(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Brankovo kolo za zabavu, pouku i književnost"

Google 



This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 

to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain fivm automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for in forming people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at |http: //books .google .com/I 






..:■'■.; -,9- ■' '^'''0/rl^ 



I ■ . 

"I ■- I 

I' \ '• 

i" • 1 

I* • . 






.■-< . -^.i 



.. ■■;-. I- 

■ ■ • t 'i 

' * ...7 

.-X /.V 






S 1 \ \ I I ) K I) r N I \- I R s IT Y L I B R A k n- S 



C^iuM/iL^ ^a^^Mui 0MA/>*k'^ 





m^ 




mSi 



d 





m Bpahkobo Kojio 

3A 




\ 



mm, nOVKV H KttHffiEBFIOCT 



1905 

XI 



^^5^ 




BnACHMH H r/lABHM VPEAHHH 

HAJA MAPROBHTi A^AMOB 

OflrOBOPHH yPEflHHK 

MHJIAH ByAHCABJbEBH'R 




CP. KAPJIOBIIH 
CPnCKA MAHACTHPCKA IIITAMnAPHJA 

1006 




^ 




wtSASASAmsAStm. 






CETHMO CE 

IMOJIGKOr «OHAA CS. OSJBE, 
WLTSarS, CFSCKE 



n 



CPnCKE KEbnnSBHE BlKPrCE 




AUG & 1965 
STAOI 



^"^^ 



^ 




r^E JE niTO 



SECSBE 

1. H3BOPHE 

Apeyc Hb „Ca.ioHa« L 415, II. 415, III. 416 

Epaua t t KapAe 789 

Fuea IToToqufe 841 

f rpuuH Muj^cHKOy JoeaH Ha ^Cejia =^eB»ijaqKe 
necMe** : Ha lecMH 743, 0A6BJeHa rpana 743, CepoqaA 
744, Bpsra naTepnHa 745, Eep6aHeRa Hok 745. Maj 
KHHa AyuiHua 746, Ms ^naTpuoTCKBX necaHa^: CpacKH 
AaH 746, BoAOBy AHy 746, Moja h Tbena cpeha 747; 
Ha „T>acHor jby6aBBora cnoMeHa**: Y aopy 747. Te6e 
HeHa 748, Moja py»ca 748, Ox^ RaKo mh nepo Apmfae 
748; Hb „IIpo;ieka": npOi;ieTH»a aopa 749, IIpojieTHH 
AaH 749, riyTHtmu 750, niesa 750, BBcH6a6d 751, 
HecTaiuHB Ae^iauH 752, XaJAyan na poqamTy 752, 
KBina npcMeTHBua Ha cejiy 753, Tlnojie kbuio 754, 
Kotiapuh 754 Te»caK(>Ba neeua y Dpo.aehe 755; Hb 
„Pa3HHX neoaMa": HoToiapa 756, Ha rpa6y BpaHKa 
PaAwqeitBha 757, Jecen^e .^iBrahe 758 ; Ha „MoaAHKa'' 
I— Vn.X. XII-XVII. XXI- XXIX 758; y 6o.ieeTH i&2 

^HMUTpujesufi /f, J. Me«iaHXn.iBJa 706. Spleen 706 

^paeocjiae I^pBeHB 6per 480 

HeauHeeuA Ilujbyeay Co^uja Ha ,,MajqBHBX cyaa*' 
1151 

H.tujfiy ^paa. «/. Be^B Bba© 1, ITope^Ko Moace 161 
KyAa kcMo? 193, Ha paaiie]^H 359, By pa Ha Mopy 447, 
no(Me 6oja 511, Haci 577, JeAHoM cb Aonwa 1146, 
Ha Mopy 1238. B-fepyro 1553, 3anBe 1385 

Jejiena Martia 5l3 

t JoeaHoeufiy Joean 3Mnj IIpeA iipo;iehe 225, HaA* 
rpo6Ha n;ioqa MnjieHKOBa 765 

Eap(t6ed06\iR^ Aep,o MaTH 33 

KaTajiUHu,^ JepcToe^ FuKap^ IIjecMa Kpaj Mopa 829 

Jloepu^y Bomo 3BAia 1237 

MaAyviee /lyuian CycpcT 546, A.;iBHa 675, PoMan- 
na 1267. BajiaAa 1427, 3Be3Ae 1586 

MuJia^HHOSH^Ka, Mujiena Ha rpo6y SnajoBBHOM 607 

Hapo/^Ho BciocaBa MaJKa 1302 

HuKOJiu^, PuKap^ IlyTeM Kyka 1 150. IIpBKaaa 1457 

UeTpoeuH, BejbKO IIpBpoAB 541, Oh 1425, IIpo- 
TBqy A«HH 142(5, Materna fiducia 1491, Ha caBexe (})h- 
.iBCTapa 1492, Y noany Hok 1523 

Uerpneufi^ MuAopa;^ M, Ha „CejbaHHai^H" 104, 
t BoWri KneaceBBk 479, OdaqaH rpex 1331 

IlemuKa^ Joe. ^. Ha rpyAfl 1173 



noraoeuR. Joe. F. Jei;aH»e 292, Ujiaq 293. 0Ta96HHa 

893, OH'jeMB;ie 1457 

PajcKu CpncKa HapoAHa HMHa 639 
Cnacu^Ka^ Jejia II, Ha „njiaMHHaRa^ 479 
CT€0nHoeu/iy /fp. Ceeruc^ae Can MaHAymnka By- 

Ra 829, Cp^6a FopAaHBHa 949, IIpeA Rpaj Jiexa 1082, 

MyanqKB bbbbjo I. II. III. 1205 

CrpajuRy 'Eypa AMopBRaHai^ 136 

Ifeera BeqepH>a cjiukb. 336, Ha Hei>H 388 

niauTtiRy AjiCKca P. Bpaka, 7, Hok 70, IloiiiJbe 

3a6aBe 129 4^% 447, OxpsACRa BBJia 575, %* 1554 

IHaHTuR^ JaKoe P. (^aROMo) Hb nouiJbeAHHX nje- 

caMa 107, 257, 5l2, Tramonto* 1301 

2. nPEBEAEHE 

Byron Lord HokHB npHsop roa Paifa ( Anni^a 

M. C.) 1026 

Baaoe, H. Tooth (Bv^BTpnai;) 75, ^esoJRa iLiaAa 

(ByqBTpHaa) 262, Hok (Byqapnaa) 326 

Vajda J4uos Y BaJCRoj AvfipaBH (Ba.) 1561 
Gyiilai PAl Ctoj, xycape (B. Bpanqak) 1336 
Ma char J. S. ysepTBpa hobop poMana (Ilepa Kpa- 

^eBBk) 546, Cy»Fbfl (Hepa KpajbesBk) 894, ^eeojqHii^H 

npeRO nyra (ITepa Kpaj&CBBk) 1173. 

Omup nieoTa RH>Hra H.7BJaAe (Dr. MjiaAOH Cn- 

MOHOBBk) 199. 230 

P e 1 5 f i Jame qo6aH na Marapity (B. Bpanqak) 1458 

CajioMoc EBpBROMa (M. 6.) 448 

Farkas Imre HenoBccT (Bn) 1561 

Hugo Victor Ha „Les contemplations" (B. H.) 

? 1523. %* 1524 

FOlSSAHE^IXFEnOBETKE, AFAMS, HFTE, SULKGZIKS 

1. H3BOPHE 

Bau^u^Kaj Mapa By6a-Mapa 263 

By^ucaeji»ee\iR^ MuJian Ca6.iacTH 1554 

BapufiuK HuKOJia M. HaBuia 1531 

ByACTiiR, Caeo II, FcRpo 129, 169, Ha rpaHHi^H 
639, 677, 703, y npBBny 1398, 1427, 1458, 1501 

Dr. L. Oa ROiSeBRe ao rpo6a: I. HpaBo je Rasao 
675. II. MaTH 836 

Mjinjfi, JUpaz. J. Bor, na JepoTBJe 162 

JaHCToeufi^ Creeo KoBaq Joaa 900 

Rara^UHufi, Jeperoe PuKap4 IIpHqBAa o ryv ny 584 

EocTuRf Ta^uja II. Ha BeiiHROM x«ae6y 486, 547 



690, 608, 671, 707, 837, 955, 1027, 108?, 1109, 1147, 

1175, 1207, 1242 

Jlfisnpeeu^, HoeaK Je«ieHBHH csaTOBH 1494 
JCacraeui^^ Boe^an Uofl, MpcHH>eM 710 
Maraeyjb^ Cumo EaROfta y EeorpaAy 2, 37. IIh- 

TaH»a 821 

MapymuHy Dr. $. ^. Ha ^JlBJe^HBROBBx 3anB- 

oaRa^: yMBpaH>e 445, JIyA& 1206. RapoAHo 6jiaro 1206 
MuJia/^unoeufiKa^ MuJiena MaTB b Mahexa 585 
MuACHKoeufi, T^ J, IIpBBHi^eiba Ha ABopy Rpajba 

A.;ieRcaHApa (Ha „TacBHa ^HeeHBRa*') 290 

HuKOJiuA. PuKoip/^ Ko6Ha cjeea 513, 550 
Bymufiy Bpan, 33. Je^Ho nBCMo HOHaMeibeHo jae- 

HOCTH 359 

0. m. CaH 134, Cyae 842 

OMHUKyc, flaMJan 73. Ha pacRpcHflqB 1525 

Ilamu^^ CpeTen HcTopaja je^He necMBue 481 

IlemvKa, Joe. ^. CecTpBHCRa jb)6aB 235, H>eroB 
enB.ior 645, KacHO 1267, Ha.iBHJe 1403 

nanoeufi, 3ap, P. HevB6a 1237, 1272, 1303, 1331, 
1363 

npu6ufieeuA, jiU^i,an Y iiiHiuy 885, BaAH>e Bde 
OcToje Bje.nBi](e 1586 

IlpOTu^ Joean MyTHOM boaom 1019 

CuMeynoea^ Hpuna AuajjiBJa 422, npB^a 518, 
OTau 831 

CpeMm^j Creean HoBa roAflHa 8, 33, 76, 193, Aqa 
rpoBHBna 577 

CraHKoeufi, Eopucae KuinTana 226, 257, 293, 326, 
383, 417, 449 

Crt0aHoeufi^ Span. J, Boj na KocoBy 903, 939 

CTojaHOsu^j J, B. Ai^BH ^auyjiyc 896, «Zby6aB 
CBe Mo»e 1179 

'BopoeuHj CecToaap Ha BBSBTai^aJB 71. 107, My- 
jarBHo jyHaaiTBo 612 

YcKOKoeuR^ MuAyTun 3/. ^sa ./lenTBpa 78, Y A^vy 
206, np(>(|)ecopoBa npBHa 1595 

Ifap, MapKO Ha Ja^pany 951 

I^eera Koa h>bx y cxauy 289 

2. nPEBEAEHE 

Wilde Oskar CjiaBy.!, b pyaca (B) 966 

GArdonyi G6za ^BojaRa necMa (K. 'B ) 1438 

Gozsdu Elek Bpa6aa (Be.i,. rieTpoBufe) 342, 369 

Foeojb H, B ^BBOT (3opKa MaRCBiioBBheBa) 1605 

Maupassant, Guy de CaMohaM. IIonoBBh 1611 

MepeiuKoecKu^ ^, C. Bacnpe 6 )roBa (JleoHapAO Aa 

Bbbhb) npeB. Hhk. HriRcviajeBnk, 13, 44, 80, 114, 139, 

175, 209, 239, 265, 303, ^33, 366, 390, 425, 456, 490, 

522, 554, 593, 621, 649, 681. 712, 805, H44, 911, 971, 

1031, 1085, 1114, 1151, 1188, 1214, 1246, 1277, 1307, 

1337, 1370, 1406, 1433, 1463, 1507, 1562, 1607 

Mikszdth Kalman ^yr Ane Ee^eoBe (Be^. 
HeTpoBBh) 497 

UcTpoe, r. y 6owiHBqB (fi. IIonoBBh) 396 
RoTautHKOy H. H. BaHCTBHy BacRpc'(II. H. TL) 461 
La Kochetoucanld HeRoje iiaRCBife CB. Tib- 
pBfa) 1369, 1615 

Taj ovsky, Josef Gregor ^ae broho (J. By- 
qepflfa) 493 

Theramonde, Guy de — , MajiocpAHa ^as 
(H.) 1210 



Hedeustiern Alfred TeTRa-JIjJBBHo orineAajio 
(Job. MsiSBJeBBii) 1341 

Cankar Ivan Focnap AHT0HBJe(BMp)4Sl, Hh- 
na (Jb. SiSaTapBh) 1534 

KMHEBHOCT, JE8EK 

Ms mtieoTa ^aea Tojicroza K. MaJRBk 24 

/lujajiCKTOManuja MapRo I(ap 65 

Ca zpo6a o^a u 6paTa EpaUKoea •Zby6ouHp JIoTah, 
144, 181 

J[uH>e Iloe HGseny KoCTa MaJKBk 218 

MaKcuM Foptcu u neeose peeojiyt^ujoHapHe vfleje 
E. Melchior de Vogl!i6 (c ^psum, C) 249 

Bpa nuc^ae S. HjfuiuA ^p. Jlasa MapRi'BHh 321 

luTa snaHu y,J!fpaeoKyn^ J. JKaBaHOBoh 247. 

Hs cpucKoza jeauKa JoBaH ^BBanoBuh 346, 347, 
441, 442, 504, 506, 538, 634. 660, 661, 875, 1002, 
1169, 1224, 1295, 1387, 1388, 1677 

— Mojo MeABk 440 

— — — H. BaAaROBBli 603 
Otoh ToJiAniTaJH 872, 1004 

— — — MsTa SeROBflfa 874 

Mome Jiu ce pujiuna y uueJie aearu cucajbKOM Job. 
^BBaHOBBk 404 

JRe(JjapoeuAu A. HByRBk 565 

KfhttJKcena nucMa I. Mbcjib o ceAecBJB, I(eH3op 694 

Tpu/;eceTOzo/^umn>u uomch (JoBany Fp^iuky Mb- 
.leHRy) MB.7iaH IQeBBk 835, 

Joean FpHuR MujieuKO 762 

uecHuturey S'Joeana JoeaHoeuHa Mbjibh Caaak 
921, 979 

Ceexucjiae Cre^anoeuR u cpncna u ncMauKa Kpu- 
TUKa (I. p. — , II. HoM.) 997 

JaHKO BeccAUHoeuH Hji. Haa^ROBBk 1047, 1092 

If. Ep HopyHHUK HuKOJia CraMaioeuH A 'By- 
RBk 1051 

Cjiaea ^^ani^eTy Ilpevuepny M. By a* 1077 

Pro studio et labore {Y ejiAsy JoBaaa 3Kb- 
BaeoBBka) M. E. 1141 

nojesuju Ceerucjiaea Cre^anoeu^a H^iBJi Heaq- 
KOBBk 1351 

HaJHoeiiju aKa/^CMunap Cumo Maraeyjb Joaan Fp- 

qak 1397 

Je^na noea ^panifycxa j^poMa 'B )pi^e A. Horo- 

pHJio 1510, 1542 

HSaenoeoj j^paMU ^Focao^a ca Mopa** KocTa 
MaJRuk 1572 

CTan»e cpucne KThumeenocru naB;ie BunoBak 1617 

HCTOPHJl, nTTOnaCH, ETHOrPJL^HJJL 

CaeuH, Mujian KoA JlywaqRBx Cp6a 18, 52, 89 
BeKufi, So/7^ ApxBB r.saBHor HapoAHor 0A6»>pa 

ex 1848—49. 88 

^aaufiy Fji. TaMHe cxpane y PflMJbaae 274 
Crt0auoeuR BuAoecKu, "Eop^ Ox Epyce ao Mo 

xaqa (1326—1526) 500, 533, 562, 59 J, 628, 656, 690, 

721, 1123, 1159, 1197 

BpaTuH^ ToMa A., KaRO ce paaaao xepqeroaaqRH 

ycTanaR 1875 roA. 859 

Caea IleTpoeuR, IIpeBBMeHa y Cp6a, npeaBMeaa 

Ha u^a 1064 



rpKuH JoaaH HeRCMiBfeo aeA^Aa y Tyl^BBB 1189, 
1219, 1255, 1285, 1315, 1345, 1378, 1410, 1448, 1470 

yffiETHOCT 

Menifji ^p. Boaca C. HoROJiajeBiih 308 

^ee rpu o uatueM cpncKOM napo^noM itosopuiuTy 
MiLiaH HeAejbROBHh 375, 400, 435, 471 

RocoecKo upusui^ene ( — k) 569 

Ca mecre yMJernuHKe usA07K6e y Mjiei^uMa lUaa 
po J. TepyH 725, 810, 868 

Baoxo Eytcoeat^ PflKapA ^paHH^eBBh 865, 927 

EITU 

IIo tfapcrey erpa CeeTHcaaB Ko;iapoBHk 118, 150, 
186, 216 

UpUJlOZ CTUHHOM Of^ O UOAUTUHHUM aTCHTaTUMa 

Dr. Fr. W. Foerster npeB. J. CHMeoHOBBk HoKHh 992, 
1066 

Je Jiu ^yuieenu paj^ apujaTau ujiu remaK Guillau- 
me Ferrero, c ^paai;. *&. K. 1162 

Dr. Jochannes Haedicke (JlaJKoi^fiTH cy na- 
pasHTH KHHHeibaRa) Dr. JIaaa IIonoBHk 1021 

FA8H0 

CpucKu CoKO ^p. JIasa IIonoBBh 97 

UoMen 0a6pticy IIoAHonojLCKH 101 

CjmcKu CoKO y Cp. Kapjioet^uMa Dr. L. 289 

CjmcKUM coKoAUMa JoBaH CnHeoHOBuh HoRek 353 

Rosiis yxeMeJbaHUMa „3Maja^ 511 

S^HCKu meapTu = 543 

CpucKUM KThUTKesHUt^uMa^ HOsuHnpuMa u yMernu 
ifttjca y Aecrpo YeapcKoj 575 

CaepeMenu ZAacoeu o cMpru MuAeuKoeoj 766 

f JauKO M, BeceAUHoeuA 767 

CpncKa uATaMaa o JauKy: IIpaB^a 768; Canoy 
npaBa 771; CpnoRa SacxaBa 772, 0;xjeR 773, IIo.iHTHRa 
776, SacTaBa 779, EpaHHR 782, Hobh Gp6o6paH 783, 
TproBaqRO HoBHHe 784, Fittac ^pHo^op^a 785, CpncRa 
Pfljeq 788; Ilpae^a : JaHROBH nocjieAH>H qacoBH 789, 
JaHROB norpe6 794; IIlTaMna 796; CaMoynpaBa 798; 
UojiUTUKa: Hs SHBOTa JanROBa 794; Hapo/^nu jIuct: 
Ham [JaBRO 796; Eeozpa/^cKe Hoeune: ycnoMeHa Ha 
JaHKa BecejiBHOBBka 799 

Pen C.^Maraeyjba na o^poM JauKa M, Bbccauho 
euHa 790 

OnpotuTaJHa pen Hasjia MapuuKoeuAa 792 

Ha 8Ha96e Ilaja MapROBBk AAaMOB 885 

Kapatcrep u ycnex Th. Roosevelt npeBeo BoJBcaaB 
Je,saHa 939 

HenpoTuejbefhe ajiy nacujbeM OapoH Cy6oTBk 983, 
1444, 1467 

AneJi na cpncxe po^urejhe u po;^ojby6e 1005 

y upuAOz MaTuifu CpncKoj IIpo^. ^ejaH Mazaj- 
.aoBok 1013 

HomToeanuM capa^nwutiMa u uperujiaTUw^uMa 
1109, 1395 

YttTOOtfM u uuc^u C. ?. 1127 

Vivat, crescat, floreat 1203 

YcaoMeHa na noKOJny /fpazy PyjKu^ JoBan IIpoTBk 
1299 



HevATo ncvxojioeuju MO/^e C. H. 1321 

Ca Konapeca jyzocAoeencKUX mbuTKeenuKa u vy^AU- 
t^ucTa Jb. Jl. 1481, 1514 

Cjiaea Feopzujy EpauKoeuHy, uarpujapxy cpucKOM 
1399 

ffajjienmu xhokaohu %* 1521 

IIucMa ByKa Cre^aHoeuHa Rapa'^uAa BPyMany 
FoMBpcROM OeBacTfliaHy II,3BJky CTp. 280 

IIuCMO noK, Jby6, 11. Hena^oeufia r. Crojany Ho- 
BaKOBBky 733 

^ea jiucra MAapuona Pyeapt^a ^ejan MflxajiSoBBk 
1569 

IlucMa J. J. IHrpocMajepa Joeany Joeanoeufiy 
SMajy MflJiaH DleBBk 1626 



KOBHeMfNii 

RibHXceBHe oueHe h npHKasH 

ApmBHOB riaejie: IlMa jib SJiy Jieica (B. B.) 156 
Deteli6, Nevesinski Ivan: Raskidaoe iiiti (Xav. 28S 
}KHBaHOBB}i, JoBaH: HsBDA 88 cpncKO rpaBiaTHKe (Jl. 3b- 
Ma) 27 

npopoKOBflh-HeBecBibau, Pac. T.: BoJecjiaB (X. Z.) 29 
BasoB, PlRan: KpaTKe npBMe ( — * — ) 30 
GaBBh, MnJiau: OAcyAHH rpeHyua (X. X.) 252 
EBpBOBA (PBBOJie na, npeB. OAaeah P. J.): A;iKecTa (M 
B) 30 

IIpoTHK JoBan: Y BaBeTpBHiiBMa (HeA) 58 
MaTepHB, MBJieHKO Dr.: J^BJarHOsa b cepoTepanaJa koa 
ABJiTepBJe (Dr. JIasa IlonoBBK) 60 

BparaK, Toua A. : XlaGnpuB bs HapoAHe MOAfli^HHe y Xep- 
ueroBBHB (Dr- JIaaa IIonoBBli) 61 

MeABh, M.: Tpa JbeKapyme (Dr. JIaaa IIonoBBli) 61 
MycsBHCKB: IIponacT EarjiecKe bjib 6yAy^H OHrjiecKO- 
^paHi^cKopycKB paT roA- 19.. (HeA-) 61 
Koziak, Augusto: Pjesme (X. X.) 62 
JaH>eT0BflK, GreBo: lis Biora cejia (X. Z.) 123 
A§kerc A.: Cetrti zbornik Ppezjj (Xav.) l23 
IleSid Fran: Slovenskom Stajerju u joiefinaki dobi (=) 124 
FopKBJ MaKCBMi HoRJeK, npeBeo GapeH Cy6oTBK, (IIom.) 
125 (Gaiobop 191.) 

MBJiBJeBBfa, J. n.: Po^BHSOH Kpyoe (IIom) 125 
MarapameBBb, 1^.: }Kbbot h KH>BxceBini paA HaKaaopa 
rpyJBha (r=) 1J)5 

Koqah, Ilerap: G njiauBue b acnoA nAaHBue III (X. Z.) 190 
Ilamah, CpeTeu }K: FBMHacTBKa b Jyaa^iKe arpe (Dr. JIa- 
aa nonoBflh) 191 

Turgenjev: Oci i djeca, prev. M. Divkovi6 (IIom.) 221 
Dakat Vladoje: Slikf'iz povjesti engleske knji2evD08ti (IIom.) 221 
Milakovid, Josip: Majka u na§im poslovioama — b — Jtp. Jo- 
aaH JoBaaoBBh BMaj (X. Z.) 225 

KyKflli, Hbkojib GraHKoa: GcaeTHBua (M. fl.) 284 
nonoBBK, JIaaa Dr.: GeKcyaJina arBJeua (Dr. JIaaa Map- 

KOBBh) 285 

Zabavna Knjiiniea Matiee Hrvatske 1904.: J. E. Tomi6 Ve- 

rouikaDesinicka; Milan Senoa: Exodus; Viktor Car Emin: Usablo vrelo 

(_§«-) 314 

Nodiio Natko: Historija srednjega vijeka (-16 y „Novoin Li- 

8tu") 316 

KyjynyaK B. aP'I HpocTBTyuBJa y BoorpaAy b o6aBe3Ha 

npoAOipana no;iHBx 6ojiecTfl (^p. JIaaa IIonoBBh) 317 

XaynTMau FepxapT-GAaeBh P. J.: yTonjbeno bboho (f) 348 
JlyKBK J.: 06MaHe b Heaaaibe BjiaABMapa MajiBHe (Di- 

narohus) 349 

Rokyta Jan: Pouta a peruti (X. Z.) 350 
MflJiaABHOBBlia, Majiena: BosRahue npfl<ie (-§) 379 
IIonoBBii, KaTapaaa MayBaa: Bojibkb cpncKB Kyaap 

(Ao6pa AOMahB^a) 380, 509 



OKepjiilk Jobbh: Jskob Hrii>aTOBH^ (K) 382 

CpncKo-HeiiaHKa KopecnojienuBja r06pTHBK) 883 

Marjanovi6 Milan: Karijera (X. Z.) 406 
. CnacBliKa Jena TI. h CTOJaHOBBfe Her. M.: MarepBHOKa 
HBTBHKa (Paeda^ogus) 408 

Rosor Josip: Optu2ba (Xav.) 445 

Cpenau CTeBan: Ha KH>Bra cTapooTaHHBX III. 'BoJBCJiaB 
TpaayibanBB (TTpof. Jlejan MBxajjiOBaK) 446 

KyJBHB)), ^p. J. C.: JeKTBKa b cji'BpeMeBB naHBB tioptfe 
c H>OMe (JIp. JIasa nonoBB)») 446 

Giindniir-Oriov(ianin, Dr. Fran 8.: 1. pivi 2. Alkohol-Otrov! 
3 Alkohol i djeca 4. vo2nji na biciklu 5. Mlijeko i ikri(^avoBt. 6. 
NeSto obrtniCko-radniCkom zdravafru ijip. JIasa ITonoBBfe) 446 

KoBBK, J^p. EB^eBBJe: Die Inschriften ans der Bukovina 
(Hjt. Hb.) 476 

'BajiCKB KcBBep lUaBjiop (Jhj6ouvp Ba($B&): UpanoBB- 
JBTKa (B.) 607 

MbjibabhorbK MBJiena: Memento (— § — ) 608 

JoBBHOBB^, JIp. JopsH B. Yhoji y HOBBJy BCTopBJy paTBe 
BeniTBBe; KasineaHO, JIp. M. TToKymaj BOJHe ncBxoJiorBJe (Mh- 
nuh) 669 

Kapa6eroBBli Abab: HjecMe (X. X.) 567 

ycKOKOBBh M. M.: IToji skbbotom (Hop Frog) 698 

KuexcoBBK Jobbb: flexe (Dr. JIaaa IIonoBBK^ 700 (0($paA 
MaKCBMORHh) 884. (OnroBopB r. nacua) 1008 

— La Serbie h Y exposition universelle de 1905 k Liege 
i-h) 734 

Korbler, Dr, Gjuro : Dra Jalija Golika, Stari i mladi u fimskoj 
knji2evno8ti plagijat (Vn. JIbbbK) 734 

— MaKeAOHBJa s H>eHO xpsinhaHCKO CTanoBBBniTRO {J[. 

CBHo6aA) 881 

TIpB6B)ieBB^ Mbjibh: Y wpaKy a naxB („Slovan") 884 
HbkojibIi HoBBna J.: UsBJefce ca Xyna (ITBiiep) 94 1 
BojiTuan JI.: FepMaHH b peaecaRca y FlrajiBja (Dr. JTasa 

nonoBBK) 1007 

IleTpoBBK BomKO; 3a po^euBM onbBnrreM (Hba.) 1075, 

nam^ieB OAroBop na oueae 1420 

UJauBCOB „Peter Seblemihl" y cpncKOM npeaoAy (JoBau 

TpHEh) 1101 

MapKOBflK Fbaocjibb: pacKomy (Hba ) U04 

Hymflh, BpaRflCJiaa % : ,,MaJio TloBopBuiTe" L Fpex sa 

rpex n. riOA oCjiauBMB (Hen) 1104 

ByjieTBh, Cbbo II.: IlpocTe Ayuie (X. Z.) 1134 
XanepjiBHr PoCepr — FpqaK Jobhr: Acnannja 1171 
'BBcajiORBii, Jlp. BecejiBH: flB6op Ooapobbx dacaaa a Jla- 

TBBCKa FpaMaTBKa (Fjiama Jlasah) 1202 

XonepoBB HjiaJBAa, npes. T. MapexaK (M. By a) 1227 
KocMBJau, Pba : Bojhbhkb tfatfjiaoTeica (—X ) J 2(53 
Gy6oTa)i, flp. Boj. M : Tpa npeAaaaiba (Dr Jlasa ITono- 

BBk) 1263 

HajKaaoBaK Becejiaa: UjiayTOBB MeuexMB (FjiBma Jla- 

8B)i) 1263 

OabbbK n. J.: Hoeejie (X. X.) 1326 

JaHKOBB)i, HBKOJia T. npanoBBTKe, Gbbckb npaa (HeA) 1358 

Ivaki6 Joza: Iz na^eg sokaka (Hba^ 1369 

Bajak, CaeToaap Mji : CpncKe aapoABe npanoaeTKe as 
BaHBTB iM. ».) 1309 

KoBor Josip Crni glasovi: (Xav.) 1359 

Ana8ta8ijevi6 Drag N.: Die paranetischen Alphabete in der 
griechischen Literatur (F. Jl.) 1424 

Grundrum Oriov6ania. Dr. Fran S.: Zdravstvo spolnog Xivota 
(Dr. Jlasa IIonoBBk) 1466 

nonoBBK MajiBBOje: TIpeAMex a saAaraK KJiaca^ae $bjio- 
jioraje oa MaKca Bone-a (Fjiama JlaaaK) 1546 

TTonoRBii MaJiBROje: Kpaxan nperJieA neMaHKor JesBKa 
OA ;ip. 0. Bajae (L. C.) 1647 

HaKOJiajeBBli, Ap. BosRflAap C: cpiicKOJ upKaenoj ap- 
xBxeKxypa y cpeAH>eM neny a BasanxaJcKa ynexHOCx ^Artist) 1579 

JoBBHORBii MaJiyxBH : KacapncKe 4)oxorpa4>BJe(B. J.^ 1628 

MapxBHOBBh riRan: GRexa ('Brb y necyaMa. (II) 1629 

TypoMBR, flp. Jobbh : JaxBHCKa rpaMaxMKa V. asAaff^e 
F JiBina JlasaK). 1629 



( 



KH>H}KeBHe 6ejiemKe 



GpncKB yifOXBopa y npepoABMa 31, 64, i9l, 256, 3:8,410 
446, 50^ 6()9, 668, 1136, 1229, i327, i4-U, U55, 1519. 
Fpo(t JI. H. ToJicxoj o BacnBxaH»y 81 
MaKCHM FopKB o HexoBy 32, 



KpajbHna JTena 63, 

HajflOBBJa npanoBBTKa JleoBBAa AflApejeaa 6*% 

Pasne tfeJiemKe 64, 127, 287, 

BojacJiBBy 64, 

SKbbot b KH>BHceRHa paA HaKanopa Fpyjaha 1^5 

Harpa^eHB xeMaxa y Beji. IIIkojib 125 

HOBB BBeSAB mBOACKe KH>B3SeBH0CTa 126 

Salvatnre Farina 126 
KnBaReBBflHKa KOR^epeflUBJa 157 
ynosBaJMo ce 167 
Maxaua XpaaxcKa 157 
ToJicToj a MysRBT^a 157 

OBorOABmiba noAeJia aarpaAa KoxaapeBCKor y pycKOj A- 
KBAeMBJa HayKa 266 

Hobo a^jio Mbkcbmb FopKor 286 
nponanr Kpaxbeaa xpaaxcKO Kpaa 286 
Us cpncKe Kii>B»eBflocxa 287 

JIpaMCKB flOBOCT 817 

3Ko8e Eqerapaj 318 

TajfajBHCKB KH>B»ceBH0cx y 1904. roA. 318 

Hob poMBH Jlana ToJioxora 850 

JysKROcjiOBeHCKB ajiMBBaK 408, 669, 1487 

Knancaae sa napoA — asAaje (SorocjioRCKO KH>B«eBHO 
ApynixBO „Cjiora" y Cp. KapjiORuaMa 410 

Bajixasapy Boramaliy 4i0 

Cxeqaj sa narpaAy bs KifeaxceBBor ^^obab apx. HaKa^opa 
;^yqBfca sa l905. 411 

HoBa ApaMB 609 

JIpyniXBO Cb. Case 605 

rpncKB a xpRBXCKB KABra 637 

Fpo$ JI. H. ToJicxoj B cpncKB iiacau 819 

Bbaobabbckb xeMaxa 819 1h27 

CxeMSJ aa HarpaAy axjiaca a acxopaje Cp6a 884 

KpajbBiia JejieHa kbo necHBK 946 

KoRKypc sa ApaMy 94b. 

OoMeH JawKy y xajiajaacKOJ KH»a«eBHOCXB 1076 

npemepH a BJiapcKa noKpex 1106 

IIpemepnoHOJ jLy6aBa 1106 

Tojicxojes „BeJiaKB rpex" il06 

Naova Rassegna 1106, (1186), l682 

KH>B}KeBBe cBJiyexe 1186 

.Kkbs ApRBBBX y HenaHKOM npoBOAy in6 

HoK ce saa a ueK ce sanaMxa 1137 

HoRB iipanoBexKa Hjepa Jloxaja 1l7i 

HaJHORBJe AeJio FepxapAa XaynxMaiia 1202 

MaKCBM FopKB qjiBH AKBAeMBJe OexporpsACKe 1229 

EeponcKe KH>Bre y Janany 1229 

wnjecMe** Abao Kapa(5eroBB!\a 12 29 

CpncKB jesBK a KH>B3ReRH0Cx y 3arpe6aMK0M CHeyMBJia- 
mxy 1229 

J](ea,a cyai^a oa M. FopKor 1229 

Cboxb Caea y necMBMa l230 

BpaxcxRO 1230 

Bo3RO JIoBpah 1264 

GpncKa KpajBeRCKa AKSAeMaja 1264 

XpBaxcKB KH>B»ceBHa Jiacx 1264 

^BaKJiexBa BepHOCxa" oa OcKapa BjiyMeHxana 1264 

Jlejia BeHuecjiBRB Bobbkb 1264 

MaJKB A^sexopo JyrORatia 1327 

CpncKO Kh>. jtpymTBO 1327 

JeAKO nacMO <t>pa Fpre Mapxaha 1327 

y cnoMOB JaHKB BeceJiBBOBaKa 1327 

Bejiocaaa uaJKa 1327 

MoAepna cxyABJa o Xawjiexy l359 

yqaxejbCKB KajieHAap sa 1906. 1859 

KajieHAap GpncKa Coko i859 

npomjiocx Bocae a cpiicKa mxaBina l359 

cyBpeMOHOj npanoseua l390 

IlHABJcKe HapoAHO npanosexKO l390 

IIoAJiBCxaK y HamflM nojiaxBHKBM HOBBHaua 1390 

ypeA^a i^pKROBO-npocBexHe ynpaRe y Bochb a Xepi;ero- 
BBHB 1390 

Pacnac aarpaAa sa ApaMe 1424 

CacxaBBK jyrocjiOBencKBx KH>a>KeBHBKa a noBBHapa 1424 

y cnoMOH [Ijiapaony Pynapuy 1487 

UleKcnap - Bskoh 1487, 1682 

CpncKa KapjiOBaMKB MBxpono.iBJe, npaKasaHa peHBiia a 
cjiBKaMB 1547 

BaaqaJ Kyjixypae 6op6e y ^panuycKoj 1648 



3a MaTepHBCKy p^en 1548 
GpnoKa KHtoaceBHa 3affpyra 1548 
nHaJa** y HOMaqKoif npeaoAy i581 
MoBH HBBopa 8a HCTopajy QpncKor Hapo^a 1581 
MapK Teen 168:^ 

MaRKCTapcTBO AjieKoe G. JoeaHOBflha 1582 
JlaTepapae eeqepa 1582 

RoBB nycjnMaHCKa KH>H»eBHB JiBOT y BocHH 1629 
Mneeniki 1689 
DpHBHaibe 1629 

npooABBa lOO roABiuibHi^e ■ 50 ro;^BiuH>Bue Joaana 
Crepaje IIonoBB&a 1629 
Bapnap 1630 

EejiemKe o jeaiiKy 

Doppelganger 64, 413, 573, 670, 1203 
I^ei^ejb 96 
He8Ha6o9Kaa 1265 

BOBBK, nOBOSBK 1303 

Saohverstandiger 1551 

HaTHi^a CpnoKE 

KibBseBHO OAeJieibe. 113) 

KH>B»eBHB Oa($op S85, 477, 636, 8i9, 947, 1231 1361, 1519, 
ynpasHH Oa5op 62, 286, 477, 637, 700, 818, 946, 947, 1232, 
1392, 1393, 1549 

FjiaBua GKyoDiTHHa 1076, 1137 



no3opiimTe H yMeTHOCT 

a) IIoaoputuTe 

J^BA HOBBTOTa pyCico noBopBBi^e 128 

JlpaMCKO noBopaniTe Mbz. MapKOSBlia 192 

GpncKO HapoAHO IIoBopBiiiTe 22?, 287, 412, 701, 1108, 1360 

ApHCTO^aHOBO „HCa5e'' na nosopuBUB 350 

GpncKO noBopBiDTe npoA Ma^apaiia 509 

Kp. Gpn. UoBopBinTe y BeorpaAy 573 

MAHTBroHa** B „Mile& Gloriosus'* aa cpnoKOJ noaopHBi^a 1171 

MajcTop 1202 

Jy^HOCJioaeacKO aeqe y Barpetfy 1230 

Dix Minutes d' Arret 1265 

AyTopoKO npaeo i328 

Jejina npocjiaBa l361 

Kaea oa GeM6ep^]e i36l 

nyBHi](a Kao poAa l39l 

noBoponiBB roAB]iiH>aK 1391 

^Gaa^eJiflK'' l425 

FjiyMaHKB noAMJiaABic 1425 

Majio UosopBiUTe 1425 

EpMBTo HoBBJiB y BoorpBAy 1550 

6) MyauKa 

IIpajaTejLBifa oJiOBBHCKe necHe 255 

KoHuepaT cpn. aoBaaapcKax capaABBKa 287 

Koat^epaT cpn. bk. norn. APyniTsa y 3arpe6y 287 

Jlasap BomKOBB^ 3i9 

XpaaTOKB KOiiaoBBi^BJa aa aeMaiKOj nosopaai^B 320 

GpncKa HMaa y JIOBAoay 4l2 

3KapK0 GbbbK 509 

HoBB BaJHOBa onepera 1172 

Hobb KOMmaa onepa 1^65. 

Hoaa XpaaTCKB onepoTa 1264* 

OBAPHieK 1328 

Onepa Gp^aaa KOMnosBTopa 1328 

UpOMBJepa BepTOBOse „JIene MapcejbKe*^ y 3arpe6y 1328 

HaJBOBHje napTBType l39l 

b) CauKapcTeo u eajapcreo 

Gp6B yMOTaBiui sa B8;ioxc6y y JlajeHcy 319 
GpncKH paAOBB aa bsjioskCb y JlBJessy 350 
Fjiaaa I^ap-JIasapa 4i2 
IIpo$ecop ^pasTameK B. BajepssBaa 509 



I 



I 



GnoMeHHK JaBKa Bece^naoBrika 1280 

yonex 6yrapcifor yueraaKa 1230 

PycKB cJiBKBp A. 0. BopacoB l39l 

HjiycTpoBaao „Bjepyjy** l456 

Upaaa BosKBAap Kapa^op^eaah Kao yMeraBK I4l7 

UpOCBeTHH H ApyniTBeHH r^aCHHK 

IIeAOceToroABniHiBi]^a B. H. JIaMaacxor 82 
Hama onjiBABaa y.Be<iy 95 
3aAy»($Baa npa JB. PaABBOJeaalia 95 
BpaaacjiBB 'B. Hymafi 96, 851 
J. G. Heqyj JleaamcB 127 
MCeae y Pycaja 127 
HeniKO poAOJBy6jLe 127 
Gnoiiea-njioqa Go<$jecKOii 127 
<>. B. OBCJaaBKOB 127 
Mbkcbm FopKB yxanmea 127 
^eniKa IIlKOJiCKa Marana 127, l392 
GpncKB a xpBBTCKB Kypc y Ilpary 127 
Koarpec jyaKaocJiOBeacKBX npasaBKa l28 
Harpa^eua KibaxceBaauB 158* 
ITpBB Koarpec cpncKBX JieKapa a npapoAibaKa 158 
TIojbCKa niKOJioKa Mbtbub l59 
nGpncKB Bpa)ia" naxpajoTCKO ApymTBO 192 
Hobb aKaAOMBua Kp. Cpn Akbapmbjo 192 
GpncKB yaflBepBBTeT 288, 3l^ 351, 1l7l. 1296, 1 39 1 
GpnoKB CoKO y Gp. KapjiOBUBBia 288, 384 
'BoKB PaAaic 318 

^eae yaaBepsBTeTCKa Aoueara 319 
Eraorpa^^CKO ApyaiTBO y JlaBoay 319 
„3Maj-' ApyniTBO cpncKax KH>B»ceBaBKa, yaeTHaKB b bo- 
BBaapa 351, 383, 4l1, 569 

JtpymTBO cjiOBeaaMKBx KftBHceBBBKa a aoBBaapa 384 

GpncKB COKO y 3arpe6y 4ll, 605 

HCeJIe8aB^a y Upaoj Fopa 4l2 

GpncKB COKO y 3eMyay 5lO 

TpacTsroABmHiflua „J1ob Kbxotb" BlO 

Upsa cpncKB uikojib y AnepBiiB biO 

IIJecTB Koarpec cJioaeacKax aoBaaapa 5lO 

Pyiaa paA aamax GpnKaiba F4i 

3a BacniiTaH>e aanier ceocKor sseacKor noAVJiiiTKa 541 

Gasea jyrocjiOBeacKBX nyCJiauBCTa a KibBMceBHBKa 67 1 

nsJiOHcCa y JlajeHcy 572, 11 71 

CpncKB naBBJBoa 572, fi06, (1171) 

GpncKB HBTBoaaua y Jby^Jbaaa 573, 701 

GToroABiniba nocMpraaua 4>pBAPBxa Illajiepa 573 

GpncKB GoKO y flaopy 606 

Ilpeaoc KOCTBJy necaaKB 'Bype JaKmaKa 606 

I^paa Fopa aa jiajemKOJ B3Jio3K5a 638, 701 

HoKBA a OBA 638 

Upaoj Fopa 668 

yApy»eH>e cpncKax KH>B»eBaaKa y BeorpaAy 669, 819 

FoABniH>a noMoa Baajy Joaaay JoeiaoBBKy 669 

GpncKB GoKO y Pyaa 669 

GpncKB GoKO y OcoKy 701 

y cnoMea JaaKy 820 

IlapaoTOo JaaKy 8?0 

lIpBB CpnCKB COKOJICKB CJIBT 820 

nyBAaaaua"* a „OpnoKB Goko" y naaiesy 8:0 

GpncKB CoKO y Ilpary 820 

GpncKB Ao6poTBop t Toiua HjibK 947 

ETaorpa4[»CKa iiyaej y BeorpaAy 948 

GnoMeaflK JaaKy l076 

Ilporpaa UpemepaoBe npocjiaae 1106 

IIosBB GjiOKeaaua Gptfaiia 1107 

napoTCKB hBABMOBB B a3Jio»6a y JlajeHcy 1171 

npexoABBiia 1230 

IlaaTeoa 1230 

IUkojickb aysej y Go<1>bjb 1230 

UaTopaaT y cpn. aap. yHBxejbCKOJ uikojib y CoM6opy 1231 

MaJio nosopaiuTe 1231 

yMOTaaqKO-BaaaTCKa uikojib y BeorpaAy lS31, 1265 

GpncKO KH>a3ReBao J^pyuiTBO 1265 

CpncBB KH>axceBaa 3aApyra 1328 

Cpn. BKBA. ApyniTBO „3opa" y Beny 1328 

„Kojio MJiBABx Gp6a" y ByABMneuiTa 1329 

Teqajeaa sa pycKa jeaaK 1329 

UpaBBTaa TproaanKa AKBAeiiBJa y BeorpaAy 13*^9 



CpnoKO npymTBO .IIIyllaA^ift^ y Ilpary 1361 

'BaqKa rpneaa y KapjiOBUBna 1361 

AoM sa yneHHi^e cpeAH>Hz iukojib, i362 

J][o6poTRopHa 3aApyra CpnKBH>a y Focnaiiy 136*2 

HaArpo6HH cnoMeHBK Teo^opa PaABHOBBka 1391 

PasAaaaibe narpaAa y Jlajedicy l39l 

H>eryni 14*25 

Jlpyra JyasHOCJioBenoKa B8Jio9K6a 1456 

IIlKOJia pycKor jesBKa y BeorpaAy 1^56 

CpncKB ycnex 1487 

nAyniAH Ca.nHB*' y Gapajesy 1487 

TaKO sajBa 148i 

CeTBifo ce 4»0HAa Gr. Gane 15*20 

HoBB HJiauoBB Jyrocjioae^cKe AKajieiiBJe 158*2 

GpncKO AKaa. KibBxc. J^pyuiTBO ^GpOaABJa** y Fpai^y 1582 

AKa^. yApysKeifce Gp6a Texnaqapa 1583 

CTeHorpa^BJa sa apajeiie Xpacra 1583 

PaAHB^Ka IIlKOJia na L^eTaiby 1630 

C^no GpncKe HaTaouBue y H. CaAy 1^30 

PycKB JiBCT GpCBMa y TpoJeAUBi^B ^630 

PycKB KpyTKOK y 3arpeCy 1631 

HOBHHapCTBO 

GpncKB Fjiac — L^aparpaACKB FjiacuBK 30 
GpncKa Pajen 64 
OnJiaABHai; I28 

Oesterreiohisohe Rundsohau I28 
Viinians Zinios I28 
Swiat Slowiauski I28 

HCTOpBlCKB BeCBBK 128 

PycKa Macao I28 

Tyidenik 128 

Ljubljanski Z?oo 128 

Majio CTaTBCTBKe I28 

JyrocJiOBeHCKa KopecnoAenuBJa 158 

GnopT a Gbot 158 

Co mesio dal 158 

Oesterreichisoh- Ungariselic Reyne 158 

Lovor 191 

GTpBABJa 352 

GpocKB HapOA 352 

Omjibabhckb FjiacHBK 414 

yqBTejBCKB FjiacHBK 1139, 1238 

3aHaTJiBJa 1140 

yHBTejbCKa pen 1*^03 ^ 

Ham HCbbot 1S3*2 * 

Aan 1282 

HjiycTpoRaHB FjiacHBK 1.'83 

Pokret 1265 

GjiOBeucKB Jyr 1329 

BojcKa 1329 

Savremenik 1329 

JoKa 1829 

OA^paHa 1394 

CpncKa Crpaxca 1394 , 

ABTOBOMBa MaKOAor i l426 

Cjiora 1456 

lIOAPBHCKe F" . 1583 

HOBOCTB 158) 

Bosansko-Hercegovadki Glasnik 1583 

Jlima 

Jtp. JIasa ToMaHORBh 4l3 
Apar. J. njiBjK 413 
CTOBaH BecejiBHOBBh 413 
JaHKO BecejiBHOBBK 4l3 
BopBCBB CraHKOBBK 413 
Ap. Bo3Ka G HBKOJiajeBBii 413 



IfBaH nBaBBK 413 

Ap. Mbjiotb HoBaKOBflK 670 

Ap- Josan PaAOHBK 820 

HbaH B. nonoBBh 884 

Ap. JoRaH MaKCBMOBBh 884 

UlaHAop 'EajiCKB (JBytfoMap Ba6Bh) 884 

MajiaH npB6BheBBh 884 

Gnape FonneBB^a TpBAeceToroABuiH>Bua 100) 

MBTpono.iBT AaifBTpaje 1140 

GTOJaa HOBBKOBBh 1266 

MaJiopaA MbtporbK 1266 

Ilepo ByAMaHB 18*29 

Geprnje 'Bop]^eRBK eiiacKon ll]a6atiKB i3iO 

BaheHTHJe Kpyah, mbtpohojibt y GRonjby 1330 

Ap- GbotojibK PaAOBaHOBBK 13-^0 

Ap. BacBJiBJe "BepaK 1339 

Ap- ^paH90 MapKOBBh 15?0 

AjieKca Haah 1520 

Ap. MajiBBOJe JaKOBjbeBaK l520 

JOBBH XpaUBJIOBB^ 15*i0 

HHTyjba 

GeaacTBJaH, MBTpono;iBT GKonJbaHCKB l59 

Adolph d* Avril 160 

Aaoji^ MeuoJi 192 

Ap. MaJiBBOje lUpeneji 223 

JaHKO KozapaK 224 

Boxca KaeaKeRB^ 256 

Ap. AjieKcaHAap nBcapeaaK S88 

}Kb;i Bepne 352 

JocBn Jypaj UlTpocnaJep 414 

H. A MajiamKBH 478 

Ilerap MazajjiOBaK Jbecap 5lO 

JaHKO BeceABHOBBk 766 

Dr Fpryp KpeK 1011 

iBTya AjK^e lOll 

HjiapBou Pyaapau 1012 

4>pa Fpra MapraK 1108 

JlparaFba PyxcahKa 1140 

BjeHuecjiaa HoBaa 1172 

4>paii>o MapH i362 

A. M. JIozBBi^Raja 1362 

Mbjiobi UBerah 1583 

Jbkob p. lUaHTBh 1584 ^ 

Apca IlajeBBh 1554 

Hose KH>Hre 

32, 64, 96, 160, 192, 224, 288, 320, 384, 4 14, 446, 510, r)42 
574, 670, 702, 1203. 1233, 1297, l830, 1394, 1426, 1466, l488, 1652 
1681 

Oa ypeAHHmTBa 

1204, 1234. 1266, 1298, 1488, l584, 1631 

Oa AAMHHHCTpaUHJe 

1204, 1330, 1362, 1394, 1488, l5«4 

CjIHKe, JIHKOBH H UPTeXCH 

MecTO qecTBTKe Bp. %, Hymaky, i^presR ypoma ITpe- 
ABha 335 

BpaHBCJiaa "B. Hymah 337 

JOBBH >KBBaHOBBK 1141 

Feopraje BpauKoaah, narpajapz 1505 






yW^OBO /^Q 



^ 



3ABABy, nOVKV H KH)H)KEBpCT 



O 



^4/4 



D.IACHnK H yPEXHHK 



I 



^ y Cp. KapjioBi^Ha, 6. (id.) janyapa 1905. 






XI 



Apar. J. MnNj^, BeorpiA 



SEJIZ S2AE 




CHexcHOM njiauiry Ha 6ojiom xary, 

JaoH ce c ropa oh, 

Cner ce npejinea y pyJHOM sjiaxy, 

H njiaBu He6ocKJiOH 

HaA JiasHHaMa cypeaHiiM Tpeiirii, 

A Bejiii Bu;ie Ha xary jibth, 

JleTif, k'o MjiaAH Ahb, 

CynqaHor mTiiTa naM co6om auhco, 

BuTO My Konjbe y neoo cFi/Ke, 

Te napa o6jiaK cmb. 

C njiaHuna CHeHCHHX eno co Kpehe, 

Ha^ ypsHHaMa jioAeHiiM Jioho, 

H ttyror Mpasa cryjx 

Ha MerAaH kjiipio caynl 

A y jacHOM pyMennjiy, 
IIpeKO ropa saeejanHx 
Odacjanii, pasAparanH, 
IIoKJiUKyjy KOJie^aHH: 
„BcjiH BuAB. BejiH Bhao, 
njiaMHHM KonjbeM th pasMaxHH, 
PacTanaj ce, cnesKHH sha^) 
A c njiaHHHa saBeJaHn' 
HeK aaMpsjio njbycne apejio, 
3aHcy6opii hotok qucr: 
„HAe BuAe, jxa, o6nAe 
Bejio CTaAO, ropcKW jihctI" 

JacHO KJiHKhy KOJie^anii, 
PasjieHce ce ao m Gper: 
»y BiiAa je uiTHT cyHMaHM, 
OKonnehe ropcKii cner!" 

A BejiH BuAe a^chhuom Ma<ie, 
OrH>eHH noA h>hm saxpna xaT, 



rijiaMenuM KonjbeM seMjbiii^y raqe, 
0A6eHce noh y cyHOBpar! 
OA6e5Ke CTyAen, CTonii ce cner, 
}I{iiBoroM A&xny ao ii 6por! 
Aeu. 1904. 



'^ 



Cnmo MaTaayib, BeorpaA 



BAKOKbA y BEOrPAAV 




I 



poor jyrpa cBeqaHocTii Kpajbeea Kpy 
uncaiba, (7. ceiiTeM6pa 1904.) ctojiim 
ja Ha iiposopy cooje co6e, nocMaTpaivi 
ciijiiiy roMiiJiy CBexa, uito ijpBH yjiHi^oM h ne- 
KaM Ha ycTJHy ji.Ba Moja rocxa, Ka^ Heico sa- 
icyua Ha BpaTMMa n uojaBii ce cTaciiT, icpyiiau 
MOBcic, o6piijaHiix 6pK0Ba ii opaAe, y upwy, a<> 
KOJieiia AyrawKv icaiiyTy. Ha iipBii Max iroMii- 
c;inx j^a je Heicii rjiy.Mai^ ajiii KaKO ce naMep- 
HiiK cyBiniie CHeoiiimO) upOiMeHtix MiiiujbeH>e. 
BaiuiTax: 

— Kora Tpa>iciiTe? 

Onaj MB Mp;iHy. Kaico, OTBapajyhii BpaTa, 
Geiue yxBaTHO aa KBaKy, TaKO My A^cna pyKa 
ocTa iia H>oj, a y jieBoj jipncauie nojiyuiiJiiiHAap 
II jie6eo uiTaii ca cpe6pH0M jaoyKOM, a ojienyo 
y Mene y naJBehoj aaoyHii. Ka;; hohobitx nn- 
TaH>e, oh 3aTBopii, iiorjieAa no co6ii n roTOBO 
luauny : 

— Baji^en Mcyc! 

KaKO ce ys to mokjiohci, BiiAex My toh- 
3ypy, BejiiHcy ^parapcKy Tonaypy, Koja aa- 



-I 



.1 



J 
i 



1 HG BPAHKORO KOJTO p^ 190: 



XBarame ufijio tcmg, — npaeo ryMHo ycpeji, 
iiiyMe upHe, spaHe Koce ! He sanyji^ux ce Miioro, 
jep Kora th ne 6eme ohhx ^aHa y Beorpajiy ! 
IIpHXBaTMx My no3;i.paB: 

— Ba3;ia oiija BajjbeH Hcyc, one! MseowiiiTe! 
Oh ce ocjio6ofl.n, ocMexey ce ii CTaeiie 

pyKy ua Moje paiwe pene: 

— IIodHaAe fta caM ep^Tap, ajiii ^e iio- 
roAii KO caMt 

BoHcel Taj CTac, Ta rjiaea, Taj rjiac, ajiii 
ocoSmto Te ^aeojicKe, eejinKe, i^pne omh ! Oh 
je! HiiKO ApyrH ;io on! M eiiKHyx: 

— BaKOFba! 

JI,Be rB03fl,eHe Miimtme CTerouie Me c Jiel^a, 
npeKHAOuie mii ne caMO CBaKy A^^y P^^? uevo 
H A"^aH>e! H>KJby6ncM0 ce Kao A^a po^ena 
6paTa, OAaBUO >KejbHa jeAan APyror, na, micTO 
cycTaJin oa yapyjaHocni, cnycTHCMO ce na AWBan. 

J\oK MI! ce flfi>x iioBpahao, iiocMaTpax H>e- 
roBO iipaBiiJiHO, Jieno MyiuKO Jinn,e, cjajue ohit, 
113 Kojiix je 6iiJia paAOCT 3ApaBa MCiiBOTa, 6n- 
B0J1CKH BpaT, cnjiiie Miiiunne, na h Tp6yiuHy 
ro6eJby, Koja nciiyiiHii 3aicoBHaHii KaiiyT. Be3 
Majio, ii3iiAe MH npeA ohm BaKOH>a MJiaAOMii- 
CHHK, KaA ce TeK iipo3Ba Opa-Bpne MJia^n, kua 
6ii nynojbaK AsaAecex neTw y iipHpauiTajy 
„CBeTe Jioae*', — Opa-JepKOBnh XXV. 

Ou 3anoHe: 

— JCTO, MOJa PKahllHO, UtlTa yHHIIH BpiiMe 

OA Had... Ajiii, joiiex, caA ce 4yA»H, a^ Te 
HHcaH OAMa' no3Ha! 

— 0-0 o! — iionex ja. — BaKOH>a y Biio- 
rpaAy! BaKOH>a Moj rocx! 

HecBecuo, neoAOJJbHBO, AO^e mh iipeA ohh 

BaKOH>IlHO AGTHHiCTBO H Jlfl^Q Mil Ha ycTa 

o6hhuh ysBHic Knesa KyiuMejba JepicoBiiha, 
BaKOH>HHa oi;a, h BiiKuyx: 

— BaECOH>a, necpiiTHO A"Te! 

y Taj Max 3aHy ce MpAaH>e y cyceAHOJ 
co6n. OpaTap a»^® py^e y CTpany n aarjiCAa 
ce y BpaTa uito pasAoajajy co5e. lllaiiny: 

— CaMO Bor ii th 3HaTe MOJe npaeo iiMe 

OBAHHaK I ^aj MH pHH, AS* TO HHKO APY^i Hehe 
A03HaTH ! 

— A^^po, ajiH. . . 

— He, He, He! JI,aj mh phh! 

— A<>6p^j AajeM TH pHH, ajiH uito ch ce, 

HOBHHe, TOJIHKO UpHOa? 

— Ko je OBAH y APyroj KaMapn? 

— Jl,Ba rocTa. 

— J1,ajiMaTHHi^a? 

— JeAaH CpuMan, jeAan JI,ajiMaTHHau. 

— Ta - KO ! ? — pene oh h can npe- 



6jieAH, na 6p30 AOxsaTH uiTan n KjioGyrc n 
AOAaAc: — AJMO BaHKa ! . . . Mojihm Te, aJMO 
BaHKa!... 3a MyKy Hcycoey, aJMO BanKa! 
Hal)ox ce y Hy;iy, — cra^ox nnraTH: 

— niTa 6h OAJeAHOM, one Bpne? Kaico: 
BaHKa!? 3aiuTo: BaHKa!? Kora ce njin Hera 
ce 6oJHm y Mojoj Kyhn? 3ap th hhch moj 
rocT? Sap Heheni ocTaTH y Mene? KaKO 6h' 
ja TO Aonyi "THJa 

— He, ne, Aparn, mhjih moj, npocTH, ajm 
HHJe'Moryhe! flanac nnje huk^ko Moryhe! He 
FcancoM, cyTpa, npHKOcyipa, — e, BHAnheMO, 
ajiH TO ca;iaK mojhim, h3h^h c mchomI HMan 
nyHOCToSoM pa3roBopa, a HMa' 6n' Te aa nnujTa 
n MOJi[iTH. fl,aKJieH, ynuHn mh -T>y6aB, H3a^HMo! 

H H3a^e, a ja aa h^hm. CyKo6ncMO ce 
c MOJHM MOMKOM, KOJH, HO oGnqajv, HOHiauie 
Ka(|)y rocTy, a;iH oh oaoh. Ma.io A^Jte, npe- 
Tene naM H3Jia3 Moja AOMahnna. OnaKO 36y- 
H>eH, npHKa3ax : 

— Obo je rocnoAHH-H-H... Bpane JepKOBnh, 
TproBai; H3 CnH>a, na ^ajiMaunje! Moja HceHal 

— Jl,paro MH je! — npnxBaTH ona. — 
^ouiJiH Ha CBeuanocT? 

Bpne, caB upBen, pyKyjyhn ce c h>om, 
npoMpMJBa neniTo Hepa3yM.T5HB0, na xhtho ao- 
AaAe pa3yM.'bHBe, ajni 6e3 Bese penn : 

— <t>ajia, rocnojo, nyno $ajia, ajiH HHJe 
Moryhe, BupyJTe! J],aKJieHKa, ao BH]^eH>a y To- 
cnoAHHy ! 

JKena ahmco op6Be, a KaA My joni BHAe 
HaHHH>eHy hejiOTHHy, snny oa nyAa. Ja joj 
AaAOX HCKH 3HaK pyKOM H AOA^AOx: 

— H3BnHH Me KOA rocTHJy, mojhim to, a 

ja MOpaM C OBHM SeMJBaKOM ! . . . 

BaKOH>a ce npoonjame Kpo3 rycTy roMWJiy 
na TpoToapy, npocTO Kao a* 6e^H oa neKora, 
a ja ce A^AOx sa H>nM, y CTpaxy a^ ra He 
H3ry6HM, a caauiTO mh ce Bpsjio no rjiaBii. 
Hajnocjie, oa npnjiHKe, KaA MnnycMO TpncTa 
KopaKa, nan^oine neKe Kopnopau,HJe ca Myan- 
K^iMa ca MopeM CBOTHne aa rbUMa, Te oh CBpaTH 
y HeKy Kannjy. Ty CTaAOCMO, AH'uyhn Kao 
ii,HraHCKH MexoBH. JhyACKH BajiH, ya rpajy 
CBHpKe n yaBHKa, nnaaxy ce nenpeKHAHO. 
3aHCTa BeorpaA ne Seme Tora HHKaA aohchboo! 
<I>paTap TpenTanie omixMa, na ce yxBaTH 3a 
Hejio H aanone: 

— CaMyBaj Bonce n JJ,nBHq,e ! A-ja, 6paTe, 
HHcaH ja Ha obo naBHKa! Obo je aa ne h3- 
AP>KaTH ! Oa jyne h3 jyTpa ce rpecen, oa CHHoh 
MH ce BpTH M03aK, H BHAHheuj, ji,a he MH cna Kypa 
6HTn y3ajiyA, aHU,H Aa he mh rope yMHHHTul 



1 -« BPAHKOBO KOJIO e^ 1W5 



G 



— KaKBa Kypa? - nuTaivi ja. 

— Kypa ofl, 6aH[>a y ToiiycKOM. Bnja can, 
6o:iaii OHaMoicapue neT ueAii;i>a, — jinniija ce 
o-l ii|»OKJieTor peyMaTnawa ! . . . Ma, ksltkw mii, 
MOjniM re, mra je obo ca;i., objiiiicii cbiit, obii 
f)af);au J, OBe iviy^KUKe? H My^aH cbut! Hivia 
.^yi'i y yHi](|)opMn, ima Te>Kaica h ojipiianana! 

— He 3naH! — peKOx. — Tpeoa ;ia Ky- 
iiiiir iiporpaii, na heMO BHfl,iiTn iiira je obo it 
cBe ocTa;io mra he iiocjihm cjiii;i,0BaTii pe;i.0H! 
A.iii rvTpa je r;iaBHa CBenaHOcr, Kpymicahbe. 

- To 3HaH! Baiu 6h' Te saro MOJinja, 
iiyno II iiyHO MOJiiija. aico je iiuauo Moryhe, 
Aa Mn iiafiaBinii yjiaanHny y upKBy, jep Ka>Ky, 
6e:j iiiicMeHor jiouyiiJTeH>a Hohe Hnicora ny- 
iiiTai n ! ripano p^a, th h'a^KOH, aoor Tora can 
iiaJBiMiio u iiopaHHJa k reonrca! Ja 611' re, 
pa3yMn ce, 11 nHMiije noTpajKuja it naiua, — 
o, Haiiia CBaKaKD, ajiit bhto c h ypaHiija! 
H mra he mii CBe jipyro, icajt, He 611' Bn;t,nja 
KpyHiicaihe! Pruii iipaBo! 

— TaKO je, — iiOTBp;i,iix. — JI,o6po cit 
>MiiHiija JiiTa cit ce na BpiiMe 3a to 6piiiiyja! 
Oa;i.a, ;j,o iiiiicojihico MiinyTa, aok ce CBiiTniia 
paaiil^e, OTnhti hy c tooom h nsBaAnhy Tit 
y:ia3Hni;y. 

— 3ap cnrypHo ! ? 

— He cyMH>aM! 

Bpa iiocKOHit Kao A^Te it sarpjin Me. 

— Pehii hy, Aft Hanitiny: . 3a iipHtioiUTO- 
BaHor oi;a Bpa-Bpny JepKOBiiha XXV!" Bam 
TaKo! HeKa 3Hajy obh, a^ Mit onaMOKapue mo- 
MceMO iiMaTH ABaAeceT 11 iieT BpclTapH, CBe oa 
jeAHora luieMeua, CBe jeAHora 3a Apy^nM, 3a 
Tpii CTOJinha! 

— AJAe K Bpary! — pene Bpne caB 6;ia- 
Hveii na iiomTO ce Majio CHe6[tBanie, uacTnun : 
— Mora 6» AOAaTit join h pun: FBapAnjana! 

— A, TaKo!? — y3BiiK0x. — JI,aK;ienKa, 
Tit en aBaHu&l? Taico MjiaA, naBehrBapAnjan! 
HecTitTyjeH! 0, Kopiio a^ 6aK0, rBapA"jaH oa .. 
OA..., II1T8 Tit Mo;Keui iiMaTii, MGTpAeceT HaJBiiiiie! 

— H AB"' H abh! citnaK, — iicnpaBit oh, 
To6o>Ke Hepaji.0. 

— A^^POj " Abh! lllTa je to? Th cii caA 
TeKapue JiaB jbyAcicii ! . . . Jl,aKJieH, rBapA"jan en, 
H A<><i>&3"iii "3 TonycKor, n h3 J],ajiMau,itje cii 
noma HMa iieT neAiiJBa! Ma 3Ham jih, Biipe mii, 
Aa je OBO Bpjio cmhiiiho, — obo mTa A03HajeM 
ooaico cyHOBpaTl JeTO HMa ypa Aa cmo ce 
cacrajiii, a^ (lac je BHTap rociiojutHOB iiocjiitH 
riyno BpiiMena 11 na MyAaH HhMiiH u na nyAHOM 
MHCTy cacTaBitja, na CBe TaKO HaoiiaKO n Ha 



MaoBO A03HajeM mTa 6h Tpn6ajio Aa can OAMa' 
It irpaBO OA Te6eiva nyja! Jl,aKJieH, caA je peA, 
Aa Te HHTaH: icaKO en? 

Ajin Me Bpa ne cjiymame, — jbaho peMii 
OA cBera Tora ne 6eme nyo, Hero HaMpuiTeii, 
yKOMenitM iiorjieAOw, HemTo ic|>yiiHO npoMiim- 
jLame. H pene: 

— Bnpyj MH, ja ne 6n' raKoI 

— IllTa to: He 6n? 

— /I,a ce Hannme Moje npano hmo, Hero, 
onaico, icarco en MaJionpnje peica rocnojn: Tp- 
roBaii, 113 Cniba! 

3arjH»Aax ce ncintTJtnBO y Jinne My n peicox: 

- AoGpo, ... ajin, aP^^" BaKOR»a, He 3a- 

Miipn, TBoje iipirrnpaHO n;ianieH>e nanoAn Me 

na CBaKojaice mhcjiii ! CanyBaj Bo>Ke \i flnBime, 

Aa HiK'ii niTaroA Brpiimnja, na?... 

— Ha a.MO iifmonra! -~ Aonpmn oh no- 
ijieAaB Me jKajiocTiiBO n npeKopno. — He 6oj 
eel Bajia Bory n Jl,nBnnn, aKO n HiicaM y30- 
l)nT MncHiiK, joneT can AaJieKO oa Tora a*^ no- 
CTanen pnneraTl Ja, Aa iio6nrHeH oa CBOJe 
Biipe n OA cBora nyica, wa hhich mTa cy yun- 
Hnjin, n a^^'-^i^^ ^^^'o n OHcennjin ce, ... ja Me- 
HHKa!?... Hehy a^ ce sna, a^ ne AO^yj® ry- 
BepaH n Moj npoBnnnnjaji, jep . . ., jep caMO 
6n join, y oua My ma BpnMena, Tpn6a.io Aa ce 
Hyje, jia can npnjia3nja y Cp6HJy! Ajabmo caA, 
joBo je iiyK MiiHyja. A, Bonce, spTn mh ce 
M03aK! HncaH ja naymtja na BOJinKn MeTe>K! 
Ja MHCJinH, Aa je BaKO yBHK y BeJinKiiM, npn- 
BejinicnM rpaAOBniwa, Ka nanpiiMnp, y Beny h 
y PiiMy! 

— AJAGMo! — peKOx rjieAajyhn na o6jiaHHO 
Heoo n nol)OCMO. HacTannx: — OBAWHaic en- 
lypo HincaAa nnje 6njio Baicor MeTenca, Hjin 
6apeM Hiije 611J10 BaKe pa3;in4H0CTH, nnje ce 
Myjio TOJinico jesnKa, n aKo je BnorpaA n o6nHHO 
MyjiHOBiiTiijn n oa PuMa n oa Be^al 

— y HeMy? 

~ y TOMe, niTa y ibeMy >KiiBit nyKa n3 
CBiijy cTpana CBnTa, to ce MOHce nyTn n mna- 
ihOJicicn, TyAemicn, ynrapemKn, BJianncn, ap- 
iiayTCKii, niiHn,apch:n n jom inticnf Ociim Tora, 
y OBOM MyAHOM rpaAy, Matte Bnme, CBarAa je 
HniiJTa cynoBpaT! 

— A-an! - AoneKa BaKOH>a 3aA0B0JbH0 
n H.36yji>n onn. — A-an! CyHOBpaT, Bejiiiml 
Ma, ja ce HaAan, caAaic je Miip y nyicy? 

— JeTO Tn Miipa! — peicox noKasyjyhn 
rpajy it MOTH>aBy. 

— Ma, OBO je Apyro, obo je neMwp oa 
Becejba, a ja niiTaH. . . CBpiuHhe ce 



I 



i -ta Bt»AHK0BO KOJIO g*- \wh 



8 



AiieHoa UJaHTHtt, Mocrap 



B F A *v & 



Ha npecTOJiy, y nop^iipH, cjeAu THpan Bipanna 'jiuKa, 
Oro H>era poncKe cjiyre, casiH kpbhuk ao KpeHnna. — 

H>eroBa je uyma rp(3Tjio, uphh . noHop h CTpaxora, 
FAJe ce KJiynKO xjiaAHiix SAinja y OTpoey cbomo MOTa. 

CaaKOr A^na hobo hcptbo raapaHOBii rjiaAHu KJbyjy, 
CsaKor A&Ha Hapo^ nmnTH u Ay re ce^ kjiotbo nyjy. 

Cfie, niTO HHje poncKH SHajio a^^ npeA rpeuiHH npecTd 

[rifUHce, 
Cb6, niTO 6jeine qacHO, cbgto h npeA ii>HMe rjiaay AHHce, 

y noAseMjby Ay6oKOMe, Ha roMRjin oa Kocxypa, 
Cae jieAeny caupr ua^e ua i^ejiaxa h xopxypa. 

CrpenHBeMjba, HapoAApmtie h TupancKu japaM Bjiaqu, 
TpaxcH Bora, cyuua xohe, aji' ce nycTo neSo Mpa^u. 

TaKO Tpaja Ayro, Ayro, aok npeKiinn BiyKa MHora, 
H 6paT Spaxy pyKy CTe^ce n aaKJie ce Kpajby Bora: 

Ha jiemHHy CBor IlnjiaTa, caor KpBHHKa, hofom cxaTii, 
H H>eroBy MpcKy rjiaay raapaHHMa rjiaAHHM AaTH, 

Ca 6eAeMa 0Tav6uHe ueK saopn rjiac cjio6oAe, 

H HaMpaHHOM,nycTOM He6y BacKpcne ce BB'jesAe poAe. 

CnpoMHa Apy»c6a ^ena, speSa, aji' npoAaAe JyAa Cpaxa: 
OKOaane ocaeTHiiKe AoaeAome npeA i^ejiaxa. 

MpKO rjiOAa kpbhhk cxapu Ha neAecer ahbhiix rjiaaa. 
Ha noAecex DJiaAienOBa, na noAeiex ujiaAnx jiaaa. 

MpKO rjieAa, a caxancKH na JiHi;y iiy ocM'jex wrpa, 
H cypoaa Ayma hcoahh AHBJboii Mce^y AWBJber xHrpa: 

yyTp&MCHxe lie I . . . Aopo aodijih!... Ja wpoje xaKe 

[CJiaBHM! — 

HeKaliexe y mom ABopy, aok Aapoae sa aac cnpaauM^... 

H Ha apaxa oa xaMHHi^a, ny'h KJbyneBw xeuiKu sboho, — 
Kao cyHue na CMHpajy, AHBHa APy»oa y MpaK xone... 

PaAyje ce rpemHHK u,phh h Hrpa My cpue xjiaAHO, 
ria npeMnmJba, KaKBUM AapoM Aa Aapnaa po6jbe rjiaAHO. 

Mhcjih yejiax, a oko My k6 Kpaaau 6;iecaK Ma^a! 
„Cjiyre, peqe, k mohh 6pMce aoboahto ABa KoaaMal" 

3a Hac 611J10 H npeA H>uMe cxajajia cy no ABa po6a, 
Jlfl ABa 6paxa MynenHKa — ABa Kocxypa 113 Ana rpo6a. 

IIpeMJepH Hx BBHjep xcoAHa na caxancKOM mphch>om 

[ropH, 
H, AP^o^H Hceajio cjajno, obbko hm kpbhuk 36opH: 

y,MucjiHxe JiH Aa aac apaxnM aameM AOMy h cjio6oaH} 
Hyjxe BOJby aamer Kpajba, Kora BHmH>a npaaAa boah: 

CaKyjxe mh xemKe Jianue, KaKBHx jomxe oujio niije, 
CaaKU KOJiyx noKa A^P^i HOKa 4yna. neKa pujel 



y xe jiaHi;e, saMcapene, noaeaahy ncnne Jbyxe. 
nixo MH pycy rjiaay xpaxce h moj ajepnu napoA Myxe. 

HeK ce BHjy upnn rjiaAHH, nena cuKby Kao BMHJe, 
HeK ux FBOHc^e ycnjano y noAaeMJby rjiaAHOM arpnje; 

HoKa SHOAe xpyjic^K nycxa, Kawao MyKO c He6a cjiaae, 
KaA HOBjepHH na cuor npajba pyKy a^^^Y h xpoH raaol** 

Cpexonie ce ABa jynaKa, na pyKaMa ciiHynp aaoKHy, 
An\ Ko xajiac KaAa rpyxne, rjiac AyoOKii Kpoa ABop 

[jcKHy: 

^THpaHHHe, HO 6hjio xe, cbojhx AY^ia mh ho AaMoI 
Jlanue Koaax' 6paliH caojoj, Kpaojione. mh ho snaMoI 

Ebo rjiaael Eao npanl PaAn oa nac mxo xh Aparo, 
AjiH jiaHu.e ho KyjeMO aa cae xauje rHycHO Gjiaro!" 

— „IIIxa?l" — Kpajb pHKHy... Faapan rpaKHy, hb 

[He6y ce oOjiaK xaaxa. 
IIpeA i^ejiaxOM KpsaaujeM ABa Kpaaaa jiO/KO 6paxa. 

H ABH racHO, cyHu,e xone h Apm^ytiH, xyMcna Jinxa, 
OpoojiOM cjaJHOM KpyHCH Mpxae rjiaae My^eHMKa ... 



i$( 



CresaH Cpevau, Beorpaa 



HOBA rOAMH A 

nPMnOBETKA 




y noj je ouucana najMuauja aaCaea zaaAa-TacuHa; uau Katco 
ce easAa-Taca paaeoaapa ca aoAomenuM CTsapuJua. 

aa^a Taca je HEAaJieKO 6110 xeajben ca 
CBora 6orucTBa a oajiorjiameH ca CBora 
KajnuiapjiyKa. Cbii cy ra MpaeJin h 
rpAHjin, iia iinaic ra hbcto o6HJia3HJiH h na- 
BpahajiH ce y H>eroB AY^aH,' n aKO cy ce iipe 
Tora MHorii aapiii^ajin Aa My Biiuie hh Bora 
Hehe HasBBTii ! 3sLpvii\am\ ce, ajin nyncAa saKOH 
MeH>a, H OHH, npHTepaHH ueBOJbOM, mxa he 11 
KyA he — Hero onex rasAa-TacH. 

ra3:ia-Taca je HBKaA y MJiaAOCTH CBOJoj, 
6110 HOBeK AOCTa HaMiiTaH; hho cJio6oAHbaK 
KOJH ce MHoro Aepao na nenpaBAy h iipHTHcaK, 
Ha pacKOui H ce6nHH0CT jtyACKy. TaKO je pa- 
Alio AOK je 6no ciipoMax, a oa kba ce 060- 
raxHO, oh ce npoMenno. Kao cbbkh MAeajiHcra 
H OH ce pasoHapao; n caA je xaKBB KaKae je. 
CaA rjie;ia — kbko caM bcjhi — xpeaBeHnje 
na OBaj cbot h na 6eAy h cHpoTHH>y y H>eMy. 
BeJiH, HHTao je nerAC y hbkoj KH>n3ii: „Cnpo- 
tuhjM noAaj KanoM, iiOAaj maKOM, — cnpoTHH>a 
ocTa ciipoTfiH>a''. H oh caAa iipnsHaje Aa je 
TBKO ; n rjieAa cbmo ce6e n CBOJ HHxepec, hjih, 
6ojbe pehu, oh caAa caMO iiHTepecnpa. Boah 



I ^ BPAHKCBO KOjIO 1905 F>- 



10 



iiiTO ra CMETpajy aa Bpjio 6oraTa, a joui My 
je Mii.injp, Aa ce npasn, KaKO HiiiiiTa HeMa; 
KaKO jeABa Kpaj c KpajeM cacTanjba. 

— Oeora hy BoHCiiha ocTarn 6e3 neqe 
Hiiue! — roBopHO 6h caaKe roAnne iipe^ Bo- 
HCiih rasAa Taca. 

— UIto, rasAa-Taco? — iinxajy ra Apyrn. 

— Biio Ha nnjai^ii, na cicyiiH iipacnhiT. .. 
CejBaK Befe ne sna uiTa Aa HiiiTe ! . . . Hnje 
koji'ko Ao6ap nai^OB, — a oh Tpancn ocaM 
AHHapa, a ja My AajeM Tpii. - ,,E, 6a lu Aa ra 
He AaM 3a Tpnl" Ka^Ke cejbaic. — ,.E, 6aui Aa 
Ti! ra n ne jeA©M sa ocaM!" nejiiiM ja. OKy 
OBaj BoHcnh Aa npoBOAeM 6e3 iieHeHime - Ka' 
JlyTopan ! 

— E, rasAa-Taco, KaA ce bii Tyncwre Aa 
He MO/Kexe Aa Aaxe 3a neieHniiy, cKyna BaM, 
— a j& KO he OHAa Aa MOMce?! 

A ra3Aa Taca ce CMeje, a CMejy ce n ohm 
jep 3Hajy Aa tie ra3Aa Taca imaK iiMaTii Ao6py 
neieHHuy na cbom CTOAy, ii to ho jeAny nero 
ABe neneHHue; jeAHy MaH>y — Kojy caM ra3Aa 
Taca onyua joni npBora Aana BoTKiiha, — ii 
Apyry aehy Koja My xpaje neKOJiiiKo Aana ii 
OA KOje rjiaBy nojeAe na Aan CBexor BacHJinja 
BejiHKor KecapujcKO-KanaAOKiijcKor, a 3a CBe 
TO BpeMe ce neHeHni;a — Koja cBaKora Aana 
HAO Ha MaHbaK — AP^" y AoSpoj xjiaAOBiiHii, 
a TO je y ra3Aa-TacHH0M Ayt^any, y Kacn can- 
AynapH. 

JtyhaH ra3Aa-TacHH je Bwine jihhiio na 
KaHi^ejiapHJy Hero na 6aKaJiCKn Aytian. OnaKO 
CKopo 6e3 ecnana, ca ohiim cKopo npa3HiiM 
pa^OBHMa AOHCTa je Biiuje 6110 icaHriejiapiija 
Hero Ayfcan. y tom TaKBOM Ayfeany ra3Aa Taca 
je iisrjieAao Kao KaKan MaTopn nejiiiKiT nayK, 
AyiiaH My ii3rjieAao Kao iiayMHHa, a ohii mhofit 
nocoTHOun, BehnnoM hhhobhiiius Kao Myne KOJe 
caMe yjiehy y naymiHy, TyncHO 3yje n Konpiiajy 
ce n ynAehy ce Aa ce Biiiue HincaA ne hcko- 
6ejbajy na Te nayniiHe. 

Taj j^BKJie ra3Aa-TacHH Avhan cjiy^Kiio My 
je He caMO Kao Kanuejiapnja nero n Kao neKii 
mnaja. y ihewy ce nyBajio jieTii jiaA"0 neHeH>e, 
cajiaTa oa sejieniix KpacTaBaua u iiiiTa oa cnpa. 
Ty cy II HajiHBene nnxTnje 0CTaB.T>aHe Aa ce 
oxjiaAe n cniiKTiijajy. 3a to je 11 3aAax Tora 
Ayhana 6110 neKn oco6iiTn, Majio AyhancKii. A 
y jeAHOJ Kacn nyaao je ra3Aa Taca nprnvTy, 
„neHeHnuy" Ha3BaHy Kojy je nynao 3a CBOJy 
Aymy ne ji.ajyhn oa H>e nn caMOj CBOjoj Hcenn 
HacTii. 

y Ay^any cy 6njie neKC Tpn n;in ynnnno 



HOTnpn Kace. JeAHa „caHAyHapa" n Tpn BepT- 
xaJMOBe, OA Kojnx cy 6njie ABe MaH>e a jeAHa 
Beha. Ona canAynapa je 6njia najcTapnja, Haj- 
Bnine je naMTnjia, a n H>y oKOJinn cejbai^n naj- 
Bnnie n Haj6oji>e aanaMTnjin. Ca h>om je raaAa 
Taca OTnoneo KaA je joui 6no Majin nayK; ona 
My caA cjiy^n Kao neKa pejinKBnja KOJa je ^aK 
n HMO CBoje nMajia n 3Bajia ce y,MnjiKa^; n 
Kao CTapn Il3panjbun uito cy y CBOJoj ckh- 
nnjn AP^^^n MAny, TaKO je raaAa-Tacnna 
„MnjiKa^^ xpannjia n 6njia CKpoBnuiTe MaJio 
qac cnoMCHyToj npmyTn ne^ennun. y ocTajinM 
TpnMa BepTxaJMOBHM KacaMa Snjie cy Apyre ne 
MaH>e MHjie CTBapn. y jeAnoj cy MaH>oj 6njin 
HOBi^i; y Apyroj Mennne n o6jinraunje n Jio- 
3onn; y Tpehoj nehoj 3ajiore, Kao cpe6pH0 no- 
cyl^e, aAnl^apn. npcTeH>e, MnHl)ynie, 6pouieBn, 
3JiaTHn n cpe6pHH caToen n jiaHun, jindaA^Ta, 
rpane AnJaMaHTCKe n Tenejiynn fincepnn, CeM 
Tora y Avhany je 6no n jeAan nejinKn n jaK 
pacTOB opMan, y Kojn je ra3Aa Taca neiuao n 
cjiarao n nynao ono MaJio Ka6acTnie sajio- 
jKene cTBapn Kao 6yHAe, ij[y6eTa, 3nMCKe Ka- 
iiyTe yKa3nnx nnnoBnnKa n n6epunrepe npaK- 
THKanaTa. 

KaA neMa MymTepnja, rasAa Taca OTBopn 
jPAHy Ma KOjy Kacy, a necTO OTBopn cne Tpn 
Kace n neTBpTn opMan, n ceAne npeA h>hx. 
Tlymn, hyTH n pa3rjieAa ; bbah jeAHy no jcAHy 
CTBap n pa3MnniJba Kora cbo Ty HeMa I 

— Can CTe bh obac ! . . . Ha coKaKy ce n 
ne no3HajeTe; A^caTe ce joAan na Apyror! 
TopAHTe ce, npannTe ce Sojbh joAan oa Apy- 
ror, — a cnn cto ce obac CKpKjbajin koa nnna- 
Tace! Mnpno jiewnTe jeAHO nopeA APyror, n 
joAaH APyroM Hn „no TaMO ce" Aa Ka^cf^Te!.. 
ripnTepajia nac CBe aMO Ka' opjia 3Jia roAnna! 
Ako, aKo!... Kora Tn, 6pe, neMa cne OBAel!... 

H AOHCTa Kora cbc nnje 6njio Ty no thm 
KacaMa y opMany! He 6h MOBea BepoBao ko 
ce CBe n3:iyHcno hothhcom na Menni^aMa n 
o5jiHraiinjaMa, n nnjnx CBe 3ajiO}KeHnx CTBapn 
nnje 6njio Ty! Bhjio Ty MHornx HHHOBHHHnha 
OHTepehennx a^UOm a napoHHTO hepuMa; 6hjio 
jiaKOMucJiennx 6oraTaioKHx cnnona n Mecapouia; 
6hjio MaTopnx nenanonepKn yAOBHi^a KOJe na- 
AP^KaBajy HCKe BejinKoniKOJiiie AaJieKe po^aKC 
CBOJe : 6hjio npo^ecopa n cjiy>Knjiana y xpaMy 
nayKe KOJe je niTaMnaH>e H>uxoBnx Haynnnx 
ACAa ynajinjio y Mennne n y Ayr; 6njio hh- 
HOBHnKa KOJn cy pyKOBajin KacoM, a KaA ce 
npoMcnnjia BJiaAa, H>HMa ce o6pa30Bajia komh- 
cnja n i^anro a^^w^^t; 3ajio>KeH noTnno nAH 



11 



1 -t3 BPAKOBO KOJTO 53^ 1905 



12 



aA"b^P ocTao ra3Aa Tacn, a h>hx eno r;i,e ce y 
iiO/Kaf)eimMivOM KaaneHOM 3aBo;iy ycaepiiiaBajy 
y TnuiJiopajy. Ohh Tenejiyun n iipcTCH>e, ohh 
caTonn n jiaHHeen, one 6yH3,e ii jin6aji.eTa, 
aiTMCKH KaiiyTii ii nSepuurepif, — cee je to 
110 jeji.na luiTepecaHTHa n iiuicaHTHa ncTOpuja 
H ra3Aa Taca paarjie^a cee to Ka;i. je 
Geciiocjien ; i)a3rjieAa ii ynciiBa. Y^KiiBa rjie^a- 
jyhii IT npeTypyjyhii no KacaMa ii opMany, ii 
pasroBapa ce ca saJiOHceHiiM CTBapiiMa Kao ca 

>KllBini JlllMHOCTIlMa 

Ej Bomihy Bo>KJii, — sejin ra3;ia Taca 
pa3rjie;i,ajyhn je^ny Meniiny o^ ocaivi CTOTmia 
;i.Miiapa, — jecii Jin ce ciipeMiio? 3nani Jin ;ia 
j(5 Kpo3 ;i,Be HeAe-T^e pOK? A yseo en je, Bewiniii, 
36or ;i.en.e ! IlMaiu hepKy y LIlBajnapcicoj y 
iiaiiciionaTy. Bejiinii neMaiii iiixa ji,a joj ocxa- 
Biim, Kao iioiuTeH n cnpo.vax miihobhmk. . . . 
'Jecii noiiireH. jecu ciipoMaic, — a:m cii ii 
jiyA.) Hi 1^) TO Majio iiayice ii B()CiiiiTaH>a to 
he joj, cejimii, SiiTii Mnpa3!... A ona ne 3iia 
Aa re ohpene y Kyjnn; He 3Ha iiiTa je Bapjawa ii 
yanpaiiiica; a 3eJieny cajiaTy iiepe cauyuOM!.. 
3ipaB0, 3ApaBo! 

- A Tii, ,,OBmj,npy* ! — nacTanjba ra3Aa 
Taca pa3rjieAajyhii Apyry Menimy. - Ohoiii Aa 
ral^am or;i'^AaJio? Bap a^ ch ce orjiOAao y 
H>eM} , H(TO He 3Hauj Hii KaKaB en n3rjieAao 
Olio Be«ie a iiJiaTiio na cyBO A^ecTa A"Hapa sa 
or;ieAa.^io! 

- A Tn, — Bejin BHAetiH Tpehy Monuny, 

— nao CM Tpn he[)n y Tannniyji, Bejinni, 6e3 
Tora ce jjanac ne MO>Ke yAaTii. Ila hepKe Tit 
nrpajy icauo TaHu,MajcTop CBiipa, a th Mopani 
caA noA crapocT KaKO th HHMa Taca CBnpa! 
Bjiaro Tcon i:aA jMeui na SHani!... A, rcaico 
OHO Be:iinn : „icjiaH^aM ce" h „jby6nM pyicy"... 

- A ie6e nocjiao OTau, — Bejin Taca 
BaAehn n i)a3rjieAajyhn jeAan snsLTan caT, — 
Te6e HOCJiao oTau y Fpan na TproeaHKe nayice 
, . . Aa HpeAysMeni OMeay paAH>y. J],a 6yAeui 
jeBpoiiejcKii TproBau; jia Apwain na Bepsn n 
ripoMtTHoj Bani^H, — a th Kyilyjeni ciinre- 
pOBe iniiBalie Mauinne neKiiM IllBadnuaMa, ne- 
KiiM ^pnA^wa H Ea3aMa, — a 3;iaTaH caT ao 
mao y Mnna-TacHay Kacy!.. Ako, aKo! 

— A HHCH HH TH yTCKaO MHOFO. Th CH 

jOHi r[)]^H, — Bej!H Taca BaA^^^fen n pasrjuAa- 
jyhn HeKO cicynoi^eiio AHjaManTcrco HpcTeH>e. 

— A, MajfciiH arpoHOMe n nojbonpHBpeAHiiHe? 
(Tie CI1, MiiKawjio, Aa biiahui Spyicy oa TBora 
riepe ?!)... Te6e nocjiao OTan y AjiTenOypr... 
^a ce BpaTHm o^anAe Kao hsbobhhk, a th otbo- 



pno OpcJeyM, na MecTO Aa H3B03nH] nuLHBe a 
TM yB03HHi y Cp6HJy ne^e neBanHne h nrpa- 
qnne 1 . . Ej, j\ei\o, jyeufl ! . . . <I>aJia Bory, KaA 
Hx ja HOMaM, ja caMO tojiheco KanceM! 

— A TH „Bnji030Be", H „npoBiicope'^, — 
HacTaBjba BaAehn Heicy Mennny, — 3ap n th 
ycKOHHO y Muna-TacHH hyn ? ! . . . Yckohho ja, 

— naca cne ^aKyjiTeTe, h AOKTopaT, h a«'- 
HJiOMe! Ej, rpemiia 6yj\eij]o\ HaujTaMHao KH>nry: 
yjHseyiiu.yo seM.hy us flyza^^^ a caivi ce ysa- 
J1H0 y jiyfT AO yninjy ! . . . Be.imu: HiiTajiaMKa 
ny6jiHica HeMapna; nehe Aa Kynyje. Hehe ja 
Karco ! IUto jeAan jiyA HaniiHie, He Mory a^ ceT* 
naMeTHH Aa npoAaAYi na jeAHa MVica ! . . . Oh 
ce naiij'o Aa huhjo! Sap ja ne 3HaM Aa nnmeM 
H $HHancHpaM? 3ap ja ne 6n Morao Aa Hannui m? 
AMa Mp3H Me Aa ce MJiaTHM ! . . . A iberoBH ra 
XBajie, ica-.icy 3a H>era: )>To naM je, Ka>Ky, naj- 
6o;lh Hani (|)!iHaHCHJep ... oh naM je, Be.ie, 
Hajo36n;LHnjn KaHAHAaT 3a MnnncTpa ^nnan 
cnje".... Mo^e, ajin Mopren! MnnncTap, — 
aMa y naiteBniwa ! . . . Hajfiojbn ^nHanencTa, 
BiiApa, „3Bcpica", Kancy, — a koa wene ynao 
ca HHTepecoM ABaAeceT h neT na cto h johi 
jipyre saBpBJiaivfe ! Flponao Ka' 6pyc Kp03 nAc... 
JI,aBHO joHi HH joAHOM HHcaM 3aBe3ao 'nafco 
pen AO. . . HiTO ce thho ... k'o obom HajGo.'bOM 
HjHOBom (y)nHaHCHJepy n „3Bepicn". . . . 

— A, yAOBnue! YAOBHue, fieJia rojiySnue! 

— BeJiH, ra3Aa Taca BiiAehn joAan CKynoneH 
SncepHH TenejiyK. — KaKO pene oho: „OBaj 
enoMCHHK noAH>Ke My iberoBa Bepna, o^najio- 
Hihena n yuBejbena, n ao ipo6a HeyTenina 
cynpyra n6;Hca\ TaKO My nnine na hjiohh. .. 
„Jl,o cicopor Bii^eiba, HesaSopaBjbenn AjieKra!" 
H TO join cTOJn na icpcTy. Ja ohe to, ohe icoj 
ra He no3Haje! A Hiije ce join HanyHiijia nn 
roAHHa. a tit — ao rpo6a neyTeiuna Ilo.iKa 

- 3ajia7KeiH Tenejiyic h AnjaMaHTCKy rpany, Aa 
cnaceiH joAHor iiouiTaHCKor jiojiy oa A^$""U'Ta 
H ance ! . . . 

— Mope, — saBpniyje rasAa Taca 3aTBa- 
pajyhiT icaee n opMan, — Aa cto bh 6o:biT, ono 
6n ja ! . . . 3ap obo ja Aa hitoahm? ! . . . Mope, 
H iien'o hy Aa hm npoAaM 3a Ayi' ' • • • 



IlacTaBDhr tc. 



I 




lgfe!.i [ggll» g '_0j&^^ l^li _. 



CPBM, OCHHBAJMO 

rHMHACTHHKA APVLUTBA 

CPnCKE COKOJIE! 










vi 



' ■■■l-»-"' *:K-V '^^' 



13 



1 ^ BPAHKOBO KOJIO ^ 1905 



14 



flMH. C. MepeUJHOBCHH 



BACK PC EOrOBA 



POMAH 



Sentio, re<liit ab inferis 
.Inlianus (Mbhh mu ce, ;ia 
je iiacKpcao Jy.injaH Ot- 
na/iBHK ) Petrarea 



Be/ialbaBonHi4a 

1494 

y ^pafly Cujenu, va eeauKif 
pa^ocT epaf)ana, naljotiie kuu 
6oe.u>he Benepe u nocramime ?a 
na^ Fonte Ohjm, — BecciUM Ctij- 
^pmjeM, Hapo,^ // ^o^n(.la^^a ,^o- 
.laiKame fla eu;^u Benepy, Ami 
y epcMc poTO cri (PiiopeviftfjoM^ 
Ha ee^y noejoeapa .je^jan o/i Timx 
ycTa^e u upoeooopti: ^rpaf)ann! 
IIotuTO ifpnea xpumf^ancKa aa- 
Cprntyje Kjimtaihe neeepnuuKUM 
KtmoetiMa^ flpmuM, ^a nama 
eojcKa 0^^ 0H/f,a n Tpnu nopa- 
36, OTKaKO nocTaeiiCMO Bene- 
pun mm na TpSKUmre. To je a6oa 
zneea Eomjeea! C Toea ogm ca- 
eeryjeM: uopymure raj Kim u 
aaKOuaJTC za y acMjby (iHiopeH- 
Tunai{a, fla 6u tgho nasyKJU na 
nttix Kaany nc^ccny," Tano u y- 
Hunume ajya^auu Cujeue. 

lis 6ejie}KaKa <I>nopeHTBHCKor Ra- 
japa XV. Beica, JTopOHii,a FadepTHJa 

I 

ojaAucapcKii ecna^ y 4>nopeHmijn iiiviao je 
CTOBapniuTA ceoje po6e nopo;^ KaxeApajie 
Op-CaH-MiiKejie. 
HecnpexHG Aorpajve, kjigtii, HopaBiui xpeMOBii 
Ha K0CI1M APBeniiM nojiyniipamiMa, HarjiaitajiH co na 
AOMoee H CBOJHM icpoBOBUMa 0]\ iiepaMnjie cacTajajiii 
03ro TaKO fijiHCKO, ]\2l ce He6o Morarae bii/iotu caMO 
Kao Kpo3 jeAHy yaany nyKOxiiHy, re jo Ha yjiiimi, 
^aK n uaH.y, 6hjio Mpa^HO HpeA ;iyi'nniiMa cy Ha 
iionpeMHiiM MOTKaMa bitciuih o6pacii.n iiHocTp.'iHO sy- 
Ho, Koja ce Ty, y OnopeHuiijii, ji>yoii'iacTO 6c>ja;ui- 
cajia ca jiaKMycoBOM MaxoBiiHOM. upnoHO - 6poheM, 
a njiaBO — sapsHJiOM, noMeuiaHiiM ca TocKancKOM 
cTHncoM. CpeAiiHOM yjiHue npy^Kiio ce poB, iioiuio- 
viaH rjiaxKHM KaMen^eM, y Kojn ce cjiiib^jui mjuibc^bh 
TeHHOCTii pasHo ooje, npojiiiBene 113 r)oja;uicap<'KHx 
K'au&. Ha;; BpaTiiMa rjiasHiix CTOBapiiiiiTa — „4)0h- 
AaKa**, BHAejiH ce inTHTOBii ca rpooM ICajiiiMajie, aa- 
inTHTHiiKa SojaAHcapcKor ecHa4)a: upBono nojbe 11 
y H>eMy ajiaxaH opao na OKpyrjioM A6H>Ky oejie syne. 




y TaKOM jeAHOM CTOBapHmTy, npexpnaH xpro- 
BaHKim naniipHMa h ag^^jihm panyHCKiiM KH>iiraMa, 
cci^ame 6oraTii 0iiopeHTiiHCKH rproBau, KOHcyji njie- 
Mennxe BeniTiiHe KajiiiMajiiiHe — rocnap Miinpiijano 
ByoHaKopsH. 

y xjiaAHOJ CBeTJiocTH MapTOBCKora Aana, y Bjia- 
311, Koja Beje ns noApyMa, daKp^enHx po6oM, crapai; 
je 3e6ao 11 yMOxaBao ce y 0JinH>ajiii KOMcyx oa Be- 
Bepnue, orpuannx jiaKaxa. Fym^je nepo CTpqajio my 
je 3a yxoM, h cjia6iiM, KpaTKOBHAHn&i, ajiii caeaHA- 
jLHBHM OHHMa, pasFjieAao je cKopo neMapno, a y 
HCT11HH Bpjio na»cjhiiBO, napraMeHTHe jinlCTOBe joAHe 
orpoMHO paMyHCKe KH>iiMcypnHe h crpaHe joj, iicnpe- 
Bynene yrnpaBHiiM n nonpeHHHM noayKaMa: a^cho 
3a - rjiyryje", jigbo aa — „noTpa/Kyje". Po6a 6enie 
ySe.ieyKOHa xaMHiiM, OKpyrjiiiM pyKoruicow, 6e3 aejiii- 
KHx 11 noMexHiix luiCMeHa, 6e3 xaMaica h aanexa, ca 
ppMCiciiM r>poJKaMa. Hiinomxo apancKiiMa, na Koje ce 
rjiOAajio Kao Ha jiaKOMwcjieny HOBOxapiijy, nenpH- 
cxoJHy 3a xproaanKe Ktbure. Ha npBOJ cxpanii cxo- 
jame 3aniTcaH0 KpyiiHiiM 6yKBUuaMa: 

„y HMe FociTOAa nauier Hcyca Xpncxa n Hpe- 
^Hcxe Jljepe Mapuje panyncKa KH>Mra oaa noMnH>e 
roA«HO OA Pol)eH>a XpHCxoaa xiijbaAy nexupn cxo- 
xiiHO ABaAecex Mexspxe." 

ITperjieAaBmH nocjieAHie 8a6ejieniKe \\ fipiiHcjbH- 
BO nciipaBiiBuiii norpeiDKy y AaxyMy, Kao h kojih- 
MiiHy 6n6epa, byMfinpa na MeKe 11 cBeMCH>eBe miMe- 
xoae Kope, n npnMJbeHiix y 3aMeHy aa Byneny po6y, 
— rocnap co HunpiijaHO yisfopno aaaajin na Jie^a oa 
cxojinue, saMCMj'pn h no^e Aa CMiimjba xproaa^KO 
nucMO, KOje je xpePaJio nocjiaxii rjiaBHOMe noMohHWKy 
na cyKHOHH xpr y Monnejbe, y <[>paHuycK0j. 

HeKO y^e y Ayhan. Cxapai; oxBopii o^n b 
yrjieAa caora Kiwexa, ny^iaHiina FpiiJia, Kojii My je 
o6pab"Bao opaHHue n BiiHorpaAO Ha Majypy Can- 
IJepBa3no, y aojihhh MyH>OHe. 

FpiiJio ce KJ]aH>auie, AP^cehH y pyKaiia Kopny 

ca MpKO HCyXHM KOKOUIJHM jaJHMd, naHCJbllBO noKpii- 

BOHiiM cjiaMOM. nojacy My Biice h jienpraajy ce 
ABa Hcnaa MjiaAa nnjiexa, Beaana aa Hore 11 OKpe- 
Hyxa KpocxaMa AOJie. 

— A, Fpnjio! - ijaycxH ByonaKopsii ca Jby- 
5a3H0iiihy, Koja j'^ caMO H>eMy Aana h KOja je je- 
AHdKa y onxo^eH>y ca HiiHciiMa, Kao \\ ca BinniiMa 
OA ce6e. — KaKO cw? HarjieAa, Kao a* xii roA" obo 
npo-iehe, a? 

— Hac, cxapii,e, rocnape HnnpHJano, hh npo- 
jiehe Biiuie ho aecejiH: kocxh jom aehMa xmuxe, — 
cnjiOM iiM ce xohe Aa y rpoo .nerny. 

— JI,OHeo caM aa ycKpc aainoj mii-iocxu hpiuxo 
jaja u ABa noxjuiha ya xo, — a<' lajio, iioliyTaRiini. 

Fpu:io ca jiyKaaoM jbyoaaHom^i :m;KM >|> -o- 



ir> 



1 -« nPAHKOBO KOJIO a- 190o 



iG 



jHM sejieHKacTHM oqBMa, Ha6paBmn oko ilhx chtho 
oropejie 6ope, KaKee ce o6hmho Bu^ajy koa ^yA^i 
HaBHKHyTiix Ha cyHue ii Borap. 

— KaKO pa;iHiiuH, ii je jim Beh cBpnieH nocap 
Ha Majypy? Xoheno ji^ 6nTii roToeu npe iipaanuKa? 

rpHJio TcmKO ysAaxHy, na ce saviirjiH, ocjiaH>a- 
jyhu ce na najiiiuy, KOjy ApsKame y pyun. 

— One je totobo u pa^HUKa ima Aocra Cane 
eBO. mra 6iix, rocnapo, Ja a^ Kancey : nehe jiii 6ojlc 
6htu a^ npBMefcaiio Ma;io? 

— Ana, Til CH , CTap^e, obhx A^Ha ii can rt- 
BopMO, AA ce He Ai lOKaTH, — uo>Ke cc koioa npe- 

CeTHTII... 

— TaKO je, TaKO, ajiH je unaK cxpaniHo. Fpex 
Je. Obo cy cboth ^bhh, hoct je a iiocao naui He- 
KaKO Hiije y peAy. .. 

— Tpex yaiiMaM ja Ha caojy Aymy- He 6oj ce 
nehy xe HSAaxH Caiio. Aa jiu hewo nahn uito? 

— KaKO Afl He na^GAio! EecyMH>e herjo nafan. 
Jom cy MH oi;eBH n ^eAOBii 3HajiH o xyyy 113a bo- 
AeHHue KOA MoKpe Japyro. Hohy nanaA CaH-IJepBa- 
aiija CBO HCKO HCKpe o6jichy. HcTiiny Ka;i'Tn, koa 
nac je tux 6ecnocjinua 11 OABHiiie mhofo. FoBopn ce, 
Aa cy Ty CKopo, Konajyfen cxyAenai^ ko;i MapHH>ojie, 
iiCKonajin HRTaaor ^aaojia. 

•- LQTa a6opiia]? KaKBor ^aBOJia? 

— Oa 6aKapa 11 ca poroBUMa. Hore HyiiaBe, 
Japefae, — a na Kpajeeiina KonuTa. A H^jniKHua... 
CMeiuHa npocTO, — Kao Aa ce uepn; na je;iH0j noaii 
iirpa n npcTni^a iiyuKa. CaB je Beh oa cxapocTii I 
noarjiOHeo n oxpananno. 

— ria mra ypaAume c h>um ? 

— CajiHJiii aaoHO na HOBy Kanejiy. Cu. Apxan- 
^c.ua Miixanjia. 

Pocnap Hnnpiijano hhcto njiany. 

— SaniTO Mu, Fpnjio pannje ne cnoMeny 
Tone? 

— Bii ere 6aui OHAa nocjiou OTnyToaajin y 
CHJeny. 

-- Tpe6ao cii Mti niicaTn. Ja 6nx aeh iiocjiao 
Kora 611J10... A M0Mc;ia 611 11 cau uomao, HnnaKHMx 
HOBaua HO 611X Hcajiiio, iia 611 um ca:ino 11 A^cex 
3B0Ha. ByAajie! 3boho - oa ^ayna. Mo;K;ia TBope- 
BHHe ApeiiHor jejinn^Kor Bajapa CKonacal 

— 8aiiCTa cy ripaBO 6yAajie! Hero momojto 
ce jbyTUTH, rocnape MniipnjaHo: ohu cy 11 603 Tora 
KaHCH>eHM Oa OHor naca, oa KaKO cy houo 3boho 
noAHFJiH. nyne hm, ^bo, ^ae roAnne 110 rpaAnnaMa 
UPB Taiianii ja6yKe 11 Bnuin.o. hhth iim MacjiiiHe poAO- 
A H rjiac y aaona HHje jien. 

-- 3aiuT0 Hiije Jien? 

— Kaico Aa Ban Kaxceu? HoMa OHora npaaor 
j^BjTKa, na h ho Becejiii xpnailipHCKf^ cpua. Kjio6apa 



cane Sea iiKaKae aaJAe. CrBap je jacna: ornyAa h 
Moxce Sutu aaoHO oa t>aBOJia! He 6yA* he jbyTH>y 
pe^ieHO Bauioj mujiocth, rocnapo, caeinTenHK hme 
npaao kea Be.nii, Aa oa cae re HeqncTOTe, ioto je 
iiCKOnaaajy iia aeujbe, HHKaKBO j\(j6po nehe iiaiikn. 
Ty aajba 6uth onpeaau h oSaapna. KprTOii n mo- 
jiHTBaua BHjba ce OpaniiTH, jep je ^aao, iiacjn chh, 
CHJian II jiyKaa, — y jeAHO yxo y^e, Kpoa ;ipyro 
BaiiAO. Kao ioto jo 6hjio u ca ohom MpaMopnoM py- 
KOM, iiiTO jy jo SaKejio npoiojie roAnne koa Bo^e- 
Himnor Xy^a ucKonao, aoyHHO nac je, neqncTH, to 
AOMOKacMO c H>Kiiie TOJiHKe Hcaojbe, Aa je cTpaxoTa 
H cno:»nH>aTH. 

— Hpimaj - A<?. FpHJio, KaKO en je naiuao? 

— To jo oHJio c jeccHii, y oymi ca. MapriiHa 
TeK HiTO noceAacyn aa aoMopy, 11 tok iuto je aomh- 
biuia ii3Hejia na cto Kaioy oa Hcnp^Kenor x;io6a, — 
KaA HajoAannyT juiTpMa y co6y paAHHK, KyMoa po- 
^aK, 3aKe;io. A Tpe6a Aa Bay Kancey, Aa cbm ra 
Tora Benepa ocTaaiio y nojby. koa BoAenHHHor Xyya, 
Aa yii ncKona yac:iMHoa feyn, — xTeo cay to yecTO 
KOHonjboy Aa aacejey. „FaaAa oj raaAa^l Aepo 
ce SaKOJio. — „IIlTa tii je, yoyne, Bor c tooom?" — 
yyHiije. BOJiii, Ao6po y nojby; HOKaKaa ypTBai; ii3h- 
jiaaii HcnoA hyna? Ako ho BopyjOTO, xaJA^TO 11 cdyu 
jia aiiAHTe," yaeryo $eH>epe n OAOcyo. 

MpaK ce cnycTMO, a yeceu aeh Genie Haiimao 
iiaa raja. BnAHyo — fayn, oko H>era aeyjba paapii- 
aena 11 neuiTO ce Cejiii hb H>e. Harox ce 11 yrjiOAax 
pyKy KaKO Biipn h3 aeyjbe, 6ejia a nycTO Jiena, 
$HHa, Kao y aapooiKHX rocno^Hua. ^Ax. ^aao Aa ra 
HOCM. — noMiicjiux: — KaKBa je oao aparojiHJa?" 
CnycTiiy $eii>ep y jayy, Aa 6ojbe anAny. a pyKa ce 
ynne u Kao Aa Ba6ii npcTnhnya. Ty aeh aume ne 
yorox uaupHcaTH, na BMKnyx, a Hore yii AOinjie Kao 
OAceMene. A yoHa BoHAa yoja crapa - yaJKa, — 
ona jo, snaxe, n apanapa h 6a6Hua, npccTapa, ajiH 
aaTO Bpjio xpa6pAa Hcena, — MOHa BoH^a ho na to: 
„inTO cto cc, BOJiii, npenjYainiiJiH, 6yAajie, aap He 
BHAHTO Aa pyKa Hiije hii HCiiaa hu ypTaa aeh Aa je 
OA Kawena?** FFa je yxaaTii h HCTprny h3 aeyjbe Kao 
pony. Bmiuo niaKO, y arjiaaKy, pyKa je 6n;ia cjio.mii- 
joHa. „BaKO, auKHyx. oj, 6aK0, ocTaaii je ho Anpaj. 
aeh Aa je saKonaMO y 3eyjby, Aa ne 6n ao^khbojih 
KaKay necpchy/ — „Ho, pene, ho aajba ce xaKO, 
aeh Aa jo.Hajnpc OAnecoMO caeiuTeHiiKy, ua y upKaii 
OHHTa npoKjiecTBO." Ajiii ye 6aKa npeaapu: pyKy 
Hiije OAHOJia caemTenHKy, nero je cTpnajia y opyan 
na ocTaaiiJia y icyTy naa onbuniTa, ye^y ocTajiny 
noKyhcTBoy, Kpiiaya, 6ejiiiJiOM, Tpaaaya h ayajjiu- 
jaxia. Tpanciio cay jia nay yoHa BoH^a apaTu pyKy 
HaTpar. ajiii co ona npoTHBHJia tomo. M oa TaAa 
none CTapHi^a ^yAa Aa huhh c^ jiQieHiey. 3a6ojiH 



17 



1 -a HPAHKOBO KOJIO E3- 1905 



18 



jin Kora syGu, — niiu ohb tom haojickom pyKOM jio- 
■titpue oCpaa, a otok c uecTa cnjiacHe. FposHiii^y, 
Tp6o6u;iiy. iiaROBHiiy, cbo je Jiemijia. Ako ce KaKBs 
Kpasa nymi, na He uoMce ^a ce orejiii, — hhm joj 
CTapima HacjioHR pyKy Ha Tp6yx, Kpasa pHKHe h 
AOK CM ce oKpeHyo, a Tejie ce Beli uHie na cjiauH. 
. . . fjiac Toue nyKao je no uejioj okoahhh. Onjine 
je HOBue crapiiua narouHJiajia y m Bpewe. Ajih 
npase aajae Hiije 6hjio, jep CBeoiTeHiiK, orau 4>ay- 
CTHHO, HKKaKo UH He xTe^e onpocTHTH; oixeu H y 
upKBy, a OH lie npea CBHua yKOpH y nponOBenii- 
HasHBa lie chhou nponacTH, cjiyrou t^aBOJioBHw, 
np*THo Je Aa he ce noTyHCHTH h cSMoiie enncKony, 
na H CB. Dpriiemfaa He je jihiuho. Hbk h neua cy 
Ma yjiiiuH Cerajia or MeHe h npyiKajia npcT: „rpHflo 
seniTauI H crapa najKa wyje BeoiTHita, jep cy oCoj© 
Hyoiy ^BOJiy npeaaJiH. EeHc'iio." BepyJTe, Kaji bbm 
Kaxceu, na hii Hoky hhcbm umbo iinpa: HenpecTano 
Mil ce npHBH^sjia upaMopHa pyKa, naxe ce na Me no- 
jiaKO xBBTa sa BpaT,(iHCTo umiyjyliii, a npCTB xjianHH, 
jiyraiKii. na uii ce Kao HajejtaHnyT ynHJy oko spaTa 
w xofee aa Me yaaBe, — a Ja 6i!X jia BiineM. na He uory. 
E' HucjiHu, p^asa majia I JeflaHnyr ycTaneu npe aope, 
na KaKO je crapa-MaJKa OTHoiJia Ohjib y uiywy, no no 
pocH 6epe rpaae, o5HjeM Spaay na opwaHy, na ysucM 
pyKy n noHeceu je saiia. Hano mh je crapHHap JIoto 
nasao sa ity neceT cojina, ja caM je nnaK nao sawa 
aa ocav. .. Ta ja sa samy mhjioct hh HCHBnxa CBora 
He inaJinu, a ne na HcajiRH naa Tpuqaaa cojiAa, — 
HeKa BaH rocnon n^ snpaBJba, h Bana, u iianoHii Ah- 
QenHi^H, n neuM, h ynyiiHHa Bamnua... 

— CynehH, TpHJio, no cBOHy dito ch RcnpM<iao, 
MHCJIHU AB beHO nnaK Hahn mroroA y BoA^mitiHOu 
^yyr ~ nporoBOpn rocnap HnnpiijaHo saMHiujbeHo, 

— Jlfi6orue jya heuo Hahn, HToje Hajwaibe, — 
npoAyiKH CTapait, yaAaxHyBmn TeiDKO, — caiio Aa 
DTai; 4>aycTHH0 hcrbko ho »aH>ymHl Jep aKO nosna 
— npoHemjbake we h fies lemjba. ab hy aanauTHTH, 
a II saiia he to cueraTH : H0»ce ce ysCyHHTii napoAi 
na He Aani Aa ce nocao AOapniH. Ajih Bor Je mh- 
jiocthbI Cauo HeuoJTe hh bh MeHe ocTaBMTH. Ao6po- 
TBope, n KaHcuTe Kojy pe^muy koa cyA"jo--- 

— To Je 36or oHor KouaAa seMJbe, uito xobe 
BOAenaqap ab th othc? 

— TaKO je, rocnape. BouewHiap Je oTuimap u 
BapaJini^a. 3Ha bbh Taj h r;te Je pen y .^asojia. Ja 
caH anaxe, cyAHJK hokjiohho KpaBimy, ajin Je oh 
nOKJiOHHo, - cxeony. ripeyxiiTpiio Me je, Heaajba- 
jianl C Tora ce ii 6ojhm, na cyawja ho npecyAH y 
H>erOBy Kopiicr. SaysMiixe ce. Kan eac, icao ot;a Jieno 
hojihhI Ja ce caMO pa^n Baiuo mmjiocth n dpuHeH o 
BoneHKMHou XyHy, — imano ne 6iix Ja raj rpex 
yseo na caojy Aytuy hh sa MHjy Biime jbySaBl 



— yMMpH ce, rpnjiol CyAMJa je woj npHjaTeji., 
a ja hy ce sek aayaeTH 3a to. Cau hah n jaan ce 
y KyxHH>H, TAe hem aoGhth Aa jeAom. a h bkhoh he 
Te yrocTHTB, na Aa Hohac sajoAno habmo y Can- 
I^epsaatio. 

Crapait, noKJiOHKBtnn ce Ay6oKO, saxsajiii h oa«. 
a rocnap ce HiinpHjaHO noayie y cBOjy wajiy co- 
CHuy 3a paA- Koja Seme iiopen Ayt^'^x^ h Kauo hiiko 
He AofiHjaioe AO3B0;iy a^ y^s- 

— Ty, KBo y Myaejy. 6exy pasyemxeHii n no 
SHUOBHua noBemaHH upauop h fipOHsa. Ho hojih- 
uaMB, onDiHBeHHua cyKHou, cBOTJinjiB ce CTapiiHCKH 
HOBiiH H MOAajbO. Kowa^e Kitnoaa, join ho onafipaHu, 
jieacBJio Je y caHAyunua. IIpeKO cboJhx MHorofipoj- 
HHx TprouaiKHx aesa. rocnap HnnpHjaHo je napy- 
HHBBo cTapuHe ca cBiix CTpana, fas roA nx je cauo 
Morjio 6htii: hs Athhb, OHnpne h XajiHKapHaca, ca 
Kitnpa H Pojia, na Hy6Hiie ErnnTa n I13 MaJie Asuje. 

nperjienaBniH cboJo 6Jiaro, rocnap ce MMnpH- 
jaHo noHOBo yAySe y CTpore. oaSnibHe mhcjih o ua- 
pnnapcKoj rpomapHHR na syHy h, pasuHCJiHBUiii o 
CBOMy noTnyHO, iio'ie na cacxaajba niiCMO cBOMe 
nyHOuoliHHKy y MoHnejte. H»«»«hi> ■». 



^ 



MHniH CasMl^, HoBH Can 



HOfl nymMHHMX opba 



ao HsacJiaHiiiiii MaTHue CpncKe y By- 

jviiiuHH Ha ocBeheibe CpiicKor J^oua 

J]y»{iiM[ce Maxnqe Cpncice, soAp* 

wajiH CMO ce xpii Jiaaa y Ilpary, 

rjiasHOHa rpa;i.y KpajbeBnae MeniKe. 

Jlfi CMO iiMajiii BpeiieHa, ocrajiii 6hcmo Bpjio 

pano Joiu HeKOJinKO flana y toJ cjiaBHOJ h 

CKpos 3aHifM.'biiBoj Bapouin. Ho n to KparKO 

Bpeiwe ynoTpe6Hnn cmo no MoryhHocTH y CBOJy 

KopHCT, ocoSriTo, Kaji CMO ce [ipnjaBitnH rio- 

uiTOBaHOj namoj 3eHJi>aKiiH>ii, rocno^ii Sopmi 

XoBOpKOBOj po^. KajiiiheBoj, KOJa Haw je 

c HaJBehoH n>y6a3HOiiihy HuiJia na pyKy, bo- 

Aehii uac H noKasyiyhM naM one Msore sna- 

MeHHTOCTii SnaxHora Ilpara. HeK Je roctro^H 

3opicii H na obom Mecxy TOiuia saxBaJiHOcr na 

Tpyjvy H Ha nowpTBosaHiy. 

Bhjio je 20. cenT6M6pa 1904, no hobom 
Ka;IeHJ^apy (kop Kbmo ce m naj^aibe jipjitaTii), 
3 Haca [to iio^He, k&}\ cmo cthfjih y Ilpar, ^au 
jien H Be^ap waKO noxJianaH. O^ceAHeMo y 
xoTejiy BiiKTOpHJH, y JyHrMaHOBOJ yjiiiHH, y 



10 



1 -<^ BPAHKOBO KOJIO ^ 190o 



vO 



HoBOM MecTy,* ii o;i,Max ce viiyTfiMO, ^a pa3- 
r:iejaMO eapoiu: Moja Hcena, Haiua Annua ri 
ja, j(3p rocii. Xai^nh jom unje 6no CTiirao. 
C iiJiaHOM y pyun iio^eMO npeico JynrMaHOim 
Tpra y OBouicy (Bohny) yjinuy, otkxji BOfl,n 
iivT Jieno K'po3 <I>ep;;nHaiiAOBy yjiiiuy na BjiraBy 
II Mo.iT napa <I>pavbe, a jieciio y rjiaBna Gn.ia 
rf)a icica, Ha riiiinKone (Craben) n iia BaK- 
jiiUJCkH Tpr. Mil yAapiiCMO na B.iTaBy ii c mo- 
cra iiMa;i.ocMO icpacan narju^i. Ha peicy ii na 
M'loia ocTpna no h>oj, Koja cy cna yj>AHO n 
Beiino y;i,eiiiene 6auiTe c peeTay[)aunjaMa; jf p 
:ieiio je xo;i,atii epe^ cBOKa aojiemuia, a;iii unje 
nil pyvKHO o;iMaparii ce nope i, name HeiiiKora 
niiBa n paaroBapaxn ce o hobiim yTiicuiiMa. 
C Mocra jo join ocooiitii irjr.n*;!, yoKpyr: na 
Ma.'iy Cxpany, na Xpa;i,4aH>, ry nonociiTy pe- 
3n;i,onniijy MoniKiix K'pnjLeBa, na C.mhxob, Crapo 
MecTo, KapjiOB Moot... 

KapjioB Moot! O^Max ce yiiyriiMO npeico 
niiipoivora 0|)aH>eBa iceja k tom xaivro CTapoM 
n TaKO c.iaBHOM Mocxy, icojn je iiaMiiMiaiii 
KiiiiOBnMa pa3H0BpcHiix CBeTirrejha a oco6iito 
Jana HenoMyka, Tor saiiiTnTnnica CBiijy MOcroBa 
na n nauier nonoca;i,cKO-Bapa umiicor. Ty v. 
c je^ne ii c APyre CTpane Kap;iOBa Mocra, 
n|)ar je HajsaniiMJLiiBnjii a n iiaJ3HaM0HiiTnjii. 
Ty ce HiicTO ocehajy 0TK\yuajn Mennce ncTopnje; 
Ty je npoc'iaB^Tjena Mnora cBeuanocr aji' je o;i,ii- 
rpana n ivinora Tpare;;nja. Ca onor BncoKor 
sa.Mica, c Xpa.iqania. Kojii ce ca;i,, y c>Tony 
a y Be4cpH>y Marjiy yiwoTaBa, icao y ciiBit 
n.'ianiT, BHJia ce iiohociito 3acTaBa to.iii- 
icnx icpajbeBa MeujKiix Kojii cy yje;i,no 6njni 
n KpajbeBii neMaHKii n hecapii pPMCicii. TaMO 
ua Xpa^Man^y fiyicnyjia je ro.inne 1618. ona 
CTpaniHa nojna, y noBecnimii no3HaTa Kao 30- 
ro;uiuiH>a, a Ho;j,a.ieico oa llpara na Be;iOM 
r>p:iy, caxpan^ena je roA. 1620. cawocTajinocT 
Hennca. Ty Ma:io )i,tijbe oa Mocra, y CrapoM 
Mecry, na Bcjiiikom Tpry, najie cy MHore rjiaae 
H 'iiiKiix Bejiincaina, a njieMennre fiiiTanre h3 
iie:ior cBera nopoSunie hm A<>6pa icao rjiaAnn 
Bynn. H3 OBora rpaAa icpenyjin cy ce — na 200 
roA'uia pannje — OAyineajbeHii XycoBi^ii, Aa 
cnere CBora yMHTejba n Aa yniiniTe jeiiny he- 
c.it)eBy Bojcicy 3a ApyroM. . . TaMO ca XpaAMaH>a 
yiipaBjbao je 3eM.T30M Mynpn Kapjio IV. n ynenn 
FyAo;i$ II. n ry, neAaJieico, ocnoBano je oa 
MiMBicor icpajba Kapjia roA. 1348. npBO CBeymi- 

* Bpar je iionejLeH Ha RBine ,ie;iORa, o;\ icojnx cy Haj- 
Ro^KHuja: Crapo MeCTO Hobo MecTo, Jocu^^oro, Majia GrpaHa, 
XpaAMaH* B T. ji. llutL Ha 45i),000 craHOHUBKa 



jininre y Cpe;i.H>oj JeBponii. Kyji, ce norjieA", 
cByA ce biiah no3opnnna TOJiniaix Aora^aja, 
BejinKitx n cyAGonocnnx. . . 

Kap;iOB Mocr! Ko.unco crynaua rojiuuo 
CBeriiTeJba a CBaKii y ApyroM iio.io>i<ajy, ;ia tii 
ce roTOBo miihii, Aa jeAan jipyroM neniro iva3yje 
II noKa3yjo. 3a Te6e jiajinca H>nxoB je raj jesuic 
nepa3y>LbnB n TB OAeui nji' 6ap r.ieinni ;i.ajbe, 
HyAehii ce n>nxoBy cnopa3yMy. Kao niro peicox, 
naJBehn iciin npnKa3yje Jana H^MiOMyica, mije 
ce rejio xpann y rojieMOM cpeOpnoM tiiiBory y 
UpfCBH XpaAHaH>oKOJ. HnraBa je oajKa y ne3ii 
c TiiM HOBiijuM CBtTiirejbeM, ivojii rpe6a ii3 
ycnoMone n c[)na napoAa Henncor Aa ncnicne 
Bejinicor napoAHor MYHennica Jana Xyca. Jan 
Aa ncTiicne Jana! Ajni Kao a^ :^iy h^ iiojia3n 
3a pyKOM, naico ra na^iehy ca CBnKor Mocia n 
Mocrnha. A iiira je n yqnniio Jan HenoMvu? 
Kpajb Bennecjian Aao ra c Kapjiona Motxa 
6aunTii y Bjirany, jep icao ncnoB^vuniK icpajbii- 
MiiH ne xTCAe OAarii rajny H>eny. A Kaico on 
TO n ymiHHO, icaA je ra rajna f)iKia yjeAno n 
— tt,oroBa... A Jan Xyc? H naiwa co iipiiKasyje 
Kao CBernTe.T> ca nenpeKopnor /Kni'>oTa CBor n ca 
jynaMice CMprn CBjje. Kaico jui je ^lopao raj Be- 
jiincn Ayx, ynnBe|)3nTeTCKn npo(t)ecop, ca rjiOMane 
npe3nparn jiavKJbnBor icpaji^a ii hecai)a CnrMyn;ia! 
0, a:ia cy ra XycoBun, ra cbh Hocn, ocBernjiii! 

Ja caM OBOM ii|)n;niKOM 6no jpyi"'' *'y''' y 
ripaiy. npBi! nyr iipe cKopo 30 roAnna, icai 
caM OA BoAOHoaxa ao Jl,pa/Kt)ana .ia})OM no 
JIaSn xreo a^ nyryjexM. OnAa caM y Ilpary 
MeKao noAy'H^e na 3ro:ian bo3, na caM ry iipn- 
jiBKy ynorpefino, Aa pa3BnAnM rpa.t jieriiMune, 
KOJiinco ce ca ornopenor ^nijaicepa u.h }\i\]o 
pa3BiiAeTH. IlnaHi^ caM onyA nponiao Mouihe ii 
cimrAa Hohy, re OAMax n xnrao ;ia.^be Ko.niKO 
caM OA llpara onAa BiiAeo, B03ehn ce (pano y 
jyrpy), Morao caM ce caAJOABa yBe]mrii. B.iraBy, 
Mocr (ajin Kojn?), Bejinice n jiene yjinue, no 
KOJiiMa ce HCMBor reK 6yAno, XpaA'i^nb (y npn- 
jiBMHoj, OKroGapcKOJ, Marjni) n — i)ecraypai;MJy 
na cranniuT. One mh ce APyi'O n:ny6n;io ii3 
HdMern, yicojiiiKO je n ocra.io y ib0J3n. 

CaA je 6i!Jio KyA " khmo Apyi^^'Miiji*, caA 
caM BMao BpoMCHa, naKO ne mhofo, jep nira 
cy rpn Aaiia, Aa ce pasBiiA" raKO cjianna Bai>o!ii 
Kao niTO je Ilpar. Sayum^e, 3a onmrii ynicaK 
6hjio 6n Aocra. n 3a 3naMeHnrocrn, ocoGnro 
KaA ce iiMa raKO BO.T>an n oGpaaonan ryMan, 
Kao nrro cmo ra nMajiii mh. Ho onor npnor 
Be^epa jom ra hhcmo iiMajni, na cmo ce yny- 
TiiJiH caMii — caMOcrajinn. 



21 



1 -B BPAHKOBO KOJIO ^ 1905 



22 



Heiwa MO>Kfl,a npnjaTHnjer saHiiMaFba sa 
cTpaHua, Hero 6eciiocjieHo uieraxii ce no Xviibiim 
vjinuaMa. yTHcu,n Bpee jiwxH aa jipyniM, OB;;e 
ooiuiaH, oujifi Heo5iiHaH, aji' cearAa aaHinvuLne, 
jep je HOB. ya to th AOjutpyjy yxo 3Byun ii 
no3HaTii n HeiioaHaTii. CaA mucjiiiuj, }{fl cii 
|)a3yMeo peMw, ca;i, ch oner y nynoj cyMHiii: 
ne, He, hiiuit' hiicit paayMeo. JeAHa pen — 
r.io! Gain Kao nauia. Pi^ayMco en je, HacMeuino 
CH ce, a OHO Bor cBeTii ana ji,a jiit aHann oho, 
iHTO CH paayMeo. He M0>Keui joj y>BaTnTn iin 
|)ena hh ynjnjy, ne aaxo, hjto neivia hm jeAHO, 
Hero iiJTo ce naiviax H3ry6n y Mcaropy ocTa.inx 
pe4H, uiTO yTone y peHennuy, TaKO, a^- je ce 
jionnnje cehani xeic cumo CTora, hito xy TBOJy 
cpjicKy pen Hiicy naronopnjni TaKO, icao iuto 
je nsroBapam tii chm. Ho icaTKaA tm ce huhh, 
Aa cy TaMan icaaajin jcAny np.io AY^'^'^^y P*^^^* 
— a OHO je paayMe ce, pcqeHiina, thico f)p30 
iicicasana, a^ hmcu y cTaH>y nojeAHue poMii 
oiBOJMTH. A Kaico (m TO 11 yMoo, KaA "e anain, 
Kojn cjior iipniiaAa Kojoj penn. A oneT aaTO 
HMHii TH ce HenpecraHO, ah tit jeaitK mije 
CTpaii, HHJe Ty^, jep iinaic pasywein hohciuto, 
a EUTO je iJiaBFio 3a TBOje „pa3yMeBaH>c" — 
TH SHaiu, Aa cii Mel^y CjionennMa, Me^y Me- 
ciiMa. To Til yBepeH>e Aaje cmcjiocth a yjeAHO 
TH OHJiol^yje yoopajKeH.e cne AOTjie, aoic ne 
Hoicyuiam, ji^a ce — y AjI^'^Hy — c HeciiMa 
npopa3roBopnuj. OHAa, e, 6paTpiu Moyj! OHAa 
nil uiHi, Aa Tn je 3Han>e MeniKora ie3HKa Taico 
ocrcyAHO, Taico ocicyAHO. icao roA uito je o- 
cuyAHO H 3Haibe cpncKora je3niva OHor 6[)aTa 
Mexa AyfeaHi.nije. 05ojnna ce caA r;ieAnTe, 
CMeiuKaTe ce, n3BnH>yjeTe ce h ysepaBaTe ce 
o Me^yco6Hoj cnMoaTnjn, jep 3ancTa ne >KeJinTe 
jeA H APyroM 3.ia, nero dam oho hito je naj- 
6o;Le. Ajih ce oiieT saTO neheTe pa3yMeTH, jep 
OpaTpiu ne he HnnoniTo Aa nporonopn HOMaHKn, 
a Til oneT ne cmcui 3najyhn Aa 6h „ncTeKeM" 
HacrpaAao. 0, icaKO je OHAa Ao6po, nMaTn y 
r);ni3HHn jeAHy rocnol)y 3op»cy, Koja c hcko- 
JinivO penn pa30H0An TMnny h nocranjBa BeApnny 
n3Me^y Asa 6paTa. Ha jf^AHOM cmo ce MecTy 
nnafc OAMax pa3yxMejin : y cjiaBHOJ nji3aHCK0J 
iniBHnuH KOA Xol^epe y OepAnnaHAOBOJ y.mun. 
Oho, y CTBapn, nnje aohijio nn ao cnopaayiwa, 
HH AO HecHopa3yMa, jep join hhcmo MecTHTO 
Hii cejiH, a „Kpiujia" je neh 6nna npeAa mhom. 
HeK je cjiaBa tom Mel)yHapoAHOM jesnnyl Ho 
rocn. Xaijnh niiaK ce yMPo CHopa3yMeTn ii Ban 
nnBHHii;e, 6hjio y Ilpary, 6n;io y ByAnnniHy. 
Oh nac je, na nauia nnTaH>a, OAcyAHO ynepa- 



Bao, Aa JbyA© paayMe n Aa ohh H>era pa3yMejy. 
Menu je 6njio 3aroHeTHO naKO caM My ce An- 
Bno, jep MH ce nnaK nenpecTano Mnniuio, Aa 
caw o;i itera cjiyniao penn, KOJn cy ^n^ y na- 
MeTH 3aocTajie joui n3 Ao6a, KaA ^aivt y upKBii 
MHTao anocTOJi n nojao CTnxnpe. A nn jinue 
OHor 6paTp[ua nnje mh OAanaJio iiyT iiyno pa- 
3yiM0BaH3e; iipe neKO ny^etbe, noKy ,nBoyMiiny. 

Mel^yTnM ce nonejio cMpKaBaTii, n mh ce 
noTKypncMO, Aa y HapoAHOM no30fMimTy ocbo- 
jiiMO MecTO, HITO HaM je n hoiujio 3a pyicoM. 
Ys nyT cpeTHCMO nainer MJiaAor 3eMJi>aKa, 
rocn. HeTpa KoH>eBHha, CTyAenTa cjiaBiie Kon- 
aepBaTopnje HpaniKe, n iioBCAeMO ra ca co6om. 
J],aBajin cy ^'BaBOJiOBy CTeny", poManTUHHy 
onepy oa CivieTaHe. 

Ajia \m je FlosopniHTe Jieno! C y3AncajeM 
caM noMncjino na Haine Hpiijinice. . . HnicnA ra 
TaKBor CTehn ne heaio! Hn ohh y CpGnjii, a 
KaMO Jin MH Ban Cp6nje! JtoAyme, icaA oncMO 
caSpajin, ico;inico je OTninjio na Keiia, na mho- 
raja jbeTa, na MyApy nojiHTnKy n iiaMCTno 
rasAOBaH^e — MO^Aa 6mcmo cicyiM^'M" join n 
Behe cyMe. Ajih OHAa 6hcmo Mopajin 6iiTn Me(Mi, 
a TO HiiCMO. J],a MOMceMO TaMO rope iiocjiaTn 
neKOJiHKO 6aTaji>0Ha MJia^annx Cpoa, Aa ce 
Hayne paAy, inTeAn>n ncTpaJHOCTn h aiku»i- 
Hjinnn, na Aa to CBe iipecejie aMO ji^ojie — Ma 
caxpannjiH hokojihico „jienHx ofinnaja" Haninx... 
PoMaHTiHca, je Jin? A;in niTa heiMO, icaA cjiy- 
HiaMO poMaHTiiHHy onepy. 

Oa MysiiKe uHcaM pa3yMeo Mnoro, nnaK 
MH ce MiiHH, Aa je TeiuKa h Aa yMapa. JlnopeTO 
oneT MHHii MH ce, Aa neMa cMncna, wao oohmho 
TCKCTOBH 3a oiiepe H onepeTe. rjiacoiui cy 
iipeKpacHH, nrpa TaKO^ep, pasyMe ce, y oicnnpy 
onepcKHx H03HTypa n recTa. hito noKaKO yTime 
HenpnpoAHO, jep ce y oGhmhom jKHBory ne 
nena, Hero ce roBopn a n ne ann ce TaixO. y 
onepn ce CBaKOBpcHH Haronn n ocehajn nenajy 
a qecTO h Tannajy; „oco6e'' ce jiauvio noraMa 
pa3roBapajy. To ce OHAa 30Be fiojiecT n Bpjio 
je npnjaTHO rjie.iaTH, naKO je Taico^r^p neiipn- 

POAHO. 

Heiuicy jtpaMy hhcmo BHAejiH. Focn. XaynK 
nac je AOAyme 3Bao, Aa BiiAnMO npeMJepy jeAne 
HiajbHBe nrpe, ajin ce nncaM Morao oAJiy^nTii. 
He pa3yMeM je3HK. Aa cy 6ap Aa;in KOMai., 
icoJH MH je no3HaT; a:iH neniro cacnnM nono! 
FocHOAHH Xaijnh nnaK je OTnniao ini iipeA^'Tany, 
jep H>eroBa .Ly6aB npcMa iioaopniiiTy npocTO 
je 6acHOCJiOBHa. H icyjince ra sannMojy, n CTa 
THCTe, H 6ajiepHHe. .. 



23 



1 -<^ BPAHKOBO KOJIO ^^ 1005 



24 



Je;i,HO oji HajaaHHMjBiiBiiJHx mccte y Flpary 
je crapo jeepejcico rpoSjbe. Jle^ii y Bapoiuii, 
y Jocii^OBOM, He j^ajieKo o;i, yrjia, uito ra muhh 
BjiraBa caBHjajyhii ce npema iiCTOKy. Ty je 
iiapne Cpe;i,H3er Beica, jep CTapa ciiHarora, t. 3b. 
CTapo-HOBa uiKOJia, cTojajia je tv bcK y XII. 
Beicy. CjiyHcSenn Bo^a, xBajiiicaB, 6p6jLaB ii 
;\oca;\aH, 6ai;no ce y noaiiTypy im naM craae 
iipo(|)ecopcKiiM TOHOM fl,a npnna o npomjiocxii 
Jjnpeja y flpary. Oo H>eMy cy ohh Siuin 0B;i.e 
join iipe Hexa, npe MapicoMSHa, iipe XpucroBa 
poj^etba. M(i ce iionecMO CHe6nBaTn, a rocno^a 
3opKa HaM pexe, ^a roBopii noMajio HCTHHy, 
jep je OTiipiijiiiKe to hcto nyjia oa jeAHor 
npaBor iipo^ecopa. Y tom rpoSjty icyMO ce 
Beh o i 130 ro:uiHa ne caxpaH>yje, Jience, no 
pBepaoaiby jjiipo^ecopa**, na 30,000 JeBpeja 
no 15—20 je;i.au na APyrHM, a rpoojbe je^ea 
je icao Caoopua nOpxa HOBocaACKa. Hajnocjie, 
TO ce BiiA*' " no cnoMOHHi^HMa, jep CBaKii je 
rpo6 y nyiioM CMUcjiy penn HaHUHKan ibiiMa. 
A Kaico je rpo6 OMajien a cnoMeniiKa je MHoro, 
TO ce 113 H>era npyjKajy cnoMeninvi na CBe 
CTpane y bhc, Kao paci^BeTaHif. HMa h jienux, 
opHruHa-TiHiix; Kojii ce npiiKaayjy Kao MajymHii 
xpaMOBii. Ty cy caxpaibeHn paBimn iijih SoraTii 
JeBpejn. Ha mhophme je chthhx lujByHaKa, 
AapaK iiviiBHx JeBpeja uoKoJHiu^iMa. IIIto ce 
ce njiaha yjiasuni^a, nesHaTHa, Bpjio Ao6po, 
Cap OTnaAa npii3op npH HBJiacKy : yMHJiHO 
CMeujfcafbe bo^mho n npy>KaH>e luaKe. A KaA 
ce njiaha yjiasHni^a y XpaAnatb, y 6eHKH he- 
capchii ABop H yonuiTe y cbo saBOAe, saiiiTO 
je lie 6ii yBCJui n JeBpejii, icojn n tblko HHcy 
HaBinciiyTii, Aa Ha neiwry uiTeTyjy. TaKO OTna- 
Aajy 6aKiunuiii; 6ap ce ne Mopajy AarH. 

BiiJin CMo. pasyiMe ce, h ea BejiiiKOM xpw- 
luhaiiCKOw rpo6:Ly, Aa ce noKJiOHHMO seMHiiM 
ocTai^iMa FlaBJia lUa^apnKa. Oh ii Jan Kojiap 
jievfco y iipoTecTaHTCKOM 0AejbeH>y, a na Ilia 
({^apnicouoM cnoMCHiiKy ypesaH je naTnnc, Ka- 
KaB je iia noKpoBy Knesa Maaapa y MaeacTHpy 
PaBaHiHvi. y KaTOJiHHKOM OAejBeH>y nyHO je 
npeicpicHdx CiioMeHHica, yMeTHiiqiciix A^Jia, 
noAHriivT.in MHornm HapoAHHM 6opi^nMa qe- 
njicn\i 

yoHii :;ojiacKa Haiuer cacTajiH cmo ce y np- 
B0\i ic:iT/ 0.1^3 :ie njisancKe nHBHur^e koa Xol^e- 
p3 H:i B )4 );>n : roiJii. AP BanJiaB XoBopica c ro- 
CL^)b)M 3)) CO VI ro5ii JocH$ XojieneK ypeAHWK 
^Hi[)0|,M< Jlierif*, H MI. Focn. Xejienerc je 
3 1 jp3vi3 3.) c5fCOTyp3Kor paTa, icpajeM 70thx 
ro^tiaa 6 lo y I^P^oj Fopii n onncao je CBoje 



I 



1 



A0>KWB.T>aje y KibiiraMa „3a cjio6oAy'', Koje je 
Ha cpni'Kn iipeBOO Kocra HBicoiinh 

Muoro CMO CO Ty pasroBapajiii o neniKiiM 
n yoiiuiTe cjiobchckiim npiuiHKaMa. Focn. Xo- 
jienoK je cyuiTa BaTpa ii cbojom tojicmom iio- 
jaBOM H 6paA0M noAceha na XycoBue, Ha 
„CTpax BparoM^. Focn. aP- XoBopKa je fijiar ii 
nyn npnjaTHor xyMopa. 06ojim,a roBope Tauo 
HiiCTO cpncKw, Aa naivi je pasroBop TeKao, Kao 
a6 cmo y HOBOcaACKOJ njisancKOJ niiBuni^n ; 
caMO uiTo je nuBO koa Xo^epe Ky;i ii KaMO 
6ojhe n, UITO ce KBajiiiTeTa thmc, noysAaHiije, 
yiipaBo: cacBiiM noyaAano. 

PacTajiM CMO ce AOiucan y noh, Aa ce 
cyTpaAaH oneT na^eMO, 6ap npe uo^me, jep ja 
caM c MOJiiMa 23. cenT. y 3 Maca nomao 3a 
J],pa>K^aHe, a rocn. Xaynh je ocrao jom pa;in 
MHornx II MHornx BiiauTa, KOJe, Kao ujto nac 
je ynepaBao, Mopa nocBpinaBaTii y iiHTepecy 
Haiiier no3opHm„a. TeK oh ce aa Taj nam 
3aB0A CTapa h AaJiOKO oa H>era. 

PeTKO CMO ce c koJhm rpaAOM TaKO tcuiko 
pacTajiw Kao c FlparoM; ho TaKaB pacTanaK 
AOHCKaheMO na obom iiyTy naiueM joui neiuhe. 

AjIH O TOM APyrOM npHJIUKOM. 

y ApaHC^aHBMa iitobcjiu cmo A^a Aana, 
h 25. cenT. paHO no noAHe KpenoMO ce 3a By- 
AHuniH, ocTaBHB rocii. XavHha oneT 3a co6om. 



)»fv 



H. MajKHt^, Capajeso 

M3 WMBOTA nABA TOnCTOFA 

BAaH OA HaJMJin^iix pycKnx cniicaTejba J\, Mepe- 
niKOBCKii. aBTop AHBHor poMaua na BpeMena to- 
jiujaHCKO poHecaHce ,,BacKpc 6oroBa^ ii jom 
Apyriix HCTopujcKHx poMana, HOAaBHO je iiSAao ii 
Kibury, y Kojoj je oupTao hciibot ii paa ABajy HajBO* 
hnx pycKiix MymeBHHX upoja. KiLHra hocii HaroHc: 
^TojiCTOj H /l,ocTojeBCKii. JIimHOCT H jijejTo". Ta je 
KH>nra HsasBajia ^nxaBy 6ypy y Pyciijti ii oambx 
HUM ce nojaBHJia npeBeAOoie je Ha annie jesiiKa a y 
HaJHOBUje Bpnjeiie it na ^panuycKii. 4>paHuycKH npe- 
BOunou,H Tora ju^^^ cy rpo$ IIpGsob h C. flopcKti. 
JI,a peHeMO Kojy o caMOM MepeuiKOBCKOM. Oaaj 
HOBOK je npHCxajiHi^a h HcriBjeAHiiK HaJMOAepHHJe 
necHMHCTEiqKe h HHqeoBCKe ^HJioco^iije; oh .lacryna 
najHOBiije CMJepoBO y juiTopaTypii. KberoBa Kyjixypa 
je 6oraTa h npe$nH>eHa. Flo neKa^ je cyBuine kom- 
njiiiKOBan, rySa ce y nojeAHHOCTHBia, ao nejacHOCTH, 
6edo6ciipaH je h pa^^HHOBan y HCKa8HBaH>y cbojhx 
MHCJiH H norjiOAa; thm je 86yHH0 npoTHsy ce6e 



2?> 



I ^ BPAHKOBO KOJtO E^ 1905 



20 



MHore OAyoieBjbeHe oSosKaeaoi^e TojiCTora. Ajih 
iiejiHMUHH aBTopa ^Bojue u Miipa^ hh uajio Hiijecy 
OKpftenn cjiasa u npusHaite tiimo iuto je Mepe- 
lUKOBCKu 6auiio Ha h> cyBHoie jaKy CBnjerjiocT cbo- 
jOM aHaj^usoM. Kibiiry MepeniKOBCKora o TojiCTOAiy 
II ^ocTOjeecKOM y6paja npo3op we^y npBa jg^jia 
MO^epHe KpitTiiKe, Me^y Ajejia, y^KOja no caojoj se- 
/inmiHH caHUH>aBajy CHancHor HHHHTejba y coi;iijaji- 
iiOM MvHBOTy II jbyj^cKOM npenopo^eH>y". 

Us 3aHiiMJbUB0 KibHre MepeaiKOBCKora HaBooihy 
:m cpncKe MHTaoue HOKOJiiiKe nojeAUHocTH, icoje ce 
FHMy ^iiRora TojiCTora, HapoMMTO MjiauocTH h ee- 
.'itiKOr AyiueBHor npespaTa cjiaBHor poMaHonHcua. 

MepeiuKOBCKH iicthho ^a koa J],ocTojeBCKor a 
ocoSnxo KOH TojiCTora y raKO xiijecHOJ h 6jihckoj 
Beau CTojo mobjck h cnacnTOJb, Ma HHJe HiiKaKO mo- 
'^yfce cxBaTMTu jcftHora 6e3 Apyror h ^a je ny^CHO 
npoy^iaBaTii H>nxoBe jiumhoctii pa^H 6ojber pasyMH- 
jeBaH>a h>i)xobhx cnHca. 

yonniTG CO cyAH Aa j© Hame^y 1870. h 1880. 
roAiiHe HacTajio y Aym^BHOM HCHBOTy TojiCTora o6pT, 
icoJHM je yMMK^ena noTnyna nsMJena y H>erOBHM mh- 
cjiHMa H yMiijeiLy. FoHMJajiHii nucau naKOH top o6pTa 
nocTaAe caH>ajiiii^a, yroniiCTa u mucthk; y OMHMa 
HeKHjex HsrjieAao je Kao KaKaB xpimifaaHCKH cROTau, 
a APy^H cy oneT nanaAajm h Ha H>era h na Hesua- 
6oD]u,a, KOJH JiyAO o6apa CBere m yTsphene bcthho 
xpiiaihaHCKe pojiurnje. Joahh y H>eMy rjieA^jy $a- 
HaTUKa, Apyrii MyApai^a OBapenor aypeojiOM HaJBn- 
luera no8HaH>a, Koje ra uajeAHaMaBa ca CoKpaTOM, 
ByAOM H KoH^yqiijeM. Kao obh u oh je nocTao ochh- 
BaqeM HOBor BjepcK'^r saKoniiKa. 

TojiCTOj caM y cbojhm ynoMenaMa hcubo naM 
npuKasyje yncacue MyKe Tor npejiasHor h npenopo- 
AHJiaMKor Aooa, y kom cy ra npaTHJia h nporoHHjia 
CByKyAa rpoana nHTaH>a: „3ainT0**, „KyAa h HeMy"? 
Ha Tor Aym^BHora CTaH>a mhcjiho je a^ neBia najiaaa; 
OHO My je rpoaHJio, Aa My neMa APyre Hero Mopa 

OKOHHaTH HJin JiyAHJlOM MJIH CaM0y6HJCTB0M. Oh 

HcnoBHjeAa, Aa ra je oa top caMyaajio caMO a6jiiiHce- 
H>e n oniuTefte ca BJepyjyfauM npocTHM AymaMa, ca 

paAHHM HapOAOM. 

CeprHjo AHApejoBHh BepKc, MHJa je cecTpa aa 
TojiCTHM, ODHcyje oniuHpno Ty Aym^Bny Kpnay h8 
1880. roA.f na iiaMe^y ocrajior bojih, Aa je Jlaa Hh- 
KOJiajeBnh Tojictoj nocrao riepcoHH$nKai;njoM mhcjih, 
Koja ra je noTnyno ancop6oBajia, mhcjih jbySasu k 
6jiHHcejby . 

Te pnjeMii BepKCOBe noTap^yje h iihcmo H>eroBe 
cecTpe a cynpyre sejiuKor cnncaTejba na 1881. ro- 
AHHe. ^KaA 6h caAa% nnuie My cecrpa, ,,bhaho Jla- 
Bufcal* noToyno ce naMHjeHHO. CaAa je 6aai npa 

* SKeua Tojicrora tsko je seajia uyxca bs MB.ioiuTe. 



BH XpHmiiaHUH, TspA H HCKpen y ceojoj Bjepn.^ 
Jom MohHHJe AOKaae o toj icpMan MOHceMo Hahn 
y AJ^^iiiMa caMor TojiCTora. CaM MepemKOBCKH yiiy- 
Kyje MHTaoue na jgejia TojiCTora noKaajjyhn jia 
OHa H HHJecy HiiujTa APyro ochm nenpeKHAHH AHeu- 
HiiK, y KOM je o6iiJbe;KeH ii nacJiiiKaH hchbot oa nojia 
CTOJieba. 

„He 3HaM , BOJiu MepeiiiKOBcicH, ^Aa Jiii oii ce 
jom u y Miijoj KH^ii'/KeBHOCTH nauiao riHcai;, Kojii on 
ca BHiue OTBopenocTu u njieMOHHTOcTii npeA oMiuia 
caera canjoTa OTKpno naJHHTHMHHJe a noHCicaA u 
HaJAOJiMKaTHiije h HajnpHKpHBeHHje Kyrnhe CHura 
HCHBOra. MoHceMO cjio6oaho pehu. Aa o Jlaay Toji- 
CTOMy cae anaMO oito n oh caM o ce6H ana." 

y KH>Ha[1 .JljeTMH>CTBO, AJe^aUITBO II MJiaAOCT** 

HcnpuHao HaM je Tojictoj CBJecne ycnoMene iia pa- 
Hor CBor HCMBOTa. Bch y toj khiMBh bhahmo ra PAJe 
caH>a pe^opMaMa jbyACTsa u o OACTpaH>eii>y hobo- 
jba u MyKa 

Kao APyra icaiiuTyjia npocTpanor AHeBHUKa 
Jlaaa TojicTora jecTe iteroaa npHiioanjeTKa i,JyTpo 
JGAHor cnaxHJe", y kom Tojictoj upTa CBOje Ayuic^BHO 
CTaHiO caMO iiito je caoje npaao hmo aaMujeniio ca 
HMOHOM HexjbyAoaa. 

KaA je TojicTOMy AOcaAHO ^khbot na ccjiy ii 
KaA ce y H>eMy iipooyAHJia nena poMaHTU4Ha Tyra 
u He3KH>a, OH ocTaBjba Jacny nojbany na hag na 
Kaaicaa Me^y paTHiiKO. Csoje bojhh^ko AO^HBH>aje, 
yTHCKO H ycnoMene npoTyManno je n ii3hho y ahbiuim 
npunOBiijoTKaMa „Koaai^H^S ^CeaacTonojb", „JI,Ba xy- 
CTpa^ u T. A. H OBAJe ce Jiaico Aa pacnoanaTu, y 
KojHM oco6aMa u.pTa Tojictoj caMora ce6e; ^hmh- 
Tpiije OjieHiHH Haj6jiHHcn je oco6u aBTopoBOJ. Hcto 
Kao H aacTaBHHK OjieH>HH TaKO u aacTaBHUK Tojictoj 
tohch Aa nocrane uapcKU npaTHJiau. Tojictoj hcto 
TaKO caH>a o OAJiiiKOBaH>y opAenoM CaeTora 'Byp^a 
H, aancTa, cbojom HeycTpamnBomhy npH 0A6paHH 
MajiaKOBa oh je h aacjiyncHO Aa osaj opAen Ao6iije: 
CBOjy OABaHCHOCT nocBJeAOHHO n y OASpana Ceaa- 
CTonojba: Ty je oh noA njbycKOM ranaAH naAP^Kao 
TpH Aana y 6pojy 4 CeeacTonojbCKor yTBp^eH>a. 

Ko je HHTao ^Bojny h Mnp^, neK ce cjoth AjieK- 
caHApa BojiKOHCKor, top cjiaBOJbySnBOP caH>ajiui;e, 
KojH xohe Aa ce HajoAnaMH ca HanojieoHOM u kojh 
HajiaaH Hajauine yxcHaanse joahho „y cjiaan, no- 
xaajiaMa n jby6aBH CBjeTcicoj'^. Bojikohckh je oiiot 
caMO Majio HaMHJeH>eH nopTper MjiaAOPa ToJiCTOPa. 

KaA Tojictoj hhjo no6pao jioaopHKa, aa KOjuMa 
je HcyAHO, ua KpsaauM paaSojnniTMMa, nocrao je cim- 
caTOJbOM H oppoMHH ycHjecH H cjiaaHO HMe, KOje 
ySpao CTene, aaAoaojLiime 6ap aa neico apnjeMe h>o- 
poay cjiaaojbyOHBOCT. IlpHJe ho ihto he ce koa H>era 
nopoAHTH Ayiueana Kpnaa, Tojictoj jo 6ho Hop^aJiaH 



27 



1 ^ BPAHKOBO KOJIO E>- 1905 



2ft 



cyjeTjbMB, jiMTepaT h apwcTOKpaxa; jgahom jg otbopgho 
poicao npeA cbojmm iiiypoM BepKCOM, ^a ce pa^yje 
bGop cBOjo jiHTepapHO cjiaBO h a^ My BeoMa rojxn 
iiOJiojKaj Kojii je aayaeo y jiMTeparypw n APyuiTBy. 

HsMmaBuiii na bojcko Tojictoj je OTHiuao y 
IleTporpaA, sljxia kvlko wy ce IleTporpaACKO APyuJTBo 
HUKaA Huje CBKi^aJio, 6pao OAiuiaan y iiHOcrpaHcrBO. 
Xtuo je Aa co6om noana h bhah APyre HapoAe ii 
H>iixoBO o6padOBaH>e. C nyra ce Bpaha y JacHy Ilo- 
jhUHy, PAJe ce crapa o 3eMJtopaAH»n h caB ce iipeAaje 
CBOM ciiHcaTOJbCKOM ii03MBy. TaA je ocHOBao H Hy- 
BOHy CBOjy niKOJiy aa cejbaMicy jijeuy » to Ha TOMejby 
HOBIIX BaciuiTHiix iipuHUHna 

IIo HeKOM BpeMeHy hchbot My AoraA^ n AO- 
chA"* yMOpaH, 6ojiecTaH h iipecuheH >KiiBOTa oah- 
jiaaii y niiipoKe 6auiKKipcK0 cxene, rAJe >kiibii iipo- 

CTHM IipiipOAHDM HCIfBOTOM. Ty je IiaJilljOMMO CBOJa 

iipca KyMiicoM, na aApaa ii AyuiOBHo ocHa^^eH, ocBje- 
HCOH u Beceo Bpaha co icyku ii yauMa ceOii aa cy- 
npyry Co$iijy AHApejeBHy BepKCOBy, BCOMa iiHxe- 
jiiireHTHy Khep jcahot oa Mockobckhx jbeKapa. Oa 
TOP BpeMGHa iia cBe ao one cTpauiHe Kpnae Koja je 
AOCTiirjia cboj Bpxynai; 1880., Tojictoj jo ^kiiriio 
cpotiHUM n MiipHiiM nopoAiiHHiiM HCiiBOTOM, KaA je 
Hanucao u CBOja HaJBeha /ijejia: „BoJHy ii Miip'' ii 
„AHy KapeH>iiHy". 






HOBHEmMTi 

KH>H5KEBHE O^EHE H nPWKA3« 

NSBOA N8 CpnCHB rpaaaTNHe aa I. a II. nixHaaoj- 
CKH paapeA cacTaBHo Joean SRusanoeu^, CpeneKU Kap- 
•30BAH. 1904. 

lIoniTO MB je ea cpuy uanpeAaK RaKo xpRaTCKe 
TdRO cpncKe M«a2iAe3ica u ca;^ joiu, KiKo uncaM Bdiue y 
0«ay3Ee6H| MopaM BCKpeHo HspefaH, Aa can ce pp.io i'6pH- 
AOBao, KaA can y pyKe ao6bo h nper»ieAao no iiobo 
H8AaK»e cpnoKe rpaiiaTBKe ^uBaHOBuheiie. J< iii ka,\ ohm 
rc>ABHe 1^76, AomaBmn ns Kap.ioB»ua y Bipasc^HH'Kv 
rBMBasBJy, BMao neRo BpeMe npeAasaTB xpsaTCKu jisiirc 
no Be6epuBoj rpaMaTBuu. acaJiao caM CBoje yntHitKe, 
iDTO oy Mopa«iB OBoj MaTepflHCKB jeanK yqBTR un thko 
HecnpexBoj rpaMaxBiiB, a SKe.ieo caM bm oHaKv rpaua- 
TBKy, KuRBa 6t:iue JKuBaHOBuhrsa cpncKa rpaM»TiiKa y 
I. BaA<AH>y. Jt-p y oBoj noc^ieAH>u) 6e[no cbo y KpnTKo a 
npa TOM BHAK jacBo aaaoaKeuo, oito je HajuuTpcdHBJe 
aaaTB yqeuBi^BMa, KJJBMa je xa rpaMaTaRa uaaeibeHa. 
U yqeHUAB xpaaTCRBX raMaaSBJa A(^6Bine aa tbm 6o.i>e 
rpaMaTBRe oa Be6epc>Be, aaa h Te HaTKpH»i>YJe JKuaa- 
HoBMkeBa RpaTRc>iiuM a npaRTuqaoinky, a iutd ce xaqe 
aaaBCTBeae cTpaHe, a y tom aor.i6Ay CToja oaa ua 
BBCBHB easpineBor ncxpaacBBaiba y xij CTpyqa. A obo 
BOBo B8AaK»o Te rpaaaTBRe jooi je caBpmeBBJe, jep je 
TO naoA npoexpaaor 8BaB>a, t^uiTpoyMBor aorpeiba b 



MHororoABniH>er acRycTBa. Ty cy MHore DpasHHHe no 
nyPbeHe n WHoro inTa joui je na 6oJbe AOTepano, TaKo 
Aa oHa caAa y nynoj aepn (>AroB«ipa CBOjoj <!RpcB. Cae 
je Ty jaoHO h pasroBeTHo, CBaKa je CTaap Ao6po h 3pp.;in 
npo^isiiijbeua a opu tom npeaa HaJHOBBJUM pecytiTaTBaa 
y Toj CTpynH. 3a to HBJe noTpe6Ho, Aa ce ynyuiTaM y 
BCTHuaifce BiviHHe nojeABHHX cTBapn. Mei^y Apyraa na.io 
MH je y o»3M. lUTo roca. necau paa.iBKyje aKnenaT oa 
KBaHTBTeTa Ha CTpaHB 21., TAe Be.aB, Aa CBaKa pBJeq 
MOMce HMaTH caMO jeAaH aRc^enaT". Ja ay to noTnyao 
0A^'6paBaM 

Caao y jeAHoj CTBapa ne Mory ce c r. nacueM 
cvioMCHTH, T. j. TAe OH (cTp. 78.) Be,iH, Aa „partic. praet. 
pass, ca npeaeuTOM com a CtienM hbhb npeacHaT ua- 
CBBH(>ra cTaH>a : xsajbcu cgm^. — Ja SHaM, a* ce hcto 
HaaoAH join h y Apyrna rpaaaTBRaMa, ^yo raM o6.ibr 
Rao xeajbCH caM RaA h RaA y CBarAaH>eM RaJRaBCRoa 
roBopy. quTao caa ra (aKo ce Ao6po cefaaa) Taao aao 
a y A}6poBa4RHX naeaua, a.ia ae anaa aa to noTBpAC 
y TpaAaauoHa..iHoj ^inTepaTypa lUTORaacRoj. H aRo 6h 
ce Rcjn TaRaa npaaep Ty Hauiao, ja cayTHM, a* ke ax 
Bp;io Ma.10 6BTn. ^a Taj o6;ibr aaa ynpaeo 8HaHeH>e 
.lorBHHor nep(])eRTa uacaaHor, aoace ce bbacth b3 oBor 
npHMepa: ^llyToaao HeRyA ^ocr ca Mcenoa, na yAape 
npcRo jiaaaAe CRopo noRomeae, oHAa qoeR pene : Aaa 
»ceHo! ./iBJeno th je oaa JiaaaAa noKomcHa! A xceaa: 
Sap Tii je HanaJio aa oqn, Te He BHA»in a^ to nxqe 
Komeno Hero crpuTKeno**, ByR, nap. npen , cxp. 144. — 
Bo»i,e OAroBapa 3Ha^eH>y npeacHTa nacHBHor 06.1 HKa 
6ueaM xeajhCH k^wx a to 6a Ba»i>a«io noTspaaTa npa- 
aepaaa as uiToRaacRor Hap')AHor roBopa. Bao 6a Ba- 
cJiysRaH nocao, r-ia 6a ro noTaaRo Ty CTRap acnaTao 
a npaaepaaa aa aapoAHor roaopa noTppABO. 

IIuTnyao ()Ao6paBaM He caao ca anaHCTBeHora Hero 
a ca neAaroniRora r.ieAaraTa mctoa r. nacaa y Toa, 
iHTo OH y npeAroBopy aetiH, A* nj ^^oj rpaaaTBi^a cae 
BAe no saROHaaa a Heaa y H>oj aayacTRa. aenpaBB.!- 
HocTH. y jeawRy B.iaA^jy aaRoaa r.iacoBHa a aaa^ioraja 
Cae niTo ce npoTHsa saRoHaaa r^iacoBHua, n^cTaJio je 
no aHa.ionijii.* — Tbm iqto cy o6»iBua pacryaaqeHB 
no r.ia^oBH»iM aaKOHHitfa, yqcHBua aacy upaaopaHB Aa 
)qo cae aexaHuqRH Ha naacT aero a paayaeaaHteM; a 
To je e jfAHe cTpaae .laRfue a c Apyre carypnaje, uito 
ce 6o.'b3 a Ay we y naaeTB ApwB oao niTJ je y^eaBR 
ii.Hvmio paayaeBaFbejki. M Taa, uito ce aaore craapa. 
Koie ce Ap)R^aje caaTpajy Rao aenpaBaaHOCTB, Tyaaie 
aHa.iMrnjoM, oTnaAajy nenpaBa-iHocTu a aaaBMRe, Te 
TrtRo oneT yqefte 6nBa jeAHocTABHnje, Rpake a aaRUie. 

H Ty ca CBRM ce c-iaaceao c pe4Haa rocn. nacaa 
y np»*ArnBopy, tac bcib lOTp. 3): „HeMa y jeaoRy nay- 
acTKa, Hero cy caa th o6.iaua, Rojn Haa ce qaae Aa 
cy aavaean, nocTa.iu n-^. aaaviorBJn jpyrax o6jBRa, 
Rojax aaa y jeaaRy. Ha caaRoj CTpaHii m »je rpaaaTBRe 
aaake npa.iBRe yHBTe.i> aoRaaiiTa cb Jiia yqeaaaaMa, 
mTa je aua.ioriija. J a A^^ae AP^ua, a^ jc npaRTHMBBJe 
H no Toae .laRiue aa yneaaRe o aHa.iornja an roBopaTB, 
Hero ax aa eaaRoj CTpana rpaaaTHKe aopMTa aayae- 
naaa a oco6htii RaA aaaao a* y jeaoRy Heaa aay- 
aeTRa. MHororoABuiH>nM caa ce acRycTBoa yaepao, Aa 
yqeaaaa •laRo cxaakajy uiTa je aHa.i(»raja a a^^ n^ j® 
TO RVA n Raao .laRiue, aero Ha cbarv CTpany rpaaa- 
TBRe naaTHTB aavaeTRe.'' 

Bek je cnoaeavTo, Aa ce ^aBaaneakeBa rpaaa- 
TBRa OA*iBRyje cbojom RpaTRokoa. II to cbojctbo H>eB0 



20 



1 -<i BPAHKOrtO KOJIO R^ 1905 



30 



ocf»6BTo je BaacRo ca neAaroniKora rjie/^aniTa. Ako 6hx 

■ 0A«»6|)Hr», Aa <'e y Aa*^HM paapcAHwa cHHTaKCOM on- 
mRpHMJe y4u, ai^ii nayica o o6ju(;i]Ma oeaKaKO 6o«i>e je, 
Aa je Kpah», Bfk c Tora yapoKa. iiito yqeBBUHMa y M.ia- 
^iiH roAHHaMH fbRxoBiiM He Tpe6a HaTOBapRRHTH saMa- 
hihux h onmnp»iix K^nra sa yien>e. A koa KpaTKe 
iiiKo.ioKe KH>Bre vnenHi^n MaH>e ce TpyAC a Mvne MeMo 
pnpaH>eM; k Towe ce )qBTe.i>y Aaje o6BJiHa npn^iHKa, a* 
»»Hn TUT'» je y kh>h3H y KpaTKvi Haana^ieHn. cboJhm Ty- 
MaH*'H>eM npomMpyje. II cmm roen. DHcau y no^eTKy 
DpeAroRopa coora BCiiH: „np&BHJia cy y H>oj yKpaTKo 
BS^icsKeHH, * j«inTe^i>y je ocTaBJbeHO Aa Ta iipaBH»ia 
oacBRii cBojifii TVMaqeibeM". HapaBHo je, Aa fee TaKBo 
TyMaqeH,e e.ijMCBTB yqenni^uMa Ha 6(vi>e paayweBaibe 
CTBapB a He aa MeMOpnpafbe. 

HaryupoT To.iy K(>a upeonranpHe KH>Hre ..laKo ce 
Af»r»i^a, Aa oco6t to MaH>e nemr ikih HexajaH yMHTf^t, 
HeMai}hH lUTa OAaBaTB, Bpeue npoBOAB McxaHnqHHM 
B< oiiTiiBaH^f M a;»AaTe .aeKaHJe, bjiu npaaHBM roBopeH»eM 
Tcra niT^> je y KH.BaB Hcupneno, hjib CKpafcHBaH>eM b 
naocTaHJbaH>eM < H(»ra uito ay ce y KFbiian Hwnn npe- 
( nmapHO, a 6nRa h to. Aa ce mccto npeASBafta BpeMe 
Tpi'iuH HeDTidAHHSf 4BTaH»eM HOBe •aeKanj»*. Ja to r<iBo- 
piiM no BCRyTBy uone nek na ]^a.qKBX roA^na uojax. 
CB**My TcMe A't-KO^Ho je rocn. nncai; jearpoBHXC'M KpaT- 
Ki'feoM CBOJe KHiBre a ynyfeHBaH>eM vfl,e iiito Tpe6a yqe- 
HuuuMa onmnpHifje pacTyMaqHTB. 

Iln Tone Mo3Ke cc qecTiiTaTB yqeHBaHMa, kojh he 
D3 Te KH>Bre yiBTB, niT.) A^^waajy TaKo noAecny h 
yaopny KH>Bry y pyKe^ a 6b.io 6h sKejieTW, Aa ce b aa 
Apyre nay Re BapaAe TaKO DpaKTB4He iiiK'^.icKe R^bare, 
Kao niTo je oBa. 

y BapaacABHy, ahc 18|31. AeaeM6pa 1904. 

/I. 3uMa 

^BoJHCMaB NiiN yoraHaK y 3eTH 1040. roAHHe llcTopujcKa 
;ipajia y rpii pa^H^e Haiiacao Puc. T. IIpapoKoeu^'Ifeeecuibaip. 
Pls.iaibe nauiHeHo: ya npaiiOMoK r. Mapna JaKtuuha, yiipaBHBKa 
nop. 0,'ieJicii.a y KparyjeBuy. r>eorpa;i. LUraMna 4 OrecljaHO- 
Baiia, npeKO o;( ,,PycKor llidpa". 1904. UajeHa 1 20 ,^bh. u.iu 
1 Kp. B 2u xe;i — Beti b8 obop c OKaKOM BHTCpnyHKUHJOM no- 
npaheHor HarriBca hbabui HeneiuTy pyKy no*ieTHH4Ky >" caMoj 
;ipaMB CRa jo ca.ia norpeiuaica; ^a Hiicy cbo uiTaMnapcKe, bbab 
ce B8 iiBUJMGRe HuiioMeHe, r^e raicot^ep ctojb aa re norpeojKe, 
;ia cy ^tbko ne anuTue'. TaKO oh iniiuo mccto: ^Hanfij BBHa"* 
- ^na vie HBHa*\ HerauBJy nBiue *iac cKyria c r.naro;iOM, Mac 
pacTaBJbeHo; 3ifhaHe oner Mac c AiajiuM 3, Mac c ko.ibkbm 

■ T. u. Joui ce Heha HeiiucueiiocT bb;ib y o6pai)BBaH>y caMe 
rpa^p. FjiaKHB jynaK HoJBc.iaB, oaKO je noA kosjbm iioraMa 
^BojuciaR^, AOJiaaa oa 40 nojaBa ii,e.ie upaMe caMO y ;iRe iio- 
jaBe; a to y je/iHoj nojaBU ;ipyror MBna. a y saAiboj nojaBn 
rpeher mb 'a, b D;)roBopB CKyna 45^3 -f 52 Aecerepua ii.ia, aKO 
xohere, HeiiiTO npeKO 900 cjioroBa. IJpna ;iRa MBHa ao uieciia- 
ecTe iiojane aa iipaHO je iiocc6Ha Apa^a, Koja 6b ce Morjia no 
rjiaRHOJ iyHaicuH^u aaaTB „AH^ejiuja^', na jy je OAMax y B^y- 
Koj nojasB omcbhgo. Flo tom 6n ce Mor.ia no ohbm HyuiHheBBM 
saBpineuBMa OHe npuMe* y ,,JlBCTuhuMa" SBaTB b „F\aKO B3bo- 
jiBTe' y onhe je Tpoha muh nocue Heii0Tpe6aH, jcp ce c Apy- 
PBM MBHOM CRe CHpujB.io, o MCM ce y npBOM HaroBecTHJio: Bpa- 
TBO ce Bojuc.iaB, — B36aBJLeHa jo AHt)a, uiTa BBUie, yupjia je 
na B BacKpc.ia, — Tpuu cy pasCaTB a nporepaHB, rojaciaa 
he AodBTB CBOjy JejiGHy, — a t. a. CBe je .leno AOBpmiHO. - 
y TpekeM MBHy ce iiponoBeAa horb cyKo6 c FpuDMa, kojb HCMa 
HBKaKBe Bcse ca AOcaAaH>oM paAHiOM, ano boK iiuje Reaa y 
TOM, uiTO cy iiMeua jyaai^uMa ucra. — IIIto ce tumo ABJajiora, 
peha heMO, Aa TpoxejcicB Aecerepn^B (kojb, uajnocjie, HBcy 
aroAHR aa ApaMy) npu.iBMiio reKy ;iaKO, ajiB ho acKaayjy 
HBiyTa oco6bto no npaaHo 6;iBCTaB0CTB) HaAyReHa naTpHJoaaaMa. 
nycTBH>aK Cu Cue joui „HajyMeBHBJa'\ a.ia ynpaBO KaA ce ya- 
ABrao Ha RucBHy CBOJe „(ltB;io3o4)BJe", ibcra npeKpxa MB.nopa;i a 
„nycTBH>aic BHAM ce iio6'jei>eH". OMaKHe ce b seKa necMBcao, 
H. up OBH ctbxobb: — ^LLlTa 6^^ Mope Aa naje Ta.iac&? — 



OocTaJio 6b 6apyuiTBHa npaRa " To je hoboct y HayuB. — 
He cToje hb ohb ctcixoro: „TaKO Kvha 6e3 MyiuKora ejiaca 
~ riocTa.na 5b nehuHa ;?oraj«a." JIp'/Kbmo Aa 6b ce 6aiii 
OR/ia HaJBQiue 6p6;ba;io, a to jo anaK, Aa HBJe aocbaho. 
J^OAajcMO jnni. Kaifo jo yiipaRO CMeniMo, r:{9 oo peM ^HapaapBH'^ 
CMaTpa HaJMohoM norp;iOM, icojy ynoTpe6jbaHajy b I'pn.H b 3o- 
hann y can Max noh ro.t 1040. Teorpn.i, r.iaHHii npo;icTaBHU>c 
Tpica, ji.y6H AiiV-'"Uy ^ najaMjbyje joj Ty CBOJy jbyCan Taico. 
uiTO joj npoTH, Aa tio oiiy joj b 6pah[i jinriiyTR r.iaBO Ha Ko- 
TopcKo CoAPMP, ,.:ia Mn rtpojo no Mopy 6po;iOKe". — JyHaujTMo 
UpHornpcKO OBAO je ;io CMeiuHocTo npoTepaHo, mbko ce na 
noMeiicy jipawe cimho ocoKa 6oja;KJbBBorT b cTpax ibBxoH iipo.i 
rpHRMa. FlpB Kpajy ap^mo ncTaKao je HojnciaB y MonepH(»M 
;iyx} CBOJ npBBpoAHO-iipocBeTHO-no:iuTiiMKB nporpaM, to ra npo 
nopyMvjpMO HaiuuM no.'iBTiiMiCRM HORLiHa.Ma aa ^noauae Ha nppT- 
n/iaTv". — TpH;iOHUiija je, vKpaxKo, caxpaiiB;ia u oho Heinro 
Ma.no xy.ne nojpsnjo IlpopoKORRhoBO X. Z 

JIaan Baaoo KpaiKe npHse. C 6yrapcKor npeaeo C. A. 
nonoBBh. |Ma;ia KH6.iBOTeKa cr. 88.) I^HJoHa 30 noTypa. y 
MocTapy 1904 lUraMnapHJa flaxepa n Kflciiha — O.i.ihmhb 
CyrapCKH nacaii. llHan RasoR, noaiiar b y crpaHOM CBOTy ca 
CKora MjROHnr poMaiia „no.i btom *. noicaaao je cbo Jieiio oco- 
6iiHe CBor npunoBPAaMKoi Ta-ionra ii narpBJorcKora cpua b y 
MHoro6poJHBM K'pahHM iipiiMaMa, noreauMa, itpTPHCHMa, b cm* 
Muii.aMa. Oua jo cHocica na^np TaKux MaibBX pa.iona HieroBBx a 
y Ao6poM iipeMO.'iy (^ A. IloiiOHHha y cBOMy jo OH.ie hot cjih- 
Mnua jpAHaKo ;ipriHx u Rpo'iHRx. y npitoj ce npBKaayje capo- 
ManiTKO u cicpo.MHOCT 6yrapcicnr KH>u>KeRHUKa, Ka;i yo'iu hoh«! 
roABHO Mojiu o'x pejiaikTopa y mmo xoHopapa 6ap joaho — vkw- 
HoiuoHo ajiH join u,o;ie MaicniHpe. y „n.'iyAHOM cuHy* je npBKa- 
aaH THn mhoi-hx 6yrapci€nx (a w namnx M.ia;^Bha, Kojn, ocTan- 
JLajyha icyhy n ccjbaMicB BMyTaic, ;io;ia3e y rpa.i n Ty npona- 
Aajy y HOpa;iy h .jio.'iuTHaupaHiy*'. Y Tpehoj npawa je HCMojaiio 
.npTCH.o HaniHx JyrocjiOROHa no Ty^uHCKBM KpajoBBMa b Kyna- 
TDJiHMa, r;ie 6p3 HPBOJbe nyHBMO Tyl^HHy yonoae, \\irK h&iuux 
KpajoBa. KjrJi R KaMo JieruuHX r aApaaHJnx, a ho noanajoMO. 
H8J;iBp;LBBUja je »,CyrpcT-, r.io M.iana co.xaHKa Tpa^KB y bpjih- 
Koj HapouiB CBor BOJHa, M.ia;ior ROJHBua. FlpoHocy ra nopoA h.o 
y MpTBaMKBM KO.inMa, B OHa BCTOM y 60.1HBUB Baa Ayror Jiy- 
TaH.a onaMca CHy CBOJy noBOJby a Hocpehy. ^llHBa.iBA^ je cjiBica 
OHBX« Koje aaneAy pot)eHe aaciyre, to ce cyaBuie aa h>bx oc;i:i- 
H>ajy)iB B3ry6o najnoc.ie a 3aAH>B rpynaK AOCTojaacTBa, naA».iy 
Me$y npocjaire b JioHRBiie, mocto Aa cy ce oambx npBXBarii.iu 
KaiCBor BCTuna nanopHRJer ana MecTBTRJcr aanara bjih hoc i.i. 
»MMa HBiuTahH.ia — Ka^ce nacan, — Koja aaaaaaajy ca»ca:i.phh , 
a Apyra iio6y^yjy aajoARO ca ca}Kan>CH>eM a OTapaTHOCT*. Qua 
KaR „BHRa;iua** — HOpanRUK ,,Raa8BBa caMO OAapaTHOcr *. — 
3axBa.'iHB CMO iipoBO.iuouy na obom Ha6()py, a.ia cmcmo omok.i- 
BaTB B joui BBUie, KaA je Ty na pacnu;iaraH>y 8HaH>e je.iuua u 
cpncKor u y6rapcKor a Ao6ap yKyc y 6MpaH>y. - * 

EapuuuA: AiiKecTa. IIpepaAUO }K Pauojie. Flpet'ei P J. 
OARBHh. (Ma;ia BB6;iB0TeKa: oh 90 ) I^ajona 30 K^Typu >' 
Mocrapy LUraMnapcKO yMJoTHUMKB aaaoA llaxepa (i Kuciili i 
— EKpHiiBA je je;iaH o^. Tpojaue HaJRohax je;iBHcu-Bx TpiiRM- 
KBx UBcaua, y komo cy boK H>eroBB C3'HpeMeBBu.u BaAa.ia mo- 
BCKa, KOJB OTRapa HOBO craae a bbabko Ha cbot, hb >KUHor, uopy 
a ApytuTBOHO CTaHiO. KaKO ce Aanac na cae crpaao y tjm no 
r;ieAy paaMaxajia c.iaMaa 6op6a, nocraje a EBpjiiii;^ cae omh- 
jbOHRJOM .icKxapoM; onuiapHBJe ce o iheu nam *, n^yiauajy .\iy 
ce a ocBOTJbyjy A©-ia a acraMy ce r.iaaHe jberoa ^ muc.ih, c icoju v 
je iiocTao joAan oa rpMKBX npenopoAB.naua. Omu* jo npopal) -iio 
joAHO OA H>eroRBx jiaKuiBX A^Jia, ajia je OMyaa ii ;iyx n mikmoh t 
cHara uejiuRBTor ERpanaAa. Kao TaKHa a y n{,tHo;iy O.^auii- 
feeay, bbko je AaiCJio c Ap}re pyue, Aoao.bHj j.% ,'ia m.ipy Haujy 
ny6wiBKy ynoana c HajrjiaBHiijuM ocoOaHaM.i E ipiiiiii.iOKo u 
BHaMO crape rpMKe ApaMO. /^ho rpa Haj6owi>e A^aMO Eipinin- 
AOBO y TaMHOM npoBO.iy ca opBraHa.ia 6a.ie Tiu, .uioko, .^a.ioKo 
Rotia KopacT a aa nauiy KHtaacoBHOOT; ap>ku.\io, la jo to u ho- 
Tpe6H0 B uoMBUjJbaMO npa tom na ;tpa A. lliicapoRuha. icoju co 
TaKRBM upoBOAaMa BCTaKao, a;iB, ua Hcajiocr, ocraAOiue aaicoihiHu 
no paaHHM MaconacBMa a y pyKonacuMa. M. U. 



HOBHHAPCTBO 

CpncKN fiiao. — UapNrpaACKN T/iaOHMK. — Osa arr aaiua 
OAJia^Ra no.iBTBMKa JiacTa, kojb cy ao ca.ia apnia/ia u y mh<»- 
roM aaapuiB.ia OAnaMHO CBOJy Macajy, AOMOKajia cy KpajeM 



31 



1 -« BPAHKOBO KOJiO 6>- l!i05 



3^ 



npomjie, mna no«ieTKOM one roABHe SHaqaJHe n&ne. Cpucteu 
Faac Je HaBpuiao nynax *25 roABHa, on KaKO ra je noK. Cana 
BjeJiauoRHK ocHOsao ■ noKpeuyo, aca^a Ke no sAKJhjHKy Cpn- 
cKe cTpaHKe Ha llpaMOpjy npeoraTB cbojbm BSJiaaReibeM. — 
IfapmpaACKu FaacnuK naK HaRpuiyje o CReTOM CaRB oro 
roHBHe j^eceT roan Ha caora skbrotb, oa KaKO ra je, oner no- 
KOJHB, opnoKB HORBHap HBKOABJe Cn. GaBBh y APyniTRy ca 
KocTOM TpynHCBBheM noKpenyo. 3a to RpeMe caora AOcaaaH>or 
sKBROTa B CpncKu Pjiac (hoko BpeMe CpncKB JIbct) b l^aparpaA- 
CKB TjiacHBU HpuiujiB cy caaecHO b OAyuieejbeHO, 6opeKB ce c 
MHOrBM HeiipBJiBKaMa, CROJy caery ;iy»HOCT. cTojefea, TaKO peKa 
na MpTROJ crpaxcB onaj y AajiMauBJB, oaaj y OTOnaHCKOJ PIm- 
uepBJH. H^uxoae Ke aac^iyre aoctoJho bctom ouorbtb hotoh^b 
HapaiuTaJB, kba ce 6yAe BSROABJia ona — no BaicTOpy Ilro-y 
— ^npaaa BCTopaja"*, oho ^CBaK na caoje MecTO^. TaAa^e ce, 6e8 
oyMibe, B ^rpncKOM Fnacy** b nl^aparpaACKOM FjiacHBKy' OAara 
najAOCTOJHBJa aaxRB^iHOCT b nan^iara. JloTJie, xca-ieKa npecra- 
RBK jeAHor, a aecejieKB ce AeceToroABniH>oj npocjiaaa Apyror, 
HaABMO ce, AA ^^ caecHO GpncTBO y naTOiioM npaMopjy SHaTB 
oKyiiBTB cHe onare oko horop opraHa re yjeABH>eH CHaraMa na 
CTBRBTB OHaJ CROTJiB aMBHeT C. BjejiBHOHBha, AHTyHB <t>a6pBca 
B Apyrax 0opaii,a b yMHBKa Aa^MBTBHCKor OpncTaa ; — a oner 
CpncTBO y OTOMaHHJB B y ooraJiBM crbmb KpajeaaMa, pao ra 
BMB, AA ^>o anaTH npocyASTB aanaiiiaj AeceToroABn]H>er skbrotb 
^UaparpaACKor rjiacuBKa", to ra MopajiHO b MarepajajiHO naj- 
CROiCKBJe momoKb. IIpBOii, A&KJie, caApyry na b canahenaKy 
name oco6bto npBaHaH>e, a ApyroM acKpeue axejLe aa Ayr a 
nanpeABH xcbhot ! 



KH>H}KEBHE BEJIEIUKE 

CpnoKN ynoTBopN y otpennm JesNUNna. y 2. 6pojy oeoro- 
ABmH>BX ojioaaHKBX ^HapoAHBX HoRBHa** npeaeAeHa Je Jiena a 
HexcHE npanoROTKa Ceeroaapa Hopoeufla „Ajufua^\ Koja je 
jiaH>0Ke roABHO BSBiojia y HauieM Jiacry. npeiiOABJiai; je nosHaTR 
npBJBTeJb Haiue khiBfo A, Mapflutu, — yjoAHOMOA nocjieAH>Bx 
Cpojeea VaiAriiJipi UjiAg-a aa npomjiy roABHy asBUuie cy hb 
iia^apCKB npeBrAeue Tpa neciie A. UianTufia aa ii.BK;iyca 
^rpBBHa" ; npeaoABJiau je Dr. Szaszy. Hctb je npeaoABJiaunpe- 
aeo B necuy M, IlouoeuXa : «Bjiei^aH nanap, a jom 6;ie^e 
jiBue' B lUTannao y Kpacno ype^BBBHOM jiacry ^Bacsorszag''. — 
y npeaoAy B. lleTpOBBha aaamjiajey Jiacry ^Baoska* npeaeAeHa 
noauaTE oaa 6acHa Mua. MurposuAa ^Mjibab Opao". — yMe- 
oeMHBKy Oriterreiohisch-UngariBch*) Revue (Be<i, 32. ca, 1\^0^.) aaa- 
mao je y HeyaMKOM npeaoAy Apa MajiaHa CaRaKa 3Majee „'By» 
auA" (LXXl): nnBTaKem no, nyAO Moje.- 

rpo0 4. H. T04CT0| BBonNTaiky. „E;iBcaBeTrpaACKBfl Ho- 
boctb" AOHOce HBCMO rpo^a ToJicroja ca obom cbapskbhom : 

.TlBTaHie o BacnBTaH»y a o OAHOcy npoMa jbyAaiia croab 
ce aa Mene na Jbabo nBTaHie, na bmb kbko ce oahocbtb npeMa 
:hjj\MUB, He caMO no poMBna, aeh no Ae^iy ? 

