfcbeh door wlen in 

Gallieme(dewoon ge- 
plaats. 49. doorKIovfs 
overheerd en zyn Ryk 
ipgelyfd. 82 

Tollen moet ieder betaa- 
len, uytgezondert die 
In bedevaart gaan. 24S- 
of naar den Land- 
dag ziqh begeeven , of 
met koopwaaren na^ 
*% leger trekken. 246. 
geene» dan die oudtyds 
waaien y te innen. 2^^ 

Tolrecbt te Dordrecht heeft 
nooit deFranfche Vor- 
fcen toebehoord, maar 

, als tegen het recht 
opgerecht zynde , den 
voet tot zeer vee. 
Ie oorlogen gegeeven. 
234. door den Keyzer 
daarom gelaft weg te 
doen. 245 

Jolrecbten afóm in Hol- 
land , zyn Keyzer)y](,e 



1 goederen. 235. zulks 
; wordt door den Bis- 
fchop van Uytrccht en 
den Graaf van Hol- 
]and.n58op denRyks- 
dag erkend. 235 

Tolfteegpoort te Uytrecht 
waarom aldus genaamd. 
*. a34 

Trecbt^nu Uytrecht wordt 
door Dagobert gefti ebt. 

Trier^ wanneer door de 
Ripuarien veroverd.pr. 
wordt het Salifche ryk 
ingelyfd. 90 

ü. 

UTïrecbt U een ftad 
vanVriefland.219. 
en een Villa publicaen 
■ waarom. 220. een Fis- 
kaalfch goed. ihid 

üytrecttjcbe Aarftbfsdom 
uyt (ie Koninglyke 
ftamgoederen gefcfcht. 

157 

Uytrecbtfcbe Biflchop ver- 

fchynt op de Ryks- en 
Landdagen der Fran- 
(kbe Koningen. 140. 
ondertekent de Vor- 
ftelyke befluyten als 
getuygen. 191 

Uzipeeten verbinden zich 
met de andere Duyt- 
fche volken en worden 
Franken ^naamd, 44 



B L A D W^ Y Z E R. 



V- 



Bladz. 



VAdemnghe of liever 
Voedeminge wat dat 
faete^kend heeft. 228 

Valjcb GeldmufUen zeer 
gemeen ten tyde der 
eerfte Franfche Konin- 
gen van den tweeden 
Uam. 2S6. die de zel- 
ven maakte wierdt de 
hand afgehakt, s 5 6. 
die daar in bewilligde 
nu>ert zeftig goude 
Schellingen ter fcrafFe 
betaalen. 256 

yarkensdrifiy des zelfs 
recht en tiende. 22S. 
in den Eaarlemfchen 
bout. 230 

famer of Warrurs wat 
voor volk dit is. 20. 
plaatfen zich benede 
Leyden aan den Ryn. 

28 

Vat, uyt de Kerk van 
Ryms geroofd. 135. 
valt aan eenen Soldaat 
by 't lot te beurt. 136 

Fenetiën is aan de Fran- 
keat ooderboorig. 138 

Feneten , Vlten of Wilten 
worden door de Weft- 
gothoQ overbeerd » en 
komen mee de zelven 
in GalUe. 31. zie Wil- 
ten. 

yèrvroolykti wat dit woord 
betekent. 36 

jnikfublkaf welken die 



Blad^ 
zyn i en waarom zoo 
genaamd. 219* aldaar 
worden de Ryksdageh 
gehouden. 183 

yiUa Regia, welken die 
zyn , en waarom zoö 
gefiaamd. tig 

Fiten zie Wilten. 

Flaardinge hoe ondtyds 
genaamd. 33 

Vhamingcn moeten zoo 
wel als alle anderen 
den Geervlietfchen tol 
betaalen. 239 

Fwmis der Graaven» ais 
hel van kracht zal zyn, 
hoe het moet weezen» 

179 

Foffius (MattheUs) ver. 

betert. 171 

Frankryk waar oüd^ds 
gelegen , en welke 
plaats thans aldus nog 
genaamd is. ' 61 

Friesland wordt aan Ki« 
rel , den Zoon van 
Kcyzer Karel, gegee« 
ven. 209 

Friejcbe Skaven worden 
by loting verdeeld. 134 

Friejcbe Schelling uyt hoo 
veel, deniers die be« 
ftaat. 204 

Friefcbe békeerlng aan 
den Biflchop van Keu* 

len aanbevolen. iiS 
Friefcbe Ryk vernietigd 
en met het Oo(lfran« 
kifche Ryk vereeoigd» 
236. in een Hertog- 



BLADWY2ER; 



Bladz. 
dom veranderd. ' 173 
Vriezen ( de Groote ) ver- 
binden 2ich met de an- 
dere Duytfche volken 
en worden Franken Of 
Vrje genaamd. 44. zya 
niet onderworpen aan 
de Ronieynen geweeft. 

FrtrsefI verbinden ^ch 
toet de Saxen en Wil- 
len tegen de Franken, 
xit. maaken2ich mee- 
fter van het tbaiis ge- 
naamde Holland , Zee- 

' land en een gedeelte 
van Vfaandre. rop. wor- 
den door Dagobert ge- - 
ïlraft en dood geöaa- 
gen. 1x4. verzoekenen 
krygen vreede. 115. 
Vallen weder af en 
flechten de Thomas 
Kapel. ti6. C!brl(lenen 
wordende hebben mhi- 
der afkeerigbeyd van 
deFtanrchen.i2$. die 
Heydens , gebleeven 
waaren flaan op te- 
gen Karel Martel. 127. 
worden tot uytrodijens 
toe door dè kling ge- 
jaagd. 128. vechten 
hardnekkig tegen Ka* 
tt\ Martel. 131. wor- 
den op de vlugt ge- 
jaagd, en met meenig-, 
te verflaagen. 1 33 . wor- 
een in xeer groote me- 
tiigce tot $Uaf«a ge- 



Blads; 
infAkt 134. moetende 
wapenen voor deFran- 
fche Koningen voeren. 
X63. worden door nieu- 
we naar Vrieshtnd ge- 
xondene Oraaven be- 
teugeld. 188. wolden 
naar hunne Vriefche 
Wetten gevonnift. 199. 
inoeten de breuken 
naar defa loop van het 
Vriefch geld boeten. 
20S- verbranden eeni- 
ge Deen&he fldced. 

Vtmmen leevên haar de 
wetten haaret Maii» 
nen. . 201 

F^kget wat dat is, eii 
hoe oud dac gebruyk 
is. %]fi 

W Actie hoe ondtfdi 
genaamd en in wat 
gewed tojrn gelden. 59 
WaderUi hoe thans ge- 
naamd etl waar gele^ 

ÏVaikadóeb hoe thans ge- 
naamd en waar gele* 
gen. 59 

Wnkhereii etn manchuy^ 
der 'Franfche Konin- 
gen, en waarom. «sS 

Wapenbuys der Romeynen 
Jn Batavia. * 7 

H^ar een rivier by de Ooft- 
, en waarom 2Ö0 

ge- 



filb AD W Y5: fcit' 



Bladz. 
jgena^eiind ^TÊftSt '21. 
een tivierlje of beekje 
by Warmcmd , en waar* 
om het diéo naam 
' voert. 18 

Wütnets fa Holhnd ont- 
fansen een Gezantfchap 
Van Theoderik Koning 
der Ooflgmhen.8(5.gee- 
. ven ^een gehoor aan 
zyn verzoek. 87. wor- 
den aan it 'Fi^artkèh 
Tynsbaar. lo^. zich 
weer willende vrymaa- 
ken , worden verüdgd 
en uytgeroold. ïos 
Warrnond cene ftad by de 
Ooftzee y en wï^tom 
aldus genaamd. 2t. ^en 
dorp by Leyden , vraar- 
om aldus genaamd. 28 
iVatertoUm hoorden ^n 
de Franfche Koningen. 
233. die van üytredlt 
en Duurllcde wordt 
aan de BiiTchoppen 
van Uytrecht gegee- 
ven. 234 

Wefiflinge ten Graaffchap 
hier te Land. 165. en 
gelegen in Weftvrics* 
land heeft oudtyds 
een munt gehadt. 273. 
aan de Kerk van Uy- 
trecht gerchón'k'en. 274 
Weftergcwve van Oofiert 
gouwe door 't Bo'rhe^- 
'diep gefchayéen. ^130 
Weftgdtbèn bréngett de 
Mmmn en YèsMetiof 



Bladft: 
Vittsn ónder hun ge- 
bied. 3t. Rotten ge- 
plunderdhcbbende^zaH- 
ken naar Galfü tf, 32. 
be^itinen op nteuwsden 
ooriog tfcgcir de Ro- 
méyneh. yr. taeeihen 
de oveA^etde Gallen 
de hetfte . huiiner goe- 
deren af. ' 154 
W^Jtvrimkrjk waar gele- 

. gen..,, 139 

Wèjtvtiefcb ttüntrtcht 

wanneer eerft opge- 

rtcht. 277. en waar. 

478 
Wit 'dér 'Xlt. Tafelen 
vetbfedt het begtaaven 
in de fteden. 79 

fTetten der Vriezen wor- 
den door l^arel den 
Grooten In gefcbrifc 
gebragt 198. zeervef. 
fchillend fomwylen in 
een het xeltdc huy^- 
gezin. 200. en de-ge* 
woontens dtr vreem- 
de Volken hoe by ons 
in ^gebtuj^k geraakt 
201. der byzondere 
volken worden door 
de Capitularia verbe- 
terd of afgefchaft. 20^ 
fnilm dei., 'Graaf .van 
Hollalid, höüdt Vier- 
honderd ponden in dea 
' tol te Geervliet van 
den Seyzer *te leea. 

WillfiMm boe dnns go- 



Bt AD'V Y ZERi- 



Bladz. 
iiaaffid^^4. wat daar is 
voorgevallen. 6$ 

tfUien wat voor volk dit 
is y en waar zy zich in 
Batavia geplaatfl heb- 

. ben. 34. fteeken naar 
Briunje over. 39. en 

, wanneer. 40. worden 
door de Vrlezcai ge- 
Beel uyt Holland ge- 
jaagd.. .106. neemen 
hunne woÖnftede rond- 
om Wilcenburg. 108 
door Klouris verjaagd; 

• begee ven zich met de 
woon omtrent Meklen- 
bure 1 1 a. worden aldaar 
en door wie geheel uy t- 
gerooid. ii3 

Wiitenburg . wat voor- 
heen, en waarom al- 
dua genaamd. 108 

JTütveenen^ wa^r van al- 
dus genaamd. 34 

Jl^trik hoe eertyds ge- 
naamd , en in wat ge- 
weft alsdan gelegen. 

50 

Jfoud zonder Gwade waar 



van aldus genaamd. 26 



YSfel 
wa 
naamd^ 



in Ovcryffd, 
waarom aldus ge- 

5« 

Z. 



Z Beland heeft nooft 
een eyge munt ge- 
had. 271. als zynde 
nooit door de Vorftcn, 
die het aldaar geoef- 
f end hebben, aan 't 
zelfde afgeflaan. 172.. 
wanneer aldaar hét 
eerde Staate geld ge- 
munt is. 271. Graaveu 
van Holland hebben 
aldaar nooit geld laa* 
ten Haan. 27I 

Zeeuwfcbe ËyUmden ver- 
keerdlyk Taxandtia en 
door wien genaamd. 

53 

Zulpik waar gelegen. 83 



TER BOEKDRUKKERTE 



VAN 



VAN DAMMI^ 



BESCHRYVING 



DER 



ALOUDE 



REGEERINGWYZE 



VAN 



HOLLAND; 



TWEEDE DEEL.' 






1 



.. 'A 



f 



% 

; 



* . 
i 



a • 



i • 



I a 



> 
I 



^ 



>J» tMM ' • 



WELKE REGEERINGGESTALTE 



FRANSCHE KONINGEN , 

ALS WETGEEVENDE VORSTEN VAN 
HET THANS GENAAMDE 

HOLLAND, 

Jldaar in opagte van V GEESTtTKE 

Éebbtn ingrooerdi 

Midsgadcrs hoc en op welke wytc de zclfüe 

KONINGEN , ingevolge vm de door 

hen aldaar ihgevoerdc rcgceringgeftalte, 

tot het uytllerven van den Katö- 

IjnrchcaStam in Duytfchland ^ 

Dat baoggezag in en iv& Holland i zoo in 

't GMStLÏKE alt Ut If^ERRELD. 

LTKE iiotffnd htHeni 

BESCHREETEN DOOE 

U\ GERARD YAN LOOH 



TE i È i D È Iffi 

fey P I E T E R VANDE» E V K, 

M. DCC XLV, 



1 V 



.1 ■:: 






r • « 



• 4 



• . y * 



» ^ 



\. i 



« . 






1 • 



« . • » 



■ * « * ^ 



« 



1 • 



■* • \ 



* i 



«' 



.' iL >. 'i * 



4 • 



r 

^ ■ 



V • 



t 



f 



r 



•^ 'T 




ALOUDE REGEERINGWY8 

H O LL A N D 

O E S 

TWEEDEN DEELS 

EERSTE HOOFDSTUK : 

Welke regeeringgeflaïte êe FRAN- 

SCHE KONINGEN , a/s wetgee- 

vende Fbrfietivm FRIÉSLJNÜ 

en desookvatiHÓLLJNt) zyn- 

. ih » aldaar in ^igte van 

IfttGEESTLTKEbebben 

ingevoerd, 

Aa Pipyn op de (i) voor- 
gemelde wyze het geheele 
Vriefche Ryk aan de Ooft-Jj^e^ 
frankifche Kroone fynbaarw*» 
gemaakt Jiadc ^ verpUgtte hy niet 9i-Z£' 

(O ZU ma» alMéde rt- ,Deel pag. ikx. . 

Aa 




6' :^ew<fe> KEGEERINGWYS 

laen den uyt het veld geflai^en Kad* 
boud de gevardcKlte (i) paodslieden» 
ter meerer bc«!e(%ii%e dipr beleefde 
afhangelykbeyd >. hem in handen te 
ftdieny-mav ook| midrhet.;h$yl, jdf 
rerhooglng en de befchenning der kér-. 
ke d^ . Fcan^he Konii^gen . volgen^ 
der aelver (2^. eyge bekcptènis , .wel 

■ I * w 

(i) AmmU ^tenf.vé tis P»ffi|i TUiOjUmius 
mm. 692. Plpninus eier- .ïtFiciTJa. 
cicum iiDiv<eriaiei& Frtn'^ . (i) C^iTtt^/IKiii.ci^ 
corum addoare f raaceptt. \'it. Std qlafuta placoic 
.Traftatisque' de utilltatc ^Oivin»'prpvidênti« no- 
imperii conlilüs o<9Ctifi^ ftiatn mediocrltacem ad 
Badbodi Frifionum Du- hocconfticuere» ut Sanc« 
.^s obviarefiipctbi^.Qui pl^fLcdeÉmic^ti^^^^ 
untSB ftoTcftie ihvolotu^ ciii^m'gerérttiBus, a<fiR|c* 
^ali^iiw Mi^ '. ut cmtra* dertar^ & Ros^ & $ltes>c 

leipêiB aciein parare ptx- tn Aoftra^ ocMtamas u(to 
fumeret./ In qua vidüs fpemliter jc^lnla * Jr ^s^ 
ïcqae fogatus 'tnajtltaam i)Obis ft :^'voW, Deo 
«artem «xcrcltus W^ptoa-, .^pem ftwê^e^ .iii.lwi!^ 
didit. Seraque tanrdem regmadmmiilrauoDerpcv 
.yoeiiitentia duftus Lega* ciaiicer coofi^rventur , id 
^os ad Pippinum din'gens efl, utdefeniio & exaica* 
|>acem pofti4liit.> ' feque' )ttp'<8| Ikta^K fm&m M 
cum bis , quos regebac , Ecclefi» ft fervQjum il* 
(urn DiTi^lH 4M>c{>iè. ifus^^ongM» miDeat) ft 



van GOLLAND. H. DbiU : f 

feyzonderlyk was toe^^emoowd 0n tiUi-. 
bevooten, om tan WilUbrord «d det 
ïdfs aangdande medi^gcstèilen daefèiw 
boveh oog het vry (i) {vieeken tm 
ket Oiriftea geloof» hoe grooten a& 
kbsr Radboud ook "vooffaeen van het 
ü^^vé (2) te hebben - betuygd hadt^ 
dans door geheel Vriesland , en ver* 
vorens ook in het ièdert genaamde 
Höliaöd) als een gedeeke van het se^ 
te lynde, toe te ilaan. Het gene do 
Vricibho Vorft , by aldten Pipyn zoo 

groot 

seratiute popali ooih! ceperac, ille Willlbror* 

a>iifervetu3r. In his oülp^ dum cufli Ibci^ ükk ad 

pe maxime ftudere & ae pracdicandum mific. 
bis in omnibus placUUf (s.) Akuinus m vitê 

^u£ vobiscum D^ aiai- fPÜUbrtrdi cap. C* Sed 

Iiantehablturifumus,voi quia eadem gèns Fiefo* 

admonere optamus» ficu^ otuDi^ in qua iden sdifi* 

debitores funus. ca(um eft caf^ellum {tVa^ 

(i) y. a Lridis Cbton. j0tnfe} cum Regc fuo 

lü. IL ^. zo. Quia igi*. Radbod* paganis ad)iuic 

turPippiüusinclytusPrio- xitibus fordebat , vUuns 

Qeps , Duper » ut diéfaidi. eft viro Dei cooiendei^ 

e(x in prsBcedenti capite ^ Fnmchun & Ducem iUo^ 

dceriorem Frifiam» ex- rum adiie PippinuB^ 
pulfo ibi &a(fi>odo Roge» 

. Ai 



»• 'Jhude REGEERINGW YS 

ip-oot (i) gezag te die tydèn in Vrfcs^J 
had door de wapenen niet bekomeix 
bad( 9 zekerlyk nooit aan den 2elven 
loude [hebboi ingewilligd : dewyl het 
verleenen dier hegeerde vrylieyd hem 
de!uytrooi)ing van zyn Heydenfch 
wangelóof 3 en deeze veer aan Rad^ 
boud de . voUlaage ondennyntng vaa 
hèt weynig hém nog by gebieeve Ka- 
ninglyk gezag in Vriesland vóorfpelde. 
j9e/£e'b3gevolge deezier bekome vryheyd 
•g^SfwierdthetChriften (i) ^t be- 

2^*^' vel en onder de krachtdaadige befcher- 
Kw^e- ming (3) van Pipyn ^ alom 'm Vries- 
land 



' (i) Oirmikë de TVt^Bü 
ff êjuT^fcopatupag. 309. 
Tune fait ibi Rex- nomi* 
neRadbodus fedChront- 
ca Francis nominant is- 
turn Radbodum non Re- 
gem fed Duccm, quta 

FlUKCIA TUNC DOlltNA* 
BATUR FaiSiJB. 

Ca) Iperii Cbron,St. Be- 
f^ignpc^. I. pane 13. Pip-* 
pinus y Radbodo Frifio- 



Bum Duce pofito fub tri. 
buto, ranftuinWiUtbroF«i« 
dum ad Frefones conver- 
eendos miftt. 

(3) jT. a Leidis Cbrm. 
lib. JI. cap. ia Ipfe (Pip-, 
pinus') quoque Imperia!! 
anftorfcace minansj ne 
quis prsdicanttbus qoic* 
quam molcübe fbrret » 
multis tos » qui fiden 
fofdperc vokbant, beoes 



van HOLUENO. IL.Duu p 

knd door Wilblnrord en 2^e medo**^^ 
gezellen gepreekt en voordgeplant,naa;<^r 
die vooraf» midczy) alamaarMoniken 
2,ynde., zich des tot liec zwaarwigtig 
preekampt anders niet gemagtigd oor- 
deelden» déeiehen daar toe noodig (i) 
2ynde zendii^ van den Paus (2) door 
WiUibrord' Térzogt en bekomen. had- 
den. ' Zidks- die , van Rome in Vries- 
land zynde wedergdceerd ingevolge 
van de aan bem verleende zendinge van 
het Chriilen geloof te preeken in Zee-^ 
land eenen aanvang maakende » ftraks 

oolk 

4 

ficiis attollit. Unde £ip brordus mox ut comperit 
^umcft, opftulante gim-. datam fibilicentianiaPip- 
tJa divina , oc roultos in pino Priacipe prsdicandi 
brevi ab idololtcria adfi* in Frifia , acceleravie ve- 
dem cooverteret Chrffii. nlte Romam , cui fedl 

(i) RmeynenX. vf.js. Apoflolicas tune Sergius 

€iioe i)oe $ulUn SPJlJctt^- P<pa priecrat, ut cum 

tel / Mtm ^ niet me^oa^ cjus licentia & benediai<H 

ten f^^n 7 . ne ) defidera(9im opus e- 

(a) y. a LeidU Cbrm. TaogeUsEaiidi geotibus ini^ 

^t 11. cêp. 10. WiUi- iet* 

h i 



Jk 



ock teker «%odei^«eid van (i) Mer-t 
kuur , 'c gene war de g^oonte y9h 
alle de (1) Daytfi:he Yottea te ^W^n 
kapel aanbeden jwierck» alt Aeunende 
op de groptlieyd yim het in Vriesland 
bekome gezag van Pipyki, iik-^tgÈzigt 
xyner dieniUmgcAiUuitiQaedig vctbiy* 
Jifgtn- *^^* I^it w't minljt' aifc de HeyHge 
'%ht by- Boflchen en Bronnen , in. én hy wcU 
%ëm^^ ken toe nogtne zoo veel^ A^odiüée 
^t" bygeloovighedcn ( 3 ) gepleegd waan 
/ebflfi. j^ ^ moeflon op ^ Jji^v^ {^ der 

fcan->. 

(1) J£ JMk< foL 4. ^« Gm». ci^. ^ LttGos ac 
IX. nemora confectunt Dco^ 
iSot IDellrtppdai luit ^ ramquenominibiis appeir 

mMwn/ ^ lantfeèrcuimillodv ^aod 

ftbéb/ Ml» 7<9i ^« 63. De 

**ïJii/^ **«^ '* ** arboribüJ vel peirls vel 
gcrcii0«2ic8» fortilHis^ iibi «ilqui ftbUi 

(2) Tacit. é$ mftik. luniiiiria vel aii«s obfer- 
Girm. c^z g. DeohND* vttlones ftcioot, omaiiio 
mxime Mftk^^mi 00* ^mundamiis ut iütc peiB- 
i;cifT , cttl fiettte 4i«teti mm uftit ft iDeo cxecra- 
ijumanis qaoquc boftite bUit , nbioin<|ye invenW» 
lltare fas habent. ^ tur , tctll^tiir & A^IUttSK 

(3^ ^acU. is fterft, tut. 



«n H0144ND. H. Pm^ ti 

Ffanicbb iCoaing» wenka tiytge^ 
rooicL Welkea ^^ J^Ueea het v«ih 
brafKÜed der lyk«a paar de wys det 
(i) HefdeoenvooKkiiuiiop'deilraifedci 
(2) doods <B^ két pleogca i^an aUehËf» 
ó&ïkh^ ^ygeloov^gfaeden op (sene bo» 
tfi van (3) ^tleiq. goudeb (UwttiugBa 
ipaar zeif liet driDJ^n*» eo jiobden tisui 
(4) naaltydbn > . vd^ns de t6e nog(> 
toe in gèbcoyk g;6^»>^ xyodé hèydinib- 

(ï) Tocö.' & mori^. in afiqua re fóccrit,'mui- 

'Qefm. cap. 27. Fanenim étetur & damnecur quin** 

nuUa ambitio. ld folttm decim folidis. 

obfervacar ». ut coipora (4)^ CapUuL lib.VL caf^ 

blWaram ^konim cisTxc 197^ Adtnonéimis fide- 

LiGNis cRiMKiinuR. les Ut ad fuos mortoos non 

' *(»> Qpir. CMK K o»- ilgtuft é^V ^teflepéga. 

j)9 7ig. ^* 17. Si qttk noran Titü rümanfienftilL 

«01^ defuüAi JMHÉinu^ fied uwwquii qoe detoci 

fecondu» üiiaflir gnw «cice&cntoaifiuiiftiv* 



ïAmitflima coflluqii fe- «eoovdis froiattma De( 

ccMc & «ila «jas êd da»- mifcricordiam impk^tt 

lem red egc ric , ciphe ^ \. . . Sc ifmnttb tasad 

puitetur. -f^ltuitii )>atavMiR 

<3) OpMrf. GrotaflPMl sjjVM tjUDLtffOla ^iQQOtt^ 

9im|iio^Be|ipuMl&pdNar Cttièper «mrm fttmto» 

utmeosantepraBcIplate^ «bc wksÈmamt Mc ife^ 

Qulpaganasobfervatlonea beib prsfomaife. • 



11 Aloude REGEERINGWYS 

fche ( I ) gewoonte, op de grafïïeden hun* 
ner overleeden onder het maaken van 
een groot gehüyl :, verbooden* Wat do 
lykeri der Chriften gewof dene Vriezen 
in 't byzonder aanbelangt, die mogten 
noch in de graffteden (2) der Heyde- 
nen> even gelyk ook in ''t begin geens^ 
kins in de kerken (3) der Cbrifienen* 
maar alleen op de hoven de^ kerken ea 
dat zelf des zondags^ even als (^) thans 
te tyd nog gefchiedt, begraaven wor- 
den : ter oorzaake men redelyk achtti» 
dat de lyken deraigeftorv^pe menfcjien 

ter 

(i) TêcU. aft. lib.lV. (3) Ca^ul. Ckn» M. 

c«p. 14. CiYÜis primoret Ub. I. eap, JS3* Ut noK 

gcntis & promptiffimos los clelnc«>s in SccleGa 

vc^ fpecie bfulaeum sa? mortmnn fepeliat. 

C&HM ts ITBMUS vocatof (4) (kfituL Catéli JU 

ffc. muM 7S9* cap, 7^ Trk 

(2) CapltuL Gif«/I Af» 'cariaria, opera Ucet fieri 

«m 78^ €^* ta. Jube- du dominica» bo(liIvi 

mos ut corpora Chriflla- carta, veltiéfaiaHa, vel 

jionim Saxonum ad coe- fi forte necefleericcoju»- 

tteceriaBccIeii«B deferan- iiBsr doc^ a» vomii^ 

tMty. & noa ad nunulos oulum. 
f acanomm. 



(van ÖOLLANi). IL DeEL; i^t 

tér bedetvmge aan de aarde van 
een hof wierden overgegeevexi> even 
gelyk de vrucht ^ door wier verboode 
eeting de bederving der menfehjyke 
lighaameit veröofzaakt.was^ voorhöeiü 
ook uyt de aarde van eenen hof > te 
veeten dien van Eden, haar eerile be- 
gin en oorfpronk genomen hadt. En 
het is uytkrachte van debovengemddè 
-wet, door de Franfche Koningen , te- 
gen het begraaven der lyken van de 
afgeftorvene Chrifteneü in de kerken 
gemaakt , dat tot omtrent het eyn- 
de der dertiende eeuwe toe , maar al« 
leen de lyken zoo der Abten van E^**- 
mond als derGraaven en (i) Graavin* 
nen van Holland in die Abtdykerk j 
en die van alle andere daar rondom 

woo- 



(i) ?. a Leidis aamd. vtto efus tnoshtom eft 

Ëgmom pag. 14. Proditos HBcnrandam , ibl fepul* 

ab inimicis Dordraci M cum in Capillt S. Steftbt^ 

ipfe occifus eft* ab iaimt* iil rrotomtltiriai 
(is Uibui MaiU CQipqi 



.wqoneQd&parfoQO^, tot; x 



i y«i Egmond 

|wf (O ^ Mt4yt^lWj ^ ter 
4^ W^14 >^ bet (2> lyk vaii 

ii0iQ4Br4aM9Q|ia%QOlig oyorkedc , toea 
.ti^ ^ ^ TWi baaroQ Q^paal WiHera 

><wr- ' Om pa alom de lioodigé grondeti 
• voor 




" (O LeoOjkenftslib.Ta. wui quia antea in locor, 

c^ 27. F^dt & AniüK, ftut Paradis»» . dicin»:,; 

^quod nos RoiQana con- omnes degenteHscmun- 
camus. juxta eam cciam fepéütor 
(^> 7« A Lf f ifV anna/. Wilhelmus de FIsBcmunda 
Egmond. poe., 61. Ada Miles xnaritus ejos. 
WKor. ^'«« :msKH :aMo Ö) *Wpf». Anno Do- 
DomiBi milleflmo ducen- mini milles imo trecente- 

teCflUK mouagei^» diofto /fio» qüa&a, vieefima 

• , 4 dbfult VMü&iSMiA die Martii W^ffitelmiis de 

-SOfaJÊsiÉU Mooaftedi < Bgnuntdif «ettins , Seneac 

H£cmuftdciila.&pilta.de -Talde, oUIl fioeliberii 



en 



voor, 29a ^e lifs^hoviBA te i^gmA 

geo > w ,'t .y^iijjeefteceiii van eèaige'f" 
fiey^sajfck? fepdcp , >y^ gdyk Vrie»-« 
1«»<1 :waj ,.^ 93^wa.9aeer het dooi; be|i 
.verovenj. .wi?F4t;>, AwM bqr^ £^geq^ 
veo (1)» 4^^.gft9mm&lfi» «iwoqh 

ï*aftp?'*è?i,tv«^,ftiiyjenlapdj loteeno» 
*>^WB|I!M VWS 4e OtfU^eBe «wpon^ 
r^ya» Jwst^fÜKVipel». ©i<i|gider« dat 
ied^r Jioi^defdentwintig «^e^ee^ii^ 
het 2y Eedden , vrygebopren of iyf- 
eygenen eenen flaaf eneene flaavin ten 
dienfle van de kerke zouden geeven : 
wette httxy do(Jr de i;elapQ)rcekeii. 

de 

mMp9, e^,^S' Be «ri. iata ce«(Dm vkinti ho- 
•oribns c^pitBtUi oonfeih intocs KobÜe* S Ine^ 

5«««i»W» Ecclefiiffl Cur. '»iim&&cflla»«iSauli 



6eGéé(Uyken^ hétty doordé Leékeili 
'- bf oyt eygen vryen wilt>fop bev«lde^ 
Tranfche Koningen ten dienfte vaa 
het gemeen in den gemetden begraaf- 
* hof ftondt g^icht te worden. En ze* 
kerlyk dat 'er ook kerken doen* de ge- 
loofpredkendë Geeftlyken in Vriesland 
gebouvrd zyn, blykt uyt het voorbeeld 
van Willibrord; welke in (i) h^Oot 
Uytrecht) naa Radboud door Pipya 
overwonnen zynde ^ die Konin^yke 
(2) verblylplaats'aan deFranCdte Ko* 
Hingen (^) hadt a%eihan , en de zei»' 

..(O j^- « ^^ Cbnn. CafteUaniTiajeGaofis^re- 

lih. II. c4p. II. A4 cas- Curum Uluc habcrebt ac* 

trum Trajeftcnfe venit, cefliim , ad fufcipiendum 

^uod in potcftate Franco- facri baptlfmatiffacramtn- 

ruffi OrienaUum eq tem* turn. • 

pore fiiit. Ubi propc rui- (a) Hta mUibr. cap. $. 

nam primordifiliii, Ec- Qaod - aano . «tatis • fu» 

defi»..San6H Thomê A- XXXIII. in portum Ore- 

Ïoftoli,fuper«dificavitiu .veling» vill* maritim»^ 

onoreSan&B Crucis óra- inde venit Tngeöum, 

^rium, in quo renati arcemtuQC&&>uu¥asQ« 

'fcntis pHmo confécravit innuis. 

baptiftcriöffl ,' ut ChrifH f3) jp. a ijc%.Cbr«i, 

adcles, pb dcfenfionem i^.M» ^« 3* Veruitfca* 



Msan BOLLAND. It. Deel. If 
ielve aldüs -(r) een VILLA PUBLI*f'*«-- 

^ ken woT'* 

CA y dat is , een Koninglyk (2) góédden zoo 
geworden was,, eenö Kapel ter ge-^^^f 
dachteniffevanbetheylig kruys ftichttq'^'^^'** 
en in dezelve, weer eenefont^ tot h^ 
bedienen van den doop aan de CJiri* 
ften gewordene Vriezen 5 oprechtte; 
Op de zelfde wyze zyn ook te Vlaar- 
dinge, Kerkwerve, Velze, Heylo en 
Pette de noodige kerken zoo door den 
Gröotbofmeeller Karel Martel als ver- 
fcheydene andere rechtgeioovige Loc^aULee} 
ken federt gefticht gewprden : weli^'iX' 
ken 3 als de eerfte Parochikerken des 
lands zynde^ daarom ons in de (3) 



men » Deo difponente , 
viétortalis laus aflcripca 
eft Plppino Duci Fianco. 
lum, Frifonibus occidSy 
vel a bello profligatis , 
(aftellum etiam* ^ajec- 
tenfe idem Fippinus fub 
potellate fua acquifivit. 

{i) ^Annalift* Saxo ad 
ann. 974. Imperator na-, 
^le Domini in Vuxa pu- 



OU- 

BLiCA Trajbcto « Pafcha 
in Quidelingeburch cele- 
bravic. 

(2) Zie onze aloude re* 
geeringwys van HolL i. 
deel pagi 919. 

(3) Hedabifi.f0l.n2. 
In Sanéka fynodo recog* 
no?i mediam parcem i c- 
cleiianim , qu» in&a no- 
:a)inatö Amt^ quaruQi Ma«» 



eude fchnftBa van Uy^^echt «Is de 
Mo&p^RjLERKiii van bet. federt ge» 
saamde Holland voorkoonen ; en 200 
door den gemelden ICacei Martei ais 
de andere ftiditers federt aan WilU-> 
brord gefchonkeazyiL Wdke^teezeea 
jneer andere alda& bd w oafioe kerkea 
by 2ynen uyterübn wil aan de door 
kern in Daytichkini gefticbte Abtdy 
Tan £pterhach gemaakt heeft. Mi<^ 
de eygendom der kerken, ooaaageïiea 
de zelven tot het venichten van den 
Godsdienft Toor de iowooaecea dier 
«nderfcheydene plaatfen gebouwd waa- 
ien , aogchaa& in zdcere (^tgte aan 
Leeken den flichter bleef. Zulks alle 2oodaa* 
aige kerken naar der ftichteren weige- 
. ' val- 

• 

TRES, vïdelicee, IwFIar- Pttrooo öoflrQ ac prima 

dinge, Kirckwcrve , Vel- fedls noftm Arcbiepifco- 

fisrebar§h,Hellegelo,Pe-' po td eaudcm Soclefiam 

them , a]i<|uando a Caro« Spcetoaceofeia mdi(9 

1d éc orth^doxis llitribufi. fueranu. 

aUis, beato. WiUibxocda - 
f- 



bhven 



^aUjROLLhND. IL THtLi 1r> 

T^aUen konden Yerkogc ( i) > -wt^jgbtnaan m 
fchoDken » Tcrmyld 9 ja mee der IÜch-^^c^« 
teren kindeitü in dJen tyd ten hxavmn^^* 
lyk gegeeven leorden» 2óildei' daartoo 
ét ninfie toeftennaiii]^ van de Gee&4 
tykJieyd ^loodig te: jheUyen ; ands dat 
nogtións <fe ketken- daardoor niet ver« 
fliet jgdjtuiJlr by de eer&haaref bedienin>* 
ge bewaard bteevea ) en de «ygigndiMii 
der kerke onderde er^eaaaiften by^evf» 
j^tfing veiideetd ^^otdtfode, nieezcM» 
veele priefter&ato ^er er%ena»am waa-' 
r^ ƒ tta»fie(t&fis«nafieea e^ (lY^enigef 
" ■ vootf 

(x) Gipftui. Cüro/i M. multas oriatur , ut uniua 

onnd 794« cap. 51. De £c- aitaris quacuor partes fi- 

ckfiis qu» ab ingenois ant, & finguls partes fin* 

hominibus confhtiuntur, gulos habeant presl^yte*- 

llcet ea6 tradere, vendere» ros. Quo4 fine difcordia 

unttimniodo ut Ecclefia & fimultate nulio modo 

non deOruatur , fed fer- geri poteft. Unde nöbi» 

yiuntur cotidle honores. vlfum efl quod bujusmo 

* (2- jidditktefiia<ap,S^ dï Ecclefie inter heredes 

Itierlacum eft ad nos quod dividi non debeant. Ec 

ibter heredes Ecolefie in ü in contentionem vene« 

xetMis propiiis conflituta lint & fimultatcs intet 

dividantur , <& tanta per eos flirreserint » per quas 

i:jUldcn divifionea ü* facerdos iuo ibi officio* 



ib Aiwde REGEERINGWYS* 

voor iederen altaar wierdc aangelleld; 
£n daarcmi is ^t ook > dat thans te tyd 
BOg hier te land de COLLATIE van 
diergelyke Geeftlyke PRiÊBENDEN 
maar dóór eenen &i aan eenen eeni- 

m 

gen ibag gegeefven wprdea y naa de 
goedkeuring van ^s Laadê Staaten ^ ia 
de plaats van de voorheen in g^brayk 
geweeft zynde zendinge des BiSchopSjy 
daar op ontfang^ te hebben. Dos is 
ook de Abtdy van Egmond^ als door 
de Franfche Koningen geftlcht ^ niet 
alleen eene Koninglykb (i ) Abtdy ge- 
naamd ; maar , uyt krachten van dee- 
2en hen bygebl^even eygendom , door 
Koning Karel den Eenvoudigen in ^t 

jaar 

fungi non poflic , prsci* fuum minifteriumibiper' 

piatur ab Epifcopo Civi- agere poffit. 

tatiSy ut nullo modo ibi (i) 7. a Leidis Anrud. 

mifTaruiD folemnia cele- Egmona. in prologo pag. i- 

brentur, donec illi ad con- Domini Nicolai de Adril 

cordiam redeanc & pari chem , hujus nominis fe- 

voto atque confiiio Eccle- cundi Regalis Abbatis 

fia lila Sacerdotem cano- monaHerii S. AdalbeitÜQ 

Dice babcat, qui libere Hsecmunda. 



^ah HOLLAÏJD. IL Deel. ïï 

|aar negenhonderd drieentwintig aan 
eenenDirk^ als aangeftelden Graaf ( i ) 
yan Weftflinge , in de plaats (2) van 
eene jaarlykfciie wedde ^ voor het waar* 
iieemen van dat Graailyk bewind , IM 
BENEFICIUM, dat is, in lyftoebt^ 
geeven. Dus zyn ook de door Wil* 
librord aan de Epternachfche Abtdy 
gemaakte kerken, evengelyk ook mee^ 
andere Geeftlykc goederen hier te land, 
•fcdert aan de laatere Graaven van Hol- 
land by (3) verruyling , tegen eeni- 

gen 

(i) Diploma HenricilV» Eptem. emo 1383. Quid^ 

Imp. inHectóbiJi.fol.ïig. quid juris habuerunt, in 

Comitatum oinnem in ÉccleOis & earum appen- 

Weftflinge & circa oras ditlis , quarum hsc noP 

Rheni » quem Theodori- mina funt : Flardinghe , 

cus Comes babuic, cum KerckweiTe , Veifen* 

omnibus ad bannum Hb- burch , Heyliioe , Putaoiy 

oiUM PERTiNEKTiBUS, u- Hamcbem , Schi, Wer- 

niverfisqaead eundem Co* .monde , Leydemude, Rin-' 

mitacum RispiciENTtBUs, fattiwalt» Aslecerwalt, 

boe e(t, Abbatia in £0- i^gatenl^erica , Miafen- 

MONDK. .kerka , Afchamenedelfp 

(2) Zie onze aloude n» Strienewalt, Sloten, £g- 

geeringwjjsvan Holland L monde ,' Alcmcre, Scar^ 

deelpé^ 159. enz. mere, Mifnemeren, Wog- 

' ii) JLHplom. Gerardi Abbé genem, Outoip, Vioen- 

• B3 . ^ 



gen honner andere goederen 5 ^ygeft 

fr* f 'S^worden. Dit behouden van den ey-» 

^^de gendom hadt ook plaats zelf in zulke 

f^'^^ goederen 5 welken aan de kerken 9 do 

j^r^^^'^^Biflchaplyke wooniogen of kiooften 

gegec' gefchonken wagren en konden des ook 

^^"^ door de gcevers (i) in lyftogt aaa iet 

inand anders gegeeven worden , onder 

voorwaarden nogtiians dat de be^ftig- 

de, al was hy zelf een (2) Graaf> van 

dat lyftogtlyk goed niet alleen dekerk* 

lyke tienden moefl betaalen, en de kerk 

of Biffchoplyke wooning of kloofter, 

aan 

•Ie nobis & fucceCTof ibiv pimui etiam Comidbus Jb 

zioflris atm quacrimohia omntliiu fideUbvs nodris, 

•perinde peipetualiter fo- ut quicunquede rebugec* 

pica libere dedeniDt. clBHafticis beneficia ha- 

* (i) Oipitul Catrüi i/L beni , plenlter nonas & 

mma I14. cap. $6. Ut hi , decimas ad ipfas Ëcclefias 

4ui per beacficium Domi- donent absque uila dimt- 

si Imperatx>riff eccisfiafti- outioDO & dilatione » ia 

cas res habent, decitDam quantum meliuspolTanc^ 

A: njonam dgic & £ccle- juxtapoffibiiieateiDeonim, 

fiarum reftauratioaem hr £t quando neceflEitas exo- 

ccre (ludeant. gerit , dent operas ad ip« 

(i> C<tt^ Cirt^ Af .fiu.Ecdefias icftanra^dü^ 

.mitio 801. c«^ 42. f XKci? & adjutorium facianü 



. ipMn HOLLAND, ll. S^ÈQ i«| 

aan welken zy gehecJit waaren » even 
eelyk ook der 2elver daken helpen on- 
derhouden » maar zelf, alswanneer 
feulks de nood vereyfthte , de behulp- 
^aame hand , op verbeurte van (i) het 

Beneficium i bieden. £n '\^aarom dié 
'genen , welken alle zulken Geeillyke 
'beneftciëh aan het koninglyke Huys ey< 
ge 5 begeerden te bezitten , zich by 
denKohing (2) moeften vervoegeü, 
zonder dat des Konings Raaden, telt 
het bekomen der zelven < van de zulks 
>vcnfchènden cenig (3) geld mogtea 

vof- 



• (i) OKpituU Pippini R. (a) Capitul. Caroli M^ 

anno 756. cap. 4. Ut illi anno 793. cap. 5. De 

faomines , qui res etde- monnüeriis & Xeoodo* 

fiadicas per verbum Bo- chils, quse per diverfos 

mini Regis tenenit, ficon- Comiutus efle videntui), 

dinatum eft^ ut illas £c- u( Regalia fint: & qui- 

ctefias unde font, rel il- cunque ea habere voluo^ 

las domos Epifcopi vel rit 9 per beneficium Domi* 

snonaderii cujus eflë nös- ni Regis habeat. 

cuntur 9 emendare de- (3) Capitul, lib. V. cafm 

beanty iieiit cis ad ver- 377* Ut nullus de confi^ 

num ordinavimofl & qui lisriis noftris propter bo- 

hoc non fecexit ipfas lOS Beficium tuilibet a nobdi 

peidat» j^petraoduffi jBimejra.aQ- 

£4 ' 0^ 



^^ itóKfo/^. REGEEKINGWYS 

Mids nu Pipyn aan iulke Vriezen 
•welken Chriften wierden 5 alleen de 
Hertoglyke , Graaflyke en andere min- 
dere ftaatsbedieningen, volgens de re- 
^eeringwyze der. Franfche Koningen 
in dien . tyd gebruyklyk , aan den 
eenen kant nevens de 200 evengemeJde 
Geefllyke en Werreldiyke (i) Befiefi- 
'ciën^ in de. plaats van de thans (2) ia 
gebruyk zynde jaarlykfchc A^edden, 
om de zelveh van de Ooftfrankifche 
kroone in lyftogt te houden , in zeer 
groot getalafftondtj ofook wel eea 
gedeelte hunner voorige goederen, 

wel- 

•ctpiac, quia nas voluifius beneBciis attoIlU. Unde 

illi beneficiuTn dare , quï fadum efl , opitulante 

Tiobis bene fervierit. gratia Divina , ut multos 

(l) J. a Leidis Cbrm. in brcvi, ab idololatria 

lib. II. cap, 10. Ipfe quo- ad fidem convertereC 

<3ue Imperiali auétoritate Chrifti. 
xninans,ncqui8pr«dicarf- (a) Zie myne aloude re^ 

tibus quicquam molelli» geeringwys J. deel pag, 

jnferret, inultiseos, qui xs8> 
f dem fufcipere volebant. 



Vtf«: HOLLAND. U. DèEl. ^^ 

fi/ïTelkea anders ten voordeele ^crKo-Debe^ 
iningen ftonden afgénomente wordeoiJ^^J^^ 
op de 2elfde wyzê liet behouden ^ cn*ff^? 
hy aan den anderen kant niet alleen ^m/»^^, 
alle inwooners van Vriesland oncler^iw^"^ 
;2eer zwaare llraffe^ vörbpodt den min- 
ilen hinder- iri het voordplanten van 
Jiet ,Chriften geloof aan de derwaart 
gezondene Geloofsverkondigers toe te 
i)rengen ; maar daarenboven nog de 
(i) goederen van alle diegenen , zon- 

dei 

(i) Ileda Hift, foL 30. tem concefllt. 

In pago Bathua vlllain ju- W. Mahnesbutiens. tk 

jris noftri Huncupatam. E- geft- Angl. lib. I. cap. 4. 

Jifte, in ipfo loco Mari- Antiqui Saxones & omne» 

ihaime , quantumcunque Frefonum populi , io- 

ibi habuit vel poffedit E- ftantcRcgeCaroIo, alios 

verardus , dum ipfe infi- prsmiis & alios minisfol- 

delis Regi apparuit, ... & JIcitante , ad fidem Chrifti 

propter hoc omnes res fus converfi func. 

in fifcoRegali fueruntre- JU StokefoU 3. vj. 19. 

da6te,quas gloriofusRex j-^,^ ^.^ ^^ . . . ^ .^ 

Hildcbcrtus genitori «o. ^^J «^ m m öee- 

ilro Fippino de Cao üfco WèHfHx^^tii$\m\at4ma^ 

& ex largttacis fu» mune« tpn ioet , 

je conceüït , «Ihique ge- ^^"^ ^^^^» G H fe T E M T 

jltor mpus Pippinui jure ^r^ec f ïUapfm «ogeit. 



fetf JiMe EEGEERING WYS 

dar samien tJtïï van honne Gnaffyké 
JJ^ bedieningen, aanftoeg; welken lich 
^oütdm tot nadeel van het hoog gezag , 't ge- 
• ne de Franfche Koningen toen door 
Kyne bevochte overwinningen in Vries- 
land hadden > met de ongdoovigen 
verbonden , 200 gaf dit een en ander 
den voet ^t het Chriften geloof, on- 
der de tot nog toe heydeüfch geweeft 
fcynde Vr ieien , ftraks eenen ieer groo- 
ten opgang maakte. Zulks Pipyn een 
befluyt nam om een Aartsdisdom, uyt 
aanmerkinge van dewyde nytgelMreyd- 
heyd des VriefchenRyks, over het (i) 
xelve» en in het vervolg van tyd^ naai 
inaate de aangevange bekeering dier 

vol- 

(i) J. a Leidis Cbrdfk tnino ApoftoIIco Sergio, 

lilf. ÏL cap, 13. PraDdiétus viro SanéHffimo , tune 

Francorum Dux de ejis temporis adhucSatidsefe- 

ianébiflima devodone & di prtffidenti » jaxta faaos 

▼erbi Dei darUïima mui- canones caledi fcractoio 

tipltcatione » major is OC' canonict difcdfiis inSan^ 

canoneproreéhisprudenci dbi facerdocii genere S9» 

cogitabac confilio eum cerdotali rcdiibiretut itt** 

Romam mietere ut a Do- feUu .. 



totf» HOLLA.ND. IL Dcel; i^ 

TDlketi geiukte , onder de ïelven weerp^^^ 
Tcrfcheydetie andere Bisdommen^ *^^^S"^* 
der hoerig aan het cerfte op te rech- -f «3^- 
ten : en des het gehecle Vri^fche Ryk mvx. 
en gevdgiyk ook het thans genaamde J*^*^ ' 

Holland, als een gedeelte van het iel-^^'** 
Te zynde, aan dit door hem in tevo6« 
ren 4^artsbii|cho]^yk gezag y in opzig^ 
te van het Kerklyk gebied , te onder- 
werpen. Even gelyk ieder weet dat 
het thans genaamde Holland , tot de 
tyden der federt voorgevalle geloofs? 
li^rvorminge^inopzigte van het Geeft- 
lyke j onder debeftiering der Biflchop. 
pen van Uytrecht j ingevolge van dit 
genomen beiluyt van Pipyn > geflaaa 
lieeft. 

Met dit oogmerk dan , mids de 
Groothofmeefbr om deeze inwyding 
ielf te verrichten niet bevoegd was» 
vierdt Wiliibrord, naa zyne toeftem- 
ming daartoe gegeeven te tobben, 

met 



HS Jbmde REGEERENGWYS 

Zendt met de (i) noodige brieven vaji voor- 
JSS fchryvinge door Pipyn n^wr Rome ge- 
wrt«3fnffxonden , en op des zelfs ge<kanen 
vanvo«r-voorüag aldaar den twmtigften van 
£^^ Slagtmaand des jaars 2:eshondard vyf- 
^^* ennegentjg door (2) Paus Sergius den 
L tot Aarftbiffchop aller ^(3) Vriezen 
dat i$ ) 200 als de wetten (4.) der Fran« 



fl) y. a Leidis Cbron. 
iib. cap. 13. Tandem om- 
nium unanimicate vi- 
£lu8, & quod verius efl: 
Dei difpenfatione coa- 
£kus , canfentic magis 
▼olens plurimorum humi- 
liter obedire confilio , 
quam fuam pertinaciter 
defendere voluntacem. 

£C lic CUM LITTERIS COM- 

MENDATiTiis & muneri- 
bttsApoftoljca auftoricate 
condignis Romam dire- 

CTUS EST. 

(2) Prafat' general. ac- 
tor SS. torn. I. fol. XLVf . 
Anno Sexcentefimo no- 
Dagefimo quinto abincar- 
natione Domini, quam- 
VIS INDIGNÜS , fult ordi-' 
natas in Roma Ëplfcopus 
ab Apoftoiico viio^ Do* 



mino Sergio Papa. NB. 
Uyt deeze «DOorden quAi^ 
VIS iNDiGNus metntn de 
Scbryvers van bet bw?«i- 
gemelde werk dat (Ut door 
IVïllibrord zelf zoude ge^ 
Jcbreeven zyn : v$mt me 
andefs dan by kan zoo eene 
verldeynende uytdnMting 
van eenen zoo groeten Ge* 
loofsverkondiger gebruykt 
hebben ? 

(3) Alcuinus t» vita 
metric, Willibrord, cap, li» 

Tune dau Pootifici eft 

Trajcöo fcdes in ur- 

be; 
£t gens TOTA simul 

Frssonum svbditur 

illi. 

(4) Capimi. Ub. V. cap^ 
320. Quod autem folis 
i\poftolis eotumque fuo 

ccITqs 



"van HOLLAND. II. DeeL 2p 

fche Koningen verklaaren, tot opvol- wv* 
ger der Apofielen, in opzigte (i) vani^Xfr. 
die kerk ingewyd 5 ,over welke- hy tot^'^^^^^ 
BifTchop was aangefteld: doordien het enifi^el 
te die tyden denBiffchoppengeQnszins'**'''^ ! 
geoorlofd wa^ om van het een (2) tot 
het anderBisdom over te gaan: mids men 
den Biflchop met de^ hem toevertrouw- 
de kerk op eene ^eeftlyke wyze als (3) * 
getrouwd achtoe, enwaarom^hem door 
den Koning 5 by het verkenen zyner be- 
veftinge, eene ring aan den vinger 
gedooken ^ en ^ tot een teken dac de 
li^erkvoogd als harder ^ het harderlyk 

op- 

celToribus (Epifcopis) pro* transmigrantur de civita*» 

prli fit officii tradeieSpi- te in civitatem. 

Titum Sanélam iiber aétu- (3) Hieronym. Epijl. 85* 

urn Apoftolorun docet. Et hoc inNicaena quoque 

(i) Capitul. Caroli M. Synodo a patribus efTe 

anno 789. cap. it. Ut decretum ne de alfa ad 

Epifcopus ejus Ecclefi» aliameccIefiamEpifcopus 

curam habeat » ad quam transferatur : ne virgina* 

ordinatus eft. lis paupercul« focietate 

(2) CapituL Caroli il£ contemta , dltioris adul» 

arm 789* cap, 24. Ut nee tr» quaeiat ampleztts. 
fpifcopus nee clerici coa 



50 JkBÜie REGiEERING^Yg 

opitgt over de hem toerisrtrouwde 
fchaapen roereo moeft ^ te gelyk ook 
de BilTchc^lyke harderftatf in de hand 
S*'^ gegeeven was. Deescs BüTchopIyke 
}mge op-op2igt ftrcktc zjch oveF zyne geheele 
J^Jj^^onderhoorige (i) kerk yaa Vriesland 
iy^<; ^n ea de Mdentachc zoo des GeeftlykiS 
iyibTL ab WenreliUyke ledenmaaibeft inclïcry 
^"^^ voege uyt 5 dat zelf de Graaven (2) 
'daar rao laóet. ciytgezofiderd^ maar aan 
^ks Biüchops kerklyke vieficiiaar on^ 
tlerfaoorig Vaien ; waarswi^zy aaoi dea 
welven niet alleen den.eenvottdigenty* 
tel van Hees maar vanMYMSKHsu (;^) 

. (x) CapituL PippiiU As- onna 794. co^. 4* G>inl- 

j^iV anno 755. i:ap. 3. Ut tes quoque noftrl veniant 

unusqutsque Èpifcopo- ad judicium EpifcoporuBX. 

juro pott^fcatem babeat in CapkuLL Üroli Ai, ann» 

fiia Parrochuitani.deCle'* 813. cap. 10. UtComices 

xo quam de regulaiibus & judices feureliquuspO' 

vel.SxcuLAftiBus adconri- pulus obedientcs fint S* 

gcndum & emendanduia pifcopa* &■ in vicem con- 

fecundum ocdinem caoo- fentiant ad Jufdcias fa* 

nicum fpiritualem» &fic ciendaa. 

vivant qualitcr Deoplar Cs) Cmp^o inter E* 

ccrc poffitit. pifc. Tr^e^. £ƒ Cmrntm 

(2} Capituh CarWi M. UqIL fySa , a^ £M0 



iHan HDLLANa E DBEt: 3 f 

gaveii. Teil eynde de Graaf en voord» 
iedep met die opkttendheyd oa^r ^ 
regels van Gods woord en de ïedentogt 
det kerk& leefde, dat der zei ver gcdt2^ 
daardoor weer aan God moge aange* 
paam iya. Tot dat eynde en op dat 
aUe verkeerdheyd in de ^i) gelooislee? 
tegesgeg^n, alle ingefloopene ml^. 
fcruyken afgefchafc^^ de aan hunne pligt 
fikc voldoende Geeillyken (z) verbe- 
terd 

mfi. fol. %88. Et mels * tiplicetor in profeéhim 

fucceflbribus DoMiirus Sanéls Dei Ecclefis 4t 

M£U8 Trajectensis £pi5- ftluccm aniimrum. 

cwü$. (2) Catitul. Ludcv. PH 

(i) CapkuLl. CaroHM. mno 823. cap. 5. De Sa- . 

anno 789. cap. Bo. Qnia ccrdotibus vero ad vci- 

fcimus temporibus novis- tram curam pertinentibus 

Cmis pfeudodoftorcs efle magnum adhibcfe ftudl- 

▼entuios,ficutipfeDomi. urn, ut qualiter vivere 

nus in euangelio pra&dixit debeant & quomodo po« 

& Apoftolus Faultts ad pulis ad fuam portionis 

Timotheum tcftatur. I- curam pertinentibus cx- 

deo, dikaUEmi^totocoiy cmplo & verbo profipt, 

de prsparamus bos in t robis cum magna cuta 

fcientia veri tatis , ut pos- cdoccantur & id ut facere 

iimos contiadicentibus vo^ üudeant vedra Pon tificali 



xicati refiftere» & dtviaa tuaorltate conüimsau^ 
donaate gtatia verbum tur» 
Peiciefcaift cttU3t&imUf« 



3f. ^o«& REGEERINGWY5 

terd en-geftraft, en de voorlrcën in ge-i 
bruyk ge weeft zynde lieydenfche by- 
geloovighedea , bezweeringoa , • en an- 
dere diergelyke wangebniyfcen van het 
blinde Iieydendom iiiet meer gepleegd 
inogten worden , moeft ieder Biffchop, 
en des- ook Willibrord, door geheel 
Vriesland, eens in 't (») jaar zyn on- 
derhoorig Bisdom doorreyzen , die 
S» Ingefloopene nüsbniyken alom affchaf- 
StS fen', het volk onderwyzen en het 
«*^^*^^ Vroomfel of Vormfel , zoo als datthana 
uT^ by de Roomfchgezinden genaamd , en 
alsnog in de Engelfche Biffchoply 
ke kerk gebruykt wordt , aan des zelfs 
nog niet gevormd zynde ledenmaten 
zyns Bisdoms bedienen ; ionder nog- 

thans 




.'fff 



(i) CaffW. CaroK M & inveftigare&prohiberc 

arm 76^. caf, 7. Sutui- paganis obfervationes , 

jnus ut fingulls annis u- divinosque vel fortilcgos, 

nusQUisqueEpifcopuspar- -aut auguria, phylaacria, 

ïochiamfiiamfollicitecit- incantatioD» vel omnes 

cumcat & populum con- fpurcitias 'gcnuUuni fttt- 

firmve, &plebes doccrc deat. 



•oan HOLLAND. II. Deel. sj^ 

thans 9 door dit hem aanbeyolea be-, 
^oekjof de k?rl^ pf de gemeente, wel-, 
ke hy bezogt, zooveel h(an maar mpo- 
gelyk was, (i) te hezwaareo, . ' 

Gelyk nu geene kerk of altaar, dan 
alleen (2) door den Biffchop , onder 
Viens Bisdom de gebouwde kerk en 
altaar g^le^en was, door het open- 
baar plantei^ van het ( j) kruys in de 
^Ive mogt ingewyd worden , zoo zyn 
ook door Willibrord , naa hy tot Bis- 
fthop der Vriezep wiis aangebeld, ia 

die 

(i) CafMU Lui, Fit imporcuDa vel onerofa. 

amo 816. cap. 19. Ne (2) CapituL CoroH M. 

vcro Epifcopi occaAene anm 799. cap. 4. Nee 

predicandiautconfirmaii- Eccleflarum vel alr^rion 

di oneri efleac populis, confectado, vd illa,qiiB 

anobi^ admonitipoliidci iblis Epifcopis- dcbetur , 

fmit fe deinceps hoc ca« fiat. 

' vere veile & eo tempore (3) Capitul. Hb. V. eaf, 

fnuiD mimfterium , in 38«. Nemo Eccrefiam 

quaotmn ftcalus dabitur, «dificat anteqoam civiu< 

exequi quo. eormn pro^ tis Epifcopus veoiac, nu, 

feftb, quantum in illis ibidem caucfiM fig at fu- 

crat, hbquibus prodeflb blicb. 
pofTuit ftdcbeott soofic 



\ 



\ 



Debf' 



die hoedaanjghëyd (i) ftlfeeh , de 
Voorgemelde kerkcti te (2) Vlaardin- 
ge, Kötkwenre, Velze, Heylo, PeN 
ten en voords alle anderen ^ welken 
fmwf' alom 200 in (3) Vriesland als in Holland 
'tvoo^ te die tyden geilicht waaren> door het 
•f^^^ planten van tiet teken van den cerwaar-r 
«erHeo-digenChriftelykfingodsdienft» voi^ens 
ingewyd.6e wct 9 wclkc voQrheen op hei ïluk 
der Herkwydiii^en doof Keyzer (*) 

Tl^eor 



' (O CapUul. Caroli M. 
anno 800. cat>. i. Homi* 
num confinnntio^EccLE-: 
^lARUiff , alcariuin » Vlr- 
ginitln,Cfarifinacuiii, Pres* 
bYter<Hrttm ,. Dfaoonorun^ 
& Sübdtaconorum coh»s« 
aiA3?ioiffes • • - AB E^fsco- 
|9S , qtii Canonice ordi» 
Qaci fimt» rcformanéft» 

CANOmCEQJE SUNT PERA* 

q—nlr , ^ttft Cbcutpta* 
fopi bró CQottBgf re xKm 
ddiucrinic t HBp A^ns 

hb. U. r^. 23* Coaft^ 
«ravit autem in propria 
yerfoiia, 14 fercur^,e^* 



clefiam in Vleerdingbeti^ 
Kercwert WelzereburcbM 
He^öe & Petten. 

(3) Bidem. Et in o^i- 
pldis UollandiK & 10 j)^- 
gis fingelis Ecdéfils fea 
baiHIou in boaore onnt 
poMitfa Del & fa» de> 
netTtcis Ma^l» Virginlt 
ft Saudonitti Akh-vri ée« 
dicare. 

(4)D* pi%imSr facf^ 
(ftempMsli^KVL tiu 10. 

Monffi) Ana , ceMpia, 
éslobra , fi i]ub «dom 
BOBC re&nc tmogm^^na^ 
eqAo flai^Klftrtoaiiai ds» 



van HOLLAND. II; Dbeiw at 

Tiieodofius -vfas in het licht g^eevfaV 
pcrlbonlyk ingewyd geworden. 

Want hoewel ieder oodeifcbeydo 
landaarde > onderhöorijg aan het Fran* 
fiche ryk , naar 2yne eygeoe voJkswet* 
(en, 200 als wy in ons eerfte Deel. der 
Aloude r^eringwyze van Holland (i> 
gemeld hebben , leefde , en dat ook 
'Willibrord, als een (^) Neder£aer 
van herkomft ïynde, dieosvollgent 
aaar de Saxiiche wetten j in cpzigte 
van bet buigerlyke zoude moeten be- 
licht worden j zoo hadt dat gcbruyk 
nogthans, hoe algemeen anders, te 
die tyden zyne uytzondering in op> 

zig* 

vtsnAHPB Christiahs flitgdi* tM0 ÜMaOml^ b(s 
fMKvafM. «grtwBi tan j^jjtiomfcïBi 

(O zfe kt m. ifto/rf. ^gjgmvmtmtm 

W» üuntMtt/ ten MBDHlu 

êCUETJOJL 

Ca 



3^ .. » 



^ Alottit REGEERINGWYS. 

iigte van alle tulke perfocMien , wel- 
ken iich tot den Gceftlyken ftaat be-. 

Miisde g^^^"* ^^^ ieder, van hoedaanigoi 
OttHi'j. landaarde hy ook hcrkomftig was , en 
5>!J, desnog Leeken zyndenaar de wetten, 
"'^f'aan zynen byzonderen landaardt ey- 
recfe gen, volgens de gewoonte der Fran- 
mÜ?'*" ?che- Koningen , geleefd badt, Gee/l- 
XSiiL lyk 'wordende ftraks tot het Romeyn- 
*5'*^* fthe (i) recht van den vooigemelden 
Keyzcr Theodofias övergong en daar- 
om , mids de Franfthen 'het haair {i) 

2ee"r 

. (i) Capitul. Dag0bmi tyaftös » .undc. Bcclcfia 

II. Regis anno 630. (af. 58 . damnum patiatur , npn 

fit. T. Èt Epiftopus Ar- obfefveturs fed feciimiuin 

chidiftconum jubeat , ut ei x^eoem Romünak .dclbruai^ 

ttbulas, fecundum LBOEM tui &4ion folvacur. 
RoMASAM, QUA Ecclesia (2 Qaudiané panegyr. 

TiviT, fcribere faclat. de fonfulatu H<mmi Imf. 
' Q^uL Ludov, PH ex- 

terpta ex lege Longobard. * • Ante Duccm nofcnmi 
cap. 5. Ut omnis ordo rLAV4M fiPAjcsBisSi* 

ECCLCSIAKUM SECUITDUU . CAM8RI 

LE6EM ROMAWAM VIVAT. C«S ARl KM , pavidOK 

Htflc inquirantor 4 de- qucorantesmurmuijj, 

fendancur res ecclefialU- Fbawci 

ex ut Emphitcufeos con- Procaboerc folo, • *, 



Hfdtt HOLLAND; ÏI. Drèl. 37 

^efer Jang droegen i zda naar de wytc .^ 
der Romeynen , en het gebruyk (i)JJJJJJ^ 
dêr Nazateeners, naa zy hunne ge-«p.^ 
daane bdoften volbragt hebben > "akme^nfcb 
bet voorbeeld van den (2) Apdflèhjjjj^ 
•heczelvBJaaten korten: ^ gene toet ^•'^^i 
TÓNSURA genaamd wierdt Oip de 
zelfde Teden inoeften de Priefters, by 
•het doen der Miffe (3 ), riemzookn 

(SAN. 

(i) IHdor. Ub. if. de oti&oto nebmjj öaer/ im 

EccL offic. c9p. 4. Tok- bat ^ get booft bejiW' 

8UR£ Ecciefiaftica ufus t Uit mogou 

Hazarefs exortus eft , qui ' HandeL der Jp^fi, XVUI. 

prius crine fbrvato, de- «x* i8. >£)U^ ai|$ j^atdli^ 

nuo poft vit» magnscon- öaer noclj brie iiagm oe^ 

cinentls devfodone cóm- tktten ta^ / nam fut af^ 

pteca capuc radebsnc » & firgcpt ban be iQoeömn / 

Capilios JD ignem Sacrifi- m it^üftt ban boet naec 

cii ponere jubcbantor. Agümi enbe J^mmttu» 
Httjas ergo ezeinpll ufus b^ Sbpiüa met 6em / ftn 

ab Apoiiolis incroduaos &ooft te CencDjeeq or^ 
cft» ut hl, qui in diviojs ^poom iebbvM L bunt 

cuUibus maocipati Domi- ÖP 5^^ ^^ 8^0^ JC* 

no confecrantur. baen 

(>) ifoikiW. rftr j^pofi. (3) Gï/)ïn<l, /ft. V. f^. 

XXI. w. 23. iBp öebben 37i- Unusquisque Pres* 

. biet mannen / bie een ge^ .byterMilTam, or()ineRo« 
Ib^egKiaangebben; neemt mano, cumSabdaüfs 
ttfi^ totit/ en boet ^be lebreu 

C3 



«.fiM. <MNJMl{lA) paar de wyw (i) der 
3Jj a^iacyïWa«aïi<J9yopten hebben; antf 
•jg* velfcen men óq vpeteo v*» de iUnd- 
lieeldea dier voUEen veeltyd» yerfiord 
, ' vindt.: en /lechts uyt eene (a) zool 
« liefiaan;^^^» door vericheyddM ban- 
;den4 die het meefte gedeelte van dea 
liOTFenvoet bloot laaten > aan den zel^ 
Tcn^iiecht ^s. In de plaats van wel' 
-ke Romeynfche riemzoóleji in 't vér- 
volg van den tyd > tot meeret befchut- 
tihg van den voet , het gebrayk der 
. Is^len' nogthaiis gekoipen i$ »" en wgar- 
oro-de Kanonüten te üytredit, inge- 
vo^ van dit eerile getx>d der Fran- 
icliie Koningen j • HMt geone fijioenea 
s maar 



( i) Q^tuL DL QmUM. ' germ ctfecamend , ' qao 

tan» 789- c«P- 8- De cal' indtrantur mlnifoi Eccle* 

ceaoMDtU C ectUfiqfiko- üm, fubterias quideto ib< 

'rm* ) fecundum R9W- i«a ipuQiens pedes a ter- 

'wm vam- ' n , fuperiw véro uil o- 

' (■i) j1lctiiauslib.U.4e peri|ft»tibi^s, patet:- 

mvin. nffie. Sandalia di- qao juiïï font ApoftoU c 

oiauu folea: eit «oteta Doïuao induU 



ta»t met (O mu^i i^. P9g «H 

der It^qmeyn^n hebiKiQdd» hotC^hoOr 
.moi^eii bywoQnea. Want lioewel 
.lai!^ wetMk Yin<;Keyter Jufli^üsin 
t^^ te^ t]sde der FcUifkhe KóaingeQ 
%QQ yaq 4efi eclrfton. als tweedea Ram 
19 het QpAeribhé Keyxerryk^ tot htt 
^«§flÜ^ dipr. rtchtsjgê^ingen ziom g»^ 
bezigd wierdf i zoo is het zaIvb •eb' 
ter door de Tnnfché Koningen noch 
van den «arden tloch vAn dea t\(^eeden 
<fi3m ooit of ooit ^ebfu^t géM^eeft , 
maar hunne ondefl^rige rolken lèdE^ 
;déa eenddeds (2) naar hunne byzon» 
-deie eyge velkswétten i stndefsdeels 
naar dleCAPITQLAof algeme^ 




(X)H.rmBeuiïenH^. OKt (tn MoütoriK ^ieiot 

Stan 't Ujtrecbtfebe Blnkm tttt tMtKAtugenUe ; joniKt 

1^ tP9g. 234. m w loage mmmt wmmt 

«ohtot / nn fee ettgum vutuir of furrotnu. 

fa^/ (t) Zt» «^ L ;p«^ Ar 



* 




^nö Cl) Kèniriglyitë wétten rwWkëtt 
/doi» dé Frï(nfcheKoninigen> ten over- 
"^bwJn der Gróote Staatén j zoo op dé 
'algemèeüeRyks-als byzonèef e lind- 
fdageh'^ bm iedersibyzondere yolkswet- 
rten öf te vermeerderen of op- te feel- 
'derien; óf het ben «f het .ander lid der 
,^dv6n te Yctandéifen of in het geheel 
-»f te fchaften , vaa tyd toe . tyd gd- 
-maajcc 'waarefa.-: ■. . *' . . • 



* f > • 
f 



Mttmt' [Ea i^erlyk J .;viQ is.*er . ^vnba g^ 
Jj^^Tnoeg van. zich te konpen inbeelden, 

g^** #t. die Franjche koningen hetvs'etbocfc 
Ranfebeymixiisa Kevzcr in 't Ooften tot een 

gmvan .richtfnoer hunner rechf?ige4«igen *ou- 
^J^^.den gebezigcl hebben, wien zydoor 
2^,^ wapenen verpligt hadden, om hen 
£«^«1 geheel yry en voor onafhangelyke Vor- 
lU^j* ;ften te erkennen en des van alle ( 2 ) 

'ZT'-' , ' aan- 

"•■ (ï) ae «rw IrDetlder (2) Pneop.debeUo Gttl, 
oT" • «ff?'^'«wy« vm Ub. BI. cap. 33. Belli hu. 
miuiapti, jK>3. Jas loiüo GotU , ot in 



%»n» HOLLAND. U. Deéi.. \i 

t , 

t • r • 

'üanfpraafc op diè landen voot eeuwig 
•af te zien ; welken de Franfehé Konin- 
"l^n by het fticBcen eehef 200 groote 
móbgendheydinGallie van tyd tottyd 
pp het Wefterfche Keyzeriryk Veroverd 
liadden^ fmmers met geéne meerèrè 
"Wajtrfchyn^kfibyd y dan dat de Staa- 
kten derVereenigdcGeweiba» naah^ 
'f biüps ds ÏV. 'by dé Vieedehandeling 
•teMonfter* volküne vry en onifbaog&- 
lyk 'verkUlaxd ibadti deezer fiioiBiogs 
.i^dert geoiaaiits: wetten, ia *t: yeryolg 
. yan tyd nog tot èe^ reeifadhoer ia ^t 
heü^n der rechtsgedingett hunner on- 
derdaanëa io aUe gerechtahoveii zou- 
den hebben haten gebruyi^n./Dan 

. . . al« 

libris dizi fliporioribi», conv^ocavxait , ne ab 

Gallias integras fus di- hls barbaris , fi faoftilea 

tioni effeftas Germanls animos iDduereDC , turba* 

^eflenot , iilis ac Ro- retur. Nee vero Franci 

maoia. refiftere fe flnmi 6al]iarum pofleffionem , 

non poiTe xiti. 'Qaodne v j s i jllau iMratikTQa 

ficret ideo , nonmpedt- suis littjuus coioft«« 

re Romanipocucrunt, ot UTisskr , fibi tutam ntU 
JusTiariAnvs Augustus 



/^ 






^-*^ .!>-.. ^- /«^^-^ ^'-^'^ y 



44 .-4fe*fe REOEERINGWYS 
■^ de Orwyc^ij 4Qor he^ervclyk wor- 

gpfi w^f9Q. (peg4ilQQi»eB * 4aC ly de 

irfittesi maar flsc&ts Tölgma e]ig» ver- 
kièdng en goeddiuilceb . df ater zull;^ 
-byxondel^ Tolkswetotn.of de a^emee- 
ne Koaingïyke -vrtttei} Wtoiidea (t) 
te vonniiten ; bcf-weUcen de^raaiYeif j 
ifi opügié èstèoof hen gi^ditelnrea- 
keü , h&c. be^ honne rekéaliigeo voor-' 
deel ftotided te vi^denj iO(^ ie eynde^ 
lyk, geduofende dc) fegeeRiige dér 
Franfche Koning van den derden /lam> 

en 

<i) iSfiCTMr* ^e. f«^^. . fd&imant acquirere ad &- 
JK^vM c#« IS* QwhIo pkola confiig^ioiit, & in- 
i|imBC loaari ^iiQ^id torduqi fit uc nsc Lexnec 
GoatCffs ad Itsem Rpm- .d^iMla ttbfismntiir, Od 
Jwa £ea>n«ertuBt» quao- : pm aifaito Iwimmtut. 
do vero pet kgem wn . 



'• 



^an HOLLAND. H. Beei;. 4j 

ien des jja die Vorften het voorheen 
over HoUand gdud. hebbend gezag 
reeds aldaar \Keeriii 't;gefaeel verlooren 
hadden, in Vrankryk^ tot floyting vaa 
dat voorgemelde -wangebriiyk der 
Graaflylte rechtbanken » met afichaffin^ 
ge van alle-dc tot nogtoe in gebruyk 
geweefl: zynde wetten .der.ociderfchey« 
dene htndavden (mids^ het beft wa$ (O ' ^^ 
niet aUee^ onder eenen . Kening maar 
6ok naar eeiie ^jstaosas wette keven) . ^ 
het Wetboek vwi den voorgemelden mar bet 
Key2er Jtiftmiaani toteene algemee-^*^^* 
ne richtfoo^ ter befliffinge van deom-f«c/ï » 
fiaane rechtsgedingen-der in geichil gct-J^yk 
raakte .ingezeetenen, alengs ingevoerd*"***^ 
ea federt in dat ryk alom in gebruyk 
gebleeven. .Vanwaar , . te gelyk met 

dat 

' ■ ♦ « . » f ■ • . 

■ • * 

Cï)Egoh:adv.leg.Surg. 'iftüniih profefto multum 

tap. 14. Ut Franci fub ad coocordiam civium 

Rege uno una omnes te- Del & èquitatem popu» 

nentür lege. ld enim va- lorua. 