Hmbm jib ja H.iaAaTB na kbkom concTaeHOiuKy n aauiTB- 
haaaTB je oa caoje 6palie? Umbm jib ja npaaa, aojibtb CHOJy 

6pA)iy HE OHO, KOJfl BOAB AO(Sap XCBBOT, B HB OHO, KOJH ROAO 

p^aa 3KBB0T? Ako cy ra nBTaii>a peniena, b bko ce srbrot oi^i 
ynpaajba npeiia obom bjib ohom pemeiby, to tie ce y tbkom 
SKHBOTy OMeay a cacroJaTB cae aacnaTaibe Aeii,e, b bko je 
penieii»e iipaBBJiHO, to ohab otbi^ neise hb ynerB ca6.ia3nH y 
SKBBOT caoje Aeue, a bko ho 6yAe npaRBJino, ohab Ke, paayiio 

Oe, OmTB OCpBTHO. 

3HaH»e, Koje Ke nfiUA acXSbtb bjib ho aoObtb — to jo 
tiBTaii>e Apyi'ora peAE a hb y mekom cjiysajy nije rbaho. 
Seidto bme AOTe cnocotfHOcra, oho Ke ce tomb HEyMBTB na me 
SKBaejio y nyCTBiui. 

Oho, iDTo ce aerec o<$bhro HaaaRE o6pE30BaH«eM, cbap* 
Mcaaa y ce^Sa HBme oa nojiOBBHe ajia b oCSnERef to c tope, uito 
AEJbe, oa Tora o^paaoBan^E, KoJe ce AEJe y cbbm Hamaii aaao- 
ABMa, TBM 6oji»e aa aoto. 

I^e.i0Kyji»B0 je bbjiae nBTBK>e y TOMe, keko Ke ote^ aa 
peiuB nnTaH>e npaKTB<iRora mcbbotb. 

(X5BHH0 ce MBCJIB, AE BdBeCHB JbyA* EHEJy, KEKB Tpe6E 

AE OyAy JbyAB yonmTe, b'c tope bz ohb Mory onpoMBTB 8e 

TEKO CTEH>e 

To je CECBBM ReacTBRBTO : JbyAB, npe caepa, ue anajy 
KBKBB JLyAB Tpe6a AE 6yAy- Ohb Mopy y HEj6oji>eM cjiy«iEJy, 
BHBTB caMO BAeJEJi KOJeM CO npBpoAHO ynyKyjy; ocbm tope, 

JbyAEy KOJB BECUBTEREJy CEMB UBCy HBKEAE POTOBB, HBCy RBC- 
nBTBHB, B CEMB, BKO HBCy MpTBB, OHAB CO yBHOCB H BECOBTE- 



aajy. H c topb, ce ABKJie, crokojibko RacnBTaibe croab he to, 
Aa HoaeK com tkuou Ao(^po^ to jeer, cbm ae ysHOca b bbcdb- 
Taaa; cbmo TaKRB JbyAB yTB4y hb Apyre, RacuBTaRajy bx, m 
TO.iBKO RBuie yTfl4y HB Aeuy> c KOJBM cy BoaaHB. 

BbTB BCTBHBT B HBCTBH C A6^0M, HO CKpBRajyKa oa H»flX 

OHO, liJTo npoBS.iasB y Ayma — lO je JeABHCTBeno BacnBTaH>e. 

JleAa^oeuKa je nayna o roMe, KaKO, iKueeflu pfaeoj 
Mome HoeeK AoCpo yrut^aTu na A^HVy ompuavKe ouaKO nao 
WTO cTOju CTsap u c MeAut^uHOM : kuko HoeeK Mome^ iKu- 
eeflu upoTue aaKona upupoAe, uvaK CuTu aApae. 

JlyKane a npaane nayKe, KOJe HBKaAa He iiocTaxcy ceoje 
CRpxe " 

IleTporpaA flp. H. Ill 

MaKOMM TopKN Hexoay. Y rbjibkoj ABopann TeHBiueaoKOj 
yHBJiBiDTE cjierjia ce cbjihb ny6;iBKa 2L HOHeM($pa up.poA-t AE 
nyje, uito Ke as cbojbx yciioMena o cbom HejiBKOM Apyry Ah- 
Tony riaHjioHaKy Hexoay Kasara Mbkcbm FopKB, ra horb SReaAB 
pycue npanoROTKe. Mctom y 11 cbtb y aene iiojaaBO ce tbj 
ayMBp pycKe ny6;iHKe y niapoKOJ upnoj KomyjbB, oiiacaH, y 

AyPBM UBIieJIBMB llpOA CROJBM CiyUlEOU^OMa MaJIO ce nOKJIOHBO 
B AyOOKBM OHOJBM PJIBCOM HBTBO je HeKO.MUICO AUpJbBBBX yCUO- 
MOHB CHOMB BeJIHKOM lipBJBTeJby, BB KOJHX CO JBCHO pasaiSapB 

CBB Re.iB«iBHa B HexcHOCT H>eP0Ra a y mhopbm MOMy ce ocaeTAyje 

H H^ePOH KH>HXCeRHB pBA- hKbA HBTBm npanoBCTKe HexoRB, — 
OAMax TB ce yHBHB, KBo AE je Hanojby ryxcHa jecoHiB 6jiara 
Hoqep, 6e3 noBeTapii.a ; tb npojiasaiu ycKOM yjiaivoM, koa KyKe 
ce npaCaja Apyr ys Apyra, ry PMancy tbxo JbyAB a paAe caoj 
nocao, a hba cbbmb H>BMa japKBM apauHMa CBeTJia oairpoyM- 
HOCT BRTopa Hexoa ce 6opBO caa cboj rbk c OARpETHomKy a 
PBAomhy JbyACKOPE acaaoTa b kba je yMpo, peKJio oe, ae je oa- 
apaTuocT 3JI0 iiJiaTBJia CBOjy OAMasAy. Onaj 5.iaTHB bbpoh, y 
KOM cy bo3b;ib H>epoBO tbjio c HBTnacoM ,,CBe}Ke ocTpape"*, tu 
nycTB, 6e3AyniHB mjibhi^b yjiaqnax HoaaHa o noKOJHBKy ^ b8- 
pjiej^ajio je, ae <*e HeRajLEJicTBO paAoaajio, uito je HBjaaA He 
xoB yMpo, — nocMBTpajyKa CBaKBAaniH>e a jiohb JbyAO, Koje jo 
OH onacao, kojb xcaay HanymTeHB, KOJaMa je aoceabh skbbot, 
Koja u,eJiop RBKB pasMBuubajy o 6yAyKeM asBBOTy, aapjieAa 
tb, ab je noKpaj crbx tbx JbyAB npoinao bbjibkb, cbjihb u 
yMHB HOBeK, nop.ieABo na h>bxob skbrot b AOHHKHyo : — Aooa- 

JiBH je 9KB HOT HBUI, POCnOAO ! FeAEH je REUI 3RBR0T, POCUOAO ! ' 



nPO;BETHH H APyUITBEHH FJIACHHK 

neAeceToroANUiibNi(a B. N ilanEHCKor. y HOAejby 19. AeKOMOpa 
np roA> iipocjiaRHO je iiosHaTB cjiaRucTa, iipocj^ecop b aicaAe 
MHMBp BmaA^Mup Heanoeufl JIoMoncKti ndAeceTOPOABUiH»Buy 
CHOP HBy<iHOP AeJiORBHia. JlaMBHCKB re po.^ao 1833., CTynao jo 
HB cHeyHB.iBUiTe neTpoppaucKO 1850, to ra lb54 capmao c 
OA-'iBKOM, A0611HUIB MeAa.i>y 3a AacepTaiiajy ^O jesBKy pycKo 
iipaBAe*. 1858. noMBibe H>erona npaaa KH»^aceHHa a^JIethoct, a 
i864 HieroHE npotj^ecopcKa cjiyxcOa, Kojy je poRHO b cEReeao 
BpiuBO nyHyx 35 poabhb. l899. B3a6paH je aa qjiaaa AKBAeMaje 
HayKB. - JIbmbhckb je ocnoHaTejb HaraRe jeAHe mKOJie cjia- 

RBCTB, TO ce CMBTpa JBAHEM OA HaJ3aCJiy)KUBJBX, UITO JB IleTpO- 

ppa;icKO CHeyMBJiBUiTe iioctbjio npanuM pbcbarbkom cjioaenoKo 
i|)H.io:iopaje, tbko ab hcK yqeRaua a yqeHBua H>eroBBX yne- 
HUKa BByHBMBJy KETBApe cjiOB jiBJiojioraje 110 CReHayHBJianiTBMa 
y MocKHB, H>e3KaHy, KDJeay, BapiiiaMB u ap Bbjibkb ■ aa- 
MauiHB paA B. II. JIbmbhckop aoctojho Ke oubhbtb KyjiTypna 
ucTopoja Pycaje, pab he aay3eTB oa;ihhho mbcto. Oco(Sbtb je 
npajBTB.!* B cpucKOP HapoAB, Te je aa QftoACKe iipoejiaae iioxo- 
ABO HBUie Kpajeae II mb ce npajipysRyjeMO onoj npocjiaaa ya 
HBj.ienine xcejbe aaciyxcHox obom HayMeH»aKy, npo<|>eeopy u 
aKBAeMBMapy. 



HOBE KHjIIFE 



Mejo OATOiopa naoy Tomm EpaTiiliy ^noaHBTOM KpaTanapy * 
y <I>ojRB^B (XapuepoBBua) nauie a uibjlb Pmc T. UpopoKO&u^- 
HeeecMHat^^ - BeoppaA lIlTaMnapaja Ahapb JoaaHORBha 1904. 
- CTp. 13. Ubhb? 

Hrvatski praporod. NapiFao Gjiiro Surmin kr. svea^'i* 
li&ni profesor. II. Od go dine 183>>. do 1S43 S 6 slika. - Zagreb 
Tisak Dioni6ke Tiskare 1904. ~ Crp 287 b OU 040. Uena? 

[Mckia BuOauoreKa. Ca. 8^. Bp X^III. Foabrb Vl 1904] 
Joean UporuK, y SaaeTpaHiiiiifE Y MocTapy, lVi04. UItbu- 
napcKO-igeTHBMKB aaaoA llaxepa a Kacaha Crp. 74. Uena 
30 noTypa (40 iiapa aehepckbx ) 

Cpafica MaBaerapm DlTaMaap^jaV^Cpeii. KapjoBMME. 498 905 " 




^^OBO /fo 



■4, 



3ABABy, nOVKV H KH>H)KEBpCT 

BJACHHK H yPEAHHK 



O 



2 



^ 7 Gp. KapjiOBiuoia, 13. (26.) janyapa 1905. ^ 



XI 




Apao HapaderoiHti, AnoHCHHau 



AJIEKCH LLrAHTHTiy 

Bor xcHBOTa uB^jeT je cboh'o, 
Taoje cyHi^e npecTa cjaTw, 
CyHi^e Moje yrameno, — 

MaTH, MaTHi 

Th ch 6ji'JeAa, k'o CMpx 6ji'jeAa, 
ITaKOCT, 3Jio6a csyA re nparH, 
KpB t' Hcnnme TBOja Me^a, — 

MaTH, MaTH I 

Th ce HaAam, hbaom TJemHiu: 
„Bor je Ao6ap, oh fee ^aTHl" 
H He cjiyTHui KaKO rp'jeninin, — 

MaTH,fMaTHl 
TbOJH CHHI^U TBOJH HHCy, 

Th hx He CM^jem cbojhm bbbth, 
Ty^e cjiyre nocTajin cy, — 

MaTH, BiaTHl 



CreaaH CpoMau, Beorpan 



HOBA rOAHHA 

nPHnOBETKA 



Hb fbe #0 MiwraTtJb ^osnaTu Kano eaaf^a Taca aajMO^aea^ 
j^oHexyje ceoje >6yMCape* u ^Mymutnet, 

TaKO 6h ce Hajiemhe h HajpaAHJe 3a6aB- 
jbao ras^a Taca Kaft je caM; to My je 6hjio 
J6AH0 npHjaTHO yMCHBaibe. Ajih joui npHJaTHiije 
yHCHBaH>e h o^ OBora 6hjio je Ka^ 6h ra ko 



iiOTpaHcno H Aouiao My Ha Hore. H>hx je ou 

06hHH0 8BaO THHH]],aMa, HJItf joui H „MyuiH- 

i^aMa^^ — one CHTHnje, a ,y6yM6apiiMa'^ — one 
KpynHHJe. Jep ii je^HH h APyrn yna^ajy y 
ra3;i,a-TacHHy nayHHHy, chthhju thxo ayje jyfl. 
ce jeAoa nyje, a ohw Kpyrmnjii 6pyje, ajiH hm 
cjia6o noMance, jep ee Mory ^a npo^epy nay- 
yHHHy y Kojy cy ce ynjiejiw. 

^yroM npaKTHKOM rasAa Taca je nocTao 
OAJiHHaH nosHaBajiai; JBy^H, ncHxojior, — ko- 
jiHKO, HapaBHo, H>eMy Tpe6a. OiiMax hhm ce 
TaKO HeKH nojaBH Ha spaTHMa ii03Hao ra je, 
II npe HO iiiTO H 3HHe ^a Kance, 3Hao 6h: Beh 
KO je, lUTa he, h 3amT0 je AOiuao. 

ripcMa TOMe je jih AOiujBaK BJiacT hjih 
HHJe, je JIH „6yM6ap" ujih „MyulH^a", Tpe6a 
jiH Aa "X ce 6oJH hjih ne, ras^a Taca je y;^e- 
iiiaBao ceoje noHamaH>e. llpcMa „6yM6apHMa^^, 
TO jecT HimoBHHi^HMa H3 cy^a h nojiHi^HJe, 6ho 
je CHHCxoAJi>HB H peciieKTOBao Hxje; a npeMa 
y,MymHi(aMa^, to jecT npo^ecopHMa, yqHTeJbHMa, 
necHHUHMa h My3HMapHMa, 6ho je MaJio h 6e3- 
o6pa3au, jep hx je 6araTejincao Kao JBy^e 
KOJH My He Mory uikoiihtu. HapoHHTO ynnTejbe 
MysHKe Huje sapesHBao hu y uito, CMaTpao hx 
Kao napasHTe h HepaiiHHKe h nasHBao hx 
y,6ejiHM L^HraHHMa^S . . 

A HaJBehMa je BOJieo h yncHBao ^a Ha- 
MyiH npo$ecope, ^a ce nomajiH h nonrpa 

Majio C H>HMa. 

npo$ecop ce tok nojaBH na TpoToapy 
npeA AyfeaHOM, h ras^a Taca, mhm ra cnasH, 
OH ce HaHHHH Kao Aa je y nocjiy h na ra Kao 
Huje o^Max npHMeTHO. 



3& 



BPAHKOBO KOJlO (J-. 1 90r> 



36 



— Ao6ap Aae ! — eejiw OHaj yjiasehii, n 
CMeiuH ce noHiisHO. — Keko ere ? KaKO pnA^a ? 

— ^ajia Ha nnTaH>yI — OAroeapa rasAa 
Taca HeMapHo n sesajylin. He ahhco ce ca cro- 
jiHue Hero caMo JiaKO KJiHBfHe rjiaeoM. — KaKO 
BH? . . . CeftiiTe, aKo HHcre, to jecT, flfijhe 
KyA nouijin. . . 

— Ilaaa . . . roTOBo! Ja Majio ineTao. . . 
Jlen jx&B ... — BejiH oaaj h ce^a. — Ila, k'o 
BejiHM, Aa ce npo^OM Majio . . . HHBHfae Ao6po 
SApaBJBy, a sipaBJBe je, idto Kancy, naJBehe 
6jiaro . . . n 6oracTBO. . . 

— JecT, Bajia, rocnoAHHe npo^ecope! — 
Bein rasAa Taca. — HaJBehe 6oracTBO OBora 
CBera ! lllTa tii BpoAe 11 mhjihohh napa, aKO 
HHCH 3ApaB. . . nape nncy HnuiTa . . . ana 6ain 
HHuiTa Hucy! . . . CaMO jeAHa rjiaBo6oJi>a KaA 
nx 40BeK 11 Ma. 

— Xe, — CMemH ce npo^ecop, — a jom 
cy Beha rjiaBo6oji>a. . KaA nx HOBeK HOMa. . . 

— SApaBjbe, 3ApaBji>e I Samxo nape h aKO 
n3ry6iuiiy MOHceui iix crehn ; a KaA 3ApaBJi>e 
joAapeA iisryoiira — He crene ra, Bora mo, 
jiaKO. . . 

— CacBiiM TaKOl — TBpAH npo^ecop. 

— Majio ABn}KeH>a Ha hhctom B03Ayxy, — 
Huuira Jienuie. Jlenoxa y Bora! To je 3apaA 
aneTUTa. . . JeAan jien uinai^np no miictom bo3- 
Ayxy, to Kancy, BpeAn, k'o jeAHa Haj6ojba jihh- 
i^ypa, 3a CTOMaK h aneTHT. . . ^a neMaM Ay^an, 
II ja 611^ c BaMa y meTH>y. . . . Ajiu mra 3HaM, 
KaA <^aM Ka^ HOBeK TproBau 3a Ay^an npocro 
noBa3AaH npiiKOBan. Bh ere Beh apyro! JIaKO 
je BaMa, miuoBHnK ere! Hncre jeAan paAeu 
HOBOK, KSi\ HanpnjiHKy, ma. . . Baiia ce, uito 
Ka}Ky, 3Ha Bauie cjieAOBa&e. . . CBaKo jyTpo — 
a noA jacTyKOM ocsane xajinp oahocho 6aHKa, 
na u Bniue. . . 

— A, HcajiocHO HaM cjieAOBaH>e. KpBaBO 
Mil TO 3apai^yjeM0, ra3Aa-Taco. Ilpomjia cy ona 
BpeMena KaA je hiihobhhk saiiCTa 6ho rocno- 
AHH. . . CaA CMO nocji^H>a. CBaKa AP<iH>a ce na- 
Tpeca HaA HdMa. . . „Ja Te, 6pe, njiahaM^ ! 113- 
Aiipe ce nocj]e;iH>n APnnau. Xnajia Bory, to 
caM npoTypiio A^ceT roAnna yKa3He cjiyncSe, 
Te ce He 6ojnM naparpa^a ceAaMAeceT mecTor... 

— Ako, aKO ! . • . lilTa 3HaTe ! — BejiH 
ra3Aa Taca npeSpajajyhn npcTHMa CBOJe ce- 
Ae^^cKO 6pojaHiiue. 

A OHaj ce 3aHeo na npnqa : KaKo je caAa 
TeuiKO ; npiiHH o napTnjaMa, OAOopiiMa n noA- 
OA^opiiMa ; o BiMnKaHUMa naTpnjcKnM ; o tomo 
KaKO 4UH0BHIIK HHje cjiyra HapoAHH nero cjiyra 



ApHcaBHH; H cejBaK n BapomaHHH 11 hhhobhhk 
cBe je TO, BejiH, cjiyra ^pmasu. 

TaKO pasBiija OBaj Teopnjy, a ra3Aa Taca 
ra n ne cjiyuia, nero 3BHHCAyKe h rjieia Kpo3 
AytiancKa Bpara na iipojiasnuKe. 

— TaKO je TO, rasAa-Taco. HeBo.T>a 3a 
caAaH>e HHHOBHiiKe; a ;ia nnje Tora — mch- 
Bejin 6u K^o i^apeBn ! OBaKO, TaMan Aa peKHOM : 
^Xnajia Bory, nehy hiikom Biiuie ji^oca^HBarii ; 
Hehy BHuie Tpa;KHTii na 3ajaM", — Ka.^ aji' 
^Kena npeAa Te: „na noMa obo, necTajio oho; 
Tpe6a ABUH. . ." 

— Jl^odap Aan! — nnne ra3aa Taca h 
CKane ca CTOjiin^e ; npeKHAa roBopniiKa, norjieAa 
peAOM Kace jecy jih cne 3aTBopeHe, h ii;ie Ha 
BpaTa. — 'Be ch th, HOBene, 3a tojiiiko! — 
Aepe ce rasAa Taca n cMeje rpoxoTOM 11 iio- 
SApaBJBa II 3aycTaBJba joAHora. — Tii Ka' Aa 
iiponaAe y 3eMjby! . . . fl,o6no 3roA"TaK, — iia 
Biime II He rjieAam na ony cnpoTnH>y, — iipaBH 
My KOMnjiiiMenaT ra3Aa Taca. 

— Ila Aa ce Me&aMO, rasAa-Taco, — Bpaka 
My KOMnjiiiMeuaT OHaj, — Aa ja BaMa AaM 
Moje „6oracTBO* a bh Menn Aa ycTynuTe Ty 
Bamy ^cnpoTnay". J1,ejia aKO cMCTe ! 

ria ce o6ojiii^a aaAOBOJbHO CMejy h iipo- 
Ay^yjy pasroBop no niiTaBO nojia caxaTa, Kao 
Aa OHora y Ay^any n HCMa. 

A OBaj ce ohao HCAepe y ce6H. Kojie6a ce, 
Aa Ji' Aa ce Aurne n OAe, iijih Aa npHHOKa aok 
OHaj OAe; miicjiu nocjie, xofee jih oneT Kora 
^aBO HaAapHTH y Aykan; noMHuiJba, KaKO je 
Majiep03aH, ne Aa My ce Aa je HacaMO KaA 
My je TO TaKO iiOTpe6HO ! . . . 3aTO ocraje, tao 
je, H HeKa. 

Ilocjie ce TOK ra3Aa Taca npaha. 3bii- 
HCAyhe n ceAa a n 3a6opaBno Aa je OBaj Ty y 
Ayfeany. TeK AOi^nnje ce oneT ccth Aa HHJe 
caM; npiiMeTH OHora w no4HH>e c h>hm oneT 
paaroBop ajin h3 odwiacxH nayice. FIiiTa ra uiTa 
cy TO PeHTrenoBH 3paun, TejierpaM 6e3 Hcni^a, 
H ^jiOKe Ha cyH^y? Bejin, niiTao je OHOMaA y 
HeKHM HOBHHaMa, a He 3Ha mTa je to. 

— JeAe Jin ce to, mTa jih? A, — bcjih : — 
BH ce y^ieHH Ji>yAH MJiaTHTe thm cTBapaMa, iia 
here h 3HaTn. 

Ohomo HHJe caA AO thx nayHHiix pa3ro- 
Bopa, ajiH urra ana, Mopa Aa My nonyjiapHO 
npoTyManu. PeHTrenoBH 3pauu cy naJBume 
HHTepecoBajin ra3Aa-Tacy 11 oh paciniTyje: Moxce 
jin ce PeHTreHOBiiM 3pauiiMa BHAeTn mTa HMa, 
Ha npHMep, y BepTxaJMOBHM KacaMa, h.ih y 
cEHAynapHMa, hjih y heMepHMa? - Onaj My 



i^ 



2 -<D BPAHKOBO KOJIO c-- 1905 



3d 



o6jainii>aBa) a rasAa Teoa seBa, Aa ce ^aK 
npeKO nyxa nyje, ajin ra nnaK iiHTepecyje cse 
to; cjiyuia na^KJBHBO h ny^u ce tojiukhm na- 
iipei^iiMa aayKe h najaojByje ceojy 8e6H>y h 
6oja3aH fl,h he cee to ^aJAHTii caMO aonoeuMa 
H icecapouiHMa, h enHe joAHaKo: ^^Bpyna^ I h 
„fla Bor canyoa"! 

Ajiii joiu je^HaKO h 8a:iyro fi36eraBa a& 
native na npaen paaroeop ii aa upmmu ouy 
Teny pasroeapa, paA Koje je npo$ecop h Aouiao 
n o Kojoj je paA Aa roBopn. y^KMoa rjieAajyhu 
KEKO OHaj HSAajieKa Haepbe roeop ua OHy cBojy 
TBMy, H TaMau no<iHe peneHMi^y Majio paaro- 
BeTHtijy — a OHAa hjih oh, rasAa Taca, upAHe 
pasroDopoM Ha APyry CTpaHy, iiJinjifl^e KaKsa 
MyuiTepHJa n npeKHHe hm pasroeop. A npaBO 
My je TCK yHCHBaH>e 6hjio OHjia KaA MyuiTepHJa 
iW^ a OHaj ce MyHH ii ne sna KaKO HsuoBa 
na OAHO^aa paaroBop. 

H TCK nouiTO ee rasAa Taca A65p6 na- 
yxcHBa HaMyHMBum OHora, TeK My OBAa AonycTH 
Aa ee KpaTKO ii jacHO uspasH, sauiTO je ao- 
oiao II iHTa he, h npHMn pasroBop. . . 

M OHAa Beh 6yAe oho iuto Mopa a& oyAe 
H mTO o6hhho 6iiBa. Ilpo^ecop 8aMeH>yje ouy 
crapy MaH>y meHHi^y hobom BeboM, upucTaHe 
HapaBHO Ha Behii HBTepec, npiiMa nape u i^ena 
CTapy MeHHuy, n HSJiaaii saAOBOJbau. 36yH>eH 
OA nocTHFHyTor ycnexa oOhhho ho uoroAU npana 
aparra Hero nol>e na ona BpaTaHii^a uito BOAe y 

COSBHaK. 

— Hnje TaMO, rocnoAWHe, uero OBaMo. . . 
Xexe, BH ce sdynwcTe, — nejiH My rasAa Taca 
H CMeuiH ce saAOBOJbHO H Hcnpaha 3aAOBO.i>Hor 
npo^ecopa. 

OBaj caA oneT xBajin Ao6pora h ycjiyjK- 
Hora rasAa-Tacy h BejiH n yBepana h ce6e ii 
CBaKora: a^ cy n TaKBti ji>y;iH nnaK ApyiuTBy 
noTpe6HB. BpaHH ra OHAa BaTpeao h ne Bepyje 
rjiacoBHMa, ohhm CBaicojaKHM rjiacoBUMa. Bejin: 
Kojii je Taj HoeeK y Cp6HJH sa Kora Mapuiiija 
BJiH uiTaMna HHJe Hsnejia uito pl^aBo 1 ? . . . 

BpaHH ra h ne Bepyje HHKaKO a^ rasAa Taca 
HMa Taj noran oSunaj a^ noneKaAa u noaeKOM \i 
f^pefl HanjiaTH joAan hcth Ayi"!** HaeraBahe m. 



Cnho MataByib. BeorpaA 
2 



BAHOHaA V BEOrPAAV 



IIpeKHAe ra moJ paaroBop ca ^HJaKepiicTOM. 
CpehoM HaH^ox na HOKor, kojh mo Ao6po no- 
sHaje H Koju MB je odBosaH, — Hnane h oh, 



Kao B CBH H>eroBB ApyroBB, npocTO yi^eH^n- 
Baxy; sa BO>KH>y, Koja ce no Tapn^n njiaha 
AHHap, HCfcaxy Ay^aT h ABa, KaKO KOMe. Ha- 
peA"x KOHHJaujy a^ nac OABese y HaAJieuiTBO, 
TAe hy yaern yjiaaaiiuy sa upiCBy, oAaTJie a^ 
Tepa cpeAHHOM rpaAa, CBe ao EHrjiesoBua. 

Ca ueAyJbaMa 6p30 OecMo totobh; ysex 
sa H>era n sa ona ABa Moja rocTa, na, ce;iaBinH 
iiouobo Ha KOJia, AaAOX My CBe TpH. Oh nopy- 
MeriH HHTajyhn: ^ . . . sa FocnoAHHa BpaHM- 
cjiaBa JepKOBHha, TproBi^a us JI,ajiMauiije^^ 

KaA npoHiiTa iiMe APyrora rocra hs IIpii- 
Mopja, Tp>Ke ce n BdKny: 

— Ta ja ra nosnajeM, ii oh Mene nosnaje I 

— H, He 6oJ ce, no onncy HcenuHy, oh 
Beh SHa, Aa en th rjiaBOM 6HJa jyTpoc y mcho ! 
H, KaivO hy ja Bpne, 6paTe, JiaraTH jbyAnMa? 
Jep, jeAHO je, lUTa caM th a^ pnn a^ to nehy 
OAaTw, a Apyro je, uiTa hy MopaTii tbpahth, 
Aa en Tn nnico APyrn! A, snaM ce6e, npn 
TOMC, HMJe Moryhe, a^ Ky ce Mohn ysAP^caTH 
OA CMHJa. II uiTa ce 6ojnm, HajnocjinnaKapi^e? 
^ahe TH n oh pnn, Aa Te Heke o;(aTn, na 
MiipHa Bocua! Hncy CBe hc6hph n ninnjyHn 
OKO Te6el A caA, SyA" mh bbccji, rjiOAaj h 
cjiymaj h OArasapajI 

BecMO Beh Ha Bpanapy, na npsoj pac- 
KpHHi^H. Oh norjiOAa Ha a^cho, Ha uinpoKy 
TonmiAepcKy i^ecTy, onepBanceny jiennM Ky- 
KaMa n rpaAnnaMa, na na KiiTH»acTe 6peH€yjbKe 
AajieKO noA spennKOM. 

— E, jecT OBO Jinno ! JInno mhcto a"bho ! 
llpaBo Aa TH Ka>Ke\i, oa jyTpocrce, oa KaA cau 
nsauiS. HS Kyke, abk mh ce mhcjih naMehy. 
y HHice KaHcen: jinnuin je 3arpe6; y HHice 
KaHcen : juhiulih je BnorpaA! KaJi;ipMa naM je 
SJionecTA, Aa Bor canyBa, na HMa hukh' Ky- 
hni^a n yjiasatca n aBJinja, BoHce npocTH, Majio 
GojBC Hero y SBpjBeBy! A;ni nMa n najiaua h 
norjieAa, na tc onapajyl Ja mhcjihm, a^ j^ 
CBe Jinne srpaAe onorpaACKe y jeAHy BpcTy 
nape^aTH, a^ ^^^ ^^ na npBH norjieA^ Jinnuin 
6HJa OA 3ai pe6a ! 

— To CH naMCTHO peKft. IIocjihh, KaA cne 
BHAHUi, nporoBopnheMO h o tomc. CaA rjieAaj 
Ha CBe CTpane h nHTaj ysrpcA, a y TOMe a^ 
ce pasroBapaMO, cjioSoahh ko thi^o! . . . Tnpaj, 
Cp6HHe! . . . Jeso, BVijy,m\\^ n jicthmo Ka THi^e I 
ByAH MH BOJban, BaKOH>a, necpHTHo Ai^'re! Ba 
KOH>a, necpHTHO a^^i"^ ^ BaKOH>a, necpnTHO abto I 

— AjAe K Bpary! — pene oh Beh pas- 
AparaH. 

— BaKOH>a, rpoM to yonjal BaKOH>a, na 



89 



2 '^ BPAHKOBO KOJTO e« 1905 



4ft 



BHinajiHMa keai cepinnTti! Ma, Ha Kora en ce 
yspra, BaKOHba, spar xe o^HMJa! Ho cto nyra 
K& Aa CH OA pKaHKe Kpsnl BaKOH>a HecpHTHO 
AHTe, y6Hja xe rpoMl 

— Ha Mojy Ayuiyi hcto, hcto, — bojih 
OH, rymehu ce oa CMexa. A to „hcto" 3Ha- 
HHJio je AA He caMO roBopHM HCTe BJiacTnTe 
peHH H>eroBa oua KHesa KyiuMejBa, Hero a& hx 
H H3roBapaM hcto. 

— A je JiH TH HCHB haha? 
Oh nocTa 036Hji>aH. 

— ynoKOJHJa ce HMa TpHHaecT roAnna, 
ABH roAHHe riocaHH cTape! 

— JaAaH KymMejb! JaAHa OcHH>aHaI — 
peKOx. — A A^ KO je hchb oa CTapnx y SspjbeBy? 

— Hhko, ochm CTpHi^a HarjBHHe. HMa My 
npHKo AGBeAeceT. 

— TaKo TH BHpe? 3Khb je HarjbHHa! A 
MOHce JIH joui HasApaBjBaTH ? 

— CaMO KaA je nnha I 3ApaB je k& ueKHH. 

— Ej, Aa MH ra je jom jeAHOM nyTH h 
BHAHTH, Aa MH HaoHje onaKO H>eroBCKH: „y 
SApaBjBO Bame MHJie ao6poaoiujiocth, kS uiTa 
je yBHK 6hjio name Apare Ao6ponpomjiocTH^^ 

— AjAe Bpary h c h>hm ! UlTa th je najio 
Ha yM ! JecT, nMa cjihhhocth, HMa nyno cjinq- 
HOCTH, ajiH joneT ... A, mra je najjianuie, oh 
3Ha Aa cy H>eroBe SApaBnqe yuiJie y KH>Hry h 
noHOCH ce. 

— AJACMO peAOM, KaA cmo nonejiH ! Ko je 
caA KHe3 y 3BpjbeBy? 

— BpaT MH HMaH>aK! 

— TaKO H BajBa! KyA be KpyuiKa Hero 
noA KpyniKyI A ko th je nacjiHAHHK y cne- 

TOM HHHy? 

— HMaH>KOB CHH. HBHi^a My je HMe, a soBy 
ra TpTKOM. Bnpe mh, Ao6ap je, ynn ce ne Jiome! 

— HeKa, HeKa! J],aKJieH, CBe no CTapoM. 
A HMa jiH AOCTa KjBaKnha, PAajinka^ KpKOTHha, 
Popnha H ocTajiH' HSAanaKa cboto Jiose Jep- 

KOBHha ? 

— HMa H cyBHuiel 

— Ay ManacTHpy, ko je mchb oa CTapn' ? 

— Hhko ochm Bajierana. HMa My caA cto 
MaH>e ABH roAHHel KaKO Aa KanccM! }Khb je 
H HHJe hchb! OoMajio bhah, nOMajio nyje, no- 
Majie H MpAa co6om, ajiH nnoiTa ne sna, hh- 
Hera ce BHme ne cnha, caMO yBHK ocnha Aa 
je rjiaAan! lUTa roA Aa ra hobhk nnTa, oh 
OAroBapa: ^FjiaAan canl^' HoHHKaA ycpHA hoKh 
CTane ra BHKa: v^aJTO mh Aa jeABn!" 

— H Ty ce npHHCHBHO ne caMO hhko, 
Hero H HHuiTO, — HHuiTO, UlTa jo yBHKO 6hjio 



HajrjiaBHHJe y cBeToj Kyhnl TojiHKa je CHJia 
HenacHTOCTH CTpyJHjia A^ceTHHaMa roAnna oko 
rpnuiHor Kynapa Bajierana, (kojh je, sa nyAO, 
cjia6onHTaH 6HJa,) Aa ce najnocjinn, Ta CHjia 
y H> yKopeHHJia! ... A th ch, BaKOH>a, 6HJa no 
MHorHM HcynaMa? 

— Ho CBHMa, no KOJHMa h hokojhh ctphi;, 
na jeTO, Hajnocjinn, Ha>^H>eroBo mhcto 3a rBap- 
AHJana ! 

— One, CBe, kA hito je h y cTapo BpHMe 
HuiJio, Ka uiTO je Haj6ojbe . . . E, Aparn npn- 
jaTejBy, caMO join joaho nHTaH>e: UlTa je ca 

I^BHTOM ? 

BaKOHba iJOi^pBene, upenoAo6HO j^uTKe py- 
Ke H OAMaxHy rjiasoM: 

— y one TBOJe mnopKapHJe MeTHyja ch 
H HHKy U^BHTy! KaKO Te, 6ojiaH, HHje cpaM? 
Hyno je OHAe uinopKapHJa? CnhaM ce, Aa cmo 
MH BHme nyTa o tomo roBopnjiH, h cbh Ka- 
HceMO, Aa ch npHTHpa, h jecH npHTnpa, ajin . . . 
JeBO . . . Ajia je obo jihho I 

BecMO MHHyjiH EnrjiesoBai;, to ce yKasa 
ABajia, TajiacacTO 3eMji>HU]Te, xyMKe h Gasa 
Ha jifiCHO. PeKOx KOMHJauiy Aa CTane na sao- 
KpyxcHx pyKOM H noKasax 3eMJbaKy. 

— Bhahui, Bpne, BaKa th je, 6e3 Majio, 
cBa Cp6HJa, caMO hito CByAa neMa OBor hso- 
6Hji>a BOAe. Ajih seMJBe joKa h rope 36oj h 
nauiH>aKa nycTH' h Kpma h njianHHel 

— Ajia jiHnoTe I Ajia jinnoTe ! — nonaBJba 
OH AHpnyT. 

— H OBO je Hauia 3eMJba, dojian, nama 
KpB, Ham poA) nam jesHK jihuh h cjiaTKn! 

H>eMy cyse Hanpeme. Mame rjiaBOM n 
roBopn : 

— JecT, HCTuna je, TaKo jel Cpqe mh 
pacTe KaA ^yJ6H can cbht, nyK h rocnoAy^ oa 
Kpajba AO cojiAaTa, oa MHHHCTpa ao apTHmre 
(saHaTJiHJe), Aa cbh -cbh -cbh AHBane pnaTCKHl 
CaMO, — — ajiH je to! 

— Tepaj, — BHKHyx KOHHJamy, — na Ton- 
HHAepcKH APy^s na hem npeKO BaTaji-IJaMHJe 
na Ay nan, na y ^rpaA"") a OAaTJie naTpar y Bapom. 

y3ajiyA je BaKOH>a HanoAHO pa3roBop Ha 
OHO, Hera My 6eme nyna rjiana, na neAaBHO 
je3HBe Aora^aje, kojh My :KHBJi>e nsa^ome npeA 
OHH, npejia3ehH H>HX0By no3opHHi^y, rjiOAajyhn, 
M0Hce6HTH, JbyAe, kojh HMaxy A^Jia y H>HMa,. — 
ja, HHCTO Kao onHHH>eH, Bpahax ce na ona Bpe* 
Mena h npnjiHKe KaA JByAHua nopeA Mene 6eme 
jom >KHB0Jia3HH BaKOH>Hi^a, na npHKJiaAHH iijia- 
AH $paH>eBai^. y nop ho OTKJiaH>ax mTO BpeMe 
6eme nacjiarajio. H nonex! 



4! 



BPAHKOBO KOJIO ^ 1905 



42 



— A^KJie, 6aiu TH CH, ti\, rjiasoM, ohh ^aao- 
jiacTii BsKOfba, kojh 6iime AOJajiHo SepjbeBy, 
KOMe 11 haha ii CTpH^een sjio npopHi](axy? A? 

JB, — yHHHH OH MpSOBOJbHO 

— Kojn ce oSecMpTH KaA npona^e CTpw- 
Hoea Kyjiauia, Kojii nocTa MHjBeHHK cjiaenor 
CpAapime, a A^uinepai^HJyH Bpa-BpHUH? 

— JBI 

— KoJH, K& MJia^OMHCHHK H HCyilHHK Sa* 

aece sKeecKe rjiaee, to MHornMa nyi^axy pe- 
6pa ; KOJn OAMeTaiue KaMenoM KorapcicHM jyHa- 
i^nMa, T6 T6 npo3Bame Gp6oMl 

— Je-je-jel Ako henio xaKO, seMJbaHe, 
OBAaK jifl Hohn ja HHiuTa AOSHaxn Hehy ! 

— Ohem, oheml IlyinTFi Me caMO 3a hh- 
KOJiHKO jom ^a ce bsaobojbhm. 

H H8A0B0JL1IX ce! BacKpcouie: HahBap, 
BjiHTBap, AyBajio, XlnpHJa, BpTnpen, TeTKa, 
njeeajini^a, lIlKopaHi^a, Byxpa, ByKap, Be6aH, 
A060B — n CBB ocTajin; BacKpcoiue H>HX0Be 
xyApe H JiyAe phhh, ibHxoBa AHJia n Kpuihan- 
CKa H cBHTOBHa H oaicjieHa ! Hajnocjie Kaj{ Befa 
6ecM0 y ^ynaBCKOM Kpajy, noA HaTyiirreHHM 
flefioM, ncnpHHax My oho hito je n cftM snao, 
uiTO caM H cfiM AOSHao H3 ncTora ii3Bopa, h3 
Kora B oh. a o6jacHiix Biy BCTopnjcicn Aora^aj 
jeAHHHM sroAHHM H KJiacHHHiiM ynope^eH>eM 
HHpa — SHaxe Beh : Kan nnp Ha6yja h Aospe, 
n T. «. 

— HyftaH cbht! Hyaan cbut! — npeKH- 
Aame oh, na xaico h saBprnn. 

— Ma, HHJe, Bpne ! CBy^a je hcto ! HaKon 
HBKOJiHKO, He MOHce ce 6e3 HBMIipa H 6e3 
iq)BiiI PehH hem, y Bac neMa Tora. Hmb, y 
MaH>eM. Jero cKH^aTe yHrapeiiiKe 6aHAHJepe, 
ral^aTe Tajinjane, SBHHCABTe 3a KpajbeBHM na- 
MBCHHKOM, a HHJe 6am TaKO pnTKO. ^a n 
ynjbecKaTe Kora 36ory jaBHn' nocjiosa! 

— ^. Ma, 3HaH, ajiH Hwje y Toj Mtipn. 

— Huje, Hero yMnpeno, ii3MHpeH0, jep h 
BOMaxe TOJiHKe MHpe! 

y TOMe CTurocMO y TBp^aBy. Ty TeK 3HHy 
MO] seMjbaK MOTpehH o6e pene, 3eMyH, CpeM 
BaHar. PI nonaBJbame: 

— E, eBora neMa na naJieKo! 

— To Bejie H OHH kojh cy mhofo CBHxa 
BHAB^nn. He Kance ce y3ajiyA' ^BiiorpaAe, MajiH 
I^pnrpaAe! BHorpaAe, oa IIcTOKa KJEynw!" 
Tn CH BHABJa CBBTa caA npBH nyr oa namif^ 
6aHaAa aobah, a to je Majio, a joneT cb, mTa- 
Bo ce icaxce, oporjieA^ ! Cbht je cicyjia, Moj Bpne, 
npana n BejiHKa cicyjia! 3aT0 rjieAaj, aok ch 
lUii^H, A^ joui ^fl, Hsai^em b3 Hamn^ THCKoOa I 



— E, TO caM ce Bapeicfi. 

— Ila hem BHme BayHBTB nero 113 KH>Hra, 
na he n TBOje AyiBeBHO oko na uinpe rjie- 
AaTB . . . SamTO ce o6hhho Kance ^AyuieBHo 
oko", a He „Ayui©BHe 0HH"?[JecM0 jib 36Hjba 

CBIi hopaBH H3HyTpa? 

— A Bpar TO 3Ha H ca tbojhm MyApo- 
jiHJaMa! Tb CBe TaKO a^ hobbk ne 3Ha, KaA 
ce majiHm, KaA ^h 36hji>ckh A^Bannm! 

none npoMHi^aTH Kuma, Te noxHTacMO 
HaTpar, a Beh 6eme 6jiB3y noAne CBe mTO ce 
saTeKJio Ha yjinuB, cBJine roMBJie, 6e}Kame y 
CKJioHBmTe. TaAa TeK CBpaTBCMO mhcjih b b3- 
Ban Hamnx Kpajena. BpBa naJBHiue 3aHHMaxy 
HomH>e cejBaKa, Kai^yne namnx Bjiaxa, OAejio 
UlyMaABHai^a, CTapocp6HJaHai](a, CpeMaqa. Ja 
My npBHax, kojihko 3HaM, o oco6BHaMa namnx 
pa3JiBHBTBx KpajeBa, a oh 6b ce paAOBao KaA 
6b Hamao KaKBy jany cjibhhoct ca HcynaMa 
CBeTora OpaH>e. KoHBJam 3unHTa rAe hcMO 
CTaTB, ja TO sanBTax scMjBaKa, a oh he: 

— A, 36HJBa, ja th n ne Ka3a' a^ caM 
noHBHyja koa PycBJe! 

— Tepaj npeA PycBJy! — BBKnyx ohom. 

— A KO Te ynyTHJa y H>y? 

— Bpar caMH! Kft mTa th peKO^ noma 
can w8 ToiiycKor jyne b3 jyrpa, a CTrirft obah 
CHBoh BaroHB 6HJy nyHH Kft mBnn,n. Ha ko- 
jiOABopy y Tpen OKa pa3rpa6nme KOJia. He 
3HaH Ky'hy, hb mTa hy, a ^aKim Me hhkh 
06JIHKOJIBO, Aa* he MM OH HahB npHH>ohHmTe 
B OAHBTH MB 6ayjiBh 3a A^Hap HpHCTaHeM. 
MmjiB CMO, neH>ajiH ce, cnymTajin ce, CKpe- 
TajiB, HHHB MB ce, HyHy ypy, a cBe CTpeowM 
Aa MB mTpai^yn ne mMHrne B3a KaKBor porjBa 
y MpaK. HajnocjiHH, aoboab mc npHA HHKy 
BejiBKy Kyhy na Tpn 6oja b Bejin: — ^Jobo 
obo je xoTOJi PycHJa! Ako ne 6yAe nocTejbe, 
TpancnheMO na APyroMe MecTyl" y^e iipHAa 
MHOM. yjia3aK nyn CBBTa, KopuAopn nyHH, 

— TpaHCB, A03HBaj, AOK, y HBKe, 0Aa3Ba My 
ce HHKa HcencKa n pene: — „HMa caMO jom 
jeAan KpeneT. HeT A^Hapa! H to OAMa' Aa ce 
HJiaTHl" — OaKHH MB maHHy : — „njiaTHTe, 
rocnoABHe, jep Aa JiaTO AYKaT, neheTC ab APyro 
HahB!" — niTa can 3Ha, ojiaTim! ynecome 
npBAa MHOM 6ayjiBh y KaMapy, ocpHAH>y Ka- 
Mapy. KaA y h>oj HHurra MaH>e nero rieT no- 
CTejba! Ha cnaKOJ oa hctbpb iiobbkit npTjbar, 
a Ba Mojy, y nyrjiy, MCTnyme moj. HpyMCH' 
$aKBHy H>eroBy 3aBiyKy, a oh 3aMaHy rjianoM. 

— „To je A<iHap, rocnoAapy, a iiofoahjih cmo 
ce ABa^ a npaBo je Aa mb AaTe uJTa b Ha- 



4S 



2 ^ EPAHKOBO KOJIO ^^ 1905 



44 



aae 



noJHime!" — Ty ce cnopHHKacMO, h CBpiuH 
ce THM, jifl. My Aaiio^ jom hmuitoI E onaKO 
jByT, cal^eM jiojiHKa. . . 

Kojia CTaAome. Haai^ocMO, u ja cepaTfiM 
c BpHOM y Ka$aHy Kofl Pycuje, RynKom iiyny, 
Te ce c MyKOM npoTMCKiiBacMo HwrAe jeAHora 
MecTa y npaeoj Ka^anu^ ajin aaMOTpnx, jia je 
TpneaapHJa jom npasna. yi>0CM0. 

— Jee' ofl,e en eenepa? 

— JecT, OA©, ajiH caM ym& na Apyra Bpa- 
Ta. GeejeAHO. J],aKJieHKa nporyu& caM Hiiiuxa 
11 nonnja Hnuixa u,pHa SHua TpH 6ouyjinha, 
iia OA^M Ha cnaeaibe. KaA ropntca, y KaMapH, 

UlTa HMaM BlIAHTH? Cl/lflfi SB, CTOJIOM, niljy II 

jerjieHiimy iieT h>h', iiex JbyAH, ynpaBO xpii 
HOBHKa Ka rasAe HMKe, u ABa noiia ! ABa MJiajia, 
BejiiiKa, KOCMara iiona, k& a^* cy OHora naca 
H3 uiyMel H lu ii>nMa, — iiomiic;ih tii! — ii 
ui H>HMa HBTpn A^BoJHype. IlnTaiiie Me uiTa 
ohy, a KaA nyuie aa caa njiaTuja KpeBeT, no* 
SBaine Me y apYhitbo, a Ka;i. hm 3aBajiH\ yAa- 
pHine y cnpAH>e Ja ce 6p3o CByKO' h Jiero' 
H noKpH^ 110 rjianii^ a ohh HacTaBiime. Je^na 
OA OHii' HecpHTHHua pene: — .,KaHceM Ban, 
Aa je OBO uiOKaHKn iion! Ja snaM CHrypo, jep 
can H ja lUoKiiua! Ha OHAa hu iiHuiTa npo- 
inanTa, na cbh sapiiKanie y rjiac: y,Opa npo 
ho6hui!^' H to ey nonaBJbajiH h jom TaKO, 
8J1H can sacna. 

Ja ce yaex CMejarn, a oh ce jtyTHy: 

— H TO cy CBehenni^n ! 

— HeKa, BpHe, HMa n' h y nac CBaKojaKn'. 

— lUjop ho! HMa can nyTH OAaBHO h 
OA MHorn' BnpoAOCTOJHH', KaKO je nyK OAe 
cjia6o 6orojBy6aH. H bhah a* j© ncTHHa! 

— Hnje HCTMHa! MKecTOKO je 6oroji>y6aH! 

— JoneT TH y KOMeHAHJe ! Sap HHJe ncTiiHa 
Aa y BnjorpaAy HOMa Bnme oa neT i^pKana, 
H TO MajiH^ na meaAecoT HjbaAa hjih ceAaM- 
AeceT HJBaAa j^ymsL? 

— To je HCTHHa! He H^e cbht mhofo 
y ^pKBy. 

na KaKO cy 6orojby6HH? 

— Ha CBOj HaHHHl I],pKaBajy oa rjiaAn aa 
jby6aB 6oMCJy Biime oa nojiOBWHe roAime To 
HHHH nyK, paayMH ce, a ne rocnoAa. He jiajy 
jcpuy Ha BOJby, nocTe omTpo, jyHaHKw, c BoroM 
ce He majie, ajin My ii ne Aoca^yjy! 

— H TO TM aoBem 6orojby 6hoct ? 

H aKO 6h ycTpe6ajio, CBaKii 6n norH- 
nyja aa Ty Bnpy, aa Kojy HMajy Majio pnmneTa c 
BaHa! ... A mTa Aa th Ty nonyjen, KaA b 
C^H 9Ham! PKahn cy CByA jeAHaKH, h ohh y 



IIpnMopjy, H obh OAe! Tb ce ceham mTa ch 
roBopnja kS A^jaK KaA ^^ 6iija: — »He Jby- 
6hh i\\ ajiH hh CKHAae Kany!^^ Ceham jih ce? 

Ty ce jom jcahom cjiaTKO HCMHjacMO h 
pacTaAOCMO y AoroBopy, ah ce Ty Hai^eMO oko 
ABa Haca no hoaho. 

y Kyhn He Morox ce 0A6paHHTH oa nanajie 
nHTaH>a h nora^aH>a. Kao mTO npeABnAex,OAaAe 
TOHaypa, — KaHcy, $paTap je. 06peK0x a^ fey 
ra AOBecTii na nenepy. 

Oocjie noAHe njbymTnJia je Knma. Ha^ox 
Ka4>aHy nyny Kao h npe^e, a y TpneaapHJH, 
TaKO^e nyHOJ, aaTeKOx BaKOH>y y ApyuiTBy c 
OHiiM raaAaMa u nonOBHMa. KaA y^ox, AP^a^ 
name y pynn h KBAaxy ce oa cMexa. — Ha- 
HHHHiue Mil MecTa, Te OAMax ^yb^x y npcAMCT" 
Bhjio je HaAMeTaH>e y MacHHM npuHaMa, noma- 
jiiu^aMa 11 AOceTKBMa npnMopcKHM n myna- 
AHCKI1M . . . Hnje mofjio 6hth hh noMena pfl, ra 
BOAHM K ce6H na nenepy . . . 

CyTpaAan He TpancHx ra, Tpeher Aana He 
Ha^ox ra. Berne OTnyTOBao. Hocjie A^coTaK A&na 
npiiMHx nncMO, y KOMe, ceM ocTajior, nncame: 
— „npHcniija caM y Ao6py h aApaBJBy. J],oaHaJio 
CO A& caM TaMO 6HJa, ajiH ce ho aaMHpa. Ao- 
Hiija caM nyny rjiaBy CBera n cBanera, ajin 
nyno Ao6pa h jiHna n MfiJiacehaH>a. He aaMHpn, 
npocTH, mTO no6Hro' 6ea a6oroM! J^aj Bonce 
aApaBJBa, bha^^^^o ce jonoTa. HoaApaBjBa Te 
CTpmt HanrjbiiHa AjiBynAaHAapa !^ . . 



Anh. C. MepeiuNOBCNN 

BACKPC BOrOBA 

2. POMAH 

II 

y TO cy Bpeiie y Ay^HHH MarasHHa, tao cy 
Ae&KOBH po6e, HaroMHJiaHH ao TaaaHHue, ^aK h npe* 
KG Aana MopajiH 6iith ocBeTjbeHH jiaBinoBi, KOja Je 
CBOTJiyuajia npeA MaAonoM, — paaroBapajia xpa 
MjiaAnha; J\offfo^ AHTOHHje h I^oaaHH. Ao$o, KaJi^a 
KOA rocnapa HiinpHJaHa, pn^e Koce, npnacTa Hoca 
n Ao6pohyAaH MJia^Hk, saniiciiBame y KH>nry kojih- 
MHHy jiaKara HaMepoHora cyKHa. AHTOHHje Aa Bhhhh 
cTapoBpeMeHCKO mom^o, OKperHO je iiepHO xKauHi^y 

^HOpeHTHHCKOM MepOM Sa AyXCHHy, — KaHOM. IJo- 

BaHH Be.iTpa^uo, y^eHHK cjiHKapcTBa, kojh je Aomao 
H8 Mnjiana, iijiaAHh cbojhx AeBOTHaecT roAiiHa, 60- 

ja^PbHQ II CTUAJbHB, BeJlHKHX, HeBHHHX H TydiCHHX 



45 



2 ^ BPAHKOBO KOJIO ^ 1905 



46 



ojiaBHx o^njy, ca jini^eM HeoApei)eHora Hspaaa, ce- 
^ame na fotobom Aeii>Ky, npe6ai;iiRmH Hory npoKO 
Hore II, nancjbHBO je cjiymao. 

— niTa cae ne AO^eKacMO, 6paho, — roaopame 
AHTOHnje Tnxo u jbyTHTo: — ^a ce n HeaepHnqKii 
6oroBH Konajy h8 aeiube! 

— Hynase saracHTO lUKOTCKe Moxe — tpha©- 
COT H ABa JiaKTa, mecT neAajba, ocaM OHMuja, — ao- 
AaAe OH, OKpeHysniH ce J],o$y, to oaaj n to sannca 
y KH>Hry sa po6y. SaTHM, caBHBmn usMepeno napqe. 
AHTOHnje ra 6auH cpARTO, ajiH raKO Bemro, Aa je 
OHO ynpaao naJio TaMO, fab je TpeSajio, h, ooah- 
rnyBuiH fcasKHnpcT, neKaKO npopo^KH, yrjieAajyiiii ce 
Ha Spara IjHpojiaMa CaaoHapojiy, ysBHKny: 

— Gladius Dei super terrain cito et velociter. Cb. 
Josan je na IlaTMOcy joAannyT ycnno, KaKO je Ah- 
^o yaeo ancAaxy, SMaja APOBHora, kojh je ^aao, 
OKOBao ra na xHjbaAy roAHHa, na ra 6ai;H0 y 6e3- 
AaH B sanenaTHO, aa ho 6h o6MaH>uBao napoAO, aok 
ce He HaapmH xiiJbaAy roAHna, apeMe n nojiOBHHa 
apeMena. CaTana ce, obo, caAa ocjio6o^aBa TaMHHi^e. 
JlaMCHn 6oroBH, npereqe h cjiyre AnTHxpncTOBe, Han- 
jiaae hb aenuBe hcuoa neqaxa An^ejiosa a& o6Ma- 
H>yjy HapoAe. TemKO HCHBHMa h na cyay h na Mopyl 

— }KyTe, pjiaTKO 6pa6aHTCKe qoxe, — ceAaM- 
HaecT jiaKaxa, neTnpH neAJi>a, abbot OHHHJa. 

— Bh, A^KJie. Ahtohhjo ifHCJiHTe, — nporo- 
BopH IJoaann 6ojaHCji>iiBO h paAOsnajio, — j\h cbh th 
snauR CBOAoqe? . . . 

— fl|a, Aa. HHKaKO APyK^njel ByAHTo onpeann. 
BpoMO je 6jiH8y. j9,aHac ho HCKonaaajy caMO APeane 
6oroBe, ho h hobo CTaapajy, cjiHHHe ApeanHMa. ^a- 
HaniH>H aajapH h cjiHKapH cjiyxce Mojioxy, to joct 
^aaojiy. Oa i^pkbo FocnoAfte npaae xpaii cotohhh. 
Ha HKOHaua, y anAy MyqennKa h caeTai^a, npHKa- 
ayjy ho^hcto 6oroRe, KOJHMa ce KJiaH>ajy: yMOCTO 
Joaana IIpeTeqe — Baxa, mocto Marepe BoHcje — 
6jiyAHHi;y Benepy. Cae 6hx je Taue cjinice cnajiHo h 
neneo hm no apaTy pacyol 

H pH6jbe TaiiHO omh no6oxcHora Kaji^e ceaHyme 
Kao aarpa. 

IJoaaHH je fayTao, hhjo ciieo HHuiTa a^ Biy oa- 
roBopH H caiio je, HanpexryhH mhcjih, mpiutho CBOje 
TBHKe, AeTHK>e o6pBe. 

— AHTOHHJe, — nporoBopH najsaA, qyo caM 

Aa aam CTpHqeRuh, rocnap JleonapAO Aa Brkhh npn- 

Ma H yqeHHKO y CBOJy paAHOHHu.y. Ja can eeh o- 
Aaana XTeo . . . 

— Ako ch paA, I^oaaHH, Aa Aymy CBojy ynpo- 
nacTum, OHAa hah rocnapy JleoHapAy, — npennHy 
ra Ahtohmjo naMproAHB ce. 

— KaKO? SaoiTO a* ynporiacTHM Ayuiy? 

— HaKo Mu je 6paT, n CTapiijH A^aAeceT ro- 



AHua, ja ce aP^hm Cb. IlflCMa, Koje aejiH*. jepOTHKa, 
nocJie npaor n Apyror caBeTOBaH>a, nanycTuI Focnap 
JleonapAO je jepoTHK h 6e86o3KHHK. Eberoa je yM 
noMpaqoH cotohckom oxojiomliy. Ca MareMaTHKOii h 

I^pHOM lia^HJOM MHCJIH OH A^ 1^0 npoHiifan TaJHy 

npnpoAe . . . 

H norjieAaemH k He6y, Haroaopu CaBOHapoJiune 
pequ H8 nocjieAH>e My npHnoaoAH: 

— „MyApocT OBora caoTa — 6eayMJBe je npoA 
FocnoAOM. TIoBHajeMO mh cbo to nayqape, cbh he 
OHH y COTOHHH CTaH — totti vanno al casa del dia- 
bole". 

— A jecTO JiH qyjiH, Ahtohhjo, — npoAyxcH 
l^oaaHH jom njramjbHBHje, — a^ Jb rocnap JleoHapAO 
obao y OHopenqnJH? Ty CKopo je Aornao h3 Mnjiana. 

— 36or qera jih je Aomao? 

— IlocJiao ra je khob jxh bhah, iiory jih ce 
KynnTH HOKOje cjihko h8 86HpKe noKOJHor JleonapAa 
BejiHqaHCTBeHora. 

— He MapH, HOKa je h obao. Mohh je cne joaho, 
— npoKHHy ra Ahtohhjo, OKpeHyaoiH ce, na noqe 
jom ycpAHHje Aa Mopa na Kann napqe sejienor 
cyKHa. 

Ha upKBaMa saaBOHH BeqepH>e. Ao$o ce paAO- 
CHO ycnpaan h aaTBopn KH>ury. Oocao 6n saapmeH. 
^yfaaHH cy ce aaTaapajiH. 

IJoaaHH H8Hl)e na yjinuy. Me^y ajiaxcHHii Kpo- 

BOBHMa BHAOJIO CO HJiaBO He6o ca jOABa npHMeTHHM 

ocoHKOM aeqepa. CaMO ce qyjio KaKO cnnn KHmni^a. 
HajoAannyT Kpoa OTBopen npoaop y cpoAi^oj 
yjiuuH OAJOKHy neciia: 

vaghe montanine e pavtorelle. 

none nJiaHBHKe, o mbjio nacrapKe. 

Fjiac 6eiDe MJiaA h aaonaK. IJosanH je no oa- 
MopHOM aayKy noAHOHCHHica na paaSojy nara^ao, Aa 
TO neaa TKajba, npoajiaqehH qynaK. 

3aTHM aacTaAO Aa cjiyma, na ce coth Aa je 
npojiefae h ocoth KaKO iiy cpufi 6HJe oa hokof 6e8y- 
apoqnor MHjba n coto. 

— Hanal Hanal Fao jih en, apaniKa aobojko? 
JecH JIH rjiyaa, mTO jih? J^o^h aa Beqepaiio, cth- 
Hyhe ce peaanaH. 

Apaene nanyqe — „i^OKyjie" OAJeKHynie no 
u,HrjbaH0M noAyi — h cbo ce nocjie yTMina. 

IJoaaHH nocTOjaine jom neKO apeMe, rjieAajyhn y 
npaaaH npoaop, a y ymHMa My aayqaiue npojieTH>a 
necMa, cjinqna npejiHBaH>HMa a^^bko caupajie — 

yaghe montanine e pastorelle 

SaTHM THXO yaAaxHy h y^e y Kyhy KOHcyjia 
KajiHMajie, h no ctpmhm CTenennuaMa ca TpyjiHM, 
pacKJiHMaTanuM nepnjinMa, HaeAeHiiM oa upaoToqune, 
CTynH y aejiHKy co6y, y Kojoj je Gwjia 6u6jiHOTeKa 



47 



2 ^ BPAHKOBO KOJIO 



1905 



48 



B r^e ce^rae, nornyT nan nncafaRM ctojiom, IJop- 
^flo Mepyjia, ABopcKH jieTOUHcai^ MBjiancKora KHoaa. 

m 

Mepyjia je, no BapeAfin caora rocnonapa, ao- 
mao y d>RopeHi]^Bjy paAB KynoBaH>a potkrx Aeji& bs 

KH>flHCHBi;e Jlopenua MeAR^Bja b, Rao yaoK, OAceo je 

B OBOM npBJiBKOM y KytiB cBora npBjaxejba, TaKo|^ 

jhj6inou,SL CTapBBa, rocnapa HBopBjaRa ByonaKopae. 

Ca I^OBaflBjeBi ce yqoHB acropB^ap cjiyqajno yno- 

8Bao y rocTBORBE^B, Ba nyTy bs MajiaRa, b dobito 

Mepyjia Tpe6an]e npenncBBaqa, I^oaaRB BMa Bpjio 

jien B HBTaK pyKonBC, yaeo je b H>era ca co6om y 

HflnpBjanoB aom. 

KaAa IJoBaHB y^e y co6y. Mepyjia 6pHHCJbBB0 

paarneAame ReicaKBy oTpuany KH>Hry, najiiiK na up- 

KB6BB TpefiHBK BJIB BCaJlTRp. BjiaHCHBM CyH^epOM je 

na»cjbBB0 npeBJiaqno no 4^rhom HepraMeuTy, Ha^H- 
B>eB0M OA KOHce iipTBopo^enor BpjiaHACKor jarH>eTa. 
— neKe je peAOBe pacnBpao KBqui^OM, Gpncao om- 

TpBI^OH HOMCa B FJiaABJIOM, Da BX je OHAa nOHOBO 

earjieAftO na caeTjiocTB. 

— Jby6BMUB MOJB ! — roBopno je caM ce6B, 
rpuajyfaB oa BBjba, nsn^BTe, cnpoTuliB, BSH^uTe 
na caeTjiocT BoHcjy. KaKO ere mb Ayryji>acTB, arbhbI 

8aTBM ny^e npcTBiia b noAB^Ke caojy tiOJiaBy 
rjiaay, noAnaAyTa jiBua, ca MeKanBM, noKpeTjbBBBM 
6opaMa B noMOApejia BOca, ca cbthbm b ojiobbhm 
o^Br^aiia, nyBBM xcBBOTa b necTamne paAOCTB. IIoKpaJ 
H>era, na npoBopy, CTOJame apr b qama. Hayqap 
najiB BHHB, BcnB ra, ysAaxny b xreAe nonoBO aa ce 
yAyfie y nocao, — KaAa yrjioAa IJoaanB-ja. 

— SApaao, Kajiy^epinfey I — nosApaBu ra cxa- 
pai; y majiB. IJoBanBja je 86or H>eroBe ckpomhoctb 
nasBBao Kajiy^epqBneM. — Befa can re ce saxcejieo. 
Mmcjibm, tao jib je to nponao? JJfl ce bbch OTKyA 
8ajby6B0? 4>iiopeHTHBCKe cy r^ype aa rjiacy, a sa- 
jbyfiBTB ce HBje rpex. Hero bb ja ne TpafaBii Bpeiie 
yaajiyA OaaKO mro sanBiijkHBO, Bnaii a& bbcb bbaoo 
OA icaKO CB. Xohem jib Aa tb noKancoM? Ajih, bo, 
nefay, — 6ojbm ce a^ ce ne B86p6jbam. KynBo caM 
obo koa neKor CTapanapa JeBpejana, sa rpom, — a 
flamao can iie^y ocTajiHM crapyAHJeMa. Oae jeAHO, 
y ocTajiOM ; Te6B hy nnaK nonasaTB. — Ila ra oHAa 
TajaBCTBeno aoBuy npcTOM : 

— OBaMO, OBaMO, 6jiHHce cbotjioctb. 

H noKaaa CTpany, nyny 86BJeBBx, omTpoyrjiBx 
DBCMena i^pKBene 6yKBBue. To 6exy axaTncTB, mo- 
jiBTBe, ncajiMB ca orpoMUBM noTaMa aa nesaibe. 

SaTBM yae KB>Bry na je otbopb na APyroM 
BiecTy B npBHece je k cbotjioct, cKopo y joaboj bb- 
CBBB ca H»eroBBM oMBiia, — B IJoaauB onaan, KaKO 
ce TaMO, FAe je Mepyjia cacTpyrao i^pKBena nucMena, 
nojaBBme JKpjviiiy jeAaa npBMeTHB poAOBB, TparoBB, 



CTapBBCKe 6yKBBi^e, CKopo 6e8 6oje, yAy6ena y 
nepraMOBTy, — cenKO a^bbo BOCTajiBx OBCMeHa, 
6jieABx B romcbbx. 

'Ho? Brahdi jib? — noBOBB Mepyjia cae- 
qaBO. — To cy one, AyniBue Moje ! He peKOx jib 
Rajiy^p^Biiy, Aft cy to arbbo CTaapa? 

— niTa je OBO? OTicyAa cae to? — aanara 

IJOBaHB. 

— Hb caM ne anaM. Hbbb mb ce, oaojli^h a8 
KaKBe CTapBHCKe anTOJioraje. Moxce 6btb a^ jo to 
KaKBO HOBO, caery HenoanaTO 6jiaro jejiBHCKO Myse. 
H Aa Mene ho 6eme, MOHCAa ne 6r hh yrjieAAJio 
CBOTJiocTR BoHcje. DpojieHcajio 6u TaKO ao cxpamHor 
cyAft) noA anTR^^OHRMa h nonaJHRqKRM ncajiMHMa. . . 

H Mepyjia My o6jacHB, a& je MOHCAa KaKaa cpoA- 
R>0BeK0BHB KdJiy^ep, Aa 6b ce kopbctbo AparoueHBM 
nepraMOHTOM, uaSpncao APBene HeaepHflqKe poAoae 
B nanncao no H>RMa hobo. 

CyBi^e, npoARpy^R Kpo8 KHoiJbBBe o6jiaKe, 6enie 
BcnyHRjio co6y pyMOHRM oacobom, to cy TparoBB 
ApoBHBX nncMena nadajajiB jom jane Ha bbacjio. 

— FjiOAaj, KaKO noKaJHRi^R R8HJia8e bb rpo- 
6oBa CBOJBx ! — noHOBB Mepyjia y aanocy. - To je 
Kao neKa RMua OjiRMnjbana. HorjiOAaj KaKO ce npaH 
peAOBB Mory Jieno npo^iBTaTR. 

H OH My npeaoAe ca rp^Kora : 

Gjiana uunouy, bhbom o6bjihbm yReuqaHOiiy Baxy, 
Cjiaea TB, 4>e6e^ cpeCpaa Ji^Ka b CTpamna, 
Bo»e AHRHe Koce, b yOajuo CBHOsa Hbo6bhbx I .. 

— A eao B BMHO BenepB, Koje ce tb TaKO 
6oJBni, Kajiy^epqahy. CaMO je tobiko pacnoanaTB. . • 

Cjiana tb, sjiaTOuora MajKO A^^pOABTO, 
PaAOCTB 6oroBa b Jby^B. . . 

Cthx ce npeKRAao, Rm^eBHyBmR rchoa upKae- 
HRX nHCMena. 

IjEoaaHR cnycTH KH>Rry r nBCMena anauB noSjie- 
Aeme, yTOHyaniH HajaaA y McyTB nepraMenaT, — 
ceHKO npxHyme. CaAa ce joabho BBAejiajacna, Macna. 
i^pHa nBCMena ManacTBpcKor Tpe6HRKa b orpoMHOi 
KyKBCTO, Hearpanne hoto noKaJHRHKora ncajiMa. 

„ycJiHmH, EoHce MOJiHTay Mojy, naaR b cacjiy- 
niaj MO. Ubrjirm y jaAy cbom r ydARmoM: cpi^e je 
MOje yaAPKTajio y mohb, b CTpax cmpthb aanaAa mo.*^ 

PyMeHB OAcea yTpny h y co6fl no^e TaMBBTB. 
Mepyjia nacy BBna bb spra, Bann b nonyAB I^oaanRJa. 

— HyTO, 6paTe, y MOje BApaajbe I Vinum super 
omDia bonum diligamus! (J],o6po brho jb^6HM0 nanaA 
CBora I) 

IJoaaHR oa6r. 

— Bor c T060M I OHAa hy ja aa Te6e bcbbtb. 
— AMa, niTO CR mb, Kajiy^ep^ahy, HepacnojiOHcen 
TaKO Aanac, Kao Aa cy to boaom nojifljin? J],a to 
HRJe, MOH^Aa, onoT onaj CoroMOJbai:^ Abtobbjo aanjia- 



49 



2 ^ BPAHKOBO KOJIO e« 1905 



60 



mHO KaKBBM npopo^aHCTBHMa? FfjbyHfl, IJoeaHH, na 
686 TO, njByHH, Ka^ TH KaHceM ! IIlTa CBO He 6yHi;ajy 
onaKH ^apHcejH !... KancH npaeo : jecH jih roeopuo ca 
AaTOHHjeM ? 

— JecaM. 

— HeMy? 

— aHTHzpHCTy M rocnapy JleoHapAy Aa 
BHHqH-jy. 

— Eto, Ka»ceif ja ! Tn bomhto o JleoHapAy 6yH- 
ivun. Mopa Aa Te je onqHuno, mra jih? Tlocjiyinaj 
Me, 6paTe, h H86ai;ii ry jiyAOCT ns rjiase. OcTanH u 
najbe moj ceKperap, — nay^Hhy TejiaTHHCKH, cnpe- 
MHby Te sa npaauRKa^ opaxopa h ABopcKor cthxo- 
TBopi^a, — oSoraTHfaem ce h nocraTn cjiaBau. A 
mTa MH je cjiHKapcTBO ? CjiHKapcTBO je jom 4^iiJio- 
co$ CeneKa nasBao BaHaxoii, HeAocTOJHHM cjio6oAHa 
^OBeKa. IIorjieAaj CBe ysieTHUKe peAoii, na kem bh- 
AeTH, Aa cy to JbyAH HeoTocaHif. rpy6H. . . 

— Cjiymao can, — OAroaopn IJoBaHH, — a^ J© 
rocnap JleonapAO BejinKH nay^ap. 

— Hay^ap? Cae KOjemTa I He sua th Taj hh Jia 

THHCKH Aa HHTa. II,Hl^epOHa 6pKa ca KsHHTIIJIIIjaHOMy 

a rp^KH HH OMHpHcao HHJe. TaKaa je oh nayMap! 

— IIpHHa ce, — npoAyncH IJoaaHii, hh Majio 
86yH»eH, — Aa npoHajiasH h hoko ^yAOTBopne Bia 
mnne, a& cy H>eroBa HcnHTMaa&a npnpoAe. , . 

— MamHHe. HcnnTneaH^a I Thmo ce, 6paTe, ne 
CTHMce AA^BKO. y MOJHM ^JIonoTaiia jiaTUHCKor je- 
8HKa", — „Elegantiae linguae latinae** — cKynjbeno 
je BHme oa Abo xHJbaAe hobhx najjienninx pe^H. H, 
mTa MHCJiHin, kojihko mo je to Tpyua cTajio?.. A 
yAemaaaTH TO^KHhe y MaiuHHaMa. nociiaTpaTH KaKO 
nTRE^e He6oM jioto h KaKO Tpaae y nojby pacTy, — 
HHje HayKa, ho saGaaa, nrpa sa wuj I 

CTapaq yfeyTa. y Jinuy AO^e HOKaKO CTpor. 
SaTHM yxBaTH IJoBannja sa pyKy u nporoaopn thxo 

086HJbH0 : 

— Ilo^yj Me, IJoaaHH, h sanaiiTH. Hamn y^H- 
TOJbH cy APOBHH rpuH H PHMJbaHH. Ohh cy ypaAHJiH 
CBO, mTO cy JbyAH mopjih a^ ypaA^ na soMJbH. HaMa 
ocTaje caiio Aa HAeiio sa H>HMa h Aa ce yrjieAaiio 
Ha H>HX. Jep icaaano je : y^ennK nnje enme csora 
y^HTOJEa. 

3aTHM cpKHy BHHa, na ce jiyKaso aarjieAa y 
J^OBaHEjeae o^h, a nocjie neKOJiHKO TpenyTaKa My 
ce MOKane 6ope najeAannyT paaeyKome na ocMejaK. 

— Ex, MjiaAOCTH, MJiaAOCTHi PjieAaM to TaKO, 
Kajiyi)epMHhy, na th saaHAHM. npojieTH>H nynojbaK, 
TO CH TH I He HHje BHHa H 6eHCH OA HceHCKHH>a. Ilpa- 
Ba M;iaKOH>a. A ynyTpa — apar ! Ckpob to npoBH- 
AHM, aepyj. Ajih, npn^eKaj. nsHfan he ii noKasahe ce 
Taj apar idto je y Te6H. HaKO ch Tyncan h cyMO- 
paH, HnaK je mhjio qoBOKy KaA je c to6om. Th ch, 



IJoaaHH, Kao h oaa KH>Hra. OorjieAaj : osro cy noxaj- 

HHMKH ncaJlMH, a HCnOA H>HX HMHa A^pOAHTH. 

- MpaK je, rocnape IJopij^no. fla jih a* yna- 
jiHM caehy? 

— HoMOj, ocTaBH I Bam bojihm Aa y MpaKy he- 
poTaM, Aa ce MJiaAOCTH cehaM. 

JesHK My oTe^cao h peq My TO^iame 6e3 caeae. 

— SnaM, Aparn npnjaTejby, — npoAy»H oh, 

— Aa y ce6H MHCJinm : Hanno ce, CTapn aemTau, na 
6y6a KOjemTa. Ajih. nnaK HHcaM ja obao TaKO mynajb. 

H saAOBOjbHO noKaaa npcTOM na cBOje hejiaao 

TOMO. 

— He BOJiHM Aa ce xbbjihm, — ajiH, sannTaj 
HajSojber yMeH>aKa : Aa jih je naAMamno KoroA Me- 
pyjiy y jiohoth jiaTHHCKO peqn ? Ko je nponamao 
MapuHjajia? — npoAyxcH, aaHOcehn ce cae anme. 

— Ko je npo^HTao nyBOHH naTnnc na paaaajinnaMa 
TH6ypTHHCKe Kannje? OonHom ce TaKO bhcoko, a* 
TH ce rjiaaa aanocH, KaMOH th ce ponn noA HoraMa 
H Mopam aa 6yceH Aa ce xaaTara, caMO Aa ne cjie- 
THm AOJie. Oo MHTase ce Aane Mynnm na npnneqH, 
paaaanajem Apeane aannce na hx npenncyjem. Hpo- 
Jiaae Jiene cejbaHKO na ce CMejy : „rjie'Te, aobojko, 
KaKBa je oho npenejini^a, — KyAa ce caMO noneo, 
6yAajia, Kao Aa 6jiaro Tpa^n I** HamaJinm ce c H>HMa, 
na OAy. — a th ohot na nocao. FAG^ce Kawen OKpy- 
HHO, noA MaxoBHHOM H AP^^OM, — joABa ce Haanpy, 
ABO pe^H : gloria Romanorum. 

H, Kao Aa ce 6eme yAy6ao y aayKO Aaano 
yMyKJiHX, BejiHHancTBeHHX penn, hohobh ne^yJHO h 
CBOMano : 

— Gloria Romanorum ! Cjiaaa PnMJbana I 

— Ajih. namTO h cnoMHH>aTH, — to ce ne apaTH 
BHme, — OAMaxHy pyKOM h noAHPHyamH Mamy, npo- 
MyKJiHM FjiacoM OTerny ^a«iKy HMHy, Koja ce ne- 
aajia aa ctojiom : 

BojiBM BBHO, necMy bojihm 
n jiaTBHCKe rpauBJe, — 
Ako nejeM, 6ap ■ nesaM 
Jlenme uer* Xopat^aje. 

y cpuy MB 6pyJB ty)p, 

Dum vinnm potamus,'^ 
BpaKo, Baiy nesaJMO : 
Te Deum laudamus !♦♦ 

CTapau ce aaKamjba h aaapmn. 

y co6h je 6hjio cacauM Mpanno. IJoaanH joAaa 
Haanpame jiHue caora npnjaTOJba. 

Knma naAame cbo ja^e — Myjio ce, KaKO BOAa 
ca KpoBa Kpoa ujdn Jinje y 6apy. 

— TaKO je TO, Kajiy^epqnfey, — roaopame 
Mepyjia, aanjiehyfan jeanKOM. — Ajih, o qoMy caM 
ja OHO roBopHO ? . . HCena mh je npaaa jienoTuua. 

* ^OK RBHO HBJeMO 

** Te6e Bora xb&jibmo I 



51 



2 ^< BPABKOBO KOJIO 8-^ 1906 



52 



— s: 



He HHcaM tomo . . . FlpHMeKaj. J^a, jxsl . . Cebam jih 
ce CTHxa: Ta regere imperio popiilos, Rcmmne, memento 
(CeTH ce. PHMjbaHHHe, aa t»i Bjianam CBeroM.) — 
Snaj ua cy to 6iiJin ^hhobii oa JbyahI Bjiauapii 
ceera I . . 

H>eroB rjiac aa^pxTa n IJonaHHJy ce yuuHii,Kao, 
Aa y IJopyujcDHM omiMa ceBHyme cyse. 

— Jl,a, ijMHOBii! A AaHac. — cpaMora je h KasaTii. . 
Bap Aa Je Ham MujiaHCKii KHe3, JIoaobhko Mopo... 
y ocraJiOM, ja oa H>era >KHBu\f, iinuieM HCTopiiiy, 
Kao OHO Tut JIiiBnje, — ca IIoMnejeM m [.{.esapesi 
xohy Aa ynopoA^M njiamjkUBa seua, 6eryHi;a . . . Ajih 
y AymH, IJoBaHH, y Ayni" CBOjoj . . 

Kao npaBH ABopcKii qoneK. onpesHO norjiCAa 
Ha Bpara, Aa OTKyA ho npacjiyuiKyje kopoa, — na 
ce OHAa HaHce k IJoBaHiijy ii manny My na yxo: 

— y Aymn CTapora Mepyjie jom hhjo yTpnyjia, 
HiiTH he yTpnyTi! Jby6aB k cjio6oah CaMO hiikomo ho 
roBopii TOMO. . . MyAHacy OBO apeMena a& ropHx Hiije 
6hjio. H KaKBH cy mii obo Aanac JbyAu! Oa jora An»cy ] 
HOCOBO n ynope^yjy cefie ca ApeaHiiM 6oroBHMal Je- . 
Aan MH npnjaTejb hb FpMKe nnme, Aa cy HOAaBHO 
Ha ocTpay Xnocy ManacTtipcKe npajbe aopoM. KaA 
cy HaTanajie pyduHe, Ha MopcKOj o6ajiM nainjie jeA- 
Hor npaaor cTapiiHCKor 6ora, TpuTona, ca pnSjbHM 
penoM H nepajoM, na cy ce npenjiamnne, 6yAajie. 
MucjiRjie cy Aa je b^BO, na noSerorae. A nocjie ao 
^ouie II BHA^uie ra. KaKO onaKO CTap, rjia5 ii, ja- 
Ma^HO, 6ojiecTaH jighch nnqHue na necKy, Apmhe h 
CBoja sejiena jbyoiTypaaa Jie^a rpeje na cynuy. Fjiaaa 
My coAa, o«iM MyTHe Kao y OAOJHeTa. Ilocjie co oxpa- 
Spume, noAHrome ra h Haaajinmo na h> ca xpifmfeaH- 
CKHM MOJiHTBaMa, Ha qaK ra y cjiasy Cboto Tpo- 
JHi^e H npaxjbaqaMa noneme Tyhii. Kao nca KaKBor, 
TaKO cMpTHo HsyAapame Apeanora 6ora, nocjieAH>er 
OA.CHjiHMx 6oroBa OKeaua, Moxce 6utii IIocHAOHOBa 
ynyKa ... 

CTapai^ yhyTa, cotho o6opii rjiaay. a hmb o- 
fipaae My, oa ^KajiocTH sa MopcKiiM qyAOBumTOM, 
KOjera ucnpeMJiaTiime xpumhaHCKO iipajbe, noTOKomo 
ABO nHjaue ayae. 

Cjiyra yuece caefey h cnycTH KanK^^ na npo- 
aopuMa; HeaepHiiMKe cohko umqeBome. 

IIoBBame hx na aeqepy. Ajih je Mepyjia TaKO 
oiencao oa awna, Aa ra MopaAome OAaecTM y nocTejby. 

Bejirpa^no to Hoh i aa Ayro ue Moramo aa- 
cnaTif, H ocjiymKyjyhu Miipno xpKaH>o rocnapa IJop- 
yHja. MHmjbame o ohomo kojii ra je y nocjieAH>e 
BpoMO HajBHme saHUMao — o JleoHapAy Aa BuHMii-jy. 

HacTABiiho ce 



MNntN CsBHti, HoBM CaA 



KOA nymMMHMX cpba 




II 

y ByAMiuHH CMC CTHrjiii 25', cenr. no no^HB. 
IlpnsnajeM, ua cmo ce Toj BapoiuM 6jihhciijih c 
RehoM paj;o3HajioiDhy, Hero caMom npary, iiaico 
CMO 3HaJin, jifl. ce c rjiaBHiiM rpa^OM KpajbeBHue 
HeiuKB je^Ba ftaje yiiopeAHTH. Ajih uaKJioaocT, 

KOJy CBaKM CpOHH MOpa HMETH npOMa JBAHO- 

MMeHOM HapoAy cpncKOM y JlyncHi^H, 6HJia je 
iioysAaHa ocHOBa Haiuoj pasAparaHOcru, Kojoj 
ce CHJiHO iipiiApyncnjio iioiiiTOBaH>e npeMa tom 
MajieHOM HapoAy. ^3 to Hac je npHJinHHO My- 
MHjia H jbyACKa cjiaoocT jei.Ha, paAOSuaJiocx: 
KaKO HsrjieAajy TH Cp6n? Kaico ce npiiKaayjy? 
Jla Jill heMO ce paayMexn? lUxa he to cbo 
6hth TaMO? 

y xoTeJiy Fyyim (Gude) neicajia nac je cooa, 
KOJy CMO jom 113 HoBor CaAa napynHJiH, h hhm 
CMO ce Majio yAecHjin, ynyTHMO ce y xy rjiasHy 
Bapoiu JlyHCHMECHx Cp6a. SancTa je h Jiena 
npnjaTHa. 

Kaico je Ham xoTeji OAMax ao HcejiesHtii^e, 
yiujin CMO y Bapoiii icao ca CTaHHi^e, Kao y 
HoBH CaA. CaMo uito je yjiaaaK y ByAHumH 
KyA M KaMO Jieniiiii \\ npwjaTHHJw. HoMa Ty 

HHCKtlX Kyha, TpCKOM HOKpHBeHHX, Beh CO OAMaX 

npB<' icyhe Aif>Ky na KaT na A^a. Fla KaKaB je 
yjiaaaK ca CTaHHue, TaKaB je CByA ynaoKOJio, 
H yiuao y ByAHiuun Ma c Koje CTpaae, ca CBaKe 
CTpane ce yjiasii OAMax h y npaBy Bapom. A 
Taj, nepH^epnjcKH, a^o Bapomu npHKasyje ce 
Kao 6auiTa h orieT 6aiiiTa, us Koje ce bhab bbKb 
H MBH^e Kyhe, yKycHe h jibhb, na npiiJiiiKy 
jieTH>HKOBai^a. Tuko ce y HOBuje Ao6a A^w^y 
nepn^epiijcKH a6^>b(i y CBiiMa BapomuMa y 
HeMaHKOJ, iiiTO yTHne hb caMO npHJaTHO m 
rocnoACKH, nero n 3ApaBCTBBH0 noeojbHO. 

HAyhn TaKBiiM yjiHi^aMa, hab ce Kao Kpo3 
HBKB ajieJB: abcho 11 jibbo orpaAB, aa OBHMa 
6auiTB a y 6aiuTaMa KyhB, hbcto h na Tpw 
KaTa, 3a phuib KiipajijEHJa. E, TaKO cb uinpti h 
ByAHUiiiH, OCHM npBMa 3anaAy, r;;B ra oh paB- 
HimB ABJiH AySoK ja3 H pcKa CnpBJa. C tb 
CTpane yTiiHB Ka npnpoAHa TBp^aBa, uiro JB 
npBB HacejbeniiKB 11 naBBJio, Aa cb Ty ckjiohb. 
Ha KaKO JB ByAHuiHH, icao CBaKa Bapom, no- 
CTeneno pacTao h c BpoMBHa ce mnpiio h 
paaoiijao, AaJB cb jom h caA, jacHO h oapb- 
^BHO, noABJiHTH Ha TpH ABJia : Ha CTapw, ho- 

BHJM H HaJHOBHJH. CTapH JB ABO HB CaMO HCTO- 
piljCKH, HBrO H rpa^BBHHCKH HaJHHTBpBCaHTHMJH, 



63 



2 ^ BPAHKOBO KOJIO 



1905 



64 



H jieHCH y ceeepo-sanaAHOM yrjiy jio OHor jaaa 
H peKe Cnpeje. Oko Tor CTupor ^.ejia caBuja ce 
ca CBnjy CTpana. ochm ca 3anaAa, hobhjh a^o, 
KOJH oneT oiiacyje Jiena ajieja a MecTiiMiiue h 
poroBH c HacurniMa, Kojii cy Beh HanyuiTeHii 
Te Hx 3y6 BpeMBHa iipnjinHHO rjio^e. IUto je 
ca cnojBamibe CTpaee ajieje, to je HaJHOBHJn, 
6au]T6Hii jifio, KOJH ce OKO HOBjMJer Jiejia TaKO 
HCTO caBHJa, Kao Taj oko CTapora. 

y crapoM ABJiy, Ha HaJBuiiieM MecTy, thk 
AO jaaa, JiencH Herjiau]H>n ABop neuiKHx Kpa- 
jBeBa a AOUHnje cacKiix HadopHnx KHe>KeBa 
(ByAHiuHH, H c ibHM ue^ia Jlyacni^a, npnnaAao 
je CBe AO roA. 1635. neiuKoj Kpynn). Taj ce 
ABop aoBO OpTCHOypr m ocnoBan je joni roA. 
958.; caA je ceAnuixe paajiHHHTHx asapba. Ha 
Kannjn iipeMa jaay, KyjiH aa ce6e, yanAan je 
ciiojBa cnoMOHiiK yrapcKor Kpajba MaTnje (,,aeM 
jberocnoAapa^), kojh je Kao HeuiKH KpajB BJiaAao 
n JlyxcBi^OM. KpajB ceAif Ha npecTOJiy a okojio 
H>era an^ejiH, jiena My je Hora na neuiKOM 
jiany. Ho nopeA iiCTopnjcKor cnoMendKa nocTa- 
paHO je H aa poMaHTiiKy: c APyre crpane Ka- 
HHJe, jieBO noA jeAHWM npoaopoM, BHAe cc Ase 
KaMeHHTe rjiane. Ho npiinn cy to rjiaBe Jby- 
6aBHiiKa H jby6aaHn^e, Koje cy y Ty Kyjiy 
yanAajiH aSor ho ana ce aauiTO. J],a aaHtiMJbit- 
Bor rpaAHBa aa necuHHKy MauiTyl 

y Bapom BOAe na J1,Bopa ABe yjini^e; jeAna 
ce n caA aone JI,BopcKa BauiTHHa (Burglehn) 
CTora, iHTO cy Ty CTajajie Kyhe JiywcnqKHx 
njienraha, KOje cy aajoAHO c Ao6p[iMa oa Bjia- 
Aapa aoShjih y SauiTiiHy (znm Lehen). Te cy 
Kyhe jom h caA Ty, h rp6oBH cy na H>iiMa, 
aJiH jiyHCHHKHx njieMHha HOMa Bniue y H>HMa, 
H Bor Te HHTa, ko cy hm caA rocnoAapn. Ta- 
KaB Burglehn HMa y cbhm BapomiiMa, rAe cy 
BJiaAapn HMajiH CBOJe ABopoBe. TaKO je y Hpary 
6jiH3y XpaAiaH>a a hh FocnoACKa yjiHua y 
Beny nnje HnniTa APyro. Okojio cynna Bujy ce 
HJiaHOTe .... y ByAHmwHy yTnne to iiponajio 
rocnoACTBO Bpjio >KajiocTHBO, Kao CBe, uito je 
„HerAa 6njio, na ce npnnoBejia.^^ 

Bjinay ABopa, npeiwa ncTOKy, jiomch Kpaj 
jaaa n peKe Cnpeje na HCHBonncHOM bucokom 
MecTy CTapo KaTOJiHHKO rpo6ji>e. PoMaHTiiKy w 
ejierHHHOCT oBor MecTa a^^^ Jobi BetiMa to, 
uiTO je y H>eMy paaBajiHHa CTape jeAne i^pKBe, 
y HHJHM je npocTopujaMa TaKol^ep nyno rpo- 
6oBa, BejiHKHM A6JI0M cpncKHx, DpcMa ceBepy 
onacyjy rpo5jbe aiiAOBn, npeKO Kojnx je oco- 
6htm narjieA na AOJiHHy, h c one CTpaue peKe, 
Ha cpncKO cejio Cha&bo. Ja caM Ty 6ho ABanyT, 



Apyni nyT caM, na jom n caA, KaA aaMncjiuM, 
ce6e Me^y cnoMenni^HMa HerAainH>er HcnBOTa, 
npeA oiiiMa ce mojmm HHMcy npnaopif n cenKe 
na noBecHHi^e ohhx CjiOBeua, Kojn cy Ty nerAa 
rocnoAapnaw, aok iix HHJe noHecTajaJio cne to 
Behma. a^ ce jom noA nMeupM Cp6a 6ope aa 
}KiiBOTHn oncTaHaK CBOJ. Jep KyA roA ce OKpene, 
ceyA ce HHTa cpncKH naTHHC n tok no rAeKOJH 
HeMaHKii. Ty je caxpaH>eH n cjiaBHn poAOJby6 

CpiICKH MBXaHJlO XopHHIC, CBemTOHIlK KaTO- 

JIH4KH H, c BorycjiaBCKHM, iiHcau HcTopwje Ha- 
poAa cpncKor, nerjia npeAceAHHK MaTHue Jly- 
}KiiHKe. Ha H>eroBy cnoMeHHKy OBaj je naTnnc: 

«Tudy wotpofiuje w Knjezu (y TocnOAy) 
Mihal H6rnik, kanonikuB scholasticus kapitia swja* 
t^ho Psira w Budi§inje lodieny we Worklecah 1. 
sept. 1833. zemrfel w BudiSinje 22. febr. 1894. 
Za njewustawace a wopornive dielo w Knjezowej 
winicy a na narodnym polu plafi jemu Bdh z 
njebeskim my torn R. i p. 

Vlfl^yYiu Ha rpaAa na to rpo6jbe npojiaan 
ce Kpoa HnKOJinny Kannjy, Kyjiy aa ce6e, Ha 
Kojoj je, c BapomKe CTpane naA BpaTnina, Ka- 
MeHUTa rjiaBa, Koja npHKayje rjiany HerAam&er 
BapoiiiKor nncapa npHmBiiLi,a, kojh y Ao6a pa- 
TOBa c XycoBUHMa, roA. 1429., xTeAe rpaA OBHMa 
Aa iianeBepH, ho aapana yxBahoH, 6h pamne- 
penceH. OneT rpaAnna aa necHnHKy MamTy. Ho 
TaKBHX rpaAHBa viMa y CBaKoj Bapom m, jep 
CBaKa HMa CBOjy n jaBHy h CBojy noTaJHy hcto- 
pHJy, KOJe cy jieToinici^n y cnoje Ao6a ne caMO 
canecHO npii6ejieH€HJiH, nero hx jom Ha cboJ 
HaHHH HCKHTHJiH. ByAHiuHH je jeAaH OA rpaAOBa, 
Koin je ca TaKBiix npHna npjio aaHHMJbHB h 
KOJH CTora aacjiyncyje oco6HTy naHCH>y. 

Sap HHJe aaHHMjBHBO, mTo je rjiaBna i^pKBa, 
rieTpoBa, y yHyTpamH>ocTH noAejBena na ABa 
noAJeAHa Aejia, na aanaAHH jifio aa KaTOJiHKe 
II na HCTOMHH AGO npoTecTaHTe? Me^y o6a jsfijitk 
je BHCOKa orpaAa c paaMaKnyrnM rBoaAennM 
mnnKaMa, Ha TaKBy aajeAHHuy naHmjiH cmo 
jom y XaJAJiSepry, caMO mTO je naiwel^y o6a 
Aejia liOAHrHyT 3ha- BaHcna je h KaTOJiHHKa 
UPKBa Hame Focne, KOJa ce aone u CpncKa, 
jep ce y h>oj ap^^ npononeAn na cpncKOM 
jeaHKy. j^o Te je i^pKne yKonan ohhhch KpcT 
OA KaMBHa, KOA Kojer je y noneTKy 16. neKa 
noBHaTM JoBan Ten,eji roBopno h neAyJtnne o 
onpaniTaH>y rpexa npoAaBao, mTO je yrjiaBHom 
HaBejio MapTHHa JlyTepa, Aa noKpene nwTafte 
jenaH^ejicKo. Ta je upKBa yjeAHO n najcTapnja 
y ByAHuiHHy; HaBOAH ce BeK y joahoj jihcthhh 
Ha roA. 1293. 



55 



2 -W BPAHKOBO KOJIO »- 1906 



56 



BpeAHo je yfen h y eapomKy Kyhy, r^e 
cy y jeAHOj OMaibOJ ABopaHH cjiiiKe 6yAiiiuifH- 
CKHx rpaAOHaMeoHHKa on 400 roj^nHa amo. 
CjiHKe cy Aocra Majie ii cee jeAHe eejinHMHe 
a HyAHO je BujifiTu anj^, noKpneeH cBe ca- 
MdM rjiaeaMa, y^emeHMM npeMa cearAaiiiiboj 
MOAH. llMa Ty H jyHaHKiix a iiMa n rHSAaenx 
rpaAOHaMeoHHKa. 

Bpe^BO je HaeecTH joui h Ase Kyjie, JlaecKy 
HJin JI>y6HHCKy (Lauenturm) h t. 3b Reichenturm. 
OBa Apyra HMa TaKO^ep ceojy 6aJKy. Kyjia je 
HanMe HeiuTO koco SHAana, HexoTnqe, OMaiuKOM 
HeHMapeBOM, Kojn je ckomho c H>e w yryKao 
ce, KaA je to onasno. Ho Ta je OMauiKa yxn- 
i^ajia uiTeTHO caMO na HOHMapa, Ha rpa^eBUHy 
He, jep eBO ctojh h caA, nocjie tojihko CTOTHua 
roAMHa H AaJB ya to ByAHinHHy join w oco- 
6eHii THn, Kao niTO ra A^jy HaMepHO koco 
SHA^Be Kyjie TajiHjancKifM rpaAOBHMa IIhcii n 

B0J10H>I1. 

ByAHuinH (Bautzen) 6110 je nosopniii^a 
MHoroj ApaMn, no eapoui necTO ko6hoj, jep je 
6hjio Ao6a, KaA j© cas onjBaHKaH, cnaj&en na 
roTOBO H caTpeen y ohum MHornM paTOBHMa 
HSMe^y HeMai^a h Cjioeena, saTHM y XycoB- 
CKHM, y 30-roAnrjiH>eM h 7-roAHUJH>eM paTy. 
FoA. 1634. nsropeo je totobo cacBUM. y jih- 
CTnnaMa ce Ta CTapa cjioeencKa Haceo6iiHa 
npBH nyT cnoMnH>e roA- 1004. h to BeK Kao 
yTBp^en rpaA- Foa- 1018. cKJionjBeu je Ty mnp 
HSMei^y hecapa XenpuKa II. h bojboab nojbCKor 
BojiecjiaBa, a roA. 1350. iisMe^y neuiKor Kpaisa 
Kapjia IV. w BoJBOAe 6paHn6ypiiiKor JlyABnra, 
no KOM je JIy}Kiiqa noTnajia HeniKoj. y 6jih- 
3HHH TO Bapomn 6Hjia je 20. n 21. maja 1813. 
6HTKa iiSMe^y Opanuysa h sApyHcennx Pyca 
H Ilpyca. BuTKy je najnocjie A06110 HanojieoH 
H HaMa cy noKasHBajin Kyhy, y Kojoj je Ba- 

THM CTaHOBaO.* 

CaA HMa ByAHinHH 27000 CTanoBHHKa a 
Me^y H>HMa ao 5000 Cp6a (y cejiy CwAOBy 
HCHBe caMH Cp6H, Ha 3000). oa kojhx je xn- 
jbaAy KaTOJiwKa a ocTajin cy npoTecTanTH. Th 
cy Cp6H BefaHHOM pajiHHi^n; ohob^h jih ce 
KOJH, oh ce h noueMHH. Ila buna n to, a& ce 
y MHornM cpncKHM nopoAHi^aina roBopn HOMa- 
HKH, Te ce TaKO neMHe. CTora 6n 6poj Cp6a 
y MecTy n onao, ah ce ne Aocejbanajy. 

OKOJiHHa ByAHuiHHa je CBa cpncKa, a tw 
cy cejBai^H Ao6pH eKOHOMH h npnjiHHHO cy 

Bbab o caeiiy tom me koJu KOHBepsauBOHB jiokchkoh, 
a onranpHiije y ..Kurxe Gesohichte von Bautzen" von Dr H. Baum- 
gartel. Bautzen 1898. 



HMyhHH; sa TproBiiny m sanaT He Mory a& ce 
OAymeBB. CBera HMa Cp6a ao 200.000; 120,000 
y FopH>oj (cacKOJ) 11 80,000 y J1,oh>oj (npycKOj) 
JlyHcnuH. Ce6e soBy Cp6nMa a nac, yKOJinKO 
sa nac h snajy, JyHcnnM Cp6iiMa, AaKJie: ouu 
cy Cp6H, npaBH Gp6i/i. Po BepoHcnoBecTH cy, 
ocHM 15,000 KaTOJiHKa y Fopaoj JlyncHi^H, cbh 
ocTajiH npoTecTaHTH. HeMUH iix sosy BenAHMa 
(Wenden), a TaKo ce aanHMajy caMH, KaJ^ ro- 
Bope HeMaHKB. Cbbko ceJio HMa nopeA cBor 
cpncKor HMena joni h neMaHKO, i\ tblko cy hcto 
ABOCTpyKa h npedHMena y JlyMCHHana. Ta cy 
HMena AOCTa cjinnna, jep neMaHKO je HMe 
yrjiaBHOM TeK nsonaqeno cpncKo. 

HapoA ce no OAejiy n no odnnajiiMa pa3- 
jiHKyje OA HeMaua, no nojaBH ne 6hx peKao: 
jbyAw ce 6pHjy Kao h HeMi^H cejbai^w. BehimoM 
cy HjiaBH H nHTOMHx, npHJaTHnx upTa. Cejia 
cy HM aena h nucTa, Kyhe THncice, Kao hito 
cy yonniTe ceocKe, TpcKOM hjim cjiaMOM noKpn- 
Bene, h Bpjio cy yAoSne. HnTejiHreHi^HJa je 
cBeuiTeHHK H yHHTejb, KOJH cy TaKo^ep h3 
napoiia hohhkjih h Ba3Aa c napoAOM Apnce. 
Kao oco6nTH ocjionai^ cpncKe napoAHOCTH CMa- 
Tpajy ce KaTOJiHHKH cBeniTeHHUH, jep y cpn- 
CKOj napoAHOCTH BHAe yjoAHO h ocjionau CBOje, 
KaTOJiHqKe BepoHcnoBecTH, Koja 6h 3aq,ojio 
yTonyjia y Mopy jiyTopancTBa, KaA fin ce Cp6H 
KaKBHM roA HaHHHOM noneMMUJiii. HyBajyKn 
AaKJie napoAHOCT cpncKy, nynajy KaTOJiHun n 
CBOJy Bepy, h o6paTHO. Ha HCTor je pasjiora 
HaKJiOH>eH Cp6HMa n cacKH (KaTOJiHHKH) BJia- 
AajiaHKH AOM. IIokojhh Kpajb Aji6epT ynno je 
H cpncKH jesHK, a ynnTejb mv je 6ho CMOJiap. 
y ABopcKoj i^pKBH y J],paxd)aHnMa nponoBCAa 
ce HOTHpn nyTa npeKO roAwne na cpncKOM je- 
8HKy, H Moj npnjaTejB, rocn. CTenaH IIoaoBHh 
Ilei^nja, yMHp. rpaAonaneoHnK noBOcaACKw, 6ho 
je npe 32 roAnne y Toj e(pkbh 6aiiJ KaA je 
CBemTeHHK npononeAao cpncKw. Oh je OHAa 
6ho h y ByAHuiHHy — moh<a& npBH Jy}KHH 
Cp6HH, KOJH je 6ho y tom rpaAy. AanaBiftH 
enncKon Apa»c]^apcKH, yjeAHO h abopckh Ka- 
nenan, JlyHCHHKH je Cpowa; oh je caA b npeA- 
ceAHHK MaTHqe, aP- 'Bop^e JlymnaHCKH. yon- 
HiTe je HSMe^y BJiaAajiaqKor AOMa n napoAa 
cpncKor TeniH>a Besa, uito ce y joahom oa- 
cyAHOM TpenyTKy h noKasajio: roA. 1848., KaA 
cy neMaHKO perHMOHTe OTnajie oa KpajLa a 
6yABniHHCKa, cpncKa, ne. To ce TaMO naMTw, h 

MH hOMO BHAeTH, KaKO jO Kpajb 'Bop^e TOIIJIO 

saxBajiHO na xoMornjaJinoM noBApany oa CTpane 

MaTHI^e npHJIHKOM CBeTKOBHUe. 



hi 



a ^ BPAHKOBO KOJIO &^ 1905 



58 



y CacKoj ocTaBjbajy naicjie Cp6e he Mnpy; 
He TEKO y ELpycKOj, r^e hx HeMne chjiom eko 
ue HAe MHJiOM, t. j. eko HeMni^e Hcene iie hhhg 
CBOje. Ho one to huhb m y MHoroj ceeiiiTe- 
HUMKOJ nopoARUH: eeh napeAHu je napaiuTaj 
noHBMMeH, aKO je nonaAHJa HeMni^a. 

HMajin CMO npHJiBKe BHAeTn n HeicojiHKO 
cpncicHX cejia, Kao BoTpoe (Ostro), rj^e Hac je 

CBOJCKH H rOCnOACKH AOHeKaO TaM0UlH>H (Ka- 

tojiiimkh) napox, KauoHmc ap« JaKOB XepnaH, 
BejiHKn Ao6poTBop MaTHi^e JlyncnHKe, u Xoijlhj 
(Goda) r^e cmo doxoahjih (npoxecTaHTCKor) 
napoxa JoBasa KpHHcaea (Ziescliang), noTnpeA- 
ceAHiiKa MaTHHBHa. Y npBO cejio HHcaM, Ha- 
HcajiocT, Morao pbH; o6ojieo caM na cam ce 
HyBaO) HO KaKO cam ce no no^He 6oji>e ocehao, 
0611 uiao caM y ByAniiiHH, najiipe caM a AOi^Hiije 
c 6H6jiHOTeKapOM MaTBHHHHM, c rocn Oifjyie- 
poM, c KOJBM cam ce cjiynajno cacxao. Ajih 
cy y TOM cejiy 6njiH rocn. Xa^uh, Moja Mceaa 
H AHHi^a, a c H)HMa y npyniTBy rocn. npo$ecop 
Ap. ApnyuiT MyKa, nponoBeAHHK JaKOB Ule^intc, 
HyBap HapoAHora Myseja Gpncicor, CBeiiiTeHUK 

JaKOB BapT IVHUlUHCKHy neCHHK H KH>HHCeBHUK, 

CBenrreHnK JI,yMMaH h MJiaAB IIojBaK Ap. XenpnK 
yjiauiHH, CTyAeHT y JIuhckom (Jlajnunry). IlyT- 
HHi^Q cy o6nuiJin joni noKa cejia (a HSOCTajin 
cy ueo aqh) h HHcy mofjih Aa ce HaxBajie 
HHCTOTOM n jienoTOM H>iixoBOM. HMa, Bejie, 
cejia c A^e Kyhe a HMa Kyha na KaT, A^a. 
TaKO je cejio Xoynj, oa HyAHuinHa caxaT na 
KOJinMa. y Hac 6h to 6HJia Bapouini^a, a KaKBa 
cy Hama cejia, TaKBHx TaMO m neMa. H>HMa, 
y njiaHHHH n Me^y Kpai^iiMa pene Cnpeje, 
Tpe6a soMjBe, na ce ne uiHpe Kao mh. Ohh 
BCJie: MOMceMO jiaKine y BHCHHy nero y uih- 
pnny. yjiHue cy KaKO rAe: y paBHni^H Majio 
n mHpe, a y njiaHBi^n (Koja HHKaKO HHJe bh- 
coKa, Beh je KyA ^ KaMo HHHca oa OpymKe 
Tope) n ysane h Kpnne, KaKO cy ce Beh Morjie 
Kyhe 86hth h srypHTH. IlapoxiijcKH je jiflM 
HHTaB ABopai; c jienoM 6amT0M. Focn. napox 
Hac je BOAHO n y i^pKBy, KOja sacjiyncyje CBaKy 
naHCH>y. Oko ^pKBe, upKBHi^e, je rpo6jbe, ype- 
j^eHO H yAeuieno Kao uito je cnyA, rAe ynpaBJBa 
naMeT h yKyc. Ty je caxpaH>efl h BejinKH po 
A0Ji>y6 cpncKH, XenpnK Hmhhi, HerAa napox y 
XoijiHJy. Ha H>eroBy je rpo6y OBaj cthx : 
StoZ je won byl za Bote kralewstwo, 
§to2 Tebi beSe, moje drahe Serbowstwo, 
To nihdy njehinje prez smjer^ a row, 
To budie jeho. — naSe swjate herbstwo. 
y Hac o JlyHCHHKHM Cp6iiMa nnje MHoro 



HHcaHO. Ilpe 30 roAHHa caonuiTHO je BorojbyG 
JoBaHOBiih y I. cb. ^OTaydHHe^ BjiaAana 'Bop^e- 
BHha HJianaK ^JlyncHHKH Cp6H h H>iixoBa kh>ii- 
HCCBHOCT^. Taj HJianaK iiMa caA ncTopiijcKy 
BpeAHOCT. y capajeBCKOj „HaAM'' aa roA. 1899. 
6p. 17. Aoneo je, no Hexy AAOJi$y HepnoM. 
J. M. noBejifiKy 6ejieuiKy „CToro;iHmH>ni;a Jiy- 
MCHHKor HOBiiHCTBa'', ay „HaAH" aa roA- 1901. 
noBehy pacnpaBy ^Jly/KiiHKa KH>H>KeBH0CT y 
roA- 1900. ** y ,,CjiaBfluoBiiA'bHie b-l 1901 
roA.", CKHSpr 1903. UMa na CTp. 108-112 
6H6jinorpa$CKif nperjieA CBnjy KH>ii}KeBHnx uo- 
jaBa o Jly^KHMKHM Cp6iiMa. y 22. CBecuH naco- 
iiHca „Das lilerarische Echo" saroi;. 1900. iiMa 
OA "B. AAaMa HJianaK „Die wendische Renaissance", 
Kujii cnMnaTHHHo HaBOAn Tencibe JlyncuHKiix 
Cp6a c OC06HTHM o63npoM na H>HX0By kh>h- 

HCeBHOCT 

MeHH je uaK noiujio aa )pyKOM, a^ ^V* 
HCHHicor KtbUMceBBHica rocn. JaKOBa BapTa T\h- 
mifHCkor aaAo6njeM, Aa aa JleTonnc MaTui^e 
CpncKe Hanmije pacnpany o canpeMenoj KH>n- 
HceBHOCTti jiyHCtniKO-cpncKOj c oCanpoM Ha paa* 
BHTaK H>eH. Ta he paciipasa 6nTn noyaAaH 
H3Bop aa Haiue auaH>e o eTHorpa^MJn n KH>n- 
MceBHOCTH 6paTCKor H jeAHOHMenor HapoAa 
naM cpncKor. 

Onaj A^o Mora npnKaaa aaBpujyjeM pemiMa 
HeMaHKor ^HjioJiora aP^ ^' CayepBajna, kojh 
o JlyHCimaHHMa obo Bejin : 

„HapoA, KOJM je apas h AyxoM 11 TejiOM, 
KOJH je nyn CBencnx necaMa m cbo hobo n hobo 
nesa, kojh je CTBopwo TaKO opHniHajiHy noje- 
aHJy Kao ioto je SajjiepmoBa 11 KocHKona, — 
Taj HapoA ne narjieAa, Kao Aa he TaKO cKopo 



jiehn na yMpeTM". 



CBpninte ce 



HOBHEHlMTi 



KBbM^EBBE 0I;EHE H nPHKASM 

Joean IlpoTuA, Y SaBeTpNHUNIia. V Moorapv 1904. 
UlTaMuapcKo yueTHBHKH saRn;^ Ilaxepa h Knoiika. 
(I. 3a6aBa y SaeeTpuHaBMH. naju MapKOBuhy. 2. Ila6op 
y SaeeTpHHUBMa. CeprnJH Iloaflhy. 3. CBHH>(*Ka Aaha 
y SadeTpBUAHMa. Ma^iany HeAe^bKOBafay.) Cae xpH 
npeinTaMoaue bs ^Bp. Ko.^ia^ roA. II-, III. h IV. 

TpB npe^iBqe b3 iiaBiIckbx SaBeTpaaaua, 113 6a« 
CHOcaoBHe ^eM6ejiHJe, y RoJBua KaH^a join schhb ouaj 
cTapB KOB cpekHux JbyAH, ycKor Kpyra we.-La, wajinx 
npeTeHCBJa u aH6Bi;tija. Te cpekHBX, jep aaA'^Bo^mux y 
npapoAB fl 6eciiocjieHoj nojeTa4Hoj AoKOJiaaw. Ty Kya- 
AiBHBpa BHiepec 1^6.^6 Ma.ao6poJHe ceocKe BHTeJiiireRuuje 



59 



2 C-- Bl>AHKOBO KOJIO e>- lOOo 



bO 



ORo Tora, RBA lie noniTap Aft AP^h yo6B?ajeHy ,,cjiaBHy^ 
CBHH>cRy fifkhj'j a seh RaA ce y TORy oa HeRo^HRo rq- 
ABHa AoroAH B86op noCiaaHBRa bjih ce npapeAB 8a6aBay 
TO je Bek TaRo eooxatSaH Aorai^aj, a^ ee yspyja HBTaeo 
cejio sa Ayro BpeMena, xe oh ancop6yje jom roABHaiia 
OHB BHTepeo H AAJe rpaABBa MBiDJbeH>y h paaroBopy. 

Ho RaHAa je a tax babjicrbx MecTa, Rao niTo cy 
3aBeTpBBi;B, cse Ma&e b Maibe, jep je 6op6a aa sbbbot 
Ha CBe CTpane cse Teaca h Teaea, Te HeMHJOLBi^e roch h 
y aaJTaJHBJBM saRyi^BMa b 4>pyinRe Tope h PasRor 
CpeMa oojeTBHHy He6pBry b npBpoAHH, cpAa^HH Ha^HH 
acBBOTa. JUjBLj Aft • • • cbh ona»aMo, Aft je Ham „HanpeAHHy 
RyiSTypHH^ 9KBB0T CBe TosB, a HojesBJe Aft je OBC MaH»e, 
na C H>0M, AftRARO, B OHBX MHJIBX cpAft^HBx oco6flHa y 

BameM napoAy, Roje cy ^anrnjie xe je scbbot 6bo npe 
MHoro — mTo 6h HeMau pcRao — gemtitlicher. Tora 
SHBOTa oefaa Hac IIpoTBh y cbo xpa CBoje npBHHi^e, a 
xyMop. c RoJBM Han ra oxuieyjei, .s^cmpHROCH^ Aft je ohom, 
Ro Taj caoeior eahacrh sbbot nosaaje, yenoMeua jom 
KBdiBJa. Ila Rao mTo je yonhe ceocRB sbbot jeAHOJiH- 
qan 6e8 npoMene, TaRo h obc cbc Tpn npB^e BMajy 
HCHer sajeAHB^Ror. 

Csa TpH Aoral^aja sanpmyjy jcahom rpaHAHOSHOM 
OBJaBROM, H 8a6aBa b H86op b CBBKCRa Aftbft- l^ft UBJaH- 
Ra, RojoM ce aaBpmaBa AOi^ftj« ^'^ ^ft HpoTflh y CBa 
TpH iiaxa oHHcyje, HHJe hcrh oaHAaH, HHJe mTa4>ama h 
ORBHp ciBRe, Hero jy je (a y tomc je, ApasHii, norpe- 
mRa) HBoai^ (HaRo je — MopaMo npflanaTH — BemTa^RH, 
nyBHM 6ojaMa stpra) najaaA 6am thm noApo6HBM ohbcom 
TOJUBMo BCTaRao, Aft oe B HexoTBi^e CBa paAH>a, na h 
caB BHTepee nam noRynn y cbc TpH npHHHi^e oro H>e. 
A TO saiiapa; Ma roabro ROJiopnTa Aft e^BRap yno- 
Tpe6B Aft y pftSHBM 6ojaMa jcAan hcth asT hctc rpyne 
JiHa& HacJiHRa, He Mosee Bek y Apyroj, a jom MaH>e y 
Tpehoj cjiHi^i no6yAHTB to^zibro HHTepeca, Rao RaA 6h 
Han BCTa JiHi^a y Apyi^i* RaRBOM aRTy npHRasao. TaRo 
je B y npBHaEby. Ko BHJe c HaJBefaoM nacJiaAOM npo- 
qBTaOy peI^IMO, HBROBy CjiaBy? Ajim HCRa aaMHC^SB hr- 
rsLH, Aft Cpenai^ caA ohct Hannme RaRBy, peuBMo, c^asy 
KaJtHBHy, Ha Rojy ce CRynnjia Bcxa JiBi^a, Aft •^b ke 
HHTepec ooTaTH BCTB? flj^yvo 6b HemTo 6b.;io, aRo 6h 
CpeHaix, pei^BMo, aobco KaiaqH RaRBC Bapomane y rocxe 
HJiH TaRO mro. Oh 6b naM oHAa yMeo Aft ^y BSHeee 
Apyre THHOBe y bctoj npBJiBi^fl b tb hobb tbdobh, 
H»HxoBe oco6BHe 6hjo 6fl oho mxo 6h Hac aaHHxepe- 
coBaAo. y flCTBM npB«2iBRaMa. Hctb JbyAB y hcthb npn 
iftHRaiia ocrajyi napaBHo, hctb, tc RaA bx Bek SHauo 
RasBH cy, He 6yAe naM aoboj&ho naacF&e, na xaKo hq 
HanBTo hcto ccocro ApymTBo, BcnpcBa^BBane namo, 
AyraHRe nasApaBBi^e, ahm, mTyaa&e h CBJina „MHoraja*. 

Hhm ce oARftRHe hb tc aTMoc4>epe, xe no^Hc 
npBqy c« HOBHif aRTOM, oAMax je MHoro BHTepecaHXHHJu. 
y „3a6aBH'' ca CiSamky HHxaMo odho ceocRBX .neno- 
THqi, 6pasHHx Maxepa, npanpeMe aa BrpaHRy, na ce- 
ocRor AOH-Xyana — onkaHCRor kaTy ca rpAHOH ma- 
pcHOM HomoM ■ aa^SHsaHOM rocom, yBcpena y CBojy nap; 
HHCTO ra BHAHMo RaRo ce 6aixa b pyRaMa b Horana 
RaA AeR^aMyje ^JlyAJ**- Hcto je TaRo nyna xyMopa h 
HAeja: lypeoH seno: acTa«a je nocTaBJbeH*' b Ro6He 
HOCJieABi^e tc HAeje: Rao nnp. ,RaA nekem^ a th k^- 
paR na Ryka!* y ,H36opy'' 8ana»a nncai; xaKo bcto 
6BexpBM OROM ene mxo je CMemHo npHJiHROM ik86dp&; 
na B8HOCH BepHo ca ABa xpH noxesa Ao6po noroi^ene 
TBHOBe JbyAR, Rfto Aft ^^ o^Hua racAaMo, aJiH OHAft 



naAa onex y cxapy norpemRy: ocxaBJba opekno B8a- 
6paH aKx, Rao Aft ee acypu, Aft nixo npe Aoi^e ombjec- 
Hoj CBojoj cxyABJH, onncy xepeaeHRe h nHJana Apymxaa; 
a xo je mxexa, jep xy je Morao, Aft je xxeo, nakn CBy 
CBi^y CMcmHora, RaRo ce nnp. na cejiy n HBue one He 
Ropxemyje h RaRBB HHxepeoB cbo pyROBOAe ^CBecxaa*' 
HapoA Aft rj[ftca oaaMo num onaMo. 3a najaHKy na cejiy 
je AOBo^'bHa 6HJia xpeka npa^iBi^i ,CBBH>CRa Aft^ft"^ jep 
je HCRJbyHBBo nocBckcHa onacy ceocRC xepeaeHRe. 

Haaqe je y cae xpa npa^e EIpoxakeB xyaop cBcae, 
BeAap, Ao6pokyAaH, 6e8 acy^a, pexRo pac aacBJiaH b aaae- 
mxa^en, (a xo Je nnp y AftBftfty CMemHHX aaeaa diai^aMa, 
Rao Aft Ta BMCHa sek yaanpcA oApe^yjy hcrc caemHe 
AymeBHC a jib xejuecne oco6HHe OHora, ro hx hocb, idxo 
jcy AftKftRo, norpemHo, jep Raapa e^eRax, nomxo ca oa- 
aax OHAa naaape y xom aemTaRoaa pyRa, Roja je Xa 
ABixa rpaABJia a aaeaa aa Aft^ft? na xo Rsapa aJiyaajy 
apapoAHe BepoBaTRoera. Hae vpefia aa nocxaae caemHo 
xcR OA Jiaua, Roje xo aae hocb.) 

Ko xoke Aft ce — a Ao6po ke ay fifilkm y obc 
cyaopae Aftne — yroARO 3it6aBa a aacaeje, npenecaB 
ce y SaaexpHHae b kbxob bab-scrb aeaBor, aea cy ay 
OBC npaqe npenopy^eae, oh ke ax ca saAOBO^cxBoa 
ocxaBHTH aa pyRe. Hed. 

ANjaniosa n oeporepanNja koa AN^Tepiije. Dr. MujieuKo Ma- 
TepHU, AetiJH JieKap. — BeorpaA 1904. 

Hrajeua je najKa o OApsaeaiby ■ «iyRaii»y SApaBJba. 
OHa je TaKO oTapa kojibko ■ acropaja. Jom UH^aua a Eraii- 
ha»B nasBJiB cy na Hery A^^e, 6pBHyAa ce o noKanaH>y ap- 
TRaua, o acaHBpaH>y CTaHona, o npeAOxpana Kyre, o 3KeHB;i6B 
H y:\hn6my i^ensJia cy oa 6orBH>a, HSOJioeana aapaxcene. Hb- 
syTB ey 3a6paii>BRanB jecra cBBH>eTBHy a oCpeaBsaiifl Aeuy. Fpua 

cy ce BHTBHSBBHO HOCBeTB.lB TeJlBCBOJ Be>K6B. pBMJbaHB IIOAB- 

rome KOJiocajine BOAoaoAe. XpamkaaB noAarome 6oJiHBi^e . . . 
Aanac je Brajeua Hay<iHa AHci^anJiBRa. 

OapHcaBaibe h <]yBaii»e SApaajba aoase ce oahocbtb aa 
nojoABHi^a, TO je ueujena UHj^e%Aye; OMa je opaBaraa an' 
jaBHa; aKO yciose ajipaBn>a acnyibaBa nojeABuai^ Ta;ia je npa- 
BaTHa; BKO ce o tomo dpaue Apymrao bji* Apacaaa TaAa je jasaa 
BJiB couBJajiaa. OAP)KaBaH>e a wyaai^e SApaBJba aoxe ce oa- 
hocbtb Ha je.-^Hy rpyny JbyAfl Beaany KapaKTepBCTB«iHBii au- 
Tpono.iomKBM B 60J0JI0UIKBM BHauBMa, AftKJie rpa^OM /iy6aii»e, 
6ojoM OMBJy, Koce a KOHce, yapacroa, to je ueujena pace, 

Te ARO Brajone crojo y AapeKTHOJ onpe^a. Eho samro: 
BHAHRBAya saxTeaa Hcaajbeibe aa noA kbkbbm ycjiOBBva^ paca 
Baxreaa yHBinTeii»e csera yiierHBHKor, Hecaoco6Hor a c;ia6or, c 
je.ine crpaue xynanocT, c Apyre crpane HeMBJiocao TasiaH>eH>e, 
a Hajjane je iipodeM cTpaeHBT koa 6paKa b pa^aH»a, Brajeua 
pace aaxTeaa pa^ibe oa Ao6pora a aApasora Ao6po b dApaso, 
BrBJeaa BHABBBAye AoaaoiBaaa Aft ce a ueaApaao a Jiome hjioab, 
TUMe ce Heryjy cjia6e BapaJaRTe, a to noaohy nauMBKcyje 
cTBapajy ())B9bmkb b ochxbhkb HaaaABK. 

Ja MBCJiBM Aft nocToJB a ueujena natfuje. Ohb je OMory* 
tiOHa HauBjOHajiHOM ApxcaaoM a hbhb Aeo uau^joaaJiHe Kyjirypa 

Ha^ujoKaaHa ueujena reinu aa oAP^tcaeaiteM u uyeaneM 
BApaeJba cevjy Maanoea je^noe napo;{a, a noA uapoAoa caa- 
Tpauo jeAHy KyjiTypHy a GajojiomKy jeABuauy, CKynany aeaauy 
cneiiB<|»BMHBM KyarypBBM a auTponojiomKBa aaauaaa. Ochob 
Hau,BJOHa;iHe arujeHe caMBH^aaa ouaj Aeo Brajene pace, kojb, 
Kao y ipBmhahCKOJ npaMB o TajieuTBaa, Tpaxca noaoh a d;ia- 
rocTBibe CHMO 6o;i>er, cnoco($HBJer a ja«ier, ABKJie, oaoryhasa 
BapBJaii,BJy, AB<(epeHi^ipaH»e a ce.iOKUBJy ca noaaTBBHBM npoA- 
aRBKOM eaoJiyuBJe. Ap^ra Gbtbh Aeo ii»eH je couajajina ara- 
jeHB y Hamapea caacjiy. Hai^ajoaajiHa arajeRa noABpraaa 
ce HauBJOHBJiHOJ noJiBTBi^B a uBJkeBBaa Hai^BjOHaJiHaa. Kyji- 
TypHe jiecTRBue napoAa aacy jeARaae, no Toae je a nocao hb- 
uajoHajiHe arajene cueiui^^BHaH; yaaaao h. np. npoGJiea Mop- 
TB.iBTeTa a HBTajiaTeTa jeAHor uapOAa, bjib aaae, npeApacyAe, 
mreTHe OAHOinige a npajiaxe y joAHoa napoAy* yaaaMO npa- 
aep cpncKor aapoAa: npe ueKy AeceTBuy roAaaa y Bochb, kba ce 
6orBH>e y Hac uacy Kajiaaajie, CorBii»e a i^en;beB>e h>bxobo cna- 
ABJio je y HauBJoaajiHy arajORy cpncKy, aero tbko aao mro 
naTai^e Aanony.iauAie npaiiaAa caao ^paaiiycKOj aauajoHajiHOj 
arajeHa, aao mro nataibe TponcKax (Soaoctb caaAa y oaaap 



61 



2 -^ BPAHKOBO KOJIO e-- 1905 



62 



BrejeHa ohbz sapoAa iuto BMajy KOJiOHHJe; Kao mro cy, ^aicjie, 
pasjiBHHe auTponojiomKO-^BJojiouiKe, reorpa^CKe, b Kyjirypno- 
nojiBTBHKe, B eKOHOMOKO DpBJiBice nojeABHBX HapoAa TaKO B 
BrajeHB HaaBJoaaJiue . . . 

JeAaanyT oaM BcraKao a& cna eaaKROCT npaor cpncKor 
KOHrpeca JieKapa b upBpoAH>aKa jiewB y pena cpucteu, Ga^ mb 
ce Aaje npBJiBKa a^ to cneuaJajiHo aokb^kom Jlo6ap noaoA ;uje 
MB oaaj paA CBMnaTflHHor JieKapa MarepRBja, jep b raj paA je 
caMo JeAHO npeAaaaibe cnoMONyTor cpncKor JienapcKor b npa- 
poAH>a^icor KOHrpeca. Kao idto cy HCKaA 6orBM>e rano Mory 
caA pasne ryaio6o;i>e (AB^repaja) ;(a abb® ■ yHBUiTaRaJy Me^y 
H8J60JBB11 npapacTOM CTaHOSBBiixTBa y Cp6BJB npaaa jiok je y 
yGpaarasaiby cepyiia. HajnpocTBJOM KajiKyjiauaJoM AOJiasBMO 
AOTJie na aazTeaaMO aa y AP^Kaaa opncKoj nocTOJB aanoA sa 
npoBBBOAVby Tor cneiui4fB**Hor cepyMa. To Je caApxcana ropH>er 
npeAaaaH>a. U ja cbm yaepeB, a& ce raiio npeKa aasKHOCT oaor 
nocryjiBTa HauBJoeajiHe Brajeae cpncKe uefee npeaaAeTa, tbm 
npe niTO 6b tbho Haynaa paA neABiuiHCKor ^aKyjirera yaa- 
nepcMTeTa y Cp6BJ8 ao6bo Heo6BHHO xeypacTBHKO nojLe a rpaHy 
paaaoia, tbm npe mro y TOKy oa Aae ABceTaae roABua a6BJba 
TaMo npevo na repeay BauajonajiHe arajeHO hbho aejiBKe 
ycneze, oa koJbx eao cnoMBH>eM: ocHBaaibe nacTepoaa saROua, 
ApyoiTBO aa aapOAuo SApaaAe, aaaoA sa aaBMajiay jiBM^y, 
6op6y npoTBB caij^Bnaca, npoTBR nejiarpe, oho KOJiocajiue 60JI- 
HBue, OAejbeifce ca nopoAflJBe, niKo;iy sa 6a6Bue, bta. 3aAaha 
HauBOHaJiae Brajeae opncKe je y Ao6pBM pyKBMa aa caAa, 
jep TO AOKaayjy Do6pojaHB ycneca. Ho »e;ieTB je a^ ce ho 
saOopaRB BB aa 6BJo;ioniKy CTpaay uauajoHajiHor paaaoja, npo- 
6jieM il^BSBJojioraje, naTOAonije a nponaAaiba y aapoAy. 

Dr. Jiaaa IIonoBB^, Cp. Kapjioaua 

na6Npi4N M8 NapoAMB neANiuiHe y XepiieroBNNM. FjiacnaK som. 
Mya. y Boohb b Xepi^eroBBUB. XV. 1903. 1. IIpaonhBO ToMa 
A. BpaxulL 

Tpa ibaaapyuia. fjiacuBK aeM. Mya. y Boohb b Xepu,ero- 
BBHB XVI. 1904. 1. IIpapeABO a paoryMaqao npo$. M. MeAufi 
(3arpe(S). 

Oro ABO i^BiKBue, no Hac Cp6e boomb aaacne, abbho 
je oi^OHBO CBM npo^^. M. MoabK y saspmuoj peia „TpB jbena- 
pyme", b to orbko: „ll obom cbm ce hpbjibkom yajepao, ab I^b 

napOAHOJ MBABUBHB QOCKOHBTB RpBJeAHOCT, KBA 6yjifi BMB CRa- 

Koj CojiecTB B CBBKOM JiBJeKy OApe^eao 6e3 bkbicrb cyMH^e 
A TO Ke 6flTB TOK ORAB, BKO CO rpBABBO npB6epe no hokoj 
sajeAHaqKoj ochobb, na bko ce ohab hb^o ABJeMUBKB a npa- 
poAH>aKa, KOJB 6a sajeAHO aaanijui y napoAi to cbmb fjibrom 
cae BCTpa»BJiB b BaaaAJeAa.** Ja mbc;ibm aa ry oueny hbrojio 
ra je HBTBAe KH>are J^p. BjiBAaaa 'Bop^eaaKa: ^HapoAaa mo- 
ABUBHB y Cp6a" roA. 1872. tab oy ^ Kpajy CKynjbBHe m Kpa 
TBHKB caCpBBa nBTaH>a aa cae Moryhe CKynjLane uapOAHO Me- 
ABuaae, a a ^iBTaibe ^DatfapaKa aa aapoAHe MeABi^ane y Xep- 
ueroBBBB** OA Tomb A. BpaTaha, jep tb naCapi^B, mb ab cy 30 
roABHB noojiB 'Bop^BB&BRB „HapoAU6 mbabu^ho" asamjiB, jib«ib 
KasAB cy 30 toabbb npe Tora nacaafl, t j. obb natfapua cy 
ynpaao jbahb JbeKapyma Tomb A. ^ari^a. H cjiaacoM ce ca 
noMBByTOM oueaoM MeAaha kojibko ce oahocb hb ropH^a abb 
cenapaTHa otbckb as FjiacBBKB bbm. Mya, y Bochb b Xepue- 

rOBBBB, HO HanOMBH>eM My AB MB Cp6B BMBABMO O HBpOAHOJ 
MBABUBUfl KJiaCB^HBZ KH»Bra B HB TO CB fterORB OUeBB HO MOSB 

OAHOOBTB, a TB cy: ^HapoAHB MOABiyiHa y CpCa** oa Ap* Bji. 
'Bop^ana 1872., „KaKO Ham napOA aKBBB" oa Ap- ^bbo J^m- 
MBTpajeaaha, „Kyra y CpeMy roA 1796-6*' oa Ap- Pba Cbmo- 
HOBB&a, n^BBOT Cp6a caJbaKa** y HerAaH>eM PjiacaaKy Yh. Apy- 
niTaa oa M. 'B. MaABbeaaha a t. a — 

Dr. Jlaaa nonoaaK, Gp. KapJioaua 
npanaoT EarABCKB njn 6yAy1»ii eHrieoMO ^paHiiyoKN-pyoKN par 
roA* 19 . . <I>aHTa8Bja jbahof (|>paHuy3a y „Monde IluBtre** npe- 
npBMBHa OA JBAHor aenoBHaTor pycKor ayropa a ca pycKor 
upeaeo noTnyKQBBBK nji. MycBBuoKa. MocTap 1904. UsabhsB b 
niTBMna BBAaaa^Ke Kftssapuaii^e Ilaxepa ■ KHca&a. — I(BHa? 
— 3aacTa ja qyAHoaaTO, a aohbkjib h kombhho, bbabtb, kbko 
BOJia HoaeK ab wyje oho uito 6b xcbjibo ab ce aofoab b mro 
6b My roAB;io, na Ma Mopao aa 06a okb aasMypBTB ab ho bbab, 
a aanymaTB 06a yxa ab hb wyje ono, uito je y tom caon^eH>y 
HeaepoaaTHO, na hslk a ancypARO. Tbko je a ca obom KH>BroM. 
Mopao BBM oe o&m ee6B CMOjaTB, kbkbbm cbm bhtopboom hb- 
TBO OBy ^HTACTBHHy pa6oTy. Ha cbbkoj OTpaHB no bbuito hb- 
aepoBBTBO) HBK B HOMoryKe, b/ib je hbcbm acnyoTao as pyKy, 
AOK je hbcbm ao Kpaja npo<iBTao. HapaaHO, jap cb pbah o no- 
HB3KeH>y ce6fl<iHe EnrJiBOKe, a no6eAB Pyca b ^aui^yaa hba 

OBBM nOAMyKJIBM npOTaaHBKOM. y TOJ TOMB jeABHO B JieSKB CBB 

apBABOOT oae Ktbira, bmo jb KHiora yonke bmb. Hba. 



Aagnsto Koziak. PJeama. lo9S 190V. U Zagreb u n)01. 
Tisak Mile Maiavica Grpaua 62, 8*. I(eHa? — Ho eaoMy co huab 
njieMOHBTo HacTojaHtB OBor, iioysABHO mjibaop, necRBKB, na no- 
nyT CBojax a CTpaHaz moabphbz necHH4KBz Apy4>0"B aapasH 
niTO oparaHajiHBJe CROjy necaaqKy BHAHHBAyajiHOCT Ma 6momo 
peKJia, AB TO oparBHa-iHOCTB a bmb, bmb aorojlho a Toii.iaHe, 
MycTRa, nojesBJe, ~ a;iB ce oua^ajy npa crom tom joiua jio 
era npaMOTHu okobh 6h;io noHeTHBMKe HeReuiTBHe a neiioya.ia- 
HOCTB, 6b.io yrjieABHta, — ooo6aTO na Apao.i;^a a Tpecaha. .V3 
TO HeoMB canBH>e iipaRB nojier, na a ReyroAHO Aapa OHa we- 
CTO nyra HenpapoARa ABKuaja a norpemau jeaaK a cro ;Ha ;by- 
6aB necTO JiasKRO-npaaa.iHOr MOTpa. HaTesBTa roBop na neKn 
Merap, na acKRapBTa jesaK a ue nocTaha npaaajiHOCT Morpa, 

— AROCTpyKO je Heka iiorpeuiKa. 0A<7iBKa je npaaor necHMua, 
AB He rpema hb y jcahom hh y ApyroM, noHaJMaH>Q y je:<uKy. 

— 3a cxRaTaH>e necHUKORO HajcjaJHBJa je necaa „Ja HcapKy 
njecMy njeRaM'^, to je to jeA»«a a o;i Rajjienmax y uo;ioj 
86apu,B c AOCTa Ma.nBM 6pojeM necBMa J^a je iiecHBK y 611 paH>y 
jom 6bo paropoaHBJa, 6bo 6h Taj 6poj MaH>B, ajia uejioKyiiaH 
6b yTBCBK 6bo JBMR, nj^BRa iieCHB«iKa RpoAHOCT ORe 36BpKo join 
HecyMH>aBBja. X. X. 



MATHUA GPnCKA 



ynpBBNN Oa6bp AP>Kao je 8. (21.) janyapa o r CROjy pe- 
AORHy ceAHBuy hoa npeAceAHaaixBOM A, Xa^ufla, npeAceAHBKa 
ApyuiTKeHor. Oa ^o€JIeAH^e ooAHBi^e ynpaaHor Oa6opb ao Aanac 
yMpjia cy obb m.ibhorb MaTaqaHa: 1. GTeaaa MaxajnoaaK 
(npe ce sbbo BehapeaBh) napoz y Banryjia; 2 flepa Mbkcb- 
mobbK CBJi6an]KB, bkohom y H. GaAy. ycnoMOHB tbz ynp.iax 
qjiaaoBa yMBH»eHe cy yo6B«iajeHe iioqacTB. — Kp. yr. Miiiia- 
crapcTBO npocROTO b upKBOHax nocjiORa OAo6paRa iiOAHoceHo 
My ocHORHO nacMO sa aaAy>K6BHy 'Bopha 4>. HeAejbKoauKa iipa- 
BpeMOHO, a nocjie cmptb yAoaaue, Koja aaa npana ab yncBRa 
npaxoA oa rjiaBHBL^e aa ^brotb CRora, bmb ce aroToanTH horo 
OCHORHO nacHO B noAHOTB MaHHCTapcTBy aa OAo6peH>e. 3a 
cjiyniy BKO 6a MaTBua npecTBJia, tb 6b tbko, npoMa recTa- 
MOHTy, npeuiJio pyK0BaH>e c tbm ^ohaom aa cpncKy iipaHO- 
cjiBRHy upKBBHy OHuiTBHy HoBOCBACKy, Mopa ce npe npoABJe 
b8mo;ibtb a npacTanaK MaHBOTapcTaa aa to. — Hcto Mbhb- 
crapcTiio B HB noHOBwy npeAOTasKy MaTaqaay ho Hajiasa ce 
no6y^eHUM, ab npoMena MJiayayjiy OAo6peH3a ocHORHor nacMa 
aa 8aAyHc6BHy Go4)BJe llacKoaahKe, no Kojoj ce npoTuo OA.iyKB 
MaTBHaHBs o BSABBaHiy b.ib eAy8BMaH»y cTaneaABJe Mory iioa- 

HOCBTB npaSBBB HB MaHBCTapCTBO. GbH CnaCB O OBOJ CTRapa 

BBABHa oy 4^HCKa;iy ApymTBeaoM, ab ax nopyna, a ab iio;;Hece 
noc;ie npoA^or, ab jib ce MO«e a niTa yiBHBTa. — Y craapa 
npaMeAa6a Kp. yr. MancTapcTaa npocBOTo a upKBeaax riocjioaa 
y norjiOAy ocHOBHor nacaa aa 8aAy9R6aHy PazBAe MaHoj.io- 
BB^Ke po^. BeJieciaJBHe noAHecena npeA^oaa ^acKBJiy Apy- 
uiTHenor, ApB GTeaaaa Majienieaaka, ycRojeaa cy aehoM abjiom 

B npBMB HiBMB BrOTOBABUO OOHOBHO HBOMO nOAHOke CB MbHB- 

CTBpCTBy HB OAo6peH>e. — MaraoTpaT Hobocbackb jaajba, ab je 
0BCKBJI aaponiKB, Ap. Ajibabp Bbjib, ynyhoH, ab e Mbtbi^om 
CKJiona KynonpoABJHH yroaop aa Xbhckb n;iaH. yjoAHO jaajBB 
H TO, AB je aa npeAoraaKy KfaTBHany abo 6pBcaTB Kaaary oa 
1235 K, Kojy je aaponiKO KifcaroaoACTBo noTpaiRBaajio oa Ma- 
TBue. yaoTo je Ha aHaH>e ■ oapb^rh cy: npeAceAHBK, ceKperap 
a (j^BCKBJi AHyuiTaeHB, ab cnoMOHyTB yroBop noTnaoiy oa CTpaue 
MaTBU.e. — npBMjbBH |e npoA^or ceMpeTapoa, ab MaTBua b3- 
ABH>a oaoja nyOxBKyje y KBTajMBBMa HBMa^iKe $apMo ^DeiitBche 
Verlag-Akti*-n Gesellsehaft in Leipzig" — ilpaajbeu jo iipeAJior 
oeKpoTapoB) AB oe 6B6JiBOTeKap ApymTaeHH ap- Jobbh PbaobbK 
pBAB B8y4aBaifl»a AOKyMBHBTB, KOJB oe TB4y ocTopaje Gp6a y 
oncBry KapJioaa«iKB MaTponojiBJe, nomjbe o TpouiKy MaTaqauy 
y Ben npajUKOM ■8Ji09K6e tbkbbz AOKyMOHBTa y hoboj arpBAB 
„K, a k. flaus-Hof-and StaatBarohiv-a — Hsjaajbeaa je aaznaji- 
HOCT CTBaaay CaMoaoBahy y KaMeaaua, Koia je hot caojaz 
CBHoaa ynBGBO aa HJiaaeae MaTBHaue ea 500 Kpyaa. — yaoT 
je HB BHBHte aaaeBiTBJ KHkaroBOACTaa o HoaoynacaHBM MJiano- 
BBMB MaTBiBHHM, 42 HB 6pojy. — ynyKou je ^bckbji Apy- 
mraeHB jujbl pacTypBaawe KajieaABpa MaTBHaaaz u KH>Bra aa 
aapo,!., KOJB ooAOCBA HBcy hb hb oiiombhb OABsaajiB, noaoae iro- 
CABAH>B nyTy AB HoaaiJ^ nooiAy, ab ce ae 6u Mopano npoTaa h»bx 
oyACKBM nyTOM nocTynarB ~ yaer je hb BBaH»e c OAo6paBa- 
H>eM ■BBemTBJ Ekohomckot 0A6opa o aP^buoj aPB9k6b hb ca* 
Aae»y j^ohab Mapaje TpauAB^j^BMCB bb opoAfl^y HeoCpaaor Ky- 



63 



BPAHKOBO KOJIO s« 1905 



(U 



KyicypyBa. — Ha saxreB Kp. yr. GpeAiuiHor GraTBCTimKor 3BaH>a 
nocjiara cy My TpaMceua noAaiJ^v o ooTaiby 6m6nEOTeKe Mara- 
«iBHe. — noKJioifceHe cy hokbm lOKOJiaMa MaTaqaue KibHre. — 
PemeHO je 20 M0Ji6eHBua aa sajaii b pacnpaRAOHB cy MHorB 
Apyra npeAMOTB eKOHOMue b aAMBHBCfpaTBBHe Bpcre. 



KH>H3KEBH£ BEJIEIUKE 

„KpaJbNi(a ^ena**. Tbko ce aose nocjieAH>B pOMaa noaaaTor 
xpnaTCKor KH>a3ReBHBKa caAa aeK noKoJaor EaroHi^a Kyiia<iaiia. 
y TOM je poMaay npaKaaao Kao npaaa yMOTaau a narpajoTa 
6op6y JiaTBBCKBz a xpaaTCKax CBemTeHBKa, to ce uaje ycTesao 
noKyABTB BaTBKancKy no;iaTBKy a auTpyrye JiaraHCKe. Taj je 
poMBH Tpe6ao a& ^^JA® Apyra ago jeAne Tperpajioraje, Kojy je 
KyMBHah aa seJiBKOJ iioa^osb aacaoBao 6bo a xTeo npaKasara 
y iboj acTopaJcKy 6op6y Xpsara nporaa cbbx HeyAaha Koje cy 
AOJiaaajie aa Bewa, IleiiiTe, PaMa, a as cbmop 3arpe6a. 11 pea 
je A^o Te TeTpanoraje „ypOTa 3paii>CKo-<I>paHKonaHCKa.*' Cmpt 
je capeqajia naci^a, tb aaje Aoupmao aacHORaua nocao. 3a 
acBBOTa je AO<ieKao noK. KyaaqaK noxaajiy a ronjio npaaaaibe 
aa o6a caoja jxejitL. Uo noojie CMpra Apy^naje ce OKpenyjia 
cpe^a. y 8aAH>e apeae oceKa ce y xpaaTCKOJ KH>B»ceBHOCTa 
CBJiaa 6op6a aaae^y KJiapaKajiHBX a c;io6oAoyMHax KH>axceB- 
BBKa. „KjiepBKa;iua*' ynpaao cnenoM mphch>om yA^pajy aa cae 
uiTo aojie Hoca o6e;ie»cJe cJio6oAoyMHajor cxaaTaiba, a bko ce 
y KOJeM jkenj aa^e joni npaKaaaaa a Koja raMaaja crpaaa 
pBMCKor caemTeHCTBa, ra je Mpixiba TaKO jaKa, a& o6apa aeaa- 
jiBi^e CRB na a oao, mro 6b ce BHa4e ojioOpa.io. Ta je Mpxciba 
nporjiacBAa a KyMa4BheB poaaa iiJiarajaroM — Kpal^OM. J[p. 
<^. Bbbb^kb je nporaroBBCTa re MpsH>e a HanaJbaBaHba aa Ky- 
MBMaKeB poMaa Haasao ra je Jiaxaaa a aenaTpajocKaM a 
aeaopajiaBM, — a cae 86or Tora, inro Jlaraaa npeaa XpaaTaaa 
y OBOM poMaay aacy aaaeceaa y oco6bto Jienoj CBexjiocTB. 
Hajnocjie je tbpabo BaHB<iKB, Aa je „Kpaji>aua Jlena" npe- 
Kpojeaa Tpajioraja Haajia Kpcraaaka (nceaAOHBM npo((. KpcTe 
DaBJiBTB^a y Ceii>y) ^Ilerap CBa^aK". KpcTaaak je aaaMe 
npeA TpaaaecT roAaaa noAueo MaTBi](a Xpaarcicoj CHOJe a^jio 
y pyKonaoy a TaMO ra je necTajio. KpcTaaah je nocJie aeKax 
ABceT roAHHA no o^yaaaaM koa ce6e 6e.ieaiKaMa a xaprajauaMa 
aaaoBO cacTaaao a bbabo ry caojy TpajioriUy- yTBp^eao je, a& 
KyMBMB^ aaje AO(5ao aa oueay KpcTBHaKea pyKonac; ou.eH>a- 
Ba<iB naK ae noTap^yjy aaKano, a& <Sb ohb 6a;ia A&^na pyKonao 
KyMBHBfey, — npeaa tomb caa je oaa cyMiba HaniTaaa. Ho kba 
ce yaae jom, a& je KyManak ctokbo aeJiBKB r;iac npaaor po- 
Maacjepa a noaaaaaoi^a xpaarcKe npouiJiocTB, tbiiiko je homb- 
cjiBTB, A& <$■ oa njiarapao a^JIO KpcTaaaheBO. KOja ce 6e3 ro- 
roTOBO BKaKaa ycnexa eeh OAaaaa 6aBB KH>B;KeBHOiDKy. ya to 
je noaaaTa naibeaai^a, kbko je KyaaqaK OAaaaa ochorbo oay 
caojy TBTpaJiorajy, tb a oaaj aoctb bbjibkb paaaaK apeMeaa 
BBMB^y ^ypOTe** a ^Kpajbaij^e Jlene" CReAona, kbko ce Kyaa 
Hal^ oaCajbao cnpoMao CTyAapajylia aaaope aa cboj poaaa. Ma 
CMO npoHBTaJia a KpcTaaaKoay rpajiorajy ^GRanaK*^ a „Kpa- 
ji>B^y Jloay** a cmbmo rapAaTa, aa je a jbabo a APyro abjio 
nocBB CBMOCTaJiao, aa jeAaa aa Apyra nacau aaje njiarajarop. 
GjiBHaocT je joAaaa, iuto paAe o bctom npeAMBTy a to bcto- 
pajcKOM, TBJe npapoAao aa AOJiaae aaora JiBua a aeKoja iipa- 
aopa OBBMO a oaaMO. ya to je KpcTaaaKeBO aojio AA-neKO cjia- 
Oaje OA KyMB^uikeaa poaaaa, a oGparao: 6ap uonoena o6paAa 
(kbkbb je AaaainH>a Tpajioraja) MOpaJia 6a 6btb KyA a kbmo 
6oj]>a B OA KyMBHBhBBa poaaaa, KOja je cba a KpcTaaahy 6ao 
noaaaT; aajuoojie, aaa KyMaqa^eaa poaaaa bctbm npaaoa i«o- 
rjio 6b ce B o Tpa-iorajaaoj oparaaaJiaocTB y caAaH>eii pyxy 
nocyMH>aTB. — He apeAa, AaKJie, roaopaTa o „KpajbBi;B Jienoj^ 
Kao n/iaraJBTy KpcTaaaKeae TpaJioraje ^GaaqBh'*; — oao je 
ABJio yaeTaaKa, oao A^-ieTaaTa, aeABJOKpaTBTa. Mo}RAa ce o 
caeay tomb ae 6b aa roaopajio, Aa cb oaaj KJiapaKajiaaaa y 
xpaaTCKOJ k&bxbbboctb (a aaa^iB y jipyniTBy) aaJB tojibko 
paaaaxao. Ap. ^. BaaaHKa aaja B8a6pao aroAao nojbo tab Aa 
ce npocjiaaa. — * — 

HajHOBNJa npanoteriui AeOHw/^ AHApejeBa. HysBaa pycaa 
npaaoBBAan aa Kpyra „PycKB MOAepae** JIbobba Abapbjbb, no- 
aaax a aamaM qaTaoipma o bbkojibico bbK jiaamax a noaaj- 
6oJi>Hx ay npaooaeAaica, aanacao je aBAnsao aoay npanoBBTKy 
.T;iaaii>e*', KOja cb mo»b caaTpaTB aBCTaaaoM ^SKaaoTa Baca- 
jiaja 4>BJBBCKora*'. Macao jo tb bobb npanoaBCTa, Kaao aoaa 
6oJia TBKO CBJiaor, a Aa ra aa Cm apBMB y6;ia3KBJio a oTyaajio; 
■aa ropaax ocakaja, acKBAaaax saaaja aacrajB tbxb a ryna 
onaj. L^BJia npanoBBXica croja noA xeiiiKaM yaapBibeii, Kaxo je 
MMWOT rpoaaa mrpa paeHOAymae npspoAe. 3a AyAe, kojb jom 



Ap3KB aaAa, Aa Kb npoaaka oApe^oay ctaay Kpoa obb aaMpme- 
aocTB a 6Bcaac;iB[iB, hcbbot jb JiyAaai^a; (aa oao, kojb rpaacB 
Mapa a aa6opaBa xcbbot jb pacKajiameaB f '^Baaanoa ca cbbmb 
paaapaTBifa aacajBa, aaaa a srbbckbx ^lapa. — Y nponuiaM ro- 
ABmTBMa aamera jibctb aobbjib cmo bbkojibko BBk^npanoaeAaKa 
AaApeJBBJbBRBx ; aacKopo Kbmo Aoaera Jiany My npaqy „Hy- 
Tatbe**, — a ynoaopyjeao aame npeBOAaoi](e m aa osy aajao- 
BBJy, maT a H^y aacKopo yaaoraBMO npysKBTa aaniBM nara- 

OI^BMB. 

CpncNN ynoTBopN y npeaoAiiMa. Foono^a MajiBaa'^XCrMajia- 
ABaoBahKB, kbko AoaaajoMO, npoaajia JB cobr Rneaa Hwcoae: 
y,Kfbaa ApecMUT'* aa aeaaHKB jeaaK. yaaaniBaB naoaaK Aoano- 
;iBo JB, Aa CB npBBOA npaKanco H>. Kp. Bacoqaacray^ Kaaraiba 
Mbjibi^b. IIpaaoA Kb 6BTa OKopo mTaMaaa. 

Pasae 6ejeuiMe. y a6Ma«iK0M qaconacy Gymnasium (Pader- 
boru), 1W6. 6poj 3., aaamjia jo ouBaa raaa. npo^; Tji. Jliiauila 
aa acTopajoKO* ncaxojiomKy cxyABJy mjibab AMBpaKaaKB yAoae: 
Beebe Minnie A. Mason, KOJa aoca aaToac: „Di6 Haltang Giceros 
beim Ausbruohe des Bdrgericrieges*'. OuBibBBai xaajia oaMy pae- 
npaay, ao aaaapa joj uito aajo yaoTpB6BAa a aajaoaajy jib* 
TepaTypy aa pacnpaB.i>aH>B obbko Ba3Kaoraj[nBTaH>a. 

— y BCTOM HBconacy, 1904. 6poj 23, BMa crpyHaa^^oi^eaa 
Dr. P. Meyer-a aa Apyra Aeo jiaTaacKB pacnpaBB npo4^. Vm. ila- 
SNMa: gDe oompositione seoandi et tertii Cioeronis libromm do le- 
gubas". Oi^BHsBsaq KaacB; nGaaa aapaAa JB^BBmra 'b ae "Aa joj 
ce nparoaopBTB.^ 

BojNC4aBy. XpaaTCKa KH^B^iceBaB^a r^a BuKTopuja Pm- 
caHoeufiKa, KOja jo npanoTOC aanacajia oaaj Kpacaa noMea o 
BpaaKy, aaAyxcajia JB noaoHao Gpnorao cfojom apacaoa ae- 
MBRKOM pacnpaaoM o Bojueaaey a iberoaaM nacMBMa. 4;iaHaK 
je 6bo inTBMnaB y 6osBkH>6My 6pojy ^Agramer Tagblatt*'-a, kojb 
JiacT ue CBMO Aa xaajia aero a Ae^OM noAynape cjiory Gp6a a 
XpaaTB. Taj ujiBMBaaTB paA OAJiaqao paAaauB aa KH>B3KBHaoMy 
nojby MpeABH jo Aa ce aadejieasa tbm aamB, iuto r^a Paoaao- 
BB^Ka name ynpaao OA<na<tHO aa aeMBHKOMy jeaaKy a a aa to, 
jep 6a Tpe6ajio cpncKe uomoKb, Aa oaa tb caojo paAORB o cpn- 
CKBM necaai^aaa asuece npeA aeMa<iKy ny6jiBKy a y noce6aoj 

KH>B3B. 



HOBHHAPGTBO 



CpncKa PNjeH. y Gapajeay aajiaaa oa aoaa roAsaB cpaoKB 
jiacT, KojeM je aacjioa ^GpncKa Pajeq**. Oaaj jibct noAMBpaho 
aejiBKy aapoAHy noTpe6y, jep he 6btb ype^aaaa y npaaoa aa- 
poABOM A>xy a npeaa nQTpe6aMa cpncKor aapoAa y Bocaa a 
XepueroRBBB. y npornacy, iuto cy ra ynyTBJia aa aapoA 
hbctbtb HapoABB npaauB aa Bocae a XepueroBaaa: Fjiflropaje 
M. Je^TBHOBBh, Bojaciaa lilojia, Koctb P. Kyjya^aK a ootbub 
p0A0iby6a, uito caHBH>aRajy ynpaay cpncKB AeoaaqapcKe uiTaa- 
uapaje, aaae^y ocTBJior bbjib a oao: ^rjiaBaa aaajapa aauia 
ca noKpeTaH>eM ,,CpncKe Pajeia* jbctb jib y npaoM poAy, Aa bo* 
AB^io Opary oko aapoAHOr 6JiarocTau>a, Aa 6a ce aapoA y npa- 
upcAB noAarao a yaanpeABO. „GpncKa Pajeq*' o6pahaKe naaKH>y 
aapoAHOM apBH/by, a abKb he caoj rjiac a y npajior ypB^BH>a 
HJepcKO upocBJeTUbx nBTBHia y Bocaa a Xepi^eroBaaa. Bopahe 
ce aa rpa^aHCKe cJio6oAe, a upaTahe cbb Aora^aje jaaaor aca* 
HOTB y seMJbB, a H>eroRahe a npaJBTay aadaay a Kopacuy no- 
yKy." — y,GpncKa PajeH" aajiaaahe aa cbab HBTBpa nyTa ae- 
Aejbao a i^eaa joj je 16 Kpyaa roAaiuH>e, iuto je MoryKe aaaca, 
Aa 6b uoApJia y cae cjiojeae aapoAa. — **GpncKOJ Pajeqa** 
HcejiBMO CRBKB ycuBX B TOUJio JB npenopyqyJBMO. 



BEJIEIUKE O JEBHKy 

Doppelgttnger. Baa jib ko aroAay napoj^ny cpncKy pan 
aa Ty aeaaHKy? Maa Jia ko sroAaa cpncKa aapaa aa ii>y? Mo- 
jibmo Jieno Aa bbm jaea. 



HOBE KH>HrE 



rNMHacTNKa N JyNaMKB arpe, no aaiuBM a Ty^aa Baaopaaa 
a no CBOJBM acKycTRy, aanacao CpereH HC. Ilaiuufi. - flpe- 
lUTaMnaHO aa „lJpocBeTHor FjiacaaKa*'. - BeorpaA. lUTBMnaao 
y Apxcaaaoj lUTaMnapaja KpajbeaaaB Gp6BJe 194. — GTp. 96 
IJ^eaa 1-50 a'h 

Dom i ikola. Raspravio Josip Sa6er. — U Osijeka. Tisak 
i naklada Ljudevita Szoklera u Osijeku gor.-grada. 1904. — . Grp. 30. 
Ij^eaa 60 noTypa^ ' 



Ojfmaak Maneimfon IllTun^^ j CptM. Kapji^BipHa. 576/906 



V 3ABABy, nOVKV H KH)H)KEBPCT C/ 



S 



'4r 



aUCBHK H yPEABHK 



^ ^ Up. KapjioM^iaa, 20. Jaeyapa 2. 4^e6p7apa) 190S. ^ 



XI 



MapHo Ltap, d«Aap 



AMJAHEHTOMAHMJA 



I 



BKa^a JOIU HHJe A"jaJI6IETCK(l KOpOB 

no cpncKOJ KK-HHteBHOJ GauiTii xaKO 

eyJHo nBao Kiao y name ;iaHe; hii- 

KaA ce join cpncKii iincuii Hiijccy 

TaifO »C[IBO TaKMlIHIIJltl, ifojit he AQ 

ra ce snuie Hadepe n y ceojy po^euy u>HBy 

njiH H>MBHi(y npecaan. Jl,o6po peifoiue .'by.iH : 

sjia TpaBa Opso pacTe I 

Haiun cTapnjn niicun, Kao Haiip. Miijinhe- 
Biih II Jby6iima ynOTpe6ji>aBajin cy KautTO A"- 
jaJieicaT Kao eTHorpai|)CKy rpat)y ; ohii cy no- 
jBAiiHe piijemi M peneHHi^e vts AnJ^iBKTcicor ro- 
Bopa yaocHJiH y CBOJe npHne, Aa thu j^kvs 
BHuie pe^ejBa ii jioKanae 6oje A"jajiory; ajin 
cy OHH TO paAHAH yMJepeno, oGaapHBO, He 
ry6ehH hhkba ns BHjia npeyMyhcTBeBM iiojio- 
Hcaj jesHEca KibHHceBuor. HanpoTHB iihciui, kojh 
cy 8a ibRHa aoiujih, Ha^oiue aa jio6po a^ j^- 
SiiKy AHJ&nt^ici'CEcoH AaAy sehera niaxa. To cy 
OHH paAHan noxBajiaoH uaHJepoH, a^ <^h 'ip^- 
Kaaann mro »c[iBn>e \\ iuto ticTimiiTBJe oho 
iBTo cy ibHxoBii npexoAH"HH Macro mbcto 
ry6iiJiH H3 BHA^: HapoAHy Ayuiy- ^ ohh y 
Toue, Tpe6a npHSHaTii, iiocTiirouie juijeimx 
ycnjexa. Jl^a o ocrajiHM ho roBopnMO, Aocra je 
cnoueHyTH MaTaByjBesa fppa-Bpuy a Cpeu- 
leay HeKoey CMiey. Ann th cpehna CKcnepH- 
HeHTH ca AHJaneKTOM Kao yMJeTHtiHKOM rpa^oM 
ypOAniue y6p3o apjio p^asiiH iij]o;iom. IIpnMJep 
oee ABOJHite npuauaTHX MajcTopa nauie HOBHJe 



iipiinoBMjeTKe Ha«aMii cKopo Ha xy joui hcko- 
uieny Jiiiaajiy a Apyre, KyAiiKaMO cjia6HJe, na 
II AiHore cacBUH cjia6e npHnoBJeAane, kojh aaH 
Kpo^a CBOJe }i,vi\dJi.&KTB,nHVi pasroaope yHecoiae 
y KH>n}KeaaocT HaJTpusiiJiHiije noKyi^iije a aaj- 
aecapcTHiije iiAiiOTiiaMe, iuto hx noxBaTauie 
ca ycTa ceojiix eeJbaaa hjih najiaavaaa. 

y tioToibe je apajeMe to HenyaeHo 6yjaH>e 
AHJa;ieKTcicor Kopoaa yaejio pasMJepe yapaao 
ajiapjiaHTHe. To je laTaaa jeAaa paMii^nKa- 
t;aja A^BJbe TpaBypaae, Koja xoKe a^ ^^^ 
sapasa lEOJba aaiHajea>eaa iihtomom KH>a»ceBHOM 
caAy> Mjia^e aaiae apnnoBJeAaHe Kao Aa je 
ciioiiajia npaaa A"j&^^'^'''o>iaHiija. IlpeiqeH>y- 
iyhii BaiKHocT roBopaor jeanKa caojax ywHx 
iiocToj6iiua a rajeha ra npeKO Mjepe y CBOJaH 
cnaciiMa, ohm ae iipaMJehyjy e tku a^y ycy- 
cpeT jesunaoM xaocy a Ka^aHceaHoj aynrap- 
hocth. Ja ae saaai a^ JIH hy ce ciaeh CTporo 
aspasara; ajta Meua obo [ipa6jeraBaH>e jinja- 
JieKTy y AJeJinMa Jiajeiie KiLaaceBHOCTa asniBAa 
aoaeKaA Kao iipaiujep ueAaoKpaTera n saaK 
KH>aaceBaa aaiiaapasna. 

U 

KaA lOBJeK y aeKe HCia^e raKae, Tpe6a My 
Hoha AO Kpaja ii Kasara CBe aiTO My je aa 
cpi^y. E aa Ao6po: Kasahy a ja cbc aiTO mh- 
CJtaM o OBOJ CTBapa. 

Ja 6ax, AaKJie, aaiuitM MJia^aM a HaJMJia- 
^HH npHn0BJeAa4[iMa peKao a^ >>m, y tom no- 
rjieAyi nocao ae aajba. Ja caH AaJieKO oa Tora 
Aa Bojyjen aporaB yaoaierba npaBiiJiaor ro- 
BOpHor jesaica y KH>a»teBH0CT ; to je, aaao- 



67 



3 -^ BPAHKOBO KOJIO g>- 1905 



68 



injbeTKy, HajnpocTuje cpeACTBO sa ocBJenca- 
BaH>e II 6orahett>e jeaiiKa kojhm ce niime. Ajiw 
y TOMe 3axBaTaH>y ii3 roeopHor jeaiiKa TpeSa 
ce AP>KaTn ueicnx rpannna, napoHHTO iipn oopa- 
^nBaH>y cimca iipnpo;i,e yMJeTHUHKe, Kao uito 
cy (roBopehn o caMOj napaTiiBHoj iipoaii) npn- 
iiOBiijexice H poMaHH. Ilncaii, iiMa npaeo ^a ns 
;i,HJajieKTCKor roBopa ya.MO oho uito hiihii jt.pa>K 
jOAHora Hapjenja, ajut to Mopa 6iith CBe^eao 
Ha nsBJecHy Mjepy, Tatco ji^a ce Taj xeToporenn 
ejieMeuaT, y yMJeTniiHFCOM jijejiy, ne koch ca 
OHLUTHM KapaicTepoM lUTo ra iCH>n>KeBHn je3MK, 
aKO o^HCTa xohe ;ia fiy^o iCHiiiHceeaH, Mopa 
HMaTH. CBaKii HapoA Tpe6a ;m), noKpaj roBop- 
Hora 113 pa3Hnx KpajoBa ciiojt» oSjiacTw, HMa ii 
je^aH onmTU Kihumeenu je^iih-, kojhm ne caMO 
HHiiiy, HO KojiiM ce Tpy^e n ^a roBope H>eroBH 
o6pa30BaHn ciihobh. Taj ohiuth KH>n/KeBHH 
jesuK je oHaj Mohnn opran, icojhm noje;i,HHH 
HapoAH y nsBJeciiOM nacy cnora pasBHTKa. 
nporoBapajy n npiiBJiaMe na ceoe na}KH>y cbo- 
JHX icyjiTypHiix cycje;i.a. Bea H>era 6h h>h- 
xoBa, Ma KOJinico pa:)BMJeHa ;i,iijajieKTCKa kh>h- 
HCOBHOCT, ocTajia MpTBO cjioBo. Tora oiiuiTer 
KibHHceBHor jesnica, a^kjio, icao hito ra HMa 
KOA CBHX oCpaaoBannx napo^a, Ti)e6a ^a Oy^e 
H K0;^ Hac Cp6a — k<>a nac joui n ca Tora 
pasjiora, }\sl naM Gap to fiyjie neKa saje^HUHKa 
cnoHa, Ka^ nac je nawa 3Jia cpeha y ocTaJiOM 
norjie^y nounj^.najia. 

Ho H cjeM o63n|)a ua joahhctbo kh>h- 
HceBHor HaM jesmca, 3a icoje cy ByK \\ fl,aHH- 
HHh Tojimco 6;iarocjiOBf»H(>r Tpyfl,a yjiOMCHjui, 
KaKBa 6n to nacTpana KH>n/i;eBHOCT 6njia, nnja 
6h 6ejieTpncTn4Ha AJe;ia KiniTJeJia p^ulajieKT- 
CKHM H3pa3nMa n cojieunsMiiMa, uito oh nx 
TeuiKO Morjin fl,a pasyMejy n Cp6n Me^y cooom, 
aKaMOJiH ocTajHi CjiOBOHn, c KOJnMa 6ncM0, to- 
6o>Ke, xTJeJiii Ra iio,ip>KaBaMO neKy yMny h 
AyuiOBHy 3ajejui"Uy? A icaico 6n tok npojia- 
3njiH ohh CTpanmi, Kojn Cm — j^anac Ka^ ce 
TOJiHKO raJH yMHH cao6pahaj Me^y Hapo;i.HMa 
— BOJBHH 6nj!n }\8i y Haniy KH>n>KeBHOCT sa- 
enpe, Te ;ia ii3 tt>e ujToro;i, upeBOAy na CBOj 
po^eHH jesHK? HiijeMan n;iH OpaHL^y3, KOJn je 
Hsynno pycKu je.iHK, mo'/Kc A^nac Mupne jiyme 
Aa npeBOAH TyproH>eBa ii MexoBa; ho y KaKBOM 
f)H ce Hyjiy tu Jby;iM Hani.ni, KaA fin, nsyqnBmu 
cpncKH je3nic JI,aiiHHnheB, ysejin a& H>eMaHiCH 
HJin <{)paHi(ycKn iipeBO^e hokc CTBapn oa HBa 
'Knnuiva luni oa Bopncana CTaHKOBnha? 

Pehn he ce, MOMceoHTii, ;i.a je cpncKa kh>h- 
HceBHocT HaMHJeH^eHa CpoHMa, n a^ ce ona ne 



Mopa Aa o63Hpe na CTpaHn,e. IIpeMjia caM Aa 
jiOKO OA Te HJOBOHCKe TjecHorpyAOCTii, ja hy 
HuaK sanac n to AOiiycTHTn; ajin 6mx iipn tom 
yKejino Aa ivm ce Kance, icaKo he IIIyMaAHHan y 
CTaHjy 6nTii a*^ hcctiito cxBaTn OHor TViiiih- 
KOBor ripiiMopua, KOJn CBor 3eMji>aKa piioapa 
unT.i jJe.Ma mi ^la y Kaju^y^^^ iijiii icaKO he 
ripHMopau pa3yMJeTM ony TxopoBnheBy xepne- 
roBaHicy oaoy, icoja jeAHOM Typnuny Ka>Ko: 
y^E^eu^uja scixmbt tu je^' ? Hcto tuico, icarcBa 
CMHCjia MOJKe ;ia HMa 3a XepueroBi;a n Boiu- 
H>an,e npnMopcKa $pa3a „eanop ,^o6u cJi()6o/i,ny 
nparuKy ' (lioAHono.bCKii) njin 3a FSaMBaHiiHa 
UpHoropcKH n3pa3n ,Ja ojia we%", ^aKO tu 
6acTa" I! T, A- (C. 11. ByjieTiih)? 

H nocwiiije, kojihko ce roA mijenuo iipn- 
noBJeAanicii A^p Haiunx MJia^nx ii naJMJia^nx 
Hncaii,a, Hiije Moryhe paBHOAyuino rjie^aTn, 
KaKo ce OHH, y ibnxoBOM yMJi.THHHKOM pa ly, 
yAajBVJy or ohiix ohhithx jiuTopapHMx TpaAH- 
UHJa, Koje cy H()aBa noroAoa He caMO 3a cpir- 
cicy HO H 3a cnaKy APyry nncMeHOCT. 3a nyAO 
je, aoHJBa, wanco ce ohh TpyAe a^ y cbojhm ciin- 
CMMa MexaHHHFcn penpoAyKyjy, yiipano $oto- 
rpa^nniy cnoji>aujH>H o6jihk CTBapfi, rjieAajyhn 
y TOMe HpxvHaii; yMJeTHHHKor Hanpe3aH>a Ohh 
TO HoneKiinyT paAe Kpo3 HHTane cTpaanne, 
TaKo Aa 'iiiTajian Mopa Aa cTane n Aa ce ynuTa: 
je JiH TO oaui 03611JBH0 pai^eno? 

Ebo. ni)nMJepa paAH, jeAHor MJecTa h3 
TxiuHHcoBe KH>Hre Ca ocxpea: 

r, — Ca rpoHcha aaayjy ciijacex KyKaua, iriejia 
H ocuHai^a, lUTO cy ce ifsoKOJia oKynujiii 11 Ha H>eM 
ce ycTaBiiJiu jia ra cncajy h dpH>e My Hcnnjajy. FIo- 
jiexH c H>era 11 HeKOJiHKo ojejiKacTiix u inapeHUX 
jieiuipnua, raro cy ce ya apno npujbyoHJie, Aa ra 
oojimKy. Oue ce AOTaKOine cMOKoaa Jiiimha na na 
H>eM H ocTaAome. 

OcHHi^H H nnejie, ysHOMiipeHH HenpecTaHiun ao- 
XBaxajeM rpoMc^a, omTpnje ayje, a y to 3yjaH>e ynaAa 
I! 6peHi;aH>e i^ojbCKO Myxe sjiaxime. Hta., hta*. 

Ho r. TVnnnKO nac je na one CBOJe mh- 
KpocKoncKe AecKpnni^nje OAanna HaBHtcao. Oh 
je jcAHOM HpnjuiKOM, OHHcyjyhn pHoapcKn omo- 
Ta^, HaiHao 3a noTpeoHTo Aa naM ica/Ke, e je 
ncTH 6no cnjieTen h3 Tpn (Tanno Tpn!) KOH^CKe 
cTpyne, na My ce enje nyAHTn iuto naM na- 
AJiaKy orincyje KpeTaH>e n syjan^e Myuinua oko 
jynaKa n jynaKiHba CBOJnx npuna. Fopa je ne- 
Bo.i>a, IUTO ce yuoKOjinKO 3a tom cTpyjoM no- 
BOAH H jeAae KyAHKaMO jann yMJCTHUK n ca- 
BJecHHJn nncau, Kao uito je IleTap Konnh. Y 
ifceroBOJ noujjbeAH>oj, iiHane npjio 3aHnMjbnBoj 
Hpnqn PaKujo MajKo!^ Koja je odjaBJkena y 



09 



3 -<, BPAHKOBO KOJIO e:^ 1005 



70 



„Cpn. Kh>. TjiacHMKy'*, Haniuao caM Ha oey ne 
BJepoBaTHy KOHTpa$aKi],HJy iipocTOHapo;tHeTay- 
TOJiornje : 

„BpK.i>aMH OH Ha MO, 6pKJLami ja na H>era! 
Epicjbami OH na Me, GpicjbaMn ja Ha H^era! BpKJbanu oh 
Ha Me, 6pKJbaMii ja na H^era! yjipii (»h na Me. yupn 
ja iia H>eral yjipu oh na mh, y;ipii ja na H>era! YaP" 
oh na MB. yapH ja Ha H>ora! yAP". yAP"^ yAP", yjipul 

Obajg je $oTorpa$CKH iiponec ca nnjeMe 
iipniJO^e npeneceH na MCHea HoejcMca, ajiii je y 
cymTiiHi! je^HaK, Kao i\ ko;i, Txniiiiiva. ilncau 
«Ma y Biifty HeKii To6o>Ke MCiiB.bn iiMiipecno- 
Hn3aM n hcko, Aaj6yA", peajimije pti^iipOAyuo- 
Baihc HCHBOTa. y caMOJ cxBapn, o:i TiiMe na- 
iipocTO Fberyje jeaan npeHCiiBjejiii ii Aaerio aa 
6aMeHH MaHiip cTapora HaTypajiii3Mn, saGopan 
jbajyhii cacBiiM j\a, ico xohe cb(^ Aa ixa>Ko 
Majio KaHce, ii a^ yMJeTHHK iia iiepy ~ icao 
CBaKii APy" yMJeTHHic — TpeOa }\a. CBOJe mo- 
wiiMBe y HCiiBOTy oitpa, a iie jia mx cjimjcmio 
iipiiMa, KaKO My nx iipnpoAa n ciwuciiAaiiitha 
OKOJiiiHa HyA^i. 

Ill 

Ho Aa ce BpaTiiMO na rjiaBHO irMTan>e oBe 
paciipaBH[^e, Ha uHraibe o Anj^J^^'^'^y- 

HarjieAa e ce obo MnjemaH»e iciiHceuHora 
je3HKa ca a^J^^Jigkiom y upmioBnj^ Ji,ii, AaHac, 
y HeKHM miTa;ia4KiiM KpyroenMa yBejinice oao- 
6paBa. HyjeM Aa ce oho mhofo AOiiaAa ii ne- 
KiiM KH^iiHceBHiimiMa, jep }i,ii ce A*Ua-^>^^'^'Ti)M 
yHOCii MHoro CHare h npHpoAnocTii y np!PiaH>e. 

IIIto ce Hirrajiamce iiy6;iiiivO tipio, ona je 
icoji Hac MajiHM H3y3eu,HMa, join na npjio luinr- 
KOM iMiBoy, a fl,a 6ii H>eH yicyc niorao navKirrn 
Kao iiay3Aau y nHTaH>nMa KH>M>KeBHe eciornive. 
H>oi je HHa4e MecTO aobojbho Aa je HeniTO ,,y 
moah'', na Aa ce sa tum 3aHece. APY^a jo, n 

to Muoro Ba^i^HHJa CTBap. A"i^^^'^'''o^l>"-'*c*^^ 
uaujHJex KHbH^i^eBHUKa. 

Ja 6hx paA 6ho ^.a ce o obom, CBaicoJahro 
Ba>KHOM, jiMTepapHOM nnTaH>y noBe^e janiia 
Ae6aTa y uauiuM KH^nnceBHiiM jincroBnMa, xe 
Aa ce Hyjy h pa3Ji03iT re JinxepaTopcice ji>y6aBn 
sa A^jaJieKTCKy Kfbu^KeBHoaT. Me^yTMM ja, icojn 
caM OBO nHTaH>e noxaicao, xohy Aa OBAJe Ha- 
AOAaM o H>eMy join je^ny nanoMeny. Menu ce 
HWHii e A«ja;ieKaT nnje AOCTojan a^ y Jmjenoj 
KH>H3n ysypnnpa MjecTO ictbH>KeBHa je3iiK9, a 
TO joiu n c Tora paajiora, niTO je oSjiacT A»'ja- 
jieKTa orpaHHHeua na Bpjio ysaic Kpyr necjio- 
HceHHX noJMOBa ii H>nMa hoaoGhux H3pa3a, 



TaKo jia je y Haj6ojbeM cjiynajy H>eroBa jihtg- 
papna ynoTpoGjbiiBOCT orpaHnneHa na caaiy 
ceocKy npuHy, u to opeTCHCHO na npnqy uia- 
jhMBy n.in caTupuHHy. 3a CBe ocTajio. MeMy je 
icjbnvKeBHOCT nosBana Aa nspaaa Aaje, AwjaJie- 
KaT je caBpiueno HCAOBOJban. II hck mm hhico 
He peicno Aa je A^jaJieicar m cto nyTa HMao 
BCJiiuca ycnjexa na no3opHnnn. Biihe ratco ; ajiii 
cy nehiiHOM 6njin ycnjecu, rcojii cy Tpajajin 
KOJiiiKO n MMCHa OHnx uiTO cy nx nocniaa- 
BaJni. MebyTMM cBa BPjinica iio3opHUiHa y3op- 
AJe.'ia, OA llJeivcnnpa n Pacnna ao HGaena h 
JlanyHnnja, naiin'^aHa cy je3iiK0M KH>n>KeBnnM. 
J<»Ann!i u3y3eTaii: y tomc yinHMO je HTaJin- 
janan, ro.iA,OHn, ajin :mTO h^ roim Ajejia n ne 
npenajuinie i paniniti H>ei0Be OTayonne. y ocTa- 
jioM. locroB je npuMJep y Hrajinjii fino n oerao 
ocaM.bcn. AanaujH>n rajinjaHCKn Hnci^i Ma Aa 
On HM 3ap Jiaicnie onjio y ji,HJajieKTy inicarn, 
innny cnn jeA^nM ncTniw ivibn/iceBHnM jesnKOM 
TajinjancKn\r. Bepra h Kanyana, Kojn cy ceocKy 
npu'iy Hi HcnBOTa cnnHjinjancKor noA,nrjin ao 
HajnehtM' caBpiueHcrna, ne ocjeTiime nnKa^ no- 
Tpe6y Aa ce yTimy po^enoM juijajieKry. 3amT0 
Aaicjie Aa to nnnnMo mh Cp6H, KOJn cmo cboj 
ivH>nvKOBHn je3nic xeK ysaKonnjin, n KOJn, motko 
ce Ka3aTn, cBojy nposny JinrepaTypy, njin, 
6ojbe |)ehn, cBOJy juiTepopny Hpo3y no4nH>eMO 
Teic Aa ciBapaMO? 

BaniTO? 

Mo>KAa He 6n Mynno oiuio OArOBopnTU 
3aniTo; ajin Tiij OA»oiiop ne 6n, OAncxa, 6no 
Miioro .lacican no neKO JbyA^, icojnwa je Aanac 
noBJepeno iberoBaibo cpneicor jiHTepapuor je- 
siiKa y juijenoj KH>n>K0BHOCTn, n 3aT0 ra ja 
OBAJe nehy nn n3pnL^aTii. Ho jeAHO je, cnaKO- 
jaKO, uan cyivube: Aa ce Majio KOJn oa nac 
Mo;Ke HOXBajinrn, a« j© TeiweJbnTO nayqno cpn 
cicn je3nic, jiok je po^enn AMJaJieicaT CBaicoM oa 
nac bnnie njui MaH>e y icpBii. 



A^fJk 



A/iOKca LUaHTMti, Mocrap 



H Ti 




oh Tiixa, cjaJHa. Ha npoaopy ctojum 
Hac:ioH>OM mojiom na npoBUAMO craKJio; 
HpoiujiocT ce pa^a npoA oHiivia mojhm 
H MjiaAo jioSa uito je neh oj^MaKJio. 

y one Haco 3BiijeaAa n cnoBa 
y THojy GauiTy ja caM AOJiaano, 
MiipMCdJHi cy joproeaH h aoaa, 
A MpKH HCMRpec oiyiuTao je xno. 



I 



71 



3 -ra BPAHKOBO KOJIO &h 1905 



72 






y oee ^ace tb ch pynca 6Hjia, 
Ja jienTHp 6ho mTO na pocy nana; 
Ax, TBOJe o^H, Koce nao CBiiJia, 
VL TBoJe THjejio h jbenoTa Mjia^a 

Onume Mene. . . Mu 6jecM0 y pajy. 
Ja6yKe cjiaTK^ 6epytiH ca rpaHa . . . 
JI,OK cjiaeyj njesa h SBHjeaAe cjajy 
H pacunjbo ce iiHpuc joproBana. 

Ho cBe je nponuio. . . Ha nposopy ctojhm, 
Thhom II ropHif ojx ne»cu>e norajHe . . . 
Hoh cjajHa, k6 Aa yBOJuHiia tbojhm 
OoKpHBa Tiixo npocTope 6ecKpajHe. 



Cser. liopoBHK, Mocrap 



HA BM3MTALIMJM 




o yjiiinH, HcnpeA arpa^e KoTapcKora 
ype^a, Kao h no mnpoKOJ aejinJH oko 
ij if>era, iicKynnjia ce Henperae^Ha roMn- 
jia CBHJera. Oko epaxa n oko bhcokhx Tapa6a, 
KOJnMa je aejiiija orpaj^ena, epaajy ce cjia6ii 
H HsneMorjiii crapi^ii ii cTapni^e, oniipyhii ce 
o A^SeJie HBopaoBaTe iiiTanoBe; rypajy ce h 
TJecKajy M-ia;;e neBJecTe n AJ^BOJKe, npocTO 
o6yMeHe, 6e3 iiKaKBnx HaKiiTa na ce6H ; cxeiby 
H ysAHuiy KJbacTa, 6oraJi>CTBa u cjinjeiia mom- 
Haft. Hac ce iiporypajy jifl Bpara re iipoBupe 
ynyrpa, nac ce oner Bpahajy ii cje^ajy y xjiaA, 
noA piijeTKa h npaiiiH>aBa ApBexa, ujto cy 
saca^eHa npe^ srpajiOM. Behima cy roBopHJiii 
HCHBo, iiJiaxo II y36y]^eHO, npemipaJiH ce, nco- 
Bajiii, Kao AA cy THMe xTjeJiu iipiiKpiiTii, e 
CBaKOMe jievicH na jiyuivi TencaK xepex h thiiith 
ra, A^BH, HeMiijiocHO, CHancHO n HeyMopno, 6e3 
npeKiiAa. FloHeKH, kojh 6h xreo Aa ce iipiiKa 
Hce xpa6piiJHM, noKyuao 611 h a^ sanjeBa, ajiii 
je Ha6p30 npeKWAao njecMy, jep ra je po^eiin 
rjiac M3HeBJepaBao, a y rpjiy ra neiuxo CTe3a- 
jio H ryinnjio. HeKH cy oner, CHy>KAeHn n cy- 
MopHii, CTajajiii y npHKpaju,tiMa, njiii 6eci^i.i>H0 
jiyxaJiH TaMo aMO, 0A6HJajyhn rycxe Au>iOBe 
H3 KpaTKiix Hii6yKa, He roBopekn hh c khm hii 
pHJeMii 11 iisojeraBajyhif CBaKora. Hnxo HHJe 
Morao Ayro cje;iHTH hjih crajarw na jeAHOMe 
Mjecxy, HMKO ce HHJe Morao CMnpiiTii, na iinaK 
ce HHKO HHje CMHO ycyAHTH Aa ce OAMaKue 
wjiM yA^nn nciipeA to 3rpaAe hjih oa Tapa6a. 
BpnojbHjiH cy ce. CTeH>ajin, ryn^ajin h Heiipe- 
KHAHO rjieAa:iH y npo3ope, Kao Aa cy oneKHBajin 
HeKora, Aa ce ramo nojaBii. 

JeAMHO crapH PaAO — PaAe 'BypoBiih 113 
cejia BpaTaneBa, — uito je nsrjiCAao HOKaKO 



MnpHHjH OA ocxajiiix II HHJe ce iiOMHi^ao ca 
jcAHora MJecTa. Oh ce ynpaBO HHJe hh Morao 
Miii^arn Kao Apyrn, jep cy ra cyxe Tanice era 
paHKe Hore n3AaBa;ie 11 nnje ce Morao na h>iix 
HH nojuirnyTM 6e3 Tyi^e iiomoKh, hmth je mo- 
rao Ayro xo;iiiTn 6e3 cbojhx tuxyjia, KaKO je 
Ha3iiBao ;iBa OBeha luxana, Koje je BJeMMTO 
Apwcao y pyKaMa. Pa^e je 6110 MpiiiaB, 6oJie- 
lUJbHBCTapHnh, MpKa, CMJe/Kypana Jin^a, o:i Kora 
je HeoOuHHO o;iyAapaJia OjejiHna jiyraMKiix, na- 
KOCTpHJemeHiix GpKosa, iuto cy My ce iiaBH- 
jajin HcnoA uinpoKora, A^^ti^aMa o6pacjiora, 
Hoca. JI,OHeiiaBniH ce xjiaflfx^ iicnoA jeA"e MJia- 
Ae H MHpnujjbaBe aKai^iije, hhjb ra xtho JiaKO 
HanyiiiTaTii, n npHCJiOH>eH jiei^nMa y3 rpSano 
CTa6yio, cjeA"o je Ha cbomo TeiuKOMe ryH>y 311- 
jeBajyhii n ApiijeMajyhii. . . Hh oh HHJe bojiiio 
pa3roBapaTn 1111 c khm h, aKo je oiia3iio Aa 
My ce KO iipn6jiH>Kyje, CKJianao 6n OAMax 
CBOJe heJiaBe xpenaBime n npnHnH>aBao ce Kao 
Aa cnaBa. TeK KaTKaAa, naKO pnjexKO, sanii- 
Tao 611 110 Kora npojia3HHKa: 

— A je JIM noHCJia su3UTaifuja? 

— Hnje joui... Ca' he, ~ o6hmho cy My 
OAroBapajin. 

— Hx. . . iiixa HeKajy Biiuie ! 

fla Hiije eiiauTatj^uje, Pa le HHKaKO ne 6n 
HH AOJia3no y Kaca6y, hhtii 6h ocTaniio CBOJy 
Kyhiiuy H oiiaj BejiHKii opax npcA h>om, noA 
KOJiiM ce najjbeiiuie xjiaAyje h cnaBa. .. Ajih 
euaurmj^uja je Aanac, h Mopao je Aohn. ^aiiac 
ce H3 MMTaBa Korapa npo6iipajy MOM^H 3a 
cojiflare^ n|)n6npajy ce HaJKpiunnJH n naJBH- 
^eHHJii H KO iiMa HKora CBora, Mopa nohii c 
H>iiMe, Aa bmah: luxa he Ghth h xohe jih ra 
y3eTn? 3a cbbkiim momkom npiicxajao je n 
orau H MaTii, 3a hckiim ^Kena, 3a neKHM ce- 
CTpa. CaKaTii, KJBacTii 11 6ora.T>acTH, npaTHJiH 
cy ra najpaAHJe, jep cy cbh mhcjihjih, Aa he 
ce rocnoAa Hajnpnje CMHJiOBaTii na H>nx h 
ocTaBHTH HM xpaHHTejBa na AOMy. Ila hii cxa- 
pii PaAe HHJe xtho ii30CTaTH 113a APyrnx; hh 
OH HHJe Morao AonycTHTii, Aa H>eroB Mhjioui, 
Me3HMai;, OAeoAKyhe HeoTnpahen hh oa Kora. 
Hehe OH, Aa My ApyroBii ^pe6a^e Mnjiomy, 
KaKO je caMai; npHCTyiiiio et€3UTat^uju h KaKO 
ce HHKO HHje HH OKpeHyo 3a h>hm. 

A PaAe ce nnje 6pHHyo 3a Mnjioiua : xohe 
jiH ra ycoTH njin nehe? Hnje ce hh Majio 6o- 
jao H TBpAO je 6ho yBJepen, Aa he »iy ra ocra- 
BHTH Ha AOMy. JXoK cy Apyrn iipoJiasHjin ncnpeA 
H>era 3aMHniji>eHH n neMnpHH, on ce noTaJHO 
CMHJeuiKao H, yjoAHO, caHcajbanao nx. Snao je, 



73 



3 -e BPAHKOBO KOJIO &- 1905 



74 



;^a MHorii HHJecy 6hjiit tojihko naMeTHH, ;;a ce 
yHaiipnjeji, no6pnHy n ^a cee yA^ce TaKO, KaKO 
6ii iiM CHHa OA>iax oiipocTujiii cojiAaHHJe. . . 
MaxHiiTii JbyAii, iia to th je!.. A oh ce eeh 
iiocTapao, OH je 3apaHa sfoaho y^ecHO CTBap 
H ca^ je Morao 6e36pHMCH0 cje^eTii n Apnj^MaTH. 
UMao je Pa^e jeAHy Kpaey iipeA KyhoM, 
Aoopy, rojaany Kpaey, Koja ra je Kpo3 tojihko 
ro'uiHa xpaHHjia MjiMJeKOM n joiu My ra npe- 
ocTajajio 3a npoAajy. H>eroBao je Pane Kpaey 
II na3uo Kao Kyhno nejbaAe, co6om je xpaHHO 
H Hanajao ii c H>OMe ce ynpaeo 3a6aBJbao. 
BifJia My je Apara, Kao uito je n ApyniMa 
Aparo ceoje 6nar, ajiH KaA je Aomjio ao no- 
Tpe6e, OH Hnje 3a/Kajino. Onora Aawa KaA je 
Mnjioni Ao6no no3MeHnqy 3a euaurat^ujy, PaAe 
je o;iMax CMHCJino, a^ ce Mopa pacTaTii ca Kpa- 
BOM 11 npoAaTH je. J],ok je Mnjioui 3Apae h 
Mcne, jiaKO he Ha6aBHTH APyry Kpaey, a oea 
Tpe6a Aa H>era H36aeii oa co-iAaHiije. H paAe 
He pene Mujioniy hh jeAHe piijemi, nero ncTe 
seMepn AO^po Haxpann Kpaey, noTanuia je no 
jie^HMa H y3AaxHy: 

— PacTahftMO ce. 

CyTpaAan, npnje 3ope, no3aJMii oh oa kom- 
uiMJe MiiTpa XHTpoii>e KOH>a, ysjaxa ra, a Kpa 
ey My ee3a 3a pen n TaKO noee;ie y Kacafiy. 
riyTeM ce KJiiiMao na KOH>y h pa3Miirnjbao: Ka- 
KO he H Ha Kojn naHMH mojhitii 3a ceora Mh- 
jioiJia? ripo6iipao je, y naMeTn, cee npujare- 
jiS y Kaca6ii, Jbyjie oa ynjinea, kojh Mory ii 
3Hajy HcnocjioeaTH neuiTO n CMHUjjBao HHTae 
pa3roeop o H>FiMa. KnHMajyhH ce na KOH>y n 
CMHUJJbajyhH, OH je rjiacno paBroeapao, — Kao 
Aa cy TH H>eroBif iipujaTejbn npeA H>nM, — n 
HHJe ce o63Hpao na cycpeTuiiKe, kojh cy 3a- 
craJKHeajiH i\ sany^eno rjieAaJin aa H>nM. 

AouiaeujH y Kaca6y, npoAao je Kpaey aa 
neAeceT ^opneaTa. Hhth je oh CKyiio uHJenno 
HHTii cy ce JbyAM neHKajin c H>HMe, n naaap 
ce 6p30 cepuiHo. flpojiao je Kpaey, npuMuo 
HOBi^e, noAHJejiHo nx h ocTaeno y Tpn npe- 
rpaAO CBora eeJiHKora CHjiaxa 3aTHM jiarano 
oiuipyhn ce o ceoje nepcTO uiTyjie^ F^penyo je 
HH3 HapuiHJy H Homao Aa TpajKii ceoje iipn- 
jaTejbe. 

— Ilpey hy 6ery, — npomanTa caM 3a 
ce, 3acTaJKyjyhn na yjiHi^u Aa o,iaxne ii ot- 
no4nHe. - Oh je uanejiHUK, MojeK, Kora cen 
HOHHTJy n OAajy My nacT. H>era riOHHTyjy n 
n OHH y BeMy n cjiyuiajy My pHJenn. . . MyAap 
je HOJeK, a h aeni^Hji h . . . HaneJiHinc je to 
jeAaH . . . eejiHKa senjep. . . 



HanejiHHKOBa Kyha nnje 6HJia AaJieKO, h 
PaAe, HaKO c MyKOM wnaK ce AOTeTypa ao 
epaTa h yjsese y aejinjy. UlnpoKa Geroea ae- 
jiHJa HsrjieAajia je Kao 6aujTa KaKea. CeyA 
ynaoKOjio, ncnoA CTapnx, Spui.'baHOM o6pacjiHX, 
3HAoea, pyMeHHJie cy ce py>Ke n jieaHApn ; 
HO cpeAHHH cy ce raapenHjin Kapan^njin, me- 
6oJH H MHH^yuiHqe, onKOJbeHn rycTOM, bhcokom 
TpaeoM, Kpo3 Kojy ce enjyrao Majiu njiHTaK 
noTOK. Oko noTOKa uiiipnjia cy ce Tpn hothph 
3ejieH0 o6ojaAHcaHa 6ypeTa, y KOJHMa cy pa- 
cjiH jiHMyHoeif H Hapanne. . . IIoKpaj jeAHora 
6ypeTa, na Tpaen, cjeA"0 je 6er, HanejinnK, 
y jiaKHM jyTapH>HM xajbHHaMa, h, nanajajyhn 
ce ejia^KHHM h cejencHM MiipncoM, OASnjao ah- 
Moee 113 Ayr^MKora HH6yKa ii npncpKiieao Kaxey. 

OnasHeuiH PaAy 6er ce naMproAH h, no- 
HiTO HHJe Ao6po BHAPio, HCMHpKajyhH ra norjieAa. 

— Axa, TH jiH CH PaAOJHiia! — eHKHy 
yno3HaemH ra. — Sap ch >khb, 6oJiaH?. .. Ja 
MHHjjBax, Aa CH TH AaeHO no 3eM.TbOM. . . 

— A MCHB caM, HCHB, Moj JiHJeiHT 6or, — 
OAroeopH PaAe hohhsho, Ay6oKO ce KJiaH>ajy- 
hw. — Bor Me join ap^ch aa BHme cnjaceTa... 
JKne caM, ncne, — AOAaA^j Jiarano ce cnyiuTa* 
jyhH na Tpaey, — ana, eeo bhahui, crap n 

HCMOhaH. 

— Ila KOJH Te 6ejiaj caA aMO AoKepa? — 
3anHTa 6er, nrpajyhH ce npadHHM ^^HJii^anoM 
H rypKajyhH ra nnfiyKOM. — Tn 6apeM HMam 
OAMJeny \\ Hnje th neeojBa Aa CHJia3Hiu. 

PrtAe y3AaxHy h norjieAa ra cbojhm no- 
MyheHHM, ynajiHM OHHMa. 

— A fiejiaj Me n tohh. — pene thxo. — 
He 6h' caA hh AOJia3no, Aa nnje neBOJbe. . . 
Hero noin'o caM 3a MyKy, na BejinM : a&ko mh 
noMorny Bor n npnjaTejbH... H th ch mh CTa- 
pH npHJaTejb, moj 3JiaTHii h Jiiijenn 6er; aok 
caM nemhe cjiaano y mexep, AOCTa cmo ce 
nyTa cycTajin n pa3roeapajiH. Jl,ocTa caM ja 
cojiH H xji>e6a h3ho y Teojoj Kyhii. na Me to 
caA w epHce n k'o eejiHM: ne he 6er hh caA 
3a6opaBHT' ceora PaAy h homoKh My. . . 

— Xm, — nporyn^a 6er h 6ocom noroM 
none MyTHTH hotok. — HlTa Te^n Tpe6a no- 
MaraTH ? 

PaAe nohyTa Majio, npoKOMema paMenHMa 
H, cneSneajyhH ce, npoinauTa: 

— HyHo Tpe5a. — Ha Kao Aa ce Majio 
ocoKOJiH, iiOAHHce rjiaey n ohot norjiOAa 6era. 
— Th 3Haui, 6er, Aa je 6p;Ke euauTatftija, — 
pene rjiacnnje, — a Mora Mnjioiua 3a3eajiH cy 
TaMO ... na . . . 



75 



3 



rPAHK* 'BT* KO.TO 



i:^'»o 



76 



— Mif.iouj Til je ciiH? — iii»eiciiAe ra oer 

oiuTpiije. 

— Ja, — iioTBp:ui Pa;ie pacresKyho, — 
cue H cea ... Oh mh je, sioj aiaTsa ii .injena 
oer, o,iMJeHHK ii Moja cnara ... Oh md icyfcy 
;t|>-A-ii . . A ero, aa3Ba.iii cy ra . . . na eax 
;(oiiro ;^a ce reCii 3axo;inM, aa mh ra th kv- 
Tapiiineiu . . . 

Ber ce yo36Hn>n n HaKaiiLT>a ee xa.io. 

— Ha TH HMam oea cena, — pe^e. — 
JeAaH MO^ice y BOJCKy, a je^aH ja Te paen . . . 

Pa^e ce crpece n norne;ia ra yaiameHO. 

— He roBOpH raKO, oer. ak'o Bora aHani. 
— |)eHe. — ilxaif ja crapujer cnea. Josae sy 
je iiMe, H OH je 6no na BiianTaiuiJH. iia cy ra 
iiyiiiTariH, jep hm Hitje Ba.x'0 . . . Ava n oh 
MeHii He eajba ... Oh xn pnjerKo n :iaia3u 
;tOMa, a icaMO ;ih :m inro paan . . . Aico n jjo- 
t)e Ka;i, jiotje njan, na xe 'c\ je h py*/Kii . . . 
(JpaMora ce TyncHT' Ha CBora. ana oh je ii 
[lyicy Ha Me }\m^o ... (Ty crapn 3acTa;ie n npe- 
AaxHv Majio, jep My jaOynnua no;i rp.ioM sa- 
iirpa, a Ha 04h Haepiijeiae cyae.) Ha ceora 
jo oi^a pyKy A"3^o, — nacTaen, — ii . . . ana 
ja ce He TyncMM na b> h HOK-a ra c miuiiim Bo- 
roM >KHBa h 3ApaBa ... Oh mii je ciih ii ho 
o;ipiijcMeM ra ce HHfca;^, axa . . . caMO Be.iiiM 
. . . iieMa Mil BaJAe oa H>era . . . Ako iiito h 3a- 
|)n;(ii, He hoch hiikom, Hero iioimje ii ;iaje onoj 
yjiOBimii, OHoj FocnaBH, iiito ce c H>oMe cBea'o . . . 
A Mii;ioHi ... ex ... y Mii.ioiuy cy mh ofia 

CHHa . . . 

— HitiHTa Til TO Hehe iiOMoh', — o^ro 
i;opn oor xria^HO h oiieT o^rypny ^iLn/aH hii- 
oyicoM. — Amo ce He r;ieAa Kojn th je ciih 
Aor>ap, a KOJH npje . . . Je;iHora Mopaui abt' 
y iiojcfcy, a Aaheiii onora, Kora tii o^aoepy... 
Joimiia HHJecy o;ia6pajiH, a th heui ;i.aT' Mh- 
;ionia ... an hmc ch My py/f;HO ii3aop'o; hh 
xoheT«5 Aa paJjaTe caMo Mii;ioiiie . . . Hajiioin.i>e 
II iipano je, ^a hoko c;iy/Kn y bojckii . . . KaKO 
f)ii r>ifjia 3eM;ba 6e3 Bojcice? ciepai«K«re 



MsaH BaaoB 



r c T H 



/^# 




;iH TO Jiyna ran'V 
511^% — JI>y6aB can Hepiia, 'iiicTa, 
'^j/^ IIIto Kao cjTHne 6;iMCTa . . . 

^'U TH MOj c;iaTKii iijian, 

necHHMo, rpyAM hmah. 
— JI>y6aBii, m;im! 

Ko ;iM TO jiyria TaM'V 



i 



— Ja aaeif, pa^ocT. — niTa je? 

— Ja T* cpoa Jie<uji saje. 
CpymeHH Aarfleii xpaii, 
yoauHM BCKpy ima;xomL 

— Oao, paAOCTB! 

Ko nyoa TaKO cMejio? 

— ^0Ji2idB cnasa. jKypa. 
jla aenau oecBHicy Tjpa, 
yfcpacii ropao qejio. 
n;ieM ca Heoa npaeo. 

— MaxBB ce^ cjiaso! 

Ko ;iyna oner MobHO? 

— Ja^ je. Tboj Apyrap npaaii. 
Hje. Aa tii ce jaea. 

Tan cii > Ao6a Bohno, 
Jecii .1* MO, ApysKe. paA? 
— y CBOM en AOMy caA 



flHjfOT 



C 6rrmpcs»r B/tUTpMei^ 



CresaH Cpevaii* BeorpaA 



HOBA rOAMHA 

nPHnOBETKA 



atnfuje jf jaenoM juue^jf, 

TaKO je npoBOAHO hchbot ra3Aa Taca. 
TIoHOciio ce HJTO He saBncn hh oa K*ora a 
Ap/KH iiojia Bapoiuii y veay. XBaaiio ce Bpjo 
HecTo KaKO Hiije HninTa oa oi^a HacieAiio, KaKO 
je CBe n3 -Himera cTBopiio, KaKO je oa hcshbt- 
Hor cnpoMauiKE concTBeniiM TpyAOM ii paAOM 
iiocrao H03HaT hobok Pa3MeTao ce uito hiijb 
HH 0<}>i'iiHp Hii hhhobhiik; hito ho SaBIICH OA 
ABa;ieceT iiiecTor (y Meceuy) a ne CTpeiiii oa 
ceABMAeceT luecTor (iiaparpa^a); oito Hnje na- 
fiOAHa iinjaBiiua n napa3nT, jep ne ^kiibh oa 
HapoAHe MyKe ii 3H0Ja (kbo o^uuup h hhhob- 
hiik) II lUTo He Mopa Aa 3ape3yje hii y iiito 
HJi jeA"or MHHiicTpa, jep oh je hobok paAHHK, 
iipoAyKTHBaH, , necTHTH u yBaHCBHii rpa^aHHu 
oBe .3eM-i,e''', KaKO je hbcto y HOBHHaMa Ha3it- 
naH KBA je 6ii;ia pen o H>eMy. Oh je hobbk 
pBAHMK. ^Ip/Kii ce HapoAa. yimcao ce 3a MJiana 
yTeMe;i>aMa h PaAHn4Kor, n FIocjiyjKnTejbCKOr 
II Ta;i>nrauiKor yApyHceifca. A ceM Tora cnaKe 
roAniie, CBaKora npBora Maja (KaTOJiimKor), 
KaAa paAHiiuii H3Aajy onaj CBOJ npor.iac „Pa- 
AHHi^ii CBiijy 3eMajfca, yApy>«<yJMO ce!", ii KaAa 
cjiane CBojy paAHimKy CBBTKOBHHy, — iiOKMaH>a 
iiM ra3;ia Taca peAOBHO no ABa nenena jarH>eTa 
(6e3 KO/Ka, HapaBHO, Koje ra3Aa Taca cSm npoAa) 



^ -W BPAHKOBO KOJIO El- 1905 



78 



II ya TO 11M joui peAOBHo majte h necer jih- 
Tapa niiHa. II ceaKe roAntie puuiiiMico yupy- 
Mcetbe pe;iOBuo iipoMyicue oJiaro.iapeKii, a pa- 
.'IHiiHKii oprau iiocTaiie eeh AOca;^aH iisjaB-iiy- 
jyhii jaBiiy aaxBajiHOCT; „CjiaBa raaxa-TacH, 
ciaita BejiHicoM rtoSpoTBOpy ii juipoaaeriy! Xh- 
jbaAiiJm ce TaKBti noGpoTBopn" ! Haaeauie ra 
HOK II „pa;tH[i<iKOM uaJKOM", II TO My iiocjie 
joiu OL'Tajio Kao crajiaH eiiiireT! ... Ilo CBiiMa 
HOBHHaMa no HeKojiHKO ;iaHa cu:tio ce o H>eMy 
tiiiuie. — „]/\t/tBt Jill iBTO rasaa-'l'acii paji- 
HiiiKOj majnH?" iiMTajy HHTaouii. - „HMa, 
H3B0Ji'Te!" owosapajy iipoflaBHH noBiiHa iiTpne 
Aa ce carpy ii rypajy ce ko he iiiie noha. — 
^OHia [IX HBTaJTe caMM I" OAroBapajy kviiiui ii 
Ecyiiyjy one HOBtiHe y KOJiiMa iieiia HiiiiiTa o 
rasAa-Tacii. H tck xafta Sii noBiiHe [ipecrajie 
;ia jioHoce SjiaroAapHocT Tacii ^oSpoTBopy. 

TuKo je ra3;ia Taca ihhho 'lOBeiaHCTBy 
A06pa 11 iioaaJHaiiiBaHieM ii iioKJioHHMa. FIokjio- 
Hima ce iiohocmo a iiosaJMJL[iBaii>a ii BejiHKii 
HUTepec 6paHiio je. — Ja iiMKura He aoeeH, 
He inajbeH jiitHyH no H>era; HiiKOMe He naHe- 
hen cBoje nape! — 6paHHo 6ii ce Mecxo raa^a 
Taca — CSm mh HoseK, Jio^e na Hore ! ^AMan- 
sauaHl rasMa-Taco, aKO snaie sa Bora! Ho- 
TpeOiiT caM, Bejiii; 6iihe hh iiOMOHceHo I . . . Bii 
na Bor, ras.ta-Tacol" . . . E. iiiTa cbm ja Ty 
ca^a KpnB?! . . . 

— A Be.imii rpjiH me. E, raicas je cbbt. To 
TH je OHO iiiTo npHHajy aa ivHHuapiuia iwexaH- 
(jHJy IIITO je peK'o oaome Ka:i je iijiahao na ce 
jtyTiio: „KaA, bbjih, jejieiii a tii Bii'ieui: oxoxof; 
a Ka:i je p,iL iijiahaiu a tii KyKain : kuko to"1 
E, II caMHOM TH, eajia, iicto raKO. Ka^ Tpance 
Ha sajaM, ohii : i^yajia. n Bor sua KaKO, a icaA 
Tpeoa Aa Bpahajy, ohh ApB.'te h KaMeite na 
rasAa-Tacy. rp;ie iwe! Ila nefca sie rpae! Ja 
anaw a^ je Moja coBJecT micTa. — a to je 
Menu jiocTa! Ilac Jiaje ~- Bexap Hocnl PpAO 
ja-KaKO, aua oneT AO^e lUMa-Tnca, na oner: 
„AMaH-3aMaH; th na Bor, rocnOAHH-Taco"! 

A TO TaKe je laana Taca ymeo Aoopo yceK- 
nyTii aa Ty H>nx0By rpAity. HMao je oSii'iaj Jia 
ce ouAa HanpaBii rjiyB, na jeJinaico nimn: „He 
HvjeM Ao6po Ha yiuii; jane, jaie Biiia!" Onaj 
iiomie jaie, a raSAa Taca oner: „AMa jane ro- 
Bopii, 5paTe lUTo nianyhem? KaiKii lura oheiii?" 
Oiiaj join jaie. „Ho lyjesi tc, fipare, HiiniTa." 
— Ohuj iiiTa hem nero ce pasAepe iiito iirAa 
MOyKe; Aepe ce Aa ce naK npeico iiyTa Myje 
KaKO oh TpaHcii iioBaii,a Ha aajaM. 11 icaA ce 
OHaj AOBOJLHo iiBAepe n raaAa Taca My nojiaKO 



CKopo uianaxoM oAroBapa: ^HeniaH, 6paTe hh 
caiu; an Mapjani ueMaH. Cee mii no Mapuiujn 
H no cpeay. Hn tiapjauia ueuaM, ii cam caH 
noTpeCwT. Hero hah tii. rojiy6e moj, na iio- 
Tpa»ca ^erot). n aa Meno n aa Te6e, na^n, na 
11 MeHH KaiKH ^e una, na na. ii ja yaajMiiH 
majio!" . . . 

TaKO ce cBexiio ra^Aa Taca cbojhm KJie- 
BeTHMUMHa. A cBoje jinxBapeite Opaniio je onex 
TaKO jaKiiM paajioaHMa: — Mobck HBMa, BejiH 
rasAa Taca, na Tpawii, ja iniaM na .laje^. Ohm 
ohe Aa y»ciiBajy a nenajy Jby.ui nape, ja nHaH 
napa ajiii He yjKHsaM y ibiixoBiiH yMciiBuibHMa 
Hero Hu noaajMJtyjeM au ohh jMciinajy, h to 
je onoT Moje yjKusane. 

H AoncTa raaAa Taca HHJe aaao hii aa 
KatcBO oojbe yHciiBatbe oa cnoiieHyTor nperjie- 
AaH>a HeHHi;a, oOjinraunja n aa.noHCHnx CTBapn 
H o;i iio3aJMJbiiBaH>a HOBan,a. — Cjia5o ce Kpe- 
Tao no ApyiuTBiiMa h Ka^auaHa; majio roeo- 
pno, HHoro hyrao h pa:iMiini.i>aBao. Pano je 
jiojiaaiio Kyhn ; pane Jierao h pane ycTajao. 
Ha cjiaee n cBaAfie, na KonuepTe ii 6ajioBe, y 
UHpKyce n nauopaMe Hiije niiKaji iimao: y obo 
nocjieAH>e join n na npiiHuiina Hiije iiiiiao, jep 
TII n>y;iH — HapajKaeao 6ii ce rasAa Taca — 
„TpaMce xjieOa 6e3 MOTHKe" . . . 

}KHBeo je noByneHo nao nayK ca cboJom 
AOMahiinoM; hhko k, itnMa, niiKOMe onii HHCy 
oAJiaanflH. . . . ii.™«h. » 



MHnyTHH M. VcHOKOiHti, EvorpSA 

UBA n EHTM PA 
BACHA 

Beiepn Ha^ouie ce abb JienTnpa 

BAHOJ co6ii. 

- /Io6po Bene, Mtyjo, pene jeAan. 

-*- A TM cii, OejiKaiie, Ao5po Bene, 

oAroBopii JKyjo noJiarano. — Ot- 
icyA Til oBAe? 

— Ila eTO, ueo AaH neTeo caM no jniBaAH, 
na cBpaTHx iwajio n obao. . . Obab iieMa neeha, 
Te ce Mory mbjio oAMOpiiTn. Ho ;ia tii iipiiMaM, 
uiTO cam ce Aanac nay>KHBao. Bepyj mm. ii casi 
ce •iy;iHM EcaKO cam cae to Morao Biiaoo cii 
Ba.taAa KaKO je Hanojby, JliiBa:ve cbc y naeTy. 
Miipnc n UBehe r;i,e ce OKpeneni. Jaropyeimna, 
jbySii'inna, iiponenaK, aejienKaAal A.ni iiiro je 
CBeTa MaJHiina Ayniima!... Suaui .m, xetc Aa- 
Bac npouBcTaAa, na ce micro ctiiah. Ja joj 



79 



n ^ KPAIIKOBO KOJIO E> liiOo 



SO 



npn^ox: „jn,o6ap ji^au, jienoJKo!** Ona He ofl,- 
roBopn HHiuTa, ho cance rjiasy h sa^npxTa. Ja 
i](mok-i;mok. Oea sa^pxra jane, 3aH>nxa, ce, h . . . 
OTBopH KpyHHi^y. Mnjioeao caM h jby6iio u,Behe; 
cncao H>eroB cjiaxicH cok. DpojieTae Me cyHu,e 
rojiui^ajio, rpejajio Me i\ A^Bajio mh cnare. 
06Hrpao caM i^ejiy nojBaHy. BMfl,ex iiiapij|,a, 
HyjiKa, upBeHKa h jipyre naine, ajin Te6e hh- 
r^e He cnasHx. r;;e ch th 6ho? 

— Ja? Ila n ja caM TaMO, y nojbaHH, y apa- 
Ky, — saMopeHO OAroBopw Mcyjo. — Ajih ja caM 
Aajbe HUiao. Bho caM TaMO r^e th nriKa;^ hii en 
6no H r^e HHKa^ neheui 6nTn. Jyxpoc Ka^ caM 
ce npoSyAHO, aaceny mh ohh jaKa, 6ejia cee- 
TJiocT npojieTH>era cyni^a. Biio caM iiOMaxHHTao 
OA pa^ocTH, Kaj^ caM nocjie tojimko o6jiaHHiix 
nana, oa fcaKo caM ii3Hmao H3 jiaBpe, yrjie^ao 
cyHn,e. IIojieTex npaBo k H>eMy. Oho mo je Ma- 
MHJio II 3Bajio K ce6ii. LI,eo jiaH jiereo caM na- 
BHUie. Cynue mh je Aanajio cnare. Ajin saMan! 
KpHJia cy MH 6Hjia h cyan we Majia h nejaKa. 
Ilpefl Bene oceTHx ^a ce BHuie ho iieibeM ho 
HaK Aa naAaM IlorjieAax y cynue, y pyMeno 
cyHne Koje ce cnymxaao sanajiy y caMypy n 
ceAC^y MajiHx o6jiaHnha. Oho mo je n TaAa 
MaMHJio n SBajio k ce6H. HanperneM CBe ujto 
MH je OA cnare ocTajio h pasMaxneM icpnjiHMa, 
MOJHM HejaKHM, yMopeHHM KpiiJinMa . . CehaM 
ce A*^ cyHne 3!LHrpa, a o6;iauH nocTauie jom 
cjaJHHJH. . . He 3HaM uiTa je nocjie 6hjio. CBa- 
icaKo A^ caM ce oa yMopa odeananHo h jia Me 
je BeTap obao Aoneo. 

THUJHHy, Koja nacTa nocjie roBopa Mcyje- 
Ba, npeKHAe jeAHa /icena yjiaaehi! y co6y ca 
sanajbCHOM CBehoM. Mexny cnehy na cto h 
none hcuito ho ^hjol^ii TpancHTH. 

— Xa, CBeTjiocT, — KJiiiKHy Hcyjo h no- 

jypH K CBehH. 

— E, 6yAajio, KyA feem xaMO? BajLaAa 
Hehem Aa caropnuj Kpnjia! Cyxpa he oueT 
rpanyTH cyni^e, na heMO 3ajeAH0 Majnimoj Ay- 
mHi^H. 

JKyTH jieoTHp oTrrone KpyHcnrn oico cnehe. 
KpyroBH My 6HBaxy CBe yncn. Jom HMUAe Bpe- 
BeHa A^ OAroBOpH CejiKany: 

— T\yTH, rjiyiiane, na xoah OBaMO. Th 
He 3Ham KaKO je cjiaTKO h yMiiparn npH6jiH- 
Hcyjyhn ce cbctjiocth ! . . . 

}KeHa Ha^e uixa je Tpancnjia; 3aTBopH $h- 
joKy, yse CBehy u Haa^e. y co6h ocTa caMO 
6eJiKaH, KOMe HHJe CMOTao 3aAax oa nsrope- 
thho a* cjiaTKO ciiaBa. 

Ha Oenapy, 1904 



Ahm. C MepeuiKOBCKM 



BACHPC BOrOBA 



3 POMAH 

IV 

IJoBaHH je us Mnjiana Aomao y <^HopeHi;Hjy 
no Hajiory ceora cTpHi;a OcaajiAa HnrpHMa, cTaKJiapa, 
Aa KynH hckb epcTO 6oje, Hapo^MTo CBOTjie h npo 
BHAHO, KaKBG CO HO Moraxy ao6htu HurAe, ceii y 
OifopeHuiijii. 

CTaKJiap-HcuBoniicau — uiagister a vitriatis, po- 
AOM H3 Fpaua, yqeHMK 8HaMeHiiTor lUTpasdypuiKor 
MajcTopa JoxaHa KiipxaJMa, OcBajiA HHrpHM, paAHO je 
nposope Ha ceBepHOj phshiiuh MHjiaHCKe KaxeApaJie. 
IJoBaHM, cupaK, HecaKOHHTH chh H>eroBa 6paTa, hbu- 
Mapa PajHOJia HnrpHMa, uo6ho je hmb BejiTpa^HO 
no cBojoj Maxepii, po^eHOj y JIoiii6apAHJH. KOja je, 
no cTpHMeBUM pe^Hiia, 6HJia pasBpaTHa ssena h 
ynponacTHJia H>eroBa oi;a. 

Ty y KyhH CBora syMopHora CTpnu^a npoBeo 
je IJoeaHH CBOje AeTHi&CTBO. J^joiy My 6exy noMpa- 
MiiJie 6ecKpaJHe npn^e GcaajiAa HurpuMa o CBaKO- 
jaKHM HeMRCTHM cHjiaMa, BjiHM AyxoBUMa, BemTHuaiia, 
BnjieH>aiJi.iiMa h ByKOjiJiauHMa. HapOMHTH crpax Seme 
AeqaKy yjiHJio npeAatt>e, KOje cy ihyj^n ca ceaepa 
CTBopMJiH y HeBepHuqKOj HrajmjH, o AeMOHy y o- 
6jiiiKy ^KBHe — TaKO SBane Marepe 6ejiHX o6pBa h 
TpenaBHi^a hjih Bejie "BaaojiHi^e, 

Joni y paHOM AeTBH>CTBy, KaA 6h IJoaaHH njia- 
icaB Hoiiy y nocTejbH, CTpnu 6if ra HurpHM njiainuo 
BejiOM IJaBOJinu,OM h j^ere 6h ce ciiecTa yMHpnJio h 
3aByKJio rjiaBy iio;^ jacTyK; ajiH je Kpos CTpax HnaK 
raJMO panosHajiocT, Hcejby a^ kba TaA yrJieAa Bejiy 
"EaaojiHuy jiHueii y jiHue. 

Ocaaji^ A^Ae cHHoaua na yMeH>e iiOHaxy hko- 
HonHcuy Opa-BeHeABTy. 

Bho jB TO Ao6pohyAaH m Ao6ap crapai^. Ilpe 
Hero niTO ce npncTynH nocjiy, yqaioB, Aa CB najnpB 
nosoBB y noMoh CBBMoryfan Bor. omhjlbhb sacryn- 
HHi;a rpBiDHUx, AJGBa Mapnja, cb. jeaaH^ejiHCTa Jlyxa, 

npBH XpHIufaaHCKH HCHBOHRCai;, H CBH CBBTH IDTO Cy y 

pajy;3aTiaM ocbhhth ce6B CTpaxom, jby6aB;by, nocjiym- 

HOUlhy H CTpnJbBH>BM; HanocjiBTKy, CnpBMHTH tbm- 

oBpy sa 6ojB oa HcyiiaHi^BTa h MJiB^a h3 MjiaAHx 
CMOKOBHX rpaHHHua ca boaom h buhom, npnapBiiiiTii 
8a CJIHKB AamqHij|.B oa crapor cmokobof hjih xpa- 
CTOBOr APBBTa, HarpBinn hx npaoiKOM oa caro- 
pBjiHx KOCTHjy, noHaJBHmB ojx pB6apa h KpHJia ko- 

KOOIHJHX H faypMHJHX. HJIH pB6apa H JlB^a OBHyjCKHX. 

To 6Bxy HBHci^poHa, cBBcrpana npBAaBaH>a. 
IJoaaHH jB OAaBHa anao icaKO ^pa Bbbbaqto HBiiapHO 



ftl 



3 -{Q BPAHKOBO KOJIO £^ 1906 



82 



noARHce oSpse, KaA roA 6h ce cnoMenyjia 6oja na- 
3iiaHa a^KAaxHHa kpb, h CMecTa 6ii peKao : ^OcTaeii 
je H He 6pHHH ce o iboj; ona Te nehe npocjiaeHTu^. 
Oh je ApsKao, a* i© Te pe«iH Mopao roBopnTH <t>pa- 
BeHeAexoB y^Hxejb, h y^nrejb H>eroBa y^Hxejba. Hcto 
je TaKO Ha ycHaua 4>pa-BeHeAeT0BnM crajiHO jie6Aeo 
ociiejaK, KaAa 6ii yqeHHKy noBepaBao Tajny BemTnHe 
cjitiKaH>a, Koja je 8& Aionaxa 6iijia naJBetia jbyACKa 
BeiDTRHa. Oh uy noBepaBaiue jia sa 6oje, KOJHMa ce 
cjiHKajy MjiaAa Jiui^a, Bajba ysHMaxH jaja rpaACKHx 
KOKomaKa, jep je ifcMxoBO Sejiani^e CBexjiHje oa ohhx 
ceocKHx KOKoniaKa, qnja je 6oja upBenKacxa h BHiue 
npHCTaje sa cjinnaiLe cxapor h mpkop xejia. 

Bea oSanpa na cse xe $HHofce, 4>pa-BeHeAeT0 
6eme nnaK desasjien yMexHMK, Kao A^^e. 3a nocao 
ce npnnpeMao nocxoM m 6AeH>eM. npHXBaxajyhH ce 
nocjia, MexaHHcao 6ii h mojiho oa FocnoAa cnare h 
pa8yMeBaH>a. YaeK, KaA roA 6h cjiiiKao Pacnehe, 
jinue 6h uj ce o6jinjio cysaMa. 

IJoBaHH je BOJieo yMHxejba, h noKanixo 6h vpe- 
Aao y H>, Kao y naJBeher aeinxaKa. Ajih y nocjieAH»e 
BpeMe HaiiJiaaame na y^eHWKe cxpax, KaAa 6h, — 
o6jamH>yjyhH CBOje jeAHHCXBeno npaBHJio m3 anaxo- 
MHJe, Aa AyiKHHy HOBO'ijer xojia xpe6a yaexii aa 
ocaM H ABe xpehHHe jiHua, — Opa-BeneAexo AOAao 
Hcxo OHaKO HOMapHO, Kao H a>KAaxHHOj kpbh: 
^HIxo ce xHHe HcencKor xejia, — 6ojbe Aa xo ocxa- 
BHMO na cxpany, jep oho neMa na ce6ii nnrnxa inxo 
6m Cfjio cimexpHMHO." Y xoiwe je 6ho xaKO OAJiy^HO 
yaepen, Kao h y xo, a^ J© y pH6e h yonnixe koa 
CBHjy HepaayMHux HCHBOXHH>a 03ro xaMna 6oja a 
08A0 jacna; hjih y xoMe, jxa, MyniKapun HMajy jeAHO 
pe6po MaH>e, nero McencKiifte, jep je Bor, Aa 6h cxbo- 
pHO Eay, Hcxprao AAaMy jeAHO pe6po. 

JeAHOM My ce npoxxe Aa y ajieropiijn npeA- 
cxaan MexHpw cxhxhjo osHa^HBinH caaKy ca no ne- 
KOM HciiBOXRH>OM. <l>pa-BeHeAexo HsaSpa Kopaaqy aa 
seiijby, pii6y sa aoAy, cajiaMaHApa sa Baxpy h KaMe- 
jieoHa sa sasAyx. Ajih Ap^ehH Aa je pen KaMejieon 
yxBafeena oa pe^M camelo, raxo xajiHJaHCKH ana^H 
KaMHJia, — Monax je y CBOjoj npocxocpAa^HOCXH 
npeACxaBHO cxHxnjy sasAyxa, HacjiHKaBmH KaiiHjiy 
KOja oxBapa qejbycx Aa 6ojbe AHnie. Kba My ce 
MjiaAH yMexHHi^M noqeme CMejaxH, yKasyjyhn na 
norpemKv, oh je noACMexe hoahocho ca xpninhan- 
CKOM CMepHomfey, Bepyjyhn h AaJbe, Aa Me^y Kawn- 
jiOM H KaMejieoHOM HOMa pasjiHKe. 

TaKH cy 6vim'\ h ocxajiH hojmobh iioSoHCHor 
BemxaKa y npnpoAH. 

y IJoBaHHJeBO cpue 6exy aefc OAaana npoApjie 
cyMH>e, HOB Ayx MOxeHca „6ec caexoeHor SHaH^a^, Kao 
mxo ce HspaHcaaame Monax. KaAa je <I>pa-BeHeA0- 
xoB y^eHHK, npeA nojiasaK y 4>HopeHUHJy, cjiynaJHO 



BHAeo HeKOje cjiHKe JleonapAa Aa BHH^HJa, xe cy 
cyMH>e noapaejie y H>eroBy Ayo^y ^a xojihkom cna- 
roM, Aa MM ce ne Moranie OAynpexH. 

Te HofeH je jieHcehH y joahoj co6h ca rocna- 
peM IJopQujeM, Koju MHpHO xpKaoio, xHJbaAy nyxa 
npexypiio y yuy cbom xe mhcjih, [ajiH mxo je BHme 
sajiasHO y h>hx, cae ce anme sanjiexao. 

TaAa oAJiy^H Aa npHSerne neSecnoj noMotiH h, 
ynpaBiiBoiH norjieA nyn naA© y nenpoBHAHy Hohny 
xawy, no^e ce mojikxh: 

— IIoMoau MH, TocnoA©, h.ho ocxaajbaj moI 
Ako je rocnap JleoHapAO OAHCxa ^obok 6e36oHCHnK, 
H aKO je HayKa Hseroea aancxuHy rpex h pasapax, 
yMHHH, Aa Biinie ne mhcjium na h> h Aa sadopaaiiM 
cjiHKe H>eroBe. HsSaaH mo HCKyineH>a, jep ja nehy 
Aa rpemiiM npeA To6om. Ajih aKO je woryhe, yra- 
^ajyhn Te6H h npocjiaBJbajyfcH hmo Taoje y njieMe- 
HHXoj aemxHHH cJiHKapcxaa, snaxH cae oho. mxo 
Opa-BeneAOxo ne sna h mxo 6hx ja xaKO chjiho ua 
snaM: h anaxoMHjy, h nepcnoKXHsy, h najjienme 
saKone caexjiocxH m ceHKe, — xBAa mm, FocnoAe, 
noAapH qapcxy BOJby, npoceexjiH mh Ayroy? na Aa 
BHme HO cyMH>aM; yHHHH Aa Me rocnap-JIeonapAO 
npHMH y CBOjy paAHOHHuy, h Aa mh <l>pa-BeHeAexo, 
— xa OH je xaKO Ao6ap ! — onpocxH h Aa casna, 
Aa HH y qoM HHcaM kphb npeA To6om! 

Docjie MOJiHxae IJoaanH ocexH paAOcx n yxexy, 
na ce yMHpn. HberoBO mhcjih nocxaAOme nejacne: 
cexMo ce, KaKO ce y cxaKJiapeanM pyKaMa ycHJan 
FBOSAen mHJbaK ^hcxo ynnja h, ca npwjaxHM nwmxa- 
HjOm, pesKO cxaKJio; bhaoo je KaKO hchoa HOHca sa 
cxpyraH»e HSHJiase rHHKe m BHJyracxe ojiobho mnnKO, 
ca KOJHMa cnajajy y OKanpHMa oabojoho KOMa^e raa- 
poHor cxaKJia. Hohhjh rjiac, najiHK na cxpwqea, BHKHy: 
.Cbmo raxo Bume sydan^a oko Kpajeaa, jep ce cxaKJio 
6ojbe APHCH " — na OHjia necxaAe caera. OKpeny ce 
na APyry cxpany h sacna. 

H IJoaaHH ycHH can, Kojera ce nocjie qecxo 
cehao: Kao cxoJH y nojiyxaMH orpoMHO KaxeApaJie 
npeA nposopoM ca cxaKJiOM pasne 6oje. Ha H>HMa 
HacjiHKana annorpaACKa 6ep6a xajaHcxaene Mose, o 
KOjoj ce aeJiH y Jeaan^ejby: 

„Ja caM npaBH mokox, h Oxai^ je moj annorpa- 
Aap". Haro xejio Pacnexora jieHCH y cxynH, y KOjoj 
ce ueAH BHHO, a hs pana My JiHje Kpa h nyne H>OMe 
6ypaA, Kojy aajbajy Aa*T>e. AnocxojiH aohoco rponc^e; 
a ca. riexap Myjta. Y AySnHH npopoun h naxpnjapcH 
OKOnaaajy hjih pency BHHorpaA* Ilpojiaae KOJia ca 
KauoM BHHa, y KOja cy ynpernyxH JeaaH^eocKH sbo- 
poBH — jiaB, 6hk, opao; aoTiHMa ynpaajba an^eo ca. 
Maxeja. CxaKJia ca oaaKHM cjiHKaMa BH))ao je IJo- 
saHH u y paAHOHHi^H caora cxpniia. Ajih ao xaAa 
HHTAe He BHAe xaKHX 6oja, — xaMHHx h y hcxo 



8:^ 



:^ -« BPAHKOBO KOJIO ^ 1005 



84 



HpoMG CBexjiMX, KBO Aparo KaMOH>e. — HaJBohMa y- 
^KHBauie y i],pBeHOj 6ojh kpbm rocnoAH>e. A m3 jiy- 
6iiHe KareApaJie Aoniipaxy cjia6ii, hb^khm CByuu 
OMMjbeHe My iiecjue: 

fior (li uustitiito, U^Bare HeBHHocTB, 

0<iorifero gi;;lio. MapRcaHB jbBJbaHe, 

(^011 gran souvitiito O, cJia;\ocTB npeii^HH, 

Sei ili L-olor vermiulio. UpneHB •i.B.'baHe ! 

Ajui nocMa ywyKny, CTawjui iiOTaMHii, — a rjiac 
liOMohHiiKa AHTOHuja Aa BitHHHja iipuuianHy My Ha 
yxo: „BeHCH, IJoBaiiH, 6eHCHl Ona je OBMe!" Xxeo je 
;ia aanuTa: Ko je xy? — ajin je ocgtho na je Bejia 
'BaBOJiiiua U3i iberoBiix Jie^a. 

IIupHy xjiaAHoha, ii HajeAaHiiyx ra jeuHa xe- 

iiiKa, Kao Aa Hnje JbyACKa. pyna yxaaxu oa Haxpar 

3a Bpax u none ryiuuxu. 4uhhjio My ce, Kao a^ 

y.Mupe. 

SaxiiM BiiKHy, na ce iipo6yAii h yrjieAa ro- 

ciiapa IJopyHJa, koJii cxojame yKpaj H>era h cKiiAa- 

iiie MOKpiiBaH, roBopehH: 

— ycxaj, ycxaj, jep fee ii Cea Hac oxhKh. BpeMe 
jo Aa ce iiAe! 

— KyAa? Illxa je! — MyMjiao je IJoBaHii y 
iioJiycHy. 

— 3ap cii aaoopaBHo? Ha Majyp y CaH-lJep- 
Bnaiio, Aa pacKOiiaMo KoAeHimKii XyM . . . 

— Ja Hehy iihH . .. 

— KaKO Aa He iiAeoi ? 3ap caM xe yaaJiyA npo- 
6j'A"o? HapoMHxo caM sanoBeAno Aa ce oceA^ia 
UpHa Maara, aa 6ii Morjiu ooojiiua jaxaxH? AMa, 
ycxanu, KaA xii KanceM n ueMOj onxii jorynacx. Mera 
CO Sojiini, Kajiy^epqiihy? 

— Hnnera ce ho 6ojiim, Bofe, iipocxo, Hefey . . . 

— Cjiymaj IJoaaHii: OHAe he 6iixii ii xboj xsa- 
;beHu yMexHiiK, JleonapAO Aa Bhhmii. 

IJoBaHii CKO«)u H He npoxHBehii ce bhoio, none 
Aa ce oa:ianii. 

IlaH^ome Ha ABopiimxe. 

Cbo Ceme cnpeMJbOHO aa iipojiaaaK. OKpexHu 
Fpiijio Aaaaiue casexe u xpMKao je yxcypoaHO. Haj- 
3:iA Kpenyme na nyx. 

Ocxa:iH noanaHnuu rocnapa MiinpiijaHa, Me^y 
H.ii^ia II .leoHapAO Aa Buhmii, iio^oiue kacnuje, APy- 
niM nyxoM, npaso y CaH-IJepBaano. uacrmuke c« 




! 



^Opt»6 B6NMK, Cp. KapnoBUN 

APXMB rJlABHOr HAPOflHOr OflBOPA , 

ex 1848 49 

paHKOBO Ko-'io-* a nocie H>era „HapoAHOCx'^ 
Aonenit cy oea caaKe apiiMeA6e o6aBeu]xaj 
r. A. IjvKiiha iia Be^ia o xoMe. iiira je ou 
Ao caaa xy u OH;ie Aoauao o iioieHyxoM apxiiBy u • 



ujxa 6if c XHM apxHBOM HMajio 0Mxif npeMa — :Ke^u 
r. A. Ti— a. 

Focri. A. 'B. M3Heo je uixa jo y xoj cxaapH na- 
MHxao y KH>H3H „CpncKM iiOKpex y jy>KHOj yrapcKOj"; 
uixa My je o xomo HOKaA npMMao iiok. Majop Bh- 
jiobckh; 'nxa je r. 7895. Aoanao oa npo$. r. M. Me- 
Anha; o MOMy ra je r. f894. naBecxuo 6. ren. r. Ti. 
CxpaxiiMiipoBHh, a o MOMy r. f895. w r. f902, r. 'B. 

CxpaXMMHpOBHh (CIIH W TOH. Ti. Cxp.), 11 HailOCJlOXKy 

luxa je r. 1903. AoaHao oa noAMapmajia r. l\ "Bypiifea 
II mxa My je kohi^om r. f904, jaBiio caAaauLU ynpa- 
BHxejb 6eMK0r paxHor apxuBa hoam. r. BoJHOBHh. 

Ha xa CBOJa KaauBaiba, no KojuMa oh najiaaiio 
Aa r. A. "B. ao r. 1902. hjih ao r. 1903. HUtura 
uosMTueno hhjo anao o cyA6n apxwBa FjiaaHor Ha- 
poAHor OAoopa ex 1848 — 49, Kao hh o xoMe tao co 
xaj apxQB AO xaAa najiaaiio — Haseaao je r. A. "B. 
H xo, Aa My je caAainH>a ynpaaa paxHor apxaaa y 
Beqy oGefeajia, ii xo Ha H>eroBO aayaHxia&e y xom 
11 pa Buy, fla ^e apxue rjiasHor Hapodnor OdSopa us Te- 
MUiueapa, zfle u cafl Jie^KU, ^aru npoHeru y — uctu 
soJhu apxue y 5ev/ . . . 

JI,ajbe Kaayje r. A. "B., hjih 6ojbe pe^euo: nyAW 
ce KBKO je joAaH Aeo apxnaa Fji. Hap. OA<^opa ex 
1848-49. 

„ocxao — ue snaM aano u aaiuro — y KapjiOB- 
u.uMa H Htfsa ce y MHxponojiHjCKOj apxnBH^, 

na MHCJiH y Bean c xhmo a^ 

„ne 6u Aome 6uao^ KaA 6h cg uctu bkxh wjpc- 
^GAU Ha MyBBibe, jep — aa ce6e nucy oa aasKHOCXM*, 

xe HajaaA KOHKJiyA^ipa xaKO, Aa oh xe cnnce 
naoier nap.- upKB. apxuaa, a xaKO h one, Kojn ce na 
Ao6a HapOAHora noKpexa uajiaae y npHBarnux Jiuu.a 
xpe6ajio canyBaxu 

„y KaKOOJ jaBHOJ apxHBH, onex mhcjihm - moj- 
Sojbe / parHOJ apiueu / Be*!/" 

F. A. Ti. MOxuBHiue xy Bojy MHcao u;ih na- 
K.U0H0CX npoMa paxHOM apxnay oenKOM xhmo, nixo 
OHAe Beh UMa cnnca o noKpexy ex 1848—49., xe ko 
o OBOMO oyAO xxeo nncaxn — 

^Atopa ^o^w y Ben, xaKO ho xy Hahii it apxHay 
napoAHor r.iaBHor OAOopa", 

na nanocjiexKy najaB.i>yje. nexaKo oea bhahu 
MOxuBa u Kao y hmo noKora iipaBAaH>a h hoko uaBHHe, 
Aa je OH — 

„}KeAeOy Aa ce xa apxuaa y Be»iy npeuece jeduHo 
ua paa.iora, inxo he ce ona — ry najSoM^e caHfearu" 

TaKo r. A. Ti. y cbojom oomkom ooaaeoixajy. 

KaA caM iipoqiixao obo hhcmoho r. A. 'B-a, 
uaHOHaAu.ia mo je y H>eMy naaecHa iipaauHHa, a join 
MHoro Bnme ona nboroBa „«e.i»a** ii xok moxhbo- 
Baibo Mcxe. 

KaA 6nx Morao iipoxn craBuxii Aa r. A. 'B. 



85 



:^ ^ BPAHKOBO KOJIO e>- 1905 



86 



He 3Ha 8a AaHainH>n nap. upkb. apxiiB OBjie y Kap- 
jiOBi;iiMa, H>eroBy opraHii3au«jy ii ynpasy. Kao ii 
pen M cnrypHOCT y »>eBiy, ja 6ux H>eroBO KasH- 
BaH>e, H>eroBy Mcejby h H>eroBo MOTHBHcaH>e obo — 
MHHyo hyxKe. 

yBepeH o iipoTMBHOCTn, ja 6hx unaK u y OBOJ 
3roAH ohyrao cbg oho, j^a peneM, jihhho TyrajbHse 
MOiieHTe, KOJHMa KaauBaibo r. A. 'id -a m^eH»yje 6ea 
csanoea creapnoza pasjioza oeo ftap.-ifpKe.-apxuecKO 
asafhe, o KOjeM cmbm pebw ^a y nuTaH>y „uaj6oJbeea 
OHyeana*^ t. j. y norjiejiy curypHOcxH H>eMy npe- 
AaTHx cnMca — KOjy CTBap r. A. TJ. ocoChto MCTnne 
— ne saocToje /^anac nu sa paTiiu.M apxueoM y Beuy- 

Ho KaKO OBj^G HMje HH FJiaBHO a Ten npecyAHO 
HH ^Mcejba** r. A. 'B— -a, hhtii qwJH 6hjio oco6hh mo 
weHTH, Hero co osjxe y npsoM pe^y pajiH o apxusy 
Tjiaa. Hap. OASopa ex 1848.— 49, Kao cacraenoM 
Aejiy Hanier h.-i^. apxHBa, ^aKJie, o je^pioM flCAy ko- 
penuToza nap.-tfpne. UMeTKO, u caeemio c tum o npaey 
napofl'HOM na raj UMeran^ Koje upaeo hutu je na- 
m/tuTeno hutu je yaunyjio, hutu youmre .Mome flofiti 
caMO y cyMmf^ to caw no cbojom nojioHcajy, Kao 
'lysap HCTe apxHse, ^yMcan OBy cacBHM npoHSBOJbHy 
^ejby r. A. Ti. a, j^a peneM, — cKpeHyxH Ha npa- 
BH nyr. 

PeKao caM, ;\a mh je y Ka8iiBaH>y r. A. % — a 
ynajia y omh iiSBecna TipaauiiHa. 

CTBap je y obomo. 

r. A. T). noceTHO je OBaj h.-u. apxiiB r. 1900,, 
AaKJie, npe nero niTO je ao6ho hhcmo r. "B. Ctp 
(cnna) ojx r. 1902. ca ohhm cnrypHiiM nojiauiiMa 
CMepao je paasHueTn cnHce o ;ioral^>aJHMa y Ulaj- 
KaiDKOj H Me^y UlajKaniHuia 8a BpoMO noKpeTa ex 
1848. - 49. 

Beh npHjiMKOM TaManiH^e CBOje noceTO Morao 
ce r. A. "B. yBopHTu, ;i,a je 6Hjia ii npoinjia ona epa, 
y Kojoj cy, KaKO aro^HO pene npo$. r. M. JaKiuah, 
11 jtBOHOHCHii MMmoBH H nauoBii - y KanyTy h Man 
TiijH - OBaj H.-u. apxHB Kao HeKO nycTO Macjio worjiu 
KOHadiiTw, Beh jia y obom 3BaH>y y CBOMy Bjia^a pen 
H OAronopHocT, caBecHOCT h CHrypnocT, no KOJHMa 
jo HCKJbyMOHa CBaKa HOKopeKTHOCT H 3JioynoTpe6a, 
a TeK npecTyri h sjio'ihh y CTBapn cniica, kojm cy 
Ty npenaTn Ha caqyBaH>e. 

KaKO r. A. TJ. mohco roBopHTii o jaeuuM apxH- 
Biuia, a ;^a ce ne ceru oeoe k.-i;. apxuea u caeeano 
c TUM ne upe/^jioTKU^ /fa ce apxus Fji. Hap. Ofl6opa 
ex 184H—49 npenece OTKy/j, je y caoje flo6a nacujino 
yaer, r. j. y oeaj w.-tf, apxus, Beh je npoTHBas tomo 
Aoraao na Ty „MHcao'', Aa he ce KaKO apxus Hi. 
Hap. OA^opa, TaKO h chhch obot h.-i;. apxiiBa o no- 
KpoTy ex 1S48 — 49., Te \\ npuBaTna aKTa h3 top 
BpeAiena sa nam uapofl y paTHOw apxuBy y Beny 



„Haj6ojbe^ Mohii oMysaTM, — to je — H>eroBa Tajna. 

HpHJiiiKOM OHO cBOje iioceTO aanofteo je r. A. 
"B. Sao pasroBop h o apxHsy Tji. Hap. OAfiopa ex 
1848-49. 

KaKO je oeo h.-u apxiiBCKO aeaiue joni na flee 
WflUHC npe re uocere r. A To.- a, y cbojhm 8BaHH»*HHM 
HBBeniTaJHJia aa r. 1898. h nocjie r. 1899.^ na Teiiejby 
AO TaAa npHKynjbeHHx noAaraKa HaAJiencHHin $aKTO- 
pHwa CTaBMJio oCpaaAomen npeflMz: Aa ce KaKO 
TaKoaaana „PajaHuAeea apamea^ ^ o Koio] ce r. 1898. 
y jaBHOCTM HHcajio Aa ce nyAn Ha npoAajy, TaKO 
HCTO u caucu Fa. Hap. Ofl6opa ex 1848 — 49.^ koo 
nania uap.-i^pKe. ceojuua u cacraenu fleo oboz }iap' 
ippne. apxuea aa mctu peKAaMyje. to caai na TOMejhy 
jfCTH-x noAaTaKa TaAa r. A. "B — a oCaaecTHO ii o 
cyA6H apx. Tji. Hap. OA6opa ex 1848—49., kojh je 
apxHB H>era HHTepecosao. 

Tom npujiHKOM HcnpHMao caw r. A. 'B — y y 
rjiaBHOM OBo: 

6yHH, KaA je KapjioaunMa oa sapaAMna aa- 
rpoaHjia nori!6ao, napeAHO je 6jia>K. naMOTM naTp. 
cpncKH Jocucfi PajauuHy Aa ce nap. apxiiB, nap. 6h- 
CjiHOTOKa, nap. Kaca h yTsapn upKaene iipenecy y 
SeMyn, OTKyA je nocjie cbo npeCanoHO y BeorpaA- 
OAMax nocjie 6yHe naTp. Joch$ je na naaajiy 
fie^KO BJiaAO nomao y Beq. y6pao no fteroay ao- 
jiacKy OHaMO, paapemeH je uo OAJiyun 6eqKe BjiaA© 
Tji. Hap. Oa6op y SoMyny, h ynpasa npoAaTa ren. 
Majepxo^epy, Kao rae^y aoM. BjiaAe aa BoJBOAHHy. 

HaTp. JocH$ HapoAH h3 Bena, Aa ce nap. ap- 
XHB, nap. 6H6jinoTeKa, nap. Kaca oneT npenecy y 
KapjiOBue, uiTO 6yAe naBprneno. Ho y hcth Max aa- 
TpaHCH ren. Majepxo^ep. Aa ce apxHB Fji. Hap. Oa- 
6opa ycTynH H>eMy, naBOAHO paAw pacnpase aaocTa- 
jiHx HapoAHHx nocjioaa. KaKO je noMenyTH apxHB 
Beh 6ho y KapjiOBUHMa, to ren. Majepxo^epa naamajbe 
oaaMO HapoMHTy KOMHcnjy: AaoKC. CTOjaHKOBwha, 
6nBraer ceKpoT. bojboao HlynjbHKua, h joAHor o$m- 
UHpa, KOJH ya acHCTenuMJy Kapjiosa^Kor MarucTpaTa 
AO^y y ABop, to y OAcyTCTBy naTpnjapxa 6paxnjajiH0 
yaMy oa ABopcKor OKonoMa caHAyKe, y KOJHMa je 
6ho apxHB Tji Hap. OA6opa, h OTnpase cae y Te- 
MnuiBap roH. Majepxo4)epy. 

HaTp. JocH$, AoaHaaniH aiTa ce y H>eroBy oa- 
cycTBy A©CHjio y naTpHJapaniKOM ABopy y Kapjioa- 
UHMa, npoTOCToaao je HajoAJiy^HHJe npoTHB nocTynKa 
ren. Majepxo^epa c thm, Aa ce apxna Tji. Hap. Oa- 
6opa ex 1848-49. apaTH y Kapjioau©, jep je oh — 
neupuKOCHoeeua napoflua ceojuna. Oocjie noAyncer 
AOCTa oiuTpor napHHHeH>a ao6ho je naTp Jocii$ 
yaepefte, Aa ce ne he cMOTaTH noapaTKy top nanier 
apxHBa y Kapjioaue, ho to ocTane HenaapraeHO. Tj\e 
ce apxHB HajiaaH, HHcaM Morao noaHTHBHO pehu, ho 



»7 



3 ^ BPAHKOBO KOJIO &- 1905 



88 



cnoAieHyx ua ho hcth, na cJiyKoj fla uaa yKU^ayha 
Bojeoflune nuje saocToo y reMumeapcKe eojne ko- 
^aufle^ Moparu 6utu uau y Blletaru uau y Deny. 
M Kaico je r. A. Ti. y oho uo6a CT^Hoeao y Ilpary. 
HanoMGHyo caM j^a 6n co o noepaxKy OHaMO y Be^iy 
Morao JiaKO pacniiraxH, ^a Jiu je apxiiB Fji. Hap. 
0;^6opa ex 1848 — 49 113 TeMMiuBapa onaMO npeueceH. 

KaKO je r. A. "B. Ty CBOjy nocexy h cbg obo 
cncBHM Ba6opaBno, ja xo ne 3HaM, ajiH jc xaKO 6hjio. 

MeHO cy xy nexoxnue Haxypyje MHcao: a* 
r. A. %. OHy cBOjy nocexy y obom apxHBy y r. 1900-oi 
HHJe saSopaBiio, — KaKO 6m xy uarjieAajio cbo oho 
HjOroBO KasHBaibe, oco6nxo y ohom, ujxo-ho pe«!, aa- 
r;iaBHOM.aejiy ca ohom aap neouoJbHBOM ;,3KejL0M": 
na ce apxiiB Haoier Fji. Hap O^Sopa ex 1848 — 49 
npenece y 6eqKn paxnii apxuB pa^w — ^Hajcueyp' 
Hujee oiyeafba"?! 

OaaKO, KaKO r. A. %. ii3hocm cxaap pan ap- 
xiiBa, MO>Ke roAwxii H^eroaoj Hcejbw h eaeHxyajiHoj 
noxpeSft, ajiH uuKaKO u nunafla uapofluoj uoTpe6Uj 
vapoflnoj KOpucTU u uoepx ceeea — nupoflnoM upaey, 

}Kejba r. A. To — a nsrjiCMa na je iioHHKJia h 
tixyn, mxo OH apxiiB Fji. Hap.OAoopa ex 1848-49., 
ivao AA CMaxpa sap hokom cbojhhom bojho Bjiacxn. 
(5a obo caeAOMH 11 oho H>eroBO My^OH,o: 

„He 3HaM HOHo je h aausro je joa^h a^o xor ap- 
MBa (Fji. Hap. Oa6.) ocrao y Eapjio&ipuMa" . .. ! 

F. A. 1S>. ho noBHaje, buah co, ycxanoBy m iipo- 
ni.iocx Hainer h.-l;. apxuaa, 11 oxyA h mo^ko oeaKO 
Aa niiiiie H Aa ce MyAw, Aa ^kcjih 11 Aa — rpeiii«. 
V rora ce y H>ora xo cbo mohco m pasyMexii 11 na- 
nniiifxii. 

Ho, KaKO Beh ucxaKOx, obao je no cpoAn ne- 
vpuKOcnoeen napoflnu UMeran u uecyMHueo u neao- 
Cnt'vo napofluo upaeo na iicxu, ncnpoA nera Mopa 
ycryKHyxM CBaMHja Hna naMopa, Mopa nacxn caaHMja 
ycu'ocHa Hcejba. 

ApxHB Fji. Hap. OA^opa OAHecoH je h3 Kapjio- 
n;in,a 6e8 cauaeojieiba u ys oflAynan uporecT 6jiam, 
ua M, uarp, Jocucpa, Kojn ce nocjie xora, KaKO caM 
i!('!i noMonyo, Ayro 6oMno n ca renep. Majepxo^epoM 
n ru 6eHK0M BJiaAOM BaxoBOM, o MOAiy he 6uxn ro- 
B >[)a Ha ApyroM Mccxy. H ren. Majepxo^ep h 6eMKa 
BjiOAa noA BaxoM iiucy mofjih hh ocnopHxu Ka.Mo wV 
ou()i)iiXH podoJbyGueo HanenHO oraHoeuiure narp. Jocu^a: 
d.i je apxue Fn, Hap. OdSopa caorasHU u H9pa3deoJHU deo 
Hup.'i^pHe, apxuaa u hqo Tanae deo henpuHOCHoeeHO Ha- 
poliioe umerna, re da je tb9M/ aa to mocto y Hap.-t^pMe, 
a,),r toy y Hap/ioei^uMa, r/ u camo ry, OxyA ce H rCH. 
M.ijopxo^ep H 6eqKa BjiaAa Baxoaa npaaAajni h h3- 
Biin.aBajiii naxp. JocH^y, KaKO je ajXiiB Fji. Hap. 
t),ir»opa ex 1848, — 49. npeneceH y TeMiiiuBap caMO 
pi{/\u oaKiue u Cpme pacupdee onux jdenux uocAoea^ 



Koju saocTauie nepeuienu uaa JU. Gpu* Hap. Yupaee 
ex 1848.-49., re fla ce ueAe CMeraru uoepaTKy 
cuuca ucToe apxuea y Kapjioei^e . . . 

Haxp. JocM^) Pajaqnh Hwao je nocjie xora, KaKO 
sa BpoMO „6opaBKa'* My y Beqy, xaKO n noBpaxKy 
oxKyA y HapoA, nyHO pyKO nocjia, auAajyhn onaKe w 
KoSne nocjieA"ue napoAHora noKpexa y upkbh h na 
HapoAHOM orH>fiuixy yonuixe. HpunpeMe oko joAiiH- 
cxBOHe opraHusai^Hje npaaocjiaBHe upkbo y xaAa ue 
jiOKynHOJ MOHapxHJH, Kao \\ paA h 6opda na xom 
nojby a ca ABa ^ponxa: npoxuB sjiaAO oomko n npo- 
XHB npexoHSMja PyMyna; OAaajaibe cbo xo ^Kenihux 
naaajia arpecHBHux FyMyHa na caM uapoA h upnay 
My; paA oko npH6HpaH>a Maxepnjajia aa o6e36e^eH>e 
nojiuxuHKHX npaaa HapoAHHx — ca6op ojiaroBOiuxeH- 
CKH - CBH XH orpoMHH 3aAauH oSysome ajia w noA- 
pHHie cacBHM Beh h 603 xora oponyjia m CKJionyjia 
naxp. Jocu^a y xaKOj MopH, Aa My je. wcuycxBOM 
noKpexa boK npoAocxa paaonapaHOMO, xpeSajio joui 
caMO paayaepeH^e ca OKxoSapcKOM AHruiOMOM, mhch- 

JOM MeHCAOp^OBOM M yKHAaHiOM BOJBOAUHO, H OAMax 

aa xiiM OHaj (inadenstoss ca ca6opOM SjiaroBeinxen- 
CKHM, na Aa aa yaeK ckjiohh uho cbojo y cjiyncSn 
UpKBO i\ HapoAa yxpy^eHO h aaMopene aJiH Heno- 
Myhene cpncKO ohh . . . 

Hocjie CMpxH naxp. JiCH^a 3a6opaBHJio ce 11 na 
apxuB Fji. Hap. OA6opa, KaKO je xo y nac hokh xpa- 
AHL^uonajiaH oGnqaj, aok obo nap. upkb. apxiiBCKO 
3itaH>e r. 1897. m 1899. ho noAHece HaAJie>KHH.\i $0- 
pyMHMa Boh noMonyxe caoje oSpasjiOHCOHii npeA^iore: 
fla ce u y tomc pcKAaMyje tuTO je name u uo upaey, 
u no aaKOuy^ u no upaeflu . . . ajm ra, Ha Mcajiocr. 
xy cpexe ona Jioiua cpeha, Kaja je y nac aeh n 
oxnpe npaxHJia, npemiJia, Kpmujia 11 cyjexiuia mhopo 
KOJM noABnr, HaMeH>eH MCKJbyqHBO onuixoM napoA- 
HOM Ao6py. 

HpoMa cBOMy mxo caM y cxaapn apxuaa Fji. 
Hap. OASopa ex 1848. — 49. ao caAa peKao, HBJiaan 
HecyMH>HBo: ho a^ He 6h M>me 6ujio^ KaKO pene r. 
A. 15., KaA 6h ce can cnncH napoAHOM noKpexy 
ex 1848. — 49 npoHOJin y Beq, Hero 6aiti na npoxna: 
da no npaey HapodHOM u Hapodnoj norpeSu^ na u no comum 
uBJaeama moho pom, Majepxo^epa toho u Tadauate ffetue 
e/tade Baxoee ho 6u hu morno hu cmojio 6utu na roj r, 4. 
l^-a mejbu! 

Oho eeA uoMenyro rpojcTSo: noupuKOCHoeeuocT 
HapoflHoza UMCTKa^ napoflua Kopucr u napofluo upaeo, 
a caeeano c tum ycnoMena na uapofluy upotuJWCT u 
o6aupu upcMa napoflnoj caflamihuv^u u 6y/iyAuocTU, 
TO cee rpamu UMueparueno u 6eaycA06HO^ da u 
apxae Ffi. Hap OdSop-A ex 1848, — 49. nonuea ade je u 
noHueao: y cpny napofla, y netacM n -tf . apxuey, Hujti 
je cacraenu u nepaaflsojuu /^eo, nao Kanae upeflcrasjba 



89 



3 -^ BPAHKOBO KOJIO e>- 1905 



90 



ueapuKOCftoBen napofluu UMeraK^ koju ce ne Mome u 
He cjue oryf/UTU, re kojcm 6mu aa to hutu tuua hutu 
MOSKe u CMe 6utu Mecra flpy^fle ocum jeduHo u ucHjby- 
HU90 y oeoM MauiSM t/iasHOM u oniareM Hop.^pMe, apxuBy 
f HapaoBHUMa, . , 

C Tora je iioje Haj;iy6jLe ysepeibe, Aa h r. A. Ti., 
KaA xohe Aa ynnHH ycjiyry HameM m ceojeM HapOAy, 
HUTU 6ii Morao hhth 6ii cmgo HMarii Apyre KaKBe 
»ejke ociiM jeAHHy h ncKJbyMUBO to: Aa cbo iut * 
MOHce ynoTpoTH h Aa ceyAa KaMO Aocne OAJiyHH(» 
iiopaAM II HoyMopHO u caMOiiperopHO noMorHC, Aa 
apxtiB Fji. Hap. OASopa ex 1848.— 49. AO^e oneT Ha- 
Tpar y KapjiOBu,e h noa cBOje ripBo6(iTHO OKpHJbc, 
KaKO TO saxTOBajy: napoAHO npaso w HapoAHO ko- 
pucTii, II KaKO TO OA r. A. U-a TpaHcii h iboroBa — 
poAOJby6iiBa AyncHOCT. . . 

Mnhbh CsBHti, HOBM CaA 

Koa nywMHHMx cpba 

s 

III 

HcTora AaHa, Ka;; cmo cTurjui y ByAnaiim, 
25.cenT., y 8 nacoea y Bene, GiiJio je uosApaBHO 
Bene y Fyi^nMeBy xoxejiy. Ty cmo ce yiio3Hajiii 
iia OAMax n aojiiiHCiuiM. 0;^ JIy/KiiHKnx Cp6a 
6MJ1II cy: npo^. Ap. ApiiyiuT Myrca, JaicoB 
IIle^miK, BapT-TxHiuHHCKH, oa iipycKiix JlywcH- 
Hami IIlBJeJi, oran ii cmi, yHiiTejb Ky6a; oa 
Mexa Ap. Ulpajnep, CyxaHeic, ypeA,HiiK Xajeic, 
Aaoji4> IJ,epHH; oa no.T>aKa ap XenpnK Yjia- 
ujiih; If Hac ABOJHii,a, A. Xaynh ii ja. Ty caM 
oaasiio, Aa cy ce CesepHH CjioBeHii iinaK Morjin 
paayMeTH, a oa nac Jy>Kmix nycTiio ce y paaro- 
Bop jeAHHO rocn. Xayifh. Boji>e cmo ce paayMCJin, 
KaA CMO noqejiH pycKii roBopnTii, a Haj6ojbe 
KaA CMO yAapHjiH y HOManKK jesiiK. 

FjiaBHa CBeTKOBHHa 6H;ia je y noHeAejbHMK 
26. cenTBMSpa. y IOV'2 ^^-coBa iipe iio;iHe 6njio 
je y npHBpeMeHoj, npnaeMHoj Aoopanw y Cpn- 

CKOM A^^y (J^P AoM join HHJe Olio CaCBIlM AO- 

BpuieH HH yAeiuen) ciipeMJi>eHO CBe 3a aohbk. 
y npoMejby, tab je roBopHHHfca Tpii6nHa, ohjio 
je y aejieHHJiy iiaMeuiT9H0 nonpcje cacKor 
Kpajba 'Bop^a (kojh je nacKopo daxiiM yMpo). 
Ca CBiijy CTpana ncicyiinjiii cy ce 6hjiii HJiaHOBii 
MaTHHHHif, HdacjiBHHUH pa3UMx ApyuiTaBa, 3a- 
crynHni^ii njiacTii h rocTii, oa iipnjinice Ha 100, 
CBH CBenaao ooyneHii, a Mel)y H>nMa Tpn Hcencice 
y >KiiBoniicHoj HomH>ii jiyHCHHKOj, Koje cy 
cjiynaJHo ceAejie ao Mene. IIoiiito je MeiuoBHTii 
KBapTCT OTiieBao iiecMy „B6h 2ohnuj lebje, 



Lu2ica!" cTyiiiio je Ha roBopHiiHKO Mecro npeA- 
ccAHuic APy^'TBenn, SucKyii aP- Tiopi^e Jlyiii- 
MaHCKH, ii03ApaBii CBe iipiicyTHe, ocoOhto 110 • 
Hacne rocre, cpiiCKUM a 3aTnM h HeMamciiM 
jeanicoM, 11 y noAynceM roBopy, na neMamcoM 
jesiiKy, iipMica3ao je ncTopiijy iiocTanKa 11 
saBpiiiBTKa CpiiCKor A^^^^ i^'^j" j^* j^ABa iiocjio 
40 rOAnna TpyAa, opiire 11 rpoiuica eao AOBimieif, 
Aa oyAC cpoA'iiuTe nAea:nnix TOKiba Apyiuine 
mix a yJBAHO 11 MyBap HapoAHor n Bepcuor 
Miipa n ciiopaayMa. FoBopHiiK — oco6nTO ciiMua- 
TUMHa iiojaBa — 6:iaro;iapiio je 3aTHM liory 
Ha yciiexy, a rpaACicoj BJiacrn iiperiopyHno je 
AoM. 3a ihiiM je roBopiio rjiaBHii Haueoiimc 
rpaACKH, AP Kajojiep, iicTimyhii jieiiiiM pemiMa, 
Aa je A^M He caMO ciioji>uiiiH>n yicpac Bapoiuk'ii, 
Hero n i\yx y H>eMy Oiihe Kaico Bapoiim Tauo 
H 3eMJbn Ha ]\\\Ky 11 iiohoc. Ha to npeAa,ie 
HeiiMap AoMa, Kay6, KJbyMeBe iipeAceAHincy 
a ii()eAceAHiiK ipaACicoM HaneoHiiKy, h oHAa 
ce yiiyxe cbii iipncyTHii Aa pasBiiji^e A^^- 

AoM je iia rjiaBHOJ nnjaiuf na JlaBCKiix 
Xpjeojax (Laucngral)cn) PMa rpii, yiipaao hi^- 
Tiipn KaTa, jep je 11 Tanan yAeiiien 3a craiiouo, 
ca ujnjbacTiiM je KpoBOBiiMa ( GiobildacluM-; 11 
Ha yiJiy c Ky;iOM (Erker) IIpii seMjbii cy 
Ayhaiiii. A^^ j^ 3ancTa icpacan, ca run. Ma 
MOAopHiiM 3axTeBiiMa II yAoGHOCTHMa, 11 Morao 
611 A"'«MTn n rjiaBHa Mecra y caMiiM Apa'»^'b^^ 
HiiMa. y aBJiHjii ce 3nAa cneHana ABOpaiia, 
Koja he TeK obo roAHne 611T11 roTOBa Ha AoMy 
cy OBH HaTinicii : y cpeAMHii Serhski Dom, accho 
OAaTJie Bohu k 6ls6i^ a jiobo Serhrmi k mniitkn. 
BiiojiuoTeKa je y APyroM KaTy, join je cicpoMiia, 
ajin Ty caM naiiiao neKe CTape KH^nre name, 
Kojnx HeMaMO y 6n0jiHOTeiui name Marnue. 
KaA caM Hx bhabo h AP>Kao y pyicaMa, noMeiiie 
Ml! ce npcTH TpsaTH, ajiii Ao6poAyinHa iioBep.hn- 
boct CTapua 6n6JinoTeECapa oticjiohh oa Mene 
CBaicy raAHy Mucao: Kibiire caM ocxaBiio r;ie 
caM nx n nainao. Ha Myaejy, Kojn je na Tpeli(»M 
KaTy, MOHce HxM ce saBiiAeTii, naico Hiije join 
CBe yAeineno n nadaBJbeno. BeJiiiKe jiyrKe y 
HapoAHOJ HOuiH>ii CTOje y rpAHiiM cTaKJieiiiiM 
opManoBUMa. Tn cy opManoRn nac ceocKa c()6a, 
qac aBJinja, nac 3axBaTajy cranoBe c nnraBOM 
noBopKOM. Ty cy y OMaibiiM opManoBHMa pa3Jifi- 
HUTe noBeJbe, MCAaJbonn, opyncje, noKyhcTRO, 
cyAOBii 113 npacTapor Ao6a. HyBap My3eja 
JaKOB IIle(|)MnK. napox n iipoiiOBeAHnK; y By- 
AHinnny, c Haj6ojbOM Jby6aBjby Gah naA obhm 
HapoAHiiM 6jiaroM, Koje je CMeniTeuo y neKiix 
neT co6a. 



■f 



91 



3 -ra BPAKHKOBO OJIO E>- li^05 



92 



\w 



y 12 Hacoea OiiJia je y eejinicoj ^BopaHH 
xoTejia Fyyuna CBenaija cKynuiTMHa MaTHi;e 
CpncKe, Ha Kojoj je 6hjio iipeKO cto HJiaaoBa 
M rocTHJy. Mh jy^KHii Cp6ii H3HeHaAUJiii cmo 
ce, Ka;; ce Me^y HaMa iiojaBiio aP- Bjia^aH 
"Bop^eeuh c rociio^oM ii c hepicoM. Biio je y 
j],paHC^auHMa, r^e je AOSHao 3a ceeTKOBHHy. 

riocjie no3ApaBHHx penn upeAceAHiiKOBHx 
iiOAHeo je ceKpeTap, KaHOHHK JaicoB CKajia, 
H3BeinTaj o CpncKOM Aowy, a saTHM je AOinao 
CBenaii roBop Apa ApHymra MyKe o npBainH>MM 
cjioBeHCKHM Haceo6HHaMa y AaHaujH>oj lieMaHKOj 
ApncaBKi. FoBopHHK je noKynno CBaKOBpcHO 
rpaA&iBO H H>eroBa pacnpaBa 6nhe c BpeMeHOM 
Bpjio BancaH npHjior sa noBecHMuy CjioBeea, 
o KOJHMa ce Taicoi^ep MOHce pehii: HerAa 6hjio, 
caA ce npniiOBeAa. Ilocjie roBOpa jipa MyKe, 
Kojn je 3a OBy iipujiHKy 6no MOHCAa h cyBiiiue 
CTpynaH h Haynan, nosApaBHO je MaTHi^y 
upeAceAHuic (neMaHKor) FopifcO-JIyHcnHKor Ha- 
yHHor JI,pymTBa, njiM. BnAe6ax-HocTiin„ Harjia- 
CI1B, KaKO H3Me^y Ta Asa APy"^TBa oa CTapjina 
nocTOJH jiena cjiora, Kao roA n3Me^y o6a Ha- 
po;ia y JlyncHUH.. FoBopHMKa, icojii je y roBopy 
CBOM HaBeo H TO, A^* ^1 y H>eroBHM oruiHMa 
Tene cpncKa KpB, iiosApaBHjin cy hciibo cbh 
iipwcyTHH. SaTHM cy iipeAaHH noKJiOHii MaTimii, 
Kao cjiHKe, iiexapH m khhobh. Ty je onAa 
Aomao peA h Ha nda'cjiannKe name MaTHue, ii 
ja caM, OBJiauiTen oa ynpaBHor OASopa Aa no 
HapoAy HauieM KyniiM upHjiore, iipeAao y iipeA* 
ceAHiiKOBe pyKe cyMy oa 1050 KpyHu, a jjeAHO 
Ha CBOH ]iiaTepH>eM jesiiKy iicnopyniio ii03;ipaB 
MaTHue CpncKe nocecTpnMH MaTJmn JlynciiMKOj. 
Vs HOBai; npeAao caM npeAceAHUKy ii ciincaK 
npiiJioxcHnKa.* Ilocjie Tora je ^lpe:^ceAHIuc iipo- 

^llpNiiore Aony MaTNiie CpncHe n^ntu cy: 

A. HoBB CaA: 

1. MaTHua CpncKa — — - — — — K 5i«0 

2. IJ,eHTpaJIHH KpOABTHB saBOA — „ iOO 

3. Cpn. Sajipyra sa iie^. iioifaraH>e h lUTeAH^y 50 

4 CpncKa 4ecTHMapcKa KpeAUTHa BaApyi^a . 25—675 

B. MarpoRBua — cKynno r. HaKOJia nonoRah: 

1 MBTpoeaqKa UlTeABOHBua — — — — r* 25 

'2. lUreAHO B sajiosKHO yApysKefbe - — „ 5 

3 CpncKO ecKOHTHO AeoH. ApyiuTBO — — „ to 

4. CpDCKa 8a;ipyra ba iiJTeAH»y - — „ 10—50 
B. CeHTOiiaii] — cKynao r. FaKpa PaBaHcKB.- 

1. Ilpea coHTOMaoiKa UlreABOHBua — „ 25 

2. OnmTBHa — — - — — — — — ^ 10 

3. AP- TeAa AynibepcKB — - — - „ 20—25 
F. HejiBKa KaKBHAa — cKyoBO r. aP- HCbbko BorAaH: 

1. HapoAHa iipBDpeAHa BaHKa • ^ ~ — K 50 

2. Bpaka ByABniBH - — - - „ 20-70 
A- 3arpe6 - nonapeA^Br RjiaABMapa MaraJeBBha: 

1. CpncKa BaHKa — — — — — - — „ 100—100 
£. IlaHHeBO -' CKynao r. KaMOHKO JoBaHOBBK: 

1. iiaHHesaHKa aajeAHBua sa Bat>eBBHy — — 
}K. Crapa IlasoBa - nocjiao r HBKo.ia ITeTpoBBK: 

1. UlreABOHBi^a — _ _ — _ — 



50—10 



K 50-50 



Geera K 



1050 



HHTao MMeHa hobiix uonacHnx HjianoBa u 
HMena ohhx, kojh cy aa Maxnuy JlyncimKy 
cTeKJin 3acjiyre Te mm je AOA^Jtena nonacHa 
AMiiJiOMa. Kao oco6hto sacjiyncHH JbyAii naae- 
Aenn cy: KauoHiiK ap- JaKOB XepMaH, BejiuKii 
Ao6poTBop MaTiiHHH, H iipo^ecop AP- ApnyiuT 
MyKa, 3acjiy>KHH KH>iiMceBHUK n nayHHiiK cpii- 
CKH. IfciixoBe cy cjiiiKe joiu 3a MCiiBora CMeuireHe 
y CpncKii My3ej. IIoMacay A"njioMy aa Aap 
OA 500 Kpyna jioGiiJia je w nauia Maxnij^a, a 
TaKBOM caM OA-^HKOBaH » ja 3a aay3nMaH>e 
OKO cjiynjbatta HaBeAene n iipeAane cyme. 

nOIUTO cy lipHMJbeHII JOIIJ MHOril HOBII <IJiaHOBII 

II, CTOjehKii, oTiieBana iiecaia „Na§o Serbstvo 
z proha s*awa''. 3aBpiiieHa je y HajjieiimeM 
peAy " Mupy cBenana CKyiiiiiTMHa, KOJoj je 
OAMax cjieAOBao CBenaHi! o6eA. HaBeAena iiecMa 
je yjcAHO n cBenaHa piMna n ja je aphociim y 
nejiHHiT. MejiOAiijy ne 3HaM. 

Nase Serbstwo z proclia stawa, Nowe slonoo ze»kliail/aiio 

Stawa iiwa narodnost; RjeA&e pruhi wnpfestrjc; 

Sy\i\y duch nam mocy dawa, SwobodnosO, fo sloiic-o rjaiie, 

Zbud^i swjatii horliwos6 Krasni njebjo lu^jokc 

Woteny kraj, krasny raj, Wotcny kr;ij atd. 

:,: Slawa! koidy zawyskaj ! :,: 



Setbjo kru6e mludir^i d^.eja 
Z nad^iju do pfihoda; 
Wysse hlosy hrimoceja, 
Wsike i'liy zarzuja. 
W6tcny kraj atd 



Bratrowsfwo sej zawdawainy 
W wotdiuskioh tycli wutrobaoh 
Jednotu sej pfisahamy 
K dobrom skutkej w Ln^icah 
\V(Steny kmj atd. 



Ha o6eAy je finjio cjiy^KoeHiix 3ApaBiiua 
iieT: 1. Kpajby, HtiMy je cjieAOBajia KpajbeBa 
iiMHa n AGTieiJia iiOAannMKe BepnocTii. OAroBop 
KpajbeB ^C HajcpAanuHJOM paAOiiihy npimiio 
caM iioaApaB Mnjie mh Marnne CpncKe. 'Bop^e" 
CTiirao je aa BpeMe Bece;ie n OAMax je ii ripo- 
MiiTaH ; OAroBop cy cbh iipncyTHii CTOJehKH 
cac;iyina.in. 2. HeiiMapy CpncKor JJ,OMa, 3. Cpii- 
cKOM Hapo:i.y, 4. rocTima, 5. upeAceAHiiiiiTBy ii 
o:i.6opy. Flocjie cBaKe aApanime OTiieBaHa je 
iipiiroAna iiecMa, jep -hhhii mii ce, Aa ohii Cp6n 
TaMo HeMajy obo cpncKO cjiaBno „MHoraja jBexa!" 
3a BpeMe ooeAa naaApaBiio je na cbom Marep- 
H>eM jeaiiKy r. Xaijiih MaTnuw Jly/KiiHKOJ h 
jeAHoiiMeHOM HapoAy, napoAy cpiicKOM, mro je 
c ocoGiiTHM 3aA0B0.i>CTB0M npnMa>eHO. SaxiiM 
cy HHTann iioaApaBii n jieiieuie, Kojnx je 6mjio 
HeKOJiiuco CTOTUHa. F. Xai^Hh ceAeo je 3a iio- 
HacHtiM cTOJioM, AO caMora npeAceAniiKa; ja 
caM c MojiiMa ceACO npeKO nyxa AI>a Apiiyiuxa 
MyKe, c KojiiM caM ce, npii nauiaMa paJHCKora 
BHHa, cBe TO BehMa ciipwjaTejbwo. PynaK je 
oiTO Bpjio AoOap a Tarco n bhho, iia KaA BiiHue 
yAapn y jinne, CTaAoiiie ce ajipaBime pei^arii a 
c H>iiMa H npnroAHe iiecMe, 3aHiiiMjbHBnje nero 
name BeHHTO n jeAH03By4H0 (naKO na 8 rjia- 



93 



8 -<3 BPAHKOBO KOJIO E^ 1905 



94 



coeal) Mnoraja... U oriAa, aji* caMO OH;i,a, 
Kao AA caM Ha obiim Cp5nMa ciiasno hgko 
cpo:icTBO c iiaMal Ajhi, Bo>Ke Moj, KaKo je to 
cBe iiHTOMO II r)Jiaro npeMa HauiiiM dBymiiiM 
3a6aBaMa ! 

y 7 MacoBa y Bene oiuia je Becejia y 
iipocTopnjaMa xoTeJia Kpyne. Ty jo OTiioneo 
iiapox ByaecTeHaHCKii, Jl,OMaiiiKa, Koju je o^y- 
iueB.i>eHtiM pemtxMa n c nyniTM TeMiiepaMenTOM 
rcBopiio o ii03iiBy ii SHanajy MaTHn,e Cpiicice. 
KoHuepaT je 6110 cKjionji>eH BehiiHOM 113 iia- 
pOAUiix uecaMa iviel^y icojiiMa 11 iiecMa o 
nTHHJiiM CBaxoiuiMa JiHHeoypiuKor cjioBeiiCKor 
ujieMena, icojer Biiuie n He\ia. Teiccr 11 apnja 
Ha^eiie cy y jenioj CTapoj iiecMapnuu, luxaM- 
iiaHoj roA. 1711. FocTnjy je 611J10 na 3000, 
BpJio MHoro y /KMBomiCHOM hapojiHOM OAejiy, a 
yie^y H>HMa 11 naiua Auiii^a y cpiicicoj iiiyMa- 

AHJCKOJ HOIIIHill, IllTO je lipoOyAHJlO npilJlllMliO 

iiHTepecoBaii>e. MopaM iipiiaHaTii, jia je y Mojoj 
yKBHH II MBHii 3a Ty iia/KH>y iicKa3aHa 3axBaji- 
HOCT OA CTpaiie iipnpe^iiBaHa. Hac cy Bpjio 
3aHiiMajie napoA"e iirpe, K'ao „Serbska reja" 
(kojio) II iirpa, iipii Kojoj cbh nrpami yje;iHO 
H nesajy. U Aiini^a je iirpajia, caMo hito cy 
je Mopajin vhutii H>iixoBy KOJiy, jep OHa je 
cearAa noHejia obo Haiue „jy>KHO-cpiicKO". KaA 
CMO ce BpaTiijiii y Haiu xoTeji, Ohjio je Beh 
Ay6oKO y cyTpamH>eM AaHy. 

Ha nejiy CBeTKOBimy Mory icaKO MJiaHOBii 
MaTiiii.e Cpiicice, TaKO 11 rocTii, c iiohocom 
rjie;iaTn, jep je nspaa icyjiTypnor Ha|)OAa 11 
KyjiTypHiTx npiuiHica. Miip 11 juiciumjiiiHa, icojii 
cy BJiaAaJiii 3a \{^:\o }\o6sl, 611:111 cy iipiiMepHii, 
II joui Ayro he ce cbh yMecnnnn iipiijaTHO ce- 
haTH ocseheiha CpncKora JI^omsl y ByAumnHy. 

CyTpanan nocjie CBeTKOBiine noceTwjiH 
CMO iipeAceuiiiKa MaTimiiHa, BiicoKOiipeocse- 
lUTeBor rociiOAMHa 6ncKyna Apa 'Bop^a Jly- 
iimaHCKor, y KaiiToacKOM ABopy. C HaMa je 
6110 M ji,p. Myica n npoiiOBeAHiiK IIIe$*iHK. Bh- 
CKynoBa jbyoaanocT onapajia Hac, a iianeo iiaM 
je oco6iiTa neica Binia, Ha kom ce biiaojio h 
oceTiuio, Aa je hhkjio y Hcapicoj A^phuh. IIpii 
iiOJiacKy HaiiieM 6110 je ronnoAiin oHCKyii TaKO 
Ao6ap, Te je AmmH hokjiohiio CBOjy cjiiiicy, 
Kojy, nopeA ciciiice APa Myne, a^tb Hauie oco- 
6nT0 na3n u »iyBa. Jl,p. MyKa je ocmm Tora 
iioicJioHno Ahiiii,!! jien aJi6yM ca cjiiiicaMa Jiy- 
TKViHKe H0iiiH>e 11 join MHore KH>iire, a MaTiiuu 
iiOBeKy cjimcy TaiCBe HouiH>e; MaTiinii je 11 r. 
lIIe<|)MHic iiOKJiOHno cjiHicy CpiiCKOra JI,OMa. Ja 
caM joui ua6aBiio ce6ii ab^ aji6yMa rpaAy 



ByA"iuMiiy> "JTO Mil je r. Ule^Hnic uaicnaAno 
iiocjiao. Chjiiio luiycTpoBane icapTe o ByA"uiiTHy, 
OKOJiiiHii 11 o HOLiiibn cpiicicoj pa3acjiajin cmo 
y CBe icpajeae Jy>KHora CpncTBa; HancaaocT, 
HMJe CBaKa icapTa AOcrnrjia CBOjy MeTy. 

Byjiiuunii iiMa n CBOje (noMaHKo) 11030 
pnuiTe, CTapMHCico, ajf je tcic H>eroBO. rocii. 
Xaynh, pa3yMe ce. a^ jc 6110 y H>eMy 11 rjie- 
Aao Heicn SpeklakelslQck. 

y cpeAy, 28. ceriT. pano y jyTpy, icpeny;io 
ce AI>y"'i'BO y BoTpoH, a y MeTBpTaK cmo nui;iii 
y Xciijinj. y iieTaK, 30. ceiiT., ocTaBiuin cmo 
BvAMiiii'H 11 Haiue iipnjaTejbe. lIpeMacnii rocii. 
IIIe<J)HiiK 6110 je Ha CTaHiiuii Aa Hac iicripaTii. 
II3 ByjuHBiiHa CMO, iiiTo-no Be:ie, na Ayuiai; 
HyT0Ba;in ;io JIiiiiCKor, a OAanAe j{a:he y Jieiiy 
n o6pa30Baiiy HaMUMKy. . . 

Ilpii saapiiieTicy xohy join Aa narjiaciiM 
CBOJy >Ke;by, Aa Ham 11 Cpon icaA no^y na iiyT 
iiu cenep, HiiicaivO iie iipoiiycre iioceTiiTn By- 
AiniiHH n TaMOinH>ii napoA cpiiCKii y ceJitiMa 
iberoBUM. He he AOAy"»© nanhii na inyMHe no- 
3 ipaBC a HH iia ocoGiiro B.iaHcne, a;m he ce 
yii03iiaTn c napo lOM, icoJH HaM y mhofom newy 
Kao y3op MO/Ke cjiyvKnTn. TaKBOM iipiijinicoM 
AaSoiMO Aa nehe 6HTn na OKyny hbbt ibu- 
xoBe uHTejimeHUHJe hh jearpo napoAa hm; 
ajin he BiiAeTn iuto BiiAejin Hiicy h hito je, 
oea iiKaicBe cyMfi>o, BpeAHO BHAeTii. A Mo:KAa 
he ce nnaic nahn Kojn JlyMciiMaHWH, Kojn he 
nx npnjarcjbCKn iipeAycpecTH na he MOHCAa n 
OHH Mohii cKJioimTii 11 AY^OBHy M cpAaMHy 
Beay, KaKny cmo ckjiohujih mit, oa Koje ce na- 
j^aMO, Aa he AoGpoTBopno yTiinaTH Ha khiH- 
>KeBiiocT H OHHx H OBMX Cp6a. To ce caA joni 
HO BiiAii ajin c BpeMOHOM he ce bhabtii h, Aaj 
BoHce, Aa 6yAe oa bhaho, MopajiHe KopHCTn. 
TeMOJb je yMUHjOH, otiiohojio ce — Taj hut ho 
TpeGa ynycTHTH hii »3 BiiAa a KaMO jim 113 
pyice.* 

A HaAa CBo — Hauin he Cp6H BiiAeTii 
onoT Cp6e, c icojnMa ce AOAyuie h.^ he Mohn 
paaroBapaTii, ajiii Aao je Bor HeManicn jesnic 
a Aao je n pycKn. 

HoK je iiOHOBO penoiio: CjiaBa napoAy 

CpnCKOM lia MpTBOJ CTpaHCII CjIOBOHCTBa! 

* Foon. npo(t>ecop ap* Tax. P. laop)>eBHh y A.ieKHHuy 
6110 je TaKO AO(^ap re mb je nacao, aa je meceua aRrycra 1901. 
ro;(. 6bo y ByaoinHHy u aa je y cr. 1 . b 2. „Horo ilcKpe" aa 
roA. 1902. nanacao MJiaHaK o JIy}Ka4KBM Cpdana. Tano bcto 
Me je yiiosopBO, na je no Pycy rH;b(I>epABHry y JleToriacy Mu- 
TBii.e CpncKe aa rou 18G2. kh>. 103 Haiiucao Kocra PyKapaii. 
Rp.io Jieii HJiaHaic o Jly^KUMuaii CpCflMa. Ha Tuj can HJiaHaK 
iie^yTBM HHBiuao b ja, a:iu ra y iipoiu.iOM 6pojy Heh HBcaM no- 
rao HauecTB. — HenaMKa jiBTeparypa je Aocra Corara o Cjio- 
BeHBMa y HeiiaHKOj. 



ROBHEmM'R 



nPO JBETHH H flPyillTBEHH rnACHHK 

Htiua OMiaANHt y Ee<iy. ■^ataiio y ,l)ubroviiik -y (6p. 4.} 
y flonacy as Eeia : Ha KOHrpecy, mTO ra je abtoc KpsKB.ia 
cpncKa OM.ianBKa y Beorpauy, itet,y ocTa.iHH Ohjio je B&KJi>y- 
•teRO B TO, Aa OMja^uMCHU RiaCHUie iipecTBHe nuJiaaaTH, a 
MjecTO onora ii,b aamam y Beorpa;iy jiict BcmjeM bubhou ; y 
Benrpa.'iy ksd iienTpyiiy Cpricrna, kbo iuto je a npBpo.'iHO. 
Ana OynyliB a& cho iih CpSa yoii)>u iy;[e cpahe y Banpiua- 
Haiby aBKJbyiaica, naKSKO Je a ohsJ ,10 ca;ia octso HOHaapiueH b 
HeocTnapeH. Ho ocieT ce je HeitaKO a roue npncKoiHJio 0,'i 1>. 
jaHyapa no ct. . Omtii^hhckii r^iacMBK" he Ha.iaaBTH y Beiy. 
H>erOH0j ce npeoj roAifiH Heua icto npsroBOpHTH, jep TpeOa 
HHaTB Ha yMy na je to t,aiKa jibct, a mb kbjocbo 6b.ib hb- 
Ka,iB raKO cpeTHB, na t)a<iKH jiocTona npoKHB.'Lyjy rhiub ok 
napa Mjecei^a b At cy nornynQ h caHpute»H y iipHnOH ruBc.-iy 
pajeia, jep ko;iiiko ro:t HOHaji pHJenn ;[a aaxnajiauo ohoj hb- 
koibubhb KOJH ce of(o JiBCTa sayaauajy b MpTnyjy, tojihko 
BCTO He BHaMD uaKO Obcuo nHarpanajifl" b oho, kojbk je y o- 
ctanoM ReJiBK OpoJ, a kojbh je CFie to .lentTa. y to.ibho hb 
rTjiacHBKy" MejiBHO noCpy cpehy, ibcrOHHu aayuHuaTe.'LUMa 
CTpn/bBBOCT, a aiiaTii<iHBM apyroRBMa OyAHOcr n Hciiby. 

XpHATCKB cy ta>l"i "iro ce Tora raie, joiu naiuBJe cpeh.e. 
Ilo3HaTO Je, KB je xpn. KthaxeapHHua y 3a;ipy xTJe.-ia na. npe- 
uyaue aananan^ BttjecnuKa ^aiRux j^pyuiTasa, o.-iaaasy jib ce 
cna ipB. aKBA., ApyuiTua c aaHJeuitiHua a capa^ibOM, H raj je 
BBJecHBic BUBO na nOHue BajiasHTB cbab, a.ia, y ico;iaKO cuo 
■orjia oCaSHBTB, CTMrJia ra je rpAaa cynOaHa, jep ce ouaaaauie 
cane ,apyniTBO .JaApan" y Beiy a ,KJiy6 KcrapcKRX XpnaTa' 
■CTO OBQJe. Ubo je Beoiia oiax neica^ Keitapa a anajBje hb- 
inax bsKS, oahocho a ^bikbi ApyuiTBRa a saro obh KaujepaH 
ApyroH npHJiBKOM nporoHopHTB lUToron yoiiKe o HauiBx ^aiKBii 

ApytUTRBHB. 

KsKO ce ronopKa aeaHO ce hbcjib ycraHORBTu h JLtyO 
CpSa IJaKa c HpHMopja, kojb 6b ;ipwao y „3opa" nayiHa a e- 
KoHOMCKa npsAaHaiha o npauopjy, tj. /la.ixaii.BjB, JlyCpuUHHKy 
D EJOKB, KojB Ob join Biiao jia hoab ocoOHTy CSpary b o Haiiioj 
„CpncKoj Sopa". Ajib iioiuto HBje obo HBOira nosaraHHO, ocRp- 
ayhy ce hb pa;i acTora, kba aanoiKe, ObbJ fia unj6 oabctb 
■orao KHoro ab pana, ana cTpaz je aa a obo ne oAe y naanyi, 
a oner aico ce hhb b yCTanORBTH, neKB AyAe naaerHO. 

3MyiK(iHHi M» A- PlAMioJaMha. Up. JbyfioHap PaAaaoje- 
ttuK aa KaweHBiie (y Cpeiiyj saaeuiTBO je cpncHOH HapoAy cto 
iBJbBAa ABHapa h y caoue recTBMeHTy OApe^ao kbko Ke ce 
iipaiOA OA Tora itDHAa yiioTpe(Sji,BBaTa HB iUKpen>e iipocRere 
■ Kyarype y Hauieii napOAy y OpOajy. OnOop, kojb Je. iipeuB 
TecTBueHTy, nocTaaao epnoKH iibhhctbp npocBere, nfl apiuB 
Hon.y aaaeuiTBOieBy, jaHJba ab Je pa;i a&ayx6uue OTnoneo a 
iLOBBHB eaa one, Koja Hce.ie iia ce hbiuch HapOAy nOMOrpie y 
CiiOHeHyTOH iipBBUJ, B ocehBjyha ab a ohb iiory roue AOiipu- 
HOTB, AB ;<iocTnyjy y yTaiciiai;auB, xoje oh oOjan.'byJe y CHtrcny 
TecraneHTB. IIctb OAOop pacrtacyje hb iipeoa aecry ohbj koh- 
Kypc: 1. Ca CiOO ABHapa HBrpHABhe cc HBjfioAe aapatieHe llo- 
jfKe Ha aeptiKff^TypHe xejutije. /(ejio TpeOa ab B^necc 5 iutbh- 

IIBHBX raCBKB, AB JB JIBKO, B.IH y BCTO Hpi-HO B KOHILBSHO HU- 

Hanacano yuoTpeOa b pacnopeA rpaAXFiB TpeOa ab cy raito b;)- 
pa^ena, ;ia uory Cara iipBCTyuB'iHU a HajuiapBu seHJbopa;(- 
HBiuBH KpajeBBua y hbc, cpncKOMe cejbBKy, b ab vory astb 
KOpacHBX 8HB»,B, KoJe tie OH Moha npaueH-BuaTH y pany. H. 
Ca 400 ABHapa HarpaAaKe ce Hajfiojbe aapB^ene UoyKt ua pa- 
TapCToa. Aeno Tpefia ab je HaiiacaHO nonyjispHO, nper;]ei[HO 
B 8KBna4KB. y H>eity TpeOa ab cy asHecenD cna pbaobb seM- 
jbopaaHuiKB ■ M CO noKBjKy HBMBHa, no kojbhb he ce ohb 
Hajp8ABKu;iHBJe HpuiBTB. y H,eMy MOHce Cbtb b o:iaKa. Jl^-io 
He cue BSHetB name on 6 mraviiBHBX TaCaica. [loyKe rpeOa 
no cy ytemene iipeMa cTynuy oOpB»oHaH.B cpncKora ce;i.aKB h 
npBABKBaa y kojbmb ce oh naxoAa III. Ca 500 ABHapa HSrpa- 
nahe ce HajOo;iie B3pat,eH0 abjio O rpanu u craHy, yAemeao 
aa cpiicKO ceocKO ctbhorhbuitho, cb ocoObtbh oSaapoa na hb- 
repaJa.iHe npanBKe y kojbmb oho hchrb, b cpeACTsa koJb mj 
HB paciio;ia»ceH>y CTOje ah CHOje CTait>e noOojbiua y oeov Qpaaiij. 
Uejio Ae.io ue TpeOa Aa asHece BBUie OA 5 lUTaanBHai TafiaKS 
(3 o xpaHB a 2 o OTany). Cbbko ce oa obbx iiaTaiba Moace a 
sacetfHO pacnpaBBTB b tbko b OA0opy hb ousHy noAHeTa. Ako 
ce otfa jteJiB aapaAe saceOKo, Aeo o xpaua Aabe Harpa)>eH oa 



3 -w BPAHKOBO KOJIO a- 1905 



EpaHNuas 
no;i Mpe,-iceAHBU) 
CJEOjeHB ApyoiTBe 
ceTveToeojfuttiHiU 
ace»HBi(8 r. BpaHi 
HapoAHor Tlosopai 
(7. itieOpyapn) o, r. 



300, a Aeo o CTBiby ca 200 ABKapa. IV. Ca 300 Aaaapa aarpa- 
ABhe ce HBJCona aspB^eKB y^^e^w aa iKBHUite pgvte pajioae. 
Obo BBAeH>e TpeCa ita bub 28 tbCabub yrneAB, y fioja, a ab je 
BBpa^eue no HOTaaaMa cpncKBX BBpatjeRBaH, aa paanax opn- 
ckbi Kpajeea. HcnoA crbkc TaCJiBi^e M ctoJb aa Kora Kpaja 
■ KoJt> RpcTe psA m ca Kora jp npeAaeTB. BenaiaHB Tafijiai^a 
AB 0yAe 8" HaAO>ba Opn. KHiawenHe SsApyre. Ha cbbkoJ orpaHB 
na.'ba ab CyAe caao no jbabh yrjtes. BenaKa 6poj fioja ab ce 
BsOerBHB, y ko.ibko to aafierauaihe He peMera KapoKTep yrneAB. 
PoK aa iipeABjy paAOna Tpaje ao !■ Jyaaja 1U05. ruA Pyico- 
nace najha cibth npeAceaHBKy O;(0flpa r. Cu^u Af. JloaoHuKy, 
Mpe.iceAHBtcy AKa;ieMBje HayKB, y AKBAeMaJy HayKB y Beorpa- 
iiy. Pba TpeOa cabtb hoa uiaitpox, a y aaceOHoa itonepry bmo 
naiii'ieiio HeHarpal>eHR pbaobb npaKajy ce naci^^Ma, a Harpa- 
^ena irocTajy choJbhb SajtyxcfiaHCKor OAOopa. 

Hyuiak. — y HonoM Ca.'i)- ce cacraBBo 
a r. AHTOHRJa Xauaha OAOop b3 cbbx 
., KOJB he CRe'iBHO npocnaHBTa A^tiffi' 
jySuaej yrACAHor cpncKor Rti<a> 
1 b- Hyuiuhi, ynpBRBTeJbB CpncKOr 
[IpociBBB he Obtb y yropait 2'i Jbh. 
le'iepa Oflha cseHBHB npeACTBBa y no- 
caeiaHOCT Apncshe ap- Jlaaa Mapno- 
aah KpBTKo npe:iaBaH.e o KH>H»ceRHOM paAy j.vOa.iapeBy. nncne 
npe.tCTBHe he ce apjkbtb caeiaHB Obhkot y iioibct c.iBRjiieHHKy. 
Kao uiTO HyjeBO, aHTepecOHBH.e Je 3B nay npocJiaay Hp.10 ne- 
JiaKO Met)y HoBOCBACKBu rpa^BHCTROa, KOje Taae A(»"'JyJe CHoJy 
Jtyan k cpncHOj KHiajKeaHocTB a caHirBTaje npeaa KH>a>Ken- 

HBM pBAHailBHB. 



BBJIEUIKE O JESHKy 

ltei|M HaaaA 2— J roA'He y dbom aecry Sbao je lx>- 
BOpa o BCrBKHyTOJ pajeia. Ko.-ihko ce cjehaa naje ce aoui^io 
AO peaynraTB hbtb Haa Je Koro.i, caonuiTao iteBuiio [tpuHo 
SKBiieifae. HeKax abhb y pturoaopy cb jeAHBv CpOaHoa cejba- 
KOM BB HeaecBiba, naAO hb hb yu ana pajei, re aanaTax CROra 
npajareAB: .HItb Jo to i(eite.h?' , To tu je, Bpare Moj, eyeta 
pacTOJUbena co y eoj(u. Mu Kng ycTpojuMo oana tom ia COAty, 
jteitejbOM, MaTp^aauMO tiimv ^jfje TpeCa" . . Ja aphcbh a* je 
OBO HBjaeposaTHBJe a ab je tbho paaJBuitbeHB Ta paje<i 

MocTap B-o 



KOBE KH>HrE 

PdCnhooh Hpyce. Ca 1I& cjiukb, aa cpncKy MJiajiex ca 
luaeACKor iipeneo Jo« U. .Vi(.iujenuA yiaTejb BeK laoHau,e. - 
BeorpaA. HlTaKnapajB Jl AaKHTpBJeHBha 1904. — Crp. 326. 
ILoHa 1 50 ABH. 

OoHDBHN npo6uMN *Mit3(i*NJfl HjiN ysoA y *UDii>*ajy. 0,t Ap 
EoiuKa Ila-rpoaio.a Cee^aK II. Uthcbk Hd .UlKoncKOr BjecHBKB-. 
CapajeBO 19U4, 8". 

llpHiiaM HCTopNJCKOj reorpaMjH Cp6Hie. Oa Hjtt^ttona Py- 
aaptfa. OTacBU a^ .leroiiiiRB MaTuue UpncKe. Hohb CaA IWK. 
8", 13. 

Hi Hora ce«B. l^pTmie a iipunoeBJecTa. Haiiacao: Creao 
JntteroauA. — i' Korom CaAy. HapHa luraynapaja 'Bopha lln- 

KOBHhB 11K>5. - CrpBHB fS. ueHB ? 

MaKDKM ropHaj <ioijeH pycKor npcBeo Oapen CyHiiTMf. ~ 
ByKORBp TacKBpa .CpajeucKax HoHana-. l9{Ki. — Crp. *a. 
ueaa 50 noTypa. (HBpygCuHe iipaHa Ktbawapa „CpuJeKCKBS 
HOBaaa" y HyKoeapyj 



Cpraa tUuenyw* innuu»pv)k I GpiM. KapjoBMU- 528 906 



V 3ABABy, nOVKV H KftHHEBHOCT O 




i^. 



BJIACHilR H yPEAHHR 



^ 7 Gp. KapjioBi^HMa, 27. janyapa (9. $e6pyapa) 1905. ^ 



XI 




flp. Haaa RonoBHti, Bo^a Cpn. CoKona y Cp. HapnoBUHMa 

CPnCKM COHO 

ajiGKO 0}\ nycTor He3a;^0B0.^>CTBa npe;i. mh- 
3epHJ0M HaiiJHx coL^njajiHo-iiojiiiriiHKiix 
OAHomaja iionejin cmo, iiocjie tojihko 
yHMuiTeiba, CTBapaH>eM, ysAajyhii ce y ceoe, 
AP^KehH HCflBOTe 3a;i,ahaMa rj\e je caMO Hy>KHO 
yneTH CBe ciiocoShoctii h BOJBy, OAyaieBJBeiiii 
H npeKO nHTaH>a: KaKO, iiMajyhn hgoGuhho 
jaKa y6e]^eFba, ocHOBajin cmo y KapjiOBi^ma iip- 
Bor CpncKor CoKOJia, ruMHacTUHKO ;;pymTBO 
cpncKO, ca je^HHUM iiporpaMOM ii nanejiOM: 
TejiecHOM Be}K6oM. 

3a KpaTico BpeMe coKOJiosaiba uMaj^eMO 
jaKe ycnexe : aa bhiub MecTa y CpncTBy iiji' 
je ocHOBaH iiji' he 6hth ocHOBan CpricKn Corco 
ca HCTHM nporpaMOM h Hanejioivi, a y Haivia ca- 
MHMa y6e^eFLa ce yicopennjia Kao Bepa, ii3Ha:i 
MyAPHJauieH>a, H3BaH iiperiHpKe, ii ne noAJie- 

HCehil pa3JI03HMa. — 

y Haii,HJouajiHoj Jia6njiH0CTH u Bpeity h3- 
6aHeH0 je nnxaibe : j\a. ji' cmo mii Cp6n je^aH 
HapoA, y HHJHM je najGojLHM cHHOBiiMa y TOKy 
HeKOJiHKO BeKOBa iioMopiio n yHHiuTHo oraHj, 
nana, KOJiai^, Beuiajia h Man cBe uito je 6hjio 
Haj6oji>e, H ca^a ocTajia caMO je^Ha eTHorpa^- 
CKa roMHJia ii CTa^o, ;i.a AoneKa iiOTnyny Hau,H- 
joHajiHy CMpT, HJi' Aa Ji' cmo mh Kao napo^ 
jom HOHCL^pneH ii neyMopen H3Bop Haiipe^o- 
BaH>a ? . . . 

yBepewii cmo Aa ncTopujy ne ciiacaBajy 
Ao6pn npeAJio3ii nero Aa je iiCTopnja jeAau 



npupoAan iiponec uito y icpajiboj anajinsii rro- 
HUBa Ha iipiipoAHHM CHaraMa nonyjiai^iije, h a^ 
je TauHo OApe^en CTaH>eM eKCTpajiHiix ii yny- 
TpaiiiH>iix npiiJiHKa. Y OHOJ 6pojnH uito noKa- 
3yje cyBHiiiaic pa^aH>a y HapoAy w auTpono- 
jiouiKu KBa^iiiTeT cyBiiuiKa Tora Jie^cu yonhe 
Moryha eHeprnja CBujy iioKpeTa, 6e3 cyASHHe, 
6e3 cjiynaja ii 6e3 BOJBe. Ho KaA cmo Kao na- 
i^HJOHajiiiTeT yrpo^KOHn mptbujiom Bo^a naiiinx 
H imBajiOM KyjiTypHor CTpaHi^a, pa^a ce y naMa 
II 6yAH CBOM HcecTHHOM OHepruja caMOOA^paue, 
joAHaKa HeoAOJbtiBOM i\ 6yJH0M HHCTiuiKTy kojh 
He noAJiencH iipiuinKaMa ; ii Taj nncTUHKr 6e3- 
o63KipHO noAJapMjbyje cbo name OAynieBJi>eH>e 
caA, CBe Haiue BOJi>e, CBe name ^KUBOTe i\ CBa 
Haiua y6e^eH>a, ymiHH hx h nac hchbhm cpeA- 
CTBHMa oHor CHJiOBHTor iioKpeTa niTO iipeA 
iipeACKasaHOM n M3paHyuaH0M Hai^iijoHaJiHOM 
CMphy 'laK 113 cpji,a^a 6yja HeoGnnaH, iicthhiit 
n TBpAorjiaB. Ocjio6oAiiBiiin joAaHciyT caMO cny- 
Tany ao caA eueprnjy HciiBOTa h BpeMeaa ea- 
uier, APCKO TBpAiiMO : a^ cmo KaApii 6htii ii 
HcpTBaMa, II ii3BecTii (lOKpeT AO Kpaja ii nacy- 
iipoT CBeMy ! . . . — 

CpncKii CoKO je ocHOBan. HaK 113 HaJAajBiix 
icpajeBa CpncTBa npy/icajy naM Ji>yAH pyrce y 
noMoh, H jeAHaKii ce y jeAHOM KOJiy cokockom 
cpeTaMO. CaMOOAGpana to HaM je nauejio 11 
ocehaj. BemoajMO u jauajMO re^o ceoje! 

Ca ocnyTKOM CpncKiix CoKOJia aouijiii cmo 
AO HeKiix iiiiTaiba Koja cy iniTepecaHXna. iiamro 
je nymno janaibe u eemoaTte rejia ? 



d9 



BPAHBOBO BOJIO 



1905 



100 



BeHc6aii>e h janatbe rejia cna^a y o6pa30- 
BaH>6 HOBBKa. Ha jeAHOM CTeneHy pasenha no- 
cao o6pa30Banba oahocho ce Ha rejio h Ha 
^ymy, ho OHj^a Jby^H HHcy 6hjih je^HaKn, jeA- 
HH cy Ohjih rocnoAapH caMO a jipyrH caMO po- 
60B11. Ha APyroj CTeneHwi^H je ayx ocjioSo^gh 
OA poncTBa, nocao o6pa30BaH>a oKpenyr je tomg 
6ecMpTH0M A^JiM^y 6oMcaHCTBa y nyjiHoj Jby- 
ci^H, Tejiy ; o6pa80BaH>e je onhe. Ha Tpehoj cxe- 
noHHi^H je o6HOBJi>eHa paBHOiipaBHocT jiyx^a, h 
Tejia, ouhe o6pa30BaH>e o6ojera h y cicjiaAy. 
HyTeM pa3BHha Hajiasd ce o6pa30BHH H;i.ejaji y 
TOM o6jinKy a^ 3ay3UMa n Tejiecno o6pa30BaH>e, 
Bexc6aH>e u jaHaH>e Tejia. — 

BaHCHOCT noMenyTora cKJia^a y o6pa30BaH>y 
TBJia H Ayxa noTBpAHJiH cy MeAHi^Hnapii eKCiie- 

pHMeHTOM H ECaJHCyJiai^HJOM. OCHOBHIT npoi^BCM 

TejiecHHx H AyineBHHX paAH>a noniiBajy Ha jeA- 
HHM H HCTHM saKOHHMa, rpaHHi^a ii3Me^y TBJia 
n Ayuie He er3HCTHpa, cBaKa Tejiecna Be>K6a 
je u Ayui^BHa BeHc6a yjeAHO, $h3hhk:o 3ApaBJi>e 
ycjioBJbaBa 3ApaBy Ayuiy, cpeha jie>K» y cKJiaAy. 

Ta jsfia, nocMaTpaH>a pe<|)opMHpajiH cy uikO' 
jiy. Ho AAJy ce npHMenuTH na hchbot i\ nsBau 
mKOJie, Ha HHTaBe cxajience, njieMeHa 11 napoAe. 
Jlfl, je OBO nocjieAH>e Moryhe CBCAone nam naj- 
6ojbe EHrjie3H h HeMi;H, napoAn koa Kojnx tb- 
jiecHa Be>K6a cnaAa y oSjinraTHe ripeAMexe na- 
poAHor onher o6pa30Bau>a. — 

Kafl roA apo^eM nopeA uiKOJie, yqiiHw mh ce 
Ta Kyha TyMCHOM, h mhcjium, Ty je Kyfey, uito 
Tpe6a A^ 6yAe BeceJia, netco naupaBHo Ty/KHOM. 
KaA iifiUfiL HAy K8 mKOJie [mhcjihm 6aiii niMHa- 
3njy], yHHHH mh ce aa ce BJiaAajy 3ApaB0 MHpno, 

y JIMI^y HM H OHHMa BHAHM yMOp, H MHCJII1M 

KO Ty A^uy TaKO ywopn a^ "x yMupii ! HoHAa 
caM Kao npocT hobbk TpancHO y tiikojih cse- 
TJiocTH H BHAeo caM Aa je neMa, TpancHo caM 
Ba3Ayxa na h H>era neMa, rjieAao caM Ty jifiuy 
KaA jeAy h nyAwo caM ce icaKO cjiaSo jeAy, 
6ojie Hx rjiana h Tp6yx, GjieAn cy. HoHAa caM 
noMHCJiHO : Ta cy A^^a y h oko ny6epTeTa bc- 
hiTHOM H Aa Ji' MOHce to BeHHTO ceAeH>e h 6y- 
6aH>e Aa yTHne Taico na H>uxHe repMunaTHBHe 
hejiHi^e, Aa reHepau,HJe y A^cneHAeHUHjii 6yAy 
jiomHJe H cjia6HJe nero uito 6h 6MJie KaA I'a 
Aei^a He 6h BenuTO ccAeJia 11 6y6ajia! 

To HHTaae npeueo caM h na one uito cy 
CBpmHJiH uiKOJiy HO HHJH cy o6pa3H jom ue- 
npecTano 6jieAu, Aa Ji' h>hxho bchhto ceAeH>e 
cnojeno ca TOTajiHOM ^hsiihkom cjia6omhy MO/Ke 
Ha H>HXHe repMHHaTHBHe hejiHi^e TaKO Aa yTime, 
Aa ce uacjie^OM, noMohy npuMepuHx iipoMena 



je3rpH y repMHuaTUBHUM hejiHu,aMa, npenece 
poAHTejbCfca necnocooHOCT n c;ia6ocT n na Aeu,vl 

Mncjiehn TaKO Aoniao caM ){0 OHor Ae:ia 
coi^HJajiHor rniTaH>a uauier Kojii rjiacii : TCJie- 
CHii n $H3nHK» HasaAaK, n Kojn 6ai;a y opnry, 
11 nuiao caM p^ajhe niiTajyhii ce: ji.a Ji' On ce 
06HOBOM $H3n4K:e KyjiType a^jio na iipiipaci 
noTOMCTBa yrenaTH TaKo, Aa CMncao OyAe ua- 
3Bau Ao5pnM ; Aa ji^ 611 $n3nHKa pa3BnjeHocT, 
ciioco^HOCT n HBpcTHHa HysajiH poAHTejbe oa 
pa3HHx lUTeTHiix yTenaja na oujioahb HCJie3Ae n 
repMHHaTHBHe heJiHi^e H>iixHe; Aa ji' 611, Jcahom 
peHH, nonyjianHJoua cuara iiHTeanrennHJe ca 
TejiecHOM BCHCOOM Morjia 6nTn ycneuiHHJa h 
6ojBa Hero iuto je?! 

He3aA0B0JBCTB0 uauie uaujjio je jeAan 
sroAau ycK;inic : „XoAeMO u Tpe6aM0 je^ny 
jany eeuepaimjy !^* FIoa thm moahhm ycKaiucoM 
CKpuBeua je jeAua iipaBa n peajiHa uy^KAa, 
3aT0 iuto HeMaMO „jaKy renepamijy" h uito 
mhcjihmo Aa 6n 6oji>e 6njio Aa je HMaMO, Hce- 
jihmo „jaKy reHepau.njy'', y cokockom ycKJiHKy 
jieHcn Ay6oica coii,HJajiHO-nojiHTHHKa MyApocT, 
3a cpehy uapoAa je nyncuo, ocum flymeenoz, 
MopajiHoz u eKonoMCKOz 6jiazocTa}ha^ u gSw- 
8UHK0 6MizocTa}be, to ^usuhko OjiazocTawe 
je osnaHeuo a^pae^eM TejiecuuM, HspcTunoM^ 
uoflo6nom^y u jaHuuoM xejiecHOM, upeno uy- 
MHOM aa uoje^umfa cumoz u cpeHy Thezoey, 
Kao u aa nezoeo uotomctso u /tetfy. Eto 3aTo 
je onpaBAaH ycKJinK: „Mh xoheMo jeAHy jaKy 
renepauHJy.** 

HaniiH Aa KOHBapHJauTe noeTauy $h3h- 
4KH HOAOOHHJHM je 3a MHOHCHHy cjiVHajeBa y 
pyKaMa uauiHM, n iiuTepecaHTHO je Aa npauo 
opyncje ue Jiencn caMo h jbauho y ocTBapaH>y 
cou,HJajiHO-H HamijoHajiHO-HnijeHCKHx nocTy- 
jiaTa Hero 6aiu cbom Te^KunoM na o6pa30BaH>y 
nojeAHHau;a onheM; ii tok ouAa cmomo yno30- 
pHTH AB, KOHBapnjauTe Hoce OAroBopuocT 3a 
(|)H3H4Ky chocoOhoct AOBapujaHTH, T. j. Moryh- 
HOCT Aa oojeAHHau, uocTaue 3aHeTruiK0M A^re- 
Hepaii,nje mohcb Aa 6yAe jeAuaKa MoryhuocTH 
Aa noJBAHHan nocTaHe 3a4eTHMK0M TOTajiuor 
3ApaBJi>a fl^yuie u Tejia y A6Cu,eiiAeHnnjn. Op- 
raucKH cyncTpaT Tora Jie>KH y obomb: hbko 
MOHCB y3APHcaBaH>BM OA uiiKa Aa ca4yBa cbojb 

TBpMHHaTHBHB feeJIHU,B OA OTpOBa UITO TB liB- 

muifi Mory }\a. ocjia6B, ho hbko 6n Morao tb- 

JieCHOM BBHC6OM H nOTUyHIlM 3ApaBJbBM CBOJUM 

Aa BBh ca4yBaHy cnary rBpMiiHaTUBdHx hBJiuna 
CBOJHx joui noTBHu,Hpa, nji' lUTa BHuiB OA po- 

AHTBJba CBOJHX UpUMJbBH HBKH CTyiiaH> cjiaGo- 



lOl 



B^AHftOdO KOJtO ^ 1905 



102 



CTii CBOJHX repMHHaTiTBHnx hejiHn,a ^a yhhuith 
cacBiiM ... — 

Ho ca ocHyTKOM CpncKnx CoKOJia ;;ojia3nMO 
join AO jeAHor Hyfl,aor $aKTa: cao nocao na 
$n3HHivOM 6jiarocTaH>y napo^a ceeAeu je na 
jeAHy nojiaany TanKy: rHMHacTH4K0 aPV^tbo, 
CBa eHepnija oko Tora Tene je;!.HWM npaBu;eM: 
coKOJiOBaibeM, cpucKO coKOCKO flpymTSO je 
ceyzfle jefluo u twTO jep caMO Tano je coko- 
Cito. Mhjihjoh 6ecnpHMepH0 pacKHAaHiix nanpe- 
3aH>a Hamnx aobcjih cy aac CKopo ao KyjiTypae 
cTepiiJiHOCTH, 9,He3aAOBOJi>Hii riojeAHHaii," ne- 
npecTano kha^ ^ ^e^Ka h a^jiobg na jom cht- 
Hnje iiBepje, AOMHHaHTa CBera naruer je pa- 
30HapaH>e n He3aA0B0JBCTB0. A xa iipocTa Co- 
KocKa HAeja, nyKa, jeAHOCTaBHa, niiCTa h je- 
AHHCTBBHa MBpcTO cnaja pa3Aeji>eiie cnare y 
jeAan \\ jeAHHH nyx, h hhhh iix neiiooeAnBtiM I 
Taj Hyii.HH $aKT noTBp^yjeM y nojia ysepefbeM; 
jia A&Hac y hmg CBHJy Cpncicnx CoECOJiosa roBo- 
ptiM, o6ejiOAaHKihe Bam CBiiMa 3a Koje BpeMe 
cjaJHO Ham CpncKw Cokockkt CaBes m cjigt! — 

H npeKHAAJy^H BHiue Hero ujto saBpuiyjeM 
icjiiiHeM: Ceu CpncKU Cokojiu^ 8/i,paeo! 



nOAHOnOfbCKH, CnibOT 



nOMEH 4>ABPMCy 




HJio je TO Ha ycKpcennje npomjie ro- 
AHHe. y Ay6poBaHKOM ce 6njia Ilpo- 



I depnuna OTejia HenxyHy ncTor naca, 



Kor je XpiicTOC ycKpcao. OcBehenor y „rocne*' 
TaMH>aHa Miipnc AoneceH npojLeTHHM a^^om 
MHJemao ce c ohhm jBy6H4nua y Mojoj co6h, 
TAJe caM CMOTpno koa OTBopenor npo3opa ocje- 
hajyh y cbojhm >KiiJiaMa TaJHy Mofe npowi>eha; 
a Heica TajancTBeHOCT OBHJia mh 6njia Ayuiy ^ 
y cpny CBOM 6jiarocjiOBHx Bora uito nnejia 
npenocn nenyA c i^BnjeTa na itBHJeT. 

y TO ^0Ky^a neKO na BpaTHMa Moje co6e. 

— HanpnjeA! — peKOx. 

H y co6y yjBese jeAHa AJeBoj«inua, nasoBe 
MM Ao6po jyTpo H npeAa nncaMi^e c pnjeMiiMa : 

— riocjio BaM rocuap OaSpwc! 

IlpH TOMe Me rjieAaJia neKaKO nocTpanne 
H CMiijeuiaK joj ce Ha6pao y pynni^aMa na iih- 
KaHTHOM AySpoBaHKOM JiHuy naj^HHHJera Tena. 
Bjeuie OAJeneHa npocTO. 

^Biifae paAHHi^a y urraMnapHJii/' noMiic^inx. 
„A BM^ii, KOKOT CBel^ HMa Ao6ap rycT!" percox 
y ce6n, na OHAa Majioj caMO a^ neuiTo peneM: 

— A je m\ TH Ao6ap rocnap Tohh? 



— Jec, Ao6ap je oh, Ao6ap! — o;iroBopii 
OHa 3ai^pBeHHB ce. 

A sai^pBennx ce h ja, jep mh H>eH cpaM 
pene a^ ^^^ ^^^^ HHAiiCKpeTan, na, a^ Heicauo 
TO HcnpaBHM, ynnTax je a^ J*w sna, fco caM ja. 

— Bh CTe OHaj, uito nAeTO na Komo*! 

H CMHJyhn ce mMHrny Kpo3 BpaTa Ban 
co6e. 

Tor jyTpa sanpHJeneH KopeKTypoM „^y- 
opoBHifKa'^ no3Bao Me ^aOpiic, Aa ce nal^CMO 
no or)jeAy na FlnjiaMa koa BnpiiMnuie. 

Oico Tpw caTa no noAHe npoBesocMO ce 
KOHHJOM iipeKO rijioHa nyT 3Kyne. IIoa OjiarHM 
spaKaMa MHJioujTe Oe6oBe Mnpnjio je i(,BHjehe 
113 6aiiiTa Kao AJ^BOjanrca jKyuiB.^ h, Kao uito 
npBii n,jeji0B Mceue, 3a kojom ch Ayro He3Hyo, 
OMaMjByje n y SjianceucTBy Te Kyna, 6aji3aM0M 
je OHO 6jia>KUJio H3MyHeH0 >Kiihe name. 

— IIjieMeHHTu FpaAe, kom ce Bo>Kni;a 
BJennTe mjibaoctw yBHJeK CMHJeumjia n cmh- 
jeuiH, Hnjecn th Sohuk, kom npopeK'o je CKopy 
CMpT BJiacTHTH CHH, Hero heiu yBHJeK nanheTu 
u My3aMa OMUJbejio 6opaBHuiTe 6iiT\ jep hh- 
TAJe jane py^a ue nanTw, HurAJe rasnja Bniue 
He Mupn ; nnrAJe ce jioBop cujiHuje ue seJieHu 
AO Ha TBOJHM rpyAHMa ; jep unrAJe nynwHa 
KaAa noHHBa Huje MnpuHJa ao hoa yniijeK kut- 
HHM JIoKpyMOM ; — n KaA ce HenTyn pasjapn 
HHFAJe jane ue Sjecuu ao hoa tbojhm ctojeot- 
HHM SeAeMiTMa; jep HwrAJe jia3ypHHJe neSo ao 
TBora; uurAJe rymha cjena Mjeceneua ao uoa 
TBojiiM SopoBUMa; HHrAJe hcohcko oko npnnje, 

IIITO KOA TBOJHX hcpu ! 

FjieAfto caM nyT Cb. JaKOBa, ksmo mhofo 
Kora AOBeAe Ma))[ija HceucKa h A^KJiaMOBao, to 
OaSpHcy, a oh noAHrao OBpaTHHK KaOanune, 
CTpnao A^CHy pyKy y JinjeBn, a JinjcBy y a©- 
CHH pyKaB, a, noAnruyB KJioGyK bhcoko na nejio, 
cjiyuia Moje jinTHpaMoe. 

HeiioiipaBJbHB CH ! — 6je KpaTaK fbe- 
roB oji.roBop na Moje 3aAH>e pnje4H, ajin ucto 
MH yAap" jyianoM no KOJbeny oa MiiJiouiTe n 
yhyTacMO. 

Bo3MjiH CMO ce TaKO BeK cKopo HMJejin 
caT JKynoM npenycTUB ce CBaKw cbojiim mm- 
cjiiiMa, AOK nac jkchckh 3bohkii CMujex c npo- 
3opa jeAHor A^opua ne npeuy. A^nje aJ^boj 
HHne CMMJajie hbm ce, Bor caw 3iia paAu nera, 
JeAHa OA h>mx je Giuia 3a nyAO cjiUHua ouoj oa 
jyTpoc, UITO Mu AOHHJejia OaopncoRo iiiicaMue. 

* y »Cpby" je OH^a adJiasBna je.'^Ha Moja Hoeejia 



103 



fiPAHftOBO JtOJLO 



1905 



104 



— CjIHHH OHOJ TBOJOJ Off JYTpOC, KOKOTG I 

— P6K0X Tony. — A propos, HMaui Ao6ap rycT ! 

— MHCJinm jiH 86HJi>a a^ caM Tanas! — 
H norjieAHy Me CTporo. 

— A niTO, MHCJIHM JlH? 3ap HHJe ^HjeJIH 

CBHjer Tanae ? A He 6h jih th ce n caMa HceH- 
CKa CMHJajia, Kaj^ ae 6h 6ho Tanae! — ycKO- 
CHx ce. 

— Eto BHAHin, — Oa6piic he Ha to MHp- 
HO. — Ona Majia oa jyTpoc k\m je jeftHor sh- 
Aapa, KOJH je Jiane nesroAoai ocTao caKaT, a 
Hcena My OAaena KJiHJenyTa. Oaa My je naj- 
CTapnje A^jeTe. Pa^n koa nac, h neAecer co- 
jia^a HOCH y senep AOMa. Ila mhcjihui, a^ 6^^ 
HMao Ayuie?! 

— OnpocTH, ToHH, ajiH neMajy cee oi;a 
caKaTa h Majicy KJiHJenyry! A „PaAHHHKO APy- 
uiTBO^^ AAJo 3a6aBe, a th ch cpqe Tora APy- 
mTBa, a Majie cy aP&i'o! OcTaen, Bora thI 

Oh mh He OAroeopH OAMax hh pHJeHH, 
Hero Me caMO norjieAHy: a hs tof oorjiOAa 
HHTao caM A& ^ j^ }Kao, uito xaKO mmcjihm, 
na he HcnpaenB ce h icjio6yK 6ai^HB Ha saTnoK : 

— Bhahbi, ua TO TH He OAroeapaM, ajiH 
TH BejiHM, ^a nuje naTpuoTa^ kqju kjiuhb: 
yjfl^oMoeuuay flOMoeuua /" a cnepuu OTape ; ua 
nu HoejeK my'e 0Haj\ kqju ue Mome aauoeu- 
^er coMOM ce6u! 

GBaKOM 6iix ce ApyroM 6no nacMHJao, Aa 
MH je peKao obo npBO y tom CMHCJiy; ajin ho- 
Bjeny, Kojer xapicrep Sahe mh yBHjOK ysopoM, 
caMO ce saAHBHX n pasAparan nojby6iix ra 
y Hejio. 

CyroH ce xaTa. He snaM, ajiH Ten, OTKaAa 
MH Te6e Hocra, KaA roA flfl,u yMHpe, cjeTa mh ce 
o6aBnje oko cpi^a; 6Hke a^ ^^ cjehaM Te6e, 
TohhI 

H Ty je eroHSMa! Tn en mo jeAHHH hojmho ! 



HsMei^y nucaMa, Koja CTwroine OaCpncy 
Majio A&Hft npaje nero npeMiiny, HMaAe joaho 

OA HOKor My npnjaTejba : „ Bjepyjem 

JIH TH AA je Moryhe npejinTH CBOje SApaajbe y 
HCHJie npHJaTejba, aok npncTajy na to oOoJHua, 
yBJepenn a^ je to Moryhe y nacy, KaA ce6H 
CBOjeBOJBHO SApaBH 0Ay3Me HCHBOT? Ja Hjepy- 
jeM, A^ JiH Bjepyjera h th? . . • . 



I 



u 



*^Si» 



MnnopaA M. nerpoBHti, MnaAOHOBau 




Z3 CEMH^em 

W cejiy ce, inxo me bojio, 
^ MOMHB pa86ojie, 

Boji 6ojiyje, jiejie MOHe, 

KOnHH H BBHe, 

Ila Mif KpHQiOM nopyqyje, 
Aa ce He nyje: 

^TpaHCH jieKa oa ypoKa, 

Aa TH He yMpeMl'' 

Ja My upaxHx KHTKy i^eeba, 

KHTKy nosApaBJba; 
H y KHTKH sejien SApaeau, — 

SApaBai; oBApaBJba, 
Jooi Biy y6pa' cxpynaK nySpa, 

OA sjia OA OKa. 
Hyoap BHAa, 4hhh CKHAa, 

a OA ypoKa. 

Ja My npara', oh mh Bpaxn 

KHTKy Sa KHTKOM, 

Ila MH BejiH: „JlyOi^iii mbhh 

a jeceHH, 
^a Me rjieAam ca Asa OKa, 

Mopa AySoKa, 
Ona he Me nsBHAaTH, 

a OA ypoKa." 



CreeaH Cpeiiaui Beorpaa 



HOB A rOAMH A 

nPHnOBETKA 



Hfy Ae HUTarajbu pctayMeru tbk Ka^ upoHurajy very uau 

uocae;fity Taaey, 

3a TO H HHJe HyAO iuto ce cbh Heo6HHHO 
HdHenaAHme KaA joaho Benepn ciia3Hiue n ra- 
3Aa-Tacy y Ka^ann Kofl Becejie BpaHe y Apy- 
uiTBy Koje ce Tora Benepa HCKynnjio Ty, a* no 
CTapoM o6HHajy y pasroBopy h Becejby AoneKa 
HOBy roAHHy. 

— Ebo h Mene ! — SApaBH ce rasAa-Taca 
ca CBHMa. — IIpHMaTo JIH Me y apyctbo? 

— 0, SApare BOJi>e! . . . Hsboji'tc, hsboji'to, 
— npHXBaha JIa3a Ka^e^HJa. 

— „Ja OAO'", poKO' ja hcohh ! - HacTaBJBa 
rasA^-Taca. „Aja' mah m th Majio Me^y JtyAO", 
BOJiH MH Hcena. Te TaKO . . . 

— Hsboji'to aMO, obao HMa Buuiera APy- 
uiTBa. Ty hoMO cbh BenepaTH! — bojih Jlasa 
Ka^eijLHJa h ynoAH ra y joAny no6o4Hy cajiy 
H8 KOJe ce Hyo Hcarop h tao je 6hjio nocTan- 
jbOHO aa Bonepy. 



105 



4 -^ EPAHBOBO BOJIO 



1905 



106 



— Ofiaj Ka' nac y Bamapl — luanHyje- 
A^H, Kafl, ce 3a rasfta-TacoM saTBopnine epara. 

— UlTa he TO ^a anaqn!? — Hy;nn ce 
APyrii. — HHJa Jiii he to K^ja ^anac jiHrrcaTw, 
KaA ce H ra3Aa Taca uaKaHno Me^' ^yjifi fta 
ce iipoBecejiH?! 

TaKO ce cbh ny^axy ^.OJiacKy ra3;;a-Tacn- 
HOM. IlnTajy ce uiTa he to Aa SHaqn, h ^h- 
pajy JIaay Ka^eyHjy kojm ce JbyiM, jep ce 
6ojn fl,a ra 36or ras^a-Tace HHTaBe H;^yhe ro- 
AHHe He 6HJe 6aKcy3. 

— IlHTaTe iiJTa he to jifi 3HaHii uito je 
ra3Aa-Taca Aouiao? — bojih hm JIa3a Ka^eynja. 

— HyAHa mh ny^a ! flora'o 36or Kpo$HH. Hyo 
fta y jeAHOj Kpo$nH iiMa AY^aT, na ce naAa 
hobck Aa he 3a rpom 3apaAHTH Ay*^aT, — cto 
TO he Aa My 3HaHii . . . 

— Mo}KAa je 36or Tora, a MOHCua je h 
36or MiiKe noiuTapa Aouiao! — yMema ce Apyrw 
jeAan rocT. — E, caA ce, Bora mh, jipncH, Mhko ! 
BepH KOMcy na uiHjbaic! 

— A, UITO ja . . . uiTO Meae? — 6paHH ce 
MHKa. 

— Aaa, AP>K' ce, Mhko, Ao6po! — sarpa- 
jaiue MHOFH. OcTaBHuie Ka^eynjy ii CTaAOuie 
AwpaTH MwKy noiuTapa, HOBOKa BecejbaKa h 
BeoMa APy^ceBHa ajiH jaKO JiaKOMiicjieHa. — 
AMa TO KaH'Aa Te6e Tpa>KH ra3Aa-Taca?!... 

— A niTO ja ? . . . IUto ica' 6ajai h ja ? . . . 
UIto Ka' 6ajarn 36or Mene Aomao?... 3ap caM 
caMo ja? 

— Bajia, caMO ch th jeAan oBAe H3Me^ 

TOJIHKHX HaC TaKO HaJICnHO C H>HM! — BCJIH 

jcAaH. 

— Aa HHJe Aouiao Aa th ii uo TpeHu MyT 
HaujiaTH jeAaH iicth jiyr?!... 

— ria AOCTa je ABanyTl — bcjih Ka$e- 
ynja. — Ako je h KaJHuiap n saJMOBaAaBaq a 
OHO je onoT BajbaAa xpHuihaHHH . . . 

— H TH, Bora th, ncTHna njiaTHO h no 
ApyrH riyT?! — nyAH ce Baca TeJierpa^ncTa 
Mhkh iioiHTapy. — Ja Bajia ne 6h'! 

— He 6h' pa3yMe ce; jep th onaj ne 
6h hh no3aJMno! — OAroBapa My ocopjBHBO 
MHKa. 

— Hx 6pyKe, — nyje ce ca cBHjy cTpana. 

— Ej, rpeuiHH Mhko! — caHcajbasajy ra cbh. 

— yBaTHO H>era ra3Aa-Taca na Ka' $HHKy 
KflA yBaTe Ae^a y KJionKy oa AyJi^Ka ! — A^pa 
ra Baca. — Hnje Morao Aa MpAne ! . . . 

— ByAH Bor c naMa! — KpcTH ce jeAan. 

— A KaA je TO 6hjio? J],a hhch 6iio MajiojieTaH 
KaA TO je TaKO Morao ? ! . . . 



— Mope, KaKO MaJiojieran ! . . . Bhjio Jiane 
y jecen ... — bcjih Baca Tejierpa$HCTa. — 
Bho MaTop koh> k'o h BOHepac ujto je. IlHTaj 
TH Mene, ja 3HaM cbo, KOJiere cmo ... 

— HeKa, HeKa! — xy^H MnKa. — Hanjia- 
THhoMO ce, aKO Bor Aa, njiaTHhe oh Beh to I... 

— Oxem, ja ! . . . He njiaha rasAa-Taca 
HHKaA, Hero oh naujiafiyje! . . . 

— - JI,a Bor ca^yna ! — nyAH ce jeAaH hobh, 
CKopau]H>H HJian Tora APy^^^Ba. — H BJiacT 
HHJe Morjia Aa 3amTHTH rocn'n. MnKy?!... 

— XaJAyK je, Mope, oho! Mope, KaKan 
xaJAyK, — afleoKUT je oho I . . . Bpann ce 6oji>e 
Hero Haj6oji>H aABOKaT! Hcth Taj rasAa-Taca! 
UlTa MHCJFHTe! ... — BOJiH Baca TOJierpa^ncTa. 
— Ka^Ke : „Ko, ja naJUiaTUO ABapeA, h to na- 
njiaTHO OA MnKe nomTapa?! Ha bh, BeJiH, ho 
nosnajeTe OHAa Ao6po hh Mene hh H>era. Ta- 
MaH nocjia, bojih ra3Aa-Taca. MyKa je oa H>era, 
BejiH, u je/fapefl flyz naucjiaTUTU^ — a KaMOJiH 

ABapeA." 

— EpHHaj, npHHaj th ! — bojih jotko MHKa. 

— Ha aJA' mTO je H>era oKanno, — npHna 
AajBO Baca TOJierpa^ncTa h Apancn MnKy, — 
HCKa ra l^aBO hoch! JlyAO paAUO na JiyAO h 
npouiao.... Hero uito h mh noByKOCMO paA H>e- 
roBe rjiynocTH! 36or H>era yBpoAHO rasAa-Taca 
ii;eo nouiTaHCKO-Tejierpa^cKH CTajienc! Kasao: 
CBH cy nonrrapH h TOJierpa^HCTe TaKH. (Hnje 

HaM HaK HH „Kyp3HCTKHH>e" OCTaBHO Ha MH- 

py ! . . .) „ JeAaH Ka' h APyrn ! BejiH Taca. Cbh 
cy OHH Ka' MHKa!" • . . Te ce mh yxBaTHJiH aa 
TO. CasBajiH MHTHHr OA nomTapa h Tejierpa- 
$HCTa, Kyp3HCKnH>a h Tejie$OHucKHH>a h ap$o- 
HHCKHH>a; AonejiH pe30JIy^Hjy, TyncHjin ra cyAy, 
no3BajiH ce na CBeAOKe. Te mh jieno H>era na 
cyfl. TyxcHMo ra: KaKO oh CMe jeAan AP^caBH 
HajnoTpe6HHJH ctojiohc, jeAan HHTejinrenTan 
CTajiaw, jeAaH CTajienc kojh hhhh enoxy y i^h- 
BHjiHsai^HJH CBHJy AP^aBa — KaKO oh cmo 
jeAaH TaKaB cTajienc Aa Bpe^a?!... Sna jih 
OH, peKOCMO, Aa ce Aanac no 6pojy nomTapa 
H TOJierpa^HCTa ii,eHH KyjiTypa h i^HBHJiHsaqnja 
jeAne AP^^ane ? ! . . . Te on Bora mh, 3opT ! . . . 
H3BHHH0 ce jaBHo! KaHce Aa ce ono mTO je 
Ka3ao He oahoch na cbo nac, nero caMO na 
jeAHor, nejiH, h to caMO na OBora MnKy . . . 

— H TO BH oTpnejiH ! — nyAH ce onaj 
HOBajjiHJa. 

— JI,a ra A^pe Ka' aeua ! — A^Aaje Apyrn. 

— „3a H>era caM ja, Bejin rasAa-Taca, to 
Kasao/' — nacTaBjba Baca TOJierpa^HCTa h hh- 
THpa jom jeAapeA rasAa-Tacnne penn : — ^^a aa 



107 



Uf'AHBOBO ROJIO 



1905 



108 



Bac joEc. Myica je oa H>era, bbjih, n j6j;apei^ 
HaiiJiaTHTu ;^yr a Kano Jiu ab^P^a! A saMa, 
sejiH, necT h noiuTeae" ! . • . 

. — niTa KaHce, Maj . . . Ax, — BHKHy n 
rpyny ce chjiho y rpyfl," MwKa, — HaujiaTH- 
heMO ce y6aB0, aKO Bor a^. ! . . . 

— Mope, uira ce npaBHin jynaK?. . . Awpa 
ra Baca. — IljiaTHo, njiaxHO, -- ca^ hyTH. Th 
ijjiaTiio a OH Aoui'o aeuo aa ce aa Tsoje uoetftB 
Kao HOBeK npoBecejiH Majio ! . . . 

— BaTaji'xe to ! — yMHpyj'e nx Ka^e^HJa. 
— 3ap y CBal)ii fl^a, HcnpaTHMO CTapy ro^HHy. 
Hero aJA' fl,a coAaMO aa Beqepy . . . Beh je 

IipOUIJlO A^BeT ! CBpmHlie ce 



I 




JaKOB- LUaHTHK, MoHTBHa (UJeaJuapcKa) 

H3 nomjBEASbzz mzciui 



H^jer CByA u Marjia h cyif opua suMa ! . . . 

— rio^HMO, Tyro, Ha Mope, Ha xcajie, 
Ha ]xp2LTe name, aujene o6ajie, 

FAJe Tonjior cyni^a n xcHBOTa uMa 

H cjajHHX ^ana 6e8 CTy^eHe shmb 
H BOAPHx Hohu, THXHx MJece^HHa, 
M TydKHO-CTpacHor mnpa HapannuHa, 
H cjiaTKHx caH>a Kpaj Hcajia ca H>nMo! . . . 

Ty fta orpaHeMO cee tmuug y rpyAM — 
}KiiBOTa Bene, y KOJOMy 6jiyAM 
Mope OA MeHCH>a 6ojiecHe MjiaAOCTM! 

— H ca MHpHCHMa UB^jeka HapaHHHHa, 
}\ii y 6ojiOBHMa xjiaAHHX MJecenHHa 
Ty sanjiaqeiio c nejiOHOM paAOCTti! 



Cbot. "RopoBHK, Mocrap 

2 HA BM3MTAI4MJM 

PdAO ce sa Mac 3a6opaBu u njiaey. 

- A KaA Tpe6a BOJCKa, uito ho 6HpaTe 
caMe rasAHhe ii SerHwhe? — ysBUKHy. — HIto 
He ocTaBHTe CHpoTH H>y ? KoMe je ao 6oja, hck 
ce caM KpBaBH, a neK ocTaBii nac, jep mh to 
HfthoMO. . . UIto heMO ce mh Ghth aa Apyrora? 
— 8aTHM, Kao A& onasn KaKO je npenarjino, 
cnycTH rjiac h o6opH rjiaBy. — Ja to mojihm, 
6er, Aa iiOMorHem, — npoiuanTa. — Tn cii 40- 
jeK HaMejiHHK, th uijeAHui TaMo y komhchjh 
npu Bn3nTau,HJH, na to CBaK cjiyma. . . Homo- 
3if, aKO 3Haui mTa je HeBOJi>a! . . 

— He MOHce ce, PaAe, — ohot OAroBopii 
6er 6jia>Knje. — Ja jecaM y komhchjh h Mor'o 



6hx Kojy nporoBopnT^ aivia HOMaM npaBe . . . JI,Ba 
CHHa HMam... 

PaAe onoT 3aMyKHy. SaMHCJiH ce Majio, na 
ce JiMJOHO npHXBaTH 3a CHjiax n h3 joaho 
nperpaAe HSBaAw jibhjo A^cerwi^e. 

— Ja Hehy a^ th to 6yAe 9a6e, — pene 
noHH3HO. — Ebo . . . AOHHO caM th . . . SHaui . . . 
HHJe MiiTO . . • aMa a^' ho roBopnui i^a6a . . . 
HpHJaTejb CH MH, TH Me oneT Heheui yi^anje- 
jiHTH H . . . ja ce y3AaM y to . . . 

PaAe pasaBH A^ceTHi^e h 6ai^H hx 6ery 

y KpHJlO. 

— Eto ... ua HOMOJ 3a6opaBHT'. . . 

— HyTO, HyTO, ja to HHJecaM hck'o, — 
y6p3a 6er, npnxBaTH A6ceTHi;e h none nx 
KyujtaTH y pyKaMa. — UlTa he obo ? . . . Hwje 
mchh jifl napa . . . Ja caMO 'naKO BeJiHM : Mynno 
ce Ty noMance. Hwa OH^e rocnoAe, na Tpe6a 
KpyuHO pa3roBapaT' c H>HMa. 

— A TH pa3roBapaj KpynHO . . . 

— A BejiHui: CTapHJH to chh ho cjiyma? 

— 3anHTa 6er MOKuie. 

— JoK. 

— H He noMance Te? 

— JOK. 

— E, na TO HHJe Jiome ... Ty ce MOHce 
roBopHTH. — H 6er oTypn HH6yK, a AeceTHi^e 
CTpua 3a nojac. — Ja hy cmhcjihth, uiTa hy 
HM pehH... Th... aMa, ho 6pnHH ce! CTapn 
CMO npiijaTejbH, a npnjaTejte Tpe6a 6paHnT'... 
He 6oj ce . . . Ji<OK je Mene, tboj th Mhjioui . . . 
a pyncHO My je HMe... nehe TaMO. 

— Oajia TH, Moj jitijenn h sjiaTHH 6er, 

— npoMyna PaAe h npnxBaTH ce 3a Kany. — 
Oajia no cTOTHHy nyTa, — pene h ohbt, na 
y3e uiTyjie h none noKymaBaTH, Aa ce npHAHrne. 

— He 6pHMCH TH, — onoT he 6er MeKO, 
na ycTaAO h npHAP^ca PaAy hchoa na3yxa. — 
Th ne 3a6opaBJbam na Mojy co h xjbe6, na 
Hehy hh ja na Te. 

PaAe ra 3axBaJiH0 norjiOAH. 

— Bor Tn njiaTHO.. . Bor to HarpaAHo!.. 
H, oneT ce jiy6oKO noKJiOHHBuiH, oKpeny 

ce, na jiarano, CTeH>yhH, no^e h3 aBJinje. 

KaA je H3Hiuao na napiuHJy, PaAH Kao a^ 
je Majio jiaxHyjio na jiyuin. Hnje 6ho onaKO 
saMHuijBeH Kao npnje, hhth je nuiao oSopeiie 
rjiane. JeAHora, no H>eroBy MHUiJbeH>y, naJMohnn- 
jera, 3ainTnTHHKa Beh je CTOKao, na ce Morao 
BHHie H HaAaTH. Joui joAHora hjih ABOJniiy 
TaKHx 3au]THTHHKa Aa Hal^e, na OHAa Mo>Ke 
6hth cacBHM 6e36pHHcaH h MiipHO MO>Ke cnaeaTH. 

PaAe, HH Majio ce ho npeMHuubajyhn, 



109 



BPAHBOBO BOJIO 



1905 



110 



saoKpeny Kpoa coKSKe h no^e Kyhn CTapora 
IT no3HaTora nona ApceHHJa. H to je 6iio 
jejisiu rjiacoBHT HOBJeK, HHJe cy ce pnjeHH y 
CBOJ Kaca6H cjiymajie u, y oeaicoj npiTJinu,ii, hh 
OH ce HHJe CMno o6Hhif. A Pa^H je h oh npn- 
jarejb 6ho, iipHJaTOJb on AaeHuna h, oSnjiasehn 
uapoxiijy, cepahao je yenjeK y H>eroBy Kyhy 
Kao y cBojy, KOHaKOBao y h>oj h nacTHO ce 
pyHKOBiiMa II BenepaMa. 

rioii ApceHHJe, Majien CHTau HOBJenyjbaK, 
^yT y JiHuy Kao BomTaHiri^a, ca AyroM, ch- 
je;H0M 6paA0M jxo iiojaca, CMnpen ii cKpyinen, 
npeMefcyhn 6poiaHH^e uiexao ce no CBOJoj co6n 
n Kao CMnriiJBao Heinxo. Oh, y npBn Max, Hnje 
HH oiiasHO Pa;^y Ka« je yHHinao n inexao ce 
AajBe; tck Ka^, OBaj none chjiom Katnji>yi^aTH 
H snjeBaTH, npeny ce oh vis mitcjih h norjie^a ra. 

— A, th jiH CH, Pa«e? — saiiHTa 6jiaro 
H MeKO, iipH6jiHMcyjyhH My ce ii npyHcajyhfi 
pyKy ;na je nojby6ii. — Ulxa Te to ^ohepajio, 
cime, aMO? 

Pa^e ce npncjiOHw jie^HMa yaa sn^ h, 
KyiiijbajyhH Kany y jefl,HOJ pynn, oneT ce none 

HaKHUUBBBaTn. 

— JI,oin^o caM, one, ^a noMorHeui, — 
pene. — H th inje;^Hiu tbmo, y Toj komhchjh 

lipi! BHSHTaUHJlT, TBMO UljeAHUI k'O HaUI KpilCTH- 

jaHCKH sacTynHHK, na MOHceru iiporoBopiiT' 
Kojy, Aa MH Mnjioma ne ysMy y cojiAanHJy. 

— A JoBaH? — sanHTa non, 6jiaro ce 
ocMJexHyBuni. — Sap je JoBan yMpo? 

— 3Khh je JoBaH, Bory MWJiocHHKy $ajia, 

— o^roBopH Pa.T.e Miipno. ~ JKhb je oh h 
3ji.paB . . . AMa, TH 3Ham KaKan je . . . 

noii ApceHHJe Tpecny Cpojanni^aMa h 
3aKJiHMa rjiaBOM. 

— SnaM, 3HaM, cnne, kbkbb je, — pene. 

— AMa ABOJHij;a cy, na o6a ne Mory ocTaT'... 

— Ako h TH nporoBopnni, oH^a Mory. 

— AMa, KaKO fey nporoBopHT', cnne?... 
IIlTa 6n MH ce peKJio? — 3anHTa noii HCHBJbe* 

— Cbbk fee pefeH ^a ja ne pa^HM npaBO... 

Paji.e ce oneT npHXBaTn 3a CHJiax n h3 
Apyre nperpa^e H3Baji,H jipyve ABnje AeceTH^e. 

— One, OBO TH Mory ^aT', na ji,a poKueiu 
KOJy, — npoMyua. — Obo oji cpna... Th 
MOHceui, jep ^a ne mohcoiu, ne 6h 6no cpncKH 
aacTynHHK y komhchjh . • . Bh c Tora tbmo h 
nijea,HTe, ^a roBopHTe . . . 

— To npaBO KaHceui, cnne, — ftoneKa non 
H jeAHOM ra pyKOM noTanina no paMeny, a 
:«.pyroM y3e jificerwufi. — Mh h cje:i,HMO j\a, ro- 
BopHMO. Ja, Kao Bam nacTnp, roBopHM TaMO 



sa CBaKora . . . FoBopHM, 6orMe, nyno . . . Ana, 
KaA je Mhjioui no cpnjeAH, OH^a hy roBopHT* 
TpH nyT BHiue . . . Mnjioma th ne CMHJy OTeTH. 

— MojiHM TH ce, one, h pyKy th jby6HM, 
He nyuTTH ra! 

— He 6pHHn ce, cnne . . . ITon ApceHHJe 
He je^e Qa6a xji>e6 napOAHH . . . Th ce ne 6pHHH... 

Pafte 3a3HHy aa joui neuiTO nporoBopn, 
ajiH ce CMHCJiH, TO sacTaAe. OneT ce npH6jinMcn 
nony Apcennjy, noibySn ra y pyKy h y cKyT 
OA MaHTHJe, na H3a^e. 

— CaA . . . caA caM joui mhphhjh, — peie 
BecejinJH. — OaA hmbm A^oJHi^y. 

CaA ce, naK, none h CMJemKaTH na npo- 
jiasHHKe H HHTaTH ce 3a SApaBJbe ca no3Ha- 
THJHMa. KyA roA ce oKpeTao, hhhhjio My ce, 
Aa CByAa rjiOAa caMO Ao6pe JbyAe h CBOJe npn- 
jaTejbe. J\sl ce Ma ko noTy^CHO na OBaj CBHJeT 
H Ka3ao, e join HMa 3Jio6e, naKOCTH n nenpaBAe, 
PaAe 6h ce nocBa^ao c H>HMe h peKao My Aa 
jiaHce. J],aHac je cnaK hoctht h CBaK 6h paAO 
6paHH0 Mnaomal 

— Joui caMO nncapa Aa bhahm, — npo- 
luanTa CMJeuncajyfen ce. — CaMO m H>HMe Aa 
nporoBopHM, na mh BHine hhko h ne Tpe6a. 

PaAe oTnoHHHy npeA PaAOBanoBOM Mexa- 
HOM, nonyujH ABa i^nrapa, na ce oneT onpHJe 
Ha uiTyjie h OAreryita ao KoTapcKor YpeAa. y 
ypeAY) y HajnpBoj co6h, uito ce HcnpHJennjia 
OAMax Kpaj BpaTa, cjoaho je CTapn, Ae6eji>KacTH 
HHcap, HyBen y HHTanoj Kaca6H ca CBOJe fee- 
jiaBe rjiaBO Koja ce CBHJeTJiHJia Kao Ao6po 
OHHiufeeH TaH>Hp H, caM caMUHT, BJOHHTO npo- 

HHCHBaO HOKaKBO CHHCO H HCHHJaO paKHJy. 

PaA6 JB Ao6po 3Hao, Aa je nncap ,,MyMa na- 
6HJaTa^' H Aa c H>HMe ne Moxce fobophth 
ijd6a. Oi;m»x, koa BpaTa, npoTpece CHJiax n 
H3BaAH 3aocTajiy A^ceTHi^y. 3aTHM JiaraHO, 
Kao ujiamefeH ce nenera, Kyi^ny na BpaTa h 

OTBOpH HX. 

— Hanojbe! HanojBe! — sany ce H3He- 
naAa abScjih, npoMyKao rjiac nncapoB, kojh 
HHJe HeKao hh Aa PaAe 3aKpoHH y co6y. — 
HanojBe I 

— MojiHM TH ce, rocnoAHHe... 

— HanojBe! — AP^KHy nncap h ckohh 
H3a cTOJia. — HeK Mene hhko ne mojih!... 

PaAe H3AHHce pyKy n noKa3a ABcerni^y. 

— HoBOJba je, rocnoAHne, — pene ynjia- 
meno. — flom'o caM hocjiom . . . 

IlHcap, ona3HBuin A^ceTHi^y, yMnpn ce h 
oneT cjeAe na CTOJiHuy. 

— IIlTa feeui? — 3anHTa nojiyrjiacHO, 



Ill 



BPAHBOBO KOJIO 



1905 



112 



rjieAajyhH npe^a ce, jep HnKa^ hiikomb nnje 
Morao rjiejiETH iipaBO y ohh. 

Pafte cnycTH ji,eceTHi;y Ha cto h oji^Mane 
ce y CTpany. 

— Tn CH, rocnoAHHe, je^aH uapcKH HOJeK 
M Bas^a CH Me^y ^oc^o;^HHHMa, — pene. — 
Tn 3Ham . . . ciiHa cy mh Mnjioma 3a3Bajiii Ha 
BJisHTai^njy, a oh mh je o;[],MJeHa ... Ha tb 
MOJiHM, rocnojUHHe, na ce th xaMO pasroBopHiu 
ca rocnoj^HHHMa h ^a hm KaMcem, hck yaiwy 
Kora jipyrora a ftera hbk ocTaBe . . . 

IlHcap ce HcnpcH h npnxBaTif 3a nepo. 

— A KaKO ce 30Be? — 3anHTa. 

— 3oBe ce Mmjioui, a npesiiBjbe ce Tiy- 
poBiih. . . 

Iliicap 3aiinca. 

— Ja hy ce nocTapaTH, fl,a ra ne y3My, 
— uBroBopn Hafl,yBeHO, cTapajyhii ce jia ii3rjie;i,a* 

UlTO 036HJbHHJW. — Oh he iipohii . . . Aftia, 

aKO iipo^e, Aa mh ftOHeceui joiu jieceTHi^y , . . 

— j^OHMJeriy, — AOHCKa Pa^e Becejio. — 
JI,OHiijehy H ABHJe! 

Ilncap My iipyncn pyicy. 

— noroji.6a je roTOBa, — pene, He juincyhn 
rjiaBe. — Ca^ h^h h ne 60] ce ! 

ria ycTajie h HcnpaxH ra ao spaTa. 

TaKO je Pa^e yA':cHO HHTaBy cTBap 11 3a 
TO ce OH HHJe HH 6ojao hhth onatco CTpenno 
icao Apyrw. Ka^ My Ka3auie, Aa j© BH3nTai;HJa 
BOh HOHCJia H KaA CBa CBJeTHHa narpny npa- 
TiiMa, rajiaMehM h rymehn ce, oh ce hh TaAa 
HO noMane. Joui ce jeAHaKO uoTajno CMJeuiKao 
11 CBe Hx ca>Kaji>aBao. Seao je, Aa ohh noMajy 
onaKHx sauiTHTHHKa, KaKBe HMa oh, h 3aao 
je, jia he jOAan oa h>hxobhx CHHOBa 3aMHJe- 
HOTH Mnjioma. MaKap ko, MaKap h npnjaTejb 
HeKa ra 3aMHJeHH, caMO a^ oh ho habI 

Oko BpaTa CBJeTHHa ce rypajia n komc- 
oiajia CBe to BHme. Hyjie ce pa3He hcobko, 
Hopyre, ycKJini^n. y TaKHM npnjiHKaMa CBann 
je HOBJeK pa3Apa>Kj&HB h, 3a HaJMaH>y CHTHnuy, 
roTOB A^ ce nocBa^a n noTyne. Mhofh h chjiom 
Tpa^KH icaBry, tok Aa ce Hcnpacica h ncKajiH 
Ha APyroMe. Hokh cy ce, nan, nonejiH npenn- 
paTH H ca HcaHAapHMa, kojh cy CTajajiH na 
BpaTHMa H OArypKHBajiH cbhjot, yAapajyhn no 
Kora H KyHAai^HMa y cjiaSnHy. 

HaKOH noAynce noHHBKe CTpauian BpncaK 
3arjiymH CBe rjiacoBe h houito Kao na cny 
roMiiJiy OArypny oa BpaTa. HeKOJ AJeBojn,H Ka- 
sauie AA joj je 6paT OAadpan h ona je Bpncnyjia. 
He CTHAchn ce h ho o63HpyhH ce hh na Kora, 
36aii,n icany ca rJiaBe, Ayranice Koce pasacy 



no HJiehHMa h npcHMa, Terjiehn ce 3a h>hx h 
H yAapajyhH ce maKaMa y rpyAH. Hhko n ne 
HOKyuia Aa je yxBaTH, hjih a^ je TJeuiH. [Ipo- 
nycTHuie je H3Me^y ce6e n oneT Harpnyiue 
BpaTHMa . . . 3aTHM oneT jeAan jayic h nerca- 
KaB CTapau none rjiacHo njiaKaTH. Hokh My 
ce HacMHJauie n OArypnyuie ra y CTpany... 
}KaHAapH noneme npnjeTHTH, a^ ^^ cBaKora, 
KOJH OA caaa aanjia^e, CTpnaTH y saTBop, jep 
Aa CBaK MOHce Aa ce BecejiH, KaA Monce AaTH 
CHHa y ^apcKy cjiy5K6y ... A Taiia h3 YpoAa 

HCKOHH jeAHO MOMHO, HpOTpMa H3Me]^y H>HX H, 

AHrnyBiuH o6je pyKe y bhc, bocojio noABpncny. 
H>era HHJecy 0Aa6pajiH. 3a h>hm upHCTaAome 
ABa 6paTa iia h ohh noABpHcnyuie h noMeiiie 
HJenaTH. FljeBajyhn oAome Kyhn... H KiiiuH>e, 
HenpecTano, nyjin cy ce, HSMHJemaHH, n Bpiici^H 
H HJiaH, ncoBKe, HpHJeTH>e h — njecMe. H3r;ie- 
Aajio je, Kao Aa ce hobjbk, y hcth Max n Ha 
jeAHOxM MJecTy, Hajia3H h na CBBLjifivi n na 
norpeSy. 

PaAe je cjiyuiao h njecMe h KyKH>aBy n 
jcAHaKO ce npH4HH>aBao Kao Aa AP^jeMa. Kpo3 
piijeTKe rpane aKaii,HJe, KJinsajyhn ce hh3 
npau]H>aBO Jinnihe, cyHHann spai^n naAaJi" cy 
Biy na xajbHHe h uidpajin hx, Myxe cy ce Ky- 
niAJie H uieTajie My no JiHu,y, a oh Kao Aa 
HHJe HHuiTa oiiancao, hh ocjehao. Tok KaTKa;ia 
npenyo 6h ce, norjieAao oko ce6e Kao Aa hciuto 
TpaHCH H oneT ce y3JiaH>ao y3a CTaSjio h CKJia- 
nao OHH... 

TaKO 6h oh HOKao h AP^J^^ao CBe ao 
noAHe, HHTH 6h ra Morao ko OTJepaTH, Aa My 
HanenaAa, h3 roMHjie, ne npHCTynn KyM Jokchm 
06paA0BHh H He rypny ra. 

— PaAe, — A03Ba ra y36y]^eHO. — PaAB, 
uiTO KyH>aui? 

— A ? — jiHJeHO ce OAasna PaAe h Maxny 
pyKOM H3HaA rjiane, Kao Aa Myxe pacTJepyje. 

— PaAe, UITO He ycTajeui? — oiieT he 
Jokchm Mcemhe. — Eho th 0Aa6pajiH Mnjiouia. 

PaAe 3HJeBHy. 

— IIlTa? — 3anHTa, Kao Aa HHJe Ao6po nyo. 

— 0Aa6pajiH TH Mnjioma. 

— Kora? 

— Mnjiouia. 
PaAe ce ocMJexny. 

— Hehe ohh H>era, — pene OTornyTO. — 
SnaM ja to 6ojBe . . . 

— AMa, 3Hao He snao, ohh th ra 0Aa6paiue, 
— OKOCH ce Jokchm jbyTHTO. — Eho cy ra 
H OABejiH onaMO, KyA BOAe ocTajie, kojh cy 
0Aa6paHH. 



118 



BPAHBOBO KOJLO 



1905 



lU 



— Cee je to inajia, — pene Paji,e h oneT 
siijeBHy. — Ulajia je to... 

KyM JoKCHM sacTa^e h none ce kpcthth. 

— E, jajiH caM ja MaxmiT, jftjiH cii th, — 
pene. — Ja tw KanceM: yaejiii ra, a th TaKO. . 
He jiaHceM th ja. Ako ce ne Bjepyjeui, nHTaj 
ocTajie. 

Pa^e 3HHy h nyj^HOBaTO ra norjieaa ohhm 
sayTHHM, yiiajiHM OHHMa. 

— AMa ra 6am yaejiH? 

— Bam ra yaejin. 

Paj^e ce noMane n HeMiipHo none Tpa^KiiTH 
iuryjie iiaa Jie^a naKO cy My 6Hjie iipeA ho- 
rama. IIpHXBaTii ce aa cTaSjio h iioicyma n,a 
ycTaHe. Jokchm My npiiTpna h iiojipnca ra. 

— AMa ... TO he 6hth Apyrii KanaB Mnjiom, 
— oneT he Pa;^e, icao ffocjeTHBmn ce HeneM, 
ua 3acTa;^e. — I?Ma jom Mnjioma... Je m\ 
TaMO HanejiHHK, je jih noii Apcennje? 

— 06a cy TaMO, — o^roBopn Jokciim 
MajiKO yBpHje^en mTO My ce He Bjepyje — 
IIpHHeKaj Hx. CaA he no;j,He, cap, he ohh naahn... 
Ako MeHH He Bjepyjeui, nHTaj ibHx. 

H JoKCHM o;;e, a Pajie ocTa^e yaBHJepeno 
rjien,ajyhH ynaoKOJio h ounpyhn ce na CBOJe 
mTyjie. Ca;^ Beh Hnje Morao 6nTH onaKO MHpan 
Kao npnje. ^OAyme, jom ce uan^ao h HHJe noTnyno 
BJepoBao JoKCHMy, ajin aamTO 6h My MOBJeic 
jiarao i\ njiamno ra 6e3 HeBOJte? Jokchm nnje 
p^aB HOBjeK. . . CaMO, ko ana, je jih oh ;^o6po 
nyo ? Sap hhjc Morao 6HTn KaKaB APyrn Mnjiom 
0Aa6paH?... Ber, na non Apcemije, na nncap 
Hehe H>era npoBapHTH. Cbh cy yaejin nape, 
CBH cy o6ehajiH, a He MO>Ke ce o6ehaTH nemTO, 
mTO ce He mohco HcnynnTH . . . Ajui mTO hx 
HeMa?. IUto neMa hh Mnaoma?... TAJe cy 
OHH ? . . . lIlTa pa^e? . . . 

no caTa MeKaH>a BHme ce ojiyjbHJio Pa;^u 
Hero CBO jyTpo. Hhth je Morao CTajaTH na 
jeAHOM MjecTy, hh xo^hth. Hh HHTaTH nnje 
XTHO HHKora. Bojao ce CBannjer o^roBopa i\ 
04eKHBao je caMO cBOJe aamTHTHiiKe, ^a My 
OHH HCTHHy Ka^Ky . . . H>HX je o^eKHBao n jom 
jeAuaKO yaAao ce y h>hx... 

Oko noAHe HcaHAapn ocTannme BpaTa n 
no4eme paaraH>aTH CBHJeT. 06jaBHme, Aa he 
ce euauTatpuja nacTaBHTH TeK y Tpn caTa 
nocjiHje iJOAHe. OneT noneme ncoBaTH h Tyhn 
KyHAau;nMa nac je:iHora nac APyrora. 

Majio KaCHHJe na noneme najiasHTn h ro- 
ciiOAa. Haa^ome neKOJiHKO o^ni^npa, na hot 
mecT 4HH0BHHKa, naa^e h BpaTap MaTe h 
xoi^a CajiHx, a aa H^HMa n caM 6er, Koju je 



narjieAAO Bpjio aaAOBOJbaH. PaAe ce 6pMce6oji>e 
norypH, noxHTa, nporypa ce n yxBaTH 6era 
aa nem oa vy6e. 

— CTaHH, 6er, — naroBopn MyKJio n aa- 
AaBjbeno. — Mojihm Te a^ CTanem . . . 

— A uiTO hy TH ja? — MpKO ocHJene 
6er H OAMaxHy pyKOM, na ce OKpeny n noxHTa 
aa rocnoAOM. — Ja th ne Mory noMoh', — 
AOBHKHy, noraTO je Majio OAMaKao. 

— A KO he MH nOMOh'? — TOTOBO IJ^HKHy 

PaAe, na ce xhtho oKpeny, a* yxBaTH nona 
ApceHHJa, KOJH ra xTJeA© aao6HhH. — IIlTa 
je, one, aa Bora ? — aannTa h HBpcTO ra CTmuTe 
aa pyKy. — IIlTa je 6hjio? Je jih HCTHHa? 
Hon o6opn rjiaBy h none aBei^KaTH 6po- 
jaHHn,aMa. 

— HcTHHa je, CHHC, — pene 6jiaro h 
CMnpeno. — 0Aa6paH je Mhjioui . . . 3ApaB, na 
H 0Aa6paH. Oajia Bory KaA je oh anpaB, jep 
6h ra APyKMWJ® ocTaBHJiH . . . Ja nncaM Mor'o 
HHmTa roBopHTH . . . Hhko HHJe roBopHO ... He 
CMHJe ce . . . Th xaJAe icyhn h mojih ce Bory, 
CHHe . . . Bor je mhjiocthb. 

H non ce Jiarano OTpHce h no^e ji,ajhe. 
Hnje ce BHme hh ocBpnyo aa PaAOM, kojh je, 
aanyl^en h aanaH>eH, nnjeMO CTajao h, onnpyhn 
ce na CBOje mTyjie, 6jieHyo neKyAa AaJieKo... 
AajieKO, y BpxoBe bhcokhx njiaBHX, 6pAa, mTO 
HX je cnajao pacTernyT npaMOH 6jejiHHacTe 
Marjie, TanKe h npoBHAne, kojh ce Jiejiyjao h 
noBHJao Kao mnpoKa, jiaraHa, CBHJiena Mpenca 
nayKOBa. A JtyAH cy jeAHaKO npojiaanjiH mhmo 
H>era h nennja njecMa opnjia ce na y}Kyp6aHe 
roMHJie 6jiHay, cacBHM . . . 




flHM. C. MepeiUKOBCKH 



BACKPC BOrOBA 



POMAH 



V 



Knina 6eaie npecTajia. CeeepHH eoTap je pasro- 
Hiio o6jiaKe. Ha He6y cy TponTajie aeeaAHi^e, Kao 
njiaifuquH KaHAHjia, Koje noBHJa noBOTapai;. 

ByKTiiH>e OA cmojib ahmhjib ce h npacnajie, 6a- 
ii,ajyhH ucKpe Ha cee CTpane. 

no yjiHi^ii PHKacojiH, MHMO CaH-MapKa, AO^ouie 
AO uiujbacTB Kyjie, rAe je KanHja CaH-Fajio. Cxpa- 
Hcapu ce onnpajin u rpAHnii, He aHajyhn, onaKO 6y- 
HOBHU, y ueMy je CTeap, i\ tbk noMofay 6aKiuiiuj4 
npucTaAonie Aa ux nycre hb rpaAa. 



115 



4 ^ BPAHKOBO BOJLO 



19o5 



lie 



ITyT je BOAHO Ay6oKOM, ysanoM jxojihhom no- 
TOKa MyibOHe. MHHyBiDH HeKOJiHKO CHpoMamHHx 3a- 
cejiaKa, ca bcto xaKo ysaHiiii yjiHuaiia, Kao h y <^HopeH- 
Uiijn, ca BMCOKHM KyfaaMa, hojiiik na TBp^aBe, caaH^a- 
HIT oji rpy6o oxecaHor KaneHa, — nyTHHqH CTynume 
y wacjiHHOB raj, CBOJHHy cejfcaKi v\s Can-IJepBasHja, 
npe^oine pacKpmhe ABajy nyTOBa m npeKO BHHorpaAa 
rociiapa HHnpujaHa AO^orae ao BoAeHH^iHor Xyna 

Ty MX HeKame ronnjia paAHHKa ca JionaraMa 
H amoBHiia. 

Haa xyiia, Ha APyroj cxpaHH jeaepa, Koje ce 
BBajio MoKpo KopnTO, y MpaKy ce Mei^y APBeheM 
nejacHO fiejiejin bhaobh ByoHaKopawHa Majypa. J^ojie, 
Ha MyftOHH, 6Hjia je BOAenHua. Bhtkh qeMnpecH 
upnejiw ce na Bpxy xywa. 

FpHjio noKasa rAe 6h, no H>eroBy Mii[UJi>eH>y, 
BBJbajio KonaTii. Mepyjia je xxeo ab ce Kona na noA- 
HO^jy xywa, OHAe rAe je Ha^ena Mpawopna pyKa. 
A HajcxapHJH pbahhk, SainxoBBH CxpoKO, xap^arae, 
Aa OH xpe6ajio Konaxn nnnce, koa MoKpor Kopnxa, 
jep ce, no H>eroBHM peqHMa, ^neiHcxii yaeK najiasH 
HeKaKo 6jiH8y jeaepa". 

Mecep HnnpHJano napeAH Aa ce KOiia OHAe, rAe 
je npeAJiarao TpHjio. 

OAJeKHyine jionaxe h aaMnpnca cbohcb aoMJba. 

JeABH cjienn mhid cKopo OKpany kphjiom IJo- 
BaHMjeBO jiHi^e u oh saApxxa. 

— He 6oj ce, Kajiy^ep^nhy, ho 6oj eel — xpa- 
6pno ra je Mepyjia, xanKajyiiH ra no paMeny. - Hh 
Bpara ho feeiio nahw. J^a hhjo obop Marapqa TpHjia... 
EiiBajiH CMO MH, XBBJia Bory, na obbkhm ncKonaBa- 
H>HMa! Eho, HanpHMep, y PHMy qexHpn cxoxane noAO- 
cexo OJiMMnnjaAe, — Mepyjia je HsoeraBao xpnuiiiaH- 
CKO pa^yHaH>e roAHHa, h ynoxpe6jbaBao je cxapo 
rpMKO, — aa apeMe nane HnoKeHXMja VIII, na Ann- 
jeay APyMy, 6jiM3y cnoBienHKa II,ei;HJinje 'Mexejie, y 
cxapoM pHMCKOM capKO^BPy ca HaxnncoM: „Jyjmja, 
Khn KjiaBAHjeaa'', jiOM6apAHJCKH Konann HaoijiH cy 
xejio nexHaecxoroAHniH»e a^boj^huo, aajiuBono bo- 
CKOM H Kao Aa cnaBa. PywenHjio hchboxb joj ho Seme 
Hmqeajio c Jinqa. Hhhhjio ce, kbo Aa Awine. Bea- 
6poJHa roMHjia ne OAJiaHcame c rpo6a. Ha AaJiOKHx 
icpajeBa AOJiajKaxy Aa je bhao, jep )e Jyjinja 6HJia 
xaKO AHBua, ab, kba 6h joj ce Morjia onHcaxii Jienoxa, 
Hinco He 6h Bepoaao, ko je niije bhaoo. Hona ce 
ynjiaiiiHO, KaA je Aoanao, Aa ce napoA KJiaH>a BipxBOj 
HeiiepHHUH, na je aanoaeAwo Aa ce xajno caxpanu 
KOA Kanwjo niiHHHJaHCKe. — Bhahui, opaxe, luxa ce 
CBe ucKonaBa! 

Mepyjia npeapiiBO norjieAa y jaMy, Koja Gpao 
nocxajame cae AySjba. 

HajeAannyx aaaaona Jionaxa jeAHora paAHHKa. 
Can CO HaAHcmo hba jaiiOM. 



— Kocxh! — nporoBopn 6ainxoBaH. — OaAOje 
Mopajio 6hxh rpoojbe y cxapo apeiie. 

y CaH-yepaaawjy ce aany oxernyx jiaae^ naca. 

— OSocaexHrae rpo6, — homhcjih IJouaHH. - 
OcxaBHby ja h>mx! Tpe6a ce kjiohhxh rpexa... 

— KoH>CKH Kocxyp, — AOAaAO CxpoKO ajiypaAO 
H waoauH H3 jane nojiyxpyjiy Ayryjbacxy jiy6aH>y. 

— Jl,OHcxa CH ce. FpHJio, npesapHO, - pene 
rocnap HnnpHJano. — He he jih 6hxh 6ojbe, Aa ce 
noKyma na APy^OM Mocxy? 

— Ex! He xpe6a 6yAa-^y cjiymaxw! — nporo- 
BopH Mepyjia h, yaea abb pbahmkb, no^e Aa Kona 
na noAHOSKjy xyMa. CxpoKO, xaKO^e paMCJbyhoH na 
FpHJia, yae neKOJiHKO paAHHKa, y HaMopw Aa no- 
Kyma y MoKpoM KopHxy. 

Oocjie Kpafcer apeMena rocnap IJopi^njo yaaHKny 

caenaHO: 

— HorjiOAajxe! Shbm ja, tao xpe6a KonaTw! 
Can nojypHuie k H>eMy. Ajih uponajiaaaK nnje 

6ho hh mbjio aaHHMJbHB: oajiombk BipaMopa Seme 
o6hmho napne KaMona. 

FpHJiy ce HHKO anme ne apafaame, a oh, yape^en, 
cxojehw na Any jane, npH caexjiocxw $eH>epa npoAy- 
>KH ynopHO a eeanaAHO Aa JionaxoM OArpfee aeMJby. 

Bexap je npecxao. Y aaaAyxy 6eme xonjio. Hba 

MOKpHM KopHXOM AHHCO CO oSjlBK. MnpHCBJIO je HB 

ycxajajiy aoAy, na Hcyxo npojiexite i^Behe m na jlv- 
SH^Huy. Ho^ejio ce paaau^aaaxH. 3aneaame APy^H 
nexJiH. Hoh 6eme na naMBKy. 

HajeAannyx ce m3 Ay6HHe jbmo, tao 6eme 
FpHJio, aany onajan jayK. 

— HoMarajxe, nponao cbmI 

HcnonexKB ne Morome nnmxa paaasHaxH y 
MpaKy, jep Fpnjio Seme yracHO $eH>ep. Cbmo ce My- 
jio, KBKO ce npafcaKB, xemKO Anme, cxeH>e h ja>Me. 

Jl,OHecoaie Apyre $eH>epe h yrjiOAame cboa oa 
i^Hrajba, ao nojiOBiine aacyx aoMjbOM, hbjihk hb cboa 
jieno caaHABHor noApyMB, kojh ne Morame Aa h3ap- 
MCH xe^cHHy FpHjioay na ce cpymno. 

J],Ba MJiBAa CHBHcna paAHHKa onpeano y^ome 

y JaMy. 

— Fao en, FpHJio? JI,aj pyKy! fl,a xo nnje npn- 
rH>eMHJio, jaAHwqe? 

FpHJio Seme npoMpo. npwxajao ce, h ocehajyhn 
Soji y pyi;H, — mhcjiho je Aa My je [cjiOMnjena, bjih 
je Shjib cbmo yranyxa, — nemxo je pbaho, nwnao, 
nyano m hooShmho ce npexypao no noApywy. 

HajaaA yaBHKny paAOcno: 

— Khh! KhhI JI,a ^yAna KHna, rocnape Mh- 

npHJBHO! 

— Amb mxo CO A©P©m? — upoMpMjba Cxpoico 
HenoBepjbHBO. — Jbmbhho onex kbkbb Marapeha 
jiySaita. 



117 



4 -4 EPABBOUB KOJLO »-- 1905 



118 



— HHje, RHjel CaHO ]e pyna OflSiijeHa... A 
Hore, Tpyn a ocTa^o, — CBe je nfiao — roaopaine 
rpHJio, sauHxan on saHOca. 

noABQeaBDiH ce spnii^aHa ncnon nasyxa u oko 
iiaca, paflHHiiH ce cnycTHHie y jaiiy u noietue 
Bpe^HO ]x& pasrphy TponiHe, nJiecHHse oneKe. 

IJOBaHH rjiename ue^y noruyTHy paAHnmcHu 
jie^Hua y jiyfiaHy nonpyMa, oTKyfla Bejame sary- 
uiJbHsa BJiara m rpofiKa xjia^HoliB. 

Kaua CBOA cacBBH OTBOpume, rocnap Hunpu- 
JaHo pene: 

— - yKJiOHHTO ce. IlycTHTe He na bhauu. 

M IJoaaHH BHue Ha any jaue 6eno rono tojio; 
jieucajio, je kbo hptbo, ajiu ue narjieAame hptbo, 

lieh pyHOHO, IKHBO H TOHJIO npH CBOTJIOCTH GyKTHtbH. 

— BeHepal — npomanyTa rocnap IJopyHO no- 
SoHCHo. — Benepal HecTnTau Bay, rocnape Hiinpn- 
jano. ^a cy Bay, OTKyn, noKJioniutH MiinaHCKy KHe»ce- 
BBHy u ys TO jom h 'BoHOBy, ne 6ii 6iiflH cpehnHju... 

rpBjio nsntte ca aejinKnu Hanopou, ua HaKO 
yy je no Jirnty, yMpjbaHOH seMjboy, TeKJia kpb hs 
paue Ha qejiy, naKo ne tiorame hu up^HyTii yra- 
nyTOM pyKOH, — y oiHwa cTapMeaiiu cMJao je no- 
Hoc noCeflMOita. 

Mepyjia npHTpqa k aeuy. 

— rpHjio, npHJareAy nparn, nofipOTBopel A ja 
caw TO jom rpuHO a naaiiBao 6yaajiOH, — Te6e, naj- 
iiaueTHiijera or CBHJyl 

H, aarpjiuBDiH ra, DOJbySn ra hohcho. 

— Herua je ^HOpeHTHJCKu neHHap (l>iijiHno Bpy- 
uejicKH, — nponyKH Mepyjia, — non cbojoh Kyfaoy, y 
HCTo OBaKOH noupyM>, Hamao wpauopaH Kun 6ora 
MepKypHJa: jauaiHo cy y oho apeye, Kaua XpHmhaHM, 
no^eAUBtuH HesepHHKe, ncipeSjbaBaxy KHnoae, no- 
cjienHiH nomroBaoitH 6oroB3, Biineka caBpoieHCTBO 
UpeBHHX KHnoBa b McenehH hx iisSaBiiTii ofl npo- 
nacTH, nocaKpHBajiH hcto y obbkhm nonpyy>iMa. 

TpHJio cjiymame, cyeniehH ce aanoaoniHO a ae 
onaxajytiH, KaKO nacTHpCKa <j|*PY^& csupa y noJi>y, 
KaKo CTano 6jiejH, KaKO He6o CBeTJiu we^y xyyosHua 
npoBH^HOM Bo^eKOH caeTjionity, h kbko ce y itajbUHu, 
Haji ■I>MopeHi;HJOH, pasjieMcy KeHCKH tjibcobh jyTap- 

HiHX SBOHa. 