4^ Jfouie REGEER WG^Y» 

dat Judiniaaofche recht i iedert zeeé 

veele andere, hier voorhden ooiiekend 

geweeft zynde gebruyk«n ^ met het 

Huys van Boargonje j ila uyt hec 

Franfche vaa den derden ftam ^ ge- 

düiirende wieas regeering het bc- 

fchreeve recht van Keyzer Juftiniaan 

in Vrankryk was. ingevoerd > herkom- 

|6» ^ ftig xynde, odkiri Holland,. naa hec 

BMmd tiich van ^t zelve reeds by't leevenvan 

'^*^*^'.VroüJa€oba vanBeijcre voor het jnid* 

den der vyfvende eeuwe .mfeftftet gei. 

maakt hadtj .indiervoege dpör.de Ad- 

vokaa ten, cerft voor het door Philips op- 
gerechte Hooge Gerechtshof in ^s Graai* 

venhaage. op laft van des aeife ( i ) 



(i) Injlru3 van Kml faectat/ (tlbe ^[lcti£ ccib 

ieii Stinixen vm 't hQf 'dm \xSix t^f$St i^, ^. 9» 

EqIU Art. 42^ ^em tjes tadae vm^ Ij» betattect 

't Dat uecuKOOtoe in ^te vot» iMemniMi ^^ 

nae Ue m^mxi imtf fol / toÜccób toe/ mm^ 

ö' een V Mxt iwttB&entie Wmsu iaenattcöo, tannm 



•teu «pflit^ f«l hl jo^ '/ jaiet? tomen P/P?^ 
firflitjje(tf»tiw»n««i wt fm«w*ee«i«iett'pflww 



iHtn flÖLLANIX IL Öêël; 49 : 

Karel en feSert ook voor allé de! &iidè> 
ré rechd$luik0n van geheel Holland j i$ 
irt gebrtiyk gebrast, dat nièf alleen alle 
onze eyge iliiandiche, en tot dien Cyd. 
toe in'awang géweeft ïynde oude- 
Vriefche wetten > maar voords nog al- 
le de overige algemeene wetten der 
F^anfclie Koningen totnogtoe onder 
den naain vaii Capitulahijl bekend, 
alen^ èoöt dè Rechtsgeleerden zyn 
achter de bahkgefchoovenen düsthans 
by de ïelvén' genoegzaam in 't geheel 
onbekend wórden. Dewyl my geen an- 
dergebod dari het reeds gemelde , by al- 
dieti door d^tfitöCHREEVE RECHT 
Öat varx Kéyzer Juftiniaan nog al eens 
nioeft verftaan worden 5 noch van dén 
Huy^e van Bowgosje of Qpftearyk, * 

noch 




te ttföte te fWen / Me mw voort roocanMEi* 

ttcï)t te vleoen l niltjJ te» »a dek whoudbn «nd< 

toicnoe tte liofien Ml bed form van n&cauyti 

tao2^ befEotttn : €t4e rechten. 

^atg(ttt^159ni»e/ sooaAL * ; 



^ Almis R£G5ERIHGWYS 

noch vaa ^«bo^Scaaipn()!^eiidisy by 
hetwelkebet Wetboek v?m Kgywr Ja- 
ftmtaan,met afichafBflgftVaaallQde tot 
dien tyd toe fteed» gebniyltt geweeft 
xynde eyge kndsrecbtea» «o^ei? zour 
de zyn iogevoerdL 

4 

Deinge- De kerken door den Bi^ohop g$» cfe 
S£. voorccmelde wyie tot den CoSYkca 



dtenft zypdeingewyd, wieraen leaerc, 
ï»i*«v als aah Gode toegeheyligd, en daarom 
ook de daarin bedreeve fchennis weer 
als eene (i) Heyligfclieodery be- 

* fchouwd , even gelyk ook 4e peribth 

• nen j -welken zulks beftaaoi hadden , 
voor heyligfchenders en eerloozen in 

aoo lang gehouden , tot dat zy aan 

Gods 

(i) G«ftaii»lM».VL vocator» mi «el» «* 

Ja*. 07. Qol vero der«- qoid aat abftalerit tntra- 

^ Eccte&rum Xli^uM p«rit. Inliunc», ^uoque 

ibftnlcrit gwvltis indejo. ttle» peifOM» "S9«e «» 

atcttnt : quhi Sact)«m fttiAaione» «««»♦ 

terom abUtio tMU**' qaun tawiatt » WIK na- 



fWA HOLLAND. II. DsBL.^ . 4^ 

Gods gehoonde Kerk bëhooriyke vkA^ 
doenitig \iregens hunne begaane ötitas- 
rlng gegeèven hadden. Even getyk defiom at 
niisdaaden in de Heydenfche tempelen^ de tempe. 
ook iwaarer 9 dan wel eldert ^^gaan, Jj^^ 
vootheeh hter te land waaren <i) ge-- 
flra(cge^veeft^ dbordcn misdaadigenop 
Jiet Zeeftraiid* te brengen , 't gene by 
den vloed onderloopt, alwaar hy, naar 
het klooven van byden zyne ooren, 
eerft gelubd, en daamaa aan de Go- 
den, wier tempelen hy onteerd badt, 
ter berftellinge van den aangedaancn 
hoon , gedfferd wierdt. En waarom niet 
zonder rede in het vervolg van deti 
tyd; als a^uimlyk de inwooners hier tQEnwaan 
land tot het Chriften geloof bekeerd^^J^ 

wwien t aü^ <i*ö geneQ> welken met J^^* 

m 

(i) Mdüio/aptemumai bulo, quod accdTus mt- 

LegmFrepm. tü. ii. Oui lis operiri folet, findoa- 

fimom cCrtterit , 'tcM tor aures ejos 9 & caftran 

aHquid de lacris tuferic» tor, & immolaoir DHs^ 

4ocicm ad nare & in fa- quoroia Cemplaviolavic» 



/" 



4S Ahade REGEERINGWYS 

itf^mer geweld in certe gewyde kerl;; (i) ge-, 
^Sn. brooken waaren > of iet iiyc de zelve 
geweldigerhand (2) geooxnen, of de 
kerk 2e}ve in den brand geftooken had-, 
den^ eensdeels met de dood vx)lgens de 
algemeene wetten der Franfcphe Konin- 
gen moeden geftraft ^ en eenen dopd-^^ 
flag in de zelve begaande anderdeels >^ 
volgens de (3) Vriefche wetten > de, 
daarop ftaande breukgeldeo 3 zoo aan^ 
de onteerde kerka]$ aan den Gpaaf voor 
den Koning negendubbel betaald wor-. 
den. £n welke zwaare ftrafpleegingens^ 
op het iluk der kerk fchendery^n eerfl by 
de Heydenen begonnen enfedert byde 

Chri-. 

(1) Capitul, Cartli M. clefiam igne cremavcrit» 

êtmê 779. cap. II. Etqui inorte moriatar. 
Ecclcfiam infregerit mo- (3) LexFrefmm tit. 17, 

riatui. {. 2. Qui in curte Ducis , 

ta) Capitul. Cèroli M. ïjx Ecclesia aüt in a- 

anno 789* ^^* 3* Si anis .trio bcclbsije hominem 

Kcclefiam per violent! am occiderit voviss weregil - 

intraveric 9 & in ea'per dumejus componat&no« 

vltn vel furtum ajiquid vies fredtm ad partem do^ 

abftülerit, vel ipfam Ec minicam. 



ip/?». HQU;AKI>. : II. {Hnab^ ^^ 

DMHft?fle9/fl9it vry g^igöger raje 
achteryi?lgd , alty^ fot den hiiydigea 
dag tq§ dawomf jp9g ifer tejaod? 9n« 
aaftgfft»^. <fc fediwt, vOQi;gevaUe ge^i 
Ipofsberyprnüpg > Jiebbei|ibMid gefepi;-^ 

; üï>^^iöjB<>>^ yofeeps het bevd. vaijj 
Kaiel.^eii.GiroQ$eQ (') »ftdeAiiJJüstt 
ge^, Y<?e4(H npipgj: y^richaffeq ^ die naa 
bpt. begaaft tii^ «enen doqdflag , om 
welken iy fterven 'moeften, zich in 
eene kerk begeevea hadden ,, mids hea 
dé kerk, iaiveikeh zygevlugt waarenj 
tot geenè veyÜge vryplaati . iioridt te 
VerUrefekeiij 2bo\vas nogtjians tevoorè 
iecne zekere vryheyd door Koning Da- 
goberd bande in de kerk geylugte mis* 

'da^ 

, (i) Qfitul. Oven XL fi ad EccIeGanl confaeb- 

Bnw 77j>. e(f. 8. Utho- ilnt, non excafentnr^nè^ 

mkidA, [^ ceteri r«l, i)ue eb ibid«m vlAOK^ 

giii. l^lbua noxi 4ettta^ tor.. ■ 

'■ * i £| -. . 



.»- i. 



Ë%r mikhi^ MihiUkkm hvnkê kigewy» 

«""^ fafrildeii^ éêi^ét H«yUge Bo(S!h«ahier 
****^tó krtë by dèÖeydenöü te vdofe ge- 
weeft waaren^ £n waarom ^ mids die 
aan de doodfchuldigen ( i ) tot eene 
^l%éi^lyf^laiUs to()riieea vw&r^kt 
luddMi) éöH éöH diergelyke vrydom 

elft ée'Chr i(WiMf kerken y zoo doot den 
geèidden Koning (s> Da|;obêrc, in 
^ ^tjaar 

^ (i) JSèkHfiUL Cbr^. Sla- Si culpabilis atiouis con-* 

«er.W4LMp.l3. KttuolA- fiigiiim ad SiX!lftbmM«« 

ier vetnltidias arborcs yi- rit » oullus eum vt «bftn^ 

^ffitisfacra»quemis^ qnas hefe aodu fie» pöftquam 

ilicato fii«ftnc D«Q i^tfa janbui Scdefis ioaaire^ 

f foyidcias , quas ambte- ric , donec iatefpetlat 

I -èacitrlam ft fepei accora- tmbytanm £<(Mti vet 

tiot • ligfiia conftnióla i Epifcopum. 

tencmens duas portas. |. a. SI Presbyter xe- 

Ingreflus atrii om&tbus fponfum dare aafus soa 

Intifbhos» niftfacerdoti fiicrit ft fi talia oilpaeft^ 

tantum & facrificare ve« ut digous ilt difiripUna, 

,kiHibus • vel quos ifoa** cam cgnfUio iac^4otia 

*hs uEftaaAT ttktpiwU : hoc Atkt , qafa ad Eo 

mi mu wMim jsriaAai- clefUm 0nft|]Utt fed t. 

'Wi AsVlO»!. , ' |, V WWtofit colpatatt 

(a) Q^'^/. Dt^èfü gram üt VttiC noB ecmtÉ- 

iL ormo 630. ^af. 7. S.V% daoir pxoptea tinioiem 



\ Jtaf 'asesiion<ites<d ' dertig i» yetgdüd 
^ door Kaw* d^ Gfpotea (i) hoó-^fi' 
derd neg«n^vyftig j^^^n kafet fawt*''''^^ 
•iftigd ^n é» dtMTom aan iedeeeehr ¥6t-«^iM^ 
iModen i^wordea fioircn in éakokk^^ftU 
vhq^tpBi hbé ssvntatP en gMMÜj oofci^ *****>* 
ftelft begq^endsctaad ^nu, iQ^tgewetd 
-bycdrtetvétoiiaa)ed.j feoótiiytev^mt^ 
.van God , ea odrbied i90ord« Eèfligeas, 
al» «n^- dal; de Htyiand geragd kidc 
iikvtrgfefty dméiaiioei^KVtA ivèt^ 
ito» at 4fi M vergtefti dkttg^$fik 
niei verj^e» wontfart Imroegfe dl^ 
-io dé ket4c gèvh^te éldaair ttu^ ^o^ 

• tvJk 

Dei fi^ rcv^c^jtiam Saï)- placihim praefentetür ; 

Iftorum ; qoia Ddnhfia! ;t>«Qp(^ llQllQirm I 

4ixit : qui dtmJeHt ^-it' SanaorumqaeEccleOe_ 

«i*»rttfr W , ^1 non dimt- fius rementbun conceda* 

ferit nee ei diminetur. tur ei viu & pmnia mem» 

Cl) (>tiÈul. dirdi M tm. £««tt4ttauHncw- 

«wa 789. iJflJ). i. Siquli faln 10 quantum potaeriti 

coo%iqin fecctit in Ec- ftcifuerltiudicatum;*fi5 

cïeCwn,nuHu$.cumdeEe. j^<icurad piéfapdani 

wmMX viotendamei^ B^ioi ktgHst ft Mó 

pciMpraramat, fedbi- tmmititt,'ttMclMiè]& 



^4 J|««&iREGEEaiNGWYS 

]ii r,fufl?.enveyJig^eyd hadti|tcitaathyTö<rf 

' ded ^e^bter gebngf wierdt en hem 

^' '■: vooraf bdófte gedaaó; was , van niet at 

*-• -leeniïet léeven maar ook alle xyne Ie- 

« ', denmaatèn teiwHen behouden , ten 

eynde dennisdaadige tyd hèbbe» om, 

iiaa de gedaane beLydënis zyner Jeoü' 

deo , eensdeels ntot dé kerkwetten boe- 

^ te'. dodn en andersdeela defcèaade, 

ivad arynenevémnenifchtbegebragt, zoo 

•veel in zyn vermoogên , .en voor 200 

' ve^e hy » om xulks te 'dóen , doordèn 

lEecIjter verweezen was , roet den tji 

té veigoeden. ' Welke londériin^ ^ 

miatt- iieyd aan de kerken verkend» federtin 

ïïl t h^t jaar achthonderdendrie ook aan 

'^ de Voor- en Kerkhoven door den veor- 

CMfif 'gömelden Keyier (i) Karel den Groo- 

mntwr- .P . • jgn 

gmi. 



m > i> I. 




^ 



# 



t:if)iM>U. 



feccrlt, ipoa inivt atou .ft«?ierc^ P!*Sr J 



ban HOLLAND. U. Deeu f3 

ten is irerguqd geworden , en daarom 
federt dien tyd , tot de naderhand hier 
te land ingeyoërde geloofshervorinlngy 
uyt krachte dier lionioglykQ vergan^ 
ninge in Holland altyd béflandig geibleer 
ven: mids men in de oudeGraaflyke (i) 
rekeningen gemeld vindt hoe Eorents 
van Tol nog in het jaai^ veertien hon« 
dèrdenzes naar - Uytrecht , door Wil? * 
lem Graaf van Holland , aan den Offi? 
ciaal en d^ Domdeken dier kerke ge- 
zonden wierdt, ten eynde de voor^ 
gemelde Graaf mogt gemagtigd zyn j 
qm twee perfoonen ^ welken iii het Ier 

gér 

« • 

fecic , & inde per macus litff Iftm ^m Vfisx^ 
bonorum hominum ad )mMl V IStrec^t an ttm 
difcufliofiem 'm publkum ^tfitiBÜ OM ten ^tSCf 

Df oducetar. ^^n nan Utmfst I coe^ 

(i) Rikenk^ van Pbs. tMX tol II. pcrfootttn/ ' 

vm Èorp Tbefaurier vm tó tot©iatien 0p 'tütttfe . 

UM. 1. Maan 1406. tot hoflmtl M» in 'tlefltt 

X9* Mey 1408. foL 99^ B^P2" V^^ L^9^ 

& te uitii^ enbe toet* mtncajoute &c* 
mcte f alfot to toait n^nil 



N 



1 



fl AMe R£QEIfiINGWYi3 

g|Cf ynm Hageftey» # teigen iiet tocQ 
Ië i\(^itg fey«dekr^gebmyk g^todi* 
tèft > ttt ïMï ^«ram ^en qiliet teerk* 
hèf 'Viifil Vktiefi litegteTta hadde% mer 
betv^l^Sii'ife det vtioi^gaaddb Geeft. 

iên. W^dkè iriyhef]^ ia opc^gt^ vte 

hOi Veylig vcrblyf Öt de kecdaen én «p 

' der '^vei: I^ecÜMyveft , cuec aifae<i ia 

flftt n^lgaboore t>f Tk^njeiBJldsbd per'- 

fyOTseti » naHÉ ool^ in «Ue j>^^/;g;6Eie»i 

)« Keïfs ilaflvcQ phats hadt Wvoegs 

fcn misdoende flaaf ^ om tk >v{itfdcQeew 

oEng z^ «jteswege vei;gfiaoideo^ mee^ 

ilXSlrs te ontgaan , in eene kerk of op 

En dat eenen kerkhof gevlugt zynde , door 

mtetc *ynen nieeiler oï door ieinan4 anders 

*"%f' ^ ^^ ^^^^ ^^^ ^^ grtrald «n tegen 
m» m des ilaaven wil vandaar niet mo^ (i) 



.(I) G^klnl. Ai^ Dr., 'dihordnCér^IfèVerètt- 

i:«bfft> «nw S|o. aif, 7. tiam EcctéCaruin SatiQx- 
• 4< A qais autem bo- nim non habuetlt, 'Cfc &• 
«• -cootomaz tWiVVbiis si^cetn tetvum'fuuAi, «tl 



" T 



. » 



vmt HOLLAND, il 0iis^, f.^^ 

ieouind 2iijks beIlcQdC9 41^ ovmree* 
ding oet veertig jgo^ .ièbellingiei^ 
9x0. ^óeff. Koni^glylKfia 3r^He;^icliv i 
d«c is» gdyk wy in 't ecri^ deel «Of 
;^ aloude xegeet'mgynp» vm QoUwi^ 
bes^OBzea ^1) Jiebbea^ soq deo Qaaf ^ 
s§» hst GraaficMp » in 't v;tUpe dq 
pngPOqürioCde Yervoeriog wa« ^oof^ 
vaÜea, «ven gelyk ooK uog di^rgejyke 
yeertig andere fciteUiogeQ 9Kk ihksj^ . 
moeftgeboedt worden» wier vprkre^ 
vrydom door 2u]k «en geweldig. \xh 
ilajm gefchonden was. 

« 

* DeMryl nu de Gecftlyken , tds nyt 
het reeds gemelde hlykt ^ ^idi^2eln!i( 

M 

2' aem perfecutos fuerit, dos » ut fit honor Deo ft 

6 BccMki vi fMlnuMrit» r9>»Kntift Sviaanm» .ft 

ft Dieo honörem non de- Eccl^a Pci feiDMr iatf 

terlt , compoiikc id «d iriftt fit. 

Ipfiun Sodefiam qoadtir (i) 2i^ mu Omtifi ffc 

gtota folldos judice co- geerhigw^i^vv^^Mmit^ 

geote, & pro firedo ad ieeLpag. 177. 
fltcCtn quadxagilI^ foU* 

Da 



•• r * 



iê ^éfoti^ RËGEE3UNGWY&' 

St door ons befehreeve redit van dst 

incni geenen in*3e kerk gevlügtcn mis- 

doener met geweid mogt uyt de xelvc 

haaien ^ geenszins uyt cygen -gerag 

hébben aangemaatigd ^ even als eent* 

Des^or-k^ 2ich miiRhicn zouden konaen in- 

i^if beelden en daarom gelyk akömets ook 

im tm al'gefchtedt , tegen dat gewaande aan-t 

^2JJ«i gemaat^egebruyk der Geefllyfced op 

jj[^^" èene viy onbezonne wyze tiytvaaren \ 

tandee- jaaxc dat die vryheyd , gelyk het vooiS 

jmver- gaande verhaal beveiligt, door deïran- 
vr^beyd fcHc Köningcn , alsWètgeevendeVor- 
4gd!^^ ften van Vriesland 5 aan alle kerken van 
dat G^eil is verleend geworden ^ zoo 
volgt daar u vt ^ mids in dien tyd weyir 
n^e misdaacen 'met de dood ge/lrafc 
wierden, dat door ^t geeven diervryr 
donunen a,an de kerken geenszins 
jüsdan een ' ruymer weg tot het 
llbutmoèdiger bedryven veeier misdaa* 
i^ is geopend ) maar ilecfats de Vqt' 

. Jftaj 



van HOLLAND. H. Bebl. ^ 

t 

•ften, uyt eerbied voor Gods huys, at- 
teen van een gedeelte hunner anders 
toebehoorende breukeioi 2yn t)eróofd 
geworden. Hoe 't 2y, mids deeze 
vryheyd diensvolgens alleen maar vaa 
lie gunft èn goedheyd der Vorften her- 
komftig is , zoo heeft dit hoog gezag 

dier Vörftén daarom ook den voet ge^ 
'geeyen 5 dat dees door hen verleende 
vrydóm zelf in zulke kerken hier te 
land heeft plaats gehad , welken niet 
alleen door de Géeftlykénj maarzdfe 
door de Leeken gebouwd Z3^dej vei^ 
volgens ook aan de Léekén , 200 aüs 
wy hier voore reeds gemeld hebben , 
ope^ie zekere wyze nog in eygendom 
toebehoorden , én in welken daaröfn 
de BifTchop niet bevoegd was, naa *c 
overlyden-desPailoQrs, eenen nieuwen 
aan te Hellen. Wanc hoewel hètj^iw», 
nieiiwlylis opgcrechte Aarftbiffchoplyk^'^^ 
'gezag zich in het GeefUyke over 2il!Lt^f'^'»'- 



4e (i) 'mwodïkCB Tan Vnsdtnd uyt^ 
IMi^i WO ^Mea ^^ echter veer 
!?fed6 ierisni geraodtQ a vier iV^fo^. 
TMb atnfieUiqggeensniis asm deaBis- 
|ciK>p fllftv fuui afidereoJijB (ibc :^aaa 
WerpeldUylee perfiMMe^ toebehoorde^ 
^e wee&eo; im atte yacKfaaojgg iceP' 
jien, weU(en door Itea «f Jwniie voorr 
gangen 2e}f (2) g«(Mc> clefi(^) grond 
«f iokomflea daartoe vor^I^ft, ofyec. 
yaUea zyi^e . heribid of om de eene 
l>f andere djenibq aan 4e kerk bewee* 
4Kn , door de aelye met dat aanftd-f 
feckt in erkenteois dier b^fiezeoe 
difioOeq {wgUtig^ waaeen j; je^j^in wek 

ken 



frje. ^nUi^. cdp. it. das. ' 

ToBc éatt F<mdfici<«R fs) €mtik JÊrmfium. L 

Tt^jeOo ftdes in o» Giqin. ^a Scrvatt»di< 

be fimoi^Spifcopo bacsn> 

|Et gen* TOV* NMsy. <M>«tiviQ(d0É«l«f«t(3^ 

' ftssaxam 80bditii|i licos in r^ liia viiete^ 

ULI, . ' 'OtëiOBt il* imN tBRfdP- 

<i) f. ie €tflmuU4 H rtuin eft ; vel fi órdintt^ 

Sf/Mnymir. i, <fam fiot bibae ^uics- 



V0i BOLLAND. Q. Du£. ^, 

iWllers of Jkgilbi^den lefiocQ perfooa 
v$^en lea i^oieddaolit > tot PaflaoTt 
ronder nogtkuw daaryoor van dea 
benoeiniieii {i) iet vorderen , bior 
jfiesL fces {>) aaaaadea) BM^enbenoe- 
loeoi «n door ^ Bfiflohgip, byaldkn 
tegen des beixietitdeiis :gedrag of bo^ 
da*ii%h^ «»ets te ^tggea viel, vol- 
igen* d« Cs) .>^.<3oor Key»er Kwel 
denCkbotbn o^ dat AiiJcin ^t ücht^-^r 
geeven» cotPnefter!EiKKfiingewy<L«{i 
aam den zdvea de kern daarfioenood^ 

aya- 

(l) Aiü^'^'aL ad Kb. natu controverfia fiierït, 

Cfiff^-^^^x 'öt,)aic{ liiBtiaSu.iaa$e8,ipoft- 

omnlno aPiesbjteth non quam vöcaverint , non 

«iKltfaat 'mmutk Wigere fiiettt <aontmveif a tera4- 

propterconunendatioDein nata, -Udtum tibi fic de 

Stdefl»: qnia- pr«iifm .petfbnr idcmea <(»dimnè. 

CHpiditatem pleromqae a (3) Cafüul. lih. V.ctf, 

Laicis talibus Fresbyteris 87. Et fi Laici Clcricos 

Ecdefie dantur^ .«li ad j>robabilis vit» & doftri' 

1)en^endtim 'Sacenkxaltt. nm 'B/füfca^ •aaatecnfi' 

officium indigni funt. dos , suisque im Ecclk» 

• (s) Jtkxmd, <Pttm ëe .Wtitf «MünnoiHOno^.ob* 

jmfdRVkve^^ao. ^Ittu Mcün, nalla <fa^iHt 

auteiQ» dequanunpatro* - nrf ifi ft tti» ■«. «ff VtJtato 



do Aloude REGEERING^TYS 

xynde zending verleend worden. En 
"p;;^ liet is uyt dit gróndbeginfer dat het 
^btt thans nog bdkeride recht van PATRO 
{^trÏ^NATüS y dat 18 5 om iemand tot Pa- 
'**™' ftoor in eeflc öpêngevjille kerk te be- 
noemen, zyne waare faerkomft heeft. 
£n waarom voorheeiï niet alleen de 
Graaven van H&lland hier te land dkc 
aanftelrecht in vörfcheydene kerken 

hebben bezeeten ; maar dat thans te 
tyd nog zoö veele Heer^n der Heerlyfc- 
heden in Holland , als opvolgers dïór 
eerfle ftichtérS) Herilellers ofbegtEti- 
gersj het zelve recht alsnog totop» 
den huydigen dag be^it^cii. 

Mids het den BüTchop aan den eenea 
kant zeer ftreng (i) verbooden was, 
eenigen tot GeelUy ken, aan een^ anders 

Bish 

* 

' (i). G^te/. CanU èL cam recipere , oec Qrdjr. 
pmé 779. cêpi d. Ut ne- nare ia aliqiia fiiado. 



td^ HOLLAND. n.;Dttt. ét 

JBisdomlcloor de geboorte ooderwor^ 
pen, tot het gebniyfc vaji <2yne eyge Jj^*^ 
kerk in te wydeta, en dat asn den ^^f^ 
deren kant des in te vyden jctngeÜngs^ a 
(i) beqoaaihheyd , ker en voorafge-^^ 
honden leevcmgcdragaan denBiffcjhop^Vj^ 
ten volle moeft bekend xyn > en ^j^gf 
^p dat zuJks naa vereyfch kaa gewee^ 
ten wordon^ onder het j^èftsdig opr 
.zigt van iynen eygen Biflchop (2) 
raoagr de ftrengi^ kerkwetten; van 2yne . 
jeugd af tot het Gecftlyk l)aoep, be? 
quaam gemaakt worden^ zooipoorde 

«dit een en andere dierhalve \!7illil^ord 
aan 9 om in het veroverde Uytrecht» 
naa het erlangen nogthansvan de Hem 

daaf^ 

' (O Oipt^/'I.C«fol»J^. Kter qtti ad Gericatum 

'mm 789. ca^.'a.' Qui ad acceduot , quod nos no*- 

ördinandum yeoiunt fi- minamus canon xcaie 

des , ft vita prias ab E- v x t a v , volumos ut iili 

llTifcopo diligencer difat' cANONicBÜscundumfttaai 

tiatar , & lic brdineotur. regulam oninimodis vt* 

(2) 0^ft«i.LCir«^Af. Vant, & Epifcop.s ^ 

mt» 789. ^ft* 71* ^Iprt* *W «n4T f iXMi . 



daareoe Mo^ xjmde Koainigl^^e toe- 
ft^toming'^ uyt asuuaei'kifige die pha^ 
düUM eeocr (i) VILLA POBLICA, 
4ae is, K)ofifngtykgo6d gowürdea wasï 
«^ KfchOpIjrit quéeklbhöèt op te 
tttkten f évefi-gelyk dtn ook door en 
onder -dé tt^^wing van WiVBkróré 'm 

éc fbd Uyti^ëdiii eèü Hooéüaag qaeck^ 
Iskoel naaft do hoofdkerk f vettte hy 

keedii aldaar gebauwd en aan 6ode; 
«lis {ij dea ZaUgn^ker der tinos 
bekeerde t'rióen zeS^ibgiewyd h»dt^ 
Tolgens de alsdan (3) in gebrayk •sfff 

de. kerklykè gewoonte ^ géftifchc (4) 
' - ' wie&rdt; 

(l) Zse bierwort dit ons clv&jtaitibQ^.fiiis PBösiHUtf 

II. ikel der akude regee- Ecclbsu sujb CLAVsrvo^ ^ 

rmgwyzevanHolLpag. 17, instituaiIt , in quo ipfi 

(«) Seda' Hifk. m «- cam 499, Cicmdw ea- 

floiii. Cbftff» Mict«ttt/«i SQ^ nonioun rt^Ua , Dep 

cönftniébLliiiioaouisat- (4) ïft^ ^(^* Z^- ^^ 
WV0U8 Domini ooftii HaHAfTWQX oood cit 
|«fu Chtifti huw flmrp» 19 Tqjc&i 



Cm. %. Ut Epifcopi ia Dominus; & m Cbiii» 



40» fêOilAHD. IL thsBt D 

wterde. /D6e£erchodehw«tfefit&dl«ir«te ^ 
tyden onder dea naRin van MONAS^Jf]^ . 

TERIA bekend , niet om dat zy ^'nSLé 
genlyk Kloofteis waarenj vaxr omgetmmi 
dat de daarin «ynde fchoolieren , cvea*"*^ 

dis de Moniken , hy den anderen van .. / 
de ^erf eld a^ezondetd leefded. En 
iaiós nu , volgens bevel vah Keyzer 
Karel den Groocen (£) in alle de Bis^* 
fi;hoplyke lieden xyns Ryks een .200- 
<laanig queekfchoot öf MON ASTE- 
RlüM raoeft gebouwd wórden, 200 
zal . nu dè JLeczèr konnen begrypen , 
waarom de ftadMimigemifort, alwaar ^JJ^ 
federt) by het oprechten van het Bis*«*v«ni<. 
dom aldaar, een zoodaanig MÓNAé-dmntm 

TE-*" 

• 

IPater nofterWillebrordus flcut nobfs praterito tem« 

Arcbiepifcopus y fub lan- pore ad Attiniacum pro* 

-Om converfationis cooao- miflftia » & yobis ii^nvxi* 

bitall os4i]it> cuftoaioh nm» iacongnu's locis^ubl 

^ff9 vMptur. necKlüm por ft^Ehpi «4 i4 

(i) Oalniml. Uk. IL «y. muUoraal utiHtatw 4c 

-s. Schoisi tett «4 Slips profedtan « vobU aidt" 

& miniftfoa Ecclcte 19- iiail aift aisl^p&flA > 

.itrucndM Tcl êdocendpii 



f % JUcu^ RE6££RINGWY£k 

MyN- Tj^RlUM door Lodgerus eetfteix Bis' 
SS ^fcfapp jiief pb^tfe. , ingevojg^ ^r^i ^e 
«^^wet 9 ^eftic|it (i) was » in 't vervolg 
iJSMuNster» ^cjven gelyk. ook alle het aan 
m!)*- ^ P^<^, oiiderhoorig zynde Lamö 
■™»^^fcdert MüNS.TERLAJ<i> (2) genaamd is , 
en te Uytrecht zelf tekere twee ker- 
ken den ,naiim van Oud- en NieuT^w 
, MiïNSTjER voeren* ^ . 

Te recht wierden zóodaanigeqaeek- 

fchoolen . der Geeftlyken toen MÖ- 

NASTERIA^enaamd, teroonaa- 

• ;. ie de daarin tot clen Geeftlyken ftaaê 

aangeleyd wordende jeugd niet mid 

^ " ftreng^ ^an de Monikeii in hunne 

' V Kloofters ,' leefden. Invöegé iy ia 

eenö 



' (1) VUa Ludgeri Uh. I. fob rcguta canonica Do- 
ei^. 20. Cajas psrochi« mioo femulantiinn* 
fcdes éft pr Incipalis ifl ld- (2) Heda Hift.fol' 1 29. 
co MiMiGËRNMOiit , ttbl Frcderki MwrcARFOR- 
Domino ipfe hooeftom dbnsis, ideft, mon4Sti^ 



«4» HOLLAND. It. ÖEöi 6 f 

eenegemcencMal (i) fliepen, tefaa^ 
men ateïijdrefpysenkleéderen, zon* 
-der daarvóór iet te betaaleh, van het 
queekfchool op cene fcri de zelfde M^yze 
ontfongen, om niet geilootzaakt te 
2yn 5 ter erlanginge van^ fpys en kleede*- 
ren, buyten het zelven gaande her- eA 
derwaart te zwieren ^ midJv 2y verpJigt ^rei^ 
vaaren om zich, béhalven den tyd^^jj^ 
dat ty door den eenen leermeefter*^ 
((2) SCHOLASTICÜS) in de ge-ffik 
wyde en ongewyde letterkunde wier- 
den onderweezen > daarenboven nog 

ver* 

(l) ConfiUo Turmenf, veflimentum juxta facul- 

III. can,' 23. Canonici & tatem Rpifcopi accipiaut, 

cleri civicatum , qut in De paupèrtatfs occafione 

Epifcopifs convcffaniur , per diverfa vagari cogaa- 

confideravimus ütinclau- tur, (fc, 

ftris habitantea , fimnl . (aj Baldric. Cbrm, Ca. 

omnea Inuno dormitorio merae, lib.lll. cap. <5x. £t 

donnlant, fimuloue in u- uc ampliuseum infenceii- ' 

no reficlantur refeftortb , tia confirmatet, rbgenIjas 

quo &ciliu8 pofOnt ad ho« sCholis S. mariae ei com- 

jas Canonicas celebraa* misit. (itoox; cognicavero 

das acc^rrere , ac de vita Epifcopo ScHOLAsricf in« 

ft converfiicione admone» dnflna fepcravic etun a 

ri & doceru Viftim ac pueborum DocTRnsri £fei 



^ JMe RÊGEE^iNGW Y^ 

y^jffcheydeoeiD^al^ des daags, lang$ 
Jsekere gajeryen > welken te.üytrecht 
by de fchoolkerken alsnog te vinden » 
en thans aldaai: on4er den na^m van 
Fanden bekend zyti. , en in welken zy 
ook naa hun overlyden b^faaven wier* 
4en , naar de naaflgelege kerk te be- 

^^ geeven, om beurtlings-dePÊdmeo van 
]&^David> naar 't (i) voorbeeld van dieai 
^"•«^ Koning) zeven maaien des daags ^ mee 
*pfimit voor- en tegenzang in datgededte der 
kerke C2) te zingen ; 't geae ièdert 
saar het Latynfch woord Cbo&us> eenoi 
:;oodaanigen gemeenen ( 3 ) zang be- 
te- 

I 

. (i) FJalm I lp. VS. 164. Kofte cÜeque C&rlflo 

3h lootbe u setietimaal (sj Hmmus Augufiod: 

*^ tttdjK^ / Irtiet UlQBe rectit;' lib.l. c(^. n^. Chorus 

boaHriSD^ tet((n» <&citur a concordla can- 

(t) Vita Matbildis Ub. tanclum , Cve a corona 

• X cap, 2. circumfiaocium. Olint 

Poft hsc excelfum fiu* namqoe in modum coro' 

duit libi fingere tem- n» circa axas cantances 

plum» üabaQt: fed Flaviaous & 

Dtvinasque scaoLAS , Diodorus Epifcopi Cho- 

^ CANE&ENT qujs dul- tos alteroatio pfiülcxe i»! 

«IterflosAs fiicuenaii 



1 "„ 



' löart H0LLAN13. n. Dsfeb ^, 

tékeneiüiSe, tot den huycBgen dag tot 
\^ardm alsiiiog het CkoÓR dër kericè 
^nlamd wordt. Mids nil de Geefl^ 

iykenj gelykwygoneld hebben ^ aaat 
iiet Komeynfche iecht leefden , ioó 
moeft ook die tang Op 2yn ( i ) Ro- 
ineyn&h gefchieden y wienè gebrayk 
door Pipyn, eerften Koning van dea 
bt'^en ftam, in alle de kerken 6ttdas 
hoorig aan het FranTche Ryk , en des 
bok in die van Vriesland (2) isingi^ 
voerd) ën daatom ièdert bieir te land) 
tot de fëdert ingevoerde geloofiher- 
vorming > altyd aldaar beftandlg gov 
bleeven. Over déete in de Biircho()i> 
lyke (dióol bequaam gemaakt vóirden* 

de 



(i) Capitul. Cartti ti, 
'anno 8os. cap. i. Ut cao- 
tus difcatur, & fecundtnn 
brdlnem & morem Ro- 
man*. Kcclefie fiat. 

(») QtMi M. c(nfiii.di 
mttidtt. mr. Cf ^kr. 



Scckjiafi. Acetnfi' pm- 
terea maDÖriae yenoranda 
Pippinl GtfDicoris nofin 
ezempUs , qui per tocat 
Calliaraih Ecckfias Ror 
man» traditioms fuo fiat 
dip oaoübus. decoxatit, , 



^ Jkude PQEERING Wy3 ^ 

Ab^ Geeftlykei^ p :\)^ea . door eenef 

JZott^tifee/fert,' c^d&r dei> naam vaa 

&M»- j^ANTOR bejceQd, i(i deeze Romeyo- 

M^ 'Pne-iche zangkonft onderweezea vierden , 

gjj[3ba$lt de i»ro^ , toen PRiEPOSlTüS 

vut die «renaaipd ). uyt den naam des Bifichops 

^Morm. Jiet, sdgemeen^ hopge opzigt over de 

ge^eele fchool, even gelyk (r) eea 

JOekea , \relke ,D£CANUS genaamd 



•« > 



t / 



^'S^'Si^lfSfS^^ 



. Q^Uul. lib. I. cap. 74. 
Ut canCumRomanumple* 
niter ^ ordinabilUer per 
qpflurnalfr & graduale of- 
ficium pcragant , fecón- 
dam quod Genicor nofter- 
i»ippinus Rex dccrcvcfit 
m fieret , quando Galli- 
canum cantum culit ob 
unaniraitatem Apoftolicas 
fiKlis & fanas Dei.Ec- 
ciefis pacificam concor- 
diam., 

''(iyjnnalifl. ^Saxa ad 
fimum 1044. Hadtenus 
Hildeshêimerifis Clerus 
tam 'diïlrlfta religioiie ob- 
fcqtiióDei fe nrancfpave- 
nft.^ut in profeflioirB 

*CAirox!rici dift^iftirat 

• ^ 4- .... 



gauderet monachia» Nam 
ut caceatur quam fevere 
animadvertebatur, iiqats 
Chofo, menfas, donnita- 
rro, noncfico deefle; fed 
tardius abefle , niii aut 
gravt necefUtate rrretiros 
aut Ucentiaanimanisprs- 
fumferac , fchoiaris dilci* 
pitns jugo abfolutl ardhio « 
xi habena in dauftro fre- 
nabantur, &quotidianatn 
fcripturam Dbcako pras- 
fentare^Euangelium cum 
leftione, cancum quoquq 
ipfos etiam Pfalmos red^ 
dere exigebautur , ut tt- 
niidius clauflro, quamfn 
itbholls manu ferulas abi; 

ducerc vidarator. 



mn HOLLAND. II. IDeei/. 6p 

en daarenboven de ( i ) Paftoor dier 
ichoolieren was 5 over derzelver ^edeo 
en de dagelykfche vordering in alle dé 
aldaar geleerd v^brdende weetenfchap- 
pen. Zulks , byajdien iemand dier 
fchoólieren 5 het'2y id ^t zingen , her 
2y in 't fciiryven, het zy door te laat* 
Jcoomen in de kerk ^ in de fchool ^ aan 
de tafel of in de gemeene flaapplaats 
iet misdeedt , ftraks door den gemel- 
den Deken j volgens de van tyd tot 
tyd beraamde kerkregels , onder den 
(•2) Griekfdhen naam van CANONES^^ 
bekend, door hem geftraft wierden en]^^ 
waarom ook alle de in die fchool woo-*«,*«iB- 
nende Geeftlyken, als naar deeze (^)^^. 

r^A kmfi 

(i) Reiduif. de Diceto cé ' regula , confiietüdo 

in Henrico IL Quam in comprobata; indeCANO- 

JScclefiis Catbedralibus , mcvSj idefl, regularis. 
iibi Canonici Divinis man« (3) 'Egbert EborBcens ' 

cipantur öbfequiiSy De- Arcbiep.t Canpnes dtci- ' 

cani fibi^vindfcaüt dfgni* mus regalas» quas Sandi^ 

tacenu ^ . • Patres conflitaeraot , in * 

(2) Pa^. CanoDGr«- quibos <criptuin t% quo-* 

£ 3 mo* 



f9 uühude REQEERING\itTS 
GANONES der kerke leevende, zd^ 

py^ddyk. K a n p, n < k e n ïyn genaamd 
geworden. 

üyt al hef^^e.totnogtoe van dee-. 
ie Biffchoplyke fch9oI te IJy trecht ge-, 
meld isj nu dft Leeier zal konncQ op-, 
xnaaken, waarom dit eerftc aldaar ge- 
paar. ftjchte Kanonikaal Kapittel fedcrteens- 
?L- ^^ <ïiet alleen uyt Kanonikeii, maae 
2J^ ook uyt (O cenen Prooft, Ddten^ 
iM Scholafter en Cantor., endieKanoni- 
heftu*. ïttti andersdeels weer uyt leden van on- 
derfcheyden rang in opzigte van het 
Geeftlyke ^ot de tyden der federt aldaar- 
ingevoerde geloofshervorminge be- 
ilaan hebben , te weeten : eensdeels uyt 

Wer- 

«odo Camonici. ideft, lattico 4 C!»iit»re. ooi 

xeguUres Ckrici .vivexé Prolawrua inBg/tiü Cmt 

' ^^°^. .# axiomate , & ptmtet eos 

,0) Iiesmgm.tm.JL duod^cin adttw; Guoni; 

m-HJ' Conftatiii:*» c«.capitularibuï. 



van HOLLAND, II. Deel. ^t 

iPï^erréldlyken , aan welken, Kanoniken 
-gordende, maar alleen het haair (i) 
naar cle kerklyke wetten was a£i 
gefneeden ; andersdeels ook uyt onderaf 
ïcheydeGeeftlyken te weeten: uyt On- 
detdiakeneri, welken men reeds in do 
onderfcheydene ( 2 ) brieven van Cy*. 
prianiis Bilfchop van Carthago , die ia 
^t jaar tweehonderd negenenvyftig 
om de belydenis v^n 't Chriftcn ,ge- 
loof onthoofd wierdt y veel maaien ge- 
meld vindt ; uyt Diakenen en Priefte-^J^ 
ï;en : %o% velkp laatje waardigheyd t*^'!^' 

iue-*«» , Qif 

. (i) Capitul. Pippini R. j. De his , qaos volaiw 

(tmo 755. cap. II. De tas parentum a primis in-^ 

i)lis bominibus > qui di- fantie annis in Ckricatus 

(TUQt quod fe propter officlo , vel monachali 

Deum toDforalTent , & pofuit, pariter (lacutoias 

modo res eorum & peco- obfervandi^m ucmox cum 

Bias habeoc , & nee fub detoxtsi^. vel aniniüerio 

nanuEpifcopi funt , nee leétorum traditi fiierink,. 

in monafteriö regulariter. in domoEcclefia^ fubEpis- 

vivunt,placuicutiniDona- copaliprafentia a Pr«pa- 

fterio fint fub ordint rego- itto fibi debean(,erudirL , 
l^ri & fob manu Epifcopi (2) (>ffriani EpiJclCar-. 

fób ordine canonico. thag, epijt. 8. ao* s^. 34* 

■E 4. 



7a JJouie REGEERINGWYS 

ietiia- niemand te die tyden, dan naa dat hy 
piakent dertig jaaren berykt ( i ) hadt , moge 
ïg, "'^worden ingewyd; mids Cbridus, on- 
*'*^*"' aangezien hy de eeuwige wysheyd des 
Vaders was , echter voor diea ouder^ 
dom niet hadt begonneo te preekeat 

Dtf kin- • In deew Kanonikaale fclioolen wier- 
vanden clcii niet alleen van hunne eerfie jeugd 
vMde 2iFdö^ kinderen der gegoedfte landzaa- 
Graafom ten, maar öok die van den eerften A- 
tofe^ja. de!, van de Graaven ^ van de Herto- 
jS^tfi- g^in fa van de (2) Koningen zelfs van 
^^^^* hunne Ouders tot het erlangen vaa 
deeze cenc Chriftelyke opvoeding befteld> 
ieftdd. om den ouderdam van ( 3 ) achttien 

>aa- 

' (x) Cdpitul. Caroli M III. rap. 16. Eti in hoc 

0mo 789- cap. 49. UC eniui Coepobio Duces , 

DulIatenus*Prcsbyct;r or- Comités, filü Ducum, 

dinetur ante tricefimum fijii Comitum, filiietiaiii 

atatis fuae aonum , quja Regum educabanrur. 
. Dominus ; noftcr Jefus (,2) Ludgmvitacüp.j. 

Chrlftus non praedicavit Crevit iraque Lutgerus 

ihtG trfceflmum ann.um, proficiens in timore Dei. 

i%) &rm^ Ohti*;, Hb. &; depofiio fecttlaii haW- 



van HOIXAND. II. Deel. 73 

)aaren bereykt hebbende vervolgens te 
verklaarea, of het hen behaagde Geeft* 
lykteworden^eQdes» naa des Konings 
( i ) toeftemming daar toe verkreegen- 
te hebben, hunne begonne benaarftiging 
ook in de gewyde letterkunde te ach- 
tervolgen 9 tot dat zy , den ouderdom 
van twintig jaaren berykt hebbende > 
eetft Onderdiaken 3 vyf jaaren ( 2 ) 
laater Diaken » en eyndelyk naa 
hun dertigfte jaar Priefter gewyd wier- 
den 

tu in TiujBCTO MONASTs* cium prsfutQatur , nifi 

iiofe contulitadftudium auc cum Regis jui&oDe 

artis fpiritualis. £r4nt autcumjudicis voluntate» 

.autem in illa Schola (2; Confilw Toletauo 11. 

Oregorii , & alil con* can. i. Ac ubi oOayuia 

DisciPJLi NOBiLES & pru- decimum stads fus an* 

dentes 9 ^ quibus aiii £- numcompleverinc, figra« 

pifcopi poftea exfciceranc, tia eis cafcitatis , Deo in- 

9lii inmiDoribusgradlbus fpirance , placuerit » hl 

Doélores Ecclellarum. tanquam appetitores ar- 

. (i) Qnfilium Awüian* diffimsvicslqvUSiDQDo* 

I. canoru 4. De ordiiia- mini jugo fubda^tui; ac 

tionibus Clericorum id primo Subdiaconacus mi- 

obfervaodum efle deae* nifcerium, probaüoaeha:^ 

vimua» ut nullus fa^cula- bita, profempnisfu^^aTK 

liom ad Clericatus offi- gefimo anno fuf9ipianu 

Et 



7+ ^ Jloude REGEERINGWYSf 

den ) om in deeze ( i) of geene kerk hefe 
Paftoorsampt te bedienen, ofwel, de 
fchool vcrlaatende/ zich tot het wérreld- 
Jyk bewind te begeeven ; even gelyk 
Hincmar (2) van zich zelven getuygta, 
hoe hy van zyne jeugd afin eene dus- 
daanige fchoole tot den gemelden ou- 
derdom zynde opgevoed, vervolgens 
tot het Hqf of liever de behandeling 
der hooffche ^aaken tan Keyzer Lo- 
dewyk den Godvruchtigen overgong. 
Welk verblyf der perfoonen van den 
eerden Adel in de AartsbilTchoplyke 
fchoole teüytrecht den voet gegeevea 
heeft , dat door I^eyzer Karel deA 
Grooten, naa het ten onderbrengen 
der Saxers, de voorgemelde Ludgerus 

tot 

(O Capitui. Caroli M. pag.^oé^ QuI inmonafie* 

«fine 785^ cap. 24. Ut riO) ubi ab ipfjs rndimea- 

naltos abfoloce ordinetur tt$ in&ntiaD fcib Caoonico 

& fine proDuntiatione & habltu educatOB, indeqoe 

ftftbilitate loei ad quem eduélos in palatioDoniini 

ordtnator. £«ttdoviclInpefatoilsnoi^ 

(2) Hmcmar, tam* IL iD9dico tempore manfi. 



van HOLLAND. II. Deel. ff 

tot eerften Biffchop van (i) Miraige^ZuBb 
nifortoThec t^ms genoemde Mimft^W^tif» 
is aangefteld geworden ; 200 om ityj^^ï 
hooge afl(09ift onder de Vriezen -;^?"J*«- 
want iyn Grootvader Wnrzin^ij (2)-Kmoni. 
Ado was eea der eerfte Edellieden Tai>/4)/fe 
Radboud (3) Koning van Vriesland ge-*^^»* . 
"^^eeft) als om dat Ludgerns zelf, üsgedam 
een Vries van herkomft en des de l^e- Bijfcin^ 
derfaxifche taaie kundig in de nieuw- ^y^ 
lyks opgerechte Kanonikaale iciioole«>«r<'t^ 
yan den Aa^ftbiffchop V^illibrord te 

Uy- 

(i) Vita Ludgeri lih. L Radbodi Re^s Frefonun^ 

^Ap. ZQ* Interni pei dis- vir quidam Bobilis in ca 

pofitionem mifericordis ge&teWuiiin^us nomine, 

D«iSaxooes converflfuQt co(Bonune Ado. 

ad Domintttn , & Rex (3) Vita Luégeri Hb. L 

Karolus eondem Tinim cap. 4^ Infirmatus autem 

Dei LDtgenim Paftprcm iRêdhodus) mific ad Vi- 

la OileocaU parte Sazo- rum meaioratum Wurfin* 

num confficuit cojus pa* gum , poftalans oc ad fe 

lodiis fedea eft principa* rediret «receptorus hcr<w 

lis in loco Mimigeiao- . ditaieniruam»inüiper&a-< 

for. Ha- multa fe datamm ei 

(a) Pïta LuigeH Ub. L rpoponijic , fi pacem fe* 

\^. 2. Fttit in diebus cuptcDore voliuflcc^ 



7<5 Aloude REGEERINGWYS 

■ 

Uytrecht eenen steer grootea voord- 
gang in de gewyde ( i )ï Letterkiuidé 
^^^^gedaanhadt. . Op de zelfde wyze ge- 
SiJ tuygen ons ' de oude Hiftorifchriften 
som vanhoe ( 2 ) Br»no > jongfte Zoon van 
S^.Keyier Henrik den L, in de zelfde 
i&p Kanonikaale fchoole te uytrecht zyne 
?J|*^^*leerofcflFeningen gedaan hebbende , door 
zynen oudften Broeder Otho den l. , 
naa die den Keyzerlyken troon beklom- 
men hadt , tot AarftbilTcb.op (3) van 
Keulen om zyn groot veriland is (4) 

aan- 

(i) J. a Leidis Cbron. xnifTa e(t« Ubi cum ipfe 

Hb. IV. cap. <5. Crevic difciplinabilfter , utpote 

aatem Lacghenu , depo- bonas iodons poer , in- 

lito habitu feculari in Tra. genio fagaci proficeret. 
je&o monafterto , totam (3) jiwuU. Saxü adann. 

fe contulitad ftudiumar*. 945. Junior vero Fra- 

lis fpiritualix. trum Domnus Bruno mag- 

(2) 9^a Brmmis At' nus erat Ingenio. 
thief» cap.lSf. £0 tem- (4) AnnaliSêX9 adtmn. 

pore generofa Regum 953. Eodem anno Wie- 

ptoles^annoseirciterqua- fridüs Colonienfis £cclo« 

tuordecim babens , übè- fis Archiq>ircopu5 obiic» 

raltbtts Htterarum ifaidiis cul Bruno Frater Re^is , 

imbuenda Baldrico veüe- vir gloriofus, in E^ifco^ 

rabili Eptfcopo , ^qui ad- paCu fucccffit» 
huc fapeteü^ Trajcftiua . 



van HOLLAND. II. Déél: ?f 

aangeftekl ge worden* Ja! het. was eyi^ 

• • • • 

delyk iiyt deeie üytrechtfche Kanoni- 
kaale fchóole 3 dat alle de Geeftlyken 

iynvoördgèfprooten> wÈlken door de 
ecrfte Üytrechtfche Biflchoppen in al- 
le die kerken van Vriesland', en des 
ook in Holland , yan wèlkén ty het 
recht der . begeevinge hadden , tot Pa- 
ftoors in "'t begin zyn aangefteld ge- 
worden- Want als in hec vervolg van j^^^^^ 
den cyd het Chrillengeloof in Vriesland j^]^ 
ulengs, door het bekeeren van ^t Diee-:^^JjJ^J 
fte gedeelte dier volken, zoodaenigen"^^^ 
voordgang gedaan hadt , dat de door^^^y*^^ 
Willibrord te Uytrecht opgerechte 

fchool in geenen ftaat was > om alleen 
alle die Geeftlyken te konnen verzor- 
gen ) welken tot het bekleeden der 
dagelyks in getal coeneemende Paftoo- 
ryen door geheel Vriesland vereyfcht 
wierden , 200 zyn federt nog vier an- 
derf 






■^ MüOe REGEERINGWYS 

•6ere Kaooaik^ale (i) queeküchoolen ,' 
iofsevc^ dier door ons befchreeve oa- 
idegeWQOi|te<it teweeten: by dèHoofcl- 
keck vïii\ Sint Maarte door Willibrord 
zdf gebpuwd > by die van de Moe- 
dermaagd' Maria i weike haare op- 
komft aari Biflchop Koenrad vérfchuji 
iSj by dié yaia Sint Peter en eyndelyfc 
ty die Van Sint Jan j beyden doorBis- 
fchop Bemulf te Üytrecht opgerecht; 
£n wdke Hööfdkei^k y inids de laaterö 
BUTchoppen van Uytrecht ihdezdvé 
federc'altyd» ingevolgen van de Wet- 
ten (2) der Franfdie Koningen, hun- 

ned 

(i) AnBHtÜ.., Ant, generale EcclcJiarumpr»- 

Mattb. tvm. II. in quaH$ di^aruni rej^rzreütante^ 

f^. 7^1. Vcnöraljilés & ffc» 

egregiiviriDominiDeca- (%) Capitul» Ccwêli M, 

iü major is, SauftiS&lvatD* arm jZg. cap.40. Ut non 

ris , & Beats. Maris , ac liccat Epifcopo principa- 

Vice-4ccant San^ Peeri lem Cachedram fu« ^^ 

& SanifU }obaxiAis> Capi- xochi^ n^lig^re » & ali- 

tulaqüea Canon iciquin- quam EccIeGam in fUsi 

me .Ecclefiarum Traje- diocefi nagis frequenti* 

cceafiuHximumCapiCuium -ie. 



mi HOLLAND. H. DeiO: ^9 

ipiën Btflidioplylren fcetel beftandig ge-*^^ 
houden :liebben> iti ^t vervolg. van dtRvmden 
tyd ondeti den naam vancDoMkerk^9i>^|l^ 
even gelyk de Kanpnikdale Geeftlykèfi^^ 
weer 5 welke in bet da9rBangeheditei««'««t 
BÜTchoplyke queekfchpol woonden^ 
onder dien van (i) DoMheeren , om 
hen te betèi^ vaii de Mildere Kanonikaa- 
te fcerfcen en qüeèfcfchbblèn te onder- 
fcheydefti ïyn bekend en dus alleen 
genaamid gè^bMeh; ter oofzaake die 
kerk en Geeftlyken wel byzonderlyk 
onder het hooge opzigt van den Hber 
BilTcliop flönden : welken tytei van 
Heer 3 pn dat zelf als hy aan de Bis-* 
fchoppen (a) en des pok aan (3) Wi^ 

lih 

(i) foém. de Janm* *mmm. Coil. rwva tém. U 
Doifflus & DoiiNA, per fol. 13. Ego Hedeims vir 
Syncopen , propne con- illaftef. , qna com conju* 
▼enit dauftralibus. ge mèa cMtBmz T^9^ 

(ft) Anmaliji. Saxo ad 9rada ^llqmd de rebus no* 
mnum 945. Junior vero ftris pro amore Chrifci ft 
Phttram DoMNUs Brutio renüffione peccatoroÉi 
jDagnas erat Ingenio. 'noftrorum & m^rcede fH^ 

(^) Afaifm» vtter, w taia, Deo & Dojoro >•- 

m 



Jkuie HEGEE&lNGtC^d 




•• t 



.» ■» 



gegeeven wierd^., men m de 
mid^tel^we door het. woord Domnds 
uytdcvkce 3 iBidffr.inen dien ( i ) vsa 
DoüiiKrs te die tydea tee nieeFpr po- 
dedcbflydinge , «u God dea |I«£R£ 



■ • • 



\. Hoe geregid ( 2 ) ook het leevj^asr 
£^rag deezer zxm te U)^re9^'«Is eZ^ 
ders^elUchce JKLaapaiksuile. fot^ooieq:!^ 
4ep'begiiiDe. ook ^cweeft jsj-^cve^ge- 

.1 • » . »«. ,' .•IViL 

tri noftro inChriftoWil- contmunlter « prima «^ 

libTordo Epifcopo dare rum inftitutlone Domino 

dii^ofoiimis. - r fetyI«njAC lii^ iMimüuaci, 

Ibidem fél. J 5. Concc^ paupemto % divxi^ bffi-j 

^imos DoMiffo patri nof- ciis « leftionibus & Qn« 

tro Vira Apoftoiico Wil- tionib^s vacBodo, in c«^ 

librocdo EpiCcopo. ftrij J>99ifd laUiime», 

(i) jiuS^r Chmcifmi. fimal ib refe^oriofobii^- 

CsrioTcem Domimum » u» d^i^i fMiiept^S:,, ia 

terr€ftr<m dlcite Dom* eodem .f^iam.'^o^n^ao 

KUK. cafcis «M^ilibus 



. (zj Jtfco^* (^i? FttrUcêin efcentes» Sed«. aHtem 
JFR^. Occident, cap. 3p. . Ponüficali yaooDce . • • • 
CatbedraUufO Ecdefiarofli .uni^, q^eln d^gaiorcMo- 
alDiftriy quo9 duqc Ca- credcbaQ(,capttCSWpiii- 

^nonïcos Saecolares appel- ficifbanU 6^- •* 

.jUffius, fub cade^i r^^lA 



wtt HOLLAND. U 4iXEt. 8t 

lyJi^ lailkfi ayt ottzie tolbnc^oeF^ia,tif 
bdchryVtog 'biykt ) 2ocr begon nog- 
thms.dcr.fldvcr voorfieeA zoorlHeog 
geweeft zynde JeeretwuTs 'm de etfr 
de (i ) «eixwe slonl^ te vqtltoppesL 
I>: :groodeevesifMihe9Ki..i]un *er intér 
gttdeel plasts , ide Ideedy iwierdt v. * 
praclit^p;er > de. xlnuik en. Ipys rbo- 

eer. Zulks ^ezdenns ffifllhop Ta^/j«>«n. 
Bremen aan de Kanonikcsn zyner Kano^f^*^ 



nikaaie Scfaoole ileeda oiitte (2) in de^<*>'*«^ 
plaats van Ruggmmod gaf f j« MawHMft. 




(i) Amtêl^. ftvf «tf Nam & draftn» reno- 

«m. 1044. Hbc ceofon viTit , ft ainooicis men- 

danftri usqne td Indas ftm Ipfe primus ioftituit. 

Azetini XVL iwaAilit Prtas «oUb cnm priBbea- 

tempon parmunc Eo ds fere tmnh vïótxtxm 

jwaudente irrepfit aabir ttiginu - a>nvtvia , , ,qvi)i 

tio£i curialitas , qoedinB iibentiut Epifcopus' óiii 

to vidu lautior , io vdli* per aoniim ftatuit , adjc- 

tu moIUbr • in omnt cul- ftU ex (aa parte quibus- 

tu accuracior amari vo- dam deci^is, iu ordina* 

lult quam tlmeri , dlfd- vic ut albos dairetux fraui- 

pUne moflito rigoreclau- bus panis « ulcro folitapx 

. ilri » elauftra relaxavit. annonam qüotidie : m 

(Pl) Adam. Bremef^.^^. Dominicis vero dfebus 

EccL Hb. IL c^. IO). ' unicuique melfite copia. 

'F KaiB 



19 jMt nmuxi^Q^SirYs 

lnHb 4w 89ii4f0) metiwyn befcfaonk. 
^a \tmèfV); geJjrk het fciioolkttiukn 

«trgdWieea wien)t».!xoo -ag iton ook 



jst». tbtfiuKneiiige^boiigl hebbeoeb Kmmb^- 
£^ kek niet aicen: oprieen' zdcer iccpudd 
i»kf* '\^i) j^eitl tftengflii;, idooBdicOvde i»- 
%aU .kottfles dffdIkifatiiijóloédenftvadndcrB 
^^l^liieeizmidm JieUiea.k<>iitt& tccryken 

Mfan». lÉtifü dat aldus bepaald geworden get^ 
door de fnftlaafingftdit^ Btffdu^ de vry* 
Jheyd geevea van ieder afzonderlyk (2) 






< ^ f « . . « »••• »i -'.•! .^«v .K,».. .. -♦ «^...^ i 



»• 



'Ki'm "ft vfnom dart frao^- gft; ftut ibcundom ttgs- 
' bUÈ «contra nsccunm too- ^ Yaltm Aiftttattoem tcqoa 

JKUD) tilQ)ofait^ om|»ibus portto daretur, 

(i> AtmaHfi. 'Sgxp ai oadj biftènu<t coBfocm- 

'Ml. X054. lpXt.{HèM9 'do -non bitbelKtc, banoi 

' tpiJe.Wi€Ae^Hit^s)i^tt' fulauaorftate, coo^m» 

l>en<h8 fttttiüD determt- *vit. 

' Hatb non comprebenrQs (t) ExJUtut. HS.iêtifé' 

namero , ad certam nh- ' Hj Eukfm IhijeS. Xx iik 
' fDWua L. fUilicec, rede- IHtutirat ükdmis eodètn 



cebsaé ,rt&J0ridA fewffl ^ W l» ^^l#- 

' ben, W4||flta»r dedciic ^ 9$ »4 Wfi^ 
dat <k CtdUyfcea jdüf «n^ J^^lt^ 
eyndelyJt^ied firiolieifHlCl fHpht {f-> ^ 
twiilten van te mogen onderzoek doea> 
^trfhuimezedèn Jnksgadttt den ódftuid 
der gemelde kerfea ^iVQndM ^ :oC 
de perr€k)nen zdft bikt buidie lle^Attae 

c)ormire eodem dórmflo- gefibtl^' aUte groot omifor 

Jfü^Jttneinur & vtvere de p^^j te vinde^ in de alge* 

coimnuni , fed ex diTpenfa- meens voorrede van H. vên 

baftenus fcientium & tole- rie van V\m HeuJJm in %V0 

•us babitamus. 



F 2 



Im ^ . 'I 4 



'om^^eóürS te hëembri'én nytfpMtak te 
^döeh' oVer' Bqi^lylds eb O^Awdam^ 
'ia^ën, 'ók' tnficheii' bitn en JMunie 
' amptenaareft en hdys^gehóóttti mogua 
'gaahflb'tyDv Öf datr >2y-. gaecfitl^yk 
- t)i^ ^ttahgeQ>ftx)kefi > ntoj^en . iMfudeD. 
'Tot deéze óntfHMügelyiEiiejKi-waKf^a 
're ÜytreiditfbfaelGa»nikiÉig^^ 
^süvimneér daar te iand 'iibGeloofilfer- 
'TÓrmiiig onderbomefi wietdt 

!. .lüdsnü de ' Bif dM>piyk£ xetd, als 
^uy^het (i): reeds geoodde blykt, aan 
•eisiie vafte pl^^lt8 jefi kerk eensdeds 
-moeft gehecht, en andersdeels weer een 
2eka iokomenvaf^efieUizyo; uythet 
welke en de Biflchop en de Geeftly- 
ken dier zoo even t>efchrèeYe Kanoni- 

kaa^ 

(t) ZU UiTvmt éU O. vju vmH^lkmitag. 79» 



• 1 



«tf» BOLLANIX 0. I^KBU . 8$^ 
knOe ichooleteUycresKry 09n4Q ^^8^^^ 

a«6a}«.M7 gemeld >(i O h^ben, te^okMt, 
ISAKMH^i^e^^eo, 20o,heiiiuigdehctda|r.^ 
<m jilfo proptboToiQemr .Kard Mafte],fH» ^ 

n«»^.l»y.fe«t yriefoh^.Tyi^ volkpmelykS^!" 
t<n .ofldê«eb(acfctf ,, *e^ dat 'weer yerrijji. 

vcrewig!ii4»4?> Joie^i^ïl^a de Had Uy-/rtr Ji- 
tj«;bt'tot.h^^d|jB-^aej5^dig,Ye|lig€ïi^ , 
van 4i^ ^ÜTcho^l^ken . z/ec'el > maar *^ * 
<laareobov€Q . ijog,. eené ., grpote ftrcek ' 
lands rondom de zelve ^ tot onderhoud 
zóojx^ den&iiTciiop als des zelfsieeds 
daarin ^opgerechte fdioólêj^by deezen 
il) brief af te Aaan j €n waaróib'alle' 

dfr 

(i). Zie biervoore dü II*, domus , *Tilius Plpplni* 

Jbtei itr aloude ugtnmg^ quonjaro» cogitaoscafum' 

^oyu^xm Holland pag. 6$» humans fragiiitatis , qnt* 

(a> Zie biervüen bet I. Hter peccau poffim ab- 

JDi«/ dn doude regeeHng-, luere; & donanteDeoad 

m/yzevanHoiUmdpof 136. • kterna gaudia pervenire: 

(.3) i7(fi« Bift* jeL a8. ' idcirco dooaxnüs a die 

Sgo in Dei nomiDC illu*. pr^Cènti , per hanc pagi- 

nix vil Caroliii^ M^or* Bain ceflamentu & 9onv 

ï* 3 ' ''^ tuni 



dé tisdikliiMrtöft ^^u^ikt^od ièdm 
nog -ly/gëT^Mg^:) üMëèi ^ abtockec 
dt* 1 CH t È N ! ^ ^i^CMlplatCi ém 
VHÉrfieti^ BiBdoots' igebe^igd , AdM 
tüt dért tmydigdi d*^ tde ontfèr d«i 

Bt*>Wik Kuteï in Ooii iuutm , ê0&HmMg 
iS^ ^é& i ^mthtifiMfiet en Zoo» üah 

^^péêikH (kfim^heV^hrmtiijdl hót 
ta am 'ik myne'zohêén 'hüt^wajfchn m ttóor 

JJ2J^ r4rfib/»3 9$o gee^n wf vanitn ugen- 
woor^igeit iag af iUin 4a fffibrift vaa 
mütjiit( ümli en $egeeren wy ïat eeu- 



tf m in* perpetmm eflb bltali ordine , cnftos pne» 

Tolutnuè. hoceft'ajfmó- tf(^ t^dëctflr, ^öattanMa 

-tra Jïiüros lp Trajéttó W^ ^ftti* 4^'n%jjl$nd<»^ 

So ptum cófiflrudufil 'j, tlfos ttfdi'^MHl *irMr^ 

i Cc A{>o{to1r(ru$ vtn qiiniii féi^fc, cuA ^mtM*^ 

fiomnus & jh Chrtrtd l^a- ' btk »djttt!dJ«f> iM»i)NA^^ 

ter DÖflér WlHébfotHqV dflrisdiiiifMli«rctiD(&t. 

Archfepifcopuir , {v!b Ï^H- v«nfhkx), vel' ^uldqtHdlM 

As xÓDtetOtttcmft csyfid.' flftiadpMfAttsiiIbCtel^ 

4e* 



4 

tan HOLLANI^. II. Obel. 87 

^ib^ gegetveift} j Ir^ twvMi aan hei 
queel^boöiïHgfltehlhnmdè imaa^ta ^an 
hetjhi&fèrtHii gejtkbt m gfkgen ft, 
m éÊk^kréeii^JMi/theMM enfféery 

enie '^ééer in- (Mijhs y ée Jarfsbis* 
febop^'WMhrdliffdèr - den regel i>aii 
èet» ^^^e^fitmè^wdtmné keven hwf ét*- 
^eret< i^y ;atk it gcédet'en té 
de KaSxiffh 'jèhatkuiÊ^ 
hefflèt'^recbtii het «f oaêer bet zf 
Hyten dè néüren\ aüfi aaé- en a/han-' 
geijMjéd^ ièet étt ^veyfdnê Crahêfiitig ; 
èf ^iiles9at*s Kóntag^^baikamer: aldaar 
t^ertèoét^g^ht^, hÜWè , 'im Ikt 

g^' 



detur , ofluAit ft et ob<» «BAim^Tri^cAiift ^Btfifiwi» 

nfbtis totutn ft ad ince- ut Aximas , sfpicere vef 

Arum ciun omi^ re quii-. peniiMS^jridcW , quan-, 

fita & mqtoifita ft fimili- tümojoqué ad patteni* 

eer vflU Tel caflro non* Fifci^yefaAnoilnimpr»- 

copante Fetlina, fioimln ftns dlb videcux; cum 

pago Infterlaco , ctmt>m* ompi Utc^ltaté eorcnn^ 

üijnre ft folidttate flii, quicquid oici Vet nonif 

cmoes adjacemla rel apr nari poteft , boe e(l, unii 

pendiüas , quod tam a4. Cüül 9^fis.« t^rris^ .c|-'^ 

kfam vMaiD Fethnamca- M % domrbui , adio^t^ 

firun , vel ^aA ad j«fli| iccolabui ^ IvStik , sand- 

F 4 ?"«• 



8$ Jim4g REGEE&INGWYS 

j^tniéMfffd hfi^ rgtiegn- m bef Umi 
JnfUriaki yVfttaUe re/dit^ sqfmgymd- 

bi/dtni wtlkm m btf 4arp e» ^Jbt 

Konï^/jjte Jfbjtttkamer tf «tm ws tt- 
gènmordi^.toeikhoofvw nut bmms^gifin' 
fiU voUtflmenb^é » 'xH 4fik btfgtne gt- 
Z^gd «f gtttoaad kan ■. vffirdm :^.Jkt.is 
tiJfaamn met de wwmt^en, hm- 
den, huiteu j buyxttty gebomvtg^ m- 

vwo- 



kk« *^ 



f^S^Hèé 




pjis , catppls , ; pYatls ». vd acT ip&m cafam Del 

j^afcuis , lylvu , aquls , iradim^s acque delegunus 

aquarumque decurnbus:. pcrpecualiter io.<Oei no- 

greges cuiD pafloribu^ u-j min^ a4 poffideodam » 

^iusoue ^eoerls & fexus] ica ut ibidem omni cem- 

qsobiiibu? , & jiniDobj,Ii\ porc uoftra toercéiiepro- 

bus totum & ad inte^rütt)» i^cia^ io' augmentis. £t 

ut diximus, adiepi^fbn-' quicquid exinde Patres 

ti ad Ipfom Moo^ifl^ini aotejamdlfti MoDaftcxii, 

. . i ' ^ • ver 



f 



,^ 



wm»r%é 4« jlf^f Sinm , jkutotn^^ nel- 

«^ 'gewuiékébetii wtrkwrm ettvoor- 

eeümgfyki» G9ét ittum u hessittm» 

34it$r9f^mm 4»etrgtst^ Quukf^jfkd 
^eHikni^0^iiin u éoeni volgens buth 
ne-èeïofgini^^ikit ^ biarva»iin ailes.ee* 
té- ^nvji^f» vdffléMg^magt behben^ Doch 
hy éUdim^ienumd^as-i Vf gene 13^ 

niet, 

« 

▼cl fcAores pro eoram feu 'quaslibec oppofita vel 

opfiorcUQkate Jhcw^ de- extranea perfona , qui 

creverint, liberaïn & flr- cölitra fianc donationem» 

jnii&aMiiv In omnibtts 'hi^ f^Kom oos pro divino in* 

beaat jióteilatem. Si qui^ toitu & anims ooiine re* 

'veto , ,quod futurum eflê medio adinllar teftnieci. 

jpon credimus> five. nos '.ei fieri Si affirmari decre^ 

ipll/.v^l aliqiits de hsre* vimus, venire aut agere 

dÜbu» vql prot^iedibus, jrel eam iufriasere cona* 

• F 5 ve- 



99 JbH& XEGSÏiaMGU^» 

ifiy isèlfs cf ftmamlfm sfr tf^fhoémm 
tfaet^nrfgtiuumen , ^ «nr^gr t^gm^ 

éheze géftfy^vtiitvpyy i^ ^a^vantentn 

u dtet nuuUaen tn Mrmiltelgen, temde 
trèeioen üp tehomtu ifkt teméfKOw^ 
in ^ McH nurk-eeiot , éêt by etrft^ 
lyk ép ziib baak dtff-an^éap vtm ém 
etddes Htmn , ^an ie htyttge Kerh 
^ het gexe^chi^ier Cbrphiie»se«eeri 
vowit ) e» 990ris ' 9pbter^ ^ 
fonien gmis om OMten gtvê^ien, 
Sebafmeffier i - iti &»k geiivtmge» x^ 
te betaalen tien ponden sulvers y en 
Ut gene by bejaagt niet nu^ ierey- 

vah , in pkimfs itatt f ifco noftro tnH libn» 

Dei «odeftts incurm, igDifiqae , «iseiitl edsm 

« Hminibbs Saoftonim» ponden decem coifttt 

ytA cenfonio Chriaiaoo^ txohnt , <t xjdo^ itopetit 

nm «fficiatff exusheas , evtndicne non valeit . 

inibper ioferat uaa fodo fed prvfem doiatio ad 



«urff HOLLAND. II. Qm^ 91 , 

kéit^ nuÊt/Üt 4e ti&n^fötri^fi gifh, 
èmr my-i tiy^Joyi^ mni^UrJknwH ge- 
maakt , Jm atletyien akmt énfi^k^f^. 
«ttflewrif^€MrMbtigd, vmfl eikbeftan- 
êigbl^. Oéêam in H nrfiifykifof 
4fau Har/I^^ 4p den eertjUn dag va». 
Letmukmtiéiiet sleede jaar der re- 
getHnge vmi den gloriryken Heer Bjh 

iéigDH- 

Tekm vm den doór/udftjgeu 

Neer Karel den Grooe- 

Naa de noodiga inkomften aldus aaa 

de dpoi'Wiliibrord te Vycrecht ge- 
ilichtefchoöle verzorgd te hebben, be* 
haagde bet.dea zelÈllen C^róothoFmee- 

fter op 'de.;^qljrdé "^y^^ ^^^^ ^^^^ )^*" 

ren 

inftar teftameitii/mp faf^ DüarU Anno U. tegnatit^ 

t9, omni teippore firma & glorlöfo Domino Theoi 

ilabilis permaneac cun^ doricö Rege. ' 

ftipulatiofae tiiboixa. Mr Signum iffuflHs viti Ki^ 

ittm HereAftllio villa pu> roli Majorii do- • 

l^ica:ip{bdi«ilUUad.> ' AiUs. £f^ 



ii . 