— JIaKuie, JiaKine! BHme na secHot ^aji>e ou. 
3Hua, — Hape^HBame HnnpHjaHO, — noSnheTe cnaKii 
no noT cpeSpuHx rpoma, bko ne cjiouHjere. . . 

BoruMia ce noJiaKo unaa^ia. 
Ca HCTHM OHHU jacHHy ocuejKOM, Kao neraa hs 
iiene wcpcKHx TaJiaca, usHJiaucaine oHa h3 seyjbo, 
H3 CBOr XHJbaAyroRHinHier rpo6a. 

nCjiaaa th, SJiaTOnora mbtu A^ponHTO, 
PaftOCTH 6orosa a Jtyfla' — 
no8ApaBn>anie je Hepyjia. 



Cbo ce saesne yracnnie, ocuy nBeane Benepe, 
Koja je Tpenrajia, Kao npare Kauen, Ha jyrapFboj 
3opH. M BiOjsH y cycpeT RHsajia ce hs rpo6a rjiaaa 
6orHH.iiHa. 

IJosaHH joj sarjiena y Jiuiie, ofiacjauo jyTapH>oy 
panoy cBeTjiomhy, h npomanyTa, fijienefay on CTpaxa: 

— Eejia 'BaBOJiun.al 

Cko'ih h xxeae Aa Somch. Ajih je paaosHajiocT 
no6enHjia cxpax. W jia yy je Koron peKao, na Tuye 
cypTHO rpeniH h ab he s6or TOra 6hth ocy^eH ua 
BeiHTy nponacT, — ne 6h hh onaa CKanyo oorjieAa 
ca roJior leAHor Tejia h npeflHSHOr jihd^ 

Hh y OHO Bpeue, KaAa je A^pOAKra Sana BJia- 
napKa cBera, hhko je HHrsa ne rjiOAame ca tbko 

nodOHCHHU CTpaXOH H n0alTOBaH>eH. n>n.nl.« M 



CBBTKcnaa KonapoBMti, Cp. KspnoBUH 

no UAPCTBV ETPA 

jieKTpimnxeT I Ko hhjg jom lyo aa 
Ty flHBHy, KOJiocaJiHy n nynoTBOp- 
Hy CHary npnpoj^Hy. HeHa ,i^aBac 
Taicnra bh jiaJHKa, Kojn ce, TaKO 
pehH, cBaKor ^ana h ceaKOH npn- 
aiiKOM He KopncTH, MOJKfla n HeesecHO, 6;iaro- 
;^aTHMa, Koje hem npyata osa HeoOHHHa caara 
npiipojiHa. HoeeiaHCTBy je ejieKxpHi^HTer no- 
sHaT Beh 2500 roABHa, join hs ao68 CTapnx 
rpKa ($h;io30$ Tajiec, 600. roft. npe Xp.) 
Jlfie xiijbaae ner cTOTiina roawHa — to je jio- 
CTa BPJiHKH riepnjoa h y ncTopHJii paaanha 
MOBciaHCKor, — BpeMe ^ocra jiyro, j^a 6h ce 
H Taico pasHoepcHe n KOHnjinKoeaHe nojaee, Kao 
lUTO cy ejieKTpH'ine, Morjie aoboji>ho HcnHxaTH 
II npoyHMTH. Ajih oh thx 2600 roRHna Bnnie 
o:k 2000 rofl. je efleKTpnu;HTeT 6no iiosHaT caMO 
Kao HBKa cHrpsHKa, kojom cy ce Saenjin JByAw 
6ecnocjieHii, a Kojoj cy ce cMejajiii JBynn, kojh 
cy xTejin, ;ia Ba»ce Kao npaKruMHii. Kao ncKa 
npnpojiHa nojasa, KOja sacjiyHcyje viano Bniiie 
iia»ctt>e, csiarpa ce ejieKxpimnTOT TeK oa no- 
jioBMHe 16. BeKa. Enrnea Gilbert, Jienap Kpa- 
jbHUe JenHcaseTe, ofipaxHO je npen iia»CH>y 
yneHor caera na OBy nojaBy npnpoAHy. HayKa 
o eJieKTpimiiTery — na 2150 roAHHa nowie 
npoHiuiacKa cBora — Geme jom y noBojy. 
Ho 3a oea a,B& nocjieAH>a cTOJieha HeyMopHiiH 
pa^OM yieHora caera na CBujy napofla nocrane 
ejieKTpiiitiiTeT caHOcraJiBOH HayKOM, ysBHcii ce 
Ao HayHHor ciicreMa, re cbojom pasHOBpcHOM 
iipiiMeuoM oBe TajaHCToeHe cnare npnpoAHe 
Aanac AOMHHnpa y rexHHUH h A^je ynpaso 



119 



6PAHK0B0 BOJIO 



9105 



120 



Tnn AAaaiiiH>eM opeMeHy. Me^y HajarcTHBHnjnM 
npeACTaBHHU,iiMa na nojby npaKTHHae ejieKTpo- 
TexHiiKe CTOJe ;naHac ya Ej\HC0Ha, MapKOHnja 
11 APyre join n j^ea CpCiina HnKOJia Tecjia w 
MnxuHJio riynnH. 

Hdje HaM OBOM npiiJinKOM naiviepa fobo- 
pHTii onmHpHMJe o HajHOBHJiiM ijpoHajiac]4,iiMa 
Ha iioa>y ejieKTpoTexHMKe. Pa^w cmo ce Majio 
ii03a6aBHTif ejieKTpim,nTeTOM Kao TaKOBiiM, 
iiineTH HaJHOBHJe naaope o Toiwe, luxa je ejieic- 
TpiinHTeT y cyuiTHHW CBOJoj H icaKO ra HayKa 
jiaiiac cxBaha. 

EjieKTpHmiTeT je jejuna rpana $H3HKe, 
Koja ce TeK AyrwM hh30m o36HJi>Hor ncxpa- 
HCiiBaiba H HeyMopHiiM eKcnepnMeHTHpaibeM 
Morjia KOJiHKO TOJiHKo yno3HaTH. CBe ocTajie 
npnpoAHe nojaae jiaKiue HaM je npoynaBaTii, 
jep MaH>e bhuib CBe yTH4y Ha naiiia nyjia. 
Taico: nojaae KpeTaH>a ii CBeTjiocTii bhahmo, 
3Byrc qyjeMO, TonjiOTy ocehaMO. IlpiipoAa naM 
je, A^KJie, caMa ^ajia nyjia, ojiaKuiajia HaM y- 
no3HaBaH>e npnpoAHiix iiojaBa, na naKO nac 
HVJia uor^eKa.^ h Bapajy, xe hhcmo y CTaH>y 
caMo noMohy nyjia cbojhx npoApeTii Ay^Jbe y 
cyuiTHHy npiipoAHHx nojaaa, wnaK nyjia naiua, 
iipHMajyhn nenocpeAHO yTHCice cnojBamH>er 
CBera, nocTajy „OHn" name, KOJnMa rjieAaMO y 
cnoji>auiH>ii CBeT, y npHpoAy w xaico je yno- 
SHajeMO. A 3a npHMaH>e h npoyHaBaH>e ejieic- 
TpiiMHHx nojaea neMaMo cnei^HJajiHor nyjia. 

Mh HeMaMO ejiBKTpHHHor Hyjia. CpehoM, 
iiMa ejieKTpHniiTeT Ty Ao6py cxpaay, a^ ce 
Mo>Ke Bpjio jiaKO npeTBapaTH y oojaBe APyre 
BpcTe. TaKO xeK Mo:Ke OBa cnara, KOJa naJBefey 
H HaJBaHCHRJy yjiory nrpa y ijpwpoAH, yximaTH 
Ha Hauia nyjia. IIomTO ejieKTpnuiiTeT ne yTHne 
nenocpeAHO na nania nyjia, to MopaMO MecTO 
Hyjia ynoTpeSjBanaTH pa3He anapaxe, kojh naM 
noKa3yjy ne caMO, Aa je ejieKTpHn,HTeT Ty, 
Hero HaM noMa/Ky, a^ ra MoneeMO w MepnTH. 

Apyra je TeniKoha niTO joni m Aan Aanac 
HCMaMo cacBUM jacHe npeACTane o TOMe, uiTa 
je ejieKTpHUHTBT UMaMO, AOAynie, aobojbho 
pa3Jiora, a^ cMaTpaMO eJieKTpnmiTeT Kao neKO 
MexanuHHO KpeTan^e, ajin neMaMO aobojbho ja- 
ciio npaiCTane o tomo, KaKBe je spcTe to CTa- 
H>e njiH TO KpeTaH>e. 

SnaMo, Aa ce ejieKTpnqne nojase Aora- 
^ajy y OTpy, tom BejiincoM oneany, y KOMe mh 
CBii >KHBHMO, ajni snaMO n to, a^ koa ejieKTpn- 
un reTa neMaMO caMO nocjia ca KpeTaH>eM eTpa, 
Hero II Aa* MaTepnjajina Tejia MOJieKiiJiii n a- 
TOMH cyAejiyjy npn tom KpeTaH>y. To 6aui n 



jecTe y3poK, Aa hhcmo y CTaH>y ce6H ctbo- 
pHTH cacBHM jacHy MexanHHKy cJiHKy o rioja- 
BaMa ejieKTpHHHHM. Ako je pen o Behoj luin 
MaH>oj kojihhuhh ejieKTpHuiiTeTa, ne cmbmo 
MHCJiHTH, Aa je Ty nena MaTepnja, KOJa 6ii ce 
sBajia ejieKTpHu,HTeT y Behoj hjih mbh^oj so- 
jiHHHHU naroMiiJiana. jep ejieKrpHi^HTeT iiMa 
caMO AoneKJie m npn hokhm nojanaMa cbojctbo 
MaTepMJe, a y APyrjiM^ nojanaMa BJiaAa ce ca- 
CBHM APyK^iwje. To ifero Bancn h aa CBe jipyre 
noJMOBe KJA ejieKTpHn,HTeTa, Kao hito cy nnp. 
rycToha, nanoH, CTpyja, jannna CTpyje ii t. a- 

EjieKTpnmiTeT ce CMaTpa TeK oa najnoBH- 
jer Ao6a Kao MexannnKO CTaH>e, KpeTaH>e. Ayro 
npe Tora TyManno ce ejieKTpnuHTeT MaTepw- 
jajiHO, Kao uiTo cy n cne peAOM nojaBc y npw 
poAH npBoSHTHO TyMaHeH>e. KaKO je TpeSajio 
OBy HJIH ony rpyny nojana y npnpoAH paaja- 
CHHTn, yM jbyACKH je OAMax saMHinjBao ce6H 
neKy MaTepnjy, Kojoj je npnAanao OBa mjim 
ona cBOjcTBa, KaKO je 6hjio noTpe6HO, Aa ce 
one HJiH one nojane pa3JacFe. TaKO je TyMa- 
nena TonjiOTa, TaKO cbotjioct, na MarneTHsaM 
H ejieKTpnuHTeT. 

Majio noMajio na cy ce rySwjie jeana aa 
ApyroM one MaTepnjajine nnoTeae, xe ce y naj- 
HOBHJe Ao6a TyMane CKopo CBe npnpoAne iio- 
jaBe MexaHHHKHM nyTOM, TaKO Aa je KpeTaH>e 
Aanac onhn npHHi^iin y ^hbhur. 

Ila Aa BHAHMO CTapnje naaope o ejiCKTpn- 
n,RTeTy. OcaMnaecTH neK Aoneo naM je Ase 
TeopHJe, 6ojbe pehw nnoTeae o npnpoAn eJieK- 
TpHn;HTeTa Ho npnoj je ejiOKTpnuHTeT Bpjio $"- 
na, jiaKO noKpeTjBHBa MaTepnja, TaKO neanaTne 
Mace, Aa ce H^ena Tencuna o6hmhhm nainnM 
MOTOAaMa nw mophth ne MOMce, TaKO peTKa 
MaTopnja, Aa na H>y ne yTHne npHBjianna cnara 
aeMJBHHa, rpaBHTaqnja ; AaKJie, ojieKTpnuHTeT 
je TeHHOCT — fluidum — Sea TencHne. Ila rio- 
niTo HMa nojiapne paajiHKe waMei^y noanTiiBHor 
H HeraTHBHor ejieKTpHn,HTeTa, to ce ysnMa, Aa 
HMa ABa eJieKTpnqna ^jiyJHAa, noaHTHBan n 
neraTHBan. y cnaKOM cy Tejiy o6a $JiyJHAa, 
noaHTHBan h neraTiiBan ejieTpHn,HTeT, y jcAna- 
Koj MepH cnojeHH, KaA je tcjio neejieKTpHHHO. 
To je flyajiucTUHKa unoTesa, noTHne h3 roAnne 
1759. OA Symmer-a. — Apyry je ymiTapny 
unoTeay naneo Franklin join neniTO pannje, 
1755. roA. Ho H>oj HMa caMO jeAne npcTe ejiOK- 
TpHi^HTeT, caMO jeAan $jiyjHAyM, noaiiTiiBan. 
Tejio je neejieKTpHHHo, KaA wMa tojiho ojick- 
TpnuiiTeTa y ceSn, Kao h iberoBa OKOJuma. 
HMa Jiu ra BHuie nero iberona OKoaiuia, tojio 



1^1 



BPAHKOBO KOJIO e^ 1905 



122 



je no3ifTHBHO ejiGKTpnHHo; je jih xejio cjiaSnje 
ejieKpii4H0 Oft CBoje OFCOJinne, nocTaje nera- 

THBHO eJieKTpHHHO. IIOdnTHBaH eJieKTpHUHTeT 

3Haqii cy^Hi^HT, HeraTHBaH 3HaHii Ae^)Hui,HT 
ejieKTpHn,nTeTa npeMa okojihhii ejieKTpiiHHor 
Tejia. Ha Ty je unoTeay ji,omao Franklin thmb, 
lUTo ce npii TpeFby ^Ba xejia jejiHO o APyro 
jaBjbajy ooe BpcTe ejieicTpnn,iiTeTa y jeAHaKoj 
mho;kiihii. Je^HO xejio ftoSuja npn tom gjigk 
TpHi^HTexa Oft Apyrora h 6HBa noaiiTHBHO, oho 
Apyro ry6n oft CBor eJieicrpumiTeTa n 6nBa ne- 
raTiiBHO. Ho KaKo ce TpetteM Mory hsboahth Heo- 
rpaHUHene KOJiHMnne ejieKTpRnnTeTa, a jia ce 
npn TOM He MeH>a TenciiHa Tejia, to o^aTJie najia- 
311, j\SL ejieicTpHu^iiTeT Huje HHKaicBa MaTepiija. 
HcTo Kao H ejieKTpMii,HTeT CMaTpaHa je h 
CBeTJiocT Hcnpsa Kao MaxepHJa. Bmjio je naK 
II TaKor MHmji>eH>a, fl,a je cbctjioct neKa Ma- 
Tepiija, Koja ii3Jia3H H3 OHHjy HaiuMx, na TaKo 
ocBeTjbyje TaMHa Tejia. Kojihko je oiipaB^aHO 
TO MHuiJi>eH>e, BHftH ce OTy^a, uito 6ii npeMa 
TOMO H ;iaH>y h Hohy MopajiH jeAHaKO BHAeTH, 
caMO aKO cy naM onn OTBopene. Hhko MaH>H 
Hero ^eHHJajiHH H>yTH (Newton) HMao je cBoje 
Miimji>eH>e o CBeTJiocTn. Oh je Apncao, Aa ce 

CBOTJIOCT CaCTOJH H3 SoCKpaJHO MaJIHX eJiaCTHH- 

HHx A^^JHha, Koje CBOTjia Tejia 113 ce6e Hcny- 
uiTajy, Hd6ai^yjy npjio BejiHKOM 6p3HHOM, Kao 
lUTO H. up. TonoBH H36a^yjy TanaA- Ony CBOjy 
Teopnjy cbotjioctm — Teopujy eMUCuje hjih eMau- j 
a^uje — H3Heo je bojibkh H)yTH roA. 1698., ho 
OHaceHHJe MorjiaAyro OAP^caTH, nouiToce H>OMe 
caMO HCKe nojane y onTimn Morjie paajacnuTH, 
a o BehnHH nojaBa Hwje Morao H>yTH CTBopn- 
TH ce6H Ha ocHOBy CBOje Teopnje jacny cjiHKy. 
Me^yTMM je joni 1678., roA- AaKJie, 20 ro- 
AHHa npe H>yHTHOBe Teopwje, npeAao 6no na- 
pncKOj aKaAOMiijn HayKa Huyghens CBOJy pa- 
cnpaBy, y Kojoj TyMa^H, a^ j© CBeTjiocT He- 
BHAJBUBO TajiacHo KpeTaH>e hoko MaTepnje h3- 
Me^y H3Bopa cbotjiocth n namer OKa, H 3ByK 
je TaKOBO TajiacHO KpeTan^e. Oa H3Bopa 3ByKa 
HAO HHTaB HH3 T&jiaca Ba3AyniHHX CBO AO Ha- 
uler yxa, na rAe neMa BasAyxa hjih APyror 
KaKBor cpeACTBa — MeAHJa — TaMO noMa hh 
3ByKa. Ho TAO je MOAHJyM 3a Tajiace cbotjiocth, 
KaKO Hx Huyghens saMHUiJBa? Oa cyHij,a ao6h- 
jaMO CBeTJiocT H TonjiOTy, a to je o6oje H3Bop 
CBe CHare, cBaKe eneprnje \\ cnera ^KdBOTa na 
3eMJi>H. OciiM cyHu;a bhahmo mh na He6ecH0M 
CBOAy He6pojeHo 3Be3Aa h Mecen,, to Hohy y- 
^KHBaMO rjieAajyhn nx \\ a^ibhmo ce npHpoAH. 
Ha KaKO HaM A0Jia3H cbotjioct oa cyni^a, Me- 



cen;a n 3b63a& ao seMJte? HsMe^y cynna, 
3Be3A^ H 3eMJi>e neMaMO nnicaKBe MaTepnje, 
HHKaKBor MeA"ja, Kao uito je Ba3Ayx hjih BOAa, 
y KOM 6n ce Monni pacripocTiipaTii KaKBH Ta- 
jiacH. Oho Majio aTMOCiJepe oko seMJbe ysAn^Ke 
ce nafl, ocmjlom TeK hokojiiiko CTOTiiua Kn;io- 
MeTapa, a cyHue h aseajie yAajbene cy oa nac 
MiumjoHUMa H xHjBaAaMa MnJiHJOHa KHJiOMOTa- 
pa. y TOM OecKpajHOM nacHOHCKOM npocTopy 
HeMa HHKaKBe MaTepnje jep a^ j^ lA^i^^ Mopajia 
6h ce H H.^ane noKa3aTH, Ma a^ je KaKO poTKa. 
Ha Kaji. 6h aa paciipocTHpaH>e Tajiaca, Kojii 
HaM Mnne cbotjicct, 6ho noTpeSau KaKan Ma- 
TepHJaJiau MeA^jyM, KaKO ra mh saMnuijBaMO 11 
no3HajeMO na 3eMji>n, mh npocTO ue 6n Morjiit 

HHlUTa BlIJieTH, Kao UITO HHCMO y CTaH>y HIl- 

uiTa HH HyTii, UITO 611 6hjio BaH Hauie aTMo- 
ci|)epe. Bojbe pehn ue 6h nocTojajiH hh mh, 
HHTii 6n 6njio HKaKBor HCHBOTa na 3eMj£>H, jep 
He 6w oHJio cyHMaHHx 3paK0Ba. Ha 3eMJBH on 
BJiaAajia BemiTa TaMa, jie;i.Ha CTyAeu, rpo6Hti 
THinnna, nycTOui HeM3MepHa. Ajui y ^euHJaji- 
Hoj rjiaBH Huyghens-OBOj noHHKJia je mhcho, 
Aa je uejia Bacnona HCijyH>eHa ueKOM npjio 

$HH0M, HeH3MepH0 pOTKOM MaTepHJOM, Koja 

HOMa TencHue, a BaupeAHO je ejiacTHHua n 
Kojy paAH THx cBOjcTaBa ue MOHceiwo Huane 
HH ona3HTH, Hero caMO y CBexjiocTu, Koja uaM 
AOJiaan m3 HenaMepunx a^^^^ha BacnoHCKux. 
Ta je MaTepHJa — eTap, kojh iicnyH>aBa CBy 
BacHony h iipoAwpe HaK y yHyTpaiuH>ocT cbh- 
jy H HaJKOMnaKTHHJHx TCJia y npnpoAU. Ha 
Kao UITO ce A^Jintiw nasAyxa 3aTajiacajy n3- 
Me^y H3Bopa 3ByKa h uauier yna h tiim 
HaM TajiacaH>eM aohoco 3ByK, kojh je oneT 
TajiacaH>e MaTepnjajiHHx AOJiuha ouor TeJia, 
Koje npoHSBOAu 3ByK, TaKO ce 3aTajiacajy a^' 
jinhn eTpa y H3Bopy CBeTjiocTw, na ce th Ta- 
jiacH npeuoce a^^^ ohot A^^^^^^a eTpa no 
i^ejioj BacHOHH H Aocnenajy TaKO h ao namer 
OKa. y cBeTJiHM TOJiHMa, AaKJie, TpeuTe a©J'"1^w 
OTpa; TO TpenTaH>e jecTe cbotjioct. J1,ejiHhn 
TpeuTo TaKO 6p30, Aa y 1 ceKyHAy HMa 400 
SujiHJOHa AO 800 Snjinjona TpenTaH>a. Tojihko 
TpenTaH>a Mopa 6hth y ccKyuAy, Aa nx oko 
MOHce oceTHTH Kao cBOTJiocT. TpeuTaibo OBO e- 
TapcKHx jifijvvi\idi iipeHocn ce y cjioSoAan OTap 
H3BaH Tor cBeTJior Te^ia h pacnpocTupe ce no 
HOHSMepnoM oi^eauy eTapcKOM na cne cTpane 
6p3nHOM OA 300.000 KHJiOMeTapa y coKyuAy ; 
TajiacH eTapcKH Aocnenajy TaKo h y name oko, 
yAapajy o Mpe>KHn,y oKa naiuer n TaKO hsboao 
y OKy ocehauie cneTJiocTu. H»cTaBichec« 



123 



i^FAHKOBO BOJLO 



1905 



124 



ROBMEffiHTi 

KH>HMCEBBE OUEHE H IIPHKASM 

Hs Mora cejia. UpTau.e a iipiinoBBJecTB. Hanacao Creao 
JaibeToei4.fi, .V Horom CaAy. lUraMiiapaja "Bop^ naKOBaha. 1905. 
Crpaaa 88. l^eaa? — y Kibasa je ocaM iuto iipanoeeAaKa uito 
UpTaua: Y cacraHKy, HenacT, Ma.iKa, Ha yc>cpc, Cyae, JheTa, 
BaAH>e BoMe, Sana, y obom hobom iipBiiOHe;iaMy oiiaMca ce 
jiOROJbHa HaHBTaHOCT a nosHaBaibe aauie npanoReTKe; rbah ce 
AOCTa Jieiia B3Be3K6aHOCT a oupeTHOCT y caRJia^aRaHiy TexuauKax 
iiOTeniKoha. V 6apaH>y MOTaaa ReK je c.ia6aja; HeKOJa cy o,i 
H>ax Bpjio MpniaHB a npejeAHOcraBHa, neKoja oner asReuiTaHeua 
a HarerHyTB. Tano ce y i^pTBua ^JLera^ pa^H o abo rpa pena 
pasroBopa naumeBa ca KyaiOM Ahom; Ka^ My ce Majio aaja^ajia 
cnoMeHyRuiu npe Tora je^HO npaaHonepje o 3B0H>efby hb o6;iaKe, 
pacTajy ce a — npana roTosa. — „0y8e" oCpatjyjy xeMy, kbko 
ce MaTB jbyTB hb uKepKy, iuto He he Aa no^e, aa Kor 6a po- 
ABTeJba xTejia; kba je BBAe.ia K)ia, kbico je mbtb y .i>yTH>a oa- 
rypayjia Manor cbkb a BBKHyjia: ^LUyTa! OcTaaaTe Me cbb aa 
MBpy — KhepKB ce pacKBJe, OHB joj ce 8auaKJie a noiiyiuTa- 
jyiia y CROJoj TBpAorJiBROCTa oCehaBa, Aa Ke CRe yqauara; cba 
ce pacKBJe a mbtb, npBRaja je k ceOa a: „He he Te<5e tbojb 
MBJKB HB CBJiy yAaBBTB." — y npBHB ,,BdAH>e Beqe" ouacaa 
je joAaa cbh CTapaue CBMOxpaae MaJKe, kbko joj je caa Aouiao 
ca AeuoM a SKeaoM y Kyhy a npoBOAa BaAH^e Bene; — ocbm 
AapjbBBa noHOTKB y octbjiom cy CBOMy HBHaaaHB CohcbKhb o6b- 
waja y ohbm KpajeRBMB. — „y caoTBHKy^* cy npaKaaaaa y 
pasroRopaMB nojeABHax JbyAa reiuKa AaHa cBAatuHiBue a ys- 
ABCBHiO SB npouiJiouihy, a tok je AOAapayra reMB o paapy- 
meiby K0jie6e "Bype IleTpoBa, — iuto 6a yiipaRO Tpe6a.io, Aa 
je rjiBBHB TOMB. — V ^HeMBCTB^ je a3He?eHa npana 6a6a-JarB- 
HB o joAHOM npasHOBepHOM Aora^ajy, Koja ce H>oj najaaoj yKaaao. 
— H TBKO peAOM y cbbmb npanaMB yHyTpaoiH^a cTpaaa ae oa- 
JiBKyje ce kbkbbm Heo6a4HaM, HoaajaM aJia yMeraaMKajaM 
pBAibBMB, aaojieTaMB ajia Aora^aJBMa. IIcaxoJioujKO npaicasa- 
BBibe, y KOJiBKO ra bmb, naje aobojlho cbbp (e, Aa paajacaa a.ia 
npoTyMB^a A^^a bjib OA^yKe. y TO.iaKO je aame, kbko aeh pe- 
KOCMO, aa noxBBJiy cnojBamii>a cTpaaa, oco6aTo Jieiia ouaca aa 
noHOTKy a iipa Kpajy, na aeniTO BMaroBBHie ceji>a«iKax paaro- 
Bopa a nuKpeTB. BpeAHOCT je aajaelia obbx iipanoBecTB y tom, 
lUTO HBM je nacBH y ueKoauKO ^ao npanaKe, Aa aaRapuMO y 
Ayniy ohom GpncTay y Kpajebaaa oko Bewioaapa. Kbko je Taj 
aapoA oa CBora nojioacaja y noaeneMy ApyKHajo oa ocTa.iax 
aaiuax Kpajeaa, to he nacau, okbho jib ce aaTerHyxor BAejaJia- 
CBHbB, aaha mhofo 6;iaroAapHajy TBMy y npaKaiBBaH>y ohiix 
oparaaaJiHajax hojbbb a CTpaaa OHor aapoAa, na mb ae 6ajie 
CBO cjajae a noxAajiae. Ocbm oaor uito ce Tpa^Ra oa cbbkof 
yMeTHBKB-necHBKa, tpbhcbmo oa npanoneAaMa npoMa aa aa- 
poAHor xcBBOTa joui a Aa hbm raj ^kbbot y CBoj iberoBOJ oco6- 
aooTB o6yxBaTa a npBKa}Re. Paaae npaaHonepai^e a Ao6po 
cpi^e jom je onheaaTa ii,pTa ceeea Hauiera aapOAB, — no tom 
TO HBje ueajTO hobo y obbm npanaMB. KaKO cy oro npHbHwaA 
JaibeTOBaheBB, mb paAO aepyjoMo, Aa Ke ce nacai^ Aajbe paaRB- 
jBTB a ycBBpuiBTB TOJiBKO, Aa CMOJio cTBHe y peA OHIIX naiuux 
6oji>ax npanoaeAaMB aa octbjibx hbuibx KpajeRB. — l]oxRa;iiio 
je aanoc.ieTKy, ujto aeMa oaor npeseMaraifaa a aneHta y roHopy, 
Beh ceyAa mbct npaHajian uapOAHa roRop. X. Z. 

A. ASrkerc. CetrtI Zbornik Poezlj. Ijubljana, ivi04 fg. 
PI. Kleinmayr «fe Fed. Bamberg. Cxp. 247. Hena yaesBHOM B3Aa»^y 
K 4*50. — BpBTCKB HaM HBpoA cJiOBenaMUB bmbao y A. Aiu- 
Kepuy nJiOAHB a oajibhhb naciia. Oa H>eroBDX paAORB cuomb- 
IMMO Balaile in rouianre (|9U3.), Lirske in epske poezije (..^Uti.), 
Nove poezije u^OUj Tri dramatii^ne Stiidije (l»00 , Riiska antologija 
(lyui.), Dva izleta na Rusko (i903. , Zlatorog (1904.) Y crumb orb- 
Ma AaJiBMB bbabmo npBRor pea.iacTy, acTaaaTor uocMBTpaMa xcu* 
BOTa, enaKB a Koaepa. Kao HecHBKB, KOJa >KaBO oceKa 6o;ioHe 
capoMBuiaax a capoTHBx, kbo naTpaoTy a ji>y6aTeji>a GjioaeHCTHa 
npBKaaajia cmo aanieM ceeTy AuiKepua joui 1<S96. roA* kba cmo 
AOHeJiB oufiHy H>eroBor AaJia Lirske in ei ske poe/.ije. Oaaj hbm 
aaJHOBBJa „HeTBpTB 36opHaK'' Kaayje HecyMH>BBO cay caary 
Haj6o;i»er npecTaBHBKB cjioaoHaqKe eiiaae Y npe))anjH>aM paAO- 
BBMB 6ao je AniKepai; jeAaa a oa sacTynnaKa a oa-ihhhbx 
no6opHaKa cjiOHenaqKe couajajiae BAeje. CaAa AnKepau, roK 
pe^e SBJiasa y tbj npanau^ bjib ay je nojeaaja joiu yaeK chbhchb, 
jouj yBOK noKBsyje hbm necHBKa, Koja yae bsjibtb a3 cpua 
cbo aajaexcaaje a Haj^auaje yTacKO npapoAe a hcbbotb. Y tom 
npBBi^ ocodBTO ce OAJiBKyje APyi^B OAejbBK (Iz popotuega dnev- / 



nika) kojb je aanpaso aacTaeaK as npe^auiibax My 86opHBKa 
a HeTBpTB noA aaTnacoa ^Bapsodije bolsarskego goslarja'*, pao 
onePB 6yrapcKe 6opue a MyqeaanKy 6op6y aa oc;io6o^eii>e. Y 
TpeheM OAOJbKy je necuBK a8a6pao npeAMOTe aoAepae, 4[ia;io- 
30(|)cice B HeKoje naTpaoTCKe; aa^e ce ry a tbmo no KOJa ne- 
CMaua OA He 6auj oco6aTe BpeAHOCTa, bjib ax je AaJieKO same 
6o.i>ax a Haj6oJLax Me^y oae noc;ieAH>e ciiBAa a ilomerjeva smrt, 
TAO ce onesa kbko Oaap A0Jia3a y joAay KpHMauy, tao ce ae- 
cejio ApyuiTay npa mbuib aaaa Hacjiai)yje Ombpobom noeaajoM 
aa ycTBJy joAHor pacnoAa; ceAa cjieua Ombp y KyTy, hbko ra 
He uoana, bjib kba onaae, rAe ra uccaa OHor pacnoAa o Oab- 
cejy, o Htbub, o Jejieaa »cbbo uorpecjia, naTBjy ra ko je a ox 
KyA ja; oh ax mojib Aa 6p80 npB6e;ieHce, o neMy je oa MBTBBor 
^BBOTB npeMBUiJbBO B CBAB je TeK aauiao npaay 6eceAy: 
„Tam, tam — v epopejo odstavkih poslednili — 
drugace prepcva raspod naj poslej ! 
Tam, veste, ko Itako svojo preljnbo 
Zugleda moj hrabri janak Odisej. . 
BJIB necHBK He Aoapuia, — ^Horner je umrl*' nyje ce inanaT a 
^nesmrtnosti himno mu morje §umi...** Cmbcbo je jacan, kbko hb 
Hajneha iiecHBK He Moxce aapaaoM Aa AOCTarue oay BAoajiay 
CBBpuienocT, 3a kojom Mesne. Hac ce 0p6a TBMy necMe „Kpa- 
jbeaBh MapKO**, „noe;ieAH>a 06ijeH0BaK", ^JaaaMap^, ^MaKeAOH- 
CKB ycTama , - necae A'^ctb Jiene a naTpaoTBMae. flpRB o- 
Aea>aK bmb rpa nparoAae necae a ner JiapcKBX, oa kojbx ce 
„Na<l srcem tvojim vzhaja solnce" y „Sneg pada** OAJiaKyjy aexc- 
aoiuhy a tbxom ceTOM, bbko AuiKepau Kao enaK peTKO aa- 
HarflH>e tbm moecbm oceKajaaa. Xav. 

O Siovenskom Stajerju u jozefinski dobi. Priobcli dr 
Fran IleSid. V MauriUora Ui)\ 

Oaa paAH>a ynoaaaje k&c em mhasiceBHOM paAH>OM y Cjio- 
BeHau,a, Koja je HBMeibeHa npocBeTjbeaocTB HapoAner ooiAMJiaTKa 
aa BJiBAO i^apa Joca^a II. 

IUkojickb KH>BHceBHOCT, HaMeH>eaa napoAHOJ ocHOuaoj 
lUKOJia, noMeJia je aajoA^o ca >kbbotom aapoAHO uiKOJie. floaaaTO 
je Aa je aapoAHoj ochobhoj uiko.ib y aacTpoyrapcKOJ Monapxaja 
CHBHyjio TeK noA bjibaom u.apbi^e Mapaje Tepeaaje, KOJa je paAO 
npBXBBTBJia M0Ji6y nacaaci^or R.iBAave JleonoJiAa EpHCTa, KaAa 
je 1769. roA* mojibo Aa ce y 6o.i>a peA AoaeAy aapoAue niKOJie 
a Aa ax aphcbbb nornoMBHce. 

Haj»CBBJBy paAH>y y tom npaauy paaaao je TBAa poKTOp 
6eMKax rpa^BHCKBx lUKOJia Joca^ Mecaep. I^eo Taj pBA Kopacao 
je yTBuao AaKBKO a aa aauie napoAne uiKOJie, Koje cy CTeKJie 
a cBOJax uiKOJicKBx iiocjieHBKB a lUKOJiCKBX Kibara. 

Hy TeK ca aojibckom iipycKor uiKOJiCKor pe^opMBTopa 
<l>e;i6urepa MOSKe ce peha Aa cy OTnonejie cpe^aaje npBABKe 
y pe(|)opMacaH>y napOAHe hbctbbo Texceha Aa aapoAaa uikojib 
AoBaje CTpyqHO o6pa30HaHe yqaTejbe a mTO caapmeaajy moto- 
ABMHy HBCTaay. 

Hs <^e.l6u^epoBa paAa iiouBKOuie 3a (jp6e aaaMeHBTa uiko.i- 
CKU JbyAa ToAop JaHKoaaK MapjeacKa, CTeaaa ByjaaoscKa a 
Arpbm MpaaoBBh. 

Ko je npoMBTBO npajiBKe aauie nap. uiKOJie, KOJe je 1813. 
roA. B3Heo y crom uacMy B. KonaTapy TBAanba apxeaaa hba- 

SOpHBK CBBJy HBUiaX UIKOJIB ypOUI HfCTOpOBBh, TBJ jO MOFBO 

RUAeT;f, KBKaR je aaxcBH saAaTBK neKao noMeayTa Tpa mobokb, 
KOJH cy 6BJia ABpeKTopa hbujbx uiKOJia y RanaTy, xpaaTCKO- 
cJiaHOHCKOM upoaaauBjaJiy, y Bbmkoj a Bapaiba. 

Bjibab uapaue Mapaje Tepcsaje a caaa joj uapa Joca^a 11. 
ABJia je AaKJie skbrotb aapoAHoj npocHOTa ceajy uapoAa y hb- 
uioj ApHCBHB. JeAaa aco to napoAne npocaere aaaeo hbm je dr. 
lljieuiah y iioaenyTOj paAH>B, Koja aac jom eame auTepecyje, 
UITO ce nacau y Toj caojoj paAH>a ocaphe a aa cJianay nojaey 
y aamoj uikoji. Kibaaa, HaMeH>eH0J napOAHOj ochobhoj npocaeTa. 

y HBtuBM HBpoAHBM ujkojibmm yHBJio ce HopoA BepOBByKe, 
cpncKor (cjiaaeaocpncKor), neMawKor jesBKa a panyaa jom a o 
AyHCHocTBMB HOAaBBKa upeMB CHOM BJiBAapy, a y<iajio ce jom a 
o eKOHOMdja irasAOBBHiyj, a to ce yHeaauBMa upeABRBJio y 
o6jiaKy npanoReTKe. IlopeA pe^HaKa aa yMeibe HeMBMKor jesBKa 
aaa ce Aa je 6BJia jom jeAua KH>Hra, KOja ce TaKot>e aaaaaajia 
peHHBKOM, a. np ^^Pt^naK-b MBJibifi. Das ist kleines Worterbuch. 
C^b AOSRO.ieniea-b [lpaBBTejicTbB8K>u^ax'b. ByAaa 1806. roA- . . . 
y lilait^apBKOBOj JiBTepaTypa npeaa tomb a y HoaaKOBaheaoj 
6B6jiaorpa(t)aja shb ce aa asABHie to KH>are y roA. 1806. a 1814. 

Ilacaii. noMeayTe paAH>e dr. <l>. Hjiemah aaao je npa pyu,a 
asABH^e as r. 1806., na hbm aaaoca caApsRaay to KH>are, Tora 
..peMHaKa**., aa Kojer cy ce a aania yHeaai^a ynajia o Bory a o 
oaoM mTO ce tbho cJiy»6e 6o}Kaje, o ceoTy a ejieMeHTaaa, o ro- 
AHHB a roAamtt>eM Ao6y, o hOkojbm aeaJbaaa a aapoABMBi o 



125 



BPAHKOBO KOJIO p^ 1905 



U'6 



Mopy H HeKOJBM ROAaiia, o tfojaiia, o Rpxy, o oTHuaMa, o pa6aMa, 
■ npyraM HCBRoraibaMa, o nyaaRi^Hna, o qoseKy a H>eroBBM ao- 
jiOBBiia, o MyiUKOM fl xceHCKOM o^ejiy, o i;pKRehBM a caeTCKflM 
AOCTOJaucTBBMa, o ;iejioBflMa Kyhe a iiOKyhTay, o ohom idto je 
CRe y KyxaH>B, o noApyMy, o iipocTBpaH>y no CTOJiy, o jeJiy b 
naby, o x.ie6y, o sjioqaay a KasHU, a o6pTy a pyKOTsopy, o 
Kyiiy a TproBBHB. PasroRopu noHflH>y ca OAeji>eH>eM: Weg«n 
Uebung tier Jugend, PaAB ynpaxcAHeHin iohoctb. [lojeAaHB ce 
pasroBOpB HasBBajy „KOMn;iBMeHTB"; h. np. IlpBB KOMnjiaMeHar: 
Bey jemandes Besuohtiiug, Flpa noc^n^eRiii u'l^Koero. Ty ce cae 
BdHOca uiTa a kbho Tpe6a roaopaTB b nocTynaTa y pasHBM 
upajiBKaMa. 

Ha npaoj nojiOBaua BMa caaKa CTpaHa neMaHKB tokct, 
a aa Apyroj opncKB. Y npaOH A^Jiy peHHBKa aeyamce cy pe«ia 
Bciiacaue ^apajiai^oif. H. np Gott, Fotti* — — Hf«, BorT* bta- 

Osa je KH>Bra uaneibeHa Cajia HeMi^ Aa y^a hapajiauy 
B cJiaaeHOcpncKB jesaK, Kibary je cacTasjbao Cp6aH, Koja je 
tfJlaTBHuy aa aojBy nycrao aadyqaa peA pena JiaTaucKa, y 
KOJBM cy aaHeceae seMJbe, y KOJBMa xane Jhyjin. 

Ha OBaKoae caAp^Kane bbab ce a& cy ce npeaapajia ohb, 
KOJB cy MBCJiBJiB A^ je OBaKoaa Kifcara, Koja je HadHaaa ^Ma- 
jiBM pe4HBK0M^ BjiB y cJiOBeHaHKOM ^Malo besedi^e^, HaMeibeaa 
6BJia Bsyqasaifay jeaaKa, jep je KH>Bra nacaaay Ayxy ,,npocBeT- 
jbeHOCTB^ aa BJiaAe u.apa Joca^a. ^Malo besedise^ uaMeibeHO je 
6ajio o6pa80BaH>y ^OApacjiax^*, a aauxa ^peMHau.a" asAaHB ^cb 
AoaaojieHiesfb npaaBTeJicTB^ioiuax*' Cahe aa cy 6bjib mKO.icKe 
KibBre. 

Dr. ^. Hjieuiali je aeh y CROJoj oncesKHOj paAH>B ^0 
Pouka slovenskoga jezika^ asHeo KpaTaK nperjieA aauie uiKOJicKe 
KH^BaceRHOCTH, KOJa 8acen,a y jeaanny aacraRy crapajera A0(5a, 
ua ce eao a y oaoj paAH>B raj npajareib aauiera npocneTHora 
HCBBOTa A0TB4e B oneT name uiKo;icKe Kihare. — Hetca je xaajia 
TaKoay noReKy, kojb caoj aapoA ynoauaje ca npocaeTRBM npa- 
jiBKaMa aauiera aapoAa ^=^ 

MaKCUM FopKUj. HoBJeK. C pycKora npeaeo Ospea Cy6o- 
tbK. ByKoaap. TacKapa ^CpajeMCKBx HoBaaa*' 1905. Crpaaa 22. 
— I^eaa 50 noT. HsAatbe je eJieraaTHO, a;iB u,ejia pa6oTa ro- 
TORO A& J6 6ajia aenoTpeCHa nocjie nocae TaMHor b ycneuiacr 
npeaoAa Mb.i. flonoaaKa y 18. 6pojy Bp. Kojia y npouiJioj ro- 
ABHB. KpaTaK 6Borpa(|^CKB npeAroaop BMao 6b apeAaocTB, KaA 
TO He 6b aeii 6b.io noauaTO cpncKoj ny6jiBU,B. — JeAay CTBap 
aa 6p80 AaanyT upeaoABTB a uiTaMnaTB pacKoniao je a aerio- 
Tpe6H0 aa Hstie a 6oraTaje KHbaxceaaocTB, a KaMO na aa uamy. 
IlpeROABJiai; je Tpe6ao B3a6paTB Apyro Kojo y aac Aocejie ae- 
npeaeAeao abjio FopKora, na 6b y oaaKO JienoM B3AaH>y yHaaao 
He MBJiy ycjiyry aamoj KH>B8a. IIom. 

Po6nh80H Kpyce. Ca 115 cjiBfca. 3a cpncny MjiaAeiK ca 
maeACKor npeaeo Joe. /7. MtiaujeeuA, ynaTejE Rexc6aoHaue. 
BeorpaA- UlTaMnapaja Jl Ai^uBTpajeRBKa, nBaH-6eroRa 6p. 1. 
1904. GTpaua 326. Ufina. 1 50 ahh, — Oao Kpacao a^Jio b aaj- 
OMBJBeHBJy JieKTBpy uauie MjiaAeasa Ao6BBaBfo eao caA y nocae 
HoaoM pyxy, y aajbaaoM npeaoAy RpeAHor yqaTejba Joee Mbjib- 
jeaaiia. KaKO je B8AaH>e jo^tbho, na JiencM nanapy a ca aao- 
6B;i>eM jacHBx, aaKO MaJio Heo6BHHBJBx, cJiaKa, to ra Tonjio 
npenopynyjeMo pOAflTejbBMa Kao Haj6ojbB noKJiOH jifiUM- IIom. 



KH>n}KEBHE BEJIEIUKE 

HdiBOT N KifcNweBNN pa^ HNKaHopa rpyJNlka. oroj pacnpaaa, 
npeuiTaMnaHOJ as 156. KH>Hre „Hada" JyrocjioaeHCKe AKaAeMBJe, 
B3 nepa nauier capaAHBKa npo4>. 'B. MarapaineRalia «iBTaMO y 
AeKeBi6apCK0J caeci^a cJiOReHa*(Kor MecennaKa ^Ljubljanski Zvon'' 
uoxaajiay oueHy Dr. <l>paHa HjieuiHha. ycKopo heMO b mb ao- 
HOTB npBKaa Te paAH>e. 

Harpal^eHN reMaiN. Ha oRoroABtaH>oj cROTocaacKoj caena- 
HOCTB Ha B. LUkojib y BeorpaAy aarpa^eHB cy oaa TeMaTB: 

y ^tuwco^cKOM ^UKyaTBTy: 

1. Ha Teopaje KHiB^KeBHOCTa: 0ueype y uecMaMa EpauKa 
Pa^uHBdufia^ 3Maja Joeana JoeanoeuKa^ ^ype JaKuiuHa u 
Bojucaaoa Maufia, KJiacBtj^BKoaane a oi;eH>eHe. Oay TeMy pe- 
niao je Maaueoje CTauojeeufi 4>aJioco4) III. roABae. 

2. Ha CpncKor jeaana: ^a ce ouuwe mo koju CpvcKu 
4ujcuieKaT (neeoea (fioneruKa^ Mopcfioaoeuja u cuuTanca). Oay 
TeMy peniBO je Fautua Eaeaoeuft ^b.io8o4> iV. roABHe. 

3. Hs CpncKe HcTopaje: Baaj^a Bojucaaea BojunoeuHa. 
Oay TRMy je BspaABO Mujiotu 3eHeenfi capuieHB (|)aji080(]^. 

4. Ha 4^B;i08o4>BJe: creapaHKOj ^auTaauju c wcuxo- 
AOtuKoe eAeAutuTC^. Oay je TeMy pemao Uerap Hemnfl $b;ioco4^ 



IV. roABHO B BuHeHTUje Panufl TaKO^e ^BJioaot]^ IV. roAaue. 
npBB je narpa^ea HORnaaoM HarpaAOM a Apyra noxaajinauoM. 

Ou,eH>BBa4B8aoReTeMe 6b;ib cy r. r. npoi^ecopa B. UlKOJie: 
BoPAaa lloaoHak aa Teopajy KHtBHceaaocTB, AjieKcauAap BejiaK 
8a CpncKB jesBK, Jby6a JoaaaoBBK aa CpncKy HcTopajy a 
BpaHBCJiaa [leTpoHajeaaK aa ((tajioco^^ajy. 

y TtpaenoM ^uKyaTery 6BJie cy pacnacaue oae reMe: 

1. Ha EKOHOMBJe: 06ea6e^eH>e uiTere rpaAOM yHBH>eHe 
ycGHBMa. Oay TeMy peuiao je Tomu TKueanooufl npaaHBK 111. 
roABHe. 

2. Ha TproaaHKor npaaa : 4a6pnMKB skbporb (MapKe). TeMy 
cy peuiBJiii Jiaaap MapKoeuh npaauaK IV. roABae a Uauja 
UlyMenKoeufL npaaHBK 111. roAaae. Opaa je Harpat^ea Hoaqano, 
Apyra noxBajiHBU,OM. 

Oi;eH>BBa«iB cy 6BJia r. r. npo(|)ecopB: MbjibK PaAoaaao- 
Bah a Ciiaca PaAojaqah aa Tproaa«iKO npaao. 

y TexHUHKOM (paKyjirery 6HJie cy pacnacaae Tpa TeMe, 
HO OA TexHBHapa oho roAaue hbko bx hmjo paABO. 

HoRMaae cy narpaAe 6BJie cae jeAaaKe a aaHOcajie cy no 
333.33 Aan. y ajiaTy aa caaKora narpai^eHor yneaaKa H0B4aH0M 
HarpaAOM. 

HoBa SBesAa uiBeAcae KHiNweBHOCTN. HeAaano je nponijia Kpoa 
HOBBHe BecT, AA j^ uiBeACKa aKaAeMBJa noAeJinJia aeABKy jib- 
Tepapny narpaAy — sjiaTHy MeAaJky CejiMB Jlarepjie^oaoj, koa 
Hac jou] cacBBM HenoanaToj KH>BHceBHBi^a. To je npaB nyT Aa 
siceucKO Ao6BJe aery narpaAy. Hpe neTHaecT roAana joui aaje 
auao .iBTepapHB a yMeTHB4Ka caeT aa TpBAeceTApyroroABiUH>y 
ynaTe/bBuy AoaojanKe wKOJie, Koja je ynecTaoBaJia c npano- 
aeTKOM y KOHKypcy, Koja je pacnacao hokb hcohckb jibct ujtok- 
xojiMCKM. HpanoaeTKa H>eHa BMa;ia je ycnexa a KaA je aaaiujia 
ABe roABHe AOu,HBJe, pauiBpenu Ha poMan GoBta Berliog, yMci- 
HBJia je aaTopKy OAJeAapeA cJiaeHOM. HyToaajia je no HTajiaju, 
najiecTBHB, HpaTBJia ce y AOMoaBuy — to juj je caa H>eH mcb- 
aoT. y KO.iflKO je OH npoaaBHHBJB a tbiub, y tojibko joj je a^^o 

3KBRJbe B (j[>aHTaCTB4HBJe. 

36or »CBae, poMaHTBHKe jiaaTaaaje uapo^BTO cy joj Ka- 
paKTepacTBMHB CBTUBJB pBAORB. HsAajia je uuK.iyc JieroHAa o 
XpacTy, y KojuMa o6pa^yje BCTO«iH>aMKe TpaABU.BJe, o XpacTo- 
ay xcBRuTy, a AOMaKe npanoaeTKe, KaKO oy oa RpeMona ocTajie 
y uapoAy. Ha cTapax TpaABUBJa caoje aeMJbe cacraaajia je Apyra 
UBKJiyc ^KpaAui^a as Kungaballe**, y komo y npanoaeTKaaa oiia- 
cyje MCBHOT npacTaHBoiHor uiaoACKor MecTa oa aajcTapajax 
apeMOHa TproBaH>a c Phmom na ao dojeaa XpaiuKaacTaa c no- 
rancTBOM a ao Ao6a xpauihaacKax Kpa.i»eaa. y 86Bpu,B o „He- 
BBABMBM nyTOBaHiBMa" cKynjbeHO je ueKonaKO paajianaTax upa- 
noaeAana aa noraucKor a MOAopaor Ao6a. Heo6a4HO je mcbbo a 
e^oKTHO ^Bjiaro rocnoAaaa ApHe**, Aora^aj as acTopaje, y kom 
no npBMepy cTapax 6ajKB ceae mptbbx noMasxy a& ce iipaaeA- 

HOCTB JbyACKOJ 4BHB 8a AOCTB. 

y Majioj ^OpanoaeuB nJieMB^Kor Ao6pa" je ao Kpaj- 
HOCTB poMaHTBMKB Aora^aj o JiyAOM HoaeKy, Kora oaApaajba 
flCKpena JBy6aB AoaoJKe, npoTKaa Heo6BMHO KpacuBM onacoM 
3KBB0Ta uiaeACKor uapoAa. F/iaBHa AOJia Cejiae Jlarepjie^oae 
HBHO Tpa aeJiBKa poMaaa: ^Gosta Berliiig", „4yAeca AuTBxpa- 
CTa", B ^.TepyoajiBM^. Hpaa je uacaa aa ycnoMena as mjibaoctb, 
B B3 TpaABUBJa poAHO seMJke aBTopKBH>e« B8 Varmlanda y Da- 
haroi. ^KaaoT y noHOTKy XIX. CTOJieka b JbyACKB Tanoaa ivpTaaa 
cy aaapeABO ;ieno a CBe»e. 4yAa AuTaxpacToaa nacaaa cy as 
ycnoMeaa ca nyTa no HTaJiaja. To je poMaa coi^ajajiua, cbmbo- 
nBMKB,y KOMe ce u,pTa paAHbOMBcyaanie poMaaTaqaoM, 6op6ji abb 
AyuieaHa npaaua Hanier Ao6a, y komo ocbm (tiBJioco<|^CKe noA- 
Jiore jom bbuio npaajiana xcaao onacaaaHbe OBU,BJiBJe, Etho, 
TajiajaacKor caeTa a 3RBB0Ta y BBManubeHOM, pacKomaOM MecTy 
Diamaute. HajaasKaaja oa ceajy je poMau JepycaJiBM. HpoyMaaa 
y H>eMy aepcKe noKpeTe uiaeACKor caeTa y HajaoaajeM apeMeay, 
onacyje KaKO ce CTaapao aroAaH Tepeu aa ceKTauiTao a nyAO- 
aaH>e: ao^o jib aa AMepaKO acejbeaBK, kojb npouoaoAa hobo 
xpauiKaHCTBO, hob MopaJina xcbbot, aajiaaa Macy aepuax, kojb 
cy aoJLHB bKb aa h>bm b ochobbtb y Jepyca;iBMy i^apcTao Bo- 
»cje Ha aeMjbB. Heaojbe npaRORepaax a y6orax caH>ajiau.a y 
JepycajiBMy, rAe xcaae y 6paTCK0M OAHOuiajy ca cjibhhom aMe- 
pBHKOM KjnoHBJOM, HBue Apyra Aoo Tor KpacHor a ABpJbBRor Ae- 
jia, Koje jeuacaao aeKaM A^^noM aaocHOay 4)aKTB4KBx Aoral>aja 
B3 nocjieAH>BX roABaa. CKopo caa Ta AeJia cjiaaae uieeACKO cna- 
caTOJbKe nocTBJia cy y HeAaano Ao6a npacTynanna aanaAHOJ 
Eapona MHoraM npeaoABMa, a H^Bxoaa necTa B8AaH>a caoAOMe, 
KaKO cy joj jifij\2i nonyjiapua a OMBJbena. 

Salvatore Farina. Oaaj noaaaTB TajiajaacKa 6ejieTpHCTa 
aaMyKBO je 6bo npe hokoabko roABaa cacaaM. TapABao ce, Aft 



127 



4 ^ BPAHKOBO KOJO «>- 1905 



128 



je TO 18 saBBA-'MiBoeTB Ha cjiany J^aHyHiMijeBy. Me^yTHM oh je 
sakyrao 86or aymoBae 6ojiecTB. IIpHMeTBO je hsl ra je ojgeAHOM 
noHejio ocTaajbaTH naMkeH»e, ^a Bsroeapa Apyre peMH, Koje My 
He Caeaxy y MiciBMa. Oramao je cBojeBOJLuo y canaTopBJyM, 
OTKyAft ce nocjie mecr roABua H3Jie4eH RpaTBO. HaiiBcao je 
CBA BCTopajy CBoje AymeBHe (Sojiocth y poMauy ^Bojiecna ncaxa^*. 
JyHBK poMaua Aristofanes Larva je caM <I>apflHa. 

Pame OeAeaiKe. Ha nocjieAH>e eKoneABUBJe enrjiecKe y 
Tader aaHBUABR je asBeoiTaj o TadercKOJ 6b6jihjb. J^eJio obo 
cacTOJB ce b3 106 caeaaKa, osaKa caecKa 10.000 crpana, a Te- 
SRBHa joj je 5 KBJiorpaMa. EicseMnjiap 6H6jiBje npeROSBJia cy 
EnrjiesB na 12 KOJia. Ys 6B6jiBjy BSAau je b KOiieHTap oa 225 
KH>Bra. JeAHO njieMO TB6eTCK0 Kynajio je jeAau eKceMnjiap 6b- 
CjiBJe aa ueny oa caMO 700 Gbkobb. 



ac 



nPOCBETHH H flPyiUTBEHH rJlACHHK 

J. C. Ibesyj-^eBiiiiKM, MajiopycKu KH>BHceBHBK, npocjiaBBO je 
36-roAHUiH>Bi^ CBora paAa. JleaauKB jo nacai; icoJB c peajiB- 
CTflqKOM sepHOinhy oiracyje »cbbot yKpaJBHCKor CBera. Bbo je 
npo^ecop y rBMuasaJB, r. 1885. OTBUiao je y nensajy a hcbbb y 
Kajesy. IIpape^eHe cy My cjaJHO OHai^aje ys He6pojeHe nosApaae 

B HOCTBTKe. 

HteNe y PyONjii. CaMOCTaJiHOcr -acena Ao6BJa y PycaJH aa 
Aaaa y a&h cae Bame Tepena. JleKapice cy ce Ra;i>Aa iiojaaajie 
npBO y Pycaja, a caA je aaKJbyHeHO y Mockbh, asl ce aa xceHCKO 
noABrae uapo^BTB MeAai^aucKB ^aKyjirer. J1,aKe bm ce na pac- 
noJiosKOHie a joahb Mockobckb <5oj]HBii,a. 

HeiUKO poAOJby6jbe. KpajuapaiuKe aCapKo y Mapo^ue a ^^o- 
(fporeopue capxe Aonejie cy obo roAane y jeAHOj IlpamKOJ ro- 
CTBOBB „U Fleka"* 5.282 Kpyua. Oa roABHe 18S0. ao Kpaja i904. 
CKynjbeHO je y acTOJ poctbohh 75.883 Kpyne. Haje ohab hb *iyAO, 
Aa je Taj aapoA tbko aanpoAaH koa tojibko caMocaecTH, no- 
xpTBoaaHia a poAOJLy6jba. 

CnoMeH-niiOMa Co6jeOKOM. Ha Jlacoj Fopa koa Bena HOAaRHO 
6B;ia je cpAa^ua caoHaHOCT nojLCKa: y OHAauiH>Ki xpaM noAar- 
HyTa je cnoMOH-iiJiOMa Jauy GoOjockom, noCeAaor^y Typaua. 

0. B. OBOjaNMKOB. FycKB CBOT npocjiBBHO neAecexoroABui- 
HiB^y uay^Hor paAa 4>. B. OBCJanaKOBa. Jy6a;iapa soBy ol^om 
pycKO CajojioniKe nayKe. 

MaKONM ropKN yxanuiBH. lis nerporpaAa jaajbajy, ;ia je 
MaKCHM FopKU yxanniOH aa to, iuto je cyrpaAau nocie Kpao- 
npojiaha npoA 3bmckom IlaJiaroM, KaA je c ApyraM Kii>HMceB- 
HBUBMa 6flo iipBMA>eH y ayAajoHuajy koa MUHacrpa yHyTpam- 
H>BX jifiJitL KHeaa CejarouoaKa MupcKoe, peKao: „Ako t^ap oGeha 
ycTae, nefle CfuTu euiue Kpeonpoau^a, a uko ne, ohau he ce Kpe 
ouer auTU."* — Mnora CTpana noBBHapa saysaMajy ce a8 ce 
FopKB nyoTB. Ila ueAaauo a y ceAH«.ua CaaeBa cpiicKBX Hoaa- 
HapcKBx capaAHBKa y BeorpaAy AoneceH je iipeA.ior, Aa a Ca- 
sea cpneKBX HOBBuapcKax capaAHBKa a:iejiyje aa pycKy BJiaAy 
paAB ocJio6o^eH>a MaKCtuua FopKOzay Kora cy okphrbjih Kao 
jeABora oa noKperaia paAsaqKora noKpexa y PyciiJH. 

MeuiKa UJKOiiCKa Mamua. Oco6aTB aokbb qeniKora oprana- 
aaTopcKora Ay^c^ j^ 'letuKa UlKoacKa Marut^. Oaa je MaTuu;a 
BBApxcaaana aa caoj paqya npoiujie niKOJiCKe roAane 4 cpejiH«e 
niKOJie (CBO y MopaacKOj;, 50 napoAuax uiKO.ia ca 119 pa3pe;ia, 
45 A^^JBx saGaBBmTa ca 54 OAejLeH>a. l^la oriher 6poja pas- 
peAA aapoAHBx uiKOJia MaTBHBHBX OTiiaAa aa 4eii]Ky 92, ita 
MopaacKy 10 a na lllJiecKy 17. Y MaTa«iaHaM uiKo.iaMd paAe 5 
ynpaaBTOAa, 41 npo^ecop, 21 yqarejb HaABopnaK, 100 oCuhhux 
ywBTejba a oko 50 saCaBBJba. Ocbm Tora crajiHora 6poja pa.^e 
y niKonaMa 42 ynaTejba aepe a hokojibko AOceraHa yqnxojLa, 
Koja noynaeajy yqenaKe y paaJiatiBTaM saHaxaMa. Ho iipajiut^a 
nojiOBBHa lUKona CMeiiiTeae cy y MaxaquHaM 3AaH>aMa ujia y 
8AaH>HMa MOCHBX MaxBi^B. Maxaii,a oCpaayje 12.389 yweHUKa a 
yqeaai^a (oa tbx BAy y cpeAH>e uiKOJie 1.030, y huhco uiuojie 
7.490 a y 3a6aBBmTR 3.569). 3a npouiJiax 11 Mecei^a as^a-ia je 
MaTBi^a ua iiiKo;ie 545.373 Kpyne, x. j. oko 50.000 Kpyaa mo- 
ceqHO, a;iB oko 1650 Kpyna na a^h. lIpaxoA MaxanHa 6ao je 
aa TO BpoMO 394.244 Kpyne. Ho Kao luxo je yBOK, XdKO he 
H OBO roAMHO Maxai^a BaKJbyqaxa caoj npopanyH 6e3 rydaxKa. 
3a noc/[eAH>ax roAiiHa aapacjia cy pacxoAB MaxanaHa a 36or 
Tora, uiTO je MaTai^a ocHoaajia neHBajoHa ^oha aa cBOJe yqa- 
TOJbe, TO je Mopa^a aa OBy roAany yjioxcaxa y xaj (J^oha oko 
50.000 Kpyaa. 4eca cy c msuibm iionejia ocHaaaxa oay caojy 
MaxBuy, KOJa xaKO ahbho Rpuia caojy Kyjixypny Macajy, a xaKaa 
paA Mopao 6a MUoraMa aa npaMep nocjiyMcaxa. 

CpncKN N xpaaiCKN Kypc y Hpary. CpncKo aKBAOMCKO ApyuiTao 
uLIIyMaABJa" a xpaaxeKO ^Xpaax" y llpary yaeJtB cy sajeAuaqKB 



CTan, AA <$ii MorjiB cjioskho AOJiosaTB Ha naTan^y cpncKO-xp- 
BBTCKor 86jia}KeH>a. 06a cy ApyuiTaa yaejia Kypc aa y4eH>e cpn- 
CKor jesBKa, to ce je tbm ji^ajia, npa;iBKa 6pahB HecBMa a& JiaKO 
nayqe Ham jesaK xe a& ce a86jia}Ke ynoaaaAy ca npBJiBKaMa 
Hamer napoAa. 

KoMrpec jyMCHOCiiOBeHCKNX npasHNKa. Ha npoAJior ap- Aepen- 
qaaa, 3arpe6aqKa npaBHaua y rojibko hbho cnpoMo aa Konrpec 
jyxCHOCJioeeHCKBX npaanaKa y 3arpe6y. Ha Kourpec ke 6btb no- 
3»aHa,ocaM aBOxpojcKaxjyxcHOCJiOBeHCKBX npaanaKa, b npaaHBua 
H3 Cp6BJe a ByrapcKe. HoaHaxa Hosejiacxa IllaHAop 'Bbjickb 
(6aBiua cyAHJa) yaeo je hb ce6e Ay^KHOcx, aa nperoaapa ca Beo- 
rpaACKBM a Co^bjckbm npaaHai^BMa o H>axoBy yqeniKy. 



nOBOPHUITE H yMETHOCT 

Asa HOBNTeia pyoKe nosopHNi^e Oaax A^na Ao6BJia je pyoKa 
noaopHBi^a Aea Hoaaxexa; joaho je „BBTe8*' AP^^a E. Kacaoaa, 
KOJa je c ycnexoM npaKaaaaa y IleTporpaAy y AjieKcanApflj- 
CKOM noaopauixy; a Apyro je „Abaoxbh 3iCBBOX** oa B. Mi^aJo- 
HOBB. 06e cy apamo fipaMJbeae oAymeajbeHO. Y „BBTe8y** je 
npaKaaaH pacKOiuHBK, Koja xcbbb noMohy Jiaacnax Meaaiia, aa- 
Ao6aja cpu,e 6oraxe „Kyn4BMKe", yaaMa je a AO*iena ce H>eHor 
KanaxBJia, — a;ia ce jibhc oxKpaje a xcena aaaojyje paaaoA 
6paKa. Apyra komba hbm aaHooa mjibav aaxejiareHXHajy xcoHy, 
Koja jo yAaxa 3a neuixo orpaHaqeaajer hobokb. Abaoxb ce aa- 
jby6B y MjiBAor MyHcaKa a c H>aMe no6erHe. Bpao ce noKaje, 
Rpaxa ce a cba oxnoHaH>e Ayroqacua a MyqHB xcbbox. 



HOBHHAPCTBO 

OM4aAMHai4 Oa Hoae FoABHe, kbko qaxaMO y HOKaM jib- 
cxoBBMa, noqeo je y BeorpaAy aajiaaaxa hob ;ibcx nOMaa^u- 
fcatf^S jiacx aa noyKy a BacnaxaH>e xpronaqKO-aaHaTABJcKor noA- 
MJiBTKB. PIaAaH>e je BeorpaACice TproaaqKO OMJiaABue. JIbct 
aa.iaaa 1. 10. a 20. a&hb y Meceuy hb ocbm cxpaaa o6/[BKa 
KKiUMceBHax JiBCxoaa, a roAainH>a My je i^eua 2 AHuapa. 

Oesterrechische Rundschau. Hoa tbm bmohom aajiaaa y 
Beqy hob HOAe/bHa qaconac. llo iipRBM 6pojeBaMa (AOcaAa ax 
je 12) cyAetiB aar.ie.ia, a& ^e tbj qaconBC roabtb pa^yaa o 
MCBBOxy cbbx BBCxpajcKBX aapoAB. ^o CBA cy aaamJia saHBM- 
jbBKH qjiaHL^B o AOJiy „Hcxopaja qeniKe yMOXHOCxa'* oa Jleaepa 
a jiena Hcxopaja PycBHa oa J. <I>paHKa Kao yaoA y nperjieA 
pycBHCKO JiBxepaxype y 1904. 

Vilniaus Zinios. Tbko ce aoae npaa jxaxaBCKB AHeanaK, 
KOJH je noqeo iipaor jaHyapa asjiaaaTa y Bbjihb noA poABK- 
ii,fljoM Bii>RQH>epa riexpa Ba.iejuiBca, joahop oa npaax pa^HBKa 
OKO BacKpcu jiBxaBCKO KH>H»ceRHO0XH. BajiojmBC je ao6bo koh- 
i^ecMJy aa oxRapaH>e uixaMnapaje a KH>a3Kape. 

KpdKOBCKB |,Swiat Slowianski" no paaacJiaxoM npocnoKTy 
xohe AB mapa noanaHaHiO Kyjixype 6paTCKBx aapoAB, aa yTape 
iiyx iipujaxejbCKOM a6;itt»caBaH>y, a nixo ce PycBJe xaqe, xoke a& 
6yAQ cuMiiaxaje aa JbyAo a cxpauKO pycKe, KOJa BMajy CHare 
BequxH ciiop iiojbCKO-pycKB peuiaxa HaqaaoM aootojhbm na- 

POAB IlOJbCKOr. 

MeceqHBK „HcTopNJCKN BecHNK'* c/iaBBO je 1. Ae^eM6pa 
A»a;i«cexiiexoroAaujHDBny. llaABJe ra noaHaxa A. C. CyaopaH, 
uaABKaq Honor BpeMeHB, a ype^yje cbbx 25 roAaaa acxopaqap 
C. H. Uly6BHCKa. Mecxo 6aHKexa cxajiaa capaAHBKa ochobbjib 
cy Jiaxepapny HarpaAy noA bmohom C. H. llIy6aucKor. 

4acoiiBC ,,PycKa MNCao", KOjy je 1880. roAaae noKpenyo 
C. A. JypjeH, xBKo^e cjibbb AB&AecexneroroAainH>ai;y. 

IlojbCKB Tyzdennik ciaaa obo roAaae ocaaAeoexaeToro- 
ABUJH>au,y. 

CiaROHaqKH LJubljanski Zvon yjiaaa y 25 roAHay. Jlena 
je cryAMJa Tombhiukobb o caApHCflna 24 npouiJie roAHae. 

Majio CTaTNCTMKe. Ho aBanaqHaa cxaxacxaqKBM noAai^iMa 
OHe je roABMe 375 nojbCKax qaconaca, a&kjio aa 53 BBOie aero 
jiBHe. — PycxmcKux qaconaca caera je 69, oa xbx 45 y Jlaaoay, 
— aa 20 BBiue nero Jiaue. — Y Jlaaoay aaJiBBe 3 jeepejcxa 
qacoriuca luxaMiiaHB jeapejcKaM nflOMeuBMa. — HeMaHKU qa- 
conac HB y JlaaoRy ua y rajiBL^HJa ho BBJiaaa aa joabh. — 
CxaxacxaKy jibcxobb a qaconaca y CpGuju aa roAaay 1904. aa- 
paABO je capaAHBK BeorpaACKor Jiacxa ^BpaxaMOTRO"*. IIo xoj 
cxaxacxai^a aa.iaaawio je y Beoepaj^y 16 nojiaxaqKax (a to 13 
AHOBHax) jiacxoHa, 3 caxapaqKB, 3 OKoaoMCKa b nojbonpaBpeAHa, 
5 naxpajoxcKBX, 2 i^pKReaa, 6 noAarouiKax, 2 A^^j^ ^ Bojaa, 6 
KHiB^eauax, 2 BBaaaqHa. 19 cxpyqaax, y caoMy 72 Jiacxa a qa- 
conaca; OCBM Tora je Bajiaaa^o 18 jiacToaa h qaconaca y 
yayTpaiuHsOCTB Gp6BJe, — ceera a&kjio y Cp6nJB aa 6poj 90. 



CfBon Hftnerapen ]niMuiap*|ft y Cpeii. SftpyioB^nia. 110/906 



V 3ABABy, nOVKV H KH)H»EBI;|OCT Kj 



S 



V. 



BUCBHR ■ rPEAHHR 



^ J Cp. EapioBi;iKa, 3. (16.) j^edpyapa 1905. ^ 



XI 



AnAHCa tUlHTMh, MOCTIP 



HOmJlbE 3AEASE 



ickTKan Me hhch nornenajia TaKo! 
Ill Oko th Gjeme Kao y nioTera, 
Js) y B>eMf panocT H HOJiRTBa csera 
3 H CHWBOJi Bjepe h qesHytie jtaKO. 

y y OHOH <iacy BHme Hncau auao 
J^a HOje cpi^e y panaMs njiaqe, 
^a cau aeh ;\aBHO y noHupe nao 
H na lie uarjia OKBsa cbc iaqe. 

MoHH CH 6Bna Kao OHor naua 
Kan opBy, HOJiy, Kury JoprosaHa 

JlpXTaBOU pyKOH CTIinJbUBO HH AAAe; 

Kan xoja ayma ycxatteHa, ihcts, 
Oa TBora cjaja, k5 He6o, sa6jiHCTa 
H Te6a, Apara, non rpou,e nane . . . 

— *^ffSy*-*~ 

Caio n. Byn«THK, M«thim 

y CHpc 

naMTHM — BwiH — cBe, lUTo ce 

OHfl,a y Haiuesi Kpajy j^ora^ajto, ;^o 

caHO ce nonenera cjehaH. Ko 6n tb 

CBe TO R sanaMTiio ? . . . Bho caM 

OHAa n iinjeTe n to mejio A^ijeTe, 

fcaKBO jeABa sanaHTd Maj<iHHy iijih 04iiuy CMpT. 

— Jloi(Riije can tok casHao, fl,a. je to 6nno 

OHO jsfl6& nocjiHJe norii6iije Jyca Mynnna y 

noAropni^n, a y6p30 ce nocnnje n sapaTiiJio. 

JoAHOr AaHa, cjehasi ce, Harpnyjio jbyACTBO 

H8 Hamer cejia Ka o6nn»eH>ifM BHuorpaAHHa. 

Moja He cecrpa aa6aBii neinH, na OTpqa sa 

OHtijeH HapOAOM, ajiH hum hh ce Ha;io yAaJi") 



HaAaflox ApeKy h oHa ce noapaTH, re Me oa- 
syne aa pyicy OHaMo, KyA 6jexy HarjiH ocTaJiH. 

CeiijeT ce OKyiiiio oko neiera. Cecrpa Me 
ocxaBti H xohauie Aa saeiipHe naHe^y MBJbaAH, 
a ja y luian I . . . floBpHy ce ii OAByne He AaJi>e... 
IIporypacMO ce HeKaKo: npH iiyxy ys jeHfleK 
onpyHcea Mpxas HOBJeK, Bac y kpbh, a kpb My 
ce cnycTHJia a no nyTy h oiQ>BeHnjia Tpaey >i 
npaiuHHy y KOHHKy ! . . . IIosaaAOX ra ! Bno je 
TO crapii, KJiiacTH ctphko BorAftH, I],pHoropait, 
KOJH je necTO no Haiuen cejiy npocno h MHoro 
iiyTa y nac Hohneao. Bh hb ra BeOMa »cao 
n onaKO ne 6ti usi ra npujaTHO y ohom cTaH>y 
BHAJeTH, Te ce h rjiacnyx y cay ncKy 1 CecTpa 
Me [isByiie us one ryuryjie, Aa 611 Me yTJeuinjia. 
Crapor npocjana cy y6HJiii 6iinH aa Jyca My- 
itiHa. Hnje ce OHAa paadnpano KaKaB je ko, 
caMO je JH1 IJj)Horopai(. 

IlaHTnH AoSpo, KaA noneme fiojeoM no 
rpaaniiH. Haii^eno beh cejia, iia ce ohii kojh 
Hory iieity na njbeee, aa 6ojbe BHAe, uito ce 
TaMo HHHH. Moja MaJEca inhame ya Kyhy Hwa 
Kyhy aa nocjiOM, na cTane, ica;^ lyje jami rpo- 
xor nyiuarca, npeicpcTn ce it ysdyl^eHO ce hojih : 

— BoHce HM noMoaii I HcTpaatii, BoHce, 
nacjy sjepyl... 

pJieAao caM »iecT0 Aa Typnii nponoce Kpoa 
name ceJio ceoje MpTse a paibBHU na 6oja, a 
luhaiue npohn \i noKojn 6e3 nocal Jbahom hx 
nponecoiue npcMHOro, a oa OHitjex uito ii^axy 
HUfbauie ce, Aa ceaifii nexii nena Hoca hii 
roptte ycne ! ! . . . XrjejiH cy tea, Aa cse y 
BameM Kpajn noKOJbyn He auau fcaieo to nac 
npo^e 



181 



5 



EPAHKOBO ROJIO 



1905 



132 



Je^He Benepn MajKa mh h cTpnHa hbuito 
3a6pHHyTO npnuaxy c 6a6oM. Myx ^a 6a6o pene : 

— ^oiDJin CBH U^pHoropiJ^H, KOJH cy TaMO 
6nji(i, iia H OH c H>uMa. Hiije ce Mora 0J^ h>hx pa- 
CTasHTH. A Hajnocjinje itito h ;c^a ce pacTaajta? ! 
Tpe6a, pjbl nyiuKy ;;MrHe cee iuto ce KpcTOM 

KpCTH — CSLfl, HJIH HHKaAl 

— IIoKJiahe He (nac), 6paio, — eajfca ce 
Moja CTpHHa, — Kafl, ;D^03HaAy fta je oh Tamo!... 

J],ouHMJe caM TeK pasaGpao, jifl. je Taj ro- 
Bop 6ho o mom cTpjmy, aa Kojer aotjio naje- 
caM HH 3Hao, jep je BehwHOM BnjeK npoBeo y 
U^apHrpa^y " oxyji; c UpHoropuHMa, kojh cy 
ce TaMO HauiJiH Ka^ je pax sanoneT, OTHuiao 
y I^pny Fopy. — Ho h 6e3 Tora mh cmo HMajiii 
„3Jio" y icyhH, — KaKO je MOJa CTpwna 36opHJia 
3a CBor CHHa. TaAa My je mopjio 6hth oko 
ABaAecer ro^HHa, a sanoiuio ce Eca^ My je 6njio 
mecHaecT. A^Hje nyuiKe jiefl,eHun,e h hohc Jie- 
AeHHK ho Muitame naa naca hh 3a Tpne30M. 
y3JaxaTH KOH>a, 6ai;(iTH ce icaMena, noroAHTn 
nymKOM y 6nji>ery hhko c H>nM; a ksljs, y3 
rycjie 3anjeBa, MpTBor ;;a A^^rae! CKyje th Taj 
njecMy caM — KaKO jin — tck Bas^a y H>oj 
noKOCu TypKe Kao kocom. He naMTHM j^a je 
HKaA 3anjeBao njecMe, y Kojoj 6h ce Ka3HHajio, 
flfi cy HaiuH HOCTpaAajiH. Ka^ njena, namn ce 
cejbauH OKO H>era paarajie, a^ ^^^ BaAOBOJBCTBO, 
HHHH TH ce, Bpn CByA* CxpiiHa je fotobo CBaKe 
BenepH nonaBjbajia cBojy iipnHy, KaKO My 
Typi;H npnjeTe, h njrauiHJia ra je to6o»c H>HMa; 
ajiu OH He MapH, ho CBe paAH, KaKO he hm 
mro BHuie Ha xcao yHUHiiTii: r^je ce ohh 6a- 
i^ajy KaMena, oj^e Te iim iipe6ai^i; rjije ra^ajy 
6HJbery, oh ce Ty ynjieTe h iiofoah, — a y3 
rycjie njoBauie Hajueuitie npe^ coockom kphmom, 
Ky^a HaJBiime Typun npojiancaxy. Ho hhhho 
HM je OH H HeuiTO rope. SnaM, joahom CBenep^ 
3anyiJiaiue nyuiKe y cejiy m ynHHH ce BejinKa 
y36yHa. OAJeAHOM yjieTje oh y Kyfey Kpo3 joAHa 
BpaTa, na OAMax uckohii na APy^^- 

— Xa-a-a, aP^wtc ra ! — noBHKa, kojikiko 
My rpjio jiaBaiue, a nyiuKa My: ^^pyAy" ' 

BpaKTH ce noTOM y Kyky n 3aiJiiijeHii ce 
OA CMHjexa, a^ ho Morauie ay^om Aft noBpne. 

— KyKaBHO, A03Hahe ce ! — pene My MOja 
MaJKa. 

— Hocjiax ra, — bojih oh, — MyxaMOAy, 
na uiTO 6njio. y yeneT he ciirypno, jep 6am 
icjiaH>auie jai^iijy KaA My 3a6Hx 6ajiOTy. — H 
oneT yAapM y cMHJex! 

JI,o^e 3B0H0 3a Hamy i^piCBy. He A^jy Typuiii, 
Aa ce 3B0H0 A^rne na bbohhk ; ajin non joAHor 



Aana cKynn MOMHaAHJy, na 3bohom rope. 3bo- 
HHJio ce If KaA Tpe6a n KaA ne Tpe6a. JtoneKajio 
ce 3B0H0 y BejiHKy HcejBy, a h onaKo: ana 
non Aa je Typi^iiMa to MpcKO. DpHnajio ce 
oneT, Aa ce 6yjie jajione, KaA u;pKBeHO sboho 

^yjy. 

JcAHor jyTpa 3aKJieneTa name 3boho Kao 
KaA HOBJeK yAapa y TencHJy. Tpna Majio ii Be- 
jiHKo, Aa BHAH necpehy. Il,HKHyjio nycTO oa 
neTHu,e ao nejinjeina! Snajio ce ko je to ynn- 
HHO, n Tpehe nohn oao yaMHja y nauieM cejiy 
CBa y AHM. JIaryM jy je Awrao h3 TOMejBa. 

Ko TaAa nnje 6ho y nameM cejiy, mhcjihm, 
Aa yMHje Bora XBajiHTH. HoMaxHHTajiH Typi^H 
M xohe Aa nac yHHniTe! CaMH Bor nac je ca- 
HyBao, a nyAO je KaKO yxa oa nac ocTaAo! 
HnjecMO ce CBJianiiJiH hh n3yBajiH 3a tojihko 
BpcMena, ho 6jecM0 cbo Ha ckok, Kao KaA xohe 
Aa ce HCKyA no^e, H3rope n nama i^pKBima, 
IUTO je y nojby na rpo6jby, h TaA cthmco y 
cejio BOJCKa h nojiHuiija. y3e BjiacT cTBap y cbo- 
je pyKe, a Taaa TeK nacTaAO 3Jio sa naujy Kyhy ! 

JoAHOM Hyx 6d6a, Aa neiuTO Haronn nona, 
a OH ce 6paHn. 

— HeTBpTH je Aan, — pene My, — KaKO 
Te Tpance. Sap qeKam aok th cnnynp MOTny 
Ha BpaT?!... 

Bjeme CTpauina noh. Kiima yAapa, a xjiaAHH 
BjeTap Hocii ApBJBO II KaMeH>e; ne bhah ce 
npcTa npoA okom. Tok ihto mo MaJKa 6jeme 
jierjia, KaA neKO jaKO 3ajiyna na nauia BpaTa, 
a ncH Aa ce yAaBO JiajaH>eM. 

— KyKy, yxBaTHuie ra ! — i^HKHy CTpnna. 
Hon npBif, a 3a h>hm h ocTajiH CKOHiime 

H npHXBaTHuie nyuiKe. Kanai^ii BaicjieneTanie, 
a opo3H 3a]],aKTame. MoMHaAnja, cnpeMna 3a 
6oj, npH6jiH>KH ce BpaTUMa. MaJKa, CTpima, 
cnaxe BaApncanajy iix, Aa ne OTBope BpaTa, 
11 npoKyKajy KaTKaA. H 6a6o ce aJ^^©» na no- 
jiaKO H TeiuKO, nomTanajyhH ce, jifii^e p,o BpaTa. 
Cnojba ce joAnaico Jiyna. 

— KoJH CH? — ynHTa 6a6o i\ neKO ce 
OARdBan 0Aa3Ba. 

Ba6o ra 3ap no3HaAe no rjiacy. MaxHy 
pyKOM na nejBaA, to ce yMupnine, iia H3BaAH 
najianry h3 najianrapni^a ii BpaTa ce OTBopnuie. 

y Kyhy y^e Behnp-ara, KOJer caM Ao6po 
no3HaBao no ciijiii ciimhth, paTJiyKa, cyBHJex 
CMOKaBa H APy^iijex cjiaTKnma, iuto mh hx je 
AOHOCHO CBaKaA, KaA j^ y Hac AOJiasiio, a ao- 
jiasHO je necTO. Ba6a je oh y pa3roBopy na- 
3iiBao 6paT0M, a moho je MajKa ynnjia Aa H>era 

30BeM „CTpi1K0M^^ 



133 



EPAHBOOB BOJIO 



1905 



134 



Mean 6h ^yjuioBaT ohojihkh CTpax y Kyhn 
OA Befanp-are n, KaKO ce ocjio6o;^iix, BHAJeBinn 
ra, 36ai^iix ca ce6e ry6imy, Hcno^ icoje 6jex 
ROTJie BHpHO H yMaji, ne ckohhx c KpeeeTa, ji,a 
nojieTHM Behnp-arn; ajin Kan ra norjienax 
npema CBHTKy, KJiOHyx ofl, FberoBor y Taj TpeH 
CTpauiHor jinij^a. 

— Ty CH, jejiH?! — o6paTH ce oh nony 
HUM y^e. — Ilao ch y KJBycnuy! 

rion ce caMO CMJeioKa ncMapHO. 

— Bhaho Te neKO, KaA ch Benepac Ka 
Kyhn AOinao h npoKasao Te! Ca^ he o^Max 
BojcKa OKO Kyfee, ho djencn, 6je>Kn OAMaxI — 
Eehnp-ara he y je^an AynaKn ;n,oxBaTH nona, 
Te ra noTHcny k HamHM MajiHJeM BpaTHMa. 

lion ce OflynHpe. OcTajia MOMHaj; H*era 
rjie^ajy... y OHOJ rynryjiH 36opno je neiuTO 
n 6a6o, a CTpnna n Majica naAaAOuie BHicy. 
H non roBopn, nyjeM, n oniipe ce neuiTO . . . 
He snaM uito 6h ^aJBe Mei^y H>HMa y J^Hy Kyhe, 
xeK majio nocjiHJe BpaTH ce 6a6o caM n cje^e 
oopeA BaTpe. florjieAax no Kyhn, a TaMO caMO 
McencKaAHJa. CsaK hyTH ! . . . 

He 6n hhkojihko, a oneT hbko 3ajiyna na 
BpaTa h to CTpauiHHJe ho oho npnje! Kpos 
$HJyK BJOTpa Hyjame ce noTMyjin yaiviop JBy^n 
npoA KyhoM. Haul CTapn MypoB je nac jiajao, 
Hac KBHHao, a Apyr^ij^x naca Hwrflje hh nyTH. 
HCene sayaBej&aue no Kyhn. Ba6o hm Hape^H; 
Aa OTBope BpaTa, a one nehe. Jlyna cne CTpauinn- 
ja, ;f^a ce oa H>e Kyha Tpece! 

— Ckjjohh ce i^e, 6pajo, aa Bora! — no- 
BHKa CTpnna 6a6y, cecTpa mh cTa^e, a^* ra 
rpjin n a^ KyKa. 

— KyKy, ^eu,o! — nonnica Majrca o^iajno, 
nojiOTHB nanieM KpenoTy n cTaAe nac npnKpn- 
BaTH ry6Hn,0M. 

Mene oa onor MpaKa, KaA mh Hanyne xa- 
jBHHy najini^e, o6y3e joui nehacTpaBa n oneT 
OTKpnx OHH HUM CO MaJKa yAajBH. 

y TOJiHKO ce BpaTa OTBopnuie n Typun 
noKyjBame ynyTpa ! HpeA H>HMa je CTape- 
uinna hm. 

^KencKaAHJa yhyTa no Kyhn, fAJe ce ko 
Ha^e, a 6a6o ce cjejiehn oKpenyo n caMO rjieAa 
KaKO ce nynn Kyha. yqnnn Teiviena CTapeuinnn, 
ycTanuin n, KaA My ce onaj npn6jin>Kn, na cje- 
Aouie o6oJHua nopeA orH>a. rioHeine a^ 36ope 
HeuiTO, ajin ne nauiKn. 

OcTajiH ce Typi^H pa3MHjbejin no Kyhn n 
Tpaxce. JoAan }\o^e ao nac, na nac raena. 

MaJKa MH CTOJH Majio noAaJi>e h rpneBHTO 
jiOMH npcTe. 



— }KeHCKa ^ei^a! — npenapn ona Typqnna 

GojaHCJBHBO H OH HaC OCTaBH. 

— Xohy Hx OA Te6e! — pene onaj 6a6y 

HaiHKH. 

— TpaHCH HX, ne 3HaM i^e cy I — pene 6a6o. 

— Hjih hem mh hx npoAaTH hjih th neMa 
rjiane! — npnnpHJeTH Typunn. 

— Uap jia je SApano! — 6a6o he. — 
H>eroBa ca6jBa, a Moj BpaT; ajin aKO 6yA6 
H>eroBor npaBor cyAa, th hem mh obo njiaTHTH, 
jep CH MH TH ^ei;y nonjiamno h uapy hx axHH 

\HnHHO. 

TaA oneT Typnnn none roBopHTH na Ty- 
^eM je3HKy h CTaAO ra BHKa, a BHKao je no- 
cjiHJe H 6a6o. Typ4HH ce ycnepn na KOJBennMa, 
a npeny h 6a6o, AOXBaTHB ce a^chom pyKOM 
3a opy}KJe y nacy, ajin cTap h noMohan KJiony, 
KaA ra Typu,H 3rpa6Hme ocTpar. HoBeApme ce 
c h>hm no Kyhn. Bha^im My nocjinje caMO ch- 
jeAy rjiaBy 6e3 Kane, Koja BpAame naA MHoro 
^ecoBa. 

CTaAe nncKa }KeHa no Kyhn, a 3anjiaKacM0 
H MH ocTajin TAJe ce ko na^e. 

CTpnna ydpoHCAH y ony roMHJiy, Kawo he 
K 6a6y, Aa My to6o}K noMorne. Hpnonyjia Kao 
KpTyraa n Typu,H ne Mory Aa je ce OTpecy. 
HajnocjiHJe CTapemnna hm nemTO nporoBopn 
H OHH ce pa3MaKome, to 6a6o ocTaAO caM. 

PyKe My CBe3aaie, a ne MOHce jaAHHK Aa 
ce Hora ap>kh, ho My apxto Kao MajiOM rJAeTeTy 
KaA xohe npBOM Aa npoxoAa ! Jlni^e My KpnaBO I! 
CTpnna xohe k H>eMy, ajin je jeAnn npHAP>Kame, 
AOK APyi'H H3BeAome 6a6a. 

Hyx TAJe OH c Tpara pene: 

— He njiaHHxe! Hehe mohh HnmTa 6hth. 
na3WTe Kyhy! 

Mh TaA yAapncMO y jiejieK Kao Aa ra MpTna 
H3 Kyhe H3HeconieI — — — — — — 

OspniHlie ce 



W. O., HoBH Can 



C A H 




HJio je jieTH>e Bene. Bejax y niyMH. 

C y:KHBaH>eM cjiymao caM jieno nTnqje 

neBaH>e, jieMcehn na Tpann. Ocehao 

caM ce npnjaTHO, cjiaTKO. Cbo^kh, Mpncnn niyM- 

CKH Aax onno mo je n naneo mh can na oun. 

Sacnax. 

ycHHx 4yAaH can. 



13& 



BPAHROBO JSOJLO 



1905 



136 



Haom, Kao, icpos inyMy, Ryro, Ayro; Beh ce 
6ejax yMopHO. OAJeAHOM sanyjeM luymaib oko 
C66e. 

06a3peM ce. 

IIpeAa MHOM je CTajajia 64Ka, y yracHTy 
pyxy, norypeua ajiH nyuauKa if rojasHa Jlni^e 
joj je 6iiJio i^pseHO. Hoc sejiBK, KyKacT. Ila- 
KacHO ce Ha Meee CMeurnjia. 

Hhcto ce 6ejax ynjiauino, onaKO caMi^HT, 
npeA TOM 4yAH0M 6a6oM. 

— Ko CH TH ? — ynnTax, nojia 6ojaHCJi>HBO, 
a nojia paAOSHajio. 

— Ko caM? Mpsmha. 

— MpH€H>a? IIlTa he to pehw? 

Ho caA HO ao6hx o^roBopa. Bane eek Geiue 
HecTajio. 

H He npH6pax ce jom oa Te uyAHe cjiHKe, 
KaA OAJeAHOM CTBopn ce ripoAa mhom jk^Y^^o 6Hhe. 

To 6eme oneT HeKa npiiJinKa y roAHHama, 
ca ouiTpHM, cypoBHM i^pTaMa H A66eJiHM ycHaMa. 

— A ja caM Jlam, — pene h necTa je, 
npe Hero uito xpeHyx. 

3a H>HMe AOTpua Mpuiana Hcena, y upnoM 
pyxy, ca yncacHHM jihuom. He odasnpyhH co 
Ha Moj ysBepeHM norjieAi enKHy mh nanocHO 
H a]io6HO, HCfcesHemii ceoje BejiHKe 3y6e: 

— Moje je HMe IlaKocT. 

Cna Tpn CTBopeH>a npojypnme Bpjio 6p30 
uopeA Mene. Ja caM 6ho sanyi^eH h ynjiamen. 
Bejax y HeAoyMni^H, uiTa a& mmcjihm o OBOMe. 
Je jiH 10 86iiJBa, HJiH caMO iipiiBii^eK>e ? 

HacTaBux nyT. Hcko BpeMe ne npHMeTHx 
HHnrra, Te MHuiJbax, e je to cse 6hjio caMO 
TpenyTHO npHBH^eH>e. 

Ho OAJeAHOM, rjie! 

y cycpeT MH je Hiujia daoAa h cjia6a, 
Bpjio cjia6a A^BOJKa. HorjieA joj 6euie Tyncan, 
ycTa nojiyoTBopena, a upna, poTKa Koca bh- 
CHJia joj je HH3 njieha. 

— lUTa je oneT caAa? — HsycTHx no- 
jiyrjiacHO, a 3aTnM ynnTax A^BOJKy, ynpeBuin 
norJiOA y H>y: 

— Ko CH TH, 6jieAa ceHKO? 

— Ja caM JbyCaSy — OAroBopn neMohnHM 
rjiacoM. 

— Th JbyGaB? 

— Fae, — MHCJiHo caM jifi^jh^j — 3ap 
TaKO H3rjieAa Jby6aB? Ta ja caM JtySaB 3a- 
MHHUbao Kao 6aJHy, nyuy, Hapo6Hy A^BOJKy, 
... a rjie ca^ obo KyKaBHO CTBopeael He, to 
He Moxce 6hth, ona Me Bapa. Jby6aB ne HsrjieAa 

TaKO. 

— HyAHiu ce, ~ roBopnjia je A^BOJKa 



AajBO, — ajiH ja to yBepaBaM, Aa caM ja Jby- 
6aB, ja, 6jieA0, HsneMorjio CTBopeH>e. E, HHcaM 
ja yneic OBaKO H3rjieAajia. Bnjia caM ja HOKaA 
MHoro, MHoro Jienuia ho caAa, — aji' to je 
AaBHO 6hjio. Aa, OHAa je na CBeTy 6hjio mhofo 
HCKpene jBy6aBH. A caA, caA caM oto, TaKBa. 
TaKBa je, oto, JBy6ae. 

— 0, — H3ycTHx 3aqy^eH, — na ko Te 
je TO ynecpehwo h ynaKasno? 

— JecH jiH BHAeo ony i;pBeHy 6a6y, ca 
KyKacTHM HOCOM, UITO jo MaJiOHac OByAa npoiujia? 

— JecaM. Mhcjihm, sBauie ce MpHCH>a. 

— fla. Eto, ona Me je ynecpehnjia. Oxejia 
je OA Mene BJiacT naA cneTOM, Mynnjia mo je 
H KHH>HJia, H ja joj ce MopaAOx noKopiiTn. 

— BoAHH cTBope! 

— Ha caA ona nnaAa cbotom, ona h neKe 
H>eHe Apyre h ApyroBH. 

— fla, BHAex HOKOJe Majionac. 
BjieAO A^BOjue yhyTa. 3aTHM nojiaKO othac 

jeAHOJ xyMi^H c APBeHHM KpcTHheM, Ty Ha6jiH3y. 
CnycTH ce na seMJBy, nejio KpcTwha, n 
pene H3HeMorjniM rjiacoM: 

— OBAe MH je caxpaH>eHa cecTpa. Bhahm, 
H ja hy CKopo 3a h>om . . . 

BjieAO A^BOjqe 3anjiaKa. 
Oaox ao KpcTHha. Ha aeMy onasHx ype- 
3aH0 neuiTO. C touikom MyKOM pa3a6pax yTpse- 

Ha cjiOBa. Ha KpcTHhy je HHcajio: HeeuuocT. 

« 

OHAa caM ce npo6yAHO. OceTHx xjiaAHohy, 
Te ce AHrox c Tpane. MpaK ce 6ho CKopo ca- 
CBHM cnycTHO H ja Kpenyx jiarauo a^^a* P^^* 
MHUiJLajyhn o tom CBOMe nyAHOBaTOM cny . . . 

1905. 7. II. 



Ibypa CrpaJH^, Ben. BoMKepeK 

EanaTCKa seMjbo paena, 
Th CH Cp6HHy cjiaeHa 
OAaBHa. . . 

y TBOMB AHBHOM Kpajy, 

y TOM sBMajbCKOM pajy, 
OAasHa Cp6H snajy, 
^a nil je cxaH I 

L^eeTHO nojLe h jiHeaAO KpacHO, 
}Khto carjio ceoje njiOAHO KJiacje, 

POAHO BOfae, pOAHH BHHorpaAH, 

PaTap paAH h paA My ce cjiaAH, 

* Gey Je necMy AOKJiaMOBftJia r^ua 3aropKa CTpajaKeRa 
aa CB.-CascKoJ 6eceAH BeJi.-BeqKepeMKor cpn. i^pKs. nenaHKor 
Apymrea. 



137 



BPAHKOBO BOJtD 



1905 



138 



Beceo je, ne 6ojH ce rjia^H, 
Beh HsrjieAa py^KOHomy Mjia^y, 
IlaK be Aa ce oabioph y xjia^y — 
3a Taj OAMop caiio BpeAHH 8HaAy! 

IUto je 6Hcep na 6ejiOMe spaTy, 
To cy 6hjih CpCn y BanaTy. 

TaKO 6eme — aji' caa xaKO HMJe, 
CaA je BpeBie nyAHHje, APyK^Hje! 
Maii>e Cp6& hs CTapex BpeMeH& 
H cse BiaH>e cpncKHx je cjieMenS., 
Maibe cpncKHx h>hb& h BOJioaa, 
Ha je MaH>e h opncKHx KpoBOBa; 
MHorn Cp6iiH onxpBaH je T;|^roM 
H ca T;;^roM, ca HeiiujiHM APyi'OM — 
Te ca CBOJOM mothkom n njiyroM 

Kyjiyneifca xy^HHy cy Teauca, 
KjiOHy Cp6y cnara Biy BHTemKa; 
OKynHJia nepoAui^a, cyma, 
H Aomjia My y noArpjiai; Ayma — 
CaA He paAUy Hero 6oropaAH, 
IBeroBHM ce 3H0JeM APyrH cjiaAH. 

A T^^H iiy Bob manyby rjiacH: 
^DlTa hem OBAe, 6pajK0, cnpoBia' ch, 
Hah aS-tbo — ^KHBOTH ce Mopa — 
Hah TaMO npoKO CH&er MOpa, 
na Aa BHAHm paAH>e h sanaTO, 
TaMO he TH pyKO a^ noajiaTO, 
AMepunay to je soMjba sa to!^' 

Ty^HH Kyma mhofo cpncKHx jyjm^^ 
Ty^HH Kyma, a Cp6hh ra cjiyma; 
A Aa Ji' T^^H Cp6HHa noMancy — 
J^BO be cjiHKO caAa a& noKancy. 

I 

3opa pyAH, CBO ce hb cna 6yAH, 
BBona 3B0He, 30By na jyTpeH>e, 
Jep ocBHhe cbotjio BacKpceH>e 
BorocHHa, CnacHTOJba JbyAH. 

IlOCJie CHOBB, mTO HX AHBHO CHOBa 

RoAHHce ce h HBaHuh CTOBa 
— CBHKao je Ha pSne ypaHKO — - 
CBOje TaHKO npHTOHce onanKe, 
ria pa86yAH CBOje ApyniTBO uejio: 
J|,a My cnpoMO pyxo h OAejio, 
JI,a My cnpeMe y Top6Hi^y xjTe6a 
H CBO Apyro, mTO nyTHHKy Tpe6a — 
Hehe Upkbh, tao ce BHmH>H cjiaBH, 
AMopHKa H>eMy je y rjiaBHl 

„36oroM, MdjKO, 86oroM Jby6o, Bopna, 
36oroM, Aeuo, Tyro HeHSMepna — 
Ja nojiasHM npeKO OKoana, 
He na jyyvo, na roAwny Aana; 
JJ,oh' he cpeha h na nama BpaTa, 
JI,OK OAaHAO AonecoM BaM sjiaTa. 
Jep OBaico CBe cy i;ph>h Aann, 

He MOHC' MOBOK HH A& CO HCXpaHH, 

KaMO Ji' xpaHHT' tojihko nnjinha. 



niTa AO^exa Kyha nBaHHh&, 
SnaMeHHTa oa cpncKe ceo6eI 
Aji' je kjioto cpymnme AOo6e 
Ha c Aeo6oM Aomjio je h Tp^H>e 
A H8 u>era nycTO napHHMeH>e; 
OopoA Tora na cbo CTpane 8Ha ce 
UlTa nac CT&me one ropH>e Kace, 
Te OA H>HB&, CTaA& h jiHBaA& 
OcTa Kyha, KOMaA BHHorpaAal 
H KaA HOBOK TaKO JbyTO CTpaAa, 
Bap A& HMa HecTUTora p&Aa. . . 
— HeAaBHO je obao Jejia 6HJia, 
OAaHAe joj nnme aesHH Mnjia: 
CjiyHcn TaMO hokof 6oraTyHa 
H majbe joj MOTpAecoT Kpyna; 
HcTHHa je, KaHce, a& ce oaTH, 
Aji' je 6ojbe Hero rjiaAOBaTH. — 
C BoroM, AftKJie, ne CTpen'TO 36or oyTa, 
FpAHa Jia^a sa nac je BSpunyTa, 
Cbo cy JbyAH yAOCHJiH BomTH 
H cyTpa MO MOKajy y nemTH, 
Oa ce HcypHM, a^ ce ne A&Hry6H.^ 

H CTOBa ce ca cBHMa HH£ji>y6H, 
HoFHy rjiasy, Kpeny ce h OAe 
y A^JiOKy BOMjby npoKO BOAe. 

n 

CTorjia 8HMa ne^yBOHOM ctSfom 
SoMJba AP^he noA AO^ejiHM chofom, 
BoTap k5ch, BejaBHi^y hoch; 
Majio naMTe TaKO snMy jbyTy — 
TemKO OHOM; ko je caA na nyTy! 

BaAH>e je Beqe cthfjio, 
Cbo ce na hofo ahfjio, 

KOJH HMa H HOMa 

3a BoHcnh nemro cnpoMa; 
CnaKOM ce oko 6jiHCTa, 
Jep MOKa cpua qncTa 
Po})eH>e XpHCTal 

A KaKO je TOFa cb^tof A&na 
IIoA cjiOMOHOM HBaHHh-CTeBana?! 

Fao pyKe BJiHTa BpoAO, 
FAe ce H Kona h npoAe, 
A y8 TO qejbaA mTOAe — 
Ty HOMa FJiaAH he 6eAe. 

Cbo ce mooro, caMo KaA ce xohe — 
CTapa MaJKa npoAaBajia Bohe, 
Mbth oneT BOBJia Bpjio BemTO, 
A H jifiuji 8acjiy»LHjia nemTo; 
Ajih Kpyna cbof H>HX0Ba p^A^ 
Beine 6ep6a poahof BHHOFpaAa. 
He naTe ce, jep HMajy cnera — 
Ajih HOMa neaa/... 
Hs XaM6ypFa nncao je Kyhn, 
Aa he CKopo y FajiHJy yhn, 
Oa to Ao6a h ho Bnajy Bume, 
UlTa je c KHMO, jep HHKaA ne nnme. 

BaAH>ai](H CByA ce najie, 



139 



BPAHBOBO 4ltOJIO 



1906 



140 



Myjy ce nymKe Biajie, 
Aeua OBTajy BiaMy: 
Ko he ynoTH cjiasiy; 
MajKa ce Tyxcna AHHce, 
Cyaa joj cyay cTMMce — 
Ox, KaKO AA sanoje 
^PoMCAecTBO TBOje"! 
H TyxcHa MaJKa KJiene 
Jeuajyh' je^Ba pe^e: 
„MjiafleHHe ca eucuna^ 
Bparu MU cuna^.,. 

H TeK mTO pene CTapa 
Aji^ hoko Bpara OTsapa, 
Aa JiH je 6yAHa hji' cnesa ■— 
ripeA H>OM je CTeea, 
Aji^ KaKsa jiiiKa 
CjiuKa BiyMeHHKal 
yiiajie o^ii npHMajy ii^Ke, 
A npoBipsjie My Hore h pyKe, 
}KajiocHO c H>era bhch OAejio, 
K'o A& HHKaAa ne Seme i^ejio. 

„0 cjiaTKa iiajKO, o mhjih Apy^Ke, 
^e^HUe Moja, pyiieHe pyMce, 
HaKO Je TaMO, a paj Je xyAe 
Ha TonjiHx HeApnx cpncKe Hasi rpp^Ae.'^ 
H naAome My cbh oko Bpaxa — 
yiTe6e cmo HcejbHH a hhcmo sjiara!^ 

PaAocna cysa o^h hm p5cH, 
Jep MHJiH rocT HM cjiaMy yHOCH, 
A Apyra cysa cyTpa ce poHH, 
Jep cTapemHHa necHui^y jiomh; 
Oa H>e he ce6H — Baji>a My suaTH — 
CaA Tpn KOMaAa MopaTH a^tii: 
ITo ^OMaHuny h k'o uyrnuKjf 
H icao peTKOM uoJUUKenuKy! 



BaHaTCKa seMjbO paBHa, 
Th ch Cp6HHy cjiaBHa 
OAaBHa. . . 

y TBOMe ABBHOM Kpigy, 
y TOM seMajbCKOM pajy, 
OAaBHa Cp6H SHajy 
^a HM Je CTaa! 



flNB. C. MepeuiNOiCNN 

BACHPC BOrOBA 

6 POMAH 

VI 

Ha Ma;ioJ ceocKOj upKBu y Can-IJepBaBujy 3a- 
upyjamo SBona. Cbh ce u nexoTuue ocBpHyme u iipe- 
Tpnyaie. OBaj 3ByK, y jyTapH>oj rnmnHn, oho je na- 
nuK Ha cpAHT H TyncaH jayic 

KaoiTO je TauKO, Apmhyhn 3boho npennpajio, 



Kao A& je npenyKjio, ajiH 6h 6e8 mbjio hohobo oa- 

JeKHyjIO HCnpeKHAAHHM, OHaJHHM SByKOM. 

— Hcyce, CMHJiyj ce Ha Had — ysBHKHy Tpw- 
jio, XBaTajyhn ce sa rjiaBy, — Ta oho je CBemTOHRK, 
OTai^ OaycTHHoI FjieAajre, — eno AOJiaBH HHTasa 
pyjba, H Mame pyKaMa na uac. TemKO MenH jaAHHKy! 

y TO cTHrome hobh Koii>aHHi;H. To 6exy ocTajie 
SBaHHue, nosBane na HCKonasafte. SaKacHHjiH cy, 
jep cy sajiyTajiH h sa Ayro ne Morome nahn nyra. 

BejiTpa^HO ysrpoA norjiOAa, na naKO je 6no 
sanecoH 6orHH>OM, nnaK je bhaoo Joaho jihi^o Mo^y 
HiHMa. Hspas xjibaho, cookojho nax£H>e h opoHHuaBO 
paAOSHajiocTH, ca kojhm je HenosnaTH no^eo Aa pas- 
Marpa Benepy, h koJh je 6ho cacBHM ApyKHHJH Hero 
y ocTajie rynryjie, — npocTO ra je nopaano. He 
AHHcyhn OMHJy ca KHna, uejio je BpoMo ocehao nsa 
CBOJHx Jie^a ^OBOKa ca neoSHHHHM jihij^om. 

— XaJAOMO-TO KOA Mone na najyp, — npo- 
roBopH HnnpHJano nocjie KpaTKO saMHoukeHOCTH. 
•— KaoHJa je AOCTa jaKa h Mohn he HSApncaTH 

oncaAy. . • 

— Jl,a HAOMO, Aa haomo! — ysBHKHy o6paAO- 
BaHH FpHJio. — XajAOMO, 6paho, 6p:Ke! 

Oh je c OHHHCKOM fipnroM nasHO Aa ce ca- 
HyBa KHO. 

Khh cpehno npenecome npoKO MoKpor KopHTa. 

TeK niTO npeKopa^Hme Kyhnn npar, icaAa ce 
Ha Bpxy BoAOHH^iHa XyMa yKasa CTpamna cjiHKa 
oua <I>aycTnHa ca noAHrnyTHM pyKana npena H>HMa. 

J^OH>H AGO JieTH>aKa 6enie npasan. Orponna 
ABopHHi^a, ca OKpenenHM SHAOBHMa h CBOAOBHMa, 
sa AP^aH>e pasHHx seMJbopaAHHHKHx cnpaaa h bo- 
jiHKHx soMJbaHHX cyAOBa sa MacjiHHOBO yjbe. Ome* 
HHHHa cjiaMa, CMemTena y KyTy, Ai^sajia ce ao Ta- 
Banni^e Kao Kanan sjiaTan naBHJbaK. 

Ha Ty cJiaMy — CKponny cejba^Ky nocTejby — 
naHc.i>HB0 nojio^KHme Benepy. 

TeK juTO y^ome cbh, h tok hito saTBopnnie 
BpaTa 3a cooom, — xaA ce HajeAannyT sany BHKa, 
rpAH>a H cna^KHO jiynaH>e y BpaTa. 

— OrsapajTe ! — BHKame OTat^ 4>aycTHHo, tbh- 
KHM, nncKaBHM rjiacoM, — KynoM Bac hmohom :ku- 
Bora Bora, otbophto! 

FocnoAap ce HnnpHjano no yuyTapH>HM Kane- 
HUTHM CTeneHHi^aMa AH»e ao nposopa ca peuier- 
Kana, nperjiOAa roMHJiy, h BHAOBniu, aa Hcra HHJe 
BejiuKa, none CMemehH ce n npHCTOjno, Kao dito je 
caMO oh yneo, a^ nperonapa c h>om. 

CBemTeHHK ce ne xto yMHpuTH h TpaHcuo je, 
Aa My H3AaAy kho, koJh cy, no KeroBHM pe^HMa, 
HCKonajin na rpoSjbancKOM seMJbHmTy. 

KoHsyo KajiHMaJie, OAJiy^uBmH AanpHfierne boj 

HHHKOJ OKpOTHOCTH, UpOPOBOpH OA^iy^lHO H cnOROJHO: 



141 



EPAHKOBO BOSO 



1905 



142 



— HyeaJTe eel y OHopeH^IlJy je OAacjiar na- 
qejiHHKy cTpaHce Ham napo^HTH HsacjiaHHK, h Kpoa 
nBa Maca cth^h fae aiio OApe^ KaeajbepHJe: aKO 
CHJiou y^e KorOA y Mojy Kyby, He fee ocxaTH ne- 

— PyinHTe epaTa, — yaenKHy CBemTOHiiK, — 
He 6oJTe ce. C HaMa je Bor. PyrnHxe ! 

H HCTprnyBniH ceKHpy oa KpaxKOBiiAor h xpa- 
naeor CTapij^a, ceTHa, 6jiara Jinij^a h eesaHa o6pa8a, 
yAapR H>OMe cbom CHaroM y Bpaxa. 

Pyjba yqHHH to hcto. 

— Jl,yM-^aycTHHO, Ayw-^aycTiiHof — npOBpcKa 
KpoTKn CTapHHh, Tpsajyhn ra nojiaKO 3a JiaKaT, — 

MH CMO JbyAH CHpOMainHH H He KOnaSIO HOBaU H8 

seMJBe. HeMOJTe Aa pasjiynaMO BpaTa! 

Mhofh h3 roMHjie KaAa nyoie sa rpaACKy 
CTpaHcy, Koje ce 6ojajiii Bnme CBera na CBeTy, no- 
qeme CMHnubaTH, KaKO 6n jh HeoiiaHceHO aa ynaKHy. 

— ^a je Ha cBojoj deMjbu, ajiH na onniTiiHCKoj 
je APyra CTBap, — pacy^HBaxy jeAHH. 

— Jl,OKJie AOHHpe rpaHHiJ^a? Obo je no saKony, 
Spake. . • 

— KaKaB saKOH? 3aK0H nnje nncan sa ro- 
cnoAy, — OAroBapaxy APyrH. 

— H TO je HCTHHa. CBaKO je na CBOjoj BeiijbH 
rocnoAap. 

IJoBaHu je y to Bpeiie, Kao h iiajio npe, rjioAao 
y HCKonany Beuepy. 

Spai^H panor cynua npoAHpaxy Kpos no6oMaH 
nposop. — MpaMopHO tojio, join neoqnmfaeHO oa 
seiiJBe, Sjiucxajio ce na cynuy, Kao a^ ce KpaBHJio 
u rpejajio nocjie Ayror noAseMHor MpaKa n xjiaAHohe. 

TaHKa nmeHHqna cjiaMa OKpyncaBame 6orHH>y 

CMepHHM H GoraTHM SJiaTHMM opeojiOM. 

IJoBanu noHOBo CKpeny na:KH>y na nenosHaTora. 

KjieKHyBmn npeA BenepoM, 6enie nsBaAHO me- 
CTap, yrjiOMop, nojiynpyrjiu SaKpen JiyK, h ca hs- 
pasoM OHO cnoKOJHO H npoHiii^aBe paAOBHajiocTH y 

XJiaAHHM, jaCHO njiaBHM O^UBia U TaHKUM, CKynjbOHHM 

ycnaMa, none Aa Mepa pasne a^^obo npeKpacHor 
Tejia, HaKJiOHHBmy rjiaBy, Aa My je ceAa h AyraHKa 
6paAa mhcto AOA^pHBajia MpaMop. 

— UlTa paAH OH TO? H ko je oh? — mh- 
mjLanie IJoBann ca yBohanuM yAHBJLeH>eM, CKopo 
CTpaxoM, rjioAehn y 6p8e h apcko npcTO, KOJe kjih- 
saxy no 6ornH>HHHM yAOBHiia, npoHnqybii y CBe 
TaJHO ^Tienoxe, nHTajyhn, paBiiaTpajyhH ^aK h oho 
nyKOTHHO, KOje cy cKopo Heonancene sa oCuHne omx. 

IIpoA BpaTHMa majypa roMHJia cejbaKa nocTa- 
jame cbo pe^a. 

— CToJTe, CTOJTO, JienniTHHe h JyA© HSAaj- 
huu^h! nonjianiiiJiH CTe ce CTpaace rpaACKO, a BJiacTH 
aHTnxpHCTOBe ce ne Sojhto! — BHKanie CBeniTenHK, 



npyHcajyhn pyne npema H>nMa. — »Ipse vero Anti- 
christus opes malorura effodiet et exponet". TaKO bojih 
BejiHKH yqHTOJb AnaejiMO KeHTep6epHjcKii. „Effodiet*' 
— HyjOTO JiH? — Ahthxphct he HCKOnaTH aP^bho 
6oroBe na seujbe n hohobo fae ux oSjaanTn cBOTy. . . 
Ajin Boh HHKO Bnme ho cjiymame. 

— CTpaman jih je oaaj nam OTai^ . <t»aycTHH0, 
CTpamanl — Biaxame rjiaBOM iiyApn BOAennqap. — 
Jl,ynia iiy bhch o Konuy, a norjiOAaj, KaKO ce pac- 
Koqonepnol Kao Aa cy 6jiaro namjin. .. 

— Knn, BOJie, na jom cpeSpH. 

— KaKO, cpe6pH? CaM en BHAeo: MpaMopna, 
na je caa rojia, 6e3o6pa3HHi;aI 

— 36or TaKO pyrooe, BoHce 'npocTH, ne apoAH 
npjbaTH pyKO. 

— KyAa feem, Sauejio? 

— Ha H>HBy, Bpeme je. 

— E na sCoroM, a ja fey y BHHorpaA- 
CBemTeHHKOB rnea hsjih ce caA casio na ua- 

poxnjane: 

— SancTa cto bh HeaepHU ncn h nsAaJHrn^nl 
Caora nacTnpa Tano ocTaaHTn! SuaTO jih, cotohcku 
HspoAH, KaA ce ne 6hx Aan h Hoh biojiho sa aac, 
KaA ce He 6hx rpyaao y npca, KaA ho 6hx njiaKao 
H nocTHO, — OAaBHO 6h aac aoMjba nporyTajia, sa- 
jeAHO ca ce;iOM aauiuM. CapmeHO je! OTufen hy oa 
aac H OTpemfey npax ca nory caojnx. IIpoKJieTH 
na CTe na sefiijbii oaojl IIpoKJieTH Aa cy aan h xjie6 
H BOAa, H CTaAa, m ]xeu,a, h ynyi^n aamHl Ja aan 
Bunie HHcaM OTau h nacTup. OApnqeM ce! AnaTOMal 

VII 

y MnpnoM Majypy, tao jiencauie 6orHH>a na 
sjiaTHOj cjiaMH>oj nocTejbu, IJopijiuo Mepyjia iipu- 
CTynn HenoanaTOiie, kojh npeMepaaame khh: 

— Bo»caHCKy nponopi^Hjy TpaoKHTO? — npo- 
roBopu yqeH>aK ca SjiaruM ocmojkom. — XohoTO jih, 
8ap, jienoTy ca siaTeMaTHKOM Aa nopoAHTe? 

Oaaj ra caBio feyTofen rjieAame, Kao Aa ne qy 
nHTaH>e, na ce onoT yAy6e y nocao. 

Kpajean mecTapa qac ce CKynji>axy, qac pasu- 
jiaMcaxy, onncyjyfeu npaBHJine reOMerpHjCKe ^nrype. 

CnOKOJHHM, OAJiyHHHM nOKpOTOM MOTHy yPJIOMOp Ha 

AHBHO A^poAHTHHO ycHO, — npoSpoJH CTynHtOae h 
aannca y KH>Hry. 

— ^onycTHTO MH sanHTaTH, — npoAy^KH Me- 
pyjia, — KOJiHKO je Ty caera CTymbeea? 

— Oea cnpaaa HHje Taqna, — OAroBopn ne- 
nosnaTH npoKO aojbe. — Ja oSnqHO, KaA mophm npo- 
nopi^Hje, A6«^KM qoBOqje jiHi^e na rpaAe, coKyHAe h 
Tepi^Hje. Caaica je A^oSa ABanaecTH ago oa HAy- 
hera AeJia. 

— TaKO je! — nporoaopu Mepyjia. — Ann mu 



143 



5 »« BPAHBOBO KOJO »- 190fi 



144 



ce HnaK ihhr, na je nocjientba neoC>& MaH>a a oa 
ampHHe HajTaH>e Bjiacn. Oct nyra ABaHaecTH neo. 

— TepuRja je, — TOKotje fies boaq oSJamfta- 
Bame nenosHarM, — repuiija je ^leTpReceT orau xh- 
Aana H ocaw cTOTHHa neajieceT Tpehn nee i;e- 
jiora nnnA. 

Mepyjia noAXHce o6pBe a HenoBepjbUBo ce 
ocHexHy; 

— HoBeK ce yin rok ]e hchbI Hurna hh nOHn- 
c;iHO HHcaH, na ^obok iio»ce Roha no Take TaiHOCTH. 

— IIIto TaMHBJe, TH« 6oAe, — npHiBaxH He- 
nosHaTU. 

— 0, pasyHe eel — onroaopH Mepyjia. — HnaK 
cy, 3KaTe, y semTUHH, y jienoTH, cbb Ta uaTSMaTCKa 
fipojaiba, cTeneHH, ceKyuyH. . . Ja, pasyue ce, ne uory 
BeposaTM na yueTHBK cawo y nacy sanoca, BaTpeHor 
HaitaxHybs, tbko pehH HaitTHJeM BohcIhu. .. 

— TaKO je, HMare npa&o, — oa nocajtoM tioT- 
apHH cTpanatt, — Tetc je Hnatc aaKUMAHBo sHarit... 

M, HarHyamH ce, npeCpojn Ha yr^iouepy 6poj 
ueJbeiba Me^y rpanHuoM Koce n noftfipaTKa. 

— SHaTu! — noHHCJiH IJOBami. — 3ap co Ty 
uo»ce SKaTH » uepHTii? Kaicaa rjiynocTl Hjih MoncAa 
He SHa, He pasyue?.. . 

Mepyjia, oqesHAHo y iKejbtf ;ia noBpeaii npo- 
THBHBKa na naJTyraniHBHjeM wecTy u na ra naasose 
Ha npenHpKy, noie rOBOpnTu o caspuieHCTBy Apee- 
HBx n-yAB H Towe, KaKO ce BaA>a yrjieAarH a& max. 

Ajih HenoanaTH fayrame, n KaAa je Mopyjia 
^aBpiDBO, — nporoBopu, CMemehn ce fijtaro: 

— Ko uo»ce Aa nnje ca nsaopa, — He he hhth 
H3 cyfla 

— ^onycTHTe! — ysBHKHy Hayiap. — Ako bh 
II APesHfl Ji-yfle CMaTpare aa aoAy y cyAy, tao je 

OHAa HSBOp? 

— npiipOAa, — OArOBopH HenosnaTH- 

A KaAa Mepyjia hohobo cTaAe roaopHTH na- 
AyTO a pa3Apa»cji>uBo, — oh ce ne xieAe npenHpaTu, 
Beh My je cuepno h Jby6aBH0 OAOfipaaao. Cawo ceran 
norjicA H>erOBHX XJiaAHHX oqnjy nocTajanie paeno- 
AyiQHHjn H npOHHUaBHJH. 

Hajsan IJopvHo yKyra, HCupnaa caoje pasjiore. 
TaAa HenasnaTH noicasa Ha neKa yAy6eH>a na Mpa- 
Mopy. KOja ce hh npn KaKBOj cseTJiocTH. hii cjiafioj 
HH jaKoj, He Horaxy bhabth okoh, h cauo niinaH>eM, 
ripejiasehH pyKOu npeKO r.iaTKe MpawopHO noap- 
uiune, Morame ce oceTnTH oeaj Heo6HqHO $hhh paA, 
— , niDltissinie dolcezze", icao mro oh roBopaioe. H 
joAHXM Ay^OKHM, paAOSHajiHM nopjiOAOM npeuopii 
HenoanaTH ueJio 6orMH>HHo rejio. 

— ^ A ja MKHUbax Aa oh ne oceha, — Mybame 
ce I^oBaHH. — H kba oceha, KaKO OHAa momco Aa 
HepH, HCHiiTyje, pacraapa na GpoJeBe? 



— Focnape, — manny poBann crapuy Ha yxo, 
— KaKO je Hue OBOue qoqoKy? 

— 3ap CH H TH Ty, KaJiyljepMiihy ? — nporo- 
BOpH Mepyjia, odaspeamH ce. — Ja a sadopaBuo na 
Te6e. Aua to je tboJ jtydHuai;. 3ap ra hhch Doanao? 
To je rocnOAap JleouapAO Aa Bhhih. 

H Mepyjia ynosKaAe IJoaaHflja ca yueTHHKOu. 



/fayOOMHp nOTHh, TeMHIUBIp 

CA rPOBA QUA M BPATA BPAHHOBA 

(HHCMO H3 TEMHIUBAPA) 

eMiiuiBap y iicTopHJii nauiera na- 
po^a y AycTpo-yrapcKOJ iirpa 
je^Hy OA HaJBajKHHJHx yjiora. Ty 
iiocToJH Beh OA BejiHKe ceo6e na- 
poAHe 1690. rofl. cpncKO BJiaAH- 
MaHCTBo. Ty je Ayro roAHHa 6ho cpncKH Ma- 
niexpaT, y KOJeM cy Cp6H caMH ynpaBjiajm 

CBOJUH nOJlHTIlHKO'KOMyuajIHHH CTBapHMa. Ma- 

nicTpaT oBaj nocTojao je oa 1716. roA., 
Kajv je TeMHuiaap ocjio6o^eH oa Typaica na ao 
1780. roA., Ka;t ra je AP^Kaena BJiacT yKHsyjia. 

yKiiByhe MarncTpaTa reuiKO je TiiiuTajio 
Cp6e y TeMHUisapy. Beh 1777. roA- AP^aaua 
BJiacT je iipeo yaejia iis jypiicABKi^HJe cpncKora 
MarHCTpaTa 6jiiicko hocto MexaJiy nnii Hoey 
Bapoui, KaKO cy join to cejio seajiii, na ce Ha 
rpBA H $a6pHKy — Apyro mbcto, Koje je xa- 
Kol^e OBOM HarncTpaTy npHnaAajio, — bcjibkh 
HOBHaHii TepeTit cBajinme, Aa caHH HSAPHtaBajy 
ManicTpaT. Beh oHAa xcajiiiuie ce m iKajiHuie 
Cp6H a6or Tora n Tpascaxy npsACTaBKaMa n 
AenyTai^HJaMa, Koje cy y Bei uiujBaAn, Aa ce 
Mexajia narpar Bparu noA ynpaBy cpncKora 
MarHCTpaxa. Ajih cae 6ii yaaMaH. UIto cy 
Cp6ii cjiyTHJiH, na oboj cjiyxftH n y opeAcraa- 
KaHa nspasa AaaaJiii, Ha hmo, Aa je Kpajna 
Ta4Ka OAi(enji>eiby Mexane oa HartiCTpaTa y- 
KHHyxe caMor Mai'HCTpaxa, aancxa ce n sOmjio : 
cpiiCKH MarHcrpax 6n na cKopo yKiiHyx, 

CaA cy TBK xeMHuiBapcKH Cp6n CBHMa 
ciiJiania paAiiJiii iipoxna yKiiAaH>a MarHcxpaxa. 
npeAcraeaKa, npoxecxa, AenyxanHJa, — HH'iera 
ne Hcajbaxy, Aa cnacy oay napoAny xcKOBtiHy. 
y npeACTaBKaiHa, onmiipHo ii HCupnRO iispa- 
^eniiMa, nosiiBaxy ce na napoAne npHBHjiernje 
H na sacjiyre, KOJe cy CpSii y hoboj aomobuhh 
cxeicjiii II OA Kojera cy HHOre noxaaKO HSpe* 
^ajiii: KaKO je npii oncajiii TeMiiuiaapa 1716. 
rOA. OA cxpane aycxpajcice eojcKe noA boactbom 



145 



BP AHBOBO BO JIO 



1906 



14fi 



npiiHi^a JeB^eHHJa CaBojcKor Tajifimihn cpncKn 
BJiaAiiKa JoaHnhnje BjiaAncaejBeBiih ca onhnH- 
CKHM KHesoM Hhkojiom MyMijinjoM npoKpao ce 
Kp08 3nfl,HHe rpa^CKe ii jaeno uapcKOj bojchh 
rfle cy Typmi Hajcjia6MJif, na KaKo cy nocjie 
Typi^H H>Hx ABojimy h jom BHuie CBemTeHiiKa 
H 11 rpa^ana saTBopnjiH h sa cwpT ocy^HJiH 
H caMO Hx Baysehe rpa^a oji, cmpth cnacjio; 
KaKO cy y paxoBBMa y to Ao6a ii HaponnTO 
KOA sayseha TeMniuBapa aaJBHiue sacjiyra 
CTeKJiH BOJHni^n Cp6n h3 cpiiCKe noMopniuKe 
II noTHCKe KpajHHe h ^pyrnx cpncKiix rpaHii- 
HapcKiix perHMeHaxa; ii KaKO je cpncKii Hapo;^ 
y 1738. n 39. ro;i. J^ao oko 3000 KOJia 6ec- 
iijiaTHor noAB03a Ha paTHe ii,e;in ii join MHore 
Apyre paajiHHHe noKjione h t. a- h t. a. Ho 
noMohii Hiije 6hjio. 

Ilo yKimyhy MarncxpaTa naK nacTajiH cy 
HOBii yaponn aa iipoTecTe. KoMccap aP>i^^bhii 
HMeHyje y cnojeHOM caAa sajeAHiiqKOM cpncKO- 
HeMaHKOM MarncTpaTy 35 HeMaua aa npeA- 
CTaBHHKe, a Cp6a caMO 25. BpjiH Cp6H iiohobo 
yjiaraxy jieiio iiiicaHe iipeAcxaBKe, y Kojiiivia 
ce iiosHBaxy na iipasAy h npaBimy ii na npii- 
BMJieriije, ii Tpa^caxy, Aa 6yAe 30 Cp6a iipeA- 
CTaBHHKa, ajin hh Ty ce He iiOMorome. 

ripejiiiCTaeacMO h nuTacMO CBe obo CTape 
cniice n JiHCTune npnjaTejfc jeAaH n ja, one 
TparoBe HeKaAamH>er 6yJHor HCHBOTa napoAHor 
y TeMiiuiBapy, rAe je xaAa tojihko iiHTejiiireHT- 
HHX Cp6a 6h-io, a* cy mviajiH CBe caMO Cp6e 
BBaHHUHifKe y cbom ManicTpaTy. A ii Ban 3Ba- 
HitHHRKa 6ho je Jieii 6poj ii Apynix HapoAHiix 
yrjieAHHx JbyA", Kao uito ce h3 nornnca na 
iipeACTaBKaMa bhah. 

TeMiiiuBap je anaMeHHT no cpncKn napoA 
II aa TO, ruTo je y H>eMy Jl,ociiTHJe Kao MJiaAnfe 
npoBeo Ay>Ke speMe, ynehH ce KanaMaynjcTBy 
H TproBHHif. Ty je ce oh xaKo^e mhofo Mopao 
AyxoBHO ynanpeAHTH, cjiymajyhn paaroBope 
MyApnx Hauinx TaAaiiiH>Hx Bn^enux h yqeniix 
jLyAH. JXa, je nan oh }KeAHeo a h KopncTHo ce 
TaKHM paaroBopHMa, j(.0Ka3 je onaj cjiynaj, 
KaA ce ca cjiyraiwa npoKpao y Kyhy rocnoAapa 
JoBe Mynyjia, tao je 6Hjia ^acT h ca cjiyraMa 
nocjiyuiHBao oko CTOJia n CBe Myjipo cjiymao. 
Ty je 6no na nacTn h TaAauiH>H eniicKoii Feop- 
riije rionoBnh n tom npnjiiifcoM ce boahjih 
ohh paaroBopn o iiocTy, >KenH n Kajiy^epiiMa, 
icaA je JaH>a Kyjiyni^nja oa oiexa — 6aai je 6no 
iioneo nuTH — ynpcKao ciiaxnjy Majienimy, n 
Kojii caB pasroBop Bepno naHocii Jl,ocnTnje y 
I. KH>H3ii cBOJnx yJlpnKJLy4eHI1ja^^ 



y TeMHfflBapy je 6ho h BHaMemiTH to- 
MHiuBapcKn CpncKH HapoAHn U^pKBenn Ca6op 
1790. roA. Ty je nacTao panno cto roAHHa no 
BejiMKOj HapoAHOJ ceo6n noA naTpHJapxoM?Ap- 
ceHHJeM MapHOjeBHheM npeJiOM y cpncKoj na- 
poAHOj nojiiiTimn. JI,OTJie cy CpSn CTOJaJiH na 
CTaHOBuniTy npMBBJiernja, AO^nBennx oa aB- 
cTpujcKifx n,apeBa h HHcy ce ocBpTajiH na 
yrapcKe BjiacTn n saKone. Ty na Ca6opy naK 
pemeHO je, Aa ce yneAy y yrapcKO AP^aB- 
jbancTBO, iHTO je yrapcKH Ca6op y 1791. roA- 
H yniTHHo, npHMHBuiH Cp6e 3a yrapcKO rpa^ane 
II npii3HaBU]H I1M CBa CTonena npana na na- 
poAHO-n,pKBeHy aBTonoMiijy h cbo npHBiiJienije, 
Koje He cToje y onpei^i ca AP^caBHUM aaKOHHMa. 

TeMHUiBap H ApaA 6exy HeKaAa ca ByAii- 
MOM rjiaBne Bol)e cpncKora napoAa. Ho 36or 
ceo6e y Pyciijy y cpoAnnn 18. BeKa CpncTBO 
je y OBiTM KpajeBHMa CBe BehMa n BehMa cjia- 
6njio. Koje 36or oeora KOJe h 36or kjihuo 
HpoiiaAJi>"BOCTH iiHTejinreHTHiix KJiaca y nameM 
HapoAy, na ce ii ToMnniBap racHO h ry6no ca 
CBOJOM cpiicKOM CHaroM. KoJH naMTo, HJiii cy 
cjiyinajiH oa CTapiiJHx, \i Aanac noKa3yjy Behnny 
Kyha y rpaAy Kao HeKaAamH>e cpncKO Kyhe 
OBora n OBora, a jiaHac THMa nopoAni^aMa uu 
Tpara, Kyhe Beh OAaBiio y necpncKi^M pyKaiwa. 
Heicajia, no npiiHaH>y, nnTaB hh3 Kapyi^a CTOJe 
iipeA cpncKOM upKBOM H HHTaBy yjiHuy 3arjiaBe, 
AOK ce no poAy CHJia3e hs h>hx Cp6u u Cpn- 
KHH>e, Aa HAy y upKBy, a Aanac y n;ejioM rpaAy 
na npcTe 6poje CTanoBHHKe Cp5e. 

}KajiocHa upxa, Aa ce c HecMOTpenocTn 
II HoyMepena ^KiiBOTa name napoAHO renepaniije 
ry6e Kao Mexypnhn y BpoMe njBycKa. Fao cy 
name 3HaTHnje iiopoAime, a Aa cy cacTaBtijie 
AecexaK npoAaKa!? V BejinKiiM napoAHMa nMa 
nopoAwi^a, KOje oa mhofo CTOJieha 3Hajy n 6po- 
je CBOje npeTKe, a koa nac totobo CBaKa 
napoAHa renepai^iija Hona. HaJBiiine aKO ce 
cacTaBe 2 — 3 KOJiena. HojaBa, AOCToJna 03- 
6HjbHor pasMiiinjBaiba ! 

J],OK je HOKaAa y ToMnuiBapy CTpyjao 
6yjaH MJiaAaJiaHKii Ayx cpncKn n y o6hhhom 
II iiojinTHHKOM McnBOTy; AOK je ce y AociiTejeBo 
BpeMe — KaKO oh oniicyje — y TeMnnmapy 
nyjio Aa „MHorn roBope neMaMKn", a uito ica- 
ayje, Aa je ce naJBHine cpncKn roBopiijio ; jiok 
cy OByAa npojia3Hjni n OBAe ce 3aycTaBjbajni 
n anaMeHiiTH KK>HHceBHni;pi ii yMeTHHn,n Cp6n: 
Saxapiija Op^)ejiHH, cjiHicapn Jl,aHneji — Kojn 
je n rpaACKy upKPy cjinicao — ii Tnpoji — 
4nje ce Tpn BeoMa Jieno nspa^ena nopTpoTa: 



147 



5 ^ BPAHKOBO KOJIO 



1905 



148 



flocHTejeB, TeKejinjiiH w Job. Pajnha Hyeajy 
y $a6piiHK0J cpiiCKOj upKeeHOJ abjphhi^h — 
a sacjiyncHH cTapn KH>nMceBHnK MujiOBaH Bu- 
jvaKOBnh, KOJH je Ha ji.oca;ii,auiH>e cpncKe na- 
paiuTaje ojx CBora ;^o6a BejiHKora Maxa uMao, 
Ha TeMHuiBapcKOj nnjai^n CBOje KH>iire npo^a- 
Bao H Kynai^a najiasno; pflK ce u naJBeha 
cpiicKa HeKaAaiiiH>a Te}KH>a o 3ace6Hoj Tepn- 
TopnJH Ty y TeMHuiBapy y o6jiHKy CpncKe 
BoJBo;iiiH6 ocTBapiiJia na Ha 6p30 h ynoKOJHJia, 
— AOTjie je ca^a CpncTso y TeMHuisapy h 
no 6pojy Ayuia h no snaHajy CBOJem cnajio 
Ha Bpjio HeanaTHy Bpe;;H0CT. BpoJKe y npe;i.- 
CTaBHHniTBy Haj6oji>e he naM Kaaaxn to. JI,ok 
je Heica;i,a y oji,Hocy Cp6a npoACTaBHHKa 6hjio 25 
ijpeMa 35, o H86opy KpajeM 1904. rofl. ncnao 
je na npeACTaBHHuiTBa — r;i,e ca^ 67 6HpaHHx 
npeACTaBHHKa iiMa — jom je^an jeAiiHn Cp6HH 
11 ca;i, HH je;;Hora Cponna npeftCTaBHUKa neiwa 
BHuie. Ca;^ ce XHTpii n npoMeTji>nBH JeBpeJH 
noneuie na HeKaAauiH>y npeAHOCT h shahsl] 
cpiiCFCora Hapo^a OB;i,e. H HeAaBHH nocjiefl,H>ii 
u36op BapoiuKnx npeACxaBHiiKa peJiaTiiBHo je 
Haj6ojBe no h>hx ncnao, a Me^y thm iipe 100 ro- 
AMHa no roTOBy nx nitje y TeMiiuiBapy hh 6njio. 

„H nepBH 6yfl,yT nocjie;i,H>n m nocjieAH^n 
uepBu". 

« 

JoAHy jom OA cpncKHx snaMeHMTOCTn ocTa- 
Biio cam noce6HO a* cnoMeneM. To je Tecna 
Besa, Kojy je ca TeMnuiBapoM HMao Ham cjiaBHH 
n OMUj&eHH necHHK BpanKO PaAHneBuh. A niwa 
jiH Cp6HHa, Kora ne 6h aaniiMajio cBe oho, mTO 
Hac MOHce Aft noAcefea na ony cjajny 3Be3Ay 
na He6y cpncKe KH>ii>KeBHOCTH ? llojana ne- 
cuiiqica, KaicBoj neMa cjuinne y namoj kh>h- 
jKeBHOCTMl CnaKOM HameM KFbHHceBHiiKy h ne- 
CHiiicy neicaKO je JiaKO nahn Ma n HaJMaH>e 
Beae ca obhm hjih ohiim npexoAHiiKOM My 
luni caBpeMeHUKOM a BpanKO, Kao npaBii po- 
AOHa^iejiHHK yMeTHiiHKe cpncKe nojeanje, ne- 
snano ce noMajha caM h3 ce6e ii sane neBarn 
jeaiiKOM II iiojieTOM, icao hhko npe H>era. H 
icaKO je Beh c npnoM nojasoM cbojom napoAna 
cpua oMapao, Taico n A^Hac jom yneK BJiaAa 
H>nMa, Beccjiu nx u sarpeBa. 

H y3a CBe to jom je TaKO neicaKO nenyJHO 
11 6e3 myMa HCiiBeo BehiinoM nan napoAHtix 
cpeAMinTa namnx, Aa je jeABa rAe 6iio noanaT 
3a HviiBOTa CBora. 3aT0 ce Taico Majio h niicajio 
o H>eMy. a ii KaA ce cbo cicynii iijto je niicano, 
Biime HaM aBymi icao oniic neicor jiereHAapnor 
AeTHha, nero 40BeKa, Kojii je (|)aKTn4H0 hcubco. 



Mhofo, BeoMa mhofo A^npuHOCH tomo h to, 
mTO HeMaMo canyBany npaBy caHKy H^eroBy. 

Ila eBO Taj MifJLeHHK BHJia, Taj a^bhii 
nenai^ napoAnn uecTO je nyTa a^^^^^^o y Te- 
MnmBap, jep My je Ty OTai^ mhofo roAHHa 
6ho i^apHHCKii SBaniiHHHK. J1,ojia3HO je a^ o6iiAe 
oua H Mnjiora 6paTa CBora CTeBana, ca KOJHMa 
je, Kao mTO My necMO CBeAone, 6ho Tpn TOJia 
a joAua Ayiua. SancTa je to A^BHa onuHCKa, 
CHHOBJBa H 6paT0BJi>a ji>y6aB, Koja obao OHAe 
nponejaBa y necMaMa BpanKOBUM h KOja 
HaM CBOTjiH KpacHHM npHMopoM, KaKo cy ce 
CBH OHH jieno Me^y co6om bojiojih. 

Ho HHJe caMo BpaHKO A0Jia3H0 y TeMHrnnap 
OBAa OHAa ou,y y noxoA©, nero je n pfie 
HHTane foahho y H>eMy npoBeo. To je 6hjio 
1842. H 1843. roA., tao je sa Te A^e roAHne 
CBpmiio 7. H 8. rnMHasnjcKif pa3pei^. Pacnn- 
THBao caM ce, ne 6ii jih ce Hamjio Tpara y 
apxHBH HacjiOAHMue to CTape mKOJie : AAHamH>e 
BOJuiKe KaT0JiH4Ke rHMHa3HJe o CBeAOijiGaMa 
BpaHKOBHM, ajiH HOMa; no Ka3nBaH>y ynpaB- 
HHKOBy, y 1848,9. toahhh cbo cy KH>Hre to 
H3ropejie. 

One ABO roAnne niTO hx je BpanKO y 
TeMHmBapy nponeo, to cy roAWHe oa naJBehe 
BaMCHOCTH H HO caMora BpaHKa ii no Hamy 
KH>HHceBHOCT. Mojo jo Mnmwi>eH>e, Aa je 6am 
sa TO jifie roAHHe ypo^enn necHnHicii A^p Bpan- 
KOB pasBiio ce h y3peo. Ty Ban cpncKora 
CBOTa; Ban KapjiOBai^a MecTa AP&i'ora; Ban 
y6aBa BeJinjia n A^^BHora CcTpa^cnjiOBa — Ty 
y ceTH H Ty3H 3a cbhm thm mhjihm, y chjihoj, 
neoAOJbHBoj He:KH>i!, y He>KH>H, Kojoj je peTico 
Hahn napa y CBeTCKOJ JinTopaTypn, pa^ao ce 
AiiHHii necHHK. KaA HHJe Morao Aa jihmho bha^ 
n sarpjin aPY^obo CBOje h „Aa o6H^e CBa mo- 
CTanua", on je to npno nnHiio y ueoAOJbWBHM 
ocehaJHMa He3Hyha 3a h>hm, a OHAa na ocehaja 
OBHx Hn3axy ce apo^hh 6HcepH necaMa. ElecMa 
je 6njia BpanKy yTexa aY^jh ij o6jihk, y ko- 
jeM ce ca APyromiMa Morao a* H}KJby6n n „Aa 
My cpny OAJia'ne y rpyAHM'". 

Jla. BpaHKO HHJe hciiboo TaKO AaJieKO oa 
CBora Miijior CBeTa, ko 3Ha y KOjeM npaBi;y 
6n 6no npo6no n3Bop H>eroBe nojesiije! He 
6h 6njio y Toj Mepn y H>eroBHM necMaMa ohhx 
TOJiHKO He>iCHnx n3pa3a ne^Kfbe n CBenane, 
BejinnaHCTBene ceTe 3a HeKaAamH>nM mhjihm 
HCHBOTOM, niTO A^je napoHHTy Apanc necMaMa 
H>eroBnM. A CBe obo, no mom ckpomhom mh- 
niJbeH>y, 6am TeMnuiBap je BpanKy Aao. HcTnna, 
TO 3By4H nemTO napa^^OKCHO, Aa ce y coth KOJa 



149 



BPAHBOBO BOJIO ^ 1905 



160 



b^B, TaKo pefan, jifl He3aji,0B0JLCTBa, saMHe n 
pasBHJe BejiHiCH j^ap necHnHKH, ajin He Tpe6a 
8a6opaBnTH Ha ony HCTHHUTy iiapeKy, flfl, je 
^eaJBHUie ;^o6pa Kpoa 3Jio j^ouijio". 

H npBe necMe CBOje BpanKO je jaManno 
y TeMHUJBapy nHcao. TaKO necMa ^AeBOJKa 
Ha CTy^eHuy" nncana je jyjinja 1843. ro;v, a 
Ta^a je BpaHKo no cboj npHjiim,H y TeMHuiBapy 
6no, 6yAyhii ^a je ce OHAa mKOJicKa roAnna 
Ha cKopo saBpiiiHjia. Ha h octajie npne necMe, 
H Ma Aa cy AaTOBane y Ao6a, Ka^ je BpanKo 
6ho y Beny, BehnnoM cy Mopajie join y Te- 
MHuiBapy noHHhn npBO y jiyuiii H>eroBOJ iia OHAa. 
CKHi^H, a nocjie hx je y Beny ftOTepao. Ys 
HeH>e y ujkojui BpeMe je capaaMepHO KpaTico 
6iiJio y Beny, a aa je BpaHKO caMO TaMo wcne- 
Bao OHHx jieiiHx neT npBnx necana cboJhx, 
KOJHMa je MCTHyT 3a A^TyM Mecei; H0BeM6ap ii 
Uet;eM6ap h ony necMy Ha^ iiecMaMa: „Tia4KH 
pacTauaK^^ h ftpyrn hctiihckh yKpac cpiicne 
iiojeanje no^ naTnucoM: „?" o6e one necMe 
HcneBao je Beh y janyapy 1844. rofl,., ftaKJie 
Beh HeKOJiHKO Mecei^a naKOH ^oJiacKa My y Ben. 

HeMa cyMH>e, jia, je h CTapHna ByK iiMao 
yxei^aja na BpanKOBO neBaH>e, ajiH no npBtiM 
necMaMa — iipeTnocTaBJbajyhii ^a je aaxyM 
noA HiHMa TanaH — bhah ce, a^ je BpaHKO 
caMOHHKao necHHK h a^ j^ ^^^ ^^^ totob 
OTHUiao necHHK y Beny. Jl^aicjie, TeMHiHBap je 
OHO MecTo, r^e je BpaHKO BHine HaAaxnyhe 
oceTHO, H TAe je nponeeao. TeMnuiBap My, 
HCTHHa, Hiije 6hjio yroAHO mccto, Kao uito ce 
jacHo BHAH y necMH My „BpaTy CTeBany^^ ajin 
THM My je MHjiHJe h TOiiJinje 6hjio y ayinw, 
KaA ce cehaiiie nponiJiHx A^na n paAOCTii h 
cpehe OHAa, KaA hx je — H3ry6HO. Kao uito 
HTHHHi^a }KyAH 3a rHe3A0M, Kao uito MaJKa 
He3He 3a cuojhm neAOM, TaKO je H>era cpue 
ByKJio y OHaj mhjiit cbot h Ta BOJiuKa nencfta 
H ji>y6aB H>eroBa, to je MaJKa iioje3HJn h tukoj 
nojesHJtf H>eroBoj, a to ce CBe y TeMuuiBapy 
36HBajio. 3a to Tpe6a Aa 3a6ejie>KHMO OBy 
SHaMeHHTOCT ToMHiuBapa no cpncKy noje3HJy. 

H BpauKOB OTan je jaManHO noACTHnao 
BpauKa Aa ueBa. To ce bha" h3 Tora, uito 
je npBo H caM paAuo ua KibHHceBHOCTii — 
upeneo je UliuiopoBa OnjecKa — to je 3anejio 
yxcHBao, KaA je BUAeo, Aa My cim HarnH>e 
TOMe Aa upoueBa, a Apyro, iuto je AOi^Hwje 
y ranary, na cpny, hocuo necMe BpaHKOBO 
nocjie CMpTu My ii noKasuBao hx cbojiim npii- 
jaTejbHiyTa. Ha n BpaHKOB 6paT CTeBau Bojieo 
jQ, UITO My 6paT uecMe uuuie, Te ra je u oh 



noACTHi^ao ua Taj nocao. To ce bha^ hb one 
necMe, Kojy je BpauKO u>eMy uocBeTHO nocjie 
CMpTH My, Tjsfi BejiH CTCBaH BpaHKy, KaA cy 
ce pasroBapajuf o CMpTu — „6ojiaH 6paT j^o 
6paTa Gojiauora": 

^}Khbh, fipaxe, y rpo6 habm ja, 



}KuBH, gpaxe, oneeaj mu npa'. 



UacraBuhe ce 



KJ^ 



CBeTMcnaa KonapoBMK, Cp. KapnoauH 

2 no UAPCTBy ETPA 

JtyncHHa tux Tajiaca je usme^y 760 [i[i h 
380 [i[i (|Jt|Jt = 0-000001 mm t. j. MnjiujomiTH 
Aoo MHJiuMeTpa). 

To je Huyghens-OBa Tcopnja CBeTJiocTU, 
Teopuja yu/iyjiaif^uje, kslko jy je y AaHauiH>eM 
H>eHOM o6jiHKy $opMyjiHcao Fresnel roAune 1821. 
FjiaBHu joj je ocjiOHau; nnoTesa, Aa uoctojh 
eTap. Ta saMHmjbeHa MaTepuja 6euie AOCKopa 
BejiHKa saroHCTKa npupoAHux HayKa, jep je 
MaTepuja 6e3 cyMH>e Bpjio pa3JinqHa oa cbbx 
uaMa uosHaTHx MaTepHJa. Ajiu naJHOBHJa h- 
CTpa>KitBaH>a y ^visuuf/i nouiJia cy caA TaKHM 
uyTeM, KOJH he nac 6e3 cyMae curypHO oa- 
BecTH pemeH>y obo bojiuko saroueTKe. Ako e- 
Tap saucTa uoctojh, to oh uehe HMaTH caMO 
Ty joAHy yjiory y npupoAH, Aa npenocn CBeT- 
jiocT, Kao mTO hh nasAyx unje caMO 3aT0 Ty, 
Aa upeuocH snyK, Kao mTO hh BOAa HHJe caMO 
3a TO Ty, Aa upeaocH Tajiace, kojh ce ua boah 
upaBO, aKO ce a^^hKh BOAe kojhm 6hjio Hann- 
HOM ysueMHpe, 3aTpenTe hjih 3aTajiacajy ; uero 
H BaBAyx H BOAa HMajy n APyrnx CBOJCTaBa n 
ApyrHx 3aji.aTaKa y upnpoAH. TaKo ce hcto u 
eTap Mopa h uHane y upupoAu noKa3aTH, a ue 
caMO Kao HOCHJiaij, cneTjiocTu. Tajiaca na boah, 
Koje OKOM BHAHMO, HMa Hajpa3JiHqHnje Ay^Hue; 

1 HMa HX KpaTKHX, TeK HeKOJIHKO caHTHMOTapa, a 

HMa HX H no BHme CTOTHua MOTapa Ayrux. 
SByquHx Tajiaca, kojh ce no nasAyxy ueBHA- 
jbHBo mupe, HMa TaKol^ep pa3He Ay^nne h3- 
Me^y 8 mm h 20 m. H y boah h y Ba3Ayxy 
AyncHx Tajiaca HMa MaH>e y ceKyHAy, Kpafeux 
iiaK Bnme. Y 6ecKpaJH0M oneany OTapcKOM Ta- 
Ko^ep He fee 6hth ApyKHHJe t. j. eTap 3aHCTa 
He fee 6hth TaKone upnpoAe, Aa ce y H>eMy 
Mory ranpHTH caMO TaKOBH Tajiacu, kojh cy 
AyraHKH H3Me^y 760 h 380 |ji|jt, oahocho ko- 
JHx HMa H3Me$y 4 ao 8 6HJiHJ0Ha y ceKyuAy, 
Kao mTO CMO ynosnajiu Tajiace cneTJiocTu. 
HaJAyHcn Tajiacii cbctjiocth, ohh oa 760 [i|x Ay- 
HCHue, Aajy upBeuy 6ojy, uaJKpafeu — oa 



151 



EPAHBOBO BOJOtO 



1905 



162 



380 |x[i — fl,aiy HaM ji>y6HHacTy 6ojy. HsMe^y 
upeene h jbydwHacTe AOJiase pefl,OM npHpofl,He 
6oje> Kao iuto hx bmahmo koj; jifve Ho nayKa 
no3Haje y iicthhh h mhofo Kpahnx ii mhofo 
;iy>KHx erapcKHX Tajiaca, nero iuto cy ohh, 
KOJM yTHHy Ha name oko, tg HaM ce noKa- 
syjy Kao ceeTJiocT y paaniiM 6ojaMa. TaKOBH 
He yTHHy Ha name oko, mh nx ne Bn;^MMO, 
ajin MX He biiahmo aaTO, iuto je name oko 
3a H>HX HeoceTJbHBO, Kao IUTO HH yxo HHJe 
ocBTJbHBO 3a cBe Moryhe Tajiace y Baa^iyxy, 
Hero HX caMO uaiwe^y hokhx nsBecHHx rpa- 
HHna npuMa h yno3Haje Kao rjiac, bhuih hjih 

HMHCH. ETapCKH TaJiaCH, KOJHX MH He BH^HMO 

T. j. Kojn He HaApancaBajy name oko, OAajy ce 
HeKH — Ay^H OA i<pBeHHx — THMO, uiTO rpejy 
Tejia, HMajy AaKJie eneprujy TonjioTe, a Apym 
— KpahH OA Jby6HHacT0x — noKa3yiy xeMHj- 
CKy eneprajy pa3He npcTe, Te ce ocoShto y- 
iiOTpeojtyjy y $OTorpa$HJH, a y HaJHOBHJe 
BpoMe noKasao je npocj^. Xepi^ (Hertz), o kom 
heMO AoUHHJe join Biime roBopnTn, js,sl tit naj- 
Kpahn OTapcKH TajiacH Henpa>KH>yjy ejieKTpnnna 
Tejia, Koja cy uanyiLeHa neraTUBunM ejieKTpn- 
i^iiTeTOM. Ebo Hac onoT koa naiuer rjiauHor 
saAaTKa, eso nac koa Bpjio 3aHHMj&HBor Aej- 
CTBa cBOTJiocTii, Koje cnaja iiojaBe cbotjiocth 
n HojaBO ejieKTpH4He. CneTJiocT AaKJie, Kojy 
cxBahaMO Kao Tajiacaibe eTpa, niije saceSna 
npnpoAHa nojana 6htho pasjinnna oa ocTajinx, 
Hero je caMO joAHa BpcTa y Husy cjihhhux 
npnpoAHHX nojana. KOje ce Mei^yco6HO pasjiu- 
Kyjy caMO KBaHTHTaTHBHO, a KOJHMa je CBUMa 
sajeAHHHKH H3Bop y TajiacHMa eTpa, ajiH Ta- 
jiacnMa pa3He Ay^"He, kojh ce a^kjio Me^y- 
co6ho pasjiHKyjy caMo KBaHTHTaTHBHO. H y 
iicTHHii HajHOBnjH posyjiTaTH, KoJH HHHe enoxy 
y (|)n3Hi^n na iiojby ejieKTpHi^HTOTa n Marne* 
Tii3Ma, noKaayjy, a^ ^e cne nojaBe obo BpcTe 

OCHHBajy rOTOBO jeAHHO H HCKJI>yHHBO Ha — 

eTpy n oTapcKHM TajiacuMa. 

ToA. 1888. noHHH>e nona enoxa y nayi^n 
o ejieKTpimHTOTy. JI,o H>e ce snajio, Aa ce y 
HeH3MepH0M oi^eany eTapcKOM, kojh HcnyH>aBa 
CBv Bacnony h kojh je jeAuna Moryha hyu- 
pnja nsMO^y seMJbe, iiJianeTa, cyui^a h CBHJy 
Apyrnx ceeTOBa y BacHOHii, mnpe caMO Ta- 
jiacH, KOJH HaM Aajy cbotjioct h join Kpahu, 
Kojii ce OAJHiKyjy xomhjckom eueprnjoM, to, 
Me^y ocTaJiiiM, yTH4y na (|)OTorpa$CKy iijiony 
H joiu Ay^cn, Kojn nac rpejy, a^'KJi^ yTHHy na 
TepMOMOTap. Ho na ocHOBy KJiacuHUHx eKcne- 
piiMenaTa jeAHora Faraday-a h Maxwell -a Kao h 



CBOJHx H3Heo jo roAHHO 1888. TaAaH>H iipo$e- 
cop 6oHCKor yHHBep3HTeTa Xajnpwx PyAOJi$ 
Xepu, Kora cjiaBHH XejiMXOJm (Helmholtz) cAm na- 
3nBa CBOJHM Haj6ojBHM H HaJTOMejBHnJHM yneuH- 
KOM, CBOja dHaMOHHTa HCHHTHBaiba, KOJHMa je 
noKasao, Aa ce y OTpy Mory h3boahtu Tajiacn 
cacBHM APyKHHJe AyncHue, nero iuto hx npu- 
poAa H3B0AH y cbotjiocth, Aa ce neusMepHO 
Mope BacHOHCKO — OTap — MOMce saTajiacaTH 
He caMO CBeTJioiuhy h tohjiotom, nero h — 
ejieKTpni^HTOTOM, Aa H^a AaKJie 3paK0Ba h Ta- 
jiaca eJieKTpHHHRx, Kao iuto HMa Tajiaca h 
3paK0Ba CBOTJiHx H TOHJiHx. Xepu je eKCuepH- 
MeHTHMa noKa3ao, Aa riMa ejieKTpuHHHX Ta- 
jiaca H Aa ce OHH pacnpocTHpy y npocTopy 

no HCTHM SaKOHHMa, Kao H TaJiaCH CBOTJIOCTH 

H TonjiOTe. 

y ,,BpaHKOBy Kojiy" oa roA. 1900. (6p. 

45. H 46.) rOBOpHJlH CMO O T. 3. „HaH3MeHHH- 

HHM cTpyjaMa". To cy ejieKTpnnne CTpyje, ko- 
JHMa ce CBaKH nac Meiba npanai^. MexanuHKHM 
nyTOM Mory ce naHUHHTH naHSMeHHHne CTpyje, 
KOJHMa ce AOCTa 6p30 MeH>a npanai;. Haj^H- 
HHJHM cnpaBaMa sa Taj nocao MOHceMO MeH>aTH 
npanai; CTpyjn ao 3000 nyTa y ceKyHAy; na 
Taj naHHH AoCnjaMO HaHSMenuHne CTpyje, KOJe 
Tpajy TeK ^ coKynAa. 3ancTa je onaKHx CTpyja 
Bpjio MHoro y ceKyuAy h TpajaH>e CBaKe noje- 
AHue je CKopo HOHSMepno Majiol Ho lUTa je to 
CBe npcMa KpaTKohn TaKOBHx CTpyja, KOJe no- 
CTajy HeMexaHHHKHM nyTOM, nero KOJe naM npo- 
Ayunpa caMa npupona. HpnpoAa naM npoH3BOAH 
HaHSMenuHHe CTpyje, Koje y joahom ceKyuAy 
Meifcajy npanau CTOTimaMa XHJbaAa, mhjihjo- 
HHMa H XHjbaAaMa MUJiHJOHa nyTa. Taicona 
BanpeAHO 6p3a KpeTaita ejieKTpnuHTCTa nasn- 
BaMo ejieKTpHHHHM TpenTaH>eM hjih ocu,ujiHpa- 
H>eM, a cpeACTBo, kojhm ce npaBO TaKOBa e- 
jieKTpHHHa TpenTaiba, jecTO ejieKTpHHua nap- 
HH^a. Ko je OA nourroBanHx HHTajiaii,a CBp- 
niHO Ma H HeTHpH paBpoAa rHMHa3HJe, peajiKe 
HJIH BHiue A^BOjaHKO lUKOjie, Taj je nyo 3a t. 
3B. JlaJAencKy (oa MecTa Leyden) 6oH,y hjhi 
OpanKJiHHOBy Ta6jiy. Ako aphchmo y jeAHOJ 
pyH,H HanyH>eHy eJieKTpHii;HTeTOM JlaJA^HCKy 
^oiiy (ynpano iben cnoji>aiuH>H o6jior oa CTa 
HHJojia) a APyroM ce pyKOM npHMaicneMO H>e- 
Hoj Kyrjinn,H, oceTuheMO jaK ejieKTpnnan yAa- 
pau, y CBOM Tejiy n BHAeheMO Majiy, ajiu cBeTJiy 
ejiCKTpHHHy Bapmmy. JlaJAencKa 6ou,a je nocjie 
Tora HcnpaHcaena, neejieKTpHHua. Cnoji>aiuH>H 
o6jior 6ho je n. np. neraTHBHO eJieKTpuHan, 
Kyrjini^a oahocho ynyTapibH o6jior no3HTHBHO 



153 



BPAHROBO BOJIO >-< 190; 



154 



ejieicrpHHaH. Ilpn cnoMenyTOM eKcnepiiMeHTy 
ca JlaJABHcrcOM 6oii,om Kpehy ce cynpoTHii e- 
aeECTpHi^HTeTH c JG^^Hor II ;^py^o^ oSjiora Kpo3 
Haine Tejio jejiHo npeMa j^pyroM, je^naKe ce 
KOJinHifHe cynpoTHHx eJieKTpHi^nTeTa TaKO cno- 
je n o6jio3ii ce HciipasHe, a npii tom ona3iiMO 
BapHHuy. y cTBapii eiije xy caMO je;^Ha eap- 
HUL^a, Hero miTaB hits BapHiii^S, jep ce cynpoTHii 
ejieKxpHmiTeTH ne H3jeji,HaHyjy y je^an Max, 
Hero TpenTe hcko epeivfe TaMO h aMO nsMe^y 
je^Hor H rtpyror o6jiora Jlajfl,eHCKe 6oi^e. TaKO 
flf}6}i]eM0 nepHJo;i,MMHo KpeTaH>e ejieKTptmiiTeTa, 
ejieKTpHHHa TpeiiTaiba. IIpaBau; cxpyje o6phe 
ce Bpjio Harjio ii3Me^y jeAHor h apyror o6jiora, 
;^o MiiJinjoH nyTa y joahom ceKynjiy. Tojimico 
ce BapHHi^a aofoah y jennoM ceKynny, Ka^ ce 
HcnpaHCH>yje JlajAencKa 6oi^a, a mh ii,eo Taj 
HHS cnjiHHx ejieKTpHHHHx BapHHu,a, 36or HeiI3- 
Mepne 6p3HHe, kojom one Hfl,y nepnjoflHHHO 
je^Ha 3a ApyroM, bhahmo xeK Kao je^ny Bap- 

HHI^y. y eJieKTpHHHOJ BapHHI1,(I IIMaMO A^'KJI® 

nepHJOAHHHe iiMnyjice 3a KpeTaHbe ejieicTpimn- 
Texa TaMO h aMO, ;;pyrHM peniiMa uMaMO ejieK- 
TpHHHa TpenTaH>a, a o^ Tora Tpenxaiba nocxajy 
y OKOJiHOM erpy Tajiacii, kojh ce no ou,eaHy 
erapcKOM na CBe CTpane pacnpocTupy 6am Kao 
H Tajiacn cbctjioctii. PasjiiiKa je nsMe^y ejieK- 
TpiiHHHx Tajiaca exapcKnx ii Tajiaca cnaTJiocTH 
jeAHHO KBaHTHTaTHBHa ; KOrt Tajiaca CBeTjiocTH 
mejiuhH eTpa hmhc y CBaKOM ceKynj^y ctoth- 
HaMa dHJinjoHa TpenTaH>a, — ejieKTpiiHHux 
TpeaTaH>a uMa mhofo MaH>e, caMO HeKOJiiiKO 
MMJinjoHa y ceKyH^y. Ilocjieffima Tora je, 
flfi cy TajiacH CBeTjiocTn mhofo Kpahn, ejieK- 
TpHHHH naK Tajiacii MHoro pyy^n. Hanpeji, 
cmo cnoMenyjiH, ;i,a cy Tajiacw CBeTJiocTH 
;i,yraHKH TeK 380 ao 760 mhjihjohhthx pfijio- 
Ba je^Hor MHJiuMeTpa. EjieKTpHHHii cy Tajia- 
CH y jejiHe BapHHii;e mhofo syHCH, ohh h3- 
Hoce no HeKOJinKO MeTapa. Ho mh cmo y CTa- 
H>y HaHnHHTH H MHoro Kpahe ejieKTpnHHe Ta- 
jiace Hero uito cy onn y ejieKTpiiHHe Bapnuue. 
Kpahn Tajiacn 3roAHniH cy 3a eKcnepHMenTn- 
paH>e y co6h, y jia6opaTopHiy. Kpahn ejiCK- 
TpHHHH Tajiacn Mopajy 6nTH Spncn, Hero Ta- 
jiacn y napHHi^e. Ila icao uito koa 3ByKa 
CTpyna, cnnpajia njin 3BOho thm 6pHce TpenTe 
t. j. THM Kpahe Tajiace a thm bhuih rjiac Aajy? 
hhm je CTpyHa hjih cnnpajia Kpaha, a 3boho 
MaH>e, HHM AftKJie MaH>y KOJinnnny Ba3Ayxa ao- 
BOAe y TpenTaH>e, TaKO cy n koa ejieKTpnqne 
BapHHi^e TpenTaH>a thm 6pHca, a Tajiacn thm 
Kpahn, HHM ce MaH>a KOJinHnna OTpa AOBeAe y 



TpeiiTaH>e. Bajba A&KJie npannTn TaKe ejiCK- 
TpHHHO BapHnii,e, a^ "P" H>nMa ujto Man^a ko- 
jinnnna eTpa 3aTpenTH. OnAa heMO aoGiith 
capa3MepH0 A^cTa KpaTKe Tajiace ejieKTpnHHe, 
Koje MOHceMO nocMaTpaTH y ycKHM rpanni^aMa 
je^ne co6e. J],a TaKe Tajiace HannuHMO n Aa 
Hx qyjiHMa cbojhm mohccmo KOHCTaTOBaTn n 
npoyHanaTu cjiy>Ke naM cnpaBO n to Kiuhi-jen 
pa/iujarop, XepuoB peconaxop n Branly-jeB 
Koxepep. PaAnjaTopoM ce Mory h3boahth BpJio 
KpaTKa, Te A^KJie npjio 6p3a ejieKTpnnaa Tpen- 
Taiba, KOJHx HMa ao ABe xwjtaAe Mnjinjona y 
ceKynAy. PeconaTop n KOxepep cy Bpjio oceT- 
jbHBe cnpane, KOje naM cjiynce Kao neKii Be- 
uiTaHKH naHHH>eHH opraHti 3a npnMaH>e yTH- 
caKa ejieKTpiiHHHx Tajiaca eTapcKHx, Kao uito 
HaM jje yuo oa npnpoAe a^t opran 3a iipHMaH>e 
3ByKa, a OKO opran 3a npnMaibe Tajiaca OTap- 
CKHx, KOJHMa nocTaje cbotjioct. Koxepep je 
Bpjio oceTjjbHB anapaT 3a ejieKTpHHHe Tajiace, 
KOJH npojia3e Kpo3 CTap y naaAyxy iijin APy- 
roM KOM Tejiy, a mh nx JnnaMe ne mohcomo 
onasHTH. Koxepep je ynpano iionpaBJBen pe- 
conaTop H ocHHBa ce na npnnnHny peconan- 
HHJe ; Kao uito ce 3ByK jeAne rjiasSene 
BHJbyiuKe nojanana, aKO ce AP>KaK rjia3oeHe 
BHJbymKe iiocTann na cto hjih na KaKay Ky- 
THJy — peconaTop — Te ce OHAa rjiac jane 
Hyje, TaKO ce hcto KoxepepoM nojaqanajy e- 
jieKTpwHHH TajiacH. Ma OTKyA onn aouijih h Ma 
KaKO cjia6n 6HJin. H aKO je KOxepep najbAa 
najoceTjLHBHJn BenrraHKH HaHHH>eH anapaT, h- 
naK My je K0HCTpyKU,HJa OAseh jeAnocTanna. 
y jeAHOJ CTaKJienoj nenn Hajia3n ce neuiTO 
nnjiOTHHa MeTajiiinx, a c jeAHO h APyre CTpane 
i^eBH yjiasH no jeAHa Hcnqa, Koja BOAn oa jeA- 
Hor H APyror nojia KaKBor rajiBancKor ejie- 
MeHTa. riouiTo je aoahp — KOHTaKT — H3Me^y 
Aejinha nnjioTHne MeTajine npjio cjia6, jia6aB, 
TO Kpo3 nnjiOTnne npjio TeuiKO npojiasn CTpyja 
H3 GaTepHJe. Ho hhm Ma OTKyA nanl^e na Ty 
i^en KaKaB ejiOKTpnnaH Tajiac, OAMax nonny 

CKaKaTH BpjIO CHTHe, HOBHAJBHBe BapHHU,e H3- 

Me^y nojeAnHHx A^^niha nnjioTHHe, cnesa jifi- 
jinha HHJe nnuie TaKO cjiaCa n jia6aBa, nacTaje 

HBMe^y H>HX HHTHMHHJH KOHTaKT H CTpyja OA- 

Max 6oji>e npojia3H. Majio nac, A^KJie, CTpyja 
HHje Morjia iipohn Kpo3 n;eB, a caAa, oa ncTor 
ojieMeHTa npojia3H AocTa jaKa CTpyja. To je 
Branly-jen npoHajia3aK, to je y cymTHHH cbo- 
joj Branly-jeB KOxepep. JIa6aBa caesa n ao- 
Anp OHHX nnjiOTHHa nocTaje ejieKTpnnnHM Ta- 
jiacHMa HBpmha, KoxepeHTua (cohaesio, cohae* 



155 



6PAHB0B0 BOJEO 



1905 



156 



reo), — OTy^a pime obom anapaxy. Aico y tok 
CTpyje, Kojy je Koxepep npuMiio, yiweTHeMO e- 
jieicTpHHiio 3B0Hne, SBOHne he oji,Max sasBo- 
HiTTH, HUM Kpo3 KOxepep Haii^B KaKBa cTpyja 
cnojLa; aKO HGMa CTpyje, SBOHue ne sbohh. Me- 
CTO 3B0HneTa Mo>Ke ce yMernyTn y tok CTpyje 
cupaBa, Koja Kao koa oOhmhof Tejierpa^a Ha 
xapxHJH 6ejie>Kn 3HaKe — TanKe n i^pTime — 
OHaKO, TcaKO ce CTpyja HacTaBjba h iipeKiifta. 
H3 Tiix Tanaica ii upTrina cacTaBJbeH je Tejie- 
rpa<{)CK» aji(J)a6eT. HacTaBnK.. ce 




ROBHEfflMTi 



KanacEBHE oq;EHE h dphkash 

Wnbot n KKiiweBMN paA HNKaNOpa rpyJHiia, naKpaMKor B^aANKe. 
HaiiHcao 'Eop^e Maeapatueeufi thmh. npo(()ecop. (npeuiTaMnaHO 
H8 156. KH>Bre „Kada'' JyrociaBeHCKe anaAeMBJe SHaHOCTH a 
yMJeTHOCTB.) y 3arpe6y. Tacaic J^aoHOMKe rocKape 1904. 

IlBcai; je y osoj kh>b3b o6yxBaTBO nojiHTBHKB b khjB- 
»ceBHB paA BJiaABKe HBKaHopa Fpyjaha. KtbBHceRHB pa^ BJiaAB- 
HBH ce MOHce pasyaieTB cbmo tbuo, bko ce npeo ynosnaMO ca 
acBBOTOM H>eroBBM, c Tora uaM je nacai^ ose paAH>e y I. AeJiy 
Bsueo 3KBB0T HnKBHopoB. Taj 3KBB0T no/iejiBO je y TpB o;(ceKa; 
1.) OA 1810. — 1848., y kom uaM je npBKaaao HaKBHopa y Mjia- 
^BM AAHBMa, y A^TBHiCTBy H>eroBy, t^aKosaiby b npBHM AaRBMa 
jaBHora pa^a H>eroBa; 2.) oa 1848. — 1864.^ y kom naM je BSHe- 
ceH narpBJOTCKB paA HaKauopoB, oco6bto ua nojiBTBHKOM IToJby 
uamera HapoAHora tKBBOTa, 3.) oa 1864. — 18s7., y kom ce oa- 
ceKy Kpeke BJiaABHBH paA ua upKBeHOM nojby iiauiera bbto- 

HOMBOra HCBBOTa. 

IIojeABHfl MOMeHTB B8 HojeABHBx OBBx OAceKa jaMe cy 

BCTaKHyTB, AA ce H>BMa npOTyMBHB <5bJI0 IIOJIBTBHKB, anno KH>B- 

DKeBHfl paA FpyjaKeB. 

HaBJICKB MCBBOT, KOJB jO npOBOABO FpyJBh A^TeTOM y 

CBOM cejiy, y cjio6oahoj npapo/^B, pasjaiuibyje naM, kbko ce y 
Fpyjaky pasBBJia ona oceTJkBBa ^kbl^b, noMofey Koje je nocrao 
OH Ao6ap iioanaBaJiau napOAHora jesBKa. Obbm ce o($jau]H>yje 
B iberoaa KibBxceBHa paAH>a y uainoj 4>Bno.norBJB b (foJiKwiop* 
CTBy; Kao Ao6ap nosHaBanau CBora jesBKa Morao je Fpyjuh 
roBopBTB B o Hamoj niKOJiCKOJ KH>B3B, HaMeHiCHOJ BdynaBaihy 
MBTopibera jesBKa. FpyjaK je 6bo onaj, kojb je 3a Bpe.Me iia- 
TpBJapxa Paja<]Bha hbctbo y naiuBM ByKaapaMa b MBTaHKaHa 
jesBK OA cjiaBeno-cpncKBX Tparosa, dapajyhu hbcto HapoAHe 

pOHB. 

BeoMa je SHaMOHBTO y npBOM OAceKy HaKaHOpoaa mch- 
BOTa, mTO ce y npaTH>B narpajapxa Pajanaha, KaA je OBaj 
Bmao Ha yrapcKa ABJery y XIosKyn, ynosnao y rioHcyny ca ra- 

ABHiBM SeJIBKBM CJIOBaKKBM pOAOJby60M JByAeBBTOM UlTypoM. 

Osaj seJiBKB CjioaeHBH seoMa ce BHTepecoBao aa naiuy oM.ia- 
ABHy, KOJa ce TaAa y<iBJia y bbidbm uiKOJiaMa y FloTKyny a 
MoAPB. FpyJBh je npeiiopynaBao narpajapxy BpoAue Gp6e i^aKo, 
a npenopyHBBao je b noMarao b caMora LLlTypa 

Joni BHTepecHBJB je hcbbot HaKaHopoB y ApyroM OACoKy, 
KOJB iio<iBH>e ca 6ypH0M 1848. toabhom. 11 Aauac bx BMa kojb 
3Hajy B npanajy o narpajoTCKOM paAy HaKauopa Fpyjaha. Obb 
MOMeHTB TyMa4e H>eroB 6eceAHB4KB paA, kojb HaM je B3Heo 
uBcau y II. A^^y cBOJe paAH>e. 

npBJiBKe CTBapajy JbyAe, na cy CTBopaJie b Bpcnor 6e- 
coAHBKa Fpyjaha. Cotbmo ce caMO H>eroBa roBopa, kojbm je 
nosApaBBO cpncKor BoJBOAy lUynABKLi^a na KapjiOBa«iKOM Ban 
CTOJiy, KaA je npsa nyx AOJiaaao y KapjiOBue. CeraMO ce Ha- 
KanopOBa roBOpa y MajcKOj CKynniTBua 1848. roA. GeTBMO ce 
roBopa na cJiOBeucKOM Konrpecy y Ilpary to roAane, a cotbmo 
ce oco<5bto H>eroBa roBopa aaroBOpeua 1. Maja 1850. narpajapxy 
JocB^y. GeTBMO ce jom b HaKaHopa ua BjiaroBeiuTeucKOM Ca- 
6opy, TOM nocjieAH>eM ca6opy y kom ce pacnpaajbajio o dojib- 
TavcoM HUiBOTy ■ cyjifimtM oBOCTpaHor uapoAft opncKor. 



caeMy obom mosromo <iBTaTH y oaoj KibBSSOBHOJ paAifca, 
Koja HBM B3H0CB »CBBy cjiBKy ORora BonBKora B poTKora Gp6Biia 
CBora jio6a. 

BejiBKB j\eo CBOJe paAH>e nocaoTBO je uacau iiecHB^iKOM 
pajiy HBKBHopa, npareha ra oa M.ia^auax na ao nocjieAHJix 
Aaua BJiaABMBHHX. 

ripBe iiecMe BJiaABMBHO npoACKasyjy aa ^e saneaaTB 
BpaHKO. TaAaH>a pasa MOuauiKa naje OKoaajia iiecuaqKB Ayx 
HBKaHopoR, a a& ue aaneaa HapoAuoM yMOTuaHKOM necMOM. II 
Aanac ce suaAe sa ,,GpnKBH>y koa HaBBJaH>a'*, KOJa aao noA- 
ceha Ha IIIajiepoBO „3boho". II A&uac je nosnaTa HaKaHopoaa 
iiecMa „y cnoMeH JlaapoHrajy Fepma^y . . . oa CTapora npajaua^. 
Muore jiene necMO noTOKJie cy as necuBHKor nepa Ha- 
KBHopoBa, a y Toj jioiiotb naje MajiaKcauao necHBK hb y cbo- 
juM cTapBM AAUBMa* na hb y noojieAH>eM nacy, kba je ocerao 
CMpT aa BpaTOM, a KBAa je aaneaao nosuaTy ,,JIa6yA0By njecay", 
KOjy hoMO B obom npaJiBKOM aaueTB y H>e8BH0J i^ejiaua: 

MyKa MB jel . . . . 
MyKa MB je, jao aaJKO Moja! 
JXb. MB je caA JiaKa pyKa tbojb, 
^a Me cnycTB ua aejieuy Tpaay, 
A as Tpaae noAarue mb rjiaay, 
II ua TBOje uacjioHB je Kpajio, 
Hbhb MB ce, jiaKme 6b mb 6b;ioI 
MyKa! MyKal .. . Jao mbjko Mojal 
JlfiL MB je caA JBABa p'je^ua TBOja, 
J^a yoBTa: Kbko tb je, cane? 
Ua caa obb MyKa a& mo mbho! 
MaJKB Jie»CB y aeujbm noA Tpaaoa, 
He Ma me mb hb pyKOM ua fjibbom, 
BeMjLa ueMB hb ycTa hb pje^a. 
Aji' b3 TpaBe Ay^ MaTepan jena: 
„Ako xodeta^ j^a re MyKa Mune^ 
A ru xoAu K MCHU^ ja^Hu cuue!'* 
BeoMa BHTepecau je HI. oacok HaKauopoaa hcbbotb oa 
1864.— 1887., y kom je BpeMeny paaaao HaKauop xcaay paAH>y 
CKOjy ua HpKBeuo-aHTOHOMHOM nojby uanieM. Maora momohtb 
B3 Tora OAceKB, Koje b3hocb B.iaABKa y caojoj asToCajorpa^BJa, 
eeoMa cy woyuHU aa caepeMenuKe u aa one, Koju Re ce flo^Huje 
CopuTU ua oaoM iro.hy, 

IlHcai; B3H0ca ua Kpajy cBOje paAH>e a oae pena a ouaj 
cyA, KOJB cy o capTa HaKauopoBoj aspeKJia jasua opraua ua- 
ujsx uapOAHBX cTpauaKB. 

GyA6a BJiaABKe HaKauopa totobo je Tparaqua. „Ha ibeay 
ce noTHpABJia crapa aspeKa, a& odanua JbyAa a mbjib Ay^oaa 
<$0JLe npojiaae, jep ce jaKme cara6ajy noA TepeToa, TemKokaMa 
ue BAy ua cycpeT, aeh ax odajiaae, aoibm bojibkb Ayxosa bjib 
ocRajajy bjib y 6op6u naAajy, o63Bpa ue Tpaxce, caaKy Tpauc- 
BKUBJy BB^eraBajy, ocaajajy AyxoBe, aok bx cnara ue aaAa 
a.iB Ko6ne okojihoctb ue orype ua CTpauy . . . Ouaj, Koja je 
OA CRBJy Kajiy^epa hchbom pena uaJBame npanoaorao, a& ce 
o6hobb narpHJapxeno aoctojbhctbo, a KOJa je HaJBame paABO, 
j^a ce pauiBpfl cjaj H>eroB, uaje Morao cecTB ua ctojibl^ Apceua 
iiarpajapxa. Ko je TOMe Kpaa ueKa cyAB acTopaja, KOJa lie 
6btb uajnpaBeAHBJB cyAHJa. * 

llocjio Tax peMB a Tora jaBHora cyAa penpoAyKyje aaa 
nacaii. jom joahom cbc mro je uanacao o HCBBOTy a KH>a»ceB- 
HOM paAy B.iBABKe HaKauopa Fpyjaha, aaapmyjyka Ty paAH>y 
a TO MBciB peHBMa MBTpoHocHor necHBKa H. IleTpoaaka H>e- 
roma: 

^noKOJbetba ;{jeaa cy/^e, 
IUto je Huje^ ^ajy cejejua.'^ 
^a je ORa pacnpaaa o bcjibkom tom uamoM noKOJHBKy 
Morjia yr/iOAaTB cbctb, XBajia anp. r. Mapouy, IlaKpaqKOM BJia- 
AB(i.B, KOJB je pyKonace H>eroBe caqyaao a xaajia Jyrocji. Akb- 
AeMBJB, Koja jy je miaMnajia y cbom HayHHOM oprauy PaAy. 
IlpBMehHBaMO jom B to, a& je OBa pacnpaaa asauiJia y PaAy 
KapujiBuoM, KaKO uuje oabbho neh. asamao y oprauy Barpe- 
6a4Ke AuaAeMBJe najeAau npajiOHcaK. = 

Hmb mh 34y iieaa? Pasroaop Gp6a parapa o aeajbopaAaa- 
HKBM saApyraMa. 4yo na iipB6ejieHCB0 Jlaaae Aptuunoe. Apyro 
fl3AaH>e AonyH>eHO. V 3arpe($y, mraMnauo y GpncKOJ UlTaMna- 
pBJB 1905. Grp. 112. I^eua 1 Kp. U Aau.) — Obb ajiara BpoAua 
KH>B»vBi^a, KOja je uamjia oambx uaJCojLer np^jeaa koa cpn- 
CKor pBTapa, OAmTaMnaua je eao a no Apyi^ii ny^. To boK cbmo 
co6oM uajjienme roaopa, a^ je sa obbko CTaapa oa^b^bb na- 
cau noroAflo npocra uaqau, kbko Tpe6a BOjeaaTB aa oaaKy ko- 
pacuy npaapoAuy ycTauoay, Kao mTO je seajBOpaAuaqKa aa- 
Apyra, y Kojoj Gp6aH paTap saaoTa MoaKe aaha MuoroMe a^y 
aeKa. B. B. 



157 



BPAHKOBO BOJLO 



9105 



158 



KH>H»CEBH£ B£JIBIIIKE 

KifciDKetNNMKa K0H«»epeHi4Nja. y BeorpsLjiy je 19. jauyapa o. r. 
y „KacanB^ o^pHcaH cacraHau BeorpaACKax KH>H»ceRUBKa, Ha 
icoMe ce nperpecajio naraHie, KaKO Aa ce aaiuTHTH KibBxcoRHa 
CBOJBHa. IlsadpaH je HapoHBTH OA^op, kojb ^e aaahB c fotokbm 
npe.^jiosBMa npeA luapy KOH(]^epeHU,BJy, Ha Kojy he 6btb no- 
aRaHH a yMOTHBUB. IlocJie KOH^epeHU,BJe o tom npeAMexy ycBO- 
jeH je join npeAJior, Aa a cpiicKa nBC[i.B ynyxe joahv iipeA- 
crasKy aa yxanmenor MaKcana FopKor. — IlBTaibe, A*a ce aa- 
niTBTB KH>B3KeRHa CROJBHa, eeoMB jo aaxcHO fl aa name npa- 
jiHKe, Te ce uaAaMO, Aa Ke ra BeorpaACKB KH>B»eRHfl KpyroRH 
OA^BMHO B peuiBTB. — ^'*OA6opy aa aapaA AOTajbBcaHor iipeA- 
Jiora o sauiTBTB KH>H3ReBHe b yMeTHHMKe CBOjnHe orb cy KH^BHce- 
bhbi^b: MajieHKO ByKBheRsh, Gbmo MaraRyjL, ap- M. Manjouah, 
MajiopBA J. MBTpoaah b ap> Jobbh CKepjiaK. 

ynosHaJMO ce. FIoa tbm HarnacoM aaaiuao je y xprbtckom 
AueaBBKy ,,Novom Listu", iuto aajiaaa na Pbjbub, MJianaK 3. 
HCyKB-a, y kom npBKaayje HJiaHKe HCbr. }KBeaHOBBha „HeK0- 
jiMKo Aaaa Me^y XpaaTBMa y 3arpe(5y", uito cy ao neAaRHO 
■ajiaaajiB y ^Tpporbhckom fjiacHBKy". HCyKB Kaxce Me^y ocra- 
JiBJi, Aa cy TB cacTaBi;B HCaRaHORBKePB nacaHB OAyuieB/Leno 
B c yaepeHOM jbyC&Bn npeMa XpearBMa, re aaapiiiyje Aa, aKO 
6yAe B AaJbe luapajiaua Me(»yco6Hor ynoanaBaiba, nehe noHe- 
CTaTB cjiore a jeABHcraa y oboj bojibkoj, Kpacnoj b riJieMOHBTOJ 
aeMJbB OA BajiKaua ao crapor cjioaencKor TparjiaBa. — Hctb 
«BCT AOHeo je y 17. 6pojy o. r. aa nepa CTjenaaa Poko y flp- 
HBmy MjianaK ^BpaHKono Kojio y paAy aa 86;iBHceH>e Cp6a b 
XpRaTa**, y KOJeM xofce Aa ynoana onaj ago xpeaTCKO BHTe.ia- 
resuBJe, Koja He «iBTa Bp. K., „ca H>eroBBBf RpyhsM aaiiBMaHieM 
B 6yAHBM npaTeH>eM y rjiaauoM npoiiiJioroABU]H>er KH>BxceHHor 
paAa KOA Rac XpaaTa**. — C tbm npflaHaH>eM mb cmo aauo- 
BOJbBB B paAyjeMO ce, KaA roA na^eMO paayMeRan^a b noMoha 
y HameM HacTOjaii>y oko 86jiBXceH>a caax Jy^RHax CjioseHa, 
noHaoco6 Cp6a b Xpaara, iuto cmo joui oa noneTKa Hamer 
JiacTa BCTaKJiB ua CROjy aacTaBy. — Obao M0>KeM0 aa6ejie;KBTB 
B HJianaK „J1bcbhckb" oa Zagrabinesis-a, iuto je aaBuiao y 15. 
6pojy OBoroABmH>e BeorpaAcne „CaMoyupaBe**. — Koa OBanax 
nojaaa uacnopa Boxe! 

MaiNua XpsaiCKa. Ilpomjie cmo roABne cnoMenyjia 6op6y 
,,CTapBx" B ^M.iaABx*^ y MaTBU,B XpeaTCKOJ b BCTynaH>e neKOjax 
BB^eHBJBx KH>BMceBHBKa Ba MaTBU.e. Obo roABHe 29. jaHyapa 
caaaaHa je oneT BaaaHpeARa CKyniuTBHa Ha aaxTea neTuajcTO- 
paufi qjiaHoaa. KaKO je ynpaRa npeA AneRHn peA, KOja cy 
BCTBKJiB caaaaaHB, AOAaJia jom hokojo cROJe TaHKe, a kbko je 
ya TO OAJeAHOM tojibko napacTao 6poj HJianoaa, Aa ce mopjio 
npeABBAeTB, KaKO he nocjie pemeHba AReRHBx Tanana ^^npaaa- 
HBX caM no ce6B OTnacTB AResHB peA caaaBa^a, to cy orb na 
CBMOJ CKyimiTBHB upoTecTORajiB npoTBRynpaRBHOr nocrynica B 
MopajiH CBMy CKynmTBHy HanycTBTB. TaKO je najnocjie aoui.io 
AO noTnyaor npejiOMa aane^y jeARe a Apyre cTpaue. Y 6. 6pojy 
„noKpeTa*' HBTaMo o Toj cKyniuTBHB HJiaHSK IIIaHAopa Kc. 
'BajfCKOFi KOJB aaBpiuyje obbm pe^BMa: ^Ja, kojb paABM b ro- 
ABHe yjia^soM caB TpyA, Aa ne Ao^e ao hb Ma KaKona cyKo6a, 
a HaJMaH>e ao cTpannapeHia y uameM jiaTepapnoM xcBBOTy, 
tbm BBine ocy^yjeM CKynmTBHy oa 29. cBJe4ii»a, KOJa je mapoM 
pacTaopBJia RpaTa ynpaao toj HeeojBB. Ilpecjia^a cmo, Aa ce 
BBaTBMO B caa^aMo — a oco8bto npeo;ia6a je aa to naiua ;ia- 
jena KH>Bra, Ta uajeeha napoAua MyqeHBua, to capone oa 
CBBKyAa BCTBCuyTo, a Haiua najjana nojiyra, naiua RejiBKa — 
aejiBKa ^aapOAHa caeTBii>a"I CKynniTBHa oa 29. cajeqiba l905. 
Aajia joj je rpAan yAapaii;, aajbAa aa aaxaajiHOCTB, mTO je Ma- 
TBi^B TOJIBKO npBBpBJeABJia; HO, — ja ce HBAaM, Aa he xpaaT- 
CKa Kii>Bra yaaTon TOMe b Aa^Be c.iyxcBTB caojoj caeTOJ yaaa- 
menoj aaAaha." — Fao je oaojiana ji>a6aB y KH>BxceBHBK&, Kao 
mTO je IjajicKB, iipeMa KibBaa, mb y ocTBapeH>e H>flxoBe uaAe 
H aepyjoMO. 

T040T0j N My)KNI4N. PyCKB JIBCTOBB AOHOCO aaHflMJBBBy 

npBHBuy o rpo(J)y JJaey H. Tojictom. KaA je nanacao CBOJy 
npaqy o HOBi^y, qaTao jy je MyncauBMa. My:KBii,aMa ce Aona- 
AaJia, HapoiBTO joahom. Jlae HaKOJiajeaBh ra aaMOJia, Aa My 
npanoBeTKy acnpanoReAa. MysKBK — OKpeTan a cTpacTan hb- 
Tajiau ~ OTno4He 6ea (Sojaanu, npanoaeAao je tb^iho, ajia TaMO 
aMO MeH>ao je aapaae, peA a noApo6HOCTB paAH>e. J(pyroRB cy 
ra noupBBjbajiB ; Tojictoj iiaK — (5pao je 6e;ieHCB0 npaMeA^e 
ua py<5pyMy pyKOiiaca a Rpjio ce paAORao, KaA je npanoReAan 
ynoTpe6BO caa^KHe peqa b mbcib. Ha Taj naHBH nocTa;ia je 
nocJie noanaTa npanoaeTKa o IlaaHy rnynaKy a H>eroBa Tpa 
6paTa. 



HOBHHAPCTBO 
JyrociiOBeNCKa KopecnOHAeHiiNja. Obbx Aaaa je none.ia, KaKO 

BBABMO B3 HOKBX CpU. U XpR. JIHCTORa, IlOA ypeAHHlUTROM Mil 

aana JJ^tyra y BeorpaAy, Aa uajiaau JyeocaoeencKa KopecnoH' 
j\eni^uja^ Kojoj he rjiaRHu Cipara 6BTfl Aa HORBHapcKa caeT as- 
Hoiuhyje o Aora^aJBMa y c;iobchckbm aeMjbaMa Ha jyry, koju 
ce AOcaA BH^^opMBcao roTORO BCicjhyHBHO npeico BeMicor a Flo- 
uiTaHCKor KOpecnoAeHii,-6Bpoa. V npnoM cbom 6pojy jaajba Jy- 
rocjioneHCKa KopecnoAeHuuja: 

BeorpaA, 22. (fe6. 1905. — Ako Jyroc.ioitenB AoacTa xoho 
Aa ce cjeAUHe a Aa aajeAHUMKB pa/ie aa 6oji>y aajeAHB'iKy dy- 
AyhaocT, Mopajy ce najiipe ynoanaTu Met>yco6Ho, jep Tora no- 
auaaaH^a cana HeMa. Mu cmo ao caAa a o Haj6;iB3KOJ cnojoj 
(Spaha upujifl BH4>opMaii.Bje aa Ty^era, Ha&ia HenpBJaTe;r>cKor 
HORRHCTRa. J\2i ce Taj HOAOCTaTaK yK.iOHB, ocHOBaua je »,Jyro- 
cJiOR. KopecnoHAeHUHJa'', KOJa BMa caoje AOUBcuBKe y cbbm 
jyroc.iOR. ueHTpBMa, iiaK he joj 6btb Moryhe, 6p30 a TawHO 
0(5aReuiTaHaTB jyrocjioR. b Apyio hobbhctro o chbm Ra^KHBJBM 
Aora^aJBMa hb c;ior. jyry a Ha Taj he naMBH luapBTa Me}>y- 
co(5ho ynoanaHaibe JyrocjiORena, ynoauaRaTB ceaepHO- cjiORencKO 
B Tyt;e horbhctro o bctuhbtom CTaH>y na c.ior. jyry a paABTB 
y TOM cMepy, Aa aaiiHTepecyjo jeaponcwy jaiiHOCT aa TeiuKy 
6op6y, Kojy roao hcc;io6oahb JyrocjiOReHB ca crojum ypHieTa- 
HBMa. — y CTpaHa'iKBM a cnopnaM iiBTaH>BMa Met>y JyrocJio- 
ReHBMa ocTahe ,,JyrocjiOH Kopecii."* yReic odjeKTURHa, jep 6u 
y npOTBRHOM cjiyiajy aaryCajia choj onhe jyrocjioa. SHanaj. — 
To je y KpaTicBM iioreaaMa oanaMea uaui nporpaM. 

Cnopi M Ceei. Oro je roABHe ii04eo y BeorpaAy noA tbm 
BMenoM aa.iaaBTB hor jibct aa npajaTejbe enopTa b jieiic aa- 
(5aRe. 3aAaha My je Aa aeryje uayny o aApaRJby, Mopa.iy, Aa 
iiOAB^KO RUTeiuKB Ay^ y HapOAy n <^yAB CHecT aa KopacHOM aa- 
6aR0M. JlacT aajiaaa AnanyT Mecenno Ha 4 — 5 Be.iBKBx Ta5aKa 
ca cjiBKBMa a cTaje aa Cp^ajy a AacTpo-yrapcKy ua nojia ro- 
Abho 8 ABH. BJifl Kpyna; aa ocTajie aeMJbe 10, oahocho 5 Aaaapa. 
FJiaBHfl OAroBopHB ypeAHBK je J!(oCpa JlaaapeB.ih; aAMBHucTpa- 
u,BJa je a lUTaMiia LilTaMuapaje Caaaha a Komu., KaMo Rajta 
cJiaTB B npoTUJiaTy. ^ ripaa 6poj, Koja cmo upbmbjih, yrjieAaH 
je uo cnojLaiUHOCTR, ajiycTpauajaMa Kao a no oOb.ihoj paano- 
apcHOj caAP»CBhR. 

Co mSsfc dal. Meca cbo bbuio AoCaRajy oniuapHajax a 
caecTpaHBJBX peauja KH>B»ceBHux, HayMuax a coi^RJa.iHux. TaKO 
HUTaMO y Nirodni Listy: FIpauiKa KHiU^Kapa Bursik a Kohout 
ueAaaHO je nonejia BaAaaaTa qaconac „Oo ludsio dal". 4acoiiBcy 
je BBAaraK odaaeuiTaBaTB ny6;iaKy o npoAyKuuja JiBTepapuoj 
KBKO KOA 4exa tbko aa ocTa.ie caeTCKe JiflrepaType. Jlpaa 6poj 
Aoaeo je noTnyu nperJieA CRera iuto je upoiujior Meceua aaa- 
iDJio KOA Hexa, 4>paHi^aa, HeMai^a, Earjieaa, TaJiBJaaa, IlojLaKa. 

Oesterreichlsch-Ungarische Revue. Beh oa Tpa roABHo 
oaaMO aajiaau y Beny uoa OAroaopuBM ypeAHBiuTeoM Jyjiaja 
Xa6epMaHa MecenuB naconBC aa „i^e;iOKynue KyjiTypue bhto- 
pece BBCTpo-yrapcKe MOHapxBje^^ lipeA uaMa je caeaaK 32., y 
KOJeM HajiaaBMO a H.iauaK ^Die derzeitige serbische Lite- 
rature* aa nepa Apa Muaana Caeufla. HjiaaaK o(5yxRaTa y ce- 
AaM oAejLBKB caAaniH>y natuy JiapaKy, apojcKB enoc^ npano- 
aeTKy, ApaMy, JiBTepapay KpBTBKy, KfbBXceaua ApyniTaa a kii>b- 
Hceaue 4aconBce. 4;iaHaK ce CaRahea OA^BKyje jacHBM nper;ie- 
AOM Kao a aroAHo yxRaheuBM MapKaHTuajaM OA^naKaMa nojeAanax 
KH>B}KeBHBKa B caMBx KH>BXceaHBx uojaaa 



nPOCBETHH n APyUiTBEHII FJIACHHK 

Harpa^eNN KikNweBNNaii Me^y j^oHAoaaMa KojaMa pyKyje 
AnaAeMuja HayKa BMa ({)oha Mfljau.ia a Mapaje Majiojeaaha, 
OA Kora ce ABe Tpehaae roAamti>er auTepeca ynoTpe6a»aRajy 
ua noMaraH>e capoMaiuHBx cnacaTe.i>a. Ha CKyny AKaAOMBje 
HayKa Aocy^eue cy uarpaAO aa OBora (j^ouAa: no 300 abh. r.r. 
JByAeBBTy ByjianeBahy, nacuy Ae.ia „Moja Mbtb", b Jlaaapy 
KoMaptiahy, KHiBXceBUBKy a HOBBuapy, a 200 abh. Mutb Pbao- 
caBJbeBahy, nenaaoHepy. 

npBN KOHrpec opnoKNx iieKapa n npNpoAibaKa. AoueuaT Hpa- 
QiKor yHBBepcBTeTa Dr. L. Hadkovec name y 4. 6pojy Cjioroh- 
OKor riperjieAa (Slovansky Pfehled) o I. cacTaaKy cpncKax jie- 
Kapa a npapoAi^aKa y BeorpaAy: Cp6B cy noKaaaJia TaKoay 
AopacjiocT fl cnpeMy, KOJa AOKaayje, Aa je TepeH aa bbcoko Jie- 
KapcKO yqajiBiuTe npanpaajbeu, komo je TeMe;i» eeh nojiOHcen 
hobom abbhom MOAepnoM 6ojihbi^om. Hapo4BTO nac je npajaTHO 
BBueuaABJio, KaA cmo aaAeaa, AOKJie cy opncKB aeKapa y xh- 



159 



5 «-^ BFAHBOBO ROJIO 



1905 



160 



pypniJH Aomjm. CpncKB JieKapcKs cacraHaK nonoBO aoKasyje, 
Aa je caMOCTnjiau paaeoTaK HayMua ko^ CiOBena caceiiM mo- 
ryhaH, Kan 6n chuo 6B.no opranBaai^HJe, sajeAHBue b napoHurnx 
Beaa. UlTera, niro nam cjiobohckb nenapcKB kombtot, kojb je 
CBOJBM pa^OM y riapBay b Ilpary raKO bihofo o<5e}iaBao, cnasa. 
KaA CMO 1897. biujib na Me^yHapoAHB cacrauaK y MocKsy, 
HBCMO HB caibajiB, KaKBo heaio KpacHo 6ojiHBue, 6oraTO y^ie- 
lueue ;ia6opaTopBJe b KaKBB orpoMHB paaBBTan MOABUBHe y 
PycBJb nahfl, — cjibmho TOiie b na cJiOBencKOM jyry 6bjib cmo 
BaneHa^eHB paaBBTKoai JieKapcKBM kojb hbcmo oneKBaa.iB y 
aoMJbB, HBJa canocrajiHOCT b ueaaBBCHOCT ojn TypcKe raKo je 
M.iaABx A^Ta b Koja je n nocie rora npoxcBBe.ia mhopo ape- 
MCHa nearoAHor aa KyjiTypna paaBOTaK. ^aj BoHce Aa caA, noA 
BJiaAOM IleTpa I., Cp6BJa ao^® AO vKejkenor MBpuor paaBBTKa, 
KaKO 6b yorjia noKaaaTB cbo CBOje 6oracTBO. Cp6Biia naje 
noTpe6Ra Jiaxcna ceaepoaanaAHa vyjirypa, KOJa y (j^pany c 
MacKOM ua jmuj xapa, y6BJa, hcbbb MaMony^ ajiary a Te.iecHBX 
CTpacTBMa. HaA tom .lasiCHOM KyjirypoM y3AB3Ke ce Kyjirypa 
cjiOBOHCKora CBera, ojiB^eua jby6aBji>y na 0TaH6BHB, ^ejbOM Ka 
njieMeHBTOM, uayi^B b uanpeTKy, paAy Te.iecHOM b AyiueanoM, 
aanocTaBJbajyhB cBTnapBJe Apyu^TBeHe jiarapBJe, ^paae b hbt- 
K0B.iyKe. Hena ue AonymTa ciOBencKB cbot, Aa ca fberoaax »cy- 
jbesa, c H>eroBa AjnieBHor paAa b npBpoAHor 6oracTBa H>ero- ' 
BBX seMajba, »cbbb b y3iCBBa crpaHau, b uenpBJaTejb. Beh b3 
MocKBe OAueJiB cmo yxBcaK, Aa Ciobohb, Tapyha ce Me^y co- 
6oM, TyKy ce aa ry^e BHTepece; — a caA nocie noaparKa b3 
BeorpaAB yTapi^yje ce y uaMa iiohobo to 0CBeA0MeH>e. KaKO 
CMO 6<iBCiCB nopeA cae yAajLeHOcra! A Kaico 6a caa Tpe6a.ifl 
Aa CMO jeABH ya Apyrorl BbvIO 6a to y KopacT He caMO HauiBx 
KyjirypHBX Burepeca, Hero b TproaaMKux b iipDapeAHBx. TeMejb 
HOKa 6yAe xecio: „rio3HaJMO ce!' Cp6uH, Xpaar, CjioaeHau, 
KOJB yHB Ha cTpaHBM yHBaepsBTeTBMa, He 6b cmoo o6BhB Me- 
uiKB MeABi^HHCKB ^BKyjiTeT; KBUie Hero cpaMOTa je KaA CiOBenBH 
y Ilpary y*iB na HOMaMKOM yHBaepeaaTeTyl'* 




CETMMO CE 

nxKOJicKor «ohm cb. cjlbei 





^««RR«?^«««R«««««««««^^ 



RoikCKa UJNOACKa MaTHua. (Macierz szkolna). OcHOBana je 
1886. roABHe. Hjianoaa BMa 10 noMacHBx, 364 ocHBaana b 1043 
peAOBHa. Macierz szkolna noABHce iio«i>CKe uiKo.ie y iipBTBCHyTBM 
MeexBMa, Kao b ^leuiKa Maxoua. Ocbm rora ocHoaajia je join 
HapOHBTe 4>0HA0Be: UlTBiieHABJCKB (t)OHA aa iiOAB3aH>e ynuTe.-b- 
CKe iDKO.ie, 4^0HA aa uiKOJiy no.iiCKy y TjeiuBuy, ({'Oha 3a ochu- 
BaH»e ^<iKor Ko.ierajyMa b sa parapcKy iiiKOJiy y HepHBroKy. 
3a roAKHy 1903. 4. BMa.ia je 39 274. K npaxoAa. Caera ao Aa- 
sac B3Aa.ia je Macierz szkolna 593.533 K. — A ko.ihko cmo mb 
Aa;iB CB.-CaBCKOM (j^ouAy?! 



qiiTy.i^A 



t CeBacTNJaH, MarponoiNT CKonibaHCKN. Nf aTpoiio.mJa 

CKon.i>aHCKa oueT ce y upno aasa.ia y HeAe.Lv, 23. janyapa 
y 7 Hacoaa y aene npeMBHyo je MBTponowiBT CeBacTojuH y 
CBOJoj 36-oj TBABHB y U^aparpaAy. 

MBTpono.iBT CeaacTBJaH po^en je y Jlanjbany na KocoRy, 
TAe je ocHOBHe mKO.ie aay^iao a no tom npeiuao y raMuaaajy 
y IlpBapeny, rAe je b hckojibko paapeAa cpncKe 6orocJioBDje 
CBpuiBO, aaKBJiy^pBO ce b OTBuiao y 6oroc.iOBBJy na Xa.iKy. 
BorocjiOBBJy oay capmao je Kao jeAau oa npaax c.iyma.iaua a 
aapaABO je reay, Kojy My y npaa Max ne xreAome jipbmbtb, 
noiuTO je B3Beo npaay HCTauy o yKBAaH>y cpncKe nehcKe na- 
TpajapioBJe, KOJa je nocTa.ia MCpTsa cliaaapaoTCKax Te2KH>a. A.ia 
ce noKOJBB CeaacTajaH ae AaAe noKO.ie6aTa a aajsaA ce H>e- 
roBa reaa opaMa. Oo cspmeuaM HayKaMa ApsKao je y upKBv 
aa Xajucy cioao y npacycray caajy Marpono.iBTa a ohbx mb- 
TponooBTa a narpajapxa, kojb cy ce ouao aareK.ia, a caa cy 
My HecTBTajia, Kao a narpajapx aace-ieacKa JoaKaa 111., kojb 
ra je a noxBajiao. 36or cjiabora aApaajBa oa je asaaeo y L^- 



parpBAy tbxo a CMepao a kba yape mbtpodojibt ^apMBJiajaa 
oh 6yAe BcraKHyr aa KaHABAaxa, re aa Cr. Gasy npom;ie roAane 
je aaa6paT aa Marpono.iBTa CKonjbaacKe enapxaje. 17. laayapa 
1904. npoaaReAen je aa CBemTenaKa (npecBBTepa) a lo. Jaay- 
apa nocaehen 3a MBTponojiaTa y i^krb Cb. 'Eop^a j ^aaapy, 
Kojoj cy CReHanocTB npacycTaosaJiB ner MBTponoJUTa. 

IloKOJHB CeaacTBJaa je yxsaxao KJia^y rpyAae 6o;iecTa 
joni y i5-T0J roAaaa, to ce npeaa tomb RJiaAao npaMepao, ya- 
ApHCJbBBO, Aa je 6ao acTauan aa yrjieA APyrosBMa a 6pahB 
no XpacTy. 36or rora je 6bo aeaan aa I^aparpaA a iteroBy 
6jiary K^iaay, a Kaaao ce y abb, rpa aaxa aa OAe y Kaapo, 
na npe 15 Aana 6bo ce cnpeaao aa raj nyx. Aab npe rora 
HBHOAejcTBoaao je y cpncKOj mKona uaparpaACKOj aa Cb. Casy, 
KojoM npa.iBKOM Ao6BJe aa^jiyeai^ a aaKoa AoceTO-AHeBaor 
.ie3Kai{>a noA^iexce aanaJLeiby njiyha. 

MarponouiBT CeBacTajan 6ao je OAymeBJbea a npocBeKea 
Cp6aH, pexKora TpyAo;i>y6«i>a, aeoaa jaKe BOJi»e a eaepraje ya- 
AP3KJLBB, onpeaaH a o6a8pBB ao Kpajaocra, re je ca rax per- 
KBX ap.iBHB y^BBao ae.iBKB yrJiOA y npecTouaua a y cbbmb 
iipecyAHBM KpyroBBMB^ a c xora je H>eroBa CMpx bojibkb ry6B- 
TBK aa cpncKB uapoA yonmTe a oco6axo aa oaaj y TypCKOJ. 
Map nenejiy H>eroBy. 

t Adolph d' Avrll. V ABopuy Coppieres ya^o je 28. okto- 
6pa np. r. y 82. roAana xcaaoxa ^paauycKa KibaxeBBBK, jeAaa 
y <I>paHuycKOJ oa HajacKpenajax npBJaxe.i>i CjiOBeacxBa, 6apoa 
Adol()he d' Avril. Pbaobb cy ay BBuie 6eJiexpBCXB«iKB a 6y6jiB- 
UBCTB^KB Hero Hayqna. Kao npaaep Hasa^aMO obao «,Slavy 
Dceia, Choix de presies slaves'* rllapBa, 1896.). Toje oparaaajiua 
BHTonoraja a yjoAHO a 36BpKa Koaepaja a cbthbx exyABJa o 
cjiOBeacKoj nojeaaju. Oa BoAHBKoae OAe Hanoneoay na ao ne- 
caMa o Kpa.i>eBB^y MapKy a Kocosy, oa necae Kaeaa HaKOJie 
y^OuaMO, onaMo** ao IlyniKBHOBa „(lpopOKa Ojbera", oa «JIa6y- 
uiBHa cyAa^ ao conexa Aabmb MBi^KajesaKa, oa IIpepaAOBB^a 
AO nojeaaje aajiopycKO, oa nojeaaje .lyxcaqKO ao lUeBHeaKOBe 
BOAB d* Avril ^^paai^ycKor «iBTaon,a. IlpeA tom KibarOM bbabo 
je: „ Saint Cjriile et Saint Method e, premiere latte des Allemands 
centre les Slaves'* a „Les Bolgares." (Gae xpa xe Kibare aaamjie 
cy y „Biblioth(yqu6 Slave elz^virienae") SKaJiaao y H>eMy acKpeaor 
npajaxejba a noanaaaoi^a cjiosencKax OAHomaja, jeaaKa, a Jia- 
TepaTypa, kbkbbx y 4>paBi;ycK0j homb MRoro. 



HOBE KH>HrE 



ileronNC MaTNi4e CpncKe. KH>ara 229. CaecKa I. aa roAiHy 
1905. [HperJieA: I. npBwioulua acTopajcKOJ reorpa^aja Cp6aje. 
Oa 11*1. Pyaapu^a. — J I. HCbbot a o6B«iajy Ap6aHaca. CacxaBBO 
BOJHOAa MapKo Ma.i>aHOB IIonoBafa ApeKajiosa^ (UacxaBBK) — 
111. CeocKa TpareABJa. npanoaexKa MaJiaaa ByABcaajbeaa^a. 

— IV. JlacraK: OrJiac ByKoaa Pjeqeaaa y „Laibacher Wochen- 
blatt- y 3a roA- 1818. ripaonuixao ap] ^paa lineiuA (JI>y6ji»aHa). 

— V. KHtB^seRHOCT: 1. Ouene ^MapKO L^ap, Moje CBMnaxaje; 
Mu.iau llpB6BheBBh, Y apaKy a mbfjib; Grcsity J4nos, Magyar 
es szerb nyelv szotara). 2. npaKa3B (Be^iexpacxBKa: MaJieaa Ma- 
jiaABHOBoiiKa, BohcbKho npane; Jbkob lUaaxah, lyecMo; Milena 
Preindisberger Mrazovic, Bosnische Volksmarehen. Hcxopaja kh>b- 
HceanocTB: Tax. Ocxojali, Cpn. KH>B»ceBHOCx oa Bejuuce Ceo6e 
AO J^ocaxeja 06paA0BBKa 1690.— 17&0. BejieuiKe. — Vl. Tjib- 
chbk: A. H. rianan. 

Narodna zastava ujedinjenih Hrvata i Srba. Izdavatelj: 
Cavtatsko i konavosko bratstvo. (Sudr2aj: 1. Slika .Narodne Zastave- 
ujedinjeiiih Hrvata i Srba; i. Statut drugtva „Hrvatski i Srpski Na 
rodni Dour u Cavtatu; 3. Imenik pn^ih clanova; 4. Sve6ano sasa- 
g;jeiije narodne zastave na ^Markovu Kameua*, na brda izmegja 
Cavtata i Konavala; 5. Molba rodoljubima. - Dobrovuik. Srpska Da- 
brova<Ska Stauaparija A. Pasarica. iy05. — CTp. 36. 

[BB6.iB0TeKa AHTBa.iKoio.icKor yApyaKeii»a cpncKBx yqa- 
Te;bCKBx npanpaaHBKa CoM6opcKBX nCwiC^. CaecKa npsa.] Par 
aAK0X0AN3My I . . . — CpncKB niTaMnapaja Bjiba. n. Bajaha y Com- 
6opy. 1905. .CaAp^saj: HpeAroBop; Xaaaa; MapKO XIonoaaK; 
BaiKHOcT aHTBd.iKOxo.iBHKor noKpoTB no aapoA» Cxeaan Beaaa; 
HapoAHa niKO.ia a aHXBa.iK0X0JB4Ka noKpex, Cjibbko Mbjl 
KocbK; HlxeTHB yTBuaj a.iKOxo.ia aa ^aHKy OMJiaAaay, BeJbKO 
Hy6pajiOBBti ; MoHO.ior, MapKO flonoBaK; Ham OAroaop.) — 
CTp. 48. U,eHa 20 noTypa. 



Cm 



in«»Mflamj» J CfM. KttpM 



186/906 



BIACHHB B yPKAHHK 



V 3ABABy, nOVKV H KftHlKEBpCT \J 



^^M 



**pr:obh-b'a5>-^^ 



^ 7 Cp. KapjoBifuia, 10. (23.) ^^eepyapa 1905. ^ 



XI 



nparjTTHH J. MnHJh, Eeorpifl 

noFE^xo mmz 

fouate yajKe 86opeiiie: 
„M^KO Jie, MOpH, MftJKO Jie, 
Mpsa CH jierH8$, coHysa^, 

r U BHAO$ icajie Poahho,* 

^ Hon sane Bejieu nojiuita 
I JXopn no Hama ajiaHHHa; 
IIoA Kane apso sejieHO, 
TyAep HH opo rojieHO, 
Ha Tauau opjiH jieT4}y, 
PaAHKO KOJie aes^Jy. 
Ha Kajie cotcoji, chb cokoji, 
Co rojiBH rjiac ue BURame, 
Ha Ho pel c KpHJio Haxame: 
Ha HOHe HJiano KJiHKauie: 
„,He jiH TQ wajiKO, HOuH^e, 
JleTH>e, npOJieTibe syHeyjiie, 
CoKOJi ha pfi Tu ooneTHal"" 
Uj, JieJie, uajKe, MajKO Jiel 
Ko^e Hu COKOJI Bfiopeme, 
Ko CHi;e KaJie CBerjieue, 

A KOne COKOJI OaJIQTHaJl 

PanBHO KaJie noMpKnaji." 

Ha hepKa HajKa s6opeine: 
^IVopo Jie, Hyne HajiOHO, 
To] mTo Jo opo roJiSMo, 
UIto fca ra- opjiH TOrjiHTH, 
Ohoj cy cpncKH komhthI 
Toj, mxo TH COKOJI oftjieTMaji, 
0, Jiejie, Tyro, xyro Jie, 
Oho je Mhi^ko BOjBo;ia! 
OnJieTHOJi coKO-rasuja 
y KpajicKo aeuja CpSuja, 
^a cpncKOr Kpajba npamyje, 
Ha B01H na "y sSopyJe: 
„„Epe, Kpajie, tbtko, raTKO Jie, 
ripahi^ HH TBOJe coKOJiet"" 
* Koa cena Saepa^e j IIopeqKoj kbbb nocToja pasf 
ABfle, PftAHHO kSjiq, aa koJb KBpos npn^ia, sa ra je Sana 
Pana, H^wnalia ceoTpa KpaAeaaka Mapxa (KpaJi MapKa). 



nparyTHH J. HnHiK, BeorpaA 

BOr, nA JEPOTMJE 

pas He JS.B. HHKyAa; a y KpHMititH 

„Ko;; o$HUHpcKor pfiTera" nyao 

Kao H y KOiuHHi^ii. TaBaBHt;a hii- 

CKa, neh njiexana na cse nyi^a oji. 

TOiiJiHae; a y A^ixy j^ysaHCKOHe h 

HaKHcejioj paKHJcKOJ BOH.R njiima HcneaxaH »ca- 

rop rocTHJy. 

no^em yjiHi;oM, a Mpaa xaKO pence, aa He 
uoHceui npehH hu ABecTa Kopaiajn & )\& ce He 
paTociiJbam h npnjaTBJba n po^aKa, Kone ch 
Ha cjiaey noiuao, h na ce ne o6a8pem oko 
ce6e, He 6ii jin yrjie^ao Ha KaKBy KpiHui^y, y 
Kojy 6a AO^ap lOseK HaspaTHO, tbk kojihko 
}\& ce orpeje. Ajht, Ka^ ce eeh y^e, oea to- 
n^ioTa n npiijaTHH Hcarop ocsoje HoeeKa, na 
HeKaKO He H;^e y rnaey, j^a ce CKOpo Hsa^e h 
MSJia»ce HenoTpe6HOM 3e6eH>y no oboj i;hmh h 
SHMH. 3aT0 ce Bpara oa Kpnue nonemhe n 
OTBapBsajia aa yjiasHHKe, a bpjio peTKO sa ns- 
jiaeHHKe. 

A n>yfl,'a hh koa Kyhe nncy iiMajiii HnKaKBa 
nocjia; npasHUK je, na ce HHJe MOpajio xnTarn. 

y KpHUEi je ocaM cTOJioea n can, ochm 
jeAHora, npenyHH. Onaj, 6am a*> cane nehn, 
joui je HpasaH, na HeicaKO nsasnea Mejiauxo- 
jiHMaH yTHcaK Met^y ca6pahoM. Cbh ctojiobh 
pasroBapajy, »carope, a oh jeAnnn Me^y H>n- 
Ma HOH H »ceji>aH rocTHJy leKa Ha CBOje 
BpoHe. 

Bpara ce sjanoM OTBopnnie. CnoA>a sa- 
njtycny cnejKa h xflaflHa CTpyja, xe, Kao na 
KOMaHAy, OAJOAHOM npecene ouaj tohjih n npn- 
jaTHH Hcarop. 



168 



BPAHROBO RO JO 



1905 



164 



— SaTBapaj! SaToapaj! — 3arpaja i^ejia 
KpHMa Kao je^aH hob6k. 

y Ka^aHy hmcto ce ySannuie j^se npn- 
jiHKe y nojioBHOM ajin npiiJinHHO hhctom o^ejiy, 
o6e ca iny6apaMa na rjiaen. Je^aH on h>hx 
H3;^yxcH0 ce rjiaeoM ;a,o TaBaHni^e, i;pHOMaH>acT, 
cyxa HerepTacTa JiHi^a ca KpaxKOM y uifiJBaK 
no;[^iuiiu]aHOM dpa^Hi^OM, majio npoceA; a Apy- 
rn, OMaH>n, CMei^a jiHi;a h 6paj^e, TeMejBHux 
njieha. 06a Ha HoraMa HemTO HecHrypHH, ajin 
ce jom Ao6po ap^^ m jaKO hm je ao Tora cxa- 
Jio Aa TO npeA ny6jiHK0M 3a6amype. 

— OeaMO, KyMa-MaTO ! — pane onaj MaiBH 
OHOM AyraHKOMe, Kojn je TpenyTHo sacTao Ha 
npar h 6ai](iio jieTHMHnan norjieA no rocTHMa. 

— Mope, mxa ch CTao Ty 6pe, iia jiaAHm 
Ka^any? — ysenKHy neKO oa rocTHJy, a Ka- 
^eynja AOTpna h sajiynn spara, norjieAaBoiH 
ysrpeA kphhrhkh y oea Asa rocTa, kojh n ne 
cjiymajy uiTa ohh TaMO npoTecTyjy, eeh joui 
CTOJe KOA epaxa h neiuTO osGhjbho npexpecajy. 

— Bor, na JepoTHJe, KyMe! — roBopw 

OHaj MJII^H. 

— J]^aHauiH>e BpeMe, KyMe I JI,aHauiH>e Bpe- 
Me ! — npoAyHcyje AyranKH KyM ca nadHJenoM 
mydapoM Ha yuiH h aaycTaBH KyMa Aa jom ne 
ceAHe AOKJie My noTnyno ne pasjacHH CBojy Mucao. 

— Eto, oBaKO TH je to, KyMa-JejiHCuje 1 
— BejiH KyM MaTa h KanciinpcTOM A^^^e pyKe 
Tane cboj A^an a noAHeo ra KyMy noA caMH 
HOC. — Obo th je, KyMe, AAHamH>H CBeT ; ha© 
OBaMO, HAe onaMO, a MAe, a^ penem, ii osyAa. 
IIorjieAam, na npnjiHKy, a oh HAe; a KaKO HAe? 
. . . ojbyl To je a^- noSernem CBojoj Kyhw, Aa 
ce saKJByHam, na HHKyAa hs H>e ; pasyMem jiki, 
. . . Aa ce saKJbyHaui, KyMe I 

06ejieHcaBa KyM MaTa oyTeBO no CBOMe 
Anany, KyAa cne to CBeT HAe, a JejiHCHJe iiasK- 
JBHBO MOTpn y KyMOB npcT KOJHM mapa jih- 
HHJe, Kao HOBeK, kojh ce noTnyno pern ho a^ 
npoHHKHe, KyAa to CBe na „AaHamH>e BpeMe^^ 

HAe Taj CBCT. 

— A TH, KyMe, A^ ce Jieno saKJbyHaui y 
CBOJy Kyhy na, na npnjiHKy, HHKyAa h3 H>e! — 
npoAyncyje MaTa h coAa ca KyMOM 3a onaj 

npa3HH CTO. 

— A mTO A^ ce 3aKJby4aM, KyMe? Je jih 
OBO ropa PoMaHHJa, uiTa jih? — nHTa JejiH- 
CHJe, KOMe je onaKaB necHMHCTHHKH 3aKJByHaK 
6ho Majio Hejacan. 

— To je! — noTBpAH MaTa — Je jih obo 
PoMaHHJa? Ajih cbo, norjiOAaj! ...Jl,eA', KyMe, 
y TBOje 3ApaBji>e! 



H o6a KyMa naTerome nojinhe, Koje hm 
KejiHcp Beh Aoneo. 

— Ejie, TH BejiHui, PoMaHHJa? 

- PoMaHHJa, KyMe, na lUTa? — hhcto 
ce oGpeuHy JejiHcnje. 

— Jl,oo6po! PoMaHHJa! H Taico, m ce 
3aTBopnm. Jep, OBaj . . . eBO, OBaj, OB^e — 

H Ty KyM MaTa nanoBO pacKJionn uiaKy, 
a JejiHCHJe ce oneT nancjbHBO naAHece naA 
H>eroB AJiaH h 6pH}KjjbHB0 npoAyncn npaTHTH np- 
Teace, kojh cy Tpe6ajiH Aa My pasjacne necHMH- 
CTHHKO KyMOBO TJieAHiuTe na „AaHau]H>e BpeMe". 

— Ebo, KyMe, OBO ch, na iipujiHKy, th . . 
Taj, Ha npHMJep, KaHce o Menn obo, OBaj oho, 
a TH KaHcem oiieT 3a Mene oho . . . 

— He, He, KyMe, Ty th neMaui npano, — 
npoKHAa JejiHCHJe H>eroBO o6jaim{>aBaif>e. — 
Ja Te6e noHHTyjeM Kao jeAHora KyMa, a th, 
uiTO KaHcy, caA Ty Menn . . . 

— A Taj, na npHjinicy, oho... — iipoAy- 
Hcyje Ayi'aHKH KyM h ne oSpahajyhn nancH^e na 
npHMeA^e KyM-JejiHCHjcBe. 

— Ctoj, KyMe! To th ja ne Mory yBancHTn! 
KaA caM ja Kas'o uito npoTHB Te6e? Eto, to 
npBO HeKa ce jiOKaHce OBAel — pene OAJiy^iHo 
JejiHCHJe, JEyiiH uiaKOM no CTOJiy, na OHAa ne- 
KaKO cpAHTO HCTpece H ApyrH nojinh. 

— He BOJiHM ja Aa ch Ka3'o, Hero onaKo 
TO, na npHjiHKy! — o6jamH>yje MaTa. — J],aKJie, 
na3H, KyMe! Ebo, obo th je cbot... 

— Jec! — TBpAH JejiHCHJe h nancjbHBO 
rjiOAa y KyMOB A^an. 

— A OBO CH th; a obo cbo HAe OByAa, 
OBO TyAa. A th oneT na OBAe. E, a^A mh caji.a, 
na TH KaHCH KaKO hem ? Jifijifi, na npnjiHKy, aKO 
CH jynaK?! 

A KyM JejiHCHJe caA Beh noTnyno y6e]^eH, 
fjieAa jom Majio y rojin A^an CBora KyMa, na 
OHAa OAMaxHy rjianoM Kao-HO th HOBeK, kojh 
je AOTepaH ao Ay*^apa, h Kyuny ce c KyMOM, 
KOJH, HCKanjByjyhn cboj noJinh, no6eAHH4KHM 
norjEOAOM naMHrny h nHTajykii ra TaKO H3a3H- 

BaMKH MepH. 

— A! Je c' bha'o? TemKO th ce nahn Ty, 
HaKO CH $aMHJiHJa3 y mKOJiH h, mTO Kancy, 
Ha npHJiHKy, ca npo^ecopHMa caMO mTO ne 
Hohenam y jeAHOM KpeneTy. Hero, KyMe, Aa 
ce TO HOBeK na AaHamH>e BpeMe 3aTBopH y 
Kyhy, na Aa hyTH, ne mhho. Jep, eTO, to th 
je, na npnjiHKy, TaKO — 

H Ty KyM HanoBO pacKJionii AJiaH, a Je- 
jiHCHJe ce oneT 3aAy6e h none na^KJbHBo npa- 

THTH CBaKH HOKpeT KyMOBa KaHCHHpCTa. 



195 



EPAHKOBO KOJLO 



1905 



166 



— Obo th je CBe, he npiiJinKy, a obo mh 
je na Kyha . . . 

— Taico je! — o;i,roBapa Jejincnje, — to 
je icyha. 

— E, iiJTa ca;^ J^a pa^HM na ;\aHaniH>e Bpeivie? 

— TaKO je, Kyme, — o;^roBapa Jejinciije 
saMniiijBeHo. 

— Eto iiiTa: 3aTBopnM ce, cefl,nM ca cbo- 
JHM j|,eTeTOM, na noBasj^an ce pa3roBapaM. Ja 
ibera Jieno, Kao, po^HTeJB, na iipiijinKy, caBJe- 
TyjeM, a oh cjiyuia. 

— Aiwa 3ap TBOj chh, Kyine? Ila oh je 
rjiyBah; uixa oh mo^ko Aa nyje? 

— Oflo, KyMe, jec', aiwa Kaji. My A^b^i ^ 
oh, )\a BH^m, H nyje, TpnnaecT My ro^HHa, ajm... 

— JI,a ce KyuneMO, KyMe! — npeKn^a Je- 
Jincnje paaroBop, h o6a KyMa ncnnine. 

— Bpp! — CTpece ce Maxa, — Jtyra k'o 
nceTo! 

— FpyAH OTBapa, KyMe! Ka^KeM ja Te6H, obo 
Hiije paKHJa: — MeAOUHH!... A uito ce, KyMe, 
THMO na H>e, to jecT, aKO nHTaui aa CwMOHHJy, 
to, KyMe, HMaui npaso. To th je „AaHamH>e 
BpeMe"; 6o;be y Kyhn ^a ce aaKJbyHaui c ii>OMe, 
na A^ He nonymhaui. Cnoja Hcena, 6paTe, na 
to TH je! 

CaA KyM Mara ca neodnHHOM HaMCH>OM 
cjiyma KyMa JejiwcHJa. 06oje, ceAofew joabh 
npeMa ApyroMO, npecaMHTHJiH ce npeKO CTOJia, 
na ce rjiOAajy TaKO noBepjBiiBO h TaKO Jby- 
GasHO, Kao a& ^^ hokojikko roAHHa nncy BnAOJin. 

— A, a, KyMa CnMonnja; jecT . . . oho — 
sanjiehe KyM MaTa. — To ... Ha npHMjep, a^ 
ce dapHFJiain .... 

— Ila OHAa, KyMe . . ujto Ka>Ky, APyro je 
OHO KaA caM 6ho y cejiy. Cjienai^! Fopn nero 
npocjaK!.. AMa, oh mh Kance: TaKO h teko, ^,th 
ce, JejiHCHJe, ap^^^ ^^i^o Mene, na ce nnuiTa 
He 6oj! UlTa hem, Kance, y tomo 6jiaTy; cjienn^e 
Aa BOAHui,^' BOJiH. 3ApaB cn^ KyMe!... BejiH : 
IIpeBphem seMjBy, ncnpaBHui to Majio rpdnne, 
na HH 'jie6a! A OBAe th ce 3Ha: xa npsn, a 
TH, na njiaTy ! Joahom penn, KyMe, CHTyai^H- 
ja! ria OHAa miaTa. • . He kphbhui rpGnny," 

BOJIH OH. . 

— H>era, KyMe, a^ JbySnui y pyKy, Hiora... 

— Mope, KyMe, Bor, na JepoTHJe! 

— Ifcera . . fbera th, KyMe, . . H>era ... — 
TBpAH MaTa joABa A^^^Kykn jesHK. 

— A OH MOHH jieno cne. . . CaBHo ce oko 
Mene, 6ojBe nero po^enn 6paT. H CnMonnja ra 
na3H. KaHceM ja h>oj: „IIlTa je 6hjio — 6njio, 
aMa oh mh je cne: npBH npnjaTejb h poAHTejb 



H 6paT. H H>era th, iuto Ka>Ky, a^* nourryjein 
6oji>e nero Mene.* 

— H>era th, KyMe, ibera! — naAa y pen 
MaTa H Kyi^a ce c KyMOBHM nojinhoM. 

— A CnMOHHJa je joAHa Ao6pa HceHa ; n 
Ka^KeM : hoc Aa pasdnjeM CBaKOMO ! Cjiyma Kao... 
JecT ! . . H JepoTHJe h>oj Kanco : „1IIto je 6hjio 
6HJio, caA ch AOCTa CTpaHCTBOBajia h Aosnajia 
KaKO je TO 6e3 Mynca; na a& Hac, bojih, oa 
caAa HyBam Kao 3eHHu;y." 

— AMa 3ap CHMOHHJa, KyMe?... Sap ce 
ona oneT BpaTUJia? — 3anHTa MaTa Kao npo- 
Oyl^en nsa cna. 

— 3ap HH TO ne 3Haui ? Jloinjia, na Ay^e 
Kao nenecTa . . . J],OBejia h . . . aoto. 

A KyM MaTa yKOBao norjiOA, annyo oa 
HOKor uejacHor nyAa, na djiene y JejiHCHJa. H 
HyAHo My a H neuiTO mhjio hito ce CnMOHnja 
BpaTHJia. 

— ria 6aui c AeTeTOM, KyMe? KyMe, Ma- 
rape JOAHO, OAH A^ ce nojby6HMO ! . . 

— H o6a KyMa npecaMHTHuie ce npoKO 
CTOJia, yxBaTHuie jeAan APyrora aa rjiany w 
noneme ce jbySnTH. 

— Ay, KyMe! — nHcny MaTa h3 rjiaca h 
Tpecny uiy6apy na cto. — Ila uito ce ne Ka- 
syjeui, 6pe! Jl^ouiJia KyMa CnMOHHJa ! Ypa! 

— Bor, na JepoTHJe, KyMe ! Oh mohh cbo 
TO . . . H aa ^aMyjioaa, h Hvony. . . 

— H A^TO, KyMe, — aoa^J© MaTa h jbySn 
ce c JejiHCHJeM. 

— H AOTe ! . . . AMa, hcto ja, na yneK KaJ^ 
AO^eM*. „TaTa, TaTa!" A ona, Kao mji&a^ y Ay- 
6aK ; UITO ja KanccM, KancoM. . . H CBe to Menu, 
KyMe, Bor, na JepoTHJe! — tbpah Jejnicuje 
iuTyi;ajyhH h nocMaTpajyhn Ay^anKora KyMa 
ueKHM yKpuiTeuHM norjieAOM. 

— H>era th, KyMe, H>era I . . A kojihko je 
6HJia oa Te6e? 

— HeKaj. . . Tpu. . . a nnje; Tpn je roAune 
AOTOTy, a HeTiipH KaKO je 6Hjia OA^erjia. Ajih 
TaKO TH je, KyMe, npano th Kan^eiu, „AaHaiuH>e 
BpeMe".. BwA^Jia ona KaKO je to y jeMHrpau- 
THaauHJy 6e3 Mynca, na caji: Jaoj, JejiHCiije..! 
A JepoTHJe joj Kance. . . 

— Oaw, KyMe, A^ ce nojty6HMo! Ejie, h>oj, 
na npHJiHKy, neTHpu roAHue a AOTOTy ncT? 

— Hnje; Tpu. 

KyM ra rjiOAa 3a6jieHyTO. 

— Ila KaKO? Ona je neTup roAune 0ATe6e? 

— JecTe, KyMe. 

— A A^TCTy TpH? 

— TpH. 



167 



BPABKUBO KOJO 



9105 



168 



I* • • 



— TpH? 

— Ej, rjiaso, xpH. . . xpH, 
KyM 36yH>eHO o6opH rjiaBy h ;ny6oKO ce 

aaMHCJiH. HeKaKO My to HnicaKO Hnje ymjio y 
nameT, fl,a je JejiHCHJeBy fl;eTeTy tgk Tpw roAune. 
TVyTH KyM, Tape hbjio h mhcjiu, a Jejin- 
cfije npoAyxcaea: 

— Bmjjf/i K3K0 je TO y Ty^oM CBOTy caMOj, 
6e8 MyHca; a TaMO, h JepoTHJe ea H>y: ^^Ila ^a 
ce epaTHiu^; a mohh oneT sa ^aMUJiHJasa; Te 
TH ja caA H njiaTy n >KeHy h KeapTHp, a n 
JepoTHJa y KeapTnp h koct, na ^a en'm, KyMO, 
$ajA^^a. HChbumo Kao je^Ha ^aMiijinja. 

— A AOTe. . . ? — MpMJBa KyM h je^HaKO 
Tape HOJio. 

— 0, KyHO; Kao A* CM rjiyB ! — pene Je- 
jiHCBJe HecTpnejBUBo, Ha^Hece ce ea^ yxo Ma- 
THHO, na nsa csera rjiaca none : — A jifiTe cbh 
MH nasBMO, H HMa. . . 

— TpH roAHHe . . . KyMe . . . Tpn ... — 
MpMJba MaTa h ee o6pahajyfaH na>KH>e Ha oho 
mTO My JejiHCHJe roBopii. 

— »Bor, na JepoTHJe," KyMe, Ka}Ke Moja 
CnMonnja ; a ja BejiHM, — npoAy>Kyje, ajiii ca^ 
HeKHM njiaHHHM rjiacoM Jejiecnje : — ,,Mope, 
OHMOHHJa, MH H>era jua. hybblmo Kao je^Hor po- 
AHTOJba. Th Aa Bnme boahui hcct H>eMy. . . n. . . 

H* • • A OH KaHce* • • 

— AjaK, KyMe, to ho mohco 6hth, He mo- 
Hce I — yna^e HSHenaAa MaTa. — Tpn ro^HHe.- 
KyMe* • • ■ He MOSKe* . • 

— SaniTO He MO}Ke? 

— He MO^e, KyMe. . . . 

— MoHce! 

— He MOHce, ne Mo^e. . . — ynopno o^ro- 
Bapa MaTa h MJiHTaBO pyKOM KJiaTH nopoA Jini^a. 

— He MO . . Hce, Ky. . . . 

Ajih jom H He ^oycTH uito je xeo pehn, 
a JejiHCHJe, komo ce yHHHH a& ^y^ neniTo 
cyMH>a y HCTHHy, HSMaxny necnni^oM, Te KyMa, 
KOJH ce TaMan o6eMa pyKaMa yxnaTHO 6ho aa 
CTO Aa ce npHAHrne h npyxcHO My ycTa na no • 
Jby6ait, Jiynn nocpoA noca. 

KyM MaTa ce caMO cposa y CTOJini^y ii 
8a6jieHy y JejiecHJa. 

— Je Ji' TO Mene, KyMe? 

— Te6e! — OAcene ce Jejincnje. 

— E, Ao6poI Th, na npHJiHKy, Mene caA 
Ha AaHaujH>e BpeMe. . . — MpMJBa KyM, ajin. ii 
He AOBpuiHB peneHHi^y, nacjiOHH rjiany o pyKy 
H none iiJiaKaTH. 

— fla ce noji>y6HMO ! Ohj, KyMe ! — paane- 
HCH ce JejiHCHJe n npy^ca CBOJ nojinK KyMy, a 



Beh My HH naKpaj naMOTii niTa je Majio nac 
6hjio. 

— Koje ja He Mory niiTH, na npiuiiiKy, 
ca jeAHHM KyMOM TnpjanueM. . ! A a^tg. . . . 

— To, KyMe, caMO Aa He roBopniu... jep... 
Ajih hh oh ne A^Bpuin, jep KyM Mara, 

KOJH TeK caAa pyKOM onnna hoc h bhab a^ je 
caB KpBaB, 6e3 penn AOXBaTH nyn nojinh h 
pa36H ra o rjiaBy JejiHcnjeBy. 

HanpaBH ce ryncBa. JI,OHename ce KyMOBH 
maKaMa 3a ycTa h noneuie ce nykn no Ka-^ 
$aHH. TocTH nocKaKaJiH h aarpajajin, a ohh 
ce o6a cpymnme noA CTOJiOBe n npoAyMCHuie 
ryTaH>e. 

— Bor, na JepoTHJe! — BHne JejiHcnje 
H AABH MaTy. 

— H>era th. . . H>era. . . — KpKJBa MaTa 
H nbCHH JejiHCHJa. 

JbyAH pa3Ba^ajy, ajin KyMOBH ce TaKO 
CKonnaJiH h joAan Apyrora MaKJBajy, a^ nx 
6eme HCMoryhe pasABOJHTH. Kejinep hm cpynn 
ma^ojB BOAe na rjiany, ajiH hh to ne noMOHce. 
JejiHCHJe caMO cTpece rjianoM, na npoAyHcn a^ 
yBepaBa KyMa. HaJ3aA HeK0JiHu,HHH ce a&A^ 
npHJi^Ka, TO, KaA ce obh A^rouie a^ nanoBO 
nojiOTe, AOTXBaTHUje hx oSojnuy, OTBopnme 
BpaTa H H36ai^Huie y MpaK. 

Cner hx OTpeann Majio. JejiHCHJe ce npBH 
AHHce H noMe TpancHTH cBojy uiy6apy, a KaAa 
je ne na^e, oh nocphyKn jiynn na Ka^ancKa 
BpaTa. 

— OBaM\ 6pe, my6apy! 

KejiHep OTuiKpHHy BpaTa, rypny ra nanoBO 
y cner h H35ai;H sa h>hm jipe uiy6ape. Jejin- 
CHje yse o6e, jeAny naTane na rjiany a ca Apy- 
roM none nnnaTH no cnery. 

— KyMe, 6pe, am ch ? . . . 

— H>era, th, H>era ! . . — KpKJBa hs cnera 
KyM H 6aTpra ce a* ycTane. 

— OnaM^ 6pe KyMe, ue 6oj ce, Ty caM th ja! 
H Ha6H mySapy KyMy na yura, na none 

Aa ra ji,i\}Ke. 

— Aphch ce, 6pe, KyMe ! . . He Aaj ce, 6pe, 
KyMo! 

Ajih y kojh ra Max noAHHce, o6a ce cpo- 
saine n ceAome jeAaH enpeMa ApyroMe y cner, 
na ce homo 3a6jieHyme jeAan y Apyror. 

Hajnoejie no^e hm sa pyKOM a^ ce no- 
A^ny. 

— Th, KyMe, ap^m ce caMO Mene. Chmo- 
HHJa je. niTO Ka^Ky, jeAHa Ao6pa xcena. . . H 
cne je A^^po ... h KBapTnp, KyMe, . . . OBaj, 
Kyjna Kao 6apyT cyna, caMO hs iiaToca uito 



169 



6 o^ EPAHROBO ROJIO 



1905 



170 



iisjiase HeKe moaphi^o. . . Jl^a BH^iim, Kyiie, ca- 
Mo. . . MOAPHi^e, KyMe. . • A JepoTHje . . . Kance. . . 

— Bor, na JepoTHJe ! — myMJia KyM MaTa. 

— Bor, na JepoTHJe! — o;nroBapa JejiH- 
ciije noTiiyHO QjianceH. 

H o6a KyMa, kojh cy eeh cacBHM 3a6opa- 
BHJiH lUTa je Majio nac 6iijio, noHeme ce ycpe^ 
CHera ji>y6HTii. JejincHjy ce a^jio hoiuto Ha ^ao 
na 3anjiaKa: 

— A ona, cnpoTa^ caMa npudnaje; bbjih: 
„MyHC na MyMC." Ona, neTHpn ro^HHe ... na 
H>y JepoTHJe. . . . 

— ypal — noABHKHy MaTa. JejiwcHJy 
ao^e Heo6iiHHO mhjio Ka^ MaTa ycKJiHKHy, na 
noABHKuy n caM. 

PI ABa KyMa, sarpjbena Kao 6jin3aHL(H noA 

cpi^em MaJHHHHM, y nnaT OHHMa y KaBann, 

CTaAome npeA caMa BpaTa n saneBaiue: 

Pa86ojie ce snaxo iioje 

Jo A Te Tyre u Jy»HOCTH"! — 

H TaKO neBajyhH n KJiaTohn ce to aMO 
TO TaMO ynyTHuie ce y MpaK. 
9. Jan., 1095. 




Caao n. ByneTHK, UerHibe 
2 



y CHPC 



KaA caM ce cjyTpaAan npo6yAHO, nal^ox 
ce Ha HauieM neTpy saMOTan y ry6Hi;H. Hyx 
TAJe AOJBO no Kyhn sanTnja OcMan CHJena neuiTO 
Ha Mcene, ajin My CTpnHa ne ocTasame Ay^Ha. 

— Jl^oma CH, pene My ona, — a^ mh caA 
3op npocnnam, a KaA 6jexy y Kyhn JbyAw, 
xjia^aiiie oa H>e k& Manna oa Bpyhe Kame. 

3aHy ce nocjmje npcA KyhoM neKaKBa 
BopAaH>a. IIpoBHpHx Kpos jeAaH Ma3raji, KaA a 
OHO ce OcMaH CTyHHo y aBJiHJH c HacTOM, 
HauiHJeM MOMKOM, na ra 6Bje KaMi^iijoM, a 
jaAHH ce HacTO caBHJa Kao koh> oa cnja 

J],aH npol^e. YBene nac cnycTnuie c nerpa 
H HOKH JByAii noBOAOuie nac noKyA na KOH>iiMa. 
HuiJiH CMo CecnyhoM h ji^yvOj na ce OAJeAHOM 
Hal^ocMO y Kyhn Mor yjaKa y ApyroM cejiy, rAJe 
CMO noAynce ocTaJin. 

riocjinje jKO^e 3a nac MaJKa mii. Mene Hcejba 
Ha fty. Ha 6a6a, na nona, na cbo — BoMce 
Aa iiaropnM oa Hcejbe! MaJKa nac je MHoro 
rpjiHJia n njiaKajia je. 

— Jecy jiH ce neh BpaTiiJiii? — yniiTax 



je, ajiH MH oHa ne OAroBopH, ho ce joui jane 
3anjiaKa. 

HyAHM ce ja, uito je na H>oj upBa, MaxpaMa, 
KaKBy HHJe HHKa^ AOTJie HOCHJia. 

y3e nac i\ noneAe Kyhn, KaA ^^^ TaMO 
oneT HeMa HHKor ao HcencKaAnje h to cbo y 
upno ! Oi^pHHuie n Hac Aj^uyi ^^^ ao^ocmo. 

Aojiade ucene ns cejia, a CTpuna paaacTpe 
6a6oBe xajbHHe HacpeA Kyhe, na napn^y haa 
H>nMa. 

KaA caM HSHuiao na yjim^, pjbl ce nonrpaM 
ca cycjoACKOM aJouom, OHa mo rjiOAaxy c He« 
KHjeM caHcajbefteM. 

— FpexoTO, HOMa o^a I — pene joaho aw- 
jeTe ocTajioj n noKa3a na Mene. 

He BHAHM ja hh nauinx onai^ft, hh roBeA&9 

HH KOH>& 

Behnp-ara je AOJiaaHO y nac necTO h ao- 
HOCHO HaM je cjiaTKapHJa BHine ho npHJe. C Maj- 
KOM H CTpHHOM jo Ba3Aa 36opHO o 6a6y, o nony 
H ocTajiHjoMa HamHM h xpa6pH0 hx je. 

JoAHOM AO^e OH y Hac Bpjio Boceo. Jom 
c BpaTa 30Be MajKy h CTpiray: 

— }Khb je! — pene. — Ajiaxa mh, hchb 
je n Bpnyhe ce nnuiajiax, nehe hhkojihko 6hth. 
Bho je y cypryn ao y lUaM, na ce Bpnyo ! 

One, BHAHM, He ynjepaBajy ce, ajiH hm 
oneT OBaj rjiac mho; a mohh oh neKaKO nyA- 
HOBaT, na caM jijro o TOMe mhcjiho. MncjiehH 
TaKO, jifii^e Mu TO HHTax MaJKy, a& ^^ oy 6a6a 
6hjih 3aKonajiH h KaKO he ce oh j^mhi/i hs rpo6a. 
Ona MH Ha to ho OAroBopn HHuiTa, ho mo 
3arpjin n nojby6H, a nocjiHJe bhahm hhcth ohh 
MaxpaMOM. 

BpnjeMe je npojiasHJio, a y nac cbo joAHaKO. 
— BojeBH ce 6Hjy na cBHJeMa CTpanaMa n He 
3HaM KO y nauiy Kyhy Aonocame rjiacoBe OTyAa, 
KOJH rjiacoBH Ba3Aa 3a nac 6HJaxy HcajiocHH. 
HeKaA nyjoMO Aa je norHnyo y 6ojy non, ne- 
KaA KOJH Apyrn oa HauiHx; oner ce nyje, aa 
HHJecy norHHyjiH, oneT Aa jecy h cbo TaKol... 

H3 nac hhko nnje Huiao na paA* MaJKa 
ce necTO CTora naJKajia. 

— Aa HaM CMHJe ko 6apeM noTKynbHi^y 
noopaTHl — BejBame jeAHOM. 

IIocjiHje y CBaHHJHM 6auiTHHaMa skhto, a 
y Hauioj noTKyTH>Hi;H TpaByjLHHa AOBpx ho- 
BJeKa. HHHHja cTOKa MaKap Aa CMHJame Ma h 
HynnyTH y H>oj! 

IlaMTHM KaA 6jeuie KHAaH>e rpoHcl^a, na 
cejbai^H 6epy n aohoco, a mh HHurral y npBH 
MpaK Aonece naM yAaTa mii cecTpa nyny joAny 
KpouiH>y rpoHc^a, to cmo ra ce najeJiH h to 



171 



6 



BPAHKOBO BOJIO 



1905 



172 



HEM je 6hjio cee ! Ja AOca^no Majii,n niiTaibiiMa : 
„3auiT0 MH Hame rpoHci^e ne 6epeM0?^. ^3a- 
uiTO He MeHHMO BHHO?".. . „Ko je Hauie rpoHC- 
i^e no6pao?" — h tbko, a ona Me caMO rpjiw 
H njiane. 

HeKOJiHKO iiyra buaho cam yjaKa mh, rAJe 
HaM no Benepn AOTJepa 6painHa ea KOH>y. 
Cjiaen Ham je caMO oh Aouiao h aohho hem 
nyny je^Hy eejiHicy 6oi;y enHa, a Ha BaRH>y 
Bene jko^b oh h Behnp ara i\ Aonnjeuie naivi 
ceaiuTa I MaJKa ne A^^^uie a& ce ynocn 6aAH>aK, 
ajiH Behup-ara xohe, to xohe, ji,h ce cee 4iihh 
no a^eTy. H noMucjiuTe, ja caM oheko Majin 
ynocuo 6aAH>aK, na Ka^ Me MaJKa n cTpHua 
cpeTouie na spaTHMa c noranoM n rpqaroM 
Binia, ja ncnycrnx 6aAH>aK n npy>Knx pyice 
na xjie6 n na biiho. Ty mejio iiOKeapiix, a 
ocTajio hem je cse JiHJeno nuuio. BeKnp-ara 
je Hac flieuy uaTJepao. Te cmo n nujyKajni oko 
oriba Kao Basj^a, a oh, GyAyhn crap n neMO- 
KaH, j^a Tu ce hhhh to ce je^na Kpehe, Tpnn 
OKO Hac H ymx nac, KaKo Tpe6a Jia hiihhmo. 
My^HO Mu je CiiJio: keko to, )ifl, ce o;i ppyrH- 
jex Typaica 6ojnMO n MpanMO hx, a r>ehnp-ara 
OBaKO c HaMa ! . .r . . . 

* 

Cnanao caM. 

y cny MH ce 4iiH>ejio. Kao Aa neKyn ii^eMO 
3a KpcTHMa n Kao nojy KpcTOHouie, ajni ne 
113 rjiaca Kao oGhhho, ho nnue Kao ueKy ayKy, 
Koja xohe Aa mo nperjiyiun. Kao hacmo y6ec- 
nyhe h xofay !?a ce crpoBajinM y neKaKan jen- 
AeK, a HOKO Me Byne 3a pyKy, aa Me oa Tora 
cnace I . . . 

npo6yAnx ce, Ka^ ajiii BHme Mene crojii 
MaJKa MH n je^an hobjok, 3a Kojer mh ce y 
Taj Tpen MHH>ejio, jnh ra ne no3HajeM. HaTnne 
MH OH na rjiany newaKBy Kany, rpjiii mo u 
Tena mh: 

— IJ^Horopai^, Moj U,pHoropai^! 

Ja cjoKHyx npen.iameH n sanjiaKax! 

— FpAOBe jeiian! — npoKopn Me MaJKa, 
— TO je nono, a eno n crpmco u 

Ha6pojn n ocTajie name ycKOKe, noKasan 
pyKOM nvT orH>a, Kojn ovKTiijame ao nepena, 
a OKO H>era nyno .T>yAn ca HeKaKBnjeM HVAHiijeM 
KanaMa, kekbo ja aotjio He 6jex r.ieAao, a 
6jexy HacjinK one, Te je Menn na r.iaBy onaj 
Typauie, a ja jy AOXBahaM n oaqaM jy ! 

— OBaMO ra, obemo, Aa ra biiahmo! — 
noBUKa jeAan oa onujex ncKpaj orH>a, a Meue 
y OHOj ovHOBHOCTu o6y3e VHcacan cTpax ! . . . 
•,3ap je TO uonV"^ — mhc.iiim. — HurAJe onaj. . 



onaj iDTO je npnje 6hoI Hh ononemTo 6paAin^e, 
uiTO je OAOByA oahho, neMame caA... A naj- 
nocjiHJe, n H>era h cbo one, uito mh nx MaJKa 
MajiOMac Ha6pojn, cto nyTa cmo onjiaKajin Kao 
MpTBe, na OTKyA caA onn Ty?! CjeTHx ce y 
Taj Tpen neuiTO h 6a6a, 3a Kojera cy 36opHjiH: 
caA Aa je oSjeuien, caA JK^ je yAaBjben, Aa je 
yMpo OA CBOJe y TaMHHi^n; a caA npHHajy, Aa 
he Aohn: ohchbho, KaKO jih!... „1/[ c OBHjeMa 
je 3ap neuiTO TaKo!" — mhcjihm y ohom 6y- 
HHjiy H HeKaKO ne Mory Aa ao^cm k ce6ii! 



CjyTpaAan cmo BajbAa jificer nvTa n3M0- 
juijiu, :ia naM n3BdAe 113 CKpnH>e iipnoropcKe 
Kane, Te cmo hx pa3rjieAajni, Mchajni iix na 
rjiane, Tenajin um na cy oneT npnTpnaBane 
xaJbnnaMa Ha Any cKpnH>e. 

Maji^if, CTpnHH, CBiijeMa y Kyhn ciiHyjio 

jini^e OA paAOCTH Kao Hajjbenmn npojbeTnii Aau! 

HaiuH cy nocjiiije nemhe Hohy A0Jia3njni. 

Hy ce, Aa cy II,pHoropi;ii neh Aomjni y 

niexap. TypnH h3 nauier cejia AH3axy HCKyA- 

ITpre ce na KOJiuMa, na KOH>iiMa, cnpoTiiH>a 

na rp6a4H n i!3MHHy CBaKH Aan cbc BHiue H>nx. 

JeAHOM eBO th namnx n Apyrnjex ycKOKa 

H3 nauier Kpaja — eno hx ycpoA Swjejia a^h^ 

y cejio. HAy cejiOM h ineMJiyne. — Typiui iix 

rjiOAajy, na nnniTa, a nam napoA narpHyo, a& 

nx BiiAH, Fpjie C8 n jby6e 

KaA CTnrome y nac, onac naM ce nanynn 
Kyha. rXpima ce o tomo, o OBOMe, na cejbai;ii 
HaBajinme na nona, a^ ^^ njena. Oh y3e rycjie, 
np'L'ByHe n 3anjeBa: 

Ijg cjeAHMO Aa ce Becejiniio, 
A MUJiocHa Bora Aa mojiumo: 
Hecejiii HEM, Boxce, rocnoAapa, 
Ha lI.eTiiH>y IleTpoBuha K&asa 
M ii>eroBe iipKO I^pHoropue, 
KojH c&HaT II KpaJHHy 6paHe 
Oa TypaKa, oa to ejepe tcjiere! 

He 6UCM0 HX KJIOTOM BjepoM SBaJIU, 

Ho cy Cpoy MHoro jaAa aejih 
Oa KocoBa II npa^e KocoBa . . . 



HaMa AJeun cy Beh 6nwin CTaBujni upno- 
j ropcKe Kane n niijecMO nx Mni^ajin hii KaA cmo 
j n3:ia3ii;ni na coKaK na nrpy, T>'pnn, KaA npo^y, 
• r.ieAe nac y MiiMorpeA. Buah ce, MpcKO iim, 
j a.111 ne Mory HinuTa. JoBan, chh nauier cycjeAa, 
3anjeBa 113 r.iaca coKauiiMa ony, urro 6jeiue oa 
iiona 4yo, na ocoohto BHKHe, KaA peKue ono: 

Kece.iii HaM, Bo»;e, FocnoAapa, 
Ha Uerniby HexpoBuha Kibasa ! 
Typnu 4>'jy, na niimra ! ! 



i 



173 



EPAHBOBO BOJDEO 



1905 



174 



Je^HO jyTpo ce h8 hec cnpeMaxy, ;na hay 
;ia cpeTHy 6d6al Othiujio hx je mhofo nfl Ha 
cKejiy, rflje cy jaenjiii, ;^a he ce HseecTH. yaja- 
xajiii KOH>e, onpeMHjiH ce h iiojiase eecejio — 
CBe Kao Ka^ ce Hfl,e y ceaTOBe. y namoj Kyhn 
HCTOM ocTaje cee njiHeajyhH y saAoeojbCTey. 
He uoMenyx, ;^a cmo upHHHy MaicJiH 6hjih ca 
ce6e ojiaBHo. 

Aouiau cy c 6d6oM no3HO yBene. He mo- 
rame ce hokojhhk Hora ^pncaTH. CKHAOine ra 
c KOH>a H AOBeAome no or&a h>hx ABOJni^a 
Me^y co6oM. Cjeffome ra y CTOJioBany. BjiMJej^, 
MpmaB, a nac no nac 3aKauiji>e ce CTpauiHO. 
HpHJe, HO cy ra oabcjih, sanasno caM My rAJe- 
Kojy iJ,pHy AJiaKy y koch h dpicoBHMa, a caA 
He 6jeme hh jeAHe. Fpjiwo nac je MHoro. 

JXo^e Behnp-ara y nac a^ ^^ bhah. KaA 
ce c 6d6oM rpjino, ojiaKao jo Kao Majio ahJ^i*^* 

— Apyw A^H eBO ra oneT. Bd6o My je mhofo 
HeiuTO pa36nfao. 

— He, Hehy ocTaxw! — pene BeKnp-ara. 

— HAeM Aa TpancHM cBora ii,apa ii aKO je 
HbMeT BoHcJH, A^ My i^apeBHHa cxpaAa ; a erne- 
Ay 6m jtax He CTpaAa My ce6en H>era, ho ce6en 
H>eroBiijex p^aBHJex Behujba, kojh cy npaBH 
MypxaTH, Ajiax hm rjiaBe aouiS! A 6e36eji[i 
TemKO MH ce oa Bac oabojhth kS Mecy oa 
HOKTa. E3aBeyejie A^HJe cmo Bjepe, a jeAna 

KpB ! Ho KHCMeT jO TaKBH ! ! 

KaA AO^e peA na Mene, Aa Me Behnp-ara 
npH pacTaHEcy 3arpjiH, na o6pa3 mh naAOiue 
HeKOJiHfce H>eroBe Bpejie cxapanKe cy3e, oa 
KOJHx MH je H Aanac neKaKO tcuiko na AyuiH, 
jep He 6h cy^eno, Aa wKaA Bume bhahm namer 
Ao6poTBopa. OxHuiao je neKyA, Aa xpancH „CBor" 
uapa; OTyMapao je y' xy^H cBHjeT, ocTaBHB 
xeKOBHHy CBOjy h cboJhx npoAaKa, Aa npeA 
CMpT CBojy McejLKyje xji>e6a. A to naM je 6ho 

po^aK, KaKO caM Aoi^nnje pa3a6pao 

« 

JeAHor Aana ce ny no ceJiy, Aa A0-^a3ii 
BOJCKa. HsH^ocMO, KaA ajiH ycKiinxHO HOBJeK 
Kao MpaB. Bapjai^H ce Bujy, KOH>aHiii;H je3Ae, 
MOMi^H KJiHHy, Cbo cojio H3H^e, Aa cpere IJ,pHO- 
ropue, a y cpLi,aMa naM neuiTo ioto ce ne Aa 
ucKasaTH ! . . . 

yBene naM je Gujia nyna Kyha Il,pHoro- 
paua. Bho je xy h jeAan hm rjianap. Ha or- 
H>niuTy Kasan Meca, a y APyroM Kpajy Kyhe 
BpTH ce neuHBo. 

— Oa HBan-Bera ce obo neKa, na ra eBO 
ja AOHeKax! — nonaBjbao je 6a6o neKOJiinco iiyxa 
y3 pHJen. 



HpHHao je n^pHoropi^HMa o HamHM naTH>aMa 
noA TypHHHOM, npHHao hm je o cbom cypryny, 

O TypCKOJ TaMHHL^H, y KOJOJ je HeHHCT AO JIH- 

CTa, a nyniTa ce y tt>y xjiaAHa BOAa, Aa ce 
H>OMe anceHHu,H Myne! HpHMao je h o tom, 
Ko ra je n36aBHO h3 TypcKHJex pyKy. BanpHHa 
ce TaKO o TOMe. o OBOMe, ajin My KauiajB ne 
Ad., HO ra 3aAaBH, Aa Ayi'O nocjiHJe ne MO>Ke 
AO pHJeMH Aohn, a norAJeKaA h Hore ra $HCHy, 
Aa ce OA 6ojioBa caBHJe Kao iq)b! Ajih hctom 

H3M0H€AeH0 My JlHI^e CHJa HeKOM He06HHH0M 

Becejiomhy ! ! . . . Hon yse rycjie, xe ncnjesa 
njecMy o ocBOJeay HnKmnha 

Oajgah^m c6 ^y HeKa rpaja cnojBa, na ce 

Hcxa npenece h y Kyfey! Hamn cejBai^H, 

uixo cy 6hjih cxaBJBenH na Kpaj cejia Aa xe 
BenepH nyBajy cxpaHcy, AOBeAome neKe TypKe 
H npHBeAOuie hx k naxpn, ohom rjianapy. 

HorjieAax! Hcxh onaj, uixo ce y namoj 
Kyhn c 6a6oM CBa^ao OHAa, KaA je 6a6o Be- 
3aH OABeAen! ! 

— HHJecMo snajiH, Aa je Bama BOjcKa Beh 
yjierjia y cejio, — pene on rjianapy, — na 
CMO noiujiH 6njiH onaMO hokhjom hocjiom h exo 
cxyHHCMO ce c obom pajoM 

— HnjecMO mh paja, no KH>a>KeBii bojhhi^h I 

— npeKHAe ra joAan ocxpar, AP^nyB ra 3a 
paMO. 

HorjiOAax ra, KaA ajiH je xo Hacxo, ne- 
rAamH>H nam MOMaK, naoppKan ao 3y6a!! — 
A H3a caMor My paMena, Mel^y ocxajiHJeM pas- 
opyHcannjeM Typi^HMa cxoJH h OcMan, sanxnja, 

— onaj Hixo HeKaA 6Hjaiue Hacxa KaHi;^EijoM 

y namoj aBJiHJH, na caA nnmxa, mxo My xaj 

HCXH Hacxo na ohh AP^a cxapemnny, no ce 

noAHHMHO H Kao KaKBO cnpoHe cxoJH yxHjBen! 

lIorjieAaM onex Hacxa, a on, Mope, cacBHJeM 

Apyrn hobjok, cnaan h neKaKO Kao Aa ce c o- 

HHJeM npe^amH>HJeM HacxoM nnje HHKaA hh Ha 

nyxy cpHoII... HorjiOAaM nona, na 6a6a, na 

OHor xypcKor cxapemnny, mxo ce jom c rjia- 

BapoM npuHame, a H3BHH>aBame ce Hacxy, mxo 

je onaKO peKao!... CjexnM ce one cxpamue 

Hohn, KaA J6 6a6o nesan OABOAen, cjexHM ce 

CBera ocxajior mxo je nocjinje 6hjio!I.... yc- 

Kpc! I ! 

JaHyapa, 1905. 



CETHMO CE 

nxKOJXcKor «ohaa cb. cabei 





176 



6 



BPAUKOliO BOdIO 



1905 



176 



nNH. C. MepeUIKOBOKH 



BACKPC BOrOBA 



6 



POMAH 



VIII 

BpaTHme ce y <I>aopeHi;Hjy. 

JleoHapAO jaxame na KOH>y. BejiTpa^uo n^ame 

neoiHi^e nopeji H>era. Bhjih cy caMH. 

Me^y BjiancHHM i^phhm iiacjiHHOBMM xcHjiaMa 
CBOTJiyi^ajia je leao ciiaparA sejieHa Tpasa h njiasH 

jbHjbaH. Beine TumuHa Kao inTo je o6h^ho THoiiiHa 
paHO HSjyTpa pane jeceuH. 

— Je jiH 6am oh to? — Miiuubame IJoBaHii) 
nasehH h Hajiasehu ua H>eMy CBaKy ciiTHHuy Kao 
uHTepecaHTHy* 

Bhjio My je npeKO HexpAecex roAHHa. floK 6h 
hyxao H pasMHmjkao, H>eroBe 6u Majie, HciiBe, cbotjio- 
njiBBe OHH ucnoA MproAHiix, sjiafaaHO-CMe^ux o6pBa 
rjieAaJie xjiaAHO h npoHHuaBO. Ajiu sa Bpeme pasro- 
Bopa HspaHcaBaxy oho Heo6HHHy 6jiarocT ii Ao6poTy. 
flyra npoceAa 6paAa h hcto xana rycxa h CBexjia 
Koca A^^Baxy Biy BejiuqaHCTBOH usrjieA. Jlni^e My 6eme 
OTMOHO H qncTo xcoHCKH Jieno, a rjiac My je 6uo, 6e3 
o68Hpa Ha BejiHKH pacT h cnaHcno tojio, TauaK, neo- 
Gh^ho bhcok, Bpjio npHjaTan h hh Majio jaic Jlena 
pyKa, — no tomo, KaKO H>OMe ynpaajbame KOTbeM, 
IJOBaHu MHmjbame, a& je y h»oj Heo6H4Ha cnara, — 
GHJia Je nencHa, ca AyraHKHM TanKHM npcTHMa, Kao 
y Hcene. 

Crnrome Befe u ao rpaACKnx SHAima. Kpos jy- 
TapH>y Marjiy bhaojio ce Ky6e ua KareApajin h Kyjia 
Ilajiaue BeKHjo. 

— CaA, HJiH HHKaA! — noMHCJiH Bejirpa^HO. 
— Tpe6a OAJiy^iHTH h KaaaTii My, Aa 6hx Aa cxynuM 
KOA H>era y paAnoHiii^y. 

y TO je BpoMe JleonapAO, saycTaBHBmH KOH>a, 
nocMaTpao Jiereae MjiaAor jacTpe6a, koJh o6jieTaiiie 
CBOj njien, — naTKy hjih qair^by y pnTCKOj Tpci^H 
Ha oSajio MyH>OHe, — Kpy»cehn no He6y OAMopeno 
n nojiaKo; saTHM naAe cTpMorjiaBue, Kao KaMOH 6a- 
Men ca buciiho, ca KpaTKUM, A"BJbHM kphkom b caKpn 
ce nsa BpxoBa oa Apseba. JleonapAo ra je norjie- 
AOM npaTuo, He HcnymTajyhn hu jeAHor noKpera, 
HH joAHor ysMaxa Kpnjia, na OTBopu 3a6ejiex.Hui;y 
u none saoHCUBaTu — jaManno cBoja onaHcaH>a na 
HTHMjeM .leTy. 

BejiTpa^no je onaano aa nncaju^'y ne aP^ch y 
AecHOj, HO y jieBoj pyun, na noMncjiu y ceon : „my- 
BaKjiuja^ u coTH ce r.iaca, nponecenor o H»eMy, — 
Kao Aft .leonapAO nHme caoja Ae.ia naTpaniKe h 
o6paTHnM nucMenuMa, KOja ce Mory npo^quTaTu caMO 
y or.ieAa.iy, — ho c aeaa na a^cho Kao cbu, Beh 



c A^cHa na jiobo, Kao idto ce nnme Ha HcTOKy. 
Ilpn^a ce, Aa 36or Tora TaKO paAH, Aa 6h caKpHO 
CBOje BJiOHHHa^Ke H 6e86oHCHe mhcjih o npiipoAH h 
Bory. 

— CaA, IIJIU HHKBA ! — nOHOBO nOMIICJlU IJOBaHH 

H HajeAannyT ce coth OKpyrnux peHH AnTOHMja Aa 
BHHHH-ja: „IIah k H>eMy, bko ch paA Aa ynpoiiacTnm 
Aymy CBojy: oh je HOBepHiiK h 6e36oHCHHK^. 

JleonapAO ca ocMeJKOM yxaaa na 6aAeMOBo apbo. 
Koje 6eaie mbjio, cjia6o, ycaMJbeno, jom h cba cKopo 
rojio, na npxy joAHor 6peHcyji>Ka, — bjih KOJe ce 
CBeqano h ca caMonoysAan^eM OAenyjio 6ejio-pyMeHOM 
6ojOM, KOja ce 6jincTajia na cyni^y h OACOBajia na 
njiBBOM He6y. 

Ajiu BejiTpa^HO ne Moname yuciiBaTU. Ha cpuy 
ocefaame TopoT h Tyry. 

TaAa JleonapAo, Kao Aa nora^ame H>eroRy coTy, 
norjieAaBmn ra 6;iaro, hbfoboph pe^H, Kojux ce IJo- 
BaHH KacHHje hocto cehao : 

— Ako xofaem Aa 6yAein yMOTHHK, ocTaBM CBaKy 
Tyry h 6pHry, oceM BemTHHe. HoKa Ayma TBOja 6yAe 
Kao orjiOAajio, y kojom ce orjiOAajy cbh npoAMeTH, 
CBH noKpoTH n 6oje, a oho caMO ocTaje HenoMH4HO 

H HHCTO. 

SaTHM y^ome y rpaACKy Kanajy 4>uopeHT HHCKy 

IX 

BejiTpa^HO Kpeny y KaTOApajiy, rAe he Tora 
jyTpa AP^aTH nponoBOA 6paT IJepojiaMO CaBonapojia. 

nocjieAH>H SRyi^H opryjba yMHpaxy noA aKy- 
cTHMHHM cBOAOBHMa MapHJB Ao^-^jope. FoMHJia 6eme 
HCuyHHjia upKBy BarymjbHBOM tohjiotom h thxum 
6pyjaH>eM. J^eua, ^ene h Ji>yAH 60JIH cy OAeJbenH 
jeAHO OA Apyro saBOcaMa. IIoa bhcokhm niHJbacTHM 
CBOAOBHMa, 6hjio je MpaMHO H TajaHCTBeno, Kao y 
rycToJ, nenpoxoAHOj myMH. CynqaHH spauH, APo6e)kH 
ce Kpoa TaMHO-CBOTJie npoBope, naAaxy Kao nyra 
o6acjaBaxy roMUJiy, qito ce Kao »chbh BajiH Tajiacajy 
na na chbh KaMen CTynoBa. Hba ojiTapoM ce y MpaKy 
CBOTJiHO njiaMOH y CBeTH>aKy ca Tpn cBehe. 

CjiyHc6a ce cBpoiHjia. FoMHjia Hm^ieKHBame npo- 
noBeAHHKa. Cbu norjiOAH 6exy ynpaBJbenn na BHCOKy 
APBOny KaTOApy ca bhtkhm JiecTBHi^aMa, HacjioH>eHaM 
na joAan CTyn y cpeAHHH KaTOApane. 

IJoBanu, cTOjelkH y tombjih, npucjiyuiKHBame 

Toxu pasroBop cbojhx cycoAa: 

— Xohe JIH CKopo? — xcajiocTHBHBM r;iacoM 

BanuTa hokh OMa&n, BBAnxaHH ^iobok, 6.neAa h 3ho« 
jaBHa JiHua, ^Hja ce KOca 6eme npHJienn.ia ys nejio 
My, npHBeaana TanKUM poMOHOM, — Mopa 60TH Aaje 
CTOJiap. 

— To caM Bor anal — OAroBopn Korjiap, mn- 

POKUX BHJIUC^ U UPBOH y .101^, BJIH CnnjbBHBHM 

r.iacoM. ^ Hmbao koa H>era y Can-MapKy HeraucaB 



177 



BPAHBOBO BUJIO 



1905 



178 



MOHax Mapy^n, niymKeTajio h MaxHHT mobok. Ako My 
OH KaHce Aa J© epeMe, — OHwa he. AofcH..npeKJyHe 
CMO qoTupH caTa HOKajin, h seh noMHCJinciio, a^ 
He be 6iiTn nponoseAiv, ajiH je nocjie nnaK Aomao, 

— 0, FocnoAe, FocnoAe! — yaAaxny CTOJiap, 
— ja Beh OA noHohu neKaM. HsHeMorao caM h omh 
MH ce Biyre. Hh iipBiiue Aa caM y ycTa yseo. Hjih 
6ap AA je Majio CTOJiHqHi^e a^ npnceAHeM . . . 

— He peKOx jih th, ^aMftane, a& Tpe6a na 

Bpeaie AohH. Bhahiq, kojihko cmo as^oko oa KareApe. 
HfliDTa He heMO qyTu. 

— He 6oj ce, 6paTe, — nyhem. KaA noBw^e h 
darpMH, — He caiio rjiyxH, ho h mptbh Mory MyTHl 

— Je jin BCTHHa Aa fee, Bejie, npopHi^axH? 

— He he, AOK najnpe Hojes KOB^er AOBpiuM. 

— 3ap HHCTe ^yjiH? CBprneno je cbo, ao no- 
cjieAH>e AACKe. H TajancTBeHO aho je Beh npoTyMa- 
'leno: AyMcnna KOB^era, to je — Bepa, ninpHHa — 
jby6aB, BHCHHa — naAa. „3KypHTe ce, BejiH, McypHTO 
ce y KoBMer CnaceH>a, aok cy, bojih, BpaTa oTBopena. 
Fjie, BpeMO je 6jiH3y, Bpaxa he ce saTBopnTa, h 
aanjiaKahe MHorii, uito ce ne noKajame h ho y^oiue 
ynyrpa." 

— Jl^anac he, 6paho, roBopHTH o noTony, — 
ceAaMHaecTH cthx inecTe rjiaBe ms KH>Yire nocTaH>a. 

— Bejie, Ad je BHAeo hobo npHBM^eH>e o rjiaAH, 
MopHJH H paTy. 

— HoBOK HeKH niTO 6aje KOH>iiMa, h3 BajiOM- 
6po8e, npHqame, a& j^ naA cejiOM BHAeo, KaKO ce 
BOJCKa cyKo6ujia h Aa ce ^yjia 3BeKa ManoBa h 

OKJIOHA. 

— A je jiH HCTuna, Ao6pH JbyAH, Aa ce na JiHuy 
ripecBOTe BoropoAHue, raxo je y Hyni^HjaTH a^Jh- 
CepBH, yKaaajie KpBaae Kanjbe snoja? 

— HcTHHa jel H y MaAone na wocxy PySHKony 
CBaKy Hoh TOKy cyae hs OHHjy. TexKa Jlyqwja je h 
caiia BKAOJia. 

— ABaj, HHje TO Ha Aoopo, HHje! FocnoAe, cmh- 
jiyj ce Ha nac rpeinne... 

Me^y sKenaMa 6eme OBJiaAajia aaSyna; nena 
CTapHua je oSasipjia, npHTNcnyTa tomhjiom. Ooqeiue 
je ABsaTH noKyinaBajyhM, Aa je ocaecTO. 

— Xohe JIH Beh Aoha? Beh caM caB nsHeMO- 
raol — Kao Kpoa njian nporoBopn 6ojieinjbHBu cto- 
Jiap, 6pHmyhH anoj c Jini^a. 

H U9jia roMHJia npeMHpauie y 6ecKpaJH0M o^e 
KHBaH>y. 

HajoAannyT ce Mope oa rjiaaa aau^Hxa, n aa- 
6py]a. Hyo ce manaT. 

— ^OJiaaH, AO^aaw, AOJiaan! — He, HHje oh! — 
To je $pa /l,0MeHHK0 Aa-HeMnja. — Oh je, oh je. 
— J^OJiaaM! 

IJEOBaHH BUA^) KdLKO Ha KaTOAPy HOJiaKO CTynH, 



CKHHyamH c rjiaBO KyKyjba^y, HOBeu je y i^puoj h 
6ejioj AOMHHHKaHCKOj OAehH, noTnacan Bpnii^OM, Mpma- 
Ba H Kao BOcaK McjTa JiHua, A©6ejiHX ycana, KynacTa 
Hoca u HHCKa Hejia. 

Jleay pyKy, Kao a^ je HanoMorao, 6euie cnycTHO 
Ha KaTeApy, a Aecny Aarao h onpy^KHO, AP5*cehH y 
H>oj Pacnehe. 

H hyTehH, jiarannM norjiOAOM cbojhx BaTpenux 
OHHJy nperjiOAa roMHjiy. 

Berne nacTyoHJia TaKa TiiinHHa, a^ jo csaKH 
Morao qyTH yAape cBora BJiacTHTor cpi^a. 

HenoMHqne Monaxose o'ih ceBaxy cbo jane, Kao 
xcepaBHu,e. Oh hyTame, — h o^eKHBatte nocTaAe 
CKopo HeiiaAP^KJbHBO. Jom caMO joAan TpenyTaK, u 
HarjieAame a* roMHJia ne he Moha HdAP^caTH, ho 
he noBHKaTH OA yHcaca. 

Ajih nocTaAO jom Tnme, jom CTparannje. 

H HajoAannyT y OBOj MpTBOj THrauHw OAJeKny 
CHaHCHH, Kao Aa hhjo hobo^jh, CaBonapoJiHH rjiac, 
KOJH napanie cpi^a: 

— Ecce ego adduco aquas super terrain ! Ja caM 

KOJH HaBOAH>aBaM aeMJbyl 

CTpaman yaAax, oa Kojera ce Koca ahmco, npe- 
jieTu npoKO roMHjie. 

IJoaaHH npe6jieAH: yHHHHJio My ce, Kao a^ ce 
aoMJba jbyjba noA HoraMa, Kao a* he ce cboaobh Ka- 
TOApajie OBora naca cpymHTW h npHraeHHTH ra- 
KoTjiap, KOJH CTojame Kpaj H>era, cTpece ce, Kao 
KHCT H aauBOKOTa aySHMa. CTOJiap ce caB najencHO, 
yayKao rjiaay Me^y paMona, Kao Aa je KanjLOM no- 
ro^en, — naMpniTH jiHi^e h 3a}KMypH o^nMa. 

To HHje 6njia nponoaeA, seh 6yHi;aH>e, Koje 
OAJOAannyT o6yae cae oae THcyhe JbyAH " aaaHTjia 
Hx, Kao niTO 6ypa BHTjia cyxo jinnihe. 

IJoBaHH cjiymame h cKopo HHoiTa ne Morame 
paayMOTH. ^o H>era Aoniipaxy nojeAane pe^n: 

^OaaHTO, naaHTO, jep ce, eno, neSeca noMpa 
qHjia. CyHi;e je i^pBeno, Kao Hcnenena Kpa. BeraJTO. 
I Bea Mano na he noHOTn oaAaTH aaTpena h cyMnopna 
KBina, 6Hhe rp&Aa oa ycHJanor KaMO&a h uojiux 
CTena! Fuge, o Sion, quae habitas apud filiam Ba- 
bylonis! 

„0, HTajiHjo, AohH he Kaane aa KaanaMa. Kaana 
paTa — Haa rjiaAOBaH>a, Kaana Kyre — naa paTa! 
Kaane h OBAe h TaMO, — cayAa cbo caMO xaanel 

„Me^y BaMa ne he ocTaTH hh tojihko mchbhx, 
Aa Mory caxpanHTH mptbo. H>hx he tojihko Chth no 
AOMOBHMa, Aa he rpo6apH aape^aTH yjiHi;aMa h bh- 
KaTH: „KoA Kora HMa mptbhx?" — TOBipahe hx na 
KOJia AO apx KOH>a, na KdA hx nacjiaxcy na roMHJie 
— caHcehH he hx. Ha he hohobo KpenyTH yjiHi;aMa h 
BHKaTH : „KoA Kora HMa mptbhx?" A bh hoTO nanhn 
npoA H>HX u pehH hoTO UM : „Ebo moj chh, moj GpaTy 



179 



BPAHROBO KOJIO 



1905 



180 



eBo Moj AiyHC^. H ohh he uku A^tJbe u BiiKaTii: „HMa 

JIH jOm UpTBMX?" 

„0 <I>HopeHUHJo, PHiVie, HrajiKjo! IIpouijio 
je BpeMe iiecaMa h ceeMaHOCTnMal Bh cto cmptho 
6011H. — FocnoAe, tii ch cboaok, jksl caw ja peHHMa 
CBOJHMa XTeo A^ saAP^HM OBy nponacT. Ajir ho 
Mory Bifiue, jep HOMaM cHare! Ja nehy Biime, ja ue 
3HaM, lUTa 6hx joiu Morao a^ KaHceai tomo. He 
ocTujc MH APyro, Beh Aa iiJiaHeai u cyae npojiOBaM. 
MHjiocp^a, MHjiocp^a, FocnoAe!... iioj jaAHu Ha- 
poAe, 4>HopeHUHJol!" 

na OHAa pamHpH pyKe, h nocjieAH>e pe^M m3- 
roBopii MHCTO manaTOM, Aa ce je jeABa Myo. One 
npejiOTeme noepx roMiijie 11 nmqesooie, Kao aiyaiTaH>e 
jiHuiha Ha BeTpy, Kao ysAax SecKpajne »cajiocTii 3a 

HapOAOM. 

M npyHcajyhH yKOMene ycae ripenfa Pacnehy, 
u3HeMorao u cycTao naAe na KOJiena m 3apitAa. 

IIponoBeA 6e[ue CBpmeHa. Cnopn TeuiKu 3Byu,H 
opryjba 3a6pyjaiup, mnpehn cee a^^^ ^ jKB^Jhe, CBe 
CBe<iaH»je h rpo3H(ije, Kao ponTaH>e HOTH>era oKeaHa. 

HeKO y roMdJid hcoh& ysBUKHy xaHKHM, o^aJHM.M 
rjiacoM: 

— Misericordia! (Mhjioct!) 
H THcyhe rjiacoBa noHOBuuio Hcry peu. Kao 

KJiacje y nojby na Berpy, — Tajiac 3a TajiacoM, pe- 
AOBH 3a peAOBHMa, — THCKajyhu ce, A^Behii joaho 
Apyro, Kao npeA 6ypoM oBi^e y npenjiaineHOM cxaAy, 
iiaAaxy na KOJieHa, h, cjiHBajybn ce ca rjiacoBHAia 
opryjb&, npoTpecajytiii seMJLy, KaMGHHTe CTyiiOBe h 
CBOAOBe KareApajie, j\,visaLO ce noKaJHnqKH jayK Ha- 
poAa, ysBHK nponaJiHx JbyAH, k Bory: 

•- Misericordia! Misericordia! 

IJOBaHH naAe, u 3anjiaKa ce. Ha cbojhm njiehmfa 
ocehao je TexcHHy rojasHora KOTjiapa, koJh ce y 
TCCKo6if HacjiOHHO Ha u>, H KOJH jo TaKo^e njiaKao* 
HopeA H>era GojieuubUBH cTOJiap jei^aine HeooHHHO 
u 6e3HaAH0, Kao Majio A^Te, u BHKame: 

— Mhjioct! Mhjioct! 
BejiTpa^HO ce coth cBoje oxojiocth h cbotcko 

$Hjioco(|^HJe, Hcejbe, a^ nanycTH ^pa-BeneAeTa h Aa 
ce OAa onacHoj, MO^Ke 6hth h 6e36o:KHOj nayi^n 
JleoHapAOBoj, cexH ce n one CTpaoine nohn na Bo- 
AeHHMHOai XyMy, BacKpcjie Beuepe, CBOjera rpeuiHor 
ycxHheiba npoA jiohotom Bejie 'BasojiHue, — h, npy- 
HCHBuiH pyKO K He6y, hcto ohbkhm OHaJHHM rjiacoM, 
Kao H cbh, ysBHKHy: 

— CMHjiyj ce, FocnoAe! 3rpeuiH0 caw npeA 
T060M, — onpocTH MH H CMHJiyj ce! 

H y hctom TpeHyTKy, noAMrnyB CBOje oa cy3a 
MOKpo JiHue, yrjiOAa y 6jih3hhh bhcoku h bhtkh 
CTac JleonapAa a^^ BHH4HJa. yMOTHHK CTOjauio, nacjio- 
H>eH jie^uAia Ha cry 11, aP^ko^h y pyuH CBOjy BasAa 



Bepny 8a6ejie}KHHuy n jiobom pyKOM upTanie no H>oj, 
norjiOAajyhn necTO na KaTOApy, Kao Aa ce naAao, 
Aa fee jom joahom yrjiOAaTM rjiaey nponoBOAHHKOBy. 
CTpaH sa CBe, ycaMa>eH y roviHJiif, saHecen oa 
yncaca. JleonapAO je wnaK ca^yBao caBpuiOHO cno- 

KOJCTBO. y H>erOBHIII XJiaAHHM, 6jieA0UJiaBHM 04HMa, 

na TauanHM ycnaMa, chjiho cTHcnyTHM, Kao y noBOKa, 
o6HKHyTa na nancfty h TaHHOCT, ne 6eme ocMOJKa 
Befe caiio HeKH H3pa3 paAOsnajiocTn, hcth onaKaB 
ca KOJHM je MaTeMaTCKHM cnpaBaMa Mopno tojio 

A^POAUTHHO. 

Ha IJoBaHHjeBHM OHHMa Hmqesome cy3e; MOJiHTBa 
ce yKO^Hjia na ycnaMa My. 

HsHoiaBinH h3 upkbo, npncTynH JleonapAy 11 
3aM0JiH ra Aa bhah upTenc. yMOTHHK My najnpe ne 
XTeAe noKasBTH; ajiH IJoBann ne npecTajaine ca 
MOJ160M H, JleonapAO ra, najsaA, oaboao na CTpany 
H npyncH My 3a6ejieMCHHuy. 

IJoBaHH yrjiOAa CTpamny KapHKaTypy. 

To He 6enie CaBonapojiHHO JiHue, Beh jimuo na 

KaBHOr ^aBOJia y MonaiuKOJ OAehn, naJiHK na CaBO- 

napojiy, HSMOMCAenor MyqeH>eM caMora ce6e, ajin 

KOJH HHje no6eAHO cBOJy hoxotjehboct h TamTHny. 

^offca BHjiHua 6eme Hcnajia nanpoA, 6ope napaxy 

oSpase H OTnyniTOHH noABajbaK, upn, Kao na cyxoM 

jieniy, o6pBe HaKOCTpemene, a ahbjlh norjiOA, nyn 

ynopne, mhcto sjioSne mojiSo, 6erae ynpaBJbOH na 

He6o. Cae, dito je Mpanno, cTpainno h 6e3yMH0, a 

mTO je npoAaBajio 6paTa IJnpojiaMa BJiacTM Maxnn- 

Tora, rayniKeTajiy h bhaobhtomo Mapy$HJy, cbo co 

TO orjiOAajio y i;pT0}Ky, koJh je naupTan 6e3 rneBa. 

6e3 cancajbe&a, ca HenoMyhenoM jacHohoM no- 

CMaTpaH>a. 

H IJ[oBaHH ce coth JleonapAoanx peqn: 

^L'ingegno dell' pitore vuol essere a similitudine 
dello spechio. yMeTHHKOBa Ayma Tpe6a Aa J© Kao 0- 
rjieABJio, y kom ce orjiOAajy cbh npeAMOTH, cbh no- 
KpeTH H 6oje, a oho caMO ocxaje nenoMHHHO h hhcto"- 

y^enHK $pa-BeHeAeTOB noAHHce oqH na Jleo- 
napAa h oceTH, Aa, KaA 6h H>eMy, IJoBanHJy, npeTHJia 
Beqna nponacT, KaA 6h ce yBepno, Aa jo JleonapAO 

HCTHHCKH CJiyra AHTHXpHCTOB, — HHaK HO 6u MO- 

rao OTHhn oa H,era, jep ra noKa neoAOJbHBa cHJia 
npHBJiaHH TOMO HOBOKy, H OH ra Mopa ynoBHaTH ao 
Kpaja. 

X 
Oocjie ABa Aana je y OnopeHunjy y Kyhy ro- 
cnapa HnnpHJana ByonaKopBO, kojh ce y to BpeMe 

BaHHMaO HOKHM HBHeHaAHHM TpPOBaHKHM UOCJlOBHMa. 

na 36or Tora hhjo HMao BpeMona Aa npeneco Be- 
nepy y rpau, - AOTpqao FpHJio ca TyHCHHM rjiacoM: 
Aa je napoxHjcKH CBeuiTonHK, OTau, ^^aycTHH0, Ha- 
nycTHBuiu CaH-IJepBa3H0, OTHuiao y cycoAHO 6pACK0 



181 



BPAHROBO BOJIO ^ 1905 



182 



cejio CaH-MaypiiuHO, sanjiamno napoA HefiecHUM Ka- 
3HaMa, CKynHO jeAHe Hofen rpyny cejbaKa, onceo iia- 
jyp ByaHOKopsHJeB, o6no Bpaxa, Hd6H0 SamTOBaHa 
CTpoKa H CTpaHcapHMa, kojh cy ^yBajiH Benepy? 
Beaao pyKe h Hore; naa BenepoM Hcnncao MOJiHTsy 
Koja je cacTaBJbena y ApesHa BpeBiena: „oralio sn 
per effigies vasaqne in loco antiqno reperta" (mojiHTBa 
natt KHnoBHBia h cyAOBuwa Ha^eHnMa Ha cxapoM 
Mecxy); y xoj mojiiitbii naA KBnoBHMa h cyAOBHMa 
KOJa ce HajiaMcaxy y apobhhm rpo6HBuaMa, cjiyra 
upKBO MOJiH Bora a* o^hcth npeAnexe, HCKonaHe h3 
aeMjbe, oa neBepHH^Ke rHycoCe, oepaTWBmH nx na 
KopHCT xpiiinliaHCKiix Ayma y cjiaBy JeAUHe Tpo- 
jiiue, — Oua. CuHa u CBerora Jtyxa, — ut omnis 
immunditia depulsa sit fidelibus tuis utenda per Chri- 
stum doniinum Bostrnm (Aa mnMesHG CBana neMHCT oa 
BopHHX TBOJHX noMohy XpMcxa TocnoAa Hamer. 3a- 
THM pa86Hme iipaMopHH khr, KOMa^e no6aqame y neh, 
ucneKome hx Kao Kpen h ojiennme xy cKopo onajiH 
3HA Ha ceocKOM rpo6jby. 

CacjiymaBmH npHMaH>e FpHJiOBO, kojh cicopo 
njiaKame oa McajiocxH sa kuoom, TJfoBaHH ocexH neKy 
xpa6pocx. Tor Hcxor Aana oao koa JleonapAa h 
3aM0JiH ra, Aa ra yMoxHHK npHMH sa ynoHMKa y 
CBOJy paAHOHHuy. 

H JleoHapAO ra npHMH. 

riocjie KpaxKor BpoMena cxh^ko y 4>HopeHUHJy 
rjiac, Aa je Kapjio VIIL, HajxpumhaHCKHJH Kpajb 
<I>paHuycKe, ca orpoMHOM bojckom na MOJiy, Kpenyo 
Aa OCBOJH Hanyjb h Cni^HJiHJy, a mohcg 6hxh, h Phm 
H ^HopenqHjy. 

Fpa^aHH ce yxeacHyme, jep BHAenie, Aa he ce 
HcnyHHXH npopiii;aH»a 6paxa IJ[HpojiaMa CaBOHapojie 
— Ka3Ha AOJiasH, h Man Bohcjh Befa ce cnymxa na 
HxajiHjy. 

Harraniibe eo 



rby6oMHp JIothK, TeMMiuBap 

CA rPOBA QUA M EPATA EPAHKOBA 

2 (DHCMO H3 TEMHUIBAPA) 

3aHHMJi>iiBa je nojaea h to, Aa je oxaii, 
BpaHKOB, Kao CTapnJH hobbk, kojh ce if caM 
HHJe GJiy>KHO HHCTHM cpncKHM jesHKOM, Hero 
je 6jiH}Ke CTOjao npesyKOBCKOj uikojih, Aa ce 
iinaK cacBMM cjiarao ca cbojbm chhom Bpan- 
KOM H noHOCHO CO MaK H>eroBHM necMaMa. KaA 
MJial^H TaKO 8a6pa3Ae, KaKO o6HqHO CTapnJH 
Kancy, Kao idto je Bpamco saHCxa „3a6pa3AHo" 
y CBOjoj necMH „nyTy", yAapHBiini yjeAape^ 
iieyMHTiio na AOTaAauiH>e npBe cpncKe BejiHHHne 
— (KaKO cy caMO ap- Job. XayHh ii Touia 



IlaBJiOBiih npoiujiiil) — CTapHJH o6nHHO Hero- 
Ayjy H He nA^HTn^HKyjy ce c MJial^iiMa. A 
oxai^ BpaHKOB cxaje y Bepne cjieASennKe CBora 
CHHa H H3Aaje it xpehy KH>Hry H>eroBHx necaMa, 

Ha cnoMenyxora ce biiah, a^ J® ce BeJiiiKw 
Aeo BpaHKOBa necHnHKor 6y]^eH>a n pa3BHTKa 
86ifBao y TeMHuiBapy. 

JI,a cnoMeneM ya iiyx join h obo, iuto 
caM o BpaHKOBy ouy Apsnao. HMa ABa Cp6iiHa 
CTap^a y TeMiiiuBapy, Kojn ce cehajy BpanKona 
ou,a If onifcyjy ra Kao HOBeKa xejiOM iioBHCOKa 
n npaBa, — Kaaaiue naM h rAe je CTanoBao 
— If oco6nTO Ao6pa h njieMeHnxa cpu^a. Aeny, 
cnHOBe CBOJe Heonncano je BOJieo h hohociio 
ce H>ifMa, AOK My hx cMpx ne yrpa6H, xe 
ocTBAe 6eAaH if caMoxpan iiaa H>nx, Kao ona 
o6opeHa xoiiojiwua y BpaHKOBOJ necMH „BpaTy 
CxeBaHy". Jl,0Ka3a CBojoj njieMeHHxocTH Aao 
je oxan, BpanicoB h xnivie, mxo je ocxaBHo 
xecxaMeHxapHO Mexnp cxoxHHe ^opHHaxa $OHAy 
KapjiOBaHKe rHMnaanje a cxo ^opHHaxa cpiiCKOJ 
HpiCBenoj oiihHHif y TeMHiuBapy FpaAy. 

Mnorn Ao6ap npaBaii, y BpaHKOBy neBaH>y, 
MHory BejiuKv aacjiyry mhcjihm a* Tpe6a npii- 
iiHcaxH H ouy, uixo naivi je Bpamco xaKaB 6ho, 
KaKaB je. 

HeKa je cjiaBa xaKOM BpjioM ony h luie- 
MeHHxy HOBOKy! 

« 

FoMHjiajy ce vtitcuh, uito nx oceham, icaA 
pasMHiijjBaM o A^Jioeaiby BpaHKOBy h MCHBOxy 
H>eroBy y TeMuiuBapy, na h o caMOM Te- 
MHuiBapy H CpncTBy y H>eMy, xe Majio aajbhm 
TiyxeM iioBeAOx niixaoi^a npaBOJ uojih OBora 
paAa MH, a to je xy>KHHM rpo6oBHMa oi;a h 
6paxa BpaHKOBa. y TeMHuiBapy na cpncKOM 
rpaACKOM rpo6jLy 6opaBe ohh ne^HH canaK, 
AajieKO OA npaxa Mifjiora BpanKa hm, kojh na 
y6aBy ohom CxpaHCujioBy na^e HcejbeHa Benna 
noKOJHuiTa. 

A OBa ABa rpo6a BpanKOBHx mhjihx to 
cy TaKo^e oa BaMcnn jhx cpncKHx SHaMenuTocTH 
y TeMHiuBapy. 

Snao caM, Aa cy Ty caxpaibena OBa ABa 
Kpnjia necHiiHKe Ayme BpanKOBO h }Kejieo caM 
3roAy, Aa OAeM na rpaACKO rpoSjte Aa bhahm 
OBa jiBa rpo6a, a nHane Aa na tom rpo6jby 
BHJU1M niTO HUM npoui.iocT Kpifjo a caAainH>ocT 
ne noKaayje: anaKe HeKaAamH>er 6yJHHJera cpii- 
CKora HCMBOxa y TeMHiiiBapy. 

floi^e peA, Aa mh ce Hciiynii n Ta >Kejba. 

Je:i.Hor Aaua Aonece mii jeAaii Cp6nn Ma- 
^apcKH nanucany iiocMpTHy o6jaBy, y Kojoj ce 



183 



BPAimOBO KOJIO 



19(^5 



184 



jaBJBajio CMpTH je^He oTMene CpiiKMH>e, cra- 
pMne on 80 roAHHE. 0ii30BeM ce h iipeBe;i,eM 
TO. Ka^ noA^rox jihct, kojh caM npeeoAHO, a 
nciioA Tora joui je;i.Ha nocMpTHa oCjaaa Ta- 
Kol)e Ha Ma^apcKOM jesHKy. (Y TeMHuiaapy 
M3Aajy nocMpTHe jincToee o6hhho Ha jifia jesnica: 
Mai^apcicn m cpncKH.) yquHH mh ce, Aa je to 

HCTO TO, aJlH HHJe TaiCO 6hJ10. y OBOJ 06jaBU 

jaBJba ce o cmpth MJiaAO A^BOJKe, BepeuHi^e, oa 
20 roAHHa, Koja je nocjie KpaTKor 6ojiOBaH>a 
OA 2 ceAMui^e A^Ha ympjia. Fjie.iHM y oSjaay: 
MCTa Kyha, rAe ce CMpT AoroA«Jia, HCTa poA- 
6ciHa CMpT orjiaujyje. Saiicra BanpeAan cjiynaj! 
H y MecTHMa rAe nivia mhofo xHjbaAa CTanoB- 
HiiKia jeAHO Bepe, Bpjio peTKO ce A^u^aaa to, 
Aa y joAHOj Kyhii HMa A^a caMpTHHKa, a KaKO 
He 6h to 6hjio neuiTo BanpeAHO y TaKO MaJie- 
HoM cpncKOM HCHBJby y TeMHuiBapy!? 

norpe6 OBaj 6no je Beoma a^ip^"b h tv- 
>KaH. Ha ABOJHx mptbehkhx kojihx Aoneuie o6e 
noicoJHHiie H o6e hx 3ajeAH0 y upicBii onojauie. 

Oay npiiJiiiKy ynOTpeSHM u ojifiM na rpaA- 
CKO rpo6jbe, sajeAHO ca cnpoBOAOM. 

AaH 6eiue npaBH jeceH>u. HCyTO Jinmhe 
KpyH>ame ce TyncHO ca Apseha 6am BajbAa Kao 
OHO rcaA BpaHKO „MjiHA"ia yMpeTH". 

Beh ce Ao6po cyiwpaK CiioyxBaTwo, KaA cth- 
rocMO Ha rpo6jLe. Pa3a6pax oa jeAHor CpCHHa, 
ua Kojoj cy CTpanii rpo6oBH BpanicoBa oi^a a 
6paTa. OAMax ce ynyTHM TaMO m na 6p30 
Ha^eM rpo6 ca upBesHM KaMeuHTHM kpctom y 
BiiciiHH OKO 120 i;m. Ca HaTHvica npoHUTax, Aa 
je TO rpo6 6paTa BpaHKOBa. 

CjiyTH>a Me oSyse, Aa ce je rpo6 oi^a Bpan- 
KOBa Beh 3a6opaBiio. CaaKaKO je ii oxau 6jin3y 
KOA cuna caxpaH>eH 6no, a Me^y thm y 6jih- 
3iiHn HeMa HurAe KpcTa. JamaHHO je 6ho apboh 
KpcT Ha rpo6y na ce hojiomho a xyMKa pas- 
ra3HJia. 

Ebo, AaKJie, Tyncnor mecTa, KaMO je n 
BpauKO ca oi^eM cbojhm AOJiasiio! Ebo rpo6a, 
KojH je Aao CpncTBy ony Jieny h TyjKny necMy 
BpaHKOBy „BpaTy CTeBany". Ha tom rpo6y je 
Ayuia necHiiKOBa ns AaJBiiue npojiiijia one MHore 
Ho>i{He GpaTiiHCKe cyse ii aanaje, oa Kojnx Ky 
Aa cnoMeneM caMO one: 

„y noTajii pyxca Majia uaajia, 
y noTaJH, na je h onajia; 
3a Mupnc joj hhko xy He SHao, 
Cee Hecxajio a xpa jo ocxao, 
na 3a6d ce y cpAanii;e iioje, 
Ty>KHH oqe, H y oho xBoje; 
Jbyra Haiia, nana xemKa xpna, — 
Jlana xe6ii, 6paxe, seiijLa iu)Ha!" 



H y OBOj necMH oaeKoaeHao je BpaaKo 

OHy caojy CHJiay He>KH>y aa OpymKOM FopoM, 

Kojy caM HanpoA aeh cnoMenyo. A yjeAHO je 

H3Heo y H>oj H TO, Aa My y TeMHiuBapy HHJe 

najyroAHHJe 6hjio. Oay necwy je Bpanrco iiiicao 

113 AaJBHHe, Ban TeMHuiaapa. 

„rpo6 xe MJiaAa oujie Kpuje xaaan, 
noKpoB xBoj je, 6paxe Aparn, TpaoaH, 
HaAa xpaeoM jOAan KpcxHh MajiH, 
Apyro Hiimxa Aa xe csexy xeajiH. 
CaMa Hapas neiia HHmxa xyAa, 
Aa ce OKO saAP^^cH oa ^yAa. 
/I,a je caMO xyna jcAHa ropa, 
caMO BOAa 6iicxpora Hsaopa, 
jeAHa caMO cxena noHOcaxa^ 
H oa Apaa Ha H>oj A^BHa KHxa, 
0, Aa HMa caMO xy nacxHpa, 
Aa uo HaoiKH y Bpyjiy 3acBHpa — 
ropy, Bpejio, xboj, nacxnpy, rjiac, 
rTOHO JiHCHa. paA oh HMa aac! 
3aiD' Bac HeMa nopeA ce6e B6^e, 
samxo aMO y xy^nny AO^e? 
Oho mocxo na ^ynaay chjihom, 

ca OHOMO r0pHi;0M yMHJlHOM, — 

oho, 6paxe, Oeoie mocto aa xe; 

AanU XBOJH, HBBOpH H>eroBH, 

npoi^aexaJiH, 6pHce yaenyjin; 
AaHH xBOJH, MeKH Bpyjie sayi^H, 
sajei^ajiH. xaKH necxaHyjin. 
0, OKO, mxo CH OHAe sa 6pAanii;e 
sajiasHXH BHAejio cynami^e, — 
OKO 6aJH0, Kano cyni^e cjajno, 
samxo c^ hhch ohao aaKJionnjio? 
He 6h caA mh xaKO xemKO 6hjio */' 

rpo6 CxeBaHOB 6eme caa aacyT uoHcyTO- 
jiHM jiHuihoM, Koje je HonpecTano naAajio ca 
Apaeha. H ca CTOBaHoaa rpo6a je xyMKa ro- 
TOBO cacBHM pasraHceHa ii 6yJHa ra Tpaaa 
o6pacjia. SaHCTa, cjinica rpo6a, komo hhko anuie 
y McnaoTy HHJe. CaMO OAMax ys KpCT nejio rjiaae 
icpenyo MajienH 6pmji>aH y bhc. Je Jin ra ko 
H3 MHjioiuTG OHAO ycaAHO, HJin naK Aycii npo- 
naAJBHBOCTH cnycTHuie My KJini^y, Aa ape- 
MOHOM cacBHM oSbrjo KpcT H HpoAa ra ae4- 
HOM aaSopaay? — 

Ha rpo6y HMa onaj naTnnc: 

ObAO JlOHCe KOCXH 

CxoBana PaAuqeanfaa, 

cjiymaxejba MyApojbySia 

Koiii ce y BpoAy y CjiaaoniH 

25 cenxeM6pia 1825. roAane 

po/iHo, a yMpo ie y TeMnmaapy 

30-a HoieMBpHia 1845. roAnae 

H ca XHM 20 roAHua cxap. 

SaxHM je HcnOA ropH>iix poAoaa ypeaaaa y 
cnoMeHHKy cjiOMnaena pynca a uciioa H>e 
nnuie j\hjhe: 

TaKU ie 6io. 



185 



UPAHKOBO BOJIO 



1905 



186 



Hn KO je nofl,wrao, hh Kaji je nofl,iirao cno- 
MBHific, TaMO ce He cnoMnH>e. JI,03hho caM join 
0.1 npen. npoTo^aKona TeMiiiuBapcKor r. 'Bop^a 
BoeKHha, Aa je oh Kao HaASopHHK rpoGjta ^ao 
uariinc o6hobhth, jep ra je p^a cacBHM Gujia 
npeeyKJia. 

Joiu caM y ABa Maxa AOJiaano na rpoojbe, 
a HHane caM CByr^e pacnHTHBao. Aa ^w ko 3Ha, 
Koje je rpo6 BpauKOBa ona. Kao Hemro no- 
ysAano AP^J^ao caM i\ ap^^m, Aa je caxpaH>eH 
Hy3 CHHa ; aJiH caM nnaK rpancHO Kora, a* no- 
3nTiiBH0 3Ha Aa Ka^ce: Ty je n Ty caxpaH>eH 
n Aa je MOHCAa juihho na yKony 6ho, 

PaAH Tora caM ca HeKUM Gp6HMa, Kojn 
cy ce saiiHTepecoBajiH sa OBy cxBap, nuiao k 
HeKHM cxapHM jbyAHMa h nnrao: Aa jih uito 
3Hajy o BpaHKOBy ony h rAe je caxpaHbeH? 
Obh peKonie ma ra ce cehajy h xBajie ra — 
Kao lUTO caM Beh Hanpe^ cnoMenyo — Aa je 
6no Bpjio Ao6ap hobok, ajiH hhko ne 3HaAe Aa 
KaHce FAe je caxpaH>eH. IIoKyiuaM Aa na^eM 
Gap roAHHy KaA je yMpo, re he ce OHAa 3ap 
jiaKiue II rpo6 Hahn. Tpancno caM h TpancHO 
Ao6poTOM npen. rocnoAHHa npoTe JoBana Ho- 
BaKOBHha y npoTOKOJiHMa yMpjiHx y rpaACfcoj 
oiihuen y toahhh 1868., Kojy mh npBO Ka3a[ne 
Kao roAtiHy CMpTn oqa BpaHKOBa ; ajin hh to 
roA"He HH ABO roAHHe npe hh nocjie xe nnrAe 
H>eMy crioMena Me^y yMpjinwa. Jlncrax n AajBe, 
H KaA Beh MHmjbax, Aa nehy nahn, a oho Me^y 
yMpjiHMa y 1864. toahbh HsnenaAa yrjieAax obo: 

„TeoAop's PaAHHeBHh-b, M-fecTO po5K4,eHifl : 
HoBbifi CaA'B, npHHameHT*, ot cyxia 6oji'fe3Hn 
ycHVJi-b 20 -ro, norpe6eHT» 22 -ro AnpHJiJiin, bo3- 
pacTt 62 Ji. CTap-B n. k. i^ojiaMra KOHTpojiopt 
BT> neH3iH". 

riO rOAHHH CMpTH H3H0Ba caM CO TpyAHO 

Aa Ha^eMO rpo6 BpanKOBa oi^a. 

H CTBap je caA AOBA,e Aouijia. HeKa CTapa 
rocHO^a, HHJH MpTBH jie}Ke y 6jiH3(iHn CreBa- 
HOBa rpo6a, bojih, Aa je orai^ BpaHKOB c jiOBe 
crpaHO caxpaH>eH oa rpo6a CreBaHOBa, KaA ce 
CTOJH jiHi;eM oKpeHyTHM npoMa H>eroBy chomo- 
HHKy. A kKh CTapora rpo6apa noTBp^yje, ffa je 
c jieBO CTpane oa CTenaHOBa caoMenHKa 6ho 
APBCH KpcT H Aa ona ho naMTH, Aa je HKaAa 
KO OBO rpo6oBe hoxo^ho. Teko cy hx OHAa h 
OHH (rpo6apeBH) 3aHeMapHJiH h xyMKe ce 3a- 
Tpuie a APBOHor KpcTa Tora necraAe. 

ripeMa OBOM Ka3nBaH>y, a h c4m pa3yM 
KaMce, Aa je OTai:^ jaManno Hcejieo Aa noHHBa 
nopeA CHHa, na je 3a ^KHBOTa 3ai^ejio h nape* 
AHO KOMe, A,a ra ohao caxpane, — mofjio 6h 



ce Kao noy3AaHO tbpahth, Aa je rpo6 c jiobo 
CTpane ao CreBanoBa rpoSa rpo6 TeoAopa 
PaAHMeBHha. Joru na npojiehe Tpe5a ca anioBa 
npoKonaTH 3eMJi>y y 6jih3huh rpooa CreBaHOBa, 
na he ce no Konanoj 3eMjBn h 6oji>e moKu no- 
Ka3aTH, TAe je onaj rpo6. Ila KaA ce npoHa^ft, 
OHAa he ce h osaj rpoo cnoMennKOM o6ejio- 
HCHTH, Aa kaayje, Aa CpncTBO yMe Aa je 3a- 
xBajiHO CBOJHM 3acjiy>KHHM jbyAMMa, TO H rpo- 

60Be H>11X0BHX MHJIHX na3H H HyBa. 

CpncTBO y TeMHuiBapy FpaAy Jieno je 3a- 
npBHjio y TOMe. HoAaBHO je rpaACKa i^pKsena 
onhHHa BOTHpaJia 50 Kpyua y cbomo npoApa- 
HVHy 3a 1905. r. na Ty i^ea, Aa ce noAwrne 
cnoMeHHK BpaHKOBy oi^y. XBana joj na TOMe! 
TeMMUiBapcKOM CpncTBy 6Hhe OBa Asa rpo6a 
GyAHOi^H noHOca h y3AaH>a napoAHor. JaManiio 
he joui H Apyrn Ao6pH CpSn npnTehn y noMoh« 
Te he cnoMennK 6htii AOCTOJaH h 3ac;iyra Bpan- 
KOBHX H npnsasLihSL H 3axBaaH0CTH uamera 
HapoAa. 

riHiueM OBe peTKO o no^H3aH>y cnoMOHHKa 
BpaHKOBy oi^y OBAe y TeMwuiBapy, a cne mii 
ce naMehe MHcao, Koja mh je cBaKaA >^ OH;^a 
A0J]a3HJia, KaA caM 6uBao na rpo6.i>y, Ha hmo: 
He 6h jih MOHCAa Jienme n npHJiHHunje 6hjio, 
fl,3, ce H 3eMHH ocTai^H BpaHKOBa OL^a h 6paTa 
npenecy na oho „a^bho CTpaHCHJioBo", Te ca- 
xpane ys onaKO chjiho jbyGjbenora h>i BpanKa, 
OHAO TAe je ona ropa „yMHJiHora jidTKa", tao 
je „BOAa 6HCTpora nsBopa^' h rpfi jamb. nacTHpa, 
„Aa no nauiKH y npyjiy 3acBHpa^\ OHAe, r^e 
BpaHKo HcajBauie uito My 6paT nwje yMpo 
H OHAa My He 6h „TaKO touiko 6hjio". 

Ca OBora rjieAajiHmxa .lenuie 6h 6hjio, Aa 
ce KOCTH o6a noKOJnnKa npenecy Ha CTpaMcn- 
jiOBO. A ca rjieAaJiHurra OHora naK, Aa y na- 
poAy na UITO BHuie crpana Tpeda Aa HMa pa3- 

JIHHHHX BHaMOHHTOCTH, jop Cy OHe 3Be3Ae, KOJO 

CBeTJie H noMaHcy OAP>KaH>y napoAHOM, — 6o:be 
je Aa OBH BpaHKOBH mhjih h na ^axbe y Tomii- 
uiBapy noHHBajy. 



CseTHcnaB KonapoBMfs, Cp. KapnoBUH 

3 no UAPOTBy ETPA 

H TaKO HaM ce OTBapa hob CBeT, opn30- 
HaT nauiera 3HaH>a mhofo ce npoiunpno nocjie 
nponajiacKa Branly-jena Koxepepa, jep Koxepep 
nac je aobco ao najHOBHJer ceH3aii,HJOHajiHor 
nponaaacKa Marconi- jeBa, ao Tejierpa^a Cyez'Azima, 
(1897. roA-)- Ako ce Ma r;^e na seMJBH. y Ba3- 



187 



f) 



6FAHB0B0 KOJIO 



190f) 



188 



Ay^y» y BacHOHn npoHSBOAe ejieicrpuHBH Ta- 
jiacif, lunpe ce ohh expoM n pacnpocTnpy ce 
Ha cBe CTpane no eacnoHn. Han^y jiii TajiacH 
TH erapcKH nevflfi na Koxepep, bboho he H>e- 
roBO sasBOHnTH, Te he nac no3BaTii n yii030- 
piiTH, fl,a Ham KOxepep nivia HeiuTO j{a caonhn, 
a cnpaBa aa nHcai&e, Koja je CKonnaua TaKO- 
^ep c KOxepepoM, ftonehe naM m>pyKy no ch- 
CTeMy Morse-OBa xejierpa^a, ony nopyKy, Kojy 
HaM je xTeo )\a. ncnopyHn onaj, iuto je xe Ta- 
jiace ejieicTpiiHHe npoH3Beo Ha namm, KaKO to 
Tpe6a. Eto naM, AP^Jie, xejierpa^a 6e3 >KHu,a, 
ero HaM Te naJMOAepHMJe TexHiiHKe cenaai^HJe, 
Koja ce TaKO aiibho na KopncT HOBenaHCTBa 
OKymajia y A^H^iuitbeM pycKO-janancicoM paTy. 
Mnoro npe MapKomija 6aBno ce Tecjia Mnuuty, 
}\a ce Kpo3 npocTop Mory upeHOcnTH CHrnajiH 
6e3 MCML^e, ajiH je Ty n^^jy ohchbotbopho MnaK 
MapicoHH. Ho cafl, cmo tck npw no4eTKy, Tejie- 
rpa^HJa 6e3 Hcni],a jeABa je nanuijia h3 noBOJa. 
Ila iinaK, jom ro^. 1897. Tejierpa^wcao je Mar- 
coni TeK Ha 5 KHJioMeTapa ^ajieKO, a ca^ neh 
TeJierpa$Huie na xiiJi>a;i,y nyTa TOJiiiKy ^ajtHHy, 
Ha 5000 KHJiOMeTapa. Bor 3Ha r^e he 6hth 
Kpajl Marconi aP^ch, ^a y Tejierpa^njn 6e3 
»CHL^a AajBHHa neh ^anac ne nrpa Biiuie nn- 
KaKBy yjiory, t. j. HUKaKBa Aa^nna HHJe Biiiae 
CMeTH>a Tejierpa$HcaH>y 6e3 ^Kni^a. Tejierpa^n- 
caTH ce MOMce CByAa rAeroA nwa eTpa, a e- 
Tap je CByAa y Bacnonn, HcnyH>aBa n,ejiy aa- 
CHony; eTap je jeAnna hynpiija ca seMJbe y 
Bacuony, na Mecen;, na njiancTe, na cynu^e h 
Ha 3Be3Ae. IlA^ja Tecjinna, Aa ce Tejierpa^npa 
Ha Mapc, cacBHM ce MOHce y Teopujn pa3yMeTH, 
a BajbAa ne he Ayro TpajaTn, na he ce Mohn 
H npaKTHHHO H3BecTH. H3a Tejierpa$HJe He he 
Ayro aaocTaTw hh TOJie^onnja 6e3 /Kima. A y 
naJHOBMJe Ao6a paAw Tecjia na TOMe, a^ npaK- 
THHHO ii3BeAe CBOjy BHmeroAnmH>y cTyAWJy o 
npeHamaH>y ejieKTpnHHe cnare — TpancMHCHJii 
— 6e3 HCiiuia. y Ty cBpxy je noAnrao Tecjia 
y 6J1H3IIHH H>yjopKa nejniKy icyjiy rBOSAene 
KOHCTpyKUHJe, KOJa HMa Aa Bpmn BejuiKy 3a- 
Aahy, Aa 6yAe hokh BejiHKH pe3epBoap cnare, 
KOja he ce 6e3 Hcni^a npenocHTn y OKOJme 
$a6pHKe, ocBeTjbaBaTH OKOJinny, TepaTH >Ke- 
ae3HHn,e, MOTope, Jiai^e. CBe he to n Bor 3Ha 
nil a jom APyro peuiHTn jom OBaj nam 20. bck. 
Ho Aa ce BpaTWMO TajiacHMa eTapcKHM. Ha 
ocHOBy eKcnepHMenaTa ca eJieKTpuHHHM Tajia- 
CHMa, KOJH nocTajy y Riglii-jeBy paA^jaTopy, 
Hai^ena je Ay^w^a eTapcKHx TaJiaca ejieicTpHH- 
HHX H 6p3HHa, KOJOM CO TH Tajiacn pacnpo- 



CTHpy no eTpy. ^yncnna Tajiaca hshoch 6 cm, 
a 6p3iiHa, KOjOM ce Tajiacii pacnpocTnpy, na- 
hoch 300.000 KHJiOMeTapa y ceKyHAy. Ca to- 
jiHKOM ce ncTOM 6p3HHOM pacnpocTHpo H CBe- 
TJiocT y npocTopy. EjieKTpuHHH Tajiacn jype 
AaKJie y npocTopy hctom 6p3hhom, Kao h Ta- 

JiaCIl CBeTJIOCTH. Ca TaKOM BeJIHKOM 6p3HHOM 

Mory ce TajiacH 6h;io ohh koa cneTJiocTH, 6n- 
jio ejieKTpnMHH pacnpocTnpaTH caMO no Ta- 
KOM MeAnjy, kojh je Bpjio ^hhm h BanpeAHO 
ejiacTHHan, a to je caMo eTap. EjieKTpHHHn 
TajiacH H TajiacH cbctjiocth jecy, Aaicjie, joaho 
Te hcto — TajiacH eTpa, kojh ce paajimcyjy 
usme^y ce6e cawo KBanTHTaTHBHO. Cbotjioct 
caHHH>aBajy Tajiacn eTapcKii Ayi'aHKH nsMel^y 

380 H 760 MHJIHJOHHTHX A^JiOBa MHJIHMeTpa; 

ejiOKTpHHHH cy TajiacH AyraHKw no BHme can- 
THMOTapa. EjieKTpHHHHx Tajiaca HMa y ceKynAy 
CTOTHHaMa H xHjbaAaMa MHjinjoHa, Tajiaca cne- 

TJIOCTH HMa MHOrO BHme, HMa HX 6HJlHJ0HHMa 

y coKyHAy. Ha ocnony Tora MO>Ke ce pehw, Aa 

BpjIO KpaTKH eJI6KTpH4HH TdJiaCH, KOJHX HMa 

Bpjio MHoro y ceKyHAy, caMHH>aBajy CBeTJiocT, 
a TaKO HCTO Aa ce erapcKH TajiacH, kojhx HMa 
capadMepHO Majio y ceKynAy, kojh cy, AaKJie, 
capasMepno A^^Ta Ayra4KH, ne BHAe Kao CBe- 
TJiocT, Hero ce noKasyjy cbojhm ejioKTpHHHHM 
AejiOBaH>eM. A no Amp6re OBOJ Teopnjn Marne- 
TM3aM je Aanac TaKO^ep nojasa ejieKTpHnne 
npnpoAe, Te ce Kao TaKBa h caMa ocmiBa 
na eTpy. 

TaKaB oAHomaj n TaKy CBeay H3Me^y CBe- 
TjiocTH H ejieKTpnn,HTeTa, oabocho MarneTHSMa, 
cjiyTHO je jom 1845. roAnne Michael Faraday, 
KojH je cBeTJiocT H eJleKTpH^HTeT Ha CBe 
Moryhe Haunne cnajao h neyMopno eKcnepn- 
MCHTHpao BanpeAHtiM CTpnjbeH>eM h Heo6nM- 
noM u3ji.p}KJi>nBomhy, ajiH HHJe Morao hh ao 
KaKBor no3nTHBHor pe3yjiTaTa Aohn; oh caM 
Hiije 6ho na hhcto ca pesyjiTaTHMa cbojhx 
ncTpa>KHBaH>a, oh ce ynpano cyBHme pano 
y npoyqaBaH>e obhx iiojaBa ynycTHO, jep 
HayKa HHJe y to Ao6a jom tojihko nanpe- 
AOBajia, Aa je H>eroBe pesyjiTaTe Morjia pa3- 
yMeTH. IUto je Faraday tck cjiyTno, to je 
Clerk Maxwell (yMpo 1879. roA.)i HOBeK TaKor 
Ayxa, KaKaB ce ne pa^a y cnaKOM CTOJiehy, y 
MHoro jacHHJeM o6jiHKy H3Heo, Aa je cbotjioct 
ejieKTpHHHa nojana, Aa je CBeTJiocT TpenTaH>e 
ajiH ne MaTepnjajiHO, nero ejieKTpnnno, a naj- 
rjiaBHujH My je TOMe A0Ka3 to, mTo ce h one 
TJiocT H ejieKTpnqHTeT pacnpocTnpy hctom 6p- 
3HH0M. IUto je Faraday cjiyTHO a Maxwell hc- 



189 



EPAHBOBO KO^O 



1905 



190 



nosejiao, cacBHM je HecyMH>HBO ;^OKa3ao Hertz. 
Oh je rioKaaao, a^ ce ejieKTpH4HH Tajiacn iiih- 
l)e iia cee cxpane no npocTopy y npaeriM 
iq^TaMa HCTO TaKO icao n CBexjiocT n y OMore- 
iioM Mejuijy, Aa ce ejieicTpHMHH TajiacH oa- 
oHJajy - pe^JieKTyjy — ofl, MerajiHe rijioqe 
no ucTOM saKony, Kao TaJiacH CBeTJiocTn oji 
orjii7i,ajia, ji,a ce jiOMe ica^, npojiase Kpo3 iipnsMy 
Hjni C0HI1B0 Kao H TajiacH cbctjiocth. H CBe 
ocTajie nojaBe, Koje no^najeMO koa cbctjiocth, 
icao iiHTep^epeHUHJy, naJiapM3ai],Mjy, ABOcxpyKO 
npejiaMaifce, nofcaayjy ii Tajiacn ejiercTpuHHH, Te 
je THMe Hertz KonanHO yTBp^MO, ;ia je KBajiii- 
TeT nojaBa ejieKTpHHHHx n nojaea cbctjiocth 
je^an Te ncTn. CseTJiocT, je A^KJie, ejieKTpH4H0 
TpenTaibe expa, Kojn iicnyn^aBa ii,eo Bacnoucicn 
npocTop. Ako cy Ta Tpenraita Bpjio 6p3a, p.^ 
nx iiMa 6njinjoHHMa y ceKyH^y, OH^a yTHiy 

Ha OKO, AP&^6 I'A H OKO MX 611^,11 Kao CBe- 

TJiocT. Ako cy Majio cnopnja, nncy y CTaH>y 
naApa>KHTH naM oko, mh hx ne BifjiuMO, Kao 
ujTo He Biiji,iiMO HH TaMHe Tonjie 3paKe, o ko- 
JMMa CMO naiipeA roBopnjiii. 

EjieKTpH4Ha TpenTaH>a, KOJHMa je Heriz 
aanoneo HOBy epy y $h3hu,h, npnMeH>yje y 
HaJHOBiije Ao6a nam Tecjia, xe h3boa" noMohy 
iLHx ocofiMTO 3aHHMJbHBe i\ HyjiHOBaTe nojaBe. 
Tecjia He pa^H ca TaKO 6p3EiM TpenTaH>eM Kao 
Hertz, ajin 3a to npnMeH>yje CTpyje MHore ja- 
ner nanoHa — eKcnaH3HBH0CTH — Te npoynaBa 
Heo6H4He nojaBe, KOJe ^ajy Ta nnaK ^ocTa 6p3a 
TpenTa^a npw TaKO BejiwKOM Hanony. Oco6mto 
ynaAa y 04w, fl,a CTpyje jaKor nanona, KOJDMa 
Tecjia pa^Ht Bpjio cjia6o, CKopo HiiKaKO •$H3n- 
jojioiuKu He jifinyjy na 40Be4Je Tejio. CTpyja 
o6H4Hor HH^yKTopa, Ka^ npojia3Ki Kpo3 40Be4je 
Tejio, McecTOKO noTpeca name ^ncHBi^e, Te — 
aKO je ja4a — mohco h CMpx npoyBpoKOBaTH. 
Bpsa TpenTaH>a TecjiHHHx CTpyja ne pfiJiyjy 
HHKaKO wjiH TeK Bpjio He3HaTH0 Ha Hauie Te- 
jio, aKO TaKOBe CTpyje nponycTHMO Kpo3 ce6e. 
Buhe na to ^oJiasn OTy^, uito TaKO 6p3a Tpen- 
TaH>a CBaKOJaKO h ne yjiaae y ynyTpanj^ocT na- 
mera Tejia, Tor nHa4e 3a ejieKTpnui^TeT ^oSpor 
cnpoBOAHHKa — KOH^yKTopa, Hero ce y CTBa- 
pn pacnpocTHpy caMO no H>eroBoi noBpuiHHH. 

CBpmHhe ce 




^. 



Q^^^QU^Q^^^^^^^^S^^^^^^^^^^^^^^^^^ 



Sf: 




CPBH, OCHHBAJMO 

rHMHACTHHKA HPyiHTBA 

CPnCHE COHOHE! 



o 
o 



ROBHEHlHTiL 




CT^W?77^WWT?T^R 



^S?777TT 



oTW^T^^^^'^r^^ 




KIBHaCEBHE OI^EHE H HPHKASM 

llerap Kouu^. C nJiaHNHB N NCnOJI HiiaHNHe. Klfciira 
Tpeha* BeorpaA. 1905 UlTaMnapiija „T«JieTOBa'*, Kpa.i>a 
IleTpa y;iHi;a 6p. 9. Hs/^asa^ii Beji. J. Pajah, cyaaeHT, 
n JuB. TaHOBHh npaenaK. CTpaaa 111. 8*. I^HJeHa am- 
HBp viJia Kpyna. — Ko^uh je ca CBcje npBe abo KK>iire 
npunoeeAaRa ocbojho cnif(iaTajeny6jiBfce if,jon] BBnie, ore- 
Kao DpB3HaH>e i^ejiOKyaHe KpHTBEce. Y Ko^afay je no* 
BApHB^ena Hoaa CHara, jaK xajienaT a noHajaehy CHiiiia 
THJ J npo6yAM«'ia je ona Hoaa, jeApa b lecTonyTa noTpe 
CHa caApncaue K>erouax npa^ia Ko<iak je yMeo 6''3 
BKaKBBX ycajbeoHx Hi^u BSBeinTa^eHBX cpeACTaaa uj- 
cTBBaBaTB Heo6BqaH ycaex. Cava npapoAa H>eroBax 
cawera na ona .;Ly6aB, Rr jom ce oa Jiaha cBor npeAaera, 
ocBaja.;ia je ^BTaona, h Haje ce Morao Ayro oTpecTB yTB- 
oaKa, KoJe cy Koqaheae npaqe y Ay ma My ocTaajbaJie. 
HieroB j,Ja6ji&h'', na nrpii6 c-iaTKe Ayme'*, — fliflB „Ja 
saBai;", na ^Mpa^ajcRa npoTu^, na h ohb ^3y;iyMa Ca- 
Meyaa 'BaRa*' — cae cy xe npane HocaJie aa ce6a CBe 
oA*naKe HOBor, AapoBBTor naciia. 

IlocJie TaRo cTeneaora r.iaoa a CBMnaTBJa, eao 
Ban ce y6p3o jaBjE>a Ko^afa a c xpekoM RH>BroM CBojax 
npanoBCAaRa. V oboj rilbbb Ha«aa3e ce npaqe: ^Ms cTa- 
pocTaaae KH>Bre CflMeyna 'BaRa^, — ^MeJAaa CaifeyHa 
'BaRa**, — .FaRBJo, naJRo!" — „Ca 36opa", — ^Jajue", 

— „IIjecMa Bff^iaAocTB^ — b „y MarAB*, ceAatf, AaR^ie, 
CTBapa avia pasaoABRe BpeAHocTa: — Ilpaa cxaaput je 
RpaTRo npoponiTBO ^bb CTapocraBHe RS»Hre GBMeyaa 
'BaRa*', — lieh je 6oJb9 a nocse ycncAa np^noBeTRa ca 
'.■BBua 0A-<iaRaMa a oco6BHaMa npe]^aoiH>BX npaqa o h- 
CTOM CaiieyBy i>aRy. — Tpeka je noHajaefaa b noBaj6o»i»a 
noA HaxnacoM ^PaRBJo^ MaJRo*', to 6 a ce MorJia o upa- 
BOM CMecTBTB nopcA npaqe ^Jaaaaai^ cpeA cyAOM**. Roja 
je yRpacB^ia Apyry RH>Bry KoqaheaBZ npanoaeAaRa. 
IIpeAMeT je sroABO CMBin^bea, nojeABHoCTB Aeno bbbc- 
Aeae, na a jesBR b ctbji hocb obc Dpe]^aaiH>e BpAaae 
BsyseBniB HeRa cyBBme nperepaaa noHaBJ!bafta, Rao 
BMBT0BaH>e npocToaapoABor npaqa&a. Ty je, na npBMep, 
a oBo MecTo, Roje je bpoaho BcraRuyo MapRo I](ap y 
CBOM HAaHRy ^^fljaACRTOMaEBJa*' y oBoroABm&eM 3. 
6pojy „BpaHR0Ba KoAa**, — a Roje I](ap nasBBa Bese- 
poaaTBOM RoaTpa4)aRUBJoM npocToaapoAae TayTOAoraje. 

— „Ca a6opa'' je Aena b noTpecaa CABRa, aeaso nore- 
RAa ca cpaa, pacnAaMxeAa wi>y6aB.^y npeMa po^eaoM 
Rpajy CBOMe b npcMa yAecy obbx MAaAax aoJBBRa. — 
^JaJE^e" je ycajbena A^^AaMai^aja, nyaa (|>pa3e a rbt- 
u>acTaX; BBOBRBX peiB, — AOR je Tpe6aAo Aa je necaa 
y npoaa. TaRae cy neoMe y npoaa b nocAeAH>e ABe, 
„njecMa MAaAocTB'' b ,,y MarAH**, ho aor je oaa npaa 
BBine npoAyRaT pacnaA>eHe a y MOMCHTy 6oAecHe Ma- 
mTe, AOTAe je Apyra npaaa, HOTBHBTa necaa paH>eHa 
cpi^a ca 3Aa yA^ca HBTaaora aamer noAoacaja; — aor 
je oaa npaa nacaaa nyAHMM, fotobo MarAOBBxaM cxbaom 
RBkeae paxopaRC, aoxac je Apyra RpaR ojai^eae Aytne, 
FAC ce CBAHa peq caaa no ce6fl aaMaqe. ,,njecMa ma8- 
Aocxa" npe je RaRaa Beac6a, a „y aarAB^ je npaaa 
„njecMa MAaAooxa*' — Koqakeae MAaAocxa. 

OaaRo je, AaRAe, ixcAa oaa 36BpRa acnpeaeuiuHa 
6oA>aM a AooiBJBM cxBapqaMa. Ho RaA ce jom ysMe, 
Aa a oae 6oA>e cxaapa aacy 6o.^Be oa aeABRe Bekaae Ko« 



191 



BPAUKOBO BOdIO e^ 1905 



192 



qakoBBx npHHOBeAaRa y npee fl^e sSnpRe, oH/^a HSJiaBH, 
AaoeaTpeka KHiHra HHJe HanpeAaR y Ko^Ekeey npnnoee- 
^a^KOM pasBHTRy. Tone Mory Cora cavo ;i;Ba yspoRa — 
Bspal^eHOOT H OTyA yMopHocT, HJiH pa3Ma»eeH0CT e oTy^ 
He6pH»J!bHB0CT. Ko flp6po yo^E OHe noHajjane oA^^HRe 
KoqaheBe, BeJiBRo no8HaBaH>e 6ocaHCRor «aBOTa, euary 
y AHRi^HJH a ya to .;by6aB npeMa npeAMery, Taj ce hh- 
RaRo, HBRaRo Heke 0A*iy?BTB aa oho npao. YspoR cia- 
6fljeM yenexy obo RH>Bre Jie»ake y tom mTo je Ko^Bk 
oyBBOie »ypBo o obom HaJHOBBJoM 86flpROM. OcJiaibajykH 
ce Ha JienB AocaAamH>B rjiac, oh je nocTao Ma&e cTpor 
npeifa caMOM ce6B, Te By ce HRBUJiOy fifi, je CBe .leiio 
Rao mTo je b Maji^ CBaRO h»o3bho qe^o jseno. PcrvIh 
IJ(BraHaB: „y, aJia tb je A^^e pyaicHo!'' ~ „^a ra vjie- 
Aam MoJBM oHBMa, 6Bdio 6b tb Hajjienme/ — H y o^BMa 
KoHBkeBBH B3r.ieAajy cbc obc npB^e jeAHaRo .lenBM, na 
MoacAa B aajdienmBB, c Tora, asa^iekB Aa bx 846ai(a, as- 
hco bx je b noRasao CBe y i^ejiBHH. OxyAa ona HCJeA- 
HaROCT y BpcAHocTH a OTyA h OBa Hama pasJiHRa y 

RpBTBI^B. X. Z. 

rMMHaoTNRa H JyHaMNe Nrpe, no HamBii h Ty^mu HSBopaMa m 
no CROJeM BCKycTsy Hanacao C^ereH M, Ilaiuui. IlpeniTaMnaHO 
B3 ^npocBeTRor FjiacHHKa^. Beorpan. IIlTaMnaHO y ApxcaBHOJ 
niTannapBJB KpajLeRBne Cp6nje 1904. Uena 1*50 ^bh. — GpeTeu 
namBK je yneK nacao Ao6pe cTaapa ao6pBM JesBKOM, ho orb My 
KibBra BMa^e HaJHBoie caApncaja. H8j6ojbii oj^ejbua oae Kibare 
roBOpe o TeJiechOM Be}K6aH>y (BBTemTsy) y Hamoj HapojiHOJ 
nojesBJB B o namoj napo/^HOJ rBMHacTBua. JIaKo je caOpaxB 
HeKOJiBKO BajbaHBx HeMaHKBX Aejia o TOJiecROj Rexcda h ),npepa- 
ji^BTB' bx" aa HBC. Oaa je Kit>Bra cpncKa. O H.0J cbm kba^p b3- 
pehB cano HaJBeKy noxnajiy. Dr. Jlaaa nonoBBK 

MaKCUM FopKuj. 4oB]eK. — Ha npaKaa ose KH>BHeBu,e y 
4. 6p. Bamera jibctb ao<Sb;ib cmo oa r. npeaoABoaa OAroBOp, b3 
Kojera bbabmo obo: „Ja can npeaeo FopKBJeBa (I) ^HoRJeKa'^ 
vpuje, aero ab je Baamao npajesoA r. IlonoBBixa b noojiao can 
ra nocJiaje noAy^era apeiieua caaBHOn ypeARauiTBy ^Narodiiih 
Novina'', r^je je tok aaa fotobo nynax 3 Mjeceua yrjieAao 
CBJOTJio. ^aicjie, kpbb je cbmo cyrjeuaj npajiBKa^ ab moj npa- 
jeaoA Rfl^e 6bo TaKae cpe^e, ab Bsa^e iipaje oa OHora kojb je 
OTBCHyT y „BpaHKOBy KoJiy"." — Aa^Le bbjib r. iipeBOABJiau,, 
AB OH cMBTpa AB je BHBK noTpe^BH B H>eroR npoROji y 3ace6- 

HOJ KIbBORBUB, nAB CO TBKRO KpaCHO AJ^Jll^e UITO RBBie paUIBpB 

no Hamoj aomobbhb ya je^Tany uBJeuy", uito no „BpaHKORy 
Kojiy" BBJe Mory^e, na ce nosBaa na OAniTaMnaaaKe GpoM- 
Heaa ^ByKBABHa*'. — Tbm, mbcjibmo, CBpaieua je obb ^ait^epa'. 



KH>nHC£BHE BEJIEUJKE 

CpnoKN ynoTBopM y npeaoAMMa. BjirapcKa CGapKa (ch. 1.) 
BMB y npeaoAy CT.Ky tbh neBB npany CujueMara<?^jba: 3eona, 
— HyiuuMee: Rnea oa CeMffepuje npeReAen je na 6yrapcKH n 
npBicaaaH na noaopHBUB y Co^bjb hb ^an HyinoKeRe ripociBRo 
ABaAeceTneToroABmH>flu,e KUBXceRHora uy paaa. To je, Ka^K}*, 
npBB cpncKB spaMB hb 6yrapcKoj nosopuauB. — TeoAop 
lUKp6A npeaeo je y Pecsi Naplo (6p. 41.j aa Hyum/ieeux „Pa- 
MaaBHCKBx aenepB*': Caaux Huh. 



HOBHHAPCTBO 

Lover. npOA Hana cy npaa Tpa 6poja horof xpaaTCKor 
KH>BHceaHor HBConaca „Lovora", niTO Bajiaaa y 3aApy CRaKor 
npaor b neTHaecTor abhb y necei^y hb 32 cTpane KHapT-(l»op. 
Mara a noA ypeAHBuiTBOM Dr. M. Ifuxjiap-Hexajeoa. TjiaKHu cy 
cyp&ABBUB noaHBTH xpB. KH>a3KeBHBUB iipo^). Mbjibh BerOBHK 
(aa KH>B>KeBHB Aeo), Dr M. JleHvMaH UaaHOB (aa yMeTUHMKa abo) 
fl PaKapA KbtbjibhbK JeperoB (yjeAHO OAroBopHB ypeAHUK). Oa 
Apyrflx capBAHBKa cnoMBH>eMO Bjiba. Haaopa, MBJiana Mapja- 
hobbKb, MapKa Uapa, III. Kcaaepa l^ajicKor, B. JIoBpiha, nerpa 
nerpoBBha, M. OrpaaoRaha. JIacT aohocb o6flJiHe a .lene BJiy- 
CTpai^BJe B uysBHKe npajiore. IIopeA aaCaae b noyKe, y „JlBCKy" 
ce o(3paha BejiBKB naMCH>a kpbtbi^b h pe^epaTBMa as xpsarcKe, 
cpncKe B Apyrax cjiORencKax b oRercKax KH>HHceRHOCTB Kbko 
je -Jloaop*' caAB noHaj6ojbB npeACTaaHBK Jiene xpearcKe kh>h- 
SReRHOCTB, TO ra npeiiopyqyjeMO b hbiuoj nyd.iauu. I^ena je 
jiBCTy HB roABfly 14 Kpyua. 



nPOCBETHH H flPyUITBEHH rjIACHHK 

„CpncKa Epalia*' naTpaJOTCKO APyuuTSO. Kao mro BeorpaACKH 
J1BCT0BB jaBjbajy, 23. jan. Hama Gpaha aa CTape Cp(5BJe a Ma- 
heAOH^je BMBJiB cy caoj CKyn y AOMy ^CaeTora CaBe*'. Ha obom 
6paTCK0M CKyny ochorbbb je naTpajorcKB aaApyra ^CpncKB 
Bpaka". ripeMB ycTBRy ijibhorb Mory 6btb cbmo Cp6B, kojb cy 
nopeicJiOM B3 Crape Gp6BJe a MaheAonaje a :KBBe ctbjibo y 
Cp6BJB B.iB ce y H>oj nopaAfl nocjia bab aapaAO cbmo Kpahe 
a JIB nyxe Rpeae 6aae. 3aApyra „GpncKe BpaKe" ctbbbjib je 
ce6fl y aaABTBK: ab ce CTapa o Ao6py ceaKora Gptfaua aa Grape 
Gp6BJe a MaheAOHBJef ab boab 6pflry o Hanpericy CBBKOra oa 
ibBx, Aa noMame CBOje cyuapoABBKe aa noMeayTax KpajeBB kba 
cy y 6eAB a aeBOJbB, ab y cjioaa qyaa caery aepy npaaoc/iaBHy 
B upKRy a, HanocjieTKy, ab 6Ae hba carypnomhy caajy h>bx y 
KOJiBKO TB carypnocT, nopeA aaKona, noTpe<$OBajia 6yAe 6paTCKe 
noMoha. — OcHBaBHKB cKynmTBHB Baa6pa;ia je aa CROJe cpe- 
ABHe ynpBBy „GpncKe Bpidke" a ohb je KOBCTBTyjacBBa obbko: 
npeACBABBK: ro;iy6 Janah, noTnpeAceABBi^a: Mbxbbjio MapKOBBk, 
3BpBJa P. nonoaah; ($;iaraJHBK: Guaca LUyMeaKOBak ; qjiBHoaa 
ynpaae: Up. Mana UonoaBli, npo<]^. Mbjibb J. IlaHafa, aAB. A>~ 
MBTpBJe GoKOJiOBBh, Mbjibh JlaaBpeaak, bah. Abtoh^jb Jobb- 
horb)>, Mbjibh JIpbmbK, Hbkojib ToAopoBB^, Koctb GoKOJioaak, 
Gtojbh BejbKoaaik BH3KBH»ep; aaMeHBigi: J^BMqe GtojkobbK, Pacra 
KoctbK, Jbhko UBeTKOBBk, HjiBJa <&BAaHoaBh, TpnKO H. Joaa- 
hobbK, HayM JaMaHABJeaak. 

HoBN aKBAeMNaa Kp. Cpo. AKaAenaJe. Ha rjiaanoM roABmH>eM 
cKyiiy G. K. AKBABMaje o. r. BaaCpana cy obb bobb hjibhobb: 
r. AP* BoeAan raepuaoeuR, npo(|». Beji. UlKOJie, — aa peAORHor 
hjibhb; r. r. ap< AaeKcauAap BeauHf npoj^. BeJi. lUaojie, Ma- 
Tuja MypKO, npoi)^. FpaAaHKor yHBRepcBTeTB, ap- Ap^^' ^* Has* 
aoeufly VjioCoaoh Joeanoeufl, Mueojuu Ilepufl, jip, Crauoje 
CTanojeeuflj npo^ecopa B. UlicoJie, Bjiaxo ByKOsat^, yiipaaBBK 
neuiKe cJiBKapcKe AKaAeaaje y Hpary, b JbyCoMttp Ba6ufi 
'BfiacKUy xpaaTCKB Kn>B»ceBHflK, (icoja je y acra mbx aaaOpaH 
H y ^GjiOBeucKOM Ao6poTBopHOM ApyniTBy y Co4»bjb aa no^a- 
CHora HJIBHB), — aa AonacHe HJianoae. 



nOSOPHUlTE H yMETHOGT 

ApancKO nosopMUire Max. MapKOBNl^a. Ope aparKor RpeMena 
cacTBRHO je Maxajjio MapaoBah, peAORHB hjibh BeorpaACKor hb- 
poAHor noaopaniTB, no OAo6peH>y noaopamne ynpaae, aejiaay 
rJiyMa4Ky rpyny a Kpenyo c H>OMe no Gp6BJB. ^JIyM^B cy aek 
noanaTB r.iaca, a peneproap je npotfan. ^o cbab ce Apyacana 
6aBBJia y JaroABHa, Hauiy a Kparyjeai]^, tao je hbuijib ycp- 
ABH AoneK. 



HOBE KHiHFE 



HaUINM HapOAHNM THBHNHaMa M pyMOTBOpMHBlia HBnBCBna 

Ca&KU /(p. J. Cy6oTufia, — Y Horom GaAy. UIxaMnapaja 
GpiicKe KHiBHcape BpaKe M. HonoBBha. 1904. - Grp 95]^eHB? 
((JAuiTaMnano b3 JleroiiBca Maraue GpncKe.) aaaoM Apa J* 
Gy6oTuha. a CaaKe J. Gy6oTHha. 

Tux. OcTojuA CpnoKB KftmKeBHocT oa Be^MKe Cto66 ao A®- 
ONTeja 06paA0BNl^a. — Gp. Kap.ioaua. Gpn. MaaacTapoKB IUtbm- 
napaja 1905. — Crp. 128 L^eua K 1. 60 bjib abh L. 70. (OAmTBM- 
naHO H3 „BpaHK0Ha Kojia^.) 

[Majia 6B6.iBOTeKa. ype/i(HBK: Pboto Kacah. Bjibohbk: 
PlaABBaMKB KH«B3KapHBU,a riaxepa a KacB^a. Gaecaa 91. Bp. 1. 
FoABHa VII. 1905.] /fpaeyruH J. Haujfl flpanoBeTKe. Gaecaa npaa. 
(BosRahna jiereHAa. Bbohb). — Y Mocrapy, 1905. UlTBMnapcKO- 
yMJeTHBMKB SBBOA HaxopB a Kacaka. — Grp. 83. I^eaa 30 no- 
Typa (40 napa abh.) 

Gbcckb 92. JepeMuje OCpaA. Kapafiuf^ Qpnoae nb- 

pOAHe npMnoBNJeTKe. — Crp. 76 l^ena 30 norypa (40 napa abh.; 

J%n Rokyta: Pouta a Perutl. Basnfi. (Ib98-1905j — V 
Praze Nakladom F. Sim6ka 1^05. Gxp. 111. Il,eHa? 



HIlTyJLA 



AAOil<» MeHM) CJIBBHH HeMBHKH CJIHKBp, yMpO jO OBO ABHa 

y BepjiHHy. ycKopo heMO aouoth o ton RejiaaoM yMBTHHay pac- 
npaaBL^y bb nepa HBuiera capaABBKB r. Apa B. Ga. Hbkojib- 
jeaaha. 



CfBBia MuseiBpeia DlTaiuiiHpaja j QpeB. KftpyiBB^Biia. 169 905 



V 3ABABy, nOVKV H KftHHEBHOCT O 





MAOHHR yPEAHHR 



•^ 7 Gp. KapJiOBi^KHa, 17. $e6pyapa (2. Napia) 1905. ^ 



XI 



AparyTHH J. MiiHjti, BeorpaA 

K7W -REfflO? 

aj 6oji lUTO Hac bo^ho iis jiyoHHe thuith, 
K'o naKJieuoM KaHVOM a^ uaM Myna cpi^f*, 
^ M OHaJHii yaeiiK inTO o^acByA iiiiiuth 
H Ta CTasa, KOja boam Me^y Mpue, 
Fjie KaKO Hac nparn SesooHCHHqKn, CByAa, 
KyAa faeMO? KyAa? 

Kpos ypBHHe sipa^He Kopa^aMO cmejio, 
Ayx Hac boah; KyAa? SaMpmeHii nyru 
(^Be ce BHme Mpce, a Ha6paH0 nejio 
CTeH>e ce Jiyna, jesHK hbm h hyxH. 
HiirAe CTase npaae, CTpnen CTpuiii CByAa; 
KyAa heMO? KyAa? 

KyAa? 3ap y seHHOCT tag HHuera hhjg? 
A COM 6ojia sap cmo obao HauiJiii nuiTa? 
Ojiymaj KaKO oa CByA onajan^e npiije; 
Jaox, TO je MHoro, MHJiHJe je HuuiTa! 
y 6ojiy ce pa^am, 60 j\ Te npam CByAa: 
KyAa heno? — KyAal 

6.-IL-1905. 



CreeaH OpeMau, BeorpaA 



5 



HOBA ronHHA 

nPHnOBETKA 



I 



y fhoj Ke HUTaTejbu euAeru koko je eaa;^a Taca j^oMenao noey 
eo^uHy, JfpyeuM penuMa: „lIayK^ u „Mymut^a^*f — uaa: Boe 

He fMafla ceane cyffare, 

IIoceAame cbh h none senepa. Biijio He- 
KOJiHKO jejia CBB 6ojbe 113a 6ojbera, a iiocjie 
AO^e niihe, majia n necM8. Plape^ajio ce ue- 
KOJiiiKO neeana^ csaKH no HeKy CBOjy necMy 



OTneBa, caMO MiiKa iiouiTap, Haj6oji>H neean, 
iiHKaico HHJe xTeo Aa neea. lUTa Hiicy cee 
paAHJin Aa ra pacnoaoHce. 4aK je jeAan cjia- 
611JH iieeaH HapomiTO p^aao saiieeao OMiubeny 
MiiraiHy necMy. ,,Je jih th Hcaji 3a CTapa 
MajKa, BOJBOAO, 6pe", 3Hajyhii Aa Ao6ap neBan 
He MOHce Aa OTpnii Aa My ce HaicapaAn omh- 
jbeua necMa Hero npuxBaka caM. Ajih hh to 
HHJe iiOMorjio; Mate hh hoihto je nauiao y 
icpo^Hii AyKaT HHje ra Morjio pacnojiOMCHTit. 
MiiKa je ocTao jeAHaKO i^ejiora Be^epa jbyx 11 
saMiiujjLeH. 

— Ka;i Hehe, Bajia, HeheMO ra hh mojihtiiI 
— BejiH CaBa Tejierpa$HCTa. — A^A® tm, lUa- 
CaHKa HUBHJo, aJA ony TBOJy, 

Cai. CBH HaBajiHuie na PHcry rajianTe- 
piicTy II OH, nocjie Kpaher ii3BHH>aBaH>a Aa ne 
MOMce HiTO HeMa Ty mapKnjy, OTooMe: 

PoA poAHJia p^HKa KpyoiKa 

noA MHAomnheM, 

riOA H>OM COAH MJiaAO MOMHB, 

CpoHjy noBa, 
Cbo Cp6MJa AO Cp6iije 

OSpeHOBHha 1 . . 
y pyi^H My raMSypHi^a 

Bep6epoBHha, 
Ha TaiiSypN sjiaxHe Hcifu,e 

11,11 u,BapoBii ha. 
Ha luiohH My ahkjih ];^y6o 

Phcto Bajnha, 
HoA My6eT0M aukjih hypqo 

Chmo Oojiitha, 
Ha rjiaBH My Tyno-^ecHh 

JoiJ^e FaojHiia, 
Ha npcHMa ajiaraH jianai^ 

KocTO CnyMCiilia, 



1!95 



BPAHROBO BO^O ^ 1905 



196 



A Ha pyi^H sjiaTEH npcTOH 

'Boko CapHha, 
Ha Horana Majie qHsme 

MHje JIipa^Knha, 
rioA nasyxoM TpeniH>eB qnSyK 

Joee jHpnha. 
TIoA H>Hiie ]e Ao6ap koh>hu 

J^aHHJiOBHha, 
A ua BpaHuy rnHMmnpceAJio 

KypTemefiHha, 
A no ceAJiy anaTHa &ma 

TonysoEHfaa. 
A no amH Ky6ypH>auH 

ApaifdarnHha. 
ria KaA jynaK bhho neje 

Ai^e HapKHha, 
KaA ysAa^HG h sanoBa 

MiijiaH maHHfaa, — 
CBa CG Kyfea noTpecyje 

KocTO I^aiinHha ! . . . 

— BpaBo! MCuBeo! — nyje ce ca cenjy 
CTpaHa. 

— Bpe, na OBaj y necMH noKynno CTBapn 
Ka rasAa-TacHHa „3aJiOHCHa 6aHKa"! — npn- 
M6TII aajeA^HBO MnKa noiuTap. 

— MojiHM Bac, ja HifcaM Aouiao, — bbjih 
raana Taca, — ^a ce Bpei^aMO... nero Aa ce 
BecejiHMO. 

— MojiHM, MOJIHM ! — yMHpyjy ra ca 
CBHJy CTpana. — To je caMO majia. 

FasAa Taca xohe Aa iwe, ajiH cbh ra ca- 
jiehy Aa ocraHe. yTiimaBajy ra h je^Ba ra 
yMnpe n saApnce. 

H Beceji>e ce npoAyacH, A y BecejBy h 
jienoM paaroBopy h necMH, noaeaTO je CBaKOM, 
o6hhho 6p30 npojiasH BpeMO. Ila TaKO je 6njio 
H oBj^e. SanyAHine ce Ka^ 6pHce Ka^eviija na- 
peAH Aa ce yBpny cbo JiaMne na Aa ce HaHHHH 
noMpHHHa, KaKO je to Beh oSiwaj KaA ce 
Hcnpaha crapa h AoneKyje HOBa roABHa. 

OcTame cbh y Mpaicy. Ha Ka^ane ce aany 
6aHAa Koja sacBHpa BexoBeHOB MpTsaHKH Mapin. 

Cbh ce yhyTame h npeTBopnuie y yxo. 
Cjiyoiajy h yncnnajy y a^bhoj MyannH KaA 
yjoAapoA Hvme cbh jeAae npacaK, Kao Ka;i. 
HOBOK yAapH uiTaiiOM no nsBpnyToj KapjiHi^n 
HjiH no cyBOj THKBH, H HcpeA TOP APy^^TBa 
jayK : ,,Ajoj, y6H mo!" 

— lUxa je, uiTa je? — noBHKame h uo- 
CKaKame cbh aany^eno; ajin jom ne iiaroBO- 
pnme cbo, — KaA ce aaHyme jom A^a onaKa 
Hcra npacKa n ysBHK: „J5i/^ii, uoeu6oKf^ 

— riaji'Te JiaMne! 

— norH6e hobok! 

Hy ce OAacByA h nojiexeuie cbh, h rasAa 
H KeJiHepn, jiaMnaMa. 



— BpHce! — Aepc ce MnKa nouiTap n 
OABphe jeAHv a rasAa h Kejiaepn APyre jiaMne. 

OcBOTJiH ce cajia OAJeAannyT. 

— lilra je, uiTa to 6h, 3a hmc Bo>kjc!? 

— HHTajy ce sanpenauiheno tocth h rjieAajy 
HenoBepjBHBO ii njiauubHBO jeAan Apyror. 

— IIlTa je! — jnfipe ce rasAa Taca nn- 
najyhn ce no rjiaBH. — Je jih obo MenKa, 
HJIH MypTeHHi;a ? ! . • . Ila Mene OBAe y6nuje!.... 

— Ko, Ko? — yncypSauie ce cbh. 

— Ila, Moj noKOJHH OTan aancxa nnje, — 
Hero TV HeKO. hs ApyinTBa! — Bejin ra3Aa 
Taca. — KaA je osaKO no OKpyncHHM napo- 
niHMa, mra je OHAa ocTajio no cejiannni^aMa 
n no ceJiHMa ! ! . . . 

— JecTC Ji' ce yrpynajiH jaKO? — nnxa 
ra THxo H saOpHHyTO JIa3a Ka^ei^nja. 

— Mope, KaKO yrpyn'o?! — o6penHy ce 
ra3Aa Taca. — UlTa th mghh Ty „t/2p^e'o"? 
BajBaAa ce nett>eMO na Anajiy na Aa ce yrpy- 
BaMi KaKO yrpyB^o, KaA ce nncaM MaK^o ca 
CTOJiHi^o, — Hero Me yAapn neKO Tpn nyTa... 
AMa KpBHHHKH yAapH 

— 0, aa Bora ! — nyAH ce ncKpeao ynjia- 
meHH JIa3a Ka^ei^nja. — Mojihm Bac, JByAH, 
KaKO TO BH cMaTpaTe Mojy Ka^any? 

— Sap OBO Ka^ana?! — pasApa ce raaAa 
Taca. — Obo je APy^^cKa Mexana! CMaTpa ce 
Ka' HCKa rpai^aHCKa Kacnna ! . . . Hm^ h „Mh- 
TaoHHi^a^^ y h>oj, a paadnjajy jByAHMa rjiaBe 
y H>oj ! ! . . . BpyKe ! CpaMOTa, ra3Aa-JIa30, cpa- 
MOTal PaaSnjajy rjiaBe TproBiHKe! 

— na . . — BejiH njiamjbHBO Ka^eynja, 

— na HHcy, OBaj, pasCnjin... uero caMO... 
OBaj . . . na neMa Kpnn, $ajia Bory .... 

— UlTa neMa kpbh! — a©P© ce rasAa 
Taca. — BajBAa 'ohem Aa 6yAe Ka' na K03apH 

KpBH ! . . . 

— Ja, 3a Bora, HHcaM, — npaBAa ce Ka- 
$ei][HJa. 

— AMa na hhch th, a ja jom MaH>e! — 
BCJiH ra3Aa Taca.. — IKena, mh Kance: „Hah 
Me^ JbyAB"^ a ja 3anao Me^y aJAyKe. HeKaj 
caMO, AOK nyKHe 6pyKa no napmnJH, Aa ce 
Ko/i Becejie BpaHe pa36Hjajy rjiane!... Jleno 
he Aa TH HAe . . . 

— AMa, KO je, HCTHHa, to ypaAHO? — rpaK- 
nyme cbh y3pyjaHo. — Ko pa36H rjiany HOBeKy? 

— BpyKa, JbyAH! — jifipe ce MnKa nomrap. 

— Bam CMO npann BapBapn ! . . . Hero, xBajia 
Bory, Te cmo obac cbh namn . . . cbojh . . . HeMa 
CTpaHH' • . . IIlTa 6a na obo peKao HeKH 
CTpanai^ I . . . 



19t 



1 -^ BPABKOBO ttOJtO ^ 1905 



198 



— Oajia Bory, Ka;^ cemo neMa neKii CTpa- 
Han! — ocy ce ca CBHJy CTpana yxexa. 

— AMa, Heico tbk jecxel Kojn je xaj? — 
pas^epauie ce HeKn TproBun 6arpe ras^a-Ta- 
cniie, KOJH cy ce ii caMii iiouejin 3a cBOJy 
KOJKy n rjiaey iio6ojaBaTn; ^a Hiije obo iionejio 
pe;i,OM, npBO o;^ rasAa-Tace. 

— AMa HWKO APyrn Hero OBaj rpeiiiHH Hku! 
Oh iiMa noHeicaji Taj o6iiHai ! — sejin MHFca 
nouiTap. — CnonaAHe ra TaKO, ne ana hii caM... 
ripHBnl^ajy My ce, necpeTHWKy, (napoMHTO OBaico 
Hohy) nmpoeu^ na ce onjia pasMJiaxa uiTaiiOM 
Ka^ jiyi^ . . . Ila, Hajba^a, KarcBa je 6yAajia, n 
caA... noTer'o uiTanoM, — eBO, n cba My je 
y pyKaMa — na MecTO no Haii,OBinfa, a oh 
njbyc, — na no raSAa-Tacnnoj rjiaBH... Ebo 
uiTana! — pene ii npywcn uiTaii rasAa-Tacn. 

— Je Ji' OBaj, BH feexe to HajSojBe saaTii, n 
nodHaTH . . . 

— Mope, ocTasH th iteHe! — o6penHy 
ce ra3Aa-Taca. — IIlTa piMaM a^* pasrjieAaM 
uiTan ! . . . 

— Hhko Apyrw Hero oh! — iipnxBa- 

THUie CBH. 

— UlTa ypaAH to, npnn Hko, a^ oa Bora 
na^eui?! — nuTajy ra neKH. 

A HKa, — jeAan ajiivoxojuiqap, nerAa 
TproBaii, a caAa nponajini^a, kojh h HesBan 
AoaasH y APyuiTBa Kao KOMapai^ na cbotjioct, 

— caMO Hx yKoneno rjieAa, HuiiiTa ne bcjih, 
jep H nniMe y obo Ao6a nohn oh h ho no- 

JHMa HHUITa. 

— Mope, KaA je yui'o? 

— Mope, lUTa nnTaiu KaA je yiu'o? TjiaBHO 
je Aa ^6 caA Aa nsii^e. 

— yui'o, BajBAa, caA KaA cy ce ynpnyjie 
jiaMne. 

— CaA Aa je to HoneK caecTan, — Bejiii 
MHKa, na Aa ra HOBeK 6nje. — A oBaKo lura 
My MOMceiu? 

— AJAe, Hko I — Bejin My Ka(J[)eij[iija n 
yae ra HcnoA pyKe. — Ebo th CTonapau, na 
HAH y APyry Ka^any . . . Ebo, Ha ! Aja', Hko... 

— pene h H3BeAe ra 113 jipyuiTBa. 

— 0, JbyAn! — KpcTe ce n nyAe mhofh. 

— FocnoA My cyAHO, inTa My 6h Aa yAapn 
HOBeKa ! ? . . . 

— 0, 6eAe na cynoM nyTy I — MyAH ce 
H KpcTH H ra3Aa Taca. 

— MojiHM Bac, H3BHHHTe, — BejiH JIasa 
Kacj^eyHJa npnjiasehn ra3Aa-Tacn, — caMO J^a 
bhahm; Aa nehe, to jecT, TpefiaTu KaKoe no- 
Mohn. — Xnajia Bory, KaA caMO HOMa KpBii! 



I 



I 



— BejiH paarjiOAajyKn. — CaMO Tpn HBopyre— 
HdiuTa Bnme! E, rasAa-Taco, — TeniH ra Ka- 
(()eij[nja, — bh cto jeji,aH cpehan HOBeK; HMaTo 
jaKy n Ae6ejiy rjiaBy... HiirAe kpbh; caMO 
MBopyre ! Mo>Ke BaM ce sancTa necTHTaTH I . . . 

H CBH ce caji. CTaAOuie ahiuith, 3aBHAeTn 
n HecTHTaTH AeSjLWHH n TspAohw ra3Aa-TacHHe 
rjiane. CaMO ce nyjio : . Bpasoc ! Ajiaji My Bepa ! 
To je rjiaBa"! 

Jl,pyuiTBO ra TeuiH. Cbh npnsHajy Aa je 
TO Sejiaj H necpeha, ajin AOAajy: „HeKa xBajiH 
Bora, lUTO 11 Ma TaKey rjiaBy, to ce npoiiiJio n 
CBpiiKTJio caMO na 4BopyraMa^. H cbh npzisnajy 
Aa TO HHjeAan ne 611 u3Ap>Ka^o uito je oh h3- 
Ap>Kao. 

— Mope, no 3acTpyry Aa ch Jiynno, — 
na 6n it oh npcnyo! — nejin jeAan. 

— Hh HyTypa to ue on H3AP>KajiaI — 

— HacTaBJBa APym. 

— Mope, OA Tora bojiobh naAajyl — ao- 
Aaje Tpehn. 

— To HHJe rjiana, — to je KyM6apaI — 
npaBn KOMnjuiMenaT HOTBpTn. — }KecTOKO bh, 
ra3Aa-Taco ! 

Cbo nocTaAe cnopeAHO, arasAa-TaciiHa rjia- 
Ba rjiaBHo; n cbh 3a6opaBniue HBopyre n caMO 
xBajiHuie ii3APHCJBnB0CTH ra3Aa-TacnHe rjiase. 

— OocjiyniaJTe bh Mene na np^uTe bh pa- 
HHje Kyhn, ra3Aa-Taco, — sejiH My npnja- 
TejbCKHM rjiacoM n caBeTyje ra rasAa PaAncaB 
Mara3ai.uija — Ila neK BaM rocnoja HacTacHJa 
o6jio>Kn rjiany ca jihctom oa Kejta ja ji' Ky- 
nyca, to JKecTOKO H3BJiaHn y6oj! Kejb hjih 
Kynyc; ajin neiviojTe onaj h3 pacojia — jep 
aKO jom no caTa ocTaneTe, bjio no Bad... 
KaKO BaM Te npoKJieTe HBopyre pacTy, neheTe 
Mohn OA H>tix Hd lueunip MeTyTn na rjiany , . . 
othKh heTe Ka' jejien TporoA"uiH>aK . . . 

— HpaBO Ka>KeTe! Oajia BaM na coBjeTy! 

— BejiH raajia Taca Aw^Kyhn ce h inmajyhn 
HBopyre. — Obo pacTe 6p30 Ka' jypreTn ! CaA 
mro je 6nJio — onjio! 

— UlTa, — iTOBHKaLue neKH, — 3ap bh 
npBH, rasAH-Taco, Aa KBapnTe ap^utbo!? 

— He, 35Hjba, — Bejin KaiJ^eijEiija, — aKO 
MHCJuiTe Aa TyncnTe, no30BHTe ce cjioSoaho 
caMO na nac. 

— 3Apare BOJbe! — Bejin MiiKa. — 
6yAn Bor c naMa! UlTa cee nehe hobok ao- 
}KHBeTH ! H 6ap Aa je oa Kora nero oa niijanor 
HKe!... Hut' ra ko 3Bao hit 3aAP>KaBao . . . H 
caA OH ce, p^a jeAHa, Hat)e Aa noKBapn OBaKo 
jieno ApyiuTBO . . . Ty^KHTe bh H>era . . . 



i§d 



BPABttOfiO KOJtO 



1905 



200 



— He TyncHM ja, sajia, HHKora! — oj^ro- 
Bopn ocopjBHBO rad^a Taca. — Jly^OMO h nH- 
jaHOMe, iirro Kancy, HeMa cy^a. Ana mh kphbo 
JIB, MH ce TO AecH 6am aa uoey zofluny ... VL 
HHMe caM ja, je^aHy noneo na, eeJiHM, a^ 

MO • • • OBaj • • • 

— JI,a BaM, BejiHTe, ne pa36HJajy rjiaBy 
i^ejie roABHe... Hehe, nehe, rasAa-Taco, — 
yMHpyje ra Baca Tejierpa^HCTa; — to cy- 
jeBJepje BancH caMO 3a Jionue h CTaicjiapiijy, 
H nopi^yjiaB . . . Hero caMO HOMOJTe KyKaTH, jep 
TO He cjiyTH Ha Ao6poI Hehe, Hehe! Hero; 
cpeTHa BaM HOBa roAHHa, rasAa-Taco! 

— E na: Cpema Hoea zofluua, rasAa- 
Taco! — npHXBaTHUie cbh. 

— TaKO^ep H BaMa! — OAroBapa hm 
rasAa Taca OAJiasehn. — Oxoxo! — cTeH>e 
HBnajyhH ce aa rjiaBy. — J],aicjie, KaKo ouo 
peKOCTo: JiHCT OA Kynyca, jaji' Kejba?. . . to 
noMance ! — oHTa rasAa Taca, a oorjieAa KpH- 
moM H noAOspHBa na MnKy noiuTapa. — 
Xnajia, xBajia BaM . . . Oxoxo ! 0, Bonce ! Ta- 
KO^ep . . . n BaMa, ajoj ! cpeTna HOBa roAHHa!.... 

Kpaj 



Omnp 



mscTA xsbzn zjmws 



njecMa o rnasKy h AHOMMay 

J^a je KOMe craTH na rjieAaxH 
Ilojbe paBHO iiehy boab abbJo, 
Me^y KcaHTOM h iiei)^ CuMoeHTOM, 
H y nojby no HsSop Axaji^e ! 
BojEK 6iijy, 6iiTH He npecTajy, 
C Tpoji^HMa ce jLyTo cyAapajy, 
H Ha 6ojHa Konjba AO^eKyjy! 

TIpBH TpojcKy Ty npo6HO eojcKy 
CjiaBHn jynaK Ajanx TejiaMOHM)), 
ysAaHHi^a poAa axajcKora: 
I^AJe yuapa, Apy^^H nyx oxBapa, 
J],pyHc6a My ce noHOCHjia khmoI 
Oh norySii HaJ6oji>er jynaKa, 
nixo ra xpa^Ka HKaA poAn MaJKa, 
AKaMaHxa, EBCopoBa cnna, 
Ty Kpacoxy Ha obom CBHJexy. 
norpa6if ra cnpnjeA 3a KJio6yKa, 
YAapH ra KonjbeM y6ojiiTHM 
y noBHje, Me^y oqn ABHje, 
KocxojiOMKy y rjiaBy sapaje, 
— B'jejia BHme ne yrjieAa AaHi:aI — 

J],pyro qHHH BejiHKO jyHamxBO 
Jl,HOMHAej TeBxpaHAHh rpjiaxn; 
Oh nory6H 6oraxor AKCHJia, 



lUxo nmaAe HeSpojeno Sjiaro 
y Apu86H, rpaAy imxoMOMe, 
Te 6Hjame na rjiac y CBiijexy, 
KaKo Ji*jeno AC^eKHBax' 3Ha;ie 
IIodHaHHKa H cxpaHL;a riyxHHKa 
y CBOjeMy 6HJejiOAie ABOpy. — 
Oa xojihko Ao6pHX npHjaxejba 
Hh jeAHor My Aanac na noMohH, 
FAje noriade h HcnycxH Ayuiy' — 
Kpaj H>er' naAO xy h Kajincuje, 
Bjepna cjiyra CBora rocnoAapa, 
lUxo je yea h> KOH>'Ma ynpaBJbao. 
JI,Ba jynaKa, ABHJe Mpxse rjiaBe! 

Tpehe qHHH EBpnjaji jyHamxBo: 
O^ejixHJa H JI,pH8a noryfin, 
H na APyry ABOjai^y yAapa, 
Ha EcHna h caMor HnAaca; 

Ha XO CJiaBHO BHJIHHCKO KOJbGHO! 

PoAH^a Hx BHJia ca jyHaKOM, 
Asapaapa ca ByKOjiHjoHOM, 
HajcxapHJHM JlaoMeAonxafaeM 
y rpujexy noxaJHO po^eHHM. 
ByKOJiHOH OBMap OA OBaua 
y njiaHHHu saMHjioBa BHjiy, 
SaMHJiOBa, na je h o6jby6n; 
B'jejia BHjia sa^eAHJia 6iijia 
H 6jiH3aHqaA H>eMy je poAH<na, 
Tor EcHna h xora IlHAaca. 
H>Hx ca CB'jexa EBpnjaji yKHAe, 
CiCHAe H>HMa ca paMena rjiaBy 
H jyna^Ky onpcMy KpBasy. 

Ty norH6e AcxHJaji Tpojanai^, 
norySn ra Dojiunexa Jbyxn; 
H noru6e IlHAHxa IlepKOxcKn, 
OAHcej ra na Konjbe Ha6Ho; 
Ty nornfie h TcBKap Tpojauai^ 
A OA pyKC ApexaoHOBe. 
H norH6e Aajinpa Tpojanau, 
riorySn ra ^hxhjiox HecxopoB 

BOJHHM KOnjbeM H AeCHHUOM pyKOM. 

AcaMHeMOH, BOJBOAa axajcKii, 
Ty Ejiaxa 3ry6H oa IlHAaca. 
Oa HHAaca oa xapAora rpaAa, 
FAJe-HO xene CaxHHOjeHx 6p3H. 
JIhhx cxHHce 4>HjiaKa y 6^jery, 
^oxBaxH ra, nsBaAH My AyQ^yj 
A Ebphhuji srySn Majianxnja. 

Jom Menejiaj yHHHH jynamxBo: 
Oh AApacxa ^HBora yxBaxuI 
AApacxy ce ko&h nonjiamnjiH, 
y mnnpaHcje sanjiejiH ce rycxo, 
Te M3 KOJia pyAy ncxprome, 
Oxeme ce cbomo rasAH n^cxH, 
HjiHjOHy npaBO no6jereme, 
8a APyrHMa cnjiamenuM KOu>uMa. 
JaAHH c' AApacx c KOJia cxpMorjiaBu 
IlpeKO xoHKa na 3eMjbnuy jihucm. 
AApacx naAC, Menejiaj AonaAC 

C AymM CBOJUM KOnJbOM y60JHXHMl 

Meuejiajy AApacx ce MOJbame 
— Oko nory o6bho My pyKe: — 



201 



6PAHB0B0 BO JIO 



1905 



202 



„nOKJIOHH MH MCHBOT, ATpeJHhy, 

Aahy Te6ii jiHjene OTKyne, 
Hjihth 6jiaro, kojihko th ^parol 
y Mor oua MHoro nycTa 6jiara, 
IlycTa 6jiara h cpe6pa h sjiara, 
Pa^o he TH OTau oabojuth, 
KaAa ^yje, ja ^a caM th cyx£aH> 
y Ta6opy, KOA eamiijex jia^a.^' 

Kan Menejiaj H>era cacjiymao, 
HaBiax iiy ce Hcao y^HHHJio, 
Ila AApacTa cbom cjiysn npeAaje, 
Jl,a ra boah Jiai)aMa axajcKHM. 
Aji' Ty TpMH AraMOMHOH KHexce, 
Hb A&JiOKa 'BaKO AOBHKyje: 
^0 saAymna 6a6o, Menejiaje, 
IIIto Te TaKO Myna aa Tpojanue? 
Ta Ha TBOMO AOMy po^enoMe 
BejiHKO Ji' TH Ao6po jquHiiuie, 
KaA TH Jby6y Jejiy OABeAome?! 
Hb jyHa^Ke pyKe He ncnyniTaj, 
TpojaHUHna hchbot ne onpaniTaj, 
Hh OHOMe ^eAy TpojancKOMe, 
niTO ra HOCH y yTpoSn MaJKal 
H TO lieMO noA mbh yAapHTuI 
One HeK rnne, neK mhjiocth neMal^ 

TaKO 6paTa KHOHce noy^aBa, 
Te Menejiaj yifjbeM npeoKpene, 
OTprne ce AApacTy hb pyKy. 
AraMeHHOH ca KonjbeM npncKonn, 
IToA pe6api^a Aapbctb yAapn, 
Oa 6ojiOBa AApacT ce npeBajiH, 
AraMOMHOH icjie^e My na rpyAH, 
Ila My Konjbe hbbhjo hb pyKy. 