- 1 

4- 



.'. » 



5^2 JÜiêU R£6E£RfM0XrYS 
Jwjf»- ren bater, ook toïf tie Biftiioid^ feerk 
éegttde-vnn üytPodii.iliet Dorp^vËift (i.)-cn 
2*^ vtooilds fiog^'^tfles, mat zekere Gaaf 
^2*' Everhard ia de ■Betu>ilr« . bezteieo 
iMrdiMrhadc, te icheokm : Qyds alle des zelfs 
£^cim- goederen door de Fran&ljfi Kmipiptfi 
*^ éerd -aangeiaagen > ien ftdsrt mb <be* 



(i) Htda Hifi. /«/. 30. caMtrorumStatomiB nos- 

Ego* in Dei nonioe iHu« ckur iffle-vdücaca , qu» 

iler vir Karolut Major eft (fCa'fnpago Bathin, 

domos , üftiH * Pfpt»tnl , tflim jiirls noftri nuncii* 

quonHam^cogttHnscafam ptcun Ëlide, tnipfolo- 

huinansfragitltatU, qaa* co Mtdthairoe^ quan- 

liter peccati abtaere poa- ' comciiiBiao ibi hiAuit vel 

iim , & donance !>ep ad poflbiUt Everardus» dum 

«tema gaadfa pefventrc. ipfe iaidefb R«gft «pp^ 

Idcirco crado adiepr»- mUfftinJlagiBFraococu» 

fentiperhancpagbiauite* infidditace, foris patfiai 

namenti pro rcmedioani- ad Mpil6B fe fodavic A 

maemeae, dooatumque in propccrhocomDesie^fiis 

perpetuum éfle voló il . lüFifcofldgtUfuoniocie^ 

loco nuncupante Mari* 4a6ÜB»q«at gkofiofusRex 

thaime » ubi cadrum , Ml Hildcbertitt Geniiori no»^ 

ad Bafflicam , qu» eft troPippinodeüioFlfco^ 

conftrudhi in honore fal. ex larghatii fiia oMioeTe 

vatoris Domini noftri Je« conceffit, mfhique Gcni« 

fu ChridI iSi beac« Mariie tor meos Flppmos jure 

Genicricis De!. Sed ft iiseredhario \u propricci* 

beatorum Apoftolorum tem coDceflitfiipra nooii^ 

Pecri & J^auli, omniam* nacam vflIamBltfte, <)uaa 

que Apoftolorum , Tanftl- %\ïo nomioc Morithaime 

que Joaanls BaptiftA vel v»cata, qulcquid 



die* 



kea waaBai£»::eer OonsfOksi^iB^^e 
Gnpif ËvcriNird zich in .'t si|if)m.tl^y 
teö. facn, liwA»W..d«an<»:hpy4eofgli 
'Zyndea iU<%t^> Vorft fier Vriezen » 
.tot mau^ v;ui het Cb«ü^R ^setoof-, 
tegeiuiiypil»v»ieygfa Köpjftg.Terbon- 

den 







diéhts B?erhatdiiaih»p08- 
fedlt , ont cwii inanfift , 
terris ^ cafis , donibusi 
fy Ivif i catopts'^vmaiwl^s 
utfiusqire fesnsy pnacii, 
jMiictiis , aquiav Mfpiiniai- 
'quedMHrfibat^Mdliilibot 

^ ft immbbWötn tocoip &ad 
iiitc|:rttt»rHac Mnlaitra* 
dhAdfl tfd t)MirfiMtt Ecck- 

' fiam & quidqaid fivvrhar* 
<}us habalt In Bitthua vel 
pofl^dic; ea radane ut 
Domimi» Wf Hehrovdttsfir 
plfcopus pr»i«tas les in 
jus 9i dofflioimn iooaiis- 
ctpiftt^ rooronique fucces- 

' forum in Dei nmntee ad 

' poffidendufli , itafJüt ibi- 
dem omni tempore profi- 
ciat In augmenaim pio 
remedfo animis me». * SI 
qnit vero^ quodfiitnium 
eü^ non credo » . contra 
famc txaditioiiii durtam 



aliquam injuftam inter. 

peUatlonemfacere yolue- 

rit, in primis iram Del 

. oroMpCkteotifunnirrfii, ft 

• aiimimbu9 Tand» Dei Ec- 
< clefia êfficvitiii extraneus 

& :aa«übeu)«tizatus » üc- 
qn» mledi^s eadem ma* 
kdiabtf»^ (V^. defoendlc 
fiipcrD^lNi);, & Aby- 
roQ , qups terra vivos aU 
{bfhuit,^i&.qUQd repetit, 
e?ind«9Vre^ non yale?c, fed 
prsfeng tradltio. ad, inflar 
teftamenti a nobis fada 
<»Dni tempore firma & 
ftabiiia permaneat flipu- 
laeiose fubnixa. Adum 
Tulpiaoo cs^lro publico 

* menfe Julio, nona die , an« 
ao fexto r^nanteglorio-» 
fo Rege Fr^corufflTheo- 
dorico 

Signum Karoli illm- 
xjj» Yin. Üc 



dra Mt; bie itft'oiKiftiotiM^'Kesr- 
•nóg Jfcyitoifdi ^yfefSikwi «yndciyfc 

ÏT' ^y dié (f^'BWeKedefa i Vrtgéltoftr^ 
~^' nen of li^fty^én wittrt»ii\j<iM«aJs 

(i) verpUgtte» om zoo asadein hun 




I r, » * » " 



fli^|*f*««*W 






(1) QfMl. Onitf^ JC .<MMIfofiM«iJ|Wfk»lbap' 
^fifi# 789. ^; Tiyc :.ft»- . ttfini^wiitw Ow> »»»- 

man imimii 6Mi«it!a& m UboKtl» 4^mo^ ft 

iQHfter«Litl;j<i«cafWKi amodü'^ ifAm^Wv^f 
reddaiit. . safl». ^«fiedtte Migqpn 

QcKippopiier aovetitn mi- dis d «rmU & S<k uo- 



SttRönes , ^ttos « «Éofe- lefa iQWfto , ft fiiprdo- 
niioribw iK>ftt9t Qb«MB tfb^^fiMéMnfiipiu^ 
pertiaacifim f«T«di»feai< < >ivnaDamm * fruftttim , 

Djcp&Dobls tam 41» «e- oitiBCBalritiVMwUQsac 
Ve!te$ q«#«iqiic 4ïliU8. pÊnapertM teBi««« «W- 



den van hun vee , ilaat«S^ta HüÜ^ 
vruchten te betaalen; en ^^ ook (ibx>r 
den zelBeu Vot^ ; ^^-^i^ óos '4e Üy,. 
érechèfche^^O'hmbhMMen ^cuy- 

llndett ^* 0sxve^ Mti vee > iiah den B|s^ ' 
fchóp'^fté^^iB^d^efi^onkèn 'iynj, 'We^ ;T ; 
ken té ^dle tVden ondèr'hét.Sticlit van >• 
Vytrécbt Behooriièn',' zoo is^t ni^t . 
'miïi buyteil* iïtört twyfêl; (Jat öok dé^«* 
vroegere Fnuliche Kon&igen van éeftf^ 
éer/lenHim V naa iJie zicji van het ^t-%Z 
Tiedé Vriéfche Ryk , onder het' krygs-J^^JjJl 
belyd der Gfööthofmeeftéreh Pipyn en^ * 
Karei Martel) meefter gcAiaakt had-iCmm. 
deo) alle dié overwommiev Vriezen f^^ 
iija. het betaakn der tienden zoo van^^ 

■ • • 

*^ (i) Ifeito Hifi.fiL 43. de mancipüs & teak te 
Bic impetravlt a Caroto diüscefeo^. 
JUagno omaet decimai ' 






• :• «Ui 



96. ^Mmènmmmswm 

t 

Hoewel de, Jfx^lcn uyt kwgbte vaA 
'bet Godlyk fi) E«yel tot pet betasüén 
v^n tienden , zoo , lu^ hiio{i^G9(lsr 
jdioitl Ibeflandig wa8> Rpbós.^ zyp. fferj 

Deeér^lp^ijf^ geweeïï', 2op is demtK^ai; 
^^f- Cog npgttians., naa die dieoftb^ i;^ 

Syna^pjog 
^j^dpmtegelyk 

JJ^*^pI^igbeden, doprhetyecwoeften vao 

^^'^ Jerupilem en zyneo tempel b^;raavea 

was, door de ledenmaaten der vryge- 

maakte kerke van Chriftus, geduuren-' 

'de 

30. ^oK aUc dental d^ ga^ ; bet tleiux ^A ucn 
lant^ / tion l^n saoc Dc|( Qt^ toUg jpiu 

tooitite^ / ^Dtj^idcecm: juit getrauttlvii uerocnoi 

d? 5?n tol Igecren geplig. m ^ ttAoaicn vcaxf ^JOi^l * 

ys^ 31 ^ottgaoiioe a(le Dat ctt (o^ )kkq |itf MDi 

'Cnf titriDcn tioti ntnoetdi iioojttoint* 



tiendm j^^ ^^ g^j^^ ^j^ mct alle hm^ dienft- » 



iDntlH^.) aaxLtkinne Ge^ykeo jB^ 
cbjaa : -'okar die l^aBetf alteen eeösde^ 

toytéie'goederèhi welken tot obdin^ 
houd 'éér Géefttylcen van tyd tot^ tyi 
aan dekêrtóxlëdr^ de €hrjftenén gé^ 
maafcr twerto , ■ andëifedeels nyt diè^J)* 
offivgaaMten'i tt'd](eadé''tekerkköinen'««^ 
do tedeïtoaatea y het -zy («) dégetyte^Sf' 
bet Jtyö) maandlylcs, totdateyndc 
aan de Idienifdoende Geeftlyken -dee* 

• *- deiit 

• . ' « 



y ' * ft *w w* t 



il ) Dr iMiWe Jffclf/. bi ad plaufuia popull. 

/0r.li3. At uunc depih (3) TirtuUim. ApéUg. 

ulmonf o nee deelman da- caf.^g. Si quod aroi 

«wö. . - ^ genus cd noi de ordlna- 

(2^ HtffOfi. CMNH. «M ria (al, banoforia') fuiniu 

SanA: t^m.' p^:%9Y' qtiafi redetnta rellgionla 

Mahos conf^icimus , qoi congregatur , modfcum 

opprimantperpocetidam, onusquisque üipendium 



v« ftina committam , MERrSTKüAdie, velqjuutn 

mtbliceque Dfeconit» in ▼elii;, & fi modo velit, 

Ecdefils rccitet offeren- & ^ modo poflit, appoa 

tium noiniiia : tantum of nft : nam nemo compet* 

fertille, tantum ille pof •< litur, fcd fponte coQ* 

iicio» eft , placentque fi* fert. 

G 



J^» g9^ der derde eeu we reeds zeer merke- 
^k verflaauwd ea.vermtnfdevd^^a^tQ^gfi» 
mids het redelyl^ wp^ditdi^ S^9^ (2) 



I;0l Unaquaque Ècclelia, (t; i Kêrim$km i^t, 

Cul Epifcopos pr«e(l, 4/1.13. IPlfrag Ngtt« 

^u^tucr tain de ied!cibi|% Oe gpKQ iue in <ign taitqp(e| 

PprtioAes; ut una fit fc- Ofigcnm/ H pt.outtUK 

certiapattpenim, Sif^- vmmmif 






4 1 









* » # «> 



«^^j^^j^^^^^ 



. (x) Qfft^/. Csfotf.ilf, Sa^nrdo^lbqi ft Levlt(i^ 
toio ' 769-- f<i^- t». Ur via Bceleto poptttlè quon* 

nee Monachi nee Clcri* qae^ inteliigite » qutbo* 

cü , liec Bit9fc(7Cidri ]q Te- pnficfeimwi^ lUitjGiluü 

cojaria i^otU tianfie^nri dfidsMtf dire & prJmtf IHfy 

' (a), M». XI. ü« JAo|j iU & venènr' oimitft^ 

I&. ^ f2>»nda etga abuii^ qiNB liadkiS'^ danr.piO 

éM j«aWi ot&n pltt^ pcritosi tkviu^ Ji^bk^ 

qüim Spibtiüai & Ftof pinil: KalfstcoimL Quoé 

xUkorabv fiaii defrnb^ ftfkptreliKriuMft» ftlcin» 

Ütafi' 'tsrm fes gii^as^ JsdavwUfli imücmvl^tvo^ 

Boin lOdBot , pnwquMi 4ia & paivpfiribitt^faftèll 

priisUias fim facc^éoab datiuB « toto dl Afta»- 

IMIB «iffklint de Levickd^ iotttal» ac LcMIi^ ho«»r 

«tesi^pttBORiii. .Er C0O tsA Mkitiaa JffoMoi; 

luhUhonuifadeas^ fi9o.' . «. « «. QiioAoiii jMdilt'-! 

libastetirii^itaabfitor^.ttiD cerit» Daaai fimnlaTedl 

fiksnloa^iidaat , Lcrioy AipplaDtmBHavInaittirA 

SgDOMi ; diviaoai «lUfd onlediotted |pcoini»r»< 

Bon IcMiac. mm oiftoiiin. 

i (^)'4^«w É». iBAilicéw (4)iCpaBRi*iJ>jUaKX4dL 

Oi^. 3- Quod de dèctaici Pi^eddte ergo aUqsU • 

p«fiiai8)i€)ii6AiiiiHi»^^« dapiicaleiU^UAmilVil 

•ite iiiiièmttr. «^ papiiiè^ c9i anmiia &uSibi9«v n|^ 

f .« O ft CS 



• 4 



i*gt*. tvaiddw^s^ s^^himi hitam.G^ 

'£ir -waarvan dan eok het j;;9v<% was» 

datihct gebntyfe van deadjen aafe <b 

Geeftlybea ts.bequien reseds. voor Jbec 

£L^ eynde der vierde eeawe ilom ter Ker- 

*^ ke.5 als uyt de fchri&en (i) van dien 

ex quoddlanis qasftibof '-(i) Cbryfifiom. harnL 

veitrU • . • • Exime all^ IV. in £(éej: fok -. 1058. 

qaam partem luoruml Qotd iHi.^'Jii^) non 

Dectmas vis? Decima» faciabant?Dcdma»&rui« 

eiimev qüamqnamparttni fosdecimaspratefaootor* 

üc Diftttin e(t enim, pèaois, vidiifs, profelr 

qtti Pharlüei dabaot, je- lts; fed ïnlhl quidsm da 

jQno bis in Sabbacho » de- qoopiam dicebac mirabti^ 

dmas do oaintuqi, qua dos ^ Iric aut EU dat de- 

poiBdeo* Et qui aic Do* cittas. Quanto eft hoq 

minus? Nifi abundaverft plenütn probro & dedeco« 

jad^ia 'veflra plusquam rp, (i quod aptid JUdasoa 

Sctibarom & PbanÜaBO*. oon babebatur in adinira*. 

tarnt non intrabids in done, boe apud Ciniftil* 

jAÊ^uin Coeloruffl. EtiN aos fa£him eft admlnibi* 

fa^fuperqaem debet abun* Ie? Si tune erat pericu- 

dare juftitia tua , deeimas lum , decimas non reün*. 

diti ttt autem nee tnilie- qüere / cogica quancüia 

ilfnam dds. Qoomodö fu- . nanc fit? 

tam » cui non •• Augufi. Umn. 48. unu 



4«abia I : .. ; . Xé fik aol. Majoxcs nos* 



foma te v^Kir^iiuas. ingevoerd t;fi«c - < 
diei apfat vistfi W . Vmièh^ Ryk med)^ 
xoii^lplffi^ «]« 1^ de in»b«i4ige-^eC9 
tentKÜw 40' Vorfteo »• op-liee flt)k> det 
ti^iHiipeeTJdge 'm. ktfi UcM ^gelwlMiiiti 



jQidd^^gkbuir is af u> vOMffiSk •-".:■.• 



• 4 







tri !déo c<^its omoihus 'Yet. A qul^ totefd'-^epi/ 

abnndabant * qUia . Deo polo in^ Okrom pcccuf 
dedmad dabanc / & CaB-' 'auc lifedebat allqüem/aüc 
fari c^pfiim ^i^dfJebaiK,, :tll^M;UlQfcciel%t»;ii^ 

AÜodo aucem', qüia 'dé* niocurabatcbrripereeüin 

ceSc devotio Dei , ac- • • • • flc enlm & modo 

ceflSt iqdiftlo fifci. >7o« fit • • * • Si populos de- 

lumus partifi .cum Deo cimas n^O öbtulqri^ lm]^ 

dedisaa » modo aatem muraDComnes» & fipec- 

totum ,toI!itur. TolHf c^icem populum vi4?iQt; 

fifcus , quod non acdpU nemb mmmum tonxs$, 

Chriftus. 'cum. . * 

^uQor 9piris Imperf. fy . (i) C^|fi^L OxroU Ja. 

Mattb. bom. 44. Sacef êrmo 8oi. ^p* 6^ ..Ut 

dotes avaritia pLeni,ü qoia mausquisqae 'Sojffitinf 

ét populo dèciiqas non cunftos fibi p^rtinenus 

obtuleriCy ica eüm corii- eiudiat , ^ iciant qualC- 

'piebaot , quafi B)agnuip ter decimas'totius faciil- 

crimen fedüet » qui de> utis ËcdefUs diviQls d^- 

'cimam a!icu|a$ rd vel fal- bice offenma . ^ 

'iem mihims non obtdi^ 



Ga 



.W.« 



i 



.* ♦ ^^ 



P^Zit ^9t^H^ '^iLftèeftiain ^dëiKinttr, 

' lerdft j^Qgt ft 'wstmi V het- tlÈta^ 0^ 
dbef<l#r vmciitia «Mf «tefii(ié4«ui^€b^ 
icivdh mftdUit' hctedBn én ««tséoiidd 
Gr2iift)4e tiMi^a in Irc «il& dMti^^ 
der vrugto«^«fl0itde»}^»M(tHttde» 
4e ^eftlyke tienden gemeealyk door 

*^* iïq^icea;yai»<|ei-.eygaMuii8.j5ocdcreo 
lüCt^aild ; het èti waat tte goedereö met 
itt&'Mien bezMev fha«raaa de Kërte toe* 

-•.."-■•••... ' ' ' ' • • ' tAfr 



. • r 



ft) Zi> ^i aïmtk TB' ien zelfden G. d-pSt. Magf- 

el,fag^2%6^ • Zit ook Met 1. I>eel ^taer 

• (2) fioif^ef vkn Gtaaf aiotêde regeering^yte Ms 

IHorenis den T. verleend ^ JfidU pag* 128. in ofzigte 

ft. l^nidiSiui éügin den "ti^ het «lfdk mHb». 

jWi288« Syfunenons f3) CdphuL' ijftUi At 

^enaen geveü , den tv^; anno 794.* mi as- Ut 

iitHd -scoof. lüm Itmiêó. 'omnis homo qc fcia pr<r 

mi ttiilem G vm ttên^' ptietace Icgicim&m'tted* 

gomoe en HUt. fp J^oA- loam ad £cctelSaiki confe* 

êimmde^ 1331. b 9«i tai 



..V 



i ' £tct^«<vtib.dd'Kéi-k, door de -^os^ '..[ 

^ der Vbtflen , maar allbea té Béo^fieiKm 

j, gehomfen mci^ : 4n wcUe gjóüéf 

V bexMct ditr Gccftlyte èmfki^a » ,b^j;r(ïhi^. 

1/ inéwè. tie ^gBowDonlyk» > tfeodgDfViQgkS'lJ^ 

, «iQilniitieiidc doel > .<iii de TétpiigtwlJSffc' 

pt^ yras ton her^^scven iréfi het Isb^ r • > 
f geöde (1) deel tiofj Vruchten. • öyt|rf^^^ 
,« het ^urelke nu de Leeïer. de «ntise MÖi p**J^' 
^ zal konnen opmaaken , waarcan thsaHsttennfU 
^ te tyd tiog driederbande foorlïïji^ yiaS^Ï, 
tienden hier te land geyonden worden ; ^ *^^ 
ab oaamlyk zulkcn , wier eenden met«De«r am 
bet negéode , ^t anderen weer a^ Kei ¥^ 
i «ij xienÖe ea èyodelyk '^def eö Öefchts^i^f^^ 

*^ - • ' • - ir 

1^1 flil i' 4jjf pet bertcfldarii ft ÉccIèÖÉ^im teflWö^a. 
1^0 'BoUtó ItQpcraetofis Ee^ tfonem kccre ftud^ani 




i j 



'G 4. 



ktt dtde cfoel' ^r vruchten. 'tiptaaU 

^(ofdeai doch die Hiiiht'doorrliet it- 

eert fiifa&ikeQ >dër < i>: Wenddryke 

tiftném aan da.Qee^kett^ én 4er 

Hériüyke tieadta v^iïec^ui. de. Wet- 

!i«Idlyt9^ door.:eeB xKiaBeogeld jEym 

«^•fen 'Yfk zadcfsrlylc ! dat 'er ook KnaUyke 

J^* denden aan de Leeken: door de Geeft* 

>!«"• lykeir zyn a%eftaan > -kan syt deekoa 

jMi i^endergiftelden. giftbrief {x) Uyken^ 

j;;j^hy:vtlken Jofaatt de tV BHfchop' van 

' {T7tre«htalie'z)nie'.ilt'««4br4p, denden in 

Hol- 







(i) ' Itó. «ff« 'van flth Jeftenfis elechis univcrflt 

rMt. IL '8M intf. M?^ ipt^fectps liter» mQ>eA^* 

V XaUnd AUgufl. Ab hac ris falutem in Domïno. 

dieprcféDti perdonami»- HoVvriatHQlverii piafo)» 

' flt .deifoeM*' ia jpcrpetup t^A ftituri ouod bos il- 

|)et hahc chartimpetdö- '"lïiftri vffa mfmhio'f lo* 

pv^tsk efie volunius ea r^tio Comiti Honandix» 

«ondUiooe at d x c i m a m confanguineo aodro pr^- 

^e; .ompibus frp6^ibu$ , di'edp , Dscry^s KOVAt- 
i{uo« eorum terra protu<*^*Ltutt pek TOTUM.DtSTiii6- 

l^it, ficuc ubique 6c, tüm terrje sutf conces» 

jufle^ 8nn ^ jogenfp simu^ um tsud^, , - cum 

per^ol^nt»* . aiiis bon ia fats teocndU 

^ l^)4naliS.jtnt.itattb. ab Ecclefia no'ftraTrajecs 

^^ Y- ^r S^S? ' i^''* tfi)^. ^ ^ Qobla & a noa* 

baonea Dei gratii Tra* cfis focc^fibrtbus Ëplfco^ 



van QOUi^>^ Il Ï>MML, io$t 

hnd 3 ;cta .léei Yait tyne .Bi&bopiyKe 
Kerk . (e. loMb te faondeD:» : mot tkfd 
afibnk. : r) .: .< ; 



• « .. j < . * ■% 



.Q?t 4K. °^¥Ji!^ betaaUng dcez^r Geed- 
)|i^ tieodeii idpr^. jaarlyjcs uigegaard^ 

yxii€bt«q( adR«9r. ïï(?l*en xiogthaïv geld ; 
mqgt O) gjsgefiypn wordeo^, byakliea 
2^1ks en den BUTchop en den tiendgee- 
ver beter aanllondt > in beboörlyke qr. j^^ ^. 
de door allede ledenmaateh eener Ker-««%« 



moeten 



ke Iiier të land ig;efchiedde> zoo v^Aiéoor den 

> 

pis Trajeflènfib/os , ficvt Bcat« Maris virginis. 
Alia.bona fua , j^um ab (i) Cêfiiul. Libr. adiu 

Ecctefla nofira teóet & a ^lo IV.cd^.pp. 31 quisu* 

s)obi5. Jn.cujus rei.tefti^ men Episcoporum fucriC| 

jnonium prsfen^in. Hce- iquiargtotumproliocacci- 

j)an) /edmufi lïeri & ügil- pere velit, infu^maDea^ 

lo nodro figillsurü, A&uti^ poteftate , juxta quod ei 

& datum anno yUcunipi & 11H» qui: hoc perfolvc- 

^loccLXxxt in 6£Uvis ie debet, copvisaerii. 






pMüi^ ()ièbet<aIijïg^g^düied«t^M^fty-ce oii« 
?Jï^-<fetïeébeeó, midirr<kaieat)CW»ïiogver. 

i;3ipaUs4iep0iibüiioatdoi««lea, wel* 
ken bunfie . Geeftlyke tieodea aait 
hem beuaid indden ; ten eypde de 
haalaaögen ; het %y dodr déb Bis- 
fcliop-, fet' ty door; dW (i) Grw? 
2eir> oód^ wiétis&nlafitHti^ly wodft^ 
aditig Waarerï V vd^eös de Koomglyké 
• - '^■- • wet- 

(i) Cépitid.'CfLrfili M. dcciails ^u* dkrc popo- 

%nnQtQ^:iüp^^lkUn\j&^'> \\ss 6oö «utt ; Aifi qajit 

cwisque Saccrdos conöos bet modo abco rediman- 

mA pcninentes erudiat, tur, ab Epifcopis prohf- 

ut f<;iaDt quftlitcr decinaas bepdtjp^, cft. ne tiac Et ft 
totius facaltatis Ecdefiia ' qufs cttütempwflicrit io^ 

dlvinis dcbltc offjrant- vcntus & pee Itpifcopam 

Ci) CotUuL QtroH è4. hfec Qa&htm éüdifc t<> 

«m» »oi. nip. 7. Ut& Ht,llèo(h!rho«i6A^Uv 

SfiSaccrdoteépopulifiis^ id ptWfeftlaih' ««TOajfe 

ttiant decimaa, i nsh ileWlrè tdittp^Hütur >• ^e*- 

mitiacorum, èirfcunèuè ttrl vèrfi^^lM6^»«Wj* 

dcdcrlnt, fcripta babfs ▼«« mvifi EccJcB«> *<fllt* 

tnt • liJt!rt.q*v«iineartfcdè- 

< (3) CapiM, Lwi^tM ^ üc^kxetcffit. 

P« «W I29. r4|p; 7. Bé ,^ ::: 1.- .* -J- .^ . > 



i wetten; ttreaèr' zHrtrtóMiirngfiiA^ . 

I trti-gefioóaztiékt' Wbriiéiir 'nüdi 'Krtf 

I hindleènén' aünde GéëffiTléh-tW fc«*' 

I Grtavcit-tsiiBityd-by ^Kbningfy-' • 

I k« ( I > wtnranr «et<4yMiid«rt;fb iins 

I ainbcmmitav B«biei'ftRiiglia^','4i; 

't'invordirrarida' TicddMi ^Mwiiyklyky 

«« da tB<)Bia IxsAibaiir -, ^dilotdiu 

dè lélïMinftt' gtgeévWi «itótdoj r op 

dat de G««1U^M luy-M. lekke; ma 

het ïwte^eeïsaUEn.itoiMiea Icévcn» 

! nuar die moefien ten averdaanvan (:) 

■ . -, *^ 

(I) Ci^ilul. lMimnt\ ' bij»>Iu^ /a4«- n*-^ 

7n^. aww8a3.c«J,.6. Vö: iia. J:^i.>3; tomiféi 

bfi vero Cbinltlbus dicit yeft> mtfiinris CccIdiK 'In 

mus,. vacqiu commp&e- riis^uchoc 

iuüs , quia Ja|] vcttnun ]onris&A! 

' luioinerium maf Imc per- hoplliilbui 

' tinct, ut rcvffïejjiiaiait u.'aohit^ 

* honoïcm laii^ Del Ec- ia yiANt; ■ 

* clcfiaiexhibeatis^^cuin C^rojf Jff 

* Epircopis vctlria concQf- 7^ Vi & 
■ 'diter viqatis & eig 4Dj\J- s populi fpa- 

* Joaiuji. 4D SDUH MIKit as , &f ho- 
TuiuM Fïuc£iu)üM«&4- . qulcQnqab 
lUTis. dcdettDtffcriptahabeanr, 

ft ■ 



tienden 
boe u 
verdee- 
ien^ m 



loa Jftifii MGBU.WGWYS, 

getaygsoi door . den EaÜoor in vier 
deolep verde;ield worden ^ te weeten: 
V/terüe.gedoelte voor d«a BÜEc|;>op) 
1^ tweede- .tiöt (Midcrhoud (i^ van de 
^^tt ketk tn iatut lietaaden} hot<]erde toe 
^ onderhoud soo v^n den aonea d^ gih. 
oieenfce ab van ét ^endige reyz^geyy» 
eoi eyndeiyk hec laatfte oyetièbieDmdfi 
«ierdedeel .voor den Prkfivcavlf; y»9 
welke drie eerfte deelen hy jgarlyksaa^ 
den Biflchop pfdes tulfs.gssM^ifS^fin 
moefl: (2) rekening doen, oj^datmea 



• (.««•>. 



^{HMin(«^j;^^ 



& fecundum auAorftatem 
Caoonicam coram telU* 
bus dividant. Et ad ór- 
samentum Bcclefia pr^ 
mm eligaot partcm » (e- 
cundam autem ad ufuip 
paüperum vel peregrino- 
rum per eorum manus mi- 
fericordicer cum omoi hu* 
arilltate difpenfent , terct- 
jm vero partem femetipfls 
Jl(A\ Sacerdoces refervenc. 
(O Oifi$ul. Candi NL 
kim 801. c^» 44« Ucde- 
cime populi in quacuor 



partes diWdantar; pr/ma 
pars Rpifcopis decur, a/ia 
Clericfè^ tertia paupcrl- 
bU6, quarta in fabrfca lp- 
flus Ecclefiaè, 

(2) CApitül.Herarii Jtr- 
Mep. Turon. cap. 3$. Ut 
decime ft ftdeKterapo- 
pulis dentur , & canonU 
ce 1 Presbfteris difyeth 
feotur, & annis üngulU 
rationem ra«di[))enrado« 
o!s Epifcopo vel fuis ml- 
oiftris reddaot; ne forto 
damat fhiadiUfB fabigauL^ 

adt 






Tiüi ide zeliren önttrelciaiiide» jdes «eter 
der- «beer iouoordep^tka Vaidfir.gei- 
veeftwas. ' iWdte "wya ^iiamrdedefi 
fe .tinflKen >. vaJè» 4iie:fe<tonE^ oAiiet 
beAwiUei^ zjm vaivdca gefi^iefdiMt ^ ver« 
Wgetu den véet geg<eveii hseft ; dte 
o^ laatftren tyd in ve(&keydeoe plaaèik 
fai ^Biffchoftftkndett,^aftódrdde»dJil$-^ 
KeHctienden» ea Ar^^H^it&den gewéeft 

. G^lyk .aap ,den BiiTchqp (i). het 
hooge Qp^ygt .over alle.de zoo Geeftly- 
ke als Werreldlyke Leden niaaten zyns 
Bisdoms. was toevertrouwd, .en hy 
het zelve alom in eygen pprfbon niet 
kondehsbbesi^ zoo wa&yoorbeea door 

deii 



■ • ^ ë , m 4 




aut necatotes pfiipertiin; Farocbia tam de Clero 

fubtzahendo iicilia^ qood quam. d^ rogtilaribus vel 

abfit» ezUbiDU - SecuJaribus ad corrigen* 

(i) Qfitul. JHppiniR^^ <luiD & emeadandum fe- 

fKf ormo> 755* rap., 3. Ut c^diim oxcünem Cafloni* 

lupsquiaqueEpifcoponm cum fpiritnalejia* 
p9ceflateiD übut in fna 



^iMiikkopAkt W'.haA ia.iaèer 

ten van dtt Beym, iiet.<Ï9^yke s^7 
i^tnide- g^^^K vxs flonbevcrfeQ. Dus zyn W^ 
J^«***Ddtco* vtó -wege 'dèft fiiffchop' vaa 
«nwof* Üytkctót'(3)-hiTfcHcynittiofGraaf- 

(O statut, iditjifris Ec* (3) Bucï^l^ vmttin Bi- 

^tdiaconumnoftrumper' tcrDecanos rurales dioc* 

ttnet per terminos fui cefeos Trajedtenfis nomU 

Archidiacona(u$ Pecanos naciir Dccaniis de Hol- 

coBditocre, fc ecoolQT lanc» 6ii|B8 jam4ïdtop«r 

mcnta 9 , <)us proven iunt magnam infufam , nunc 

occafiopé AhiikMbcoiia' ZUytlHrtMldltfft , eitai* 

iium jurtumcollertf , Sliét étbmvr^ dirdiüinüuscnt 

ïjpfy ndb\9 miiHftrtre. a Dectnit' MoMau4im<, 

(2) Zie wkt II Dtef'diT «Weftflngfie^ R^tenalaLa- 

'édnuh regeerè^igwjt Mi <U» , ' Ktecofttie , A» 



* • t'**- -"^ 



iii&ppai/vtejMnslindliiiiütQ^i^cttm t*.4n* 
gfit) van Ry&lftik) y' vais lSfellltodae^^^ 

te 5 daarom oniier éen óMMa vmi 
LANDi>ÊKEir8 (DËCANIRURALES) 
faekendMMirefii «^ ^ < fltt'.de Jiier- 

icfaeydeni» yffify» Jm ppmff; ovet 4f| 
?^^nittfhï».%R J^Bwikaale Schqoifi» 

Fj^kAoofs i^;.4f r zelver- iawnoneren ^ 

UfieftflMftt^jy?» die Kerk >vaar.e^, aaij 
9^el^ de hem aanbeyoole Kanonijcaale 

School: 



ifSfj^fS^s^^ifH^i 



tmiiêwm^Jch. Art. li fi^g9fjpe vm Holl. p0g^ 
ü^aci lal Dit $^Am «f ét. ' 



112 Jémie M£GBBItJUmS9rYa 

j^ ftè^hdbotA «f i^apitoil «oléciit /«as. £n 

te^ sik- zynd^ PASTQik, (o,) PI*. 
Bis» dttrómixis'ia.dpiitMfieadee- 
zcvluub 0Dcker.(iAi]iaH»5Vttafi««MN 



• 



De ' De wuAeh , aandte Ceeftlykè rechti 

^ bantón aeezer 'LanAJefcöwn onder- 

£^. hoorig , waaren cWcde«£g j tsc wocten ï 

***^ loodaanigen, welken iUeeh maar tbC 

^ fcet Geeftlyk recht behoorden, als, hf 

voorbeeld: het aangaan tan heymelyke 

huuwelyken» enwaarcmiiaiuxidiciui^ 

dig wegens het aangaan dier verboo> 

■ .■.;... dene 



< * 



V. /of. sói. Piebanum tioni fubfoa» cun coAr 
▼cro maxime vocant Ja lafaUar; 
JEcclefilsCatbedralibttS&a « 



I Vm HOLLAND: H. Dmu m 

I dcne (i) huuvelylceit beVoaden t]pi 

I lie, zulle beTtam un-deo LanddeknaS^ 

r op laacetea tyd hier b: land met (2)g~i>- 

I ncfim, enasande&zeUsUerkmeteteea 

I BecdnagQ/ïnoeft boeten» of ook wel/ 






«nd|Kebreuksa,wel|Kn-Tangsmeiigeld^/-'^. 



f wurm» en daarom, ïooi 
aan de GceftlykealsWerreldlykereshb. 
banken te gêlyk ondcrhcxirig zynde, 
veeltyds eenen voet tot z waate onderiin- j^ „ 
ge^rcbiUen gaveci £a waarom de«<>' 
Landdeken, volgens verdrag met die Iw^d 
*an Hoorn aangegaan , indien het gft-"^^ 
ding door den Werreldlyken rechterP* 



■ : ;,.....!-■, 

^0 C^mi. Pitfnt Ri- trmoK ttóttiai iuobe'i 

ji<»i«i;S5. «»is, Ut ■ nuf Bilt 

«niDcs hommes iBki pit. nittUlla 

bifcas Dupti^&duiLtaqi itl Cimfe 

nobiles qram ignobild. banlNn;' 

4i4s £iytri dt» %i. Juf, 



1434. .A*. .«. ^ioB/ _ . bffjaatc 

ta«t 't fonlKUtcfaunK boj / en litc Cim itn 
Int mótKn ffffTflhflt iiooo-tuagti. 
H" 



ii4 .i«w* REGEÉRINGWTS 

♦ . 

^ ^ ore^ cRergelylCé breuken reeds (ly be- 
; gonnen wWs iii • ^od lang- ' moeft ftil- 
*' ; ïftten , totdat liet Weireldryk geding; 
jjèéyndigd -wa^j-örn geene twea voo* 
aifibji} tegeA-demoderaanloepdide, 

I • ft 

Entkezetc \veUen. 'En"dcwyl: ' niemand (2) 
J^Sk ftüyten zytt^ Karwei mogt gedaagd 
^^' Worden, entiès de- Landdeken op 6et 
«»*« verzodc van den èyfcher tot de kerk^ 
^Sii^nder wdke de g^agde (3) vwa> 
gesuiBt. ^ ^ j^gij niQgft begeeieQ > om. den 

" TJ^vea ia. 2yne' (4.) cyge kerk te xon- 

•.. ••'.'■.. ois- 



» «i^ 



Dekm vm Hotm mdecn- Jt fteöf « 



All 9ftDeCftis34. ^rMa. It&. d^'sui. ^^. 17. üt 

.4&e «Betoi en (al niet eg- aaor fetnper relfpnim fe- 

fcfiDm ofte coüipoftatri th q.uatur. 

Ijp Oen toetefttpcftcr> Iteö? W/iem VL op w» A. wwi- 



tertiaar fxg jfstmtüc fm^ ^mfn dagb nn. 3nm 

n^ a fteiton ien tfi^ fm p oe p^ wr 

(2) Hrnidv. vm Greaf 9iitfiaM mtf{r 3IP^ii^- 

JP3/im VI. liAi ïo; Mmt» tarnarf) tücmanttQit&tk 

;i404,. : <at aal De ^I&ttim tent taieivn eMiKtf )mii. 

)ian Sf^lanöt nocft nie*' tt^ ]m(«n ^hh^S*^ 

mant uan Snacem .ttegen smmogmamoi tan^Mr 

een ige tel msc prtjtecen ièiH^tac^ ui becfectte». 

poffiTnflfmf imff ftyf i miuKtt 



tiarett-^ 'jjód Viriat'nlert éanbtn niet * 
'M^t ÖöVhet fiëeds' ^ótef wohfehtfe 

'%^aaKèbii^ar¥drftért'fcFi5uhdêtf:" " 

• t »*• , . 

-~ •• •> • . .1. .j .to 




/ 



M tetfiMtk 19 een teta» cumtieett* 



ii6 Jbitde ISilQZZmüGWYS 

u weien, den Deken van fPifivritdauH 
j^e uwen Steikbonderf ben dsa om 
gpetoottt bebben mijè getronwe fiedtn 
Móom , daigby m fomm^bêntydem bn* 
: . . rm potrteren dagbet ende met reebt 

.^' ' io^eeektf enjoowumaeerg^ben mü 
cfwimen meugbpy foo hejHtet^gbf hare 
Koeyen ende beefien op "^t wldty ende 
andere bare Itndi- renten- ^ daer j^ 

^^gj*nn gjroóte kort en binder mede- 4w<« 
:bovett recht als viy verftaen 'y da^mts 
vreemd gbetft , m ons oodt niet fiaet 
Je Ijden^ dat men onfe.onderfaten voer^ 
$atn Jukken <hr4^t ta nmgfen^ boveif 
rabt 4o^Jnl* ^aanftftv^ n oit^im 
en bevelen met et-i^y dat- gbjf jo^èn 
^poorteren van £bom ende andere onjè 
onder/aten voortaan fuiken emb^ «n 
motyenijfe verdraegbt. Dit het i* geé- 
ner wysy/oo dats ban geen noot en. s^^ 
jins nuer klage daervan te doeii. ' W^ 
'getekent den ip. jiugju/H Anno f^fop.- - 



* - 1 



Hoewel.deIJcekea alditf 9 taöpaüigt^ 



• > » » 



^dn 'HOLLAND. H. Dbee.^ U^ 

Van aHekerkl^e breuken voor 4e reelit- ' " 
banken der' Dekens Her te land moe- 
Aén te recht ifaian ^ 200 waarea xiogr 
ttóns dfe Geêftlyken en dat 2eir(i)gj^ 
totdetyden der hatere Graaven UyC^ijg** 
den flfuyxe i^n Beyere , aan de wer-*w ^ 
teldlyke rechtbanken geenszins onder- /yit^, \ 
dorpen ^ midsdie, volgens het bevel 
4êr Franfche (2) Koningen > naar het ^ ; 
Wboek van Keyzcr Theodofius leef. 
den; H geaQ niet alleen de Biflchop- . 
|>«fl maar voords nog alle derielver (3) 

9 



'' » 



on- 




< './V 



tior» A?3fW 1 3SÖ. ■ V tiryr. <u fl> u Y gx ^ jf mtEN 

rf^^w f|a 5f . PontiacnMcb. fllMf C Dg ttoA fccupn / 

Haren li wtai on;tn lie* "öcj tail^ vist m- 

l/m * grtxtti^x'e^ ^c{)out ^^Qpn^ cf ^* . ^ ' 

^r^cüeimi niöe fiaaat («) Zfe Mevoöwe ditït. 

ma 5fcelfk 7 tii»r top ucr? P^^^ rf^r «fourfe rtgeermg^ 

ft«n tebben/ Dat'DaBdicjf «^«« van H<mmi pag. 34,^ 

ftomugt Btfmen gdum év ' (3) Q>rf. Theod. /»-X viC 

Or «aiiiKlai 09 ut tbaten ^;* xq. d^ Epifc. judtcui 

Üttuien onfer 'ttQDt Dail f^g*. 3« Centfnua lege 
!t?elft/.Die ons^öclirbett Ihndmus nemo EpffcopoC 
Ipnt ent^e ))eel porltrocnf^ ïum, veleotum, quiEb- 
dttie mtitltméwn/ alDaat cteiis neceflitatfbas ftr- 
McmoOtDe iiem ittrcrfcm vfum. De ad juUida Üvq 
tttxtfftn/ cnte xlhuceh ordinarioraiti ifive^ex* 
" ■ / H 3 tra- 



fib^' m^^mi-4^ Ferj-el^lyke- zaftkon heb* 
•jjJJ' bèntjcj, .ailc«n wn de uycfpraak yaa 
li«^ byQQf»\ eygen.Biflfhop, ihopijgtchan- 

r ..0<i 'peedlyHe ?i«ak9Q > onderworpen 
Aii*wt(»i' .^^Q^aarqm h»n, by de wettei^ 
/*^w.(i'^. cl^i- franiche KoningQa verbpodeïi 
Ge^h' yira^ voor e^nige >yerreldlykc r^chtt»nr 
d*iXr^ iefll, pm w^t por^ak het pok ww, t^ 
Jjj?** v^rfchyaen i pijds niemand hea voor. 
j«^ dje.^lveo iiió^t di^vaarden (2)0 "^^ 
^^* min eenig rèqhter pver de Geelllykeii 

eeoig 

ir^t(!lparlQruii jiidicum ' C(4^tuL Uid^ Tij^ ttM 
Z^mhm^ 5 habcnt illi S37- <^«P- 4' Nemo^nlm 
iiditSs {uo5 ^ nee ottj^;- Clericus vel Diaconus vel 
qOam his pubii<:U com- Presbyter pro ^ualfbct 
fll|U|dcmmle(i|)USt <}^^Q' ^^^a intret io curiam i 
l[um ad C4ufa& umeq £?▼ nee ante Jadicem cautaiA 
clcfiafticas a^iinci;, Quas 4"ccje prafumat* 
4ócei EpifcoMll a^uOwri- (a) Cii^'«"'- ^»^ V. p<^. 
^^tedcddU 390. SancicuIneft,utu^l- 
. (^) O^yl. ifh:X ^^. l«s Epifcopum aut Sacer* 
i|- . Wt clerici, Kcckfiar dotem vel Clericum apud 
fi^ ox;dinIs ^ <;ttlDam In- judtces publicos tQcufare 
Cwerinl apudEcckfiafti- jkrafumat ^ fed ^tt<JEpif 

CQ8 jqdiceiUiK 09a ^vA Wi^^ 
Accuiueft, 

^"•iJ» TTTf i ...» I..- •• •• ,«.••• 



' _^t 



wan HOLLAND. If . jDiW^ ^ ff 

eenig iViOnnis vdleDi Zoika ipdieflbat^ 
ttig fifichter dat verbod ovprtrad; u^ '^ * ; 
be Aaan dqor ^c becaalen van tien pOQdea 
(,1) gojids moeft gehoed^ en^ bet gef ^ 

veldeivoiiQÏsterttytvoeriogeleggeiidQ» . 
mm ^vertieziDg van ^yn ampt géftrafi eü 
4)e njftvoeider in denv kerklyken bab 
(&).g«d0an worden. Wegens Jiooge^^M 
cn.iuüsilrsfwaardige (3) mi^daa^eiivIïSïf 

dpor*^ 



/ 



(l) Cipfrtt/. lih. V. rap. 
I78. Nemo audeac Cle- 
ricam aut monachum vel 
SMfiiiiMMcdn femi&aai 

ad civile judicium accufa- 
re, fed ad Episcopuoi. 
Et ipfe ex lege vel cano- 
tïïbus confentaneam & 
jünam fententiam profc- 
Tat. H«c omnes Episco- 
pl cudodïant , & omnes 
mtles fónft» Dei Ecclc^ 
fia. Et lioftrl provinda- 
ttim Pra^fides procuiêit 
quorumcunque Clerico- 
xuiA vel monachoriim & 
SanéUmonialium lices dt- 
tftnere: Siquis hanccon- 
ftltutionem violaverit in 
iiagifbratu pofitus, decem 
libranun aori poena mul- 



tabitur. Si executor eft, 
IQ cacenis Ecdefianun 
redudatur , poenas luito* 
nui & .officium p^Hi^ \ 

(2; Q^ntul. Caroli M. 
Ênm 769. cap. 17.. U^ 
nullus Judex ne^ue^re^ 
bycerum , oeque Diaco* 
num, aut Cleticüm au( 
juDiorem Ecclefi», êxtrt 
confcientiamPontifidspei; 
(e di(lringat,autc6Bdêin- 
nare prasfumac. Quod t^ 
qttfs hoc frcerit , ab E<- 
deüa» cuilpjuriam ini(>* 
gare dignofdtur, tam dia 
nc fequeftratus > qüandia 
réatum fuum cognofcatlt 
emcodct. 

Üt a^- 



«m» 615. (Op. 4^ 
H 4 



Int 



iïb ;ilXfa^ iEtEGEERINGWYS 

lm, mr* door deOe^ftlyketi b^an » zoo mog« 

£12 ten 6e zelven^ mids dat oogtbois 

2^;, vooraf die BiOchop ( i ) daarin bcwil- { 

Bisr ligd hadc, door de W^rreldlyke rech* 

l^de tei» gevonnift M'orden. Welke bewü- 

Y^^' figiög des JQiifchops ^ hoc groot ook 

g^oan- de mifidaadeu u^aaren $ xo(» noodiaakr 

rJ^^' lyk \ereyfcht wierdt;, dat een rec^ïter, 

zonder hec bekomen der zelve gevon- 

nift hebbende , daarom alleen van de 

gemeenfchap der kerke mogt gekhey- 

deo worden» ho^gerecliti^ ook anders 

lus ]ud!cum de quolibec ordink Clericum pablicis 

ordine Clericos de ci\nli- a^ quibuj» inclinare au( 

^us cauds. prater Crimi* difcriogere, autcaiuinofa. 

nalia negotia , per fe di- re vel injuriare absque 

ftringere au^ damnare prs- Episcopi fui pennilTu pras- 

fumat , pifi convlncltur fumpfcrU^ uisquc ad Ec- 

inanifeftus ^Kcepro Pres- clefix fatisfaflioi^em, cuta 

tytero aut Diacono. Qui omnibus tanüs fcelerlbus 

i^ero conviéli fuerint, de auxiliantibus» aut facten- 

^ritnine capituli , juxta tibus , communiooe pri* 

caoones diftringantur & ventur. Episcopus urnen 

Cpm poQClficibas exami non dimitcat uc injbrtaiu 

£entur. pacientibu$ plenam de 

(i). Capkul. lib. VI. cap. prxfatis Cterids juriitiazi| 

|(f^ ^ jadex cMjuslibec c^npni^c npn ficiiat^ 



van HOLLAND. II. 



lik 




ées ze}& gedaane nyffpraak- AiJogc wée* 

aeör niicbzelf geeD&Geeft)ykên , ff-él- kcn^"» 
kta daarenboven Yao het bywoonea^rsf''^» 
der awngtkondigde heir vaarten .( i )vJ^ 
:geï«el vcy en onriieft waaren, tot bet^^^ 
geeven van de minde getuygeniflè ^zy^M' 
.voor of in eenige wcrreldlyke recht- S'^ 
banken mogten ge^jvongen worden, 

. Hoewel de BilTchopIyke fchoolen en 
de gemeente > by het oqde reqht, om 



4 " 



T 




113. CaroIu8 Dei grada 
Rex, regoiqueFrancorum 
ref^or & dcvotus fanétae 
'Ecdefia defenfor atque 
«d]tttDr' in omnibus. A- 
poftolicae fedis borcatu,. 
' <mihinmqtié fidellom i)os- 
Irbram & maxime Eplfco- 
jtonitu Éc reliquoram fa* 
cerdocum confuitu , fervis 
Dei peromiiia omnibos ar« 
maturam portare vel jmg^ 
nare aut fn exercitUm & 
in hollem pergere omni* 
DO prohlbemus , ntfi • illi 
tanttmuDodo 9 qui' prop* 
fer dhrinuiD: myfierüte. 



inU&rum fcilicet folem. 

nia adïmplenda & fanao- 

mm patrocinia portanda, 

ad hoc elefti funt ; id eft 

unutn vel doos Epifcopos 

cum Capellanis, Presby- 

teris , Trinceps fecum ha- 

beat, Sbunusquisquepras^ 

feöus unum Presbyterum, 

^üi homuilbus peccata 

confitentibus judicare & 

inaicaïepoenitentiam pof- 
üt 

(2)OgintulJib.VU.cap. 
118. Clerici de judicii 
cognMone non cogantur 
In pubticum dicere tefti- 
Bioiiiuia; i \ ' . > 



by het ovQ^yden eens BiiciM»iu bki- 
piituu ^0^ 4fi^ CO ouRnden eeixen akuwon 
^J^^ Kerkvoogd te Terkiezen > door de Franr 
worden fghe KonijCJgeo .( 2 ) waar^ beycftjgd 
fechtvwfgemirdQnf en dat nyt krackte van 



verkk^ 



Koninglyke beveftiging 



and©. 
!rea 



i!Hf9fSf9fHiit!'t^^ 



Cl) GxpüuL lud. Pü 
«nno 816. cap, 2. SacrO' 
xum Caflonum non tgna*' 
ri , uc in Dei nomine > 
-ftpéU Eccleüa fuo iibe- 
rids pottretttr honore, • 
adrenfum ordini ecclefia* 
ftico prxbaimus, ut fci- 
Jicet Epiiicopiper eledio- 
jjcm Cleri & Populi fe- 
cuadum ftatvc» cas^omnii 
ïdepropriadioecefi, rctOQ- 
ta perroaaruvi & mono- 
rum acceptioqe, ob viciB 
.merituiQ & fapienti» der • 

num eligancpr » Ut pxem- 
plo & verbo iibi fubjeftts 
Dsquequaqu9 prpd^iTq yn- 
leant. 

yacab de FhmcQin Hifi. 
Óccident. cap, 30. Ca^b^- 
draltiim Ecclefiarvin mi- 
niftri, quos %mt Ot^- 
nicos Sscularc^ ^tpellt- 
uw. Tuk ea<ki» r^wlt 
commanicer a ption C9- 



ram infMcQttone Domino 
fervierunc in humilltace, 
paüpcrta^te, dtvinls ofr 
dis , ledlonibas A: ora- 
Cionibusvacando» in cas- 
tris Domfni militames, 
fiinol in rt feaotiofiDbriuB 
cibum fumentes, in eodem 
.dkHitAofiQ «aftis cuinfk 
bus hofta quiofcest^f 
.me AucM Bo]rrf«i0iJK 

U VAC4NTB. . . . UNUMs 
QUBM mONlOkEM <»«»«»• 
f AIÏT > CAftlT >m F««Flr 
OlSBAirt. ' ' 

(2 Q^tth Piftm Ra* 
gU «on* 755. cap. i7« XJl 
poft oH>rcenr£pi{cüpriioii 
liccHt Epifcopatum efle 
fine paUiffe fttpra taeofe» 
tres. Nifitalis iieceffins 
(rtndts afftieril> uc Imc 
nullo modo allter ficti 
pdifit. Pncctptte proxi- 



feu ook de verkietiii^ yfxueex^en nwon^^rm. 
^inBiffqkof teUytr^ht daarom door'^ 
^e> in die' figid zyride. Schooien v^tigt 
Kapittel^ federt meeften. tyd gêfchied 
is , 200 hadden de Franfche VorfteA 
echter, uyt aanmerking de tienden, 
tanden en andere "ïaaken tot de Mch' De Frmt- 
«iog van dat Bi«doalgeb^uyk^, uyt <tó'^ 
lien toebehoorendë Koninglyke soede-'^o"^ 
te» genoómen waai-en, echt^ een iSrbetrecbt 
ter recht aan zioh-afe ftichters de» Bi9.Si&. 
'doms behouden- ,• om , gelyk de Leé-^' "IJl! 
ïenen "(i) het récht hadden öm.in de^^^ 
iJoor hen geftichte kerk eenen nieu-*^*^' ■ 
ven Paftoor teftcllen , 200 ook den 
nieuwen verkóozen Kerkvoogd door 
het ovérrykeü van den Biffchoplykea 

'ring eriftafïn 't bezit\ van die goede- 
leii te beveftjgen- t^elkeij zy, even • 

ab 



124 ^/wrfV REGEERINGWYS 

afli te Uytreéht gefchted (r) was,'bf 
hec opr^clitea des Bisdoms, aab hoc 
ïelve» tot oiidetboad 200 van dcaBi^ 
fchop als des zel& Geefttyioeii , gdiecht 
liaddeii. 

•' ' ■ . . • 

. Ingevolge van 4it aan ;(icb behoude 

recht der bèveiU^^. e^ nieuwea 

Biflphops in d^ aan éis ^elfê. Bis^jn^ 

gehecht ;ge worden^ goederen A befloot: 

OpinoK^rolovaan, naa die i^yi^en overigen 
««^^ Vader Karel Martel in de Groothö^ 
verkiefi mceftcrlyke bediening van hst Ooft*- 
«ftoofe frankifohe cyk was opgtivQlgd» ^emapd 
*üJ. door de üytrechtfqhe Kanonikaale 
if«c*«, fchqole uyt de haaren té doen verkie- 
Scboht- zenj welke '\n ftaat geoordeeld vien^ 

^IrSger om, mids he( afïlervcn-van. WiUi&roci 

2J^den overleeden in des zglfs 2ï?aar*igj. 

tige bediening van het Vriefche Aart*. 



(i) Zie Uervmê JfirJI. 40;^» vafi\Hi»ll. i^d(^.'87 $i 



4m msi^^^D. Vkj^j!^ i^^ 

Uadom te konsfio rOpvofefn. Ditm 
fchiedde » <ca .vid . 4e: ;betis.!Qp. <^n«i^ 
JGre^^oor ) welke fèdert.iKiiiise jaaroo 
herwastrt het. an^t vao SGHOUAST^; 
CüS of Leermeelter (t) 'f^ d&KaqOf 
jiikaaleTchool^.te Uytrecbt kadt waarr 
•genometi > en viooiids . nog* . zoo- ofA. tyt 
ne uycmuhceiodè) deugd >,. als ofix zyne 
hoogvörftiyke ^ki)nU^, by ioéét ia 
-iioogactiung gehouden urieodr. Mids 
^esLielfs vader Alberlk, een Zoon 



van 



• •<•'»• 



. ..... • • . 

I * • • • 

^.XtyXMdg^rlt^Jih. t more Dei & depofico Te* 

ctf.J» Atillf, cumelTetK cuTan Dabi(ii in TrajeAo 

t^enignt,^ ^m^vf^runt JMonasterio .ss conculit 

Deum , vi4Qptes Inten^ ad ftudium arcis fpirftua- 

i bnem juveiils ^comineo- lis. , . £nnc aucem in illa 

daveruncqüeèumVirove- acaoLA Gubgoaii & alic 

ncrabib GiKOOitio dircC- condijfoipuli Nobiles ft 

pula II üicG^Qatl S. Bo* prudepies» e quibus alil 

nifacii Marcyris, Doxnl* Epifcopi poftea exftite- 

ji9 uuuiendum » qui H* rant , alii in minoribut 

Jbcncer euin fofcepit & gradibus Dofbores Eccle* 

coiqpcita fagaclcace pue- fiariua ; apud qoos idem* 

ti , sTUDios£ iLLUM £RU" Lucgerus in magno hlbe- 

j»itBAT. . Crevit iuqae bacux effcfio. 
Xucgetitt proficièni in ti* 



hè i:>ó<;Wet'Htt Kónfiïig DagtAerc deti 




Htfflktv ^édrtk in; ^ ffctkftA-aakf kfu 
•||fld%) verfta;a''y. Schodand Q}) ia btO' 
^hi^dnp ^piUsi^r <^^ Max weer 
«9 d6n.tr<]Ni)hc(^) hétfteldzynde ,< aó- 
^em zytke vids én» oU#|^2bon.9 «e 

» - .- • - 

GregorH cap. 3. Dei in* fom poc2returregao,€0fi* 

ftinébi veplt^ ad j^vi am fi>r«vic in Clciicuin > con^ 

suAii, td dt^'itAtittfÉ ^Ho iMdonn^fótarièdfb 

^LBitrt^ sopKAtrfCtAk A- ïpifcto!;. . . ft per nrt* 

lATis^AirDeiimtliiraütqm dus' {(mos Oi<loirfs iDfbrr- 

Addülau. ' tem puerütam fn Scotfam 

• (i) Dtotoa -Yifoi* M dirclrtt «ftitö ^reroc** 

/itcfif^ IH. par^ Ifii. 53a; (4) fméS. K^tt «^ap; 

Adela in ChrifttrDovtin^ 2%. Saiféh» fotKifexftoé- 

ftcratar ntewtito , Daoa- ter peffecft, Tufcipieni 

W&RTt ' Rkgti} <^osrDA3i eam (iDêgóbettum) dtVLf- 

/nm; • . berfiffa vtonieiïteai', ptft 

t?) )^ SljpftmfX^ otn^iadititmtf, ft^fttu^ 

ftt. sg$. MoTtVióBigébcr' focibrinn elevrttam mar- 

co Rege , Griiioaldt» Ms« ntftce * ad %Ciu tJtOtatxA 

lor domus Dagobertun fi- joir^tf . - <* « ^ ^ -^ 
Uiun cjua (om fidei coa« 



tan HOLLAND. H. Deel. 1 27» 

Stenay onder *t jaagen (1) ongeluk-^ 
kiglyk vennoord wierdt' Ali nu de? 
Gropthofmeefter Karoloman' deeie ge-' 
ëaane verkiezing door het overleve* 
ren van den Biffcho{)lyken ring en ftaf 
bekraclitigd hadt, en diensvolgens aan 
Boni&cius » BüTchop van Mente, beu 
¥€l J^t) gaf om dea verkoozen .Gire- 

: goor 



don. in Motiajl. S. LafunruH 

goberti Rcg^ Fiancorum^ 
qm quodtm die^ jK^rfifi»? 
vcnacum in faUikyaure»* 
fi,* in IocQ.,.,qjii. dtcitm 

bus diltan^ a fifc^Saca* 
niaco , in <Uio.ip(«imrs(7 
batiir ,., . . ^. kalp^das >- 
nuairii manyjiza^s eflu 
C^) SfnftoL Bmufac. 19 

M 13» 7^liipor!9 Sergü 
Apodolic» fedis fopci^- 
cia yeuit;,,ad limina SSr 
Aoodolorum Pjesbycer 
quidam mirm ib&it>et^^ 
&£aLi^tiytttv generis Sa- 
xp9«iBt nomhp , wm^ 
brprd, & alio aopiine 
CIcmens vocatus, quein 



prsfatuf Papa Epifcopun^ 
prdinavic & ad prasdicanr 
duni psrgadam gentem Fr^ 
fi^QMin tranHDÜlc in lUto- 
riblis Ocfani ocdo^tv 
Qui per quinquaginta an? 
no& pr^dfcans praefatan 
fp^^ffip^ JFrefonum i^axi*- 
ipa ex parte convertic ad 
uden» Cbridi^ faoa&dje*- 
iubra deilruxit & ecclefios 
cpnilittxlc , & fedem £- 
pifcopilem & ËcclsOam 
in.hoBore S. Salvatoris 
conftiittOQs in loco & car 
ilello quod dicicur Tri- 
jeftum « & ia illa fede & 
Ëcdefia $«. Salvatoris^ 
qwun €e»ftrtttics pN|(%> 
caos uf^qac ad debilemie^ 
aeélute&ii , penaApfit» 4 
fibi Coepircopom ad- mj- 
nillcrium implendum fub* 

fti. 



laft Jlouée R£G££ftINGV7YS. 

•■:■: ^p>» COC Avütbiircliop yanXlytrecbt in 

'". te yf.Y&a^ tea e^4& do, i^^^WY^^^ 

' - v5i!yjolg^.,in h^t bout yso het Uy- 

trecbciche AartsbJadom zoude .rc^lbi> 

.. V3Ü kaofite zich Hiklc^arli)^ Atiftbisr 

,. ■ fchopt 






iliiutt, i&finkis^loag^vm 
jfto diebus» in pace mi* 
gravitadDominum. Prin- 
.c^s autem Francoivni*' 
(^oIomaBnus oommea* 
davit in fedem illam ad 
toofticueodwn ^ ordit 
nandumEpifcopam, quod 
ft fecü 

Nuvc «ocetn Colonkn- 
fis £t>i{bopcis tltatn fódem 
prsAtd Epifcopi- Qcmen'^ 
tlf, a Sergto Papa ordi- 
iiM£bf oibrpat, Jt ad & 
pcrtïncre dicit , proptef 
fimdamenca cujosdam de- 
ilrufte a j)agahfs Edele* 
1iol»;i}ttatntMrHl!brordtM 
dtrutam usque ad foluiü 
in caMto Traj^tfó T^pe* 
tiCf'&^tü proprio labore 
« fiindamento cotifttu* 
-jSXy & in honore SiCni-^' 
•cfj confecravft. Et re- 
fett, qiiiaabantk)oo Re- 
ge Franconim Dago&eT' 
-tho CafMIiim Trajeaam. 
'cum deftroOa ecclefia ad 



Colonlenfepi parocbianl 
dooatoVt ia eaOMdMo^^ 
DcfuiiTec, ut Epiicmis 
Golmléfifis geneen rte» 
(bcom. ad fidem Cbrifil 
converteret & eorum pra&» 
dtcamr effec; qpiad a(pr . 
fe non fecit. Non pre^ 
didrvft I tiöm. coiH^llt' 
Frefeos ad fldem Cbrlftl; 
fed pagana matifit gens 
^f^<ym iqtque^iiove» 
nerandus Pontifex Roma« 
na» fedte Sergtes ftq^ta^le»^ 
ttim fervam DetWtllibroN 
dum Epifcopom ad pnsdf- 
candum fiipradid^ gent! 
traïitRiMe; qu! mtegeft^ - 
tem , ut prcfatas Tam , ad 
fidedi CbdlR com^k. 

Ef Iii6d6. tuit €»to* 
nleniia ^plfcopas fedem . 
ft^dffti WillMordt 
prsdicatoris TM eontn^ 
hére, ut «on üt fi^ifoo* 
palfs Mes fiibjea» Roaia-» 
no PoAtMci prfl^leüfs 
geneeib Freibram. 6Pr« 



cvr» HOLLAND. U. Dut.' iSjT 

ft 

fciiop van Keulen tegen deeze Aaift-Atfr. 
béflèhoplyke waardigheyd dés Uyuecht-'^2S 
ichen Bisdoms , «p een •vwwgecveöyj^*'* 
dat' de oude Franfehe Koning Dago-iMw 
bert het flot UyttecEc met des zeI&MnS«* 
d«krm geiltcke Kapef reeds voorheen 
aftn de Aarfibiflchc^lyl^ekerk vanKeih^^r< 
len 'hadt onderworpen > en diensvol-ttw»^' 
gens dat dirvan Uytrecht geenszins eem ^SLa 
Aardbisdom onniiddelyk onderhoorig*"^ 

aan denPaus tonde Ti^eezen. Van dit ont- 
{leaane gelchil gaf BonlSicius alan Paus ' 

Steven i)y ecncnwytluchtigenbricfkea. 
üfSy ten eynde die hem zynen (i) Va* 
derlykeo raad » ma. dien te volgen, 
deswege Ii(^.toékomen i e^nderwyldat 

\t) ftö^- ^^Z- «iiÖ' luftoritite corrohonrt^ : 

féti c0d. üoim piar* torn. U . ot pneccptum Smti ?«• 

ƒ«;. 13.. Sed.i&odo Pa- pm i, fedet iUa &ibUit 
temiuUs véQrs judicio . permaneat • • • • Si alti 

miM intliqare dignettini : ter autem jaftius Sao^ 

& in hoc'Juthim He re- cajCiTefti«videi(iir»coft- 

fponfosi ft vobis placcat, filium pacemitatia veftm ^ 

qMd^ 9U Colonienfi E* mibf infinuare d^epiiitL 

pirooi^ re4didi, v<fira utfequar. 



1^ ^1^ REGEERINGVnrS 
Dtt \xsft Kytrech^fche Bisdom > ondSr-heCTr 

^T^*" MJS ^^^^ "^^ ^'^ ^'^^ ^^ 9 ^^'^^ 
^j* !^ door ee^en apigêftj|den ( i.) Mpde-: • 

w<«^hdper > als doos 4ea . yqorg^nifldtft » 

>Kif ; Ó^^^y^ ^^C' '9^ T^yo^Qiact^dopd coe • 

S fö|ie"Ker'k v^rle^dè yoorrec;ht«Q,y^! 
'; Pipyn, ecrffenKo^iipg vaa.d^tw^r 
:.;^:?^, lien ftam ia 't jaar.ï«venlïond^*wc?r.' 

*-* r^r\ aaf er op idea 0|) vyf4ea;jvaji yZo- - 
mêrpa^and ^e X>okkgA vooryieL^: Öq^t. 

- wd.; 



; - 1 . 




ÈmfycUcap. ii. Mtilca mimPippmigloriofiRegis, 
}sS^illia homiiHim • » • franco'rum Widbaaras Jus- 
cum (conmiUcone foo Coe-< fqs recognpvï & fiibfcriypfi. . . 
pinDf<> CocKino bap{i2a- Datum , qUod feclt ,ineQ- 
vit, qaepi ad rubyeDjeg-.^ fc ^fg ^It^XIIL a&|K> 
4iidi*4ikif ftttilit écacis de-^ feqindo regpi ^(ius.glov 
biH&iWdQnIbuslbiupc^:.TióaRm(«/ ' 
toJ:'ïpifcopiö in urbe^ ^ C4VSraiftaWHX jn pitê., 
què Vocacur Trecht ,, fub:. A^yW4^ a^* t £t ^ 99* .* 



\ 



éJh HbixAltór li. Deel; iW 

\^fel'mèri' m de 'oude' fchrmëh'mët' &- 
raefa^vuldt"^ ftoedaaniffe uytfóraakde 
l'aiis.over dit naar Rome eebragte ge? 



lÖfèii^ Bfsdbna^^ bedaart Mbft , ' zoo is 't t^wc* 




otiderhoórig-^din 'bét 'Ammhi&\^^ 
l^eüten; Éot^dé b^éëS W PhiÜpi" del'' 

a^Wafiitóer het; b^ hét 'oprechten der 
nieii'^è iSisdommen ia Nederland, 
d(toT.het totedóé'n tin '4ièn?Vorft; toe' 
die eerft bezeet^Aarftbiflchoply ke wafi^; 

dig» 




• ^ ». 



l3 , 



na ^0*^ &£G££RINGWYS 

digheyd weder verheven is. Miibnii». 
ingevolge van deeze . i!chikkii}g> geeote 
aiidere Biadommeaoodqffcoorig atft 
dat van Uytrecht y als geen Aarfti»- 
dpm zynde, gelyk het ïo don begii^ie 
geweeA was» aan den eenen kaoit mcg- 
2>wM t^ worden opgerecht^ ead^ de Uy* 
j^^trechdbiie BifTchoppftnaaa dea ajulsT, 
lioer ren kant , om de grpoce ttycgobrey/^^ . 
Biffebip heyd . des Vridchen ; ryks a '^ g^^s^ 
SCSibttt waarep , om jaariykfl, W)0;( i) 
>j^«»als hunne y^ügtigg VQJgen^ de K«>- 
ninglyke wetten medeb^^^ pérfoon- 
lyk aUe de Kerken van hun onderfaoo- 
rig Bisdom te bezoeken , zoo heeft dit , 
déii Voet gegeevert dat JCeyzej' Karel 
de Groote, zynen Vad^rPipy» in b^ 
- .. : Ooft^. 



- » r « 



«i$^j^^!>^f^^«<$!^^ 



^ . • 



(i) CêpÊtuL Car^ii M. cere^invefijgve&jftra? 
«nut 7^ <^^« 7* «Statui* hibefc p»|g»iKi$ « obtmnb- 
mut ut iiaguiis a])nis . tionüs dtWnosque vel 
ui^psquisque Epiftopus. fortilegos auc angorw » 
Pa^róchiam fuam foUdCft phjritO^ria • Inoantatio- 
drcumeat » & . |K>poIum net. vd ümnes fpurcitia^ 
tei^mait» &ptebesdo* {«ntUiom ftodeaw ^ 



«««HOLLAND. II. DEEt- 133 

Ooft&éikifche lyk en by gtvdgef ook 

, als eeri ^deelte vmH^Ü^H^ 



m' 



sdye^zynde opgevolgd, tien Heyinen|jj|* *** 
öf <i) Graaftchappen van dat te groot <fe<s(tfr 
zynde Uytre<^tfche Bisdom, onder deg«M^ 
tmoieh -van Wigmod en Largoe >jfc^ 
heeft a%dcheyde , en , mids de diaitm 
^i^èoiiende Vrieten reeds tot het Chri- 
fien (2) geloof te di^n tyd gebragt 
■wtaren , onder het Kerklyk gebied 
van het door bem nietiwlyka opgerech- 

te Biscbih van Bremen gdteld. £n de-' 
wyl federt, by hët ilicfatë van het Bis. 

dom 




( t )' Pntetpt. ii^kut. 
Epife^.perScauiiiam. Huk 
Ftrrochi* decea Pi^ 
fubjedoMi* , qnet etiam 
abjeffli eoram aodquls 
vocabulU & divifionibus 
in doM ftdtgifflu» ftO' 
viaciw, iit «fipeltuKiet 
nomiaibm Wi^iodiam & 

(t) PtMt^tum ii^l&iiL 



miBiB omoipocem in gen - 
teFrefonum» fico(&Saxo-> 
fittm ofttem fidel aperolc» 
ptnem pmnomlngts ^e» 
giönis, videlicet Priflai, 
qiMD ccmdgua httic ptrro* 
cbic dfe dinofcitur , ei- 
dem Bremenfi Ecclefis» 
fooqtte Provifoti Wille- 
faido Epiicopo» ejoiqtte 
fuficeflbribiit perpemtH*^ 
ter delegamui rerineor' 
dam* 

13 



dom. van Munftff nj^ »%??.»« KSrf" 

*S^<i!^^"^ S^X!"^'' (O van .^t Vripfqbe 
**»<* jBisdon;! afgê(chey<)en en ,pyt aaqmer. 

jbiUi - Kin^ der zelv^r inwoooer^ ^oor ,Lu4* 

ifa**« waaren, met hetMiinfierfche vereend, 
f^^i^ maar ook . by het oprechten • van . het 

^en^'van Vriesian^ .opder bet Keri^yj^ 
gebied van qie dad > ' dpor ^ey|^ Vo* 
acwyÉ qen podYruchtigen, ^edettge- 
fJLeld zyh; 2.00 z^ ziph iüqp[iaD4 nn 

^"^f! '^ Wï^^ «y^g?ftrekf|ieï4 Vfo 
fcetlaatereVriefche Bisdom teUytrecht 

aan 'dien k ant verwonderen ^ niet te- 

^nlbiande de uyterfte grenzen vanhcc 



< • 



(i) l^a Ludgeri lib, U . ad ^ignitronem vers & in- 

tfifi, liu AccepCQ itaqar . daviitcHB Tr ibtUiüVtb'igeti- 

fteioj gtdine PontificaH tiUnicer pcttfBnm"(co 

cuiir > omqfi 'fagacie^te ' -& quod prios t)M ha5erent 

nioileftia - gf.egi S$x«bioo' Ë)>ifcofni» ) fknUl #.odo 

jibi acdi^o ;^9GiQfiéitar. Pdncificiali pneerart-^N 

faliiüa^ óbenitQe miKdftfin: mtnf. - Scd ^^Sl^ibasub* 

Viu* • • lU is etiain qtiliqiie * rea éios iilraqve loi^ ^ro* 

JPf^^elIi^V 4UQS 10 F;ifo. vim |)abiic9miir:pltft>Üiii;' 

^ f 



van HOLLAND; ÏL Deel. ¥#j * 

'Vtiéchc ryk ' zich •VoofHeèn tot W^éa. . 
•<0 ©èenehiafke'hadaèiS liyigeftt^lftv , 
Onaaftgezteh deéssen vodrgèvüSfc 
«veraadfering ïn den- ' Biffcbo^lyfcdii ' , 
Tarig te Uytirecht, zóó bledF iérf-dfe \ 
Kattöxriksrale fchooT én do 'gettiéèntb '■ ] 
aldaar by' het' "hrervöorè door' W 
tjefthreeve recht vaü' haair&n êy]^èli 
IBiiTdiopi te moeten verkieten , niet ab- 
leen gehandhaafd^-' éa wa^rohi óns' Af* 
brik,- de opvól^r van "tfen voorgetek^ 
den Biflchqj Grégbot , a|$ (2) Vtif-^«i>- 
koozE i^lier fcerke "ra éenen hlrief VafiS^* 
KeyzerKarel den Gwöteh Vo'orkotnt-iJJJ^f 
trcrfr ook de (3) Vorften by het hier-*%*' 

... voce 



. (r) Ttto Ltt^fem- /». I. (1) HMt'^Hflt.folrt^. 

CMp 19. Cüfavic quoque Qualittfr dodaunis ax^ Bart 

\^RK doéèf ine dermró ffticami Sanóll MaiDlMt 

flumïira A cónÜI jo ^b lm - ^as efb confl^oM f ffTTs^ 

pefftfioT^acccptotransflre*' jdi^ö veteri falKtfS D09&-' 

tatrtt if) ceivnno Fr£SO'-' Aato, ubf tenétabf hY fff 

iroM «iTQDB^DxNdftttt a(f ifiibricué Preibycér ifque 

^«ttndnD . <inf«faiii >« mg EVtcrtjs Jttcrok «i^eBl! 

M mmkati Dei fdl ^ rtd^mi ffe. 

Fofete Fofetelind cft ^ 1(3) ütidaHlfi.fA.tr9i 

pellaca. BemoldoiQ v^raai alioqui 

J4 juf- 



fAVMfl* 

t» en 

febotdp 

doch 

iehe* 

Vefiigd 

ty den 

Fürfi. 



1a6 Jhiule mGEIRlKG^YS 

h^ yooropeéds gemelde recht yns.éea'VBt» 

'kooasen Bificbop » in <le vreedzaztoe 
bezitting vart hetkem t< beiiit geirüfie 
Bisdom door het hem eer hapd ileU^ 
Tan den Biflchoplykeh ftaf ea ni^: té 
.beveftigcQ » alvoare <iie tot B^c^op 
door drie (i) andere wierdt ingewyd. 
Hüerom vindt men i^ irèderik Bis- 
fi^p van üytredht i)s .è& telfi fce- 
.ireh^efthryving gentëld ,' koe liy > op 
ide («) aanpryzitig van 'Kfeyzcr Lo^ 
•irykden Godvmchti^eh 'töi^ opvolger 
^n den overleedehe Rltfrld fiiiH:hdp 
van Vytcecbc vtvkAOÊeft-'zyhdè \ vsa 



fr .«4 -» 



.1. 




«1 .*'• » 



r^ ï » 



Juftam ft )>itiTtr dIgDimè 
f rafulacitt fublimans & 

fEtAlïNULUlf & BACCJLUM 
f JUTORALUt, JU^TA lUTUM 

A racponCABOciMAeift 

8BQUACIUMQU« iMPB&A- 
TOftUlf , INVUTIEKS^ 

(l)G^af«i.i^.VII.irap, 
p6. TresEpifcopiinquo- 
Gonque locoiiDt^Arcbi^ 
pifcopi pnecepco ordina* 



re pö(fint Epi/copum. 

(a) Fita Aidefici^^ 
cop. TrajeS, cap. a. {. 7. 
Q^i CMwicus^ edam, 
COtnpeitd Pnefaüs öbtut , 
per legttos mtndavenc, 
fuÏB (eolodtos Sante 
TnjeOenfis eaclefo ^ uk 
^tuQ FrsdorioBai -fibi 
velient .t^iÊ&opiKBtiWtdt^ 



* 



.v«n HOiiLADiDj II. DMl. 157 

^i<|oor Jkc hem tef tod <AeUeii( «ran 
-fit^P @i(rQiiopIyic«0,<i,).(bif , io <kvli#- 
%ictiflg..<v»i de opgedraage Biflcbopl^* 
Jk waaidigfaeyd , «^dus eer.hy ms 
iogewyd, is bcyeftigd gewoixten. - 



1. 



'. üytaJhet #5Wievaii de aanftefliï^^^, 
der JBiflcIjoBpen van üytrepht gemeld ƒ*»*/« 1 
is blykt, .dat 9f^ alle de$ zelfs Kerk-^S^ 
voogden totqogtoe zoo door als uyt degJJ.* 
de Ledeqmaatfnj ,^ de KananikMle"^? 
Schoole of h<^' Kapittel dierftacl z^o^Im 
yejTkooaea; en vervolgei» dat, de zel-^ST 
v^ oaarom fteeds perfoonen van eene""* 
uytmuntende zedentugt zullen geweeft 
zyn r afs i^^lte xy aldaar dageïyk» mét 
«Heen baddèo Tkji waarneemen, maar 
" / xelfa 

il) FiUifMertcimc. Chrifti , baculüm TitApi. 

^3f^aff. cêf. 2. f.' ft. Ta* dit pasToralem ; com 

InercBiD'fermohefli fuam qaoqoe or dinar i Epifcö^ 

4nca« in- lonfjam , Rex puin in fua pr«fentfa prs&i 

iUif per nomen aeyurato cepic. ^ 

Ij 



lKel£i moeten onBèfhèa^eh. Voor hdt 
Vynèt' der tiftiJe beawc 'nogthsms 
^ierët deeze firyslyfcc «i jiü üoó hng 

fioe vpoi^éeHg <)ök de üêHé tötflógtoè 
aan öodsKtricgéweeft v^yéóót'Kjsy^ 
zer Ottho deo IIL voor deeerileiiiaal in 
' jdén wind geila^en^t en des door dea 
> . ; ishefi Jiet ' ' opeïigevallë Uytr^t&be 
J|J[^: (i)^lèis^bm aan eerien VP^prreldlyken> 
****"' te wéëtéh : Aósfnd Graaf van Stryea* 
Wöt^^-Teyfteiipahd,; Huy en «leer andere 

xeive 
iyn eéheel.'leèved ï$" <ien kryg.ge- 
ileecen: en, litl:(undi8 Crraavin van 
Sreyéir tot' "vröüwe "hadt j. en. waar- 
om dié 'hik ioiüJfer' rede* Sisdkii zWaa- 

rig- 



# ♦* 



— . r ... 

(l) Aiftttuf de'^etfij{^ veftiflet; , Aex A(2sfridu« 

U9^. Wf. L ci^» i^^ Cuo^ feorgia iaanu iiice&s Sa« 

vero D^trawiDus ^s^e^ do& cerdotimn Ulud ei-oSerit 

Tiajeaenfis vica deccde^ wepiL 
rety QUDciusque in ca(lra 



t'.««i i ■• • 



rigbeyd" ( t) itaaakte- 3 onl dedLé 4iein 
aaogeboods GeèAlyke' ^«airdigheyd '^ 
tegen hei toib dien ^tyd ■ tde onder-hoMdfe 
geweeft zyhdci^l?ruytde* fce»ke,4* 
a^a^aardén. '• Deeze itifarèiric ëaor dé 
Voirften ia bet è\xsr lan^ rbeftaadig 
geweeft. zyfid»' verkiesretlifc "iob-éeè 
Ksmoi^kaale fchoole ais- der ''gemeen- 
te een^' ^^aaa zyiKite-j.'bièhïUfgdl 
het op. de :2*iyfc wyite aaii-Kéyzé* 
Kaenraaïd lèdert. ook lt€t' Itda^&akn^ 

de Bisdom' van üy freehtaah ééhéh (2 V 

:.• >f • ; '.■''•' •-•.-• fier-- 

( I ) Ibidem. , Cunque tus juxta regiam munlfi- 
s1]e. remitierecur» jamque ceotiais decieyk djgna. 
Jh fenem in miHUfibus ar- coNGRiruLATrokis fra- 
mis Mini temfore nntafm -mia : ^efnolduiu virum 
verjgttmf tUrieatiiï (fj^ia aAoqul jufnln! & piun 
Ji^cipere omrièM ^Jurdum dignltafe ptófulatus , ftib'' 
«tóifiConwiidcret,&Rei- limans', '& pci ^hniilum 
vebcnnemer inftiiHS''Ut ad & bèculum taflpralèm ^' 
fufcipleiiduni compfeïte-J JHXta fltuni ^a tempore 
rcft,;perrpidens tjaiik fte*^ Garoii Magfirfequaclum- 
gl reflftöre'Won'pblRlt ,; quelropeft^orumy ih^^ftiV 
iU ctém fuii rem Mibefafet^ ens , ÊbAgaüfdènti Ckró ' 
espofcit. . "' ^' '• ac populo uhivérfó ^xhi- 

iny Meda Hifi.fol. 1 1 8/ buiV honörandum. Ber- 
Unde tam ioédcl accepto Dólphü^ ftaque xj(. ordina* ' 
punclo, plurimum lasta- tos EpHcopus £fr. ' 



4 « • . \* 



I40 Akmès RBGEERING^YS 

Bernulf of Beono y Paftoor te Oofter- 
beek 3 om ^oe andere beweegreden 
te geeven » dan om tiat de zehe hem 
de aangeoaame tydtn^' bragt, hoe 
'< Key£ers Gemaalm , té zyoeo kiy^ 
M (O3 gdokkiglyk van^eeaen welge^ 
ichaapen Zood in de kraam gekomen 
v^as. Dit 18 minfl : èet>eei» ingckroo- 
pe misbruyk fteeds van ^jutad tot ar-» 
ger ?oortflaande^ aagimen jh^ «oot 
2/y?!Lb^ oycgaaa dtf elfde eeawe dft open^ 

S^^^vallende Bisdommen .vxidèr voonnan^^ 
<M»#- de verkiezing (2) aan dé Hovebngen 
VSg^. en Hoofiche gunAelitigea door de Ko* 

oio* 

(i) HeiaHift.foLiii. clê(!arum'prsUtfs,^nno« 

Dum hsc aguntur^ con* lus & virga PaQoralis ad 

jux Regit Bernalpbi five Domiimm taperacorem 

Baraoldi (ut aliis placet) dïrigebttur , unde pott' 

£M:erdocU loei excépca inodiim omtm cmcnlibec 

bofpirio, peperit filium» de AotiUaribm a Ctpel« 

denimdans id Regi per krnis fais invtüïcos ad- 

c^adem Sacerdotem. Ecdefiam vacaocem diri- 

(a) O.TyriusUb.Lcap. get>a€, mlhlpaftorisfini* 

13. Inoleverat confaetu- geretur oflfeio , fkm ex 

éo prxfertiin io iinperio» (peAata cleri eteftione. 
i^od defjan^encibiis Ec- 



vm HOLLAND, lï. JQ^el. 1 4.1 

Hingen af&ittd 'T^jèi» \mg^ wa^rdig- 
4igheyd zelve ^ri i^^y^r Htaorikden 
IV. ( K') eyi^ysk Mn:d^ iBee(UNjS^ 

l(e(i(di^iiii)gea ü& «BQ.G^tdoüddjelv^ 
^t gebn»y4t«H Ter fi(?f¥«lke ly 

digi^yd dervioQgere VpcOjeQ^: yaq de 
yporWit MUK de kwQn|;eheeiit3gewecft- 
zyodeTgpmsdeinn^^tft ijiitiiMlfioa voor ^e 
laetS» gedeelt».Dneztte yitiéttide<, luA. 
te g9)yk: od^;;«iii 'ditf- nóodRccodige 
gddmiddeli^ fabriMifil voadts sycwd» 
keo 'voorhoeo en:^ Keyzers (a) ge? 
leefde endeoorlqgen, met zoo veel naa- 

- . , . drukg. 



Ehèu aiminofi oos^ liu 
felices .. /h .• pecc^vioius 
in ccBlttiA & CQrasi vobis 
& . jam digni non fonus 
VQcatione ve(b« £liatio- 
aU» NoQ foluia^iiiHinos' 
jes Ecclefiafiicas invafi- 
BUSt verum quoqne indfg* 



nos quibuslibet & SiKO» 
KiAco felle amartcatis , & 
Bon pcf odium fed aUun« 
de ingredlcm^Ibus Ecclefi* 
as ipfas rendidimus. ' 

(2) Zie bet eexfte Deel 
onzer aloude regeermpaiijte 
van Hidland pög. 155. en 

2X> 



' der ttï««(894Èé{i^i> dèf li^éèifèipeë ^e^ 

dmdonf •umi Htoonj&U^üfïétdt , - eh * 

. warliisliddtfrH^dèè^dié^kylRJhvzbo'' 

aih tfCtr Ktff^'a^ '«Ciiftt^mêt Wïèrdc ' 

ét Paus ° ^ ^ 1 ° 

gttfu btde Vik: tot-fli^fl^<tafl '^ Kbb ftali- 

^^- bet :v«rtobp«a tiii aHar G^eftl^^b' be^'' ' 

4imiii- dieDin|;i9By ihanr'obktuteiödGr'het {iy 

. r -..,••% vér» 







v-*£^'i^^>Ji'..i-i_-l .•i*i*J:^ >yJ-L-'-t_"'_-*-' 




ft) /?«iro«. Flaotacens. - fum vel Abbatiam cfenaa- 
CBrw^ .^fi^n; M.;i0j4. \ m üfct^uklaicaBpérfona 
Kodcni anno in Romant fufccperic, nullatenus ia- 
Synodo L. Epifcoppruuu te; ^iftppoa. yeV AbbtSites 
cqp<i^?ö5« Pl^'^y ««SOf^uip V, hab5%tur.,. nee 'ülla'iei . ut . 
&;Abbatum inultitudine, Epifcopp velAbbaü, au* 

i"W;;4W^?^ .*i2"*è6^^^^^ i d^nria jCQOcedaiur. .Jtor;; 
& In&wjtfose? Cj9oiiicis . fupef.&.gmiiml BOPetrI ! 
nc, hoc an^pUus z^qi^ &,,inmimm Ki^Iefi» iur.. 
qttW>^«^?^.«ux,p^o- tcrdtóm»s# Quoad uaqüe 

^^fel"t' -'^™i*-^-^-'ï^ *• Iogam>..qwcni fiib .CrimL- .. 
natneioSitis^ decretum h- ^ dc um .aiobitiotfis joüaot^i 
cieos In hasc verba; Sj ' inoi«diieotóift^,. i^»^ 
quis dcinccps EpUfcopa- fcelus Idofolatri» , coc- 

pit 



vereoebavi)' of: óxicf4t|ge»ider%tk tuigi^vn 

gingen aoEDJ-SM ^k«o»^fW^lf¥dliebyiitf ilP''^'' 
«ene ideswe^i^' HioaücgaibiKlè'léÉi^'^ 

d^nmen en Kerken gehecht en ge<* 
idfaooto» ite^enr» daM^ftsdOor . eca» 
geho«Mle;Kepkyefgav.SFiagrt»i Woms' 
dten-.Ci)::?^i :als ;d<k>r.*ililo^i^hé inid< 

pU.dcfiflitfteV* i . SI' Ecctefiaftica ..digiiitatiftT 
quit Iiapei«c«fninf« Do-» date' pnifuiBferie; ejii»* 
cum, ifiufMmnum ) <^:i demïeoisMJa^iOoul» A 
nUm yebqtttUbet^Sa^* adftffiOum'fctaCi^ . 



Ej^opaoü^MltaUd^iaié €ig|^Aiiima|iif!itttiaatftM 

tif 



t 



Jhiide tSlGÈÊ^Ws'^S 



J5g;^/e*«itoophi!kteltftée«ridxlffte9én2oói 

. wtt^iiaik]d0P#ï$e^dóè^aitf^y«»iiyzbo' 
ath \m K6^^'a^ '^SCJHtttfi^i- Vierde ' 

^^ de VHv cot'rOllii)«ifi^Vafl'< ^ si>b ti&i- 

pht- het iveitebpoa -din «Mar O^dyie be^ ' 
«Mui- dieiufid«B<i(iiDun(r'obk4tfQ'tddGr'bet <VV 



:'....» ..••.' •.•..•«.- 



- / 



ver- 



<. I 



ft) Ifugon. Fla^iaeenr. * fnm vel Abbatiam de ma». 
C2f9^ Vitiiiïi. ónn.Jip74« * QQ ilfcnSttS laics pérlona 
Kodem anno in Romana fufceperit, nullatenus in^ 
Synodo L. EpifcQppruqpu te;^iJB:ppo&?eIlbfa(ace9 
cOjpfidence Pxesbycex^d;;ui|i V h^be^iiu;^, neciÜU'd « ut . 
&.Ab^acüm 'm'ultitudinet ,E[>ifcapQ vdiübb^ü» au- 
juM djSficcal'onufickUa^d^ptia ;£OiKeda(ur. .Inr;; 
ft inèituJtTones iC^oDicas - fuper.&.grauiu2l B.JPeui I 
ne hoc' anjpUus a^qi;^- &« iQUOifittin Scclefis inr j 
qdamprsfHmiexètur , p^o- tcrdiptüus^ ^uöad Jiaqüe 
hiBuIc iQtermli^cioqe^ a? logam » .qtfcm üubCruai?.. 
natbe&atis ;' decrétüm fia-: ; ne tam aiobiriotlis Aoaot^i 
cieos in hxc verba: Sj InoljcdJeocii^^^. iWKia. efL 
quis deincepa Epifcopa* fcerua Idofolatris » coe- 

pil 



van ISmiMllSiU fk«&^ h^ 

gingen aoKdtM -dCKW^fHTffmiliJly^ 

gingva«ii^<dd.-idóojr faittiiJ0))gjlirlidKeBi0^ 
ddmmen en Kerken gehecht en ge- 
Icibookto thaiddeir, :èiMmièüm'-tta$f 
geboude wKleEkvergaveriagr (»: Woroos- 
aen .CO:-^i als ddor.-'fiüogföhe niid4 

ft 

pU. 4cfift(tfre.V . ; • Si' Ecclefiaftica ..digiiitttitT 
quit Impesutfrmn:,' Da-» dal«'\|^zlfcfuairerie; ejiif» 

nkiïm yebqtttiibM^SQCIi- aditeiaMOi^rcutt*^ . 

peMbnAnstL^liHreakttnnn<> imIt UlMfPafimt. QiAl) 

EpÜcopiaai^rdiaUcHiiifé cigkilUQmi|tttrtttiMti»fi 

lif 



i en 



i|H« JhiA RÉGEERINGWYS 

d$(eii die waird^j^beyd Iiekoii» 
yOtH/d» Of% Gooi kak óttac ^bxm ^ 

• verCclieydeii9 atulisre gpe^MrlyiEe <nie»iiT 
' liFJi|(Jiedea beroerd hehbeode , van .die> 
boon;» w^ardjgjieyd vervallen verUsa-k 
^^^fW. Zulka die,den O) Keyzcr, Wil- 
M xtj^lvn BifloiKip van iJycrec&c ea ajfeèun- 
S^ bvi oe aaohao^je^rea vtn ttfoca inoc daar-/ 
J^^^ óni wfer in den ^ deedc , de eodeiw . 

daanen van4enaaiahen^;QdaaiKiAe94 
yiüi getramwigheyd ootflo^-» en ver-- 
votgèns aan i«der ge|KK>dc jnec de zej» 
vengeeoe de minfte (:) gem^enicliap. 




Ce 




I * ■ 

tis perjoriis ioitiatas éfl, 
& Ecdefia Dei tam.gcavi 
têmpelUte perifoullon^m 
npyi^tum tiwum pexi- 
cütatur 9 • . • obedien- 
cliin. qtt^m cibi nullani. 
promKimu^ , necdecaete- 
ro uUam lervatiirQs efle 

nihil pennocjaft atrocitate : 
noncii poftent diei ctun 
Gterus & popiilus ad (f* 
Mchi.n frecmss^cwflB* 



•" « 



i ; 



xiAbc; inauHbasomnuiia 
licoras recitari fiecit & fic 
cunftisvqui conYeoeranc» 
Epifcopis id fieri decer- 
oentibus Regeéi excóm- 
muQicat ^ cum ^o Arcbje- 
pUVopund ^lögutirinaiii 

Sifndum,£p!rcopum Trar^ 
jeftenfêin Wilbetmam , 
Epï&apom Bltbéjbürgen ^ 
fem Rupcrtmov 6r^. 
I (ap Ctimamu Cbrm. Sp<* 

rins* Ub/X*^ ^«P- 3i. pi*' 
293. Dèi Patris & filii 
& SplriCtts Ikftfti per tmm . 

(ft. 



N 



1 ^«r HOLL^NETvTft Dm»4 Ht 

* 

yyan4fiJbappeo-, gewcidenaaryeir, «f" 
)>loe<ivef^e(ingea «yt dfc' gerees»- 
gefchil) 200 TOttder de Geèftlyket» alif 
3J^©rreldlyfcen, alofn in het Ryk ^ti 
blonden en voord?toeiden-, js béter te 

denken -,• dun noodig hier te befcbi^twr^nM*^ 
yeo : ziMka het i^oeg is ter deezèrlj^^ 
ffaade» abtot'ons pegwit a|keQjiiei;iri» 4^ . 
J(Ug z^nde , iUR tefttkeoen, i^ hiihétnfim 
.ge9de^C|;elèhiliie n^eft^ ^.ai^;^< 
iyji» vérkoozene. BiiTchoppen) 2oniler 
des Keyzers^toeftemming zyade inge- 
wyd , nevens het GeefUyke gezag » 

aan hunnjc I^erk gehechte Staaten. alt 



rf ri^ii. >i*^ I 



. : •'»!•»♦? 



<t**8^#«*\ 

(F/fi^é) póteftAteth Arauc- ftctrè, vel ft«fettc» t%« 
torltatem Henriet) R^ folvo ; ft ut nalfos ei ft- 
. :*; qui contra tuamfié- a^cRegfferi^hrtiiNfefdlco^ 
dellaiii loaudlca fuperfofa Digmim eflf cnim im cÉi 
infurre:ut 9 totftis Itegfii -fladétl faonor^il ficclcflli 
Tetttontcoróm 6l Itali« cu» immhiuefé» Ipfe bb» 
gubernacüli interdico ft "iiüretA ittitMt quett vl* 
* omnes Chrfftianol a viè- detor liiberc. ^ 

culojuramtmi» ^ttodflbi 

" K 



t^ JKMMlSr REGEERINGWYS 

oFcite^éeacygéfi goed ^Marea , eeosdeeb 

hf dè hatfd vattedeo « eti atidersd^eb 

höe deesesKeyzersZooQ, onaangeziea 

}if öndcT de Segunftigin^ van die ge» 

fi»if zynen cygen Vader (i) genoeg- 

. . , , zaam Tan den troon gefchopc faadc , ea 

D» 09*by datbetwiile recbt door Paus PafiJia* 

fjméÊ Itstilctt li. was (2) beveftigd geirorden , 

*2!Sjiï «fchfer naderhand van het zelve , zjoo 

*»j2^ voor üich' als alïë iyne naavoüg^ea 

^JC. vpor alcyd , ten overftaan van (3) Go* 

* • * - de* 



4». 4-^ 



f • ~ * * ■ •. - 

tl ) Om FfiShgins* lib., ^ ittore^i & Paptm' (nam tp- 

Vh. ێp^ 9. ~ Dum (Hm' ftim Faptm cum Epircopii 

fU^. /«#.) 10 .guadarn. it CardiotUbus ccperat) 

, cafhró poutus ac cudodisB éiePafch» Heinrico fa Inl - 

iaaiKipatus audieBtiam peratorem corooaeo poft 

peterec » principes fedi- ledum Euangelium tiadi* 

^l^f9f9k^m^,tlaaaktaó^^U dit ei Papa aate altare 4- 

apud ' IngliDheim ' óccur- poftolorum Petri & Paali 

•lyo^yt^M^uf, mnltif jiikfc ia oculis imsiiiiD Prifici* 

.^If * ,4ml^oni6Bm , ^ y^l pum privil^uim de inves- 

MXifliMio^ ^ïïCM^v^Ui^ CHura Epi^opatuum & 

f§ti qta^üui^ if)$giHa/cegf)i ^ Abbatjarum taaO per ao- 

sreABQ^^ a(Qf jUui güttoie - aulnoi ottaoi pee vlrga». 

•Hfa^AlfKdcïti^^ , . . . O) 2lff i« »n>/ «nm 

-i ; It^X T^'i^'^ ^ Gmhl^ :4^^9^ cffumd in it atMU- 

In reconcfliatione autein .^ms/W. 
qas fada eft incerlmpe- " 



! 'HOLLAND. IL Dbbl. U^ 

, Èiflèhop van Uytrecht, heeft 
({) moeted «fftaan. 'Welke «Uiier f^ 
daane aflbnd «q ièd^t ontliauie be* 
^oereai&n ih het ryk , door ^et (^ 
'v^erpen van^ den ecDen Keyzer cegea 
den anderen) tot zoo terre, 'dtt ui»* 
mand meer Keyzer wilde vraam > eyik> 
ddyk den w>ec groeven hoeCc , dat 
men 'db lajitere Uytre^iidbbe BUTcJiQp- 
peoj even gélyk ook db vanLayk, 
KeoSeq^ MraAer» I^tderbcNPncaci mesr 
andcrea > de Bayi him Kerk gehechte 
Suateü iodert op. eeoe . byoMr g^M 
.: ^ . • •• Vojr^ 

< 

(i) Petftii Fhbuus olh fecraciooem. 

Spift. pog' 753- (^Vh^ tébta.) Eledus «uGem R^ 

tittj convralj^ mHj t7er- galia per fcepcram a te 

*Uco^if-) DiBittoDe^ tccipiat^ eacepc^ omni- 

A Sftnfti9 Xki Apoftplto bu^^c^ad&amn^^ 

•Pecn> ft jP^ttlo, Saaaf jckC^mpminer^Mfcwii 

•Caiholk» ficclcfi» oia* tor, '& qua ex hls jurf 

4MHI l^vfftitMnMO per an- .(l^ <kbet^ %i|t ( n a* 

.Hè» 49 /99MUbu9 £«^li»- .C99fe<;rafui » ip^a feic 

iUsy qua in reg^i^» ¥if^ menfes, regalia per fge|^ 

Imperio meo funt , fieri niif^ ^ f/^ 'Pf^piM• 
cleftiooem & liberam con* 

K 3 



148 JMe.Kl^mRmQVrY^ 

, Vprfllyke wyze Jwefk Kien iieftttBien;; 
ju^x^naai^gezien aaïi gUe Prüefters. ea des 



tetüMu^^ aan alle Biflcfaoppen » als Prtdbrs 
^tT', aynde, voorheen het yerJiandelen vaa 
tmd, Allerhande Werreldlyke laaken was 
verbooden ( i ) geweeft, üy t welk 
^dus by de hand gevatxe WerrekUyk 
l)èwmd der Biflcfaoppen , iedere ook 
nog is voori^efproocea > dat de 
fGeeftlykheyd der vyf üyttoJit&he 
Kanonikaale Schöden c^ KapicteU, 
met welken de Biflehop te voore in alle 
•hoogwigtige 2aaken . zyne kerke aan> 
-gaande (2) moed te raaden gaan, fê* 

dert ook tot de beraadilaagingen van 

dit 



(t) Thmb. IL vf. z. ^. Oapitul. t&p. to. Ini- 

"Nemo militans Deo tm- tno nee fuoroiD SacerdcK 

cplicat fe negotiis feculari- tutn caafas audeat al>ique 

DQS. ' prsfenda clericorum fao* 

. Capitfd. Kb. V. cap. 1 74. rum : qüia irrita erft Seii- 

Ut Presbyter! curas feoi* tentta Epi firopi , nifi pn»- 

lares nullatenns exerce- fentia Clericonim coofir* 

)Bnt. mttfir. 

(2) MJith fmta 4d ■ 



«tf» HOLLAND. If. Deel. 145^ 

<lit aanvaard? Weireldlyk (i) bewind 
cerft 2yn toegelaateji en eyndelyk der 
zejver toeftemming noodwendig (2) is 
vereyfcht ge wordpn ; 't gene Ik achtte de j|«^ «J- 
waare oorzaak geweeft tezyn, waar-nMi(/2b«- 
<m de gemagtigden dier yyf KanogiiÊS^if 
kaale Schooien of I^apittels te üytrechtj^j» 
tot den huydigen dag toe nog ftem enrm, «i» 
zitting in de tegenwoordige hooge^^ 
Staatsyergadering van dat Geweftheb-^*^^ 
ben^ 



(i) Atxth. Mattb. iennh 
iilit.pag. 160. Add. 1407. 

denaa.Sepc. Confenuec^ 
Den Die npt CoUcjpcn af? 
leen S^ifiïra jrixDaiiii tan 
!$lmift(t4iam oat fff (fc 



S^fi* 



tn opiiet Me jegelen oet 

xxttï\t. ' 

(2) Ibid.pag;26i. Ouod-» 

Jue didss obilgacionep 
né fcitu diftorum Praeli^ 
tonim '^ Capitulorui^ 



bp (onfent nullaceoox fiiciemus. 




j . 



• r 



K3 



TVTEEi 



IJ, ^/iMnfe HEBEERINGWYS. 
TWEiEÜÉ rtOOFDSTUK. 

\Vclk Ikuugezag de 

OOSTFRANKISCHE 

KONINGEN 

Van dco tweeden ftam , als Vorflcn 
van het thans genaamde Holland, 

JtiMVflge VMt dl zeo Geejflyh als Wartïd' 

Me door btn alddXr ingevoerde regetfi^ 

eeSalle , tot bet uytfiervem va» dtm Ka- 

rfoljifcbef, fiam in DüTTSCa- 

tJff^3 *t «• over bet 

vlve geaeffend bekte». 



|Aa in het voorgaande Deel 

I de Wcrreldlyke en in dit 

I tegenwoordige dé GeeK- 

6 lyke regeeringwyze be- 

fchreeven t? liebben , welke door de 

Franfclie Soningea, van het thansge- 

naamde HoUand ^eeller geworden 

7ynde , aldaar is ingevoerd , zoo zal 

(«t e^ddyk tyd zyn , om thans in 

dit 



««r HOLLAND. :n. OiKie m 

dit -Hoofdibik fee beichcuwen of> w<^ .. « 
ken voet het tbaitt genaamde Hoilsbd 
cbof de fraoJche Kootogen , ip^iM; 
ae zck> van de eene als andere aldaat 
IngeyoercJeregeeriQgwyze) isbeftfiur^ 
geworden ; om de gedachten wfüi mk 
keiicegea te gaan:) wdken zich nus^ 
^biejQ gouden konnen inbeeldeot, rda( 
de Franfchej Koningen, meer met ésa 
fiaam, dan wel met de daat ever ditiaa^ 
iiet gebied gevoerd hebben. ^ 

Zoodra Koning Karel , welke hy^jggy^ 
^le de Hiftorifchryvers ondef den naam ^^^ 
van den Groot£N bekend is, '^^^jaq 
pas^ ^t overlyden van zynen hiervoof- 
gemelden Vader Pipyn , eerft van het 
( I ) Ooft- , en drie jaaren laater oo& 






(i) Bakadi fktiM. Ré ietk ythtmt^ iBM>M* 

#. tm. Lfd. 187. M' dMfic) M-cft Aiiftnjbf 

«nlifbcletocerymdlftof intti fCRMn Ctzotoi^ 

filios fuosArbuQ ft Cm^ iiteH flUüJ 6fi«.'! ^ ' ..ua 

Kt 



to^i.^iui het Weft&abküche ryk , door 
fedeit vocirgevaile dood -vaa xyi 
Broeder Karoloimo '3 nietalleeo 
ftcT) maar te gelyk in -het vreedzaam 
beiit van geheel Vriestómd gefteldzag, 
ddedc hy te Nieumeege) mids mea de 
door ons hiervoor ■ befchreevene Ryks» 
en Landdagen niet meor 'm bet opea 
veld als voorheen » maar in de onder* 
fcheydene daartoe geftichte Pateyzea 
(i) hieldt,een zeer prachtig (2) hof 
bouwen , om 9 als zy nde eene ftad a 

. ' welke eertyds onder het RipuarÜche (3) 
Kyk behoord hadt, doch ten cyde van 
Klovis' (f) by hetinlyverivan dat ryfc 

on» 

« 

, (i\ Zie ons I. Deel der balein fluviom » qaiBanh 

üetM fegeerifigwyze vm vorum infulam a pazte 

IMI- Mf« ^ts« meridiana prsceiflutt. 

(2) Erinbüft mviea Qh (3) Zie mts 1. Ded ier 

foli i/L pi* 8* Inchoavit êkiudi tegeeringmywe vm 

fc^afeï»'opam«eregH» aM0tdt0t.%6u 
HWMn hand Jonge a lllo*- (4) Z^ «"^ !• '2><el At 

giDCiaGQiUxtavJllatt..^i «teMie refMrJnigHQfsi vm 

oomeneiLüvelheilp;.^-: IMtoii^M'- Mk . 

leiamvxoiawfttperWa- _ . . ., ,1.. 



* 



/ 

* 



VA» HOLLAND. II. Desl. if) 

ooder de Koninglyke (i) goederen 
tder OoTtfraokifche Vorfteo geraakt 
vrzsi' id htt'ftcvolg yin den tyd op 
ikoc zehre » als de Konidglyke hofilad 
van geheel (3) Ncderfexeaitnd, Vrie». 
land » het thans genstamde Holland, 
«n de andere ongd^;ene. oorden, de 
gewoonlykeRyk- en Landdagen, zoo^ 
4n hee de Staatszaaken xüer gewe&ea 
vereyfchten , van tyd tot tyd (3) te 
itonden* 

•• • . .. , 

En zekerlyk dees oplettende Vorft 
vcrftjiande, hoe de üytrechtfche Biflchop 

G«ï- 

(i) Le Blanc mm. de 0ulbia telien ioa k %t\ot^ 

HotiGtTCÈginbard) nouM ♦«^J^'ttem bemt» jftpe- 

apreiid, que Nlmegue J©tt«n iM«fiiflta Wet. . 
etoitt ce qu on appelloit 

.TO*A PüBLBPA & JiscA- (3) jtfirott. onwiL tii 

X» ,. Ced a dlre , qu'el- «t. ^;. imperator au* 

fe APAETEKOIT^AU POMAI* 'tem quobus CONVlNI^liOS 

(a) if. &oJb tn ü, Jih HAfiujtL . 

K < 



lf4. jiélStt#« lEGEERlNGWYS 

Ctegooc, (r)' o^erleeden ea- cKens* 
vorens zyne tegenwoordigheyd tot 
bet regdói der kerfczaaken van bet 
Vriefche Bisdom in dien oord hoog* 
üoodig WM 9 Mids veelen van des zel6 
onderhoorige Vriezen eenAieels nog 
Heydenfch > andersdeds nog nieuwe, 
lingen in het aaAgevaarde ChriAeoge- 
loof vaaren > verfcheen diensvolgenc 
^'7.\n het jaar zevenhonderd zeveoeoze- 
ventig op dit door liem geflichte HoC 
(2) te Nieumeege. Alwaar hy , naa 
hec hoöge Paafchfeeft ( 3 ; gevierd te 
hebben, eenen Albrik, Neef van den 
laatft overleeden Gregoor en die toe 

des 

(i) Ludgeri vUaBh. L hjrcna t ra Nwte* 

eap, 13. Gregoriiis ipigra- magam 

• vit tdDomlnuoi & fufce» Advenlehs. 

{it curam paftoralcm Al- (3) AfinmM êmd. a< 

rlcos nepos cjut. mm. 777. ^^x prïiiitTe- 

• (;i) Poeta Sax$ td mm. rba^iraittctcmpcrieNa- 
777. MiB. XIV. ilomigom profeftn» * 



AQ>irtnte novl phcMo w)ft cclcbrmm 

cum tempore reris, nffeftath fe§d ÜkaoM' 
Borrida jam traafiflêt tem £fc. * ' 



vm HOLLANP, If. Dpvl. \^^ 

des zelfs Opvolger doocde.KaDo^ 
nikaale School te Uytreobt ( t) ^fAr 
gens d« door ons (z) vckYbefchneev*» 
ne wetten ésx .Evaofclie ' KodiqgjQh 
vfift&oaziN WASy 'door heccyfcf- 
lev«r^ v<n den BUfcboptyloen nng éd 
(3) ftaCia de beïittin^ van diedeoi 
detl, landen en goederen niet alleen 
beveftigde 9 welken door deezes Ko- 
nings Voorvaderen , by iiec oprechten 
Tan hec Uytrechtfche Bisdom , aan hec 
zelve voorheen gehécjit waaren , ttaxt 
voords nog , uy t aaniberking dees be> 
veftigde Albrik de Becachterkleynzooa 
Tan Koning Dagobert den 11. was» 
des zelfs aanbetfoüwde filfTcbopIyke 

' ' kerk 

(x) Dipimna CaroU Af. (3) Htd^B ht/t.fll.itt. 

in Héia Mjl.f^. 41. Ve* Stkbiftntns&'per aoneliub 

lierabifis vir AtbHcus '& bdtultitn pafiorftlem^ 

ptert>ytcr iiteüe £LBCTtis 'Wptk ttrcM A tempoaie 

teaor prèdft videtuh ÜARdtt magni stQUACh 

C%) m h^érvme dit I|. ijmik lüiPAtAtoftoii ktf* 

Peil der \aMide regegrf^' '^Éslmsit. 






r$6 jirokde KEGEEKWGWYS 

kerk van Sint Maarte te U3rtrecht met 
verfcheydene niöüweii befchonk. Te 
iteeten: inpt(i)iietlieintoebeJiQoreQde 
dorp Leusden omtceot dea Ëeoftroomj 
't gene zeker Graaf Wi^er van dien 
Vorft tDtDQgtooh.Benfifitfvm bezeetea 
hadt, voord» qpg met vier iwflchen ter 



(ly HedeHiJi. f oL^ï. 
ICarolis Dei gratia Rei 
«... ideo compertum 
fit omni ftdeliuin noftro* 
.rum magoiuidioi » qualK 
eer donamus adBaGIicam 
& Martini, qvm eft cop« 
ftrufta in Trajefto veteri 
ittbtiis ÓoreiUd* « ' ttbi 
.venerabilis vir Albricus 
Presbyter atqoe eieébis' 
teêtox prjBeflb videtur» 
boe eft , vil lam nodram 
Duncupantc LifiduDa , in 
pago qui vocatur Flcb|- 
te, fuper alveuin Hemi, 
cum omni integritate vel 
adiacentijis feu appenxli* 
tüs fuis, ld efcy cumter- 
si$ V' mznüs , doipilHU» 
edüicUi, manppiis» tyl- 
vj^ ». campis^ pratls, pa^- 
cuis, aquis, aquaruxnqiu? 
decurlibus , mobilibus & 
Immobilibtts omnia & es 



omnibus , quantumcuTi- 
quc Wigi^niff Comcs ibi- 
dem per noCtrum benefi- 
cium renuic, etiam foie- 
ftas illas , quanim voca- 
bula funt Hengefchote » 
Fornhefe , , Itolcoreth » 
Widock , qiiJB funt de 
ambabii$ partibos Hemt. 
Similiter donamus ad 
Bafllicam S. MartiDi £^ 
clefiam « quas eft foper 
Dorefcad conftni^&ro* 
catur Ubkirika , de om- 
nique parté centamper* 
tlcas cerrae» ut omni tem- 
pore predida . Bafilica 
.Tpacium eenre cemavi 
perticas habere debeat» 
& cum ea ripaeicum 3- 
lam fuper Locki^m» &in* 
fulfim illam prepe ipfam 
'Ecdefiaqi ad p^rtem O* 
Vientalem in^pr Rhenunx 
& Lóckiam. &c. 



UbiurJW gepild j-^ eyddelyk mef 
deftw^tdrto) zo^ op ^ riyii?r 4» h^ 
^Ive al9 over zdieci;eykuklj>. aan d( 
Oofttyde, hy' Ó9 voomoeBidö Kerjc^ 

:De Leea^r g^Üeye hieir-a^jt^^t^ mcrk«Q^ 
xiat de voot^emelde Wigg^ sekerlyl^ 
:een,Yan di? Graayen V^,^^^ zyn^ 
.^olkw, , yojgeps , d^ qgde. rqgewi%' 
wys der Franfche Koningen ^ door 4p 
zelven in een (i) der Heymen van het 
•veroverde Vriesland gsflfild iynde» en 
des iwe Griafiyk bdwiad in 'c Heyi* 
van Ftehtte-.uyt C2).dcn paaaa d«^ 

Voi^QA h9diend»> bet g«nbid« Dorp» 
Leasden in de plaats (3) van eene 

Graai^ 



' (t) S* ent hDtditt -JlalL p^. tf^. 
tlmle regeerhgmju vm (s) aeuuh -Dtékitt 

(2) 22* onr I. Dêa ier ,UM»pÊf, is7> 



Graafïyke • ^edde 'm BENÊWaUM 
oflyftogt van de<!)èftfraMÉclife kroooe 
{)eiÉeéteft' ftadt 1^ tntdB tht) gelyk dees 
VicFtelPte' (i) hennen geeft $ even 
gèlyk öok^^ Ptüèys te (2) Nieumee- 
^4^ iiiidjg«(kiiMlietto}rech((3)ovef alle 
dé UroiMnéflr <iéB'gdieelen knds Konings» 
iy k* goedërëti *waafeh 5 öi 'tVaarom , wat 
^tn eygéüdöm van Nieume^ aanbe- 
4ücngti aan hét^^ide des lnrie& ftut: 

"AtTüM NVM'AOO PALATiO PD- 
«ITCO. 



r I 






. Dit üdxa in: opügte van het Geeft- 
tfk« ibowihd- te Niewnecj^ ' geroeid 
lüebbondei vertrc4 Koniag'-Karel naar 
(4) PaderbiMrn ; «Iwaar aÜe-de Saxi- 

In Heiir Hifi. foL 41. ifo//. pAr. 233. 

Hocefl, vujMMiiDSTkjk ' (4) 'j£^^ Cftrw. mè 

mmcvpanie Lifidbiniu . ««vi. 777. Rez Stxoamn 

<2) /Ie m *!• ' Dwü im iogreflus plqcJti«p ttiMrfr 

lfo//« ter. 124. dresteivmi'; j||^ hhmj 

(3) 2m mu L D$il der Saxooes cottTeoerast » 



«<M lïÖLtAND/ff.t)nL i0 

fdttt Gröotèü i vytgmoömetk ' huiuio 
Bevelhebber Wittekind , in ^éir grooC 
getal verfcheenen , veelen der lelven 
gedoopt wiei'den , en den voórgehou* 
den t6êr van getrouwfaeyd , welken 
men gewoon' was van de overwonnene 
volken af^e ^M>rden, en dien de Vrie^ 
een voörheeo by hunne onderwerping^ 
aan de Fmnièhe Koningen tekerlyi 
ook-gedaiaft hadden» tfons ook aaa 
PranicbGn; Vprft afleyde», 9p ftrafi 
van bumuLVrybeydy maik de aan bm 
^Jfi S/fiMtm erfyit gioedereii te «hA- 
kttwrUebeni ^liknj^i ofiettbate 
aanvaarde Cbrifttn geiikf weer ver- 
naakten i <^f^ trom» , aan den Fraiil^ 
'Jèben Koning y zyne kinderen en het 
d Tranffbe volk beloojd > te eenigen tyd, 

door 

' . • . " 

«(c«pfD Widichindo • .. . mnmbmeditaummficm- 
.AWD btmi99CV eft & Sa- mitoÊm ff pnmiffam fi- 

octmrwi»Aa»nliifi»opii- ëtMmm. i^s^» fiknm 

fiiecudinem dederunc/ftf :«m^ ne^nmmlmifêw^ 
ferdcrtm ingmuiuitm ff €9nm. 



td> JGb^ 1(£GEEIIINGWY& 

dfor bet fiMvangm van tmm^^emffm 
f^éndj^»ade9- 

Chiaangeïien deet&ftraffe vooninuu^ 
deoi» beftonden de^overwonoooe Sa- 
xers^ volgeos hunoe oude gewoonte 9 
-wederom (1) op te ham ; «xxira zy 
yerftondea dat de vöorgeatókie fran» 
/cbe V^rft zich in het <hMinluivo^;eo- 
778- de jaar aaar Spanje, aaahet höofid van 
een iteer ontjo^lyk le^er^ begeeren 
jiftdt: by het welke ) opdeont&nge 
aanfcbryying dea Komngi^ ïkh onder 
anderen (2) ook ztfsduyzend Vriezeo» 
onder het bevel van h&nnen Hertog 
Guldebod bevonden. Am wien de 

OQr 



(O Regin. Cbrm. nd 

"wm. 778. Interea Sazo* 

nes audicnces quod Caro- 

lus cum Fnidcis cam Ion- 

ga terraram fpatia ab ds 

dEet feparacus , foadeoie 

'Widtchindo , fecondom 

^coaTueüidiaeai , iienm 



rebellat! fattt. 

(ft/ Tmrp^mi A gtfif 
Cêfili M. cap. ix. Cum 
Carolo In 'Hi^iam 
proftéhis dl ... . Gal- 
debodus Rex Frite aO^ 
fepcem bUUIhis beromu 



4>Mn HOiXAKD. IL Dbel. i6i 

<tfulerg«ftdde HiilorHchryver den tytd 
van Koning geeft ^ niet om dat indien 
cyd het Vriefche Ryk meer in weezen» 
en des de geotelde Vriefche Bevelheb- 
ber in de- daad van het zelve Koning 
was , maar om dat hy , als van het 
voorige Kcmioglyle Huys van Vries- 
land afibunmendes volgens de ge- 
woonte (i) der Franfche Koningen, 
het Hertoglyk gebied -eensdeels ia 
Vriesland voerde» andersdeels door 
de^a) VriezeB voor Koning gdiOB-^ 
dienwierdc: temmeer mids alle de uyt 
de voorige .Kminglyke Hoyzen a& 
(bramepde Ifertogen te dien tyd de 
gewoonte hadden ^ van h^t hen toe- 
ver- 



(i) 2it mts L De^l der bodum ron Regsm fed 
oJftMfe r4gieringug9è ^ ' Ducanc : qöta Francia 

HoU.pa^.i7i- ^ ;. tuoc domintbanir Frifie 

{sL)^^kmn. Traieik» ifi & voluit , quod Moir 

^^ Ridbodi. iT^c Mi Rtz , sed Dux vocaretur 

iM Rex oomio» ILadbo*^ Dominas Frito; fedFax^ 

dos , fed C)i&Di(^j^D- sonss vm habuaitt ut 

ds nombW mun Ka3* Ripni. ., . 



H^ .dtlMr |t£G££RINGWTS 

YeitKMiwde Hertogdom nog een K o- 

if I H.G|i?,K (:i } te poemen. Koning 

Ifatéii V6r|lflwi4e deezen onverwach- 

tm ^fvat der Saxersj 2ondt in 't jaar 
^82.^Beveohonderd tweeëntachtig een zeer 

magtig leger) onder, drie zyi^ voof^ 
Oftt^p^fteBev^hebberS) ^eo óceg^n af* 
^vallen Undaardt, ^ier een». Dirk 
geba^nids jsen naablp^dvervant desKo- 
9Jngs was en > ^iQlgeps de getu^oia 
TanKeyzer (2) Albcrt» toea het Gnu£- 
lyfcg^^ ava datHeym in Vriesland 
voereode >i ^gene noamaals het Land- 
diidcenichap' van (3) Holland genaamd 
{ ". L • • * ••; iS) 

(l) Eckbart de réb. rum femper iortétos va- 

ÜNme. Orieri$. m^X..ffl* atncem Ho<.labdia 

398. Tales erant D^ices prindpacuin « qoEU Cil* 

Ai^manni», Bajpaiis^ & bo^s JnrAiucroiL ouu 

Thurfcglae , .^ qüi . Ind^^ yApNuiTiEOöoucQ Co- 

pttCatUS &0J JUcni VO^ Mlf I CONCSS^IT'Ifi B£K£« 

ÏJirfiug.' ad -anh.; ïio(>: JfJeü Bi/l. /oir óh W 

(ifove.rTtiC univ^rfi, quo(t intér Deoibps irifrales uh 

Screnifümiis D'ominu^ oecereos TraJeóUaSSs oo» 

&ex Albercus Rómaijiö-' müiacüiDêcacus deHÓL^ 

USSf 



VM HOLLAND. VL. Db^ i^ 

Is, en zich zcx> met zyne eygi oodeic 
Jioorige Vriezen als die bendett 6y dé 
( 1 ) twee andefe Bevelhd}ben tegen 
de Saxers vervoegde; welken hy 9 var* 
ftaande der zelver af?al , in het naaft* 
gelege Ripuarid! t' hunnen onderfland 
\'eT^dêrd^ hadt. En dcwyl- dces Vric* 
!èbe Graaf Dirk » welke uyt aanmer- • 
kinge hy met Theodradat kleyndochter 
van Karel (x) Martel, getrouwd zyn- 
de. federc tot den Hertoglyken (9Y Jland 
verheven wierdt , den zelfdeq tsojti , 

als 

LAKT y Cttjiis iurisdifto gare potuib 

per magiitm iofiilam, nuDC (a) Eckbart de M« 

Zuythollanditm exteode* jFV'aisc. Oriënt, torn. L /«/, 

banir, & diftio^s erac 751. Ofleodimus auteoi 

a Decanift Mofelandia ^ id quatemiofio. veceruiA 

WelUiosis 9 Rhenolaa* monknentoroxp & quU 

die , Kifiemaris , Am- dem in nptu ad vicam 

(lelandias , Batu» (fc. Hathiuoods Al^bacifik 

( I ) jÉdilmi Qtmal. êd GandeaheitDenfis pag, 30. 

qmh 782. Quibus in ip^ eam ( Tbeodorictm) uzg- 

fa Saxonia obviavk rem habuifTe Tneodra- 

Tiuppomcvs Co MBS, dam filiam Beroardi Ca* 

taontfQiA/a Reois » cum* rploDuce, Carqliinagai 

bi» oopiis, qoas, audlca. Avo, genitl. 

Siaonam defedioo^ , rap» (5) Anênymi Pê9$aj m^ 

üm.'m &ib^axia coogi^^ «0/4 (^oiiAtdmm/7'^ 



als!de me^en-der-laikcerehier te laad 
het bevel g^M ti^bbeade Vriefche 
Graayen voert ^ welk@p alle onz« (4) 
Chco^ykeo willen dat ^an de Franiche 
Koningen ,van dca . tweeden ftam zoo- 
ien, afiiaalen , zoo -meen ik , nevens 
(2) Heda , dat hy der zelvo: Stamva- 

der 

> 

Theooobicus Düx legio- egregios ( Tbe9dmiau^ 

nes Gaines Holtendf«{»Tiini]s^ 

Quas per Frefoniim pa* non (blum cxtitit i^ge- 

gum, Hriudrivocita- nuus , fed & fpedablU 

tum 9 genere » fuit enim de no- 

Dactbat. bili profapia . . . and- 

, (i) Heda M/i. fol. 58. quomm R^gum Fraocic 

Stirpe antiquorum Regum ortns. 
Francoruin oriundo. ^ Vbrotu dt HoUand. pag. 

J. de Beka Chrm,' fot 3. Et tfte Haganus ro- 

sB. Hfc igitur Theod<v gavit Karotum obnfze ... 

ricus primus Holhmdlae iir daret ei provfocïiiii 

Cömes . . • • ddRe^alt Hotlandfae com pancFVi* 

profapia Prindpum l^ran- fias, vlfo quod natu$ fult 

cigenarum orhindus fait. de $lco fanguine Fnod?, 

Cbrcmk van een' mge» ' Cbron. van HeU, MS. 

noemd Óerck van de laege pag. 2. «BieDeciC Qttoctn 

tanden oen de Zee pag. ntrc Crone tian 93nct^ 

26. ® iDenrf^ ot <^i^^ I ^^oM mft e^m wi 

VBpa^ I toa# vêbocm (2) tfeda Hift. fel. 59. 

U011 tHfe Cimte ^om 9^ Quamvlsenim nonftdnbi* 

ften. ttm,quinipfeTheodoncus 

'T. a Leidis CbfmL Ub. Princep8niericalrfrangiii« 

Vn ctf. f. Porro hiê uiSt&mBiixeLinBgQiê^»^ 

mis 



Vin HOLLAND. II. T>séu »dj 

der ial geWeeJl zyn. Hoewel Koning 
Karel zich fèdertin perfixm naarSaxen^ 
land begaf en aldaar vyfèavceftigfaoii* 
derd ( i ) der oproerigflen ter fmSSt 
van den voorigen opftand liet oathoof- 
den , ^o6 wierdt dees pas geftuyte afVal 

ita het jaar zevenhonderdvierentachtig^s^. 
nogmaals iii dien oord door de opiloo* 
idng van den hiervoorgemeldea "Wit- 
^eldnd hervat : wiens (a) gemaalin 

Gfr- 

• « 

misquc potens,ita ut prop- (2) Cbrm. Rbytmic.Prifh 

ter egregia facinora omni cjp. Brunsv. eaf III. t/1 33. 
laude dignus celebretur; 

QUEM AB iFso Theodo* lOittcfiiiitit tttattt f( te gt^ 

RICO ILLUSTRI COMITR , -J^^,^ ^ A-Aft»- 

ROLi MAONT , ft ejus tem* 4^acb bet ;to«r^t / fo M 
poribas per Frifios in frtifP ' ' • 

Saxoniam & Pannoniam ^\ <^"W A W mtaiM 

ex^citum formidabilcm «jS fet» frawe GENA 

atXlt , DKS€RJBf0ISS£ CRE^ HERTZOGIN 
DAM. 

y . G. Eecardijtmma Wi- 
(2) .rAma/. Rtldetif. ad ticbindi Af. i>u<rjV &«o. 
Am. 782. Quorum mors num fol i^. Eam Ge- 
quatttor millium & qufn- vam *faoc eft Gbrberoaii 
gen^orum bomtnum de- nominant , ft SioiFRim 
collatioae vindicaca eft. Regis Danorum filxam 

f uissR Botho prodit. .* 

L3 



tS6 -éWifif :regeeringwys 

jGeae, ieene Dochner v^ Stgefrid IC<>> 
mag ^van Jutland , en door deezea 
htantt Vader by Odilbalda , Dochoer 
van JRadbond ( i ) geweezen Koning 
vanVriesiand«ge&eeld was i en waarom 
de over bet Wiie woone&de Vriezen > 
nyt hooj^chting yoor het oude Ko- 
BÏnglyke Huys , zich (a) inede> door 
het opniyen van deo gemdden Witte- 
kind <3), in deezea c^ftand uAieten. . 
Zulkd zy de geloofpreekers uyt haa 
land joegen» de Kerken alom ver* 

woeft- 

» 

■ * 

Cij Bemard, Fumerii tOHim. 

Jrmal. FHficor. lib. tres (3) Fkê Ludgeri Ub. h 

C\g. 205. fioden anno cëp. 18. Confiitrexit n- 

adbodus Frifie Rex dix fceleris Wiicokioe 

Othildftm fiiian fuam Diix Svsonum catens 

Danls centüiuin, cvtnit Frw 

Regi , Herald i filio de- fenes a via Dei combns» 

fpondet , defponfamque Htque Ëcclefias & expuc 

nagiM folemoitate Id Da* lit Dei fmmuloi & usque 

aitifir miifiQittit. ad Fko fluvio» fccicF^e* 

(ft) na Cènli M. in^ ibnea CbriOi fidea relia- 

«erft duft. ad amu 784« querc ft lanftoUrre icbii» 

Et rebellavoruDtc iteni» juxta mercBi ermk pri* 

Saxones foiko more ft Itiai j 

(um «ia M«a. alsqua m^ * 



<?tf« HOLLAND. II. Deel. i&j 

woertten, de GeefUyken, onW^Kg 
om te vertrekken , op eene allerwrecd> 
fte wyze vennoordeii j ja lelf oridet 
de aanleyding tan den Voorgemelded 
Wittekind tot het gemelde Vlie toei^i. 
Ie hunne Chriftengewordene landge< 
nooten dwongen j om, met verztHN 
king van dat nieuwlyks aanvaarde ge^ 
loof, aan de door hen weer herftelde 
Afgoden te cXkKti. Des rukte Karel 
tegen deeze a%evalte Saxers en Vrie^ 
ien te veld j deedt 200 wel de eeneil 
als de anderen voor lyne wapenen (i) 
verftuyven) en ontneemendeaansdlede 
in deezen opflaod deel gehad hebben- 
de Vriezen en Saters hunne eyge ge* 
bleevene erfhaftigp goederen,, verklaar- 

do« 

(i) C^Mi« i$ Tfüjeao KaroluS bcliavil cooift 

p^. 14. Dus Wididiun* eum & triumphavkKa«o« 

dus , de quo «nee locati las occisis uoims mi* 

fumus > cosjttozit fe Pri* somius , ' cscei is ^uuÉ^ 

foBibtts & rebellavit Ka* bus perdoxnicis» 
fo]o Regi Ftanci»> .Et 

L4 



l6B :^/««fe REGEERINGWYS 

de hy de Telven^ volgens den eed van 
onderwerping ^ zoo aan hem als zyne 
Voorvaderen voorheen gedaan > voor 
(i) lyfeygenen (LEUDÉS) dier aan- 
g^laagene landen y welken byeeoadeels 
by 2yne Voorouderlyke (2) goederen 
der Odlfrankifche kro<me wxgde^ an* 
dersdeels zoo aan de in dat had iedert 
aangeftelde BilTchoppen 3 Gdaven en 
verdere an^tepaaren , als. de aaa hem 
getrouw gebleevene Saxers van die 
kroon in BENEFICIUM gaf : dewyl 
hy (3) dit middel 3 hoe ftraf ook^ als 
het bequaamfte oordeelde > om zoo 

weer- 

(O Fito Ljudovici jii inter fideles fuos, J(f ef!, 

C#. 16. Hoc eciam tem- Epifcopos* Preshyteros, 

pore Saxonibus atque Couüces & alios valTos 

F&isoNUUs JUS PATEaiüJi fuos. 

HMRSDiTATis , QUOD SUB (3) Ftto Ddnki PU 

PATti iCéridQ) og PER- cap. 16. £0 quodhxgen- 

riouM LSOALiT£K PBEDt* tes DaturaU aflueftd» fe- 

UiAinr. ritati talibus debereot hji* 

(2) Amml. FrMcici M benis coerceri , nc feilt- 

«PW, 799* ApiM^ LaM^mu» eet effrenes in perdaeW 

^•«- II. /oi, 380. Terram lionis ferrCDtur p^ocaci* 



van HOLLAND. II. Debl. i6^ 

'we«;barftige ,¥tt}lKn ïq , behoorlyke pn- 
derdaanigheyd te houdep. Uyc welk 
en diergelyk gcbruyk der Franfche 
Koningen, by devoorigeoplhtiidender 
Vriezen op de zelfde wyise waarfebyn* 
lyk voorheen gedaan , mi de Leoeer 
2al konnen opmaaken ■, •Mraurom niet 
alleen <k)Sakentand^ mat» ook inVtdes- 
land 'ibó reële l^ygenen voorheen ge* 
'vt^eefti^en^s^ook de Vriezen federt door 
Karel deii Gh}bten maar leuobs (i) 
genaamd tyn j welken men 200 «foor 
dien Vorfl (2) als door (3) anderen 

aan 

(i; Capüul. Caroli M. turn euro uxorc & infan- 

mm 8oi, cap, 1$, Ex- tibus , cum terris & pe- 

cepto fi LEUDES, id efl, culiari eorum & portio- 

fi Saxo vel Fr is o Sali- nes in fylva ; & in vflla 

cum occiderit noftra Adillingen Bafili- 

(2) JMpkfmaCciroHMttn. cam Dominae noftrs.Ma- 
inHiJt.Hedaf0l.2S. Una fi« cumomni int^rfute, 
cum manffs, terris, ca« quam ibidem ordinavi- 
lis , domibus , sdilïciis, qpas adéundemS.PeCru^ 
accoiabus» luitis» man- fubrogari volumus & de- 
cipiis (fc. 'crcvimus: & fervumnos- 

(3) Diploma MS.Ebroi- crtim Folfarium cum uxq- 
^i Comitis am. 727. £t re& infantibus; ... &in 
iü villa noüxz Meri cafa- loco Megrim Walamnus 

L '5 cum 



tfo ^/<ww«f REGEERtNGWYff 

asn de Biflcboplyke kerk yan Uytrecht 
ia hunne deswege verleende giftlirie^ 
Ten heefc zien fbhenken. 



Deece MndesHogs ftrafoeemtng zoa 
van de ov^vonaené Saxers ais Vrie- 
tien » ètn wel voomaainlylt dat zelf 
Wktdund» ofirailer vaar dteo voorbe- 
ichreevenVrielcbea atvid» jia het daar- 
.aanvolgende jaar zich niet sdleeil aan 
Koning Karel ( i ) ocidervnerp, inaar 
Cbriftoi wordende) gedoopc wierdt) 
maakte voor eeri^ ecD eyadhs van dee* 
2e& Saxilchen oorlog ; welke nu by 
de (2) drieëndertig jaaren geduurd 
^adt. Des deedc dees zeegepraalende 

Ko- 

cunr nxore ft infantlbus ft SaxoDta Mta fubadx, 
cnm terris diias foborinas Cs) Egtnbméus etf. 7. 

& in villa Dagerborch Aifceptum e(l igitar con> 

Oda cttot uxore & infaii- tra eos bellum, qaod mag- 

tibus & pecttliari Tuo. M «trinqae aaimofitat* 

(i) jvmal. PMenf. êl tarnen majote Saxonraa 

tm. 78s.'Winik{ndSno qoatt Franconun damno 

Attiniad ad fidem GarH per contindM XXXIIL 

Tcnit , & tMptizatos eft, anóos geretatar. 



van HOLLAND, It. É)ebL 171 

Koning niet alleen de totnogüoe in gc^ 
bruyk gewwft lynde rechten der &i* 
XCTs maar ock die der ( 1 ) Vriezen 5 
met aflchafttng nogthaiis van alKe Hèy* 
■denfdie bygeloovigheden 9 op den alt» 
thans docM* hen te f aderbom befehrec" 
ven rytedïlg iö^ gefchrift trengen, eii 
welke alsdan by een gebrachte rech^ 
ten. der Vriezen tot den huyd^en dag 
toe y nog onder den naam tan de 
V&iBSCHB Wetten (.2) by om 
bekend zyn. 'Op dat de Vriezen een*» 
deels naar deeze hunne eygene rech- 
ten en gewoonten' 9 anderdeels naar 
die algemeene wetten of CAPITü- 
L A R I A der Franfche Koningen zon- 

den 

(i) J. ab Eckbmt ctm. emendatas eOë credq. 

«MR», dt rebus Franc. 0« (a) Zie deexe vutten zot 

rtmt. torn. I. fal. 6i6. In tySücamaêdlegetlr^^imdi 

Sjrnodo Paderbornenfl Artibemii , KS17. m ^ta 

(«HM ^^$.i , . . lege* edsby F. LMaibngtu m 

quoque &waain & Fu« Cidice l^im mtiquanti^ 

somiH nuncin litcnacre» fel. 48<S, ti'attccfutti ifyu 

dadas, atque t Cuolo infaè. 



17» :^ü?n* JREGEERf NGWYS 

den lee veo ^ en door den in 4€f(}er Heym 
tangeft^dQn Vfiefdien- Graaf iiyt den 
naam dierA^orften berechten worden: 
we}kai'y%|i tyd tot tyd ^ oa<kr het 
ofkzigt dev Gfootd StMCeo des ryks> 
door de FraoTehe Koióc^geö op de ge- 
houjkae Ryks:* en L^oddagea onc- 
vorpeo waaren, om deeze eyge iand- 
wetten det Vriezjen en die der andere 
Volken of te yerbeeter^i , of {i) ee- 
nig lid der.zelven .op te helderen of in 
het geheel oEten deele af te fchaffeo. 

]^aa.dees Koning voords nog de 
voornaamfta Jongelingen , zoo der in 
de wjypenen geweeft zynde Vriezen als 
Saxers , welke hem zoo voorheen als 
in deezen laatften opftand waaren in 
handen (2) gevallen naar de Kanoni- 

kaa- 

(i) Zie ms I. Deel def Frmte. Oriettt tem. I. fél. 
êl&ude regeeringwyze vari 77. Meliores natu par- 
Hotl. pag. 203. * • vul! , nunc & in antccc* 

{p.) J.abEckbandetehi dentib&s expediüoDibu^ 

cap* 



van HOLLAND* II- D^ttL J7l 

kaale Schml té Romeigezondeh badr^ 
teneynde ^.'tèlveii aldaar jlóo in het 
Chriften ^oof als de gewyidei en on- 
gewyde tetterfciinde , tot geen kleyn 
voordeel van' de Keiii:' en den Staats 
mogtenitttdettecbt wórden, ondernam 
dees zeegepraafendé Vofft^raenkrygB^ 
togt tegexi de Wilzen of Wilten^ 
Welke voorheen te Wiltehbarg boven 
Uytrecht 5 iöo als wy biervoore (1)780. 
gemeld libbben 5 wel gewoond hadden \ 
doch federc vandaar door den Ooflfiran** 
kifchen Koning Klotaris verjaagd zyn- 
de 5 zich vervolgens omtrent het thans 
genaamde (2) Mêklehbiir^ overdeEIve 
geplaatll hadden. Over deezen ilroom 

deedt 

■ 

•• . ■ • . .f 

captl , Roinam mifS, ut SIGNUM ^ Saxmum at* 

ihf lidei fun^damenta ad- fue Langolméanm. 

difcerent. An^afiasLeo* (i) Zie ws 1. Dwl det 

nli lILredltum Ronram aiciidê regieriHgwyÉe vm 

anno 800 fadum fcribens JiêlL pag;. in, 

mmes ei oMam MJJedxQit > (i) Zde ons. L Deel iet 

JmuU eütm ctmSas fcbolas aleude fegeemnguoy» vm 

FEREGRINORUM, «^ HeU.fag. 112. 

ielicet Frmemm , FRf- v . . 



174 -^^o^ R£G£BR1NGWYS 

^éedt de Fianfche Vorft twoe Iwuggea 
tan die^icfaAqtea (i) flaui, laet wel* 
ken zicliide toe dien kr^ opouboodc-' 
ne Vrinen , langs de irmer (2) Ha- 
|«d«9.op liet ontfin^ bwel (3) des 
koati]^ by JifiC Frantcinelieiger in dien 
oor4 v^fvoQgd hadden. Dit om al- 
|ii^ ypor de eeNlemaal voorkamende 
gebruyk d^ ^jnaSdtm KJoniogen, om 
hunoü Vriefche ondecdaanoi» deezs 
^oor hen nytgefehroevene heirvaart te 

icheep 



(i) Amuü^ Sax9 ad 
mm. 789. "Rex Rhenum 
GoloQiie cranijic & Saxo- 
Biam ingrefliis ad Albiam 
flovium veoic , ibique 
dttos poBCes conftruxit & 
ex utraque pane.pomia 
cadelia fecit ex lignis & 
icrrt, & inde progrelTus 
Slavoram fiiies intravic, 
ik Slavos 9 qui vocan- 
cur WILZI , ftto domi* 
nio fubjugavit Fueruat 
cum-eo in htc expeditlo- 
■e Eranci & Saxoneti 
Trbsonxs ven> por Ha^ 
bolam fluvium navigio 



vciieni0t* 

(a) .idftifM/. AU. Êi 
mn , 78$|. Prefooes qao> 
qae per Habolam flavio 
navigio veniénces, con- 
ftruéüs duobus pooti'büs , 
quorum alierum Cc utra- 
que parte caftellis muni* 
fit. 

Cs) GipihiL U. Gofoli 
Ml nno 8k3« ca^« ii* Ut 
quandocuoqoe luvigiwft 
mitoere voiumus » !p& fc* 
Biorea ia ipiis . naviboa 
perga|it« ft cd hoc fiü 
prsparad* 



ifon HOLLAND; II. Deel. 17$ 

feheepiteiioeii IpywocMim^ » üadat^ 
altyd 9 ii^rolge van dit sUuer inge* 
voerde gebcuyk dier Vorften » niet alp 
ken (Mider de eotile Vriefehe Graaven.» 
maar ielf ook onder die 200 van bet 
Henegcmwfthe al? het Beyerfche Huy» 
by deVrieken en HoUanderea bdbui* 
dig gebled«(»i. De fcheepen of boo* 
ten , met ^«e&en deeze hérvaarc to 
water gefebiedde , wierden vdgras de 
Latynfche taal der middeleeuwe (i) 
COCON ES, in de Nederduytfché 
(2) Koggen s 5 en de varpligting 
diensvolgens om den Graafa by *t ont- 
ftaan van eenten kryg j op deeze Kog* 
gens te dienen , reeds ()) in dfi tien- 



(i) Hifi. Ctptim. Da- (A S, .«Mi Sikdenbtri 

miaut caf. 8. Interim gtfttUi. mr fPi/iw. pag. 

Dux Auftrie & Hopitaia» is. ^ «nWc fittC^ IK 

rii Sanai JoannU duas V. m ^01 1» h WCClKR 

fcalas prsparaverant Ta» iK'fi^iejai tOOC bdcxoa* 

per duos cooovbs. Ten* «nr tt kagtn Wrangen. 

tonici v«ro & Frefone; (s) 'D^Uliuf wttHit |. 



teitiam navim &c. • h^. ifud -ÏMm /W. t$. 

.•-»•» « «». Jut* 



« 



E 

1 



I7d Aimh RËGEËRiNG^Vnfa 

de eeuwe KogscbuiO genaamd.- En 
dewyl d^t gededte ; vvi. inc- oncb 
Vriddilandv'het wetitc (faant "«nKier 
dm naam' van NoofdfaoUand ^of ook 
ml vaa Weft vrissiaikd bekend is » voor 
bet meefte^ gedeelte vootifeen «yt «eer 
veele vin e)sa gefctieydead' èyiaodèa 
( i ) beil^ndt $ en des ook der ze<& 
bewooners, als fteeds in eaep het wa-r 
ter-ieevende, t»c het-dooÉ diec bti»- 
vaarten te water om fauiuie4i%ereobb- 

faeyd 

Inruper 4 tributorum , Ö<t flomn te letanm. 
«u«Hoflata& cöoichblT (D «. ««r »M«i6flg 
^citur. g48«W>.,wi»^/8w.^7. 

«•*f. 355. «J»»"» ö*«tÖ«» «Xn jMtt MC cc (01 

urne aiuoottDentriiKMnitt^ moingtE 39a .««aan j(^ 
baart»* / rü tal&ollantt ftMnöeJnatean/ «f aflt/ 



S( «itat/ oie fommioeiiafflai/ 



I^Sn WMKOi / tam ö«n / tajonöpöc» na te 

raiDeKoaouf. fcöwtm «n fatfriaiib/ öe&tenst» 

Bf .tiaacau«(|i «an Oflt "WP. 
.«2«Ai / tm iiitnp; tMii 



wn BOLL AM>.1 E. JDaÊU ttt. 

P^;qib |s 'c 9 ^ vQcftboy^one dier 
g«.)^^^n pnnnwiiy^ om het fteodsby- 
yfff3(t^.A^-i^^9SÊMfi^ Jiei*v»arjtea 

oiid(^^ Inkuil ya^td^ V i s^ N ap £», 

Kfi^l^) witaoip . ,^n9dleel9 met: jbi^ 
noo^jgp waot ep'^lw^ rfis u^t ^^et 
ovfcle;; Ainikrdaiiiiclie . wapen^l^. > 
'Cgine voorheen eene Kogge voerde, 
is af te meeten, andersdeels met een 
goed getal van riemen , en dat 2elf al* 
temetstot (O ttótig' op eene enke- 

■ -•■''• -Ie 
• • • • « . • 



\ . « «. 



(I) Brief im Gtaéf ItelfliQe sS$ U mit mf 

tlorents den V. ten heboeve .füf$ Uue mit onfec banil^ 

van\ W. ..van Bredmic tm (Il Ml 9elMn (^/ Op 

i % 8 3* verkend» CnDe doet lïif)^ fioft/ ma eente 

Daic i^ bi 0"^ af fcidbicg fiimfogat taa ttDfnttrli 

toefen te litepen m fmoi ftemen/ of mttbpfHen ge^ 

onDetfïiten^cltcetKn/ctfjf tki^enttc mannen cnori^f 

tmjfmün ffitxMxt nota fatttem 
W^tocölwtptcnWflU 



k-Kogst^ivöonnDi biÉ by flS wedtf 
ett ttgeo ftrow» ie hooiwo-viart m»». 
Keifi -OA welke nOBBn te-fbaiii, de 
OttlarftlieyAiii» Dorpen dn gëhndóoi- 
tan VTiesAm^T Av bet grooter o( 
Mkder gttsd hnitet mvtnnefea Uer 
op éen (O^öött») di«r veer op 
e*n ifS) «MndWgöiü •»«ii uanlèlap 
itTótèa «rtgSitogea. ÏB*«-fa «fee* 

Kt ■«TAiKM »p- -ttatWea «yd *»»> 

■ v'/ '; i'- ■.■^-> ' '■ -^ISetS 

■penboa iQcenamtn ma 
bonia. ti^m cQDc urtfjk 
RER Un tfttntBlc» 

(3) 9". LutX PHVÜ. 

' «M AMMIffteUf ^.y^ 

jEtvacn; Etutt moe i^ 

OCEC BO M KlU tt ttOPCtl VE 

VjSoft^tifiQQt Ban 1^ ■ 

bmw nuuten tn optMraax ttgagtttt ngn Ot <t^M>^ 

eauatn nn binjt te» ïpngw* ' 



iMtt iróérladin^ :1éUd^ list «1^ 
opoatÈtogai^; Dies tcpk. lift een deri' 

jüe^ van Kai^els leger , x gëiid in» 
üyc de^te opbntboócléiie Saxefs en (ijf 
Vrïë£eö ■fièffbndti onder hét bdéyd 
'i^^kr^deh it V rlwimielÉleB Wie- 

fbhfid 







ij 







i> <« .. .««.KI . ii>. 



79t/ iUtrittmM Hum jitin ÜiU .Aotbü babttjiuié 
DËMAH^^iie Aimiirtft^ Atuiitk)ii«l i^aimta^ '' ^ 
èenuit t SixtHMs eatt qiil- (i> Zb UmMv itt U; 

3 ia mulcitttditie Frifomitli 4»;y»lrjèttiiratf<|^».i0it 
e AqüiloDaxi ft itapex^ ■ -. : : 

M i 



t9b jMtoife fi£G£ERINGWY8 

-fth^ Gratf!(T;^>Olift> Nambloedcfr 
■vihuït éé^fUniitpi^ ^eszoift Gfooc- 
'kaia'erling Mc^io&ki t TOlgiais ^ out* 
'hnf^ bevel deé'Kmiings, taiu^ des 
Kioordoever van den Donaa naar fi» 
fefe, en keelde 9 üm eene iMigeideeae 
(2) leege op de Runnen bevoefaren* s 
hd)ben) o^der het faevet dier rtinee 2900 

' even gedaélde BeWlhebberen Ijo^ (3) 
ÏBóhêeme in goede orde naar ten V«» 

^g^jiétküéte pig. 'Vaftwiar ach de Vrifr 
' "v^a'i 6p de wedèrön^ Oiitfange aan* 



ftHryvihge' des I^iliDgs in;^ faar ze^ 

f J • tl • ». J . . 

^' is) Adijmi «mOi , «^ ; torkun & . muIdaidaicB 
tfFnumi 791. Cuju» par-' é^ l^t £nn%' iaakcc' 

tem Tbieiodorico Coïnitl runt in cantim , ut <^n 

& Megiofirfdo Camera- cunC, quodio mólasi'ie- 

ria.fiio commiccens*, CO0 bus major üxtges de ipfis 

per' Aquilonarein Danii- Avarls ia6b aoo faiL 

bii ripam icer agerejus- (3) AMad aimal. êi 

Ua MR. .791. Sucmes ia*. 

: (ft) Litterm CanU . M tem &. Ffftfones eau 

4i F^firadi l^gé éi.vUh Theododco & McgDifn- 

jivmacüt incoiLduCht' 4o per B^aminos (' 

4ir tMi,.IL' ƒ«<. z37« Oft- Jnflkfat) domum .»e{RC 

dit.eisDeus OfflDipQieDa üuc 

pro fua oiiferlGordla vic^ • . ; .s . 



v/inMÓlLAf^: Ir. Dnü rSt 

'venhóndtré drfdmfiegeotig langs S» 
xeiïthnd ti^en de fliffinén aadenaaal 
in 'O{)t(^>'bej|^eo; - Dm -ala 41e<meert- 
géiaaeïét'Dirk ) welke. Iwt Hercoglyk . - 
gebidd ^i) tintos ó\ffir«deae]Tenivoerf 
de , <m *c GratRcbip fiJitjiiAri.was aaoK 
geiMHi^ Imdthf Jictoogieluk datdeeze 
zyiw oitderiM>orij9&. Vriefdbe beii4ea 
dxxk 4t road^iA woonende .Saxera» 
mida iiem der zelver afval onb^nd 
waii j ep. eene ijeer onvoorzieniciie 
wyze AJi'ierden uyt het veld seflaageii. 
I>es begaf *ich|?;oitlpg Karel in pèr^yj^ 
fp9B eerA naar Saxenland 9 en , lua 
hy een (3) derde deel der oude in* 

woo- 

(O Jinonymi Pofti on- Dücebat. Nam Satonun 

nal. Caroii Jw, ad ann. 793. pèrtere dolöfls 

Infidlis, capiae Wffarae 

Cum Rex ad cteptum fla- própe Iittorapulchr«. 

tuiflbt cgnficiendum. * 

Belli cexcamen, Hunoa (2) Jm^. FuUm^. ai 

invadere rurfus mm. 794. Saxones in Si- 

Compeiicexcinélos» The- nicveld cougregaci a Car* 

odoricus Pux l^iones, lo fubaèi fant , éc ter- 

Quas per Frefonum pagum tius ex eis homo (rans- 

ütiüütl vocicacum latus. 