Ty cTapHHa HecTop AxajuHMa 
Hb 6Hjejia rpjia AOBHKyje: 
„0j jynaaH, Moja Ajeuo Apara, 
AxaJi^H, Apejeae cjiyre, 
HeK MH HHKO ocTpar He ocTaJe, 
Ho pa86ojy, aa Kynn opyncje, 
Hh a& njiHjeH y Ta6ope cnamal 
Hocji'je heMO no pa86ojy Bafen, 
Te KynHTH ca MpTBHjex nji'jena, 
A caA Bajba cjiomKe yAapaTn!'' 
Tom pHJOHH cpaa paBHrpao. 
Majio 6jeine, mhofo ho TpeSajio, 
Ha 6h Tpoji^e Axajun carnann 
y HjiHjoH Harpar yfTap^aay, 
Aji' Ty Aoi^e Ejibh HpHjaMOBiih 
Ho HTHuaMa mTO raraT' BHa^ame, 
Ha Ehhjh h XeKTopy Tpoji^y 
Oh obbko ctbab 6ecjeAHTH: 
„Ha BBMa je Ennja, XeKTope, 
Hama cpefea h nama necpeha! 
Bh jyHauH, BH HamH MyApaun, 
Bn nocTojTe na 6HjbeBH tbpao, 
H npo^BTO HCcrpeA rpaAa BoJcKy, 
Ha jyHaKO name cjio6oAHTe, 
J],a c' He Bpny na tb rpaAcna BpaTa 
Ka MceHBMa noA hcohcko OKpnjbe, 
^a ce HBMa AyniManHH ho pyra, 
^OK BH name ^OTe cjioGoahto, 



OcTal^eMO Ha Shjbobh tbpaoJ, 
C AxaJuuMB Aft ce orjieAaMoI 
Bojbe HaM je HBrHnyrH cjibbho, 
Her no6jehH ca MOJAana cpaMHoI 
Th XoKTope, ohao y rpaA no^H^ 
Ha TH peuH namoj CTapoj mbJi^h, 
Aa CBKynH no rpaAy CTapHi^e, 
Ha Ad HAu y TBpAHH>e rop&e 
BoroMOJbH 6o»eHi^e ATHue. 
HeK nonece one KJby^e cboto 
Oa npecBOTor Atkhhrb xpaMa 
H nonece hjibtho BJiaTOTKauo, 
niTo j' Hajjbenme y ABopy nameMy, 
IEto j' najjbenme, h>ojbh HaJMHJiHje, 
KjobyqeBHMa neK otboph upKsy, 
Hjibtho hbkb 6ohchi^h AftpnBB, 
^a Atuhb 6yAe mhjiocthbb. 
ObhjiokocoJ 6ohchi^h Athhh 
HeK H Jbenme jom o6eha AftpO) 
JBenme a^P^ ABanaecT jynai^a, 
HaTjepaHHx cae JOAHorOAai^a, 
Jla Athhb 6yAe mhjiocthbb, 
FpaAy TpoJH h naMa Tpoji^HMa, 
TpojcKHM jby6aM' h AJeHHi^H JiyAOJ, 
Te Aa Tpojy caoTy cba OAfipanH 
Oa OHora THAejeaa chhb, 
y6ojHHKa najjbyber axajcKor, 
Oa CTpaxoTe Konjba H>eroBora. 
Hn AxHJiej, bojboab axajcKH, 
HIto-ho ra je 6o»CHi;a poAHJia, 
Bnnie CTpaae y nac ne yTJepal 
KaA noSjecHH THAejnhy jbyrn, 
HoMB H>eMy y jyuaoiTBy Apyra I*' 

TaKO Ejien 6paTy 6ecjeAH0, 
A KBA ra je XoKTop paayMHO, 
Oocjiyma ra, ^aca ne no^acH. 
C KOJia CKBHO AOJbe na BOMJbHi^y, 
PaBMBxyje ca abb Konjba 6ojHa, 
Ha npojiBBH TpojcKy mnpOM BojcKy, 
CoKOJiH je, Ha 6oj pacn&jbyje. 
Cbb ce BOjcKB onoT noAHFHyjia, 
Ha Axajne cjiohcho yAapHJia, 
Te Axaji^H cTame yBMHi^aTH, 
H jyna^KH MorAan ocTBBJbaTH. 
Aa je KOMO CTBTH na rjiOABTH, 
Mhcjiho 6h, CHJia noBHAOBHa 
Ca HoSeca Tpojani^HMa Aomjia, 
Ha noMBHce na TpojancKOj CTpann. 
Ty TpojuHMA XoKTop AOBHKyje: 
„Tpoin,vi xpa6pH, n APyroBH cjibbhh, 
^pHCHTo ce, 6paho, hb MerAany, 

J]|OKJie KOnJbOM MBXBTH MOKCBTel 

A ja HAOM MBJio y rpaA Tpojy 
Ao THX namnx CTapHx norjiasHi^a, 
H AO OHHx namnx Bjepnnx ;by6a. 

JJ,a HM pOKHOM, Aa MOJIBTSe ^BTO 

H BBBJOTe HHHe 6oroBHMa.^ 

y Toj p'jenn XoKTop rpaAy Kpene, 
Kbko melie n njiehnMa Kpefae, 
Cbmo c' BHAn MpKB Me^OAHna 
Ha H>eroBHM jynanKHM njiehnMa. 
FaJo JynaKB 6Hje no neTBMa, 



208 



BPAtiBOBO ROJIO 



1905 



204 



H BHAH ce OA mTHTa OKpyrjior 
CjajHH OKOB, KaKO spaKy 6aua. 

E, caA A& jo Koue norjioAaTu, 
KaA c' HaMJepH jynaK na jynaKa, 
Aa jyHa^ncH MerAan noAnjejie, 
THAejeBHfe H FjiaBK Xunojiomnh 
y no nojba Me^y bojcko abhjb. 
y Ko6 HAe JI,uoMHAej JbyTu, 
Hs 6ii]ejia rpjia AOBHieyJe: 
„Ka^B MH ce, HeaHana aojihjo, 
FAJe CH 6ho, TAJe ch c' ao caA Kpno, 
He BBAJex to ao caA Ha nerAany, 
A caA CH ce TaKO ocMJejino, 
HcnpeA CBHJex cTajem na 6iiA>ery 
MeH^ n MOMe KOH>y ySojiiTy? 
— Cse HecpetiHa ibena Ajeua JiyA^ 
Ha MerAan mh HSJiase jynaicyl 
JecH Ji' KOJH 6ecMpTHHK c He6eca ? 
C He6ecHHi;H MerAane He A'JeJiuMl 
Ta H jyuaK JIiiKypr JI,piijaHTOBiili 
Hnje Ayro xoAao no ce'jery, 
C He6ecHHi;ii KaA ce iiorjepao! 
Ca KncHja ca cseTor Spnjera 
Oh joAHOMe pacTjepa AaAH^i>e 
HecTamnora Snra Jl,iiOHHca, 
Te SoHcaHCKO cse Aparoi;jeHOCTu 
nory6Hnie y 6*jery AaA*'*'^^ 
Oa JiHKypra Sjenceh' 6e3o63Hpu,o. 
A J1,B0Hiic, A^jOTe nonjiameno, 
3apoHH ce ifopy y Ay^Hne, 
OoA saKpujbe no6je/Ke TeTHAu, 
Oa CTpaxore A'J©Te yxsaTMJia 
JI,pxTaBni^a u Jbyra rposHHua. 
JiHKypry ce 6o3h ocBexHuie, 
JIhb KpoHOBnti BUA My OHHU yao, 

H BHA OHHH H >KHBOT Ha CB^jOTy, 

TaKO 6uBa, ko pa^KjbyTH A^^^a, 
H 6oroBe ko JkyTn ii ahp^* 
C 6oroBHMa xohy u ja Mupa. 
Befa aKO CH oa poAa jbyACKOra, 
IEto ce xpaHH KpyxoM seMajbCKiijeM, 
XoAH 6p9Ke A^ ce orjieAaMo! 
Bpao he TH cy^OH nacaK Aohw!" 

H>eMy BOJiH XHnojioniHh KpacHu: 
„THAeJHhy, noHoiujbHB jyHaue, 
LUto paaCupam oa Kora can poAa? 
KaKO c' M^jeH>a na ropHUH ;iHuitio, 
TaKO jbyACKa nacxajy KOJbena. 
Bjerap aAyxa ca ropui^e jiHmhe 
H y aOMjby caxpaH>yje ncyxo, 
A npojbehe OMCHBjbyje hctom 
MpTBy ropy aejiennjOM jihctom. 
TaKO HCTO JbyACKa nOKOJberba 
H necTajy h APyra Hacxajy. 
Hy KaA nHxam, npaso a^ th KanceM, 
^a anaui h th oito caa CBiijeT anaAO, 
Oa Kora caM poAa h Kojbena. 
CpeA aprejcKHx aejiHKHx naiuH>aKa 
Mya joAaH rpaA* E^npa G^jejia, 
OryA Sjeiue Ch8h$ Eojinhy, 
IIpenpeAeH>aK, MyaoH na A^JieKo. 
Oh HMaAO joAHor cHHa FjiaBKa, 



A OA FjiaaKa Bejiepo^OHTa je, 
Hyaen jyHaK y AaJiOKOM ca'jexy, 
Ca jyHamTBa h jbenoxe caoje, 
UIto cy ibeny 6oaH AaposaJiH. 
Ha aajiyA My th 6oroBCKH Aap^i 
KaA My 6jeme HpiiT ajio naMifcjiHo: 
OpoTjepa ra m3 aeifjbe aprejcKO, 
Jami ojerae, — oa 6ora My Sjeme, — 
Te iipeajiaAa rpaAOM h napoAOMl 
^uBHa Jby6a OpHToaa AaTHja 
TeoiKO 6Hjia xaAa noxcejbOJia, 
^a o6jby6H H>y Bejiepo^OHxa, 
KpumoM TajOM, aa hhko ho anaAe; 
Ajih jynaK apjio MyAap 6jenie, 
Te ce ibojaH aaaecTH ne AaAe. 
A AHTiije Aa My ce ocboth, 
IIpiiTy Kpajby ^BaKO Secjel^auie: 
„npHTe Kpajby, Myxcy, rocnoaapy, 
KaKO MO>Kem xcHajexH na ca^jexy, 
J[oK HO cuaKHem xor Bejiepo^OHxy, 
IIIxo XH xxjoAa o6paa OKajbaxH, 
Mene xaojy JLy6y o6jby6HXH, 
JI,a ja CBOje ne qyaax nonixeH>e!'' 
KaA joj Kpajby paayMHO p^jenn, 
To je H>era apjio pancjbyxHJio, 
Cae MHCJiHO na joaho cmhcjiho. 
He xxjoAO ra na Max noryCnxn, 
Behe cjeAO, CHxny KH>Hry nnme 
CaoMO xacxy, oi;y Ahxhjhhom, 
Ha y kh>h3h xacxy nopynyje, 
JXa, OH ydMO KHiHroHomH rjiaay. 
C KibHroM majbe HOcpeliHor jynaKa 
y JiHKHJy a na noruGHjy. 
Kn^nry hoch xaA Bejiepo^onxa, 
Aji' My KH»Hra rjiaae Aofan nehe, 
Boroau My na noMOhn 6hjih. 
Jl'jeno npo^e aoMJbe h rpaAoae 
Jlo JiHKHJe, OpHxoae xaaSuHe, 
Jl'jeno npo^e, jomxe ji'jenoie nalje, 
Jl'jeno H>era AOHOKyje Kpajby 
Oa JlHKHJe OA aoMJbe aeJiHKe. 
Ty Aa BHAHUi qacxH h nomxeH>a! 
Kpajb ra nacxH a^box 6^jejinx Aana, 
CaaKH AanaK no Ae6eo aoJiaK, 
HacxH H»era, aa KH>Hre ne nnxa. 
KaA A^cexo jyxpo ocaanyjio. 
OHAa nnxa, ouAa KH>Hry ^Hxa, 
KaKaa My je nopyKa oa OpHxa. 
KaA je Kpajby KH>Hry npoqnxao, 
H KaAa je rjiace paaadpao, 
FjiacoHomy majbe na orpamje: 
Ulajbe H>era na ony pyra6ex, 
Ha XHMopy, cajexcKo qyAoanuixo, 
EQxo HMaAe Koanjy xpynwHy, 
F^en 3MajeacKH, a JiaaoacKy rjiasy, 
Hs HOBApaa MOAap njiaMon ^pne, 
].\dL y y6HJe, Kpajb My sanoB^joAa, 
Jl,a HCKynn caojy pycy rjiaey. 
BoHcja noMoh n cpeha jynaMua 
Ty jyHBKy na neaojbu Cwjia, 
Te OH y6H pyra6ex XuMepy. 
Ha APyro ra xaA majbe orpamje, 
J^a ce 6HJe c ohhm CojiHMi;iiMa, 
KpannuuMa, cjibbhrm jynai^nMa. 



7 ^ tiPAHBOBO BOJIO >-. 1906 



M Ty ocTa jyHaK Ha Mernauy, 
H nocToja na i^ecTy CTpamHOMe. 
TpeboH not^ hs AiiasoHKKH>e, 
H HaflSnJo y 6o]y ]yHa<iKii 
My[iiKo6aH>e cse T6 jyHaKHH>e. 
OHRa Kpan>y npyry hsuhcjiho, 
KaKO rjiase OA Aot)e jynaKy. 
y aacjeny weTHy My ^hkhJu,o, 
no HBfiopy CoJter or SoJtera, 
UIto je Shad y paBHO JlHKHje. 
Aji' hb Ty My ROAHJao unjet 
Ht| jejiaH ce JlHK^Jait He BpaTii, 
Ms sacjejie ne Hsnece rjiaee, 
Eejiepo$OHT CBHHa Ayre njiaTii. 
Kan Kpajb bbrb toahko jyHamTBO, 
Jla je jynaK po^a fioHcaucKora, 
3aAP»a ra y naopy CBOjeuy, 
TiepKy CBOjy aa Ji.y6y My ftaje, 
H lecTHTa H>era y<iHHHO, 
yseo ra ceSn ys KOJbeHo, 
aa ya H.era KpajtescKH Kpajbyje. 
Jom JInKHjitH y KpajbesCKe aape 
Jl,o6po aeMJbe H>euy oABojume, 
IIIto Haj6oji>e y JIhkhjh 6jeaie, 
J\a je pauH ii R& je sacaan, 
J^a nwaue hchbot r rocnoacTBo. 
KliR Kpajbeaa ca Bejiepo$OHT0M 
Hnojioia h HcaHnpa poaH, 
H uypHi^y jom JIaonaHHjy. 
JlaouauHjy JI,hb je o6jby6HO, 
C KHMe OHa poRH CapnunoHa, 
Tor jynaKa a jhyTauy Tora. 
A;i' rnje cpefee, Ty je h Hecpehel 
BjOHHH 608H Hecpeby nycTwine 
A Ha cpti,e jas Bejiepe$OHTH, 
Maji' on jaaa naje npecsncHyo. 
Oa AOHa ce ryHcan OTKCHyo, 
H Jiyxao no nojty Ajiajy, 
Kjiohbo ce jbyAH h csHJeTa, 
KaA My HHJin CHHBK norHHyo, 
Oa Apeja crapora KpaHUKa, 
Chh HcaHAap y 6oJy KpaasoM 
Ca CoJiHMiiu, ca cjubhr jynai^H. 
Tla HH c tiepKOM cpebe neuatiauie, 
yfiH My Je Jbyra ApreMHAa. 
A MaoJiox Mene je poAno, 
Chh caM npsn oa aeroBe kpbm. 
Oh je uene nocjiao y Tpojy. 
KaA Ke 6a6o Ha 6oj HcnpaTBo, 
Jleno Me je h MHoro y^HO, 
Jta c' jyHa*iHM h Aa HaAJyHai^nM, 
/l,a My cB'jeTJia oGpasa ne itpHHM, 
Hhth H-eMy, hht' nameH nJieMeny, 
Jlfi nonn*iHM H cae Hanie crape 
Oa E^Hpe n JIuKHJe paBHo, 
JecaM jynaK poAa jyna'iKOra, 
Oa jynaiKe KpBH h KOJbeHal" 

^HOHKAej. KaA pa3a6pa p'je'iH, 
OfipaAOaa c' raKBOMe jyuaKy, 
Bhto Konji.e y 3eMn.y oo6hJ©. 
Ila oBaKo npoGecjenu ji'Jeno: 
„Uj jyHa'ie, eojesoAO cJiaBHa, 

Ta HU CMO TU CTapO apHJBTejbCTBO, 



Hamn crapK 6jexy npejaTeAHl 
J!(Baec Aana tboJ njBA Bejiepo^OHT, 
KoA Ojneja Gjeme y rocTHua, 
^Baec ABHa y ABOpy HameHy. 
npHjaTen>CKe H8H'jeH>ame Aape, 
OjHej AjeAy nypnyp-nojao Aafle. 
A TBOj AJ^Aa H>eHy aa ysAapje 
SjiaTHyKyny cp'JGAOM paBn'Jeji>eHy, 
UIto ce nnje ca oQanae CTpane. 
Eko h cba y ABOpy HOjeMyl 
To TB anaAOM no nptiiaH>y crapoM 
MaAa hhcbm 01^ ynaHTUO, 
Jep Me oTai; Thaoj ocraaHO 
HejaKora na aojCKy xoAefan, 
KaA noA Thbom nomfie c Axaji^L 
Oa Aanac cho h hh npHJaTBAH, 
Th bem MeHH y Apre} AOJtasHT*, 
A ja TBOMe y ^[HKHjn ABopy. 
HeheHO ce Konji.eM yAaparv, 
Hhth jenaH ApyoM KHAncarH. 
Bnhe ryncae, Gate Tpojanai^a, 
3a TO Moje Konjbe yCoJHTO, 
Ako Gor Aa a cpeka jyHa<iKaI 
A H sa le HMB Axajai^a, 
J^ocra Aa hx ca cs'jeTa yKHAam. 
Her caA heMO npOM^enHT* opyMCJe, 

JIfl CBH BHAS na CHO npKJaTeJbH 

Oa cTapHHa OA AaBHHx AasHHual" 
To peKome c KOJia nocKaKame, 
PyKe najy, TBpAy ajepy Aajy, 
C TspAOH BJepOM opy»eje npeAajy; 
Aji' PjiaBK xyna sjio je Hujeibao, 
JlflW CBoje sjiaKaHo opyKJe, 
Cto BOAOBa niTO je Bpi^eAH^o, 
3a MjeAeHo aHOHHACtJeBO, 
UIto un A^BeT apajeAHao Huje. 



M. M. VcHOHOBMh, GsorpiA 

y flMMV 

ejiHHHp CnMHh, Moj Rpyr, ycTa ca 

KJiyne, Kpecny HaiunHy, npHnajiH 

MeHH i^nrapy, iia, najieKii ceojy, ua- 

craBii Mil npHiy, Kojy je 6ho otdo- 

160 jom ca ToninAepcKor 6pAa; 

• 

CyHi^e ce cee BHme nejio. IIpamiiHa H>e- 

roBiix spaKOBa cyxaBajia HaH je CBe BHme 

opMSOHaT. J],ajieKa cHBa 6p;;a eeK cy ce tnaa 

iiarySana. Biiaojia ^ }o^ Ao^xea, kojoh je Be- 

pyrajia psKa Kpoa rajeBe a HejeAuaice ibBBe n 

jiuBa^e I],ejio ApymTBO CHmjio ca luianiiHCKOr 

epxa ua jeAaa MSBop tnume noAHO»jy luia- 

HHHe. Tope ocTanii caMo Hac jiBoje, R>eH 6pa- 

Tllh H MO] JIOPA- 

Ajih cho hb h nopeA h>hx 6hjih caHH. 
JIopA je nciioi^ Hamiix Hory rae^ao caHO CBOje 
uyuiHi^e It uapjbHBO iix xsaTao, a jifiHKO je, 



207 



7 ^^ HFAUliOiiO iwOJ.o 



I90b 



m 



noAajbe oa Hac, pesao CBOje Hue y jeAHy 6y- 
KBy, MnpHO H ca yncHBaibeM. 

Cae lUTo je jby^icKO ryOiiJio ce Hcnpe^ na- 
niHx OHHJy. FpaA ycpe;^ lunpoKe AOJiHHe, iio- 
SHasao ce no o6jiaicy a^^^^ ^ojit ce HaA h>iim 
jiejiyjao. 

JD^hm!... OHHacje jeAHHH onoMHfi>ao aajby- 
Ae. H Hauie mucjiu na ceer npeTsapajie ce y ahm. 

Ahm me je odaenjao, Apa^no MOsaK, iis- 
BJiaHHO caKpiiBene penn h iispase. CaA ce ny- 
AHM KaKO caM TaAa Ono pe^HT, KaKO caM joj 
iiCKpeHO II OAyiueBJbeHO roBopno o HiiiuTaenjiy 
CBera ii o ji>y6aBii Koja je cBe. 

— JIa>K je CBe Meiwy cy Mac yMium, — 
roBopHO caM joj; — iipsa je 6HJia Haiua MaJKa 
KOJa Hac je cjiarajia; uocjie je AOinao naiu oTai^, 
na nona, yHHTejbii if npo^ecopii. Jlanc je cBe; 
jeAHHa je iicTiiHa Hauie cpi^e. 

HexoTni^e h HecBecuo A^^ao caM joj oiiii- 
jyMa H CHiiao yjbe y Baxpy. 

OyHue ce nejio cBe BHuie, opnsoHaT je 
6HBao CBe yncii; peKa hciioa nac 6jieuiTajia 
CBe jaHHM cjajeM, oiiiijyM ce iieo y rjiaay, Ba- 
Tpa nonejia a& iiJiaMTH, h ahm, c.ia;i.aK ii 3a- 
Honiwi>HB, npHBJiaHHO Hac je CBe BHiue n yBHjao 
Hac y nyny, MacuBHy KOHxypy. 

y TOM TpenyTKy xpnce Hac Kao y iiojiycny 
rjiac H>eHor Cpara: 

— Cejo, xajAe ca rocnoAHuoM. Hewahe nac 
OHii Ha AopyHBK, a ja caM ripHJiiiMHo orjia;iHeo. 

MaJiHuiaH iijbyi^Hy iipeAa ce, Bece;io ce 
oKpeny oko ce6e, na HHuiaHehn npcxoM na 6y- 
KBy, HdCTaBH: 

— IlorjieAaJTe icaKo caM jieno iiapeaao 
HMe, na caM ra orpaAHO, a^ My hhko ne MO>Ke 
MeTHyTH icpcT. JI,oroAHHe, Ka;i oner AO^eMO . . . 
Jeji'Te, rocnoAHHe, h AoroAdne fceMO OB^e aoKh!. . 

MaJin ce Majio 3aMiicjin, na ce nonoBO 
OKpene oko ce6e w crpna hiis 6pA0. Jterooa 
BeceJia necMa, npaheua SByKOM H>eroBnx KopaKa 
Kpo3 myuiKop jiaH>CKor jiiuuha, OAJeicny tcpos 
36njeHe, jiHcnare 6yKBe. 

Mh ce nacMejacMO, h ocTann na Bpxy njia- 
HHHe H He iiOMiiujjbajyhn a^ cHl[)eMO. 

Jom c HaMa uito ocTa JIop;i, ujK.i>onajyhn 
ycTHMa H TpecyhH yiuHMa. 

Ja caM JieHcao noTp6yujice, iio;i.nrHyBiun 
ce Majio na ABOi^eBKy. Ona ce naK r)ii.ia H3Ba- 
jiHJia na MeKy, HHKaA HeKonieHy xpany najiaK- 
hena na Jieny pyKy, jioic je abchom nynKajia 
TapnyHcaK n 6oKBiiqy. U^nnejie n napane Btipiuie 
cy joj HcnoA JiaKe jieTH>e xajbime. Ona je to 
npnMehaBajia, ajui HHje MapiiJia a^ ce 6ojbe 






HaMecTH. Mh 6ejacM0 3a6opaBnjiH na CBer h 
H>eroBe Jiene o6imaje; 6ejacM0 6jihckh jeAHO 
ApyroMe, Kao ajel ce hhcmo Teic CHHoh noanajin, 
n Kao Aa ce nekeMO Beh AOBone pacraTn. 

Ja HacraBiix roBop. 

rioBerapau je nnpKao oko Hac n hocho ca 
H^enor nejia rprypano npaMeH>e H>eHe Koce y 
Moje nmifi. IlpuHao caM joj o MCiiBory, o cpehii 
n a>y6aBii. Jloflflpn H>eHe KOce yjiasHJin cy mh 
y Jinne, ro.iHi^ajin >KnBi^e, cnyuiTajin ce y rpyA" 
H nyHHJiH mh cpue HeKHM cjiaTKHM OAyuieBJbe- 
H>eM I! HecTpnjbnBomhy. fteHe cy ohh CHJajie 
He>KH>0M n TonjiiuiOM. YcTa joj 6HJia nojiyoTBO- 
pena, Kao Aa cy ryTajia MOJe penn 3ajeAH0 ca 
CBe/KMM jyTapH>iiM BasAyxoM njiaHHHe. TpyAW 
joj ce CBe OpMce n jane Ansajie n cnyuiTajie. 

JeAHa uiena, bhcoko nsna^. nac, pacKJiuK- 
Tajia ce na Kao Aa nena HMHy ^KHBOTy ii Jby- 
6aBii. Jhiuihe je niyMHJio, peKa 6jieuiTajia, cyn- 
n,e ce cne Bnuie AH^ajio, oa rpaAa ce hh amm 
Hiije BHAeo. HnHHJio ce Kao Aa je i;eo cbot 
CTBopen 3a nac. 

KaA caM je TaAa norjiCAao, AOH>a joj je 
vena saApxTajia, a o6pa3e o6jihjio pyMeHHJio. 
OqeKHBajia je oa Mene caMO jeAHy pen, jeAay 
jeAHHy pen 

He ycyAHX ce Aa joj Ka^ceM. Hkhmjio mh 
ce, Aa HajeAannyT oMyTaniix. TaAa mh naAe na 
yM jeAan cthx; HMcaM ra 3Hao uejior, to ra 
npoHHTax M3 6ejieHCHHKa. Ona ce narjia na mo, 
cjiyiuajia Me, a KaA npecTauie to penn, Koje 
3aH0ce I! oniijajy, 0Tp>Ke mh KH>HHCHUiy ii none 
caMa Aa HHTa: 

TaMHHM rpo6oM eoMHa noHoh BJiaAa, 
y H>eMy je cxy^eHO m neMo: 
Chhh, cyHue, join ca ubot h BijiaAa. 
HChbh, cyHi;e, Aa ce MHJiyjeMo: 
y rpo6y Je CTyAeHO h neMO. 

Omh joj 3aTp3nTanie, KpB joj hsSh na jiHn,e, 
pyKa joj rpo3Hi!MaBO npeapny JincT, BajbAa Aa 
Hai^e npoAyHceH>e iiecMe, icaA joj ce oTp^Ke npn- 
ryuieH KpHK: 

— Fjie, ^yp^BBaK! 

J],oncTa, y ApyroM jiiiCTy CTajaaa je ca- 
cyniena jincKa n rpanHHi^a ^yp^eBKa, ca neh 
iiOMcyTejiiiM 3B0H4HhHMa. Ha jiHCTy cy Giuie 
iicnHCdne pe4H. KOJe ona rjiacno npoHHTa: 

„Tm cw Me jeAiiHa eojiejia, ii th hem Me je- 
AH Ha nojieTM. Ja caM 6iio tboj, tboj caM h caA, 
II ceaKor Maca, m CBaKor xpenyTKa 6wliy caMO 
TBoj. JJ,pyre hy jiaraTH Kao h one MeHe. Ma rAe 
6ho, oeaj he Me ueeraK onoMHH>aTH Ha xBOjy Jby- 
6aB, Ha reCe ... na to, a^ ce MopaM Teou Bpa- 
TMTH, II Aa fcy 6hth caMO tboj, jeAHHO tboj.'* 



S09 



BPAHBOBO BdO 



1905 



810 



Kao jifl. HeKH xjia^aH BOTap jiyxny, pac- 
Tepa AHM If ocBecTH eac. Ona mh ce Ta^a ynnHH 
TaKO Aajieica, OABOJeHa HeKOM ceHKOM, nennM 
xjiaAHUM, a ysBHiueHHM, Kao iuto cy shaobh 
ojiTapa. 

fla je Ta^a nnnnyjia Moje pyKe, oceTHJia 
6h KaKO cy mh xjia^He Kao y MpTBaua. HHJe 
TO ypa;^njia. Fjie^ajia je neKOJinKO TpenyxaKa 
y seMJby pa36njeHnM norjie^OM, saTHM ce 6p30 
TpMce, jioxBaTii J6AaH cyx 6yK0B jihct h y6a- 
u,H MR ra y 6ejie^HHK, ca peHHMa: 

— Ebo BaM H OA M6He cnoMena. 

AMXce ce yMopeno, MaxHy neMapno pyKOM 
no xajbQHii, jia OTpece TpyH>e, nonpaBu 6ope, 
sarjie^a ce AOJie y AOJinny, na Me npeKO pa- 
Mena riosBa na AopynaK. 

H Moj JIopA ycTa. FIoijieAa nac H^wpKa- 
jyhii, 3eHy jeaaHiiyT, na, Ka^ BHfle }\a, mh 6am 
o^jiasHMO, no^e h oh. 

Hhcmo nporoBopHjiH hh penn, ji,ok ue cry- 
niiCMO y APyniTBO KOff H3Bopa. Ila h Ty cmo 
roBopHJiH, TeK A^ KOMe uiTO He na^He y ohh. 
PacrajiH cmo ce Bpjio 6p30. Jl,pyuiTBy caM ce 
H3BHHH0 HeKaKO UJTO o^JiasHM. Ilocjie cyxor 
jiHCKa ao6ho caM h joaho cyxo 36oroM. 

HncaM 3Hao KaA caM 6pHce cnuiap c njia- 
HHHe u Hauiao ce y paBHHiui. A KaA ^^^ ^^ 
OKpenyo, sa mhom je 6ho Ayr, nycT nyr, no 
KOMe je TynKao caMO moj JIopA- 

1904. 



Ann. C. MepeiuKOBCHH 



B ACHPC BOrOBA 



POMAH 



Ecce Dens 



- ecce homo! 
Eeo Hoejena! 

JosaH, XIX, 5. 

Eeo Boza! 



Hs HaTHBca na cno- 
MeuBKy ^panqecKa 

C4>opi^e 



I 




aji MO>Ke TBIDKH OpaO Ha CBOJUM KpHJIUMa 

}\?i ce ^pHCH y saBAyxy, Kaj\ mo^ko orpoMHa 
jia^a ca je^pifJiuMa Aa ce Kpehe no Mopy, 
-— saoiTO Aa He MOHce h hobbk, napajyliH sasAyx 
aejiHKHM KpHjiifMa, BJiaAaTu eeTpoM h ji,n\\\\ ce y 
BHCHHy Kao no6eAHJiai^? 



Te pe^H, nyne naAe h Hanncane npe nex ro- 
AHHa, npoHHTHO je JleonapAO y jeAHOj oa cbojhx 
CTapiTX 8a6ejiexcHiiua. OAwax ao peqn 6iio je h 
UpTesK: pyAa, ca yiBp^enHw Ha H>oj oKpyrjiuM rao- 
BAeHHM BpeTOHOM, npiiAPMcaBaffle Kpmia, KOja no- 
Kpexaxy y3ifi;e. 

CaAa My je osa Mamnna HsrjieAaJia Hecnpexna 

n pyHCHa. 

HoBa cnpasa HajiH^arae na cjienora Muma. 
CKejiex KpHjia cacxojao ce h3 nex npcxnjy, Kao ii 
Ha CKejiexy maKe, ca mhofo arjiaBKOBa, Kojii ce JiaKO 
caBHJajy. Cyxe ncFJie oa KajameBa oa y^Httene kojko 
H rajxana oa cHpoBe CBHJie. ca nojiyroM h kpmom, 
Kao hokh MHiDHhii, cnajajiH cy npcxe. Kpnjio ce a"- 
sajio noMofey noKpexnor Bpexena h pynwi^e. Kpyxa 
CBHJiena naxepiija, KOja ne nponymxame aasAyx. 
Kao KOMCHua Ha rymnjoj ho3h, cKyojbajia ce h idh- 
pHjia. Hexnpn Kpnjia noKpexaxy ce ynaKpcHO, Kao 
Hore y KOH>a. JlysKHHa hm je — MexpAecex jiaKaxa, 
BHcnna — ocaw. Ona ce 0A6ai;HBaxy naxpar, na ce 
OHAa saMaxny nanpoA, noAHMcyfew ya xo BiaraHHy y 
BHC. HoaeK cxojehH, yAene nore y cxpeMone h no- 
Mofey Bpnue, nojiyre h BHXJia, noKpefee KpuJia. Fjiasa 
My ynpaBjbame BejiHKOM kpmom ca nepjeM, naJiHK 
na nxH^JH pen. 

rixHi^a, npe nero mxo npxne ca aoMJbe h ne 
saMaxne KpnjiHMa, Mopa ce ocjiohhxh na nore : cosa, 
iiHJe cy Hore KpaxKe, KaA ce cnycxH na aeMJby, 
xeniKO nocjie ysjielie y bhc. JI,Be jiecxaime oa MopcKO 
xpcKO 8aMeH>i9Baxy na cnpaBH nxH^je nore. 

JleonapAO je na noKymaja snao, Aa je ManiHHa 
caMO OHAa caapnieHa, aKO cy joj cbh a^Jio^" ^^' 
MOxpH^HH, na ra je c xora pyscan HarjiOA neonxoAHHX 
jiecxBHua 6yHH0. 

Oh ce yAyfiao y MaxoMaxcKa pa«iyHaH>a, xpa- 
MCHO je norpeuiKy, ajin je ne Morarae nafew. Haje- 
AaMnyx ce pacpAH h npe6pnca cxpany, npenyny 
CHXHHX, xecHHx poAOBa i;ii$apa, na npeniica: nNon 
e vero!" (HexaMHO !) m ca cxpane AOAaA© noAPyrJi>HBy 
peq; „Satanasso!" (J],OBparaI) 

PanynaHie nocxajame cae saMpmennje h no- 
rpemKa Snaame cbo Beha. 

rijiaMOH caehe je nejoAHaKO xpenxao h ApaMCHO 
OMH. Ma^aK, KOJH ce 6erae ncnasao, cko^h na cxo 
sa paA, npoxerjiH ce, yrny jie^a, h none raanoM Aa 
ce Hrpa c HcnyftOHOM nxHuoM, oSeraenoM na Bpnuy 
Apaenoj rpeAH, — cnpasoM sa OApel)®H>© uenxpa 
xeHCHHO paAH iisyMaBaH^a jiexeH>a. JIoonapAo oa- 
rypny Ma^Ka c AOcaAOM, Aa oboj y Majio ne naAe 
ca cxojia, ii xyjKHO MayKny. 

— Bor c xo6oM, jiesH tao xohera, caMO mh 
HOMOJ CMexaxH. 

na OHAa yMHjbaxo npeayHe pyKOM npeKO AJia^e 



2tl 



EPAHKOBO ROJO 



1905 



212 



CBOra a>y6nMi;a. Ha AJiaKO coBHynie BapHHi;e. Ma^aK 
noAasH Hore, osfiHjbHO Jie»ce, HayKHy h norjie^a y 
rasAy cbojmm seJieHKacTHM OHRMa, nyHiiM HencHOCTii 
u Taj He. 

Ila ce oneT OTeroaie i;ii$pe, KyKe, pa3JiOMi;ii 
je^HaqiiHe, KySHii ii KpaAparHH Kopenn. 

Jl,pyra Hofe 6e8 cna npo^e HeonaHceno. 

BpaTHBinii ce as <&iiopeHu,ifje y MHJiaHo, Jleo- 
HapAO je HHTaB Mecei; npooeo, HHKyAa He Hsjiasehu, 
paAefeH Ha ceojoj cxpojuM 8a jiere&e. 

Kpos OTBopen nposop BHAejio ce rpaH>e 6ejior 
6arpeHa, Koje noKamro MHpucame cbojhm HencHHM 
i^BeroBUMa. MeceqeBH spauH nanaxy y co6y h lue- 
uiaxy ce ca i^pBenoM CBeTJiomhy jiojane CBefae. 

Co6a je 6HJia npenyHa CTpojeBa m cnpasa 
113 acTpoHOMHje, $H3HKe, xeMHJe, MexaHHKe n aHa- 
TOMHJe. ToHKOBM, HOJiyre, onpyre, Tpy6e, Bperena, 
A^^re II Apyre cnpase 3a CTpoJKy, — 6aKpeHe, ne- 
jiHHHe, FBOSAeHe, cxaKjiene, — Kao KaKBH yAOBw 
Heno3HaTHx nyAOBiiaiTa ujiu orpoMHUx HHceicara, 
CBe je TO BHpHJio us MpaKa h npenjieTajio ce jeAHO 
c APyruM. Bnjxejxo ce h rH>ypaMKO sboho, h cseTjiH 
KpncTaji onTiimcHX cnpasa, KOje H3rjieAaxy Kao 

OrpOMHO OHM, KOH^CKH KOCTypH, HCnyH>eH KpOKOAHJI, 

6oua ca HOBenJHM 3aMeTK0M y cnupuTy, najiHK Ha 
orpoMHy 6jieAy Jiapay, ouiTpa o6yha, najiUK na 
HaMau, 3a xoAeH>e no boah, h ys to A^BOjaHKa hjih 
an^ejiCKa rjiasa oa rjinne, ca JiynasHM h cothmm 

OCMeJKOM UlTO je, MO^KO OHTU, CaCBHM CJiy^aJHO AO- 

najio y yMOTHiiKOBy paAHonui^y. 

y AHy co6e, y TaMHOM OTBopy nehn 3a jih- 
BaH>e, ca KOBanKiiM MexoBUMa, pyMeniio ce yrajb 
H HcepaBiiu,a hchoa nenejia. 

H Biiine CBera Tora, oa noAa ao TaBaHHu,e, 
pasanejia ce KpiiJia CTpoJKe, — jeAHO rojio, a Apyro 
3aTerHyT0 onnuMa. Me^y H>HMa na noAy Jiencame 
MOBeK, oiipyHcen h 3aBajBeHe rjiaBe, kojh je, jaBia^no, 
sacnao '3a Bpeue paAa. y a^choj je pyi^ii AP^ao 
pyHHi;y qa^ase SaKpene KaiuHKe, h3 KOje ce ua- 
nojbe npojiHJio ojiobo. JeAHO My je Kpnjio cboJum 
A0H>UM KpaJeM AOA^puBajio npca, to je oa H>eroBa 
Aucan^a noApxTaeaJio, MHu,ajio ce, Kao hchbo h 
mymTajio o TasaHHuy ropH>uM cbojhm KpajoM. 

ripw cjiaSoj CBeTJiocTH weceHWHe h ceehe, 
CTpoJKa jc, ca mobokom Moljy pa3aneTHM KpHJiiiwa, 
narjieAajia icao KaKaB ynnOBCKH cjieiiH Miim, ciipoMaH 
Aa npxHe h oajigth. 

II 

Mocou, jo aamao. Ha npTOBa, kojh oriKOJbaBaxy 
Kyhy JlcoHapAOBy, y uporpal^y Mnjiana, n3Me^y 
TBpi)aBe H MaHacTHpa MapHJo-Aejie-FpauHje, ji^oun- 
pamo MupHC iiOBpha m TpaBe. — y rnesAy HaA 
uposopoM sajienpuiaiue jiacTe, cnpeMue a^ iiojioto. 



CBelia ce yracnjia. y paAH0HHu,ii ce daqyme 
rjracoBH abojhuo yqenuKa, •- IJoaannja Bejirpa^nja 
H AHApeje CajiaHHa. IJoBaHH npeupTaBaiae neKy 
anaTOMCKy KonHjy, ceAohn npoA cnpaBOM sa npoyqa- 
BaH>e nepcneKTHBO. — neTBopoKyTHHM apbohhm okbh- 
poM ca MpoHCOM OA yBHua, Koja nornyno OAroBa- 
pame hcto TaKOJ MpexcH oa Jinnnja Ha xapTHJn 
UPTaneBOj. 

CajiaHHO cjiarauie aJia6acTep na .innoBy A^cKy 
3a cjiHKy. To Seine Jieno momho ca HeBHHHM OMUMa 
H njiaBHM BHTHi;aMa, — Ma3a yHHTOJbeBa. Kojn ca 
H>era CHHMame an^ejia. 

— inxa MHCJiHTe, AHApeja, — 3anuTa BejiTpa 
$110, — xohe JiH rocnap JleonapAO CKopo CBpmuTU 
CTpojKy? 

— Bor fee ra BnaTii, — OAroBopii CajiauHO, 
noBymeKH neKy necMy h nonpaBjbajyhn arjiacne, 
cpe6pOM onniHBeHe hobo nanyqe. — IlponiJie je ro- 
AHHO ABa Mecei^a npoBeo oko u>e, na nuuiTa HHje 
Hsnmjio, ocoM CMOxa. Onaj kphbohoph moaboa 3opo- 
acTpo XTOO je a* jioth noniTo 6iuio. yqHxejb ra je 
OAroBapao, ajiH oh ho nonyoiTame. H, 3aMHCJiH, — 
noneo ce na KpoB, yMoxao ce oko u,ejiora TOJia 
CBUH>CKHM u BOJiyjcKHM 6emHKaMa, Aa ce ne 6ii oca- 
KaTuo, aKO naAHO, — na OHAa pasane Kpnjia, npxny, 
a BOTap ra nonece, ny 3a Majio na OKpeny crpMO- 
rjiOBi^e AOJie h naAO na J^ySpHoiTe. Bhjio je MOKano, 
na ce HHJe yrpyBao, caMO idto cy My SeniHKe no- 
nyuajie, h to TaKO jaKO, Aa cy ce m naBKO na cy- 
coAHOM 3B0HiiKy nponjiauiHjie h OAJieTOJie. A uani 
HOBH HKap MjiaTa HoraMa y Ba3Ayxy h ne mohco Aa 
ce HCKoSejba h3 ^y6peTa. 

y paAHOHHi^y y^e h Tpefen yHOHHK, Hesapo Aa 
CecTO, HOBOK nocTapuJH, SojieuiJbHBa JiHi^a h yMHHx, 
omTpHx OMHJy. y joAHOj pyi^M AP^w napue xjieoa 
H KOMaA npuiyTO, a y APyroj 6ouy c bhhom. 

— Hx, npaBH 6yhKypH[n ! — njbyny h naMproAw 
ce, — a H npmyTa je Kao I^oh. HyAWM ce, Aa mo^ko 
xpaHHTH jbyAe TaKO KOjeqnM, a OBaMO HMa njiaTo 
TBe xHJbaAe Ay^ara na roAHny I 

— IIIto hhcto HaTOHHJiM us Apyror oypoTa, 
M3 OHor McnoA JiecTBHi;a, y feHJiepy, — OAroBopa 
CajiaHHO. 

— rioKymao caM, na je jooi rope oa OBora. — 
IIlTa je TO, TH CH ce ohot hohobho? — sanHTa 
Hesape, rjiOAofeH y eJieraHTHy CajianHOBy Kany oa 
i^pBone KaAH$e ca nepoM. — An hchbot naM jo 
npaBu ncehn I Beh je obo APyrn Mecei; OTKaKO ce 
CBOHce Moco He ynocH y KyxHH>y. Mapuo ce Kyne, 
Aa y rocnapa noMa hh rpoma, — cbo noTpoiun na 
ona npoKJiOTa Kpnjia. Ajih 3aT0 unaK jbyGnMue na- 
rpaf)yje! Kynyje mm KaAH^^one Kane... H KaKO re 
Hifje CTHA, AHApeja, Aa oa APyi'ora npuMam AapoBO, 



213 



BPAHKOBO Rojo 



1905 



214 



— jep rocnap JleoHapAO th HMje hm OTai^, hh 6paT, 
a H TH HHCH BHme ^ere . . . 

— Hesape, — pe^e IJoBaHH, Ten cano Aa CKpeue 
pasroBop, — npeKjyqe cxe mh o()e}iajiu oSjacHHTH 
HeKo npaBHjio bs nepcneKTiiBe, cebare jih ce? Ymi- 
TOJba, BBAH ce, He hewo AOHeKam. Oh je m oABHine 

06y3eT CBOJOM CTpOJKOM... 

— Ex, 6pabo, Ta mh je Mamnna HSHinjia sefa 
Ha Bpx rjiane I CehaM ce jeAannyT, ycpeA nocjia oko 
Tajne Benepe, rocnap none ^a ce 6aBH npaBjbeH>eM 
HOBe MamHHe sa roTOBjben^e MHjiancKe 6ejie Ko6a- 
CHue Ofl MOsroBa. A rnoBa anocxojia JoBana Cxa- 
piijera ocraAe HeAOBpmeHa, MopaAe Aa neKa, aok ce 
ycaBpniii Mamuna sa Ko6acni^e. Hajjienmy cBOJy 
MaAony 6ai^H0 je y saneh, aok je npaBHo paHcaH> 
uiTO ce caM bpth, a* ce noAJeAHaKO wory iicnehn 
hypaHH H npaci^H. Ila xeK onaj orpoiiHH npona- 
jiasaK uei^a oa KOKonijer CMera sa HHniheH>e py- 
6HHa! BepyJTe mh, a* neMa rjiynocTH, KOjoj ce 
rocnap JleonapAO ne 6h ca sanocoM npoAao, xen 
caMO Aa He paAH na HCHBonncy I 

HesapoBO ce jiHi^e cxpece, a xanice ycne My ce 
sjio6ho HacMemnme. 

— H samxo Bor Aaje xajienxa xaKHM jbyAUMa, 
Aa MH je SHaxH? — AOAaAO xhxo h rneBHO. 

Ill 

A JleonapAO je join ysoK ceAeo, nornyx naA 
CBOJHM cxojiOM sa paA- 

JeAHa jiacxa yjiexe Kpos oxsopen nposop h 
none KpyxcHXH no co6h, Hnjiehyhi/i na xananHi^y h 
AyBapoBo; najsaA naae na Kpnjio cnpase sa jiexeH»e, 
Kao y KjionKy, na ce cbojum ^KHsaxHHM KpnjiHMa sa- 
njiexe y Mpe^cy oa ysHi^a. 

JIonapAO npn^e, onpesHO ocjio6oah Majiy po6H- 
ibHuy, HO noBpeAHBDiH je hh HaJMaH>e, yse je y pyKy, 
nojby6u Hieny CBHjieno-BpaHy rjiasy na je nycxn Kpos 
nposop. 

Jiacxa ce hsbh h yxony y He6o ca paAOCHHM 
UBpKyxaH>eM. 

— H jiaKO, H npocxo! — homhcjih oh, npaxehn 
je saBHAJbHBHM, xyHCHHM norjiOAOM. Ila OHAa npespuBO 
norjiOAa na CBOjy cxpojy, na MpaMHH Kocxyp i;^h- 
HOBCKor cjienor MHma. 

MoBCK, KOJH cnaeame na noAy, npoSyAH ce. 

To 6euie JleonapAOs noMohnHK, bohixh ^Hopen- 
xiiHCKH MexaHHHap u KOsaH, no HMeny Sopoacxpo, 
HjiH Acxpo Aa Ilepexojia. 

Oh ckohh, npoxp oho joaho oko, mxo je join 
HMao, — jep My APyro 6eaie HcuypHjio, KaA My je, 
aa BpeMO paAa, joaho napne ycHJanor Mexajia cko- 
'iHJio y H>. 3Aonacxa rpAOcnja, a©thh»ckh AO^pohyAHa 
jiML^a, BCMuxo noKpHBena Hal)y n rapoM, HajniHame 
Ha jeAHooKor ynna. 



— Ja ce 6ani ycnasaol — yssHKny Kosa^, xsa- 
xajyhH ce OMajno sa CBOjy KOCMaxy rjiasy, — 'Baso 
Aa Me hoch! — Kbko mo, rocnape, ne npoSyAWCxe ? 
}KypHO caM ce, Aa h jiobo AOBpmnM, na Aa join Aa- 
nac nojiexH. . . 

— Jl,o6po CH ypaAHO, inxo ch npecnaBao, — 
nporoBopH JleonapAO. — He AonaAajy mh ce nenixo 
KpHJia, na csejoAHo jel 

— LQxa? Onex saM ce ne AonaAajy? y ocxa- 
jiOM, Bama BOjba, rocnape, caMO ja osy ManiHHy ne 
hy BHuie npeyAemasaxH. TojiHKe MyKe h xojihkh 
Hosan,! ria onex cse OAe y npax! Ulxajoni? 3ap hh 
ca osaKHM KpHJiHMa He he jiexexn? Morjia 6h h 
CJiona noAwhH, a ne HOseKa? BiiAofaexe, rocnape. 
Jl,onycxHxe mh Aa noKyoiaM, — na aKO xofeexe h naA 
caMOM BOAOM, — H aKO naAHeM, oap hy ce OKyna- 
XH, jep snaM njinsaxH Kao pnSa, na ce nehy yxo- 
nnxH. 

— H OH CKJionn pyKO Aa ra mojih. 
JleonapAO Maxny rjiasoM. 

— CxpiiH ce, npHJaxejby. Cbo he 6hxu y cBoje 
spoMO. A uocjie. . . 

— Ilocjie ! — npocxeaa KOBan, xpenhyhH o^iu- 
Ma, Kao Aa xohe Aa ce sanjia^e. — Samxo ho oa- 
Max? AMa KaA BaM KancoM, rocnape, nojiexehy sauejiol 

— He hem Mohn, Acxpo. He Aa MaxoMaxHKa 

— Bnao caM ja! BauHxe je ao Bpara, xy samy 
MaxoMaxHKy! CaMO sac Synn. Tojihko ce roAHHa seh 
MyHHMO. Beh mh ce h Ayma yMOpHJia. CeaKH rjiynn 
KOMapai^, MOXHJb, Myxa, — Bohc' onpocxH, — na 
jiexe, a caMO JbyAW Mopajy Aa nyse, Kao upbh. Sap 
xo HHJe yspoAa? H aokjio Aa ce HOKa? Sap obo nncy 
HCXHHCKa KpHjia ? Cbo je roxoso, caMO jom Aa 'iobok 
ysMaxne, Aa ce npeKpcxH h Aa noJiexH. . . HycxHxe 
MO, na hexe snAexHl 

HajoAannyx Kao Aa ce cexH nenera, na Aob© 
Boceo y JiHuy. 

— rocnape! MopaM saM pehn, Aa caM cHHsao 
Hohac joAan AHsan can. 

— Jl,a HHCH onex Jiexeo? 

— JecaM. Jom icaKo! CaMO nyjxe. Cxojhm Kao y- 
cpoA HOKO roMHjie y HOKaKsoj nenosHaxoj ABopHnu.H. 
Cbh rjieAO na moho, npyHcajy npcxe h CMOJy ce. Ex, 
MHCJiHM^ aKO caA HO nojiexHM, 6Hhe sjio. Ckomhm, 
pasMaxHOM pyKaMa hs cbo cnare h noinoM ce A"3axH. 
Hajnpe je Shjio xemKO, Kao Aa mh je HHxaso 6pA0 
na jie^HMa. A nocjie cse jiaKme h jianme. — hsbhx 
ce H yMajio mxo ne yAapnx rjiasoM o xasanHuy. A 
OHH CBH BHMy: ^rjiOAajxe, rjieAajxe, — nojiexeo je!** 
Ja npaso na Kpos nposop, Kao nxHu,a, na cse Bume, 
CBO BHme, ^aK noA He6o — joahho mxo mh sexap 
$Hjyue OKO ymnjy, a ja paAOCxan, na co CMejoM: sa- 
mxo Aa npe HHcaM Morao jiexexH? OAJiy^MO caM ce, 



215 



BFAHROBO BOJO 



1905 



'^ \..^z: 



216 



niTo JTH ? A rjie keko je to npocxo! H HMKaKea Ma- 
niHHa HBje noTpe6Ha! 

IV 

Sanyme ce yseiiuii, ncoBKO, kjiohot 6p8Hx ko- 
paKa no CTeneHHi;aMa. Bpara ce 'miipoM OTBopHme, 
a Kpo3 H>Hx yxpqa hobok pasCapymeHe, qeKHH>acTe 
H Kao BaTpa pn^e Koce, pyAieua jini^a, noicpHBOHO 
neraMa. To Seine JleonapAOB yqeniiK, MapKO a' OyuoHe. 

Betne yxsaTHO aa yxo hoko cjia6yH>nB0 Aexe 
CBOJHX Mecex ro^HHa h Bynao ra je sa co6om. 

— fl,a Bor Aa th ycKpc npeceo, neBaJbajine! 
Cfiy hy TH KOMcy OAepaTH, raAe jeAan! 

— 3amT0 TH TO, MapKO? — sanuTa JleonapAO. 

— OnpocTHTe, rocnape! Ynpao je Ase cpeSpne 
npe^Hue, csaKa BpeAH AeceT $HopiiHa. JeAny je Beh 
aajiOHCHo w hobi^o npoKOi^Kao, a APyy je yuiHO y 
orpTaq HcnoA nocTaae, - Taiio caM je namao. Xtoo 
caM ra, Kao niTO h npujiH^ii, aa koco, ajin mo je, 
cnaAajio, TaKO yrpaaao aa pyKy, a* mh je KpB no- 

TCKJia. 

Ila OHAa noHOBo mqena MajiHoiy aa Koce, 
JleonapAO OTe aoto oa H>era. TaAa MapKO wa- 
BauH H3 i;^ena CBencaib KJby^eaa, — oh 6euie KJby- 
qap y JleoHapAOBOj Kyhn, — na BHKny: 

— Ebo th KJbyqeBH, rocnape! Ja caM OBAe ne- 
noTpe6aH. Ca neBajbajii^HMa n jiynencHMa ne Mory 
6hth noA jeAHHM kpobom. Hjih ja, hjih oh I 

— Ana, yMHpn ce, Mapno ... Ja hy ra Beh Ka- 
3HHTH no aacjiyaH. — MOJBame yqHTejb. 

Kpoa BpaTa paAHonni^e npoanpnaaxy icaji^e. 
Me^y H>Hx ce Seme yTHCHyjia h neKa rojaana Hcena, 
— KyxapHi^a MaTypnna. TeK mTO ce je BpaTHjia ca 
Tpra H APHcame y pyuH Kopny ca JiyKOM, pnSoM h 
APyrHM noBphoM. KaA je yrjiOAajia Majiora ajionnni^a, 
ona nonpeTH pyKaaia h nponnoiTa, Kao a^ ce nacyjb 
npocHna Kpoa noAepany Bpehy. 

Ila H Heaape HCKaaHBame CBOje Hy^eH>e, dito 
JleoHapAO Tpnn y Kybn Majiora ^eeaSoMCHHKa", jep 
iieMa raJiHJOTcaa, aa Koje ne 6h IJaKono 6ho choco- 
6aH: npe neKH a^h je crapoMe h 6ojiecHOMe <I>ai;[HaHy; 
sepnoMe ncy, KaMenoM CKpxao Hory; noKaapHO je Jia- 
CTHHO FHeaAO HBHaA KOH>yn]HH[;e, h cbh anajy aa My 
je HaJMHjiHja aaSaaa kpihhth h KHAaTH jieoTHpHMa 
KpHJia, yncHBajyhn y h>hxhom My^eay 

IJaKono ce ho MHi;ame oa yHHTejba, rjieAajyhn 
nonpoKO Ha cBOje HenpHjaTe.Tbe, Kao AUBJba aaepKa. 
H>eroBO JienyoiKacTO 6jieAyH>aB0 jiHu,e 6eme neno- 
MHqno, H Meuihe 6h ca mojiSom y OHnma norji^A^o 
y JleonapAa. MaxypHua aaxTeaauie a* ce Ao6po na- 
6hjo Majio cnaAajio, jep he ce HHane noneTH cauMa 
Ha BpaT H He he ce Mohn hchboth oa H>era. 

— JlaKoie, jiaKme h yhyTHxe, aKO Bora anaTol 
-— MO;bame JleonapAO. a ca JiHi^a My ce Morjia hh- 



TaTH neodnqna MajiOAyniHOCT n neMohna cjia6ocT 
npoA OBOM AOMahoM 6yH0M. 

Heaape ce CMejao h manTao ajiypaAo: 
— IIpocTO qoaeK ne MOHce Aa rjiCAa! KyKaBHi;a! 
Hh ca A^i'oi'OM He mohco a^ hbh^b na Kpaj . . . 

KaAa ce najaaA cbh HBBHKaoie h ncnpacKaoie, 

na OHAa Majio no Majio paan^ome. JleonapAO AoaBaa 
uih BeJiTpa^Hja, peqe My yMHjbaTo: 

— IJoaaHH, TH jora hhch BHAeo MOjy Tajny 
Benepy. Ja hy caA TaMO. XaJAO ca mhom, aKo xoheoi. 

A yqeHHK caa nopyMOHH oa paAOCTH. 

HaoraBiiKe ee 




CBeTHonaB KonapoBM^, Cp. KapnoeuH 

4 no UAPCTBy ETPA 

TaKe nojase ;^OBOAe nac ao cecbiim ApyK- 
HHJer noJMa o KOHAyKTopMMa h naojiaTopuMa, 
Hero niTo cmo wx iiMajin y CTapnje epeMe. Ako 
ce Ma Tfte y npocTopy h Ma kojhm naHHHOM 
HaMHUH ejieKTpHHHO TpenTaH>e, to ce oho y 
o6jiHKy ejieKTpHHHHx TaJiaca nonajnpe pacnpo- 
CTHpe Kpoa easAyx t. j. ynpaeo Kpoa exap y 
BaaAyxy. Hanl^y jih npw tom Tajiacii ejieKTpHqHn 
Ha KaKaB Kon^yKTop h. np. MeTaji, uiupe ce 
6p3HHOM CBeTJiocTH flym Tora KOHAyKTopa, ajin 
He Kpoa KOHAyKTop, Hero Kpoa onaj MeAwjyM, 
KOJH je OKO KOHj^yKTopa. KoHAyKTop AaKJie 
aaucTa y neKy pyKy cnpoBOAw ejieKTpimuTeT, 
ajiH caMO y tojihko, y kojihko npncHjbaBa 
ejieKTpHHHe Tajiace, Kojn ce uinpe no MeAHJy 
OKO KOHAyKTopa, Aa ocTajy na noBpuiHHit koh- 
AyKTopa, a ne a& ^m, a^ ce pacny na cbo 
CTpane. Y caM KOHAyKTop ne yjiaae ejieKTpwHHH 
TajiacH. KoHAyKTopH a^kjio ne cnpoBOAe, ae 
nponyiHTajy Kpoa ce6e ejiOKxpHnne Tajiace, h>hx 
npeHOce ynpano caMW naojiaTopn. 3aT0 ce 6aiu 
H nojaBJbyje ejieKTpHu,HTeT na KOHayKTopiiMa, 
a na HaojiaTopuMa ce ne onanca. FIpeMa TOMe 
nojaM KOHAyKTopa n iiaojiaxopa ne Kaayje naM 
HiiuiTa OApei^eHo, iiiTa ce Ty ynpaBO cnpoBOAii 
HJIH He cnpoBOAH, Aa jih ejieKTpnMHO KpeTaH>e, 
TajiacH ejieKTpHHHH — to ce npenocn caMO 
Kpoa iiaojiaTope — hjih ce Ty cnpoBOftii ejieK- 
TpnmiTeT caM, Kojn je ynpaBO Hocnjiaii, TOra 
KpeTai{>a h kojh ce iipiiBHAHO mrpn caMO no 

nOBpUJHHH K0HAyKT6pft. 

Ebo nac 6jiH3y Kpaja. KaA ncnopeAHMO 
o6e one Teopnje o cyniTHHH ejieKTpHn,nTeTa, 
KOJe je HaynH A^neo 18. bok — Teopnje ejieK- 
TpHHHHX ^jiyJHAa — ca obom naJHOBnjoM, Kojy 



217 



BPAHROBO BOJIO 



1905 



218 



cy HEM A^^H Maxwell ii Hertz KOHi];eM 19. eeKa, 
yna^a hem y omi, ^a cy TaMO ejieKTpiiHHa $jiy- 
jiiAa yiipaBO to hcto, uito je OBj^e STap. Taico 
n Ka^Ke cjiasHii eHrjiecKii $H3imap Lodge: „EjieK- 
TpimnTBT H BTap cy Hfl,eHTHHHH." Ha ^pyroM 
MBCTy KaMce oiibt: „MaJio HCTiina y $h3huh 
Hune MH ce iioysAaHnje oji Tora, a^ Jb oho, 
iiiTO CMO Aocafl, uaaueajiH ejieKTpHu,HTeTOM, nw- 
lOTa APyro Hero je^aH o6jiiik, y kom HaM ce 
iiOKasyje exap h Fberoee ^yHKunje. CaMa pen 
,,ejieKTpHnnTeT" he epeMenoM sacTapeTit, H>y 
he cacBHM saMeHHTu „eTap". — Ho mh 3HaM0 
jifiL MMa ABB cynpoTHB BpcTB ejiBfcrpHr^iiTBTa, 

aJlH HBMa ABB BpCTB BTpa. AjlH SaTO CB MOHCB 

BTap Ha A^a pasna HanuHa nocMaTpaTii. Kao 

lUTO JIHCT apTHJB HMa A^B CTpaHB, ABa JlHI|,a, 

TaKO Mory 6hth nosHTMBaH h HBraTHBan bjibk- 

TpHi:^HTBT ABB CTpaHB, ABa JIHl^a, ABa BUAa MJIH 

ABa cacTaBHa a^^ BTpa. Ako obo hb HsrjiBAa 
AOBOJBHO jacHO, AOJiasH TO OTyAa, iuto joiu aa- 
caAa HB nosHajBMO At)BOJbHO cacxaB BTpa. Oa- 
Houiaj BJiBKTpnuHTBTa npBMa BTpy je cacBiiM 
jacaH, a aKO iiMa 4Bra HBjacHor, to cb oahoch 
Ha KOHCTUTHi^MJy BTpa. HayKa A^nac bhiub hb 

HHTa: ,UITa JB BaBKTpHmiTBT ?" HBFO : UlTa JB 

BTap?" To JB nHTaH>B Aanac rjiaBHH npo6jiBM 

MOABpHB $H3UKB II pBU]BH>B TOPa npo6jlBMa 
HHJB A^^^KO. EKCHCTeH^Hja BTpa HHJB BHUIB 

CTBap yKyca y nayuH, BTap hhjb Bnoie h- 
noTBsa. ETap HMa TaKy HCTy yjiory y ^naimii, 
TaKO HCTO npaBO Ha BKCHCTBHi;Hiy Kao H Ma- 
TBpHJa. ETap TaKO cnrypno iioctojh, Kao uito 
CBaKH 3Ha, Aa nocTOJw Ba3Ayx. Kao uito cy 
HaM pyKB H MHinnhH oprauH, KOJHMa ocBhaMO 
MaTBpnjy, TaKO Ham JB oko opran, kojhm ocb 
haMO BTap. niTa bhiub, join jB JiaKuiB oafobo- 

PHTH Ha HHTaiBB: „lUTa JB BTap?" HBro Ha 

HHTaHbB: „mTa jB MaTBpHJa?'' ETap JB npocT, 
MaTBpuja jB KOMnjiHKOBana ; BKCHCTBHu^nja Ma- 

TBpHJB TaKO MBH>a H MOAH$HH,Hpa BTap, Aft jO 

yonhB HBMoryhB noTnyno ynosnaTH CBojcTBa 
MaTBpnJB, AOK CB najnpB noTnyno hb HcuHTajy 
CBOjcTsa H cacTaB BTpa y npa3H0M, oa MaTB- 
pHJB CJ1060AHOM npocTopy. KaA 6h cb6h mofjih 

SaMHCJIHTH MBAMjyM HBHCHpBKHAaH, KOJa HCIiy- 

H>aBa u,eo BacHoncKH upocTop, y TaKOM CTaay 

KpBTaiba, Afl* BpiUH CBB n03HaTB HaM ^yHKIJ,HJB 

BTpa T. j. Aa HaM ji.aJB cbb ii03HaTB uaM no- 

jaBB KOA CBBTJIOCTH H BJlBKTpHI^HTBTa, KOJB CB 
HB OCHHBajy Ha BKCHCTBHU,HiH MaTBpHJB, TB KSLfl, 

6h MorjiH A0Ka3aTH, Aa J© TaKO CTaibB KpBTaH>a 
3aHCTa CTajiHO h Moryho, OHAa 6\\ TBopnja o 
erpy 6HJia noTnyna. 



I 



CjiaBHH pycKH xBMHHap npo^. Mbhabjbb- 
JBB OBaKO cxBaha erap. Erap JB eJiacTHMan rac, 
Kojn ncnyH>aBa BacuoHCKii iipocTop, npoAupB 
Kpo3 cea TBJia h 3aT0 cb hb mo/KB mbputh, 
Kao iuto cb HI! BaaAyx hhjb Morao MepuTii 
npe, Hero uito je upoHa^eu eaaAyuiHu uiMpK, 
KOJHM cb mo>kb Ba3Ayx n3 ueKB HOcyAB yKJio- 

HllTH, UJIU ICaO IUTO CB BO;ia HB MO>Ke MepilTII 

y cnTy. MpBHcn 11 t. a- H3 Tora we HSJiaan, 
Aa JB BTap 6e3 uKaKBe Te>KiiHB. Hbfo BTap je 
uajjiaKuiH rac, rpaHHii,a racoBa, tb uMa Ban- 

pBAny MOh AM4>y3HJB T. j. H>BrOBH AeJIHhu H- 

Majy 6ecKpaJH0 Majiy TBHCiiny, a Gpsnua h>h- 
xoBa nporpBCHBHa KpBTaH>a JB Beha hbpo y Ma 
Kor Apyror raca. Vs to jb BTap jBAUOCTaBua, 
OMorBua MaTBpuja, HBnoAo6Ha a^ cb npeTBOpn 

y TB4H0Cr, fl^A CB XeMHJCKH CUaja HJIH Aa u- 

KaKO pcarupa npBMa ApyruM BJiBMBHTUMa hjih 

CJIOHCBHHM TBJIHMa, OCHM UITJ JB HOAOdua, A^ 

iipoAwpB Kpo3 CBa APyra TBJia, cTora hhjb hh 
MoryhB H>6roBy TBHCHuy y KaKBOM cy;iy o;ipB- 

AHTH BKCHBpHMBHTOM, BarOM. OTKaA JB TOA- 

1894. iipoaai^eH BJieMeuaT apron, iia xBJiujyM, 

HeOH, KpUHTOH H KCBHOH, 3Ha CB, Aa uMa y 
IipnpOAH H TaKHX BJIBMBHaTa, 0;i. KOJHX CB HB 

MoroiuB ao6hth AOcaA HUKaKBa XBMHJCKa jeAW- 
H>eH>a. (AproH izi acv Ipyov, unlhatig) TaKO 
cxBaha Mbhabjbbjbb h BTap, Aa HBMa MohH, 
Aa CB c o5h4hhm xbmhjckhm aTOMUMa caCTaBJba 
y XBMHJCKa JB:i,MH>BH>a. (Bhah o obom pe$epaT 
Dr. 0. Ku^ere y „Glasniku hrv. iiaravoslovnog 
druStva** 1004.) 

Aa 3aBpiuHM0 pBHHBia Lodge-OBHM. KaA 

OyABMO AOBOJBHO yn03HaJlH CBOJCTBa KaKO CJIO- 

6oAHor, TaKO 11 ca MaTopujoM cuojBuor BTpa, 

OHAa hB CB — nOpBA CBHX OUTUHHUX H BJIBK- 

TpHHHHx nojana — iioTayuo pasjacHUTn h rpa- 
BHTai^HJa H KOXBSHja. 3a OBUMa AOJiasu ua 

pBA, Aa CB HCIIHTajy CHBUH^HHHB pa3JlHKB H3- 
MB^y IIOJBAHHHX BpCTa MaTBpUJB H CyUITHHa 
H>HXOBHX JBAHHbBH>d. ThMB hB H CBB HBdpOJBHB 
H paSHOBpCHB XBMHJCKB HOJaBB AOhll IIOA JBAaH 
Ollhll 3aK0H. 




H. MajKMK, Capajeao 



HMNdE nOE O MBSEHV 




ifie ce BHiiie yxep^yje MHiiiJbeu>e koa o6pa30- 
BBHor jeeponcKora ApyinTsa Aa je HoaoH 
jeAHa OA HajSjiucxaBHJHx aeujeaAa Ha Ho6y 
MOAepHor jeeponcKor ApaMCKor njecHHinTea. HeKO 
BpHjeMO no;;i^HjeH>HBaM h 0A6auiiBaM a Aanac je aeh 



219 



BPAHBOBO KOJLO 



1905 



S20 



npHSHaH H ysaHceH oa HajnosBaHHJHx Jbynn, oa ^yA^) 
KOJHMa UHKO He Moxce iiopehH, A2i| no cbom 3HaH>y 
H jacHOM KpnTUHKOM pacy^HBaH^y, uMajy y iipBOM 
peAy iipaBO a^ OApeA" m npeA CBwjeT HSHecy bg- 
jiHKe 3acjiyro reniijaJiHifx nncau^a jeBponciciix, kojii 
y CBOJMM jgejiHMa OTKpHme, ii3HOCouie h iipiiKaaaoie, 
BeoMa cjiOHceuy u pacTpojeny Ayuiy MOAepHor no- 
Bjeka. Mel)y xaue BejiHKO niici^e AOJiaau h MdseH. 

Ha OBOM hOMO MJeCTy HSHUJeTH lUTa MUCJIH H 

cyAH TOM BejiHKOM HopBe»caHHHy jeAaH oa Haj- 
npnsHaTUJHx $paHi;ycKnx rjiyMai;a h iiapncKHX no- 
sopnuiHiix ynpaBHTOJKa., Jlnibe Iloe (Lugn6 Poe). 

JlHH>e Iloe AP^ao je npooijie roAHHO y IlapKiay 
npoA HajoAaSpaHHJOM ny6jiHK0M npeAaBan^e o hcu- 
BOTy II AJojiHMa H63eH0BUM. Taj ^paHi^ycKU yMJOT- 
HHK nosnao je jih^ho cjiaBHora CKaHAHHaBi;a, npo- 
yHHO je H>eroBa aj^^^ TeMOJbHO, a to My je noMorjio 
Aa HBHece o HSBeuy MHory HOBy, npMMaMJbiiBy u 
uHTopecaHTHy CTBap. IIoTpeoHo je a^ obaJo KOHCTan- 
TyjoMO joni n to, aa JlHH>e floe Ao6po noBHaje mo- 
AepHy joBponcKy ApaMy : oh je <I>paHi;y3e h ynoBHao 
ca H>OM H MHoro je aoiiphhho, tg cy moaophh jxpau' 
CKH nHcij;u curypHMjOM hofom cTyiiiiJiH na ^pauqycKy 
no8opHHiji;y. 

HaKO je H63eH joAan oa naJSojLHx h najnpo- 
AyKTHBHHJHX HHcaua no80pHmHux, onoT cy ra CBy- 
FAJe noBApaBJbaJiH, na h y Flapusy, xjiaAHO h neno- 
BjepjbHBO u rjieAajiii cy Ha H>eroBe aP^^^ ca mhofo 
HenoBJepeH>a. JlHu>e Floe crapao ce a^ y cbom npe- 
ABBa&y AOKaMce A^ j^ TanaB cyA o Hoseny HeocHOBan. 
Oh npnqa Aa je H63eH, KaA ra je oh npBH nyr 
BHAHO y KpucTHJaHHJH 1894., HMao hsfjioa HaTMy- 
peua, hyTjbHBa h Mpaqna CTapi^a. TeoiKO je ohjio 
npoHuhH y H>eroBe mhcjih. 

KaA J6 ca cbojom noBopHoiHOM APy^uHOM Aa- 
Bao ^Fpa^eBHHapa CojiMOca^, ii UGsen je 6ii npucy- 
TaH. KaA j^ KOMaA CBpmeH, 6iio je pacnojiOHceHMJH, 
HO o6hhho 6h h TOM npHJiHKOM poKao nOdOpiIUIHOM 
y npaBHTejLy : ,,4>paHuy3H 6ojbe npoACTaBjbajy Moje 
ApaMO OA Apynix. CTpacHH cy. CnaAaM Met)y aBTope, 
niTO i^pTajy CTpacTH, ii xohy Aa mo cTpacHO Hrpajy." 

H63eH HopaAO padroBapa o cbojhm AJe-^^Ma. Ma 
KaKBa nHTaH>a 6ujia cy My AOcaAna. OnnMa ce noA- 

CMHJOBaO, KOJIl XTJOAOIUe OTKpHTU U A03HaTH, KaKBO 

je npo6jieMe h $Hjio30$CKa nuTan^a pacnpaBjbao y 
CBOJHM AP&MaMa. TeuiKO ra je 6hwto ckjiohhth na 
HHTepBJy. To ce cyAapame ca H>eroBHM aocto- 
jancTBOM H noHOCOM. Hh npoA HajHyseHHJHM ny6jiii- 
UHCTHMa, Kao uiTO je CapAO, nnje xtho a^ npiiqa 
ce6ii. H>eroBa Ajejia noMajy ]i,yvax npeAroBopa, 
y KOJHMa 6ii ce6ii npnnaO; Kao idto HMal)auie o6ii- 

Haj A^ HHHU Ay^^ CHH. 

JlHH>e Iloe Ka3yje, Kano je Hosen y nouubOAHiix 



ABaAeceT roAHua rjiOAao Aa npoKO noBopuniTa CTynu 
y TjeiiiiBH cao6pahaj ca ocTajiHM cbhjotom. Oh sa 
ce6e KaHce: ^Ilucao caM caMo o ohom uito mo 
TaKHyjio h ranyjio, inro je AJ^JJOBajio, to je y hs- 
BJecHHM MOMOHTHMa HCKpcao y Mojoj Ay*"" ocjehaj 

HOKOJ KpaCHOJ H rpaHAHJ03H0J CTBapn." 

HCaoH, yBHjoK ycaMjben h noByqen, yAajben oa 
CBOje 0Tav6nHe, OABOjen oa ocTajior caiyeTa, UMao 
je neoAOJLHBy :Kejby — Aa ce npH6jiH}Kw CBiyeTy, 
Aa roBopH jbyAHMa. 

4hm je u3Aao CBOje „Ca6jiacTH", mofjio co jiaKO 
onaBHTH, Aa je pacKnnyo ca CTapHM naaopHMa o 

BJepH, APyiHTBy, AOMOBHHH, nOCTaBUIH CBJOTCKHM 

rpa^aHHHOM, Kora upeAcraBjba y tom KOMaAy Peer 
Gynt 

H63eH je Ayro BpHJOMO Kao Ao5poBOJbHH Hdrna- 

HHK ^KHBHO HBBaH CBOJO 0Taq6HHe y HTaJIHJH H H>e- 

MaHKOj; noiuTO ce noBpaTuo y 0Taq6HHy hs top 
^HBPHaHCTBa'^, OH HacTaBJba hchbot Matty cbojhm 
BeMJbauHMa Kao Tyt^nHai;. Bjexcao je oa cjiase a 
OA6HJao je cbaro OAJinKOBaH>e. 

KaA My je nony^eno Aa pasAujejiH ca Bjepnco- 
HOM KH>HXceBHy HEFpaAy HooejiOBy, OAroBopuo je 
OBaj cTporw u nepBOBna cTapai;: ^HaKaA hh c khm 
HiijecaM HHioTa A^jejiiio. Cbo hjih HHoiTal^ 

JIhhiO Iloe npunoBHJeAa o noBy^enoM HCHBOTy 
HesenoBy y KpncTHjaHHJH, o H>eroBy nocehHBaH>y 
Ka$aHe y ^FpaHA-xoTOJiy", rAJe je quTao hobmho 
CBora CBHjoTa h nocMarpao crpant^e. 

JoAHora Aana bhaho ra je ^pani^ycKH yMJOTHUK 
na norpeSy BjepncoHOBe MajKO. Huiao je ca Apy- 

IHM CJiaBHHM CKaHAHHaBCKUM KH>H>KeBHHKOM, HaHCO- 

HOM. Tom npHjiHKOM HBMHJenHO je JIuH>e Iloe ca h>hm 

HOKOJINKO pUJeHH. Oh jO BaBOJlHO OBOF ^paHI^yCKOF 

rjiyMi;a, kojh je npoHWKao y H>eroBe ApaMO u nosnao 
GHcepe AySoKo hcthho, Koja ce Kpnje y H>eroBHM 
AJejiHMa I 

UO'SQH HHJe OKCKJiySHBHO aBTOp HOpBOOlKH, KaO 

iHTo OH HOKH XTJejui; OH npnnaAa HUTaBOM CBigoTy. 
IboroBe nocjbeAH>e ApaMe „XeAa ToSjiepoBa**, „Coji- 
nec", „BopKMaH", ynyhene cy orpoMnoj cbjotckoj 
iiy6jiHi^H. y pol)eHoj My soMjbH jooi hh Aanac hhth 
ra cxBahajy hht ouje^yjy KaKO on to sacjiyncyje. 

y roA. 1901.-2. npoACTaBjbajin cy y KpncTHja- 
HHJH CBera Tpn nyTa aeroBe „Ca6jiacTH" h coAaM 
nyTa „XeAy ra6JiepoBy", a 3a to BpnjoMe AaBajiH 
cy TpHAOCOT H coAaM nyTa BjepnconoBy ApaMy 
„nayji Jlanre". y ApyroM MJecTy HopBernje, Bepreny, 
OA CBHx ApaMCKHx cacTaBa HSbohobhx AaBajin cy 
caMO joAan, ^yApynce&e OMjiaAHHCKO". Hs Tor ce 
BHAH Aa je Mosen HaJMaH>e nosnaT y po^enoj seMJbHl 

y IBoMaMKOj HSsenoBe APaMO mocto npoACTaB- 
juajy. y penepToapy mhofhx H>eMaHKHx no3opHmT& 



221 



7 c^ BPAHKOBO KOJIO 



1905 



222 



H63eH ce OAOMahno. HapoMHTO mhoto npeACTasjbajy 
H>eroBy „Hopy'^ HnjeMuu HMajy eeh ii miTaey jin- 
Tepaxypy o Hoaeny. Y EHrjiecKOj rpal)aHCKa GJiHxa 
BeoMa MHJiyje Hdsena. IlosHaTH KpiiTH^ap William 
Archer n MOAepnn AP^MaTCKH cnHcaTGjb BepHapA 
ine$ (Scliaw) saysHMajy ce cbojckh j\a, ofijacne 
mnpoM CBUjexy s^iaqaj HSseHOBiix fljejia. npBH no- 
sopnuiHH yMJeTHui^ii cjaJHO cy nHTepnpeTOBajiu Ha 
6HHaMa JiOHAOHCKUM OBe HdaoHOBO ap^mb: „HapoAHii 
HenpHJaxejb", „MajiH Ejb^)" (Eyo)f; h „XeAy Fa- 
CjiepoBy". 

JlHH>e Iloe, nyxyjyfeii no Jy^cHOj AMepHUH, bh- 
AHO je, Puo fle }K&iieupy h y Bojeiiocy Ajepecy^ rAJe 
npeACTdBjbajy H68eH0Be ApaMe ca hcto ohojihko 
pa3yMHJeBaH>a Kao n y EepjiHHy ti IlapHsy. ^HosoHa 
cy OHAe nonyjiapHcajiH 3aK6Hn h EjieoHopa ^yae. 

y UlnaHHjii Aajy KOMaAe HGseHOBe, ajin npoA- 
CTaBjbaH>e nsrjiOAa AOHeicjie HauRHO. jep cy Ty 
ApaMO y HeKOJiHKO npeApyrojaneHe npOMa yKycy w 
HasaAaMa mnaH>OJiCKe ny6jiHKe.^ 

JlHibe Iloe AP^(i Aa* ^e y HacrajyhdM enoxasia 
H68eH Hatin CBOjy ny6jiiiKy Aie^y npojierapujaTOM. 
Jiyejia Tora njecHUKa MHTahe, cjiymaTu ii H>HMa ce 
OAymeBjbaBaTH paAHu HapoAi kojh ce 6opii sa cboj 
rojiH hchbot. II63eH0Ba AJ^^^ onapoBahe ninpoKe 
paAHHHKe cjiojeBe cbojhm jberiOTaMa h jacHOM HayKOM 

„0 HHHy H CMpTH'', „0 KpaCHOAl'' H ,,paAOCTUMa 

seMaJbCKora HCHBOTa'^ HdseHa Hefae cMaTpaTH Kao 
CKaHAHHaBi^a hjih HHjeMua; Hehe ra cMpaxpaTH Kao 
CBemTeHfiKa, Teo30$a u coi^HjajiHcry: oh he 6htii 
BejiHKH reHHJe qoBJeinTBa, cas oSpaaoBaHH CBujer 
OAasafae My aoctojho iipH3HaH>o, jep je oh anao ahbho 

OI^pTaTH OHO IHTO jO BajeAHHHKO y >KIIBOTy CBHX JbyAH. 



KOBHEmMTi 

KanSKEBHE O^EHE H nPHKASlI 

J. S. Turgenev. Oci i djeca. Preveo Mirko Dlvkovic. U 
Zagrebu. Izdala ^Matica Hrvatska** 1904. ^Slaveuska kujizoica, kDJiga 
XII.) - Crpana 227. 8*^. — Ho cy^y Apa ToMe MapeTBha J^bb- 
KOBBh je joAaH OA uajOojBBx B najcaBJecHBJBx npeeoABJiai^a c 
pycKor jesBKa. V tberoay npBJesoAy Bsaajia je MaTBua Xpe. eeh 
H>eKOJa dHBMeHBTBJa AJeJia bs pycKe Kii>B9KeRH0CTB, a orbj Haai 
nyr npyxca oajib<iho Ajejio TypreibeajbeBo „Oub' b Aje^&**• 
CpncKB npBJeBOA oa BjiaAaua ApceHBJeBBha HBJe namao oco- 
6BTa npB3HaH>a npeA cyAOM MapeTaKeRBM, ys to je seK totobo 
Ha KibBSKeBHOj nBJauB BtuHesao, c Tora he oaaj npBJeaoA AO- 
6po aoKb b cpncKBM HBTaoi^Biia, Kao uito da oner b npBJe- 
BOAB y B8AaH>BMa Cpn. Kh>. SaApyre sacjiyssBBajiB caaKO iipa- 
BHaifce B noxBajiy npeA xpaaTCKSM HBTaoi^BMa — IIom. — 

Vladoje Dukat. Slike iz povjesti engleske knjizevnosti. 
U Zagrebu. Izdala ^Matica Hrvatska" lii04. CTpana 340. %\ - 
noTpe6fl jeAHO obsko Ktbare AOCKOHBJia je M. X., uito je b3- 

^ Ha HaiOBM cpncKBM nosopHBuaMa A&je ce ^on 6poj 
H63eH0BBx ApAMa: „Hopa^*, „noxoA na ceBep"*, ^Ca6;iacTB'', 
^BopKMaH^, „HapoAHB npajaTOJb^^ 

' Bojbe ot^eu bjib oneeu. Ot^u cy o6b<iho csbtu. 



AaJia OBe ^Gjibko b3 dHrjiecKe KH>B}KeRHOCTH". Cbm iibcbu, Ap- 
»ceKB ce pnjeHB XeTHepouBx, ji& je JiBTepapna BCTOpBJa hobb- 
jecT BAeja b H>HXOBa yMJeTHB^Kor b nayMHor o6.iBKa a hbho- 
UITO noRJecT nojeABHBx KH>ii}KeHHBKa B H>HxoHBx KH«Bra, yAB- 
CBO je TBKO B ORy CROJy fcii>Bry, to je bshbo caMO HaJHBCTDJe 
B HaJMapKauTHHJe nojaBe eurjiecKe KibBHceHHOCTB. J^yKar je Ha 
Taj HawBH BiOjerao OHy cyRBUiwy b potoro HenoTpe6Hy ro- 
MHJiy BueHa, u.R(|)apa b UBTara, a oiieT je npysKHO KH>Bry, rAJo 
he ce 3a HaJReKH abo Harajiaua HaKa jacHa a nperjiOAHa ige- 
jiORBTa c.iBKa eHTJiecKB KHtBre. V A^cer rjiana npaicasaHa je 
uajcTapBJa noBBJecr BpaxaHuje, aHrjiocaKCOHcico Ao6a eHrjiecice 
KH>H}KeBHOCTB; OeotTrey Chanuer a iheroao Ao6a, A0(5a peHecance, 
CTapoeHFJiecKa apamAi UleKcnap b H>eroBO Ao6a, Mbjitoh, ocaM- 
HaecTB BBJeK, BajpoH, BajiTep Ckot, Ao6a*KpajbBi^e BsKTopaje, 
a HajnocjiBJe npajerjieA aMepBHKe KH>B}KeBHOCTfl. KaKO je eHPJie- 
CKa Kii>Bra jom totoro HaJHeiioanaTaja b y nac b y XpRaxa, to 
je nacau crbkom npBJiBKOM, rAJe jo CMaTpao noTpe(5HBM BCTaha 
fl npBKaaaTB r.iaRHuje MOMOHTe^ riocerao sa HajdojbBM iipaje- 
ROABMa cpiicKBM B xpaaTCKUM. Oa cpucKflx npeaa^a'ia bbabmo 
Ty Jlaay KooTaha, MaHoj.iOHaKa, Apar. HjiajKa, CHeTBCJiaaa 
Creil^aHORBha, Hbk. BecBHa, MaTy IIonoRBha, Bjiar. BpaHnaKa, 
BjiaA. M. JoaaHOBaha a 3Maj-JoBy c H>eKo;iflKO H>BX0Bax npaje- 
ROAa nonaJRHuie Kpahax njecMBi^a. Ha Kpajy je KH>B3a aoa&h 
nouBC earjiecicBx iiacaua, a y aarpaAB je Ta4H0 aanaMeH b3- 
roROp nojeABHBx bmohb. Oaaica he KH>Bra BCiiyHBTB y Hac sa 
iipBO RpajeMe ocicyABi(y iiORJecTu eHP.iecKe JiBTeparype y a^- 
TBJbBMa. [lacau cbm y CROJoj ckpomhoctb aoa^Jo: „Ako 6yA0 
HOAOCTaTaKa — a dahe bx, Aa($OMe« uoaoctb — hokb mb co ho 
cyAB npeouiTpo: libera per vaouuin posiii vestigia princeps/' 

- IIOM. — 



noaOPMUITE H yMETHOCT 

CpnCHO HapoAHO nosopNiuie. OTKano je ynpaay hbpoahom 
noBOpuuiHOM ApywBHOM y3eo y caoje pyKe Dpanucaae B. Hy- 
tuuR — a TO je 6b;io y CoM6opy paano npe roAUHe AaHa — 
o6BuiJia je ApyxcBHa ochm CoM0opa. rAe ce 6aBB.ia oa 22. ja- 
Hyapa ao 24. MapTa, a^buib ohab 52 iipBKaBa a HayqaHuia ocaM 
HORBHd. (uiajbBHy Brpy HoMua PyAOJi(|)a KHajana. f^e je menu 
y iipeaoAy MaJiaua MaTejaha, ApaMy Tajiajaaua Bepre CeocKO 
eocTOJbyOAtey HyuiaheBy uia;iy //04 crapocT^ npaqy P. 11. T.-a 
Uewe^yeyy ApaMOJieT 4>paHi^3a <l>paHCoa3a Kone-a KpeMoncKoe 
ceupaHa, ForojLeaa Feeuaopa y iipeaoAy ilepe ToAopORaha, 
ApaMy 4>paHuy3a LUapjia JlonoHa Kanerana Joeana y npeaoAy 
MajiOBBHa %. rjiBuiaha b boarb;i> <^paHivy3a J^BMauoapa a 
K.iepBBJLa noaopumne JiyAopuje) joui a Cy6oTHi4y, tao ce 6aRBJio 
Meceij^ AAHa, a^buib 3a to apoMe 28 npBKas^ a HaysBHUia abo 
HOBBHO (uiajLBBy BPpy CpeHa u Jty^u oa uokojhof Hjiaje II. 
ByKaheBBha a UocaeAnu uaboa oa npo(^. HoaaKoaaKa), js,tLJhe 
CeHiy, TAO ce Oaaajia A^coTaK A^Ha (oa 30. anpajia ao 10. Maja), 
iia Ciapii BsHeJ, tao ce daaajia oa 12. ao 31. Maja b A&^a Abb- 
AecoT npanasa, na Ciapy riasoey, tao je octbjib oa 2. ao 30. 
jyuBJa B TkfkJia. caera coAaMaaecT npaKasa; y3 nyT je jom npe 
^epaja capaTBJia aa hotbpb aahb y SenyH, b npaKaaajia ohao 
npaa nyx majiy Joaaaa HpoTaka c naTnacoM Tycna. 

nocjie 4>epBja ce ApysKaaa cacTajia onoT y TypCMOM Be- 
Mejy fl OHAO je ocTajia ao 6. cenTOMOpa a&biub 28 npaKaaa, oa 
Kojar je jeAaa dajia aoBBaa Konap u Bukok^ oa <l>paHuy8a 
HnojiBTa PeJMOHAa a MaKCBMa Byuipoaa y npeaoAy JXymtiatL JL 
'BoKBha. Ha TypcKor Be4eja je OTamjia y BeiiiiKy KHRNNAy* rAe 
ce daaajia oa 8. cenTeif5pa ao 22. oKTo6pa. Ohao je AaBa.ia 29 
iipBKaaa, oa kojbx je hobo 6bjio: Ha uoHunaK (nZapfenstroich^i, 
Apaiia HeMi;a Bajepjiajua y npeaoAy JoRana fpHaha; 2. Da- 
6uH0 aerOy uiajia <I>paHi^3a MejiaKa a Xajieaaja y npeaoAy 
Apa HaKOJie AnApaha, b '6. Koa Oeaoe Honaj ma;ia HeMau,a 
KaAe;i(5ypra a BjiyMOHTajia y npeaoAy M. K. CaaaheBaKa. 

Ha BejiBKe KaKBHAO Aoujjia je APysKaaa ua SBMHBi^y y 
HoBN Oba, rAe je hb3 npaKaafi. 3ano4e;ia 2. H0BeM6pa 1904. y 
aaapuiBJia 2. ^edpyapa 1906. 

y HoBOM CaAy je ji^Ana. caera 57 npBKasa a uaynajia je 
oae HOBBHo: 1. IJpet^ujoayy Ap&My Heuua Ilaja AjieKcaaApa 
BoJKJ^a c MyaBKOM Kapjia Mapaje Be(Sepa a y npeaoAy Mbto 
}KBRKOBBha; 2. KOMOAajy Tajiajaai^a Ilao.ia 'EaKOMeTBja Ve- 
Tupu meue uoa je^HUM KpoeoM, y npeeoAy Maxajajia Ao<SpBka; 
3. TocKy APBMy <I>paHuy8a BaKTopajeaa CapAya y npebOAy Bo- 
ro6oja Pyuoaaha; 4. acTora <t>paHi;y3a GapAya AP&My Orafi- 
Cuny y npeaoAy Gaae PaJKoaaha; 5. 'Byay, cJiBKy b3 niajKa- 
mKor HCBBOTa oa Apa JIaae MapKoaaha; 6. MopaeKy, majiy aa 
cpdajaacKor jsaaoTa oa MjuaJB;ia GpeTeaoBBha; 7. O^eaOaxoay 



223 



EPAHBOBO KOJIO 



9105 



224 



onepery HCenuACy wpu ^eibepuMa; 8. nocery^ AP&MOKy cJiHKy 
^pa MMJiaea CaeaKa e 9. Ifapeea FjiCLCHUKa^ Kojera ie no po- 
Many 4>paHU,y8a SKajia Bepna nspa/iBO Heiiai^ P. Ejixo a c 
HeMaHKor npeeeo Majiau 'B. MarejaK. Ha nosopuauy cy asamjia 
ceera 62 KOMaAa oa koJbx cy MeTupa (^HaTym*', „CeocKa Jionn^, 
>HCeHBA6a npa $eH>epuiia" a „l](apeB rjiacHBK^) no ABapeA 
AOOJJiB (Sfljui aa peA. Ocbm hobbh^ a&bbjio ce OKora nyra no 
JoAapeA: ocaMHaecT cpncKBx opBranajia (Hauia GejBaHB^, y,I^ap 
AymaH Gbjihh*', „Cyit»<^je^, »noA crapocT'*, „Hania A^ua**, „Ga- 
hypHU.a H uiy6apa, „rycKa", „IIIoKBi(a", ^Mbjioui OdajiH^*', 
n'BBAO'', „BpaHapa**, „KHe8 oa CeMCepaje", ,06B4aH mobok'', 
^KpajbeBHh MapKO m Apanan", ^XajnyK Be;i>KO'', „II]apaH'*, 
„TBpAai^a** B „TaKO je MOpajio 6btb**j, abb pycKa (Pobb- 
Bop**, B ^HflKHHa KyKa^), ocau ^pani^cKax (Mohb BaHa'', 
„<l>paHCBJB0H'^, ,AoKTop Po6bh", >KaneTaH Jobbh^, ^MpaMopaa 
cpii,a" »Kbu", ^lUojba Teja'*, ^MaAaM Gau 3Keu"), HOTapa oh- 
rjiecKa (^Otojio^, ^Jlenesa", „XaM;ieT" a „Kpajb Jlap'*), ocaii 
HeBa<ucBX (y,J[^BopcKa MBJiomTa*', ^Koa 6e;ior Koiba*", „HeBcnB- 
caa ABCT^, nFAe Je ^eua^, nBaCjiaoTeKap'', „BacaHTaceHa'% 
„3B0Bap BoropoABHHO IJ^pKBe", ^PacnaKylia", „Ha noHaaaK^', 
qerapfl Ma^apcKa („GTapB 6aKa a cbh iiy xyoip"*, ^Pa^oKoca'', 
^UaraHBB'*, ^Bojhbmkb 6eryHau^'}, jeAua Hopeeuiica (>noxoA ua 
ceBep*'^ JoAaH ninaH>o;iCKB („y aojibhb^*). 

Ha HoBor Gbab je ApysKaua na abo Tpa HOAejbe OTBoiJia 
y KapjiOBi^e. P., Hobb Gba 



HHTyjBA 



t AP- MNiiNBOj lUpeneii. Ha abh 10./23. ^edpyapa je ynpo y 
3arpe6y apcHB Hay(iH>aK, poAOJby6, npo((ecop yHBeepcBTBTa Mb- 
jiBBOJ Illpeneji. OsdajLua je uayKa koa Xpsara y H>eMy asry- 
6BJia jeAHora oa pajeTKBX cbojbx rpyAOenaKa. UJpeneJi je y cbo- 
joj pauoj MJiBAOCTB noqeo paAara oko .iBTepapHBX cTyziaja, 
noKaayjyiifl XpsaTAMa obojom kpbtbkom qito ce rAJe y ceajoTy 
HOBO JaBJba y ji^enoj Kii>BHceBHOCTB. Kao yaBBepcBTeTCKB ^bk 
8anoHBH>auie 1882. roAane pasJiBHae cryABJe as JiBTepapHO 
KpaTHKO a OAMBX noicasBBame oco6btb a&P y cxBa^aH>y a paa- 
yMBJeaaiby nojaaa, mTO cy Morjie nocjiaje CMpra A. UleHoe 
AB noAarny xpaaTCKy Jiajeny KHiBry. H^eroay TpyAy ■ H>eroBy 
DorJiBAy ana ab saxsajia xpaarcKa Kibflra, niTO ce uo4e.ia 
036BJLHBla KpaTBKa, ajia Tanaa KpBTBKa, Koja noAa»e, a ne 
o<$apa. Kao yqeaaK npo^ecopa ^ajioco^^aje y aarpeCamcoM cbb- 
ynajianiTy dajame npacxama Xep6apT0Be uiKOJie, a.ia ce oa 
CBora y<iBTeJi>a yABJbao y ecreTBHKOM cxsahaiby ne npacTajytia 
obbko ys U^BMepnaHoay eoTerBKy, kbko fberoa ywBTeJb. Oh 6b- 
jame Kao KpaTanap sa peajiBCTHHaa npaaau, bjib OA^^ajame, 
bju 6ap HBrAJe ne HCTai^auie CBOJe npacTajaHie y3 HarypaJia- 
SBM. Illpeneji 6Bjaiiie no CBOjoj uapaPB CBHTeraqap. Gas H>eroB 
3KHB0T B caa iberoB paA 6bjio y „Viencu" 6bj[0 y MaTan,fl Xp- 
BBTCKOJ Cbjio y JyrocjiaaeucKoj AKBAeMaja Kperanie ce oko 
Tora, AB CBBTeTBHapcKBM nyTBM ABA^ cjiBKy He caMO CBora 
naci^a, aero a Ao6a, y Koje je 6b;io MOAepua 6b;io CTapa Koja 
naoai^ paAao. 

lUpeneji je no CBOJeM SBaiby 6bo npo^ecop JiaTBHCKora 
jesBKB; BJIB no cbomo paAy fl no cbojbm mbcjibmb Gajame Xpaax, 
KOJa je Ji»j6ao caojy po^eay rpyAy, a ji»y6B0 je b cay 6paKy 
cJiOBBHCKy. Abkbko AB cy My Gp6B (5bjib npaa na cpu,y, na je 
OKO cnopasyMB a JiBTepapnora ynosHaeaHia a paABO. Eho oh 
BBABJe ca CBOJBM npeAroBopoM 3MajeBe 'Byjiake, paAyje ce no- 
JBBB JlasapeBBheaoj b nyue Ayme npB3HaH>a acTawe peanasBM 
JlasapeaakeBBX npanoBBJeABKB ; roBopao je a o paAoeaMa KH>a3a 
HoKOJie, a a aaane, ocoBbto y jiacTy „Vien6evu", kojb je cbm 
ua cjiaay Apyrax ype^aaao aa 1883. — 1886. roABHy 6e3 anaKBe 
HOBHaae aarpaAe. — yaa cpncKy KH>Bry, Kojy je npaTao npeMa 
ouaif npBJiaKBMa, KBKBe nocToje y hbuibm pt^aBBM KH>B:KapcKBM 
BeBBMa, H Kojoj ce CBBKOMe aanpOTKy aecejiao, oco6bto My je 
cpQy npapacJia pycKa KHiBxceaHOCT. GsaKy aaaTHajy nojaBy a 
cTpyjy y pycKOJ JiBTepaTypa ocaMAeceTBx roAaaa acTBi^auie y 
nVienoa'* 6e3 caora noTuaca, ynoBopaBajyha tbmb XpBare na 
Hoaa apejia no6yAa a nanpoTKa. Kojibko ce oh ynpaao aecejiao 
CBBKOJ paAiui IdBJicKora, kba je paadapao, ab Ke 'BajiCKa Moka 
cTBopBTB apcnax AJe^B aa Xpsare, to BHBAy bbuib H>eroBa 
upfijaTejbB aero Apyra caajex. A tbko je Cbjio caarAB, kba ce 
KOA aao nojaaao kbkbb uacau^ oa KOJera ce mofjio otieKaaaTa, 
AB ^e no CBOJBM cnocodHOCTBMB MoKa ueuiTO yqaHBTB aa npo- 
i^BBT jMJene a Hayqae KH>Bre. 

Kba Je nocTBO npo^ecopoM jiaTaacKora JeaaKB y CBeyna- 
jianiTy, bctbhb je, aaje ce aame tojibko ^bbbo oujeH>BBaH>eM 
MOAepaax a aoaox KH>ara CeJieTpacTBHaax, bju je np^jaTejBBMa 



BHBO yBflJoK KadBBBTB, niTO My ce CBB^a, a mro 6b Tpe6aJio 
ApyK4BJe AB ce aepa^yje. Gbm ce 6auB0 ua npoy^aaa&e otb- 
pax jiBTBuacTa xpnaTCKax y xcejba, ab ce ynosaaAy a ohb uama 
jbyAB, KOJa cy paAaJia sa bojibkb crbJot a tbmo noKBsajia, kbko 
HBCMO nBapRapa^ a Baocrajia aa ApyraM uapoABMB^ KoJe Je 
6oJba cpeKa nparajia nero hbc Gp6e a Xpaare. — Kao Xpaar 
npacTBjanie abkbko yBBJOK ya one JByAe, koJb cy bmbjib hb na- 

MBTB np&BB XpBBTCKB nOJIBTBHKB B KyJITypHB HanpeABK, ABK.le 

ohb CTpyja, koJb je hb upocaJeTa a KBpaKTepuocTa XTJejia 
noABha CHBry XpaarcKO. 

lllpeneji ce naje paAO ynyuiTao y 6op6y. Bojibo je noA- 
HOCBTB B HBBajie HBro JIB Bx y JBBHOCTB 0A6^]aTB. 3a TO ce B 
noByKBo y CBOj aom b aanyniTao yTJeuaH>e y Hoaaje ^aae 
xpRaTCKora hcbbotb paAeka uajaauie da aKBAOMaJy. Ty My je 
oco6aTO aa cpuy Jie»ajia Ppa^a sa noaJecT KfbaxceaBOCTa xp- 
BBTCKe, jep je mbcjibo, ab be ce asAaaaHteM OBora AJeJia no- 
AB^a BHTepec sa aayKy, a no cbmoj rpa^a 6bcmo Jiaame ao- 
m^a AO mTO noTnyuaje JiBTepapae acTopaje. Koa Tora B3AaH>a 
ra je SBTeaJia a CMpT. 

Illpeneji je 6p3o pbabo. Ako naje cbbkb paAii>a AOTJepaaa, 

BMB ce AOCTB 0A6BTa a HB TO, UITO jO OH MBCJIBO UOTaKHyTB 

CBMO BcnaTaBBHie, jep ra cbm hbjo mofbo AoapinBTa. Ho yaa 
CBO TO H>eroRa yaoAfl y asAB&e IIpepaAOPakeBBx njecBMB, cry- 
ABJe o Bpasy, BoroRahy, o neKBM CTapaJBM ABJiMaTaacKBM TpyA- 
6eHauaMa, na oi^jeae a npaKaaa noaajax nacai^a 6ake yaajoK 
CBJeAOHBHCTBO o fboroBy aeJiBKOM Ay^y b Jby6aBB sa caoj poA 
a sa CJIOBBHCTBO. 'B. mypMBH 3arpe6 

t JaNKO KoxapNlk. y ^6poBHBKy je 13. ie6p. no uobom npe- 
MBuyo HanpacHOM CMpky npo$ecop TaMoniii>e rBMHaaaje JanKO 
Koxapah, mjibab xprbtckb bctopbk, poAOM as ToBapuBKB. Ho- 
Tpaxcao je CMpT y aaJiBMB MopcKBM 86or HeasJienaae 6ojiecTa 
(cyniaue) a caJiHe hopbobhoctb. Gapmao je CBoy<iBJiBinHe aayKO 
y 3arpe6y. Bao je joabh oa uajyrJieAHBJax HJiBRoaa MJia^e xp- 
BBTCKe reHepauBJe, na je hbtbrbm cpn,eM, AymoM a yMOM cbo- 
jbm npacTBO ys aanpeAny crpyjy. Hacao je aame BCTop^jc^ax 
pacnpaaa. Ooo6aTy na3KH>y cbpbtbjib cy hb ce6e H>eroBB <iJiaHi^a 
y „IloKpeTy^ o cpucKOM niiTaH>y. flpepauoM CMphy H>eroBOM hb- 
npeAHB xpaaTCKB ctpbhkb ry6a OAJiaqaa HJiaua. IToKOJHaK je 
6bo BAeJBJiHO iiouiTeu a Ao6ap ^iobbk. Hbkb My je jibkb seMJba 
a aenaH cnoMea! 



HOBE KH>HFE 



[56 HSABi^e HynNlkeBe SaAywdNNe] roANUiikMiiB HaKOie HynMlia. 
HsABje H>eroBa 3aAyxc($BHa. Kh> XXIV. — BeorpaA. lIlTaM- 
iiBHO y ^pxcaanoj uiTBMnapaJB. 1905. — Crp. I— XIV., 308. 
I^eaa 2 ABaapa. — Y OROJ Kii>a3B cy oaa HJiaai^a: 1. Ilpano- 

BBTKB y FpKB, B3 CBSpeMeHe rp4Ke KHbBSeBBOCTB, OA GaeTO- 

MBpa HaKOJiajeBB^a; 2. MajiopaA H. lUanHaHaa kbo neAaror, 
o;^ Job. MaoAparoRaKa; 3. ETaorpa^cKO rpynacaibe uapoAB 
BaJiKaHCKora lIojiyocTpaa, oa Apb M. B. GaaJbaHaka; 4. IUtb 
SHBHB pen Tpan, oa M. %, MaJiakeBB&a, 5. JlfiB^r npajiora 
HCTopaja cpucKe KH»a»ceBHOCTB y AeROTHaecTOM aeKy, oa AaApe 
raBpajiOBBha; 6. HeiuTaMnaue Apa^e JoBKBMa ByjaLa, oa Qaajia 
nonoKflha; 7. HomeH>e KpcTa, cpncKB uapoARB o6a<i^B as L^pae 
Pope, o;( Job. HRaHBuieRaka J^OH>OKpajcKor; 8. Hs Ilpecne, ne- 
KOJiBKH o6fl4aja a BepORaH>a, 6eJieniKe Job. Hbkoji^b; 9. Ud 
TypcKe (|)OJiKJiope, 6ejieuiKe Apa Tax. P. 'Bop^eaaha. 

Ivan Deteiic-NeveBinski. Raskldane niti. Pripovijeflti 
i crticd. — Zagreb, 1^05. Nakladom pisoa. Tiskara Bra6e KraJj. — 
GTp. 109. I^eaa 1 Kpyny. 

IHs npBBBAHor oaeTa. II]. OAoyAHN TpeaynMi* HeT nosopam- 
HBX AeJia OA Mtiaaua Caeufla. (Ha cTauai^a. Hrpa bbtpom. 
AaajjiBja. Mejiaaaja. 'Byp^eBaKa; — Y Hobom GaAy. UlTBMna- 
paja GpncKe KH>a}Rape Bpake M. IXonoaaKa. 1904. — Grp. 92. 
U^eaa? 

['BaMKa KtbNNCHNi^a HsABje Dr. JEaaa Uouoeufl y Gp. Kap- 
jiOBUBMB. GaecKB npBB] CeKoyaJHa NrNJeHa. Dr. J[<iaa Ilouoeuft. 
PoA. 19U5. Meceu (j^e6pyap. I^eaa 1 Kpyny, 1 ABuap. — GTp^ 
52 (c jeAHOM Ta6jiai;oM TyMaHeH»a;. 




Ka«b««««b«abd«««ttaba«b 






CETHMO CE 

nzKOJXCKor «ohaa cs. cassi 





i^mn 



Mw— >n)» 7 Otm. Ma9W 



1M/90A 



V SABABV, nOVKV H KftHIEBFIOCT CJ 





BJUCHER E yPBAHEK 



8 



tg 7 Gp. KapioBi^KHa, 24. ^edpyapa (9. HapTa) 1905. ^ 



XI 



t 3Ma] JOBBH JOBaHOBH^ 



BopHcae CraHKOBH^, Beorpaa 



nPEfl nPOJTE'RE* 



7T yxa SHMa^ Ka' aa xxeae 
jC^j) Coex aaryiDHx' pyKOM ja^a, 
J)>^ CHeroM rase ro flea 6paTa 
riyHH Bepe, nynH naAa. 

Ohh xpne iijto ce Mopa, 
ria ce omxpoM eexpy CMCJy, 
flo 60JBHX ce Aana xeiiie, 
Jby6aBJLy ce cbojom rpejy. 

HHJe HM ce CMpsjio cpue, 
KjiOHyjia HM HHJe Ayma, 
Ohh nojy: »Cxyj;eH OBa 
CaMO rpy^H nauie Kyiua.« 

H rjie cpehe, xonjiHJe ce 
Ha HcxoKy cyHue jaBH. 
Cner ce xonn, sexap 6e»cH, 
Hoh cBe Kpaha, jieA ce KpaBH. 

H join Majio, na he khxhx' 
Fopy, jiHuihe, xpaBy, uBche, 
TaA he Aa ce Jieno mehe, 
Jla ce uiehe Kpo3 npojiehe. 

* Oey necMy saABMO as MBJiaKORBKeee paAH>e o 3ifajy, 
o Kojoj roBopBMO BBoie y naHamHieM nKoBqesKaky**. 



K O Li] T A H A 

^PAMCKA nPHMA 




JI H u a: 

XauH-ToMa 

CroJaH, CHH My 

A pea, npeAceAHBK 

MHTHa, 6paT ApcBH 

MapHO, BOAeHBHap Tombh 

noHHUHJa, cTapeuBHa hba naHAypaiia 

naHAyp 

Hner uHraHCKH 

AnHH, neaaH 

rpHlbBH, OTail. KoUITaHBH 

KaTB, Mcena ToMBna 
CraHa, k^b joj 

BaCKB, Khfl ApCBHB 

Maraa, aKoua MapKosa 
Houa * i CraHBHe Apyrapaue 
HouiraHa, I^araHKa neaaHBiia 
Capne, mbtb joj 
3aAa, I^arauKa 

BpaHtanuB, UnraHB, I^araHKe, nauj^ypa. 
BpeMO: caABUJihocT. 

I 

y BpaH»y. 

Cooa jieno HaMemxeHa. Hoa aacxpx tinjiimoM. 
Okojio nopebaHii jacxymi. 

no pa^OBiiiia HaMemxeHH caaHH, a ncnpoA h>hx 
sop^OBH 3a mojbe h pgaobh ja6yKa. xaeaHHi^H 
BHce ooeuieHH rposAOBH cyxa rpoHc^a. y yrjiy cooe 
je caHAajinja h naKOJ xac:iHua nyna AyBana, nannpa. 

KmHTana Koja Je lOTannaRa y nCpn Kh>. FjiacHBKy" 
OHB je nopeA aoctb oceTHHx luraMnapcKBX norpeioaKa jom b 
ca MHorBM CKpaKBRaH>BMa KoJa cy ce Mopa.ia ;ia HBiie npajia- 
KOM iipeAcTaae (Sbjio 36or ueMaiba KOMnosBi^aje, 6b;io d6or 
HeMoryhHOCTB npeACTaRji>aH>a. H aaTO, aaxBajbyjyhfl npeAycper- 
jbBBOCTB ,Bp. KoJia", noBoaa Je uiraMnaM OHaiCBy KaKsa Je y 
CTsapa B KaKRy SKejian Aa Je bmbm. Bop. CTaHKoaaK 



5^7 



d 



fiPAHKOBO KOJtO 



9105 



228 



C npo^ejba cy nsa, c JieBe n c necne CTpane 
no jeAaH mnpoK, c pemeTKaiia nposop. Kpos npoaope 
BBAH ce 6amTa, ABopninTe, Kanaja, yjiH^nn bha u 
Hsa &era cynpoTHH pen Kyfca no jjiviufl. Jlo BpaTa, 
BHAy ofiemeno opyasje. Cnpofcy, y yrjiy, ysHAAH 
je OTBop y Koiie je HKona, kbhabjio, uKone, cjihko, 
Hb OTBopa 6^je njiaKa cbotjioct icaHAHJia. 

Aan ce ciiHpyje. IIo fanjiBify nrpa KJionyo spaK 
cyHua. Ca yjini^e Aonnpe CBHpKa, rpaja Koja ce nac 
CTHma, ^ac noaeKa. 

y co6y yjiOTB nyno AOBOJaHa. Ciiex, kjiui^u, kh- 
KOTaibe. HeKe c Aaxiipoii, a neKe, mocto ASXHpa, 
ysejie xencBJe; APyre, mocto naMnapa, mojbe, h arpa- 
jyhH, yA&P&Jy y h>hx. Cbo HAy cynpoTHHM apaTHiia 
neaajy^H. 

Cee AeBOJHei (neaajy): 

Coko MU ACTU BUCOkOj 

Mopu Jieeojko^ 
UIupu Jiu kpuAU uiupoko, 

jiopu jienojko^ 
He 6epu neeke acACuOy 

MOpU MCBOJkdj 

He zaau nojiy My6oko^ 

jiopu MCBOJko ! 

Houai (HcnpeA CBHjy, c AaxnpoM, anqe CTBHy): 
CraHO, r;^e ch ? XaJA' A^ nesaMO h jnfl. iirpaMo! 
XaJAB, CraHO. 

neBOJKe, (npojiaae h BAy hb cynpoTHa apara no 
CTaay;: Xaj^e, CTaHO, xaj^el 

yjiase Co0Ka, BacHa. 

Co0Ka, Ha yjiasy, ynojia HarnyTa, xofae sa 
ocTajiHMa Aft yb^ h othmjeo ce oa BacHS, KOja je na 
BpaTHMa BBAPHcaBa, roJiHixa, niTBna. JeAHBKO othmb- 
jyfcH ce pasAparano, cTpacHo) : IlycTH me, BacKa ! 
Jao, He CTHCEcaj. . . Bojin, BacKa, 6ojiii. . . 

BacKa, (Byqe je k ce6H, jby6H): HoKaj th, hb- 
Kaj! Fjie KaKO ce ghb pacKpynmiJia?! Obbmo! 
(IIpHBjiaHH Je, jby6H.) 

Co^Hai (uHKHO H oTprue ce. J],pHcehH ce py- 
KOM aa yjeAeHH o6pa3 a APyroM sa npca, nocphe): 
Jao, HBBAe Me! 

BacKai (yjiasu sa h>om). 

Co0Ha, (6eHcehH HcnpoA Bacne, sasicapeHa, joahb- 
Ko ce ApxcH pyKOM SB o6pa8 h hoapb, npeKopno): 
Ajia CH TH, BacKa! A ne SHaiu KaKO 6ojih? 

BacKBi (oKo H>e): JecT, 6ojih? A kba 6h Te 
OH MecTO mohb. . . (noKBByjyhH HB o6pa8 joj). • . 
KBA 6h tb oh noJBy6HO, ohab ? . . . 

Co0Ka, (aanyniH joj ycra, ynjiameHO Bsepa oko 
ce6e): TVyTH, cjiaTica ! Hyhe kg. . . 

OcTBJie Bpafaajy ce ca Ctbhom. 



Houa, (sy^e Cxany sa pyKy): XaJA©, Ctbhg ! 
XaJA A^ HrpaMG. IUtg Heheiu ? Hhkg nac neKe 

BHABTU. y HaUIGJ 6amTH •[hBMG Hri)aTn. . . 

XaJAB ! 

CraHai (othmb ce): Hehy, Kgl^g, nehy. (FIjibmho): 
CaMH CMG KGA KyfeB. Otbh jbyT, npBK. . . Maj- 
Ka JB CBMa. HBhy. 

Koqa, (syqe je aa co6om): XaJAB, CTaHo! 
UItg ch TBKBa? XaJAB c naMa! 

CTaHdi (oAJiy^Ho, njiaqno): HBhy, hb! 

Kouai (npoKopHo): Hx ! 

Oajibbo cbo oa Ctbho nesajyhH h Hrpajyhn. 

CraHa, (cjiymajyhH hm necMy, 6pHme cyseU 

BacKBi (kojb ce oa octbjihx bpbtujib): IUtb ? 
. . . A mTa HJiaHBiH? 

CraHa, (pacnjiBKBiia, Ajia^e/ Ila KaKG aa hb^ 
BacKa? . . Eto, bh, cbb, nenaTB h nrpaTB 
(oKpefae ce ynjiameno no co6ii:) a ja cbmb! Hmfab 

HHKGra KGA KyhB HBMa. Hh Gl^a HH MaJKB. 

Otbi^ 6BcaH. A 6aTa, gh HHKaKO h hb aojibsh. 
Cbb tbmg, c tgm KomTanGM. Kyhn ra hhkbkg 

HBMa. 

BaoHB, (HpoHHHHo): A mTG? A tb6b CTpax? 
CraHa, Crpax mb. 

Ca yjiHi^e rpaja, necMa. Ctbhb noKasyje Bbckh. 
Etg, BH^m. . . A tbmg, c h>iimb, h 6aTa JB. 
BacKa, (jexKo): A, aa H>Bra, hb 6gj cb. Hh- 

uiTB H>BMy hbKb 6hth. 

Crana: Jbct, hhuitb. 

Hyjy ce h nyi;H»H nymaKB. 

KaKG HHHiTa, KBA BHG H HyuiKB 6ai^ajy ! 

BacKa, E, kbkbb nymKB! Cbmg hbkb hm 
GHa, KomTana hbbb, na hb cbmg nymKB BBh 
hB sa H>y H rjiBBB Aa nG6ai;ajy. A hbpghhtg 
GH, Ham 6paT, Kpacan Taj nam 6paT! 

Crana, (6paHeiiH ra): Ila hhjb^ BacKa, cb- 
mg GH KGA H>B. CbH Cy GHH TaMO. 

BacKa, Jbct, cbh. A uitg oh Aa JB? (Hpo- 
HHqno:) E, aJiH kba gh hb 6ii 6hg, GHAa 

KG 6h H>GJ HG TpH KaTB XajBHHB KpOJHG 11^ AY* 
6jiaMa JB KHTHG ? 

Crana, (yujiameHO Aa ko ho ^yje): TVyTH, BacKa, 

hyTH. Ag6pg SHam kbkbr je gtbi; na jom hbkb 
H TG HyJB. . . 

BacKa, E, HifJB on ao caAa BBh cbb nyo. 

Crana, (ynjiameHo): Mncjinm sap n sa ghb 

CBHJIBHB XajBHHB H BB TGJIHKH HGBBi; mTG npH- 

HBJy Aa JGJ JB AaG ? (BaTpeno:) A HHJe tgjiukg, 
BacKa! Otkyab 6aTH tojihkh hobbu^, kba gug 
yBBK KBcy cg6gm hgch? Jlancy ghh, jiancy ! HBro 
snajy, kbkg jb gtbi^ npBK, na jbabb AGHBKBJin 
Aa 6aTy kga H>Bra giq)hb. 



i>2& 



6 



HPAHKOBO BOJtO 



190& 



230 



BacKai (c aoceaom): Mojium Te, hyTH. U,eo 
CBeT jiaMce caM oh, CTOjaH, He Jiance. (JexKo:) 
Ebo, mh cmo my cecTpe, th naic po^ena, na mxa 
HaM je 3a oeaj npasHHK ;^ao, hohobuo nac? 
HduiTa. Hh ^sejien jihct". 

CraHa, (saMnnubeHo): A, hokjioh, Aap!... 
HeKa je oh caMO OBj^e, koa Kyhe, a to ! . . Ko 
My Tpa^CH? 

BacKa, JecT. A KoiuTany mohco a^* ichtii ii 
oGjiaMce je jiy6jia.MSi u MeyeAHJaMa ! 

CraHa, OneT th, BacKa. . . Aiwa Hiijel 

BacKai Ila, sa Bora, Kafco a^ nnje? Eto moj 
OTai; TO Ka}Ke. CaM oh npuHa. KaA foa je TaMO 
Hiu^o A& Hx pacTepa, oh yneK 3aTHi],ao h ibera 
TaMO n 3aT0 ce Bpahao. Hnje xTeo a^ ^a ch- 
jiOM, c naHAypuMa, OTprne, OTepa — a^ ra 
cpaMOTH a c H>iiMe n cbo Hac. Kojiiiko ce ny- 
Ta OTai; Hofey TaKO A^sao, nm'o cnanAypHMa! 
A TaMO caA HOBeK ho CMe hu }\bl npoi^e. IlecMa, 
5po, nyuiKe. Ila n KpB hocto Jierne. 

CTaHa, (ynjiaraeHo): Jao, BacKa, jao! 3aT0 
MaJKa i;ejie nohn ceA0. Hht ysAwuie, hht njiane. 
CaMO coAH. U^ejie Hohn ceAH. MeKa. Bojn ce 
Aa He Hyje KaKO ra aohoco KpsaBa. (IIjiaqHo:) 
A H>era, 6aTe, HHKaKO neMa. 

Ha CTeneHHE^aMa qyjy ce omTpH Kopai^M u 

KaniJbaKe. Cxana npuTp^H npoaopy, norjiOAa, rpsa 

ce ynjiameHO. 

CraHa, Eto oi^a! 
HCypHO Hajiaae. 

yjiasH XaMH-ToMa. 
ToMa (jbyx npeK. Hsysa u,unejie noMohy nera. 
Oa jeA^ KHAa 6pojaHHi^e, xe pacyxa apna npcKajy no 
co6h h OKHHBfa nposopHHM. 3a6auyjyfaH KOJiHJy na- 
xpar HAe no co6h npeAHmy^H): Ja!? . . . Ja! ? H 
OH to! H OH Kao APyrw? „MaaAOCT jiyAOCT" ! 
A aap ja ne 6ex MJiaA? Bex najBAa rjiyx, cjieii, 
caKaT, Te mo hh jOAHa ne norjiOAa n naMeT ne 
noMepH. Sap ja ne? . . . OTKaA 0}KeH>eH, xai^HJa 
Beh, na ne cmom y Mexany Aa y^OM. Bojhm ce, 
BHA^b^ Me CTapHJH, TproBi^H, JByAM. . . He Hca- 
jiHM urro Tpomn, pacuna. CpMa, CBHjia neKa 
je Ha HbOMy. Eto xaT My jie>Kn. Cjiyre Mopajy 
Aa jamy Aa ne ocjienn oa ctiJinHe. A nixo oh 
Aa ra ne jauie. Sap HOMa tao Aa najauie. Mhb- 
jiyi^H, BUHorpaAH, h>hbo, JinBaAO. . . JI,a jaiue 
— 6er Aa je. H mohw Aa je mhjio. 3a Kora 
TeneM? Sa Kora OBaKo CTap coahm TaMO y 6p- 
AHMa, y xany ? . . H obo aKO joAannyT y ro- 
Ahhh ch^om, ao^om Aa na OBaj cboth Aan Bory 
ce noMOJiHM, y Bepy yi^eM, c npnjaTOJbHMa Aa 

ce BUflJlMj pa3rOBOpHM, OAMOpHM. . . Aa BHAHM 

h>hx, AOi^y, AOM, Kyhy CBOjy. (BecHo:) A oho? 



Kora HMaM Aa bhahm ? H>era c I],nraHKaMa h 
[ no MexanaMa; ii H>y, MaJKy My, iuto caMO njiaue 
H KyKa. (rneBHo:) Ax! (BHqe:) OBaMo! 

yjiasu ynjiameHO Crana, 

ToMa, FAe th je MaJKa? 

Crana (epaba ce): CaAto, o^o! (Bhhc:) HaHo! 

yjiasH Kara. 

ToMa, Tao th je chh? Chh tboj? 

Kara, (cHe6wBajyhH ce): Ila... th 3Ham... 

ToMa, (6ecH0, K ifcoj): He 3HaM! II HHUiTa 
Hehy Aa 3aaM. Th ch My MaJKa, th ch ra po- 
AUJia! (HpoHMHHo:) A uiTa th anaui? KaA ch h 
TH neiiiTo SHajia? HnKaA! HnuiTa! Oa Koje ch 
„(|)aMHJiHje" ? Ko TH 6eiue a^A? OTai^ ? Sap ch 
TH 6Hjia 3a OBaKBy xa^njcKy, jiOMahnncicy, Kyhy?. 

Kara, (Sojiho c npoKopoM): Ox, HOBene. . . 

ToMa, (ycTpoMuce na H,y): TVyx ! CaA Te 3a- 
KJiax! YcTa Aa HMaui a je3HK Aa neMaui. Th! 
TaKBora cnna HMam. Th ch KpHBa! Th ch ra 
poAHJia! Th ch My Majica! Th. . . (HaAHocH ce 
HaA fi>y ca ysA^irnyrHM necnni^aMa h uenxehn xohe 
Aa je y rjiaey yAapw:) Te6e, Te6e hobck Aa. 



HaeraBuKc ce 




Omhp 



nZECTA K&Zn TiUZJlKE 
II 

PacraHaK XoKTopa c AHApoMaxon 

yxe Hace h XeKxop yHH^e 
IIoKpaj xpacxa na xa rpaACKa apaxa. 
Cbb TpojaHKe npoAa h> Hmexajie, 
Ha cKajcKHX ra Bpaxn AoqeKajie, 
PacHHxyje csaKa 3a cBojera. 
MaJKa nuxa sa ceojera cnna, 
MHJia ceja 3a 6paxa Aparora. 
CeaKOj XeKxop Kojy p'jem^y Ka^co, 
H yHH wx Aa MOJinxee qwHe, 
JI,a ce ca h>iix ceana 6'jeAa CKune. 

Majio no^e, OHAa XeKxop Aol)e 
J{o 6HJejiHx ABopa IIpnjaMOBHx. 
IIIxo cy ABopH y ripHjaMa Kpajba, 
HnrAJe neMa na obom CBHjexy! 
ripeA ABopHMa xpnjeM oa KaMona, 
Ha cxynoBe bhxo, oxecane, 
y ABopy je neABcex aajaxa, 
Oa KaMona, jeAan ao apyrora, 
3a cnHOse cae sa HpHjaMOBe, 
H 3a cnaxe h ynynaA Majiy. 
Jomxe Hsia ABanaecx Bajaxa 
H3a ABopa h npeno ABopniuxa 



231 



8 



fiPAHROBO KO^O 



1905 



232 



Qa KaiieHa ^eno 8HAaHora 
3a aerose cse sa IlpHjaiiOBe, 
8a H>6roBe xhepH paaysAaue. 
Ka^a XeKTop y ABope jhh^, 
Ko6 ra ko6h ocrapjejia Majica 
JIaoAHicy aa pyKy soAefcH, 
no JbenoTH noHajjbenmy faepKy. 
Majica cHHa aa pyKy yxsaTH 
Ila My 'saico craAe SecjeAUTH: 
jyHeAO MOje, KaKBa th Heaojba, 
Jlfi ocTaBJbam y nojby APy^Huy, 
Aa CO BpHem na 6oja Jbyrora? 
Ila sac Hehe npoKJiOTn AxajuH 
npHAo6HTH AAHac BcnoA rpaAa? 
Hjih xohem aa C noMOJiHm JI,HBy? 
Orafl' no^eicaj, hoao MOje Aparo, 
AoH^ehy TH BHHa aaiieA<n>aHa 
3a iiOJiHTBy JlflBj caeiioryiieM, 
3a MOJiHTBy CBHMa 6oroBBMa, 
A H Te6H aa cpi^e jyuanKO, 
JIfl c* Hannjem h aa ce ocHa»Hm 
3a Taj 6ojaK b aa to jyHamTBO 
na A& HAem y APy^nny CBOjy.'^ 

H>oj ce XeKTop 'aaxo OArosapa: 
„Heiioj, MajKO, BHHa aohochth, 
Jep Me MOHce bhho npoBapBTH, 
Mo»e BHHO OAyseTH cnary 
3a jyHamTBO h aa 6ojaK Jbyru. 
He Mory ce hh Jl,BBy mojihth, 
Ha MOJiHTBy ^BaKO OA^naaHTH, 
HoMaM KaAe a^ Ja haom caAe 
OpaTH pyice oa npaxa h kpbh. 
Befa TH, MaJKO, He no^acH qaca, 
Kj^H peAOM no rpaAy CTapnue, 

C H>HMa HAH CBOTOJ 6orOMOJbH 

y6ojHni^e 6o»Hi^e Athho, 
HocH H>ojaH noHajjbenme a&P^^ 
Oahoch joj ojiaTHO ajiaTOTKano 
IHto J' Hajjbenme y ABopy HameMy, 
niTO j' Hajji»enoie, Te6H najMHJiHJe, 
Hbk ce njiaTHO 6oyKBnj/i A^poBa, 
JJfl 6oHCHua 6yAe MHJiocTHea. 
Cbhjiokocoj 6ox£hi^h Athhh 
Jom h jbenme th o6ehaj A^pe, 
Jbenme A^pe ABanaecT jynaua, 
HeTjepaHHx cae joAHoroAaua, 
JJfl ATHHa 6yAe MHjiocTHBa 
TpaAy TpoJH h naMa TpojuRMa, 
TpojcKHM jby6aM h AJei^H nejaKOJ, 
Te A& Tpojy CaoTy caA OAfipann 
Oa OHora THAejesa cHua, 
y6ojHHica najjbyher axejcKor, 
Oa cTpaxoTO Konjba H»eroBora. 
Th othah caeTOJ 6oroMOJbH, 
A ja HAOM 6paTy AjiOKcaHApy. 
JIfl ra aoaeM, bko ue nocjiyma. 
Bojbe A& ra aeMJba nporyTajia, 
KaA ra hbm je BHniH>a cujia a^^a! 
Ta Tpoji^HMa h IIpHJaMy cjiaanoM, 

HaMa CBHMa IIpHJaMOBHtiHMa 

TemKO JBAO h 6pHre aaAaAO. 

J^a BHaM, Aa ra aeMjba nporyTajia, 

Bejba 6pHra ca cpii^a 6h najia!" 



TaKO 36opH XoKTop jyHaqHHa, 
A Majica My y ABope yjiaan, 
IlaK AoaHBJi>e ajepne ABOpKHH>Hi;e, 
^a no rpaAy ucKyne CTapnue. 
IIoHAa HAe XoKTopoBa najKa, 
Ha® AOJbe y aajaT OKa^H, 
FAJe je 6hjio njiaTHO ajiaTOM TicaHO, 
A OA pyKy Hcena CuAOHKnii>a, 
LQto hx aob^o IlapHA na CnAona, 
A ca nyTa npexo Mopa cuiba, 
KaA je aob'o Jejiy n^ieMOHUTy. 
Oa Tor DJiaTHa jeAHy Tpy6y Ba^H 
CaA XeKa6a aa mhjioct Athhh. 
JeAHy Tpyoy, najjbenmy, Hajaefay, 
Haaeaeny mapenHjeM aeaoM, 
Kao He6o cjajHHM 3BjeaAHi;aMa, 
fiam oAOJie, mTO joj je y bojlh, 
Bbah CTapa, a aa h>om cTapuue 
TeKOM Teicy cbotoj 6oroMOJi>H. 

KaA cy cthfjio na apxy rpaAnfaa, 
Athhhhoj CaeTOj 6oroMOJbH, 
Teana iim Jiena KHcejnha, 
BjepHa Jiyoa AnTiiHopa xpa6por, 
IHto yicpoTH CBaKor 6'jecHor xaTa, 
OraopHjia oa cBeTHH>e apaTa. 
To je 6H;ia CBeheHnua H>HHa. 
Oa Tpojaua ao6h je ATuna. 
KaA yb^uie y re 6oroMOJbe, 
PyKe AHFHy, Athhh ce MOJie, 
Cae CTapaue hhro TyHc6ajiHi],e. 
Ty Teana aea h njiarno npHMU, 
Oko Hory o6BHJa Athhh 

'BaiCO MOJIH Khep rpOMOBHUK-J^llBa, 

SaaoT qHHH, Aa je MHJiocTnaa: 

„Hyj, Athho, rocno^o 6oxcHi^e, 
Hame Tpoje Ao6pa 3an]THTHHi],e, 
Th yHHHH, A& Taj J^MOMHAej 
naAHOAanac npoAKanujoM CKajcKOM, 
Cjiomh Konjbe J1,H0MHAejeB0, 
na KOJbOMO Te6H ojiMax eao 
3a Aap Aanac ABanaecT jyuaua, 
HeTjepaHHx cse jeAHoroAau^a. 
CaMO 6yAH Tpojn MHJiocTHaa 
TpojcKHM Jby6aM, AJeHni^n nejaKOjf" 
IIIto Teana Arnny MOJiHJia, 
Hnje joj ce 6ujia AOMOJiHJia. 

^OK cy Hcene y mojihtbh 6iuie, 
fl,OTJie XeKTop K riapHAy nosKypn, 
Bpary cbomo y bhcoko ABope. 
Kpacne ABope na ropn^eMy rpaAy, 
Kpacny Kyhy, UBopHniTe, JiOHcnnuy, 
— TAJe H XeKTop h Taj FIpHjaM 

[cTapn — 
CarpaAHO IlapHA c neuMapn, 
Ca naj6oJbH y 6oraToj TpoJH. 
XeKTop HAe TaMO y ABopose 
C KonjbeM AyrHM jenanajcT jiauaTa, 
Bvije apaKa ca Konjba omTpora, 
A OA MJOAH n npcrena ajiaTnor, 
J[a ne MOHcem rjiOAaT' y jynana. 
AjiOKcanApa y aajaTy na^e, 



Bam je cb'jotjio ^ihctho opyxcje, 
niTHT h OKJion, cBOje jbyTe CTpe.ie, 
A Kpaj CBOje AprneKHibe Jpjie. 
UIto ce na^e noKpag iLera cjecTn 
yqeh' CBOje ABopKHii>ni;e ujepno 
TanKO ojiaTHO n TKaTH h aecTu. 
Ty oaaKo Xeicrop AjiOKcanApy 
ripeKO aSopn, nperonop rouopii: 
rO jaAHRqe, OA too' nnje ji'jeno, 
^a ce cpAiim h Aa cpue atiAoin. 
CaAa KaA ce noA 3uaom h rpsAOM, 
Taoja opafaa 6HJy n Kpaaee. 
36or Te6e je caa nam rpaA y CTpaan, 
36or Te6e je oaaj paT KpRaan! 
JlpyroM TH 6h aaMJepno Jbyro, 
JXa ce 6oja CTpamnora OKane. 
A TH eTO cjeARm na TeRane! 
CicaqH y Ty ji>yTy Barpy caaa, 
^a RBM aaTpa ne o6y8Me rpaAa I** 
AjiOKcanAap ii>eMy oAroaapa: 
^Hnam npaao ii Kpnao mr HRJe, 
•la npnaHajeM, ny qyj mojo Aanjel 
Ta ja TH ce na Tpoji^e ne cpAtiM. 
Hht ce cpAHM HHTH cpi^e Bu:inM, 
Beh ce Majio naHn rokoj jiaAOx, 
Te y MOMO BajaTy ocTaAOx. 
CaA Me MBJio Jbyoa paaaeApRJia, 
HemTO cjiaTKHx p^jeqn npoa6opHJia, 
Ha ce OTO oneT na 6oj KpefaoM, 
H caM MHCJiHM A& TaKO aajbaAO, 
KaA ce 6ojy jom xpaja ne anaAO. 
MoKaj Majio, Aa ce na 6oj cnpeMHM. 
Jl,a noKynHM cbrjotjio opyncje; 
Ako th je Ayro AOHOKaTH, 
A TH HAH a ja by th Aohn, 
Mrcjihm a& by Te6e cthIih Mofan.'^ 

Ha TO p'jeqn XoKTop jyna^Hna 
MyKOM Myqu nnrnTa ne roaopn, 
Aji' npnxaafaa cjiaTKopeica Jejia: 
„TemKO MOHH, moj mhjih AJeBope, 
HecpefaHHUH h kpbomotrhi^h! 
OpoKJiOT 6ho onaj a^h h qacaK, 
KaA Me Majica necpehny poAR^na! 
Ta A& Me je anjop ajeTap oah'o 
y njiannne hji' MopcKO AyCnne, 
fla MO nycTO Mope nporyTajio, 
He 6h 6hjio oaora noKopa! 
Hy mTO fay th npoTHa 6oHCJe aojbe, 
CyASnna mr nnje Aajia 6ojbe, 
^a caM Jby6a 6ojbeMy jynaKy, 
J\sL ce 6pRne aa o6paa jyna^KR: 
HeMa cpi^a, hht' fae ra HMaTn! 
Ajir TO fae aefa JbyTO a^ ojiaTRl 
Hero XOAR, moj mhjih AJ^Bepe, 
HoKpaj Mene cjoah na ctojihuy, 
J^ocTa RMam 6pRre h TopeTa, 
C Mene TyHcne h c oaor AJ^TOTa. 
Ha nana je TemKa 6oHCja KJiOTaa, 
/(a ce njeaa, aa ce npnnoB^jeAa, 
^OK je JbyAR H AOKJie je ca'joTa." 

H>oj ce XoKTop 'bbko OAroBapa: 
„He cjOAaj mo, mbjib cnaxo Jejio, 



233 



8 



BPAHBOfiO KOJIO 



1905 



234 



He Mory th jby6aB npHxeaTHTH, 
Cpue Mene Ka Tpoji^HMa Byqe, 
JXa HM Manac oyAOM Ha noMofaii; — 
•leusa c' HeKa, Ka^ fay Haxpar Aofan. 
Th TBor BOJHa xcypn p'jeqH HeKOM, 
HoK noTOMe OAMax sa mhom tokom, 
JifiK can jomre ^oua h y rpaAy. 
tlj\eu AOAia bhaht' Jby6y Mjiany 
H CHH^nha, Mojy JiyAy naAy. 
He 3HaM, c 6oja xofay ji'hm ce BpariiT'! 
Hji' fey rpjexe Axaji^HMa njiaxHT'I" 

TaKe XeKTop npo86opHO p^jenn, 
A opy^KJe CBe Ha H»eMy SBe^H, 
HCypn Aoua, ABopy 6'jejiOM OAMa, 
Aji' He na^e AnApoMaxy MJiaAy, 
OrHiDjia je ua 6eAeMe rpaAy 
Ca AJOTeTOM, c rnsAaBOM ABopKnH>OM 
KyKajyfan h cyse JiHJyfaH. 
KaA He na^e JbySy y Bajary, 
Ho^e y Tpar CBOMe mhjiom sjisltj, 
PacDHxyje no ABopy ABOpKHH>e: 
„KaHc^Te npaBO, TaKO 6HJie sApaBO, 
Je ji' y ABopy Moja AnApoMaxa, 
KyA OAJieTH rojiy6Hi;a 6'jejia, 
SaoBaiia itjih jeTpBaiia, 
Hji^ Athhh OAe na iiojiHTBy, 
Ca TpojancKHM, ca jbenoTHi^aMa?^ 

BejiH H>eMy npsa ABopKnani^a: 
„Hyj, XeKTope h Ham rocnoAape, 
KaAa HHTam, npaBO heuo KasaT'. 
He OAe TH AHApoMaxa Jby6a 
SaoBaaia. hutu jeTpBaaia, 
Hut Athhh oao na MOJiHTBy 
Ca TpojancKHM ca JbenoTHuaMa, 
Beh TH OAe rpaAy na 6eAeMe; 
Hhm Je Hyjia sa noBOJby TpojcKy, 
Aa Axaji^H npHTHcnyjiH BOjcKy, 
Kao 6e3 Ayme k fieAeny OAJypn, 
A c AJeTOTOii sa h>om Aoja »cypH/' 

KaA je XeKTop pasyMHO p'jeqn,* 
Cjiefee AOJie hs ABopona 6'jejiHx, 
HcTHM nyTOM, KaMenoM yjinuoM 
A 8a CBOJOM BHJepnoM jby6oBi;oM. 
Kpo3 rpaA npo^e h ao spaTa AO^e, 

Jlfi BeJlHKHX AO THXBpaTa CKajCKHX, 

XTjeae TyAa y nojbe Hsafen, 
An' My Jby6a ne A&Ae upoBiatiH, 
Befa nojiehe, npeA H>era nomefae, 
Bjepna Jby6a, AnAPOMaxa 6oHa, 
Mujia hepi^a CTapor JoTHona. — 
JeTHOH TH Ao6ap jynaK 6jeine. 
KHJiHHancKH rocnoAap y Thbh, 
HcnoA Hjiana, jiyra sejieH^aKa. 
KfaepKy My je XoKTop ncnpocno. 
IIpeA XoKTopa Jby6a nmeTajia, 
A aa HiOMO A^AHJba npncTajia, 
HocH Majior necTaniHora CHHKa, 
XeKToposa MHJiora jeAHHKa. 

* OTnpHJiBKe OAaBAe na npoA npaj BMa 
npesoA Jlaae KocTBha y JleronBcy oa 
1858. roAHue. 



Jl^eno Jiane, Kano Ji'jenn A&nel 
XeKTop ra je CKaManAPHjOM 3Bao, 
A CBH Apyrn SBajiH cy ra BpanKO, 
Jla lAX 6paHH Kano n 6a6aJK0. 
FjiOAa CHHa XoKTop jynaqHna, 
MyKOM cnjemH na cnna ce cM'jemH, 
Oa MHJiomTe AA ra Majio Maan. 
AHApoMaxa XeicTopy npHJiasn, 
FpoBHe cyse hhs o6pa3e jiHje, 
3a pyKO ra XBaTa o6aABHje, 
Ha ra Bapa, 'BaKO nporoBapa: 
nJHo 3Jia 6ora to tbojo jynaoiTBO, 
JlohB he TH rjiaBO nperajiamTBo! 
HHJe Te6e ^ew cnpoTHi^a, 
Hnje Mcao MaJKa Hcajiocnni^a, 
UIto he jbySa ocTaT' yAOBHua, 
KaAa BOjcKa Ta axi^CKa icjiOTa, 
Jypne a* to yuHHO ca CB'joTa! 
Ta 6ojbe mh h hoa soMjby nofan, 
Her HCHBOTOM caMOxpana npohn. 
Ako jih mh th oorHHeni, ahko, 
Hefee Mone yTJemHTH hhko, 
— HeMaM raJKa, uoKojua mu 

[MOJKa, — 

Cyse, xpano, Tjemnhe mo caMoI 
H Mor 6a6y CHal)e cyA6a KJiOTa, 
yKHA© ra AxHjiej ca cb'jotb, 
Ham rpaA i'bpah, KHjinqancKa THBa, 
PacKona ce, uecTa jiym^ xcHBal 
KaA AxHJiej y6H JoTHona, 
Bhjio My je sasop h cpaMora, 
J^a ra hji^'ohh, ocTasn k'o CKOTa, 
Befa ra cnajiH h KaMen My csajiH, 
SnaKa AaAe. a& ce sa rpo6 snaAO, 
A opyxcja h pyxa ne ckhho. 
Oko rpo6a bhjio njiaHHHKHH»e, 
UIto cy BHJie jbyTor J^HBa 6HJie, 
TaHKOBpxe jejie sacaAHJie. 
Jom HMa^ax ceAaM mhjihx 6paTa, 
CaA po6oBa oa coAaM rpo6oBa, 
Oa OHora A^na Hecpehnora, 
KaA Hx srySn AxHJiej, Ta 6'JeAa, 
KoA OBaua h 6'jejinx rosoAa. 
Mojy MajKy h 6jiaro OTome, 
H Aa BOJber OTKyna ne 6jeme, 
He 6h c' jaAHa BHme noBpahajia, 
JlpHcasHHOM HO 6h ynpaBjbajia 
Oko Ojiana, Jiyra 3ejieH>aKa. 
CnpoTHi^a, Tyxcna yAOSHua 
ynpasjbame Majio ap^^bhhom, 
Hecpelia je yApn CTp'jejiOM hhom, 

TaHKHM JiyKOM, ApTOMHAO pyKOM. 

XoKTope, Moje cynue japKO, 
Th ch mohh BOJHO h 6a6aJK0l 
MiijiH 6paTe, MOja Apara MajKO, 

CMHJiyj MOHH H MOJOMy jdAy, 

OcTaHH MH KOA MOHO y ppaAy, 

HOMOJ MHHHT' qOAO CHpOTHUOM, 

HoMOj mhhht' Jby6y yAOBHuoM!*' 

H>oj JiHJeno bojho OAroBapa: 
„HyTO, jby6o, nyTO, Ao6po MOje, 
Ta H ja caM to mhcjih mhcjiho, 
Ajih caM TH na ctha ce cjotho, 



QIto he uene 6hth npoA Tpojipma, 
HpeA Tpoju^HMa, HcenaMa aHZHHMa; 
JynaqKH mh o6pa8 ne doahoch, 
JI,a ce 6oja KanHM h ho 6njeM, 
Jl^a ce OBAJe Kano pl)a kphjom; 
•TynaqKH caM jynaK nayqno, 
ys'jeK npBH y 6ojy caM 6ho, 
Aa ce He 6h cjiasa H8ry6Hjia, 
Mor 6a6aJKa h MOja mro j' 6HJia. 
JIfi6po snaAOM, 6o;be Aa ho snaAOM, 

— 3Kao MH je h cpi^y h Aymn, — 
J],aH he AohH h cjiaBa he npohn, 
Oponanyhe Tpoja h Tpojani^H, 
H XeKa6e, HpnjaMa CTapni^a, 
H koji'ko mo »cao 6pahe MOje, 
IEto he nacTH cbo dpanehn CBOje, 
A saMana — oa pyKO AymMana, 
Jom MH BHme cpAamue ysAnme, 
KaA noMHCJiHM na TBOJy 6HjeAy, 
KaAa Te6e Axajun OABOAy, 
KaKO hem mh po6oM po6oBaTH, 
3a CJ1060AOM cysoM nponjiaKaTH.^ 
TaKO 860PH XoKTop jynaHHHa, 
PyKO npynca, Aa npsxBaTH CHHa, 
Ajih A'JeTO HHje hob'Jok MyApn, 
PacKMOSH ce na th y njiaq yApH, 
VL na rpyAH AaAHJLH ce nyAH: 

Oa CBor oua saAoSHO CTpasy, 
CTpaman My je, — cbo o6phe rjiasy^ 
Crpamna My je onesa onpoMa, 
OepjaHHua oHOBa spx mjiOMal 

— CTpamna th je: TaMO aMO c' 

[BHjel — 
E, Ty HHcy MorjiH poAOTejbH, 
Aa y CMHjex ne yAape BOJbH. 
AHApoMaxa KJio6yKa CBHJOTJia 
Bojny CKHAO, na na soMJby MOTJia: 
Te TH 6a6o cbof ysHMa cnna, 
JbyjbymKa ra h jby6H ycTHMa, 
H MOHH ce A^By, 6oroBHMa: 

„MhJ1H 6O8H, TH A^BO, nOMOSH, 

Aa MH TyAO CHH y TpoJH 6yAe, 
H rocnoAap a h jynaK Ao6ap, 
H Aa nol)e oh 6a6oBHM TparoM, 
Ha H 6oJbOM Aa ce name cnaroM, 
HoK y JbyAH noKopa My HHJe, 
HeK ce KaHce, Aa ce 6ojbe 6Hje, 
Cbh na CTpany, hok je na MorAanyl 
HeKa c'jeqe, AYQiManHH hok pene: 
„„HyTO CHHa 6ojber oa 6a6aJKa, 
Bjiaro H>eMy, secejia My MaJKal'^ 

y Toj p'jeqn XoKTop CBOJe ioao 
Bjepnoj Ji>y6H y napynje npoA'o, 
MaJKa MOAO npHTHCKa na rpyAH, 
H CM'jemn ce a h cyse jiHje, 

H MHJIO JOJ a H MHJIO HHje, 

QIto ce TaKO sdnsa Me))y jbyAMa, 
FjiOAa XoKTop H Mcao My Jby6e, 
MHjiyje je pyKOM no oSpasy, 
H 'saKO joj THxo nporosapa: 
„MaH' ce, jby6o, MOja jijuko cTapa, 
Ahko CTapa, csaKAa^a paAOCTH, 
OKaHH ce BejiHKe HcajiocTH, 



235 



8 



liPAHKOBO KOJIO 



1905 



23fi 



Hehy jynaK nomHyx' tgk xaKO, 
He j\,VLM TH ce AyniMaHHHy jiekoI 
Ko ce poAH, TOM ce h aoroAw, 
Ha po^eifcy, mro ycyA Haw'jeHy, — 
Ha 3J10 HeKa k'o h Ao6po Mena! 
Men' mro 6or Aa h cpeha jynaHKa! 
A TH MAM 6HJejiOMe ABopy, 
Hah AOMa sa nocao OAMa, 
J[I,pH£^ ce TBora pasCoja, npecjiuue, 

y3Mll Ce6H TBOJe ABOpKHHbHI^e, 

HpofaH he Te TBOje xcajiOBaH>e! 
A ocTaBH HaBia paxoBaibe, 
Mh cmo JbyAu Ast ce npocjiaBHMO, 
H Aa Tpojy h Bac OASpanaMo/ 

TaKO c' XeKTop c Jby6oM onpo- 

[CTHO, 

A KJioSyKa m Ty nepjaHuuy 
Ha rjiaBy je oneT HaMJecTHO. 
A Jby6a My AOMa noBpaba ce. 
A CBe HaTpar ona ocBpaha ce, 
Cyae ponn, cyaa cyay tohh. 
A KaAa ce ABopa AOXBaTHJia, 
B'jejior ABopa CTpamHora XeKxopa, 
Cse ABOpKHH>e CBOje noKjnnjia, 
OHcajiHioe jom Hcnsa XeKTopa, 



MncjiHJie cy norHHyTH Mopa, 
]Xh ce.Hehe noBpaxHT' hs 6oja, 
Hh yxefau oa axajcKor coja. 



Ty MH HapHA naca ne noqacH, 
Beh ce cjaJHUM opy^KJeM ynpacH, 
Kpo3 rpaA6p80 3a 6paT0M npojiasn, 
HoroM jiaKOM Kao y Tpny KaKOM. 
KaHO Ao6ap koh>hi; HerjepaHu, 
KaA ce Ao6po Ha jacjiHMa xpanif, 
UIto ce BHJHe, KaA c^ OAyJiapn, 
Bp3oJ p'jec^a hji' h KaKBO] 6apH 
FAJe ce 6no KynaT iiayqiio, 
Ha ce 6eHH, hofom seMjty ru>eMH, 
Te My A^Ka c jbenoTe BejiuKa, 
FjiaBy Hocu bhcoko noHOcan, 
FpuBOM Mauie u iipaBu ce 6'jecaH, 
JleAHHe My h namiLaK My T^jecan, 
H jieAHHe H KOH>CKe yxpHHe: 
TaKO HCTO HapHA HpHjaMOBnh 
y cjaJHOMe pyxy n opyjKJy, 
FpaAOM jesAH cjiH^an cjajHOj 

[SB'jeSAH, 

KaA ce cjaJHa npeKO He6a bhjho, — 
npao jieTH, Kao Aa cy My Kpujia. 
HoKJiHKyje Kao ropcKa BHJia. 

Ca CTapora rpqKor 



HapHA CTHMce 6paTa naAajieKO, 
FAJe ce XoKTop c AnApoMaxoM 

cxeK'o, 
Taj^ joj cjiaTKO piije^Hi].e peK'o 
XeKTopy ce HapHA nsroBapa: 
„Tu ce HcypHmJa xe saApncaaaM, 
HncaM Aom'o, Kao mxo ch mu peK'o, 
SaocxaAOx jomxe npoMe HeKO.^ 
H>eMy XoKxop 'saKO nporosapa: 
^HaMOxan xh aaMjepnxH Hehe. 
KaA ce jynaK sa 6ojaK onpoMaui, 
CaMO KaAa HHiuxa ne OKJieBam; — 
A xo BHaAem, KaAa xh ce nefae, 
y 6oj HhHjTAJecxp'jejianpojiefee; - 
TaA je Mene na xeSeKa Hcao, 
H }Kao je CBHJy TpojaHaua, 
Jep ca xe6e xpne yAapai^a. 
Hy caAa he onex Ao6po 6hxh, 
KaAa BHAe a^ ch ca mhom h xh. 
Ako 6or Aft H cpeba jyua^iKa, 
OASnheMO Axajue oa Tpoje, 
Ha xoheMO OHAa o6aABOJe, 

HpOJlHX' BHHa BJeHHHM 6oroBHMa, 

3a cjioSoAy AapHBaxH Aape, 
HoKajaxH cjiaane name cxape.^ 



npeaeo Dr. MjiaieH CuMOHoeui, PyMa 




Job. n* rieiuMKa, Beorpaa 



CECTPMHCHA JbyBAB 




a Kenejba Kojy je Aanac ua cjiaey 
npBH nyx „3BaHnHHo" npnnacajia, 
6Hjia je 3a Haxy oa Heou,eH>eHe 

BpeAHOCTH . . . HeUIXO Kao CBeTHH>a... 

H, jom BHine . . . Ajih ne hh 36or 
BBiiiTaHKOr cpncKor TKnBa, hh xeuiKor sjiaxHor 
Beaa, Beh aaxo, uito joj je to ycnoMena oa 
H>ene MHjie cecrpnue, noKOjne Mape, Koja joj 
je Kao iiiHiiapHu,H nsBesjia, Aa je nonece KaA 
6yAe ^MajKHHa nojiwHapKa" . . . 

0! Kao Aa je rjieAa, 6ojiHy npe6ojiHy, 
KaKO rymehu ce y cyaaiwa rpa6H . . . rpa6n Aa 
AOBpiHH nocjieAH>e mape . . . rposHnnaBO, ne- 
CTpojbiiBO . . . Aa joj ocxaBH xy ycnoMeny, y 
KOJy je ynejia n CBOJy Ay"iy h cBOJe mhcjih , . . 
H nocjiPAH>w Aax CBora HCHBOxa kojh ce racno . . . 

CBaKH uiaB, cBaKH y6oA, cBaKa >KHU,a npo- 
jiasHJia je Kpos nencHe, BpeAne npcTnhe H>eHe 
Ao6pe Mape, KOja je H>y xaKO BOJiejia, 6e3- 
rpaHHHHO BOJiejia... CBaKH KOHqnh roBopno 
je o H>oj... Hnje to 6Haa hh caMO ycnoMena 
OA H>eHe Apare cecTpHu,e... He, to je 6hjio 
jom n HemTo Bnme . . . nemTO Kao oa H>eHor 
TOJja, OA H>eHor cpua . . . oa aene Ayine . . . mh- 
caii.,. ocehaja,.. nemTo Kao o6AapeHO hch- 



• • • 



Pe- 



BOTOM . . . mTO MOHce a flfiL roBopH, H Aa 
aHKBHJa . . . 

KojiHKO u KOJiHKO nyTa, Ka;^ 6h H>eHO 
MJiaAO AeBOJaMKO cpufi ophthcjih jaAH, c hokom 
no6oHCHomhy naAHjia 6n h3 opmaHa Ty Kei^ejby, 
pa3BHJajia nancjbHBO, MHjiOBajia, rjieAajia, Ji>y- 
6ifjia. Itoj je CBaKy CBojy paAOcr CBaKy CBOjy 
>KajiocT noBepaBajia. Tenajia joj hohcho. jbynKO, 
cecTpHHCKH, poMH 6HpaHe, cjiaTKe. HlanvTajia 
joj 3aH0CH0, OAymeBJbeHo: „BHAHm, bhahui, 
cecTpHue, ja Te ce yBOK cehaM. Th ch yBeK 
y3a Me, na rpyAH, Ty, Kpaj cpii,a. Th ynecTBy- 
jem ca mhom y cBaKOJ Mojoj paAOCTH, TeSn caM 
npBo H OTBopHjia cBoje cpi^e. TeSn caM npBO 
H noBepHJia ... Aa ra bojihm . . . chjiho boahm. . . 
Ox ! KaKO je Ao6ap ! Jl^anac heMO ee onoT bh- 
AeTH. KaKO caM cpehna . . . KaKO caM cpehna! . . 
H TH CH 3aA0B0JbHa, cecTpHii,e, je jih ? . . . Je 
jiH? HHKaA Te nefey ocTaBHTH .... HHKaA . . . 
H TemKO TOMC; ko 6h to caMO pyncHO no- 
rjieAao ! ^^ . . . 

HeOCBTHO, THXO, no60}KHO H3 H>eHHX JieilHX 

OHHJy Kaiiaxy Tonjie, ycpAHe cy3e . . . cy3e 
paAOCHHi;e . . . cy3e ii oa MHjta h ofl Tyre . . . 
cy3e ncKpene . . . AenojanKe . . . 



CaaBa Kao cjiaBa . 



. • 



237 



8 



£PAHKOfiO &OJLO p^ 1905 



288 



MaJKHHe YAaBane Koje nocjiyHcyjy ocehajy 
HOKH noHOC a saAOBOJBCTBO. One cy Tora A^Ha 

KaO HeKH epXOBHH KOMaAaHTH . . . MaJlIT, Ao6pH 

cysepeHH ... A tocth — H>HXHa BOJCKa . . . 
Oae 3Hajy Kora he HeKa^ „norpeuiHo, iipeKO 
pe^a" nocjiy^cnTH; Kora he noHyAHTH ycp;nHHJe, 
ynopnuje, na Kora he ce ocMexnyTH jtynKO, 
BparojiacTO, Kora he 6.iaro norjieAaTH, a no- 
KaTKaA Kora he, 6orMe, h 3a6opaBiiTii ... To 
je H>HXHa cyjera, HeBUHa y ocTajiOM, Koja 
HiiKor HHioTa He CTaje, a H>iiMa iipndaBjBa 

MaJlO SaAOBOJBCTBO . . . 

H Hara, Kao n CBe AeBOJKe, njiHBajia je 
Tora Aana y paAOCTH. Ko he c ilom ! To 6eine 
3a H>y join h Kao a^h npoMou,nie H>eHe ^eBO- 
jaHice 3pejiocTn. 

JI,a6orMe ^a je poA^ima neuicaiue n ciio- 
MHH>aiiie yj^ajy. A ona 6h Taua cthrjbhbo 
o6apajia ohh, noi^pBenejia Kao TypHnnaK, CMe- 
inHJia ce, h T060MC, ne o6pahaiyhH iiaHCH>y Ha 
TO, Bpmiuia AY^KHOCT Kojy je HMaJia Tor cbo- 
Hanor ^a^na. 

Ajih H>eHe mhcjih ry6HJie cy ce y njia- 
BeTHMJio Hapo6HHx CHOBa. A y AajbHHii, Kao 
Kpo3 HOKy cjaJHy npospaHHy MarjioBMTOCT py- 
MCHHacxe Soje, rjie^ajia je H>eroBy npHJaTHy h 
MHJiy nojaBy . . . 

0, KaKO je HecTpnjbHBO neKajia to Bene, 
Ka^a he jifihvi na nopoAH4Hy Benepy h 3a- 
6aBy . . . 

Bnjia je Kao Ha nrjiaMa . . . 

« 

JI,o]^e Haj3aA h Bene, a ca h>hm h rocnoAHH 
riaja . . . 

KaKO je 6h caMO yo36njbeH; CBenan, one- 
uiJbaH, HajiMu,KaH, HaMnpncan. lla ^hho, Kpe- 
TaH>e . . . OTMeno noHauiaH>e . . . Ila, AOCTojan- 
CTBCH rjiac . . . CajiOHCKif HoneK . . . Otmch 
HOBOK . . . H, jien . . . 

HaTa ce hhcto nonece. OceTn Kao a^ joj 
KpHJia pacTy. JI,ouiao je, paA H>e je Aomao . . . 
CyMH>e BHuie HHJe Morjio 6hth . . . KaKO je 
cpehna! 

Ajih OTKaA AO^e tochoahh Ilaja, HaTa 
iiocTa Bpjio HeciipeTHa . . . neBeiuTa . . . CBaKH 
Mac yHHHH no uito, uito ne Tpe6a ... iia ce 
36yHH . . . noiQ)BeHH . . . 

0, KaKO je TaAa Jiena ! . . . 

A Bpar rociiOAHH Raja CMeniKauie ce y 
noTaJH . . . 3aA0B0Ji>H0 . . . jep My je to CBe 
jiacKaj70. H Hcejieo je hhcto a^ HaTa HcnycTH 
ufio cjiyHcaBHUK, na CBe a^ oao y KOMaAe ^Ha 



— Ta coAH Ty, — pene joj MaTH h cmb- 
uiehH ce H Kao nperehn. — Beh ch ce yMO- 
pHjia OA jyTpoc . . . CoAH . . . 

HaTa Apare BOJBe ncnymi MaTepHHy HcejBy 
H ceAe, Aa6orMe, ao rocnoAHna Haje, jep je 
6hjio npa3H0 mocto . . . 

Benepa othoho. 

Majio no Majio pa3roBop je nocTajao HCHBJbH, 
CJ1060AHHJH. y^Mnoraja jteTa" OAJeKHBame . . . 

A HaTa hcAbo pa3roBapaca rocnoAHH-IIajoMy 
TpyAehH ce Aa hh joAan TpenyTaK ne npo- 
najine . . . FoBopnjiH cy CBeMy h csaneMy, o 
CHTHHi^aMa, 6e3HaHaJHHM CTBapHMa, Kao oho 
njiamjbHBe pH6ni^e oko yA^U^f oKOJinmehn, 
6ojaHCJi>nBo, naHCJbnBo. Ajih tc CHTHwue no 
n3rjieAy cne cy nx yBepaBajie, Aa ce Jby6e 
HCKpeHO, Tonjio, HeHCHO . . . Aa cy CTSopeHH 
jeAHO 3a Apyro . . . 

HaJ3aA OTe v\m ce ca ycana h OHa CHTHa, 
npacTapa pen, Koja HHKaAa nehe ocTapHTH n 
H3ry6HTH CBOJy Apanc . . . 

H OHH ce onnme . . . onnme — oa neKe 
Taj He cpehe . . • 

HpHHajiH cy . . . 0, Aa paAOCTH oa h>hx I 

Ajih 6aui y tom TpenyTKy neKO oa pas- 
AparaHHx h yrpejannx rocTHJy BHKHy: 

— Ha ce Kyi^HOMoI, . . JI,a ce Kyi^neMo!... 
OnaMoI . . OBaMo! . . „MHO-ra-ja". . . 

H AOXBaTH CBaKH cBOJy nauiy . . . H ro- 
cnoAHH Haja y3e CBOJy ao BpuiKa. Ajih 6eme 
36yH>eH . . . nocjieAH>e penn HaTHHe cjiaTKe 
. . . MHJie . . . Ox, sanpTHJie My M03aK . . . Bno 
je Kao y necBecTHi^n. PaAOCT ra je TaKO 36y- 
HHJia . . . cnjiejia . . . yspyjajia . . . Hnje 3Hao 
HH uiTa he c HaiiioM. PyKa My saApxTa . • . 
Harua ce H3BpHy . . . HcnaAe. UpHO ce bhho 
npocy . . . H, onaj, 6ejia Jiena Keuejba HaTHHa 
nou^pBene . . . noupBene . . . 

FocHOAHH Haja ce cKaMenn . . . SaycTH 
Aa ce H3BHHH . . . ajiH pen My 3acTa y rpjry... 
3HHy, H ocTa TaKO . . . Kao rpoMOM noro^en... 
Mopa Aa je CTpaman H3rjieAao y tom TpenyTKy. 

HaTa BpHcny. Cko4h ca CTOJiHi^e. HorjieAa 
TyncHo, onaJHO y CBojy Kei^ejty, a ohh joj ce 
HanyHHme cy3a. 

One je to 6hjio y TpenyTKy. 

HacTa Tajai^. 

FocTH ce norjieAajy sdLHyi^eun . . . 

HecMa yMyne na npenai^ Kao Aa je ko 
ceKHpoM npeceKao . . . KaKO ce ko a^cho c na- 
moM y pyi^H, koa ycTa . . . TaKO h ocTao . . . 

Ajih KaA BHAeme Aa „HHJe HHurra" 3ane- 
Bauie joui cHJiHHje, rpoMKHje. Hauie 9a3BeKame... 



239 



8 



6PAHK0B0 KOJIO 



1905 



240 



CMex Kao dyjHE^a . • . Sarpme . . . cee TpemrH... 
A y Apyroj co6h Haxa jena . . . ]eu,a . . . 

— Ajia je HeoTecan!.. Ajia je HeoTecael.. 
OeaKO ujTo . . . OBaKO uito ! — luanTame Kpos 
njian . . . 

Ila OHAa y3e hc^kho, naHCJBHBO. Ty>KHO 
sarjieAaTH ca cbhx CTpaea ynponamheHy Ke- 
uejBy. H Kao a^ je nnTame: 

— BojiH jiH Te?.. BojiH jiH Te, cecTpH^e?... 
Ja HHcaM Kpnaa! ... 0, ja hy My ce ocb6thtii... 

0CB6THTH ! . . . 

n HcpTBOBajia ce . . . 

Bume HHJe xTejia hh ^a nyje 3a rocnoAHH' 
najy. 

A OH, CHyHc^eH, saMHuuBee, oropneH, oth- 
uiao je, flfi ce HHKaA BHiue He BpaTH, MpMji>a- 

jyhll jeTKO, 3J10B0JBH0: 

— JI,a Hy;nHe, nanpacnTe j^eBOJKe ! . . 




Ahh. C. MepeujKOBCKH 



8 



BACHPC BOrOBA 

POMAH 



V 



CTynnme TaKO y neKO Majio ABopiiniTe. Ha 
cpoAHHH ABOpHmTa 6eme cryAenau. JleoHap^o yMH 
jiHi;e. Bea oGaapa Ha abb 6ecaHe HoiiH, oh ce unaK 
ocehao CBe}K, Beceo h TpeaBen. 

JIflH 6eme oSjianaH, 6ea BOTpa, ca 6jieA0M, qa- 
CTO noABOAHOM CBOTJiomhy ; Sam y TaKHM AAHHiia 
je ymeTHHK MHjiOBao Aa P^Ah* 

AoK cy CTOjajiH koa cxyAenua Ao^e h IJaKono. 
y pyKaMa je APHcao Kopny, Kojy je can Hapeaao oa 
APBBHe Kope. 

— Ebo neoiTO aa aac, rocnape JleonapAO, — 
pe^e MajiHma 6ojaHCJbHBO. 

Onpeano noAHxce aaKJionau h na AHy ce Kopne 
BHAeo jeAan orpoMau nayK. 

— JeABa caM ra yxBaTHO, — o6jaiuH>aBame 
IJaKono. — SaayKao ce 6ho y nyKOTHHy oa KaMeH>a. 
TpH Aana je npojiexcao TaMO. OTpoaan je I 

J],eqaKOBO Jiime najeAannyT o^Kuae. 

— Jl,a BHAHTO caaio KaKO iiyxe DKAepe, CTpamno 
je H norjieAaTH ! 

ria OHAa yxaaTH jOAny Myxy h 6auH je y Kopny. 
Ilayic ce ycrpoMH na njieH, yxaaTii ra cbojhm HoraMa, 
^ Hc^TBa aaayja cee cjia6iije is ;iaKaie. 



— Cflca, CHca! FjieAajTe, ^ noBHKa Ae^KO 
paAOCHO. Ohh My ce aaxcapejie, a na ycnaua My aa- 
ApxTa HejacaH ocMejaic 

JleoHapAO ce TaKO^e Ha»ce na Kopny u nocMa- 
Tpame rpAOCHjy oa HHceKxa. 

H IJoaaHHjy ce najeAaHnyT yqiiHH, Kao Aa je 
KOA o6oJHi;e na JiHi^y coBny neKH aaJeAHHHKfi Hapaa, 
Kao Aa jOAHO MHCJie, naKo hx aejiHKa 6eaAaH aojih 
jeAHO OA APyro. 

KaAa je nayK nojeo Myxy, IJaKona 6phhcji>hbo 
noKpH Kopny h pe^e: 

— OAHOhy je koa aac h ocTaanhy na cto, 
rocnape Jleonapno, -- MO»ce 6hth Aa here u AaJi>e 
nocMaTpaTH. Oh ce ca ApyruM nayu^HMa TaKO nyAHO 
6opu . . . 

^OHKO XTOAO OTHhu, na HajOAaHnyT aacTaAe 
u noAHHce 04n Kao Aa mojiu neniTO. yrjiOBn H>ero 
Bux ycana ce onycTHine h aaApxTame. 

— Focnape, — nporoBopn thxo h oa6HJbHO, 
— HOMOJTO ce jbyTHTH Ha Mone, mTO hy, — ja hy 
n caM OTnliii, mhcjihm, aeh OAaana Aa xpeSa OTuhu, 
ajiH He paAu h>hx, — mohh je caejOAHO, mTa ohh 
roBope, — Beh paAH aac. SnaM ab caM aaM aeh ao- 
caAHO. JeAHHO cto bu Ae6pH, a ohh cy hcto TaKO 
Heaajbajin, Kao u ja hito caM, caMO yMOjy Aa ce 
npexaapajy, a ja to ho yMOM. OthIih fay n 6ufay 
caM. TaKO he 6hth 6oji>e. CaMO mh nnaK onpocTHTe... 

y AeTHHiHM OHHMa coBHyoie cyae, na OHAa npo- 
AyHCH jom jiaKme: 

— OnpocTHTO MH, rocnape JleonapAo!.. A Kop- 
HHuy fay OAHOTH. HoKa aaM ocTane aa ycnoMeny. 
IlayK fae jom Ayro hchboth. SaMOJinfay AcTpa Aa ra 
niTO 6ojbe xpann... 

JleonapAO cnycTH pyKy na AeTaH>y rjiasy: 

— KyAa faem Aa haoui? OcTauH. MapKO fae th 
aefa onpocTHTH, a ja ce ne cpahm. Hah h rjieAaj 
Aa BHme HHKOMe ne HHHHm ajia. 

IJaKono fayTefan h y neAoyMHi^n rjieAame cbo- 
jhm KpynHHM OHUMa y yqnTOJba, ua kojbx ho ceaame 
aaxaajiHOCT, aefa AHBJbe&e, CKopo cTpax. 

JleonapAO ce ocMoxny 6jiaro h norjiaAH ra no 
rjiaan Tano hbhcho, Kao Aa nora^ame aeqny Tajny 
oaora cpua, Koje je no npnpoAH ajio h hobbho y ajiy. 

— BpeMO je, — nporoBopH y^HTejb. — Xaj- 

AeMO, IJOBaHH. 

H H3H^ome Kpoa BpaTHHu,e, h no nycTOj yjiiii^n 
MO^y orpaAaMa oa BpToaa u sHHorpaAa, ynyTume 
ce y ManacTHp Mapnje A^^e Fpai^nje. 

VI 
y nocjieAH>e ce apoMO EejiTpa^Ho Seme 6ai;uo 
y Gpiiry, uito hhjo Morao Aa HcnjiaTH yqHTOJby o6e- 
faaHHx mecT ^Hopuna Mecenno njiaTe. CTpuu^ ce 



341 



8 



BPAHKOBO KOJIO 



1905 



242 



6eme nocBai^ao c ibnii, na My ho XTO^e AaTH hh 
rpoma. IJoaaHH je HCKao y sajaM oa $pa-BeHe- 
AOTa, Aa MOHce ncnjiaTHTH Asa Biecei^a. Ajih Monax ho 
iiMal)auie BHine, aeh My xreAe a^th nocjieAH>e nape. 
IJoeaHH je xxeo Aa ce oupaBAa npeA yHHTejteM. 

— Focnape, — noqe 6ojaHcjbiiBo, nopyMeHeBmn 
H rpi^ajyhH, — A^Hac je MOTpHaecTH, a ja no yro- 
Bopy Tpe6a Aa njiaruM A^ceTora. Mohh je sasopHO 
36or Tora... Ajih ja, eBO, HMaM csera xpn ^uopHHa, 
a ocTajio AA npn^eKaxe... Y 6p80 hy Aofen ao ho- 
Baua- Mepyjia mh je o6ehao nocjiaxn . . . 

JleonapAO ra norjieAa saqy^eHO. 

— nixa XH xo, IJoBaHH? Bor c xo6om! KaKO 
xe HHJe cxHA h a* roBopum o xoMe? 

no a6yH>eH0M ynennKOBy JiHi^y, no noAepaniiM 
nanyMaMa h HBHomenoj OAeliii, JleonapAO je Morao 
bhaoxm, Aa IJoBanu xpnn ocKyAHuy. 

y4Hxejb ce HaMproAH h no^e roeopHXH o Apy- 
THM cxBapHMa. 

A nocjie KpaxKor apeMena, neMapuo u Kao pa- 
cejaHO, cnycxH pyny y yen ua HsaaAH oxyAa jeAan 
sjiaxan noaai; u pene: 

— MojiHM xe, IJoaaHH, oxhah y Ayban h Kynn 
MH ABaAecex xa6aKa njiaae xapxHje aa i^pTaH>e, 
jeAaH AeibaK xj^paene KpoAO h KH^Hua oa xaopoae 
AJiaKe. Eao xh Hoaai^. 

— Oao je AyKax, a cae he cxaxH oko A^cex 
rpoma. OcxaxaK fey aohoxh naxpar... 

— Hnmxa mh ho feeni aohoxh. He apoAH hh ro- 
BopHXH xaKHM KojemxapHJaMa... J^ahe ce npnjiHKa, 
na hem mh apaxnxH. Enme a* hhch hh mhcjiho o 
HOBuy, — paayMem jih? 

na ce OHAa OKpeny noKasyjyhn ua jyxapae 
oSjiaKO y KOJHMa ce oupxaaajio xpacxoao Apaefee, 
Koje ce npy^Kajio no o6eMa o6ajiaMa Kauajia HaanjbO 
FpaHAe, kbko aejieHHjio Apaefea y JiaKOj Marjin no- 
cxaje aaaAymacxo-njiaao, a y rycxoj — 6jieA0-CHB0? 

Ila yqHHH jom hokojihko onaaaKa o APsefey 
KaA je noKpHBOHO jinrnfeoM h KaA je rojio, h o ae- 
roay oupxaaa&y y o6jiai;HMa. 

3axHM ce OKpeny yneHHKy h peqe : 

— SuaM ja aamxo mhcjihoi a^ caM xapAui^a. 
OnicaaAHO 6hx ce, a* fey noroAHxn. KaA cmo oho 
pasroaapajiH o mocohhoj njiaxH, jaMaqno en onaano, 
KaKO caM cae ao chxrhi^o aanncao y caojy 6ejiexc- 
HHi;y, KOJiHKO, KaA h oa Kora. Tpe6a Aa anaui, Aa 
caM ja xo nayqno jom oa caora OEi,a, Hoxapnjyca 
Ilnjexpa Aa BnHHHJa, qoaoKa HajxaMHHjera h naj- 
MyApujer Me^y jbyAHMa. Knaqe xo HHmxa ho apoAH 
aa Me, hhxh mh aohoch Kaxae Kopncxn. Bepyj Aa 
MH je Kamxo h caMOMO CMemno, mxo h xaKe CHXHHi^e 
6ejiexcHM! Mory xanno pefen, kojihko je A^^Hapa 
KOmxajia KaAH^a h nepo na Kann AnApeje CajiaMna, 



a KyAa OAJiaae xHjbaAO Aynaxa, ne 6hx anao AaTH 
pa^yna. Ilaan, AaKjie, IJoaaHH, h y 6yAyfee ne o6pafeaj 
na»CH>e na oay 6yAajiacxy naaHKy. Ako th je no- 
xpeSaH Hoaai;, yaMH h aepyj Aa xh ra AajOM Kao 
oxai^ CHHy . . . 

JleoHapAO ra xbko mhjio norjiOAa, Aa je yne- 
HHKy CMOCxa Aomjio jiaKme y cpi^y. 

IIoKaayjyfeH na Heo6HHaH oSjiHKJeAHor hhckof 
AyAoaa Apaexa y apxy, nopoA Kojera cy npojiaaHJin, 
yqnxejb npHMOxn, Aa caaKO apbo h caaKH jihcx HMa 
Hapo^HX, jeAHHCxaoH o6jihk, kojh ce nnrAa anme y 
npnpoAH ho noHaajba, Kao mxo h caaK« hobok HMa 

caoje jiHi^e. 

IJoaaHH noMHCJiH, Aa oh h o Apsefey roaopn 
ca HCxoM ohom AoSpoxoM, ca kojom je Majio npe 
roBopHO H H,eroaoj HoaojbH. h Aa cae mxo je 
MCHBO y npnpoAM Aaje yMHxejby cnoco6HOCX Aa jacHO 
H jieno pacno3Haje. 

y AaJiOKOj njiOAHOJ paBHH^H, naa AYAoaa aP- 
aefea, npoanpHaanie ^pKBa AOMHHHKaHCKOr Mana- 
cxHpa MapHJe AOJie ^pa^Hje; ^pKBa 6eine casHAana 
OA ApaeHHx oneKa, ca mnpoKHM jioM6apACKHM Ky- 
6exHMa, HaJiHK na maxop, ca opnaMOHXHMa oa ne- 
qene rjinne, — AeJio MJiaAora BpaManxa. 

CxHraamH y ManacxHp, y^onie y xpneaapnjy. 

VII 

TpneaapHJa Seme Ayra^Ka abophhub ca tojihm 
okpeqeHHM anAoaHMa, ca xaaaHHi^OM oa aPbokhx 
xbmhhx rpeAS, Koja ce rySjbaxy y aY^hhh. Y h>oj 
ce ocefeajia BOH>a xonjie ajiare, xaMH>aHa h nocna jeJia. 

Kpaj 8HAa, Me^y ABa npoaopa, najiaano ce 
OMaH>H cx6 aa kojhm pyqaaame oxai; nryMan. Ca 
o6e fteroae cxpane 6exy yaane, ;Ayra4Ke KJiyne aa 
Kajiy]^epe. 

Berne xbko mhpho, Aa ce nyjio ayjaae Myaa 
na npoaopy. Ha MBHacxnpcKe KyxHH>e Aonnpanie 
paaroBop, Jiyna raoaAennx xHraaa h Kacxpojia. 

Ha Any xpneaapnje, nopeA bhab, npoxHBHor 
OA HryMBHoaa cxojia, A^aajia ce ckojib oa AacaKa, 
noKpHaena rpy6HM njiaxHOM. 

IJoaaHH ce Aocefeame, Aa fee noA thm hjibxhom 
6hxh „TaJHa Beqepa*', jxejio, hb kojom ynnxea* paAH 
aefe eao hokhx ABanaecx roAHHa. 

JleoHapAO ce none hb CKOJiy, na oxaopn AP- 
BOHH Koaqer, y kom ce HBJiBHcaxy i^pxencn, KapxOHH, 
KHquue H 6oje, naaaAH oxyAa MBJiy, onacKaMa nma- 
pany KH^nry hb jibxhhckom jeauKy, npyMcn je yqe- 
HHKy H peqe: 

— OpoqHxaj xpHHaecxy rjiaay no Joaany. 

3axHM CKHAe noKpnaaq. 

Kbab IJobbhh norjieAa, H>eMy ce y npan Max 
yqHHH, Kao Aa npeA h^hmo hb 3HAy hhjo cjihkb, aeh 



S43 



8 



EPAHROBO RO JO 



190fe 



244 



HCTHHCKa BadAyniHa AySuna, npoAynceibe ManacTHp- 
CKe TpnesapHje, Kao ^a je Apyra HOKa co5a naa 
OTBopeHe saeece, raKO Aa cy ce rpeAe Ha TaeaHui^n 
cacBHM cjiHJie c ibOM, a AHOBHa ce cbotjioct onoT 
cjidjia ca BeMepH>OM cB<^Tjioinhy uaA iiJiaBHM Bpxo- 

BHMa CHJOHa, KOJH CO BHAeJlH Kp03 TpU np030pa TO 

HOBO TpnesapHje, hcto xaKe npocTO, Kao n MOHaniKO 
niTO je, jeAHHO ca caroBHMa na siiAOBHMa h mhofo 
cnpeMHHje h TajancTBeHHje. 

Jl^yraqKn cto Ha cjiiin;ii 6110 je najinK na cto, 
sa KOJHM pyqaeajy Kajiy^epn : hcth TaKH sacTiapaH 
ca yrjieAHHM npyraMa, ca KpajeBHMa BesanHM na 
HBop, M HeTBepoKyTHHM, HeypjiaqaHUM 6opaMa, join 
no Majio Bjiancan, Kao Aa je Majio nac yaer us Ka- 
jiy^epcKe KOMope, hcto TaKe 6oi;e, TaiLHpii, hohcobh, 
CTaKJieHH cyAOBH ca buhom. 

H OH npo'^HTa y JeBan^ejLy: 

;,A npoA npasHHK nacxe, anajy^ii Hcyc Aa My 
AO^e qac Aa npHje^e h3 OBora caiijeTa k Oi;y, KaKO 
je jbySno CBOje kojh 6ifjaxy na CBHjexy, ao Kpaja 
Hx jby6ii. 

jj1/l no BeqepH KaA Beh ^aao 6jeme MeTHyo y 
cpue JyAn CHMOHOBy HcKapHOTCKOMe Aa ra HSAa, 
nocxa xcajiocTan y Ayxy, h nocBJOAoqii n peqe : 3a- 
HCTa, saHCTa saM KancoM : joAan nsMO^y aac usAahe mo. 

^OHAa ce yqeHHi^n srjiOAaxy MO^y co6om, n 
qy^axy ce sa Kora roBopH. 

„A jeAaH OA yqoHHKa iteroBnjex, Kojera Hcyc 
Jby6jbame, cje^ame aa TpnesoM na KpHjiy Hcycoay. 

„OHAa HaMaxce na aera Chmoh IleTap a^ 3a- 
HHTa KO 6h to 6ho aa Kora roBopH, 

^A OH jiOHce na npcn Hcycoae n peqe My: Fo- 
cnoAo! KO je to? 

^Hcyc OAroBopn: Onaj je komo ja yMoqiiBmH 
aajioraj AaM. H yMoqHBoiH sajioraj a^aq -TyAH Ch- 
ifOHOBy HcKapnoTCKOMe. 

„H no aajiorajy xaAa y^e y aera coTona." 

IJoBaHH AHHce onn h norjiOAa na cjiHKy. 

JlHi^a anocTOJi& 6exy TaKO HCHaa. j^a hm je oh 
qHCTO qyo rjiacoae h rjiOAao y Ay^HHy khxhhx 
cpAai^a, 36yH>eHHx HajnepaayMJbUBnJHM h najcTpam- 
HHJHM OA caera, mro ce je Morjio KaAroA aochth y 
caeTy, — po^eaoM sjia, oa KOjera fae Eor Moparn 

yMpOTH. 

IJoBannja cy napoqHTO nopasKaaajin JyAa, Jo- 
Ban n IleTap. JyAnna rjiaaa jom ne 6eine capmena, 
caMO je TOJio, saaajbOHO uaTpar, 6hjio CKHunpano; 
y Apmhyfaoj pyuu Apncame Kecy ca *cpe6pHHu.HMa; 
naneHaAHDM noKpexoM pyKe npeaajino 6eme cjiaHHK, 
H3 KOjera ce co npocyjia. 

IleTap y nacTyny rneaa 6enie narjio ycTao naa 
H>era, y A^cny pyKy yaeo homc, a Jieay cnycTHO na 
JoaanoBO paMe, Kao Aa niiTame HaJMHJinjer yqeniiKa 



Hcycoaa: „Ko je nsAaJHHK?" — n H>eroBa crapaqKa, 
Kao cpe6po 6ejia rjiasa cnjame njiaMonoM Mapjbua- 
jbomhy, >KyAH>OM sa 6op6y; 86or Koje je Kacnnje, 
BHAebn HeHs6eHCH0CT CTpaAan^a h cmpth caora 
yqHTOJba, Mopao Aa ysBUKHo: ,,rocnoAe! saniTO ne 
Mory caA Hfew sa to6om? fl,yniy hy caojy uojiohchth 
sa TO." 

Haj6jiHHce je XpucTy 6ho Joaan; H>eroBe Kao 
CBHJia MOKane, rjiaTKO n AOJie saqenubane ajiacn; 
onymTene h oa cnaBaH>a orencajie TpenasHi^e, CMopno 
CKprnTene pyKO, jihuo ca AyryjbacTO OKpyrjiHM qp- 
TaMa, — cae je AHcajio He6ecH0M MnpnohoM h ja- 
CHomhy. Joahhh je oh 6ho Me^y yqennuHMa, kojh 
ce HHJe 6ojao, hhth rneBHO. y H>eMy ce ojiuqaaajia 
peq yqHTeJbeaa: „Jl,a cbh joaho 6yAy, Kao Tn, Oqe, 
niTO CM y MOHH H Ja y ToSh." 

IJoaaHu rjiOAame, MucjiefaH y ce6H: 

y,ETO, KO je JleoHapAO ! A ja caM jom cyMH>ao, 
H 6e3Majio Aa caepyjeM KJieaeTu. ^obok, kojh je oao 
CTBopno, — sap to 6e86o>KHnK? 3ap je Me^y jby- 
AHMa 6jiHHce KoroA XpncTy, Hero niTO je oh I^ 

CapmHaniH neHCHHM aoahpom Kuqui^e Joaanoao 
jiMi^e, H HdaaAMBOiH na Koaqera napqe yrjbOHa, 
yHHTejb noKymaaame Aa CKHi^npa Hcycoey rjiaay. 

kjiiA HHqera ne HSHJiaxcame. 

npeMHmjLajyhH nynnx a^cot roAHHa oaoj 
rJiaBH, HHJe Morao eao hh caAa Aa Hs6ai^n hh npanx 
UPTa. 

H y OBaj Max je, Kao h aasAa, npeA rjiaTKHM 
6ejiHM MOCTOM na cjihuh, fao je Tpe6ao Aa ce no- 
jaBH jiHK FocnoAOB, yMOTHHK ocefaao caojy cjiaSocT 

H HOOAaaHCHOCT. 

BauHBuiH yrjEOH, o6pHca upTOxc cyn^epoM na 
ce yAy6e y joaho onaKO pasMHoubaibe npoA cjihkom, 
KOJe je qecTO Tpajajio no qnTaae caTe. 

IJoaaHH ce a^hco na CKOJiy, nojiaKO ce npn- 
6jinHCH K H>eMy h bhao Aa JleonapAoao Jinue, Mpaqno, 
coTHo, Kao ocTapejio, MMa na ce6n napas mhcjih, 
cjiHqan oqajaH>y. Ajih KaA onasn yqenHKoa norjiOA, 
nporOBopH jby6asH0 : 

— niTa TH MHCJiHm, npHJaTOJby? 

— niTa Mory Aa mhcjihm, yqHTOJby? Oao je 
HomTo, niTO je najjienme na caoTy. Hhko to ho 6h 
TaKO pasyMOO, Kao bh. Ajih^ 6ojbe he 6uth Aa hyTHM. 
Ja He yMOM . . . 

H Ty sajei^a, a cyse My noTOKome hhs jihi^o. 
3aTHM AOAaAO thxo, qncTO 6ojaHCJbHBO: 

— CaMO TO jom mhcjihm h ho Mory Aa pasyMOM: 
KaKBO jiH he HsrjieAaTH JyAHHO JiHi^e Me^y oaaKUM 

JIHU,HMa? 

yqHTOJb HsaaAH hs ^hjoko upTe^c na napqeTy 
xapTHJe H noKasa My. 

Obo je jiHi^e 6hjio CTpamno, ajiH ne OAapaTHO, 



245 



8 



BPAHBOBO BOJIO 



1905 



246 



^aK HH 8jio6ho, — je^iiHO niTO je 6hjio nyno 6ec- 
RpaJHor 6ojia h ropHHne no3HaH>a. 

IJoBaHH ra je ynopejiHO ca JoBaHOBUM jiiii^eM. 

— J^a, — iiporoBopii manaTOM, — to je oh! 
Onaj, KOMe je peqeno: „y^o y H>era coxoHa": Oh 
je MOHCAa snao 6ojbe nero hko, ajiu ne XTe^e nocjiy- 
maTH peMH: „aa cbh jeAHO Qyjxy". Oh je xreo caM 
Aa 6yAe jeAMHu . . . 

y TpnesapHjy y^e Heaape Aa CecTO ca qose- 
KOM y OAejiy ABopcKnx jioHcaqa ueliH. 

— JeABa Bac na^ocMO ! — ysBiiKHy HeBape. — 
Cfiyna cmo Bac Tpaxcnjia . . . Obo je KHerHH>HH 
rjiacHHK, H AOJiasH y jeAHOj Baxcnoj CTBapii yMnxejby. 

— He fee jiH 6hth yroAHO Bauioj mhjiocth a^ 
OAexe y ABopai;? — AOAaAe rjiacHHK ca crpaxoM 
H noniTOBa&eM. 

— niTa ce AoroAHJio? 