' M3 



/ 



«8s jit^%mmmQww 

«rdooers 9 fier J^f«/ii van die ^eQ«u, 
kuiiai^d baët da&o verhuuen i oap de 

800. »s joarcA laaeerxtta» (1) ilome; Ai? 

befluyt dodr dè te jfimBgofoqKBfi 
GeeftlyKen éo^^WjBFrisNltyide: V^ovftn 
(2) op (ieq voorigBO éÊf^ gmmfiffn ^ 

'm K^.SiQt P^cqpilQir]^ ctoar J^ ^^ 



',S' 






" ifin. fidd 'lnde*rtvcr(li§, 
frcpter Leon is^Pipei 'cm* 
fam , Bomam pioüpifci* 
tnti .; 

(2X , Pttéres onruAf, ftmie* 
'apuè Mariene in antiq. mo- 
^mem. CMiQ. novè $m^ 
V. ƒ(?!. 907. Cum etito 
^ud BLcMRam tune prsfat 
tus Imperator inórareiuf,' 
düaii iquidem funt ad 
eum ^ dicenccs » quod 
apüd GrascQs nomen Ihi- 
peratoris cefTafTt^ ^ .ü- 

^ |)«m apud eos . notneQ 
linperii teucret ••..! Au!*' 
iïiQ Leo Papa & omhU 
pohvchtus Epifcoppiruiu 
& ^acerdotum feu Abba-» 
turn & feüatus FrajiC'>- 









rum f ft^^cslb^^ 
liatu RoDiinotoBi, titm 
reliqvo ChrilUaiMi£^ 
lo Cp^gi^iuM BA- 
i-UEiLUNr* tttL .ipfav^ 
(38|oliliti kegem-nr^cb- 
rum Impera^orém *fx>aii- 
Oare AolMareoc^ IgiitfP' 
matn matrem Imperil te- 
nebïst, ob! f»p^ (So- 
res & Imperatorcs federc 
foüti faerant, . . . i4ea 
iuftum ylfum eftpmaïbus, 
ut praadidiM 'Rcx cum 
Dei adjvnorïg. h unWerfa 
Chriftïaoo popplo peten- 
te p ipfum Dómcn Iiftpe- 
ratoris bahcret : Quonua 
pcütioncjn ïpfc Rex O 
rolus. negare noluic, (^ 
rom omnI huinificate/iMi* 

jcc- 






t»ft BlQiLLAiND. H. DuL. H% 

eoA Uk tbtojfieyiar .voiv h^ Wefiea 
Wipcttpré flo» geérdoiki irierdt ;- ztriki 

Ml .voGriieea ia- déopedoonvto Aa>< 
jprfhifagi << )i 1^ > flwiii f l^d , ilMa» til 
dt«it<^«K fiatd.'deo Grdofcen heiAdtl 

l ek i^ yu s -otfifc. th^« ftderc genaamde 

«■.aaadisa Vaeft «MKlsrworpeo Z5Fm 
^B^.^o^yk» by het JierilóUen dier 
Keyzcrlyke waai'digheyd in 't Wefteti, 
toen poH; ooder ^ I zdv^ ^ftaan 



•; . .a •• 



*-■'•--'• . i. .J 



, Mids het Fianfelie ry fc , vplgewd* 
lteie(b befiaadig gewedt zynde regec* 
riflggeftalte dier Vorften niet alleen al- 

tyd 

. . . ■ • 

ie&u8 Deo & petition^ fecratfone .L^eosTs. Papi» 

SacerdotumuDiverfaHque fiilcepic. . 

Populo Cbriftiano in lp* (i) tU ms t. Deel der 

fanati^iuteDomlnloos- amde vtgecringwyzc ^^ 

tel Jefu (p^iitx cum con- Holland pag. J42« 

M ^ 



'^.^-ii -^i 



tyd.er.^eiyk , .naacv «ooab iiry. .< i > 
hieic\tCK>re ^ewelid bebiNXL» éaèat de 
Vpi?(Uyfce Zooom metr uydhi^ftii^ 
dur > Dofibtareoi . Todoelhaar 
Uofobpo^ deesriÜMnire Ke) 

^..::Qp Fveikea irf (tentoverAnn der 
Mèiir(efefie .BtiEÓbapiKn^- Afeea» 

•lingeivan deh ^ewpönljrkai Btocder* 
tiyiA 9 oude)*, «yne drie Zoonot Kar 
rdf' F^yn. ea Lodewyk ^by zyalee* 
-vea zyn ryk in diervo^ verdeelde, 
dat aan den eerllen nevens Sax;enland 
^Q meer aftdere.Sua^ oók ^beel (3) 

•■'•-■■''■ Vfjes- 

.*•■•*. 

I 

4 l 

(l) Zt> oiu h Deel der vaoda ioter filios riio& & 

«JuiMfe regimnjgwyze van . diviGona r^i facieiid» 

Holland pag^ 1^%. ' in tres partes ; ai fciret 

Qk) Adehm amal. ad unusquïsquip Uforum » 

mm, " 806. Conventura quam parteni tueri & rc- 

habuit Imperator cum gere .dcbuia*et^ ü (oper- 

primoribas Sc optimati- Ses illi cvenfrèr. ' 

DOS Francorum de pacé (3) Q>arta divi&ni reg- 

qonftkueiida & coif^» ni Frm. èuer tanlum . 



«rf« . HÓLEAND.^. Deel. 1 8f 

Vfiedsuid , efl des ook het (hans ge- 
•fiaamde- Holland , als onder het zelre 
W die tyden hoorende , te beqrt viel. 
•Vervol^eas de naakoming deezer gedaa< 
fiö v&Atéüa^ ) door de tegeiywoordig 
.aynde l^roote' Ryksftaaten ( i ) heb- 
♦bende docïi iieteWeef en , begaf zich de 

Kc(y«ertefcheephng8deMoèfel, den 

Rynim -do - Waal ^tiaar zyn hof (2) te 

♦Nieumeeg©. 'Mids hy veHtaah hadc 

hOft de! öiiderfcbeydene (-3) Graaven 

Fipptnum fif Ludovicum mifio utroqucfilïo inreg- 

iêp^ 9^ Atiftrlam, Nui»^ mira efs deputatum-, Pfp- 

Uiain, Turingiam , <Saxo- pino fcilicet & Hludo- 

Diam, Frisiam & partetn vico, de vilteTheodonis 

Bajoarlae , qua, ^icitur palatio per Mofellam! 

Nórtgo«r , dHedo fillo & Rhenum fecunda aqua 

poftro' Karolo f oocea|- jffeomagum navigavlt. I- 

ïï'-ös; bfquo Sariftum quadrage- 

( 1 ) Melmi annal. ad limalc jcjunium & Sacra- 
ank. 8ö<J. De hae pan|- tiffim» Pafchae Fellivlta- 
tfdne &• tèftanieotujTi fac* tcra (f e. 

rum ft juijjurando ab op- (3) Capit. Nèmag. Qtroli 

timatfbus Francorom con- M. anno 806. apud Öoldajl. 

firmattim & vonftitutio- cmjiitr. hnp. torn. Ilf. foL 

nes caqfa confervand^B 150. cap. 7. Auditum 

pacis fa^fïe. habemus , qualiter Co- 

(2) jérmal. Jierim. mi ipites & alii homines, 
^. 806. Imperator dl- qui hoftra beneficia habe- 



; 



M 5 



ro 



i%6 jimie jLmsmmow^^ 

I 

en mindere an^eniMrefi^i^ omfrea^ 
welken eeoif;^ Koninglyl^eg^dfrefisiii 
de plaats Tan eensjavlylUcheCi) yrtddt 
van hem IN BEN^iQUM bezaten, 
de lyfeygenen dier ian4«f() ia^lrawien 
eygen dtenft in dier«dege.|§;ebroyiccen , 
ix, de I^oninglyke .Mfatfieifn.»k& on- 
bebouwd en voFwikieid hèm^ren leg- 
gen; ja fiat zelf eaoii^' dm Aotpeer 
naaren 4e (toutheyd. iaddfln > om do» 
van hem IN ^ENÊïICIUM. (j) om- 
fangene goederen aaa anderen, als (^ 
^y aloude erlhafcige gpederen wasen, 
' in eygendom over te doen ; (Hn die 
voor de rechtbanken , dopr '| weder^ 

ye videntur , compwant aimdt Tege$rmgw!m ofl 

fibi propriecates de ipfo ■HeU.pag. IS7' 
noftrob€neficio,&faciunt C») Q^>»«««i- ■«<"^- 

fetrire ad ipfas proprie- CimB M <^pm 8oé. «*. 

tatw ferviewes noftros de g. Audivimu» qwdau- 

conun beoefigo , & cur- ^i reddant bepefidum 

tes noftras rcmanent de- noftru» ad «hos hommes 

ia» & in aliquibus locis in proprietat^ , & u» 

ipavicinantesmulttDuda JpC» placito, dato pre- 

taüuDtur. tio , ctwparaot ipfas ïcs 

(O .^ «v I., Dttl. der {«rtw? fibi in alodc. 



«Wfr HQUiAHD. U. Dm* 1S7 

pttHnagaii tegen deo. aa^ h&;p> a%e<^ 
legden f(;4 ^an (1) getrouwheyd, <üm 
4ils Tf y& goe4effw zich weder aygen 
t^ wmiffi^* . 2Ms aUe de rondo^^zich 
«QtiiMdifMe : fi|$:li09pen , A^icen » 
Icler cpgei^ e» QiMvcii 9^ tis <|e Gto9^ 
(2):SltaaiiMi deg hÊmds \ifaaitaktnde^ 
op 's^ofwtxs 4iuilchryvJiig.ook aldaar 
. (3 >)> Terfchoenaiy ten wier ovcrAaan 
4iy » vtflgMts^ (4.) gewoonte, tegen di^ 
ttA en «aflitr ingtfloope wangebruyk 
eene zeer 'ftteogo wet maakte , «onder. 

■ iji) ntim.' Qtri IMK dBlftat&faiveniantiir, qvl 

ftciunt, noa bénecofto- hoc fadunt per eoraqi 

° diunr fidem , quftm nobti <«oIaiitate .uad auresnoft- 

•promifllim habênt. tras talia opera illomm 

• (i) Zie int I. Detl dpr iion t>er*eöi«nt. Deio'- 

êhud* H^etimg<»jxe '««n ccpi etgo camant <é oat- 

BtUdnd ptt^.' 18 1. ■ nino a taHbos, ne apro* 

(9) EO MM f. 0«<<dlir prite honoribi» , a pro- 

aleuèe vegH^tn^inifi» «M prio Ibl» , a D4i gratla 

Htümièpit^. io^. ■ ft noftra-estonreCfiant. 

C4) Chpitttl. N*mag. (f) iMfMi rtq». 9, De 

CmN Af. «Ml. BOC. cap. i. Sacramenco y ut hi , qvi 

Et ne forte i& aliqua infl- Mtea fidelitatem partibiis 



i«J Jhmde mGEÉKÏHGWYS 

vfelhe de voorgemelde in^eirouwbejd be- 
Jiaan moffen , t^o van isynegunft^ afs 
de ben toevertroutvdè eerizmpteVy Ja 
vsn hunne eigene vrye tn erfbaftige 
goederen zoude bero^vett- e» cn^gettitÊ. 
Dierhalvé gebobde hif'{i) Att tdk ik 
genen , weiktn- mnegjtoe ^negens b9tme 
BEHEFKlAALiK gpéd cêt m .ge em? ge- 
trwabeyèatm. htfiüt^aofd, baêik»^ evem 
gelykook de anéUTettt.weHunjoiü&tt^ 
gedaan hadden , tbms Mn gaimii^hffi^ 
(3) eed van gftroéBHtbeyd m» hem moe^ 
feu afleggen. Voords hebbende ïd 
acht genomiea de groote . «tteite der 

B^ris non promiferuntt utomnes Epifcopi 9 A6- 
piomitterc «Kiant, ft btw»» Abb«ifl», Opdma- 
infoper omncs dentio re- tcs , & Gnnitcs fco Do- 
pTomittant. meftici, & «waai Mrics» 

(i) 'He mr I. Deel der ^toi BcocfiGh B^fialU., 
éeude regeeriru^wyte^ vm^ tam der lebus Ecclcfwfti- 

Heiland^ pag^ i^* «» > «!«»» * ^ irtM? 

(2) Capitfd. ad Neem^. Iflibere vIdeoCBc.ul m«it- 

Q^êli Af. mme 9oé. cêf. qoisqofi da fiio iieaefidp 

10. Cöofideravimas iu* laam femUtaa nuttkw 

que, ut pmTenti t«iK>> fiicktv & defuaprciprie- 

iiuia per plurima loca fit- tate foaa iunillam au- 

mes valida efe Tidetur» iriaCi 



va» HOLLAND. 11. D^kl. 189 

/ 

grsianM) 4(K^ b^t mógewas des voor- 
gaande jaanjQQtjbai^« b^va^hy de B(8- 
fcbof^eo», Abcen > Abtdiffsnn HpfKO- 
^ y Gfaavfin » «n ^ all^ andere Ger 
Kronwen> wdken KopiqglyU $£^I£- 
FIQëN 9- bet $Ey ym ^fèXrooq, bet 
zy -ran eenige.Keiic, volgend, 2yne 
tergwmi^, beogen, .^ jb^ in hftop 
gegeevtne IjftygvHn • 'm ' 'dienJibaareH 
'1^ de vruchten wn.de ÉENEFICIEN 
en £e van bun eyge huysgézin^ ujt de 
vruchten 'hunner i^géne gfiederen te on- 
derboKden ; midJgadets {t):al bei ove- 
rige , van bet welke zy sóeb zouden 
VfWen ontdoen , '', te, 'vjeetèn : de pmdde 
ffavtr voffttiseep de muddeCerfl voor 

drie, 

(I> IbÜem. Ec fl Deo tre<,inodiiKnaaaindeSe- 
doMDtti , (bper ffl & 'Cv -cale Mnfta denuios tV. 
pet fimiUaiii-fBUi aut fa -modiain uBiat de fr urnen* 
oto'eficio aotinalodean* to pwkto contra den«> 
'Aonam babuerlt , ft rt- tiot VL Et ipfe modhis , 
Bundare vdaeric.» non fic qnén omnibBt babere 
'^eat1ut veadat, nifi im» conAkiMtm «ft , ut umu- 
diuoi de avena denariot -quiaque habeat aquaa» 
duo< ; modüini unura de memntaai ft aqualetnv- 
Hoideo cohcn detnrin dioa. 



Ir 
t ; 



iMéyik nmdiè 'Bó^è bier wier en 4c 
méÜe^ Bert^de Tïtrw wot^ tts deniers:» 
tv^ief kdlig èen (ï^VrlefGkef^bi^rdieïi 
IJiig iiy tmakkteïi) '' iijolgèltt 'irtbam üo» 
iei» gef^^épt dhé in; it<aMng i^yndi 
maaièi en ^eensiins Éót eeneh boogeren 
prys te verkoopètiL' "Met' ïier bèrahmeö 
yad ieeië eh Veé^uïdige apdefe tnaac- 
regeü swa 'pp' Set;' ftuk éet (i) tollen ,- 
•Welken, zoó te "X 3' ) Uy ttecfit ; I^uto- 
fiedc i Niwrö^eiais ih "andere langs 
de ilroofflea ïe^en Fislyialfche plaau 
Sj^y vï|ii ;<iè ypprby vaarende jcheepen 
te dié tydoExVopr-di^h Vorll gevorderd 
^vierdeni bét onderhouden der (+) 

Jaagt 

(O C5^. CS»a» JU «< fiiit, e»gantat> * uM 

iiwi.«oi.<^.IS>.:Si- •,. n««f« fi»e?{Qt iwontt , 

Frifo .S«li«»m..p*ckkr»t ^ftruMUnt. . • , . 
• tet fwaglnta. ,d»»*rw« (31 2«« «v I. «el «» 

foUdu» fol?a«r. , ' ,■ «to*^ ngurimpinv ««» 

Dedicloi»i«*Ctfpv«*«, ,j»tóM«i!^8o«.af.io.De 

Scut ia aU*. C»p*iml«P jpeodids, qiuper patria* 

ordtoavimus, teneantji ,düci»ropt^ volumos , w 

«it ubi aatiqiu confuetud» unusqwsqae Edeliuin mw- 



X 



•^ ' f 



tan ÖÓLLAhtÖ* 11. Öêèl. ij^i 

iahgs het-limd ïoopendé bedelaars J te-ï 
geir déii' dagelyks ( ï ) toeneeffletide 
wóèkcr ; inidsgadefs w^eös de bêv 
gmg «o goedkeuring de* door hètó (a) 
irooHle^ii gemaakte ryjcsvérd«èring on- 
der lyntrdtk Zoonen * ëh meer an- 
dere hdögwij^ig;e Staatsiaaken denge- 
heelen -vafteji hebbende gefleetecij ver- 
trok hy j ri^g Ket .' hboge PaafcfiFeell 
niet gjènéïnirid^jplegtigheden opzya 
hof tè NicBmeegé' gevierd teMiebben* 
van (fear'naar Aten. ' ' .• • 



■ Hi«r (Ij-Wtot, datih ^é volgende Sot. 

jaar 

trornm fuum : paupereta folidoj deceoi & imolUa 
pMfemilianutnat.&non modium unum , ftumenti 

dicando. Et ubi tales geris ««w*- 

Inventl fuertot . m ma- (a) Ojifm r^ip. 3. Ut * 

mbosl«bo«nt,t)iillns«i8 «a, ^n» ImferAHw ww- 

^mcquun tnbBsre pr«fii- trai preptet pacn ooii- 

""^L'a ii.j_ .. fo'*"» ftatuimro, ple- 

feSli^*^.^ *** 5't" '<>•»« eoBfentifc 

wn «ft» ubi/aöpltbs n- debMat; 

qwtttar , ipjam. datar^ (jj JWKtWJOrti*. ««■. 

tcrbi «ratia: fi dcderi. fr.S. ^. iX Jjf: 

c». 



192 JltmSe RH^piRINGWlrS 

^ 4^ op aUes acbtgcesreode Vorft^ 
sk^s yöoir alile ^ys regelde > op welke 
de Vriezen % e^ voords alle andere on- 
der jLyn ^^^^^l Aaapdp volken > naat 
gelan^jhqiiner vafte goederen y oordaan 

• de a^ingekbiidigde heirvaartêö » bet zy 
te voet bet'zy: .tè jpjuird badden by te 
wooaen. Uaa diprlial ve ld, ^t al^remeen 
gemeld té. hebbén , .dat alle xuli^ per- 
fooneü, y^èlkeii (iV henn$cien vap. 
de Fraiifche Kroon in lyftqg^ bezaten 5 
tot bet bywöoneü van den kryg ion- 
der onderfcbeyd verpligt waaren^ 2x>o 
bepaalt by voords nog de ¥^y8, vol- 
gens welke de perfoonen ook uyt boo£^ 
de bunner eyge erfbaftige goederen 
ten kryg zouden moeten opzitten; te 

wee- 

Cftpitulareanni Dcocvii. ad A^uis patatiatn« 

nunc primum edicum ec • (i) GafUuL Garsit M. 

▼eteri codicd MS. SanOl oi mnn. 8o7« caf. i. Ift 

Vincentii Metenfi$. Ifte primis quiconquc benefi* 

Capitulus fuit datitf in cia haberevidentoi, oiÊr 

aoDo rqptiiOQ {^mfmi) isa& in hoftem vcBiant. • 



^an HOLLAND. *II. Deeé. 19J 

*webten : dat alle 2oodaahige vryeD > 
"w^fr^i ten minftea drieof meer boeceft* 
iirooninge&Ci) in eygendom bezaten^' 
^wMes op eyge koften 5 ^en zonder le^I 
inazids.mcdehtt^ moellen doen; Vait 
tvce "ó^ea 9 ieder vbq welken tw:e» 
diergdyke Boerenwooningen : bezat ^ 
moefteenvanbeyden) wien zulks, beft 
gelegen kwam 9 door den f huys blyv: 
^ende daanoe %ynde in Haat gefteld^ 
den gebobde heirvaart bywooneo. 
Hec zelfiie hadt ook plaats in opïigte 
vdin xtttke twcef vrye perfijonêii^ wier 
een wd twee , doch de andere fleoli^ 

eMio 



(i) Ibidem eap. 2. Qui- 
coaque liber manfos quia- 
que de proprletate habe- 
re videtar , fimilfcer in 
hoüein veniaL Et qui 
quatuor manfoa habet fi- 
milUer faciac*. Qui tres 
babere videtur flmiliter 
iigat. Ubicüoque auCem 
iDventi fuerinc duo , 
quoruib ünusquisque duos 
xnanfos 'habgre videtur» 
mo6 alium prsparare fa« 



dat; & qui melios exfp- 
(Upotuehc, inhoftemye-. 
ntat. Et abi inventifue- 
rint duo quorum unusha- 
beat duos mdnfos & alter 
habeat uoum manfum ür 
milite^ fe feciare fadant» 
& unus alterum prsparet ; 
&qui mdiuspotuerit, in 
boitem veoiat. ITbIcun- 
qué aotem tres fueri&c 
inveoti, quorum UDusquis« 
manfum uaun babctt, duo 



• •- 1« — • I 



1^ JltÊdi BZQSmmGWYS 

«poe .dierg^^ . vooaii^ bezat. In-* 
dim ocl|gth«is< iedce van drie perfoo- 
tfiataiaé ailéax «en zoodaanig boow 
hoya beaat » dan waaren de twos 
tf^yys btyrbnde verpl^ dftt 
unazyne g^^^enheyd zulks 
]ieb>\ tbnf leryg. uyt te ruften > om dea 
•MA^oa uyti kmnen naam by. te woo- 
ufiL Op de ^Ifde wya^er moeft aaa 
feilen door de vyf overigen > \adten 
am ieder liaar de hellt TaAdeü ey^en- 

doni eenetf diergelyke wooniiige toe- 
liehoorde 9. alies tot den icryg 
^(t«n/orgd worden. En eyndedyk 
4^00; de ten kryg opontboodene h 



{ • I i 



• • • 

• 

Ciettrum i^ta^patMt feciaint, qüö (bxtuiü pn4}alti3C,- 
éx 4dba8 ^\i\ iheiius po«- & ubi duo, rerthiiD, de 
fèfl, IH hofteni vetiiat. fliis qui pdnfulfs poflfei* 
flll vefó qül dïmidlos: fiones de terra habëre vi. 
ni^Afos hs^eikt ,' ^uïnqüe dbntUr. Èt unVcuVque ei 
féjctüitt prat])araréfisciatlt. rpik , qdi ifi hotlefn pèr- 
ËtqUl ub pauper fnvea- éuhc, fiant coojedttf fo- 
cus fuerit» qüi net tMn* lidi qtoiiiqttë a ruprafcrip. 
cipiii üéc pf öpriatn pofleï;- tU paupei'iorf Büs, ubi nm- 
ifioü^ttl cètrarütti habeit , lath |>6{ftfiItotiem babert 
taittéii ld predo vülc^nte fide^tot iü terii, 
^Ulifqae Sdlidos, «^Uis^ 



gttMbi*k van ó^'-^) '^ ttyè'iïi^Ri&\ii^ 

v«Q>2 door 4iWgé9l^éj'iédbi^ Van ImMM 

Taiv landen hadt , tot het bywoonen 
¥«n éuL kyg ia ftaojt fttUeo^' loge*. 
volge van welke krygsorde op iiec.by- 
'Wdonen der -lieifvaattéa' dcxHr dofeato 
KJeyzer althans beRuuad^ eor we&Q 
vyf i^Ui^Q lakt^ir Byüi^ qp <^i^^ 



<« 



Tt> ^ «y- 1. 2>^ ^ 0ibrnfatiroi>vttl{t^(ei8t; 

4^ tegiéri^m^ ml ^ ié' éeêoM tao fN# 

irmf&.vft' dë'dfo^flSeiieÜdd-Bit^ 

>(«)>d^.irCtr«(IÜ£- tiec, Ipfe' (i< p^k^la/ïe ff 

niiUbei bmaot quiQiM* vr Mrtr S^üipxr fto; Qi'i 




I 



^ao dQ onderfc|My4ef9e over ben ge- 
fielde Gmven j (6 wMteti ieder ondn^ 
die» vaa zya JvoyiPa even: gdyk alle 
deuillu», welkea eeoige Konfi^ykc 
fya^kU» bpzatea, iievensaDedelUd- 
^, toen CABAJULARU maa de. 
bengfti^ welfcea zy hefcltfqedeo ^ ^gr-i 
9MUpa4> de^door. hon aangckondiigde 
bfifKfaitwvpoirdani met de bdbooc- 
lyJlD^ Bytruftiag by tewoonen, op 






1 ^ • » ' 

i vcro tres minfos de pré- pergat ; tres vero qui ïUi 

\ ^io Inbictlt, !buicji(l«' 'jadj«tQtiiimdcdcniiit»do- 

» jungitur QDus, quianum mi remaoeaDt. 

{ naiirom litbieat;*& det (jtyCÊfUmL CènH il 

* ÜU adjiirprium , at. Ule «itm 807. caf. 6. DeFii- 

j^ro'ambobus fre j^flit. fóniWs vólomos at O^ 

Qttt at|teiQ dyos nMmfcji mire^ & VaflaHI fioOr/» 

tantum de 'proprïohabet,' qui beneficia habere n* 

jangatur illi alter^ qui fi- dentor , & Gabalterii, om- 

railiter duos manfos ha« nes generaliter id plad- 

beat» & onas ex ejs, alteio tam nofbrimi fcniant be- 

iili adjuvante , pe^t in ne prsparati. HeUqid 

])oftem. .Qui -ctiajoi. u-« vero-paoperiores fexfep* 

oom tantum* manfum de] timum pnspartre &ctanV 

proprio habet. adjungan-* & fic ad condidom placi- 

txa el tres Y qui fimifiter tam bene pneptratibofll^ 

&abeant, & dent ei adja- liter veaiaht. 

toiüuQ y 'dt illc; taoQW 






'WJi HCa^LAND. ir. Deel. ïp^ 

^erbearte van anders lèftig goode 
'ièhéüin^n wegettf 'hek niet te veld 
^tretteh'te zullen 'moéten betaalen's oT 
ayfie -^heyd" verfiezende , zifch alii 
%eqen <}ienfl!baa^ orider deii Vo^ ( i ) 
in zbo 'lin^ ftellen', ceft dat de gèv 
«lelde boetb , door zynen arbeyd; 
'^ItrM ovérgettronneiv Deésl)ercbreève 
opbod 'ten kryg > *Mr«lke volgens de 
IJitynfche taaie der middeleeuwe IN 

<a) £XERC1TÜM ofHOSTBM (3) 
BAKNIR^, gedblft^ade dit hoog 
gozogder Franiche Koningen hier te 

-landy 



(f) Gi^i»/.II.Gifo/#AC 
ififw 8x2. CAp. I. Qoi- 
conque liber bomo in 
boftem baonltos fueric'& 
venire coQtempferit, ple- 
num heribannum, idefl 
foUdos fexaginta perfol* 
▼at* Aut fi non habuerit 
unde iliam fammam per- 
folvat, femet ipfam pro 
Voadio in Tervitium Prin- 
cipit tradat , donec per 
tempora ipfe bannos ab 
co Itt pcrfeluti». S( 



tune iterum ad flatom U> 
bertatis firn revertatur» 

< 2). Fredegari Cbrim. cap. 
87. Jnflli Sigeberti om- 
nes Leudes Auftrafiorum 
IN <xi&ciTUM gra* 
diendom MAVJsnn funt. 
' (3) Lex Ripuarkr. cêp. 
$5. f. !• Si quis legibos in 
udlitateiD Regis , five 
iH BtSTSM, feo in 
reliquam utilitatetti 91 ir. 

Hl TUI focrit. 

« 

N3 



4e fOrswI^iMgep. Q|>. (iat Slik üedot 
,M9^9«^s4hl9 ip 7'i ^teryoig .door .oof 

p9iur Nkumeege (2) begaf. £a Jhm- 



nio^iic 01 jai o; iMtuietiiüt; vl<)magum prófe&is, 172Q- 

nn JMbUiiie^ itljrtu lonijqc f«i^ jt>i q«a>ji%cfimaU 

ettie Üie BJ5WV*ÉaT \^ p^^h? jUcrum At^viis jc- 

niÈii tdt eicH^ 'ümk ont^ y.eriujs eft- £t ^ik jiui^ 

'"'-'—' SMïiïft Wtf flirt cj^^twr (Jodtüidjim " je. 



ftjffla» jjttctto <Su)(wpi getP DaAqriiiy jn' Ab»- 









'V 



• ^ 1 



w« HOLLAND. 11. De*l r^ 

%él dé- Hiftörirdifyters'-yan diö» tyé 

on?' niets- anders melden., daó ditfdè 

'ttangélaiidë Vorft' 'y naa hiet déorbrèa*^ 

-gen 'vin' den VaAeil iaa veertig 4^^ 

'^eti i ^éc hóögë Pdt^ekfeisft ittdtdbgt» 

-woonlyke plegtigheyd op' het fidfa^ 

daai-, vierde ,, 200 is 't echter wel. te 

d^n'i^n, 'dat 'ioo -^ohvërhioefdp- i&y- 

iér ,' yblgeqs ^ zyfie 'gewóontp ^ déjj 

bvcfjgéi>, t^d van ^it zyq Verblvf al^ 

daar' niét nutloos 1 maar in hèt evei 

eépé ^èeéleri der St^mbzaakbn 200' vaij 

liet thans genaamde Hóllfthd, ak^er 



lyks vai^ . Nieumeege . )vcder te Ak^ 
zyndt 'te ruggekeerd, verftondt hy 
hoe de Jutlandfche ( i ) Koning Go- 




Toifmmiik. m. c<i^. 15* pemiite |iid». &ck |ipi 



9GD ^iMife REQEERINGWYS 

fdefrid lüet alteen Qv«r de Eyder 
Mn magtig leger g6(roklcenr.wa8> maar 
zelT yerfcbeydene flofien der op de 
grenzen vaa het Franfche ryk ^voo- 
neods (i) Abodtitea en Slaaven (2) 
^fencrrerd liadc 

^. pees waathainsxynen Broeder Halp- 
dan, die weer te voore lynen. Vader 
SigeBrid in het Jutlandfche ryk opge» 
yolgd y en hunne beyder Zufter Gena 

de vrou van den een- en andermaal 

•• • . » 

hiervoore gemelden Wittekind. £n 
midi dit en meer andere kinderen 
Van Koning Sigefrid eene Odilbalda^ 
Dochter van Radboud Koning van 
, tot Moeder gehad hadden , 

200 



(i) Amud. FuUens. êi ObodrItOs ispagötvic 

, JU 80 1. Godofridus (2) Regm, Cbrm» êd onn. 

Rex btnoram Abodrltof Boa. Godcfridtis ezpug- 

bello ttgi^us. G6rws. batis aliquot Scltvoram 

éMbM. SüL ad wmu toS* CadeUii » cmn magno co* 

Imperator Kaï^lus fliium pfanim fatrum deorimen* 

foain fliific ooncra R^gem to in patrlam rcverlbi 

I>anonimGodefiridiiiD,qiii tft; 



y^«. liDLL AND. n. 'DtBL. aof 

ftoo gaf hen^déeie geboorte^eei i4k«^ 
^ceht pf fUto^va^k op eb erfvqlgiiigyftii 
<lietY(»)igemfiktóVrieftfafr;ryk. ZuU» 
4cle : ft^ g eawQord^. -.Godefrid. > ■ welkfc 
.de iiieryoor beichreeve (x) onder weiy 
pifig yw^s^ynqn Zwagpr Wittekind 
^aan Kacel/dea Groocen ni^.dap met 
teerzin bdchouwd hadc , diam zelf 
op'den Jutlandlchen tropn gefl«^a 
^nd^ 9 ecm ( 2 ) befluyc jjiam , óra ^ 
als zynde krygszug^g uyc dén aardt ^ 
tBUji k^P? zyner thans ondec zyn g&> 
bJed^dkoipme Noordmannen bfit voorr 
gemelde recht op het Vriefche ryk, als 
yan het welke zich voorheen de Fran- 
fche Koningen (3) te zynen nadeele, 

ge. 

(i> Zc> if^ «nx U. Dff/ MtaptQ^/ <nptumi(i^ 

der Mkiide fegetringwytg (fyatmi tt imxnl om 

[%) MS. Cbrm. vm ^,^&DbÜ\A ^aDOe UCf 

■VriesUmd door Brotr Peter ^ UftétU 

Miknêk «sn Takor p^. 14. (3) Zfe 6fu L Deel der 

IbbbO^ )mfi ^^]iüm ^oude regeering^u Vim 

^itfsÊMi tmam mtpM BoU, tag. 129. o»; 

N y 



/ 



lioor^de wapeneaite doen.' gplden; op 
itóope 4at ixbSFJvcèele lï^rieKeHeetudeek 
]iog^t)icdeDfcli^ W, éil «iadèi^eeb 

ïJèoF Keyze'r^fèT^ óm Jmniien oadec* 
fiómeh dpikrid' nerens ^Vti^duadj 
^oorfcyfeygenefl^verklèaf d iynéfe^ rf» 
gézamcDtlykÜët öppcrgèxagjJer CAri^ 
. ftenen' iyriéé Franfche Kdningta^irT»* 
kende , htfm '\^aarfdiynlylc (londes eeè 
lè vaiHed. • IJes* hebbende ^efie ^ 
tyds Kcfyter Kérèl , ' onder voerjg»- 
Tcii (lY van Treedé te wiHfeii maakeQ) 

Zog. Interea Godefridus cboatum frius > iietin*« 

SeiDaBoruiD , pern^so^ P^bat «dm , «^ ^ 

tiatores quosdam maoda- neiitNf fTmljMiH kifÊÊauru 

fit, /ff «s^^'YT' f(^ im^ o^fu^ jMtfum j^xu uw- 

roror W fuijfpt iftms , eo mt ngmfiéi ü JlUs/ie- 

imd inJhodfUos jmóju- m^mfmtts mmum {i- 

^'orv iuxit etefèhtóiif^^ fi^ pnfimi ^ mufwié^ 

fuis iikus e/i injuriat^ t^ «# digtut «rter pmUx OÊk- 

dcns ^'velk fi pimm dk- mgrêrt feffim^ 



i twD -^cd ( t}itaf^.p^^ yréHétii jsy 

I derd (2) fcheepen uytrufiea; ladk 

I welke en een calryk leger de Noord* 

9diQr Vöéft ëyödclyk iee ' kooé ,- ^n ft 

Iröt ci«b^e -jaar :idcT rfftjett^dè- Wwè ^ o ,^ 

vv/iesJand vid.' Hier rukten wel dé 

Chrift€ngé<w!rdcné -Vriezeii ,-' oïd^ 

hér beleytf htiimer Gm\nèn"; ' ter itó. 

Icheréïkigè ibo^van- ftün r^ als huii. 

«en rCbds^ietit tè wapen-» dan' dife 

♦fflddöii hk èbgélvkyinWtkïe öiidet- 

«:*e^nfe gevechten f^eis ééflaagen, 

eri'ddé'^Bgt'fe worden, 'dm aii <$ 



• f 



amu 809. Colloquium tiatum eft ei claflTem du- 

ttaos Albim habkumcum centaruin navium de 

primoribus Danorum in NortjiijjiMiia io Phryfiam 

loco , qui dkitur Baden- appliculffe , teroaque priT 

fliot, multisque hinc iir- liacum Pbr^fpnibus cpm- 

« |5colatIs , atque eim- mifiife/Öanosquc viAores 

•fflemif : téaat negetfo ttlbfibm vi«(s iinpófüiS 

foiiiui iBfafto difeèflufli etfart ^«/-iiftras aréenSi 

^- « ' PhryfelAös'ëflctórutafi 

(a^^ *»»ip .«rm. M{ Règeteijuc . «odcfrfdtm 

«wi. Jio. Imperator A^ ü^c ofÉnliiligcrc djiii^ 



:,«te& 1LEGEES3NGWTS 

lUiaiM: ' Kóoidiiiaanén 

m zil?en voOT fcfaacting '"^ *^ ' 



^%\U^} 



Öp de tyding yaa deezea inva^ , en 
dat Godefrid teeds geheel Vrkalaiid 
evea gel^k. ook gaofch Saxeolaad (i) 

als hem wettiglyk coebeb«EHM«B<fe >>&' 
9^ , ter oomakq zyn; Crfoocvaifer 
Radboud I^OQiog van^.^t eecft», ea 
2yn Zwaijer. Wittpkind Hertog 'wa 
't tweede geweeft wa&> Ja dat hy letf 
voorgaf YVLy oaa het veftigea van dea 
ïetel xyns gebieds in ^t GnaBdbaf 
Maasland, eerlang 2yne zeegepraalcn- 
de flandaaren voor de gevoonlyte 
Keyzêrlyke verblyfplaats Aken te 2ul- 

Icn planten , beval Keyzer Karel alfes 

tot 

(i) Rkbardi Pi&ao. proinitterecFrifia.mSaxa- 

Cbrm. M ii63. Gode- nUm siias ntoviBCUs Ji* 

fridus veto Rex Norman- stimabat , jt&abtt enim 

nonim ab ea. Yaoa fps in- fe brevi Aqaisgrtni voir 

Üatus erat, uc fibi to* tUTusi cma magnis co* 

tiu3Gcrniaakipoteftatei|i pils* 



tpt'iiet dpep.yfa Q^neo dubbelea heir- 

vervaardigen i^ : al» yan wx. zynde > ter- 
befehermtiiige. %y^^ aangetafüscaatcn >& 
zicfa in peilbea^eeiA aan ^thoofd 4er. 
door bem .ven^d^niie £i)ieep8 - ca 

daornaai van de byeeni^croicke land- 
mügt teikeüen. Dan eer alles aoo te 
water ab te Jand daartoe vervaardj^ 
-was, wiordt de gemeld^ Godefridy. 
200 als eenige (3) willen, door zyne 
Vrieiche lyftrouwanten, of gelyk an« 
dere9 ( 3 ) vporgeeven , door zynen 



f • * 



(i) AffwoM mmd. ai (i) MS. Cbrm. t»^ 
mm. 810J Qai nunciiis Friesland dm Broer Peter 
adeo Imperatorem com ^ Mmk van Taber befckree* 
cita?ie » uc miffia ia om* ' vm p$g, 14. ^bel^^ al^ 
nes circomqaaqae regio- te )D(Oiie*Stittit&Mil}a> 
Bei ad coDgregaodom ex- tofyt Ddofimte^ Dat \fXf^ 
erdtam nnndis , ipfefine tet «Rloit^ dfoe ijS d? Co^ 
morapalatiocxiens, pri- tjnch twn ^ttxWDRmxH 
aiodaflioccarrere,dein« CMftifeUf^ p ^tie i^^t 
de transmlflb Rheno, la tDue oA IdWOmicto 1|D(^ 
beo qai Lippeaheim w« fl^Otn ti0n bni f cpefett* 
ottur, copias, qua non* (i) Ammpn. amui. aè* 
dam conveneiaot ^ ibh mi9 801. mpu ad annum 
tak operlxi. gii. /W. X94,. Godefri- 

du» 



a*o^ éyrii%«J u tüg- ( i'> niw 'Jndiid 

fi^deddr^iSèbdiliMciiiiffig (i} «0cKo* 
üilig 'tyV^i^.' Welke fiilaks «eneir 
■^fSëte-'tAtt dtti Kjeifziar .tfeoE: - tavoqgo 
* dd Éyder (3) fedwp dé fcheyding ww- 

dam Regcm a quodam fa- vaftabat * dóm^ regres. 
m\^ fuo. fite, ut qui. ftm; & Godcfridom Rc^ 
dam dicont , a fiUo , gcm a qaodm 6tclli«e 
cttlus matrem nuper alla intcrfeftuin. &c. 
conjuge dufla dimiferat/ (n) Reginm. Omu ai 
interfeaum. ^ r*-^.i'^-^ Godcfrido, 

i^MT Om; éf Gehn. ür dMmd» « mortoo , 
Ob. VUL cdf. 5fk Cum' HeiDBiingüt filiut ftatria 
bfê Kex Gotmdw in anl* ^ inr regpsin ^Cceffit* 
flio habcret majiis ^quid^ ptccnwluélcunr Jmp«tat* 
«re effctqve in exeicita reftcH. . 
ihajore , quam unquadi' (»)• Cbrwi. Seiaoêt^cwf, 
«itéahabuerati» iöterfici- Bi Ji. tl. ^*^**L?!- 
tbr a füö ipfiüfc ölte, tteda codkw öwkfri* 
ijfopter rèpMitftam ma- do.^- H«iii«: ot fttcttife 
ttcm foatn , * «Jlwö' a' PatrueHs '4» ;' q»*; m<* 
pacrte du6&m. pawnr JJim' lAiicfattnirf 

(I) -rf/hwijwi aimèl. fadtüf Hgdo w> flu W 






pandsnjaüfij «Stf gjBÉ«adöödi!i^ VItt 

Jaar wü<# » fi/g, op (i)f»ertóékT*#«,^, 
zyne Éweë feöedert HeriöRfcö Rjtgeiiy 

öyt aanmetkiïjg 'iy bey<ki thaïis tó 
J'utfeJndfcliéA tSrödii -beHèriitiièö héb- 
bende , déri voothem getóattkféii vWé* 
dö op nieuws met den Keyaer (2) be- 
krachtigd hadden.^ 

De geftoordo rufbaldw, door Jiet 




(i}McJwtmiia. adana. finia NordmaDhotum, qul 

r»^, Sa"9W'»^Refen. pacein> fecun«fam p^d- 

•^'''•j t^^*"' Danoruini, donem Kenim iJtóruHi 

mifla ad Jmperatorem 1*. facerent;, S fratteia èo^ 

ntipneöacempetunt, & rum reddèrent. Öui«uii 

fratrcm fuumHemmingnai pari nümcfo (aam feih 

iu*V T*^**"™^"*. WW £>aDorum} in loot 

f**?. \^J}^.9S^ conven. di^poutó occurrlflent. ^ 

M quidem Flanborni^ i timeaiu utrinque 6M 

Sajonom primores" trani P« cdnfirmaca 5 kónai 

Albim fluvuun, «icon- Kier el. xefc tf^ 



llfl4 herfteld zynde) befchreef de Key* 

8i3.5ier in iict vfilg€»ttpjaar,cenpa ryksdag 

^e; Aken, en liet ingevq^e yap: het, 

'bölluyt'9 ^t wdk op den xdvoi.geQOr 

jQira was> zoo. aan de Vriezen als alle- 

* * 4^ andere onder zyn gebied beJiooren* . 

de (i) volkefi^ een bevel a^an^» van 

dof men op bes Juk der gekoozeme Bis- 

fchoppen tot rechters en de enkele getuy^ 

geHtsdier Kgrkvoetgdeu^ mids die» gp-. 



" fi) Cb^iM. Ovvil M. condriAl yel confuetadi* 
813. apud Gddafi, nario more connexi hanc 



conft. Imp. torn. lU.fil. 151. fcotcn dam , quam er f« 

Volunus atque prascipi- to decimo Tl>eodo(ii lm* 

jDus ut ouNBS DiTioKi peracoiis libro, capitalo 

vosfTRü, Deo aoxiKaii- videlicer XI. ad inceno- 

te, süBlECTi, tamRoma* gationem. AblavüDacif 

niquam Franci^Alainan- Hli ft omnibui refcripcam 

ni , Bajoarii , Satones, fumpfimos ft inter oodta 

Turingl , Fresones, Capitula pro lege tenen* 

GalH , Bargundlones , dam confulcu omnium S< 

Btttones v Laogobarcfi, delium noftrorum tam 

Wafcones, Bcncventaol» Clericonim quam & La^ 

Cothi, HUpanl, caw- cotwn pofulmus, lege 

HTQUBNOBis süBjECTiOK* cunftis perpetua tenen* 

vÈs , Ifcet quocvnque ri- daal Ëfc« 
deamur legia vinciila 



« 



/ 



^ <7/»2 HOLLAND. II. Deel. 209 

lyk wy hiervoore (t) gemeld hebben « 

'xiaar het "Wetboek van Keyzer Theo* 

^üus leefden , êe bekende Wet van deA 

'wemelden Keyzer% mlke in V eljde 

^ boqfdftuk van x{jn zejiiende boek gevM- 

' den wordt i vcordaaa ookm de werreld' 

ifke recbtszaakeu xoüde bebbeu op te 

volgen y en des de zehe bj elks byzum* 

den /andswetten te voegen, 

I 

m 

Vervolgens den herfll met (2) )aa- 

gen omtrent de gemelde ftad hebben- 

I de doorgebragt , oyerleedt dees Groo* 

te 




(O 2ie di$ m IL Deel 

der alifüdd regeeringwyze 
vm HolL pag, 36. 

{2) Eiifiban. FH» Ql- 
rojf M. Jol. 1 2. Non Ion* 
ge « Regia Aquenfi vent- 
tam proficifcitur* ezafito* 
que inhi^usmodi negotio 
quod teliquiim erac ao- 
tumni« circa Calendas 
Novembris Aqoisgtani 
levenitur. 
IMm. Ciiiiiqiie Ibl 



hyemaret , menfe Jaooa» 
rio M)re valida correp* 
tus decubuit; fed acce« 
deote ad febmn laterii 
dolore » quem Gr»ci 
PleureOin vocaBt, repü« 
mo poftquam decubok die 
Tacra comtminiooe par« 
cepta, deceffit anno «ca* 
cis fua LXXII. & ex quo 
regoare coeperac XLVIL 
V. Caleodu FchnnrU» 
hora diei cerda. 

O 



iS9 A^Oe REQEERING'Vrra 

td • Vorft den zese^t^iottgften van Lou- 
8i4.flii9Ahd des )aar «ohthonderd en veec- 
een op 2yn h(^ te Aken , en wierdc ta 
M!d zyne vedvuldige Ryken en' Scaa« 
tdn 9 én dei ook in he€ nu xoo iaëenig* 
nuafgohetde Vrieriand, door «ynen 
fk^tti Zoon Lodewyk ( i') op^^ 
YOlgd j mids ^e tvnoe oudeteo (i) Kar- 
tel en ( 3 ) Pipyn 5 voor den Vader 
overleeden waaren. 

É 

Keyur . . Dccs nicuwe KeyMF ayne regcering 
^j^ mee een aooderlinge blyk van goed** 
£^ Mfdtigheyd willende aanvangen, her- 
t^. ilelde alle de Saxers en Vriezen (4.) in 

hun- 

» (i> ^jimué FuUmif. «i Una mriQt natu erat , IL 
dNM.* ii44 Garlu^ Ita^. Non. DeceipbrU obüt 
ptlttèr » don AqaM9ni\ (a) G^^vn QufdUmb, ad 
tA' HjTMMret, • . • .; V. oim, gio, PippiiuialiUui 
lM«id Fsbr* rebus 'hat. Can^i liqpenuoi^U , Rex 
nftvil» escdfit » cuu H^. taiUaQ VUIt uius }ulU of 
dMritos * 6ituè «Jut ïuc»>- Uit 

oélk. ' i ) UMm<»» t*»«1U«4% 

<i%yj4liml. hiÈiafi ai Pii cAp.16. ijpc edaa^ 
onrt. 811- JtfKKt^CÊEQn .MlDpQrf^SftX0nibMl^9lque 
Jus 9 qui Imperacork £• F&xsoiriBus jus pacem» 

1» 



I ^Mn HOLLAKD. U. Dkél. sii 

iiunne voori^ viyÜeyd, van welkezy 

om kunnen laadl <pnderaoinea opftaiMi 
door zyn«a Vader Karei , gclyk wy 

gemeld (i) hébboa, voorheen b«roofil 

vraareh. Met eeae ^elyte ||;oedaard> 
I tigheyd ontfong hy korc daamaa dea 

uyt het Juciandfche ryk verjaagdei^Hfr 
, rield aan zyn hof , beval hem QEidh iok- 
, middels ia Saxeakuid (s) op ffi hoOf 

den en Tericheea in het vol^ndp jaar 91 ^. 

opzyns Vaders liof te {3) Nieuinect 
I ge< «Alwaar Jby san- de om^i^ene 
I -land» 



lM«ditattf » qood1iib^P«r pq^ 

tre ob perfidiam legalicer (3) Diplma Lud. 'Pii 

perdidenuit, Jmpecttozif i^Edm» Mméne,'v^ ^ 

refticuic dementia. , fmmmmi«f^Collf^.rifixu 

(I) Zit bimmri dit IL tam. iJhU fSt« JDaca VQ; 

Hf«i ifr 4/ou(<« regeerif^ Cj^lenijNovowitiri^ %Dnp 

5172^ ffiui BolL p^. i^a. .Clttifto propitip SKCPifp^ 

. (ft) ^4fM m^. 494 ^perll pomqi 3ï^dov'l- 

/um. 814. Quem XAh j(i ^üfliial Augufli ^ ix^ 

riolèm) ille fufceptmii difi^ooiSjaQiia. A&uó^iii- 

Jo S^j^oaia ire & ojgpQrj* piaga paU^io Re^p m 

.^num ttmpm exp^Uiê jpei ncpiae leUpfer x9r 

juffit, 9]^ ei, fi^ja: w^ ^^p. 
dcrat » auzUiom fdiè 

o 2 



912 ^0fi<fe REGEERING^XnrS 

telzsattenbevd (i) gjaS^ om zAchbjic 
Xoevrnzen der £Iye , Jtot het doen van 
eenea heir vaart . Qaar Deenemarke , 
ter oDderAfittoingQ y»n den ontrooDdea 
Heriold gereed te maaken. Mids het 
afifteryai vaa Ritfrid (2) laatflen fiis- 
Ikhop van Uytrecht» v^rücheen Key* 
'^zer Lodewyk in ^t 2eventieadb pur 
éanegpode eeuwe wederom te Niea^ 
]Deege> en beval aan de Geef^kendei 
Kanonikaale fchoQle teUytrecht eenen 
Frederik (3) tot. opvolger vaa deno- 
verlfteden te verkiezen en vervolgens 
hem dien nieuw verkoozen op liec 

Nieïh 

(tyjdelmi amal. ad tas eft in ecclefia Saofti 

«m. gi5. Jufliim eft ab Otlvatoris. 

Iin|>eratOTe ut Saxones (3) Vita Ftnimci Sf^c. 

& Abodriti ad hanc es- Traj. cap. 2. |. i. Qui 

pedltionetn prsparareit- f^ Lud^foUits) cdam coia. 

tur, teiitatumque in illa p^o prafofö obtcii, pet 

hycme duabus vicibus, fl legatosmandavcratCuiafe- 

'ilbia tianflri potuiffet. ïiioribiis faDÖaBTrajcfiten- 

(2) 7. a Leidis Chrm. fiseccIeOetitBeatainFit* 

Kb; Vfnaf. 27. Obtit tlericum fibi ▼enentEpiSi' 

autem (Xir/nitti)'terttó éopma acciaxnaiOi 
Donas OaobrU & ftpul- 



5 van HOLLAND; IL Deel. ^13 

E Nieumeegfche hof aan te bieden. Dit 
i ^fchiedde , en wierdt de nieuw ver- 
I kooze Kerkvoogd ^ door het hem ter 
I hand ftellen van den Biflchoplykeii . 
i ringen (1) ftaf, volgens de door ons 
I hiervoor ( 2 ) béfchreeve Ko'klyke re- 
i gei^inggefhlte der Frtinfche Konin* 
, gen 3 in het bezit, der aan zynef ^erk 
.voorheen gehechte Koninglyke lanckn 
«n gerechtigheden ^^ door Keyz^r Lo« 
dewyk te Nieumeege gefteld , en ver- 
I volgens op des zelfs bevel door de a}- 
I ' daar verTcheenene Biflchoppen ingei* 
, wyd. 

^aa zich alhier mèt (3) de Jagt eene 

(i) VUa Frcderici Epife. pum, in fiu prafentïa» 

Tnj. cup. 2 J, II. Ta- prajccpic 

liter com ferroonem fuum (2) ZU Ut IL DmI 4^ 

duceret in longuro, Rez aUiide regeeringwyze Vün 

ilU per nomen adjurato ^0//. pag. 2g. 

.Chrifli» BACULUM TAAm- : (3) jidflmi mnaU ^ 

DIT FASTORALEic: eom utm. 817* Pofiquam id 

4]Uoque ordinaxi Epifco- acciderat die»^Noviomt« 

Os g^ 



m Ahüde KEJGEmmGvrrs 

wy! tyds Tèrluftigd te hebbeii , vtttrtk 
ét Keyzer naÉir Akea tot facit houden 
fkh ^üeö algemeeneti ryksdag ; op 
lï'elkefl hy j volgefts tet door óns (i) 
gemokld 'gebruyk der Frantche Kxmhh 
gen, by ïyh toeven, bét Fraiiftberyk 
onder zyne drie 'zóoiien vetdoelde, 
S>êt^ jongften Lodtwyk ^Oikbatth hy 
COC Koning vm (9) fleijert, evw g9- 
}yk' Pipyn tynek treeden tot K»{ü&^ 

« » - 1 ■ 



_ « 



gum proreftas eft, vena- niam & Wafconita ft 
tu , fefe exercebac. Ua- Marcham Tolonmam to* 
de reverfus generalem po* tam & infuper Comitatai 
puU fpi coiwentum A- quatuor, td eft« m Sc^ 
quhgnmi ,, modb (blRo timania Carcaflènfem, ft 
lüabuit ! in qao filiom fuum Id Burgiindia Aiign/hidiH 

'primogenicam Locharium nenfem , & AvaleoTem ± 
coronavit& nominis atque Nevernenfem. Item Hiom 
IiAperii ful foclam. 'fi^ dpvióds volomos octebto- 
cooO-ituit, Csterof R^es at Bojoaxiam & Gtfena« 
appeljatos , unugi Aqui- nos & Boheimos, & Ava* 

< teoii^, altentm BajóarfJb. * nos acoue Sbvos, apX ab 

(i) Zie biervavn ms I. oHenéaii pafte Ba^oai^s 

JE)^ 4er nhtnie ftgeeri^g' funt, & fnfapet ièas vü- 

«tfysé tKm il«il« ^. 208^ hs domlnicales 'ad ttiota 

(2) C&oM Avif, h^ ' Anrrittiim In 'phgo Viftt' 

; iTd^. 1. apui Biduz: f9m. l. gaotf Lattraof ft I^l< 
M SÏjL Volofnos tfjeftat 



!^ranrAqpttMi)i<!» doch an ^Hmoea oii4r 
iUïi Broeder Lothvis; wien hy , ne^ 
^eos 'Ktc^ tot (i) Medekeyzer »o» 
nam, gsf iiy alle het overige, enge* 
yo^^y^ ook het. (3 ) thans genaamde 
41<911m4ji .CZt^f^ad en Vriesland , voor 

2y<l ja8t)de«l* Welke gemaakte ryk»* 

Ye^<te*wff;d^ Keyzcr. op eenen te (3) 

'J^^ïWfl^ge befchrcqyen ryksdag doof 

4^Q ijfizyf^tingca _ym allp dè daaro» 

ver- 



• 4* r 



(lY Hem. CorataS. 

£trm-'f^ m^ 817» hn- 

dovicus Imperator Lotha- 
tlum prtmogenitum Ainin 
IiQpcrü ■ coaTorcem , Lo- 
"dovicum & Pipinum fi- 
lios' fuos Bojoifia & A* 
quitaniaB Reges pr»fe- 
«it • 

(2) Jlmmtn. Cbrm. ve- 
tüs a Cnrió M. usque ad 
Jrtd. II. fol. 8. Lothario 
ft Mofa usque adRhenum 
fluvium Bel|ica Gallica 
ccffit* 

(3) Jdelm annal. a^^ 
4»fL 8ai. Iterumque C09- 
yentus menfo^joNovio- 
'magi hahendoi coadlC^s 



ètl , Comités-, quiillucr 
veair^iK, dofNitaci. E^ 
' anno Dominus Imperator 
poft fettiParcliall&.expl0^ 
(ioQQpi per Mofam nav^- 
gavit, ibiqoe conAitotam 
ainU fuperiorfbus a(q«e 
conrcriptam jnter filiot 
ftios rc0ii partltjonau 
recenfuit , ac juramentis 
Optimatum » qiii |unc ftd« 
cue pocerant « confirma* 
vit. 
Sigebert. Gembl. Ofroit. 

èd Ml.; tf X. Liidovjpft 

Imperator partidonem 
.regni JQtcr filioa ruQs|ac* 
tam ^confirmat Sacikiueii- 
'tls Optiihatuin SioiüttL ^ 

Q ^ 






it6 :^ü)8ife REG££RING\(^S 

ver^eenene Groote Ryksftaat^ii ^ en 
des ook door alle de Graaven van het 
thans genaamde Holland , op nieiiws9 
ter geni/lftellinge zyner Zoonen ^ vier 
jaaren laater deedc bekragtigen; ter 
oorzaake de 2:elven geene kleyne on- 
gerufUieyd wegens hec tweecie tfeana 
aangegaane huuwelyk van Jiunnen Va« 
der met Judith, (i) Dochter van WeJf 
Hertog van Betjere) hadden opge* 
vat. 

Bif. Vier jaaren laater , te weeten : in het 
begin des jaars achthonderd vyfentwin- 
tig kreeg de Keyzer door den uyt 
Noordwecge te rug gekeerde Ebbo , 
Aarflbiflchop van Ryms tyding, hoe 
't dien Kerkvoogd , geduurende xyn 
verblyf 9ldaar> gelukt was den hiervoor- 



(l) Amud. FuUenP tii filiabas , Tadith filiam 
«.819. Imperator» in* Huelphi Comida dmi( 
fpcfiisplerisque noblliom vxoreim 



I 



l 



> 



1' 



} van HOLLAND, ü Dkl. zij 

ï -gemddein Ci) Heriold, welke vier 
iaarcn te voore -weer den Judandlchei^ 
throon j(2) beklommen, hadt , zopdasL- 
nig van de waarheyd yaQ.d^q Chrifi% 
I lyken Godsdtenil ce.overtuygen, d^c 
) <lees Nopcdithe Vord) op de aanmat 
, ningen , welken aan hem over cwi^ 
^ ■ jaaren door den Keyzer gedaan (3) 
u 'waarta 9 Itbgos ^ea beQoy^ genomen 
hadt , on^lücl) en zy|i gei^ Koniiig- 
lykiHuys nafu yiafili;i:ylf te. begeeveQ» 
en . hpt' ^^r^ften geloc^. juumeemeode 

.«-.-,' - 2101 

(i) X. Ntgellus de reh. filiïs Godcfridi inSocIeta- 
' JLutbf). Pii Hh. IV. vf, 170. tem regni rcccptus. 

' 5bo rcdit gaiidens, la- 3- Qofe (HeriM^s) ft- 

i crisque propheta ft;|« renüumuin adiit Impen- 

turfs' 'toreiD*I«tidoncuiii 9 .poi« 

JEftuafr, &RegfTota triaasut ejii»:«uxl|io ud 

placenda rcffcrt inertrctitf ., .• qiil «um 

Qualitcr Hcroïdüa Dano- fecum ^etentiim.ttm ip- 

rum reftor oplmu$ fc. quam per alïos ad 

Sacra lavacra Déilhfd* fiifdpicBdam CtariÜWniö- 

' pienda pctat. tem cohoitatus ,, q|io. Tgi* 

. licec kïtet eoa katraajor 

( 1 (a) Ama. FiMmf. êd fiuniliaritas eflè paflTec. 

fwi. 82t. Herioldoa a . / 



2fB JfhóJle''K^ClÉÉMHGWri 

ktch te Mten doopen. . Op 4t&t» ty- 
^hg deedt 4e Keyzer edaen • (i ) dank* 
'd«g door c^m gëiod ryk uydchryven, 
€n b^gaf zicfi > om dêeze JNoondfche 
Vorften te oaefiuijgbii , auir het door 
zyn^ VsbJergaffiebee hótto (2) Nien- 
ine^gd. .<•..... 






Niet faulgVièdt liet-diftfhilveQf men 
kreeg aldatr tySto^ dat de^ Deeiitdib 
vloot, hoèderd (j) fthèkj»éa--ftdtk 
^«1 Ityn kwam^ opfeeyiên. ^olksde 
keyzer den aangelanden Heriold en 



• •■««• I 



- t j ' • • • 

(O MgBÜ. na IM. (3*) M^e//. v&a £0^ 
»ï /rt. IV. «/i rrj. - .«»/». IV. v>»97. 



Bc jiibetexceftiplo.iiii|M- Ecce volant cenoini per 

fii per loftinlMUi! ^ &benl .flumioa j^up- 

Omnibus 4>MzD<fol- pcf, 

veie'^fOCsDeou- . VelaqnccaodïdoIiscxMi- 

(tt) 4bfm. «MtL Af .Panorimi popuiis onera- 
mm. 8ft$. Arrtdente jan ts vnoe», ncc non 

vemo leoportt , bnpevi- Herolclttm RegciH prU 
tor veftiMi «gmü Nd- * ~ mt avina^ vehk, 
Tlomagttm pr^eftus. ^ iTc» ülwiovicey fcieiv. 



# • 



van HOLLAND. ÏI. DEEt. 219 

iyn gróót gevolg 'door Gnlaf Matfrid 
(^i) liet vefwelkomen , vervolgens in 
zyn hof ontfong ., aldaar onthaalde > 
en, naa zich eene wyl tyds met de jag; 
verluftigd hebbende, eerft v^daar.jiaa? 
(2) Aken, en zoo draa de Wiat^ 

voorby was , weeir vata die- ftad in *t 
volgende. j«ar iif»r ().) {ageienheyra 
vertrok, AlwHar (4) Hcriold , zyn« 
(.0 Gem^in Thora ^hikJioe twtte 



• ♦» » 



» '• » 



m 

(i) Ni^elL Fta I^u(L Jip egrefiiis,! circa Cal^n* 
T\i lih. Iv. vju 104* das Junii adlngehefm vq- 

. * nit. 

Matfrldutnqtie Jobet , ju- (4) Atmai Fuldenf. s4 

venum coi&itance ca- ann. 826. Quo tempore 

terva» Herioldus cum uxore & 

Ociud oCcarrat (^lo magna Daiiorum multi- 

pietace viiis, tudiae apod Moguntiam 

baptizatuf cd, 
(a) jfftron, antuU. êd (5) Oim Womii ix d- 
mm. 8lS Ip^c 9 aaniin- üc. runico R. Daniéeferies 
oaii fcnatione complea » '/o/. 4. Succeilic Harol- 
circa hiemis Inltium A- dinBIacaadReK» primus 
quisgrani reverfus efi. qai Cbrlflo nomen dedlt 
(3) 4firan. annd., ai in &ania. Thora iiSj^ 
MA. Sa6» Imperator 've- eft cjiu Re^ÜM, 
10 medip Majo AqoUfra* 



220 JMe il£G£ERING\rYS 

Zoenen (.i> God^rid en (2) Rudolf, 
en \ Konings Broeders (3) Ronik en 
Hemming , en de verdere (4.) Deen- 
fche Prinfen en medegekomene Groo- 
ten van hun gevolg gedoopt wierden. 
Gelyk Heriold vervolgens , in erken- 
tenis dat hy tot het waare geloofdoor 
bet toedoen des Keyïers gekomea 
ynsy zyn ryk aan den zei ven (f) op- 
droeg en dat \Xreer van dien V^orft ftnto 
daarop teleenootfong) zoo verzeker- 
é& hem Keyzer Lodewyk van zynen 

kant 

V 

(i) 'jirmd. Bmin. ai am. 826. Qao tempore 

omt. 852. Godefridus Herioldus cum uxore & 

Herioldi Dani filius , qui loagna Danoram multita- 

quondam fub Itnperatore dine apud MogUDOun 

Ludowtco Mogunciaci bapcizatus e(l* 

fuerat baptizatus. (5) HigeUusvltaLadiO. 

(2) Jrmal. Bertin. ad Pii lib. IV. vju 6ii. 
ttmi. 864. Rudolfo Nort- J4ox minibus juaftïs Re« 
manno Herioldi filio. gi fe tradufïc altro 

(3) ArmaL Fulderf, ad Etfecum r^num^quod 
onn. 850. Roruc natip- fibi jure ^It. 
neNordmaQnas,qaltem- Sufcipe, Oefar, ^it> me 
poribus' Rladovici Impe- nee non regna fabac- 
tatoris, cumTracreHeri- 'ca: 

oido. Spontetuis memetcoi^ 

(4) AnMk Fuldeff. ai fero fenridis^ 



«^.HOLLAND* II. Dbul sst 

fcant weer van :xyne kragtdaadige be- 
fcherming tegen alle des zelfi vyan« 
den: als beducht (i) 2ynde dat deea 
. Chri Aengeworde Deenfdie Koning ter 
dier oorzaake door da zelfs daarom 
verbitterde Heydenfche onderdaanea 
in 't vervolg van den tyd mogt vaa 
den troon gefchq>t worden. Dierfaal- 
ve befloot de Keyzer» vorens de totnog- 
toe onderhoude^ en door ons (2) hier- 
. voor beTchree ve gewoonte zyner Voor- 
ouderen , zoo aan deezen pas gedoop- 
ten Koning als aan ieder zyner twee 
Broederen een Hertoglyk . gebied in 
Vriesland van nu af aan af te flaan) in 
't welke zy zich 9 indien zy om het aan- 
vaarden van het Chriften geloof te ee- 
nigen tyd uyt hun ryk verjaagd wier- 
den ^ 



(i) Adelmi mnd. üd lis ff c. 

mm. ga6. Vericus totem (2) Zie wu L Dtü (kr 

piiffimns Imperator, ne üloude fegtmngmyu vm 

ob ttle fiaum negaretnr HMmdfêg. 173. 
d babitatio foli natura- 



4*-! I • 



JSmuU REGEE&INGWYS 

nurnieo rangen iuuoer hooge 
) itottden koBoea opiioudea^ 
«yt aaomerktfige hun Vader ( i ) 
fia^Mbn, een Zoon van <2> OdÜbal- 
idt» Dochoer vaa Badbond JGoning van 
:VnHibDd.gevKBéft zynde , i.j diwiial- 
«ve-van Jhee vooni^ Konij^yke VJrie- 
4che Hiiys.baigs deeze bonne tiaoevta 
jjtroatmoeder afllaunden. 




.:^^J»(» 



Hy idcoeg ^dan aan Hectoid het Her- 
toglyk (}) gebied 200 over het (4) 
Xicaafidsap Ruiliri^ als aUe^le andere 
over hbt VJie leggende VriefcheGraaf- 

fdbap- 

* (z) iie imlL. Deü idtr mtndsim Doen daitt k 

éhude regeeringwyze van f risk. ' 

Bolland pag. loo. (^j j4jltomm mnaL ad 

(2) Zie ons IL Deel der ann. «26. In qua ( Fn- 
#2m^ ftgmwf^vtf^ nm firn) pravincitComitatus, 
Holland pag. 166. qui Rhluftri vöcatüi, ei- 

(3) F. Daniel ^. 4e 4eni (JJeHoUa) datos eft. 
'.trmc. tm* il* ':tag.*s 17. ^thx cum fe cum rebus 
^JUuiii Ie Dcboanairé «- fuis , fi Diepeffius oüge- 

voic (ilamié. a Bexiolte SU9 xmj^GOS ppflcc 
&oy d' une par etc de Nor- 



va9 HPtl-AN0, Il ï>ia. tx% 

lchftp{}eiict>9 en welk (i> Hertogdom 

des onder anderen ook Kumminge > in 

*t Graaöcbftp .nh Veftergouwe, bet 

vattende. Vootds gaf hy aan den 2el> 

ven nog , ■ in de (daats van eene (s) 

-Jaar lyl^e Hertoglyke wedde^ de lieifte 

der Stad ( 3 ) DuurOede en het daar 

van afiangeadeland in BeHeficium\ op 

dat hy , uyt der t&elver groote inkom* 

flen 9 al$ Hertog naar den hoogenrang 

feyner' geboorte zoude konnbn leevea; 

mids zy in dien tyd de magtigfte en 

{'4) fcheeprykfte iMvcn op den Neder- 

ryn Svas > en in velke en der zelver 

pndérhoorlg land men dierlialve wel 

2eftig 

(i) 'Diploma Ludvoid mm, Sjo, Roruc nttfone 
Tii circa ann, 839. cfud Nofümannut qul tempori- 
Scbaten* annat. Paderb. -bus Hludo uvici Imperato- 
Cumminge in pago Wes- • 'rfs , cum f'ratreHsRiDU>o 
'tarcha in D u C a T ü F«r i- vicum Do rbsthduii jubb 

SIS. BEMtFtClI TSHinr. 

(2) Zie ons I. Deel der C4) j^wA. Bmêin. êi 
öltnide , règeèringnxfyze van mm. S34- BufOMCW.» 
Jlon. pag. 157. . ouQd . vocacox Dorefii- 

(3) ^WMl» Fütdenf. «f dus» 




"i^ir ^ 'Eei-Jten ^ld«. De" andere 
t(/^dertei& ^F inkaüaftén feöoVaa'^ê' 

ftaS aïs dor' zelver oriderhowig "è^^ ' 
Vierde' f*) Jian Rorók, Broeder van" 
den gemeideïi'Herióld-, dp dé- ze^f; 
wyzè door Reyzef LodeWyk ifi Sjènè'-' 
1iaufn'''^QOTie&ti Hertoglyke "V/eddè if5f' 
vei&ihYviyt9.ztim&rking toen aandien 
Nóbrdman ook hét Hertoglyk g(ftned 
zbó over het GraafTchap (3) Kediffi- 
njerland als de veehrijldige andere' toto 
in het thans genaamde' JEiolland zyndé 
Graaffcliappen was opgedraagen. Eyn- 
ddyk wierdt het Hertoglyk gebied van 
het overige gedeelte van Vriesland, 

ft\ 7 tklii^ C^rm. tione .Nordmajinuj, gut 
lai V T«*l«- Dorefta- temporlbus.. Hludoprici 
ton B^inl qu. nunc J^Pf ^«°"» ' ^ ^J^L! 

K«, r«t^ STA0UM JU^ BENEFtCU, 



*t gene zich Van 4k uytwafeetiqgB der 
Maazè tot Oofteode ( l) in v£ukdre 
toe en chis orer de Scholde uyt%elu«» 
«111 InuifieD jongften Bfoeder (a) HiBm* 
ming (lynde hy de zelfde Deeof(ihe 
Prim, welke üdiTOorheeabyKeyzer 
Xjtfd den Grooten (3), als [Muwfamart 
zyner twee oudere Broederen Heriold 
en Ragenfrids hadt opgehouden) door 
den tqgeowooidigen KeyzerJLode\i^k 
aj^;eftaan. Invoqge dit aan hem' opge- 
draage Hertoglyk (i^wind o?er alle de 

Zeeuw* 

« 

(i) Ztr mi I. Deel der HtMunroH» qpi tRATiX 

'ëlQiêdi ngeering^oyu vm rtiMft Dinqkum» Dut 

JieU. pêg, 109. CbHjHmiJfmÊU. 

(2) ƒ. c» £r^&an de (3) ^</«M rautf. a4 

reb. Franc. Oriënt. tm.U. mm. I12. Hariotdus éi 

fel. 301. Appendix The- Rigenfiridas Reges Da. 

mi fub anno XXIV. Lu- normp. miflm ad Impenu 

davici Imperacoris Dana^ torem Icgatione, pacea 

ix^uh^ navevemetaes ei pctunt , & yaATRBaa 

mam feditienem t (ÜVe suum HxMiiivoujit 

Srsfidium in iofala Wa- fibi rcaiitd roaaot, 

icharia conftitatum ) ff Ibidem ad mm. 819. 
énterfecerunt ibi inmemeréh . Cum reverfi eflënt, .ft 

Mem meUtitudênem Cbri^ yratibm ab Imperacoif 

fiimmum , ff iHfeetdk miffum redtdAK-tf^* 



y 



^>i«6/R)fe(,i Bdgtd op den Zoom 
der SiteeneV ïM^^^^atcterfr aytifardcte : 
iti ^dk JaafcO^V igsl^ Ciyt het v«N^ 
ul^'bb^n^^dBcs-iaii i^ fijoaiiigty 
fte-HnysiviB iVncsiaad aflïampeade 
Hgaidmin daa^ ook (èdeiczyn ver- 
tlyfgehoiidea heeft 

» • » 

i :Keyïdr Lodew^ Toords mg deezie 
-K6{>t(lft^e Voïlben ea jbun «igemeea 
'^6ot gevolg met leer veele ( i ) ecr- 
"^viö hebbende opgehoopt, begaf 
zich Heriold, naa diè iynen (2) Zoon 
ch Keef aan ^t Keyzerlyke hof ten on- 

derf 




. (x) Ifiiéik Viu LtM(. iDgeDMimviocoDC, ex* 

.laM» Ceikr Deroldimi (%i Nig^ tncs Isd. 

X jum^itte «Itelem PU Ub.W.ff.6z^^ . 

Musere <tolac opnm 

r : pro pieiate flia % . . Filius aeqtie Nepos ipfias 

;.jblunera qUaott quided » tegia iiL^iilt 

i fttt qutUa tbsal te- £scttbiiav«ilaottFii» 



tsa btét f lang» doL&yn |8 < t> ftliMf 
nUr (is) iiee am fata i»ilM|fkni» 
gegaare DuorAad»; uk&nk» itadm^ 
mdi idft wiaier mi.kndon.was^ mt 

ffloJd .ftraks in die oordea sym 'syt^ 
tempelen (3) «■ alcaaren der «4^* 




(1} FZ^a Anchofii c#. 
S' f •' i9« Vtneraados «b« 

'tiens eorum neceffitad 

ubi f^a reponerent, in 
401 eraac due manflim- 

Qul» fati9 op^tme pri^par 

tm. Herioldus conipl- 
cms f 4«it ia eadeip 
navi cum lUis manere, uc 
ipCè ttUa & illi pocirentttr 
altera manfiancula. 

lUAm Inde ingyca 
per Doreftadum & vidna 
Frcfonum traofoancei f^* 

(2) MgêU. vita Lui. 
9U Ub. IV. «f. ê%i. 

fic Jam Tcla voqint a|i- 
r», v'encusque aio- 
xantea 



Arguic , atque hyeipia 

net 
Nivibos «qiiatls tandeni 

voltaquf aoijt|i3 
Cum ticitu H^roldiia 

i&ciat kooo^r f|* 

teip • • • 
Hetoidos dapibas irarii^ 

mis 
Per' mare fluai?agvm 
ptopria regnapecic. 

(3) &«• GfimmeiHms 

Hijl, lib. IX. M 1J«. 

* Hic ittqu^ SaoM £Bml et- 

noris feecimen a Roman , 

nis ritibua mutiiattts , pro- 

hn^Vq perfidorem erroro 

delubra dlfttic» vï&mf* 

' ijai profcr^ty lamMiMa 

f a aWa* 



Ïi9 'JÊhaie M0,É&Bi\m^nÊ9 . 

Jiitèétét omvttwdrpen » de cotpiog- 

toe y «raag gm^eeft «ynde 9fi6rp^g* 

ti|^iiB(teQ «fiduift&i ea voofds :aUe.O^ 

^MrpndktenenWkbeUns, alsTpord' 

pittiteic ea onderftenoert vaacüeoHey- 

deoftbefl godsdienft , toot alt^d bop^ 

-lea de gfeozen zjns ryks vtffaiade. 

Welke onbdiiysde gjedoo^yver xjeA 

Toet gaf, dat HoriBki dpcr i&Zooocei 

van dea yoorgeowldcn (i) Kaping 

Codefirid met de, ii^ 2yper e^^ 

Ileyjdeq&be en , daarom jnui iKQi^a&ee- 

rig gewocdeneoqderdafioea ^oog m li^ 

p voegende ^. w^desom van den Jut* 

'iandfchen troon, géftwten,^ «3^ 7ï]0^ 

ryk gejaagd, en des-neyens zyfle fiip^ 

der? en verdere Chrlilen gewcudene 

bloedverwanten en aanhangeren ge- 

> • ^ nood- 



'A r 



««{HMH|^«tS« 




Aróg^'tt V ^tqiie incon- öodeSdi v 'HenéWtltti 
. diöBpatri» Chriftianifml . de oonfortio icgnt é)i- 
facra primus intuliL cicntc», NotdmaötióMto 

(i) jdelmi annal. ad finibus «cedcce coflJbt^ 
«111.827. InteïeaReges Icrunt» ' '' *'- 

Daporjjiji; filii videUc« _ . . . ;„^ .^^X.' 



!«wii HCHiiANIXr U. .BiEjL «29 

Ooft&aokifèbe ryk by Keyier hoéti 
sryk t6 b^gee^eo. . Welke zich da»d^ 
te Nieumeege (1) Tcrvo^dèi ènj 
ma' de «tbgelande* Brinfèn id *e bèiit 
der nö hen Toörheen ofjgbi&sageHei^ 
t(^ke bedieiuiii;eii , van VmültaiMf 
gi^Id te hebben <> op dem ak&ar.ibe; 
Ichrceyen landdag eenbeflaytnain, oih 
4e bdangen van den ontkiondeil Hes- 
riold door def, wapenen te ondérfleoV 
nen^ iloch voor af te beproeven , ^of 
iqen ,d(X» oene oaderiaDdeIii]igidelhec!> 
ftdÜng 200 van Heriold ) als van dea 
daardoOT gebrooken vreede zonde kon- 
nen te wege brengen. Desbegaveh (2)^%% 

3Üch 




- (i) jtfintM êmul. êi T«ntatii« {NOBlftrat 

«m. 8«7. Ivapmitbt au» (2) j^mlmt mm$L U 

tem dnöbas conveatibar om. Zit. IntotM cam 

M>itb , imo apui No- Ta «onfinital Natdman'. 

viomagnin proptcr ftllac oorum tan de focdere la* 

Hobrid fiKi OoddHdt ter Ulos&Fnmcosccnfir» 

Regk Oanonua poIKctta- naado, qoam de Bcrl* 

Ifoaea , qnibos fe iUo ad ])oltl rebut traAaodum 

lapciatoris. pnefendatf dfet, & ad lüc pes^'te- 

r } tlas 



»adi tot dkc cyndédfe DMeiW 8«Éi((«hê 
GtanVea agnii <fe<gtf»fe0M ^ralft Oe«iA««- 
maitó. Hier -wkédt #«l<Jhi Vt<eed9^ 
froffen « «a door '^8 bveritfevseitöi^^ dèr 
gseyfthté paneUi^èhiieytftlgd'i ^ddêh 

b^(ys<fe g«drag .rm Hefi^ véffittH 
keh.- ' Zbikstle gehöotide ^yüéètiéa 
de- IraoteaiadoeaO^en'» Üe %^eci 
«yt het r^ilD^géit y etrlèdak'Vtt* 
ftavbdk -èoe: Ko^rer .iJX)^e1V7l^ Üèot 
%;jfiie dfte«a(3tilxb2ooaar vjai:tt 1^:^ 
fanrifld <s) iraittct wsis > cel^eep ia 



tl »«(.\t«,i 






I • 



tfu^&xonic Comités fi* mtrdttVQfiiQiit, &nos- 

nittl cum Marchionibm cros in ripa Egldane fin- 

ito ^tcnülbit, Heri* min^fisdoMr, «eiiM 

éTtin rêruin gerendarom tale opkianttt mafico 

lplmiacii|Mdus^^pdidaai. ium4ne tdoitiv caüris 

ft^I)ér ob&des firmatam exuimc, eisoiie Hi^ fogain 

^acém rüpitt inceiifls ac a&i» conSa dkifüunt 

^iVi&trs ^altqoec lïord- (a) 4^fM. mmL «i 

Ibiu&arüni vfllls. «mi. . ts%<^ SudOBomni 

(iJ J(llf0o. owioZ* m{ urbeib a^üt^. Jbi^ne ia 

mkLMit OoodauAcQ* Moaafterlq SaodH 1de- 

Ü$ ma Godefridt coQ- dardi patrem^ tab wed», 

tfiXtk fiiUt» ccyüis a^ culEtedk «fle pnao^j^ 



iiét aanH^rioki aanb^vvolj^Herto^ücng.^ 
Van Vriesland mékid » Vervolge» .hdi 
aan hem in BaOfittm g^^^vd'Duoiio 
ftedc (i) innamen» en ttytgeplvoc^ 
hebbende aan het vttiir»4en 4>f iWgaimb' 

TM -wierdc ia ^ e^eé «( i > id^arnasss $ 
VoJgenée jaaren ( 3 > eed - én «ndvi» "^ 
maal hertacV ^ü' ve*ftaaïïde4iö» 4tó**^ 
Ke^^zèr "weer 4br'iÊaa%éfï nabefter- gn 
%»0rfttti^^w>AS7 keor^^y: in deikyoeri 

{fólMft toet töné'^lcNM!^n4rygsvolk 
haa^'54,tUtöd«»iri^i }t netèa^idf (4.) 

f i) /f rm^fl. JBtfftlfï; ai raptlone Doreftadum fi 
(wn: 834. Interim crfam roentes vaftaverant acque 
aaffis 4e :DMi8 VeUlcii» hofllHtftr depmdèci ""^^ 



)n Frifiam alioMftparMfli (3) JbidmMd mn, 8$tf^ 

«t Uta éevaftiH^lt^ md^ Bodem caaipMe Noittf» 

Eytetpa Trajedum aé naoni Doreftaduip & fkit 

pofiwi-, qöofll vcc«< Som tttxfim^.écfopniaitf 

tmr Doi^ftaAis , )re»iei- itinc. 1 

tea • <tonia' dUipo^wK « 4) IMn.^JÜorkbRes 

Ifbrnioes ' autem-^uoadam Sanoriuiiper tegato^ fiK>t 

eccidefttotf q«esdan<:ap* ta eodam f4adae apiijb 

tWoT fMtteriiftC , f«- cte acque ébedicncilecoa^ 

temque ejua igQc. cfema* «HüooMnandaM , friwU 

^r^unt. ' lamstta eoMcn tapoasÉ^ 

(2> lUdMiHH^ Mf» 8)S^ «fcadbua ^OMmi 

Kordaamil fie<mda iB . AiiWfe ^rilaw* «^ ^ 

P4. 



9J2 jU0de Rjssmsjssm^ 

^«eiiciiDDOÜig: WiO||éns óbaef 
invatieo r aict by Herioldair asmgeAsl* 
^ Heittg) maar by ctea herfttldoi 
Keyzer ab Voril van Vriesland verzoo- 
ken.. Welke <ko Qok:tn^ie bot^aifr» 
nigfaeyd, Terftaaiide4ecse akfaur^ooop- 
jgBfalie VcrwoeiUngen^ d^sffOtti^Aniki 
IA de zekerheyd diec Mni' toeticfioo^ 
lende Vriefcbe' Staaft voQoag door 
het dervaart undea i^ lïietitM^^ 
PnnJfea) lYMsfliw (2).Gra^0e|i3>eiiPh^ 
arvd»r(Ë09Q yao f^tt^tngf^^ bttOok 
toe bet beter (i) betet booden zqö 

• vaa 




cim. 837- bópemtor ve- beodebtntur. 

bito» BubUce cum bi^' Mi. 337. Igitorlmpe/t^* 

quaftiooemlAkoic» Quot ter iksKMfTjt Ftour ica* 

co$TC|DiiM DXLto^vÈiAT. ' oieofó mjo U Tbeoido* 

. (t) 2^^ Goil. Utbnk" nk vlllam veoieoi & t»> 

sK in vHm Gmlr. JUorib* noalUi dona <edpicQsUeK 

iWir tM. L yW. 633, At* Amim ^iii«j&, defcsfip^ 

^Tonmcxrs) nempeCo* ttfs^ Sib^ Komftoai ec« 

; nmn Hlis tonpori* cle(i«tcqoeonicioDisgniii 



ft mulio adhttc poft, li») Mi^'*^ 



v«i:de Vndbbe fkuideo ab. cbriiécii 
ia é^atL€^Êdi,'m zee pQth(kade 6roQr 
men. W«lko aiuiIteUmg d^aaetjiiei}; 
:«e>0r^yen. in Vriesland xefcevb^kJ^ 
de: plduti of: der gefaeiiveklien , of, vafk 

J^:|iii99ft~pi^ by dit yap?val, door 
JbfiliibQ96| opsbn beho^rfyM' wys^ aaii 
ikii; iiiiipad^a.'vysBid ce bieden >- nitt 
|)(Sp«oht;Uia^den;. iMids nog. te die 
t3iï«tt»tgel5*'»W ta TOWï ( I ) ge* 
j»tidiieU9^ijiie<aaa> éi» afjft^iog der 
bg^sootlpre 'Cmsta. in Vrietlaod; yaü 
W enkel goeddunken der Franfch^ 
Koningjoi afliogg, Dwijtc genoomc 
Voorzorg was oorzaak, dat in het voi- 
génde jaiir" dfe'''Nöórdmannen niet 857, 
flraka ia* bet .^ham gensiamde Holland 
xm* <e0r^ ta,iat gedeelte W Vriea- 
Jand viflé^ j ; TiJ^" Ji^ji: .wpjke Ji^t Ber- 

tog- 




' (I) 2fc «M 1. JM Ar BW.'!^, Ï4tf; '■ '•■ ' 

••• p j- '-• 



I'rinaïieimmhg, diedeiöbft vaüHalp* 
3an ènltódeV Tan Hérroiaitós, over 
ÖF jaareö" W» 'opgedrki^èn. " DccS 
Hemmiftg fiadt iiet oogelük van nereni 
cenpa ( « J-^E^rd ;' ^kc als Graaf 
6ndèr'hem tè '^adire hec Bevet voer- 
ae, op -^dèn' V^ieïideh" %tf !Zomef 
initótó Vbdthénrieb'vtó Jiet^anbcf 
tföuWd^'Vriestóïd (i >- W^nètrtcfeff. 
2aiks' ^'!^è^pmlénd«'v'i^dibt])f 



het veïvölèeüs ^iystf'Jièt'ftflnirgéiiaam- 

.-••.••'. . • '• •• de 



' ^ < ♦ » 



«M iizi '^«tmiffi; Duik iitre:imieaies fil 

txibiifiim rexaftantes ^ in. unain feditipoem . (Jm 

W&ftcbrtiA AMlëi ve-! ^r^/Xltum^Mii^vAii^ 

Mvufit , iblqoe Sggihar- cM« con/lf'rvnmiO & ui- 

dttm q'usdem loei Gomi- cerfecexunt &1 ionamera- 

tem ft Hemmlogom Halp- büem multitttdiiipa Chr!« 

muids XV Kaleodu JuUi BuncuiCff , ^i ent ex 

ocdderunt» ft ^ijkte* fUrpe , JD^noruio^ X>ui 

<lum vafttttnlnt - ChxttlaailQmus. 



de Hollkria'<t) VénÖaéni-'iifla^-a^ 
«elft* fïèrtoglyk ;bè^itirf^ajm Horök ,' 
Broeder van -'Heri^ •gèft'eüTiei<J8tt HéithJ 
njipg, was ppgedrs^agpn. Hier maak- 
ten tfi m^'Öuurft'éde'ëh^'in^èip'aiiaèro 
pfearfeA^vervifbeflr'tetièKBafï^ich ftori 
flieiiatttófid ti) val^'fót stó, Braë 
Vöörhêbif^er\^5ot1Mirè&'^^<^te Markt 
■Wri ïCêyiöif^ByriaiiiiJ me'efe • By 

^n va>t/<3^n Ke^>£r #]fé^ tó W- 

. .V ' 'i. •* ,v':' . . \ « r.:J;i-j^ fff r ,0,^. 



► ' « r 



naaft^ 







. . . • f' f. • ' 



(X) 7» ^ i^"^ C'Arofi. ,pe. V , _.^^^ 

j;ttDt etiam Dani uiflra inencï» ad boe èptatis fe 

fpa*& excrcitum ad vil- defenderetentabant; fe^ 

ïzm in^natp , json longe Deo ToIcnteacpennfcteQ* 
iTrv}«aaflcmMD^iM^<te^ ièMaB|^maètfpc^<* 

reftadun nomitie « «, • • U ntigentibus , praedidi 

de appliciierunt. ad Bof- Jkqli^wvNKJiiivsnint, 4 

Itndtaffi. ' diiDt ^kstofos fiolI«|^ 

y/y. riy, 3 !|> BdHtth dotópoi *0ciïa<üi» 4 

lAeflffci ivtisÉii' 9 ceiMMBi EHbbaluutn, ,- ' cun ' toQ 

croAfitaMki Daftóiiuli « cbnuf^ xfi^ltküdtne Tatii 

tonpegaM ^tuuiüJiUMft fUaitt ftpwlajft^Uitsc^ 

«d Caftiuin • • . * ^m- occtdenuiL 



z%6 ^lAKüfe HEGEERI^^GWYS 

in^mde Holland berelvoeRnde tSrat- 
yen , te weeüen ( i ) Gerplf e» Tib- 
iiold 9 het leeven infcfaopcea. 



1 • 



-^ f ' « ''« 



Óp 200 naadeelige tyoing; 
Keyzer Lodfssvyky mS.:^ 
^yaer (%y voorgénooiis .ItaUaaoicte 
rey2e , naar tya hof té ^ieamee^e; 
wèrwaart zich ook op de optfaogeaan- 
(chryvin^ jüle.^e Biflchoppen, Ahwn, 
Hertogen en Gtaavcn tf^ Üèt bywoo* 
jjen Tan eenen aïgemecnen' Kyksdag 
vervoe^o. Mids de Keyzer befloo- 
tenhadt, tser btfichenninflezyoer Vrie- 
fche Staaten , zich aan \ hoofil van 
een (}) ontzaglyk kger te ileUen» 

om 

(i)JDmi «<»•«ƒ• *M* gjo.prppwiffloodi- 

Ml. 837* Qttibus Itnpe- i^i^qio iq ]?nfian tanpedl- 

rator taditb » pr«ter)nmo ^ii^ ^4 quonim oonpri- 

itlnere, ad Neomacum nendam tnibleiitiaiD ipCe 

(iftrum YicloUm» Do^^* eipeditionea in frifiia 

.i (ufccpit. ... 



vad IK)LLAND. Ü. 0«i&. i%y 

l^Nxn-dtdaiio^a té 1»edwiiigeo« By 
^ctopeneo 'nm'édn VLyÜBÓagf mids^cb 
ingevalle Noontmannm ^sKeyzers (i) 
köm^ tiier êÈtvtêèé afWachten Mfta 
Baar. ikni lind ireitiökkea wxanm^ 
baUs 4d net mfat Yergra^deKtyaeer 
^e£(«> Graavvoi wdfcenhy tn'tyoor- 
gsao^e jasv '> ter befcbermiqge va& 
het thaostgoBaaittde Holland, -der- 
wwnt gsaónéoa. hadt, niet weyni^ 
^^i«r den hekel) eaJien iii 't apenbaar 
bm gibóude'-^Otgedrag verwytcnde, 
beflóndt hy die zaak tm naauwfte a&df 
te ondètixxkQn: 2MiBia hy Of» die 

wyie gewtiar ('S ) ' wierdt j ^ dat de 

be- 

4 



* • •» *«#^ 



(i) Cbr^n. AbftmanÉ^'o^ mtfi.,jB2j^ 'imperator ve- 

«m. d:^7; Qnibus Ludo- ro gclpëfali conveptu ha- 

vicus Imperator auditii bito , publice cum hU 

ad Naviomagum cadrum qusftloneibliatMft, qüoa 

properare non difloHt » principes ad eandeta ctt<' 

cujus adventu Northman- ftodiam delegavérat; 

ni audito , continuo re- 3) IMm. Qua * dfc-' 

oefleront. .* cuffione potuit, partfm 

(2) «i^fma/. BcfKn. 0d impoffibilltate , parthii 

qUQF 



mids het gebrek YjtR>>SQbc»|Mii > ^n 

^ïeyd dker «woWWQrtMifs-rT Des 1^ 

<ml <de Keyser de iiood^; (l> Schee- 

pea » om de Koardmaafitiitjt» kotmen 

tcgengsaii» io Vriend. uy( te ni^ijeo» 

■en sonde yoords oog oimiwe Gcaaoca 

,(2) beroemd om hwm^ dfppcéifff^y 

^erwMTt ; 209 om d^ «ie^bioorutm 

geweeft zyade Vriezea te betttogebn» 

i^ om hét Gnaflyk bewüyl yaa dip 

genea te vervullen > wdk«n zoo te 

WalcbK; fl^ te Vport>UKcJi gelheuveld 

waaren. 

On- 

qporumdajoa j^hed tenti», «^afuMfrfiu Mjtnttiu ^ 

eot ioimiki» BOT poöJiffe r#o jufl» eft. 

jicfiftcrc. Ca) Ibidem. Unde ad 

(i) Jmil.BtrtinUn.itd fomprlnjendani Fid»«- 

4l*i. ia?' £t Ut 4eioccp$ num inpl^e.aieodajn^tUe- 

itioftm JffOtffiopitxi* ^' ""> Abbate* ' te Cos^K< 

«UMfObCO; i^fab Q#f flii(?«ti .itfot. 



den psut ir^di»oo9f ««a iKyM^ 198 

jaar ter.fa»v!fyHguig&dQr'(.») Vridch^ 
kuiten g(!g9eT&[i badt 9 fiiptlyk w»Mr^ 
uytgevobitd' > «Is:. ont het gene» 4NDg 
verdec aoodig hevoodoo . wiprde , io 
^tgeweftweckfteUigtAKM^en. ZoUss 
het berüftdfiftvgeiQ 9 w^gen» xle Veyligr 
lieyd yan. de j(3)^. Yfi«fcbe kafteas 
toen veeliiüd% ) en .de aldaar op dat 
ilttk genome bedaycsn niet minder 
waaren. Van Nieumee^ bqgaf zich 

de 




(i) Ibidem ad arm. 83t* dainnum , quod annU pvc- 
Sicqa£rcinldroadprol>ria, ''letMt pytatttun impoi- 
ut meafe Maio Jmpeni^- tunitate , nofiietunMiMe 
ri in NoTiomago occat- ' deidia aoD^eftt,'Tita- 
retet, hiiiMi&om eft. cetar. 

(t) Ibidem. Nam Ulo <3) lUim. Habitovw 
juna condiAun Indien- conventu fideiian» co- 
tor -progtadl difpoaebat} piofiia circa SMridmap* 
^uatcDH» fin- pmfimia pMMw dltribotit «0. 



ft4o JlM.'BSClEmmCWYS 

én Keyzer oaiir <i ) Att^gm > «kraar 
hy aan deGemuiceti ^an dea Jnijaod- 
fcJien Kooii^ Horik gduor terleecH 
de : welkeft kern bekeód nntteen boe 
imu mkfttr tthi alken 4e ufftveeren 
van den katfien imfêlbait huten (s) 
fy dehp vatten , maar ie voornaam» 
Jle belhamels met 4e iooiftrafèa : eo des 
vQfzochten dat aan bunnen Mtefter mt 
ook die Frieten en Jtbodriten maffen 
worden overgeleverd ^ weiken onder He- 
riold voorheen de Deenfebe grenzen ver- 
vioefiende den eerften voet -tot de/edert 
'voorgevallene vyandlyüeden gegeeven 
badden. Dan mids de Vriezen zulks 

m 

Diet dan op het bevel van den over 

ben 

(i) Amai,Ber$imm.0d pyntMtnaik in ooftros &• 

aiw. 838. lo VerDo» . nes dudum irniemiam 

Gompesdio j, ceterisque maximos a fe , ob Imp? • 

circumjacencibus Ipcis ratodi fidelitatem, oap-, 

veoatlofti coogrüis ftati- tas acque interftci juflbs 

va babuit. retuleruiK , pcteotes ifi- 

(&) Ibidem, Ubietiam fuper 6bi dari Frifianes 

Btffi Honcb veoieaces aiqu^ Abodritos, 



litisekiïMgQfteSien-HdiiögCiTHët^^ 

daan htféiefiy éoTdöoi^ hem z«lk8'htee|;»> 
booéaojwar ^ êtOi 'ota «vtoder op'denoli 
heiiüoinMn^scndodisn troon van Jat» 

fcfid^efe rwfcèi j '«^êüdt'dat vértoek ; 
a\s-±€t ^'d^^' tn éer desKey^ 
zevnür^firfi^/ dalDFooi als anbillyk doo^ 
KfiyzoB l4xlQVKyk« van 'de hand (a) ge* 

., • • ^ » 

fiftdert - dees Godvruchtige Verft 
van Ast- Ydie 'lEonidglyke gezag- over 
zyn geheehrykinreer metier geworden 
Avas ,' -hadt ^y aan. zyne twee tegen 

hesi oi^ofitftne Zoonen Fipyn (3) 

. ' » • -en 



. *. 



(x) Zie biervóore dif ons ta & pro nihflo duAs 

11. petf/ Jer aUudf regee' eft, ^ 

rin^yzè 'win '[SiUani (3) iOltiofii Jayf.K^.L 

pag. 230. ' /al. S?. Plppioum ad fe 

(ft) .<^wal. $értfnim, venientem beaigne excc- 

éd'mm. B38. Cujas pt* pit, gratias In eo» quod 

titio quliico Imperatori pro reftituiio&e laborafü 

indecens 'iive incongraa rat» egit. 
vflaefi) tantoTilios fpro> , 



^ f(!i. ^ Jbo(}ewy|^, fapoii^.eiigfQ: hem 

4elhi^fii^«y^ Qie&aikeft deKcgr- 
^erlyke . waard^^ieyJ 9 - ma» 'fofsti» 
fijog ajle, gexag-over die ( 3) Staaten 
^ Ryloen ^^aCHQipen. ; w^Uiflft. by an- 
4er8 3. Qaft.?;y(t9 Vfdera. -éood fjoopde 
bèbben bezeeten. £n van wdteakioB 
wcdei^kreegene Vorfteiklomn!eQ<) op 
jeeoen daarom gefavu^ea; ryiudag>. te 
Ij), Aken , Keyier Lpdewyk i^ :het 
Yoocgaandé jaar aan • zyaea ioci^a 

Zoon 



ê « 



9 

. J 

(i) iiiifefii. Lodhu- vohmtatcm in ejos Impc 

jricum vcnienteiD^iaun-.. rio deibc^s^ nïbil moliri 

*tcr cxccplt. • * tenwret : quod éL ita fc 

( a ) Ibidem fêl 88. & fuos Tervaturos cain i» 

^QtHliiiottiftm otm DQPc fii- '^uttD • & fiti fiicramento 

« nee proelii loeum firatvenmt 

Xt^Mhisy v*rcret, ea ; (3) /W*» -Cónve»- 

• ^a^Siooe totifliiDC pxoc- tu Aquis bienic tadite, 

ivam dikoDit^ ut iiafira frófdotttm'fcOii his ter- 

tdftCi (blufios Aipibu^^- mmnmauKB Karoloik- 

•VfAoretb :ac é!M^%:#- i dit, . id eft, .& ntti psr fr 

ne Patris juffia»e, ^fs :n«Saiön»w^»sdf- 

Fnindae ingredi non pr»- -sfift ftlbWiMitrvuii^ 

fuoiQrcc, & excra F^ia F&isiam, &f« 



^xjóti Korel verfcheydeoo Und^Q ):<ei;^ 

onder die veer geheel (i).Vtie«IaQ4 
hadt g^eftaon* : Invoege Herii9l(| 
enayn. BioQdec:£orit]t bet HertoglyÜ 
bewüid der betiifi V^ iei|i^ opg^^^ 
gene landen , iaidcp naam vaii dee?i^ 
iongen £rins KareLi ingevolge dce^ 
b^aaffi4erylt:$rch.i)dtinge> yoordaan.sil- 
dauf fyoiBdta te ^ voeren. D^ qü^ 
clie> al2(ininder}auig5 dat gezag zeUWet 
zoqde konnen*. voeren, en des ópot 
zynepodere (2) en daarom mistopegd 
^ynde Broederen waarfchynlyk flondc 
onderdrukt te wor4en ; zoo verdeeld^ 
JCeys^W Lod^\(^k > mida iienx het oyerly^* 

den 



(t) Oofta £«(/: imp. L /o/. 88. Mater ^ p^« 
«it«r P^pfn. jLudw ÉP Cb- lAo'ics populi» qul Iq vO* 
rai. omi, 83 ?• in ^en. an^ luncate jpauis pro Karolb 
tMfi(. M^ 14» Ad 3aji|- loborawant , metucm 
variam, , Toringfam co- tes , fi Infeftü^ iebut dé- 
tail , Rjpi^rios ^ Atraxi- ccderpt odla Fratrom. 111* 
«s. Sasonif » Fftiai^j, que ad inten)e<i9Q9iafi||fi 
MlepiM», {fc- . iaiurgcre. • . ^ 



i4f ..«{^^ HEGEEREKGWYS 

ieïic(i) van xynén- Zoon Kpyd 
thaiii daartoe bequaant» gelegenheyd 
aaö dé hand gaf, het overige zyns 
Ryks y *e welk hy aan zynen Zoon 
Lodewylc te voore ^1161 batJt a%^(laaii , 
onder iyne twéé andere -Zoonen Lo- 
tharis en Karel. Invoege , vcigeas de 
gèdtóne verkiezing van den (2) oud- 
fteri', Öie -nevens den Keyzerlyken ty^ 
tel alle de landen aan de OoftLyde 
der Maazö, en des onder anderen ook 
hét Vriefche ( 3 ) Hertogdom van het 
than? genaamde Holland langs dien 
ilröom tot de Noordzee toe ftondt te 
bezitten: in het welke, nevens meer 
-«--» an- 

f II Hem. ContraS. reliquit. 

Ctria.ad mm. 229^ Pip- {%) Anna.Beftinkn.ad 

'*inUs.llcxAqu{tao!a, fi- nwi. 83jr. I>"CifTüM 

liu* Itnbembris, menfc Frisi« usquc ad Mo- 

Bovembritf obiit. fam , Cbmiotuiii Harocp. 

(2) Afirm. Amok ad hint , Comiiatum Bata- 

tón. 840. Data fibi op- vorntn / ComkaturoTw- 
'tiórié,'I^tharrus a flöviö . trabandcum , Dorcfttck) 

Mofa Auttralem fibi' par- » • • • & ^c per de*- 

tem deicgit, occiduam fum Mofie^iwcjucidflli- 

Carolo fratri h^eifdfini re. 



4w/i HÖLLAKD. IK Deel. ^4f 

jiflider» ' GnaGckspptn , ook dut wL 
Hameland) van deBetowe> vanTèys^ 
terband en de Aad Duurflede gelegea 
vas. Terwyl het Vriefche Hertogdom 
Vftn het thans genaamde Zeeland eó de 
verdere daar onder behoorende landeD>; 
ender 'het te beurt gevalle ryksaandeel 
f aa Kaï'el lag* Dk verrkht y en lèdert' 
eenige fiertogen , naar Vriöilaild j^i)^ 
ge^ióndèa hebbende y om die Vriezea 
te doen ïbraffeni over wier wangedftg 
dfe Deehfche Gexaoten mti recht klacht 
tiggeyallén waaren , overleedtdeeS'(2)' 
* • * Key- 



c'(l) 'iAméL Benin. <|2 qób {Sroptet-qradsni bi* 

ficiM iaiAm ad lippeiatov b«s .qucretantur » Ducea- 

vem-, quendaiB vidcïket, litenui deiliDAcifijiU>iqHk 

co]us coBfilH» prs cunc*' tempore.. confticiKO illis. 

cU fidéïe & omnia agere de omaibttt jufticitm ad*» 

Wdébaiur & cum eo Ne* iflP^leient . ? 

poteai fuóm BUinera gen<l .:(2} ^tm^ Futêmf^ 4tf. 

tititia deftMDtea, mdt «)»!.g4o. liopertcor ... .i 

amkitiaBqiM orécius ftabi*' prope Ingileob^im düla«; 

ikisqillif gratia confinnan*: ma; ibart>o iovalffce^te^ 

ds. (^bushilaiiterfus-i XII. CaUad. JuliMi^or 

^cis atque siuneratis^ ulUouaiiclattfic. ;. ^o 

Q.3 



840.111 hèc ■ veeitigftriaar d» negende 




we. 



Kéyur Des rMkteix de-Vorfllykea Zoooea 
^**'''dMrop welin 'c bezjelioooer 



i»i »f ^^ 



de iykeQ> dichte gelyl( cx>k onderlk^ in 
eenen teer bitcerea .ktyg; en yid aaa 
dq i)0iidea v?d I^sMris (1) eerli ce 
^nteaay zoodaanige aeerlaag endur- 
842.0*)^ (2) avi .<i& MQ»el geeneinindetQ 
verwairiog tebourt» d^hy zelf mor 
deBiuioe week* Z<)lks 4e tw^ ove- 



|I.>U.97* Froelfau» fir 
|M Riudam flar^pdkr- 
HSflH 'iDigoo ccitantioe 
cbminicixint; • ft-Loéinivi* 
cito quidam acLóiiMiug 
in loco f qui Bfittas #». 
cilluF, ftr€iiQe confliguQt. 
Qoo fupenw LothfiYuis». 
fot^^ voltij ■ • 

jÊL.foki^^. QèbJpénr 
Otgiriot MogaocM ft^ 



Epifcopuf » HattoCdoics^ 
Üs»iou>us f qecer^quo 
videreot, <)aoiXo£barjif» 
Qb )ioc inifai i^lfucnc» 
u( ilUs oanfiouB j>ioU« 

iBiiQenc timore p^ferriU 
littore rdiAo ^etUB^ 
)*odbariatquDQ)i« ..^pon» 
feftim 6(^«buee ^ regno 
& (kde aoo deCUüt, 4odcq 
faittper nptm Bjod^cw 



v<«i 'HOLLAND. ft^DteL. '«47 

ri^éBroedersdk zyn vetteateryk on^'g^^j 
liiigf ^ I } indiérvoe^ verdeelden^ ^t * 
<Je cmÓRe ^ te weeten Lodewyk , vootv 
daan gthiel ( 2 ) Vriesland ftoridt te 
bezitten. Dan Lótbaris palm in ^ 
vuui; leggende "Wkrdt niet alleen' in 
zyn vóorig ryk Ijerftéldj maar dat wlP 
nog' met flet Vriefche Hertogdom Tan" 
Zeehind ', -efi voords «og (j) metalle 
die landen vergroot ; welken tuffchea' 
de Maas jietKameryk/che en de>foocd> 
zee.lagen. Invoege LotüarishetHerr .;* 
toglyk bewind van hét hem aldus ey- ' 

gen 



(i). NHbardi Hïjt, Ub. rcgnl', quantum ajffinW 

JV.JoLiq^ Ergoorani". & cói^grucDtia ciijus<iji2 

bus unanimitcr f^ifum eft, optata eft. Evcoaquè; 

atqueconfentiuntquodob. Looayvico ooms FjitJ 

fuam nequftiam, vindic- fla, ' \' 

ta D?i illuin ejecerit, reg- f}) IbidM fcL '|c(j!| 

numque fratribusfuisme:. Ipnorq qua fraude decc|J 

lioribus fe, jufte ad re-, ti, bi» qui mlfli fueraDiL! 

^endum tradidcric. augeiu 'fljj (uj^ra dém^i 

(2) Tbidifh. ' In q^a. tam |>è|i«iB usflue',inCix^ 

dlviflone poniantum fer- honarl^: ^. ^ 

^ilitas, aut Mua portio. .' . ' 

a4 



1 



J24S JMe ^SGSEBiWClTYS 

gen geworde Vridche (i) Hertogdooi 
van Zedatid aaa den verjaagden Ko- 
ning Heriold opdroeg: uyt aanxner» 
kbg de zelve geduurende den voori- 

gen oorlog zyne belangen hebbende 
onderlleund , daarom waarfchyolyk 
door Koning Lodewyk van hec Her* 
tpglyl^ bewind van Jiec over hec VJie 
leggende Vriefche Hertogdom was be- 
. roofd geworden. 

84jr Hoe ^t zy j mids de Noordmannen 
Si^drie. (2) jaaren naa denandereo federc 

in 

(O ONMMt. pravius ad MS. Hofpitalis S. Nicolii 

pUam S. yinjchtrii {• IX. prope Cufaoift 

«I aSis SS. inenf. Fthr. {p) jimuiL Fïüdenf. ai 

lom I ƒ9/. 399. Dcfunc* amn^ 845* Nordmaoni 

CQ Imperatore Ludovlco . • • in Friüa quoque 

Fio; ftcutus Herlokus, tribu$ procliis con^ize- 

R,ex olim Danorum, par- run^» in primo quideni . 

tes Lotharii Imperatoris, viéli, in fecundis vcro 

üb co ob^nutt Walchram d^abus Aiperiores effec* 

feu Walacras in Selandta ti , magnam homlnum 

Belgic:(, aliaqne vfcina multtcudincm ptoftrave* 

lóca anno DCCCXLl in rune . 

bcnefictum collocata , uc' Atinal. Bertin. ai om. 

Sradant anci^ui) aimal. 84^» Firaus Danorum 



V va» HOLLAND. IL Bsel. s4a 

in dat.gededte valt Vrieshod vieléoj m 
<^iens Hertoglyk. bewind asUi de Chri-^* 
ilen gewordene Jutlandfche Prinfen ia 
^t ryk van Key zor Lötharis;' was toeverr 
tröuwd; zoo wierdt niét alleen Heriold - 
door de Ci) Graavén:» .*jn wie ^ 
befch.erining dier Kuften: onder zyii ^ .^ 
hoog gezag 'vras aanbevoolen > als verr 
dacht van met die vaa zynen landaarde - 
te hebben (aamengefp^onen.,; vermoord; g^ 
luaar öok deg zelfs . Broeder Roruk «m 
de ;telfde rede in de gevangenis (2) 

&^ 

• ... 

Frdlam adeuntcs, recqj»* plbusborealfumpartiuni, ' 

to pro if bito cenFu , pug- &\coftodibus^ Danici U-i 

oando quoque viftores mftts ^ qoafi JubHcs ftdcf 

efFefti, tota pene pro vin- 2É BieUnrinc proditionts 

cia potinncür. < éóepit , dïb fiirpeói» , 

Ibidem ad 'mn. 847. unde ^ & efs occiAis t^. . 
A1Ü(i)«»0. quoque Da- (i> '^irf. Fuldenf. üê 

noram emporiumy quod »m': 8)9; Rorucnatlo^ 

Doreftadum dïcitur , & neNor9ikianou9,quitem^ 

infulam BaMvam occu- poribü«HlodouvJcilmpcJ 

pant atque obtinent. ' ratoHs cmn fratréHajIoP 

(i) j^nnal. BtHfn. at "èd vldnW Dorelbtdufli 

^n,853, Hert'Oldus . . . jüfétteïveficfiitenilft, poft 

cam per plu^es annos ho- obicum I/Dpfratoris • ^e^ 

norihce inter Francos ba- fttasdóPratre, apii^lGUia* 

berecur , tandem Fxinci- riiira » qoi patri faccdOt \k 

9 5 f«r 



WHO '^^É/nOe .REGESRIKGWYS 

gefitiescéoi) '' DxA die^dettezytie boei» 

8f9;jen me<l;bei»adigfaeyd (odttrt onrfiuq>t 
lyade , nUcceeeriahg eeoen geweki^^en 
iioepzyiierN«ordinannenby eai> met 
vn^téa€»aiBOikyke vloot iiylaag»den 
Ryn en Waal in het thans g^asmide 

$5aHoQand viel yeazicirvp die wyxeweer 
van het xelve (f) meefbr oaaktel 
Zi^ Lbiharts > door de w^eatakr 

/'. baarhëyd (.3) van het éoat ton ver- 
overde land^ geène kaas ziende om 

/ . dien 



rcgnOf proditioniscrimi* qui nuper t Lothario de^ 

De faUTo, ut fama eft, fecesai» aflbmptis Nord- 

iiiiimulatiia , cemuf & m mannoimn eurcitibus , 

p^Sodiam inifluacft. Uu* ciun nu^ldcodioe naviuio» 

4e fuga lapftis •..••. col*. Frefiam & Ba(aTuxD iofii- 

leda Danigenarum doq lam, aliqoe vicioa loca 

mpdica mana , oo^il pi* pei Rhenmn &, Vahakm 

tfs^ Hlutharii $epte»r (a) JmuA. Fuidenf. ad 

trjoaaUsOceaniUctorfibii^ «in. .950^ £c oud a 

coatigoa vaCUre c teAit; Htathario Prii|c^, fine 

qtt# jper oftia BJieni flu- pcriculo^ fuorom , non 

IBinia Dor«fta(jijtai .A of- poflat ezpelU 9 cum qm^ 

copavk WAi i(9^*pofiii* ulip Seauoa» lesttisme* 

die.. . . \ > diamilMm^ ia. fidem w- 

4P». 8S9W JLoridi • « I . 



k^t H9f$9g\y^- bewind «lec verme^fter^ 

^iPrmfémiMjm het >h^sgwa^<te 
Holland opdroeg 9 en voj^^iiogl da 

ftad (i) Duorftede , in de plaats' van 

eeoe i^Miyk&hc vredde^ i Mrqe}to& • t^^pe- 

ftA yta ->4ac ' Hetto^yfe jgsta^ > .^vea 

dat % J)ft im'asiiteyool^; geweid te- 
gen 'xyfie f Ifeydenf^lie iaodg^oooteii 
znitde beftAormeo s £ille^ic?^^entqcde 
Keyzeriyke t fthatk2«f€9...^be^oorende 
getisotiivlyk .wiaraee&iefitft 6a. des do 
iogekomto^ gekki>> Vruoj^eaj^a • uy-t« 

' • 

(1) ^wm/ JB«ttn, fli «no.,850,^ £» CQnditiöne 

4<nn. 850. <^uéin (l^ori- uftribikli e^terisqoenè^ 

i?«0 Lpthvj.w ciUDcom- gotiis ad Regis aBrarium 

pnmere"heq(Ijrec , in 'fT- péVn^Mflblü^'^^iér^ui. 
5 ,. - — ^^•. reiWé^^A^pirtiatiUvïJé 







2J2 ^lto«fc BlECEËRtNGWYS 

gëwonneiie breakeny wdken liy van* 
xyne onderhoorige Gratvte ilondc te^ 
ontfangên, jaarlyks als (f) Hertog, in 
cygen perfoon te hoof verantwoorden 

eo opleveren. • 

• • • , 

8^4* Mids door het geweldig (2) kroon* 
gefehil 5 ^t gene om het beak van bet 
-lutlandlche ryk immiddek aldaar onc* 
.ftaan wss , aan de hier telaod xyade 
Prinfen de gel^^nheyd gebootea 
fcheen > om zel6 , onder de gonft van 
dien twift > öp den troon honner ver- 
daagde Voorotideren te raaken 9 zoo 
begaf zich niet alleen Hertog Ronik, 
maar ook zyn Neef Godefrid ^ Zoon 
van den voorheen van den troon ge- 

fchopten Heriold derwaart ; welke, 
...... . fe. 




(i) Marcutfus iafmm- Ui uoftiis crarils infcTa- 
hDueatus. Etqaicquid Oir. » . , . 

4« ipfa aftSone ia Fifci (a) Atméi, Btrtm. ai 
aitionibu» ^ratut* per «w. 8S4« D*8i.lnteft«tó 
temetipfum annis fingu- intet fc ^roelio dunicaff- 

tes. ' ' ■ ■ ■ 



• ••• « 



V4» fiQLLjAiHD. IL Dbjbi^ ^^ 

(êdert hel fo^ivelea (f) ,vsui Egbar^ 
Graaf van W^iiae , dit; eyhad (z) 
van deo J^pfju^m Benefowm iNszeeto? 
hadt. ZuUcs die> ye;i4>lyd-v«i ^ic^85^ 
op dee:^ rwyze :yan twee zpor-geyaarv 
lyke bewiadsmannen verloft te zien> 
ftraks dÈ:'beftieting vanhstgefaeel^aaQ ^ 
iich onderhoorig syndeA^rieslahdjaaa 
2ynea .'tweedeft ^x)ii (3) Lotliara 
'opdroeg^'ja zich nog in het zelfde jaar 
zoo van styiluK^drlyke waanügheydl, 
als^an-^le de i>em tot nogtoe eygea 
geweeft-zyndeScaaten óatdeedt: mids 
by zicJi ) uyt ' wFöegiog wegens (4<) 

het 

« 

(i Ibidem ad arm 8; 5* tzt baptizatus » aLotha* 

Roric & Godefrfdas'ipa- ria, In ciyus regnoplun 

triam, id dt Danlam, beneficia & inter cetera 

repecunt « fpe potedatis infalam Walaaiam habe* 

legiae nancïfcends. baty ffc. 

* (2) Fragm. Jimal Ber- (3) Anm^, Sertni. éi 

fïn, db J. ab Eckbart cita" ann. 855. Lotharios Co* 

turn in comment, de f eb. tam Friflam filio ftto Lo- 

franc. Onent, tmn, II. fol, tharfo donat 

417. Godefridus Heriol- (4) f\ragm. CSfM« èi» 

é\ Dani filius , qui quon- deg. apudLabbeum um. L 

dam fub imperatore Lu- Cmcü. fil: 284. Hlothft» 

dovico Moguntiaci foc- ritis iDoritVi'F<^^^i^^^ 






A*-wm 



LTTCi - r 



T»1»^i-««^ 







.éS A 



„^r-i. 




«ode .Kosingryk' Botii^^nje tovef 
hag;jikh-^ ^: e<^adblyk Lbfeharïs 
OoftftiUiktfèha ryft vaü idiëil 
<le Nöordfefee CO töéi Welk ttcm ali 
das kf beart gevaHè^rykmildeel , ' naiif 
deezen (i) hieaweh' bjèizittör , feóêix 

eyndeijrk LoTTÉRiitGE genaamd 
as« Zoilks nu de Leezer 2al konneli 
begrypen^ i^aarom het thans genaamde. 
Holland óns 5 iüfb 611de fihrifeen , fö. 
d;5rt ab een gedeefte van (3) Lottrf^ 

... . , . yjjj. 

• * 

(i) jimal. Metenfi ad vifoit de la Lorraine fu- 

«iwi 8 5 5* iEquivoco perieure , Limbourg , 

vcro fuo, id eft Lotha- Tuners, TEyfle , Liege, 

rio, regoum» quodexfuo Namt^, Loz, Hasbainc^ 

nomïnevocatur, conces- ö'neldres, Cologne, Cle- 

fit* ves Brabant , . Anvers , 

Y«) 'Jrauiijt. Saxo ad Hollanöe , Utrecht, Fri- 

wn. 855. Lotbario reg- fe , Haynaut , Valenci^- 

hük, quod ex fuo noraf- nes, Cambray, Tournay 

nevocatur, conceflit. fcfc. avec toucce, qu*^ 

(3) Butkens Troph. de lloic. entre la Meüft jt 

Brah. umu L fol. 8. Cette 'PEfcaut , & entre la Meo- 

ï>uche (de la Lorrmne inf- fe & Ie Rhin^ tirantvert 

inferieure y comprcmiolt 'h mer, dela quclJepro- 

dans fes limites partiedes trfnce Ie» SIcge Imperiale 

iideimeri oa^lle^re'idfr trftbit ttt li ?«ic dVLIJtr 



jpuurftede gekomen w?s; mi4s by^c?®^ , 
kaas gezien hadt,pm, ^f(:brü^{A)Hto. 

.<ie,metJwJpederaey^e;p^eJiiJ,fe^^ 

i^detz verfbund&t> .i^ : «Id^r-^ogB:: 
«er bloedig; (2} g^yt^^.ym ^9^^. 
vallen ■> in ^t welk alle de FrinCeaaaa: 

' het 







w>, g5S.. JBLojic & Go : eiH$ , f^mi /?a^nus. ^ t^^ 

.(kfridus , ncquaquam af «. ie;^riv:> j»uuu«... pUaiic^ 

ridcnciCius GbLrucci4iribus,< lut^i^cr vUit, o^a có^tei^^ 

DQf cllado . (e ' cöu^incnc ^ . cioue. lu 4 *óiutua< csdé^ 

& p^rté .tuaximg Fiiii<p i^day^^ruivc , ui vulgus. 

P9tiuncur. ; . . . quidem pfomUcuM^ i^; 

(2) jirmali FuldenJ^ ai numfi^Uc caydeiat , ^ae 

,am, 854* Ibique Iiuej:' Ü^e^r9^f^i|inigu^ 

Xioruc Eegem OanoiuQ puèr aüllu» rcoiaaer^u / 



liet Kotainglykc hnys gefiietoveÜ inuK 
ren 9 en men des genoodzaakt was . 
^worden een jong kind op den troon 
te ^laadèn , raAte hy , ten fpoedijgfle 
dat doenlyk was 9. eene ontzag^yke; 
vloot (i) tóe, en rukte de onder zyn 
bevel ftaande Vriefche benden byeen i 
om inet hulpe dier Öiriflenen nog^ 
mailzyn geluk in Jutland , met de 
toe(iemmihg yan Koning LdthariS) té 

beproeven* "W^elke in ^omermaaimt 

■ 

4iehsvö]gens öp ^yn Hof (2) te Nieu^ 
ineejgé'verich'eeo ~p oin aan de in de 
"wapfeneh gerukte Vriezen verlof tot - 
het by woonen van deezen togt naar 



(x) jffmal. AUenf. U Momm. cM. fma tm. L 

«m. 857* Rome Nord- /«f. 147. Dau IV Ctlen* 

nunnus, quipneeratDo- db Julli aliDö Chrift0 

reftado , cam confenfil propitio Domn! HlochiV 

Domini fof Hlucharil Re* rii gloriofi &egU I. io« 

g, tlaflêm dttxit i&fines diftione IV. Aftam no« 

oontm. KAOo pilatio asoio, ift 

(ft) IHfkmti UAmrHïi. Dei nomine fisli^iter» a« 

ttfid E. Mmttm Ai «iC ven. 

R 



\ 



iiiii»i.^.amtPr_. ... ...;.: ..-: 

8}<."ftoèwd'het kali Rörnkmet"i!eliijife' 
eèi ' y Heien vervofgèns' g'elulfte " B«f 
doof 'hem aangetaflé' JiitJandfcïia y^ 
met de^zen 0[> den' troon gepi^a'tltéh 
foiig</n, Koning i&^<A^ege'téi>)'a&^ 
fctt ,' 'flat' aart lietfi ' kUr 5e laniKn ," 'gê- 
Iej*ö (fiffcIlfendé.ÖoftzSé 'ei Sèh.K'- 
der , in eygcndoilk wierden ' afö^aaiïïj 
:^rf vér^t öbEtri2flff"'4eés"'nwïleta4 
Vof^'wer'liaall de \ 
Sy'iot nogtoe van " 
geij -ia Vrtèslana fl 

"'•^■^ictdiërhalve (2) r 

^i'éliie'TQórbwn «ji'fté» ep .dan'tïoea' 
te- belpeo aldaar was. iiytgeruji., en 
<,^i/: -i-V' 'v ic^ria !-««ia*i yaoi^ 

rifj*»»;. f\,iM.f-it w. 85,. 'isi.tèi^ 

T'^,'?,'- ï ««•r*'^»- Baiioniin «»È«l«a j 

t^.Horfw Panarm» Ri& qpod Dort&^W aicjii^ 

p.'BJrieoSreBoi, qw y( c.npimlj,. tMmm 

m ipfer (Daré 4 Egidp» Bntavorum infn)Mi Aqb 



f .• » • • • • ^ . ♦ • 



iom HOLLAND: IL Deeê; if^ 

^Oïids vefllérkt cnr örtaertléuhd dóót 
de'ttianrchap van '<fit nieuw bekdinó 
rykV 5it hec xeveöseöt^l^ft^è jaa» dt» 
negende' ^eüwe in Ire^ tliftns j^Maiitdë 
Hï^A^: 'HkrixMfökCe^tiifieeirni tóëegeL 
v^ via dit ènèe^ 2yA hevel j^flaaft 
hebbende geWei^ ^ ^ « iti 't volgcoidé * 
Jiwf hec beleg voöf' dé Biifehof>^3^3^ 
ftad Uyttedït (;i;)-gdteag^ M»b«»r 
de, ' (Idntoentjerfcasd 1 efnde^ iietmift^ 
ken van' een fchrilciykblóedb^s.Taa d<$ 
lelve en hasr flor xoeeiWr. Itt^ï^t^ 
èü UycfodicrcW^cltol^Hiingehié <2} \ 3 

w * 

(i) Cbwi. y, ^ A^ lom pcfte dcfiiai ^ pnli^ 

fU* at. Demam eidem dobr/óoddienmïrqufiii- 

PsDi vtlUvenint orbcm mo tunes» aotromiialiju 

TrajedeDfem pcf circoi'* porM & j^opognacnlt 

mm devalhnte» dves &• dvkttis & aflii fiodicut. 

|dttU & fiindibulispeiu- devaftaniat. 

fbltum-crebcmffium., do^ . (i() Or>a J» db Alt 

tiec tandem egrc^iam gU /U. $8» Itt qilod «Hq»» 

i^tatem belitnti* maoa gigpu^Amiftet Mbsou^ 



ci(>€xeat r cihilovloiia piicis Caoonidt 

dt caftri ;[^n»fidlam ami* diSbg^ dt ^ pnifo»; 



pobeocer iavadetent : St tiam Lotharii &^s ii^ 
cjpce cnieati pnedonea Ur Pnimferafe nmftTOitm • 

- Ra 



$40 JMe mGimHÏ^GWY^ 

xT* ... - 

l^meeneo moordoacdpoken w^a^f»» 

^og ia ^ zdid& js^zf' by; Koam^ I-^ 

ibaris in de Al>^y> yanPraitle yervo^t 

l3e. Zulks die j Qiq 4e vefjaag^ Geell^ 

. iyken het nepaig'-veiit^lyl' te. :vcrkOfi 

, geiï > aan.jie Mt^lvfio -het 'lÜoqfttfr <i> 

^ van SiötfPdifcinberg.by Ro^jtmöndej, 

deib->y eeriep dvor-henh 4i^rie^.'iMW'» 
Je&a^cp' gi^biief», 'atöondt. < rWet'.iat 
g^^.^r.dat tpt^jin.liet)^i?PTOlg yaa 
ziiifcheèh om deezói Nootdman uyt 
de door hem vefóverde landen te wH- 
fefi faagen, en des tót dat eynde eeneri 
flgemeeneh (-3 >' heirmrt doör . ayn, 

^i^ C&rwi. y. ée Btka nomRt quiiete -icfide* 

jWr ^18. • fidihariuy ' t«Oi' rent. - - . • - .^ ■; 

rÊMw rtifericordta bóni-i -fa) ^«»tol. Berttn si 

ttö* Regi« txmtuUt Ca-*! aa^-W?. Jipde Ttv^rtent»; 

IWirtcis TfttjeAcDliS' «- höflfém td pt«rw'4efen^' 

dëfi* monftttcrium Mön- (kmén p<?r rc^miiD fiio iti 

tis'Wlttr»^alXintis thC^' ioëttfft^ vquafi -^/f^flti^ 

4em ab incurfione Da^* MMt«aii]ios,pacinsR<»-^ 



•eehoel ryk uyt&Hrèef; doch min b6<> 
^ocgdtineebec Jieyl zyiis^ryks') daaw4 
•om zjnr overfpedig hauwlyk, ^t gene 
ity lASC Waldradüy naa ^tvei'ftóotea 

saxt.iyne wettige Gediaalin Theutber^ 
^f^ .badt aa^i^gaao > door den Paus 

4ce doen'goedkeoren, begaf hy zich iilSóS. 
hf t jaar acfathondèrdatbtenzeillig ( i ) 

naar ILome :> .doch 4k' oogmerk aldaar 
■jBMi: bereykeode dverleedc by op zyns 
te rog' reyze> te naceoiè in het hooi- 
«DOaod des ^gefide jaar. '^^ 



«•• ^ 



. MidsJfOtharis geeoe dan alleen twed 
cdwettige.kiodereA Hugo en Gizelaby 

- Wai» 



-» < » » - • ' • 



* 

sicam ; quem Incots, & fevore Nicolai Pontifi* 

qui Conkf ngl » novo no« cis , fibi aatrimoim coo* 

9ii»e dieuncur» a Frifia juogere. 

expuleranc, cum auxlUt^ . itidem nd mm: tê^^ 

torOnu Daals revcrti. Hktahaiius Ecs iofedoi 

(x) AitÉol. FMenf. êd segodo , pxopter q«od 

«?M. 86t. Hlocharmt Romam trencrac» in f^ 

B^ex BoiuND profedot, nom Tedhevolenay apiié 

fummo ftudie irtfus eft Flai:exitiain itaiia orbaia 

Waldcadam cum ccmflmfa sienfii JuUo üqp M^Uc , 

H 3 



y^l|«de|i K^tfl^ ppnigB üo^jnmc. in' 
?t le^ven zyfl^PiCpe4si.LtKje«^w«Jkc 
]^&fm in W<^. w*È , . duios de 'liaadea 
4WQ ypl werHs me( de Sas^siièeiQ^ 
M5 9 . di^ die t)ayt»ji^b|^,'«as<oifa «y» 
.^ ^ - jRre^ig cdroehe qi^ i^ros 3Bppds« a^ 
^er^la^te ryk J£ doen geUe^, b^ 
«^phdesoverleedflOsOom K;itel:<>|.de 

3^^ i *lwaar by zjcji door d^BtSf 
^ . ,fchop dier ftad.to^ KpUÜJg, w Uti»» 
*^ ringe deedt krooneo , vervislgeas oerft 

9pJ)e^ hof te Akea (2)9 es, »n 2o<| 

«Id^ar ftJs.lfl.de andere oorden des ryki 
^le. die Hertogen en Gniaven te Kèb- 

ben 

• • • < 

(i) ^nfio/. ¥u\dm^, mf. foSkOmM , ^fff^ire 

ttias. praxronim oCiiMonT (i) . ^ly/. Sis# «) «pm^ 
filtoinirbel4ecte&fi4ta«r ftio. Inde lÉqttisgnnl 
deina..capdti fua ah iliiwé paladim Ipsroffn» eft , 

&firinpentorti»& A»* cooflnMWI.- 

gttSimf ^uai 4uQ liga» .- - A > -.> - / 

c * • 



^itXk) afgfeiefc, 'Welken «feiiiM^ 
'*K)e<J(ttihigheyd niet T^iMei^ éïkénlSèir, 
eyndelyk op dat van Nieuhie^lSTOt 
om alle de daarropdom iiph pnt- 
hMétët Öeeftiyite en Werreiély- 
IféVklEaièn ook vbótiich te dóeri ter- 
tïaAréö: En idèflyk hier vcrbóti^t (iS 
y<ih^I^Onijig Itarel öiet de 4ah. hi 
*thah^ genaamde t^iölland ipeéftèr zyjt- 
Ueiï Rörtik; iulkihy den zcrvéii in "^ 
"b'iÉit vari' het' voorheen aldaar gehai 
h'èbïlènilè ' jlèrtd^yk , hè wind >ai , bes. 
Vefifi|(i ■hèbhêk Weït voorbeeld zé- 
feyk " öók^ 'dooi' Seri Üytrechtlchèjè 
^ilTchop zal zyn naagevolgd , ter oor- 
ïaake men de geldf^ukketi van^$<zeo 

,, Ko- 

> 

toin. 8^0. CaTdlw*« ■ U} JtM.iègefifoFNM. 
i :-. . téimufti HtumwtH <#. 44* Awb'lrfjaaj* 
»a»Mt. * realn«!u« Rb^ i«t!e«d HéJJe! Hdtktta*. 
tuA fflüA «IboMft, it' W «Jltó^ufttolflKfNa- 
ntK M fö ée coéetfi ti^ -^ttië^tf ffilftlfmA ^ 
uo Vtaiïe noKMt»,' t«* Mik. «}btflb 9K fcMftn - 

Hf 



w -. > 



j64 fOtfiii unsmmGw^ 

«nar ook in ^ Biffi:hot>ljflBe-ftad'*gt^ 
nMUit vindt. ..... t. ..;«♦..;' 

Hoe *tiy, Lpde^fc C?) ^Qoiflgwn 

/2/>/^/ Duytfcybpgaf zich ,^^oo 4raa .iiy .vaa 

'^''^ ' xyne geyairlykt© 2iek|».nras^cqecf ai, 

op de tyding dat %yn J^rpeder J^i^ 
'op. het ycmeeRerpayvi ,i«t, Jwofil^- 
riógfche ry k toeleyde ^ i^ zyn boCte 

frankfprt , en li^ zyoen Broeder Ka- 
rel (3) aankondigeQx 4i^i^A^,èf 
ftièf aafffionds ik kf^^dll JieM^iiJ4 

(i) Zie drese flitifiteft fit frttre Tuo LudoTioo Ger« 

«yiM óhHée HoÜ. Hifi. U. tMi»t« Regi^ fi^t owktiaii- 

'PeéLfèh 97* tes legatos accepS, cTjl 

(2) Amidi, Fiddenf. «i (iMm 0sjffime Afuugiimk 

mm. 870. Hludovicii^ ti^ ^fv^ftfomtr» Êf teg-^ 

Etx~ ^e iBfirmltate lui num fwmdm Ltih^ p^ 

convaleTcens menfe febru- futus tmn üfmrtt ,' tüm- 

vrio in purificatione SaDQ- «tM r^Tiiim, ^oii £^i«Hi 

XM Mtri» ad Francono* Jbomlii^ tfwpore oèthir ir^ 

fm, villain ref ni fiii venit. hébébm^ , ei/ tenen pactjkt 

% (aj ..^M|»n 2; ge/f. Fr^c. fMO cMf eiferet, )^ u/ia r 6. 



:deif £» êa aeffï dagriH j^NrfrrfMttrZ^ 

ühhend^^ampun en fiENÉ^ICASüf 
Het behouikn ; by ' bémjMnss'vieti ik 
henêenyVfeUtêkfftbimiftffreèébeyèiadts 
den MTÏog }éöude fiandoerL.:ïAvQtp;it 
^rel, wegeöi 200 ftonte kaokoncG* 
j^jg; verzet in eene ood»haddeliog(t) 
jbèwMligde ; ^èllBe i»mtrent HerfiaHe e^ 
^lèi^e'Op 'd« Maaj'C?) gehouden è4 
ioi> de;3tthè/i«<eer^bet in gefchil^ynde 
^lAdipn^ft Hl&ciien Lodett^k Yj> 
•nia^ TaD-J3üytfèfeland en Karel deijt 



ISéntflg.vaö VraöJU*yk ter-^^- 

' ' deelditiL 



LrXrt .^*'»^/..^^K^ «4 , (t). Ibidem.^ Jpféque 
. ««• 8ïo-.:CarQltti mlt- (CW-o/iw) ppnrigoncmpc- 
.XPSfuös, Odön^m fciH- tens, jbi ioXfbs fratrh 
'c^t BelgiVMQrum Epis- fui aifccpit^ , ijqotiantcs 
'cq^um , & Odbn^ m jatQue llli/ucad HeriMliatt 
/Harduinuin» Öómltcsi «d perge?ct , & jFnter fuui 
frauem fiium Ludovicqm Lodolcus ad Marfaii) ven* 
'ad FraoconDtorVdlrlgcns, turus^forét, & m med?* 
petiic ut ad regnum Lo* tullio eotüildeih locoru^ 
charü dividcndun fimqi Kalendis Aiigufti collo« 
cQQvenirem.- quereQuir* 

Kr 



« 



öndet todftten cte ftèdénKeólfefiitVfei-, 

00 ewee derd^ deetei ttem Vï'töilaiid 
van de Msai tot de W«e:9sr I39e,.ea 
«m den isHCftea,bïfaai«e ideële. aoderè 
landen » dt. flsdm To&gft ,• lUmev^ 
Maubeu^, MaalWioht,' Mechslffl^ 
Lier, Koode'^ Meerüek^t , !>e Giüaa^ 
IbbapTaxandrië, etteéti ^e^dedvaa 
{»> Vriestend) ee webteni^a Ooftc» 
de tot de uytwateria^ dir Maaze 
toe, te beurt vieL ^voegfe Koning 

Karel het Vrlefche Hertogdom van 




(t) CfcwtM Üioif. tfui poitio, qoun GMtacd» 



/ri. «ft. Hcc eft poiriOf Tangris . . . Otrae»'- 

oinm fiU Htodovüens tö- cam . . . IjfelfaÉriom '..'. 

ceptc , Cotooiam , Tre. & Serratfi , MiUa6i > 

^rw » Ckredit . . . ; JjeA , • . . Condatod»^ 

y Joch . • . Epcenacum, Merebcodf . . . Comi^ 

comitatoa Icftrebant » utato taaaimtk -, . . '; 

Batua ... de Früfiadoat de Fiifia teitièiB ^ 

MTtes. , tem. 

'^i%) IMm. ttec. «ft ....... 



tfaaoa geiuaoKle HoUfmdi eKihetijCKsr 
ii^t VJiftiegpgBBde Vriéahmd: Tomtèiisui 
fteack^tebezitteaL Dio snèds Ktoiii^ 

m bèk«aR-'J|flfte vaa iietr Jjotfaeitqgj^ 
labe .ryk au» zyden Ncof Keytef 
XiO<feRvykVBl^33aaftai'dr%eiiaain vaii 
(^ feiil&öirei^lee^B-'BHJvd^, Lotluiriai . - ^ 
tó?Fr<Me(t)«^dn(k, zèo hield tKó^ " 
^g KsiM ( a >'«eB'--"dn ff) anckji 
«ttal «dnr gefpxeb «el den Hoordmati 

(i) Jinun. de gefiis deplqyc öioycns XIIJ 

l^«K. /Ifr. V« cd^. 28. lp* Salendlt Febniaiif kef* 

ife ( i4Ml^Mfitf > #^ 4fri{mit «<l Mónaflmiui 

trieBMD cuqi EsgUbec* J^utufvs-cuin Rprico.. 

C)»' Oir^IuRi accepiii^^ p^ tehrio inenfet Dtvigïp pet 
OQ%paftli, fi^fmfenfii ven^qrtCiw R9<^i<Xk 4 

dwD ifkJMUic. t^ cicum iibl . 4dei«m beolg^. 



i:4iï>.* 



Hórak^ Vdke 9k Metcog^hat )het 
^ in het chifnft f^aiaétr fidliml 
voerde, om zichfnet ie*«t&htilpe 
tdt a%èftafl&e weddrhelfte^vaik 
ringe » op. -het ^ ov&lydldii ^vaü Kityze* 
lx)deW5rkM ItiüiË , als geenea 2ooa 
hebbende, mëeOer te maaken';' Dm»h 
dood vid in Ooftnnond (») des^a 
achthonderd tyftnMvwi%W)C: ^uKca 
*des o vert^ens ,Oom 'Kar«l M KMi^^r 
Koningvan Vn«lMyJci«KöWeaiöadö 
overleede KeyterdenoudlVenC?) Zoga 
van zyncnOomLodewyk, Koning van 

Paytfchland> tot 2in«i. algemeenén 

erf- 

(X) ^AimI. lüUmf. éi volait fibl Ibccedere Ci« 

«rm. 87 $• lotcrea Hlu- rolomagwm <CÊt9hmm^ 

dovtcos ItitM impentof nm) < • « Mriw 14^ 

obiit. dfövicas • • . . mittitnr 

(a) ButrMut Pmtfi. . » • miiSiiob oxore lm* 

ie Jurib. fft^' ^*i#* perttoTis Eqgelberga vèl 

|5 J#. JL diM Goléi^- > f^^ prlntlbus ad Ci^:- 

$m. L JftMfcMe Ai^i rolomnoum oftendéosel' 

föL xo. fio vero (Iti* voU defboftl. Ut qufii 

4tofM) Infirmtnte ft ad loogios erat» nolait tam: 

extKmum ptoptfiquante/ cleo vènlrc, trt ïinpeditc 

^ia non babebat fiUom» poITet iter CaxoQ CêM. * 



0^ om lotgttg L^^ger niiw It^li^ jifo^^ 

tev Bï«ar^f1r^o^48 ppg tot (i) Kea^pfjfïij 
Het :kTqofm.o Jiiivoeg« het Hfrtqgj 
^«gscraa .^^fi^jUnd , als oqdec h^t t^ 
^üii|t;gevtiU9>ao4f^ van dee2^ Ko» 

di^;-«»cncyalar.ite.4üity4^a onder ib«| 
F^3iii&fa»^iK9yKe£ry)c,g^ge{)^w^. , ?) 

k'Tp'eet <iit zviien" Broedéf 
Lo^Q^Y^Jf^ohln^ van DuytrchlandJ' 
po^h die 5 ^el ver van iicK door de Wa-^ 
penen tegen deezeonderneemingnogtó 

een 




• r 



:>< . , *> 



«nu. 875. Eodciö anno awi. 376. '^Hludövfcus 

rêx OalU», Rgmara pff-, te quoddie inntintute; 
ttiit * 43tis Appff#P. y,\C^lendas Scptcpibriè 

IWj^. Ijïjwtar.iicaBii;,^ diem lütlmtim clauflt; 



876. üetiwëKeVl»r titecèen tètfltlBf^ ( ^ 
tot Afeett 'iisgéittó '^oonfi-dbl^ 5^ - Oat 
nn óók dfr • wcderhdfifé- van heÉ 

de\(ryi( aah'den fajlft'overlcerfénr Kèy- 
ier ■ haclt af^e^aif ^ op' de'xélfiïe wy-- 
4e (ï) te Vcrftieeftetèh. DaÜ feyai' 

överieé^tt Broeders é#èWc*Zbon 
tode\ry%' ,^welke^^<A inmiddels een 
fterk Legér > om dïé' Ltkfeeiringföhft 
Landen-, te befchermen , faadt op dé 
leen geijragt, viel in (3) "VX'^ynmaand 
ómcrent Andemach zynen óom Ka- 
fel meC. eeae zpo onverfdirökte dap^ 

per- 

•nn 876. Ëxercitum er- obiiiTec, nimio 9 uc «• 

(O quanta potuic celeri- junc , e^uluvic gaudio ^ 

csttt adunavic , & cutn arbicracuB , pofiioaén 

omnibus viribus regiYum- rcgn» Lothtrü 9 <iu*ap 

ifigrcir\i9 &d' aquas pala^ Frater tender^ > in Tuoê 

tium vetift^ obi pafucts' Hbicu$conce(ruraiQ. 
Acbus moratus? Colo- (3) Regin, Cbron, êê 

ih«m ptofe6his' eft. /m«. 87^5. A^ eft a»-. 

(27 .^««1^; Mo0fiy: «i' tem- toc' OM^gst* VJffc' 

«nn. 876. Caroliu Cil* idus Oótobris» 



^mti^Yétx^ H'.'ïf£, ditltop de Zeogé 
(i) wig dfoe^VB deSkttlclMPtKQiHag^ 

i ' 

Des verdeelden dedrieachtergdf^te* 
iie ISodneh Tan Koniiig Lpdèlyk fatuffi. . . 
Vadew Staaten (^ te Sauöfdd. ' Ka^ 

■ • 

röloinan bekwam'Beilei-e (3) , Panno^JMtv 
nle*,*Rarêndiie » Slafvonrè en eenigejjjjj' 
im(iere«laarby g^eg^he Landen: LÓ* 
, dwyjc .{ 4)^ pojlfri^kenland , Tbui 
iinge , *Sax6iïy ds hetft Van Lotharin't 
gè"ea des de twee hiervoorgemdde 

Ka- 



♦ * «w »- ■ «• "• 



^ f 1) A^è^n. flferon. dJ am^ riam , Fannoniam , Jt 

'S76.Exerci(usCaroligra- Carnucoa » quod cor« 

Vltcr'cafüitêrgavërtit, & rupte carantaDum dici- 

I^doyici vféloria fuit. tur , nee UQn & regp^ 

. \^) tbidtm, Poft haec Sclavorum , Beheimeiir 

ÜbDvenenint vcè% fapra- fium & MarabenOum. 
6iai frater !n loco , qul (4J /2>»V^. Lodofl* 

flïcitiir Saulffeld, Ib} cas Orlentalem Fiai^ 

dlviferan^ pkcerfiiim reg; c!am , Tburingiam » S*- 

tom.' xöniam» FnisiikM & 

' *(a) Il^irf^. Carofo- paricm regoi LoUiari£ , 

iMiSiti^' foMcu^ effBifoa»- 



■# • • . fc * ^ •• 



fB fepige Moaf imeltot jr» iW 

LothflriogTsbA MiiMr (^i^pMoMm^ 

. • • • •••-. '-'•'. ; ..'-•..',..,/ " 

8-- * Mds federt eerft Kcy^ jJCawi 'dfi^ 

l^e (t) .i;aL*t|aaf adbtjj^nderdzeyea-. 
.ejxzfiyenti^i»^ Italië», .pii Y^nroJgeo^ 
• ook. zyi^^eüuge 2!:j9Qa eo.gQToIgiir^Lp» 
S78^dewyk tie Scameraar eenljfnir CiJ ^sa- 
tér tèKpmpe^quyt' dit Ipeven f^ 
nikt wieiden, bezaJt (4i)^ich Lode- 



»> • «4 



V •* fc »> • «4 V ^ ft w » 



: wyk 




(i) Rsgin. Cbrm. ad mm. (3) iMmiÏHltfni. 878* 

876. Porro Carolus Ale- Paocis interje^ diebos 
aüinhiaiii ^^^tiliquai citl« : Lodo^'cdsJnkv fiwXi* 

taces ex regno Lotbarii. roU, qui balbus appelli* 

(2) Ibidem ëd ann. 877.' tor, eo ouod iinpedicio* 

Carolus fenior Romam ris & urdioris e/Ièc efo* 

feCttDdqr ïNTOfcÖtts ctt, 4ttli.,: «bteltiV^^i*-. 

ubi jam pridem tmpera- cradus eft. 
tor is AOJDen a praTule .(,^) Dnim^^ fd onu 

kils Apoftollcae Joanne^. 879- ^ t*uio?iCui^i \.im| 

bgenti prscio cmerat , . AuQrailis iinpfifabax ,^| 

regauinque Italia magis cogQua. 4^ofte 'squwo*. 

iacrandundovidiic, quam ei fui , tegnum .ft|p 

fruendo potiCtts til lius invadere difpofulc^]^,' 

t>biit vero pridie nonas &, transvadau Mofaiijb 

Qddbns...cuifoccefficiB periifioes oocog^^it, , - 
regQuxn filius JLudovkiis. 



iyk io opcogt ; aiidB de Wjéttigftej^ • 
vap 4er.zelv«r.,.(iP geboorte in twyiel 
^^trokken wlê^dC. Zulks die» ter boi> 
liomingè van den hen tlians noodjgzyn-' 
dën ^tëédé, -dat geide^lte van (2) Lot- 
iiefin^V en^ <les óók onder anderen heb ' 
VrikSè IJéitó^dc^' van Zeeland % 
iaaa dêü tegéii hen opgetrokkeo Lqh 
dewyk afllöiJdfen ; ^^t gene hun Vader 
by- érlyoiging s en tun Örootvadcr 
hYi^^&i^^f, iMerr de dood ykp 
Koning L/ïcharis, bezeeten haddcu 

I^blfllei w«l ISloni^ Lodewyk in^t 




UYüi. a iMn. 88d. Ftfii üM. f791 AdoleTccii- 
unml'IRilbi ét eèttctt- .tct » qua iiq^m ftsda* 
bifia» Lodovieitf & C^- :ttttu ab di i«ce<lerdé 
loiQnmds difti ; ioterlft Lsdofieor « portkmept 
^^^«1^1 FrÉocoroffl fnter ' .^ffgoi Locbartl^ quatnA^ 
JéHHvt<|eüie^ x^tÈ^xamt tt- jVUsPyitcraiiefeimera^eii 
niiqoiffqiate.- ---'»^: : lottigrQ iltt coofdSmiil^ 

M • • • * 



4)^ dé» veclërtielftft vad Lótherlhge 4 

•^döfcK het idv« öJet lang in dé 'aldus 

• 'hei^ddé ruft,- Mids^e Noordmannetx 

88o.ln het {ij tièhit^ 'ja^r det heg<eii« 
de ediwé te Scheep ''in »ê zdvö" ' Vie- 
len » vtelé plaatfen eh Eübofters en 
*önde^ anderen ook Bajorzuna, *tg€- 
fié thans (t) Bergen op den Zctoik 
'genaimj Wordt $' en todi 'door db 
Vrlëien beWöodd wierdc i iii'köMén 
ledden , en te rug langs dé ^üilkfie- 
'tendé 'zich Van Nieifm^ge itieeft<)ïr 
maakten V alwa3i!r j^y zidi ftrak$ vèrfterk- 
ten ,'pin op des 2el& hof ttf over wintereft. 

881 «Des gebioodt Koning Lödé^k, uit 

bc- 



( > * > 



«rtft. 88o. Kordmanni In «undance, fajrcinaixii^H 






tC8 Moviomafiu»^ ?il{o . 



: dB9|Mi^ > :^t de . xqadom bst ^Ksv^ 
-yoereiidB .HerèogBn^ iejier aag. hft 
Jiöofii zypier bSK^lioprige GiMvea 
,last dü. LaRd;$a,9ttti vmi elks asmh^- 
' trou wde^tl^itfiyk^ Qejim 9 zich tot hf;i 

•be^;i?<^eii i ;fi|i flpeg; B»et . dk aldiiis . Ds 

.^«h , ^trpjtke JUegcr bfit Weg, ( ij) 

riröei ■ Nieum^B^e i^ pyt; iwt yelkè ^ 

doariiir - bejpgerdf . -ifóordfiaQniBq ji* 

iiyt)ntiT«yia doa imkisil dée4e%jL-.0 
i(iflh in ■ eeoea óat. zfilven m^i^ 
!t«a ' j^et^d > Zopa niir H9pf^ 




■ <]> üv^ CMMt' «H tiffimi* yMbcbtt twj^ 
'éiin:iit- iMiiavka» . .■. tatuliun ; ia qut coq> 
4^r41ue4Uhtipiie.c(nieX' ^feffiöoe japtns eft »4i 
etcittt vfenit & -iiBinititt-' ▼eifiirhu B^rcrhtKliiSwfi^ 
«*«i ..i>MdióD« danfib zo. fiUusMeainardi Cd' 
i{eitf,mbtt&Hê^ h^' ft ii»mnk 4id« 
cettluQtn« non adeb 'p!A> 'foi, J(K>«iIpUtlé«'fairtit 
i!t,^aladatat(Üri'tt* 'Epc0i, iMtséfpiii^éi' 
tto-takodtadhuii .uit- » » fikcoÜMfi' fcM- 



'Kffdj GraafranHtiaelaDd, mukfM. 
'Zttlks 'Lodewyk) ziende zyne begon- 
'néné lanVechtii^en om die Ktfe irey- 
'üi.^ tO vorderen, eynddyk eéii ve^• 
•Jrag met de Belegerden aaügong-van 
"dat' ityne benden het beleg 'öpbree^ 
'ken, en de Noordmannea daar tegen 
"iich buyten zyn ryk bégeeven zou- 
' den^ Dan naa \ aftrekken van *fl Ka- 
nihgs leger Haken (i) de Kooid- 
inaimen het Vorftlyke, jiof t?: Nieo- 
meege in deó brand., en langs de 
''VCaal zyhde a^e^t ter {>Iaad'e, ai- 
'viar die zich mét de Maas Termeo- 
■\g^j vereenigdén zy zich met jiéc 
tltabfcfae Leger' Tan 'Koning öod^- 
ftid. ., _ , :::.,':■: ■';', 
Dees WIS , nxa zyn Oom fionik 
\\ ,, ,,,■.. i' ' met 

itllfewtsioRnaccetiti 

-|K>lliciutioae,«uoil,iJa)> j 

manni conÜDUO e r^QO i , 

cjiu decedeTent , .. ouk petnat. 
oanibia copUa nceflu 



«inyi HOLLAND. IL Debl. . itt 

m^d^selit medehulp lich yoorJiieeii:> 
y^nbec thaiu genaamde Holland tn Ufy^ . 
xechc opdevQorbercbreeve(i)wy2ewQ^>, 
der meefter gemaakt hadt> met de on*. 
!der2yn bevel ftaaftdeNoordinannen ie», 

dert vandaar naarhet Weftfrankiiche- 

Kyk vertrokken : alwaar by^ geduurende 

2yn verblyf ;, zeer ongehoorde ver* 

woeftingen faladc aaogerecht* Dan 

ii^rilaande hoe ^yn voorgemelde Oom, 

Roruk federt oVerleedeo was > keerde 

by te f ug naar Vlaandre , wiens in* 

ïitrooiieren toen !M£NAPH genaamd 

-wierden 9 om op hét UoUandfche Her* 

tögdpm van 2ynen Qom Roruic , ah 

cjT het thans aan' hiem » door des zelfs 

ovérlydwi by' feffvolgipg vervallèri 

-was , zyn gewaand ( s ) erfrecht met 

X^) Zit dümu II* Petl ijas Hoirica, utpiratis 
fitiimde ReieeriitgvÊfu óMfteret, pÊitm FrHia 
tm BüU. pag. 1SS>- coucèflic , qnm «dhoc 

^^.ainm. M. ¥ntf( mqi Jqtll» RlfONMT* 

S3 



478 w«Wf REOÈlRimfWnfB^ 
^e wapenen te lïldcii geUWL 'Üfi* 
4it .oogmerk tó' Gettt .^yoa.^óöJfcftc* 
(lY achtergelta$ei8J fctieepta^fceiftad 
hebbende , wendde by4Hi|C 4e va^na 
hfigsde Scbelde n^«7 die eylMb^f 
Wier inwóonèfen- te ^ •.t:]fdea>aogf 
^VETEN ^b thans ZeeuiYeal geoamuj 
jryn , ?ö vgprheen door ifey2<gr ta) 
Auguftus aldaar met dè Woon gepteat^ 
ïvnde , fcdert eenefi Eloy i Biffifbop^^ 
fIoiiod,tbt eerftenGeioö(^IM«*'«»8^ 



jja4 (3 ) 'hadden. Höe A -Xf- deeze. 
' ' Sub- 



4 « 



,t :• 



^,j^MWj«4«««*««#^ 




fiim ingreffl font. . **J*3i'' ^Ï^SfC & 



Inovit , ët <jiHlm 'S]*»* ^'•'**^fftei'!L^^ 
tes fe tridaxit ia ö^ax* bowvik , Jnp «»««» 
Sri. uitii^Aaaii «o» lw*08 .*rfo>»e«s S9EWI 



Ai»^iN «f Z^ifreo» om huimes gé> 

C J ) hebbeiuie.dpor de JUing^ejaagd, Yef ? 
voegde hy syneb^den by de vaa Nieq^ 
iheef^ vertrokkene Noordiaannen^^ es 
^Maasgefamenlyk opzeyleodeilo&göii 
9;y ji^ii op deo Oqftboord van ,diea 
jbrooiQ beoedgn Maa(lrich( te (2) Has* 
loU) nuElsloe.genaamd, neder; al wafir z^ 
^h v«;rvo}gens v er fckaoilen , ea ni^i fit* 
4er cLMyk» ^foaAricht, Tongt^» Keulen^ 
Boü a^ Zulpik , Nuys , (3) en.de. Abt« 
.- ■■ dyéü 

' (s) Ckfon. iVortfcflMnn. firum,Tvin{;renfbmttrbetii 

ró 40». ASOr indeque incisiidlD a«ma&i>^ecttiv» 

lidetia{>ioi ft SpBvoii^ uT- fla. incürfieAeiRilbuaiio* 

M9 ad interoedoncoi mm finibus eETufi xa^U 

delevaaoc. bus rapinls ac incendiui 

(^).itf^ C&rop». ^<i oionia devaftantv colo. 

tfwt. 881. Eodem annc) nlam Agrippinam, Bon^ 

iiKnfe Hovenbri duo 1^9* nam dvitates cum adja* 

gies . JNoccmtnnoijm G<;^ ceotibus callelli , ' fciK* 

^efrUaaftSieefridwcom 9PtTulpi«£m, VilipidH 

iiuBiliaitktti muUicii^ifiü quo. & Nuia ipe C0iii>* 

|6cÜmb A eqiitaun con- burui^i , poft bsc Aqbia 

McwttC Tifd^loef^ t q«H dU** ptbcitna ^' itidé Maltoiun- 

oipirHark»; juxct Mftr dartat ft Stlabillos jDona« 

Wi« lUtia ia livUlam' 1^4 

(3) ïbtdm. Lcodiitt» gunt. 
dviutem, Tiaje£kiUB<t.^-.. 