— Hecpeha, rocnape JleonapAo! Hobh y 6a- 
H>aMa He fee a* ^yHKi^HJOHMiny h, na necpefey, jyxpoc 
xeK mxo je KHerHH>a cejia y KaAy, a cjiymKHHia 
oxHmjia y cyceAny OAajy a* Aonece pySwHe, nyqe 
pyHHi;a Ha cjiasHnn, xe H^ena csexjiocx ne 6erae y 
cxaH>y A* saycxaBH eoAy . . Cpeha uixo je joiu 
Morjia Aa hckoih hs KaAe. y Majio mxo ce hhjo 
onapHjia. Bpjio ce jByxH, a ynpaBHHK Am6poi?ho Aa 
4>epapH aejiH, Aa Bac je BHcne nyxa onoMenyo 36or 
nopeiiefeeHHx i^eBH . . . 

— Kojemxa I — pene JleonapAO. — Bhahoi Aa 
caM y nocjiy. Haw koa 3opoacxpa. Oh fee sa no caxa 
nonpaBHXH oixo xpe6a. 

— HHKaKO, rocnape I 3anoBe^eHO mh je, Aa 
6e3 Bac He HAeM... He oSpafeajyfeii na5KH>e na h». 
JleonapAO ce noHObO Jiaxw nocjia. Ajih, norjieAaaaiH 
na npasHO aiecxo aa Xpncxoay rjiaay, AOcaAHo 
OAMaxny pyKOAi, Kao Aa je na jeAannyx 6ho na ^hcxo 
Aa HH caAa ne fee HHmxa AOBpinaxn, — na aaxBopw 
KOBMer ca 6ojaMa h CH^e ca CKOJie. 

— Cbo JOAHO, xajAeMO-xe! flo^n, IJoBanH, aa 
MHOM Ha BOJiHKO ABopHmxo JI,Bopi;a. Ja fey Bac ne- 
KaxH KOA KoH>a. 

Taj KoH> 6enie cnoMenHK noKOjnora xepi;ora 
^panqecKa C$opi;e. 

Ha caapmeHO H8HeHa^eH>e IJOBannjeBo, h ne 
norjieAaainE na Tajny Beqepy, Kao Aa ce je pa 
AOBao OAJiacKy, yquxejb no^e ca rjiacHUKOM Aa no- 
opaBH ueBH na KHernH>iiHHM 6aH>aMa. 

— nixa je? He MOHceni Aa ce narjieAaui? — 
aanHxa Hesape Bejixpa^na. — Moace 6hxh Aa je y 
cxBBpn OAHCxa ahbho, aok ne paaaanani . . . 

— nixa xofeem Aa Ka>Keui xhmo? 

— y ocxajiOM, He mucjihm xe pasyBepaaaxH . . . 
MoHCAa feem h can yBiiAexH ... A aohao ce nayHCHBaj... 



I 



— MojiHM xe, Hesape, Ka^cH mh HCXHny, mxa 
MHCjinm ? 

— - Jl,o6po. Caaio ce nocjie homoj jbyxHXH w 
HOMOj Me oroBapaxH 86or hcxhho. y ocxajiOM, ja y- 
HanpeA auaM mxa feem pefen h nefey ce npennpaxii 
c xo6oM. HcxHHB, OBO je BejiHKO A^^o* Hh jeAan 
yMOXHHK AO caAa ne pasyMeaame xojihko anaxoMHjy, 
nepcneKXHBy, aaKone CBexjiocxH n cenw. Cae je npa 
poAHO, caaKa 6opa na JiHDiy, caaKH nopy6 na qap- 
maay. Ajih neMa OHora ^naora Ay^a. HeMa OHor 
6oHcaHCKora, a nefee ra hh 6hxh. Cae je Mpxao, 6e8 
cpi;a ! CaMO norjiOAaj, IJoBann, KaKBa je obo reoMe- 
xpHJCKa xaqnocx, KaKBH cy obo xpoKyxH, a y cpeAwnn 
XpHcxoc. Eho c a^cho cxpane caapmeno Ao6po — 
y Joaany, caapmeno sjio — y JyAH, a paajiHKa na- 
Me^y Ao6pa u ajia, cnpaaeAJBuaocx — y Oexpy. A 
nopeA H>HX xpoKyx ca AnApejOM, JaKoaOM Mjib^hm 
H BapxojiOMHJOM. A c Jieee cxpane oa uenxpa — 
jby6aB <I>HJiHnoBa, eepa JaKoaa Cxapnjera, paayM 
ToMHH, na OHAa onex xpoKyx. FeoMOxpHJa y mocxo 
naAaxnyfea, MaxeMaxHKa Mecxo Jienoxe ! Cbo je cmh- 
mjLOHO, napaqynano, npoBfipeno paayMOM ao oxy^K- 
HocxH, nsMepeno mecxapoM. HcnoA cBexHH>e ce Kpnje 

— 6e86o»CHOcx ! 

— 0, Heaape! — nporoaopn TJoBann npeKopno, 

— KaKO Majio noanajem yqnxejba ! H a6or qera ra 
caMO ne aojium ? . . . 

— A aap ra xh noanajem n aojinm? — fipao 
OAroBopn Heaape ca 3ajeAJi>HBHM ocMeJKOM. 

y oqHMa My ceany noKa nanenaAna aJio6a, Aa 
je IJoaann n nexoxnue o6opHO oqn. 

— Th ch nenpaaeAan, Heaape, — AOAaAe on, 
nofeyxaamn. — CjiHKa nnje roxoaa, jom hh Xpncxa 

HOMa. 

— A aap fee 6hxh Xpncxoc na H>oj? Th ch, 
AaKJie, IJoaann. yaepen Aa fee h Oh 6hxh xy? Bh- 
AefeoMol CaMO aanaMxn Moje peqn : Tajny Beqepy 
nefee rocnap JleonapAO nnrAa Aoapmnxn, hh XpHcxa, 
HH JyAy ne fee nacjiHKaxii Jep, npHJaxejby, Maxe- 
MaxHKOM, ananiOM, BemxnnoM, MO»e ce mhofo no- 
cxnfen, ajiH ne cae. Jtpyro je xy noxpe6HO. To je 
xepen, kojh oh ca cbom cbojom nayKOM HHrAa ne fee 
npefen I 

3axHM HBH^ome na Manacxnpa n ynyxHme ce 
ABopi^y Kacxejio ah Hopxa IJoBHJa. 

— y joAHOMe CO, Heaape, nnaK eapam, — peqe 
Bejixpa^HO. — JyAa je xaMO . . . 

— Tao? 

— Ja caM ra bhaoo. 

— KaA? 

— Majio qac, y Manacxnpy. HoKaaao mh je 

— Te6H? Ene caAl 



247 



BPAHKOBO KOwIO 



1905 



248 



Hesape ra norjiOAa ii HOKaKO cnopo, ycuji>eHO 
AOAaae: 

— Je jiH jien? 

IJoeaHH byrebH kjihmhy rjiaeoM. Heaape HHmTa 
He OAroBopu n i^ejiHM nyroM nocjie hyTame, norpy- 

HCeH y MHCJlHMa. UacraBahe ce 




JOBBH HiHSaHOBHfi, Cp. HapHOBUH 

UJTA 3HAHM „JI, plir OKy n*? 

Tpefaoj KH>H3H CpncKHx HapoAHHX njecania 
OA ByKa Kapai^aha y njecMH ,,HoBaK h Pa- 
AHBOje npoAaJy FpyHny" AOJiaan pwjeq flpS- 
roK^n ocaM nyra, a y obhJom CTHXOBiiMa: „Byjia 
BOAH po6a Jl,paroKyna", „rocnoAapy, po6e Apa- 
roKyne", „A Aanac je xBOje ^.paroKyne", „He 
6oj MH ce, po6e JI,paroKyne", ;,Byjia pjieAa po6a 
Jl,paroKyna", „Hyjeni iiene po5e Jl,paroKyne", 
;,IIa8HTe MH po6a fl,paroKyna", „rocnoAapy, po6e 
AparoKyne". 

3a OBy pHjen Bejin ByK y „CpncKOM pjeMHHKy": 
„J],&roK^n. m. (ct.) der theuer Erkaufte, caro emptus: 
Byjia BOAH po6a AParoKyna — ". y aKaAeMHJCKOii 
pje^HHKy CTOJH sa Ty pnjeq osaKO : ,,JI,p&roK^n. m. 
(po6) AParo (CKyno) Kynjben; cxBaheHO je h Kao HMe 
iiymKO^^ y HBeKOBHheBy pjeqnHKy ctojh Kao h y 
ByKOBy. 

y njecMH „HoBaK h PaAHBOje npoAajy Tpynuy'' 
cxBaTHO je ByK pHJen J^p&roK^n Kao Hiie MymKO, 
aaxo je h noHexHO cjiobo y xoj pHJenn y cbujom cth- 
xoBHMa KOJiHKO FOA nyTH AOJiasH HanncaHO BejiHKO. 
Ajih y pjeHHHKy ne Ka:Ke ByK, a^ ^a pnjen snaHH 
HMe MyuiKO, Hero Bejin Aa snaHH der theuer erkaufte 
H y npHMJepy „Byjia boah po6a AP^roKyna^' nnme 
Ty pnjeq MajiHM cjiobom. y aKaAeMHJCKOM ce pje^- 
HHKy AP^H AA He SHaHH HMe jbyACKO y obom npn- 
Mjepy: „0 Bory th! pooe AparoKyne! Aaj mh jeA- 
HOM Aa nojbySnM jinue^. (Cpn. nap. njec. hs Xepi;. 
CTp. 179) 

H ja caM KaAroA AP>Kao Aa Ta pnjeq ne SHa^H 
HMO MymKO, ajiH OTKaA caM noneo mhcjihth o cjio- 
HCOHHM pnjeHHMa, Aoniao caM ao APyrora MHmjbeH>a. 
Aui^enaT mo je y oboj piijeMH JI,paroK^n onoMcnyo, 
Aa noMHCJiiiM na 3HaMeH>e H>eroBO u Aoniao caM ao 
TQra, Aa xoj pHJenu nnje npaBO aHaMeH,e der theuer 
erkaufte, iuto KasKO ByK h oito je ycBojeno h y aKa- 
AeMHJCKOM pjeMHHKy, Hero Aa anaHH HMe MyuiKO, to 
Aa anaMH ynpaBO AParfi Kyn der theuere Kauf. 
TaKO ce Mopa Ta cjioncena pHjeu cxBaTHTH, jep caMO 
KaA ce TaKO cxBaTH, Moxce 6hth Ao6pa,caMO KaA ce Kao 
HMO MyoiKO CBaTH, MOHce 6hth Ao6pa cjioHcena pnjeq, 



HHane ho mohco 6hth Ao6pa. Poo ^p&roKyn snaqn 
A par ft (cKynn) K^n, a to OBAJe onex Hanom^bBTKy 
HHQiTa Apyro HHJe, Hero oho, iuto je flpaeo KtfUJbeno. 
OnoT AaKJie hao na joaho. Ajih nnaK ca rJieAHoiTa 
cacTaBjbaH>a cjio-A-eHux pHJOMH jUpSroKyn je ap^i^^i 
K^n, Kao iDTO je fliSpoB^K floCpu eyn^ Kao ihto 
je Mhjiob^k mhjih ByK, Kao hito je (^'e-wepotf Shjojih 
rpa6, Kao mTO je 6jejuyiu.^uea 6Hjejia mjbHBa, Kao 
niTO je cjuiTKoepM cjiaTKH rpM, Kao ihto je 6jMOJiuua 
6Hjejia JiHoa, Kao hito je IlycTimo^e nycTO nojte, 
Kao niTO je 6jejioMLCT 6HJejiH jihct, Kao ihto BjeMy- 
iwjbe fiHJejio nojbe. na TaKO je h ^piroKyn Aparn 
(cKynH) K^n h cbb to phjohh anane hmo H>eqeMy, na 
TaKO H Jlp&roK^n anaMH hmo MymKO. 

KOA OBHJeX A©TepMHHaTHBHHX CJIOTKOHHX pHJe^H 

KaA je npBa pnjen (npHAJOB) aTpH6yT APyroj, OHAa 
MOHce caMO anaHHTH HMe H>eqeMy. KaA hb 6h hmo 
ana^HJia Hero Apyro raxo, OHAa ne 6h 6HJia Ao6pa 
cjiOHcena pnjeq. IIo tomo fl,paroKyn ne mohco HHuiTa 
Apyro anaHHTH, nero hmo aeneMy, niTO y ByKoay 
pjeHHHKy HHje 8a6HJbeHceH0. IIo ByKOny pjeMHHKy Ta 
pHJen HHje hmo MymKO, a to HHje Ao6po, hhth momco 
6hth Ao6po. HanpoTHB naK y napoAHHM ojecMaMa 
CMaTpa ByK Ty pnjen aa hmo MymKO, to je nnme 

BOJIHKHM CJIOBOM y CBHJOM CTHXOBHMa, FAJe Ta pHJOH 

AOJiaan Kao mTO h Tpe6a, jep caMO je to Ao6po. 

y aKaAeMHJCKOM pjoHHHKy CTOJH aa ony pnjen 
OBO: „cxBafeeHO je u Kao hmo MyoiKo". Ajih ja AP- 
HCHM Aa ce ApyKMHje h ho MOHce h ho cmhjo cxa- 

THTH, Hero JOAHHO KaO HMO JbyACKO, Oa H y OHOJ 

xepi^eroaaHKOJ njecMH, rpje ce hhhh Aa HHje hmo : 
Bory thI po6e flpazoKyuel ^aj mh jbahom Aa no- 
jby6HM jiHue (Xepu. njec. CTp. 179). H OBAJe ce Mopa 
J],paroKyn cxaaTHTH Kao hmo MymKO h TpeSajio je 
BejiHKHM CJIOBOM HaHHcaHO 6hth. JlpSroK^n He 
MOHce AaKJie HHinTa Apyro anaHHTH nero hmo jbyACKO, 
jep aKO 6hcmo ra cxsaTHjin Aa ho anaHH hmo JbyA- 
CKO, OHAa 6h flpazoKyu Mopao ao6hth aKuenaT: Apa- 
r6Kyn u Mopao 6h auaHHTH, koju flpaeo (CKyuo) k y n ft 
n AOJiaano 6h oa AP^'^ nyuuTU Kao 6p86nJieT oa 
opao njiecTH, Kao 6pa6jiOB oa 6pao jiobhth Kao 
6pa6peK oa 6pao pefen, 8JU)upe^a oa 3Jio npecTH, 
jbeamacTa oa JiHJeno ineTaTH. Ajih Jl,pSroKyn ho 
AOJiaan oa Aparo (cKyno) KynHTH, Hero oa APSrfi Kyn. 
Pnjenjy ce ^p^roK^n ne he Aa Ka^KO koju csyuo ny- 
TiyjCy Hero Kojuje cki/uo Kyruhen^ kojh je flpmu (cnyuu) 
myn n uo tomo Ta pnjen T^pSroK^n ho moiko 
HuiDTa Apyro anaHHTH, nero jOAnno hmo jbyACKO, to 
y CBHJOM npHMJepHMa Tpeoa Aa je bojihkhm cjiOBHMa 
nanncana 



249 



8 



BPAHROBO ICOJIO 



1905 



250 




E. Melchior de VogU6, aHaAeMHK 

MAKCMM rOPHM M hbEfOBE 
PEBOnVUMJOHAPHE MAEJE 

|aA j© FopKora cawo nyr n jKecTOK npoTOCT 
npoTnB iioroAaSa ersHCTeHunje y H>eroBOj 
seMJbu. Oh ce ynuFte jia, noTpece ry seujhy 
yjiHBajyhH joj CTH^a oa Mapa3Ma, oa APyniTBeHux 
paHa, OA npjbaBmTHHa dito hx OTKpuBa. Oh cjiHKa, 
Aa ce CBaKO rposu H>eroBe cjihko. To je hokh Porojb 
ca Ma&e BecejiocTH, MaH>e paBHore^Ke, hokh no6ecHeo 
Forojb. Hehy hhkom HHiura hobo pehH, aKO Ka- 
xcoM 8a FopKora, aa je peBOJiyuHjonap, ja 6hx aoa^o 
— HHXHJincTa, Aa mh Hiije OABparno Aa jOAHor pycKor 
DHCua KBajiH^HKyjoM THM cyMH>HBiiM enHTOTOM. Ebera 
cy JiyAO CKpenyjiu ca ^mioso^cKor CMepa, Aa ra yno- 
Tpe6e y SJiOHiiHHMa hokux nojiHTHqKHx dasepenHKa. 
Toje, HnaK, npaBa peq. HuKaKBO Hanejio ne najiasH 

MHJIOCTH npOA paAHKaJTHHM HI1XIIJ1H3M0M FopKOFH; 

Ao6pii AOKTpBHepu JiiiSepajHiH snajy hoiuto o tom. 
Ohh cy, c no^OTKa, OAo6paBajiH ncecTOKO nanaAaje 
Sopi^a, KOJH cpjba y najBehy onacHOcr; u rjie, oh 
pasoHJa H H>nxoBe haojib, sajoAHO ca CTapHM 6oro- 
BHMa. IlpeA H»eroBHM o^uMa cbh Teopem^apH noA- 
joAHaKO BpoAo; ynuBepsajiHo cpeACTBO hobhx OMnH- 
paqapa ne yjiHBa My Bnme noBepeH>a oa CTape sa- 
KOHHTO MOAHUHHe. Oh HO Aa Aa ra cnyrajy y ^^okobo 
cjio6oAHe MHCJin h y rsoHc^e pasniix uaoMa,^ 
mTaMDH, ibeHUM ycjiyraiia h H>eHOM npocBeheH>y, 
rx)Bopn caMO ca AHBJbHM noACMexoM. Je»coB, nponajiH 
^HHJe npoBBHi^HJajiHor HcypnajiHSMa, jiaha ce Aa 
o6aBecTH Fop^ejeaa o cbomo nocjiy: 

y APyniTBy je ca Tobiom ao aySoko y Hofe o6h- 
jiadBO pasne KJiy6oBe, rocrHOHim,e, Ka^ane, i^pnyhu 
CByAa MaTopHJaji sa CBOJa nncanHja, KOja nasHBaine 
^^OTieaMa sa qHmheH>e APymTBOHe caBOCTu'^ IJ,eH- 
8opa je nasHBao ^ynpaBjba^OM pacnpocTHpaH>a uc- 
THHe H npaBAO^, HOBHne je SBao ^hoaboahhi^om, KOja 
ce 6aBH yno3HaBaH>eM HHTa^a ca oiTeTHHM HAOjaMa^, 
a CBOJ paA y H»uMa „npoAaBaH>eM Ayme'S "^ ,,TeHCH>OM 
npoTHB 6oHcaHCKHX ypeAa6a'^ 

Tabula rasa, hobo no cBaKy i^eny, MyniKa h 
cjajna A6^a mocto HAejojioruHKe nonape, kojom npo- 
$ecopH APyniTBOHor no6ojbmaH>a nyne pycKu CTOMaK: 
TO je OHO mTO Tpe6a FopKOM. Ajih KaKO oh aaMiinijba 
poBOJiyi^Hjy H mxa ce naAa oa H>e? — Ty, mojihm 
Bac, Aa cacjiymaTe naMCJbHBO CTapor TproBi^a Maja 
KHHa, MyApujama kojh nan ce npHKasyje y Tomh 
Fopl)ejeBy icao ajieM-KaMen pa36opHTe u npaKTuqHO 
HHTOJiHreHi^HJe Cbojhm noBepjbUBHM, Majio neoxeca- 
HHM roBopoM HBHOCH MajaicHH CBOjo MHCJiH 6yAyti- 
uocTH PycHje. Hbhochm i;eo xaj OAJiouaK; noyqan je: 



— 36yHHJia ce PycHJa, h y aoj neMa HHMera 
cxajiHor: cse ce nojbyjbajiol — OAJiyino roBopame 
cxapai^. — Cbh HOKaKO Haicpenyxo ^kubo, cbh HOKaKO 
nope6apKe xoao, noMa HHKaKea ypebeH>a y HcuBoxy... 
Jl,epy CO CBH caMO na paane rjiacoBO. .. A aKO komo 
xpeSa uixo — xora hhko ho pasyBie! Cae je iiOKpnjia 
Marjia ... cbh y MarjiH AHuiy, soor xora ce h kpb koa 
jbyAH iiOKBapHJia. . . JbyAHMa je Aana BejiuKa cjioSoAa 
npeMHuiJbaH^a, a HHje Aonyuixeno Aa mxo ypaAO — 
OA xora MOBOK ne hchbh, boK xpyne. . . 

— lllxa 6h xpeGaJio paAMxn? — aanHia Jbyoa, 
HajiaKTHBQiH CO Ha cxo H HaKJiOHHBuiH CO ouy. 

— Cbc! — ysBHKHy cxapau. — PaAw cbo!. 
IIpoMehH ce ca ohhm, cy hhm ch Bemx! A paAu xora 
— xpe6a AaxH jbyAHMa BOJbe... noxnyny cjio6oAy! A 
KaA nacxane BpoMe, Aa CBaKa uiyuia cmo mhcjihxh o 
ce6H, Kao Aa oh — cee mohco h Aa je cxBopoH pa;;H 
noxnynor pacnoJiaraH>a ca hchboxom — OHAa My 
xpeoa AaxH cjio6oAy! Ha\ cyKHH chho, ^hbhI H xaAa 
he HacxynHxu KOMeAHJa, jep Kan <iOBeK ocexn, Aa cy 
My CKHHyxe ysae, — aarjinSHhe ce BHme yuiHjy u 
nojiexefae nepoM h xaMO h aMO... IIoMHCjiHhe Aa je 
MyAOXBopai^ na he AaxH Maxa cbom Ay^y-*- 

Cxapau yhyxa h ca bjioShhm ocmoxom, cnyuixe- 
nixeHHM rjiacoM, npoAyncu: 

— A xor cxBapajianKor Ay^a je y H>eMy aeoMa 
Majiol yHcyp6a ce Aan Asa, ycxyMapa ce na cae 
cxpane h — uaneMorHe y 6p3hhh, jaAHHKl Tpyjio je 
cpi^e y H>eMy... xe-xel Ty ra h anajy npaan, aoc- 
xoJHH JbyAH, cbh npaBH JbyAH, kojh Mory 6hxu hcthh- 
CKu APHcasHH AOMahHHH... KOJH Hoho ynpaBjbaxH 
:kubox hh najiHi^OM, hh nepOM, Boh npcxoM h yMOM. 
nixo JiH cy cycxajia rocnoAa? Ta aKO je xo!.. — H, 
BHoiHM rjiacoMjaKHM xoHOM cxapau, 8aBpmH CBOjy pen: 

— A Aanac, bh caaKOJaKH, — hyxHxe h ho jay- 
qnxe! Mohcomo aac cxpecxn ca aeMJbe, Kao rycenni^y 
ca APBOxa. Kym, roJiySoBnl Xe-xe-xel Bxo BHAnm, 
Jky6o, Ha mxa HaHJiaanl Xe-xe-xel 

Cxapuy 6eme mujio. H>eroBe 6ope Hrpaxy h sa- 
Hocehu ce cbojhm roaopoM, oh je caa Apxxao, hcmhp- 
KajyhH H MH^yhu ycnaMa, Kao Aa Kymame caojy 
MyApocx. .. 

— Ajih h ohh he KaA TaA hchbox naMOXHO yAO- 
CHXH, npoMa CBOjoj noAemenocxH. . . Hehe xy Hhn xaMO 
aMO, Beh Kao no HOxaMal }Kao Moje mxo uehem to 
AOhchboxh!* . . 

Ex! ajiH, aKO ce ne aapaM, xo je qncxa jaKO- 
6iiHCKa xeopHja: ona mxo jy jiyKaae JiHje ne nanoce 
a ynoxpe6jbaBajy ca nyno ycnexa. Taj MajaKHH ne 
6h HMao npaao Aa yMpe: oh a^bho nosnaje KyxHH»y 
peBOJiyu,Hja, h KaKO he yAOCHXH Aa npoapn napoAHH 

* npeaoAH OBBx MecTa cy bb Bp. K. aa 1896. 



251 



8 



BPAHKOBO ROJIO 



1905 



252 



3=:: 



jiOHai]^ na aa nocKHj^a CKopyn y aroAHOM ^acy. — 
„rpa^aHH", KOJH ce Hacjia^yjy y Aejiawa TopKora, 
sajba caMO a& ce Ao6po Ap^ce: oh hx ABOCTpyKO Mpsn 
H npeanpe, Kao poMauTHK, na Ha^HH <I>jio6epOB, h uao 

COD^HJaJIHCTHHRH peBOJIy^^joHap. 

Mn qHHHMO OBe npHMeA6e, jep je HOMoryhe ho 
HUHHTH ux. Oho ho cyMflbH^e ucKpenocT FopKora. 
Cbg je oSjaBjbyje y CTpacHOj Ayin» Tora MjiaAor Aji- 
i^ecTa. (FjiaBHa oco6a y MojiHJepoBy MnsaHTpony.) 
H>eroB je Fop^ejeB a^bjlu npHMepaK MOBeKa ca se- 
jieHHM TpaKaMa, koju je „npoTecTOBao u CKHAao o6pa- 
sHHe^, H OH MOHce pefau: 

06y8iiMa Me i^pna sjiOBOJba, Ay^OKa Tyra, 
KaA BHAHM JbyAe rAe hcubo Me^y co6om onaKO, 

KaKO HCHBe.* 

Taj CKaHAajiOBHH ToBia nepcoHH^iiKyje jeAHy oa 
Haj^acHHJiix ufiT3. npupoAO pycKO. HcTopm^H h ah- 
HjiOMaTe CTBopnme pycKHM AiinjiOMaTCKHM nocpeAHK- 
i^HMa penyTauHJy BHsaHTHHCKe abojih^hocth; to je, 
Ha CBaKH Ha^HH, HeKa npo^ecHjonajiHa hoaoShoct, 
Koja ce npHi^enjbyje na CTaSjio eKcnansHBHe ucKpe- 
hocth, sajeAHH^Ke cBziia CTajiencHMa APymTBenHM. 
H ]i,eTO yBie aa Jiance: unaK H>eroB BeAap Ay^ s^- 
XTeBa HCTHHy y CBa^eM; oho ce BanyAH h pasrneBH, 
qHM My je neKO HSBpne. HumTa knje npaBHJe, HHinTa 
OTBopeHBje OA pycKor cpi^a, aKo ra KaKBa cjiynajHa 
Ae^opMai^HJa HHje HCKpenyjia. Kojh nyTHHK HMje 6iio 
HBHena^en, y PycuJH, naHBHOM, KaAroA h CMemnoM 
HCKpeHomfay HenoanaTa qoBOKa, kojh ce y Barony 
ynyniTa c h>hm y pasroBop? He npo^e hh caxaT, a 
OH je Beh HHTHMan Te hacKa. Kao a hepexajia y Fop- 
Kora, TaKHM cTBapuMa, Koje qoaeK HHane nehe, oa 
cpaMOTe, A& noBepaaa APyi'HMa: o cbojhm npHaaTHHM 
nocjiOBHMa, nopoAcmu, KapaKTepy, najcKpHBenHJHM 
6ojiecTiiMa. 

SKejban hcthho, CKpos HAeajiucTa, a apjio neyK, 
Taj HaHBHH HapoA 6p30 ce osjiojeAH, KaA wy ko roA 
OTBopH OHH, KaA My OTKpHje rpa^y KOHBeni^HjoHaji- 
HHx jia^KH, Ha Kojoj, no HeBOJbH, noHHBa caaKa srpaAa 
ApyniTBena. JIaxcH CMemne, hhcko, rpoane, npeMa Kyxy 
KpHTHqnora norjieAa. y npBOM CKOKy, to yaSyfteno 
cpi^e npn6eraBa paAHKaJiHOj nerauHjii. HMa houito 
AHpjbHBO y ce6H, Taj npan noKper peBOJiyuHjonapnor 
Ayxa, aa apoMe KpaTKor A^BiiqaHCKor nepHjOAa, y 
KOM je noToyno HCKpen h HeKopucTOJLySna; ao A^Ha, 
KaAa, noniTO je peaojiyi^Hjonap neniTo ycneo, yjiaaa, 
ca CBOje CTpane, y KOHBenu^ujoHajiHy Jiaxc, npujia- 
ro^yje joj ce nocTeneno to ce najaaA, naKon no6eAe, 
CHJiOM npHJiHKa. xaacTa y h>oj hcto onaKO jiaKO h 
yAo6HO, Kao h npeTXOAHHUH My, naA KOJHMa je jih- 
Koaao. PycHJa je y tom norjieAyjom y ha^^^^hcthh* 

* J'entre en uue bameur noire, en un chagrin profond, 
Qaaad je vols vi?re entre enx les hommes oomme lis font. 



I Koj $a3H, y OHoj, TAO cy y nac anjiayAoeaaH BoMap- 
I ine-HMa. Ho naui je Onrapo Tpy6H0 na jypnia aeco- 
jiHM enurpaMHMa; Hcedpai^n MaKCHMa „FopKor^ naK 
OAyuieBJbaaajy ce aa npoTecT necMaMa TyroaanKaMa 
H onaJHHM cjiHKaMa. PaajinKa y pacu. 

Ca 36hji>om Majie neufi MopaMO jom a^ ynope- 
^yjoMo oaSHjbHa faacKaH>a iyHaua y FopKora o cmh- 
cjiy xcHBOTa, h one ne MaH>e 035HjbHe AHCKycHJe ny- 
6jmKe H KpHTHKe o HA^JAMa nnrnqeanM. Maca H>ero- 
BHX HHTajiai^a HHTepecyje ce aehMa aa HAeje My 
Hero aa TajienaT. HeBOJba MopajiHHx nuTa&a ocTaajba 
HM MaJio AOKOJiHi^e aa yHCHaa&a yKyca; h Te AyHcane, 
KOje nac crpame, H>fiMa ce Sam AonaAajy, tojihko nx 
aaHHMa CTBap. 

Opaqao caM jeAHOM o ohom Hanajiaaany, cejtaKy 
pycKOM, KOja HaM je nocjiao na HajiO}K6y roA- 1889. 
caaKOjaKe aeniTaHKe cnpaae; 6hjio je ^ennjajiHOCTH 
y THM HayMeuiiMa n y ynoTpe6aMa h>hxobhm, KOje je 
OH cacBHM caM nponamao h yAecHO; Ha necpehy, re 
cnpaae niTO ra ycxHhaBaxy, ne 6exy Apyro ao jih 
necnpoTHe npHMHTHane $opMe Mainima a^bho aeh 
npoHa^OHHx Ha APyrnM MecxHMa n ycaapmenex ae- 
jiHKOM HHAycTpHjoM. — TaKO CO Moxce pehu H o po- 
MaHHMa pycKHM H H>HXOBHM MHTaoi^HMa: OHH npo- 
AydHMajy b nanoao npexpecajy nauBHO nnTa&a, oito 
ux HoaeqancTBO npuapeMOHo penmjio, 6ap y npaKCH; 
OHH npaae nanoao CTape panyne reoMeTapa, kojh cy 
Tpa»CHJiH KBaAparypy Kpyra. Mh ce c no^eTKa CMe- 
niHMo na to; ajin, KaA ce y to yMema h jeAan Toji- 
CToj, KaA OH cTane a^ HHTerpHpa HMarHnapne kojih- 
qnne cbojom xjiaAHOM cMejiomfay, mh ce najaaA nn- 
TepecyjoMO aa to: Ta nac ^aaojicKa jifiu^a, noAcehajy, 
Aa cy nama najaehMa ycBOjena pemeH>a TeK npnape- 
MBna. CTapai^ ce CMemn na AeTHH>e nnTan^e, na KOje 
He yMe Aa OAroaopH; ajiH ono My A^je noBOAa aa 
paaMHHiJba. 

Cp. KapAOBOB 



HOBHEIRMTi 



KHjHMKEBHE OltEHE H DPHKASM 

Mujian Caeufi. OACyAHN TpSHyTUN. HeT nosnpaiu- 
HHx Ae-ia. — (Ha npuBB;a.Hor CBexa II.) — y Hobom 
CdAy inTaHnapBJa CpncRe KH>aaKape Epabe M. Houo- 
aaha, 1905. Cxpaua 92. b^ E^eua ? — OB^e je neT 
Rpahax ApaMaTCKBX pa^oBa CaaakeBBX, CBaRu oa jeA* 
Hor ^BHa, H y caaKOM je xreo o6paAHTH no je^aH oa- 
cyAHH TpenyTaK y JbyACKOM acaaoxy b Apyuixay. TaKBH 
cy oAcyAHH TpenyixH: oxpecTH ce nyHHae y nacy, Ka^ 
MiSaAeHi^H oA^ase aa nyx (Ha OTaaai^H); Hecy^eno bbh- 



253 



8 



fiPAHBOBO KOJIO 



1905 



254 



qaH»e jeAHor Heacerbe n y^oBBi^e y nacy, kha 36or h>hx 
y Apyi'^'i' jeAHur 6ptt^Hur unpa B36BJa jby6uHopa (Mrpa 
c BttTpoM); upeo6p2«»caj aceue y 4a<3y, Ka^ xoke Aa oa- 
6erue (AMajjiaja); cyKo6 ny^a c Jby6aBUBK0M aceuu- 
HBM y ^acy, KaA je »ceua usHeBepu.ia Bek My»ca (Me- 
jiaHBJa) H cnaeeH>e qacTS oa cxpaue oqeBe, KaA cBHa 
36ur DpoueBepe xuhe a^ OABeAy na po6Bjy ^Bypi^eBukB). 

Kao mxo ce bbab nex pas^a^Hnx MoHeHara, kojb 
cy TaKO qecTB y •TbyACKOM acBBOTy. CaBak je xTeo, a^ 
Te no cyuiTBHB fl,oQTti pa3JiB<iHe MoMeaxe o6paAB b 36BJe 
y /e^aM ?bu, — oxyA je Bacxa.aa pa3.aflqua speAHocT 
H ycnex obbx nojeABUBx a^*^^- TeaKuaa je, naBMe, vie- 
:ica«ia je noBaJRuiue y xuu, mxo je xpe6a«iy Huxasy 
jeABy Apa^y H*ia xpareAwjy 36exb y ycKo pyxo jeAHor 
qBfla. Ty jo xeacaay cpekao caBi/iaA^o aacaa y Bektiafl 
OBBX CBoJBX nosopBuiaax Ae*'^^; Bdr^eAa bhm HaaHe, aa 
nocjieAH>a ABa KOMaAa (Mejiaaaja, IBypi^eBBkB), y ko- 
ABfco BM je saOiaex jeAuocxaBaaja, aajaeky apeAaocx 
nocxBsy y jaKo acxaKayxuM pacn.iexy, ynpaB') Kaxa- 
cxpo(|>B; (viB^iaB ycoex nuoxasKy b npsa a^^ KuMSAa, a 
aKo je, 6e3 cyMH>e, npaa cxaapua (Ua cxaaaaa) 0B.aa- 
maaje pa]^eB>a. Hajaelia 6a caaKaKo 3an.aex .aescau y 
xpekeM KOMaAy (AMajjiBJa). Ty ce xxe«!iu y joah'^m 4auy 
Qsaexa Ay^iiy j^A^or aE£eacKa»i>a y HajxenceM Muaeaxy, 
KaA noA yxacKoM Jienax a saBOA-^aaax pena jeAHor 
„npBJaxej!ba^ xoke a^ ucxaaa Myaca, a^ 8a6opaBa aa 
nocsekeay ycaoMeBy H>axoBa jeAaasexa a a^ oA^erae; 
Mys je saApsH y apxy, oxMe joj aMajjiajy, — a oaa 
RocBAa HeAa B>e3Baa AoaeAe je a^ caecxa a ao noua- 
peB>a. Kao mxo ce bbab cpekao saMamt^bea a 0Aa6paa 
upeAMex; a«iB y RodBKo ce amxe sa oaaKy 6ain cxBap 
unmapBa ocaxoaoiuRa MoxaaaAaja a y BanJiexy a oco- 
6bxo y paciMexy, y xoiSbko Apa^HMo, jsjBi je nacau norpe- 
iDBOi mxo ce Buiao canaEbaxa y separe je^noB qaaa. 
To ]e npexecBo pyxo sa oaaKo 6orax MaxepajaJi, aRO 
ce xoke, ajbl ce y csqj noxayaocxa asaece a a<^) npena 
CBojoj speAHocxBy A^<^^HO A6*Ayje aa naxaoi^a a ciy- 
maoi^a. 

ToJLBRo, mxo ce xaqe caMor B36opa npcAMexa c 
o68BpoH na noAccaocx, a^ ^^ ^'^^ 6ojBe o6paAe nY 
OBaKo KpakBM ooxesaMa, Rao mxo cy ^aJHaRxoBRe". 
IIIxo ce naR xa^e speAaocxa caMax xax npeAMexa, 
peKJiB 6flCMo, fl,A BM BpcAHocx Qo caMOM paoaupcAy y 
oBOJ RH>B8fl pacxe, xe cJiyxaao, fi,A ax je a c&m aacai^ 
no xoj yHyxpamH>oj BpcAHocxa c«;ioacBo. Ha panya ny- 
HBAe, xe MyRoxpnae nakeaai^e aeMa^RBx xyMopacxa?- 
BBX JLBCXoBa, — (a mxo, MBMorpeA peieao, aaje y Ay* 
xy flamer aapoAa, tag nyHBi;a aaje aauurnxo noxAe- 
H>efla B Ha xepex 3exy), — aanaaao je Caaak jeAny 
ROMBHHy CBxyauBJy, a«ia o6a<iBe ynyxapoie apeAHOOxa, 
— mxo je aajnocjie b npapoAaa nocjiCABqa caMor npeA- 
Mexa^ ROJB je xojibro aek nyxa aa cae Moryke Ha^aae 
o6pa^BBaH; yiHrpa c aaxpoa" pacxe y speAHocxa mxo 
je Bek pei^a h Heo6aqaBja caxyauaja, Aa ce sroAHBM 
nvxcM Bsaaoae y acxa Max a koa Myaca a aeeae Jby- 
6oMopa, oBAe npeRo noxpe6aa sa cpeky jcAaor 6paHaor 
napa, a b3 xe ce cpeke onex bbbbjc b Apyra: hobb 
6paHHB nap. — Tpeka KOMaA cao aek oaeaaJiB vawio 
4ao H no B>eroBoj BpeAaocxa, — a nexapxa b nexa 
KOMaA cy ynpaso xpareAaje en miniature. ^MeJiaaaja'^ 
je 8aAH>B iBH, peRidB 6acH0y ^Kpajaepoae Ceaaxe^p c 
pasJiBROM, A& ce npeaapeaa Mym ocaekyje na saaoA- 
HBRy, a seay ocxaBJba ibeaoj yHyxpamH>oj rpaaRB, 
npesHpy h noHBace&y. fl^ je b Caaak xaj npo6aeM 



pemao 6a in oaaRo, A^aeo je Ays caaor aamer Bpeaeaa, 
y ToM je a Caeak cauo 4eA0 obop aeica. KaA 6ti ce 
aaMa Aa.ao aa a36i>p^ a^ oa-i} 'lyjCMo oa xpa aaHaaa, 
KaRo ce y Ayxy xpajy paaanx eooxa peiDasa xaj npo- 
6i^eM, OA aaqaaa Haaae, KaKO ra pemaaa Oaap (Jby- 
6.tB Apeja a A4)p*'ABxe. a ocBexa Xe4)ajcxoBa y VIU. 
KH>. O^aceje), aA lUeKcnap (y Oxt-ay) a ToJicxoj (y 
KpajuepoBoi CoaaTn). aa 6ocmo ce, — sacukeaa nek 
poHaaxHKe IIIeKcnap« b^ Ao6a, a picxpojeaax aek aca- 
Baiia y obom ce6aHaoM a aepBosaMM aameM aeRy, aaj- 
npe ojiAymaJia 3a OaapoB aaiaa, y kojibko je oA^ia- 
3aK A({)p()Aaxe aa Kuaap, a Apeja y TpaKajy aaj6o»i>e, 
HajjbyACKBJe peuiefbe xaRe aesroAae cBxyai;aje. IIocieA- 
H>a je paAa>a ^'Byp^eatikii^ b ca caae CB.>je o6paAC a 
ntj yayxpamitoj BpeAHoexa aaj6oJbe ycne*ia. Caa je y- 
nao y cxpacao KapxaH»e. npoaeaepao auai^e uixeAWo- 
aaiKe, a, RaA Ao-^iase nu H>era, a*^ ^^ buac aa po6ajy, 
oxaa H>eruB, cxapa reaepa.! y aapy, upyaca My peaoji- 
aep. A^ ce caa y6MJe. Caay je c^aame ocJtadaJiOy ro- 
xoBo nocBe oxyae.io csaKo MopaJiHo qycxBO, a^ ^^ ^ 
Ma.ao Mapao sa i^RaKsy qacx; xema ce jeAaao xbm, mxo 
aa po6BJa atke ao R^^a xpajaxa. y noc;ieAH>eM nacy, 
RdA <*e aek npaaaRao no.nauaj, y6BJa caa oxai^ CBor 
caaa. Taj je MOMeaar nojanaa joui a xaMc, mxo npcA 
no.aaiiajeu oxai; ynupao xapAa, Aa je 6aiu cam caor 
caua }6ao, aoR oaaj ae ke aa a* 'Jyjc o xom, Heke 
Aa aepyje y to, to ke a aa cyAy Tawo a* acRasyje. 

— HpeAMCT, AaRJie, a Jien, cxpamaa a aoxpecaa. 

y CBBMa OBBM paAH>aMa bbabmo a&»^c nacua, ro- 
ja Ao6po nosaaje cay xexaaRy, noxpe6By sa jcAHy no- 
sopaaqy. Cbc je aa cbom Mecxy, cse ce Jieno a nox- 
nyau uoAyA^pa, xaRo A^i sa opaRasaaaBse aeaa HBKa- 
robbx xemKoka. 3aMepaJiB 6acM0 caMo naci;y, mxo je 
HtjrAerAe xojibro yi^paao y ce6e oaor rjiyaanKor, cko- 
po CBaKBAaHber AHJa.iora, a^ asrwicAa Rao a^^ cy aaa 
aeRoja pasroBopa cxapa saaaAa, Roje roxoau aa naMex 
saaACMo. Je ^la xo caecao y4aH>eao b;ib je xo aexo- 
xa^aa nocaeAaaa Ayror CaaaheBa onkeH>a c nosopa- 
mTBHa a 6aBJbeH>a ca Maoraa AC^aaMa b naci^BMa obq 
pyRC. — ae saaMo, ai^a csaRaKo ynaAa y oqa aa mxe- 
xy namneay 

JesuR je aaaqe npu6paB, AHR^Bja je yAcmeaa a^* 
Bo^ao Qpeaa caaoj caxyaqaja, noaePAC je ocxaB.i>eao a 
Pdiyai^BMa, aa pasQBJy caojy aaABBBAya^aay onoco6aocx, 

— jeABBo ce ouaRJio bcro^ibro mxaMnapcRBX noppe- 
maKB, ROJe ke qaxaoi^a JiaRo onasaxa a nonpaaaxa. 

Resumi: Koa obo^ibrop no3BaBaH>a ap&mcrc xex- 
BBRe a pyxBae, koa oaaRO Aocxa cpexaop b36 »pa y 
caMflM apeAMexaaa, mxexa je 6aao aa ce Caaak Btka- 
HOM cxesao y oRoae a oae noAo6HOCXB aa xaj aanaH 
Mopao noxacayxB y Ryx sa jby6aB e())eRxaocxfl jeflHOZ 
Htma, To ycKo pyxo mROAB^o je y bcjibro a paAH>aMa 
aaaqe CBexcROPa p.iaca a noxacayjio ax y nosaAaay 
BcnpeA Apyrax, o6B.iaxajax a paspai^eaajax 

Josip Milakovi6. Majka u nasim poslovicama. 

Cxpaaa 16 4^ — a — /|p. JoBaH JOBaHOBNti SmJ. Cxpa- 
aa 43. 4^. Cenapaxaa oxacua as ^UIkojicrop Bje- 
CHBRa^. CapajcBO. SeaajbCRa nixaanapaja. 1904. — 
I^eaa ? — BpeAaa xpaaxcRB Ka>aaceBaaR a necaaR 
MajiaKuBuk asAao je aeAaaao oaa Ana CBDJa paA^^ Koja 
B aac caaRojaRO Mopajy saaaMaxa. IIpaaM paAOM na^ 
cxaBBo je oaaj nocao, rojb je noieo 1895. c a^-^iom : 
^MaJKa y namoj napo^noj ujecMu^^ — ay Apy^^* j^ 



• • • ' 



8 



BPAHBOBO KOJIO 



1906 



256 



pe? Hameu Siiajy. y npsoM je npH6pao hs obhx^ ro- 
JIHKO My je roA 6ilzlo Moryke^ 86opHHKa one no(MiOBBi;e 
H 4|)pa8e, Koje roBope o Maji^ii. IIoHajnpe je HCTaKao o 
HeMy CBe Ra^ Ham ax uajaRa roBope noCtiOBHi^e, Rao o 
H»eHOJ j!E»y6aBii, o H>e8EH0M TemROM noBHBy, o H>e8HHy 
BacHHTHou pa^y, H>e3HH0J yiTioBH y RyliB, Apym^By H 
H acHBOTy, — RjieTBH Maj<iBHoj H 6jiaro(wioBy. y ^py- 
roj nojioBHUH oBe pacnpaBe HaHHsaHe cy aJi(|)a6eTCRBM 
pe^i^oM .(I)pa8e h noc«i!ioBHi](e, Roje roaope o vajua IlBcaq 
H c&M He AP^ii) A& J® ^^^^ ^^^ ORynjbeHo, c Tora Ha 
je;^HOM MecTy noBHBa a& ce peBHo ca6Bpe h nonyH>yje 
OBaRo 6Hcepje cbhto org nejia aamBX poAHTeJbRa h ma- 
jBe H>eMy hjih ypeAHBRy IH. BecHBRa. — y CBojoj 
paAH>B o 3Majy Joeany Joeanosufiy roBopB Hajnpe y 
^yBO^y* o cpncROJ JiBpBiXB y XIX. BeRy y onhe, b- 
CTBqykB EpaHRa, ^ypy h 3Maja Kao ,Tpo3BBJeac^e, ro- 
JBM ce noHocB opnoRB IlapHac b Roje BaHoca a no6y- 
^yje Ha paA TOiZiflRo Apyrax poAOJby6HBx a a&Pobbtbx 
yiiOBa". HoTBHe rjiaaay pas^iBRy nojeaaje BpaHROBe, 
^ypaae a SvajeBe, a oH^a npe^iasa aa caaor Saaja, 
TO BBBOca y nujeABHBM rJiaaaaa y^UjecHUKoe TKtieor''^ 
^njecHUKoe KthUJHeenu pa^** a to I. Oaha npBJer.neA; 
2, IIoAJejia njecBBROBa pa^a; 3. 'ByiTiBlifl. 'Byjiaua y- 
aeoi^B a CJiBHHe bm njecae; 4. PoAo;!by6He, no6o»cHe a 
paBHe APyr® njecae; 5. CaoxBaTBue; 6. ^jenaje njecae; 
7. PaA y npoaa; 8. IIpajeBOAa; 9. IIjecBBR y cbom 
paAy* ysopa a inJ!beA6eHBi^B; sa tbm y^JoBaaoBak cnpaa 
XpBaTa"; „XapHOCT napoAa, cjiaBjba a OA-iBRe", a no- 
cJieAH>a FJiaaa „3aAH»H A&nH**. — Moace ce c.io6oaho pefaa, 
Aa je OBo fl,o caAa HajnoTnynaja 6BBrpa4>BJa o SaajeBa 
OA A6TBH»CTBa My Ao capTB. IlBcai; ce aaje ynymTao y flfi- 
TaJbHo aHa<9iacaH>e nojeAaaax necaaa, Bek je o CBaRoj 
rpaaa SaajeBe nojesaje noxerao aaJFiSaBHaje noxese, 
Roja cy BecyMHiBBB a CTajiaa, a aa noTBpAy asaeo je 
CBarAC acROJiaRo necaaa, y Rojaaa ce Te oa^brc aaj- 
jacaaje orjicAajy. Hcto xaRO ae ynyniTa ce nucau hb 
y onmapaajy no.ieMBRy c oaaaa, Roja cy npeomTpo 
cyAHJia o Saajy, a aRo ce bbah a& MaJiaROBaky aa 
jcAaoM MecTy (cxp. 33.) a to bao 8a pyRoa. Cbojoj o6- 
jeRTBBHocTB Aoc^ieAaH, MajiaROBflk paAO npasaaje, Aa 
aa y Saaja aaje cae noHaj6oJbe tc oco6flTo B8aaH>y 
„^pyre IleBaHBJe" Baaepa, idto Haje npa B36opy ne 
caaa 6aJio paropoBHaje y aaTcpecy penyTaqaje caaor 
Saaja. MadiaROBak noaajaekaa acTa^e SaajeBe jby6aBHe 
necae Rao one, Roje cy ay npadaBBiSe .lOBop-BCHau, AJia 
jom Bckaa i^eaa Ae^je necae, o Rojaaa HajoauiBpHBJe 
a roBopa. C oco6BTBa yBaaceH>ea roBopa o Saajy Kao 
npajaTejby XpaaTa, tc bbhocb jeAHy 3aajeBy necay, 
Rojy je 22. aapTa 1887. naci^y 6bo nocjiao b8 Beqa 
8a fteroB jibct ^Hrvatska omladina**, rjiji aaje aarAe 
o6ej!ioAaE>eaa tc je nacai^ npBB nyT caA bshocb. (Mb je 
AOHOCBMO y A*HamH>eM 6pojy.) — y onke i^ejia paAH>a 
MajiaROBakeaa oAnme aejiBRaa najeTCToa npeaa aa- 
mea Saajy, to caaTpaao a^ nac je BaAyaeao, mTo ke 
OBOM paAH»0M y cbom aapoAy pasaaRayTa jom aeke no- 
8BaBaH»e Saaja a tbm noaoka a oaoj yBajaai^B, Rojoj 
je Saaj nocBCTBO mhofb cboj paA, a Rojy oco6aTo yaa* 
asasa a Ma^aROBak. X. Z. 



nOSOFHIUTE H yMETHOCT 

npNjaTeibiiMa OiiOBeHONe neoMS. C;ioBa<iKo aKaAOMCKo Apy- 
mTBO ^Detvan" y Ilpary oBAaje sdapKy cjiosaHRHx eapoARax 
neoaMa, aoje Je ynecao aa cpeAH»H r;iao ca npaTH>OM rjiaco* 



BBpa MJiaAH cjioeaHKH aysBHap MoKyjiam innaJAop — TpuaB- 
CK0. KpBTHHapH KOJB cy pyKonHC HiraJiH y pyKaaa Bspasajia 
cy ce iiOBOJbHO. Hhct npnxoA oaor noAyaeha bao y 4^oha sa 
noTnopy CBpoMamnax cJiOBanKBx ^aKa y Ilpary. 



KH>n»CEBH£ BEJIEDIKE 

OBoroANUiHia noA^a Harpa^a KoTBapescKOr y pyoKo] AMaAe- 
mnJn HayKa. Up By narpaAy oa 1000 pyGaJba ao6ho je no npeA- 
jiory npo^ecopa JlaMancKor, npoaecop Kaanajia (nopeKJioa Hex) 
aa AeJio: KopecnoAeHi^BJa Jana Aaoca KaaeHCKor. Jlpyry na- 
rpaAy oa nOO py6ajba aoObo je C. M* Kyji6aKBH aa Aejio, KOje 
roBopB o BCTopBJB fl ABJ&^eKTBMa HOJbCKOF jesBKa. Tpohy ua- 
rpaAy oa 500 py(5ajLa ao6bo je H. IleTpoBCKB aa AeJio: iie- 
CHBHKBM AeJiBMa xpaaTCKor necHBKa Ilerpa XeKTopoBB^a. 



HHTyJBA 



t 60Mca KHewesNlk. yracao ce jeAan bojibkb b oaeTao ya, 
yapo je Bossa KHeHceaaii, npo^cop Kae^eaBh aaacTa AOJiasB y 
jbyAe Kojfl cy Ayuioa b cpuea, aacjiBMa b oceKaibeM uaAaa- 
niBJiB cBoje caRpeaeHBKe. HsKaA ce HBJe rb^bm BCTflii,ao, ajia 
H>eroB ra paA bctbho na ouy sBCBuy, aa Kojoj caerjie yaoBB 
BeJiBKaua caeTCKBx. Bossa KueHceeBK je jeAau oa Hamax uaj- 
Bekux B Hajoa^BJbHBJBx paAHBKa na $bjio30$bjb b BCTopaja, 
jeAan oa najonce^KHBJax yaoaa b SHajiaua. HcTBHa 86opHBUB 
uame aKaAeaaje nacy iberoBe paAoae yapcTBJiB y caoja aaAaiba 
— aJiB, Bo'tfcy KHeHceBBha ho caao iuto aKaAeaaja aaje aana- 
aajia — H>era naje ub ApymTBO aanaaano, jep oh ce HarAe 
HBJe BcnojbaBao, hb npcao. Fao je jibhhb auTepec roRopao, oh 
ce HBje nojaanbBBao, pen ce iberoRa naje qyjia. 3a to Je npo- 
niao Kpoa xcbbot Kao ocy^enaK Kpoa luatfy, noAROceKa yAapue 
B OA JByAB B OA cyA^BHe. Ajib oh je b y sajaei^oj 6eAB aaao 
noHOca a AOCTOjaHCTaa, aaao xpa6pocTa a aysKaecTra, Aa cbo 
byroM noAHOca — naje c H>eroBBX ycaua npoKop npejierao, 
HBJe ce JayK pasjierao. HaKaA uaje da»a;iao mro ay srbbot 
He HyAB OHO Ha mro aaa npaRO. KuexeaaK Je Boxca 6ao na- 
heHBK y 3KBB0Ty; ajia koJb je yaoa b cpuea tojibko 6ao aanaA 
CBera niTO je jibhho, RpeaeHO a aeaajLCKO, oh Je JeABne OAy- 
niKe 6o;iORHMa cboJbm Hajiaaao y aacjiaaa caojaa, KoJe 6b y 
CBBKoJ caercKoj JiarepaTypa 6a;ie caaTpaae Kao aapaa aeABKe 
Ayine ~ a koa aac aajio ko a Aa ana aa HiBx. 

HChbot Bosko KHeHceaaha je eeoaa npocT a JeAROCTaBaH; 
ajia je HciiyH>eH paAoa a AeJiaaa koJb ke aaBecHO HaAaRBaeTB 
njiaheaa Aeaa QareHTapaHax HayquBKa. IIopeK;io Boxce Kae- 
MceBBfea je acropacKO. Oh je ynyK Kneaa Hae Kne^KeaBKa 
OA Gea^epaje, koJb je cae caoje aaaibe noJiosao aa OTKyu 
cpncKora po6jba, a caa nyKa capoaax ocxao. Poi^en Je 7. aapra 
1862. roA. Ha y6y, rAe je a ochobho mKOJie aayiao. FaMHaaaJy 
a Be.'iBKy LIlKO^iy capmao je y BeorpaAy. Oco6eH>aK, ReasaR, 
AeJiBKaraH, Reoaa oceTJBBB, yaaameii aanaA caax CBTnaua srb- 
ROTa, Koje cy ocTajiaa JbyABaa TaKO aHaqaJHe, or Je joui Kao 
^BK B. lilKOJie noKaaao caoje rbcoko aHaH>e a o6paaoBaH>e. 
Join TaAa oh je npeaeo c eHr;iecKora JeaaKa BoKJioay „IIct. 
ii.BBBJin3au.HJe y EnrjiecKoj^*, Koja je aaauiJia y 5 Kibara. Ho 
TOK AOiiHBJe HayHHB paAOBB aoTflqy ra Kao aeoaa Ay^OKOr 
Mac.iBOU,a, qaje ce BAeje a iiorJieAB AR^Ry bbcoko aanaA RBBoa 
AHeBHBx a BpeaeHBX norjieAa. HajaaxcHaJa cy ay paAoaa „npBH- 
uana acTopaje^S „PeA y acTopaja^, ^IlponopiiBJa y acTopaJa", 
„Mac;Ia^ V pyKonacy ocTajia je rpeka Kibara ^npaHU^ana a- 
cTopaje*', Apyra kh>. ,,Macjia'* a joui Aocra Apyrax paAoaa. Ocaa 
OBBX paAoaa mTaanao je hokojibko HJiaaaKa a pacnpaaa y 
„OAJeKy" (1903) o CojiB36epBJy, Jlyjy Bjiaay, Monpocy, Kaaypy 
fl Ap- B ABO oaehe CTyABJe y „Kh>. fjiacRBKy" a hokojibko pa- 
Aoaa y ^lIojiuuaoKoa FjiacnaKy'*. KH>B3KeBRa 3aApyra Je inraa- 
najia npeaoA c enrjiecKora Kapjiajeoaa AOJia „0 xepojaaay". 
BpoAfl noMOHyTB iberoa „PIcTOpajcKa KaJieHAap*" a Feorpa^ajy 
(Ham 1892. roA.) 

Kao npoaecop iipoaeo je y Yxmsj 5 roABua, y Hamy 4, 
y HaHKy 5 roABHa (rAe je 6ao a ABpoKTop), 2 roA- ,y Ulanuj, 
a aaraa je 6bo npeifemTeH y BeorpaA. 3a apeae cpncK0-6y- 
rapcKor para ynecTBoaao je y bokojibko oKpoiaJa. OcTaaao je 
aa co6oM neropo capoiaAB y nyKOJ capOTBibBy Jep or Je u^ejior 
OBor sKBBOTa aaao ne caao OTaopeno cpu,e a nyuiy^ aero a 
OTBOpeny pyKy aa Apyrora. 

Bor Aa npocTa Bossy KHeaceBahal 



Cffmtam WawMwrapeaa mnxaap^la 7 Open. Kapii« 



ais/ao(^ 



V 3ABABy, nOVKV H KftHKEBpCT CJ 




W. 



BIACHHR yPEXHHB 



9 




7 Gp. KapjiOBi^HMa, 3. (16.) iiapia 1905. 




XI 



JaKOB UJaHTMfi, MoHTaHa 



I 



Z8 nonzj&EASbHZ njECAMA 



a cjiyuiaM seyKe njecMe na AJ^TiiiLCTBa! . . . 
0, KO TO 6yAu MHpuc ycnoMena 
H A&BHH ocif'jex A^BHHjex BpcBieHa 
— cjiaTKH aeyi^H njecMe m3 AJ®THH>CTBa! . 

K^o sJiaTHa cbjotjioc^ jiyHe ca luiaHUHa, 
KaA BipaK osapu, njiane h 8a6jiiiCTa, 
y Ayuiu Mojoj TH ce pa^am iictq, 
njecMO APai*&9 njecMo hs AaBHHHal 

Ho, TH rycjiape HesHaHii, OTKyna 

Jl^ojiasHm aMO c SByKOM qapoJiHJa? 

— Ax, aaI TH CTHHcem c Mopa h OTyAa 

^OHOcnm 8aAH>H nosApaB niTO onnja 

H cjiaTKH ocM'jex Aa^^^Kujex Aana 

H Mope qeHCH>a, nope cjiaTKHX ca&a! . . . 



-^I^J^Mr^ 



BopHcae CTaHKOSHK, BeorpaA 

K O UJ T A H A 

2 ^PAMOKA nPHHA 

Haia (KJieuajyhH): I],f^Ha! 

ToMa (Tpaa ce): Hx! (OACTyna oa H>e:) HeMa 
H0B6IC HH y iiiTa ;^a yA&P^- CaM xe Bor y6H0. 

Kara (oAJiasn): I],pHa ja. 

ToMa, (BHqe sa h>om): U^Ha! A sap KaAroA 
66ine 66Jia cpeka Kpujehn pyFce? Oa KaKO en, 
TaKBa CH. Cxapa, Mpxea, jieA.eHa, njiaHHa. . . 
HiiKaA ce ne nacMeja, HHKa^ He sapaAOBa ! H 
{)OAnJia CH ce TaiCBa. IIlTa ce OB^e no Kyhn 
caMO Bynem u njianem? TaMO hah! Na^ y 



i^HraHCKy Maajiy. Hah, Aa BiiAiiiu cnna, Aa bii- 
AHui KaKO U^nraHKe o6jiaHH h ^6ejiH CBex^' xpaun. 

AojiasH Apca. 

Apca (sApaBehH ce): 0, xayHJo, XpncTOC 
BOCKpece! CpehaH th a&h! 

ToMa (npeKHAa ra rneBHo): Eto th TBOJa 
Cp6HJa! A 3a BpeMe XycenH-nauie, Tame cy 
Ha HeTHpH K0H>a Hepenene. A caA? I^nranHMa 
napcTBO AOiiiJio. (BecHo:) 3ap ja obo Aa AoneKaM? 

Apca (aaqybeHo): lUxa, aa Bora? 

ToMa: To! ^a mh Ha OBaj 6jiarH a^h^ Ka- 
Aa ce H ropa h Bo;i,a BeceJiH, a Moja Kyha Aa 
njiane ! 

Apca (Aocehajyhn ce): A saTO, Hemoj saTO 

TOJIHKO! SauiTO? 

ToMa: 3aT0, hito Me pacojiaKao Moj chh 

— HecHH ! IIIto mh ce Kyha pacKyhnjia^ Te 
He CMeM Aa norjiCAaM y ohh H03eKa AOMahnna; 
uiro Me. . . CBhrh) : A Aa ra HeMaM, 6ap seaM. 
OnaKo: HMaM ra h HOMaM. U saKJiahy ra Kao 
Bpani^a! HeKa ce ana, Aa je xayn-ToMa — 
xaynja, a He Aa xpaun h nyna. . . (Tpaa ce, Apcn:) 
A HITO TH He ceAHui? CeAH! (Bnqe:) CBehy! 

Apca (oA6iija:) A He! KaKBo ceAeH>eI 3Haui 
Aa MecTa HeMaM aok OBaj npasHHK ho npo^e, 
H OBH, — He CBOTH Hero, Bo>Ke MH onpocTH 

— jiyAH AaHH. 

yjiaaH BacKa ynocehn caehy y ajiaTHOM nnpa- 
Ky, CTaBjba je nacpeA cooe h Bpaha ce ype^yjyhn 
OKO Bpara Hayaene ToMHne m oi;a joj i^unejie. 

Apca (BacKH): BaCKa, ha" th Kyhn, CHifKO, 
Ha^H ce KOA MajKe, jioneKyJTe rocTe. A ohom 
CraMeHKy KancH : hchb Aa Me ne HeKa, aKO ca- 



269 



BPAHKOBO BOJLO 



1905 



260 



Aa H OH o^e Oft Kyhe. Ty J^a jel Kon Kyhe! 
CxoKy HeKa rjieAa h Hyea. 

BacHa: Xohy, 6no. (OAJiasH.) 

Tomb (aa ce6e): Foctp. . . Kyha. . . CTOKa. . . 
A Moje? Cee OAe. (IIIeTa ce:) H hah iia My ce 
pa^yj, Ka^ ce pOAH. Oa obojihuho, (nonaayje 
pyKOM) OA wBipey MyBKy" xpann ra, Hyeaj, rjie- 
Aaj, A^) KaA ce yMnpe, HMa ko ohh ua th sa- 
KJionn, csehy sauajiH, a^ th ce aom, or&nuiTe 
He yracM. . . A oho ! (noKasyje na yJlH^y :) Eho ra ! 
G U^HraHKaiia ] Hh oi;a, hh maJKy, HHKora, hh 
Bora ho npnnodHaje m cjiyma. . . Mope, uito 
KaMOH He ao6hx nero H>era, cnnal? 

Apca: HeMOj tojihko, xayn! To je caA. 
Ulxa hem my? 

ToMa (FirteAajyfeH Apcy upoHuquo): Hnuira. 
Tn HHuiTa. 

Apca (yBpe^OHo): Ila lUTa Mory ja? SanaT 
joj je TO? A ona to c MajicoM h oi^bm paAH. 
CsHpajy, — mTa Apyro h Mory ohh : lI,HraHH? 
A Aa je OHa HCOHa xaJAe, a^- Ajih obo je Ae- 
BOJKa. H nomTena. IUto je npano, npaeo. Cbh 
Ayniy hochmo. Ajih aa to. . . 

ToMa: Ex, nouiTeHa! Cnrypno paAH H>eHor 
nomTeH>a tojihko ce 6ecHH h tphh oko H>e I ? 

Apca: HHiuTa th jom ne snaiii, xayn! Ohh 
MjiaAH na Beh hobbk u js^sl ce ne JbyTH. Ajih 
mro aa OBe pfiyTe^ CTapnje, A^Mahnne? OcTa- 
pejio, KJieKJio, na KaA ce c h>om na^e - ao- 
6ecHH ! Eho : MaKCHM, Sa^np, CTanKO, cbh. . . 
A aa OHora mora MnTicy, 3a H>era Beh — oh 
ce JiyA H poAHo! 

ToMa: Mope, iirro caA: MaiccHM, MnTKa! 
UlTa oBaj, iDTa OHaj?OBO, obo th Menn Ka^n: 
Sap ja Ha OBaKaB cbbth h Bohcjh a^h na oBa- 
KaB AA caM? . . 

Apca: Ajia h mohh nnje JiaKo! He snaiii 
th. IIopeA oniuTHHe h Kyka mh nyna. Te OBaj, 
onaj Aomao. MexanijLHJa aoui'o. Fjiany yBHO, 
pyKe o6ecHO. Ilnhe My CBe hctohbho. Tasan, 
nposopn, CBe KypmyMHMa HspemeTano. H, bbjih: 
„Join cy TaMo!" A ja Kora a^ noiiubeM! Y ko- 
ra Aft ce noysAaM? Kora HMaM? 

ToMa: HHKora. One noMpjio. 

Apca: Ha Kora? Sap Tacy KMeTa? Oh hjih 
cae na „mptbo hmo^ nsdnje, hjih c H>HMa 
aacoAHO, na OHAa jom Bcha MyKa. A nan- 
Aypa aKO nomjbem, H36HJy ra; nojiHu,ajy hh 
Aa norjiOAajy A ja mTa a^ paAHM? KoMe a^ 
cyAHM? H>HMa HJIH H>oj? Ako hx o;i H>e chjiom 
OABynoM, y aaTBop hx MeTneM? He hao. Cbh cy 
uamu. CpaMOTHM h>hx. CpaMOTHM h ce6e h CBe 
Hac. A H>y? JeAannyT je npoTopax y TypcKy. 



H, AOK ce flyBBH ne cpeAH, BHHorpaAH ne o- 
6pame — Jieno, CBe Mnpno I Ajih mhm nacTyiiH 
me OBH npa3HHi^H, one cjiaee, MecHni^e, hum 
ce Hannme, OAMax iipe^ome y TypcKy h — 
Ha^ome je! Orejin je oa ApniiyTa, noftHJiii ce 
TaMO c H>HMa, 4HTaBy 6yHy juirjin na rpa 
HHii,H KaA je iipeBOAHJiH. H, AOBeAome je! CaA, 
mTa hy? 

ToMa: (iiJiaHe): Ha ySnj I 3ap aa h>hx, ll^nra- 
ne, jomTe MyKa? Ra ja, y TypcKO BpeMe. no 
AeccTopo Ha jeAan KypmyM a^* mx naHH^KeM 
na jom TaAa oko ji,h mh ne MpAHe, a kumo 
jiH caAa! 

Apca: Ex, hcmoj to. Hpoiujio je to. Hero 
OBO he BajBAa aok je A^BOJKa a nocjie, KaA ce 
yAa, BajbAa nehe tojihko aa h>om TpnaTH. 

ToMa: A mTO ce ne y;ia? Chjiom! IUto 

TH TO? SaQlTO CH TH ? 

Apca: Ha to h paAHM. FjiOAaM. CnaKor 
Aana roBbpHM ohom h>hxobom KMeTy, npcTiiM 
My. „Hehe," OAronapa oh. „OHa nac U,HraHe 
H He rjieAa.*' 

Towa (y mpohhjh): A ona nehe? 

Apca : Hehe. Eho, Ajihjiob chh, Acan ; OTaii, 
My, Ajihji, 6oraT, na „napaMa jicmch". Tojihko 
KOHonjba HMa h xohe je. Hpocn je tojihko 
nyTa. A ona? Hh Aa ra norjieaa. 

ToMa (njiane): Ha mTO th, 6pe, to ne. . .? 
KaKBa CH th BjiacT. 

Apca : AMa, 6paTe, ne Mory cne caM, pa- 
syMHJ ! Tpe6a to cbh ; ne Mory caM. (noKaayJe 
Ha rpjio:) Eto, hvj: Ohct neh nonejui nyniKe! 

Ca yjiHue rpaja, caupica, opo. 3a thm nyu,H>H 
nymaKa. FjiacoBii. 

JsAaH mac: CaSjby, Mopn, h nymKy ! KoH^a, 
Aopny, MH H3BeAH. . . A^pno, chho mptbh, ho- 
hac hoMO ja h th. . . aax! 

Bax KOibCKH yjiHi^OM, BBeKOT cadjbe, iiaMysa. 

y co6h pyoH rionMuaja. 

rioiiHMaJa (saAyaaH, 6aua niTan HcnpsA Apce): 
Ebo, ra3Ao! Ebo th mTan, cjiy}K6a. cBe! He 
Mory BHue. Haom h jal (nojiaaw.) 

Apca : KyAa ? 

rionMMaja: HAeM. He Mory. Hnje obo joaho. 
(QqaJHo inwpH pyKe:) Obo je na „CBe CTpane". 

Apca: Ha aaiirro HMam pyKe? YApn! Ka- 
MO TH naHAypH? 

rioAMuaja: I-UTa roBopnm, raaAO, KaAa3Ham? 
KaKBH naHAypH? nomjbem ra, a on nsBpHe 
nymKy, na h caM c H>HMa aaccAHe. UlTa Mory 
ja caM? Ebo, PncTy, 6ojaij[HJy — ne chjiom, Beh 
MOJ160M, jcABa ra AOBeAOX Kyhn. Hanno co. 



9 -« BPAHBOBU KCUu ( 



iM 



H3„eoe™.,cnpe««e.aHe,„a,3.eeo.,„cyje:l 
II iia4ejiBHKa ii cse. (Tomh:) A ca^, xai^HJo, tboj 
CHH OAe c KoiiiTaHOM y Go6iiuy. Ha iuto he caa j 
TSMO HacTaTH? (OflJiyiHO, ynjianieHo ApcM:) | 

Apca (Toum): Eto, xayii, ii biia>i! Ila caj^? , 
llira ;^a pa^HH? (riojiuuajM kojh tiojiasn:) MeKaj 
TH. (Tomh): 36orOM, xayHl 

OAJiase. 

CTHoiBBa ce rpaja, 6pyjaH>e Koje ce c 'laca Ha 
que jasjba rySii ce. HsAaneKa ce lyje kbko Her;ie 
rpHeia aacBupa h 5po urpa. Be<ie nana. 

Toma (cTpeca ce): Ax, chhkoI Bap osaicaB 
BojKJti, MHJiM, cBeTJin fifiu II ja oBaKo ^a^ ra 
AoieKaiM? (OAJiyqHo): He, ciiHKo! He heui ra ini 
TH fl,& sanrpaiu it Baneeaui I (Bhho:) Xaxa! 
(OftJiaan.) 

Hoh. npo6Hja HeceqMHa Kpo3 fianiry, y cofiy. 
Fpaja ce CTitmaea. IloKaTKaR, ii» jiajbHHe, qyjc co 
rpHCTe, CBHpKa, opo. 

y^asH Kara. 
Kara: UItb ce o;; Moje Kybe obo yiiriHii? 
Ox, FocnoAe. ihto mh obojiuko jiocyjiH, " mica? 
yjiaaK Sena ca ropGaua h jejiHHM caBRjyTKOM 
HcnoA naayxa. 

Hara (uecTpnen>HBo): AMa, r^e cii AO ca^a? 
3aAa: HHcau Morjia, xai^HKo! Aok je cbii- 
pajia no eapouiu, HucaH CMeJia jya y^eM ii y- 
KpaABM joj KomyjBy. jep ona CBaKor laca n,o- 
nasii, Meiba KOiuyjbe, o6jia4it ce y Apyra o^e- 
jia. . . Sap oaa jeAHe xajbuHS ima? 
HaTo: IlycTe joj ocxajie, fla Bor flal 
Sajta: H KaA nyx Aa je oriiiujia laK y Co- 
6nMy, yrpa6Hx npHJimcy Te je yKpaftOx ii eeo 
je. t^BauH 118 caBHiyTKE KooiTaHHHy CBHjieHy. yifpa- 
uieuy ojaua r iHrncaMa Komyjby ii paarphe je npen 
KaTOH.) Ja, xai^nKel OBaico hh iiauiiiHiii;a He 
HOCH. A n OHa je yGasa, npOKneTa 6HJia! Jl,& 
joj BHAHUi caMO CHary, na oh je h th, TaKO 
cTapa B HCOHa, uennBaJia! Haioa KpB oeaKBa 
HHJe. HaHTiiM H BnflfiJia. caH namtiHy npBy 
xeny. BepicoBKy. CaMO ona usiauie raKBy cnary 
H jienoTy, iia caA eBO h OBa. Ax ! 

Kara: Ox, shsh, Aa je y6aBa. BiiA^Jia cam 
je y aiwaMy. Ila n xaMO — acene nodecne 0!:o 
H>e. A caft! (noKaayJe ua Komyjby.) Cyxpa, oAMax 
4MH 3opa nyKue Aa je oahocbui y MapKOBO Ka- 
jie, H TaMO, y CTaHi;e, tao ce BOAa cacraje, 
yTonHifl je u ocTaBiiin y ony 6yKy BOAeHii'iny, 
Koja je OAaBBa nycTa. Ajih rjiejiaj, raeAaj. Aa 
Te KO He cnasB, hh cynne orpeje hh xeGe, 
hh Kouiyjby, re KaKO 6ii h y H>y, a^ Bor a^» 
CyHi^e BMiue ne bhabjio ii tie orpejajio. A caA 



BAB TaMO, KOA CTaHO B )!l,&hQ Til OHa Bfi jOflfim 

n Aa niijem. 

Sajia: Xoby, xapHKe, Cse hy ja. (OAJiasa.) 
Hara: (HacTaBJta): H>y, H>y cynne, pa. Bor a^ 
ue BHASJio n He orpejajio m H>era CBua... (Kyne:) 
Ox, CMHEco, CBHKO, uyaa re Mvjja ue CTnrjia. 
0, tipoKJieTa UBraHKo! Ox, chhko, ibto sa 
H,y Kyhy ocTaBH, uito MaJKy ocpaMOTH? IUto 
ce y H>y aarjiCAa, — omh joj BcnaJie! — IUto 
xe oHa^iija, — ycTa joj OTnajia! Ox FocnoAe! 
MRMe Te, rocnoAB najbyTMX. . . Kora Hapy»CBX, 
Kora oroBopBx, koms jiome noMucnnx, to hb, 
OBo.'iBKo, FocnoAe, upno, upHO AOcyAB? Sap 
MaJKa poAHJia, lyeajia, iia caji Majica He sajba, 
a OBa, LI,HraHKa, Ao6pa? . . MaJKa ce ocTaBJba, 
a OBa ce rneAa, OBa, KoinraHa, — kocth oa H>e 
oTnaAajie! (OajiyiHo:) fla KyaeM, ox Aa KyHSMl.. 
(CKHAa maMHJy, une npeA HKOHy, luieqa n xyae:) 
Cbbko, Aft 6or A^^- ■ • Th Mene ocTaBHO, oopa- 
MOTBO, Ha OBaj BoHCJH AftB pftcnjiaKao, a Te6e 
Aa Bor Aa, Aa Bor. . . (Cxpeca ce:) Ox, He! He- 
Kaj, 6o6 Aft My 6at(BHl JX& bhahh. lura uy 

CTOJH. 

OsJiasi K 6p30 ce apaha ca cutoh. npeoKpehe 
ra HCTasjba nacpeA co6e. KneKMe, h naruyTa naAa 
H> noHHe no H>eMy na paBMohe apua 6o6a h Bpa>ia. 
MecemiHa jaie. OAJeAHOu oicpehe Jie^a HeceHBHH: 

Hx, oea MeceHBual (TluKoaa ce HaAHocH a 
yHocH y apwa no cHTy.) IloCTeJBa My iipasBa, nyT 
AajlfK H. . . iO;irypa oa ce6e chto, ^unH npeuepa- 
Mceno.) He, Focnoae! He Kpe/ Mojihm th ce, Fo- 
ciioAe. Hmirra H>eMy ne, a cee na Mojy rJiaay, 
Me Ha H.eroBy! Cuii mh je, hoao! UIto peKox, 
Aa He 6yAe I ycTa mh OTnana, ycTa. . . 



-^^^"t^ 



aEBOJHA MHAflA .... 

eDoJica MJiaAa, cJia6a, 6;i0AOJiHKa, 
Beh na npary rpuoa — jieno norjieu 6ai^H, 
yviie;\a aaii 3iiMCKti; Berap, CKer, o6;iauil, 
Ila ApxTaaiiM rjiacoM cjiauaiKK noBHica: 

He yMHpe mh ce! IIoa seujbOM cyAenou, 
noA AedejiHM JI6A0M JievKar' ce ne Mowe) 
Ox, cuHJiyi ce na ue, naj mh ^Apaa^ba, BoiKe, 
}\a npujiehe bhau^ ca Tpaaovt sejienou.'' 

„HacTaAe npojiehe. Cse pejtOM secejio: 
Hefjo, 3e.\tJLa, nTiii^e. A AeeoJKa KJiera 
Ha iiBHLi.li rpoSa - JiHi^e joj yaeJio — 
lllanlie, jaAHa, ryucHo: ^Ox, Aa RiiBHa iiBexal 



9 *^ fiPAHBOBO BOJIO ^ 1905 



264 



MHpHme uft HJianocT. Jom xofay pfl xubbu, 
Jom Aa rjienau cynite, na ysABmeM cnaTKo; 
^a y wajcKe uohit caaeyjy ce jmBan — 
Ox, npojiehe jbynKO, ne 6ynH aa KpaTKO." 

yiipjia je fleea fla reniKor jih Ko6a! 
Can JieneHe rpynu hh sa ihm ho Hcyne. 
JeceHiH aeTpOBH TyncHo je^e Tyue, 
Jlejiyjajy rpaay caenyjiy bhid' rpo6a. 



IlHpOT 



(yrmpcuor B/HUTpHaH 



Mapa BiMAHtiKa, BanHKS HHNHHna 

EVBA-MAPA 
ajflflio y dauiTy! 

HanojEy cHja eyH^e, easAy^ mh- 
pniue Ha Ji>y6iiqiii;y, na mtcTO re 
MaMii. XaJAMO y 6aiiiTyI 

Je JIB }tfi, je Jiena Moja 6auiTa? 
Fjie, KaKO ce n>y6HqHi;a luiaBM ynoaa aaicjio- 
H>eHa sejieHHM jiHCTHKnHa, onaMo }i,tuhe pac- 
i^serao ce 3yM6yji, na Mupnuie, Bo»ce, MHpiiiiie, 
mejie ra seh oOnehyl 
A r;ie 6y6a-HapeI 

Cnerejia na ft.y6HMHny, a n>y6HHHt;a ce 
HHxa noA iLOMe. HeKaj, noAMeTHyhy npcr — 
HO eBO jel 

BoJiHH Ty 6y6Hi;y! TaKO je sroAHa, na 
OKpyrjia, na icaKO joj neno A^Ji^Kyje re upHe 
Ta^Ke Ha ^pBeHHM tqpnouiiHa. 

UlTa, A^ '^H HO ji,pyKwa npe;i,aBaH>e us 
npHpo^onnca? 

AMa, Htfje HHHii yKpaj naueTMl Hero, snau, 
KaA BHAHH I'y 6y6Bi;y, na je MexaeM Ha npcr, 
na ce sarjieAHM y H.y, ja OHAa tck ocehaH na 
je npojiehe. 

HyAHO je TO y npMpo;iii. CaA, TaKa iiajia 
XHB0THH>Hi;a SHE uTTa joj je onpeAejfceite, na 
MHpHO H OAJiyHHO Wflfi CBOJHM nyTCH . . . UlTa? 

J^a He roBopiiM KojeKaicBe GyAajiaiuTHHe? Hero — 
Ho, na Ao6po! HeKa je to n hiictbhict. 
Ana, sauiTO mobok neHa Tor HHCTHHKTa, nero 
ce HJiaTB itejior BOKa oko nnTaH>a uira Hy je 
onpeAeJbeibe Ha cBeTy? 

Eto, Ba npHMep, mhm aoto ctcmo Majio 
paayMa a noiae ce nrpaTH, poAt^TejBn neh 
naae, lera he ce i[ajnpe JiaTHXH, na OHAa oa- 
Hax: 6Hhe non, mjih bojhhk, hjih y4HTeJi>I A 
HHKO He KaHce : Cahe qoseic! Mhcjihm CTBop, 
KOJH 8acjiy»cyje hhc HajyHHHJer CBOpefta na 
ceery — 

HpaBO BejiHin! H He AOJiHKyje OBaj pas- 
rOBop ys OBaj Jienn nponexKH Aan. Haurro 



jiyiiaTii rnaey niiTaH>HMa, Koja cy cyeinue sii- 
coKa sa Ham hcshckh yH ? 

A oKO Hac je raico jierio! Ocehaui jin tb, 
KaKO CBaKii BeTpnh AOHece HiiTaBe rajiace 
MHOMHpa Kojn ^HCTo oniijajy. 

Ajih kemo Moje 6y6a-Mape? J1,ok cam ja 
$iij]03o$Hpajia, ona je OAJieTena — 

Eho ti Hor cyceAa, neHSHJoHoeaHor y<jH- 
Teji>a. Yseo eennKe CauiTOBancKe uoHcni^e, iia 
opeayje pywe. UIto xaj hobsk nua pywa, to 
je AtiBOTal Ajih hx h neryje — norjiBAaj caMo 
— Ho y uiTa ce to aarjieAao ? 

Axa, H OH je Hauiao 6y6a-Mapy na aobh- 
Kyje CBOJy hepKy Aa je h ona bhah. 

A hepKa ce saGynHJia oko jieje KOJa je 
onepBaHcena jby6H<iHi;aMa, na 6epe jby6iiMii- 
ite, a H.iaAH yniiTejb joj iioHa>Ke. 

„By6a'MapaI" KJinKhe AeooJKa h Mehe 
6y6y na CBoj pyjKHMacTn juian, a MJiaAii ynw- 
rejb je yxeaiHO sa pyKy, Aa 6on.e biiah 6y6y. 
Jlojia jeAan! 

Fjib, KaKO ce sapyMendJia, na He CHe OHujy 
Aa Aurne, a oh ce aarJiOAao y H>eHy pyniiity 
H HiiKaKO je He nyurra na CBOje. 

XaJAMo 6jiMwe Tapadii, aa lyjeMO lura 
joj roBopiiI - Hah caMO, — na ae npncjiy- 
uiKyjeM ja m3 sjie HaMepe, uero uito bojihh 
jieaoJKy. - — na Ao6po, icaA nehem, ne mo- 
paui — — — 

Ax! 

Snain jih, luxa joj je Kaaao? 

KaHce: „rocno^ni(,e, ajia nsiaTe Jiene pytee!' 

A ona My OAroBopHJia: „0 — 6auil Sap 
He BBAHTe KaKO cy HaatyjbeaeV" 

Oh ce na to HacHeuino a peKao joj ca- 

CBHM THXO: 

nJa 6aiu Tane pyKe bojihm — u 6no 
6hx HajcpehHHJn, kea 611 to bpoaho pyimte n 
sa Meae paAHJie." 

A — je Ji'I CaA 6ti BoaeJia saaxa uixa je 
oaa OATOBOpHJia, a ocy^HBaJia ch MBHe urro 
npHCJiyuiKyjeH. 

KaKBO je to caA onex nHTaH>e — a& na 
MHa A^BOJKa HHpasa ? 

y$, y^I Sap ae ocehara KaKBy je ahc- 
apMOHHjy nponsBeJio xo naxaHie y <iejiHOj npo- 

JieTtbOJ CHH^OHHJH? 

Ajia cy ce JbyAH AajreKO yAajbajiH oa 
npapOAel CnyTajia cy ce y OKOse, Koje cy caMH 
ce6H CKOBajiH, na caA ne yMejy a^ ce ocjio- 
6oAe. 

ATaKaMajia necaecaa »ciiBOTiiH>iii^a hhofo 
npHpoAHHJe, MHoro naHexnaje peuiaaa ncn- 



265 



9 



BPAHKOBO l&UJiO 



1905 



266 



Rnm, C. MepeiuKOBCMH 



BACHPC BOrOBA 



9 



POMAH 



IX 

TaKO CTHroiue ao KanHJe ^Bopua h upeKO iio- 
KpeTJbHBor MOCTa BaTHiiOHTe jy^ouie y Kyjiy jyHCHor 
3HAa, Tope-j\H-<l>MjiapeTe, OKpyMceny ca cbhx cTpana 
AyooKHM poBOBUMa npenyHHM Boj\e. Ty je 6nj\o 
Mpa«iHO, darymjbiiBO h sayuapajio Ha KacapMy, xjie- 
6au, ^y6pe u OBceny Kamy. IIoa dBy^HUM xoAHHi^HMa 
OAJeKHBame pasroBop na pasHiiM jesiiL^iiMa, cmox h 
ncoBKe HaAHHHapa. 

Hesape je HMao nponycHH jiiict. Ajih IJoBaniija, 
Kao HenoBHaTor, sarjieAaxy cyMH>nBO h aanHcaine My 
HMe y CTpa^apny KH»ury. 

IlpeKO rtPyor noKpeTJbUBor Mocxa, rjxe cy hx 
uoHOBo paaraeAajiM, y^ome y npasHO yHyrpainibe 
TpxcHinTe ABOpi^a, TaKOBBany Iljai^y a' ApMe — Map- 
coBo riojbe. 

IIpoA iLUMa ce upnejia synqacTa Kyjia Boue 



noTHba nnxaBba oa najyMHHJer CTBopa, koj6m je 
MaJKa npnpo^a Aajia mhofo Biiuie ho ocTajioj 
cnojoj A^i^w. MoMCAa ce oh 6aiii saTO n vAa- 
:i>yje tojihko oa Te CBOJe opeAofipe MaJKe. 

Hero — norjieAaj OHaMo! 

MjiaAH yHHTejb OABeo ACBojKy npefl, oi^a | 
joj, 11 HeuiTO My npnna, npHHa, — uiTa jih? ; 

A CTapai^ CKHayo naonapn na mx 6pHme — 
Ej CTapne, Ta HHcy HaoHapH Kpune, to th ce 
OHM daMarjiHjie ~ or cysa! 

Ax — TaKo! TaKo! 

Oab CTapai; Aa ce nocaeexyje ca cbojom 

}KeH0M. 

Ta, nycTH h Mene a^ bhaum! 

Da — Kao uiTO to oSiihho 6nBa! 3arp- 
jiHO je — na je nojby6iio — na ujTa? 

Ho — niTa ce BasAan HyA"ni? Ha Aa je 
CTO nyTa poKao Aa HeKe yseTH AeBOJKy 6e3 
Miipasa. — eBo oh he to nnaK yHHHitTn. 

Ha iiocjiOAaK — Brapas joj H>eHe BpeAHe 
pyKe! 

Ajiw KaMO 6y6a-Mape? Be3 H>e — ko 3Ha, 
KaKO 6h ce CBpuiHJio . . . 

Ajia MHpnuie ji>y6HHiii^a, a Jiaicii noBerapai^ 
paBHOCH joj MHpifc, a c MHpncoM n cjiaTKe 
3ByKe noji>y6aua! 

UIto th je iipojiehe! 



) I 



CaBOjcKG HaA Mptbbm Pobom. C A^CHe CTpane 6ho 
je yjiaB y noqacHO ABopHmTe, Kopxe JI,yicajie, a 
c Jiese — yjiaB y HajHenpHCxyna^HHJH Aeo ABOpi^a, 
TBp^aBy PoKexy, npaBO opjiOBCKO rnesAO. 

Ha cpeAHHH TpHcnniTa BHAejie ce ApneHe CKejie, 
OKpyHcene OMaibiiM AOSHAaHHii erpaAana, orpaAaMa 
H cTpexasia oa AacaKa, CKpojennx na 6p8y pyKy, 
noxaMHejinx oa CTapocTH u norAerAe noKpHBeHHX 
BejiHKHM »cyTO-CHBHM neraiia. 

HaA orpaAaMa h cKejiaMa A^sajia ce ABanaecx 
jiaKaxa BncoKa KOH>CKa cxaxya, HasBana Kojioc, AeJio 
JleonapAa Aa BiiHMHJa. 

I^HHOBCKH KOH> OA xaMHO-sejieHe rjiHHe 6eine 
ce ycnpaBHO Ha cxpaH£H>e Hore, a npeAH>HM kohh- 
xaMa AOAHpHsanie BOJHUKa; Tto6e^eHH npyxcame My 
KHeHceBCKH CKunxap. To 6eaie BejiHKH KOHAOXHjep 
4>paHqecK0 C^opua, jeAHa nycxojiHHa, kojh sa hobbi; 
npoAaBame kpb CBOjy, — nojia BOJHfiK, nojia pas- 
6ojHiiK. Chh CHpoManiHor poMaH>CKor seMjbopaAHHKa, 
Hsn^e ns napoAa n nocxaAe cnjian Kao jibb, JiyKBB 
Kao JiHCHi^a, bjio^hhumb, jynamxBOM h MyApomhy 
6eine Aocxnrao BpxyHaii; bjibcxh, — h yMpo je na 
npecxojiy mhjibhckux KHBHceBa. 

Spaqn cjia6or, bjibhchof cyHi^a 6exy o6acjajiH 
Kojioca. 

IJoBaHH npoMBxa y ohom rojasHOM ABOCxpyKOM 
noABBJbKy, y cxpamHHM o^hmb, nynuM jiyKBBcxBa, 
Ao6pot)yAHO cnoKOjcxBO cuxora SBepa. Ha noAHO»ejy 
cnoMeHHKa yrjieAa y MeKany rjiHHy pyKOM Jleonap- 
AOBOM ypesane cxHxoBe: 

Exspectant animi molemqne fatoram 

Suspiciunt; fluat aes; vox erit: Ecce deus! 

H>era nBHenaAnnie abo nocjieAiBO pe^H: Ecce 
deus! — Ebo Bora! 

— Bor! — noHOBH IJobbhh, norjieAaBmn na 
Kojioca OA rjiHHe, na jbyACKy Hcpxey, Kojy raxeame 
KOH> no6eAiioua C^opue CHjiHHKa, na ce cexH xHxe 
xpnesapHJe y Manacxupy Mapuje A^Jie Fpai^nje, njia- 
BHX BpxoBB Chjohb, HeSecHB jienoxe Jobbhobb h 
Be^epe OHora Bora, o kojbm je peqeno: Ecce homo I 
— Ebo qoBeKa! 

I^OBBHHJy npHcxynH JleonapAO. 

— CBpniHO CBM nocao. Mo^eMO mhu. Hnane he 
Me onex nosBaxH y ABOpai;, jep ce, bojio, KyxHH>CKH 
AiiMH>aK noKBapifo, na he mo noBaaxH Aa ra onpasHM. 
Tpe6a yMahn, aok mo HHcy onasHJiB. 

IJoaaHH cxojame hyxehn h o6opeHiix OHHJy; y 
jiuijiy 6eme 6jieA* 

— OnpocxHxe, ynMxejby! . . Mhcjihm h ho Mory 
Aa paByMeM, kbko cxe mofjih cxBopHxu y hcxo BpoMe 
H OBora Kojioca m Tajny Beqepy? 

JleoHapAO ra norjieAa Ao6pohyAHO h yAUBjbBHO. 

— mxa He paayMem? 



267 



fi^AfiKoBO KO^O 



1905 



268 



-r-; — a: 



— 0, rocnape JleonapAO, «ap ne bhahto h 
caMu? He u^y to abo CTaapu sajeAHO . . . 

— HanpoTHB, IJosaHH. Ja 6aui mhcjihm, aa 
joAHO nOMance Apyroaie: Hajjienme mucjih o TajHOj 
BenepH jaejbajy mu ce 6aui obab,^ aok paAUM Ha Ko- 
jiocy, H o6paTHOy TaMO, y ManacTHpy. bojihm a^^ npe- 
MHiDjbaM cnoMeHHKy. To cy ABa SjiusaHua. Ja caM 
ux aajOAHO no^eo, aajeAHO fay hx u cbpdihth 

— SajGAHol Oaora MOBOKa u XpHCTa? He, ne, 
yqHxeJby, ne MOHce 6uthI.. — ysBHKHy Bejixpa^HO 
u, He BHajyfaH 6ojbe aa Hspaau CBoje mucjih, caMO 
noHOBO AOA^Ao: 

— To He MO»ce 6hthI . . 

— BaniTo: ne Monce? — sauHTa yqHxejb, ocviex- 
HyBuiH ce. 

IJoBaHd xTeAe jom neoiTO Aa ica^Ke, ajiu bh- 
AeBiDH norjieA JleoHapAOBHx chokojhhx, ojiarux OMHjy, 
pasyneAe, Aa ho Tpe6a A^Jbe roBopNm o tomo, jep 
ra He pasyMe. 

— KaAa caM rjieAao Tajny Beqepy, — MuuiJbaiue 
BejiTpa^HO, — AP^ao caM, a& caM ra nosnao. A 
caAa, eBo, onoT HMiuTa ho sHaM. Ko je oh? KoMe je 
OA H>Hx ABOJHi^e penao y cpi^y cbomo: Eeo Eoea? 
Hjih MOHce 6htu a^ Hesape UMa npaBO n a^ y 
JleoHapAOBy cpu,y HeMa Bora? 



Hohy KaAa cy cbh y Kyhu cnaBajiH, IJoBaHH, 
MyqeH 6ecaHiii;oM, nsH^e y ABopumTe u ceAe na 
KJiyny hchoa crpexe bmhobhx Jiosa. 

J^BopHuiTe je 6hjio MeTBepoKyxHO, ca cxyAOH- 
i;eM Ha cpoAHHH. Cxpany Hsa IJoaaHHJeBHx jio^a 
aaysHMaoie KyfaHH bha, a npoKO nyxa oa H>era 
6HJie cy K0H>yaiHni^e; c Jieae cxpaue 6eDie KaMO- 
HHTa orpaAa ca MajiHM apaTHHuaMa, Kpo3 Koja ce 
uoiJio Ha BejiHKu nyT npoMa IIopTH BepqejiiiHH, a 
ca Aocne — bha OMan^er apra, h y H>eMy Majia 
BpaTa, yBeK saSpaajbena, jep je y Any apra 6ujia 
HeKa OAeJbena srpaAa y KOjy AOMafann, ocom Acrpa, 
HHKora Huje nyniTao h tao je hocto paAHO cacBUM 
ycaMJben oa CBHjy. 

Hofa 6eine MHpHa, Tonjia h BJiancna; noKaioTO 
6h Mece^HHa npo6iiJia Kpos rycre o6jiaKe. 

Ha 8a6paBjbeHHM apaTHHuaMa, Kpos Koja ce 
uBUJiaaiiJio na BejiHKH nyr, aaqy ce Kyi^aH>e. 

Kani^H ce na joahom aokom iiposopy OTBopHme, 
KpoB Kojii ce npoMOJiH rjiaaa h sanuTa: 

— JecH jiH TH, Mona-KacaHApo? 

— Ja CBM. OTBOpH. 

Hb Kyfae HBH^e Acrpo h OTBopu apara. 
y ABopHDiTe y^e Hcena, OAeaena y 6ejioj OAefaw, 
Koja na Mecequnu uarjieAauie BOJienKacTa, Kao Marjia. 
Hajnpe cy paaroaapajiH koa apaTHiiij^a; bbthm 



ripo^ome miimo IJOBaHHja, Kojera nncy hh onaBHJiH 

Me^y BHHOBHM JlHOlfaeM. 

AeBOJKa ceAe na OHHxcy orpaAy CTyAeHi^a. 

Jluufi join 6eme neoGH^HO, paauoAyuiHo a ue- 
noMHHHO, Kao y ap^bhhx KHnoaa: hhcko nejio, npase 
o6pBe, OABMme mbjih noA6paAaK u omh qpobhaho- 
Mcyre, Kao faHjiH6ap. Ajih ce I^osaHM najBHine ahbho 
koch: cyxa, 6yjHa, jiaKa u kbo SMiije MeAysuHB 
OKpyxcaaaxy weny rjiaay, Kao i^pn opeoji, y kom je 
jiHi^e HsrjieAaJio jom 6jie^e, pyMene ycHO jom py- 
MBHHJe, a Mcyre 04h jom npoBUAHHJe. 

— JI,aKJie, H TH CH, AcTpo, caymao o 6paTy 
AH^eJly? — aanaxa aobojkb. 

— JecaM, Mona-KacaHApo. Bejie a^ ra je nana 
nocjiao A^ iicKopoHH jepecu h upuy Ma^HJy Kba 
CJiymam mxa npuqajy Ao6pii JbyAH o oi^umb hhkbu- 
aiiTopiiMa, npocTO, KO»ca tu ce jesKu! He a^J Bonce 
Aa HM HOBOK naAHO maKa! ByAnxe, aakjib, onpesnaju 
u onoMBHUTe aamy retKy . . . 

— Huje ona Moja TBTKa! 

— Cae jeAHO je, ja mhcjium Mony CaAOHujy, 
KOA Koje HacTaaaTB. 

— MncjiHm JIH, Koaaqy, aa cmo mh BemTHu,e? 

— HiimTa He mhcjihmI Focnap JleonapAO mh je 
noTBHKO o6jacHHO H AOKasao aa yonmre u rbmb 

HHHU, HHTH HX MOHCB 6hTH HO npHpOAHHM BaKOHHMB. 

Focnap JleonapAO cae sna h hh y mTa He aepyje... 

- Hh y mxa ne aepyje? — sanuTa mohb 

KacBHApa. — Hh y ^aeojia ne aepyje? A y Bora? 

— HoMOJTe ce CMOjaxH. Oh je hobbk npaseAaH. . 

— He CMBJBM ce . . . 3Ham jih, Acxpo, KaKanx 
cae Suaa aaHHMjbUBHx cjiyqajesa? OpH^ajiH mh, Aa 
cy ouH uHKBHdHTopa KOA HBKor aejiHKor 6e86o>KHaKa 
nam JIH HOKaKaa yroaop ca ^bbojiom, y kom ce xaj 
qoBBK o6Be3ao, a^ he, na ocnoay jiornKO h npnpoA- 

HHX BBKOHa, OAPKlU,aTH OnCTaHBK BOmTHUB u cujiy 

^BBOJia, A& 6u, HaoaBHama cjiyre cotohcko oa ro- 

HiBU^a CBOTB UHKBH3HU,HJe, 6am THMO yTBpAHO H 

yMHOMCHO i;apcTBO ^aaoaoBo na soMjbH. Eto, 36or 
qera eejie Aa je jepec, bkS je hoko Ma^noHHK, a ne 
BepoBBTH y 4HHH, BBJiB, A^ j^ ABOCTpyKB jepec. 
IlaBii, AftKJie, Koaany, h ho OAaeaj caora ynuTejba, 

HHKOMB HO CnOMHH»H A^ HO BBpyJB y UpHy MB^HJy. 

3opoacTpo ce najnpe aSynn, na bbthm none 
upaaAaTH JleonapAa. Ajih ra AeaojKa npoKHHy: 

— SoHjbal UItb je ca aamoM MamnnoM 3a Jie- 
TeH>e? Xofae jih CKOpo 6hth roToaa? 

KOBBH CBMO MBXHy rJIBBOM. 

— KaKO roTOBa! Cae hoMO hbhobb npeyAema- 
bbthI 

— Ax, AcTpo, Acxpo! Kbko MOHcem h aepoaaTH 
TBKOJ oecMHCJiHi^H? 3ap He BHam Aa cy cbb to mb- 
mHHB Ty, CBMO Aa ce na ilhx cKpene norjiOA? Ja 



269 



9 •^ BPAHBOllO KUJLU e>-^ 190q 



270 



jxp^iciiM Aa rocnap JleonapAO sefa oAasHa jieru . . . 
-— KaKO jieTH? 

— OHaKO, Kao H ja. 

Oh je-norjieAao y HeAoyMuuy. 

— MoHco 6hth aa bh to caMu CHHeaTe, Moua- 
KacaHApo? 

— A KaKO cy APyrn bhaojih? 3ap HuiuTa o 
Toiie HMCu cjiymao? 

KoeaH ce y neoAJiy^HOCTH nonema 8a yxoM. 

— y ocTajiOM, ja caikf h 8a6paBiiJia, — aoa^A^ 
oHa noApyrjLHBO, — a^ cxe bh JbyAM obao oa Ha- 
yKO, H Aa hh y KaKsa ^yA^ ho sepyjeTo, sa Bac je 
MOxaHUKa CBo! 

— "BaBO A^ J6 Hocn! Ebo, Ty mh je Befa Hsumjia 
Ta MexaHHKa! — peqe kobbh h noKaaa pyKOM na tomo. 

SaTHM, CKJionnBiDH pyKO, ysBMKHy; 

— MoHa-KacaHApoI Bu SHaTO, Aa caii ja qoBeK 
ncKpen! Mohh cy Tpa6yH>aii>a OABpaTHa. PeuiiTe mh, 
KaA Bac Jieno mojihm, peiJ^HTo mh cbb ao cHTHHi^e... 

— IIlTa TO? 

— KaKO JIGTHTO? 

— FjieAaj mTa6H0H xtgo! He, hg fey th pefew. 
Ako MHoro SHain, ocTapufeem npe BpoMena. 

3aTHM yfeyTa. Ilocjie hokojihko TpoHyTaKa. 
norjieAaBiDH My npafio y omh, aoasa^ thxo: 

— niTa HMa Ty Aa ce Kaxce? Tpe6a noKymaTH. 

— niTa je noTpe6HO aa to? — sannTa KOBan 
ApxfeyfeH rjiacoM h 6jieA y JiHu;y. 

— Tpe6a anaTH npaBy pen h Tpaay, kojom 
Bajba TOJio HaMasaTH. 

— HMaTe JIH BH TO? 

— HMaM. 

— H pe^ BHaTO? 
JI,eBojKa KJiHMHy rjiaBOM. 

— H OHAa fey, bojihoi, Mofew aeTeTH? 

— IIoKyraaj. yBepHfeem ce Aa je to noysAa- 
HHje OA MexaHHKe. 

Oho joAHO KOBanoBO oko coBame oa 6e8yMHe 
Hcejbe. 

— MoHa-KacaHApo, AaJ^e ^mh oa Bame TpaBoI 
A OHa ce nacMOja thxhm, HeoCnqHHM cmoxom. 
-- CMeman ch th, A.CTpoI Majio Mac cu h caM 

HasBao TaJHy Ma^HJe Kao rjiyno Tpa6yH>aH>e, a caA 
CH Befe 6pMce 6ojbe noBopoBaoI 

AcTpo, nocpaMjbeH, o6opH omh. 

— Ja 6HXcaM0Aa noKymaM. Menu je cbojoaho: 
MyAOM ujiii MOxaHHKOM, caMO 6hx Aa oojiothmI He 
Mory BHOje MOKaTH . . . 

JI,eBOJKa My cnycTH pyKy na paMO. 

— Ex, Bor c to6om! Bam to }KajiHMl Jom feem 
H Hdry6HTH naMOT, aKO ho nojieTHtnl Jlo6po, AaKJie, 
Aafey TH TpaBy h Kasafey th peq. CaMO, AcTpo, h 

TH MOHH Aa yHHHHm, aiTO fey to BaMOJlHTH. 



— y^HHHfey TH, Mona-KacaHApo, y<iHHHhy cbo! 
KasyjTO caMO. 

JIfiBoiKh noKaaa na Bjiaxcan KpoB oa oneKa, 
KojH 6jiHcraine Ha MOceqHHH. 

— HyCTH MO TaMO. 

AcTpo ce HaMproAH h OAMaxny rjianoM. 

— He, ho . . . Cbo fey y«iHHHTH, cbmo to nel 

— 3amT0? 

— Aao can rocnapy pen Aa nefey nyniTaTB 
HHKora. 

— A jecH jiH TH 6ho ohao? 

— Bho caM. 

— niTa HMa OHAO? 

— HHKaKBHx Tajana. HpaBO pefen, MOHa-Kar- 
caHApo, HOMa HH^era sanHMjbHBora: Mamnne, cnpaae, 
KH>Hre, pyKonncH, HMa h poTKor i^Befea, HCHBOTHaa, 
HHcoKaTa, iHTO cy My nyTHHi^H HaAOHOCHJiH H8 Aa- 
jiOKHx KpajoBa. H HMa hoko aPbo, — otpobho . . • 

— KaKO OTpOBHO? 

— PaAH noKymaja. OTpoBao ra Je paAH npo- 
yHaBaH>a yTHi^aja OTpoBa na 6Hjbe. 

— Mojihm to, AcTpo, Aa mh Kaneeni cbg, ioto 
8Ham, TOM APBOTy. 

— HeMBM cDTa Aa th KancoM. Pane c npojiefea, 
KBA je APBO KpoHyjio, npoBpTHo My je CTa6jio ao 
cpxcH H Ayra^KOM HFJiOM y6pH8rao y h» HOKaKBy 

TOHHOCT. 

— HyAHH noKymajn! KaKBO je to apbo? 

— BpecKOBO. 

— Xofee JiH, AaKJie, h hjioa 6hth OTpoaaH? 

— KaA caspe, Snfee OTpoBan. 

— Bhah JIH ce Aa je OTpoBan? 

— He, HO BHAH ce. 36or Tora h ho nymTa 
HHKora ynyTpa: mohco ce hokomo AonacTH jienoTa 
njiOAa, na Aa ra nojoAO h nocjie Aa yMpe. 

— Je JIH KOA Te6e KJByq? 

— y moho je. 

— ^aj MH KJbyq, AcTpo! 

— AMa, niTa bh to, Mona-KacaHApo? . . • Ja caM 
ce BaKJieo . . . 

— Haj KJbyql — hohobh KacaHApa. — yiH- 
HHfey Aa feem jom nofeac hojiototh, jom Hofeac, pas- 
ynem jih? IIorjieAaj, obo TpaBOI 

3aTHM HSBEAH HCHOA nasyxa CTaicJieHy 6oMHi;y, 
nyny hgko mpko tomhocth, h npnCjiHSKHBmH My ce 
K JiHuy, npomanyTa: 

— Hera ce 6oJHm, rjiynaHe? Can BejiHiii, Aa 
HOMa HHKaKBHx Tajaua. Cano feeno OTHfen Aa bhahmo... 
flaj, AaKJie, KJByq! 

— OcTaBHTO mo, — nporoBopH oh, — He Mory 
Bac nycTHTH, hhth mh Tpe6a Bama Tpasa. Bojbo: 

HAHTO! 

— KyKaBHi^oI — nporoBopH A^BOjica c npespe- 



271 



9 



JBPAfiKOBO ROJIO ^ 1905 



272 



ibCM. — Morao 6m, a ho CMem Aa AOKyqHm Tajny. 
CaA BHAHM Aa je Ma^HOHHK h Aa Te sapa Kao jifire. 

Oh ce CHyHCAH h hyTehii OKpeny oa H>e. 

J^eBOJKa My noHOBO npn^e 6jiiiHce. 

— Ila Ao6po, AcTpo, He wopa 6iith. He hy 
yjiaauTH ynyrpa. CaMO mh otboph BpaTa Aa 3a- 

BHpHM . . . 

— He here, AaKJie, yhB? 

— He fey, caMO mh otboph h noKa^n. 
AcTpo HSBaAH KJbyM H OTBopH BpaTa. 
I^OBaHH, ycTaB ooJiaKO, bhao y Ay^HHH Majiora 

BpTa, OHKOJbenor shaom, o6HqHO 6pecK0B0 apbo, 
KOje My y nojiyMpaicy, o6acjaHO Mece^nnoM, name- 
Aaoie ko6ho n hphbhaho. 

CTOjehn Ha BpaTiiMa, A^BOJica je ^KyAHO h pa- 

AOBHaJIO FJieAaJia CBOJHM mHpOKHM OTHOpeHNM OMHMa; 

saTHM KopaKHy KopaK nanpeAi Aa y^e. KoBa^i je 
aaApsKa. 

Oua ce OTHMauie h HCKJiMBny My na pyicy, Kao 

BMHJa. 

KoBan je OArypny, Te yMaJio idto ho naAe. 
Ajih ce y 6p30 ucnpaBH h norjioAa ra nonpoKO. 
H>eHo 6jieA0, Kao MpTBaHKO, jiHi^e 6eiue crparuHO h 
HaMpro^eno; y tom je TpenyTKy OAncTa jiimujia Ha 
BemTHi^y.] 

KoBa^ saTBopu BpaTa oa BpTa h, ne onnocTMBuiH 
ce ca KacaHApoM, y^e y Kyfey. 

Ona ra je o^BMa opaTujia. 3aTHM 6p8o npo^e 
MUMO IJoBaHHja H HeciaAO je npoa BpaTHHi^e ioto 
BOAe Ha BOJiHKu nyT ripeMa HopTH BopqajiHHH 

HacTynH THUiHHa. Marjia nocTajame ryuifea h 
CBO HCCTajaine y h»oj. 

IJOBaHH aancMypH h npoA h>hm nan^e, Kao KaKBO 
npMBH^eH>e, CTpamno apbo ca touikhm KanjbHuaMa 
Ha MOKpoM jiHmfey, ca otpobhmm hjiohom y MyTHO 
aejiOHOj MeceMHHH, — h oh ce ceTH pe^H wa Cbo- 
Tora OHCMa: 

„H sanpoTH FocnoA Bor noBOKy roBopehn: 
jeAH CJ1060AH0 ca CBBKor apbotb y BpTy; 

,,Ajih c APBeTa oa aHaH>a Ao6pa h ajja c H>era 
He jeAH; jep y koju Aan OKycflmc H>era, yMpefeem.^ 

OipOBHO BOie 

1495. 

A dMiija peue menu: ne fiere 
eu jfMperu. Heeo ana Eoe fla 
fie eoM ce y onaj flan nafl OKy- 
cure c fbeea oreopuTU ohu. ua 
fiere nocTaru xao 6ozoeu u anam 
iUTO je flo6po uiTO Jiu aao. 

npBa KH>Ba MojoiqeBa, III., i'— 5 



Faciendo un bucho con ao su- 
ccbielo dentro un albassciello e 
cbacciandovi arsenicho e risal- 
ghallo e sollimato sremperati con 
acqua arzente, a iv^fza di fare e 
sua frutti velenosi. 

Leonardo da Viooi 

IIpospTU eTa6xo MMifloea flp- 
eera u yCpuanu y n cuuana u 
peaMapa, u cyC^UMara y cuu- 
purycy, fla 6u rano uM^fl no- 
CTao orpoean. 

JleoHapAO a& Bauqa 
1 

KnerHH^a BearpuHa je caaKora noTKa MFiJia 
rjiaBy n ajiarujia Kocy. Ilocjie ajiahe&a Mopajia je 
Kocy cymiiTH na cynuy. 

Ha Ty ueji ce y otmohum KyfeaMa na Kpoay 
noAH3ajiH ^a.iraHH^, yaBHmeH>a, OKpy^cena nepHJiHMa. 

KHerHH>a je coAOJia na TaKOM joahom yaBHineH>y 
orpoMHorKHOHceBCKor ABopi^a y npoArpa^y, na a^choj 
o6ajiH TuqiiHa, 6jiH3y Tap^ase Bni^eBana, y cpeAHHH 
BejiHMaiiCTBeHHx jiHBaAa h bomho sejienux myMa 
npoBHHu,HJe JIoMejiHHe, CTpnejbHso noAHOcehii cyn- 
MaHy >Kery, oa KOje a nocjieAH>u paAHUK Sohch y 
xjiaAOBHHy ab ce OAMopu. 

BHJia je o6y4eHa y 6ejiy caujieny ropH>y xa- 
jbHHy 6ea pynaaa, TaKoaaaHy ^CKJaaoHery'^. Ha rjiaan 
uMa^aine orpoMHH cjiaMH>n meninp — ^cynqanuK'^, 
Aa joj cyHL^e ne 6h canajinjio Jiui^e. Hoajiafeene 
BjiacH, KOje 6jieuiTaxy na cyni^y, npoayqeue Kpoa 
OKpyrjin OTBop na memnpy, 6exy paaSapymene. Po- 
6HH«iiua HepKecKHH>a, ca HcyTHM jihuom, KaacHJia joj 
KOcy cyH^epoM, yca^eneM na apxy apoTena. TaTapKa, 
ca y3aHHM h kochm ombmb, qemjbaoie joj KOcy ne- 
QUbOM OA cjiOHOae kocth. 

Te^HOCT aa noajiafeHBau>e roroaujia ce oa mbj- 
CKor cokb Ha opaxoaa APBOTa, ma^pana, aoayjcKO 
Hcy^Hy jiacTuna eaMOTa, chbo aMope, caropeHHX 
MOAae^Hx noKara i\ rymTepoae mbcth. 

OoKpaj h>hx je, noA naAaopoM caMO KH>erHH>e, 
na TpoHOum,y ca 6jieAHM njiaMenoM kojh ce joABa 
pacnosHaaao na cynuy, y peToprn Ayi^a^Kor rpjia, 
hbjihk na oho, kojhmb ce cjiynce ajixeMHMapn, kh- 
nejia Mnpncaaa boab oa py^a, noMemana ca u,HMe- 
TOM, BAparaHTOBOM ryMOM u cojiohom. 

06e ce cjiyuiKHH>e Kynajie y anojy. Hbk hh 
KHerHH>HHO uceTaHL^e ne Hajiancame MecTa na BpejiOM 
yaBHaieH>y, aefe ce mhcto npoKopno Mpmrujio na 
CBojy rocno^y, tooiko ahcbjio, HcnjiaaHBuiH jeauK h, 
no oouqajy, Hiije pe>KHJio na noACKaKHBaH>o necra 
uiHor MaJMyna. MaJMyny ne CMeraine necHOcna npu- 
noKa u caMO ce nrpao orjiOAajiOM, OKHhoHMM Once- 
poM u coAe^OM. 



873 



9 ^ BPAHBOBO KOJTO (^ 1905 



274 



Eea ofisnpa na to, njTo je KHerntba craJiHo 
»ce:iejia ua naae ceoue jiai^y neny cTporocr h no- 
KpeTHMa OHHepeHocT, KOja npnjitiiamo HieHOM no- 
jiOHcajy, — remKO je.SHJin BepoBaTM, na ]oj je ne- 
seTHaecT rouHHa, jta nua naoje aei;e u Ra je Beh 
Tpn roAHHe yaara. Y neTtinboJ nynoliH iipHiiy- 
pacTHx joj oGpasS, y iienHo} 6opH ua raHKOM joj 
BpaTy Hcnon oneHiue OKpyrjia n nyHa<iKa nDABaji>::a. 
y ue6ejiHH ycHaua, HeiDTo cTHCHyriiM h joryHacTMu, 
y ysaHDu paueHiiMa n cnjbouiTeHiiH joj rpynnMa, 
Rao H y CBHua noKpeTHwa Bnnejio ce na je je^Ra 
rHSnyma. iiaaa, KOja Bon" 6pHry o ce6H. A ue^yTnu 
joj y CMe>|HM OHMua, CBeTJiiiM Kao nep., 6jtiicTao 
npOMHuaBM yu. HajomTpoyMHujii Me>iy oujiauitbiiM 
npMcaBHHitMMa, ujieTaiKM nocjtaHHK, MapnHo CaHyxo, 
yeepasame y raJHiiM nncMHMa CHH>opHJy, m je oea 
AeBoj<iHiia y nojinTHitn npaB» KaweH, jia je uyjipnja 
H OS MyHca joj, KHesa JIouosHKa, kojh noSpo paait, 
niTO CBOJy Hceiiy y CBOHy cjiynia. 

ITceTaHiie cpuuTO a npo^yKJio sa^iaia. 

no cTpMtfy jiecTBHuaMa, KOja cnajaxy ajirany 
ca rapnepofiHHy ojtajaMa, none ce, Kaiujbyhii h 
CTeibyhe, crapHua y upHOH yuoBH^KOu onejiy. Jeji- 
Hou pyKOM npefipajauie 6po}aHMue, a y npyroj np- 
Htame niraicy. flo 6opaMa Ha JiHuy joj nsr.ieuame 
na je TO nyua noinTOBaH.a CTapntia, na He Seme 
oHOr npuTBopHor ocueJKS u MHoije jiyKaeocTH y 
o^Hua. 

— Ox, ox, cTapocT Cam HHje panocTl Jeuaa 
caH ce ycnejia. Focnon hokb n.& anpaBjta samoj cse- 
TJiocTH, — pe^e crapHi^a ii nysasaqKH ce uainu 
Kpaja KMerHibnHa opTana sa Kyiutte, na ra npuHece 
ycHaua. 

— A, HOHa-CnaoHHja! Je jim eeh totobu? 
CTapuua MSBauH us T0p6Hi;e CpK'KJiiifBO aa- 

lenjEieity h aaHOTany 6oiHiiy ca yyrHOM, 6ejiii<iaCT0M 
TeqHomtiy. — uarapti^iiiHBM MJieKOu ii ujiokou oh 
pH^ Kose. 

— TpeSajio je joiu ;taH jiaa up»caTH y toojiom 
KOibCKOH ^ySpery. Cee jorho je, MiiuiJba>:, a TaKo 
je Beh caspejio. Cauo npeu yuiiBaifae, usBOJiHTe sa- 
noBenHTH na ce npoueftii Kp03 KaKBy BjHeHy Kpny. 
yHOqRTe napne ueKaua xjie5a, na OHua TapHTe oa 
npHJiHKe TOJiuKo, KOJiuKo 6h Tpeoajio na ce rpu 
nyTa oiuTa n^J^Pyiy"- ^^ "^"^ Henejba CKiiHyfae Bau 
cey i;pHHKy c Jiuiia. flouaHce ii npoTiiB 6y6y;biiua. . 

— Cjiyraaj, 6ftK0, — nporosopii BeaTpuia, — 
yoMco 6hth na je ii y obomo icaKBa raAHocT, Koja ce 
yiioTpe6jbiBa sa upHy Mabujy, Kao Hanpiiuep, SMiij- 
CKa HaCT, »(a6jbii npamatc, h raKO uiro, itao uito 
6enie h y OHOj wacTH sa Maaaibe Koce, Kojy cit mh 
iipe HCKH naH noHeJia. OHna, 6o;be Kaxit HCTHHy. 

— Hige, HHJe, eaiua CBeTJiocxI He Bepyjxe, 



(DTO cBeT 6p6jba. Ja <ihcto panny n He aapay. KaKO 
Ko xohe, y ocTajiom. MopaM npHaHaTii, na noKaniTO 
He une 683 KOjeiuTapHja. Eto, nanpHMep, wHoroao- 
DiTOBaua ManoHa AHqejinica je uejior npomjior JieTa 
ca ncehoM wOKpaltOM npaJia rjiaey, na ue 6h ohe- 
jiaBHJia, na join aaxBajbyje Bory, jep joj je aOMOrJio. 
3aTi!M npHmanHy KHerwftH na yxo HaJHOBHJy 
rpancKy HOBOCT, KaKO je MJiana acenniia cojiapcKor 
Ha<iejiHiiKa, nnsHa ManoHa <I>HflH6epTa, HSHeaepHJia 
My»ca II saOaBJba ce ca CKopo iiomjinu uinaH>OJiCKitH 

pHTepOH. 

— Ax, cTapa nonBonHmw' — bhui© y niaJiH 
nonpeTH joj BeaTpHHa npcroM, kojo] iiHaie Ceme 
MHJia OBR cnjioTKa, — caua en caQjiasHHJia Hecpeh- 
Hiiity . . . 

— HaBxe, MOjriiM Bac, sama cBeTJiocT, sap je 
OHa Hecpehnuua? rieea bbm, Kao nTMi;a, panyi© ce 
w cBflKH Mil nan aaxBajbyje. BepyjTe uu, na cau tok 
can ysHnejia, KaKsa je pasjiHKa «e^y yyaceajbeBHii 
H ;by5a8KiiKOBnM noJbynitHyal 

— A rpex? 3ap je ho rpnae caeecT? 

— CaaecT? BanHTe, aaina cbotjioct; «aKo ica- 
jiyljepH H nonoBH yBepasajy npoTHBHO, ja nnaK 
yHCJiHM, na je jbyfiaBHM rpex HajnpHponHHJH rpex. 
JloBOJbHo je caMo Heico.iHKO KanjbHua cboto Bone, 
na na <:© ciiepe ... Y ocTanoM, Manona 4»HJii!6epTa, 
naneBepHflniH yy^a, Bpatia uy Twye cayo acao aa 
cpayOTy. Ua. aaKO nefee cnpaTH caceuy, Sap he yy 
ojiaKQiaTii npea BoroM H.eroBe BJiacTHTe rpexe. 

— A aap ce qyje h o Mywy niTO? 

— rioyanaHO He anay, ajiH cy ohh cbh jennaKH 
jep ce KaiKo, na nema Ha caoTy yyjKa, kojh ho 6h 
npe npHCTao na Hya jenwy pyicy, Hero jenwy Mteny. 



rn. nasMh, Cp. HapnoauH 

TAMHE CTPAHE V PMMnaAHA 

ajia ciioMHH.eMo erape PnaiJbaHe, o;i- 

Max noMHiujbaMO na onaj jyHEMKH 

Hapon, Kojii je ii n^nac yaop y 

npwaBHOM ype^eity, npaey, saKOHO- 

J^aBCTBy 11 iiaxpiijoTHSMy. KoMe ce 

iipii TOM He oTMe MHcao na Cueeojiy, U,Hi(epoHa, 

4e3apa, KaroHa, Gpahy Tpaxe h MHore npyre 

CBBTJie cJiiiKe H3 iicTopiije piiMCKe. Ka^a ce n 

Haiuo] cpucKOJ cpenibomKOJiCKoi oMjiaflHHii Phm- 

jbaHH ciioMiiHiy, ucTH'iy joj ce yeeK cjaJHC cxpaue 

H>HxoBe H TiiMo cB iiOTHHe y OMJiaftiiHe JKe-ta 

aa yrjienaiteM. 

Ajtii icpaj CBiix cBerJiiix cxpana naJiaaiijio 
ce y PHMAaua mhofo ii TaMHiix. OB^e ue hy 



276 



9 ^ BPAHKOBO ROJIO ►- 190B 



276 



Te TOMiic j^a onpaBAaeaM n j;a ce nosiieaM na 
TO. ic«i;o je TO 3a oho Ao6a, r;;e join ne 6eiu8 
ooa.uHCTBeue iiayKe XpncToee, paayMjbiiBo; ne 
hy Hn THM ;i.a mx iii)aBAaM, iiito HaM n MHoeo 
/^ot^Huje^ Gain ii .MHoeu xpumHancKu uapo^^u 
iiOKaayjy y cnojoj ncTopnJH Taicenx iia ii np- 
Yhux CTpana, — nero hy caMO iicTahii, ;i,a ce 
11 ca OBiiM TaMHiiM cTpaHaMa, aico ce 3rofl;HO 
nanecy npe^ OMJiajinny a iiope;i oiiiix cbbtjimx 
iiCTaKHy, MOHce y bbjiiiko yTeu;aTH Ha H>e3iiH0 
BaciiiiT^ibe. Tmm ce TaMHHM CTpanaMa ojanaBa 
y OMjia^MBM na ce m TaKO ynii onaj MopajiHii 
ocehaj, uiTo ra npiiMaMO ^.anac na npKBe 
Xi)!icTOBe ; — TaKO ojaqana 3Hahe ce ysBncHTn 
na;; cjuimhum ManaMa. JJ,p>khm CTora, ,i,a ne he 
6nTn n3jniuiH0, aKO y tom iionieAy nsnejeM 
neicoje TaMae CTpane y PnM.T>aHa 

PoncTBO je 6hjio ko^ P..M*T>aHd Bpjiopas- 
BnjeHO — a TO je n3Bop coq;nja:iHe n MopaJiue 
noKBapenocTii, 3a to c npaBOM 30Be MoMsen 
Ty ycTanoBy „di^ses unergrQndliche Meer von 
Jammer unci Elend" (newcupdno Mope ja;;a \i 
6eAe). 

Po6oBn cy 6MJin opeMa cbojiim rocnoAa- 
ptma cacBiiM 6vb nrcaKBe iiOBJiacT[iii,e hjhi npasa 
— Ha Hajpa3H0BpcHnje nannne Mynnjin cy nx 
M Morjin cy c ibiiMa pa^inTH niTa cy xtojih. 

Ka^a je hobck yuiao y onvieny Kyhy pniw- 
cicy, OAMax je na npary Morao BUAeTn CJiyry 
pooa T. 3B. ianitor a (BpaTapa) jiani^eM Be3aHa. 
Ho pHMCKnM caJiamnMa paAHJin cy po6oBn t. 
3B. openrii y jiani^iMa y3 HaA3op JtyAw, 
KOJH cy SimCBe iiMaJiii h H>nMa po5oB0 mw6aan, 
a Hohy po6oBe aaTsapaxy y iiJAseMne JiaryMOse, 
T. SB. ergajslula. 

FocnoAapn CBOj? pooose seMjbopaAHHKe 
Bpjio cy CJiaSo xpaHiiJin — a poSose HeH3Jie- 
MnBO 6ojiecHe cjiajiii cy na Tn6ep ocTpBO n 
OHAe cy Tn 6eAHn CTBopoBH o;i rjiaAH yMiipaJiii. 

3a [) HHje yncacHo, KaAa MOBeic noMwcjiw, 
Aa je 4aK n je^an Gato Censorius 6no ncTora 
Mnuj.'beH>a a^ T|)e6a po6oBe, Kojii y cjiyncSn 
ocTape H ocjiaSe, npoi,aTH? Ha Heice cy o;i. 
po6oBa n ncnroBe CTaBJbajin njin cv nM ypean- 
Baan c;i0Ba h i npcTeu o BpaTy rjiaBy cy y- 
no;ia miunajin n po6oBn n po6nH>e, na h neice 
cy po6HH>e Jianne syKJie. Ilpn cTo;iy PwMa>aHn 
cy CBOJe pooOBO CBOJepynno nni6ajiH, arco hm 
lUTO Hncy no bojbh yHnnnjin npn nocjiyncw- 
Baii>y. HcTO Tarco iieMnjiocTMBa cpi;a 6Bxy Phm- 
jbanKe npeMa cboJhm ponKnH>aMa. T. 3b. or- 
nal rices MOpajie cy rocnol^e npn ToajieTH H>n- 
xoBOJ nocjiy^nBaTJi c tojuim roptbnM tcjiom c 



Tora, js^SL 6h hx Morjie phmckb Aaiwe nayAapaTw 
aKO norpeme mTO npn ToajieTH. FoBopii ce a^ 
cy nx H nrJiaMa oojie! Poo hjih ponKnH>a 
CMaTpa ce no pnMCicoM npaBy Kao CTsap, kojom 
MOHce rocnoAap 3anoBi3AaTH n paAHTn uito xohe 
— Tyhn, My4HTH, y6HTn. — HcTnna, 6hjio je 
H HOBeHHHx TOCHOAapa, icao H. np. II,ni^epoH, 
Athk n Men;eHaT, — ajin yonuiTe CTaite po- 
6oBa 6eiue 6eAH0 n yncacHO. Ho n po6oBH hh- 
cy paBHOAyiiiHO rjieAajin OBa Myneiba, Hero 
cy ce A"3ajiH npoTHB CBojnx rocnoA^pa, c Tora 
AyrycT H3Aa noceSan 3aK0H (Senatus consultum 
Silanianum), no Koiwe 6h saKony 6njio CBe oco6ji>e 
y Kyhn rocnoAapeBOj OAroBopno aa hchbot 
Kyhe raaAe na TaKO joahom npwjinrcoM a6or 
ySncTBa raaAe; nenoBeKa w3BeAeH0 je 400 ne- 
BHHiix na CMpT n na KpcTv paaaneTO 6e3 pa3- 
jinKe poAa n Ao6a. Hnje nyAO, AaKJie, Aaje OBaj 
CTajienc, Kojn je TaKO yncacHO oa cbojhx rocno- 
Aapa Mynen, n paTOBe icpsaBe boawo 6am 36or 
Tor HeHOBOHHor nocTynaaa (t. 3B. y ncTopnjn 
paToeu po6oBa). KaAa je caBJiaAan ycTanaK noA 
CnapTaKOM (73.— 71. np. Xp.), na icpcTy je pa- 
sanoTO 6000 po6oBa, Koje cy na nocjiOTKy yxBa- 
THjin, H TO Ha iiyTy oa PwMa ao Kanye, a y 
CnnnjiHJM npe OBora ycTaHKa npnnoBeAa ceAa 
je 20.000 po6oBa pasaneTO na KpcTy. HapoA 
pHMCKH yHCHBao je Aa paTyje n KpB Aa npojiHBa, 
a oco6hto cy nMajin Ty „$nKcy WAejy", oa 
KaKO cy no6eAHJiH XaHii6ajia n Kpajba Hepaeja 
MaheAOHCKor, Aa Mopajy meo cneT nojijapMHTw 
(regere imperio populos, debellare siiperbos); to 
HM je 6HJia npBa n naJBeha aaseTna Mncao. 

3a PHMjBane je 6no CBaKH „superbus** ko 
ce K>nMa Hwje OAMax noKopno, nero ycTao na 
Hore jynaHKO Aa Spann rpyAy 3eMJie cBOJe. 
TaKO cy PuMJbaHH CByAa rjiCAajin Aa ce yMe- 
niajy y KaKaB cnop one seMjbe, Kojy 6n mofjih 

OCBOJHTH, TOSOMCe HJlH Kao caBe3HHi;H n 3aUITHT- 

HHun c;ia6ujnx njin Kao „cyAMJe OAaCpane", 
He 6h jin caMo CBOJy BJiacT n rpanimo napoBnne 
jom H AaJBe pamnpnjin 3aHCTa je Bpjio Ka- 
paKTepncTHHHO h Bpe:i.HO cnoMenyTw, KaKO caM 
Tai^HT y Aejiy „ArpHKOJia" (rji. 30 -32) h3hoch 
MniujbeH>e nJieMennTor jynaKa n no poAy h 
no jynauiTBy KajiraKa — Boi^e BpnTa — o 
PiiMJ£>aHHMa. Jlfl, He finx Mopao cbc naBOAHTn, 
cnoMenyhy caMO naJMapKaHTHnje n,pTe H>wxoBa 
KapaKTepa. 

Ebo KaKO nx upTa KajiraK : Raptores orbis. 
postqnam cuncla vastantibus defuere terrae, et 
mare scrutantur; si locuples hostis est, avari; si 
pauper, ambitiosi ; quos non Oriens non Occidens 



277 



EPAHROBO BOJIO 



1905 



278 



satiaveril (t. j. cpncKH: OTHManii ceeTa, Ka^a 
HM rpa6ehn HecTaee aeMajLa — h Mope Tpance; 
aKO je HenpHJaTejb 6oraT, jiaicoMu cy ; aKO je 
ciipoMaiuaH, HcfjBHH cy BjiacTH; He 6n h>iix 
Morao aacHTH hh mctok hh aariaji)! Da ^ajbe 
HacTaBJBa : Soli omnium opes atque inopiam pari 
afifeclu concupiscunt (a to je cpiiCKn : JeAWHH oa 
CBHJy c je^HaicoM CTpaiuhy >Ke-ie h 6oraTCTBO 

H CUpOTHfiby). 

ria KaKO cy PuMJbaHH paToeaJin? Ha to 
6n HaM Haj6ojLe Morao ^Hajeehn P^MJBaHHH'^ 
Ue3ap, OAroBopiiTH, jep H>eroBO BO^eH>e paTa y 
FajiMJii HBrjie^a jia je thiihhho sa BO^eH>e 
paroBa koji PnivubaHa. Bofl,efen par y TajiMJu 
HHJe fflTeffeo hh cTapo hh MJia^o, nero je cbo 
^ao nocehu „y nuTepecy AP>KaBHOM", na je TaKO 
Bpjio MHora n.ieMena KyjiTypna cacBiiM HCTpeSno. 
CjiaBHor flyMHopnra ji,ao je y6HTn ; norjiaBime 
AKa H FyTpyaTa noceKao je ea HajcBnpennjn 
HaHHH ; xpa6pnM dpannouHMa YKcejiOAyna j\ao 
je o6e pyKe Oftcehn; ii;eo cenaT Benehana pfio 
je norySHTH. y po6ji>e je npo^ao 53000 A;iya- 
Tynana. YcHneTe ii TenKTepe, ABa repMancKa 
njiOMena, kojh cy, oa CseOa noTiicHyTn, Tpa- 
HCHJiH y TajiHJH HOBy nocToj6HHy, jiyrcaBO je 
Hanao h Hcene mm h Aeny noceKao. UpoAao je y 
po6jBe 400,000 Il|eHa6cKiix CTanoBHUKa. — OBa- 
KOBO rposHO jsfijio c iipaBOM HaauBa Oskar Jager 
,,HajupH>iiM AGJiOM y H>eroBy >KHBOTy", Bep- 
i^HHreTopnra, BejiiiKor h >KeHHJajiHor jynaKa h 
BejiHKOAyuiHor CBora npoTiiBHiiKa, ap^^o je 5 
rOAHHa y BJiancHOM n raAHOM iiOAseMHOM aa- 
TBopy H jifiLO ra 6am OHora nana nory6HTH, 
KaAa je y PiiMy Tpiijyiw^OBao. Obhm CBnpenuM 
HaHHHOM Bot)eH>a paTa 6yAe OTnopna ceara Fajia 
cjiOMjbeHa H FajiHJa noAJapMjbena. Y obom ocmo- 
roAtTniH>eM paTy aoMJbaje narySnjia y6ncTB0M, 
naji>eH>eM ii njbaqicapbeM ao 2 MHJiHJona JtyA" ' 
LI,e3ap je nanocjieTKy ceSuHHy cBpxy nocTiirao, 
6oraTy FajiHJy h xpaMOBe y aeMjbiT oiiJBaHKao 
11 THMe CBoje pi^aBO ^HHannHJcKO CTaibe iio- 
6ojbaiao. BpaTiiBruiT ce y HTajinjy tojiuko je 
sjiaTa AOHOO, Aa je y oho Ao6a cpe6po 6hjio 
CKynjbe. HapoAH nojeA"HH jynaMKn ce 6ope aa 
CBOJy cjio6oAy npoTHB ce6nMH0CTH, 6pyTajiHe 
CBupenocTH h noAJior jiyKaBCTBa pHMCKor, aok 
I],e3ap, Taj „HaJBehn PnMJtaHHH", najiiJieMeHM- 
THJe 6opue aa hmo h qacT CBOJe aeMJbe onucyje 
„no npaBOM phmckom cxBaTaH>y" Kao nacrojby- 
6nBe 6yHijHJe, HOMnpHe rjiane u aaBepennKe; — 
a jeAHor JJ^ueut^ujaua^ us/i,ajumi 0Tay.6uHe, 
cjiaBH H xBajiH. One icojn ce 6ope npoTUB H>era 
HasHBa HenoiuTeHHiM, iiponajiiiM jbyAHiMa h paa- 



SoJHHHiHMa. Obag ce cehaMO Hanojieona I., kojh 
je jynaHKor lUiYJia HasBao „chef de brigands". 

3aHCTa HsrjieAa Aa PnMJbaHH OBaKOBHM bo- 
j^eaeM paTOBa, Kao hito iix je II,e3ap boaho, 
HHcy MMajiH ocehaja aa npano, nomrefte, ho- 
BeHHOCT. OTaySwHy n cjio6oAy, c Tora h KaHce 
KajiraK 3a Pnaubane : Auferre, trucidare, rapere, 
falsis nominibus imperium atque, ubi solitudinem 
faciunt, pacem appellant (a to SHaiH cpncKw: 
Kpai^y, y6HJaH>e, OTHMaae naaHBajy jiawHHM 
nMOHHMa BjiaAOM, a rAe CTBapajy nycTOui, mh- 
POm). CaBesHPiKe, kojh 6h ce oa PnMJbana oa- 
MOTHyjiH 6hjih, y^acHO cy KasKH^aBajiH. Cothmo 
ce caMO OHor AHBJber 6eca h cTpamHor npojin- 
BaH>a KpBH ($yjiBHJe $jiok), KaAa je Kanya 
sayaeTa; aaTHM one cTpanme Kaane nocjie paTa 
ca nepsejeM hba rpaAOBHMa MajioraaHa! CeTHMO 
ce caMO KopHHTa, rpaAa ca cbojhx cnoMOHHKa 
cjiaBHor (paaopno ra je cypoBH MyMHJe), Kap- 
TarHHe h HyManqnje, to cy Tpii Haju[pH>e nere 

nOJlHTHKe pHMCKO. 

Ho He caMO y aoMJbn nenpHJaTejba cbojhx 
Hero n y aeMJLaMa cbojhx caBeaniiKa h noAa- 
HHKa oTHMajiH cy PHMJbaHH H ySnjajiH Ha cne 
CTpane. HoKopene Kpajene asaxy ohh „praedia 
populi Romani", h Ty cy rjiOAaJin Aa wa thx 
3eMajBa HSByKv uito bhujo HOBau,a. y uoKpa- 
jnnaMa noKopeHHM rocnoAapnjin cy HaMecHHU,H, 
Kojn cy ce cnaKe roAHHe MeaajiH h rjieAaJin 
Aa aa to KpaTKO BpeMe Majio Biime HOBai^a 
H3ByKy 3a ApMcasy h aa ce6e. Ochm Tora y thm 
HOKpajimaMa 6euie hh^khx HHHOBHHKa, roMHjia 
pHMCKnx rpa^ana, kojh cy TaKO^ep aeMJty h 
CTaHOBHHKe CHcajiH H MyajiH, HjiH Kao Tp- 
roBi^H, HJIH Kao aaKynHHUH nopeaa, hjih Kao 
KajnmapH. Oco6hto cy Kajnuiapn yncacHO na- 
poA rjio6njiH, jep npoTue cystMiie eejiUKOZ un- 
repeca nodpuny.io ce aaKonoM caMO aa 
MTajiujy, aneu aanoKpajune ! TaKO je h. np. 
H caM necTHTH BpyT aaxTenao oa ^H^epoHa 
Kao HaMecHHKa y Khjihkhjh, Aa My 6yAe na 
pyu;H npH KaJHuiapeH>y ca 48% '• Ho lJ,HnepoH, 
Kao BejiiiKH HOBOK. HHJe ce xTeo y TaKaa np- 
jbaB nocao ynyurraTH. One, kojh HHcy HMaJiH 
OTKyAa Ayr CBOJ Aa njiaTe, npoAaBajin cy ca 
}KeHOM H A^uoM y po6ji>e. HcTiina Aa ce na- 
jiaaiTjio oco6uTO na uctokji h hccththx HaMe- 
CHHKa KOJI PnMjBana, ho Behnna hx 6euie cy- 
poBa H aa ynpa»y necnocoSna, Koja je neorpa- 
HUHeny BjiacT HMajia HaA cbojhm noAaHHu;iiMa. 
C Tora H HaHJia3HM0 y ncTopHJH puMCKor Ka- 
3HeHor npana na tojhiko napHHi^e t. 3b. „re- 
pelundarum", — ho to CBe HHJe noMorjio, jep 



379 



9 



ili'AHROfiO RO.IO 



1905 



280 



as: 



33= 



cy, iiaKo je aouijio ao napHHi^e y PwMy, to- 
jinKM JbyAH MaTepiijajiuo y6HjeHii, a oa Ha- 
MecHUKi^ uaKHBAe HUCI1 Morao ao6iithI Obab 
Ky joui ciiOMenyTii r. 58, up. Xp Kao SHanaJHy 
no pHMCKe ^HHaHi^HJe. Te roAHiie HcnpauHHJiii 
cy HecaeecHu mhhobhhuh jip^icaBHy 6jiaraJHy, 
c Tora PiiMJbaun (t. j, GeHaT) saKJbyne, jifi 
Haiia^Hy IlTOJieMeja, epjio 6oraTor Kpajba — 
MoaeKa iin Kpnea Hit Ay^KHa — ii a^ My cee 
6;iaro OAysMy. Mhm je to hvo IlTOJieMej, yeHJe 
ce, Aft He 6h iiao hciib y pywe PMMjbaHHMa, — 
a pHMOKH HsacJiaHiiK Cato Uticetisis ca, tovb, ph3- 
GoJHiiMKor noxoAa Aonece y Phm 7000 rajie- 
Hara. 

HeiipecTaHH paTOBii Haiiojby, oropnene 6op66 
napTajcice y aeMJbii, to cy oanaKe y rjiaBHOM 
iiojiiiTiiKe CTapor Puna. KaAa je 6iio Mnp y 
aeMjbii, JaHOB xpaM Ha <I>opyMy 6eiue saxBopeH, 
a OH je aa 700 roAHHa ca^o jeAannyx 6ho 
aaTBopeH iio;v Kpa.i>eM HyMOM ii OHAa tok onex 
iiOA uapeM AyrycTOM! Obii ipoaHii paxoBii iia- 
rJieAa jia cy PiiMJbaiie y HayKaMa, BeuiriiHaMa 
II iieciinuirBy apjio MHoro aaAp)Kajiii, tb ce 
Hiicy Morjiii HH BiepiiTii ca FpuuMa; — ;io- 
jiyiiie OHii iia ycra RepnuiiijeBa ii caMH to 
iipiianajy: 

Excundenl alii spiritanlia mollius aera 

Credo equidein, vivos duceiit de mormore voUus, 

Oi^abunt causas melius caelique meatus 

DescribeiU radio el surgenlia sidera dicent: 

Tu i^ere imperio populos, Romane. memento; 

Hae tihi oriiiu artes. pacisque imponere morem, 

Parcere subiectis et debellare superbos (Aen VI.] 

[847 -53.)* 
Ho oaaj cjia6 aaMeraK y KibiiiKeBHOCTu 
aftor iieiipeKiuunx [KiTOBa Moranie ce caMO 
Kacito iia n OH^a c^mo c.iaAo paaBHJaTii, aok 
je Haii|M)TiiB MHcao o MaxepiijajiHOM Ao6py 
jeAHHO PiiM;baMii»a caexa 6ii.ia« iia e Tora ap* 
)KiiMO }K9i je UiiuepoH niiao iipaeO) iciuia ohojiiiico 
ii|>eiiopYMyje iiavKe it uemTime Piiiu>aHiixa y 
roBopy cBOMe ^pro Archia poi^ta^, aa thm y 
YBi»A>* l\oicy;iaHCKiix paciipaBa. a ocoGdto y 
yBCViN' Apyi^ idbwro de officiis 



-^^ 



To K^ xm <teT« •^aiT«ii« « JW^afit^ vapft oaf«»MBai 
lUi%«m« 



ROBHEfflHTi 

n N OH a 

ByKa CTefpanoeuAa Iiapay,u^a my Many zomuj>ckim 

CeeacTujany MAujfiy 

IIpBonmTBo 
J[, P y B a p a u. 

Mb cmo y ^BpauKoey Rojiy^ aa 1903. y 33. 6p. 
npHonuiTfl4H 7 HHoaMa ByfcoRHZ, mTo bz je nBcau cbomo 
npBJaTeAy Bacu Bacujbeeu^y, 

Obao hoMo Aa npBonuiTBMO 4 nacMa ByRoea, mT«:> 
flz je OBoao CBOMe npBJarejby CesacTujany Hjiuj^y, b- 
ryMany roMBpcieoM. 

DIto cmo y CTaB»y caoamTBTB b osa 4 ByRoea 
nBOMa, aaxo omo aaxaa^iBB npeHacHOB F. Ap- Aezycruny 
BoiuHaKoeuAy, ynpaBBTejby MaHacTBpa XonoBa b na- 
TpajapaiDROM nporooBareJiy, roJb bx je Hamao y Xo- 
noBCRoj 6B&iBOTeaB, y rob je MaeaoTBpy CeBaerajau 
HjiBJk 6flo AOAHBJe apzBBaBApBT, PAe je b yMpa 

I 

npeqeoTB»eJQiB FoonoABfle 

J!By6e3BB DpBJaT&i9>y! 

KojiBRo caM ce sameMy QBCMy paAosao, tojuiro 
Me je OBD (oA 3l. acr. np. roABae) paepAB^o h oasa- 
aocTB^io. SaAejio caM ce eaAao, Aa here mb hocjuitb 
Boeaiia, a bb mm bb BaAe«Ae ae Aajere, xa^ here mb 
JB noc«iaTB! SeajyhB ja, RaRo cxe bb oa npe y osaRBM 
Aora^JBMa 6bjui noysAaaB, Apsao can tc hobi^c Rao 
y A^CHoj pyi^B, B 6aio sa to caM caA Aomao y aehy 
BeB03>y! yopaao ae aaaM mra ky o tom Aa mvcjibm, 
oiTa JIB hy A^ saM RasRCM. RaRBB 6b ce noyaAAHBJB 
CRynBTej&B npeayHepaaTB. Moras mbcjutr, oa nge 

BaoiB? — — 

Ebo BaM panyaa aavel^y aac: 

Ilocjao caM aaM: 
122 era* JlyRMBM woesuja, b to 
11 0KynBTe.i>eRM fifieemLK a 
111 npeByHepaBTBua no 48 Rp. ^ — 88 4. 48 Rp. 
S8 era. lY rh». Hap. necaMa, h tu 
5 -- cRynRTe«i»cRB AeceraR, a 
53 apeHyHepaHTBMa 00 1 ({>. 20. Rp. — 70 ^. 10 Rp. 
103 ^aaane aa roA*ay 1834., h to 

9 CRynBTeoaCRB jfie^r^Ky a 
94 opeHyMepaHTMHa no 20 Rp. — -- 31 ^. 20 Rp. 

~ 190 *. 1 8 Rjp. 
0A6aTe aa 56 ElpBeaaiia^ 

no 36 Rp. 33 ». 36 Rp. 

ocTaje 156 ^ 42 Rp. 

/(aRje BR ere HeHB AyaRBB 156 <ii. a 42 Rpajnape 
y epe6py. aa Roje sac oneT MoaRH, Aa rjeAaxe nnu 
npe AjB MR JB DonL&ere, a oj^Ma ai^ bb jaBare. xaj^ kere 
■■ JR oocjaTH ; ydp oner Aa bbm Raxea. ja caa xe 
iK>Biie tt>4 «ar Rao roroae ApRHux na mh caA croja oha^ 
pTOa, TA^ caM RX OApeABo. — — — 

Jaaare mb, mTa here hbbrtr ca ona 44 XTpaeBqa 
y BeorpaAv. Okere aa, Aa saM Aaa nacRo aa Muyra- 
RR Pia^^HAOBBkay ROA Rora caa ja ocrasRCk nrrodR keT«? 



281 



9 



BPAHROBO BOSO 



9105 



282 



— t MXt-^ 



Me^y MoJBM nocjiOBfli^aifa nehe 6aTH oa ohh cpa- 
MOTHH HUJeAHa. (1 Ha nocJioBBae MoaceTe mh noc^aTH 
uMena^ kojihko olseTe, ai^H BMeHa o^ TaRosBx ^jbynjn^ 
KOJB fae RH>Bre uAaruTUy KaA JH upuMe^ h sa Koje bb 

MOpSTe A06pB CTOjaTH, R40 CBaKfl CRynBTeJ!b. 

niTo ce BauiH aocsoBBi^a tb^o, hu Majno mb Rflje 
acao, lUTo mb jb He Hoseexe ycTyoBTB. KaA ja Moje 

BSASM, BB OHA'i, \3eHUIB B8 H>H aRO Hai^eTO ROJy HOBy, 

BSAaJTe Baiue.^ 

CaMo r^ae^aJTc HOBqe Aa mb aon].;b€Te. 3a Rnje sac 
MCWiekH ocTajeM c mctbhbm no<iBTaHBJeM 

Bam 

AojaRomibH noqBTaTejb 

ByR CTe<f>. Kapa^Bh c. p 

y Beqy 9|21. Jaeyapa 1834. 

II 

y Beny 30. Mapia 1834. 

npeqecTH>('juiB FocnoABHe, 

Jby6e8HB npBJaTe.7by ! 

BjiaroAapBM BaM Ha necMy BaaieMy oa 8. o. m.. 
y ROMe cTe mb nocjiainfl 35 (|)op. y 6aHRaHOTaTa. ITpe 
BaM UBcaM Morau nBcaTH, jep caM bmao Ratnajb u rjia- 
Bo6( Jby, OA qera u^jiora OBora naniera n'jcra jom hb- 
caM HBBinao bs Ryfae. 

MoiiBM Bac, AA uu onpocTHTe, iuTo caM BaM ape 

OHaRO HHCao. 

BepyJTe mb, a& CTe bb Ha MOMe Mecxy, He 6HCTe 
ce MaH>e oa MeHe cpAH^^ii. — Ho momo MH»enBJy npB- 
jaTejbCTBO He otojh Ha HOBABMa, Hero ce s6or HOBaixa 
Moace noRBapBTu; saTo ce Raace: ^Ca cbojbm b obj h 
jeAH, ajiH HBHiTa He Tpryj." Ajiw je tcidro b to 4b- 
hbtb: hobcr ce npBJaTe^y paAyje, a& vy y CBaRoj ee- 
bo.i>b y noMofau 6yAe. 

Ho uiTo je 6B.10, 6flJio je: o Moje CTpane mh cmo 
oneT npBJaTe.zbB, Kao b npe mTO cmo 6bjib^ h ja ace- 
jiBM CBarAa aa 6yAeM0. — Bpi;io ce paAyjCM, niTo mb 
nHcneTe, a^ here mb CRopo a oho ocxaJio Hoeaqa no- 
c^aTH, 8a Roje sac mojihm noRopno. h BHaJTC, a& ^y BaM 
Bpjio 6bth 6.aaroAapaH. 

Moje nocwioBBqe jom ce ne mraMuajy (AaR.ie jifiiJi- 
MaxBHCRH apcHyMepaBTB He ke ce saAoiXHHTB). PaA caM 
JB iDTaMaaTH hosum cjioeuMa, oa Rojh saM obac Ha jib- 
CTHhy inajbeM npo6y; ona cy jom Jiane y obo Ao6a na- 
pyqeaa a& ce peacy, h cbo Beh nex mccci^h BMa, RaRo 
ce iOBJy, H ]rm RHcy roxoBa! IIoRaacBxe oBy nfifl^yjbumj 
rocaoAHHy B.aaABafl.^ aa BBAHMo,oke jib b H>eMy OBa 
cjioBa 6bxb no bojbb. Obac ce -aBJy h iipRBena c«aoBa 
Hoea OA TpB pyRe, x. j. jcAHa MaBba oa obbjc, ROJBMa 
je mxaMDaHa ^o6poBCRora c«soHeHCRa FpaMaxHRa, a 
ABOJa Beka oa H>fl (xaRo lie c H>HMa 6Bxa qpRseHB 
CJiOBa OA HexBpB pyne). 

MojiBM Bac, fljBL r. Bi/iaABKH pyRy sa Meee nojiby- 
6axe H fljBL ra oa Mene jbydesHo no8AP&BHxe. 

IIpenopyqyjyhB oe h sa yaanpeAaR eamoj nps- 
jaxe»i»cROJ Jby6aBB, c bcxbhhm noHBxaHBJeM ocxajeM 

Bam 

noRopHH cjiyra 
ByR Cxe4>. Kapa^ah o. p. 

' HjBjh Je Join sao yqaTejb as^ao y Beqy 1820 CBoJe ^Qo- 
cjiOBRiie'', na Je micjbo xa asAa II. uBx^fhe, A- P- 

' lyB^laay MymaasoM A* P- 



III 



npenacTHiejma rocnoAaae, 

Jby6e8HH npBJaxe^y! 

C •ri>y6e8HflM nacMOM BamaM oa 21. JyHBJa upa- 
MBo caa 60 <])op. C. M. (cpe6pa), sa Roje saM HeacRa- 
saHO 6.'iaroAapBM. IIo momc pa^yny ocxaje jom Moja 
ROA Bac 38 (j[)op a 22 Rpajaape, sa Knje aac noK^pHo 
Mi)jiBM, Aa 6BCTe ja iiixo npaje 6yAe Moryke, noi*Jia^iH 
y Beq Mojoj aceHK (Anna Karadschich, Joseplisiadt in 
der Kaiserstrasse N. 97.) 

3a OHO Majiomeaa acaraja, luxo cxe mh uhcajiu 
Aa BMa ROA aac, mojibo 6a aac, a^ 6acxe ja^ RaA ce 
yA^ca noysAaaa npajiBRa, nocjiajia y Hobb CaA To- 
cnoAapy 'Eop^ujy HupjaKoeuAy, 

3a Roje aac cae Mojieka, c boxbubm no^BxanajeM 
a 6^aroAapBomhy ocxajea 

aam noRopna cJiyia 
ByR Cxe(|). Kapa^ah c p. 

y TpHJeexy 11. Aarycxa 1834. 

IV 
npeqacx&ejma rocnoAHHe, 

•Zby6e8HB npajaxejby! 

llpomaame ri)Aaue 11. Aarycxa oAroaopao caM 
OAaBAe aa Jby6e3iio nacMo aame oa 21. jyaaja, b mo- 
jiHo caM aac, a& 6a cxe mb jomx a oho 38 (])op. 22 Rp. 
C. M. noc^iajiH y Beq aceaa Mojoj; ho 6yAykB Aa mb 
oaa HBJe jaaa^ia, a^ ]^ to oa aac npaaajia, xaRo sac 
caA oaex mojibm, a^ 6acxe mb ja (38 4^op. 22. Rp. C. 
M.) aocvia«aM oal^a aa F. AOKXopa <l>pymaha (boa Kora 
hy ce ja 6aBaxB jom jeAaH MJecen^ A^aa). Ja ce aai^a- 
jejto HaAaM, aa kexe aa Meaa xy JLy6aB yqaaaxa caA 
oAMa; a Bjepyjxe mb, a^ ^^ noxpe6a aaroHa (oC(>6axu 
caA RARO oaM ce na nyxy acxpomao), He 6h aaa Aoca- 
i^aaao, Hero 6a ce bojimo c aaaa o qeMy ApyroMC pas 
roBapaxB. 

r. AORTop 4>pymBii nosApaaJba sac Jbydesao; oh 
je npaaao naoMo eame oa 23. Jyaaja, a Meaa ra jts 
noRasaaao. KaRo no H>ecoBy, xaRo a no momc MH>eBBjy 
He naAa aa aac csa xa Rpaaaqa, Rojy aaM Bam B.ia- 
AHRa, Ham npajaxe^ aaMeke*/ aero je uaMa oaMO xo Ha 
aac sao, mxo aa, rojb oxe naaexHaja oa fbera a 6ojbe 
OBaj CBBJex H JbyAe nosaajexe, Hajeoxe yaje^ia H»era 
oaqyaaxH oa xora, a& cxaap xa ae Aoi^ Aorjie, flpiuie 
je Aom^aa. Haaa je aa aac y xomc sa xo aeao, mxo aea- 
•iBMu B aac a T. Mymai^Rora, Rao npajaxejbe aame. 
A aajnocJiaje RaA 6yAe, aa Moacexe aame asry6HXH, 
Horo OH (jep OH aek roxoao aeaa mxa Biry6Hxa). M- 
cxaaa Aa je Maxponoviax Kap.aoBaHRB' jom oHAa o T. 
MymaaROMe xaRo MaCdiao, Rao mx6 aa oaA Macaaxe, RaA 
CMO ra MH sa npaora qoacRa y aapoAy ApvcaJia a 06- 
jaB.%BBaiafi; a.sfl ke y xoae nocny caA oa no CBOJ npa- 
jiai^a Bo.;bexa noMoka H»eMy (Rao Bjia^mnB a ao Xpacxy 
6paxy CBoae) aero sana (Rao aryMaay). 

HaAajyka ce oAroaopy aameMy, c aoxaaaM nona- 
xaaajeM ocxajeM 

Bam noRopaa c«syra 

ByR Cxe^). Kapa^Bk c. p. 
y Tpajecxy 14i26. Jyaaja 1835. 

^ y TO ipeae Gio Je aryiiaH Hjmjfc y rojihroJ sabbxh ca 
pjaABKOM MymaaKBx. A- ^• 

* OreBaH OrpaTHMipoBah A* P* 



288 



BPAHKOBO BO^O 



1905 



284 



# # 



Caa je oRa neTBpa nHOMa nacao CBojepyqHo Byn. 

Ha npBo je dhomo noojiao II.anjfa ByRy 8. Mapxa 
1884. 86 (i)op. 

^pyro je neoiio npHMHo HjiHJh y KapjioBqy 7. 
AnpH-ia lH84.y a Ha H>eMy jb 6ho oeaKHB aApeo: 

Herrn Sevastian V. Ilijch 
IgumeD des Klosters Gomirje 

in Karlstadt 
in Croatian, 
per Agram. 

Tpehe je naoMo nponHo Hjiajh y nan. FoMapoROM 
10. Cenr. 1884, a na ii»eMy je 6ho oBaRas a^pec: 

llpeHacTHiejuieMy FoonoAHHy 

CeeacmujaHy M^uj^y 
uryMaHy MaHaoTHpa FoMapja a upoq. 

y KapAUATaj^ry, 

A qeTBpTo je naoMo npaiiao Ht/iajh y aaa. To- 
mpcKOM 20. JyjiBJa, 1885., a oAroaopao 26. Ha fbeay 
je 6ho oBaRaa aApeo: 

Sr. Hochwftrden 

Herrn Sebast. v. Ilijeh 

Igumen (P. T,) 

zu 
per Fiume Kloster Gomirje — Vucinich selo* 

KItHHCEBHE 01<EHE H nPHKA3H 

Ivan Deteli<!*N6vesin$ki. Raskidane niti. 
Pripovyest i crtice Zagreb, 1905. Nakladom pisca. 
Ti^ara Bi^i^e Kray. Cijena 1 krunu. CTpaaa 109. 8^ 
— y omij uaa oe Ribvaa ja&i»a hob (6ap uaiia ao ea^a 
aeooaaaT) opaaoaeAa^ roa XpaaTa. y aoeeja a poaaay 
■e Mory ce Xpsaxa Ty»aTa aa ocRy^iiay; Aoora je 
oaeana a t\) Ao6pax a x^ko^no noaaaTax, a AooTa je 
o6ajaTa n npoAyRm^* auixoaa, Roja je npeoLia rpa- 
aaae opnoRor a xpaaxeRor aapoAa. Xlpeaa Toae oBaRV 
Hoaa a aenoaaaTi^a naoau aorao 6a jaRo 6btb AoieRaa 
e aeiuiH aenoaepei^eii aaa erposajoii ooyAoa, xao 
uiTo je T\^ <MyHiU y nae Op6a on Hoaajaajaaa, XpsaT.^Ra 
je icparaRa y Toae oCaspaeaja; oaa noqeraaKv^ aR^^ 
eaao acae aaoaysyiey nocaera aobuwi^ho inuBii>e 6aao 
Aa ra opaRaace a aobowi»ho opeaopy^a ny&iaixa a aa 
T%j aa^iaa lO^paftpa, 6ajo Aa ra noyqa, av^eaaeryje a 
aiiieA<^ aa npaaa nyr. Kaao he npeAvepeera Ta Kpa- 
TttRa oaor aaeiia, ae Moseao, aeraaa^ saara, aja cBa 
RaRo A|Mi^aa^\ Aa he ra o o63api>a aa aeaaay Behaay 
opanoaeAaRa y oaoj Rikaaa aopara noxBaaara. Hiaa 
•*y re» aaaae. Harajvlia oay RHuiry 6ea HRaRsax npeA- 
paevAa, i>A eaax jeAaaaeer iipraaa a Dpaaoaecra Aoaaae 
noHiyBaine oae^ Roje aaeeiiajy y AaHaina»e xpBiTOR^^ 
ApyuiTft^ a y cyapeaeiM saat^r. TaROBe ey oae npaqe: 
^CaaRa*« — ta* je A«Ka«jo«. aaaaR oaoj y 'BaacRor y 
eaa9Naa OTBapnamoia, aaoeeeaa 6v>jMa peaaraaiia ja j^A^^^r 
aAejaaaor oa^ii^aja; -- aa Tan ,PoAv>^y6*, aepoa i|k>tv»* 
rpa^taja aaorax aaasaax poAoa»Y64, Boja aa acaaocr 
ya«jy« Aa asimy caoaeacRV Oe^aaaeBocr a Ao^poAyinaoc^ 
yiioTpe6e aa eBOjy Ropaer a aa aopacr ry^aacsax 



OiaeMeHaTa; — ^EEomTapai^a'', r^e je asHera noTpecHa 
KaTaoTpo<])a Ao6por cpaa jeAne XpsaTai^e a cae 86or 
jb^6aBH npeaa cTpaaqy. uiyaapy ApTypy; — ,Ha po- 
KOBaHRoj 8BAHHH'*, inTo je ynpaBo cexaa necaaqa o 
nyKHyxoM cpuy ocTaBJbeHe Ap&raue; — a aajnoe^e „y 
HohHoj c;iyae6H*', rAe je HecMH.;beHo oTRpaBeaa a y C3oj 
OBojoj oTpaxoTu apBRaaaBa AY6oKa paea aamer ApynixBa, 
oCRyAuaa a 6eAa Ma.sor HaHOBHBRa. Cbo OBe npane 
Hoce y ce6H, — hbro ra aerAe jacHO ae nyjexe, — 
ca.aaH aanaj yBpei^eaax u noHasKeaax; asdaja aa &ax 
jby6aB, acRpeao cayneuihe, acTaaaTa 6oji npeaa ae- 
opehaaa, Roje Ufio aapoA Cajy) a ocaa oaaRax poAO- 
•i»y6a, RaRBB je oBAe HaOiaHRaH, rAe ce aapoA, RaA 
saHOCHO neaa ,JIeny aauiy AOMoaaay*, Hasaaa aapaoa, 

— He BBAH oe, A& oa hro aaqe a noaaqe. — Onke- 
HBTaja je, KO3aoao.iBT0Raja je npanoaecT ^^Keaaao 
cpi^e^y — aJiH je naoiiy a xy nonijoLo aa pyRoa, a& acnesa 
jeAHy dieny a Heacay aauy cpi^y naheaai^e »eue. — 

— 3a oBHa npanoaeoTaaa a cJiBRaaa aaocxajy CoAoaa, 
Taaapa a HaRa, PAe je iiHoaa nooerao aa npeAaeiaaa 
aa OTapaHe a xxeo y Bbax a^ yaece noaemTO oa Aa- 
HaniH>er, aoAepaor cxBaxaiBa, aa hx xaao ynaHa nrpa- 
6iaB»cHBJaa a paayajbaaajaa. MosAa 6b ay to a 6ojbe 
nomjio aa pyRoa, a.iia oaaj Haqaa, — Ha^afl japaqaa, 
BBJe 6bo HajnoroAHBJH aa one caJiHe ApAMaTanae eao- 
i^aje, Roje oy ce aeoAOJibaBo aaaera^e aa caaRoa 
RopaRy. — sHcaapaae** a „y cyrony sBBora" — 
opeAa>e oy BpeAHOjTB, a CToje aaae^y ohbx npaax 
B OHBX APyrax opanoBeAaaa. — GaaRaRo je y UfiAo] 
86api;a noBaj6o.!i>a ^IIomTapBiia^, aosA^ Bok a aa 
TO, mTo oe y H>oj nacai^ noHajaaH>e Cdiysao oaoa 
dapaqaoa abrabjob, a nyoxao aaxa rojioj npa^a, sa- 
qaibajyka oaaoy pao je Tpe6aA0 nouyHHTB oRaap Jienaa 
nejoasaaa bjib noaxojooiRaa Bepaaa aoxaaai^BJaaa. 

— MoTo oy iie.ioj a6Bpaa peqa Fopaopa: ,Kaao poa 

npoToa aaRHeao, Tpna no Roja ...**; naoaA je a^^^^ABo 

Tuay aoTy npaRaaao aaopy OTpaay A^Ham&ep xpsaT- 

OROP ApyuTTBa, RaRo oaTB a Tpna; caa ce naa Haje 

ynyiDTao y pemaBa&e Taaax naTa&a; oa npenyoiTaf 

Aa HUTaui^a caaa paaaam^Stajy o Toa, — y tojbro je 

a Bpao apoABo aaao npeRBayTa eaaay npaqy, a* AJ^^^'^ 

3ape«e y caay Aymy HBTaoqeay. - Bepyjeao, no 

CBeay cyAeka, a& ke y HeBeoaacRoa Ao6aTB xpsaTcaa 

R&BPa Ao6pop npeAOTaBBBRa. JTar. — 

Oearnmaii- npanoBajerica c .iB<iKo6oeaHCKe Me^ Hanaeao 
I HuKOAa CrauKoe RjfKuA, Y 3arpe6jr 1905. IDTaMnapaja K. An- 
6pe:cTa i^Mapasak ■ J^eMaK). Crpaaa 158. 8*. I^^jeaa 1 Kpyaa. 

— KjKak je J OBOJ npanoaeera ooeerao y oao ;io6ay aa^a ej 
Cp6B aacKopo aaa upenaoica aa Bocae a JajMag^e y Jlaxy 
Oaaa B^JoxeMa ACK>CTpyKOJ aenpaoaua; e jeAoe rrpaae Typ«iBB, 
a e APjre uanaA^a bobbx aaacra aa aepy bm, jeaaK a :q>yre 
caeraHte^ 36or <iera je «iecro AOJa3a.io a^ nodyae a ymaaica. 
IlcTop^ja Ran je 3a6ejexaaa aeicaaaKO Taux Oraa, a Ky-a- 
Keaa ke opaaoaeTKa no caoj opaoHua Ovra aigO^xm osoj, 
icojy aaM asaoca M. rp6ak y caoa , ICapaoaaqKOM RaaABHaa- 
cray* ikh*. 11. crp. 24.) boa aaraacoa ^Hapo;iaa 6yaa y Jlaua 
roA* 1751.*" y oaoj Ke npanoaeera Haraaai^ aaka jeoo a n:ia- 
CTBHao oaacaay OopOy, Rmo a «ieToaaH»e cpncmx x^JAysa, Te xa- 
aOT a TaABH^ naTB»e aamer aapoaa noA Typcinw ynpaaoa y 
BocBB a aoJBBMicoii ynpaaoM y .lax^a. OcaeraAiia ey ropcKB 
x^JAyna, ROJa cy, Oeaceka o::i ayjyiia c jeiae a :ipyre rrpaae^ 
noeecrpaaBaa upay ropany a 3aaepB:iB ce aa ocaery Kpaaa* 
uana. KyKak je oai^e oOyxaarao rpa KOdena, cvpr icaeaa 
UoApaka. ocaery caaa i^eroaa HbkolMv ;iok ra oner ae saiieaB 
cfla JbyOoaap. 0:i aekax enaaoAa je a «ieToaa&e Jlaae Jleja- 
Boaaka, Kora je aenpasAii b3 uapcse aojcse orepa^a y xaj^^yve. 
Ueay ^aOyjy, Koja Oa cava sa c«<(e teaa cyaame ooopa, aa- 
HBBBO je KyKBlk i^yOAaj^y Uaaoae a ^para&«^ na yAecoM ee- 



285 



BFJLHKOBO BOJIO 



1905 



286 



MATHUA CPllCKA 



KiunKeBNN Oa6op BMao je y nerepTaK 17. <j^e6pyapa (2. 
Mapra) c r. ceojy peAORuy cejiHHuy no^ npe.'^ceAHHiuTBOM A. 
XayaKa npoAceAHBKa ApyiuTHenor. 0^ npe^inera HaROuaMo: Jy- 
rocjiaBeucKa AKaneMBJa anaHOCTB a yMJeTHOCTB Jasjba, Aa joj Je 
npaBB qjian Ap. MbjibboJ Ulpeneji, jaRHB peAOBHB npoij^ecop hb 
CBeyHBJiBUiTy y 3arpe6y, 23. (10.) <j^e6pyapa npeMBHyo. Hjibhorb 
OA^opa nponpaKajy bbct ca „CnaRa uyl^ b oA-nywyJy, a^ ce Jy- 
rocjiaBeucKoj AKBAeiiBJB BCKaxce cayqeuiKe MaTBHBHO. — Us- 
aeniTaj coKperapeB o paAy PeABKUBonor OA^opa ysBMa ce na 
8RaH>e; o Ka;ieHA&py Aonehece AOUHflje oAJiyKa aoic ce casHajy 
ycjiOBB KKbBXcape Bpahe M. FIonoRBKa. — Oueua H.iaHoea Kh>b- 
HCOBHor OA^opa na pyKoiiaoe uiTannaKe ce oacba y JleTonacy 
■ TO CBMO 0Aa6paHBje Koje Bnajy KHiBxceRny BpeAHOCT. — Hacy 
ce MorjiB npanBTB noHyAe Henax KAa»ceBHBKa, a^ hm ce AeJia 
mTBMnajy y B3AaH>BMaMaTBHaHBii: IlpeBOA AeJia HnoJiara Teaa 
„<t>ajioco((Bja yiieTHOCTB", „0 cpncKBM BesoBBMa y onaiTe^*, iipe- 
BOA pOMBHa J^ocTOJeBCKor „6paka KapaMaaoBB*'. — He iipanajy 



crpe JlauKe. — ITpanoBeTKB je nacana pombhtbkom namax na- 
poAHBX necBMB; re ce ponaHTBKe hb c^m nacau, noHerAe HBJe 
Morao OTpecTB, na je Mopao iipeKa y necMy, y o6jiBKy iiamax 

iyHBHKBx AecerepaMKax cTaxoRd. Ta Ke poMaHTBKa ynaHaTa, ab 
iB cpeAH>a nama iiydwiBKa, a a^ b ne cnoMaH>eM npocror a Ha- 
poAHor 4BTaoi^a, y cjibct npoMBTara ony npaiioeeTKy. Ho tbmb 
ke HBTaoi^BMB HBJnpe ynacra y ohb a jbahb norpeuiKa, OAMax 
y noiOTKy npane, — tab ce bshocb kbko sa cto.iom net^y My- 
aiKHM rjiBBBMa cBAe a "uceHCKe, aa u abbojkb. Ty ce nacuy moxcab 
HexoTBue OMBKJia OHBKB norpeiuKB, jep BHa*ie ce rbab, ab ho- 

BHBJe A06pO XCBBOT OHOPB HBpOAB B OHBX KpBJeBa. VLhAHQ OBCMO 

jom nacuy SBMepajia, mro hb hbkbm MecraMa He bhb o6y3ABTa 
OBOJy BRTanBTajy, re ynsAB y nareTaHHe pe^JiOKcaje. mbcto ab 
nycTH npaqa, aa y tom npasuy AeJiyje cbmb hb Maraoi^e. TaKBO 
je anp. mbcto hb cpr. 20.: „OTapai^ acKpeca jarH>e Oain ue no 
nponacBMB lUBancKax Kyxapa, Hero My je cbbkb komba oa oKe, na 
■Mam lUTB a rjieAara a rJiOABTa. Baj, oito 6b peKJia uiBancKii 
jiajeMHBii^B, A^ BBAO ORBKBy xpBHy a ORaKBe o6poKe, KBKBe aJba 
ay^ cpoJBM yqenauBMa? Ma HBJecy to hb maancKa paH>eHBu;B; 
TE Apyra je to coj jtyAB'*. CpehoM cy Bpjio peTKa tbkhb Mecra, 
Te ce OBB npocTO/iymua ycKJiaua Mory a onpocTBTa. — Josbk 
je jien, «iacT — npaHa sap&bb rOBop ohbx KpajeBa; jeABHO je 
HB ABB Tpa MecTB yuao y ^xpeaTasMe"^, — kojbx ce BeK a caMB 
XpBBTB OTpecBJy. Tbko h. np. hb cTp. 12. HajiaaaMO, ab Mbjioui 
roBopa: — Ma a Hukojib je jynaK, ne a^eajaj/^ - oito je npo- 
CTO npeaoA HOMa^iKor /weifeln, a cpncKa je ^ho oMajaeaj*^ — rjib 
no ouaMOiiiibeM roRopy: He Oparaj ce, — He 6pflHB ce — Ka- 
SKBM, A& cy a obbkb Mecxa npjio pexKa. KyKaheea he KH>flra 
Ao6po AoKa cpeAH>oj kjibcb hbujbx narajiaL^a, tab he moKb no- 
TBCHyTB KOJeKBKRe jtaHTBCTflMHe poMaHO, a KOA HBSice K.iace ke 
oopoA HapoAHBx necMapai^a bhbtb 3a6aBaTii MHoro HeAeJbHO 
nocjie noAHO ajia sbmcko Bene. M. }{. 

CencyaiiHa NrNJeaa. Hanacao Ap* ^laaa IIonoeufL, JieKap y 
Op. KapjiOBUBMB. — UfiHH 1 KpyHB. Crp. 52. - Ilpoui/ie roABHO 
je AP- J1&8& rionoBah as npasnaiba OMJiaAane o6ejy'rBMaa8BJa, 
coMCopcKe npenapBHAHJe a KapjiOBBHKe dorocjioaaje cacTaeao 

CTaTBCTBKy BeHepBHHBM dOJieCTBMB H>eHBMa, as KOJe ce BBAB, 

AB je OMJiaABua spjio jbko 8apa:keHa tbm onaKBM do.iemTBHBMB 
(21— 55^'o), KOJe paspaBBJy tbjio, jiomb nyx 6o;iecHBKOB a 6e3 
CTpy<iHor, BBAP'RJbBROr jie^eHtB Tpyjy a CpaM^or Apyra a no- 
tomctbo. Jlp, Jiaaa je kbo acKpen npaJBTejb cpncKe OMJiBAune 
noxBTBO, AB joj A&Ae acKpene, noySAane CBBere, Koja ce TB4y 
nojiHe c4>epe H>eHe, a& 6b je caqyeao oa MHorHx, hboto spjio 
koChbx nocuBABua. 3aT0 je noKpenyo 'BaMKy KH>B>KHai;y, y Kojoj 
Ke joj npyacBTB norjieAO MOAepne arajeHe o hbtbhiBmb, kojb cy 
cojiereHB ca ^bbotom a 6yAykH0uiky cpncne OMJiaAane. llpna 
caecKB to Kopacne 36apKe adauiJia je noA ropn^BM narnacoM. 
Cspza joj je, ab ynoana OMJiBAany ca RejiBKBM 3Ha<iBJeM onjio- 
fjeuAj HBCJie^a a 0Aa6BpaH>a a c tbm nanopeAO ca paauaM rb- 

HepHHHBM dO.ieCTBMB B CRBMB H>BXOBUM nOCJieABl^aMB. KibBra : 

npyxa npdBajiae norJiOAe o tbm tbmbmb a nyna je Kopacnax j 
caaeTB sa OMJiaAaay, kojb Tpe6a aa asa^e HajacKpeaaje y cy- 
eper cbomb npaJBTejBy. — ysepen cbm, a& Ke a cpncKO ApyniTBO 
■ OMJiaABBCKe CTapeuiflue noTuoMoha poAOJby6aBB a OTBopeua 
noTXBBT Jtpa Jlase OonoBaka, ab cbb sajeAHBHKa uito 6o;i>e 
OHyaajy mjibab noKOJieH>a oa (}>B8a4Ke a Mopajine nponacTa. 
JlasKBH CTBA je HBJJByka nenpaJBTejb cbbkom ycnexy. 

H. Oba Ap. Jlaaa MapKoeah 



ce OBB pyKonflca: npenoA AeJia A. C. FaCojeAOBa »,rope ot'l 
yMB", „naHTO I|,eM0ji> AejietfaK" a ^JyHaK nauiax ;iaHa''. — 
ripflMa ce ABJio ^Aonyna k MJiaHKy Anojioraja JlyKaJBHa** oa 
OA A^'MBTpaja Pyaapua. - llsABJe ce hb oi^eny pyKonac ,,0 
npBnoeeAHOj yMeTHOCTa^. — ysBMB ce hb 3HaH>o asBemTaj ce- 
KperapeB o naTOMUBMa. 

ynpasHN Oa6op ap^cbo je 19. (]^e6pyapa (^4. mbptb) o. r. 
CHOJy poAOBHy ceAHBi^y noA npeAceAHBUiTiiOM A. Xa^aha^ npoA- 
ceAHBKB ApyoiTBeHor. Oa iiocJieAH>er cacranKa yupBRHor OA6opa 
yMpjiB cy I'Ba mjibhobb MaTBMBHB: 1. I^okb JaHKOsah, noA>Ky- 
nancKH TaJHBK y BapaHCABHy; 2. Mbjioui MaAoiueBak, bie([) KH>a- 
roBOACTB KOA 3eMaji>cK(3 BJiaAO y Capajeay; 3. CnapaAOH H.iah, 
aryMBH y MBHacrapy PaicoBiiy; 4 MaxaaJio iin. PoryaaK, babo- 
KBT y ByKOBBpy. ycnoMena caajy tax npoMBHyjiax hjibhobb 
yKaaaue cy yo6BqajeHe noHacra. — Kp. yr ManacTap npocaoTe 
nosuRB Ha npBJiaraH>e sa cnoMBHBK Mopy Jokbjb, hohbchom 
MJiaHy MaTBHBHOM. yHBHBhe ce npeMB nosaey. - Pacnac hb- 
rpaAB b3 3aAy3K6flHe JoBdHa OcTOjaha a hcbho My Tepese po^. 
3osyKOBe iipajaajbyje ce; cpncKOJ npaaocjiBBHOJ upKBOHOJ on 
iutbhu Cy60Ta<]K0j. — HpeAceAHaK jaarba, a& je OJiarajay as- 

HeHBAB CKOHTpOBBO B A& je CBCBBM y pBAy HBOIBO. — ySBMa 

ce HB SHBHie a3BeiuTaj asacJiaHor noRepencTBa o cKOHTpoKaH>y 
y.iOHCHBx KH>H;Kflij.a. — ysBMa ce hb 3HaH>e aaReuiraj ap& Ctb- 
BBHa MajieuieHaiia y cTsapa CK.ianaH>a yroRopa a3Me$y Mbtbi^o 
OpncKe a eapouia HoRora Cbab y noi-JieAy Xbhckofb aeMJbauiTa, 
HB KOM he ce noABha srpaAB sa upaHoc.iBRHy cpncKy caponaA 
B8 saAyHcdane Mapaje TpaHABct^BwiKe. - ysBMB ce hb 3HaH>e 
asBeuiTBJ ApB JoBBHB PdAOHBKB, apxBHapB a 6a6jiBJOTeKapa 
Maxat^e CpncKe o cbojbm cxyAujaMB y 6e4KBM apxaaaMB. Uo 
TOM usBemrajy rjiasHy uaHCH>y KOHi|,eHTpBcao je 6B6AajoTeKap 

HB JIBMHOCTB PpO^il 'Bop^B BpaHKOBBhB. KbAB OyAB O^JBHBO HB- 

^ene AOKyMOHTe, jibhhoct rpo(()a BpaHKoaflKa a tberoae Te3KH>e 
cauyKe y mhopo uynajoj cbotjioctb. HapoHaro mhopo saHBMJbBRe 
rpat>e namao je o H>eroBy 6aii;beH>y y Bbhkom SBTKopy, tab je 
npoeeo nyaax TpaHaecT roABHB, uito ce ao cba uaje shbjio. 
ilopoA BpBHKOBBha nCpBTBO je naxcH>y acTopaja Cp6a iio ro- 
AflHB 1730., Te je aa Tora nepajOAa npeuacao Bd^KHBJe AOKyMOUTe, 
Koja AO caAB ho 6exy HarAe uyO;iaKOHaHa. Y tom nocJiy 6bo 
My je JBKo y caeMy hb pyua reHepa.1 A. "ByKaK. H^eroay no- 
cpeAORaH>y a upaJBTejbCKOM 8ay3BMaH>y bmb a& saxaajia, iuto 
je 6e3 no Myne aosbojiom ^ojiAMaptuaji-JiajTHBHra BojuoBaha 
A06110 AonyuiTeH>e, a& mohcb pbabtb y apxaaa PaxHora Mana- 
cTBpcTBB. — Uo npeA-nory GaOJiajoTeKapeBy asjaajbeaa je sa- 
xaajiHOCT JoHBHy Jlaurepy, noAynpaaiixeJby k^. b Kp. Pbthb Ap- 
XBBe, Kojfl je MaTUHBHOj 6a6jiaoTei;B uok.'iohbo peTKO abjio: 
V'iiui6ek, (xesohicUte der Militargreu/e. — Flo upeA^ory 6B6;iajoxe- 
Kapeey peuieno je, ab ce uyTOM BHTaKsapcKaM hbObbb poTKO 
Ae.io „F»ldzUise des Piiuzen Eugeu vuu Savoy ea**, y 20 tomobb c 
KBpTaMu". To AeJio, KOJe je bsabjib apxasa PaTuor Mbhbctbp- 
oTBB, OA RBJiBKe JB RB^uocTB UO BCTopajy Cp6a y yrapcKOJ y 
npBBM roABuaMB no npeceji>eH>y. — Ocbm rora pacnpaaJbeHO je 

MHOrO BBHCHBX UpOAMBTa UpBRHe, BKOHOMUe B BAMBHaCTpBTaBHe 

npapoAe y Toj cbahbub, KOja je Tpaja.ia oa 4 ao 7 cbtb nocJie 
noAue. 



KH>H}K£BHE BEJIEHIKE 

CpncKi yMOTBopN y npeaoAN. Y pycteoM HcypHa.iy „PyccKiii 
riajiOMHBKb'' 6p. 46. a 49. asaiujia je y pycKOM npeaoAy npauo- 
RBTKB AparyTBHa HjibKb „TajiBTa KyMa**. He auaao KOjy je 
npeaeo. 

y 3. 6pojy qeuiKor qaconaca ienskf svdi" hbji&sbmo hb 
npBOM MOCTy ^^ensliH uest na Cer.e Hofe", uanacao Cbro Byqe- 
tbK, a npeBe.ia 3opKa XoBopKoea 

Hobo ^eJO MaKCNua ropKOr. Oaaj nyBena pycKa KH>aHceRHBK, 

O KOJeM je ORBX ABHB rOBOpBHO UO CHeMy CBBTy npa.iBKOM H>e- 

roBor yxanuieH>a, nyuiTOH je onex na c;io6oAy. Kba je asauiao 
aa BBTBopa npaMao je joAHor capaAnaica JIohaohckop t,Aeji>B 
KpoHBKJia**, TO My je bbjbbbo, ab cnpoMa hobb komba ^GyHHeaa 
Aeua". Cba jaHJbajy, Aa ^y je tbj pyKonac joui y aaTBOpy koh- 
(^BCKOBajia noJianaja. — FopKa Ke ce npece;iaTB ca hcbhom a 
ABLOOM y JBAHy 6aH>y koa Pare. yjeAHO je obom npBJioKOM 
FopKB AeMBHTOBBo, AB JB OH 86pBcao BrtxopBTeT uapoR H>e- 
rose peMB nocjie KpaaBe HeTporpaACKe neAeJbe, 9. jauyapa, 
norpeujHO cy TyMBMene y BHOCTpancTBy. 

flponacT KpaABBB xpsaTOKe KpsN. Tbko ce bobb hobb bcto- 
pajcKB ApaMB, Kojy cy npoMB KyMaqaKeay poaauy „Kpa;ban,a 
Jlena"", — kom cmo ueABBuo roaopajia, uaaacajia npo(|). 



287 



9 •-D BPAHKOBO KOJIO 



1905 



288 



IfujiOM OepuaoeulL w Mapuja RyMUHuflf yAORii^a noK. xps. ponaB- 
ci^^P^- npeiiBJepa je nocTarjia oco6BTa ycnex, KaKBBM ce peTKO 
Koja xpsarcKa BCTopaJcKa npaiia, Bspa^eHa no Kojeii poMany, 
Moxce noAHHBTB. 3arpe6aHKB ;ibctobb npanacyjy ycnex y npsoM 
poffy AP&MaTBsaTopBMa, KOJB cy BemTaHKB yMOJia y ner qBHoaa 
BSHOTB xcBBy B saHBiiJBBBy paAH>y, nyny e(|^eKTHBX npssopa b 
ojaJHBx MOMeHara 

HS OpnOKe KIbNWeBNOCTll. IIoa TBM HaTOBCOM naJiasBMO y IV. 

6poJy nLovora' b8 nepa MapKa I^apa .leno a TeMen>BTo nana- 
cauy oueuy o kh>b8b „0 XepoJBMa" y B3;iaH^y CpiiCKe KfbBSKeBHe 
3aApyre, o „GBeTBM GjiBKaMa** JlparyTBHa Hjiaha, re o CRero- 
aapy IVopoBBhy b H>eroBBii Xepi^eBOBamcaM iipaqaMa. 