S4 




éfOL 'Tan MdliBcdi V ScsM^to' e» Bm*^ 
me uytgeptoadtrd dó^ verbrafid t»^ b^^ 
ben , "weerflaar dewe^htinnete HafiÖQ 
geitiaakte verfchanfingecr , inct' dCD' 
«tdaar bekomen buyt > onveriiióderd 
(i) te rog keerdw. Tot weik heftaan 
de gevaarlyke (2) ariekte v^n Koiiii^ 
Lodew^^ den voet gegeven hadt , ' en 
aan welke die Vorft ook ionder Kin- 
deren naa te haten , in Louwmaand 
(3) des ~)aar$ achthonderd tweeëntactv 
t>^ te Frankfort overleedt : zulks zyn 
^eenige thans nog maar in ^tlee ven zynde 
Broeder i^el de Dikke, mtds (4.) ook 
|$UMrol(»p:taQ tw^-iatüeti' vfo^ec^zosi- 

der wettige Kin4eren ^^ftorv^n was, 

'.■*-'•■•••' -'^ • d9 

I ■ . ■ • ... . 



",.. 



882* Hts ioque pacratis (ku ITftbtiMltf Ltt<lo^tcl 

onerad pr s4a ad caftra ' ve^, JeWuê ^»utéks. 

ledeiinc v(4) iüiia*. lW<i«f» ai 

i%) aUm. Doia h«q mi. e6(K GarkwnAii» 

agumor» LudovicuaRex 6aier iiladcwici & Ca- 

inofbo . gravacua qmd rolt XL Caleikd, A^rUI|* 

f rantóiri. *H^. 

(3) ^ccrü9gwm Ltaii^r 



en, doa enkopdAr ^^^detreü het th/mi 
gerH|i4mde tiaUM)4* Zisfilaaf). «n Vrk^r 
land ervende r.:^c|l^vervc|l|g9Q4 i»ar jh$t 
p^m aanheftorve Lothieringe bqgaf , 
om ijiët dé biilpe :%o6 van zyae v<kv 

fjge. pude, ala dee:^ nieuwe Vriefch^ 
(i) ondef4*90en.,> de voorgemeld^ 
Jïoordf9he pionderaarf Uirinen IJaslon 

'te ' belqgereo.- Vk ( * ) gefcljiedde, 
T3an op dep twaalfden da^ wierdt *er 
een (3) verdrag getroffen » uy t krach« 
te"van 'twe&ë'a^nderi peenfchen Ko* 
• ■' • ' ping , 

(O Amud* Sfldênf^ ad ftfnere com omnI exei- 

irm. 881. Qui {Carolus) citu üncs & municiones 

nihil urdatus cum om- I^^ordmannorum ipfis cum 

stbus cöpïls in Fntnciam eorum Regibus , id e(^ , 

v«nit 6c cdMr Laii|dbBr> Sigiftfdö & Gódefrido . • 

*«dis, Bajoariis, Alaman- intus incluftis occupavit, 

iiist TktutingiSv'&ami- - (3) Ibidem. ' ConfuÜ 

bui t • F)ii80inM9 ,. & tim eft 1^1 utraque par* 

ettm 0«inHMis regni fu^ ie, uc dacia ex noftra 

. diiioiti SmniVis Norc- parte obfidlbus , SlgifrN 

iwnNBoa in Apcidldo lo- 'dusRéx, qui manii vv 

fo i>bfidere eloifaa eft, Itdtor erac, ventrec extn 

. > ■ <«) . j^wmA FMenf^ ai mnnftionem fupra V|« 

^mu 88a« Rez artaptb fDilliaria i^d Reg^m, 

3 f 



9«a ^«ÜM^. HjSQ^ERDfGWl^ 

paig Qodefrid Iiec HoitQgiytetbewtfid 
wef hee ^hiiu (. i ) ■ geaaamde Hoh 
}ands pevei^ alle4|e JS^'mglylis imtfi r 
tifii wierdeti afgeftaaot'wellcen zyn Ocni 
Roruk (3) IQ KenibinierUnd , ab Heri 
tog van dat gewed 3 voorheen io de 
plaats van eene jaarlyfefche nfeddie he- 
teeten hadt. DasCrenboven mpéft \(3) 
Gizela, natqiirl^ Dochoer Tan.dea 
gewee^en Koning L^tharU den U^ 

en welke dcK>r den zei ven by lys» by^- 
zit "VTakirada in overfpei ^edd was , 
aan den zelfden Godefrid tot Vrouw 
gegeeyen worden. "Ws^ar teg^o dees 

NoQTch 




(1) jiimofL de geftU 
Frwc. Ub. V. $ap. 41* 
EtFrifis^m, ftliosque ho» 
nore^ » quos Roricu^ ha* 
bucTftt» ezciperec. , 

(2) jirmal. Fuldmf. aif 
mm. 882. Nam comiUp 
tus, &' Beneficia , qu^ 
Eorich Nordmanntts -^ 
Francoruiia Regibu3 fide- 
'lis in kinQin cenuerat;» 
eidem holli Cii^que bo- 



fDinihot mi iiibaUfiq- 
4uin delegavii. 

(3) H^gin» Om. êi 
arm. 882. N.oviÉne Rex 
God^ifttkit/ VimosDUo- 
rum. ea coiulïüaiiA Qui- 
fiianmn & ieti foUke- 
^r , JB ei mtmeie Regis 
Frifia pAOftWU coaoo- 
' 4erenif « & fiiftafilttLo- 
. tbofHciaiXitJrenudaretac^ 



«(Ut HOLLAHGr U4 San» a^ 

Ko(}r<i<D9ny9^ zymsnkantbeioofdehet 
Chri(l<aq gdpoFte xullenaanvaard^n^eti 
jièt BEfL hpm A%eftaane geweft voor 
<k|i K^q: beftfipr^jn. .Ingevolge vaq 
^it verdrag verzelde podefcid deq 
ICeyzer aaar.I^bléats; alwaar hy ge: 
doQ{^ Jirierdt. en deii Vorft tot ( 1 j| 
j^eter hs^t^ Sedert. fieldehy zich 'u^ 
\ bezit vao bet aaii i^em afgeftaini^ 
geu^eft g^. ia bet' welke by zyne mede- 
g^nigte KoordmsivBeii bqoqe wop^r 
l^en aanwees. 

t 

Pewyl Gode&id de voorgemelde 
Gizela met ge^n a^der oogmerk tot 
i^tne Gemalin verzegt hadt > dan om 

• go? 

•• . .f» "i . • . . 

'(:\)S£timi^bim.4u{mm. pemorem legatos ad 

98tt* Qui (ficdêfridus) tt( Godeiridum in Frifiatn 

op€iviC44eptu€»b9ptiza(u$ occulte deri|ic, co quod 

cti ft cx-ftao,fonte ak UU etkt amnicate iroa. 

imperB(ore fttf^us. ' junQus pjfopcetSororem; 

t<> ihidm^ ad «m, <iuam in conjagium acce- 

Ms* UtigD rêbellace perat» bortsturqne m tt 

JifponcQf Cjo^^ua Iqi- pauivn mttcxci aaxflio- 



2$4- ^f«^ aEGEERINGWYS^^ 
go, mids-zy beyd^ fiatuuiiyke I^ii« 
(iers van Kotiing Lotbóris waaren » 
63 5. aan huos Vader; achbigelaate Lothe^ 
uti^CdK.Ryk te raakön 1 zoo leedt het 
niet fapg of men zag dtöi ontzagtyke 
I^oordmao met dat oogmerk m^ aUcreo 

eene zeer geweldige Kr^^gsmagtjOlxfe 
greaiea van h^t thans ^eoaarade BfA- 

land (1)9 byeenrakksn, iaaar lielf» 

om eenig» fchynred^ tot betituintni» 

gen van den reeds bellóöt^ft ó^ftand^ ( a> 

té 



1 *•• ("i 



rum valiJlain isahütn undi* inenco . firihtv^ ^ S^eA 

que contraheret , & cum roentïtus, ezercitaoi noii 

oiTirtibus viribusfihio|)!ein modicum c|c faa f^m^ 

ferret.quatenus, regnum congregavit & per af- 
Faternum evlndkfwe vlt- ' féam* RJièrt flttmMi 

mis poflet : & fi id ejus afcendcre & plurima lo- 

iodttftfit yinuciaq^é .fitjF- jga lii»« ditiai^ futifww 

fragio pKïBpcritatU ef- ,4»fpQf«it. f; 

Itóutn: PÖtiücrtet, ro^ (W J^ï*«- C^'?*- ^ 

dlecate» i>fitt« regnl pro Mf^ 885- Hi» ftafionum 

jnttnerc pollicetur. yjroiQifflonlbitt GoOetn- 

(^1) jlttM. fulderf. 9d dus vclud vencno iij- 

im«.8is*OotóWdNord. feOoa, acci|fiom$ foml- 

inanpus , qw Chrlftianui temriöqulrlt» qti^Utör ac 

rffeaus fidcm Impwatori fi juxta raiionem a We* 

^ Chrifjiano popcüo ft lltate Jmpmitoth k tub» 

fervacuwni- cffe, Sacr* d«c«tpwpvalefct., ito- 



«M H0LL4KtX4l Danu >a$f 

te hcbbca, Vfret éx verftjbeydeneoa" 
dsr zyn t^evri flaands Vridbhe Graac 
ven» SS weefcea Geivlf den II).fbinii»> 
der der laatcre . Holtandfche Gfaav^o^ 
en Gerdolf» vaa tuien men niet weet» 
wdk GnaflcÈttp fay eygenlyk berecht 
iüeei^y tfgn, ^ Keyzer zenden. Van 

wien ( I ) deeze Vriefche afgêzamea^ 
inids het thans genaamde Ho Jlaod geef* 

oen u^n voorbragt^ uyt den naam hima 
Hertogs yerftogten van aan den zelven 
Kobleüts en eenige andere ' daarom^ 
trent gelegene Landen ^ als zeer 
vruclitbaar in het voorbrengen van 
\x^yn zynde > ter Vergoedinge tan dat 

o 




tim^tie GerotphiHii ft 
Oardolpbum , ' tmnitès 
f^refonum , kfifotidai- 
'fitem dffigit 

^ne ; ü vellet» '€bd«i, 
quam pollicitaf foenc » 

'lldêKttte perferertret , 
fittesque r^ni fibi €oa« 

' aiflbt «b iBcorfiótte tto^ 

priM gèntU 



ConloeotBoi , Andemt- 
twm » Sttetehsm db ao»* 
•ollot «Hoi fioet oMi* 
qqlit JmpnkUhm éeit^ 
tos , fibique largitetot ^ 

qii9 In hit looi» ttu^ 
«o i|iio4 lem^ qMa 
a maoUkemii Friodpfii 
poflUtodtm pcicaptitt* 



^'^.1 



1 -- 



j^brek*^) te willen afïbiatu 'Ban: dit 
irerWïek* in'övCTweeging' 'door • deti 
ICeyzer genomen zyüde, -wierdt a«kér 
Craaf(i) Henrik doór iicnr naar Vries- 
land gezonden ; om deswege niet' Gd- 
defrid té handelen! ' '^len hy teSjs^ 
op de piittt det" Bètu\«fe dbor*ewieii 
■^2) Everhard \ Graaf van fiamelaDd 
en de medehulp van lyne eygencLyf- 
trouwanten van bét iëeven deedt be^ 
tooven : welk lot verbolgens ook aan 
alle de oveh's^ Noordmarnien in dé 
cnderfcheyaene GraaQcHappetf vaii het 
thans genaamde Hpllana te beurt viel j 
waardoojr dé Vriezéa {3) töt ëén 

min- 



C^^"^ 



*wf- 885. Poft tecHeüri- amfL«a85-: Qaibus^ctt^ 
■ilum ndétttidetd tóum èidem FrdSrtüfi ponijn 
• miftlt. » • -'i . . JrtflFC^ Mnyafcïwnt , tan- 

.Bat do prtWo ipfhrcuffu» &ö . aiwo' & «geüto yathqtie 
'fetdHïClbiiii Htiflrlc^ cott- ,fopcl»edrie xepctetunt, 

•4>mt)<»^tiif! Ilw4ii*jmiïi;, «d: mffloiömi» dif uts c» 

V irocidantor* 




'liiinllen eoe tetrykc cq i£e geweftett 
Veer in eens en voor «Ityd van het ge- 
bied dier Nóordfchè Vorften verlGlb 
zyn geworden. In erkentenis van wd- 
ke alhier betoonde dapperheyd aan den 
zooevengemekienEverhard^ Graaf vaA 
Hameland) het daardoor open geval- 
le Hertegly ke ( i ) gebied , mids de Her* 
togen uyt de onderhoorigd (i) Graa« 
ven door de Koningen genomen wier- 
den ) van het thans genaamde HoI> 
land door Keyzer Karel - wierdt op- 
gedraagem Wdke door dee;Ee, en 
andere rykstorgeil in krachten 200 van 
den Qeeft (3) als van hetUchaam beaiwy* 

ken- 

(x) y. okEcVmt de Iflomannotfe^tamOo- 
M.- Jranc. Ori^. tOÊf. cif FriOf. oéqiep ii»eniir« 
IL fok 789. Eterhar-, (a) Fmungt. Ub. 3L 
dus. . « cum Comea H«* foim. 2%, 
Aiclaodi» in coafiAio lu- Qui-4l|od(o dut CoKidli 
iube^ Batavofmn eSkt^ Jet tlbi juf a Pucitp 1 
Godelridum NofdasDiipf. (3) Ohifi; £4»»iit. af 
^mmFiiGgPrincipciB, .mi. «to, Jfafplui,,«ul* 
fcriiei» LothaKio R^ ra- da in wperio mmct* 
CS mafitom , occidit at* dtwa mriis » ^m? A 
^ue ob vimuem conn otfpbrc Ttffiritütj 



>4r jmi^waauMomni^ 

jiOijaxildM UK tié-imaéafVopao^ 

ifOasb ;Xïi)ile,g«va(dmói «aft L<S]ifa(l 

•*"^ «fgo^tt eo.door <i) Ataold-, i^Mik 
\pba: ZooQ vm . z^«n..«icB^CNi^ 
Broe4'7 Karoloouo» i^ het tot, lu^ 
tSMh^fKste kyk, en gevqjgjlj^ ,00^ 
iii;;ij»t(A). van Vfiesjanj pggeTO^jd 
• wierdU: _ 'S'i™ h?t^%?te J^^'SÏS 
Ijp^dép ...hiervoptganjid^gj '.yriétcfen 
Qraaf Geroif deoll, wegens des iel5 
prystylt gedrag,' door (3) het heroveren 
zynet a'^ettmöeSè g uè^ Wi i fi'ty iKt 
Wdelgeii- der .l^jjmanqsn.ifi.,^™ 

.-■-::, y. :■■:.■ ._. .^t-T-....,.,.ie^ 



fafris fifi flllamC Ducrtii 

-M XVII. N». 4«9> 
:>o Arlialpbas ' B 




t«gnf '-ad fnpradMlum fl^■ rtgiittft"''W<5(«f,*i''*1, 



teriÜieytdeiie tot iic)g; toe an de k|>poit 
faeiiotKti Jhebbeode Kooiogfyke Goo* 
dacn', coSchen dco Kja en Sn^iAir* 
dethagie in lyn Graaflbhap gdegen ji, 
b^etnüftan heia d«tf toe verteeadea 

(i) giftbrief te befchéükeil, Vfervbl-" 
góis Helde 'Arridld , tef veriigtii^^ gS^^ 
Van Bet op tibh |g;enooüié zwaah ryks2; 
beiftübr, zyoén mtuurlykeü Zoon (2)£j*j[ 
Zuentibold tbt Kóoiiig tan Ldthe^ku. ' 



\ » '. ' \ t 



(h iMf^AwÉ wAiiriill ^ ft in kicb Tfiède ttt^ 

%,Qd|f|ce;qit)iliffliU»^ fiffl, !«« ftia Afte Ii9i|e 

lil ft vcnenbilii Conci fnm I ft qükqliid td ffe* 

MfXnt nomloe Gerolfat (•) ibi|*i* OmL êé 

. . Dcdtan» DtBqM mm. 8M« Foft ktK An 

èi iottr ILbqHmi ft SfAtr fitijH^t WonAtiifk v«>> 

bi«dccbift i9 CDOiiiiii ij^it , ibiqve ^pcimtibot 

ipflnt in.. {IptdMiA' % fk omoafut rqpiis ». fiiai 

pii«b«cfai«ii)oiii<Oitütii- «iiiOBi fiibjtftto tbljof^ 

iPim Hom, ft mnfl^ M^* ^uniMQtnm» <»QVtiicii8i 

ifebiloai uniisif ftio lo» piiblkiltti celebnvit k Ai 

cp ^ ooi. iMXfV 9odo. .m^ ygifwm » nmillbif' 

ktak) aobMn umm ; in Antieatlbiis atqnr };qI^ 

Jkihudi . 4uoqiie ko\m» iBvmnübm^ZnmMbqHb 

dHü < >ft in BoftiuÉi/bo* filfaióg^imnb LodbuilpiÉi 

btm unaii, ft in loéo fcdt: ^ e 
fi«A TOCtco itwAfin 1^ 



«... 



Stt^.jR/qgecrjnge ,,. dapT het toptiaen o| 
^Q , iwifc^ggb^yd^ F«ï». .<ien ova fiem 

FjcJrèoborch'yQoc.yjd'; .-^ierdt aan des 

Éiwreldeoa, cenen. Zoon' Dirk Cï> 

{{^ Graafiyk ' bewind zyns Vaders te 

i^qi %elfs .treeden. Zopü , i^ie^ Val- 
'g^.<4);^iMBd was , 'dac WC-f) 



••-»♦<• ■ • ^ "m *• ' 




•..,,. .'Il ■•• • 

i «ÉO'- . . ^ Antlphi' -«• «^ . (4) Jt- JMjiil ^/. 3$«{ 



/ 



1^ ftiatfté' nb^ in ók'iè^e' iéar» lytié 
aanftelliflge- den over hem inheit xhiiit 
genarde Holland, .bevel voerenden 
*tóbg '"EverharcJY' te^' CO*'"^^^^" 
neemingé' v^n ' iis^' VadèfS iiribi" 



'öpengeV^fe- Hèf togly^ ^eWiild; ' pVi 
^nö de' ondkrfcteydeiiip' in h'ét'tfiaïfe 
j^kaMcïé -' jffpMii' ,' bevelvoièrértdfe 
tJi-aivi^ri i^an iiesf' Vteöbrdefis 'Broé* 
'der- '( i) ' MeginMf 3'o<ïr fcsyier Jf- 

; *,.--. • . ^^ 

' ■ ' • . - . . -^ 

(i) K. Kdm vf. 360. gario Frifone ^ filio Oe- 



pof Kbedkliiriw <bK v 1^ jnittltot. 
lIosMegitiudi. a W<l^ . 

Ta 



.e^üawMrdig Vorit na faetJbhun go 
j^faBDds Hottmd taHmai wndro^. 



Kci'tel^ttn Dtrfsa, lli'of omtRK 
0)dordttctit haJt moateao^bréelaiii:» 
,«i7f<o«gdea lich de atdav doaricm 

.by Kai«l <iea fi9ivmi<]igtn y jongftat 
ZoAn '^ LoileWyk. den StaimnBi-t 

kryt: «iin ïylnncetaalpeta fayltsmd 
tot btt^vwöveraiViaa lm Lotbow^ 
£he 'R}1' aanbooddii , ■bip'ee&'^i^t. 

ten 

.(tji.AitOmtltra. 
i^ ötint.tM, ILfit. 
^it, Lopit hlc proptet 
biladpi 4 mufdpllcei rè^ 
fifioncf, quu &I Moft 
flav4iu fitdc, -adieu diffi- 
dlllmiu propc I3tiidrèclï* 
tun Cut In ipfe Dotd' - ' 



vaüen was ; mids de tsg^mm^JSi 
Ktjtet Afoold , als tynde nuuur e» 

f«éfatigdi:^1kraBtebiy.v4)e« iNgaf xidi 








^annf; quem % • • ♦ fi««"f<» fente leV»»«> td 
et ^BM«m Qobili finoi* noiaen fottiri volait. ' . , 

1%) tbtim, öoadt ÓH. 898. CSmiltfi rel^ 
f^Jdtiikfmi n Mflice fi- ittnere Aqub ▼eiiU , dnn» 

Ta 



S^Motibctki «dor .«it]Ed jaibttdn vtlQ^ 
8P9. 1^^ ^' Ac^gmiaii^ hfic tieleg; voois • Ehw 

(i)AmuU,Mttenfad(Hm» quemThcodarictts IliB^ 

(Zuenfli^«/iitti ) v<nft, übt " ^o eiritplt: ^ . 

omQes procf^r» r^i ^qv^, (o) >^imm/. &x^«/«n. 

loiliis pmit>gs eranc, «4 tf^.- «jtiob; i*^itmv 

eani'cgiifluiEtwn^ - ; ^ Pmurfam ftfAdi^ «K 

^•(i) jfifew, Cwr^^aff. verft» ZüenAoJch ' co» 

Pbr^nf. a4 mm. ïo\6^ Sub^ pla^tréistól .*fW|ii* tti 

feqautis dkbps nsvali ex- loeo qoji coflMittlc^; fed 

i>cdUione in P^iLiHDiiii tetercörrefndfeu^Lfeftis» 

Iriira'AM fretum trafi'' bcraoi^ciltis ' piu; 'triD^t 

^^nt/fttgum qnendaoi tttr. ^ ' - 



/ 
/ 



4tf tgffSiu^j^;: n. xta« 99f 

tèm^a koepel (i) Mü^ëecofi Ueteislpy^ 






♦ •» 



.J 



• • 



ook; door clie!,...yaji het Lot|ieringT 
tZüentiböid'",' 4m zya óhBeionnè 



en 




f$$$4H^ 



mm. 'ïpf. ZuendëakH DlM«bl»ik • ' ^^ " 

feènUO'cift ^«rattr ad ''tü) ArtM.mimhfi U 

propria rediic. • *-' ri*m ftKtedR? *^"> 

<lh^.ltil ofHi. 900.' ,A^ iIM;' 90b^ ; *,IHi>n^ 



' 



^ iisrookrui ^'lasejteh tyntahvoap 

vaoi^de hy ( i ƒ ojff eene ^ODbbBGdlla(ï 
yrp eenen velclila^ » in TV^lken . hy 
, tè gelyk mét hetkeveri;, oök het LoÉ- 
jHi.hèfingfche Ryk vferlbor;' ''t "Gene ~<fe 
jonge JJodemjk tot he| e^ jaar dier 
ieeuwé béfliuurdè : silswamièër fiy ia 
iynè jeugd' en iondiir ' (iV- KI4- 

dereji naa. te laaten'Ji deèzer' werréÜ 
«Terlee4Cf Zulks dóör deeze ^ync 



« . • 



f 




« ' > 



regno fiebaot • &quia\ dunu 

turn molieribtts & tgao- (ij jianal. IbUmf. ^ 

IiIIUmu r^ni negotia difr mi. . gpo. Ipfe mo it* 

lesque dejicieba( & dig- ici$ "cbntra m la caufe 

ni^cibo8(poIiabtt, odio* dimicaus viaa aim xeg» 

iu« ömóAmi eïBckUr. aó fiaiVit. 

CértatlB ^gftnr prioret - (a> GiM. f e^« (Smn* 

^gni ejos Lodoviciun isr dr. «lor. VL u^\ 4^ 

troducitn^& 10 Theodoob JUi^Hboi itefitie tSi^ 

jKil^a, j&aaibus da$» 4ecedic» 



Ii 



% 

. ,-.^yt./di^e ^fti^ïr opgpgeeve Regeer 
JP>jag^.<i!^ ^#^ Vpr^wi ^n.en over 
^et tham j|^5%^^e HpUand^ ,vandea 
tvcl dat dé zelven zich ^r vin, meefter 

'^we %g<ivoerd ,^ fa^t ik ni^den opr 
Jettenden f-e???f öo^deelen hpe ongcr 
ir^ndV en met dê.'getüyigenis aÜer tyd- 
'genootige S<Aryveren ftrydende het 

ftorifchryverch is , welken op eyge 
i^ezas: efl*?^c»d«i!'dö'minfte doorll^ai\- 






d* 





•3. ' . • . • 



iit.-».' : i ■'-■' |BU»» 

• ' («) CStm. mni»n4. 



•»i.i 



299 JiBÊ0e REGESRIMTrYS' 
itt J>eiryifti»:Tiyt èn oiiAhe^d ^\ij t» 

ïen tyd tc»tagttriteQPH»pd»Mbii<tig 
^psbleeyen; maar d. Hooge Oppermage 

over het tbail^. l^^has&idé HoUaiid' ia 
2èn boezem taa;^'lJiiiibiS4cbrfeflaf>i 
Èedclefa '<|t> en- de Vroeëffèart)»! der 
Steden betaft hebben. WleficëH daaüib 
ten 'tyde •'▼jln. 'Vt''fliebÉ'flrd i 'VoJgeiii 
een- (^)'b^'fi*n' génötöe ftdRoye ,- *èt 
Vddhèerfchap v«rt- de R^tibMc' aan 

deia^ 



•* • • • ^ 




(i^ $• Ml EikiloAerg, )9^jctt;^d nfettf^lttl^ 

jtkMOÊarmzjne gefcb p<fg. ninje» )«« be ffftémi 

SS DU TOBir 's Lands natmaal s* oorfii tef er;? 

TAATEv UtTiaAKTw , tm wMctti fortini te? 

tegen ^ fttogpery e Üo^ Iftu ^ M te tiqSrit 

Émsen jbadmct. . . ifwc 'Mg iit(t te ^ifli 

(2^ Matk FiiffhisIBfi. fii)dbe|^8drten«iBant 

tet ftonttitxï s^t^eueu bet «Mtftt* ttrfipflMMi fiÊS9 

Velte^fcj^ iMt:te tttegtetsaetWntengeMKu 



4l^f 'HOiOJ&HCLÜ IdiÉt. S99 

^Qfï^M.QrS^éatSrmkep. op . vepsa yoej^ 

4iei^t!il|3iiK|M^}i««ts v£|ip te ;<i9m 
'I>stiti %Iw4p saicfa.' ^^/ ^ .iienwor^ 

tér.deiH)99^fta3 ^^ppboudelyk aan. 

gcts^vf^JBIÖMX*^:»» «rten. <lie Staar 
i;^ ( I ) dat voorheen opgedraage Veld. 

beerfchap over de Republyk aan de 
ffxnfdiètt Kohinisjen , om' Büniie Juy. 

te^pkzntiehf niet alleex) weer .^etiÜ^ 
afgenomen jy maar '. tefte^*' 4e al^c. 



•% V .. • 






• • • 



iMpfi.'JfUg 

Ig w iw 

itvfu^iim tNbtMtifiav' uit futc 








soa ..«taA REGaSGUNOVT»' 

!>eyd -ranllêeds ijrnè tytéfea iseer'èö 
inèer te vcrhoogiii , iiice^dM -oaü 
hunne tot inog^ MiT gev««der tiyzaat 

ttgdüan-. en 'vtrvelgtMt ^ttud* )4oef 
deeze Viti (:) GlUTte «uitoM)^ 
finaten van dié fteden , has«M<te^tli 
mderhand gebouwd ïyn, «sneb a!ghi 
meeneh GtAir OfVütdÜNt overidï 

(i) a i> Om su>. nMiitiÈ imt SSanUigr 

«ïl Tm ut UK 'Wtt.- WlllWli «nünbnarl 
lïtWiim . . .««U» -» 
mbcudc AMcltin ^^BK 
iDitft tiu Mtt t^ 9^fa 

B rtifHtf ÏWCH lx fleUfs 
bto/^r * . ^tji! ^teitfta^ 
i&iattn ttn (fit 'luom / 
ttwUeiitlitaittSiigt' 
9^ tutten Ufunat I te bOi 

aldunt/ GaATjis gc: 
Pt * . •> tM^usm^ ' 
|tt «oiiii tan / tfÊn ^ ) | 

' g^tit ^ / en tv jBagU i 
naaten tan tt fteoên i 
toe int H Bioiiitinan< 
Hen ^att boselnk t^anfit? I 
üc&tuieittntien/ tnnnoef l 
te tetteoei tmttn t ifo(t* 



Bföedwi.'Wji J^^r en heyde Zook- 
aBaï-.i!«n,.>i» ii^iwmigpntlden, ^ji?- 
ndfdea U^npzckcnbni TDorgeS^ip^ , 

c«i|dOsr<ibtydeac ' «aoRcchubrievai , 
ptfiaagi^f^j^ zelyef eeilte faerkdmft 
Di«t. iwnkr, #a : au den wav% 
öet rdeKieaAiJcuwé u).echtel' al in ds 
tiddei zonder t'echt van (]) opvol- 



ft* Ar ir. M )r>b>». 

tói»^^to«a«»f, bf bt ;iinta Mn Mi 







» « 




MmimmqikmtmM 

Igbm ftaot mtte ^umwi 

kind regitm^^^^.iih 

at iWl^mJIif^ eiu€Men/ 
JD(dctfiietinilil Déf »ta:9M^ 

^^ Gom tt y>^tm: 



iiiotiuttAiiiiinlnMi' 





0m |)iiRnm jbiaat i»0^ 
te / «&«iSl«% tn»' 

gdwwti/ vQ^QidQU enz* 



«M fiOLLAKD. B. IkÉtL ^èj 

af^^ban. Dodt wdkén tlóor den aai^ 
geftelden ikta^tk dié lièdele Staats^ 

ledea (doch' Vaar de zdvett $ £t eens 
ohderfteld^tide) danté Tooregew^ond 

iiebbên» l»eeC ifc niet) 'ce i^ÉH o|> ee^ 
üe V^e 'zoiKten zyii opgèdraagen ^ 
dftc di9-^ai%aine StaaCslèdëR ^ -door 
hé(( afl^gen^mn dien Leeneed Vaza- 
ULN jea dienflsnannea dea Graafi vof 

dende en uyt dien hoofde fedei-t alleen 
IflP >' Ija»dk hoog^ 7it*. 

tAnghèbbepdè ) ccfeterdeSouTerainiteyt 

mfHntioi^ ik lïunnea bóeasem- behlet* 

dett^i dathttit^X'^>^QHiER>'wat de höog^ 

ftfiJtta£bfoetfeQ!iagaango%, ^ietsdóèii 

iBOgt;» dain met der Staafeen^i) bewilU- 

.Ci)r.^«Wx«iMP«i ten bp De mbaf^bm 

k^tit tMMv (OIQMWII/ IKIQ MSt. 000 Ut €h^ 

>>Mlf ^ twriQiMgc . MC ten ki iMt tEiitgctieftiim 



dichéMin Toorwaw ! <i« de idveoniec 
aikcn t^en dt etaf*u'ige,ggasfgeim 

jDur zielf tcgea die «ut poie ejtga 

(i) Kronytéo »nlQop«»>. -■ïn ^r^w^ 

. ... mn 

tie in Dé fiö^ nuiat oe-- lu, ftToluic, quodnoa 
tiaitt / ^ Mn <9>^*I(B K«. Eed D« «ocncnt 

fltm ie mmm f tnbf F4^ DomiDOS Friüc 

B nKtmi Itiiiltliitl of< Bn «T'M/t •K' &i 

tt CCBttitllUtn aio K BiraJl « t«,l!i<hi]ittt 

ban ntn setwn loiaaiy Z8u.7<x tm wT<:fl3- 

fint iiercijmtKn mw Jw* wm.' 

oatint. T-r- •' 

CO J6 Xair* Vf- *9*- «»"«» I 

•at bit IftoAtra go^ M* etndcfn 
a&aifMalKdk(Ntt*%M> dtrdtk.' 

' Orvi. Ji^éS. tn «IMT Mm,, re^ «Mbrffiftdr, 
-vftwlM. Qiiit FnncfiF ut ca pan fit> m\ Thnr. 



Of» Met eyikfe étt leföeodr *-eeim^ 

meer «ii möKr*. ak eene vsf^aiide 
wsarkeyd ^it-fiknooHgèn > uye éêftè -té 
gïooce drift voor de vryheyd , gelodft 
•vrieréts aan ^' ntuir Engeland gezoh-^ 
dene Geinagtigden van ^s Land ( i ) 






iéiïctis Coihea a Ctröfo (t; CMdbil jémal. êi 

prsfeftas ftit » hoc eft jii' arm. IS7S- MUtnntilr 

fuam folnm acceptt."* Alde^unda , Janus Doa* 

eiNvt UH êtn OM ^ 29 a. Nprtwtco , Qaiüel* 

Um-^ffH^^^^^-^ ®V* NirelJiis^... P^ulüt 

fa^. 'air ^9cê^ ^jdq^ Bofiiis A; D. MesOe^ua; 

^MsKtil:36>V MnmcUn^ auivfokodlda lega^Jono 

ffitl/ ^eUKli tapn Mmipt & di£rta oratione Begi: 

oèsSnt ]>l> iiKDki*a^ D» HoUandiao) & Zelap^ 

GRASFScar tan. Hol- diaai vel poflideDdaa vèl 

iJSfri^T,mr. i^ RBCHTur protegmidasoffexunt» ut*^ 

lOMJni^ BPZBSX^r. ^ que Principf ex Holla^- 

AiiMiif«f09» <I3^ dis prii^ipibiia progna* 

9gM((fc i(iMi$S Bcoititpent nit ta, per Fblüppam Edii^ 

SlWt.m Kdt/ fli^ lp ardi IL oxorem , filiftm 

Ml'^e^^JNrcft ^mp OuUeknl Bavari tertü 

.t|Jlp>flftf|rirciiaiiyoü- HanQonia & Holland^ 

ofa: ta (Suurs w U ffl^ comitls » per cujua alCr^ 

BoU^Aicx» itatfati0Oi in itia Sarorem haxedlta» 

«*W«««ö ^tftt, ;.. ^^ ,jqm,ft« ijlariiai provip 



TE MAAKEN, DAT DEN VoORVADEREN VAN DEJï 
» ■ '^ - r t < « - '-n ' ir- ' • 

VEGENWOORDIGEli BEZITTEB. (Vefltaa IvOIUflg 

fhiüps den UirCmf^a Holland) 

l ' -■ ' " ' " * ' . ' , ...» ■ 

DE EIGENDOM DIER.' LANDeV NÏET BY %KFVOLr 

GINOE , TBIAAIL BT i)Éf VE^KIEilNGE IteS^ VÖUci 



• • ♦. 



pit 20U genoeg tyn trni óc zdken 
(r)^ geo«^n ccgeeyen > welken adi 

-eianmi' ad Hifiwinim dé- "tftériü# FrfndfXs-fê^cKtïft 

^utittt, Xlla haec liben- ;pro|cdU>ai5 foeóm iniere 
ter a perattente aüdiit,* licerct/'AN illi hoc josi 

ytfmua)Q)u^caiiran>.qtitin possevt sinb -QBSAi|f 

contra Rcgem & Domi*- consensu , qui $vfRBMu$ 

Bum Tufccperaiit , Hifprf- feudi dóuimus. Dei/K/e 

nï amicitlas , G«lli »mu- haadcredidic, Qi/oDjrojr- 

lactOBipaj. cxpenfas bcïH MutLi acriïüs ïncolca* 

ingentés & cafus ahdpi' runt, reöïonés ittAS 

tes nee non. quantaMii ex subditórb* ELECTior 

oficnfa frt Musmödi éx* kjb iïow.jüka »««dita- 

empii 4nfolentia ,' ant- eio Hifpiöi., o^Jpl^vbu^ 

mo deliberaré perpcndifc obveniflc. r 

Tam dabitavit %n Jus fibf " (i) 'Gtmcmié , ISrfgrf 

per Bataficum genus iil vtUkc 'Beiienir^f t^^ti' 

Hollandram ^ Zef^ndkm ^otoiel De Wt^ioe .iü)^' 

Competertt atque ab ctio^ iwigoi bec JpCismcn / a(^ 

ook 



^IKt^'Tehya TÓb'-iteiirliB de.Fmnfehe 
Koningen federt hei'fxu acfatfafaoddx^ 
entien zich van tyd tot tyd eenig ge- 
zag over hst tiranl j;en8aiBde Holland 
aangemaatigd bebben ï en dierhalve 
2oude,ik dit myn IL Deel der aloude 
regeeringwyze van Holland ffleirme^ 
de k(^en eyndigen; het en \^axt ik 
tny verpligt vond « óm alyowe den 
Ldbzer te^ver^vitti^eh » dat by den 
misilag, door Riy op'de 202. blad' 
iyde van myn lyÓeel det aloude 
regeerlngwyze van Holland b^aan» 
als of ^er niets van het Kaniprecht 
in de Vriefche wetten gevonden 

wierdt» 




«A teittititi;iMn9iQt]t« tegt/ fl| ban t|tt tetF 

laitt/naa Hti i«t 810/ ben eoio g^^t «Mc MC 

faoDtt bat te ouDe <te« fé Uttu wi «ntaMti0l 

fi^nwMW nnr mar triBD OHm 

.a A. J cr Va 



wktac^ ia hét ViU. .Boofdftuk Tn« 
iBt! volgèéde IIL Peet, 't gene reed» 
s^.wae:Wl%ie«ft, BtUT verejrfi* 
«kvcAeterdiri^deai;, ' 



Bb AP< 



BEADWYXÊ'R 

^ ^"^ ^ van zoodaanige ' ^ "^v 

I PERSDONENenZAAICÊN». 

• ^an welken i ittditTwitüE Dëël' 
- • </iPr <7/o»^ir regeermgwyze ^aa 
HoUdnd i'%ew«agd vfordt. 



•I 



^ * A. ' ' . ■ JSibtdykcrk bègnavcn 

•' *. ■; / ■' • ; ' ''én'ii^arom. 14 

AttrJHjüiim vrótdt \n jfc^la de dochter van Eo- 

Vriesland, opge-' ninc'Dagoberr^cn liir 

• recht ; pffl piider Sec * is dfe moeder vj^ Al* 
' zelve meerBIsdomméu * btïk, en Grootiftdedfer 

* op te rechten.' . ^6 Van Oregoor* Bifichdp 
Jfa^Jldiüken ftefdt !n lé&x van Uytrecbt. ^ ; H6 

■ heym, aan zyn bev^fncf Jidêtyke kmderen in de- 
phderwprpen , eehen Kanonikaale^fchoolvan 

* . Deken/ 110 Vytrecht opgevoed. 74 

jibodriten woonen op de Ai^okaatm ' beginnen b<^ 

Grenzen van het Fran- Juflfniaanfcbe Wetboek 

■ fche f yk, aoo : voor hét opgerethte 
Jitij van Sgmond \t e^n ' Hof van Holland het 

• Kqninglyke Abtdy. ^o ^ ^rff tp gebniyken. 44^ 
jjfSt^n vanEgmondaHepn 2^^ddenbeM van Mer- 

\fi de Abtdykerk be- vkuur^ door WMIitirofa 

. graavenenwadroni. *)3 •''Verbrooken. i^ 

^ten gelafi fa'unhe ï\dO' Affiand der beveftfginge 

* fietyke dr^baar^n * h) de Bisdommen ee- 
' ixyt hanne klóófterfyke fchied z^nde, worden 
', goederen y en de Sic- ' die genoegaaan* onaf* 
'j neftdaalfche oy t de Be* - liangelyke VórlleikloA • 

* ^«eficiaalfcbe goederen men. 147 

* te tndcMtoiidia. i8sr MhHk Vader van* den 
JdaytK^m van Egmond Biffchop Oregoor ce 
^tct allerecfft ia die * Tytrechc ns;. is de 

V 3 TMftL 



<p 1, ft ^"^fi^ % ȕ 



Blada. 
7<Mn van Adeta , cq: 
klfiuoon mi Koning 

^VMk^ -tÉG«f -mB^- iet 
overieedea Btllcbop 
Qr.«P« ■■ï95.;m•■ 
wo^llt laoeszelfsplaus 
veikóozrt CD <lp«r;^cn' 



K0nifisbn«aiE4 ï; 

■ 1S5. U de Betacnïer- 

kfeTiitoon Tao Koning 



^«r.. 
W» 



,,Dv>ben denU. 155. 
f^kpmi; vcïfchqwjjue 
^(^icurfe goedcfeu vfipt 
, 1^ Bisdom, " i.Sf 
X'ff"") mogtmiat 
ecBpü tr^efler 
l#~ bediend «att 
<;WP^j», doQT v'teain 
rW wrdcp. 33 

.•«WB Prtw geh^dt. 
-•,'.. . 11 1 

-ifi^tnfarm mpeten ^ 
..gedamen e^d van jje- 



Blute, 

4p«JttMi:bBbteft^ de Bü- 

■ x^M. \ V j ., *-» dB 
4^^cf Paulus , sTMc ee- 

^ne, belofte .vQU>f«p 
bïDde/TdhceitzVa 
."."■bifciK . ■• " 

ten ayt een vierdedeel 
- .dettiendcQ ondertM»- 
"'<!en worde», io< 

jfr ifi mAn VaU' «racr ep^ 

genlykliei^KuqiftihKis 
Jfin^ naiaur^kc «01* 

' Tolgi WBeo >$;öbmpii 
; pob Said deii piUiei) 
'Ul hec.Tïk atS. 'bc- 
{ fp^eïk» Gaoir Ciiaf 
, in yrieslaiJ^Jwr^' vcpï 
„ iBierdfctiè ■ uocdetvn 



!ê»wap«Bfcli41d 
certydi -eens. 



^ifffrid Graaf van nrym. 



jjifft^rband;, Huyèa ', 
."jneer anderp Cira^f- ^^R k^ 



■WRVj^^Mödeverkip. 
,fiPi f pof BiS^öp van 
r Pytredtt aangeat^d 
. >s8.- naqjit '-daaiam 




BiLA D W Y^Éfc 



-' Bladz. 

iéugufius' Kèyter nttmt 

'- •■ de 9uer«D aytJDmfiph* 

' - laiid , en piaatft de 

• --zelyén aan de u^twa- 

t&nofg des Ryiis. 27 8 

f • 

'. ' • • B. 

r • 

Ban ^et Kerke mo^c 
• icgen dien genen 
' iiyige1>lixemd worden , 
urelke eeft verreld 
» -Tonnis tegen Geeftly- 
^'ï:ett*iB3r%eweese& , ter 
«ytvóMerhige, k;gt« -119 
Ainélf^- /if^^éarrfffftvm of 
- M00^ wat dat (s ipy. 
r en boefedert genaamd. 

T98 

Begiftigers der Eerklyïce 
' gdederea* koiinen de 
zelren aan anderen 
-^blrnaftnog te lyftogt 
3'gfeeven* • %% 

BtnM% %\t Btmulf, 
BcnefiMn der Kerke fan 

* wit te verzoeken* 23 
BhMj/irttMi wat dat h ai.. 

'^oor de Gtaa?en -en 
'**AinpCett^ftfn t^en 
« kónnea eed eygen ge- 

* iBMkt. 1B7 
Bergen op den Zoom, 
' tewoo n d door de Vrie- 
zen- , ' wordt dqér 

* *dr*Mt^rd1BamleB^ vtr* 
'vfarand. * '«74 
Aerto^ , >Aoor te Ooi* 

-tefrBeek , bekomt het 
-tJytsttfatfilie- BïadAii 



. Bhdz. 

wegeni tfet bf engeifiao 

- èene goede t^tng aaa 

den Keyzer 140. fijchc 

' de' Sinr Pieten- 'en 

$lnt janskièrk. 78 

Beroenfdffen in het ryk 

' ontftean door . Ket in 

den Jban doen van dea 

Keyzer. ^ 145 

Sefibrev^ recht door Ka* 

rel ', den Scbaten' fl^r- 

,to| van Bourgodirge* 

laft te gebniyken. ^4 

Beftierers der Kanohlkiuh 

Ie Schooi (ie Uytfftht 

* kryj^^n inagt om 'met 
de goederen, aan die 
Schoole gegèeyen » 
naar hun wétgévaAeQ 
te handden. , .,^9 

Betuwe » een 'Qnzftd^p^ 
legt ondei het rybaan* 
deel van-Lo^hnds. ^$ 

Bezitten der Xoniai^jyke 
BeiieSclën moeten jil* 
len te heirvaart trek* 

' kcTï 1^2. die 'iRit 

• boe)^woonin£ea xjk 
n.,was móet den\rygif 

Wobnenips. vantwVe, 
.ieder twee dt£rgely)ie 

" wb'onjngeo bezittende^ 
moet' ^r^ een , idoof 
den atid^ren oy^ëhill^ 
te reld trekktd* 104 

BisAiüfiék worden V 290* 
der voor^a^nfde v£rk!e* 

' 2ii4 door deKinitaen 
aan detloófTcS' 



.^M 



V* 




fi L A P V y Z B«. 



I 



^t < Bladz. 

^ ji, Z(^Ks tAH: d^ Qiceft- 
. bledondea verkiochc 
.: J4.I. bobben geen» lui- 
dere BisdoiQineD aan 
. zich onderhoorig, 132. 
il^bophki Kerk ia Ep- 
. ,^ gtiml gpbruykt opk 
bet VormfeU 3^ 

Èijfcbêppen zjn harders 
en bêbben l\et apzig( 
* aob aversie de Geelt- 
.«lykc als werr^ldlyke 
, ledeomaaten h4|i« ftis- 
*."doms 30. syn de op* 
. volgers der Apodekn 
- %9r moetea alle ver- 
.. ke^cdheyd in de leer, 
" alle misbraykeo tegen- 
gaau eo de misdoende 
. ,. Geeftlyken (Irafifen 31. 
aUe heydenfche byee- 
i laoyigbedea v^tbiade* 
. xea 32. des jaarlyks 
; bun Bisdoo» doorref* 
V «en '32. rooogen bun 
. ^ Blsdfiungecnfizins^ om 
. een ander, dat beter is, 
1 vérlaaien. en waarom 
',. 29^. hunne Kj^k be- 
/3Aekende. moeten de 
! zelven daardoor, zoo 
\ veel zulks . maai mpo« 
1 gelyk l$p niet bezwaa- 
' seo 33. zyn niet be- 
' ,voegd om Paftooirs in 
V^ Kerken» door Lee* 
. ken grftlcht » te (lellen 
57« moeteu dea be- 
.'. noemde^ perfoon wy- 
^en fOL Jtndin^ |;ee- 



« ven t als op dep^olvcji 

inittt vDtt te. ^Bfiggm 
1 .Si9k moogea nienmd» 
j tan eens- aadeca . Bis- 
, ^ <kMn onderhooiig #200- 
der verlof inw/<ieD óou 
. moaeo bunnexx retel 
aan cene zekere Icerk 
' gcbecUc :bi^>beo 84^ 
ntoeten de oaalaiaigen 
.is de .tienden te b^aa- 
lei}4^iQ8Si|io^ p«k- 
kcneenyierdedeei der 
. ,cfeodeQ)oS.bebbeiihec 
, booge opj^igt Offer a/ie 
.:de. .tedenmaaten Tyng 
Bisdoms lo^i.diokaa 
mLks in.pepfooii Hiet 
< waameemeam» moe- 

•cenbcrwlUigeQ ia'&roiv 
', nlffisndoQrdeWerreld- 

. lykau. ovïtf hal^lraf- 
waardigemtadaadeo der 
OeefUyken-., aodeirs is 
bec fiooois kfftcbtloos 
,' M^.: jBf9(stm^ bvinen 
jrieHüaandcQ ». n^a 't 
. overlyden vaa btfioeq 
yo^ganger , door de 
, Kaaoailmte fchKrf ea 
. geoieezite ', y^xtooa^ 
.. worden jai. «peten 
' doo^eeoepaodpr^stei^ 
averftaao k» Oügtwee 
J^iflcboi^A^f Wieden 
ingei^d is6» 4mr de 
. Ceeftlyken ver)KK>zeD, 
!.a(^teas^h, tonder dq 
^ beveiliging vaa den in 



BLAD V Y2ËU 



filftdz. 
r in 't bmt der 

J49: het behaodolea 

« '- van alle Kerreldifkbe- 

. wind 4s hen:verboodeji 

> 748»' vattt» 'heV'wer- 

^ xeldiflr bewfivd hiins 

Bisdoms bf * de hind 

«. J48' viBoecen net kin- 

. »e.SciBQ»lea:of RapU- 

* tel9 teraadeognaii 148. 

^eldift buue Kerhl/ke 

dieaftbaareA uytlianne 

Kerklfkefïn de Bene- 

ficvaalCche uyt de Bene* 

% • AcintttMb fèedéieH re 

. ondeitoiuiei»«'v iftp 

ftiffch€p van Ufcrechc 

. iMdft in het Qeftm^üe 

geng: Dver deX^taavcn 

. van HoÜMd'^o. siet 

> liet teei^dii huoiler Ka» 

■ iaonik«n door dtr* vin- 

' ^nm 8%i '« 'vaakt in 

*t >geiciill flwf de Kano- 

{ •Yilhtnr^fii^ns'li^ i^ifi- 

ttQtcüf^Ofé» leiver 

iBcdaf «n kridcen te her- 

voffiAen iif. gekpeizen, 

; ifioct ck>or 4e F#aiD&he 

'^ ' Kènïngeff bciiteaigd 

. «fi6rd«ft^ êfaiwaaxom 

• ni^-. #^t. itt het 

> «begin (teeda uyt dede- 
^^émEtmwai\ der Kaoo- 

i iMkasifclcbOoltf iverkoo- 
? *«ft <^. .. Iroof fcet 

> ^70dB(tf6r tteadtr oeu- 
1 < avi&beg(|fetmr:deKoi^in« 
H |ie«t4clis»MvtasK«|der 



A...J 



• I 






Bladx» 
• Vfrktéaflft^ «M<;te*ï!el- 

leiï. - '*- ' -^•-*i3g 

KffcbêpsOmden van Ifaar 

eygentlyk oorfpronke- 

lyk. . .,p^ 

Jwrtwi op het niet bwöo- 
riiCfl.' dèr gfefefoèdeiie 
^ heirvaifren beraamd 

-197. welke de zel^a 
' laiet «lagtfg waaren ce 
^ -betalen wierden dfenft- 
. baar nmdeii Vbr^ltpf 
Sméoot de Noordoan- 
c* nieo V0rwoefl. * * ^70 
'MênifièÊiut Aartlbffifchcl 
' van. MentÉ w^dt^: Gre- 
i . séor tot Aarftbiffthpp 
' Vin-tJytre«hr; * ïtS 
1^J[fcbenCfi€yng») inoe- 
'» een worden uyt^rooid, 

Sf^mfebe Bisdom tnet 
' twee Vricfche fróvfn- 
•cian. «r waarött' vef^ 

^' gwioe ,35 

«wiM^/f &f^9lèdfo Gr^af 
' in zjn Graafi(tbd|> Voor 

-Jf^WfiB» {*HeyHge) moe- 
'totf worden weggedaan. 

^Sfunó^- jotïint Zoon van 
' Konirig Heririk f. Wordt 
itt*:^ 'UftrechtfdBe 
' • ftiïoob Tjpgevoed , en 
i^ AMfifciflbhbp vaii :Keu- 
^ 'len, 7g 

Sygamig^ihi ioat Ut 
' Vriezen by deèrpimeii 

d. iiÉ' baa^i»i gipiMgd 

V 5 lOt 



BLAiy^YZEa 



• '*- Bladz. 

pleegen , en op welke 
üiaf verboo4eiM t% 



yen en inironi aoo 

. fSsnumi- $96 

f»mf$ weiken 4ie jim. 

. . '69 

Cmt^ wit die WM,^en 
. sBfiie bediening üS. Il 
. . lid ran hetbpitid* 70 
O^Mé wur en tot wit 
. cyndo femak 41. »7^ 
dei FreAfcbe Koningen 
wanneer in 'Hollind 'in 
onbruyicgeraakc. 4$ 
€ko9r dor Keike waarom 
. aUns genaamd. 67 
€bmus wtt dit woord be- 
tekent 66 
iMfim hoeft: niet ge- 
r predit dan naa dar-hy 
' dcTÉ^ jaoren beieykt 
r badt, . 72 
Cbriftenm betaaiden^^aene 
tienden » gedouwnd e 
f. di( dfie eerAt' eemron, 
. p7. verfltavwen in 't 
. doen Van hunne ^dlElcfe 
1 giften. .98 
Ckl^gni^niiaktgito* 
ten «K*^ onder de 
VrieiBen «n wnwon. 

flgwM^wtc dal eMydt 

175 






eenon en. door eenea 
.. gegeevcn worde». . ao 
Qfpfimus^^ BifTcbop Tan 
Qhnnago , maakt al 
.gewag op ireafclMsyvleno 
r ^aalfen, van do Oo- 
: derdtelBonen 71. >'ge- 
- tóygt dat menteniFnea 
eird goeae tiOQdeii be« 
taalde^ gj 

Dob» dir Ksifton door 
wio to ooderiaonr 
den» ' 23 

i9««lerf de Li XoMng 
▼eddent ?e^g wcrhiyf 
aan de- i ri rdnadigcii , 
wetkeia defteak vfüg< 
ten.'* * 49 

Jh%9èefp^4e IL Koning 

1 vanOoftfiraokffiJtk'wordt 
geeftl^- ge w aakt , en 
oair Sébotiaod to èal* 
lingfchap. getonden 
la^ fedeit terfleid 
docb neMia nyne Vton 
enfoon vemoonL u 7 

Dgoêd 'iooftio aoeeaina- 
lendes dagideaüee^ 

. te.- ' • 'd5 

AMom fallen eoicrboeda 

-op < Ate AanMeo « • en 

'fiaan desalvett wpihet 

• «eM S30. Vmttnn drie 

• J^acew oaa-^tMOiteeQ 

W0O* 






Bladz. 

'. l^atpn * .verfchooni;)g 
wegens hunne ged^sine 
Iny^ïïcn by IteyzerXoA 

deivyk.ydrzQi;fe4n iia. 
vanea(n'bec2ceii^<^he 
hertogdoin l^%%... v^r- 
• .fl*in HertógTÖemmilJg, 
; GttLSkf Eghun^ en (tel- 
len^ 2^hnd ' 09<lqr 
^ braadfcli'atting . 934^ 
. vaUi^Q ia bcc chaos ge- 
BaVmdc }]oIland, V'Or» 
wöeflen paumede\en 
Béemen ' ' hec flot , t^ 

• ' Vcw>rburg ^ . ^^ 
2>^cn , beeft opsigt over 

reo'lép;. U.Udvanhét 
'Kïipitiel 70^ .tó Ka* 
. OQiiikaalc Scfaoolou^ is 
' . Taüoors van de Schpo- 
Heren 69* 'én liiet 
7 van' de hoienxnmen 
^ der Kófke. * . x\i 
'fhkeiu noxit^n in Jeder 

• Heym door den Aarft- 
diaken ^ugsgelletd uo, 

. hebben hec bpzlgc op 
. 'deond^ditigeiedett; 
^ HuateniiQ, W«arbier 
cc land .al Dekena ge« 
; wr^eft^ynr-. - s 4ii 
jpiai(^«n«n . zyn leden van 

:' "Walken otiderdöm^ zy 

.Pi«^> ae Jtprt4)e. 

4 * 



* - 



Blada« 

•c gene Jfolland ge- 
naamd vrordt, ^6^.^ia 
^ bevelhébbier' KJver een 
iQ&iX. tegi^ . de. Sai^e^ 
16!^ heeft Cöt;,<;emaai 
Jlln Thcodradk" Klèyn* 

* cal, 16^, worcicuytaan" 
mefkrng^an dat Qua« 

>welyk^.ei;tog,i03,. }% 
Aomvader der la«sre 
Graavtn ^an . Holland 

. t^^r tfelt met de 

\ 'Vwejep ..te heirvaan 
mar ,fannóuj$. }8o; 

. . voert ' aTs Hertog bec 

beycf|.9V|ftdQYlic«»- 

m 

JDirtZo^m van Graaf Gks^ 

. folf jen 1|. irordt td| 

Graaf in ^zyns Vadera 

plaats aangefleld, 290 

Dkk Graaf; van WeOfllo^ 

. ge^4>ekorocdeÉgisopd> 

fche- Abtdy.ln Seoefr* 

cium, 'af 

Dmi^^tn van Uj^recht 

veupgt om twee op 

^een kerkhof gevlggtea 

/ te jtogen ligten. sj 

Dmtbevnn ^ welken 'die 

zyn. . _ .79 

|>#iaifc«ri«af datis. :. 7» 

flminw.. ^n Jtytel aaa 

' "• God xfe'rt' Hêére vöofr 

* heen allean gegeeven. 

^^^\<^^^ 



B-L A-D W VZ E R. 



Dp^dfcbuUige 'm de' kerk 
gevlugt qjaggecn voed- 
fel gege^véa worden. 

Deodjhs tu een é kerk be- 

* gaan ihoisc negendubbel 

^ geboed Wordea 48. 

" hadden veylig vcrblyf 

iode hejrlfgff BolTchfen. 

Dorpen uioet^n it man- 

■ fchap tot het flaan ^tt 
riemen op de koggens 
laveren. 178 

Jhonk en (bys vordt be- 
ter b7 ie Kanpniken. 

81 

1)rinken op de graflleden 
verbooden, 11 

'puurfteic wordt voor' de 

• helft uan Koning '^e- 

• rio!d iü B$nefic\uin *ge- 
geeven 1%%. en voor 
de wederhelft aan' des 
feclfii Broeder Roruk 
214. 'berat in ziehen 
op d^s zelfs land W^l 

• 5:eftig kerken 024. is 
; de fcheeprykfteftacjop 
^ de Nederryn aita. 

door de Koordmiinnen 

'een- 231 eti andermaal 

' verwocft «ai wordt op 

' tieaws aanRoruk infi^* 

' It^^ymgrgeeven. 15 z 



E.fltBiflfclxop nnRyttfs 
koattetugt^Dee» 



^cmarke 215. *a6et 
verflag van zyne vcr- 
richtfng aati den Key* 

••/er 217: Enhoclie- 
TÏold én zyn geheel 
hofgeglh fó Vrankt^yk 

' Ilohdt t^ komen , om 
' icich'té laaten doemen. 

Eedelieden '*det j^^rs 

• mocteA" tfcndeö ' tan 
htinBcKcrktfö en Geéfl- 
ly ken , op bet bevel ifea 
Karel éfti Grdotéti %e* 
taaien. • 94 

BitaMb ' KonlngXre ^i2:9L 

* EtTgéfafid lachte lAet 
" dfe 25idk?n , wd)fen 

' ' voorgaven dit<l^ GAa- 
vea vaa Hblland by 
vcfrW^zlttg • dei vdka 

' ssouden zyn aangefleld. 

BJhf*"ht^ tCTtjds -ge. 

'hadmiJ; ' tfjp 

Bfl^fM ddrpf TCtotA «aa 

ét Kationikaa?e fchool 

* f!ti door Wiet! gefeltto- 
'ken. ^2 

EpmHat%fi9ë A^tdy 'd^or 
WftlefcTord gétHchrea 
bègfWgd 18. Kotten 

• hief, te üiötf-WtWco 
aan de Oraaven'^ati 
Röllatid tiy vémiywig 

'affecfteitt.^ '• 'ai 
tfHirbwd een'Gtktffn d^ 
' «ètaWe te Elft, 0^ 
: VeiWndt rfch* iiict den 
^ • Beydeufchen Koning 

Aa4- 






. . ^ Bladz. 

' Hailbond j{3. %jxk goe- 
deren daarom iia^ge* 
Ö»g€^«4. Jloptivan 
eginaca, Qraafjiratt 
' Bai|neUQ(} wordi^K^t)! 
^^ de, Nootdmapneji 4;e- 
; vangea . 27Ö, ,33r«af 
/vati Hamela9a< ver- 
' 490oxdt den .^vet bem 

. .gerMden- tie'itoijjlo* 

defrid %i^^jrQxCta£r' 

\ tflLgvaAÖöil^nd.Aip.de 

: ola|iU;van. dcu door 

'/ heto vertnootdcn Go- 

;, ^dclrid a87. ts..<^or3>ak 

van hec (qeuvelen Van 

CeplF den \U. (iraaf in 

^ Vfjeslaijid^pOt woj"* 

door zyoen ondafbpo- 

,.yig^R Cra^f. Mfafeer 

> vermoord eo.^^rqm. 

fygendm déi: kèrkeilbly- 

/ ven In zek^jr opiffft 

.^'4an de Stichtfiré^ 18 

MtofmeQ dopf.aftiB^I^eü 

^..yer):öcbt» vQriiïyl^en 

' ^.t^nhttuw.elyk g^eeyen 

^ jivordèn. .1, .19 

*.v doördê, iJri^edaaflicn 

^. woifeod^ gefpHft , 

\ .WBty.^cr ,dai| jBoet, in 

it. «dit gtnoiQeb worden 

, .».. 4*f göedo-en > aan 

.* diedC^rk^n jf bedit, Wyft 

; in zeker opzIgCiK aan de 

• lH«tftigeïi, U 

E^Ur moec den iiedif 

..nbtak na doi getog- 



' den voI||^« 



Bladi^ 
"4 



P. 



FeOina een dorpenflot^ 
waar felegeri en ^an 
wien geichbnken. 31 
fbni door Wlllebrord te 
' Uytrecfatomréciit.27 
Fronsen betèaiden al tien* 
denby detiweceenweiv 
eer zyzich van Vr fes» 
land meeflei maakten. 

iet 
Frafifibe Éonh^ Is de 
zorg 'der Kerke aanbe- 
' voolen 6. ftaan toe 
bee-begraaven der Jy- 
ken op eenen Zondag 
12. vericbaJSen *de 

f ronden tot de Kerk- 
oven noodf^ 1 5. 'draa* 
\ gen lang liaair 3^. ver« 
pligten Keyzer Jufttnl* 
aan hén vooxTónafhan* 
. geiyke Varffcn te Vr* 
o kennen Aii. en yan die 
land^ at tt 'ziep , weU 
^ ken zy in Gallfe opde 
'^ )t.omeynên veroverd 
hadden 4:1. leeven 
naar nunue , eyge mt* 
teq 9. $9 Pjet naai het 
wetbbdc' van Keyzer 

Juf&niaan ^u van des 
erèen ftam hebben 
geene gezag in Holland 

fehad 43. fdienkeo 
;ia eaaUe deMigü* 



^ '• 



soa jélMtKEmEBJUaVY^ 

Heyil vin ftéeds lynè tytélfca ibnr'is^ 
inéer te verhoogcn', intej^aid*!*-»»»! 
Kunne tot 'nog^ t68f gevêtRler'tyioiB 
^yke ^ I ) GtaaSyto^tyuU; JubBte 
itgeOan: èh Vervélgöi* aa!a(fo)do«» 
deeze Vim ( 2 ) GutM «V'dt^Mlgt: 
firaaten van ie fteden , hómMi *«^«et» 
^Enferhahd gebdilwd 4$% , WBM» a%»J 
meeneh GkAap^ of •VtkJtet over xJb 

■\' ■ ■■-:'■■ :^ .V-.-.. ...;JbW 

(i) k Ik On» Sauo. mi» Kfi ^e !Sat<Wtl« 
]|«ii»I.at. M<4. 'Clü 
Wil 'fod iHt uoffi 4&iatf 
mVua . . .M UU' 

tutlcrnua OU o» int 
gtudtt nutn tl KMb 
tta/ ^. . 3Mii®l)ërrtm 
imam wtimiuMJ 
DtiuiiieMiKaaieiisb 
t^be mtttai bffiinafl te tn* 
Tilmtnt/ GuAT^n «fc 



jitat/ Hm itt 
.a / 01 >> Wai^ 
un bt itcixn 
i ut M Bttütmaiv 
ifm !)an basdin ti^anut^ 
lic&btiedatttn/ mnnixf 
te tttecoa tssren 1 ma» 



ndCdca U iopzekcKtiMa Toorgesèipf . 
TesB(:} v«cirirurden<T«ritu 'sLaadj 
OfddftbfydcM ' imnechtabrieTai , 
igiasu>g!^iKtk:^ xdüef eetlte hettona 
W«(^ «tM)«r , dï>B aia dea aannog 
dbr tdeitieadÜMUwe u).ecbte<' al indd 
kicadei nndertecht van (3) opvol- 

Msv .on Dun fptttt ntr 



*«óï- *sni anwtt 
tmnfltraai gtfi&nt gi^alt 






Blids. 

;'-!Ön^awtfl«QodefTid 
' ^a ded Knyzex gpzqn* 
' ;&na8ii.zyiipryslykge- 
' orag^by het uytfooyen 

* der NoOf dmannejcL . ia 
'Holland betoohd 288« 

vprdt dcf wcge door 

* Xèyzcr Arrtotd loet 
verfcbeydene goederen 
Vnn de J^roon befchon* 
Igeti 2^. JTncuvelten 

" vr^nnéeF. 190 

ÜiJ^fitf vtn Karêl Mar- 

'' cef aan . Willibrord 
voorzyne Kanon ikaa!e 
School te üyirecht , 
verleend. , * ^86 

Ctièld natnuirlyke Poc^ 

te^.van Koning Ix>th»- 

.ri$^en Waïdrada a<Jï. 

wotdt aan den Nckird- 

. man Godefrid tot vrou 

^egeeven. ^8^ 

(M heeft den Jooden g»- 
laft ttendcn té becaa- 
!cn, 96 

Opdehald, Biffrhop iran 
üytrechc , ftaat orer 
den afltend. van Keyzer 
Hcnrik den V. wegens 

' het recht Van de Bis- 
*:hoppca te bcvefti* 

Godefrfd Koning van Jnf- 
-md i^ trekt met 

* ech icgfcr'over de Éy- 
*" a^ en verweeft, ver- 
^fcheydcnc floten déf 

* *Abodrtteit eo Slaaven 
'' ftèö* la oen Zoon Vin 



. , Bladz. 

: qdilWda ^odUi^iUd- 

, boudKo^üv vaa VrifS- 

, I^d 9 lOk inajJtt «aia- 

f{N«ak op. b«t. Vrfefehe 

Keyzer door den {dtifa 
v^a vzeade te wiitoi 
maaken ^ 20a. valt 
met eéaa vloot en le- 
ger in Vriesland ftQ|. 
verflaat drie werf <fe 
Vriezen , dic hem 
Synsbaar worden. 204- 
geeft ,voor zyoea zetêi 
in het GraafTchap Maas* 
land te willen vefti^on 

. 204. wordt door wfSfi 
Vriefctie lyfcroawantcn 
^os» of door zfacn 
eygen Zoon in 2ya bed 
vermoord en waarom* 
•06. zyne Zooiten 

' jaag^ Heriotd ander- 
maal uyt cytt ryk af6 

GèdifM 2:00a van Ka* 
tiics^ Herioid wordt te 
Ingelenhcym gedoopt 
no. ia Gruif na 
Walchere en begeeft 
sich naar Imiind* 1S3 

Codeffii Neer vanHomk • 
helpt den zelveA nn 

^ bet bezit van Holland 
tt?T- • vertrekt n»<« 
Vnmkryk 277. keen 

' te rog naar Vlaandre 

; öp de fydlng van afn» 
'Ooms 'dood en waar- 
om 177. beiftelt ee 

' Cent zyne achteig^ite* 

tCQO 



J&L A D "W V ZE R* 



• • Bladz. 

tene Ahèepen « 78. ^er- 

■ '-ilétert- de Zeeuwen by- 
TffiVtr tm uycrooyen^toe 
2^9, fiatt 2lch* ^c 
x^ teger by Maaltrkhc 
nedÊr 279,- verwoeft 
'VêrfeheytieDe ftedehen 
klooftefs 279. keejt 
lA zyae verfchaozf^g 
te Haslou te rt^ 180. 
bekome het Hertogdom 
rïoDand' en Gezela' tot 
vrou 282.' wordt ce 
Kobleots gedoopt en 
beeft den Keyzer'toc 
Feter 283. maakt teer 
•groote krygsrufting en 
waarom in RoHaiKl 
'Si4. zendt twee zyner 
oaderhoorlge Graven 
Toor Gezanten aan den 
Keycer 285. verzoekt 
dat hem Koblents en 
«enige andere landcfn 
«II waarom mo^en 
wordeo ii%e(laan .285. 
wordt te Spyk op de 
punt der Becowe 'ver- 
moord. 286 

Graêflyk bewind atieen 
^an GbriCleo gewotde* 
oe Vriesen gegeeVeo. 

ft4 

Ofêefiyke kinderen wier- 
den in de Kanonil^aie 
•Schooken opgevoed. 72 

Gratmenhy 't ontftaanvVan 

Alerte, op eenen bepaal^ 

• den prys door den Fran« 

, icbcj^ KQiMQg gcfldd 



Bifdz; 
189. en wetken 190^ 

Graaveri , ervelyk wor- 
dende , beginne naar 
die wetten recht te 
doen , by welken zy 
hec meeffe voordeet 
konnea hebbeü 42. 
moeten hunpe on* 
derhoorige naalaatfgen 
dwingen aan de Gee(b- 
lyken tienden te betaa* 
len loó. als z^hde 
verpligt den Biirchop 
de (lerke hand te bie« 
den 107. gebruyken 
de dienfibaaren der Be- 
neficiaale goederen , 
tegen hunnen eed in 
bannen dienfl 186. 
maaken zich' de Ko^ 
ninglyke BeneficiiH te* 
gen hunnen eed eygen 
187. gelafï' hunne 
dienftbaaren uythmii>e 
eygene, en de Benefi- 
ciaalen uyt de Bene- 
ficiaalfche goederen te 
ondethofiden .189. 
worden door Keyzer 
Lodewyk aangefletd 
232. in de plaats dec 
sfiyvigen of die honne 
pligt niet gedaan had- 
den 233. nleui^e nog»' 
maals naar Holland tot 
het beteugelen der in- 
wooner8^ge2onden:296 

Oraaven van Holland al» 
leen In de Kerken, b»* 
graaven G&iraaroBlis* 



^V^9W1^1^15Hf 



Btad2« 
Inr^ea b7 fcnuyUng 
verCcheydeoe Kerkap 
hier tp land eq yan 
. wje ^t. noemen ^tn 
. BiQchqp y»n U/ttQchc 
mvtam ÜMOk en waar* 
om |o. zyi^ oudi^ds 
;iaa des ^i^^^bc^s vicr- 
fcbaor onderworpen 
30. zyji ve^pligt naar 
Goda w^rd en de ze« 
dentqgjt der Eerke te 
. léf^v^n zif behbeUthec 
f^Qh% van Patroqatus 
over vpele Kerken ^es 
iands qa wa^irom ^e- 
had 6o. be;£weerc;a de 
lyk^vprdeeliDg , 4oor 
^ey^cr J^odewyk ge- 
^a^n 9 te Nieumeege. 

Xkm>m m Saxcniand be- 
gaven 4cb 9 toe het 
mai^ca vsof^ vs^de 
naar de gf9vmu van 
Deenemarj^e. J130 

Qrsvenim cea wiqr^nd 
aan ae JKanonik^le 
Scbool efi door wien 
gercbonken* - S7 

.Gf avi9«K9 .nanjtlotland al- 
iptn ia de l^J^en be* 
graaveaenwaaiopi. 13 

Gt^g^ ie VII. Paus 
vf^dt ^Qor de Sérk- 
vexg^cing vanWorms 
^v;^ zyne w^ardigbe/d 

. v^vaUcn verkUpd 

.. 144- do^t dep Seyzer 

«[qadjr^^,^ iV. ia 



Blarifs^ 
4eiï Ban t44p f cr- 

Wedt bet knopen 4er 
feeaiyAfi J9«dfim«g^ 
f4;t« ook >et.Ke|0ee- 
nen of oiH&fl^g9& «der 
tev^ligmgin $[^ de 
JU^^ii op iff ftoaffe 
viui dfn bao. ^43 
Cf^Eo^ ly^n^nejEter ^er 
uytrecb^cbe Kanpni- 
kaale Scliool voc4l tot 
0|pw>lg(er vjHi ,WflIe- 
brofid gekoozQp #aj, 
wordt door Bojnifa^'us 
tot AajcftVuStichap «vap 

. Vytrecbt ji^giswyi W* 
ovejriydc ^54. 

<2f 9fl4efi tot de Kfuddi^ea 

^oodig boe 4»eJlMnven. 

Grio9^ jj^ff^^an vifxfctqfioen 

. opd^Undd^te^ea* 
me^. J87 

Gtmdemf ericoo^ j^rd 
l^ng V9« Vrankrjk 

^ .Toor Koning yin Lo- 
th^inge. , ^c$ 

C^lcUbfii Hertog der 
Vriezen , woo^t aan 
*t h<X9fd éltM.fQÜfm 
denJuTQRtogc flaatójjan- 
je by I4S9. WmoTSk 
dooi eenige Schryvert 

. laep 4eB i^el Fan E9* 

. nïqg VII9 Vxies\92]i4 te 
boek ssSLéUL X61 



k » i 



& 



B t A D W Y Z B 8. 






H. 



Btadz, 



1 Craaf van Holland 
b^eegCK. 54 

'TUlpééH is dé Qroeder 
" ^ van Godefrid Koning 
'^ Vaa Jutland aoo. volgt 
ajrncn Vadei Sigeftld 
fn 'É ryk, soo, is ook 
fl}cYa<fer van H«riold en 
de Zoon yan Odilbalda, 
Dochter van Koi^ing 
Radbpttd. i222 

Xêimkurgfche Bisdom be- 
'kotot en waargm aeer 
> ve^l^ Ignd^n van het 
Vrïefchc opdcr *yne 
. boftietJng. Ï34 

Ihmefmtd e^n Gr^fjfchap 
legt onder hej ryksaan- 
deel van L^haris. 245 
jSasUm ho^ ibans ge- 
' Aaamd, a79 

Birrr boe ciertyds in het 
Latyn genaamd. , 79 
Hioogei! hoïine 
onfvlngte Slaavenyan 
g^cn keïkbqf of uyt 
'ge^ne kerk baaien dan 
onder voorwaarde , - en 
'* op welke ftraf. ; 55 
JSe&m dei H^erfylheilen 
hebben niec alle het 
nselit vafi Fatronatus 
' en waarom. 60 

JSUtkgmiw AafftbiOcbop 
v«ii Kfulfft k^nt sich 
legen den A|ir(U>is- 

S^ifkn nog vaa 



( r 



Blade. 
Oregoor» en waarom. 

129 

tnizundis Graavln van 
Stryen was de Vrou 
van Ansfrid , welke 
tot Biflchop van U7* 
trechc door KeyzerOt* 
to wierdt aangeüeld. 

138 
' ,£B^amwj maant de Cbn* 

fleneq aan tot het be- 

taalen van tienden. 09 

JSeinwmen hoe geregeld 
in het optrekken der 
opoTïtboodene man« 
fchap X94« op nieuwa 
door den Keyzer ge* 
regeld. 19J 

Ibwanw Broedera Zpoa 
van Gode&id , WQrdc . 
Koning van Jutland 

206. vreede maaken- 
de Q)et den Keyzer 
krygt de Ëyder tot 
grensfcheydiog. 207 

Hemming neef van Ko- 
ning Hemmilig aan 
Keyzer Raiél verpand 

207. la de Froeder 
van Heriold én Kagen* 
frid naamaaU Konin* 
gen van Jutland 907. 
wordt door Keyzer Ka- 
rel weer op vrelje voe- 
ten geileld 207. wordt 
te Ingelenheym ge- 
doopt 220. bekomt 
het' Hertpglyk gebifd 
over Zeeland en Vl^an* 
in W Ooftgode toe 



ÊLAÖ^YZEftl 



Bladz. 

• aas. *t gene de Graaf- . 
' fchappen Rye, Bergen 

' op denZoom cnWalchre 
iievattede '226. Houdt 

■ ' zyn Verblyf tèWaldhre 
' 226. wordt door de 
Noordmatinen te Wal- 
chre vcTlldagen 234.Eg- 
hard Graaf van Walchre 
wordt door de Noord- 
mannen verflaagen. 234 

' Henrik de IV. Keyzervqr- 
Xoopt de Bisdommen 
aan de meeflbiedenden 
en waarom 141. dbedt 
eene Kerkvergadering 
te Wonnsr houden 143. 
door ,dc zelve Paus 
Gregoor den VII. om de 
verboode bevefliging 

' vandcLeeken te ontfan- 
gen, van zynë waardig- 
heyd vervallen verklaa- 
ren 1 44. wórdt door den 
Paus in den ban gedaan 

144 

Henrik de V. Zoon van 

Kcyzcr Henrik den IV. 
fchopt zynen Vader ge- 
noegzaam van dentroon 
14(5. wordt door Paus 

• Pafchalis de n. in de 
bevefliging der Bis- 
fchoppcn beveflfgd. 

\ 146. Staat eyndelyk 
weer van dat recht af. 

Henrik Graaf wordt door 
, Keyzer Karel den Dlk- 
' Xen aan Hertog Gode- 



frid iti Holland gezon- 
den 286. doet den 
2e!ven te SpjHc ver- 
moorden. ' - 2&5 
Herteld Koning van Jut- 
land den vrede met 
met Keyzer beveftfgen- 
de krygt zyneti' verpan- 
den Bieder Hemming 
te mg 207. komtb/ 
Keyzer Lodewfk ari. 
aanvaart het Oirfften 
geloof 217. komt te 
fcheep in Holland om 
zich te l^ateti óoopeit 
%i%, > wórdt verwet* 
komt 9 in 't Hof ont- 
fangen « onthaalt , en 
verrcyft naar Ingelen- 
hevm iip. aldaar bf 
gedoopt wordt" 22e. 
draagt zyn ryk aan Key« 
zer Lodewyk op en 
ontfangt het te leen 
22Q. (!amt Éf van bec 
Konfttglyke Hny^ van 
Vriesland a^4. bekomt 
bet Hertoglyk gebted 
van het thans genaam«* 
de Vriesland 2^3. be* 
komt de helft van 
Duurftede en des zelfs 
ondérhoong 'land in 
Beneficium 223. Iaat 
zyncsn Zoon en Neef ten 
onderpand by denKev* 
zer 226. verrejfftna» 
Dtmrftede en vandaar 
naar Jüthnd * I97. 
fdaft dctt Hey denftben 

gOÓSr. 



BLAD W YZ'E.Ur 



Bladz. 
godsdfenft iflsynefta^'' 

ftenaf 228. wordt des- 
wege vsn ,den trooQ 
«gefchopt en iiythet ryk 
gejaagd 228. begeeft 
zich by Keyzer Lbde^ 
wyk 2^p* breekt dpor 
zyn oobefuysd gedrag 
den gqnaakteQ vreede 
\a3o. is HQjtog . van 
^Vrie|laad onder 'tryks 
aandeel van Karel den 
jUale 243. wordt tot 
Hertog van Zeeland 
aaogeUeld 248. wordt 
vermoord* 240 

HerficUlA pen Voraiyk 
bof^ en wat aldaar ver- 
richt is. px 

iJerJiêlUr van eene ver- 
valle ifixk beeft de 
pafloraale benoeming. 

58 

flcftögiommm warden ai- 

. temets Eoningryken en 

wanoeeffgens^iod. 162 

Herug^ geUft hunne 
dienilbaaren uyt hun- 
ne evgenc en de Be- 
.neficuiale uyt de B^- 

; nefïciaalfche goederen 
te onderhouden. 189^ 

fiertoglyk bewind aan gee- 
nc Vriezen » dan die 
Chrifienen zyn , gegce- 
vcn. 24 

JlertQglyke kinderen wier« 
den In de Kanonikaale 
Schooien opgevoed. 72 

. JSijlêg$ Boffebeu veribek* 



Bladz. 
ten by de Heydeneq 
tot een veyligc vcr^ 
blyfplaats. 50 

BvsUiichenders zyn eer- 
lop$ 46 en moeten 
aan de gehoonde Kerk 
voldoeninggeeven. 47 . 

Heyligfcbendiry wat zulks 

is. 4^ 

H^y/o/ci« Kerk door Wil- 
librord gewyd 34. is 
eene der eerden van 
geheel Holland. 17 
Eiymelyk buuwelyken t 
oudtyds maar aan dp 
feeftlyke rechtbank 
onderhoorigii2. wel- 
ke boete en aan wie - 
deswege te , betaalen. 

Hincmar verlaat de Schooi 
en begeeft zich te Hoof. 

* 74 

J^Mfdkerk is de zctelkerk 

des Biffchops gewaeft * 
78. £n wordt Dom- 
kerk en waarom ge*r 
naamd. ,78 

Holland aan hetBïfTchop- 
lyk gezag van X^t recht 

. door Pipyn onderwor- 
pen 27. heeft nooit 
ondeif de Franfche Ko- 
ningen van den derden' 
(lam gedaan 43. heeft 
( zynen eygen Deken gc- 

. had 1 1 1* is een gedeelte 
van het wederopge- 

. rechte Kcyzerryk In 
bet Weflen 183. raake 
X3 b/ 



ihKiyvfrXzzM 



Bltds. 

fff ut ^ffSXtwbt tjaS^f^ 

deling otider Katel 
*£tKia vm ILtftcr Ka- 
• ^1 ift5.- worde é99t 
KtjtBt Lodewyk atn 
jkfotQ Zoott LotbMl^ 
mcetcfi «15* i$ Mi 
de dood mi Ktpstt 
Lotlitri5\geen ^e^ctHt 
▼an het tcysetryk , ea 
.leaarom 1154.. ia een 
gedeelte van Lotherki^ 
^e en vraarom. 955 

BdkKuyche Gr aaven ftam- 
men af ran het Frtn« 
fchcHufs van den tfw^ 
den (htfli. ié4 

jMUmJfcbe Hert^dtm legt 
T>nder het tykaaaoded 
van Lotharis. 944 

H^9m maakt een verdf ag 
met den Landdekes. 

. na 

thrik Koning van Jotlaad 
zendt gezanten aali 
Keyser Lodewyk* ^40 

B»go natuurlyke Zoon 
van KoningLotharia en 
Waldiada aót. firoe* 
der van Oiaelaen bef« 
den natnorlyke kinde- 
ren vat Lotjiar if • «84 

Skfigens Bifichop van 
Uytrecht vlocht net 
zyne Geeftlyken naar 
de Abtdy van Prutiie 
asp. bekomt hetKloo- 
Her van Sint Odtleti* 
berg ten vetblyf. afio 

AMKfiwoffdeo doof 4c 



Blada. 
Vrienm v«rifaa|au 

180 

Hitilm naar 4^ vqrxa <iat 
Sey4eii« 4ip d« gr«r« 
fteden verhoodtQ. ia 

Bofji van Boutgooiè OaM 
¥an de ^imnlcibe 
XoniflgOQ vaa do&ider* 
den ftam af 44« .vaa 
Ooftfllitirk heeft nooit 
bevooleo heiwetbook 
Van Kafwar Juftiniaa« 
.|e gebf«r^«» 4J 



Tarfto oan i^ifira varlieft 

J hetgeaag over Bol- 
• ' laad. 44 

JmnOktkiMfA) doorwifH 
gedicht « heeftoüdhyds 
^ook eaoaSMKNOiilMaip. 
•School gehad. 78 

laimii betakeoA» atnyd^ 
6ttiotlaiid> 1*5 

JUmidfcèe aMMm by.mi- 

'keg»ie<^enbeydii| oo* 

broyk eeraaki» 45 

Ii^trUiken eii^ laii4fi;h«> 

oodtf 4a ttktua gwiaflijf • 

I -88 

^M» de L BiothoA van 
^irtiecbCi fÖÈêofiXm^ 
wVÓVJlAUL deDüaa 
in fioUandaai) fioreiHa 
^ den V« Graaf vaa Hol- 
lend. X04 

jft^Wirigm goaftlyk «U- 
leoda worden 8ipat4ar 

JccK 



BL ADVTYZElt 



Bladz. 
leer txk leeveiisgedrag 
«an den BMTcbop be- 
kend zyn tf I. en on- 
def het opzigt des Bis- 
fchóps opgevoed wor- 
^ den. ét 

Jooden betaalden oudtip'ds 
. tfendenenwa«rorm. 96 
jutknders raaken In oor» 
' log 252. bloedige veld- 
llag aldaar Tooigeval- 
'Jen 256. moeten een 
^ jong kind, Horik ge- 
naamd , op den troon 
. ftcllf n. ^57 



Kmmikaêk Kttkea 
hebben alqfd twee 
Paftoors. . XS2 

HutnmUiuuile Prabefide waar 

' van soa genaianid. A3 
Sanmiaale School te 

'uitrecht doo» WUH- 
brord gefticht 5r« ia 
Dfet in Qaat om alle de 
Geeftlykea» in Bolland 
iioodtg , to verzorgen 
77. des worden by die 
fiog vier anderen én 
door wie opgerecfac 
7S; heeft zyne gemoe- 
ne inkomen IS- door 
den Key^er gelaft ^^ 
een nieuwen. BhTcbop 
te verkiezen taa. 
fDoet binnen^ drie 
maftode», nevAia 4^. 

^upieeiicé» ëoieiinieu^ 



Bladi. 
wen BidHio]^ kie^n 
12a. biclioudc » on« 
aangexien bet redxs* 
gebied van 't VfieTche 

- Bisdom verklynd waa, 
. het recht der verkie- 
sing. IJS 

Sapd door WiUlbrord to^ 
Üytrechc gaflidit. 17 

XoÊdtttls te UyttecBt etn' 
Kapittel uytmaakeade 
verkooaen eertyda ee- 
nen nieuwen Biflchop 
1*3. moeten door 
de BilTchoppen In ft 
befficren- van^ faonne 
Kerke gekend wor- 
den i^. krygen te' 
pytiecbt voorheen ook 
deel aan 't werreldiyk 
beftociTy en thans zit""^ 
cibg in de Seaatsverga-*^ 
.dering 149. uyt wel- 
1L€ leden bet beOaat. 

^ yo 

KêHmikm te Ufttecht 
^aen flMt maylen te 
Choor S9» wie die 
eertyda waaren tn 
waarom aldus genaamd 
70. zyn GeeiUykeaof 
Werreldlyken 70. dee- 
• «en 2fu het-haair aileea 
afgefneeden yu , de 
Goeftlyken syn , of 
Onderdiakenen». Dia- 
keoefi, ofPriefters 71. 
b(^gimien ho^er te 

op een zeker b^Hiaid 
X 4 SC- 



«L AD WT^EÏL. 



Bladz. 

* getid ^ebragten waar- 
om ; ft2. gaan ieder 
afijoodcrlyl^ woonen 
8}. betwiden ^ den 

'*'Blflcbop' van hen te 

'fiioogen vtfiteeren of 
hunne zeden en Kerk te 
hervorroeo. 83 

lartï Mattel fticht ver-" 
fcheyxiene Kerken In. 
HoUand 17. fchcnkt . 

•veelen zyner gedichte 
Kerken aan Wiliibrord 
18. fchenkt de goe* 
der^n, tot onderhoud 
noodig, aan de Kano- 
uifcaale School ce U7- 
trecht 85. fchenkt 

- het Dorp Eift aan de 
Kanonikaale School te 
üytrecbt. 82 

forel de Groote volgt 
zynen Vader Pipyn 
eerft in bet Ooft- 151 

- en 'daarnaa zynen 
Broeder Karoloman ia 

• "'t Wcftfrankifche ryk - 
' 552. doet een Hof te 

Mieumeege bouwen 
. IS3» doedt de Saxers 

aan de Kerken en hun« 
•ne 0ee(llykcn tienden 
' betaalen 94. ver*. 

biedt eerfl voedTel aan 
. de in de Kerk gevlug- 

te doodfchuldigen te 

• geeven 49. beveelt 

• in iedere Biffchoplyke 
iiad eene School op te 
fCcbtCQ *<(3« * beveek 



Blad:^ 
' de Biffi^appen de pu- 
. fooncn tot Paftoors. 
door de' Leekeos be- 
noemd, in te wyden 59. 
• beveftigt federt het 
vcylig verblyf tix de 
^Kerken 51» verleent, 
veylig verblyf aan die 
■op' de Voor- en Kerk-, 
hoven gevlugt waaren- 
511. hodang dit be- 
ftandig geb/eeven is 53. 
neemt Ludgermoyt de 
UytrechtfcheSchooI en 
maakt hem 'Biffchop 
•vaan Munllec 74. be- 
veelt dat van alle lan- 
den « fiaaven en vee 
tienden aan den Bis-. 

- fchop van'Uytred)tzar 
betaald : worden 95. 
fobeydt tien Heymen 
en -waarom van het 
Vricfcbe Bisdom 133. 
bevefligd den verkoo-" 
zen Aibriktot Biffchop 
van Uytrccfat door hec 

\htm gceven van den 
rlhgen (laf i36« komt 

'te Nicumcege op het 
overlydcn van- den Uy- 
trechtfchen Bi^cbop 

-1-54. en bcvcfligt al- 
daar Albrik m 't bezit 
van het Üytrcchtfche 
Bisdom 155.' fchenkt 

"Ubkirika boven" Duur- 

- ftede ^an het Bisdom 
te üjrtrccbt 157. ver- 
trekt naar ' P^dtiboni 

IJl 



B:hAT>:W'yZXJC 



t m. 



Bladz. ' 
; X58. bcvceh.dC'Vrie- 
aen den krfgtogt naar 
[ ^oie by te woonen 
160. trekt met een 
legetnaar Spanje 1^. 
.zendt onde; drie Be- 
velhebbers een leger 
naar SaxenÜand 162. 
begeeft zich .in perfoon 
tegen de a%evallene 
Saxers te veld i6s* 
do?t vyffiovpertig hon- 
^fd der oproerigd^n 
onthoofden 165. be- 
geeft zich ^gen de af- 
gevalie Vriezen te veld, 
vétHaat , en ontneemt 
hen honne erfhaftfge 
goederen 167. en ver« 
klaart hen voor lyfey • 
geilen i68. doet de 
gebfoyken en gewoon* 
een der Vriezen in ge* 
fcfarift brengen 171. 
. trekt te izeld tegen de 
' Wilten 17^ zcndtde 
▼oomaamfte gevange* 
jie Vrielche jongelin- 
gen naai de -Kanoni* 
Jkaale Schoot te Rome 
272, om aldaar in de 
gewyde en- ongewyde 
letterkunde opderwee- 
■ 2en te worden 1 .7 s. ilaat 
twee bn^gen van de 
Vriefche Scheepen over 
de Eive 174. gelaft 
. de Vriezen naar Pan- 
sioniS zich^in optogtte 



Bladi, 
dende «eni^ Ryjiedpig 
te Dicdenbove vcrdef Ic 
'zyn ryk onder zyper 
drieZooocn 184^ zakf 
langs de Mocsel^ Rya 
en Waal Baar Nien* 
' meege af 1S5. begeeft 
zich naar Saxealand » 
. 181. dpceeen desde 
. deci der iBWOonèn 
, hun land ontraymen 
i8i. vertrekt naar 
*, Rome 182* wordt op 
. Kersnacht tot Keyzer 
, aldaar verklaard en ge» 
. kroond 183* beveelt 
. de Amptenaaren dea 
gedaanea eed van ge« 
. trouwhejTÜ te verniea* 
; wen i88« regelt de 
wys hoe de ofiergiften 
moeden verdeeld wor- 
<3eo p8. komt weder- 
om te Nieumeege 198* 
alwaar hy het Paafdi- 
feeft viert 199. en 
keert naar Aken 199. 
üelt orde hoe de eyge 
en hoe de BeneficiaaK 
fche diendbaaren te 
f ondei^ooden 189. ook 
. op de . prys «der graa- 
Ben 190. fielt orde 
op de tollen, dieteUy* 
. necht , DaurAede ea 
Nieumeege geheven 
• wierden 190. dok op 
bet onderhoud der Be- 
. delaars , tegen den 
- Woeker ,. e^» bct.^w^- 
A 5 kracb^ 



ffL'AD^I^'VZBH; 



' HnKlIngM tftitf fp* 

fe tft. r^elt de 

wyt dtc të<ler viM^hl- 

' Mn te fadfftMft xotfdc 

- Aüetéit trekken t^ 

- £cf>iedt eenenhei^sftrt 

• Cê iMd en te water te- 
gen de Ndordnnmneii 

• S05. flMtkttteedeiilec 

• étn Joflartfchen Ko- 
lÉing KemmiDi 306. 

. Mtnngt des smtNeef 
HeoMiing cöt ptnds- 
üitii 106. sendt dea 

• cef ^e& te rog ntar Tot- 
iKid tof. bevelf^c 
^len gesÉMfkteti Tfeecfeii 
flietllefiold eci Ragen- 

' frtd !M>7. Befciurjrft 
«eaeit R/ksdag te A- 
Icn 9 en wat aldaar in 
6p«igfe der Tdezen 
liéftDeten wierdt 268. 
Irtengt den Hertft riiec 
te jéBgtn teNIeoffleege 
door S09. fterft te 
Men. 210 

Jtmi 2ooÉ tan Keyifer 
Kafel krygtbf iy*«fer- 
^effiig heel y^ffslatid 
lg5. fterft vdor tf* 
Mn Vaeer. 210 . 

JEwel jongde Zoon tam 
'Keyjcf Lode^ffk fte- 
kmn€ onder atyn ryks* 
aandeel lieel Vtlesland 
t4> Taat 2icb tot lo- 
«Ing «aft Lotberhsge 
IbrooMl 9il« komt 



I. 



ce^ Nfévftf eege } en be* 
Teffigt Rortik in iKt 
Hóiffndfitie Hertögr 
Akr «69. ki^gt een 
derd* vin vriesland 
*67. ♦eïbifidt dbli 
mei Rotnk Hertog tan 

' Holland' adV.! matiic 
«Ich geweldiger band 
ran htt Keyzenyk 

' infeefker iCg. tradit 
de weetMft vanf £0- 
tiMrini^e te vemMite- 
rcn* «7o« ftetft. 274 

ibre^ Zoen tta Keftèi 
Lothiifs krygt vooi 
2yn aaddéel hec Votir* 

' gondiftte ryk» 255 

Xarel de' BOcke bekottc 

SebeefDujrdfehfandoyt 
e ttvcühf tail zynen 
Vader Lödewfk «72. 
vofigr ayncfc Aroeder 
Lodewykin hetLotfie- 
rtngTehe rf}i 28b. en 
des ook iv Rolland, 
Zèetand en Vriesf^d 

281. bdiegert de 
Nöotdmannen te Bas* 
toQ ifli. maaltt vre^e 
net de sstfren 281-^ 
Geek Citda tot eene 
Vron È^n den Kobtd- 
iftarÉ GódHtrdtffz. en 
het DertogdMa v%n 
Üofkttsi tr béOnnten 

282. ' t» Fecer van dbn 
t^oordftian GodefMd 
^f. aeen^Gtaf Ütti- 

'ttt M^fieffirObde- 

frid 



B;5l:^j:>?rr:Y^E.R; 



\ 



f-: . '* Bladz. 

:frtd in Ho1Uq4'»M. 
4dt Ey«rh9fd« Gfaaf. 
.:v»Q üameUoiicot iter- 
-IQS vao HoUivid >t&7. 
. ^wy)(€ 'Ooder df n 
,fiwaa|«n ryJMlad %l7. 
- m^d% v«D de Ksjui ' 

digbeyd afgezet. a|8 

JCml d^ EeDvoudiif» 

.Zoon .van liiMi^fk 

dea Saa«rair» en Ko- 
. «niog va» Vi«nkiyk 
. worde ccur bealmeenyi* 
^ flt yin bf c LcNtbexiog* 
«iche Ryk aangfnmpd 
.M^ des lHI8««f( b7 
sgicb ct^d iMr Akoa 
tcnjdaaroM n^ai l<fMu« 
. Iiiffifi< 299» 8%eft de 
. Egmondfche Abcd)raan 

Pürk Graaf C0W4ftflln- 
^ge ao. :^yne9 c^etrg 

idUIiifcc tiflode^ maakt 
.' vreedi^. inft ZueotiMd 

leo (Uil hwk h^t bctit 

K van Lofboringe afi 994 

JiiifW 4« t<b«iMe Hanog 

. vaa 3ourgoi|j0 beveelt 

.'PMT '4 kefcbreevM 

. «c^bc te vonniflen. «44 

iSïifW^niaii l»#vfelt da Ka* 

.Mftiluiale Sobool te 

, Uycrecbt iteoco luau* 

.-««en . Aiflcbop te ver- 

•. Ueaei» iM- beveftigt 

I den verkMsen 0re« 

tpQ€, ii0or het geevtn 

. van datt (taf ea rioglii 



»n j 



aay^.tg galaft *dar^ 
aeUen (oc Mrilbia^ 
.icbop in te wjden is|k 
, wordt door zgrMi 
. Broeder Karel m Ijia^ 
..WedfrankibberykflfH . 
gevolgd. i|g ' 

JierWMBe» 2ooa van hf^m 
. dew)rk liuoniag van 
, Duytfchland , bekopit 
Beijere enz. uyt de er- 
venis .van zy aan Vader, 

Kmmmerland heeft eenea 
^genDeken gehad, na 

Airken, door wie gellicfat^ 
i6* moogen door de 
fiubtera verkogt, ver« 
luylt, en ten huiiwe«' 
lyk gefeeven wordm 

• 19. moeten eensjaara 
door den Biflchop b^* 

. Kogten de aldaar inge- 
ikwpcoe miflbruylMii 

. afgefqbaft worden 31, 
door w ie ïn te wydengs- 
ingcwyd zynde» zyo ge- 
hey 1 igdezaaken45.door 
de Leekenen gefUcbc 
hebben ook het veylig 
varblyf en waarom S7* 
der zelver fieraadea 
moeten uyt* een vierde 
deel der tienddn onder* 
houden worden. ip8 

JMtJ^ukÊfi ma de do<id 
geftraft. aS 

Kêfkregils^ genaasMié9 

fyfMÜndm van waar ey^ 



B L'A D W Y Z t «> 



' ^ Blad. 

ggric^erffthe kerk , *eeae 
der eerden van geheel 
HoUftiid 17. . door 
WWlbrord gewyd. 34. 

giMeren ia de Kanoni*i 

* kaale Schooien op$;e« 

* voed , moeten , acbc-. 
tten jaaren bereikt- 

' hebbende , verklaaren 
of zy- wilden Geeftïfk 
worden 73. nictGetft- 
lyk willende worden 
veriaatea bet School 

gleedy der Kanoniken 
wordt prachtiger en 
wanneer. 81 

fjntifcbeA^tCMséom wan- 
neer een onafhankelyk 
Vorftendom bf naa ge- 
r/orden. 147 
Keulen door de Noord- 
mannen verwoefl. «79 
geyzerlyke waardigheyd, 
' in dbn perfoon van 
' Auguftulus in bet We- 
* Hen vernietigd» wordt 
in den peribon van Ka- 
rel den Grooten her- 
. field. 183 
Kalbiems is vruchtbaar in 
wyn. 98s 
Xeenraad Keyztr geeft 
het Bisdom van Uy* 
trechc aan eenen Ber- 
' iKtify wegens het aan 
hem brengen van eene 
> goede tyding. 139 
JCienrad Biflcbop vanUy- 
trecbt fticbi d^Kvte 



Bkdt: 
Kerk» j% 

Smingen de beveftigiag 
aan den Biflcbop gee- 
vende , (laken den sd- 
ven eenen ring aan dea 
vinger en wauon 29b 
Desgelyks eenen hev* 
derftaf in de hadc -90. 
draagen de Bisdommen 
2onder vooigaande^ 
verklesiog aan Jiaoae 
HoofTcbe guoneiiogea 
op 14a. van de woom 
f igjs Kon!nglyk&goede« 
ren ontzet4synde t ver* 
koooen eyndelyk de 
BisaommeB. • 141 
Kemn^ykê goederen boe 
genaamd 17. 000 in 
als rondom Uytrficht 
«an de Kanon ikaalc 
School aldaar gelcboó* 
ken. 67 

KoHingLyke KiodeMf) wier- 
den in de Kanooikaaie 
Schooiev opgevoed. 7a 
Emn^lyks tytel saao de 
Hertogen en wanneer 
gegeeven. m6i 

Küoftrs óaoi/wiQ ceoD» 
'- derhOttden» ■ \ - . ui 
Kpggem zyn CcheepeiMiiei 
welken de Viteaen de 
hekvaaiaea te water 
doen 175. zyn voor- 
zien met maft, zeyVen 
en riemen. 177 

Kogfctukl wac dat is. 1.76 
Kft^m moaten in de 
• Kerken 9 weiken wor* 

dea 



BL AD WTZRit 



Bladz. 
den ingewyd, geplant 
UTOxdeo. 3S 



L§nddê1mw9i^tom zoo- 
daanig genaamd iii. 
beeft negen botdraa* 
gersvoor boece wegens 
iet aangaan van hey- 
tnelyke bouwelyk^n 
113; OHLg nletnanc in 
rechcen aaafpre^en 
wegens geiaenget<xe 
Techczaaken , voor dat 
tiet WerreMlyk geding 
geëyndigd w«s« 1 1 3 mag 
nleifsand buyten zyn 
Karfpel draagen , 114. 
moet feder Sn de*&erk 
vonfliflbn 114. hunne 
ryskofien zyn gere- 

' geld 115. bezet der 
inwoonefen icoeljen, 
beeflen , ^ en renten , 
it6. fpreekt recht o- 
ver de feekens » w»* 
gens Kerkifke breu« 
ken. X17 

Largoe eene Prövinct van 
Vriesland onder het 
Bisdom van Bremen 
gefield. 133 

Leekens (lichten fommige 
Kerken 16, 17. «yn 
in opzigte der Kerki\r- 
ke breuken aan de 
rechtbanken der Land- 
dekena onderworpen. 



BlaJt. 
Liw$nsgtin§^ d^ Schoo^ 
lieren in de Kanoni- 
kaale Scboolèn te Uy- 
tred)t was eerft zeer 
geregeld 8a docti- 
begint te verwilderen 
en. wanneer. . ,%i 
Leudes wie die zyn» i69 
Leusden omtrent dea 
£em(lroom wordt aan 
de Kerk van UytrechC 
gefcbonken. 155 

L^te^k de Godvruchti* 
; * ge, Zoon van Keyzer 
Karel volgt zynen Va* 
der m 't ryk en des 
ook in Vricals^nd tio 
berfteit de Vriezen ia 
hnnne vrybcyd welke 
zyn Vader ben hadc 
afgenomen azi. en 
beveelt eenen nleu* 
wen BiiTchop te verkie* 
zen 2I2« beveiligt 
den verkoozen ^re- 
derik ' tot Biflcbop 
van Uytrecht door iiec 
hem overleeveren van 
den ring en Aaf 235* 
SI 3. en dat eer hy 
WIS ingewyd 237. ont» 
fangt den Jutfchen Ko* 
Ding Hertold in zya 
ryk sir. komt te 
Nieumeege y en be* 
. veelt de Vriezen zich 
tot eenen togt naar 
Deenemarke gereed te 
houden 212. ryftnaar 
Aken 9 atwaai by zyn 



«CAO'wr^u* 



tylt tfhOÊT ' ^Cf^è dri€ 
Zooncn verdedf 214. 
doet zfne gedatne 
ijkj^efdèetlng door de 
Ómrfen in Vrieejlind 
bezweeren 215. is gc- 
troai^d met Taditli 
Doehtct mn Welf Har- 
io|; Tin Bcycre tt6. 
ocitfsngt e^ding van de 
bekeerlng ran Heriold 
$17 fdirTffc deswege 
cenenalgemeenen dank- 
ëagujrc aiS. ontfangt 
Bmold te H^cameege, 
CR reyft met lyen ifaar 
fc^elenheym 2^0. hec 
17IC van Heriold ênt- 
fen^ende, geeft iiet 
fieni weer te leen «20. 
▼erzekert fiem Van 
tfT^e befchermfng 221. 
en befluyt hem een Her. 
tPghrk gebied in Vries* 
land te geeveft 221* 
geeft het ïfertogÏTk ge- 
bied van Vrfeslaandaan 
Rerfold 222. en de 
helft van Dmtrflede fn 
Bentficlum y 223. en 
#an Itoruk het 2effde 
èanrindln Holland, en 
4e wedctbefft Van 
Puurftede in lyft'ogt 
224. befchcnkt He- 
rfofd en zyn gevolg 
^2(J. ftelt de verjaag- 
de Noordffche Prlijfen 
in hunne Herto^yke 
^etiefrfngsó «a^. ca 



' tnébt den gmrbwco 

' vreede te-^^efftönea 

229. wordt doorizf- 

Tie drie Kèonen van 't 

rjtsbewlad ^ beroofd 

• 230. énWeerhèffMd 
t3T. zendt nietnpe 
'Oraaveit naar Vrüesfand 
tpt bet beter befcter- 
men van 't hmd 232. 
rent naar Nfeomeege» 
zoo tot het houdea 
van eetien ryksdilg , 
ah oDt zich ain het 

' hoofB zvns legen te» 
gen de Deenen te ftél- 
len t36. Onderzoekt 

'het gedrag van de Aaai 
'Bolhnd ' gezondene 

' Oraavefi 237. doet 
fchecpen dra de flröo- 
mcn re bezetten fn Hol- 
land bouwen 238. en 
' zende nfetwre Graaien 
naar Holland, om .dt 
ini^rooners te beic^e- 

• len 238. Womt weder 
te Nfenmeege om te 
zren of zyne hevèf^ 
waaien naargekomén 
239.' Geeft aafl de 
'Gezanten van 4ca 
Deeqfchen Konfftgflp- 
rnk gehoor ^40. wórdt 
het Kofilnfelyke gezag 

^ 'weer meefter 141. ter* 
geeft ^an Pfpyn ^n Lo- 
dewyk hunne misdaad 
242. berooft syAea 

• £ooa L(>thaiis van zyn 

ryka* 



BLADl^rTZBIi 



Blftdx. 

jgyc de a«ngrfliagrne 

. Ivaëen heel VrlesUnd 

;^ atn «fnen Zooq Sgrel 

* S4%. fttdeek zyntfla 

0ji i^itüw» onétt Lo- 

:, Ifaaxis en Karel 243. 

. lierftelt zyaea Zaoa 

hoümU ia den Edsy^ 

. anrljkos qrtd » en 

geeft hca onder ande- 

tm bet Hefftogdom 

. Holland a44* 2A>dc 

nieuwe Hertogen BtAt 

Vriesland om de Vrie- 

een te flra£Ben %j^s. 

. fieirft. a4iS 

J^fiifwik krygt van aqroca 

Vader Lodcwyk Jiet 

KooiQgrf k Duydchhnd 

en Bejjtfre 214. cc^en 

lEfoai VAder zjrnde a^ 

geft^n , wordt door 

^ den lelven weer In 

Ij^nade ontfangen 242. 

krygt uythet verdeelde 

ryk. van Lotharia ge- 

beel Vriesland 247. 

van fyne cevaarljfke 

si^te he^ld 2i54. 

kondigt xynen Broeder 

Kat»! , , Koning van 

Vrankxfl^ aan, den oor* 

, U>g byaldienbyhetLo- 

Ibering^e rfk niet 

verliet %6i. vacdeelc 

. bet vm, den zalven en 

kijFgt twe^ deden van 

VrigaliBii ^^^ >^a# 



Bhdi; 
«yn bik«nt uMeel 
aan den Ke^ccr in let- 
iié af 2^7* fterft. 170 
Ifidemfk Zoon van Lo« 
charis bekome voor f yi& 
rfksaandeel Italië . « 
den Keyzerlyken lyttt 
145. is door de Sara* 
(cenen verhinderd om 
zyn erfcedit op afM 
Broeders opéoesvalle 
ryk u doen geldan 262. 
flerft kindeloos , en 
fieldt den ouddea der 
Zoonen van Lodewyk 

• Koning van Ouytfch* 
land tot synen opvol- 
ger. ft6« 

Lodewyk Zoon van Lo« 
dewyk Koning van 

• Düyt(ch!and Saat het 
leger vaa zynen Oom 
Karel 276. beicomt 
Ckiftfranktnland' en 
tweedeelen van Vries* 
Jaad uyt zyns Vacisfi 
ervenis 271. trekt te- 
gen de twee . zooaen 
van Lodewyk Koatne 
van Vrankryk te veld 
«73. bekomt van heü 
& wederbelfte van Lo- 
theringe en onder an-^ 
deren Zeeland 273. 
gebiedt eenen helr- 
vaaif tegen de Noord» 
mannen te Nieawmeei* 
ge 275. broekt het be- 
1^ van NieuHieegf y %ea 
Mderwilkft vo^awia^r- 



:ftUA:D WY2Jf"ït 



Bladz. 

. -^'ek co Clerfc ceFrank- 

. >lo(t sU^. flft. door zy- 

.« nen Broedec Karet op- 

Sevol^ aSo 

JLievfyk de Scameraar» 

Jtooo en opvolger 

. van Karel deo Kaaleo 

, ^erfc» 272 

Xflfrurvib Zoon van Ar- 

noloi volgt zynen over- 

Iceden Vader in 'tRyk 

S95. wien ook de 

GioavcD en Hertogen 

¥an I^theringe , als 

jnïsnoegd op Zueoti- 

liold toevaUcn 196. 

fïerft zonder vetlige 

Klnderoir naa Ce iaatcn 

996. Waardoor de 

jmnlyke naakomeling* 

fchap in Duytfchtand 

rén Karel den Groo- 

lea een eymk getint. 

2297 
JU» de III. Paus verklaart 

en kroont Karel den 

Groojten totKey zer. \j^i 

I^tbariT trygt van zyrt 
Vader Lodewyk) nevens 

. 4ea Keyzeslykea titel» 
heel Vriesland en meer 
andere (laaten ^15. 
wo^t« om zyoen op- 
fhnd» door zynen Va- 

. der van zyn ryksaan* 
deel eo £eyzerlyken 
tytel beroemd 242. 

* • verkrygc veder den 

. Keyjserlykm.iycdi» en 
j|yn ryksaandeel 244. 



'ttafct mét aym Bü^ 

4/ers ta.4>oitag «a ki^ 
feaJe xle neeritii; 
vlugc naar de llbone 
«46. des ^ifs lyk dttoc 
zfOfi 4wee zeqgepiM* 

- lende- Bijpeder^ ver* 
. deeld naordende ki^ 

- Lodewyk heel Vr&ef- 
,land a47« vcecde nua* ^ 
koode wordt nier al- 
leen w i^ voorig ryk 
herfteld^ mftar dat n€fg 
met het ZteawCcheHer-' 
togdom vergioot 247» 
f cfefc bet Uertoftlyke 

. ^bewind van HoUand 

' en Zeeland aan' zynen 

Zoon Lotharia 253* 

^ ontdoedt zich van alle 

syneAastteB isj, wordt 

Monik en fterft. -as 4 

iMbmis krvft van cy- 

aea Vwec Lotharis 

het Heitoglyk bewind 

. van Holland ca Zee- 

. Jand %sf- kiygt on- 

-der < i^n • aandeel alle 

. de landen van den BcJig 

. ]ui» tQC de Noordzee 

*'355* 'tgtae naardien 

' • bezitten Lotkusringe fe- 

«^ dent genaamd is 25 $• 

■ fteltRoruk, oyc Judaud 

' wedergekeerd, tot Her* 

. tog ?an Holland aan 

%S6' komt te Nieu* 

mcege as7« gteft den 

V Vriezen verlof womnaac 

. luüand te leylen n|B. 

Khent bet Kloouêr 

va9 



FtADWYZEiC' 



mn écn Qf cvèebtlcben 

Biftbop Himgeint stf». 

fri>Mc in fehTii eMen 

helr/ftvt tegen de 

M Hofltdd gevttfeBé 

Mbordtmmnan idi.yer- 

leirft Bite Rone en 

• fl^ft»' - d^i 

tMbifingi wtarvtii tidus 

, (eoMmd. , i^s 

JjttigMs ». Zoon van 

Wurzingus wordt in de 

Uftrechtiche fdlbdi 

opgevoed €$. en fedlert 

BilTchop van Mna- 

'iler 64. bekomt vyf 

Vriefcfaé beyaien en 

waarom vbor sfne 

, Kei1t« 13» 

Jjiyk door de Hoorteen* 

fiien v«rwoeft. ^79 

iMykJcbe Biêdm^ win» 

neer een on«tHi)felf1c 

vbrflendodi byi^ |e* 

. wórden. 

Lj^gmnn hoe eert^ds 
genaamd x66* waarom 
itl Hbo gr«ot getal in 
' Vriesland geyoMen 
169. en afttt de Kf- 
fohopelyke Berk vin 
Uytrechc gefchcrnliett 
17b. der Saiert moe« 
ten tienden aan bmrie 
Kerken en Geeftlvken, 
öp 't bevel vanKatel 
den OfooieA, betta- 
IM. 194* aan tie Ka- 

üonikMle fcfaool; te 



Bhdflïi 
Uyoéeht geMKNikiént 

Lfkm moogen niet vei^ 
brétod worden, en de 
ftraf daar tegen rt. 
der Chrifteneh in gee^^ 

. ne Graflledan van Hef^ 
deoen ia begraven iv 
nog ook niet ia 

. de Kerk maar op de 
Kerkhoven te b^raa» 
vehia. waarom ineen 
Hof. IJ 

LyftBckeff der kerUykó 
j(pederen «raartoe ver* 
piigt 22. moeten de 
Geedlyken de behulp* 
zaame hand bieden, en 
op wat llrtflb. it| 

M. 

Mtultydm op deOraf- * 
fteden te houden 
▼Lrbooden. il 

MnslÊnd heeft eenen De* 
ken gehad. : nx 

Mtufifül» door deNoord* 
mannen verwoeft. 279 

Maanens Kerk (^\m doot 
Willlbrord gedicht , 
heeft ook eeneKano- 
nikaale School gd»C 

7i 
MatmM , Abtdf , doow 

• de Noordma0iieo tèr« 

. woeft. ato 

MSÊfii 'Kerk te UytreAt 

beeft oudtvdi ookeène 

t ïto- 



BjzAJxwrrzKm 



. : 'f Bladz, 

. KaMÊtnQnle:8ckQoI|e' 

• bad. 78 
iAgfftfHdy groeit Ktincii 

• lii^ van Koning Karel, 
.1 trekt met de Saxerscn 

• Vf lezen mar Paniio* 

• nU. iSo 
ii^ifmrd , Broeder lan 
: den Vermoooden Her- 
vto§ ËTerbard 9 wondt 
. t& ^ds zelfs piaats tot 
.< Hettog van HolUnd 
«^aangefleld. .291 
Meriapéi ^ei&e voliendiè 

. waaren* . 277 
iSerkmtr als een God 'te 

Wellkapei geëerd. 10 
lènmgeniifon hoe thans 
. ^enaanuL ^ «04 

Moederkerken y welken die 

zyn. 18 

MonaJleriuriL )l^at dat eer- 

tyds was 63. word te 
'^ Minügernifort'geaiclit. 

:.* : 69 

Moniken , zyn mH ^e« 

• itiagtigd>Dnv2oader£éc 
erlangen izn de zên- 

. itiog, ie moogen pree 
'' ketr. '9 

iiiünfitf hoe eertyds en 
' : waaj ati thans aidos ge- 

* naamd. '64. 

Mta^ffabe Bisdo&i &iet 

vyf Vriefche Heymen 

"^ yéh .^waaïob * vexgró^ 

' T3f4. wanfieer éen' on- 
af hangelyk Vofften- 
' ^em bynkat'f eworden. 

Ml 



r Bladse; 

liêmfterland waif vanfaec 
.dien naam he^ 134 

Jlfttylm worden fn ^de 
plaats der riem zooien 
naamaals gebruykt. 38 

Myn Heer een tytel door 
de Graaven van Hol* 
land aan denBiflchop 
van Uytrecht en waar« 
om g^eeven. 30 

NÊzareeners hunne be-^ 
loften voldaan 
- hebbeode y ftheetea 
'. hmi haair. .37 

.JkgeniubbeU boete wan* 
neer te betaalen. 48 
ükumeege ïs eertydseene 
' flad van het Ripuarl- 
s fiche tyk IS&. doch 
wordt naderband een 
Eoninglyk goed van 
bet O^ftlrankifche ryk 
153. waarom PALA« 
TlüMr - PUBLICUM 
genaamd. 258 

itfièttoamin/kr waarom al* 
dns genaamd. 64 

Noorderkogpns wie dio 
zyn en ^waarom zoo 
qgenaamd. 177 

'Nêafdk$Uênd vertyds ia 
« zesr veele eylanden 
eeityds verdeeld, i 76 
MH^numnén , op de qr* 
<Kng van Koning Go- 
defridf dood , ' keeren 
te -rug :naar bun land 

aofp 



B 1 A D W Y Z E R; 



k 



^' ' Bfadz. 

fto6. Vallen' drie jaa- 
' ren achtereen in Vriqs- 
knd , wiens beftiering 
de Jutlandfche Prinfen 
'was aanbecrouwd 24.8* 
verbranden Bergen óp 
den Zoom 274. yer- 
overe Nieumeege, en 
verfchanzen fn 't zelve 
' 274. doen den eenen 
uytval naa den anderen 
op het leger van Ko* 
jiing Lodcwyk a7S* 
neemen Everhard , 
Zoon van Graaf Me-. 
' ginard, gevangen 275. 
- fteekcn het hof ie 
KieumeegQ in den 
brand 276. en vervoe- 
gen zich by een ander 
Deenfch leger op de 
Maas 276. worden al- 
om 'jüöor geheel Hol- 
land vermoord 286. 
des neemt hunne ge- 
zagvoering aldaar een 
eynde. 287 

'Noovaaie tienden wat die 
zyn. . 105 

Uuys doordeNoordman» 
nen verwoed. 279 



O. 

dilbMa dochter van 
Radboud Koning 
van Vriesland , vrou 
van Sigefrid Koning 
van Jutland , en mofe- 
der van Gene vrou vaa 



o 



Blad2« 

Wittekirfd,Bevelhebber 

der Sayers. 166 

Offergifien wieraèn óf 

dagelyks of maande^ 

]yks tot onderhoud der 

Geeftlyken gedaan 97. 

' hoe te verdeelen. : 98 

Officiaal van Uytrecht 

verzogt om twee óp 

een Kerkhof gevlugten 

vandaar te haaien- 53. 

• Ohderdiakensvrznnccrmen 

de zeFven al gemold 
vindt 71. in welken 
onderdom zy gewyd 
wierden. • 73 

Oojierbeeh (te) bevalt de 
Gemaalin van Keyzer 

* Koenraad in de kraam. 

14.0 

Onbo de I. neemt zynen 

Broeder Brunö uyt de 

Uytrechtfche Scöool 

' en maakt hem Aarft- 

^biflchop van Keulen. 

Onbo de in. Keyzerfteldc 
Ansfrid zonder vooi- 
afgaande verkiezing tot 
Biflchop van Uytrecht 
aan. 138 

Origenes maande Chriüe* 
nen aan tot het betaa- 
len van tienden. ' 99 

Oudmunfier waarom aldus 
genoemd. 64 



ïa 



P- 



B L A D ^ Y Z E K 



p. 



Bladz. 



PnfehaHsóe lï. Psüs bfe- 
vcftigt Kcyzer Hen- 
rüc den V. in hetrecht 
vsn dcBiffchoppenmet 
fhf CD ring. te bevefli- 
gcn. T4Ö. 

Paderbontfebeilséom wan- 
neer eèn onaf hangelyk 
vorflendom bynaa ge- 
worden. ^ J47 

Jnhti» Pubiit9 wat 20lks 
tel.ennen geeft. is8 



BladtJ. 

Pêfimt JSiyj hoe en Trarf 
wdar herkoniilig.- 15 

PaftéorttieruUn van wa&r 
eygenlyk berkojntt^. 

109 

Po/ïor |)/0Nj wie dm is , 
en waarom aldus ge- 
naamd. 112 

Fdjhrêale benoemingen 
behooren m'ec allen 
aan den BifTciiop .58. 
binnen welken tyd . dat 
die moet- ^fcbieden. 

59 



PanêenótT Kerken, waar-, FêMhêOta (fecibt^üdii)vat 



toe voorheen gebru/kt 

Paröchiïefksn hoe 60d* 

' tyds genaamd. *: 1 7 

. Rjtefs der Kerkcfi van 

Holland zjn eeffy^ds 

in' ie Kanonikaale 

. School tfeUytrecht op- 

. gevoed 77. leefden 

uyt" het laatfte vierde 

• deel de^ tienden 108. 
moeten van den ont- 
fangd en uytg^ve der 

.*" tienden aan den Bfs- 
fchop rekening 'doen 

* 109. moeten hunne ge- 
meente onderrechten., 
op welke wyze de tien- 
den betaald moeflen 
worden 106 mpetep 
een blafFertof lyftraaa* 
ken van alle hunné'le- 
demaaten , die hnnne 
tienden betaald heb- 
ben. 



dat is.' <■ .60 

Paus van Rome veridaard 

Üytrecht cot een Bis- 

. ' ë<Hn olTdeihooTig aan 

den Aarftbiflciiop van 

Keulen. 131 

Peters Kerk (Sinc) door 

wien gedichr / h^ft 

<>udtyds ookeene £a* 

nonikaale School ge* 

hadv 78 

Pettffibe Kerk is eeneder 

- eerften van geheslHol* 

-kiikJ 17. dooT'Wilie' 

..ferord gewyd- ,. 35 

P^Oi^^dell. Koningvan 

^ Spatife brengt te wege' 

dat hetUytrechtrch Bis* 

dom weer ct>€ een Anrftr 

- bisdom gemaaktwordt. 

Plebaan vrie die k-.en 
wuarom aldus genaamd* 

-I at 
lo5 Pipyn Groot Hbfoieefier 

maakt 



EX A DXTTZER; 



Bladz. 
maakt Vrie$fend «an 
'liet OoflftvDkifege ryk 
fynsbaar 5, dwiogc 
'Eadbood ? het preeken 
Tan het Chriden Ge- 
loof aldaar toe te flaaii 
7. en wr^rom 8. fcndt 
•Willebrord naar Vrics- 
-iand xNn -het Geloof ta 
preeken 6. g^eft geeoe 

-ampteti dan 'aan de 
Chriften ge wordene 

'Vtitten 24V beHayt 
een Aarftbisdom onder 

' '4e Vrieseii-op (e cociH 
ten 26. ia niet be* 
Toegd om iemand tot 

JBifobap tn f e wydien 

-37. seDdt Wiliibrord 
met <üe noodige brie- 

-ven van voorfck^ryvln- 

• ge naar Rome./ %t 
Pip^ toitingvaii Vf 9Dk* 

^lyiD voert het gebroiyk 

^▼antien Rotseynfchen 

'^'zang alom in 47. 

tvQffde door zynen 

'2öoi> Karel in het 
Ocrftffankifche ryk op- 

••gevolgd. lil 

fifyti:2b(Xï ^n Key»KT 

*Karei fterft voor zy* 

lieo Vader. *' zio 
^#9A tefgc ¥an synen 

'^ Vader Lodcwyk het 
' Koningryk van AquU 

taade.««4. wordt van 

aynen Vtdet veer In 
' Cenade ontfaogea 242. 



Bladz. 
overlydt. 244 . 

Prieftersydc Mis doende, 
moeten riemibolen aan 
de voeten hebben en 
waarom 37. ?yn Ie- 
den van het Kapittel 
70. mogten eertyds , 
beneden de dertig jaa* 
ren niet gewyd wordea 
en waarom 72. mogen > 
niet gewyd worden » 
dan om in zekere reeds 
J>epaalde Kerk Paftoora 
t^yn 74* hetbehan* 
(delen yao alle werrehd* 
^ke goederen verboo • 
den. i4t * 

Pwren te heirvaart wat 
'dat is, 198 

Prabeudm hoe te vergee* 
•ven. Bo 

Prapofitus y wie die was 
en welk bewind hy 
hadt. 67 

Pr99jl waarover hy het 
opzigt hadt. 08 

is 't hoofd van bet 
Kapittel. 70' 

Prmne Abtdy door d(t 
Noordmanpen ver* 
woefL . 28« 



»•*. 



* • • k « 



Roeden des Konlngs 
moogen geen geld, 
wegens 't verleenen 
va» KerklykcAnefictón, 
ofitlangen. 23 

V 3 Jfbêé- 



BL ADV Y ZEIL 



Bladz. 

Rmihmd moet aan Fipyii 
pandsUöden, wegens zy* 
ne fynsbaarheyd , in 
handen fteilen 6. en 
hec vry preeken van 
bet Chriften geloof in 
zyn ryk toef^aan 7* 
moet Uycrecht aan PL^ 
pyn afgedaan* 16 

lUgenfrid Koningvan Ju^ 
land den vreede mee 
den Keyzer bevefti*» 
gendc » krygt zynen 
verpande^)) Broe^ 
üemming te rug. 207 

Recbtzêêken der Geeftly* 
|Le. rechtbanken zyn 
tweederley Ii2* wel* 
ke aan de Geedlykeen 
Werrddlyke rechtban* . 
'Jcen onderhóorig waa«* 
jen. 113 

Rbiuftri , een Graaffchap 
'in Vriesland. 181 

Riemen tot twintig op 
eene kogge gebroykt 
:i77- en waarom. 178 

Riemtalen wat die zyn en 
: waarom zoodanig ge- 
maakt* 178 

Mffid BifTchop van Uit- 
recht llerft. 212 

Romeynm dragen kort 
haair. 37 

Jbni^, Broeder vwarKgs" 
nlngHeriold, wordt tei. 
. Ingelenheym gedoopt 
220. bekomt de heM 
van Duurfliide en dt» 
IpeKs land ia 



Bladz; 
ft2fi wordt aange- 
beld ^4ot Hertog vaa 
het thans genaamde 
Holland 224. is Her- 
tog van Vriesland on- 
der 't ryks aandeel van 
Karél den kaaien 24.3* 
wordt in de gevange* 
0\$ gefmeetea 249. 
•ontkomt en maakc 
'Bich^weer meeder van 
«tiotlMd 250. -worde 
door LDtharis c^ 
nieuws in 'iHeitoglyk 
«bewind van 't zelve 
beveiligd 251. ktygt 
Duurftede in Ben^cium 
4kSU en onder welke 
voorwaarde 252, be- 
geeft zich en waarom 
naar Jutland 252. nyt 
«Jutland wedergekeerd 
woidt weer tot Hertog 
van Hollend aange* 

• field 256» ruft in 

* Holland ecne vloot uyt 

om naar Jutland te sfr 

. len 257. en is verzeM 

op dien togt van de 

Vriezen 258. wojrdt 

in Jutland Koning voa 

^de lenden tuflchen de 

: Oodzee en den £^der 

2$8, vakinHollantp, 

neemt dar en Uyttecht 

in lis9* wordt doér 

Karel Koning van 

'Vrankryk in het door 

. hem veroverde Hettog- 

dom van Holland be- 



BL A D:WY ZERr 



.;, Bladz, 

JRmioif Zoon van Heriold 

; worde cc Ingekote^ 

gedoopt, 220 

Rynland heefc/eenen De- 
ken gehad. ZII 

jRykm der ¥no(ck^„Ko^ 
. taiaaeo .ayn «elvelyk eo 
.'veideelbaar 'onder de 
* ZooDen^ r * ^ . i8it: 

Sy^MM Aoeteo de hp- 
.raamde ryksvexdeelivg 



Blad^; 

• wind* • ' - - n^3 

&i&ofi/ Ëoe wdtyds gs» 

. naaoid^ : * f 3 

Scl^oolfercn^OTicn gedr^fc 

• en door wieii, al$« .^y 
: laat io de.kc^;]^ of a^n 
. cafel: .kpnea <rf iet .mjs- 
« deeden. fg 

JJAild ^eoftam^, *'^ jj^6 

brfir^ (P t .A*rOMjgrciii9» 
.des Vrie^ei. x ; ^ ^1 
Jlpfyvfr^hoe thans genaamd 
' ^7^ zlFB door Kagri^ 
( JViiga(iii8i ia de j^^UF* 
• M^, fiyUodPA :^- 
I plaaift .279. rheMpa 

..Ekjy lot buai^ep^ir- 

: üm ije|oOfit9Ae§4Ü^r 

g^bad 218.* wqt!^n 

rbynaar .lotyuy^rofljjr^s 

. toe/ door de Nöar4', 

: scannen v^rdeigdj^r^fP 

«bnd, man vaQ :l(]NJSb 
t baHbk dochter yai«A(M% 

.boud i KoftiBft.rV^n 
f Vriesland , enf.y^r 

yttf •0one-rvraa .v?n 



;& J 

SOBdfifii h#0 die 279^ 
«iidoor-nüo ^nfi ' 
' gen. 38 

S^/M afvailende warden: 
: door JCarol, zeer ftreég 
: geflraft i65« vaileaech- 
«ter wederpm af 265«: 
: s$v«or€n/&onifig Karel 
.:troQW ,• -onder we He 
. ftraffe vcüKtfVaafde 159. 
Tfdlea af i60k afyallende 
^Terflatn de. Vriezen. 

S0»iffhfi ooclog hoe lang 
de zelve beeft gedoufd. 



beeetten . ji» Aroooi^n 
bp.)laftilea:ftey3ttrs ge- 
bouwd. • as8 
&haialkr-mz\iA van b<C 






ligroot naad^el ,^^xk 4^ 
•JBodte^zdé» 4er «^eeOt 
i i)Klniir:.aU rJUetae^ ^e 

Symvcn en Slaavirmen 

.Mti?de iSeikKPtMMet 
Y 4 öf 



BL AD WYZEB. 



Blads. 
^ %ttWMl garJuilt 
^tMsbben dtoir veylig- 
hefd 54 itn dé Ka- 
IK»ifikaafe School te 
U?tré€^ ger<lKm)Leii 
! Sf» ^iréoaen óp de 
Grensen det Franfchen 
ffki* toó 

Ayë eeiM» plaafs gelegen 
eercyds op dé punt der 
Betawe. 22S 

^fi en dranlt wordt be- 
ier by de Kanoniken. 

8r 

ftgatin dei land moeten > 

** Jiunw goedkeuring op 

iKt vorgeeviD defpré- 

i Madm ceéven. m. van 

' BoHand hebben nooit 

bevoóhn bet Weiooek 

' van Kryaei: ]u(Hniaan 

^ te gebruiken. 4S 

Itnd tUeen aan Vrie 

sen, die Chriften wier* 

' dca, gegeeven. a4 

StcfOelè Abtóy 'door de 

' FoordnMHiiieD vet- 

woeiL 280 

SMft VtnUyiiecbt waar- 

' on tldtts gimmmd. 86 

SUciftiir Vin eene l^erk 

beeft de Plfioeaale be- 

' ooeming. st 

Am/ tijgen oe eaubiee* 

' kendb Akpteairen te 

Mienmeege beraankL 

xgg 

Mik>cvcü iUf iMig 

* V- 7*. . . f 



dienftptegjtiisbidei^me( 
c bét ^ervoefte;. van ]e^ 

- nnatam bigiat«m4l0< 

■ ■ ■ j; 
■ T»-- ■ : ^ 

.^^poM^KBek «oor H^ 

len. '54 

Tikên van den CSiriftefy* 
keO'Gödadienfl «aar ta 
ftdka • : ' 34 
2hMpd]r der Oefidenoa 
-zyn gdievfig^iaikèa 
bjr de zenren gieweefL 

Ktiyel^gfai i diwy bo» hier 
te iaadto de Heyde- 
denen gjenraft. ' 47 

Tejfierbant een Graaflfcbap 

. van het rjrks caddeeï 
vao Lothaifis. • 245 

Tt9od9f9iÈs Kefiët be- 
nanid^eeneiiicl'op het 
inwyden der Xcrken 
95» f«rbiedc> in zya 
wetboek dat de Geeft* 
lyke door geenfe wer« 
réidifke * tethdAnkeu 
' moogengovontiift wor- 
den, . J17 

ZiaM^idi Kleyadocfatec 

' ynn JCatd bintei 163* 

beeft eea«ft Dirk » 

^ Graaf vpn rfiolland, 

fotcnin. ft62 

• Wkm^fga:Otmviln vu» 

' Koming Lotbarfe, doch 

- •noltenverAooten.atfs 
aiiro g^mtÊlk^nn Me^ 

11014 



«X5 D W Y Z £^|l. 



Sir>! v Bladz. 

heym gedoopt, .. . 919 



» I 



*. -• 



te Voorbuic door de 
Deenen terüaagen. 236 ' 
TUm^fretott^ zoo doos. 

4oov de.aQilfre lran< 
fche. Koniogea door 
geheet* Vrieriand iijge 
< voerd 9 f* «*^ «feefcbafilt' 
naar 't v.ërvroeöjn van 

Icm' 9dv is'- voor bet 

y . tynde 4es vierde ecu« - 

we alom ter Kerke in<* 

I fevocid:fM* enopk^* 

. by de iranbfM eer dio 

** Vritslaod: vetovsrdet); 

i Tiendm ^wotdi!n door. de 
V eerfte Cbiifteota ge* 
diBnaendede drieeerfle 
^ ecHweiiietLbecaald 97^ 
/:.'- :v wetlQsn v^'^do Benefit' 
4faak goederevaan den 
' ' ' Graaf beisaid wier dca^ 
1 " lieftQod^D. io 't elfde ' 
deêlioa^ aandcGeed» 
-: - :|yic ^'AP^ - 1^ • eygea 
goed in het tieiidedcel 
:~ > i92i '^'maar vaif^ lyf- j 
locbdylfte ^cdareo dei 
. Kerk loe bebcbrende* 
• daarenboven oog in^ 
negendeeL ta^ ^^on^ 
i-'y ,: Jie»r ën. ivanaeeï mdl ' 
n ^!d\ betaald ^ivordéa 
^' ;. •aa5•./wordtoDietge- 



^ • 






. . ": Bla J^. 

;. Ceeftlyk«ibtar.e|t.j(ik. 
. ker zawJf n lecv<mio7. 

* maafriioetcii tfliv#ver* 
ilaaiK, van gccu|gcn, 

. in vier deol^i^o^oo^ 

Wie verdaagd iMrden. 

''T . '.!."** lOS 

Td (É^epts winnaar 

•: Uytrecbt «b vHififom 

g^zo^den. « 53 

jmgrc <loor de 'lltori- 

. mannen ypxw^fLj^-jg 

» . - • -. 
■ • • . « ■ . 

V. 

TTectodiTf .'aioi de Ka- 

V- aoaikaaic « Si;hool 

Ce uypmhc gdchtfnken. 

V^izifche Kerk ^ «ei^e dec 
eerften von gchcd HoU 
land 17. *dopr WUH- 
< biordgewyd. .- : 34 
Fi?iv«n^0<?m;^tfil wor« 
«. .den van .Pbiiips den 
IV. £ooia(|^^:Spanje 
' vry verklaard*,- ^4-1 
rertttJii«^ dctc Kerken 
met de doo(%eftruft;. 4.8 
VeyMs> xyWyf aaau 'de 
. vki^iQ0Bit inde Ker« 
I ke^^veigiin^ 49.50 
Fiaof^Sbt. V^jM^ heeft 
veyligheyd voor de 
.jkar'ojKgtjvlugtciL S4» 
v:.ficekt tot vtfrmiadering 
der VMftiyke; breu- 
ken, 57 

Vaia>Pidfik(^^ntt-^t if 
r^i> w ^fi8|iv9ytr^fh^ 



BLADWYZEIL 



Bladz. 
en waarom. 62 

Vlamingen oadtyds Mei>a- 

pii genaamd. 277 

fnaardingfcbe Kerk, eene 

. der ecrften van geheel 

. Holland 17. door Wil- 

librord gewyd. 34., 

VMt ttgén dé 2ulkéa 

. «ytgefprooken , wel- 
ken de goederen , aan 
de School te Uytrecht 

' gegeeven , zonden 

trachten te ontvreem» 

den. 90 

Voort»(urden , welken by 

• het' doen van den eed 
van getrouwheid, door 
de overwonnene vèl- 
ken wierden afgelegd. 

159 

Phöt van honderd Schee- 

pei> komt den Ryn 
opzeylen. 21 8 

Véeifel niet te verfchaf- 

• ten aan eenen , dte de 
dood fchutdig zynde in 
de Kerk vlugt. 49 

Fêvrburgfcbe flot of markt 
van Reyzer Hadrianus 
door de Deenen ver- 
woed. 235 

Formfel wat zulks * bete- 
kent by de Roomsge* 
zinden. 32 

Freede wordt met de Dee- 
nen geflooten , doch 
ftraki weer verbroo- 

' ken. ' 238 

Frirfche Bisdom te Uy- 
trecht -it kleynerdan 



Bladz. 
. het Vf lefchc ryk voor- 
heen geweeft is , en 
waarom 134. grensde 
oud ty ds 'tegen Deeoe- 
marke. 135 

Friefcbe Gnuven doeti 
recht naar de Vriefche 
en algemeene wetten 
der Franfche Konin* 
gen. ijT 

Friefebewetten doorwien 
in gefchrlft geforagt. 

Friesland aan bet Aard- 
bKTchoplyk gezag on- 
derwoq>en 27. raakt 
onder het ryksaandeel 
van Karel den Grooten 
152. is een gededte 
van het weder opge- 
rechte 'Kcyzerryk in 
't Weden 183. raakt 
by de gedaane ryksver* 
deeling onder Karel 
Zoon van Keyzer Ka- 
rel 185. wordt door 
Keyzer Lotharis aan. 
zynen Zoon Lothi^ls 
gegeeven. «15 

Friezen 9 ChrlUcn wor- 
dende , houden een 
gedeeke hunner goe- 
deren , van dé Fran- 
' fche kroon in Bmefici^ 
um 24. worden ge- 
lad, geen hinder aan 
de gelooftpreekers 8oe 

• te bteftgeri*' 25. -den 
Ff anfchtf 'Koningen on- 
getrouw, W€»JFdeD ide 

goc-' 



BLAD W YZER. 



Bladz. 
goederen ^ngeilaagen 
26. wowf^ den 
kiygtogt naar Span- 
je by i<So. . aj(v9UeiKle . 
verjaagen de geloof- 
preekers eq verwoe- 
ilea de Kerj^en i6(5. 
ilaan de onwiiligén 
dood en (iwingen. db' 
ChriHenen aan d« «f- 
. godefii te ofi:eren .167. 
worden. gedAigeii. tn 
voor Lyfeygcnen- ver- 
Kiaard lö^.. waarom, 
in de^Fr^nAihfi wekten 
l.EUP£$ genaamd 
- 2694 wpon^n .de heir- 
vuarc te Scbec^ te!g;cn 
de Wijten by 174. fn 
naar di( voorbeeld 
federjt londer . de 
]^ollandfche .Graav^n 
J75, , 'trekken te heir- 
vaart mee Koggen^ naar 
de Elve )7f« trekken 
teihei£vaAit naar Pap- 
nonië t yg^ oiiiler tet 
beleyd van bunnen 
Graaf IHtk 179. .trek-i. 
ken langs den Poaau 
mar Bi^r.^t'Scx; ver- 
daan de Ufntien lao. 
. keeren langs Bohecme 
te rug 8o«k!ygaft bevel 
qm nogmaals . .op te 
treken j€i.: .lieerden 
door de «fgcwftileSaKers 
vyl hetvieid/geflaagen 
I3i« Beneficiën van. de 

^ooobeacH(ide> jpQe^ 



Bladz. 
ten deheirvaarten by- 
wooDfs ip6. tot Lyfey» 

' gene^veikiaardzynde* 
. begimdi^en de invallen 

• dexNoDrdniannen^'os. 
en waarom 201. wor* 
den drie. maal door de 

:Noo£dmannen uyt het 
veld geQaagen 203. ea> 
lian de zdven Synsbaar 

; 204* «worden in de 
vryheyd herüeldi wel- 
ken zy onder Keyzer 
Karcl veflooren bad« 
den 211. worden ge* 

:JaA zich. tot het doei^ 
van eenfsn togt naar 

%'I)aeu^macke gereed te 

liOMden. . 912 

Froomjel hoe thans ge<^ 

: naangid . .en door wien 
tbedienc< 32 

Fr^büon Saxeis moeten 

. tienden ean hunne 

- iKiörken en Geefilyken, 
iop./c bevel van Karet 
den Croocen , betaalen. 

■ 94 

Ubkirika ,boven .Duur- 
. übede^.aack hstBis^ 
don^ vanüytrecflï ge- 
-fdiotaken door ILomng 
Karel. .; . . isf, 

I7ylre^fr;da J|]ofilad der 

, \^iefche Kppingen lö. 

'meenjHèaa.Psd>Hcu eai 

; raaarom. .: . ;. a% 

l^ec>(/ïte Bisdo9 kan'v 

iD 



BL A D W YZEIL 



Bhdz. 

In het cefft/om zyoe 
• grootc uytgcbreydheyd, 
door eeneo Bi£chop 
niet bedierd worden 
132. wordt cH wan- 
neer ia zyn cerfte 
Aarftbïflchoplykewaar- 
'dfghcfd herftcld. 132 
Uytrecbtjcbe Stiebt waar- 
door en wanneer by- 
naar een onaf hangelyk 
Vorftendom gewerden* 

W. ' 

Wüdradê byzic van 
Koning Lotharis 
; teelt twee kinderen by 
den zefven. 261 

H^alger Zoon van Graaf 
Gerolf den IL wordt 
tot Graaf van Teyfter- 
band aange^i 190., 
■ hy vermoort den over 
hem aaogeftelden Har- 
tog Everbard en waac- 
. om. ' 29* 

^atertol op de Lek dpof 
' Koning Karel aan de 
' Kerk van Uytrecht ge- 

• fchonken. 15 7 
jyerreldlyki gêederm, door 

• deBilTchpppen; uyrcy 
ge i^ezag aanvaard. 145 

W^mldlyke tienden ietan 
de Geêülyken gefcfaon- 

ken-" X04 

WejyUnge heeft een De- 
ken gehad. . iix 
Wcprgt/üwc ees Graaf- 



Bladz, 

' Mïs^ hoort ónder het 

Hertogdom vin Vri^s- 

Wefltffiéflèhd ^eeft cyn^n 
'eygeo Deken gebad 
'III. ^eft^ds in zeer 
vefcle 'Eyhmden ver- 
beeld."- 17^ 
fViftvneten leevtfn fteèds 
> in en <yp het water 17^.' 
2yii algerecht in het 
b^vaaren der fitoo- 
-men. 177 
H^Mb van Kcyaerlafli- 
nhan by de Franse 
Kontdg^n noch vandoa 
eerften noch tweetkn 
lüm gebrd)4[t)9*wlef dt 
alleen in 't Oofterfthe 
Keyrerry k gebruy kt 40. 
wanneer 4n Vranktyk 
' en waarom in gebruyk 
gèbra){t. 43>-. Hoé ia 
* Holland gekottita. •'^4. 
ÏFtt'rÈn Keyxer TheoÜo- 
fins oj|> het Inwi^en 
der Kêlketi beraamd. 

^ -34 

jnitm van Fhilipa den 

' IV; Konif^ van Spanje 

in de Vefeenigde Ge- 

wefteni>tfftèn'gebiiiyk. 

4i 
fFetelhms Bfflfthop van 
Bremen geeft ayne Ka- 
fiioniken witte in de 
plaats van TCfggcbrood 
81. en wyn des Zon- 
dags. 8^ 
H^Mvr tcaat eertydi^ 

Leu^ 



1 

I 

, 1 



jfel^^QWy;?.ElK? 



Bladz. 
ticusfion ^^B • Spsiag 
JCarjtiinJyftpgt 156» is 
Graaf van bet H^ym 
of Graafüicbap Ilëbice» 

Wigmod eefiA rrovinci 

van Vrie^ü^d onder 

,. het Bisdom van fire- 

. . ipeQ gdleld. 233^ 

Wülibford . preekt het 

.Chrillen geloof oi»der 

do befcbenniog van 

^ipyn in Vriesland 8. 

versockt d« noodige 

pending aoo voor ,zich 

^\% zvne m^e^exellen 

. van Jen Paus 9. Breekt 

. bec ^god^nbeeld van 

Merl^uur . tQ Weilka- 

. pel 10^ idicbc een^a- 

C;i en fiooi>foQt. te 
ytrecbt 17, nvaakc 
. by. nyteift^ ijfil yeele 

Jlexkpo a^D de Abt- 
y van £pteinat;b 

.. i8» . bewilligt an zyne 
vefhe$ng tot 4tn Jis- 
fcboplyken flaiid 27. 
WQf4c met de poodi- 
ge brieven vai^ Voor- 
fcbiy vijjge door Pipvn 
naar Rome ^g^zon Jen 

, aS. wordt aldaar tot 
AarttWffehop ^ inge- 
l^tryd 9S« moed eens 
jaars ^lle de Kerken 

. zyiii BisdojQs bezpe- 
fcen ^n waarom 32. 
als Biflcbop itx Vrie- 

. zea wydt ^yerfcbeyde* 



Bladzi 
. xie Kerke» in Vries- 
land 34^ als een Sa- 
xer « mpeft naar de 
Saxilicbe wetten be- 
recht worden 35. bc- 
fluic een queekfchool 
te Uytrecbt te fticb- 
ten 61. verzoekt daar- 
toe verlof van den 
Koning en . waarom 
62. (licbt eeae Kerk 
te üytrcche cu aan 
wièn toegewyd 6a. is 
AardbiiTcbop en niet 
zyne haavoigers , én 
waaróm geweefL 131 

milem de VL Qraaf van 
Holland bedwingt de 
öiagt der Wcftfriefche 
. Landdekens 115, brief 
daarvan 116. verzoekt 
verlof om twee vaa 
een Kerkhof te moo- 
j;en haaien^ 53 

tVuUm Biflchop van Uyt- 
recbt worde door (Jen 
Paus in den ban ge« 
daan* j^a 

Wilkm Heer van Egmond 
hti allereerfl in de 
Egmondifche Abtdy- 
kerlt b^raaven ca 
waarom. 14 

l^iltm door Kéyzef. Ka. 
rel beQorlogd 173- 
woonden eerd te Wili' 
fenburg en daarna ove- 
de £lve onytreQt Me^ 
keienburg. j7Jf 

fFinikini koQt geenszins 



fi't AÓWYZEir. 



Bladz. 

* ncfcns dê overige f Sa- 

* xÜche Orooten te Pa- 

' ' delborn x 501 .heeft' tot 
'\ Vrou Gene Dochter 
: ' Van SigeiPrid Kojiing 
van Jutland i6j5- tuyt 
de Saxeri en Vriezen 
" tégen Karel'-op iós. 
' . ondérwerbt zich en 
'*'iirordt giè&oopt.- 170 
WomiTïfgen . der Biflfchop- 
pen. door wie' te on- 
derhouden. 22 
yyürzlrtgus Aio., een E- 
' delman van Radboud 
* is Vader van Ludge- 
rus geWetft. 75 
Kjn wanneer cerft 'aan 
/ ;de 'Kanöfriiicen ovel 't 
xiaal gegeévcn. . 82 

Zang naar het 'gebruyk 
der RoracTnen, en 

* waarom hfcr te land 
■• aldus gebfuykt. 67 
geland wordt door Eey* 

zer Lodewyk aan z/- 
' nerf Zoon Lotharis ge- 
' • geeven. 215 

^2iiu<tben1[i6t eertyds^e- 
^ naamd. 27^ 

Zseuwfcbe Heffogdam legt 
onder het r^ksaandeel 
van Karel'.Koning van 



. BI§d2^ 
Vrankryk 245. worde 
aan Lotharis afgeflaaa 
247. en over het zel- 
ve Her iold tot Hertos 
aangedeld. 24S 

%fmdügs moogen de Ly- 

' keu begraaven wor- 
deft. IX 

'Zuentibold wordt Koning 
van Lotheringe 289» 
moet het beleg van 
pdrfos by Dordrecht 
opbreeken 292. op 
den inval van Koning 
Kare! den Eenvoudi- 
gen y komt te Vlaar- 
dig^ en by hem al- 

' Ie Gfaaven daarom- 
trent 294'. tot Ko- 

* ning van Lotheringe 
door den Koning van 
Vrankryk erkend zyn- 
de maakt vreede met 
den zehren 294. flaat 
wederom het beleg 
voor Durfos vergeefs 
29S^ eenen veldflag 
waagende verlieft den 
zelven, zyn Ryk en 
Levefi. 296 

'Zulpik door de Noord- 
mannen verwoeft. 279 

Zuydbardesbage eene 
plaats gelegen om* 
trent Bodegraven aan 
den Rhyn. 290 



Ter Boekdrukkerye van Van DAMME. 



-^ 



/-\ 



ï 192f 



z 

ES 



i0 



1^ 



't 




? 

? 
i 



►