PaSNO. y Gyinnasium-y (6p. i3.; npuKasyje npocj). r,Muma 
JTciaufi BHayrypa.iHy ABcepTauajy npoj) Beceauna 'Buca^oeuna 
De caruiinibus Calpurnii Siouli, inraMnaHy y Ha^6aH>B. 



nOaOPHlUTE H yMETHOCT 

KoNiiepar cpn. nobnhbp. capaAHNKa. Bes cyMH>e, jeAaH oa naj- 
6oJi>BX B HaJBHTepecaHTBBJBx KOHU,epaTa, y Kojaiia je yxcBBa.io 
6eorpaACUo rpa^ancTBO, 6bo je 23. ^e6p. y cpn. Kp. HopoAHOM 
noBopBmTy. Hpape^iiBa^iB KOHn,epTa, kbo oito b BMena yMeTHnica, 
6bjib cy AOBOJbuB Aa npaayKy naxciby paAoauajie ny6.iBice, KOJa 
ce y aejiBKOM 6pojy OAasaajia. FjianHe npaajiaHHe Ta^iKe y koh- 
aepry, 6ejaxy yMeTuaua: r. Jan EyxTeaa, Rapryoa hb bbojibhb, 
B r EpnecTO nae. KaMapora^ npaa reuop sarpeOanKe onepe. U 
JeABH a APyra Kao ab cy ce raKMaqajiB, kojb Ke Aa OAHece no6eAy 
Te Be^epa. Jbh ByxreJia je cbojom buojibhom BBpryoauo bsbo- 
ABO MyBBKy nyHy Ayiue; SByua tfaerose BBOJioHe ap^tbjib cy a 
rajiacajiB ce y MeKBM HBJaHcaMa nyHBM napojiBJa. Cnymraibe y 
pianissimo amJio My je ao neABHTHOCTB Ta*iHO a carypHO. A 
AonaJia ce a tberoaa Hoaa KOMnoaauaja ^ycnoMeaa Ha BeorpaA"* 
Kojy je nocaeTBO Kpajby Qerpy. FoBopuTa o KaMapora 6ujio Ch 
■3JIBIUH0; OH je BeK noanaT a c oae a c one CTpane CaRO Kao 
BBapcTaa reuop, 4bjb rjiac BAe y RBCBHy ao C b ocaaja 
CRBKora. KaA ce joui aoaa AB je KaMapora re Kewepa neaao hb 
BTBJi^jaBCKOM jedBKy ^Pagliacci*' oa JleoHKBBBJia a „Siciliana'* aa 
MacKa&aeRe ^KaRaJiepae pycraKane", ohab ce Haje 4yABTB oito 
je CROJBM npajarHBM tjibcom aaAo6ao caMnaraje Beorpa^aHB. 
Jom cy oyAOJiOBaJia: r. MajiopBA raRpu.iORBh ca AeKJiBMauajoM 
JaKinii^eae ^OraHCBHe". Fij^a ilAa J^oCpaMKOBaheBa CBapajia je 
Ha KJiasapy Jlacroay napa^^paay BepAajeRB Paro.iera; ri^a Ba- 
jiepBJa BacT.ioaa, capuieHa KOHCopBaTopKBH>a, iieRBJia je no 
jeAay ABOpxcBKoay a PyOaHmraJHoay apajy. Cae conacre npa- 
TKJia je yMeraaqKB hb KJiaaapy ca aaRaupeAHOM rpaL^HoaHocra, 
Harpa^na ^pan^ycKa KOHaepRaropKBH>>i rl^a Bajau. ^BeorpaA* 
CKO neaaHKO ApymrBO** a „CpncKo-jeBpejcKO ueHBHKO ApyuirBO"* 
TBKO^ cy cyAonoBBJiB neRBH>eM. lIy6;ioKa je ocra.ia nornyno 
aaAOBOJbua, b no B8BpQieH>y caaKe ra^iKe nporpaMa, 6ypH0 je 
aoJiayABpajia. KoHn,epTy cy npacycraoaajia npecroJia HacJieAHUK 
'fiop^ B npBHL^eaa JeJiena. ^Caaea cpn. uoRBHap. capaAHUKa' 
ycaeo je o obbm npasM yMerHBHKBM KOHL^eproM a raa abo jo 
uaAe aa caoj jifi^hn paA a xcbbot. }\, C. 

CpnoKO aKa^eiiCKO noTnopao ApyiuTBO y 3arpe6y. Oro MJia^o 
noToopHO Apyui'^BO AOSKBBeJio je obbx a&hb CBOjy AeceroroAaui- 
H>Bi^. y ojiaay re caoje AeceToroABniH>Bue npapeABJio je y ne- 
TapraK 24. $e6pyapa ^9. Mapra) o. r. y xpa. acM rjiaaCenuM aa- 
BOAy KOD^uepar ca arpBHKOM, re je 4acr npaxoA HaaeHBJio cBojoj 
6naraJHB. IlporpaM je 6bo Capau, a cyAeha no noxHajiaoM cyAy 
3arpebaHKax Jiacroaa, aaaeAeH je hb nornyHO aaAOHOJbcrBO mho- 
ro6poJHBX noceTB.iai^a. Konij^epar je oraopen yaeprapoM 4ajK0R- 
CKora »1812'*, • kojom je xreo Aa npaKBHce no6eAy Pyca naA 
HauoJieOHOM. yaeprapa je aaaeAeua ya <5ypH0 OAo6paBaH>e a 
noxaavy i^eJie ny6;iBKe. QeBaHKa a raMdypauiKB 36op O^^a BKa- 
AeiiBHapa „BaJiKaH'' OAyxuiJia cy ce obbj nyr cbom aaAaruy ae* 
OMB Jieno; r^a Majiai^a nji. BorABHOBah, cryA (J[)bjio3 ^aje, aa- 
aena je na rjiacoaapy Ulonenoa Notturno cis moll, a LIIyMBHOB 
„nojieT'* TBKO aeniTaHKB, a& je sa MyaaKajiae rypMaae 6bo npaaa 
yasBTaK. HcnpaaHO cxBaraH>e, nacroKa y B8Ba^aH>y a mhofo 
ooehala, KapaKTepacraKa je, — no cyAy jeAHor oueHiBaana y 
Nar. Nov., — caapKe r^ue BorABHoaaheBe, spcae yHenaiJ^e uiko- 
Ae npoij^ecopa Kajaepa. HopeA aajoAJiaHHajax Cp6a rocrajy oaaj 
cy ce nyr OAaaaajia a MHora Xpaata, ocolSaro xpaarcKa hb- 
npeAHA OMJiaABHB kbo b MHore Xpearai^e, cJiyuiarejbaue 3b- 
rpe6a4Kor caeyqajiauira. 

CpnoMO HapoAHO noaopNUiTe 6bbbjio ce oa 6. ao 20. ij^eCpy- 
apa y Cpey. Kapjioai^Ma. 3a to apoMe AftBajio je 15 npeAcraaa. 



Oabbao je oramjio ca apjio JienaM cy^atgiTOM (689 Kp.), y 3e- 
Myn. y Apyroa 6pojy AoneheMO oa Hamera Baaeuira^a onmap- 
HBja po(|>epaT 



nPOCBETHH H HPyiUTBEHH FJIACHHK 

CpnoKN yHNBapsirreT. H>er. Beji. Kpajb Herap I. noxnBcao 
je 26. 4)e(5pyapa aaKon o noAB8aH»y AOcaAamibe BeJiBKe Ulicojie 
Ha creneH yHaRepaarera, nonixo je npe Tor CpncKa HapoAua 
CKynuiraHa npaMBJia raj aaKon ca 110 rjiacoaa nporas 7 Paajior, 
AB ce npor.iacB yHaaepaarer, 6bo je, mro ce xrejio, ab ce yaeAO 
nornyna cJio($OAa npeAaBaH>a a yneiba a b a& ce HajaauiB cpn- 
CKB iipocaeTHB aaBOA aajeAnaqa oa octb^ibm cjib^ihbm aaaoABMa 
y Jeapona. CpncKB i^e yHBRepaarer BMara nerapa ^BKyATera: 
npBBHB, (I>BJio3o4^CKB, MeABi^BHCiCB B TexRBHicB; — 6orocjioaoKOr 
(j^aKyjirera aehe bmbtb, aero iie caAaH>a Borocjioaaja 6btb npe- 
o6paxeHa y Ayxoauy AKBAOMajy, no npaMopy raKBBx aKane- 
MBJa y PycBJB HCeiba cryAeHara 6yAyKe BeorpaACKe Ayxoaue 
AKBAeMBJe aa mro RoKaM o^paaoaaibeM aaAOBO/bflke ce, mro be 
Moha cJiymara hbcobo b hb nojeABHBM ^aKyjiTOTiMa ynaaep- 
aareTCKBM 

CpnoKM CoKO y Cp. KapjiOBUNMa ap^kbo je 6. (19.) $e<5pyapa 
CHOjy peAOBHy roAauiiby cKvnniraHy. GKynniraHa je (Sajia apjio 
Ao6po noceheaa. V u>oj je BaaOpana aoaa y npaaa. Y ApyroM 
6pojy AOHekoMO onmapHBJa aaBenrraj. 



HnxyjLA 



t JJ,p. AiiBKoaHABp nNcapeairk, npoj). GapajoRCKe aeji. rBMna- 
aaje, yMpo je2 Mapra 1905., y MejbBHBMa y ^ajiMBuaJB, kbmo Je 
orauiao paAa .leica. Poabo ce y lipary Mecei^a aarycra 1867. oa 
oua TeoAopa, parapa. [lo<ioacaBuiB Marypy y KapAoaaqicoJ ra- 
MHaaajB aa k.ibcb4hbx jeaaKa c OAJiaqaaM yciiexoM, oxamao 
je y ByABMneiury aa yHaaepaaxex. Ma^apcKB jeaaK y nonexKy 
6ao My je rexcBK, ho bhbk ra je nocjie xbko cajiaAao Aa Jo hb 
H>eMy iiojiarao a npo^ecopcKa acuax a jioaxopax cj^ajioao^^e. 
JeaaK My je JiaxaHCKa 6ao apjio' Ao6po noaaax ^ a oa nBcaua 

PQMCKBX HBJMBJlBJa l^BUepOH. TOFB KpBTBHHOr B3AaH>a y Ho- 

Mai],a HBJe 6a;io aa ra aaje noK. nacapeBab noanaaao, — or Je 
xy jiareparypy y HeMau,a na uo;by KJiacaqae nacxaae noiao 
npoy4.iHaTa aeK oa nexor pbmh. paapeAa. H rpHKB je Buao apjio 
Ao6po, Kao uiro ce ro biiab ua H>eroBBX npeaoAa Co^ojioKJioae 
EjeKrpe a Ecxbjiobb HpoMereja. Kao aoktop (j^ajioaoij^aje hbaao 
ce Aa he moKb ua CBey4a.iBuixy y 3arpeOy oocxaha KaxoApy 
MB^apcKor jeaaKB — ho ry ee npoBapa. Kao HacTaaaaK 6bo Je 
BpeABH a MHore je Jieiio KpBTB4Ke npajiore Hanacao y n^ast. 
Vjestniku". Orb ce H>eroBa upaKaaa o^JiaKyjy Ay5oiCBM njaaaaa- 
H>eM caMora npeAaera a noKaayjy jacao, aa je nacau oadajbaa 
a RpcraH KpMra4ap -- Kao 40BeK 6ao je paAO aa^eu y Apym- 
rny. K.iaca4Ha Hacraaa aar^6a;ia je 6pao aaa CMpxa ^p. M. 
P. j^avtarpiijeBatia — Apyror apcHor noauaaaoi^a, koJb Je per- 
KOM ciipeMOM aHBo oAyineBBTB OM^iBABHy aa KJiacaqnocx, <ibJb 
cy npaua npeAcraaHBi^a koa hbc cae pe^B. 

Kap;iORU,a Fji. Jlaaak 

HcnpBBHN y OuNpoBoJ HiiNJaAM: 

Ha crp. 2 13. hmb nearoAHa nixaMn. norpeniKB, xpeKa poA 
OA rope croja: paaytAd^^ a rpe<5a paayflane. 
Iicii>uireH je Ha npROJ crpana b. peA: 

BjepHB Jby6a aa caojera aojaa — (x. j. uaxa). 
Ha crp. 223. y cpeAH>eM crynuy 11. poA cxoJB eapa a 
xpeCa Kapa, 

Ha crp 234. acnymrena cy oaa poAoaa aaa: nponaay&e 
Tpoja a TpojaHU,a 

rpe6a x^ ce yMOXue: 
lloraHyhe IlpajaM a jyaaufl. 
Hy KOJi*KO Me »cao Tpojaaai^a 
11 XeKa6e a HpajaMa cxapi^a. — 



HOBE Ktt>liFE 



06MaHe N HesHaibe BjaANHNpa MaiNNe. Oa /. ^ytcuda. — 
BeorpaA. illxBMnapaja A- ABMBTpajeaaha. 1904. — Crp. 59. — 
l^eua? 

Ha ABH Caexora Caae 1905. HaiUNM npNBpeANNM npMNNaiia 
Hanacao a roaopao y JacKv MbjibboJ MaaAak onh. 6wiexumK. 
- UlxBMnapBja "Bop^a riexpoaaba y PyMB. Cxp. 42. — l^eaa? 



cf 



niimMflawia y C§mL 



219/904 



\> 3ABABy, nOVKV H KftHlKEBHOCT O 




i^. 



MACHIIR H yPEAHHR 



10 






y Gp. KapjiOBEiiMa, 10. (23.) MapTa 1905. 




XI 



Dr. L. 



CPnCKM COHO y CP. HAPnOBUMMA 




uejifijhy 6. (19.) ^eSpyapa o. r. OAp- 
Mcao je CpncKH Coko y Cp. KapjioBi^H- 
Ma y srpaAH cpncKe eejiHKe mMHasHje 
KapAOBaHKe CBOJy npay rjiaoHy ro/^Muitby CKyn- 
uiTHHy. Cfcynno ce Jien 6poj HJianoaa, a o^ 
rocTHJy ce 6pojeM oco6hto HCTaKome 6orocjio- 
BH. J1,HeBHii pe;; je 6uo say sex H3BeiiiTaJHMa 
OA6opa, u y fibUMa ce roBopujio noHaJBiime o 
TeuiKohaMa. . . 

CpncKH Coko y Cp. KapjiOBi^HMa ima 3a 
co6oM ^HBOT OA )J,eceT Meceii;a. Y Toj Bapoiuu, 
r^e je ao caA jificer Ao6pnx ApyiuTaBa nponajio 

paspHBeHHX 6aCH0CJ10BHHM MaJFOMeUITanCTBOM, 

MMao je CpncKH Coko TencaK ^hbot, naiuao 
je MHoro HejBy6aBH, usAp^cao je Aocra naKO- 
CHHx HanaAaja, n HenpecTaHO ce 6opHO c Mpan- 
UHM HepasyMeBaibeM u nyHoeaAe^KAHOM npeA- 
pacyAOM. JaBHO MHeH>e je 6hjio xjiaAHOKpBHO 

H MpTBO, 60JbH H ja4H JByAH Ha CTpaHH, CpO- 

AHe KyjiTypne HHCTHxyi^HJe 6ojaMCJbHBO 3aTBa- 
paxy BpaTa npeA hocom. 3a tojirko jBy6aB(i 
Aasana je xjiaAHoha, 3a tojihko Bepe Ao6njio 
ce cyMH>aHbe, 3a tojihko Hanopa cTeKJio ce 
jeABa jOAHO HMe. Ta MpaK je y HaiueM Apy- 
niTBeHOM HCHBOTy, rojiH w nycTH MpaK je cse 
npnTncHyo. A ko MOHce Jia 0A6HJe oa ce6e cpAw- 
TO pa30HapaH>e OHAa, KaA Ha ripy>KeHy pyKy 
ApyroM AO^HJa naxpar necHHi;y y oko!.. 

CpncKH Coko je jsficeT Mecei^a boaho 6op- 
6y ca TeinKoKaMa h He BapaMO ce KaA tbpaumo 
Aa he Ta 6op6a joiu ABaiiyx tojihko TpajaTH. 



HMaAe y CpncKOM CoKOJiy rpyna JbyAQi mro 
6am BOJiH Ty 6op6y, ujto Apa.roBOJi>HO hoaho- 
CH cBe, lUTO y cpi^uMa HMaAe ay^oko naMepe 
cjiHHHe ycxHheH>y h 0ji,yiiieBJbett>y, h Kao uito 
je caAi H OA caA he A0Jia3HTH no6eAe, 6Hhe 
KopauH noy3AaHHJH, h 6am TencaK hchbot np- 
Bor CoKOJiOBaH>a ypoAHhe Henci^poHBomhy, U3- 

APHCJbHBOCTU H CHarO COKOJICKe. . . 

Ho HMajio ce y thx A^^er Mecei^a HCTp- 
neTH u noAHCTH ropnx MyKa h caBJiaAaTH 
jom BehHx TemKoha, y hcto BpeMO KaA j^ npn- 
THcaK cnojBa 6ho HaJHecHOCHHjn: H3APHcajio ce 
H Mopajio ce H3APHcaTH 6e36poj ynyTpamibHx 
KpH3a. Te TemKohe HHcy ao caA cnoMenyTe, 
HO Te cy HajBehe TemKohe. Kaji.roA je TeMne- 
paMenaT ApymTBenor >KHB0Ta nocTajao KpaJH>e 
rpo3HHHaB, HacTynno cbom chji^ihom onhn oce- 
haj HenpHJaTHOCTH, noKpaj roMHJie neycnexa 
poAHJia ce Heciioeo6HOCT 6am ynyTpH, h y 
OHaJHOM H cjia6oM TpenyTKy rposue MajiaKca- 
jiocTH CBe je rpaKHyjio 3a MHpoM h OAMopoM, 
3a pacKUAaH>eM, 3a pacnaAaH>eM, sa cMphy Apy- 
mTBOHOM. ynyTpH, y caMOM CoKOJiy, jom HHJe 
CBe roTOBO. . . 

UlTa je npocTOTa, rjiynocT, xjiaAHOKpBHOCT, 
HenpnjaTejbCTBO ciiojba, mra cy to, KaKBO cy 
TO TemKohe, h rAe hx HCMa? Ta THMe cmo 
npoMCCTH cKpo3 H CByPAe, H CByr^e npoKO Tora 
ra3HM0, AOK He H3a]^exM0 Ha nncTHHy, 6op6a c 
THMa HHHH Hac HomTeHHM H cpehHHM ; Ta je 
6op6a CBaKiiAamH>a, Ta je 6op6a Kopncna h 
HyHcna, Ta je 6op6a Becejia. Aji' yHyTpn, y 
caMOM CoKOJiy, jom nnje cne roTOBo! Jom 
HeMa AOBOJbHO JbyAH kojh ue no3Hajy TemKoha I.. 



291 



10 ^^ BPAHKOBO ROJLO 



1905 



292 



CpiiCKn CoKO je iipHMHO Ha ce6e yayTap- 
ihy MHCiijy cpiicicor :ipyiuTBa, h BOAehw jipo- 
jaKy 6op6y, iio6el)yjyhn cuojLa m noKopaeajy- 
hn ce yuyrpa, hchbh Haj;tparon,eHHJH ;;eo ceor 
HcneoTa. Bopfia cnojba, ycnex ciiojba, aey^HOCTH, 
Kpyrme penw, rajiaMa ii cjaj — cue to je rpo3HO 
HuuiTaBHO ciipaM oHor lUTo ce riojiaKO ;i,eiiiaBa 
yHyxpu 11 lUTO he ce cBpiuuTn ca npaBHM 
CpiicKHM CoKOJiOBWMa, ca roTOBHM jby;i,HMa. 
Taj yHyrpaiuFbii ripouec je aj^paBO iiHTepecan- 
TaH H onacaH, ii BeoMa jiimii npenopo^ajy 

JIHHHOCTU. 

npeiiopol)aj M oopaaoBatbe HJiaHOBa caMor 
CoKOjia je iipaBa Teiuicoha, n yciiex y tom 
iipaBL^y je caMO npaBii yciiex. ll,eo CBex npo- 
CTO HeKa CTaae na cyiipoT CpncKOM CoKOJiy, 
iia oiieT je iio6e;i,a CoKOJicKa, aico Coko CBOje 
HJiaHOBe iio6eA" ; a cBe TeuiKohe ciiojba cy 
rpo3HO H HnuiTaBiie ii e(J)eMepiie, aKO yHyTpii 
6yAe 6iijio CBe potobo. 3aT0 ce ae ooJTe, Co- 
KOJin, TeiuKoha ii ae MajiaKiuiixe ! Bii cTe a^- 
Hac caMO cjiyre, ho cjiyiKuxe oeciipeKopnoj n^eja; 
BH cTe CHpoTii, HO HeiicupoiiBo iieica BaM je 
0AymeBjbeH>e, bh ere jom cjia6», ho .T>y6aB h 
ApyrapcTBO neica BaM je Hen3MepH0 jaKO ; ne 
6oJTe ce ii ne MajiaiciunTe npefl, xeuiKohaMa 
cnojba, y Toj oopGii cxe cpehmiJH, uoiuTennJH 
u iiOHOCHiijii o;i. CBiijy naiuHx My;i,piix, aacjiy^K- 
Hiix, HorjiaBHTiix, npini03HaT(ix ii iiHTOJiHreiiT- 
HMx uiTO cToje Ha cTpaHH, — aji' Ho6e]^yjTe 
w y ce6n caMiiMa ii to HeKa BaM 6yAe 6ojba 
sa^aha. . . 

Mory pehu ;i.a je CoKoacjca ii^eje y Cpn- 
CTBy yxBaTHjia Maxa, Taico pehii, yKopeniuia 
ce. Ilocjie flficer MecenH yKiiBOTa je OTBopea 
nyT II Tyfl,a ce uhn Mopa. Ona OMJiaAKiHa, iuto 
je TaKO ooraTO iioceTii.ia iipBy rjiaBHy roAMuiH>y 
CKyniuTiniy CpncKora CoKO.ia y Cp. KapaOB- 
i^iiMa, CBeAOuii o TOMe. lIopeA Tora HCiiBaxHor 
HOKpeTa y iiOBpiuiiHii ii iipaBuy, y qncTOJ npo- 
naraHAH (MiiTpoBuua, ByhroBap), pa!)a ce jom 
jann \i eHepriiHHiijii noicpeT y Ay^uny, ii Taj 
he npenopoA»Tii jiuhhoct. A^opy CTBap CByrAe 
u Ha CBe cTpane, aji' aa Aoopy CTBap ii Aoope 
jbyAe! — 

CTapeuiiiHa, upocj). Ct. lIonoBuh, je y KpaT- 
KO oiipTao paAOCTH ii /KajiocTii CpncKora Co- 
KOJia y KapjiOBi^iiMa. IteroB je roBop npuM.TbeH 
ca oAo6paBaH>eM, a:in Teic je OHAa oiio noTiiyn, 
KaA ni je TajniiK r. H. MaKCiiMOBiih, cbojum 
nci^pnniiM ii hoapoohum iiSBeiuTajeM, TaKO pe- 
hw, AO»^'^i^^^^- IlaBeiiiTajii Bol)e ii oJiarajnuKa cy 
oHJui 3BaHii4Hii H Kpeiucu, H uHTepec CKynuiTH- 



ne KOHneHTpncao ce oko me CTBapn, npBo oico 
AeoaTe 3a rpaAH>y CpncKora CoKOJicicor J\omsl y 
KapjiOBu,iiMa, Apyro oko waGopa hobof OA6opa.* 

CpiiCKiixM A^MOBHAia ce y nac nncajio, 
uiTa BHuie, HOKa cpiicKa MecTa i.Majy roTOBe 
arpaAe. Hauie je MHuijbetbe OBaKO : y hosum 
;i,oMoeuMa Tpe6a ^a OTUOHue noe /^pyiuTsenu 
:KueoTj It sciTO cy Cpucmi /foMoeu nymnu. 
l\i\yK\\Te II BH, CpncKH Cokojih cBOJe Cokojicko 
AoMOBe, aji' y Tuivia hobpim AOMOBHMa ocHvJTe 
HOBO ApyiuTBo ! A^Gorivie Aa noAM3aH>e A^^oBa 
3axTeBa cpoACTaaa. Kaji. je MeuiKii Coko iipe 
40 roAiHia y Ilpary aoAwrao CoKOJidHy, 6njio 
je TO caMO 3aT0 Moryhe uito ce nauiao jeAaii 
JiiHApHx Onrnep, ii Taj npocTii MoBeK je no- 
KjiOHHO aeMjbiiuiTe ii Ha3iiAao Ty CoKOJiany, 
TaKy A^ joj ce TaAaibH cbct ahbiio. To je 6iiJio 
OHAa, KaA je cBa o6pa30BaHa JeBpona iiMe Hex 
APHcajia jeAHaKiiM ca: opanr-yTaHr. KaMO naMa 
JuHApnxa Ournepa?! 

Hob OA^op ce cacTOJn 113 „M;iaA«x jbyAn'S 
iiaaGpan je y TeuiKO BpeMe, 11 noKaaahe ce Aa 
Ji' je AopacTao aaAahn. FjiaBHa TanKa nporpa- 
Ma My je 3acaA pe(|)opMa BiTAOBAancKe Cjiane. 
TOj ce pe^opMii noTe>Ke paaroBop Beh 10 ro- 
A»Ha. KaKO caAa narjieAa, obo lOAHHe he Ta pe- 
(|)opMa 6ht» CHpoBCAena BeoMa npocTiiM naMii- 
HOM : ceu CpncKii Cokojiu iipupep,u1ie Toza flana 
npe/i, Paeaniii{OM je^ny eejiuny jasuy eem6y 
ca jynaHKUM uepaMa u jyuaHKUM nafl,Me' 

TaihCM. 

Cpoii, ocHuea/Te euMuacTUHKa ^pytuTsa 
CpncKe CoKo.wf 




JoBO r. rionoBHK, CKOnft>e 

JEnJLSbE 

(HETPy KOHHTiy; 



BTHOM Hohy, Kajia Mjecei^ 
C He6a 8eMn>0M nocne cjaj; 
KaA SBjeaAaHO He6o cB'joxy 
IlarjiBAa k'o cauH paj; 

KaAa m;!^Me ycnaeaHe 
Rhtb rpane joproeaHa; 
H MiipHuiy O'A, MiipHca 
LI,BJeTHa nojba ycnaeaHa ; 



"^ HoBH o^6op: cTapeuiHua ^p. f-Iaaa Ilonoeufi, aaneuHK 
My npo^). Mu.iQH Eif;\ucaejbeeufiy a H.iaHOBa: F^iuma JoeuH, 
ilauja ^ofJpo^o.iatf^ C.iaeKO Bu^ianooy^ (6;iaraJHHic), A/u^iaK 
JaKoejbeeuA^ ^(ymnu Kortfp, //i«/co.ia MaKCUMoeuH (TaJHHK), 
Bop. MarejuH^ 0ej^op HajAUK^ Beauaap Pa^^utiojeeuR u iopfe 



39^ 



16 



EPAHKOBO HLOJIO 



9105 



"• ( 



294 



H KaA myiiop Cane mhjio 
y cpufi Me cTyftHO AHpa, 
A iijecei^ ce 6ji'jeA orjieAa 
Ha ny^HHH 6iiCTpor eupa, — 

y TO Ao6a jbeTHHX ho^h, 
KaA Mu Ayma 6yAHa caH>a, 
Ja npHqyeaM Tajne 3ByKe, 
}KajiHe BByKe oa jeu,aH>a!.. 

E, na Ko TO TaKO jeua, 
Kpo3 inymTaibe sejiOH rpaiLa, 
— To je njecMa senube Moje, 
njecMa Tyre h jei;aH>a !.. 



JoBO r. rionoBMti, CMonme 




Tai^SuHO, MajKO Moja, 

niTO TO A^MOH JbyTH TJiaMH, 

Ca rpHjexa ceoje AJ^U^: 
njia^H, njiaqH !... 

36or He8HaH>a a y MpaKy 

CBJeTJIO-OinTpH H>HXHH MaHU 

CjiOMHme ce, a 86or Tora — 
Iljiaqii, njiaHH ! ... 

njiaqH, aeMjbo, KyHH qacaic, 
KaA saajiaAa to6om janii; 
OTai76RHO — noHM^KeHa, — 
IIjiaqH, njiaHH I 



EopMcaB CTaHKOBNK, Beorpan 



K O IIJ T A H A 

^PAMCKA IIl'HHA 



II 



CofiRHa. XaijLH-ToMHHa BOAeHiii^a. Hoh. Ji,BopH- 
mTe orpa^eHO bhcokhm buaom, ii3a Kojera ce TaMHH 
MpKa, KecTOHOBa ropa. 

y AHy BHAH ce BHcoKa Kyha qapAaKJiiija; h 
4yje ce KaKO HcnoA H>e myaiTa BOAa, yAapa h jiomh 
ce KOJio BOABHHqHO. Ha yjiasy BejiHKa, ABOicptijiHa 
Kanuja, CTapa, oa KaiieHa h ca sejiBKiiM ajiKaMa. 
Ha cpeAHHH ABopHmTa, y crpanH, fayryK npecyiueHO 
qecMO, HcnpeA H>era sapHBeHO h paaSdjeHO MpaaiopHO 

KOpHTO. 

Mece^HHa. JacHo ce bhah cae. MpKO, upno ce 
oi^pTaaajy AO^ejia, KecTeHOBa cTaSjia. 

HcnpeA Kyhe na Any CTenenni^a coah MarAa h 
ocjiymKyje. OAJeAHOM, OAoaro, ca ApyMa Banyjo ce 
6ypHa CBnpKa, neciia, ycKJiHii.ii. 

MarAa (oKpehe ce anine ce6e, Ka KyhH h 
BHqe): MapKo! 

HcTpqH MapKO us Kyhe. 



OAJypH MapKO na Kanajy. Heciia kjihu;h, cae 
6jin>Ke. 

MapKO (BpafeajyhH ce): TasAa, rasAa! 
MarAa: KoJH? 
MapKO : MjiaA,, MJia;; ! 

MarAa (nojiasehu y cycpeT): CjiaTKO MOJe J^e- 
Te! Ceha ce oho „AaAe" cbojc! 

CaupKa, KJiHmi cBe 6jiu}Ke. 4yie ce ii necMa: 
Ja He jhajuM CHaeara Moja — i^anyM! 
Ja ne okaAUM cnazara^ 
^aAUM cpjfaju JcAekl 
}fCaAUM cpjiaAu jCAek — 
Xaj\ xa;\ xaj\ cpjiaAu jCAck ! 
HcnpeA CTOjana Hrpajyhif h neBajyhu yjiasH 
KomiaHa ca HoneuMMa, CanneTOM, AcahOM, PpKiba- 
HOM H ocxajiHMa. 

CiojaH (jora ca yjiasa): A&AO, cpehaH th j^ae! 
(Tpsa ce:) Ajih ^a ce tm He jtyTHiu iuto ja 
oeatco. . . 

MarAa (rpjiw ra): He^o MOJe! Da th cii nam 
ra3Aa, chhko. UlTa mh npoTiiB HMaMO? 

HpHJiasii My MapKO h noHHSHO ra Jby6ii y pyKy. 

MapKO : Cpehau tu ^aa, ra3Ao! 

CTOJan (KoiuTaHH h ocTajiHMa noKaayjyIiii na 
Kyhy): TaMo! ynyTpa! Koa AaA© ! H H>oj je 
ycKpc! (FpjiH MarAy:) Obo je MOJa APyra MaJKa! 
It>e3HH0 caM MJieKO CHc'o. (HAy, neay ce y Kyfey.) 

MarAa (y nyTy, paaAparano): CjiaxKO MOJe Ae- 
Te, KaKO MH cse ana! (KoniTaHH:) Ileeaj, KhepH; 
HMa u 6a6a 6aKmiiuia. 

Canne (KomTaHH, KOja paarjiOAa, OKpehe ce oko 
ce6e H rjieAa y Apsehe, ropy): Koca th ce saMp- 
CHJia. (OnpaBJba joj Kocy, oagjio ) 

HomiaHa (3a6ai^yje KOcy): HeKa ce MpcH. 
(MarAH:) A je JiH, TeTKa!? (floKaayje Ha ropy.) 
lUra je xaivio? Fopa? 

MarAa : Topa, Khepn ! 

KomiaHa (paAOCHO nojiasH Ka 3HAy:) A je Jiu 
TO Ta rojieMa, iiycTa, TaMHa ropa? 

MarAa: Tft, Khepn. 

KomiaHa (nponHH>e ce Ha npcre a^ 6h, npoKO 
3MAa Morjia mxo oojbe Aa rjieAa y ropy. MnpHme je.) 
Ajia MHpniue ropa! (Maran): A je jih to Ta, 
TeTKa, ropa iuto no H>oj „KyMHTa" HOTy boah 
H MHore MaJKe yi^Bium, pacnjiane, y i^pao sa- 
BHJe, a HajBiiine MaJKy JoBaeoBy? Cnna, je- 
AHHua, JoBaHa joj saKJiao. Oa. . . MaJKy, 0]i;a, 
cecTpe, CBe hx HaTepao j(.a wrpajy h rieBajy. 
OTaii, nrpao h njiaKao: 

JoBauCy Ctme, Josane 
Tu cu jiU, cunko, upnenan! H MaJKa rijia- 
KaJia: Jonane^ cuue, Jouane^ 



295 



10 



BPAHKOBO BOJIO 



1905 



296 



Tu cu Mujazfhe ^yp'^escko! H cecxpa njia- 
Kajia: Jonaue^ dpare, JoBane, 

Tu cu Mu tfBche upojiekho f (yspyisLHo-) Je 
jin TO TE, TGTKa, nycTE, rojiema ropa? 

MarAa (6pHmytiii oqu): Hnje, Khepn! Hnje! 
Hnje TO Ta ropa. A hbmoj xy necMy. 4pyro, 
Becejio. 

CrojaH (ca qapAana): KdiiiTO, necMy... 
KouiraHa: Kojy? 

CrojaH : IlecMy, Kao iuto je TBOje Jiini,e, 
rpjio, Koce pyce. . . 

KouiTaHa: (sapaAoeaHa:) Ex, sap 6aiu pyce 
KOce? 

CrojaH: Pyce, MeKe, join ne saMpmeHe... 
Koiurana (neeajyhii nojia8H na qapAaK): 
MupjanOj oj Mupjano! 
Mjnam pyce koce. Mupjano. 
J^aj na zu MpcuM ja^ 
Jlaj, Mupjano^ pyce koce mj^ 
Jloj, Acijy Aaj m zu MpcuM ja. 
Mazopo, Mupjano^ aa reOel 
yjiasH MMrHa, syKyfaH sa co6om ysAy oa KOH>a 
^Hja rjiaea bhph. MMrna MapKy kojh CHJiasu no 
BHHo ca 6oKajiOM : Je jih Ty Xayn-ToMa, 6pe, a? 
MapKo: He, rasAa-MnTKe, Hero je MJiaj^n 

rasAE- 

MHrna (8a6ai;yje ysAy KOfl>y o Bpax): Ca;i,he, 
6aTKa,^ A^ ce BpaTH; nehe mhofo j^a mh xe 
ocTapH. TeK, caMO a^ bhahm. (Ce6H:) A h mho- 
ro Hefey join a^ hcmbhm! Hcthph, xpM, A^e — 
HaJBHine jom nojia roAHHe. CyHii,e icaA iiohho as* 
KEDHyje,^ TaA fey h ja Aa yMpeM. SajeAHO, ja 
H cyHne heMO ae HAeMO. (Hyje ce 6aT, xpsafbo 
KOH>a) Je! 3ep to je hceji,^ 6pe, 3e Mene? Ex, 
J](opMO ! Xoheui luehepa, chhko ? Hme 6etke se 
Te6e. (BaAH Hsa nojaca mehep h npynca KO»>y.) 
Ha, flopHol Ha, chhko! 

HcuiraHa (neea ca napAaKa): 

Mupjano, oj Mupjano, 
MMatu napne onu, Mupjano; 
Jlaj aa zu uujcM ja, 
Jlaj, Mupjano, napne ouu, 
Jlaj, aaj, mj, m zu uujejf ja. 
CrojaH : A^flo, yMpex tii! 
Mnrna (Ha6iija $ec hea o^h m nojiasii k H>HMa 
TBiDKO, Kpynno KJiaTefaH ce): Ex, KoiuxaH, 6pe! 
HCHBa pano, 6pe! (IljiaMjbHBo:) Ojiann, MuTKe, 
luiaHuI (Tpaa ce.) Ajih ne! CaAE, he obej a^h 
HH jiomE^ MHCd He HEAE, E KaMO JIH cysa. Fopa 

' 6aTKa ^ CTapBJB 6paT 

' KannyTB = naAara, TonyTB, ry6BTB ce 

' 3Ka;i =- Coji, JaA» cay<iemiie 

* ;ioin — p^BO 



If BOAE ce BeceJiiT. Hero je cem ce HeiiiTo 
MHoro paHcajiiio. Oa rpoGjbE haom. HoSpETHMy 
CBehy 3EnajiHx! He 8Ep ce pehcejiux. H iiojie 
HOBeK nocTEx ! A join kea h H>y nyjeivi, H>eHy 
neCxMy h H>eH0 rpjio - „eTe, Aopn, iiynEic mo 
3a6ojiH" ! 

neH>e ce. yjiaan na ^apAaic OxyAa iiecMa, CBiip- 

Ka. CBaKH Mac ciiJiadu ii ycrp^asa MapKO c ooKajiii- 
Bia BHHa. 

KouiraHa (noBa): 

Mupjano, oj Mupjano! 

Pljiam 6ejo zpjo, Mupjano, 

Jlaj na ?a zpuacM ja — 

MnrHa (oecHo): Cajine, CTape i^uAujo. Bn- 
Aniu jiH Mopn! BifA^ui Jiw? A „Hame" icaji Ge- 
nie? KaA Mil OBaKO MJiaAw h yGaBu*^ 6e^M0? — 
CBiipaj, Mopn, 11 oeBaj, samTO caA xe yonx! 
SaKJiahy xe, cawro a^ to ho rjieAEM xEKBy cxa- 
py H 36pHKaHy. fl,e ony nauiy, cxapy, MeKaM- 
jiHjcKy: KaKO sa MJiaAOCx u Jienoxy cpu,e ropn 
\\ Hsropn... 

CrojaH (iiocphyhH cmiasH ca ^apAaKa h xape 
ycxa): ycxa Mil nsropenie. . . Ox! 

Houirana (cujiasH sa h>hm odjiehyhii SpHHcno oko 
H>era): BojiecxaH en? JI,a ne cnnpaMO h ne ne- 
BaMO Biiiue? Xoheui, a? 

CrojaH (xBaxa je sa pawe): flaJAExe y6njeM. 

Houirana: 3anixo? 

CrojaH : 3e xo. . . se xo uixo xe bojihm, e 
ho Mory A^ xe bojihm. 

Houirana (cpe)iHa,ii8HeHa^eHa,rpi;a): He, Cxo- 
JEHe ! HeMOj a^ mo. . . 

CrojaH : Jlancein ! Ax, ne JianceM xe, K6iuxo! 
Cse 6nx xn Aao. A h ceae, eBO, CBe a^ xn 
AaM. (BauH caxax, Kecy, hifjiu6apcKy MyaiTHKJiy w 
Mohe joj y AaxHpe:) Ha ! 

Houirana (oA6HJa): A ne, ho! Hehy xo oa 
xe6e. (rionjiameHo:) Hehy oa xe6e HOBai^a. (Ca 
CBora Bpaxa OAaesyje Husy oa Ayicaxa h Aaje My.) 
Ebo ja. . . ja hy xe6H Aa AaM. 

CrojaH (rpuajyhH): ycxa mh Aaj. (IlpHBjiaqH 
je H jby6H.) 

Houirana (xpsa ce, OApn^e rjiaaoM, ajin My npy- 
Mca ycxa): Ax, He! 

Crojan (pyKOM neApa joj : TpyAW ! 

Houirana (oACKa^e oa H>era): AMan, He! 

MMrna (ca napAana): Acane, KoiiixaHa KyAa 
je? 3oBM je, 6pe, rpnexoM^ Cnnpaj joj Aa AO- 

^OM H Aa neBa, jep aKO H>e noMa, CBe hy bec 
Aa no6iijeM! CBwpaj, 6pe, sobh je. 

• y6aB = Jien, mbo, mjiba 

* rpHOTa =■ icJiapHHteT 



297 



10 



fiPAHBOBO BOJIO 



1905 



298 



Hyje ce KaKO ca qapAaiea rpneTa CBHpa, nHinTu 
60JIHO. 

KouiraHa (ynjiainena rpneTOM, seepa oko ce66): 
Jao CTojane! • . 

MHTKa (ca HapAaKa): Hanojbe, Ha 36ji6hhjio 
xohy! Hehy ob^g. 0b;^6 mu ea cxapo, ua mojb- 
i;e MHpMiiie. Ha aejieHiijio. . . 

CujiasH MuTKa n ocrajiH. 3a h>hm MapKO u 
Mar::a chocu co^py ca jocthbom u nutieM. 

HouiraHa (ji,bl 6h saSamypmia, craje Ha my cto- 
iieHHua H npnqeKyJe MnxKy neeajyfen): 

KaTUuky zpjio Ooacao^ 
Kajunky zpAO Coacao;^ 
Ua uof)e 6uA>e jia Tpackti^ 
Jla Tpadku 6iiJ>ke, kopenke. 
He na^e 6uA?ke kopenke, 
Beh HU^e ducrpo kAaa'Hue — 

MMTKa (6ai^a joj HOBa^): Ha! (Ce6H:) A Moj 
6paT HHKaA cpehe Aa He bhah iuto Me o- 
HceHH, 3apo6H. Sap caM ja 3a /Keny ? 
(Fjieaa y KomTaHy:) Obo je, OBO. . . Ax, 6paTe, 
TH MeHe oxceHu, 3apo6ii) a Te6e FocnoA ! . . 
3ap ja caAa OBaKaB a^ caM?! (3arjieAa ce:^ 
Ebo, ja! H HaKuinpe h nojac mii noiiyuiTa. 
Cnara mh Beh xajBHHe ne ap>kh. (Ilojiasu. Cjiy- 
HaJHO noKJiOKHe. ripuocHO ce Hcnpaejba.) Ja?! He- 
npy»ca Hory; npKOCHO je yKoqyje 11 Jiyna H>OMe.) 
KocTH 3ap ce Beh Tpecein? 3ap ocTaje Beh. 
rOKpehe ce Il,BraHHMa- BecHo:) TpKiban! Cajine! 
OBaMo! OBaMo! Join ja HucaM. . . (IlpeTHHMja- 
raraHOM. Cena sa co^py, saeajbyje $ec, pa3Apji>yje 

ce u cKUAa Aojiaiiy ca ce6e.) 

KouiraHa, Canne h ocxajiH ceAujy noAajbe oa 
H>era noHnsHO, 86HBeH0. 

MHTHa (MpaqHO): CBHpaJTe mm! 

rpn/ban (ynjiameHo): lUxa, ra3A0? 

MHTHa (MpaqHo): JKaJi, 6pe, Aa CBwpaiu. A 
KaKO Mor xcajia HWKyAa — AOKJie TypcKH xax 
iiAe — HHKyAa ra Hema! 

CiojaH (KoniTaHH): K6mT0, iiecMy! Tjiac TBOJ! 
CaMO TBOj rjiac! (MapKy:) MapKO, bhho? Bhho, 
CBy MJiaAOCT Aa liCiiHJeM! (FpjiH MiixKy:) Ox, 
6aTo! 

MHTHa (sa ce6e): 
Beiue Moje! 

HouiTana (neBa): 

IIItu cu, Jleno^ 

Ha zoAeMo'i 
BapeM Mti cu 

oa koAenol 
— Ako necuM 

OM koAeuo, 

* noRaBJba ce 



A ja UMUM 

pyce koce^ 
Pyce koce^ 

6eA0 Aut^e, 
BeAO Aune, 

tipue ovu — 
TpaHcehH daKmnma, AOJiasH ao Mhtko. 
MHTHa (pyKOM je orypa oa cefie): HoAajbel He 
npujia3H mhI A 6aKmiiuia? J1,ahy . . jep — Ax 
MOj 6paT HHKaA cpehe Aa He bhah uito Me 

OAOMH, OHCOHH, UITO MO Be3a. . . UItO MO HO 

nycTH Aa haom, y cbct Aa haom. Hero, ko ihto 
HHHH, a oh: ^MiiTKe aom, Kyhn Aa ceAwni, 
Hceny, ji,euy Aa rjieAaiu. He CKHTaj ce, 6pe, h 
He KpBH, jep yGnhe re. . . A Kora Aa ySwjy? 
3ap Mone? 

TpH/baH (c nouiTOBafteM): Ex, 3ap Te6e, ra3- 
AO ? Taj ce jorii Hnje . . . poAHo! 

MHTHa (ynaAa): H Hehe ce poahth. Sap mo- 
ho Aa y6HJe? Mene? IIIto hx join y TypcKO, no 
Cepesy, Cojiyay, CKonjty, KyAa mo onaj moj 6paT 
luujBaine no Tpronnnu. . . n CBe, cse ihto oa 
TypcKe Bepre ^apcKOM apvmh nai^exeM, cbo 
TepaineM iicnpoA ce6e. . . H name mh ce CKJia- 
H>axy, . . „MHTKa je to, nejie, Hop6avH-ApcHH 
6paT!'' . . Ha 3ap Mene Aa y6HJy? (Xlayaa.) He- 
ro, na u Aa mo y6nme! Sap je obo KaKaBxcH- 
BOT? Obo >khbot? Jl,a HOKaM Aa yMpoMl To 
caMO? To je hchbot? . . (Ha6Hja $ec. TeniKO, 
ropKo:) Ex, CTaM6ojiKe Pei?enoBHi;e, MopH ! 
CTapH Peyen na nyTy, a ja koa H>e. l^nraHKa 
Me BOAH. U^nraHKa na Kani^yiiKy ocTane Aa 
Hyna, nasn, a ja koa H>e, rope y OAajy. H to 
xaJAYHKH ! Hora Aa ne luymHe. Hoh najia, mo- 
ceHHHa ce cnycTiijia, a ona, PevenoBnu;a, neKa 
Me. y BejiHKOJ OAajn, na Aym^i^wMa, rojia, MJia- 
Aa, KanKa. . . Cnara ? JI,a nojBy6iiui, na Aa ce 
sanjiaHeiu! PyKe bhiuo rJiaBe; Koca i^pna, 
^HjiAHUi, pacnna ce hchoa H>e, 11 — HOKa 
Me ! FjiOAa ynpaTa, rjiOAa KaKO 6n Me OAMax join 
c npara, ca cbojhm nycTHM i^pmiM OHiiMa onnjia, 
n3ejia. . . FjieAa, neKa Me n nena: 

Pa^ucTUHjie OA uamu^ 

Bern u UA, 6etn u uamu!* 
(ycTaje KomTaHH): Ty, KouiTaHa ! Ty h caMO Ty 
necMy. Ty necMy Aa iieBaiul MiiHTan Aa ckh- 
Heui; pyKe rope, Bume rjiaBe. • . 

HAOTABHKe ce 

(* Ha pa0y tuia A^er jaCyna 
Ubt aa JKOMe, uer aa Te6e) 



^ 



299 



10 *^ EPAHKOBO ROJO »- 1905 



900 



T. J, MHnanHoaHh, 6«orp«A 

nPMBMlbEhbA HA ABOPV KPAfbA A/IEKCAHflPA 

(Hg TacHHa AHesHNHB) 
1 

KHinoBHTe HofcH, J aBFycTy 1883., 

I Hero he ce jaBHTM nosnaTa 

enapcKa Gywa, nyo ce jaK nyitaib 

uiHKOH cajioay icpajb. cpn. Jteopa. 

) Aa je Ton nyKao. Kpafl> ii Kpa- 

jbHiia Tprome ce Hsa cua. O^Max je HSBpuieii 

nperABA, ajin ce uiiuiTa Einje Haiujio, hhtii ce 

je Ma uiTa Heo6ii4iio Morjio npiiMernTH. 

KaneTaH n . . . iipimao je. ;ia cy my eoj- 
UHIM1, KOJH cy ca HiiiHe 6iijih jt-Aue seMepii y 
OKTo6py 1885. roj;., itpeA cpncKo-Ci/zapcKu par, 
Ha ABjpCKOJ CTpaHCii AOcirasHJui: na cy Te Hohn, 
6am y rjiyeo Ao6a, lUHjbSoHehH OH^e i!pe;i Aeo- 
poM, cnymajiH ueKaKsy cTpaiuay niicicy n jayK 
y Kpan>eBoj GauiTii. 



IlpeA Kpa^eey a6;fUKatf,ujy, u& caM a^'H 
cjiaoe KpajBeee, Cb. HHKOJiy. 1888. roA. lyo 
ce oner nyi],aH> y Jl,Bopy, najia je cBeha bo- 
HiTaH[ii;a ca upajbese Tpnese a yiiajiiijia sa- 
secy Ha nposopy. Jl,a ce HHJe o:\jaax npiiMe- 
TiiJio, noxcap 6h i^eo ABop saxBaTiio. Kpajb 
Mujian 6ho je ue^iora Tora naaa saMHiujbeH h 
ceran. y ABopy cbo ocoOjBe, 3a6piiHyTO ii ue- 
Becejio, iipeAocehajio ce, a& ^e ce Kauea roA 
HesroAa jioroAHTw. 

— HeKOJinKO nyTa ocTajao can na. noraciiii 
jiaHiie II JiycTepe y noBOHe J],Bopy, — roBopaiue 
ca crpaxoH je;i.aH oa Asopctcnx jiaKeja. — 
CBerjiocT yxyjiHM, . . . HacTaiie noupHHRa. Ann 
Mn ce y Taj Max yqiiHif, Aa ce OTeapajy BpaTa 
Ha ca;i0Hy. HsHyTpa cmho HeKaKBa 6e;ia CBe> 
TJiocT. H Kao Aa HetcH JByAii JiapMajy. Ja ca 
CBehOH y pyi^rf npH^eai spaTHMa, ocjiyriiHeM, 
. , . roBop JbyA" He npecTaje. OrBOpiiM Bpaxa, 
... y cajiOHy HiirAe HiTKora. MeHe OH^a oOysMe 
neKii CTpax jia jeABa yTe4eH. 



y jeceH 1902. zop,. iiixaea jaxa tipHiix 
raspanoBa oGneTaxy oko Jlsopa. Maca obhx 
ra^Hnx TiiHypiina cjiexaiue cBaKe Beiepii Ha 
KpOB CTapora KonaKa ii Ty no i;eJiy Hoh AP6' 
Kaxy II rpaicraxy. Biiiue nyTa raBpanii cjiexaxy 
II na caue nposope ciiasahe co6e Kpajbene. 



JeAftH rapaHCT III , kojh je crpaxa- 

pHO y TpeiMy CTapora ^Bopa, iipB4ao je aie^y 
CBojnH APyroBiiMa, Aa je jeane Hohit HeKaKaB 
o^iii^Hp, upHiix BejiHKHx oMHJy 8 OeJie 6paAe, 
y 6ejiOM iiiHH>eJiy n 6eJioj Kann, AO^iasno na 
ynasHa craKJiOHa spaTa n xsaTao pyKOM aa 
KBBKy. Bpaxa cy Kao o6nHHO Snaa saTBopeiia, 
H KJbyi KOA ASJKypHor aJ^yrsHTa. TapAwcT je 
no BOJaoH pBAy npiiuiao Aa ocjiobh o$ni](upa, 
ajiu je OBora, Kao cenKO, na jeAan Max aecTaJio. 
To ce AeciiJio y anpujiy 1903. eo^. — — 



JeAHe MapTOBCKe hoKh 1902. roA- A^iKypuii 
a^yTBHT y Kpajtesy fleopy, iiOTnyKOBHiiK M. 
JaHKOBiih, Oeuie Beh aerao, KaAa ce sany Ky- 
uaH>e na BpaTiiMa aJ^yxaaTCKe co6e. 

— Ko je? 

— Ja caM . . . Ha^aJiHHK ABOpwce cxpaace. 

— HanpejU 

— HaBHH'xe, r. iiOTnyKOBHHHe. 

— lUxa hew? 

— MojiiiM Bac, . . . HMaM Aa jaBWM ne- 
uiTO naiKHO. 

— lUxa je? 

— KoA OHora iuiiJi>6oKa, }i,oiie ua AOH>eM 
cnpaxy, jjficno ce nyAan cjiyiaj 

— KaKaB? 

— CaAa y iiO nohii HMao je pasBOAUHK 
TOJiecHe rapAe Aa no peAy cMeHii OHOra rap- 
AHcry KOA creiieHHita, mxo BOAe rope y cna- 
Baiie co6e Hi. Be^innaacTBa 

— na? 

— ria lUHJbSoK Hiixn AOHCKa CMeuy KaKo 
je poA, HiiTii aaxpaHCii jioaiiHKy. 

— Hero? 

— BoJHiiic ce yKOHBO Hiiiirra ne ana sa 
ceCe . . . MoJiiiM Bac, r. nornyKOBHUie, Aa ra 
en AH re. 

' Jl,eHcypHii a^yxaux, naiaauHK cxpance h 
ABa iiOAo4>"Ui>pa CH^ouie na aoh>ii cnpax cxa- 
pora flBopa. 

npH^y SjiiiiKe CTpaacapy. H sa a"bho 
HyAO — OH cxojii Kao yKOiian. Harao ce Jie^iiMa 
Ha orpaAy oa rBoaAeaiix CTenemina, luxo boao 
rope y co6e KpajteBe. y pyi;ii My sanex pe- 
BOJiBep. ynpaBiio ra na yjiasaK TpeMa. H 
HCTpeMiine ynjio iior.iieji onaMo y jeAny jeAwny 
TaHKy, Kao Aa OHAe aeKora biiaii- 

HanajiHHK cxpaiKe KOMaHAOBa : 

— Miipno ! 
BojHiiK ce He Hime. 



301 



10 



EPAHBOBO BOJIO 



1905 



302 



HanajiHHK crpaHce BnKHy ra no HMeny. 

BOJHHK hyTii. 

IIojio^Hi^ipi! iipnj^oiue h yxBaTHuie ra aa 
pyKy. PyKa xjia^na, onpyMcena, ne nymxa 
peBOJiBep, cxer^ia aa KyH^aK, a Ka>KnnpcTOM 
rpneBHTO yxBaxno aa opoa. PyKa yKOMena, ne 
Mory Aa je caBnjy. Cxpancap ce yK04H0, ne 
Mory fl,a ra iioicpeHy. ynpo iiorjie;n, na jejino 
MecTO H jaK Kao CTena, hh ;i,a ce wpj^ne c MecTa. 

rioaoBy join BOJHriKa ca CTpance y noMoh, 
1! OHaKO OHecBemheHa, yKpyfeena cTpa>Kapa 
OAHecy y cTpa>Kapy. 

Ha H>eroBO MecTO nocraBe jipyror rapji;HCTa, 
Kojpf je Ha pe;i.y 6no . . . 

riocjie je^Hor cara, ;i,o^e paaBOAHHic crpaHce, 
jia no npaBHJiy CMenn OBora cTpancapa ca 
;npyrHM bojhhkom. 

H rjie Hyjia! OneT onaKaB hcth cjiyMaj. 
H OBaj ji,pyrH rapjincT, noneB ce aa Asa Tpii 
6acaMaKa rope na CTenennne, ncTO onaKO 
icao H onaj npBw, ynpo poBOjiBep, omh ncKp.i>e- 
ditho, CaB CTpauian. Xohe ^a nyi4;a y ohv 
TaMicy, y Kojy ce aarjie^ao. 

0$nunp KOMaHAyje: 

— Mnpno! 

BoJHHK hyrw. He Tpenhe okom. 

— PaAOJe ! — BHKHy ra naMajiHiiK crpance. 
BoJHHK HiniiTa ne o^roBapa. 

— KopaK Hanpe^! — KOMaH^yje o^)nn;np. 
BojnnK ce ne mune c Mecxa, 

JaBe oneT rope A^HcypnoM a^yxaHTy noT- 
nyKOBHUKy JaHKOBnhy. 

OneT cn^y ji^ojie a^yxanr, naHajiHHK 
CTpa>Ke n neKOJiiiKO BojnnKa. 

noaiTBajy ra no wMeny, KOMan^yiy oiuti^o, 
— ajuT CTpaMcap hiith iuto o^roBapa, hhth 
ce c MCCTa Kpehe. Ctojh yKOiian icao CTena. 

Bojnnun OH^a y3My u H>era n iianecy rope 
y CTpa>Kapy. 

Caaa nocTaBC xy na cxpa^Ky je.inora noA- 
napeAHHKa n A^oj^Uy rapAncxa. 

y xoMe ce noqe Beh n aopa yrcaanBaxn.. 



CyxpaAan nacxaAe inanax no JI,Bopy. 

Cbm BepoBaxy, a^ xo nncy Ao6pn anann, 
Aa je xo neico — npeACKaaaibe na ajio Kpajty... 

y npBH Max Kpujio ce oa Kpajba n oa 
Kpajbnue, ajin najnocjie caananie n onn. Kpa- 
jhnna Jl,para 6enie ce jaKO ynjianniJia. Ona je 
BepoBajia y nyAa, BpaH6nHe n Bnanje. Biijia 
je cxpamno npaanoBepna . . . 

Hnane ce n;ejia cxnap Beuixo caicpiijia. 1 



Hhko oa ABopjana nnje CMeo nnuixa npuHaxn. 
Ca xora je i^eo onaj Aora^aj ocxao OHAa y 
npecxoHHUH MHomMa Henoanax, 

4 

06a ona rapAHCxa BOJHHKa npenecome' 
joui ncxe nohn y Bojny 6ojiHHuy. Ajin u ufio 
cyxpaiuHjii Aan ocxaAome y necBecnoM cxaH>y. 
Kao y HeKOM Gynnjiy — OMn hm oxBopene, 
Humxa He paayMejy, nnxn uixo Mory Aa roBope. 

TeK n[)eA Bene, jipyrora Aana, Morame ce 
Heuixo paaa6paxH. 

KaAa je 6njio oho Benepii y 11 caxaxn no- 
li n, Aoniao je 6no onaj npBii rapAncx na cxpaMcy. 

CMeHa je 6njia cBpniena cacBUM no npa- 
BHjiy n peAy . . . 

CBe je 6hjio Mnpno . . . 

— KaAa je na ARopcKOM nacoBHWKy ncKy- 
uajio ABanaecx caxaxn, .leno ce nyjio, aaxpe- 
cjia ce Bpaxa na yjiacKy AOH>era cnpaxa cxa- 
pora J],Bopqa, — npnqao je onaj npnn bojhrk. 
— ynnnn mh ce Kao Aa je nanojby cnjian 
Bexap, ojiyja . . . Bpaxa ce najeAannyx caMa 
oxBopnuie . . . ynyxpa nojypn xjiaAan nexap.,. 
H 3a6jiHcxa no n;ejiOM xoAHHKy HeKaKBa 6ejia 
CBexjiocx. y xaj Mac jaBn ce na npaxnMa HOBeK 
caB y 6ewio o6yMeH ... Ja neh AI»Kax peBOjmep 
y pynn. H aanex opoa. Ha OHAa BHKHyx: „Cxoj... 
KO HAe?". . . Oa onor cnjiHor nexpa, oho 6ejio 
njiaxHo, onaj noKpoB na xom HoneKy Jiejiyjauie 
ce no BaaAyxy. H on.ia ncnoA H>era noanaAOx 
Aa je xo HOKn o$nn;np. Ho OAejiy, no Gejioj 
niy6apn — MHCJino caM Aa Ke 6nxH renepaji... 
Taj HOBeK, rjieAajyhn mh npano y ohh, CBe 
6jiH)Ke cxony no cxony npnaaMcaure k Menn. 
Oiiaano caM, Aa xohe Aa yani^e ya one 6aca- 
MaKe co6aMa KpajbennM. H ja jom jeAHOM nnK- 
nyx, Aa cxane. Ha OHAa nonyKOx aa opoa. 
Ajih HnxH opoa naAe — nnxn penojisep ynajin... 
lllxa je AaJbe 6njio, ja ne anaM, hhxh caM nyo 
Aa MH je UIXO r. Kanexan, naHajiHHK cxpance, 
roBopno, nnxn anaM, nixa cy ca mhom nocjie 
paAHJHi . . . OnaKBora renepajia HncaM nn^ao, 
ajiH MH ce CBe hhhh, Aa My je jihk mhofo jim- 
Huo Ha Rpaj^a MuMina — — — — — 

One OBO OBaKO Kaaao je n onaj AI>yrn 
rapAHCx, Kojn je aa obum bojhhkom na cxpancy 
AOiuao 6iio — — — — — - — — 

riocjie A^'Cex Aana, o6a OBa BOJHHKa Kao 
„Hecnoco6na" oxnyiuxenn cy cbojhm KyhaMa. 

5 
Hpe HOKn Aan A. Ma^je^ ynnxejb noK. 



303 



10 



BPABKOBO ROSO »-. 1906 



304 



KB 



KpajBa AneKcaH;ipa, y jeAHOM napncKOM .iiicry 
OHcao je o Hcneory 113 auia^r Ao6a ceora 
yneHnfca, na je nsMe^y ocra.iora noMeHyo h 
to: a& My ce 1892. rojs,. Mjia^n Kpa.i> Hcajino: 
KaKO My ce BenepoH, icaAa je y co6ii caM, 
jaBJbajy Bene Biisnje, Kao HeKaicaB caTaua, 
Aa 11 Ae K H>eMy ca pa8jan;i>eH0M Hejbycrn 

— Bnme nyra, — Bejin, — odysMe Me 
aeicaicaB crpax ... He CMeM caM aa o:ieM y 
CBOjy cnaBahy co6y. CBe mii ce qiinn, aa ^e 
Bene crpaxoBBre ceoKe npare . . . 

Ha BeKOJiiiKO aaba npe.i Aora^ajeM oa 29, 
Maja Hcajinjia ce Kpaa>iiita ^para jeAHOM npii- 
jiiiKOM yiipaBHiiKy BeorpaAa: 

— Saare, r. ynpaeHiiHe, iiMa Beh ocum 
Meceuii, KaKO hii ja bii KpajL He ciideaMO 
MHpHo . . . Cna HII KaKO seMaMO . . . Tok iuto 
TpoHOMO, na ce npo6y;iiiMO ... W oHAa nac 
o6y3Me HCKaKae cTpax 11 yncac . . . Cee naM 
ce HBHii — HeKaKBa xyTftaea no A^^Py • • • 
Kao Aa HeKH JbyAn Bimy, xyMapajy no co6aMa... 
Kao A& Ha ABop uanaAajy ... H OHAa Biiuie 
Be ciiaBaMO ... Ja vAapiiM y ii.ian. Kpa.i> xyne 
— na, TaKO pehu, n aopy AoneKaMO. — — 



flMM. C. MopeUIKOBCNN 

BACKPC BOrOBA 

10 POMAH 



KHeriiH>a ce nacMeja. 

— Ax, MOHa-CHAOHHjo, Ha Te6e ce HoaeK ho 
MOHce cpAHTHl OTKyA BHam cbo to? 

— BepyJTO cTapiiuii, jep cee idto eaM KavKe, 
caera je HCTUHa! Suay ja paajiuKoeaTH cjiaMKy o^ 
6ajiBaHa . . . Cee y ceoje epeiie! Ako y miajiocTH 
He aaAOBOJbHMo jLy6aB. y cTapocTii heMo ce nocjie 
JbyTo KajaTH . . . 

— roBopHin Kao KaKaa iiariicTap 6orocjiOBtije. 
~ Ja can Hcena npocra, ajiH bbm h3 cpua ro- 

BopHM, sama cBeTJiocTl MjiaAOCT nau je cane jeAan- 
nyT A^Ta y HCHBOTy, a KaA ocTapimo, hh ^aso nac 
— BoHce onpocTu, — ne Tpe6a Biime. JlenoTa 6e3 
.i>y6aBH je, niTO u cjiy>K6a 6e3 OieHaoia, a nyncoB- 
JbeBa iiHjiOBaH>a cy Tyncna, Kao 11 urpe Kajiy^epni^ft. 
KnerHi^a ce hohobo nacMeja. 

— KaKBa, BejiHoi? IIohobh jom jeAannyr. 
CTapima je norjieAa naHC.i>HBO h, AP'^ehti ja- 

iiaHHO, Aa je AOCTa 6h;io iipeKjianaH>a, oner ce nance 
KHoruH^uHy yxy h npHiuaiiuy joj HeoiTO. 



BeaTpaqa npecTaAe a& ce ciieje h aaiipniTH ce 
SaTBM AaAe anax. Po6HH>ni;e ce yAajbHme. CaMO 

Majio Apanqe ocraAe, jep oho ne pasyMOBame ra- 

.iRjaacKH. 

— Mo^KAa je OHO cane cnjierKa? — peqe h^- 
3aA KuerHH>a. — 3ap ce Majio mTOoiTa 6p6jba . . . 

— Hnje, CHH>opo. Caiia can u BHAOJia h nyjia. 
Kasahe Ban to h APyrn. 

— Je au 6ujio iiHoro caera? 

— Oko AeceT xojbaAa; aejio je TpxcaniTe HcnpeA 
IlaBHJaHCKOr ABopua 6aJio nyno 

— niTa CH qyjia? 

— KaAa je naAona Haaoejia Haamjia ua oaji- 
KOH ca Ma:iiiM <I>paHqecK0ii, cbh cy iiaxa.iu pyKaua 
u Kaiiava, a mhofh cy 11 njiaKajiu. ^/KaBejiu" BiiKaxy, 
^Bsaoejia AparoHCKa, IJaH-Fajieai^o, saKOHUTu rociio- 
Aap Mii.iaua, 11 nacjieAHiiK 4>paHqecKo! CiipT ysyp- 
naTopinia npecTOJia!^ 

GeaTpiiqa ce uaiiproAH. 

— Tuii ucTHsi pe^aiia? . . 

— H rope jom . . . 

— UlTa cy BUKajiH? Kasyj cae, He 6oj ce. 

— BuKajiH cy . . . — aMa, mohh ce jeaiiK sa- 
DJiehe, ciiH>opo, — BHKajiH cy: y^CiipT jionoBHiia'^. 

BeaTpnna ce Tpxce, ajia y 6p80 caajiaAa ce6e 
H sanHTa thxo: 

— IIlTa CH jom qyjia? 

— He 3HaM, aepyjTO, KaKO Aa ucKaHCOM aamoj 

CBeT.lOCTQ . . . 

— Bpso cane, 6p8o! Xohy cae Aa 3HaM. 

— BepyjTO, CHH>opo, Aa je caeTHna npaqajia, 
KaKO je caeTjiH KHea JIoaobhko Mopo, CTapajiai^ h 
AoSpoTBop IJaHa-FajieaiJ^a, saTOHHO caora CHHoai^a 
y BaanjaHCKy Tap^aay, onKOJieamH ra HajiiJbeHnii 
ydnji^aiia h muujyHuiia. 3aTHM cy TpancHjiH, aa ^^ 
ce yKaHce caM khos. Ajih hm je MaAona H3a6ejia 
OAroBopujia, Aa je SojiecTau h Aa Jiencu . . . 

H Mona CMAOunja noHoao manuy KHerHH>ii uemTO 
TajaHCTbeno na yxo. 

BeaTpuMa je uajnpe iiaHCJbHBO cjiymajia; saTHM 
ce OKpeny JbyTUTO u ysBHKHy: 

— Th CH noMaxHHTajia, crapa aemTHuoI KaKO 
cuern TaKO mro? . . CMecTa hy sanoeeAiiTu Aa to 
CTpMurjiaeue Gai^e OAaoAe. Aa tu hu raapaHH kocth 
He noKyne! . . 

Ajih ce iiOHa CHAOHHJa Huje ynjiamujia iipeTH>e. 
BeaTpHHa ce TaKol)e y 6p3i> yMnpu. 

— He eepyjeM y TaKO mTO, — pene ona, 110- 
rjieAaema crapuuy hcooa ae^a. 

Oaa cane cjierny paMeHHMa: 

— Bama BO.i>a, MOHceTe a ne BeposaTH . . 

~ To ce osaKO npaen, — npoAyncH ona yMU- 
jbaaaj/hu ce: — cajiuje ce oa aocKa Majiu kuii, na 



305 



10 



EPAHKOBO BOJIO 



1905 



306 



My y jieBy cTpany yuoTHy cpue, a y aecny jiacTHHy 
QHrepni^y, npo6oAy rit Hrjioii u iipoKJJH«by, na onaj, 
Ha Kora je khh uajinK. Mopa nanpacHO yMpeTM. Ty 
BHme He nomaxcy jie«iHHi;ii . . . 

— HyTHl — npoKHHy je KHeruH>a, — ii HiirAa 
Mu BHme He cnoMUH>H o Tone . . . 

CTapHi](a joj noHOBO ca cTpaxoM h iiouiTOBaH>eM 
nojby6n Kpaj OAetie. 

— Bame sejiH^aHCTeoI Cynue Moje japKo! Oa- 
BHme Bac bojihm, h to mh je cas rpex. BepyjTe, aa 
ca cysaMa y oquMa mojium FocnoAa sa Baine 3;ipaBjbe, 
yBOK KaA roA ce noje Magnificat Ha BeHepH>H cb. 
4>paHHHCKa. JbyAH sejie, a^ c^m BeiuTuua, ajiif, KaA 
6hx Mopajia Aa npoAaM Ayuiy ^asojiy, Bor mh je 
caeAOK, A& 6ux u to yqtiHHJia. caMO a& yroAHM 
Bamoj cBeTjiocTu! 

na OHAa AOAaAO saMHOUbeHo: 

— MoHce ce h 6e8 spay 6h Ha. 
KHerHH>a je norjiOAa hyTehn h pa^oanajio. 

— KaAa caM Kpos ABopcKy 6aiuTy utujia oeaMO, 
— npoAyncH CHAOHHJa 6e86pMHCHHM rjiacoM, - 6a- 
niTOBaH je 6am k^hho apejie 6pecKBe, jaMa^HO no- 
KJiOH IJany-Fajieauy? 

H oohyTaBmH, aoasao: 

— KaHcy jxsL iA y BpTy ^HopenTHHCKor cjiuKapa 
JleonapAa a& 'Bunnnja hmbao ahbhhx 6pecaKa, — 
CBMO mTO cy OTpoBne . . . 

— KaKo, OTpoBHe? 

— Mona KacaApa, Moja nefaaKa, BH/^ejia je 

CBOJHM OHHMa . . . 

CTapHi^a noHOBO samanyTa BeaTpuHH na yxo. 

KHerHH>a nnmTa ne OAroeopn. Hspas H^ennx 
OMHjy 6no je nenojMjbHB. 

Koca Bofa 6eme cysa. Ona ycTBAe, ckhao 
ca ce6e cKjaaoHOTO h ynyTH ce y OAaje 3a rap- 
Aepo6y. 

Ty cy CTojaJia ABa orpoMHa opMana. Y npnoM, 
KOJH JiH^ame na BejinHaHCTBeny pHSHHuy, 6eme no- 
pe^ano ocaiiAeceT h HeTiipu xajbUHe, Koje je noca- 
muBajia npBe Tpn toahho naKOH yASA^e. Hoko oa 
h>hx OAJiHKOBaxy ce o6HjbeM BJiaTa h Aparor KaMeH>a, 
Aa 6h Morjie cjio6oaho h ycnpaBjbOHO CTOjaTH na 
HOAy; APyre 6exy hpobhaho h jiane, nao nayMHHa. 
y ApyroM opMany 6exy cnpaae sa jiob ca coKOJinMa 
H KOH>CKe onpeAie. y TpetiOM cy 6hjih mhphch, boao, 
3y6HH npamKOBu oa 6ejior Kopajia h 6ucepa, 6e3- 
6poJHe KyTHJMi^e, poTopTe, iSoue, — MHTana jiaSopa- 
Topnja HcencKO ajixeMHJe. y co6h CTOjaxy jom h 
pasHH pacKomHH KOBHeau, npeTpnanH ^khbohucom, 
u OKOBane CKpHH>e. 

KaA je cjiymKHH>a OTBopujia joAan opMan, a& 
HBBaAH HHCTy KOmyjLy, saMupnca mhphc $hhhx KaM- 
6pejcKHx py6HHa, oocyTHx MMpHcaauM u,BekeM u 



opamKOM OA JieaaHTCKHx MnpHca h A^^amTaHCKHX 
pyHca, cymeHHX y xjiaAOBHHH. 

OSjianehH ce, BeaTpuna pasronapame ca msa- 
jbOM Kpojy HOBO xajbHHO, Kojy joj je Ty CKopo no 
yjiaKy nocjiajia H>eHa cecTpa, MapKHaa ManTOBancKa, 
Haa6ejia oa Ecto, KOja ce TaKO^e ynpaajbajia no 
MOAH. CecTpe ce TaKAiaqujie y xajbunaiia h naKH- 
THMa. JeAan oa nocjianuKa KuerHH^e MnjiancKe TaJHO 
jy je HseemTaaao o CBHMa HOBOTapnjaMa iiaHToaaH- 
CKO rapAepo6e. 

BeaTpHHa 5eme o6yKJia xajbuny ca upTOXCHMa, 
KOJy je napoMHTO MHJioaajia, jep joj je npuKpn- 
Bajia MajiOHH pacT: Moxa ce cacTOjajia na nonpe^HHX 
npyra oa aejioHe KaAH^e h 3JiaT0M npoTKane cbujio. 
PyicaBu, npuBeaaHH Bpni;aMa chbo cbhjio, HMa^axy 
Ha ce6H ^paHuycKO moaho npopeae, ^npoaope*", Kpoa 
Kojo ce BHAOJia Kao cner 6ejia Komyjba. Bjiacu joj 
6exy HCKuhoHH poTicoM, Kao ahm jiaKO&i, ajiaTHOM 
mpcHcoM H ynjiexenoM y Kocy. Fjiaay joj OKpyncaBame 
TaHKa HHT „$epoH>epa^ ca yTap^enoM na h>hm ma- 
jiOM CKopoHjoM OA py6uHa. 

II 

KHerMH>a ce o6HqHO o6jiaHUJia TaKO Ayro, a^ 
OH ce, no poHHAia H>eHora Biyxca, aa to apoMe Morao 
onpeMHTH HHTaB TproBaHKH 6poA aa nyT y HnAHJy. 

HajaaA, HyamH y a^^'I'Hhh aayK poroaa h jiaaexc 
xpToaa, coTH ce, Aa je 3aKa3ajia jiob, na noHcypu. 
KaAa je OHJia roToaa, capaTH ya nyT y OA^je cbojhx 
naTyjBaKa, npoaBano y majiu „CTaH yHHoaa^, KOJe 
cy 6Mjie yAomene no npHMepy OAaja 3a jiyTKO y 
ABOpi^y Il3a6ejie oa Ecto. 

CTOJiHu,e, oapH, HaMemraj, jiecTBHiJ^e ca mn- 
poKHM, HHCKHM CToneHHi^aMa, HaK H Kanejia ca Ky- 
6acTHM ojiTapoM, y kojom cjiyHCH cjiyMc6y ynenn 
naTyjbaK JanaKH, y napoHHTHM 3a h> camnaenHM 
apxHjenncKoncKHM pnaaMa h mhtph — cbb 6eme 
yAomeno npeiia yspacTy nnriieja. 

y ^CTany yiiHoaa" aasAa OAJeKHaame rayw, 
CMOx, njian, y8BHi;H pasjiHHHTHX, noKamTO cpamHHx 
rjiacoBa, Kao y 3BepHH>Ky hjih y jiyAHHUH, jep ce Ty 
KpexajiH, pa^ajiH, hchbojih u yMHpajiH y aarymjbHBoj 
HecpoTHOj TecKo6H — MaJMyHH, nanarajn, Apann, 
6yAaJie, naTyjbUH u APyi'A CTBopeH>a 3ada6aBy, Me^y 
KOJHMa jo MjiaAa KHerHH>a npoaoAHJia aaho, aa6aB- 
jbajyhy ce Kao AeaoJHHua. 

CaAa je, Hcypehn ce y jiob, capaTHJia y „CTaH 
yHHoaa^ caMO na jeAan ckok, tok a& bhah, je jih 
3ApaB0 Majio Apan^e HaHHHO, kojh joj je neAasHO 
nocjian h3 MjieaKTa. KoHca y Hanuna 6eme TaKO 
i^pna, A^ ce no pequAia H>eroBa npe^amH>er BJiacHHKa 
— „6o;be He ;\& hh aaMucjiHTH^. KHerHH»a ce nrpajia 
ibHMO, Kao ca HCUBOM jiyTKOM. Ajih ce Apanne pea- 



3('7 



10 •^ EPAHROBO BOJtO •» 1905 



308 



&o.-iejio. n H>erOB> to-ihko xBs.-i>«iia npRoha «e ns- 
r.neAJime 3a je oain tacBBii npnpo;(Ha. jep re upna 
ooja My no<ie Hano no Ma.10 ;ia ryoii. na Be-niiKe 
ja;ie BeaTpmniifc 

noc.-ie:iH« RohB 6eine Hy rope; 6n)a.i[i ce, aa 
be yiipeTH. Ka:i je KHeruH.a ;i03Ha.~ia Tout}, jaKo 
ce pacTy»H.ia. jep ra je. iiaKO HeiuTO 5.ie^. Bo.ie:ia 
crapOM .-i.y6aR.-by. r Tora je sanoaejii.ia aa ce Apanqe 
'iiiH npe KpcTU, a ;ia ne un, y KpajtbeM ciyiajy, 
yiip.10 Kao BesepHDiL 

Ca.nasehn no CTeneHuuaua. cperHV ceojy ouii- 
.i>eHy i>y;ia.iy MopraHTnuy, KOja 6euie npif.iu'iKO 
MJiaaa, n Koja je, no BeaTpHiRHiiu peniiHa, uor.ia 
■ upTBai^a aa Haciieja. 

MopraHTOHa je su.ie.ia M •cpa;ie; a i:a;ia 611 je 
sanHTa.iH sa ynpa^Hy CTsap, uoKasaaa fin cuecra, 
rqe jy je caKpu.ia. 

HecTo je Hauaasii.ia neKa Tyra Ha H>y; Ta:ia 
uH no 0,6.-111 ;;aH n.naKa.ia 3a cbojiiu ;ieTeTOM, — Koje 
Hitraa Hdje hii iiua-na, — ;ia cy je, Hajsax Hopa.iii 
o.'io.i.eHO saTBopiiTii y KaKau hiiJiep. 

n ca^a. ctaetiii Ha CTeneHii^aiia. MopraHTiiiia 
je ropKO n.iaica.ia. 

EeaxpHHa je nor.iami no r.'iasii. 

— TVyTii, 5y,ui naueTHa... 

By:ia.ia: nor;ie;iaBuiH je cbojiim n.'iaBiiH ^teruibiiM 
oiiiiua — san.iaKa joiu. 

— Aaaj. aBaj! OAyse.ia mi sejio Mojel M samro, 
Focno^e? Oho KiiKOue HHJe s-'ia y>iiiHii;io! . . 

Knerifiba cii^e y ;iBop»iiiTe, rfle je O'lCKHBaxy 

.'lOBI^U. 

Ill 

OKfiy>:.eHa K»M.aHiiuiiMa, coKO-iapnua, xpTOBu- 
^Ma, ceJHSima, jBOpCKMii aaiiaMa a na»:eBniia. ce- 
^auie oHa npabo 11 CMe.io na iip<iHu,y KUH>y 113 Foil- 
saHiiHf epro;ie, He Kao »:eHa, ueh i:ao iipasii ku- 
H-aHHK nllpaua Kpa.-Ln[ia .^uaaoHCKa!" — noHOcnro 
noMHciii y cefiH KH03 Mopo, Koju jc 11311 luao Ha 
rajiepHJy iicnpe;i A^opua ^& ce HayHcnBa no.'iacicau 
CBoje rocno^ie. 

Hsa KHeri)H>HHa cv^an cc^aiuc JioBa4Kii :ieo- 
■>ap;t y .'iiiepoju, imaTKanoJ sjiaroM u ca piiTepcKiiu 
rpfioBHMa. Ha .leanj pynn CReT.-iwo joj ce Kao CHer 
fic.iii, KiiiiapcKH coKO — lalcmip iiellegrinu — noic.iOH 
o;t cy.'iTaiia. iicKHbcH cuaparjmiia. Ha KaH^aua uy 
nuc'ia.iu C)' npaiiopiiH, itiijii cy iTUMara-iii :ia ce 
iiTiiua HH^c, BKO 611 CO H;iry6ii;ia y Har.iii ii.'iit 
rycToj piiTCfCKJ xpaBii. 

KiioniH.ii ueiuo uii.'io, XTe.'ia je ^a 6yAe Hei^ram- 
)ia, ;ia ce cueje it BpaTo;ioMHO :ia CKa>ie. OcBpHysuiii 
cc c ocuexoM Ha Hy:Ka, KOjii joj jc cauo .Morao ^a 
AOBiiKHe: n'lysaj ce — koh. jo BarpeHl" — ^a^e 



3HaK CBOJDM npaTnonnwa n Kpeny y TpKy c aHwa, 
najnpe nyroii. a sarnii na OTBOpeno □o.i.e — opeKO 
Kana.ia. xyiioaa, poBosa 11 orpaaa. Ilpe^ CBSiia jy- 
pH.ia je BearpHia ca cbojiim o rpovHiiH neon o 
nopeA Hie. na BpanoJ innaHCKOj Kofiif.iu, najBece.iHJa 
It HajxpafipMja H.eHa 3BopcKa rociiolrHua, iia:tOHa 
.lyKpeiinja KpHse-in. 

Knes He &eme paBHo;iyinaH npeiia OBOj .ly 
KpenBJH. H caaa. yaciiBajyhn 11 y itoj 11 y BeaTpuiu, 
He Horame ^a oa-iy^iif. Koja My ce 6o.'be Aona^a. 
Ajim je sSor %eHe oho 6pir.KaH. Ka^a Koibn CKaicaxy 
npeKO npoBBJinja, oh f>a saXHypno oqima. as h^ 
rjieaa Ty CTpaxoxy. 

Mopo je 3a6paH.HBao »:eHn re HecraiBHOCTD, 
a.nu ce Hiije uorao .lyxnTn na ity: ocefeajybH y 
cefin cBOjy Te.iecHT c;ia60TnH.y, nonocno ce »ceHB- 
HOu xpa5poinhy. 

JIoBun HiD«ie3onie y Bp6."i>aKy n tpck-om ofipac.ioj 
ofia.in Tuqnna, r^e Seuie .ler.io narak-a, fieKaca h 
<iana.'i>a. 

Knes ce BpaTii y CBOJy Ma.iy coonny sa pan 
— „CTyjHOJiy". Ty ra oHeKiiBaine r.iaBHn ceicpeTsp, 

BHCOKIf AfCTOJaHCTSeHMK, ynpaBHBK CTpaHHX HOCMH- 

CTBa, rocnap EapTOJioueo Ka.iKO. H«f«Mfc. n 

C pjcKor fill. HoHOitajaaut; MoRpiiH 



np, Eoma C. HMMona^sHh, EsorpaA 

M E H u n 

;; CBiix caBppMemix aeMaiKitx ciii- 

Kapa, A;^o.^^ Meim.i (Adolf von 

Menzrl). K'ojii je ysipo oenx ;LaHa y 

HaJAyG.TiOi crapocTii y Bep.iiiHy, 

6fioje — II noc\inTiiMiicBO]eyMeT- 

HOCTii, n no ca^-vpHCiiHii CBOjnx ciiiKa 11 Mrioro- 

opoJHiix upTCVKa — HaJBimie HeMan. Y iicTopiijii 

MO,-;epHor He^aii^or ciiiKapcTBa M"hh.i y tomc 

norjieAv HeMa TaKiiaua: oh je. no Toj KapaK- 

TepitcTiiMHoj o;i;iiinn ceora vMerimMKor 6nha, 

MHoro 6.1I1JKII cTapnM neMaiKiiM yMeTHiiiuiMa, 

je^'ioMe fliipepy y ciiiKapCTBy. ii.iii A.'taMy 

Kpa$Ty y Bajapcxay. Hii ie;^Ra npoMeaa y ciii- 

KapcKO; yjHeTHocT — a aa ceAaitT,eceT roAiiHa 

MeHii,.'ioBe ;^e:iaTHocTi! iisepuieiio je mhofo ra- 

KOBiix npoMena — iinje Ha ibera yriuia-ia. 

Ka;i.a je no'ieo pa;jnTii, ;i.piKao ce y neMaMKoj 

yMeTHOCTii joui y B-'iaCTii t. sb. KJiacnunsaM, 

Hnjii je iipe,';cTaBHiirc 5no oTMenn KapcreHc. Rpe- 

Ma TO] cTpyjti, Kojy ey HeMiui Hac.ie.ui.in oa 

BHHK'eJiMaHa n koju ce aa epcMe MeHU-ioBe 

Mna;^0CTii 6njia uperBOpii.'ia y i|»opMa.'iHO 060- 

Hcaaatbe uiaciTMHe yMerHocrii, Giio je oh hot- 



309 



10 



BPAHKOBO BOJIO 



1905 



310 



nyHO paBHOftyuian. Ila hh jeftaH o;n aohhujhx 
npaeaua, kojh cy y TOKy oa HeicojiHKO ;ieu,e- 
HHJa saMeibHBajiH iefl,aH Apyrora y cjiiiKapcTsy, 
HHJe ocTaBjtao hit HaJMau>er Tpara Ha pa^n- 
BHMa OBora ftOCJieAHor HeMua. KaicaB je 5[io y 
noHexKy, xaKus je A^oji^) MeHUJi ocTao ao 
Kpaja: peaJincTa 6e3 6or3Ha KaKO paaiirpane 
MaiUTe, ajiii CKpoa mcthhht u npiipo^aH. 

I 

Aaoji$ MeHi^i 6iio je no iipeBacxoACTey 
cjiHKap ucTopuje. A^jigko, Kao iuto peKOCMO, 
OA CBaKora caH>aJiaiuTBa n HeoiiiinjBiiBnx hab- 
jaJia y yMeTHOcTii, 6e3 janer iiHTepeca aa icypii- 
josHe npoSjieMe Coja ii cbctjiocth Mo;iepHora 
cjiHKapcTBa, OH je eeh oa caMora noneTKa iiMao 
HCiiBe npujeMmiBOCTn 3a cTBapne ncTopnjcKe 
Aora^aje. Haj6ojbH paAOBH H>eroBn tb epcTe — 
MHoro6poJHii u,pTeMCii Ha jipseTy, jiiiTorpa$nje 
H cjiHKe y MacHHM 6ojaMa — oahocb ce na 
flo6a 0pu/ipiixa Bbmikoz, Heo6n4Ha iiojana 
OBora yMHor aiicojiyxB tojhiko je upiiByKJia 
MeHivia, A^ je oh najBehii abo MCneoTa no- 
CBBTHO npoynaBaiby Tora aHaMeniiTor nepnjoAa 
npycKB HCTopnjB, OpnApnxoBe jiiihhocth ii ao- 
rjiaBHHKa H>eroBnx. Ga BBpnomhy najcaBBcnn- 
jer HCTopRHapa, ii ca jby6aBJby jBAHora Mcap- 
Kora naTpujoTB upxao JB Mbhii,ji „CTapora 
OpHi^a** y 6ojy, na ManeBpiiMa, npeA napo- 

AOM, H y AOMahBM MCHBOTy. yHH$OpMB, KO- 

CTHMH, BJiacyjbB, HaMBuiTaj, opyHCJe, nocy^B 
— CBB JB Ha THM jby6a3HHM cjiuKaMa $pa- 
naHTHO TaHHo ii 6pn>i\jbHB0 pa^BHO. JIhkobh 
caspeMBHHKa Ophaphxobhx (^BHBpajin 1],htbh, 
ri$yji, PoAMx w AP.)» ^^ KOJHMa cb oh HemfeB 
jaBJba Ha cjinicaMa, TaKO cy hchbh ii icapaKTB- 
piiCTHHHH, A^ iisniBAajy Kao noprpBTn ; a y 
UpTaH>y caMora OaiiApnxa ca H>BroBHM o6i)h- 
janiiM H cTHCHyTHM ycTima, Kpy/iHHM ycTpeM- 

JBBHHM OHHMa, AyniM HOCOM, TpOpOPHM UIBIUII- 
POM H HBUITO HOrypBHa ca TaHICllM KypjyKOM 

HH3 Jiei^a — HiiJB MBH^Jia hh JBAan cjinKap 
HaAMauiHO, naico cy OpiiApuxa mhofii paAO 
Majiajin (AnroaH FIbch, XoaobJbkii h ap*)* 

Oa upTaHKiix paAOBa Mbhi^jiobiix, kojh 
oGpa^yjy to Ao6a, HaJBancHiije cy oee ohcb^khb 
cepiijenjiycTpai([ija. ripea iiparn noanaTy KyrjiB- 
poBy »HcTopHJy OpiiApwxa BejiHKor", Kojy je 
HSAao jiajni^HuiKH KH>H>Kap BeoBp oa 1838. — 
1842.; Apy^a HJiycxpyjB chhcb caiwora OpiiApuxa, 
Koje je H>BroB noTOMaK. Kpajb <PpiiApnx BitJi- 
XBJIM IV., ca6pao u ny6jiHKOBao y pacKOuiHOM 
H8AaH>y. Mbhi^i jb 3a xy Hy6jiHKaniijy, nainB- 



H>BHy caMO yaanoM Kpyry bhcokhx jihhhocth, 
H3paAno o;i 1843. — 1849. abb ctotiihb ujiy- 
CTpanHja. Hdhxobo jb yMH0>KaBaH>B 3a thm ho- 
BBpBHO HeKOJiHUHHu Haj6ojbHx poaaHa y APBBxy, 
ca Kora cy aoi^hhjb OAUiTaMnaHB h caMB 3a 
cB6e Ct. 3b. Holzschnitte). 

BBhnny cbojhx njiycTpauHJa upxao JB 
MBHiyi HHcaJbKOM njin HBpoM Ha apbbhom „rpyH- 
Ay", caMO JB CBpnjy „BojcKa OpHjipnxa Bbjih- 
Kor" paAHO na KaMeny h KOjiopncao (t. 3B. 
KOJiopHcaHB JiHTorpa^HJB). FbBroBH cy UPTBHCH, 

no MHCTOTII H Map.T>nBOCTlI H3paAB, no MCHBO- 

nncHO] pasHOBpcHOCTH jiHKOBa n paAH>w, w no 
ncnxojiouiKOM n3paHcaBaH>y OHora raro cb 36iiBa 
na jinnHMa yHBCHHKa — anocojiyxHO jbahh- 

CTBBHn y TOJ BpCTH CJlHKapCKB BBHITHHB. MbHUJI 

jB 6iio KaAap Aa jbahiim MajiHM uptbhcom nsa- 
30BB y rjiBAaou;a bbKh yxHcaK, hbfo Apyrn Ka- 

KBOM BBJHIKOM CJIHKOM y 6oJH. OhO THTO HSFJIBAa 

;ia je y CT.'H>y jbahho KHqni^a hsbbcth hocth- 
3ao JB OH o6nHHOM nncajbKOivf n nBpoM : tohobb 
11 npBJiasB. Ha H>eroBHivf H,pTBMCHMa bhahtb 
rjiaBHy paAH>y jacHO \\ oniTpo narjiainBHy, a 
CBB Ay6jbB, y HOsaAMHH, JIHKOBH 6HBaiy MaH>B 

OAPB^BHH, AOK CB TaMO A^J^BKO HOTnyHO HB 

CTOHB. TaKaB JB n KaA npnpoAy upTa: uiTa- 
$a>Ka OA APBBha n 6pB>KyjbaKa — y nBpcnBKTWBH 
Koja ce n])BMa AB6y Aana cyncana hjih uinpn 

— yBBK JB BHpTyOBHO CMBUITBHa. AkO JB jyTpO 

— BH OCehaTB H>BrOBy CBB^KHHy, BHA"TB KaKO 

CB y Aa*T>MW" pa^a cynuB, n KaKO cb na nopySy 

HB6eCH0M paCBHhB; aKO JB 3BB3AaHa HOh — 

noiHH>eTB CB ry6nTH y H>BHoi thihhhh h hhcto 
3aAPBMaTB Kao onaj OpiiAPHXOB uiwjb6oK hoa 
6jiBAyit>aB0M CBBTJiouihy JBAHor JBAHTor $eH>Bpa. 
„Ca iTCTHM yciiBxoM i^pTa OH ABop^HB ca CTy- 
noBWMa, na KOJnMa ce mohcbtb orjiBAaTH h 6b3- 
6pojeM CBeha nnja cbbtjioct noApxTaBa h Tpe- 
nepH. Oh he Bac ca noAJBAHaKOM cnrypHOiuhy 
OABecTH na KJinaaBB tjib abop^kb Kao h na 
6oJHa nojba KpB.T>y naTonjbBHa. Ajih nnaK, 
cjiuKe eojHuna JBcy h ocTajy H>BroBB najjiBnuiB 

TBOpBBHHB KHO ITJiyCTpaTOpa. KpyTa AHCUHHJlHHa 

y HOCTpoJBHHM pejiOBHMa, OHeKnBaH>B 6htkb, 
HeycTpaiuHBo cpjbaH>e y HBnpnjaTBJbCKy Baxpy, 
rpMBBHTO xpBaH>B H jynaHKa HcrpaJHOCT, uibh- 

JiyK KOH>aHHHKH 11 MiHHTO lipOAnpaH>B, OJiyiHBB- 

jbBH>B 1! yTynenocT — cbb jb to TaKO hcth- 

HHTO npBACTaB.T>BHO, KaO Aa JB UpTaH CBOJB 

CTyA"JB xBaTao abk cy KypiuyMH h KapTBHH 

3BllMCAaJIII." 

II 

H Mbhiviobb cjihkb y 6ojaMa, H3y3HMajyhH 



311 



10 ^ BPAHBOBO KOJIO ^ 1905 



312 



HeKOJiHKO, cee cy ncTopHJcKe npnpoj^e. fbwxoB 
je ripe^MeT hjih hs fto6a Opnj^pitxa BejinKor, 
HJin H8 BpeMena BJiaj^aeiine BnjixejiMa I. 05e 
Te 3HaHaJH6 enoxe y npycKOJ ncropnjn, y ko- 
jiiMa je HeMaMKa paca o;iHOCHJia KOHaMHe no- 
6eAe Haji. HeiipnjaTej&nMa ii oj^ kojhx ce no- 
cjieAH>a aaepiuiTJia yjeAnii>efi>eM ii nporjiacoM 
HeMaHKe 3a uapeeiiHy, iiMajie cy rojienfa 
yTiinaja Ha yaieTHOcT h iiojeanjy HewanKy. 
HwTaBe njieja^e oajimhhhx iiecHHKa ii ymeTHiiKa 
i^pnjie cy HanaxHyha 3a CBOJa jiejia n3 thx 
HCTopHJCKHx A^Ha, Ka^a ce jeftan ii;eo bbjimk 
II iipocBeheii HapoA A^^ao Aa AOKa/Ke CBojy 
HauiijoHajiHy cnary, jbyfiae Ka cjio6oa»! h yje 
AnH>eH>y. Je Jiii nyAO OHAa inTO ce thmb oa.v- 
iJieBjBaBao u jeAan Aaoji(|) Meni^ji? 

Mh heMO oBAe, 38or KpaTKOCTH npocTopa, 
MCTahn caMO nernpH uajjienuie oa tux cjidKa: 
„Tpne3a OpnApnxa y CancycH" (Sanssouci), 
^OpuApnx y 6ojy koa XoxKwpxa"; „KpyHHcaH>e 
Kpajba BdjixejiMa y KeHHrc6epry 1861". h ,,0,;- 
jiasaK Kpajba BHjixejiMa y paT 1870 \ IlpBa 
cjiHKa — 3a iiojiOBHHy npnpoAHe Bejiii4iiHe — 
(eaJiasH ce cajia y 6epjiHUCKoj Hapo;iHOJ Fa- 
jiepHJn) ^HKCHpa jeAaH MOMeuaT us iiCTopnje 
^eHMjajiHor icpajBa, H3Me^y APyror luJiecKor h 
ceAMoroAHiuH>er para, oko r. IToO. npeT.cTaB- 
jbeHa je jeAHa 6jiHCTaBa ABopaaa y 3aMK:y 
CaHcycu y IloTCTaMy : Kp03 OToopeHa Bpara 
BiTAe ce APBeTa h ajieje pacKOiuHora napica. 
PynaK je saBpmeH h 0Aa6paH0 aPYuitbo TeK 
lUTO ce HHje Awrjio ca CTOJia a* iisa^e na Te- 
pacy. y 3aHeji>y ceAw Mowapx, a koco npeMa 
H>eMy H>eroB npHCHii iipnjaxejb, caTupHHHH h 
CTapaHKH BojiTep. 3a tmm ce pe^ajy ocrajiH ro- 
CTn : J^enepajiH <PpnApnxoBii — lilTiiJie, Poren- 
6ypr, ^ejiAMapmaji KaJT; OpanqysH — Mapiciis 
A'ApHcaH, JIa Mexpnje, h EHrjie3 JiopA Mapn- 
iiiaji. BuHO ce joui y TaHKiiM nauiaMa iieHn ii 
joiJi Teicy BecejiH it AY^OBiiTii paaroBopii; a 
OKO crojia saiiero newajy Jiaicajti, icaAa he ce 
BMCoicii APyroBH A"hn n pehw jeAan ApyroMe: 
^Ha 3ApaBjbe !" . . . 

FoAHHe 1856. CBpuiiio je Aa. Meaivi 
OHy ApyiT cjiHKy, Ha icojoj je paAno hlmciix 
mecT roAinia n Koja ce jiaHac aajiasii y iipn- 
BaTHoj ra;iepiiJH HeManicora i^apa. To je, y 
ifCTo BpeMe, II HaJAyojBa ii>eroBa TBopeBdna 

— jeAaH caBpiiieH yMeTmiMKii noeao, 6piijbaHTHa 
iicTopiijcKa cjiiiEca, iiojeTiiHHa, y3HeMiipeHa ii 

— uiTO KOA Meniyia Hiije yBeic cjiyqaj — nyua 
jyHCH>aHKe iicTopiijcice 6oje a la BejiacK:e30Ba 
yjKaiiiiTyjiaiMija BpeAO^ hjih Haj6ojbe CTpamii^e 



H3 EpKMaH-lUaTpnjaHOBHx hctophjckhx poMana. 
OnncaH je MOMeiiaT KaAa iipycicH MycKerapu, 
y riocjieAH>oj, campTHHHKH oqaJHOJ OA^pann oa 
6HJajy HaBajiy AycTpujanana. „BaTpa nymnaHa 
II noHcap ca yAajbeHnx Kyha jeAHHO cy ocBer- 
jBeHn y jesoBiiToj noMpnuHii, y Kojy jeABa 
Aonwpe iiJiaBO-ciiBii ocBHTaic jyTpeibn. Ha CBe 
CTpane ^wjyne HenpHJaTe.T>CKa xaaaA, ajiw ro- 
MHJia jyHaKa :\p7Kii ce ycripaBO. y jeAHome 
TpenyTKy npocTpeJin csaicora 3paHaK naAO: 
— Kpajb je cTiirao! }KypHO je3An OpwApnx 
ncnpeA CBoje cbiitb ii Kpaj peAOBa 6opai^a. 
CBeTJiocT OA Bapniiua oiuxpo ra je iiCTaicjia. 
BejBau My yaneBepeHO (j^p^e h neciirypHO rasn. 
y HeiiocpeAHOJ OjinaiiHH pa3H0Cii ^yjiaA KOiba 
H HOBeKa. <^pHApHx ce Mcypii nanpeA, xohe a^ 
je CByAa. Ha Jiimy My iiOHHsa cxpaxoBHTa h 
MpTBanica MHpHoha, KOJa My npxe cjie^yje. 
HaKO ce H>eroBH bojhiiii,ii join naAajy, oh 
BHAw Aa je aecpeha HeiT36e>KHa; h y caMoj Toj 
necpehii jaBjba ce oh Kao BejiHiCH Kpajb, 
Kao jyaaK Kora jyaaun cjiyiuajy". 

Oo. 1862. — 1865. paAno je Meeqji na Be- 
JHIKOJ cjiHUH, KOJy My 6euie nopyqiijio npycKO 
MiiHHCTapcTBO npocBeTe. To je Tpefea BaHcaa 
cjiiiKa „KpyHHcaH>e KpajBa BiuixeJiMa y Ke- 
Hiirc6epry 1861.", icoja ce TaKO^e nyaa y 
KpajbeBCKOM KOHaKy y BepjiwHy ii Kojoj je 
npexoAiiJia HHTaBa xpna oa pasHiix cKni^a h 
nopTpeTHHx cTyA"ja. Ha h>oj je, hh BHuie hh 
MaH>e, Hero cto ii ABe (j^iirype — cbhx Moryhwx 
npuHKeBa h rpocj^OBa, l^eHepajia n AP^KaBHiiKa. 
MeHi^ji je JiHHHO npncycTBOBao KpyHncaH>y y 
KeHiirc6epui(coj ca6opHOj i^pkbh, Ao6nBinii Mecro 
AecHo OA ojiTapa, Me^y BiiTesoBiiMa opAGHa 
UpHora op.>ia; ajiii 3oor MajyuiHor pacxa Mopao 
je noHem co6om h jeAHy bhcokh ^uiaMJiy**, 
jep je jenHHo ca H>e Morao aoGhth noTpeOuy 
nperjieAHocT CBera iipocTopa! H>eroB npujaTeJb. 
TaKo^e qyBeHH HeMaMEcn HCTopwjcKii cjiiiicap 
Bepnep. 6no My je tom npiijiiiKOM oa noMohw. 
MeHi^Ji je iisadpao Aa chhmh owaj TpenyTaic, 
KaAa ce KpajB, OKpyfi>eH ii ca CKnurpoM, OKpene 
npHcyTHHMa y i^pkbh; a BepHepoBa je Ay^HOCT 
6»Jia Aa xBaxa yxwcKe, Koje nopoAH xaj A^p- 
jbiibh TpenyTaK na iiojeAHHHM jiHi^iiMa. C Tora 
je Menivi Mopao o6paTiiTn CBy naHCH>y CBOjy 
caMOMe KpajBy, ii — HHKaA jeAan 3HaHajaH 

IICTOpHJCKII MOMOHar HHJe TaKO cjaJHO iipiiKa- 

3aH, Kao OBaj o KOMe je pen! Ca KpynoM na 
rjiaBH, CKHHTpoM II jiHi^eM K He6y ysAwrnyTHM, 
OKpeuyo ce KpajB. 03apeH cBeTHH>OM 6oHcaH- 
CKora Hiina, caKynjBeHiiMa y upiCBii; ii cbh, 



313 



10 



13PAHB0B0 KO.IO 



1905 



314 



OA npBora ao nocjiejni>er, saHeMinue npeii ee- 
jinnaHCTBOM xpeHyTKa, a CTOTnnaMa OHHJy yico- 
HHme ce Ha nojaBii KpajbeBoj . . . Tatco je 
MeHipi OA aKTa, rcoju 6n ce iioa khhuhom iie- 
BeiiiTa cjiHKapa iipeToopno y je^aH rauiT it 
i(epeM0HHJG3au Ta6ao, CTsopno cjinKy nyHy 
yasHmeHe noceeheHOCTd ii ncTopnjcKora 3Ha- 
Haja sa noTOMCTso. 

HeTpsTa cjiHKd iipeACxaBJta ^OA^iaaaK 
Kpajba BnjixejiMa y paT 1870". „/Zo/{ JiuuaMa 
(naaHB rjiaBHe yjinue) y BepjiHHy THCFca ce He- 
nperjiBAHO mhouitbo csera CBaKn nposop. CBaKn 
je 6ajiK0H ^ynice nyn. KpajB ce bo3h yjim^oM 
Ka BpaHAenSyprnKoj KarmJH. BajioBHTo yafiy- 
^eii>e o6y3HMa roMnjie, nopeA kojhx npoTyTH>e 
KOJia. Ca CBHX ce cxpaHa no3ApaBjba : je;i,HH 
no BOJHHHKH, Apyi'^i KJiaH>aH>eM, TpehH pyKaMa, 
pyni^HMa n meiuiipHMa kojh yajiehy no Ba3- 
Ayxy. y CBHMa thm jtyAnMa >KifB(T caMO je/fan 
ocehaj — ocehaj ^peneTUHHor poj,oji>y6jba iiocjie 
o6jaBe paxa oa cxpane <I)paHu,y3a. Ha JiHu,y 
cej^ora Kpajsa, kojh 3axBaJiH0 oTnosApaBJba, 
orjieAa ce Ay6oKa ranyTOCT; a Kpa.'bHi^a jei^a- 
jyhn CKpHBa ohh. Ca CBHJy npo3opa n 6ajiK0Ha 
secejio ce Jienpmajy na jieTH>eM noBerapi^y 
sacTaBe, Kao Aa cjiyre noSoAy- — O^a A^BHa 
cjiHKa, TaKO BejiHKa cajip/KHHOM, Bpjio je Ma- 
jiora oncera: CBera ^4 Mexpa." MyBa ce y H. 
FajiepHJH y Bepjinny... 

Ca OBHM je, y rjiaBHOM, h na Haj6pHcy 
pyKy HCL^pnena yMeTHiiHKa KapaKTepwcTHKa 
AAOJi^a Meni^ia. Obomo nanncy Hiije APy^o 
mTO uu 6Hjia eaiviepa nero y najniiipHM noTe 
3HMa ynoanaTH niiTaoi^e ca ohiim uito je y no- 
jaBii OBora cjiHKapa najdnTHnje. J],y6jbe Kpn 
TnqHO iiCTpa}KiiBaH>e iipeTnocTanjbajio 6n tcaAa 
je y flHTaH>y j^Aan xaico npoAyKTHBan cjinKap- 
CKd TajienaT, mhoco Biime n Bpeiviena n npo 
CTopa. FjiaBHO je, AaKae, anaTH, a^ J© Meni^Ji 
6ifo HaJBehn cjinKap noBuje npycice ncTopHJe. 
a par excellence ;io6a OpiiAP^^^a BejinKora. Pa- 
AOBH APyr© BpcTO, Kao UITO cy na np. Muore 
H>eroBe Hcanp-cjiHKe (.^HejiejBa y napncKHM Tii- 
jbepnjaMa^, ^llaaapHu a^h y riapiiBy", „¥ JiyK- 
ceMoypniKOJ 6auiTH" ii joAna oa najjienunix 
Mel^y H>nMa, no3HaTa noA nMenoM ^MoAepnd 
Kmcjionn^. y Kojoj je hchbo npnKa3aH paaBnjen 
paA y JCAHOJ orpoMHOJ KOBaHHwun), nopeA CBe- 
icojniKe opnrnHajiHOCTH n BemTanice o6paAe, ne 
6h My CTeKJiH y ncTopnjn neManKor cjiwKapcTBa 
onaj rjiac. Kojn oh Kao i4CTopujcKU cjiuKap u 
UJiycTpaTop y^KHBa. 



MeHLi;ji je po^en 1816. y BpecjiaBn. a yMpo 
y jaiiyapy one roAHue. 3a cse speivie iberoBa 
Ayra HCWBOTa yrca3nBaHe cy my ox cxpane 6ep- 
jiHHcrcora ARC>pa n nySjiHKe owe no^acTii, Koje 
Bejinfcn JtyAii o6:ihho nocjie CMprii „AO}KiiBe" 1 
JI,aHainH>H HeManrcH i;ap no;i,apifo My je y ceoje 
BpeMe HaJBehn opAen i^pnora opjia ii Ttnie ra 
yHHHHO njieMiiheM ; a KaAa je npocjianjLao 
ocaM;i.eceToroAHiun>nuy :KHBOTa, 6enie y iteroBy 
nacT npnpe^ena y Cancycn HapoHiixa, opiini- 
Hajina cBe4aH0CT. Cbo aBannuie 6exy o^eueHe 
y KOCTHx\ie OHora Ao6a, Koje je MeHn,ji ca to 
jHiKO ycnexa OHciiBJBaBao y cbojhm c:niKapcKUM 
paAOBHMa; caMO je oh, kojh o tomo Hnmra nii 
cjiyTHO HHJe, iiMao na ceoH Ham npo(|)aHncaHii, 
MOAepHii — 4^paK! Ha yjiacKy My je OAajia 
nonacT rapAa y yHH$opMii HOKaAaibHx OpiiA- 
pnxoBHx rpenaAHpa, a y nejiejieiiHoj KOH^epT- 
Hoj ABopaHH OAPHcana je 3a6aBa y Ay-^y Tora 
BpeMeua. TaAa je iictom Menqjiy 6HJia npsii nyT 
npyMcena npnjiHKa, „Aa y hcthhh bhah ABopane 
aaMKa Cancycii ca ohhm jbyAHMa n onaKO o 
CBOTjbeHe, KaKO nxje oh niiaoBiiMa roAnna Kao 
yMeTHHK 3aMiiiujbao". 



KOBHEfflHTi 

KH>H5KEBHE OIIEHE H HPHKASH 

Zabavna Knji^nica Matice Hrvat- 
ske. U Zagrebu. Izdala „Matica Hrvatska*'. 1904. 

J. E. To mi 6 Veronika Oesinidka: Historijska 
tragedija u £efiri (ina. 

Milan Senoa: Exodus. Pripovijest. 

Viktor Car Emin. Usahio vrelo. Pripovijest. 

y^BepoHUKa /^ecuNM^Ra^ bo;^h aac y noHOTaK aeT- 
aaecTor eeica, y Ao6a^ RaA je 6ap6apa I(e^CBa ceAeJia 
Ha npecTOJiy RpajbHi^e vrapoeco xpeaTose h i^apaue He- 
Maqice, a I^ejbaHH cee BHine HaoTojaJiH, ^a oe yqepcTe 
y XpaaTCRoj, oco6aTo npeua Bochh, OHBBajykH, Aa he 
Hx H BocRa no cnpTH TapTRa IHypa sanacTa. BpaT 
Bap6apBH ^psApHR IJ(ejbGRa 6aqao jo join oro h na 
^eny BepoHSRy RkepRy PaAoja ^ecffaaha. Cae Maxe- 
HaqajO; Aa jo npeAo60Je, ooTaJie oy My 6e3 ycnexa. Be- 
poHHRa iipsH y 4>paApaRy saR^ieTor HenpBJaxejba CBor 
HapoAa: hotom sa i^eny, Aa rpoif) yoTyna B;iaraJBiia 
KooTaJHBHRy RpaJHHy a na naroBop OBor Ryna Raeaa 
BjiaAHCJiaBa Bjiaraja, rojh je ya to onacao joj oqa oa 
CMpTfle Raane, Hsa Ayaser R0Jie6aH>a npHCTaae OHa, Aa 
noj^e aa ^pHApHRa Bap6apa, Roja ce y to apeiie 6aBa 
y KpansHBy ysBHBajyhe y Jioay h jby6eLBB MJiaAor n.ie- 
MHha M.aeTaqRor KoHTapenHJa, npacTane h« Ty oaeay, 
ajiB rpoj) XepMaH, oTai^ s»e3HH h 4>pHApBR0B ae xtoao 
HH Aa ^yje aa Ty Beay, jep ce R00H«ia c HteroBSM n.ia- 
HOBHMa. XepMaH napaAH, Aa RpaJb CarBCMyHA nsAa 
ocyAy> RojoH ce <l>pHApHx Raann na CMpT, mTo je npe- 
]^amH»y caojy «eHy yMopHo. BepoHHRa 6yAe onTyaeena, 
Aa je qapo6HHi^a, y obcbk o aparoM, to je h ^pHApa^a 



315 



10 



JbPAHKOli.; aOJIO EJ-. 190q 



316 



on«iBHH«ia, H 6yfl,e ;^0BeAeHa ua cyA* CyA je, HCTaaa, 
opjio6.;;iw, a.'iH XepafaH je npe^a cbojhm cJiyraMa, — to 
je y yAaee y pH6H»aKy. — Oeaj, yrepaxKo HSHeccH npeA- 
MCT, noKymao je o6paAHTH TouHh Kao HCTopajcKy Tpa- 
reAHjy. Haua ce ^ihmh, a^ ^y noKymaj uuje Hcnao aa 
pvKOM. IIpeAMeT je can no ce6H BHme aroAan, a* co 
o6paA» y poMaHy ; a* 6yA® naK aroAan n aa TpareAnjy, 
Tp\r6H.io je ToMHhy join mhopo mTouiTa npoMeHara h 
A'^A^T^^ C.'yAeka c jeAHe cxpaae no cnovT>auiH»eM cK»iony, 
IK) oHi)j ^peAOBoj ^necanqa", na oneT noABopcKoj 6y' 
A'i.iH, no KapaKTepy Bap6apHHy, a Tome ciaqao, na- 
can ce K()i/ie6ao aaiie^y cTape TpareAnje ineKcnapoBCKe 
M Hone MOAepae ya yTeqajae npaMece ocTa./iax, aapo- 
quT(» HeMaqsaXy necnaKa. To cae caeAoqa o naiuqesy 
003HaRaH>y oae .saTepapae Bpcxe; JiaKa a rjiaTKa cTa- 
xoaa CBoAone a o pyxaaa namqeaoj ; aajnoc^ie aaAi^e 
]n'M^ BepoaHKaae cyaaine jacao oAajy n namqeey 
Te»cH>y, Aa aaAOBOJBH obom ^KonaqaoM aanapy,** nixo 
ra nponiicjje CTapa nojeTawa, — a.;ia npa CBewy Tone 
cyuiTBHa aac yaepasa, a^ j^ y ToMaha (6ap 0BAe)c.ia6a 
CTBapa^iaHKa Moh. KaA je seh ycBOJao aeKoja npaaajia 
CTape apacTOTeJioBCKe nojexaKe, to je noaajnpe Mopao 
jacHo acxaha TparaqnocT rjiaaae jyaaKaa^e. OaaKo aaii 
je Bep(*HUKa na.sa Kao Heaaao „jaH>e aa 3aK^iaH>e*', ocaM, 
aKo heMo a mh noaepoaaTa y Hseaaae qapo6aje. Haje 
A^>K(^jbHo npoTyMaqeaa aa oaa Kacaaja cajiaa* Bepoaa- 
Kiiaa .i>y6aB npeMa <{>paApHKy, aaa oneT Be./iaEce MpHCE>e 
aa noqexKy ApaMe. Ilpsax ceAaM npaaopa Apyrora naae 
cyBaiue Caqajy y noaaAHHy rjiaaay CTBap a ap^io ey 
cjim6o Beaaaa aa qe.;iaay ; Ty je a ona ABopcKa 6yAs^^^j 
Koja je aaane Bp.ao, apjio c^a6a noTparyrua 6yAa»iQ y 
^li[apy JIapy**. — Y KpaTRo, no caesfy ce aaAH nacai; 
heiuT, p^Taaapaa, aanaTaH — a^a oaor caMoaawaor, 
CTBapa^ia^Kor, caaa:aor a jcApor Ayxa ae kcTe aana* 
3ttTM y riBuj TparcABJa. 

UleHOUHa npanoBecT „Exodus" Tpe6ajia je, 6ap 
no MoTy aa Cb. IlacMa cyAeha, a^^ o6paAa aceji>aBaH>e 
aap.ua na aaoiax npajesa y Auepaicy. yapoaa Te ceo6e 
Bpwio cy Mpmaao a aaaaao npBKaaaaa, ajia je a^^^^o 
6ojhe uaaeceHo a npaRaaano Apyui^Bo TaMoiuFi>ax iia- 
H>HX B<ipr)uiai](a c qe«iaE oaau ^rpaqeM'', aaKJiauaH>eM, 
^e^aaa a K0M6aBai^ajaMa cakyuiaax yMoaa a jom 
cafayuiHajax cpAai^a* A^ ^^ nacai; ocraaao sKe.'be, KaKO 
Aa ce a oa yuycxa y peniaBaa>e oaaKax npo6^eMa, Kao 
lUTo je ace.7baBaB>e, A'^^^^^ 6acMo y oboj upauoHenTa 
aeny aeraTaaay ciBKy BCi^aKor A^^^a Aawai^H'^r' nauier 
Apyiuiaa. y TOi^iBKo je a y IHeHoe BBine oneepBAu;ajo, 
aero jib anaeai^aje, --ay TOMJe a noaaJBeka paajiirea 
B3Mei$y UleBoe caaa npanoBCAaqa a Dleaoe oi;a npRarea 
poMaiicjfpa y XpaaTa. 

Oa Te ABe KH>Bre caaKaKo je 6o*i>a Tpeha : ^Vca- 
XAO epcAo"' OA BuKTopa Ifapa EMuua. Oaaj MaaAH H 
CBMnaTa^aa necaaK TeniKe 6op6e xpaaTCKor n^cMeaa 
ca Ta^iHJaHCKOM npen.aaBOM y HcTpa cxewao je y6p9o 
n()XHa.iy a acTaaaTo npaaaaa>e. Ebcruaa ap&M£^ ^Sbmcicu 
cyaue", a ocbm jaqe BCTaKayTe naTpajoTCKe acai;e, aor^ia 
je Bau3BaTB npB8aaH>e h oAo6paBaTf>e a BemTaqKBSi 
CK.ion )M, Ao6poM KapiiKTepaaai^ajoM a aaAa cbc necaa- 
HKoM caApaKBBOM. flpBa My naK upanuaecT ^IlycTo ur- 
H>aiiiTe'', mTo je TaKoi^ep aaAa^a 1900. MaTaua XpaaT- 
CKa, noKdaaJia je OAMax jaK Ta;ieaaT, oco6aTo y npBK>i- 
aaBaH>y a npeTpecaa>y npajiBKa a aenpawiBKa nOiiBTaq- 
KBX a eKOBOMCKBx TbCPOBBx cyaapoAHBKa y HcTpfl. Y 
TOM je Ayxy H OBA HaJHOBBJa ,ycax.io apeao*'. Kao 



1 



^anaKo y ponaay y,3a RpyxoM^ TaRo h I][ap-EMBH 
onacyje obac yapoRe capoMaoiTBy b acejbBBafBy aa- 
poAHOM ca poj^eae rpyA©. OflAe je npecTaaaK CTa- 
paacKBx jeApeH>aqa oao epejio, aa Ror je a^ caAa BpeABH 
IIpaBopai:^ upnao caarAaf^y xpaay, ai^B oTRaRO A<^^onie 
napH>aqe, aapoA ce ae yveAe y npsa Max aaha a no- 
jidTera cTpyjoM apeMeaa, Te aaocxaAc, na ycaxay u (»ao 
Bpe.10 aapoABe cpehe a 6.narocTaH>a. flBcac^ Bojyje npo 
TBB oae MaviaRca.iocTB a aroaaje, y Rojy je aapoA sa 
nao, — yaoAB aoae JByAH, aoae noraeA© na cbot, aoay 
6yjaajy a eaepraHHajy Kpa. IIpeACTaBaflR le hobc re- 
aepaqaje je Haaa HBaaqah. IIoRpehe b 6yAH aapoA, 
xoke Aa yApyscB KanaTaJiBCTe, — aab, ksla Aoi^e ao 
ocTBapeH>a, KaA 3aTpe6a BOBai^ aatb, HenoeepjbifBB ra 
.^yAB ocTaajLajy; naaa bm ce, Aa J6 y mbcjib HBaaoBoj 
caMB rojia necMBcao. TaA ce acpTByje, He aa Ksaaa 
T0.3BR0, K0.1BK0 aa BACJy, BJieMeHBTa Ajnia, nescaa 
A^aj^ejiaaa; Jby6a Haaaa, ajia cxaaTa h cay Bejiaqaay 
HberoBe aaMBCi^ia, b, Aa ce Ta aaMBcao ocTsapa aa cpefay 
HapoAHy, oaa no.;ia8B aa CTapor 6aHRapa HaAaJiy c 
uoroA6oM, Aa oaaj noMorae HaaHqahy HoaqeM y oaoj 
aaMcpa. Kao niTo ce bbab, nacaq ocTaje a gbac oaaj 
BAeja^aa naTpajoTa, KaRas ce yRaaao y ^IlycTOM o- 
ra^aniTy^ a „3hmcrom cynay*'. MoacAa 6a oeo CBaKaKo 
Ma»io npcTepaao aAe)jaJiBcaK>e 6b.2io aa aiTexy nBLnqeey, 
oco6bto RaA ce jom yaMe^ Aa y oaoj aajaoBBJoj npa- 
noaecTB acMa roToao aaKaKaax ApaMaxcRBx ci^eaa, 
noTpecBBx Koa4).sBKaTa na RaTacTpojia, — a«iB je cee 
TO BemTo nacai^ Ba6erao tbmOj uito je Ay^ORO aapoaao 
oaaj nyT y Aymy caojax jyaaRa, parnHJiaaao a npaKa- 
aao ax y TaKo jacaoj c^aqa, Aa onaj Aym^BHB npoi^ec 
— oco6aTO y Haaaqaka — HaAORaaJ^yje cse one cn(i- 
.i>amH>d e(t)eKTne npaaope a aeniTaqRe AOCRoqaqe. Caa- 
KaRo je oBo Me^y oBoroABiuH>HM opHPHHaAaaM eAaua- 
jaMa MaTBue XpaaTCRe y 3a6aBBoj KH>H»eHBAB'' aaj 
6oJba, cTap; ho tbm ae 6yAB peneao, Aa je m yoake 
aajOojba, a aa oHo;iaKO jom nocae Ao6pa, ko-ibro ce, 
cyAeka no ceeMy AocaAaibea, MOHce oa BaRTopa Il[apa 
c npaaoM jom oneRaaaTB. Jlena je nojaaa, naR, y aa- 
6aBaaM tbm B3AaH>BMa M. X. to, mTO by naci^B, oto 
can Tpojai^a, aaxaaTBiaa aa aeaaoTa CBora napoAa, oao 
a3 npomJiocTB oao aa cyapeMeaocTB. 

- §- 

Historija srednjega vijeka za narod hrvatski i srpski. Knjiga 
III. VarvarRtvo otima inah nad Bizantijorn, do 
smrti car a Heraklija (566 — 64 1.) Napisao N a t k o N o- 
d i I 0. — OBoj oncexcHOJ b ea^SHOJ kh>h8h, Kojy cmo ao6bjih 
Ha npaKaa, aohocomo ca^a npoKas c xpeaTCKe CTpane, na Pb- 
je^Kora ^^Hoeora JlacTa^ (6p. 76.). HajiaMO ce, Aa ke ce b Hatua 
MCTopH4apB o6a8peTB na H>y. OsaKO je — i^ npBKasyje y tom 
jiHCTy: 

KaA cy Bsaiujia npaa ABa ceecKa oaora nocee oparBHaJi- 
iiora AeJia, Majio ce ko an HiBx ocBpuyo. Ha opaa BnaK BBiue 
Hero na Apyra. FIpeB je 6bo oparBHajiaR b no oxaakaiby b no 
o6paA6B. yspoK nana san. pBMCKor i^apcraa ofipa^BO je Hoabjio 
y onpei],B ca AOca;i.aH>BM cxBahaa^eM nocae c MOAspHora rjieAfl- 
mTa, Koje je mopjio BHTepecapaTB CBaKora B8o6paxceHora 40- 
BeKa. TaMO je oh AOKasao KaKO HBJe hb HeMopaji, hb nhBJiexc 
Apxcase, 6bo kpbb naAy b Kano je nyKa <5aJKa repMaHCKBx bc- 
TopflHapa, Aa cy Bapeapa sHaqejiB SApaajBe b sanpeAaK. He, 
bojib Hoabjio, pbmckb xcbbot no^eo ce 6bo boa xpaniKancKOM 
epoM nocae nonpaejbaTB, nocTao je ^lapeT ■ jaK, a sapeapa cy 
6bj]b ABBJLai;a, 6e3 Mopajia a naiipeTKa. Pbm je nao aa coi^b- 
jajiHBx yspoKa, nao je paAB Jiara^yHABJa, paAB eKoaoMCKax ue- 
BOJba^ BapBapa AOHecome paean, npeKBuyme hbt nanpeTKa, 
noMpaHBme cbot, a cae Ao6po uito aa h>bx aaa^e, yqauB Aojaii 
CTape KyjiType. 

y APyroM oaeoKy upxa aaM nacai^ caMy HCTop^jy Tor na^a 



317 



10 



BPAHKOBO KOJEO 



1905 



:UH 



san. psMCKor i^apcrea, nojaRe hobbx Hapo;^a a ibaxoBO paaopao 

y Oiioii Tpeheu CRecK}' Ha^ajLt) Han upra nacai; npojia- 
paii*e aapitapa Ha bctok u saua;^, y ra;]Bii.ujy, Ilra-iajy a iia 
BaJiKau, re nojaHj Aptiiia. 

Jle.io je sacHOBaHO npjio Ha uiupouo a Hoj^aJio 6b bmbo 
jlorepBTB ra ^o Kap:ia BeJiBKora. OcTaraic eiioxe 6b BMa;ia bb- 
paAKTB HUKOJB APyra H*eroBB npBJaTea>B. J^ejio je BMajia as^a- 
MaTB Jyi'OcnaaeHCKa AKa;;eMBJa, re je npna CBesaic a Apyra Ba- 
nana B iio;^npj]a, ajiu sa ;ia«i»e — hbjo BMa.ia HOHau,a. Bajb;;a 
joj ax Tpe6a aa B3;;aH>e KaKBBX 4>b.io.iouikbx cTy;iBJa o jeanoM 
crapocjiaaeHCKOM cvioay bjjb 3a CecycraBHe Ta6ejie KaKHor cnor 
«t7iaHa o paBHBM OKasieHBHaMa. He snaMO aa ro xoKe .la a ohb 
apyra iberoiiB HacTaBJbana CROJe /^ajejioae BB^ara. 

A mrera 6a 6b;io, Aa ce to Ajejio He iipBBeAe Kpajy. 3a 
Hac G.ioaeHe, a XpBare a Cp6e uauoce, oa uaJHehe je BCTOpBJ- 
CKB aaHCHOOTB cpeAHiB BfljeK B TO 6aui H>eroB ocrbt b noMBTaK. 
^(o Aftaac MB CMC yiiyhenB na Tyt)a Aje^a* a;ia na Kounawia- 
UBJe, cacTaajbene yd tck Hena o63up, bb tbx aJ^-'"^* Ajib OHAJe 
HBM 06 npy^aa AJe^o Hanacano iiocae caMOCTaJiHO na asBopaMa, 
OA aaioera HOBJeKa, uo B;iacTBTOM cxHahaH>y, oa 40BJeKa, kojb 
BCTopaJy rjieAa nocBe MOAepnaa okom. 

Ro caMO a hbiuto noana Hoabjiob HanaH nacaHia, aa i^ajejio 
ho iiocerayTB upao paAO aa caaKoa H>eroBOM hobom kh^bfom. 
H>eroH oTB.i cjajao je iio6jei^aBao neKBAa, aok je joui 6bo ypeA* 
HHKOM „Il Nacloiiule^ y 3aApy, y Ao6a npBBx noHOTaua uapoAHO 
6op6e, ii>eroBB hjibhub cy yhyTKana a jeAHora ToMacea, H>eroBe 
paonpaRO o nauaucKOJ cbjotobhoj rjibctb asaaRajie cy cmbouo- 
uihy fl TeMejBBTOinhy 3aqyJ^eH>e, H^eroBa BanpoAHa, Ay6oKa a 
HaJaehoM ynjeTHOuihy iiacaHa cryAaja o ap^bhoj Bjepa XpaaTa 
B Cp6ay lUTO je aajiaaajia y 11 6pojeBa ^Rada'' name aKaAeaaje, 
jeABHO je AJaJio caoje RpcTe, to iiOKaayje aaupeAHO nyecTBO a 
roHajajiaa Aap KOMdaaauBJe, ciiojea ca naiipeAHaM tfarepajajiOM 
B no8HaaaH>eM 4>aKaTa. tberoBa iipeAaBaH>a na cKeyHBJiaiuTy 
aauooBJia cy c;iyiiiaTejbCTBO cbojom CRJencauoM a njiacTBKOM npa- 
Ka3BRaH>a. Hoabjiob ctb.i je aeuiTO nocBO oce6yJHO, houito no- 
cae yMjoTHBMKO y neuy je HajnacTflja (t)paaeojioraja, HajnacTaja 

aapOAHB CJIBKOBHB TOBOp npOTKBH Ca .IBKOKOM ^puHl^CKOF OC- 

npa-a a KJiacanne jacaoiie a TaMHOCTa, to KpeimaHe iiacaH>a. 

HoABJioaa noBJecT 4aTa ce icao npafiOHBJeAaH>e qoBJoKa no- 
cae ynyheaa, kojb AonapaBa AaRHa Bpeaena npoA name oko 
TaKO, AA oaa oacBRJbyjy, a& co noTpraae moctb cJia^Ky y uje- 
jiuHe a MB ce Aa^OMO c naci^eM cne BBuie a o6yxRaTaMO no- 
rJieAOM CBB 6oJBuiTa, cae oho luapojiBKO uapoAO a AP>KaHe, Koje 
cy TOMeA nocTaBB.ia nameM AaHauiH>eM HCBBOTy. A Moaceao 6utb 
carypHB Aa ya Taj yMJeTaaqKa y^KHTaK, CKe uito aaM nacan, nance, 
rojia je acTana a n.iOA najMOAepnaje CTyABJe. Ilpenopyny- 
JBMO aa TO OBO HaJHOBBJe Hoabjiobo }i^e:io cbbkom aaodpaHceHOM 
XpaaTy a Cp6BHy na yHcaBaH>e a yny)ieH>e. 

npocTNTyaNja y BeorpaAy n o6aBe3Ha npeAoxpaNa noiiMHX 6o- 
460X11. Oa Ap& ^- KyjyHfiufia. BeorpaA. UlTaMnapaja Kpajbe- 
aaae Cp6^je. 1905. U,eHa 60 napa ana noTypa. — Obo nejiufi 
apeAHora KOJiere je jeAHO npeAaBaH>e ca cpncKor jioKapcKor b 
npBpOAH>aHKor Koarpeca y BeorpaAy noneTKOM cenTeM6pa J 904. 
H uo TOMe My je u epe/ptocr. Bbmbh 6b y H>eMy Tpancajia Ay- 
6oKe B Hoae norjioAO aa npocTBTynujy Kao con,Bjajiuy BHCTBTy- 
U^jy Koja npaTB Jierajiaa 6paK, uiTa aame, aaHeHaABJia 6b ce 
AoOpo^yAHBM HenoaHaBaH»eM «iBTepaType a cKpoa (j^aMBJiajap- 
HOM sacTapeJiomhy Bjieja. Ho to je cbmo joahb noTBaa KH>Bre. 
OcTaJie qeTBp noTuue cy Booua BHTepecaHTan nouyuiaj acTopaje 
apocTBTyi^BJe y Cp6BJB, a oco6aTO y Beorpajos tseoaa cmbui- 
jLeHO aaMBHiOHe mbcom KpaTamcax a pe(t»opMaTOpcKBX rjioca. 
yaepea caM o kojiocbjihom uanpeTKy con,BjajiHe Brajeae b koa 
Hac, a obo iifiJiufi ae je jom 6o;bo yHHpcTBJio y tomb. Bbjibko- 
aapouiKB »CBBOT BeorpaAa je couBjaJiHO-arajeHCKa joui Heo6pa- 
^H AoaoJbHO, HO oaa MJiaAa AOKTopa jiakajy ce noc^ia c tojibko 
BCKpeaocTB a araJiaocTB. a& Baaaaaajy onKe aaAoaojbCTBO. 

JXp, JIaaa rionoBah 



KH>n}KEBHE BEJIEIUKE 

^(pancaa hoboct. HaTaao y CapajeecKOJ „CpncK0J Pajeqa^ 
(6p. 32. J aa MocTapa aoiibc: Y aeAe/by y bomb upapeAano je Cpn. 
nea. ApyiuTBO ^Fycjie^^ Jieny 8a6aBy. 06aMHe ApyiuTBene aa6aBe 
.lOKB.iHBx yApyHceH>a He Mory npeTBHAOBaTa aa aeay Beky aero 
.'lOKajiay aHaMOHBTOCT, hbtb 6b flaawe aacjiy^aaaajie, Aa ce o 
H>BMa ronopa y jaanoM r;iacfljiy HBTaBe aeMjLe. Ho oaa 8a6aBa 
BMana je aehy uero aa Jioaajiny apeAHOCT, aaaJia je hbk kh>b- 



saeBHy BHaMeaaTOCT, jep ce oaaj nyT AABaJia aoBaaa na noaop- 
hbi;b. HpeACTaajbao ce hob oparaHa^iaa komba: „PoircrffO Jan- 
Komifia CTojana"' oa Jouana llpoTuHa, icaTaxeTe y OHAauiH>oj 
ra.MHa8BJB. P. HpoTah noaaaT je y cpncKoj KHiBaceRHOCTa ca 

CBOJBX BABJlBMHO-XyMOpBCTBMHBX CIBKB B l(pTan.a, y KOJHMB 

aaHoca cbthb b onpocTaae Maae caojax jyaaKa 6q6 b mbjio ncyna 
a B3pyrBHaH>a. Y ApaMB ce orJicAao caAa no Apy'M »yT. JlaH»CKe 
roABHe OABrpaaa je aa MOCTapCKOJ noaopaaua luajbaaa arpa 
„rycKa**. IlcTB KOMaA Aaaajio je b 6eorpaACKO a HoaocaAcuo aa- 
poAHO iioaopauiTe ca Bp.io Ao6paM ycnexoM. LUraMuaii je KOMaA 
y npoinjioroAaiuH>eM ,,BpaHKOBy Ko.iy". ^Pohctbo JaHKOBaKa 
Oojana" je ApaMCKa cibkb, jbahb cueaa, nonyT Hyuiaheaa 
„KHeaa oa CeM6epBJe". Caao je oaa cubhb poMaHTBMHMJa oa 
Hyuiaheae. H>e8aHa jaaocT -lenca y icoaTpacTy a aarjioa o6pTy 
CBTyauaja: iioc.ie AeBeToroABuiH»er po6oBaH.a AO.iaaa jyaaa ayha 
a aaTeMe CRaToae, kojb My xotie aceay Aa OABOAy. Taj Heo4eKa- 
aaaa aombk ApaMaTBMBH je a y aapoAHOJ necMB, no Kojoj jo 
KOMaA pa^BH, a jom RBUie Mopa 6aTB y pyua BeiuTa ApaMCKor 
nacua. J^a ;ia je obbkom ofipaAOM yqaHiOao cae, uito ce y ouhe 
Morjio yMBiiBTB, saaiie Haj6o;be cbm r. IIpoTah, kojb je npacy- 
CTBORBO npoACTaHB MoJB HBJe, Aa TO BcnBTyJBM a npeMa tomb 
oueH>yjeM, nero hy ce aaAOROJbaTB KOBCTaTOBaH.eM, Aa je komba 
ycnao, to bko KaAroA* 86or HeAOROJbne paAH>e, aaje aaTepeco- 
BaH>e rjieABJiai^a 6a;io aajaeKe, ajia je aaTO nocjieAH>a npaaop: 
cacTaaaa Ctojbhor c mbjkom, yHaaao aaapeAua yTacaK aa iiy- 
6;iBKy. HapaBHO Aa je tomb mhofo noaorjio a npoKpacHO BrpaH>e 
rt)Ue 3. lUojiBRB. Ocbm ApaaaTCKor AeJia komba je AeKOpaTaRaa: 
ynjieTBH je y h> napoAHB o6a4aj npcTBHoaaHia, kbko ce y Xep- 
i^eroRBHB npoHOAB, a no uito bb caaA6e npaaopcaax jynaaa 
HBcy 6a JIB 6e3 necaMa, yBpuiTOHe cy, ocaa o6JiaraTHe ^0A6a ce 
6Bcep rpaaa'', CBBTOBOKe aapoAae necae, Koje ce y MocTapy ne- 
BBJy. riecae cy ce Bp,io cbbab-ib, aa naay aacJiyaicyje iipaaHaH>e 
aam uecaaK r. A. LUaHTah, kojb je cae neoae Jieiio y Merapa 
rjiaca yAocao. 11 tbko je oao yroAHO upoeeABHO aeqe aaa;! i aa 
Hac yMeTHBHKy: .larepapHy a MyaaaaJiay aaaaeHBTOcr. — aK— 

Ntoae EnerapaJ. JaaaJia cmo bbK npomjie roAaue, Aa je oaaj 
OA'^flMHa nacai^ a ApaaaTanap uinaHiOJiCKa Jose Eclie^aray OA-ia- 
KOKBH Ho6e;ioBOM narpaAOM. Obb je roAaae noneo y „fc]8paua Mo- 
derna" aaABRaTH caoje MOMoape, Koja cy aaaaaaaa rbjibko bh- 
TepecoBaH>e cbojom oparaHaJiuouiKy a hobbbom aaorax mbcjib 
a norjiBAa aa paaue npaaflKO a JbyAe, kojb cy ce B3MeH>ajiB y 
AOcaAaH>eM namqeay xcaaoTy. 

TaiiNJaHCKa KHiNweBHOOT y 1904. roA- no JIohaobckom Atli6> 
neuTD-y 6a;ia je 1904. roAaae jiBTepapaa HceTaa cjia6a. Haynaa 
.iBTepaTypa aeroaaaa je apoAao. BeJieTpaoTBKy je noMorJio aoao 
noAyaehe „BB6;iB0TeKa pOMaaa** a peaaja „Nuova Antologija". Oa 
paAoaa acTaqy ce cjibkb aa capAaacKor acaaoTa nOenere" oa Ora- 
/ie Deleddy; „Gli Ammonitori" (y Ayxy TopKor) oa G. Ceny; „I1 
Cavallo di Troja" oa Uga Ojettia. Y ap^mb je OAaeo aajiay d' 
AoDunzio ca ApaaoM La Figlia di Jorio" flopoA H>era Jieaa ycnexa 
iiocTarao je A. OriaDi arpoM „L' lavioibile". Maroo Praga aana- 
cao je „L* Ondina**, R. Braooo „Maternita" a nceaAOaaM Teresa 
(r^BL^a de Ubertis) arpy „Il Giudioe". 

CpnoKN ynoTBOPN y npeaoANiia. Y noo;ieAH>oj, MapTOBCKoj, 
caeci^ yrJieAae BTanajaacKe peaaje La naova Bassegna 
bibliografico-letteraria aaamao je npeaoA Hymaheae 
npaqe „HaArpo6BO cjiobo^ (L'elogiofunebre) a aa nepa 
noaaaTo apBJaTejbBu^e cpncKora aapoAa, r^e yM6epTe Ppailiflua. 



nPOCBETHH H flPyiUTBEHH rJIACHHK 

"BoKa PaAaa, OABeraaK y B. Kbkbbab, aaaemTao je npoKO 
200 xBJbaAa Kpyua napoAy cpncKOM. Ocbm Tora je npeAao 7. 
MapTa, BBJi.-KBKBHACKOj cpnoKOj npaB. i^pKB. onKaaa 40.000 
Kpyaa ua 8aAaH>e srpaAO sa cpncay aceacay npenapaaAajy, 
Koja 6b ce aaajia npoMecTBTa aa GoM6opa y B. KflKaaAy. CpucKa 
KH>Bra, y^iBTajbCKB KoaaaKT, capoMamaa a aaapcaa §aiMi, aao 
B oBpoMamae nonaAsje y AaJiaai^aja a ibBxoaa caponaAf cto- 
JiB cy y r. 'Bokh Pa^axy aejiBKor Ao6poTaopa. Oa je TpyAOM 
caoJBM, nacBBM a nouiTeaBM paAOM, eKOHOMCKBM a npaaepaoM 
paayaaoM mTeAH>OM to BMaii>e ctokbo. He Baajyha jJtfiUfi^ npa- 
rpjiBO je aapoA cpncaa aa caoje poAOJbydaae TpyAB, y acejba, 
Aa My noMorae, a& ra noAarae. ^aaeo aejiBKB Ao6poTaop 
cpnoKBl K k. 

CpnoKN yHNBepsMier. Y cy6oTy 26. $e6pyapa nornacao je 
Hier. Beji. apajb lleTap I. yxaae o nocTaa;i>aH>y npaax ocaa 
yaBBepaaTBTcKax npo^ecopa. Ta oy duia JEoaanuH, xoManap; 
JoeoH iKyjo&uli, reojior; Joean JUaujufL, reorpa^; An^a Ore- 



319 



10 



BPAflKOBO KOJIO 



1905 



S26 



fiaHoeufi, apzoTOKTa; MuauA PaAoeanoeufl, OKOHOMiicTe; Mux. 
Uerpoeufif MaTOMaTBHap; JUpama Ilaejioeuk, HCTopHqap; JEtyOa 
Joeanoeuk, HCTopoMap. Oaa ocMopniia caHB»4>aRa.iBcy npHB yna- 
BepsBTeTCKB Caeer, to cy npacTynBJiB B3(5opy ocrajiBX npo^e- 
copa. TaKO cy HsaOpaHB b Ha iipe^'^Jior MBHBCTpa npocBOTe a 
UpKBOBBx nocjiOBa B Ha ocHOBy HJi. 30. saKOHB o yHBBepaBTery 
nocraKAeHB aa peAOBue iipo4)ecope yHBBepsflTera y 0iuw3O^' 
CKOM (|»aKyjiTeTy: Caea Vpotueeufi aa MBnepaJiorajy, BoeAan 
Ilowoeufi aa onniTy acTOpBJy KH>B»ceBBOCTB b jBo/ca CTauoje- 
euA aa (j^asBKy, y vexuuHKOM (j^iKyjiTery : HuKoaa CrooceH- 
KoeuA SB. BAporexHBKy, BjiaAftMup To^opoeufl aa MexauBKy; 
Ap. Boe^an Faepuaoeufl aa MaTeMaraKy; y upaenuHKOM (]^a- 
Kyjirexy: CaoGoAan Joeauoeufi aa ApsKaRHO a Me^yHapoAHO 
JBBHO iipaBo; SKueojuH M. IlepuR aa rpa^aacKO npaa^. Cbb 
OBB npo^copB 6BJia cy boK npo^^ecopB y BejiBKOJ UIkojib. Ca- 
aer Ke BMaTB jom a& nonyua HOTapa Mecra, MeABUBHCKB he 
ce ^BKyjiTOT acTOM aa roAaay abo otbopbtb a npoij^ecopa na- 

lieCTBTB. 

NtoHe yBNBepsNTeTOKN AOiieimi. lIpoij^ecopcKa a6op (j^ajioao^- 
CKor (j^BKyjiTOTa hb Bo^kom yHBaepaaTeTy aaKJbyHBO je no^te- 
TKOM ^eOpyapa oae roAaae, a& ce c HanejiHor rjieAaniTa He MO»e 
HBiura nparoBopBTB npoTaa xa6aJiaT0BaH>a MceHCKBH>a aa npa- 
BBTHe AO[;eRTKBH>e. KaKO je »ceHCKBii>y aeh OAasHa AoaBOJbeao 
nojiaaara oBeyqajiamHe uayKe (koa hbc anp. ua CBeyHBJiamTy 
y 3arpe6y a aa AOcaAamibOj Beji. UIkojib y BeorpaAyj, to je 
npapoAHB nocjieAaua, a& ^^ ce a AOi^eHToaaibe aoMce AonycTara. 
DoBOA ropH»er aaiCJi»y«iKa 6B;ia je M0Ji6a r^Bi],e Ap- Enaae Pa- 
xTep-OBe, A& joj ce noAeJia Aoaaona aa npeAaBaH>e ua yHBBepaa 

ETHorpa^OKO aPYIUTBO y ^asosy. Oho Ke ApyinTBo npocjia- 
BBTB OBe roAane AeceToroABiuH>B jy6BJiej CHora paAa. llaAaRBJio 
je Haconac nLud** a jom mhopo Aparoueaax nyOJiBKauaja. Ilpa- 
jiBKOM upocjiaae 6BKe y Jlaaoay Mecei^a jynaja npape^en ca- 
CTaHBK paAHBKa aa nojby napoAonacHOM. Oa CTpaaax yqecHBKa 
AO CBA ce jasao cbmo Aaojk]^ Hepna, neuiKB KH^axceRHaK, Koja 
he aa cacraaKy ap^kbtb npeAaaaibe ^o aapoAHocHoj aana Jiy- 
»a<iKax Cp^a*". A^ jib he Cbtb Kora oa aac? 



nOSOPHIUTE H yMETHOCT 

Cp6H yiieTHNiiii aa iiaiiowOy y ^NjeiKy. Ko.ibko cmo aocba ao- 
aaajia, name Beurp. „IIlTaMna*% nocjiahe OBOJe paAOBe ua ae- 
^yaapoAHy aajiossOy y Jlajexcy obb hbiub yMeTHBua: r. r. "Bokb 
JoBBHOBBh, 11. by<ieTBh, P. ByKBHOBBh, M. MypaT a r-^a By- 
KBHOBBhKa, B TO OBO paAOBo: P. 'BoKa Joeauoeufi nocjiahe: 
ndpojiehe"*, ^XepueroBi^a"*, nCpCajy'' a aba aeAajbona (Kpajba 
a By KB Kapavaha); P. U. ByneTufi: jeAay ckbuj nopTpera H>. 
B. KpaJba, nopTpe r. AP^ryTBHa J. Pljiajha, „PtfMJbaHKy'' a je- 
Aaa BKT (AOBOJKy y AAaMoaoa KOCTaay); P. Fucra ByKUHOOufi: 
„AAXBJe^ a jeAay CTyABJy nopTpoTa CROJe crape aaJKe; P. M. 
Mypar: „}lfl,^uae a Xjioe**, ^flpojiehe", a ^Ha aexpy*'; P-i^a £. 
BynaHoeufiKa: jeAay CTyAajy (noprpe r. ByKanoBaha , „AeBOj- 
qai^a ca njojboa^ a „CyHUo6paH aa cyuuy* ^CTyABJa). >KejiBM0 
BM ycnexa! 

jiasap EouiKOBNlk, aa XepueroBHue, noanar je aeh y mhopo 
aamax vecTa, fab je 6bo, kbo aaRpcraH eycaap, BooiicoHah ae 
uyTyje no CpiicTay Aa rycia Kao cjienai^, iia a& oe x;ie<5oM 
xpaaa, seh ayryje Kao y4BTeA-CTpy4H>aK. Ha cpncKOM acroKy 
a jyi*y joni cy ryojie y HapoAy y waaory, joui cy AyiuewHa no- 
Tpe6a. Ha aanaAy apJ^k^bJb ctojb. Oho, aaa a ry Kpajena, tab 
he ce KBKBe ^^aao aapai^eHe a yKpamene rycjie necTO joui, ao- 
Ayme, aaha y Kyhaaa Kao yKpac o6emeH momcab hb yr.ieAHoa 
necTy y aaaeniTeHOJ co6b a aa iioGoHCHor nouiTORaH>a bjib MO}K;^a 
tok b3 aeKor ^opaajiaor poAOJkydjLa npeMa tom ko.ibko joaho- 
ctbbbom, tojibko a aauie aa aac aaxcHOM ryABHKOM BHCTpyMeHxy. 
Ajib je MHoro qeuiha nojaaa, ab ce aa rycjie aua tok aa necaaa, 
tok B8 tfyaeiba; mhofb cy ax BBAejia M03KAa tok uacJiaKaHe, a 
MBora ax sajLAa aacy aa bbab.ib. P. BoniKOBah, ABKJie, iiyryje 
Kao yHBTeJb a CTpyHH*aK, kbo xaKaa npaKaayje rycjie rjieAao- 
uaM& a cJiymaouBiia a cbojom peHarouihy Kaayje acxopMJy a 
■CTopajcKB aaaqaj Tora BHCTpyaeHTa y cpncKoj npouiaocTa. 
HapaBHO, a aeaa ya rycjie. rieaa, kojibko je noxBarao paaaax 
aaHBHa, y ^leTapa aa^iaaa: crapBHCKB, jibrkb, cJiena4Kfl a jyxcHO- 
6ocaHCKa CpeacKB (kbo iuto je neaao noK. nocieAH>a uapoAaa 
rycjiap, cjienai^ Tomb ripe.iah aa Gt. CjiaHKaaeHa, kbo iuto 
noBB HeicaAauiHiB OejieasHBK y Upary r. JIaaa HaA^aHAah, a 
kbo IUTO neaa r. BaToaap Pyuah, yqaTejb y CeHTOMaiuyj aehe 
AB neaa, jep, rojib, to je cyaauie aeh aaBeuxTaqeao, noMOAepua- 
paao. ^ Bao je aaayc a koa hbc y KapjiOBi^aaa. QpBKaaaaao 
ce apeff ranaaaBjcKOM h 6oro6aoB<^KO M OMjiaAaaOM y^ajiiuoj 



raMHaa. ABopaaa a, y seqe Tora Aaaa, y noaopamry npeA mbo- 
ro6poJHOM nyCjiBKOM. Oh cbm Ka»e ab ne neaa ab ce npoAy- 
uapa KBO neRBH, aeh nena ab noKaxce kbko ce tab neea a aaKO 
ce KBA neRB.io ya rycjie. Tom npajiBKOM cmo ce yaepajia, ab je 
r. JIaaap ap.io Ao6ap anocTOJi CROJe Jiene a p0A0Jby6BBe sbmb- 
cjia. H rjiac My je 6aui npaJBTBH, cbcbbm npaKJiaAaa rycjiBMB, 
(onoMBH>e HB CTapora Toay). A yaepajia cap ce, noMy cmo ce 
ynpBRO a o<5paAOBajfa, ab rbiu cbot jom yaoK c aoTBHCKaa na- 
joTOTOM pBAO cjiyma rycJie a rycjiapa kbo a aapoAay necay. 
Abkbko, hb MB Gp6a ae cmomo abhbc y MyaBu.a octbtb joabho 

koa npBMBTBBHBX HBmBX PyCBJIB, B/IB BX HO CMOMO aadopaBBTB 

p. BomKOHBh HBM jo otfohBO HanacBTB aa JiacT noABTKe o crom 
paAy a anocTo^iacaiby. Ajib bko ae Aocne ab to o6ehai{>e aa- 
upma, MohoMO aa cpue Hamaa crpyqi^ai^BMa Myaa^iapaMa, ab ra 
yxRBTe, iia hokb bm OTueRB ceoje paaae aaHaae, aeKa yxsare 
TO aa xapTBJy, bko aeh Haje ko y^anao, ab ce ae aaaeTae. *• 
Kao mTO qaTaao y Beorpa^CKOM „GjiaBeacKOM Jyry**, (Saaao ce 
r JIaaap a y GoM6opy, na je ohab nocTarao aocba BBJbAB aaj- 
nenma caoj ycnex. Haaae, ycneo je tojibko, ab ce aama omjib- 
Aana, KOJa ce y GoM6opy cnpOMa aa cpncKe aapoAae yqarejbe, 
TOJIBKO OAymeRBJia, ab he ab yna ya rycjie neaara. Tora pana 
je r. BomKoaah aapyqao y BeorpaAy, y TaMomii»eM KaaaeHOM 
aaBOAy) CTO KOMBAB rycBJia aa caoje yqenaKO, na he ab bx ob 
yqa. OnoT joabh jien rjiac abab o ce6fl tb aama yaABHaua aa- 
poAHB, aama OMJidAana y yqaTejbCKOJ mKOJia y GoM6opy Y ao- 
6pa HBC HB^e ce r. JIaaap BomKoaahl Y Ao6pB hbc a tb, cpn- 
CKB yqarejbCKB omjibabboI 

XpsaiCKB KOMnosNi^iiJa Ha HeMaHKOJ nosopHiiuii. HeKaAaH>fl 
KaneJiHBK y BeaajbCKOM KaaajiamTy y 3arpe6y, Aji6uhu, kom- 
no3BTop BBiue caH<|)0HBJa, yaepTape najiaoTaheaa IlaBJiaMBpay 
6ajieTa „Ha [IjiBTHa4KaM JeaepaMa** a onepe „Mapa4oa'', ca- 
CTaaao je hOABBHO noay ouepoTy noA aaTitacoM „Ua6o0'*, "oja 
je npaajbeaa aa npaKaaaaaHiO y BeqicoM nKapji-TeaTpy*. 



I 



HOBE KH>HPE 



HsBboiifl oTAtieNifl pyocKaro asuKa n ojoBeoHOOia HiinepaTop- 
CKOii AkbabmIn Hayio*. 1904. r. Tomb IX-ro khbskkb 4-fl — Gbbkt- 
noTepCypr-b, 1904. Tanorpa^ia HanepaTopcKoit AfcaAeMia HayKi». 

— GTp. I-V I - Vill, 1-379. I^eHB 1-50 py6ji.a. [HaMe^y octb- 
Jiora Ty je hjibhbk Jai^aaapcKora: HeaaR'^CTHbui n'bcaB o MapKi^- 
KpajieBBM'6]. 

C4aBflH0Kin iiaBfcCTifl. Bp. 3. 1904. HaAaaie G.-neTep6ypr- 
CKaro GjiBHHHCKBro d.iaroTBopBT. Odu^ecTBB. — PoAaKTopi* B. 
H. KopaCjieea. G.-neTep6ypr«b. Tanorpaij^lfl B. A* Ombphobb 1905. 

Historija srednjega vijeka za narod hrvaUki i srpski. Knjiga 
in. Varvarstvo otima mah nad Bizantijom, do 
smrti cara Heraklija. (56o— (541.) Napisao Natko I^odilo. 

— U Zagrebu 19U5. Izdanje i tisak Mile Maravica. — GTp. l-^Vl, 
1—500. Ueaa 6 apyHa. 

iMilan Marjanovic. Karijera. Roman oasih dana. — Na 
kicL-i I^U5. TUak „Kie6k6 Dioni6ke Tiskare**. Naklada „Novog Lista**. 

— Gxpana 487. 8". Uchb 2 Kpyne. 

/Ip. M. KoMueano. noKymaJ boJhb noNxoiomje. G iiamHe- 
BHM AonyuiTeH>eM npeaejia Af. PoToeuH a J, t\ JoecuweuH, ~ 
BcorpaA. HlTaMuapaja ^J^oci&Taje OCpaAoaah*'. 1^04. — GTpaaa 
139. Ke.i. S"*. Il^ena 2.50 abh. 

6pcjaMKa ByHB roAaae 1880. y Bbtoj^ckom aajiajeTy a 
BoJBOAB Mnuko. Haiiacao MuaojKo B. Beceauuoeufi, — BeorpaA. 
HapoAHa UlTaanapflja, OCajiahoB Beaai^ 1905. ^ GTpaaa 54. 
L^ena 60 napa. 

Josip Kosor. Optuzba. Pripovijesti. — Zagreb. 1905. Na* 
kla<iom pisea. Tiskara Brace KralJ — GTpaHa 105. d" i^eaa 1 Kpyaa. 

Jeaa U. CnacuH a Ilex. M. QrojanoeuR, MarepMNOiia Hn- 
laHKa. 3a cpiicKo Khepa a MBTepe. — BeorpaA- HlTaMua Ga- 
BBha a KoMU. 1905. — GrpaHa 318. 8<'. I^ena 1.50 abh. 

pasBNTKy paBHonpaBHocTN bnuinx (opeAibNx) iiiK04a y Ilpy- 
CKOJ (IboMaMKoj). llauie Ap Bopfe Uporufi^ npo$. bojibko tbm- 
uaaaje y Gapajesy. GeiiapaTHa otbcbk aa „IIlKOJiCKor BjecaBKa^. 
" GapajoBO. SeaaJbCKa IHTaanapaja 1904. - GTpaaa 42. I^eaa? 



^ CETMMO CE 5 

nucojicKor «oeaa cs. casei 








[ mww Hi i j a y Qpnu M^mmkjbu^ ss7/906 




^\^OBO Ho 



•4, 



3ABABy, nOVKV H KftHlKEBpCT 

BIACHHR H yPRXHHK 



O 



II 




y Cp. KapjioBi^iMa, 17. (30.) HapTa 1905. 




XI 




Dr. Jlaaa MapKOBHti, Hobh Cia 

BPAHMCnAB 1=>. HVllJMTi 

acTpKanoM CpncTBy, Koje ce enje 
noft TepoTHMa HaMpro^eee cyji.6e 
H ns daryiujBUBe iiJiecHH ceaico- 
AHeBHor HCHBOTa uiajBe HeMe y3- | 
Aaxe y npaBi^y, r^e He6o cjiyxw 
— AOJiase peTKe MaHn^ecTai^iije ^yxoBHe aa- 
jeAHHi^e Kao pyneHH spauii Tonjior jy Tapper 
cyHi^a, uiTO ocjio6a^a npoMpajiy ^ymy tmhi^b 
H TeuiKe AP^TaBHi^e; xaKu TpeuyuH ocBenca- 
Bajy HanperayTy cpncKy cnary hobom Hsj^p- 
MCJBHBomhy, hobom CyJHomhy; cycrajiy, ycno- 
peay KpB aoboi^b y aoBy KHnH>y, ^HBaxaa ne- 
uymaj; jeAHHM MaxoM KHAajy CBe rpAHe npe- 
npoKe pasABOJenocTH u AAJBHHe h iipnCiijajy 
CBe OHO, UITO ce y ocaMH rpmi, y Tonjiy 6jiH' 
SHHy, TAO ce BeceJiH norjieAH yKpuixaBajy a 
TonjiH, y6p8aHii a^xobh memajy y TeiiiKO Ta- 
jiacaH>e. 

CpncTBOM je TpenyTHO npejiexejio to saMp- 
meno a yroAHO ocehaH>e o cjiaBH yrjieAHora 
cpncKor iCH>H}KeBHHKa BpauucAana S. Hyumha^ 
jeAHor HecTHTor BOJHHKa, kojh OAaHO cjiy>KH ys- 
BnmeHOJ mhcah : ayxobhom joAHHCTBy cpncKOM. 
Onaj ABJinh (^ncTBa, rAe ce Hymiih aa- 
TeKao, nouiao je y CBenanoM y36y^eH>y cbomo, 
na JiHHHO noaApaBH Hymnhy cjiaBJbe H>eroBa 
ABaAeceTneToroAHuiH>er KH>H>KeBHHKOBaH>a, aa 

My A^CHHl^OM CBOJOM CTHCHO A^CHHI^y a HeMHM 

norjiCAOM h 6ncepH0M cyaoM na aenHL^n no- 
icaxce CBOJy capoTy, ajin najycpAHHJy aaxaaji- 
HOCT. Gbc ocTajio CpncTBo je jcAHOAyuiHO cjiajio 



cjiaBjbeHHKy h MHJBOHHKy ycpAHe noaApane h 
Bpejie HcejBe. 

Hyumh je 6ea cnopa aacjiy^no obo cjiaBjbe, 
a AOHCKao ra je y MJiaAOM joui Ao6y, y 41. 
roAHHH. CpncKa KibHHceBHOCT He xcejin obhm 
cjiaBJBeM, A& ra nouiJBe y MHpoBiiHy, nero o- 
HCKyje jom MHore Bpcne h 6oraTe nponaBOAe 
H>eroBa BapHunaBa jiyxa, n yrjia^ene lObHHceB- 
HHHKe BeiHTHHe, mTO jy je oh ao caAa nek 
MaAPHCJbHBO cjiyHCHO H o6oraTno jy mhophm 

OAJIHHHUM yMOTBOpOM, MHOrUM HpeKpacHHM 

CTBopoM cBoje uecHii4Ke jxyuie. 

Hymah je njiOAan nncai^, a paAHO je na 
paaHHM CTpyKaMa KH>n}KeBHHM. H>eroBH xyMO- 
pHCTHHHO-caTHpHHHH cy My paAOBH Haj6pxce 
paanejin cjiany h npH6aBHJiii naJBHuie peTKHX 
npoTHBHHKa, a ap&^ckhm paAOBHMa je naJBume 
AHrao ce6H yrjiCA h npH6pao oko ce6e BejiHK 
cnjiCT HCKpeHHx nouiTOBajiai^a n npHJaTeji>a. 

HberoBe caTapuHHe uecMe (norjiaBHTO a- 
Jiyanje no CMpTH jynaHHor KaneTana KaTannha 
n CpncKO-6yrapcKor paTa) ; tt>eroBn onopn, 
HcyqHH ^ejBTOHii o TpyjioCTH nojeAHHHx APy- 
mTBOHHx p3iiOBa yKpajbeBHHH; H>eroBif aY^O' 
BHTW H jbyTH ^JIucTuku^^ ; H>eroBiix HCKpH^a- 
BHx, capKaaMOM HcnperiJieTeHHx „JieceT Tlpuna^j 
na paajioHCHO aajeAJBHBO jjOntUTUHcko Jiere'^ — 
naaaHBaxy npaay 6ypy y HHTajiaHKHM pcAO- 
BHMa. Hyuinh je ocTpuM okom onaano ajie h 
uiTeTHe oco6HHe CBOje OKOJinne ii okomho ce na 
H>nx TaKOM HcecTHHOM, TaicoM noyaAanoM ch- 
jiOBHTomhy, jnh je HcpTBe CBOje i^enao, KHjiao, 
ApycKao, caTiipao. Toj njiaxoBHTOCTw H>eroBOj 
ce He MOHce aaMopHTH, jep je Hymnh npHMao 



^21 



11 ^^BPAHBOBO BOJtO ^ 190& 



328 



CauHe (Mhtkh): ffpyrH nyr he ona to, Mht- 
Ke, APyTH nyx! 

HoiuraHa (cthajbrbo): Ajih OBaKBa j\a cem. 
Aa He CKii^aM MUHxaH. 

MMTHa (6ecH0, ropKo): He! CaMO y jeJieKy 
Aa CH, Te Aft TH ce npca Kpme ! Py Ke na rope, 
Koca Ha cee cxpane ii Kao OHa, PeyenoBHi^a, ^a 
CI1 ! Ajiu Aa ce OKpenem, a^ ^^ He rjieAam, jep 
nauihe mh mhofo MyKe. Ona, FeyenoBHi^a, y- 
nnhe mh ce y oaMOT ii pasSojiehy ce. Bojio- 
Bahy. HeAejby Aana MpTaB 6ojiaH 6Hhy sa H>y. 
Sap Hac He iiSAaAome, noTKasaiue. JI,peMKa mo 
yxBaTHJia na H>eHOM rpjiy, a CTapn Peijten, ns 
AOJiana, tao ce 6ho caKpiio — c jaxaraHOM na 
Mene. Ona BHAejia, OHcnyjia, 6p80 ca ce6e KOiny.'by 
CKHHyjia — H AP^ 3a jaxaraH. A hohc CBWJiy 
He cene, xe ja TaKo mchb. . . A H>y, nocjie, 
HCHBy y BpehH H y MopaBy je 6ai;HJiii. (ycxaje 
6ecH0 BaAH jaxaraH.) CBupajxe Mil to, 6pe, m 
neBaJTe, jep caAa. . . (Cajiqery:) Th jih, Mopn, 
BeuiTHue He Aajem ! OnaMO th ! OBaMO ! Tu 
hem Aa nrpam ii Aa 6ajem! GaA Te CBy 
Ha napnaA nceKO? (SaHecoHo:) Tii heui cTapKe! 
Hrpahem no jaTarany ii 6ajaheui mh, Kao ne- 
uiTHua HeKpiuTene Aane urro no cnery h Me- 
ceniiHii Hrpa h 6aje. II th hem TaKO.' OnaMO 
TH I OBaMO, BemTHi^e ! OBaMO, kocth, Aa th pac* 
TpeceM. (IIojieHce no jaxarauy, OKpeke ra BHTjia.) 

yrpqH MapKO (ynjiaineHo): FasAa, xaijLHJa 
crapn! 

CroJaH (^HnH ynjiameHo): OTai;! IIlTa hy 
My ja? (tlojiasH Ka Kannju Aa je aaxBopH.) 

CauHe (aaycxaBJba ra): He, chhko, OTan th je. 

CToJaH: IIlTa hy My ja caAa? UlTa hy... 
UlTa Me TpaHCH? 

KoiuTaHa (u oua ra, y cxpaxy, saycxaBjba): He- 
MO], CTOjaue I H ja to mojihm ! 

CTojaH: Ha aa Te6e — xohy. He AaM. 
CaAa he cbo oh na Te6e. 3a cbo hem th 6hth 
KpHBa. 

HouiTaHa toABpaha ra): CaMO th neMOJ. A 
aa Mene? BnAohem. 

Hyje ce 6ax koh>cku, xp3aH>e, aBOK AHarnna. 

ToMa (^Bnqe): MapKo! 

MapHO iicxpmi. CjaxuBaibe .Ywiaau TOMa. MapHO 
My ooHHaHO ocxpar ucnpaajba oa jaxaii>a yry^KaaHe 
KOJiuje, HaKmupe. 

ToMa (yaHeBopaHO be k ce6n Aa AO^): Ha?., 
a?.. To? To?.. (HaucHaAa OKpehe ce Mhxkh:) 
A^^epuM, Mhtko! II aKO en crapnjn, OTai; Aa 
HM oyAem, Aa nx tu noynnm, OABpaTum, a ne 
TH jom npBH MO^y H>nMa. • . A<]^epnM! (ycxpeim 



ce Ka MarAH:) A th? TaKO jih ce CTapn rasAa 
noniTyje ! ? 

MarAa (noHfiaHO npeA h^hmg): Ox, raaAOl 

ToMa: TaKO jih ce Moj xjie6. . . Hero, k'o 
BejiHm: „ CTapn rasAa CTap je, yMpehe, a mh 
MJiaAora raaAy Aa nysaMO n rjiOAaMO." A, to jih ? 

MarAa (oaAa npeAa m): Ox, raaAO, aap^ja? 
Ja, MarAa TBOja. . . 

ToMa: . . • „MarAa Moja, BOAenni^a Moja^. 
Ha KaA je cbo Moje, mTa he obo OBAe?J(MapKy:) 
DymKy, 6pe! (H caM nojiaan no nyniKy.) 

MarAa (kjighh npeAa h>): FaaAO, raaAo!. • • 

ToMa : OymKy ! Cne Aa y6HJeM ! Cbo Aalsa- 
najiHM. HnKora Aa ne bhahm,^ HHKora^ Aa ne 
rjiOAaMl Cbo Aa — 

MarAa (BHje ce HcnpeA H>era): He, raSAO, ne... 

ToMa : . . . HnKora ! Chh ? Cuuyjie Myne 
na y nejio ! (CxojaHy:) Kyhn I Bap Aa to ho 
rjiOAaM ! 

CToJaH OAJiaaH. 

MarAa (Tomh Baxpeno, noHnaHo): HeMOJ, ra- 
aAO ! He Jbyxn ce tojihko! 

ToMa (6ecHo): KaKO.^ fla ce ne JtyTHM? 
fta ce He jbyTHM? lIlTa caM ja? ... 

MarAa: FaaAa, raaAa! Crapn, mujih, cjiaTKH 
raaAa. (Jby6H ra y pyny.) HoMOJ, raaAO ! (FIoKa- 
ayje na co^py.) CeAHH. 

ToMa (HdHena^eH): Jom h Aa coahom? 

MarAa (mojih, npeKJiHH>e): Cpeha, cpeha Ky- 
hn c T060M, raaAO, Aa mh ce coAHe! BHpnheT, 
6jiaroTa c to6om y Kyhy Aa mh aaceAHe. 
CoAHH. OKycn! CaMO OKycH . . . xjie6, col 
(OAJiy^Ho:) Bojbe mo ySn, raaAO, Hero onaKO, 
Ha OBaj CBeTH n Bohcjh Aan Aa AO^em na Aa ne 
ceAHem, ne OKycum xjie6, co, Beh Aa mo TaKO 
ocTaBnm. (IljiaqHo:) BnpnheT, cpeha y Kyhn Aa 

MH COAHe. 

MHTHa (Tomh): CeAHH^coAHHl He Bajba ce, 
jiome je KaA ce na onaKaB cboth Aan ao^, 
na Aa ce ne coAne, ne OKycn xjie6, co. . . 3ap 
ja Aa TH TO Ka}KeM? 3amTa ch xavHJa? 

MarAa (noKopHo): BnpnheT, raaAO, 6jiaroTa 

Aa MH COAHO. 

ToMa (jioMH ce): Ex, mojihto Bora, mro je 
OBaj CBOTH, BoHCJH AaH. (IIpHjiaaH no6o»HO co#- 
pn; cxporo:) XaJA, Aaj ! Ajih 6p3o! 

MarAa (cpehua noAMehe My jacxyR, nyAH ra 
jejiOM, bhhom): YaMH, raaAO, OKycn nrro Bor Aaol 
HoMOJ na onaj cbotu, Bohcjh Aan ! (Ilpy^a uj 
qaray Bena.) OKycn, raaAO ! 

ToMa (KpcxH ce, yanMa qamy): Ex, MarAO ! 
(llBje:) Hero xaJAl XaJA, cpehan tu Aan I 



329 



11 ^ EPAHBOBO BOJIO 



1905 



830 



MarAa (paj^ocHO jby6H ra y pyny): XeaJia, cjiaT- 
KH, rasjiol 

HoiuraHa, Canne h ocTanM nojiase, xohe ^a H^y 

MHTHa (aaycxaBjba hx): Ctoj ! Kyfl,a bh? 

KoiuTaHa (noKaayjyhn na Towy): JbyTwhece... 

MMTHa: OsaMO th! Mene th rjiOAaj! Ja 
OB^e. . . IleBaj th ! 

HoiuraHa: HeMoj, HeMOJ, ras^ia-MuTKe, na 
no iiocjie xaijLHJa j^a ce. . . (noKasyje ca CTpaxoM 
ua ToMy.) 

ToMa (npeapuBo): IIlTa „xai;iHJa?" Illra ja 
HMaM Ha Bac? SaHax Bam je to. MoHcexe. Ot- 
neBaJTO. . . Eto 6ap ya6a 6aKiiiuiua a^ BaM h6 
AaM. (BaAH Kecy.) 

MMTHa (KoniTaHH): Th caMO iieBaj ! A ko na 
Te6e? Ja. . . 

HoiuraHa (neea): 

Xaifu Fajka^ Mope, xai^ti Fajka 

aeeojky ym^ci^ 
Em je jiana^ cm je auBa 

eM je ne yaana! 

MMrna : (npeKUAa je) Cxape, nehy Mpxee ne- 
CMe? JI,pyro! Bejio Jlenne! 

Houirana (noKasyje ynjiamoHO na xai^H-ToBiy. 
neea): 

OiBopu MUy 6eAa Jlenne^ 
epafutia^ Bpafnua, 

Jla Tu BUMUJi, 6eAa Jlenne^ 
ycT'^Hi^a, ycTHna. 

— He Mozy tu^ uuAe Muje^ 

Ma CTanejH^ ycraneMy 
Majka mu je ceAU, MHAe, 

na ^ycTUH^ na ^ycran. 

MMrna: MaJKa npoKJiera MaJKa! Qua ho 
Aajel H HHKaA joj ne Aa^e, HHEcaA je ne ny- 

CTH, AS* MH OTBOpH, fta je BHAHM, I10JI>y6llM. . . 

HuKaA ! • . . Jom, KoiuTaHa ! Joui ! J],e ony : Ka- 
KO JienoTa poA neivia, Ao6a neivia. . . KaA Ky- 
MaHOBO HyMa 6h! KaA Jiena GxaMGHa Tpii rpa- 
J^a sanajiH ! KaA ce 6paT oa CTpwHe nycTH, 
6ecHH CTOjan y H>y sarjieAa ii — hjih rpaA A^ 
iiajiH HJiH H>y A^. ysMe! n Hapiuiija TpH a^^^ 
saTBOpeHa, upKBe Tpn a&u& nycre. CTaMena 
DJiane, mojib, KyMH u npeKJiHH>e. . . Axa! (lie- 
aa c&m:) 

CTOJauey Mope Crojane^ 
He Au CAW uycTu poaOimaj 
Fjie ce je yyAOj pasdpuAO 
BpuT cecTpy^ Mope, m acAia. 

— CTaMeuo, MopUy CTaMeuo, 
CTUMeno, kuTO upoAehna^ 



CraMeno apno 6t4cepHOj 
J ecu AU uyAU^ paadpaAu: 
niupoko uoA>e xoA neAta, 
Jiy6oka sojja 6poM nejia^ 
CuTHO kuAiefhe 6poj nejia^ 
Vdasa MOMa^ Mopu, pog ncAia. . . 

To th, KoiuTaHB, to th a^ neBamI 

ToMa (ne Moryhu Aa ce OTpece, Tape Mejio): 
Ja, ja. . . ja. . . JecT ! HcTHHa. (Kanijbe. PacKon- 
Haea ce. OxMeHO da6ai^y]e KOJiHjy. KomxaHH:) lie- 
Ba TH, neBaj: 

Mope^ nacpea 'ceAU mapena uemMa 

Teveme^ azo, Teneme^ 

Mopu^ u na nexuMy jiBe jio rpu mo Ate 

cTojameB, azo^ cTojauuB — 

Mnrna (i^HnH. Bbah nyKax, nojia ra Mehe y ycxa 

a Apyry nojiy npynca KomxaHH): KomTan! MeAO ! 

Kouirana My npHJiaan h ycxHBia ysuMa Aynax us 
H>eroBHx ycxa. 

ToMia (n OH joj Aaje noaai^a; cxporo, ajiH 6jiaMce): 
Ha. . . AOCTa, AOCTa. . . 

Kouirana (SaunemH Cajinexy ayKax nesa): 

Mope, aajre Menu ryj Myrny noay, 
Jla nujcMy UMUHy jia cuujeM — 
ToMia (pasAparaH; aa j^ npoKHHe, aaycxasH): 
J^ocTa. . . AOCTa ! 
HoiuraHa (neea): 

Mope, 3a Te6e UMa mapena coOa, 
jia cuujeui^ apazy, jipazu Ma A>y6uui — 

ToMia (caBJiaAan, Jiynn ce y qejio): 3a Mene 
HeMa BHuie, Fcfeepn, — Heiwa! (HaAHMce ce.) Ex, 
caA, KaA 6h join h OHy ? Ajih, ne SHam je th ! 
CTapa je to necMa. y Moje Ao6a, KaAa ja 6ex, 
TaA ce je ona mhofo neBajia. TBOJa MaJKa, Caji- 
He, iieeajia mh je ona. (CajiHexy.) A, Cajine? 

Canne (aaAOBOJbno): Kojy, rasAa? 

ToMa (oAceHOHo, BHme aa ce6e): Ony: 6yjia 
MJiaAa, nocjie CBaASe, hhm Jierjia, OAMax ympjia. 
CyTpa Beh cyHi;e hshiujio bhcoko, bhcoko, a 
H>e H3 co6e jom HeMa. MaJKa joj Aouijia, OHa 
ce jom He 6yAH. CseKpHa ctojh opeA BpaTHMa, 
HeKa Aa ce npo6yAH, ycTane, usa^e a Mei^y 
HOMa. HeKa ceeKpna, 6yAH je h TyncHO ncBa: 

Ojancana, an'n ^eAMu^ 
Ojan^ ojan Mas/* 

(Cajiqexy noKaayjyfea na Kouixany:) Sna jih ona 
Ty necMy? JecH jih je Haynnjia? 

Canse (aapaAOBana): 3Ha, xaijLH, SHa! (Ceha- 
jyfeHce:) TemKa je h CTapa Ta necMal 

*MajKa TU ;f(>m.«a, 
VcTauu, Mopul 



831 



11 



BPAHKOBO KOIO (^ 1906 



382 



ToMa (saAOBOJbaH): Ex, KaA 6u Ty! A 6aic- 
miiiii xa^ujcKu! H to He i;ejiy necMy. Kpaj 
caMO, Oh mhofo Kaayje. Ona Mprea, a ceeKpea 
MHCJiii ^a OA HohHO npBO MiiJioBaH>e joiu ne 
MOHce Aa ce ocBecTw, na aaxo u 113 co6e join 
He HSJiasH. . . H OTan joj eeh AOJiasn. CeeKpea 
ojiane, 6yflH je h TyncHO, TyMCHO neea: 

yTancana, 6a6a ^CAAUy 

OjaUy ojan muu* — 
A OHa MpTBa H HucTa. MymKa pyKa ue homh- 
Jioea, hh ycTa nojby6HJia. MpToa, HHCTa! 

KouiTaHB ca ocTajiHMa oab Ka ^apAany ueeajy- 
hH iiecMy. SaTHM ce OKpehe h 6ypH0, ya CBHpKy, 
necMy ca ocTajiHM Honei^HMa nrpa, saoSHjiasebn, bw- 
jyfcH ce H neBBJyhn: 

rioiUAa Banka na nojiy — 
// eptCHU TO ibyjHa 

Baj zuMCAaM^ cac zujieAUM. 

— CraHUj Bankej uocraHU, 
Jla TU sOopaM abu 36opa; 

Jla TU sOopuM asa aCopUy 
Mopu m TC tiseopuM^ 

Mopu jia TC uazopuAi, 
3a Toj TBOJe npcTcnue; 

3a TOJ TBOJe upcTcnve^ 
Oc ABanaecT kaMcna — 

BaJ zujieAaMy cac eujiCAaji! 

H Hrpajyhn uoHue Aa ce bhjg oko h>hx, ynocH. 

Cause je Tpa^Kii. neaa. 

AnMa rpHHeTOM nsBuja, ripeceua. 

Hoh cjia6H. <I>eH>epH xpny. Fopa ja^e, myuiTH. 

MHTHa (usBSLH ce6e, AjiHjiy): AjiHJie, ynaAaj, 
ceuii, necMyl CBhoh. TjieAa y He6o, ropy.) Mo- 
pe, iiiTO houito npouiyujTa, uito Me uejiwea? 

ToMa (MapKy): MapKo! XaTa, na y rpa^. H 
xavn PwcTy, CoKyjiy, 3a$Hpa, cee sobh. Cee, 
FocnoAa na Becejbe 30bh. 



HacrasMho ce 




flp. 4>. fl. MapyiuHti, flpHHiu (flaniiauHja) 

M3 ..nMJEHHMHHMX 3AnMCAHA" 
I 

IlP0rH03A 

OApe OHH Kao HaJMOApnje neSo, cjiaxKO 
Jiime Kao Hajcjia^a ja6yKa, xyncaH 
iiorjiOA Kao HaJBeha Tyra y Mauie 
PaAOHiiheBe. Y tbpaom joj sarpjbajy ciih, npana 

*H oraif TU ao^^^ 
3acpaMu ce, Mopu! 




cjiHKa MaJHHHe ojiaBOKOce JBenoTO, Kojy hh 6o- 
jiecT ynnuiTHjia nnje, na kbko ra ne 6n jby- 
6njia MaJKa. 

— Ebo BaM ra, . . . rjieftaJTe ra, ne Aajxe 
ra OA Mene. 

HeKOJiHKO cysa Maji^n ysacToni^e Bpuy 
Kao n3 name, h 3a nac onex 6HJia je 6ecy3Ha, 
Aa 6oji>e bhah jiHJeHHHKOBO Jinue. 

Xlperjie^ je ay^, fce^Kan h caynecTan c 

MaJKOM. 

— CyAHTe. rocnoAHHO ! . . . lUxa je ? . . . 
y6HJTe iwene, ajiii pnjenjy ho y6HJaJTe cpua 
Mora ! 

— — HacTa Tnuiuna uyna CTpaxa, 

— a KaA je jiiijeHHHKOBa cy3a najia, Majti,n je 
cpue nyKJio. 

II 

OnyCTJEJIH AOM 

Cai^H TAJeicaA c nyra, na ce noBpnii ohom 
TaMHOM cejiy uito ocTaje k HCTOKy IleTpoBa 
Ilojba. OHAJe hem na joahom 6pe}KyjbKy Hanhii 
na jeAan nycT CTan. y HbOMy je A0CK6pa 60- 
paBHO JoBan EpaKOBnh ca A^a cnna, jeAHOM 
KhepKOM H CBOJOM — „Aa npocTHTo" — Hce- 
HOM. OrH>nuiTe je 6hjio hobojbho. Ha H>eMy 
Hiicn bhaho hh Aa ce nypa Bapn, hhth Aa ce 
6paujeHHi^a iiene. 

KaMOHo cpi^e npoKJiOTHx JbyAH. nenpaBAa 
6pahe po^ene yHHuiTH jaAHor Jonaua h H>e- 
roBy CHponaA. 

— HniHTa noA Chjojirm cbrjotom ho Ha- 
uler CMHjiOBaH>a. CMHjiyJTe ce, tbko bbm MJia- 
AOCTH Bauie ! CMHjiyJTe ce, TaKO BaM CBHJeTa h 
HCHBOTa! CMHJiyjTe ce, aKO cto HOBHJeKl Cmh- 
jiyJTe ce. 

H Kao pnc 3rpa6H AHJeTe, uito je ao H>era 
jieHcajio, na mh ra 6aun hoa nore. 

Ohh cy My 6jiHCTajie naKJieuHM 6jbecicoM. 
}KHJie no BpaTy h Jinuy Ha6peKJie, pyKe npy- 
Mceue, rjiana nsdOHena, ycue, hoc, jihuo — cne 
ropn, njiaMca, npoKJiHH>e. 

— — H Hiije BHuie npo36opHo; 6ojao ce 
HcecTHue CBor jaKor HUCTHHKa h rBOSAeuHX 
TaMHHi^a. 

FjiaAHa 6ojiecT* je xapajia no cejiy rpo- 

3H0M HCeCTHHOM, Ua jO yUHUITHJia H }KeCTOKH 

jaA CHjiHor Jonana, Te je nnaK 6no cjia6njH 
OA yAGca BeJiHKHx necpeha, Koje yuHUiTnuie 
H>era h nnxaB H>er0B nopoA* 

Kao HOKO BejiHKO npoKJiecTBO, Kao opKaH 

♦ Typhus 



383 



11 



EFAHBOBO RO«IO 



1905 



334 



TaJHor 6HJeca nao je na Taj hom, y KOMy cy 
Beh saHHJeMjBejiH cbh ji>y;i,CKH rjiacoBH. 

Hh Bpana j^a he ce OHOJ cxpaHH npn6jiH- 
xchth, hhth jbyACKH norjieA Aa he jy norjie- 
AaTH. Cbg SjencH oa one CTpaxoxe, iia ony- 
cTJejiH AOM saMaH u,phhhom sobb a^* ko Ma h 
Ha Mac y h> y^e. 

— — A KaA je Jbenap A^mao no pac- 
KyMc6y, HBKOM TaJHOiuhy noHcap saxeaTti Kpoe, 
a SHAHHe ce cpymHiue y BejiHKy roMHJiy, Te ce 
caA 6dHM Kao cnoMeHHK jeAHe ciijine nponacxn. 



flNH. C. MepeiilHOBCKM 

B ACHPC BOrOBA 

Jl POM AH 

IV 

CeAehH y bhcokoj HacjiOH>aMH, Mopo je nojiaKO 
raaAHO cbojom Sojiom h neHcuoM pynoM o6pKijaHe 
o6pa3e H OKpyrjiH noA6paAaK. 

H>eroBO yjbyAHO jiHu,e HMajio je na ce6H Hspas 
OTBopeHe HCKpeHOCTH, Kojy HMajy Ha ceSu caMO ona 
jiHAa, Koja cy noxnyHO no3HaTa ca csHMa jiynaB- 

CTBHMa nOJIHTHKe. BeJlHKH OpJlOBCKH HOC H TaHKO 

TajiacacTe ycHe onoMiiH>axy na H>eroBa oi^a, bojih- 
Kora KOHAOTHjepa <I>paHqecKa C$opuy. Ajih aKO je 
4>paHqecK0, no pennMa necHUKa, snao j\^ 6yAe y 
siCTO BpeMe H jiaB u jiHcni^a, chh je nacjieAHO oa oi;a 
cane jincHMjy jiyKaBOCT Sea jiaBOBCKe xpa6pocTH. 

Mopo je ofinqHO hocho ejieraHXHy oftefey oa 6jie- 
AO-njiase cbhjio h MOAny $pH8ypy „i;auepy", sarjia^e- 
Hy, Koca AO Koce, icoja My noKpHBame n ymu n nejiO; 
CKOpo Ao caMHX o6pBa, HajiHK na rycxy BJiacyjby. 
JeAan sjiaxan Jiauai; bhcho My je na rpyAHMa. H>e- 
roBO $HHO onxo^eH>e 6hjio je npoMa CBaKOMe jeAnaKO. 

— HMaTO JiH, rocnape BapxojiOMeo, KaKBO xaqne 
rjiacoBe o iisjiacKy ^pauuycKe $ojcKe us Jlnona? 

— HeMdM HUKdKBHX, fiama cbctjioct. CBaKor 
Benepa roBopn ce: cyxpa, a nocjie ce onex OAJiaMce. 
Kpajb je saysex cacBUM oSaqnuM, hu Majio paxnuM 
safiaBaMa. 

— KaKO ce sobo npBa jby6aBHHi;a ? 

— ■ Mnoro je xy HMCHa, Bauia cbcxjiocx. yKyc 
H>eroBor BejinqancxBa je uenocxojan h npoMC^Jb^B., 

— IlHuiHxe rpo$y BejiyHOjosy, -- aporo^.opu 
KHes, — Aa hy nocJiaxja, xpHHOcex , , .. ^e, wajio je, 
nexpjQj^cex . ,v..neA^eceT :?cH;[ba;vi AY^axa ^a HOBe no- 
KJioHe. ^tJe^{^. .^p.sKaJijH,-. ,,. fla^yhw feej^p Kpa^ta ijua 



jiOMeo, — OBO HOKa Me^y naMa ocxane, — Aa He 6h 
6hjio p^aBO, KaAa 6m nocjiajiH Kpajby neKOJinKO nop- 
xpexa OBAauiHHx jienoxHi^a. y ocxanoM, je jih hh- 

CMO rOXOBO? 

— ToxoBO je, rocnoAapy, 

— IIoKaHCH ra. 

Mopo saAOBOJbHO npoxpe CBOje MCKane, 6ejie 
pyKC. yBCK, KaA roA 6m ce Ay6Ji>e sarjieAao y orpoMHy 
nayquHy CBOje nojiHXHKe, ocexHO 6h oho npHjaxHO 
H cjiaxKO npeMnpaH>e cpi^a, Kao npcA KaKBOM cjio- 
xcohom h onacHOM nrpoM. CaBOcx ra hh Majio nnje 
rpHBJia, mxo je AOSBao cxpani^e, coBepne BapBape y 
HxajiHJy, jep cy ra xoj KpajH>oj noxpe6H naxepajiH 
H>eroBn Henpnjaxejbn, MO^y KOJHMa je najonacHHJa 
6Hjia H8a6ejia AparoncKa, ^Kena IJana Fajieaua, KOJa 
je jaBHO 6eAH^a xepu,ora JIoAOBHKa, Aa je OBaj npeo- 
xeo npecxo oa CBora cHHOBu,a. H KaAa je H3a6ejiHH 
oxau,, KpaJb nanyjbCKH, Aji^ohbo, h3 ocBOxe 3a yBpe- 
Ay naneceny Khepn h sexy. nonpexHO Mopy paxoM 
H 86ai;HBaH>eM ca npecxojia, — Mopo, Hanymxen oa 
CBHjy, o6paxHO ce sa noMOh ^pani^ycKOMO Kpajby 
Kapjiy VIII. 

— HencnHxaHH cy nyxoBw xbojh, FocnoAe! — 
— npeMHDiJbame khos, aok je coKpexap hs roMHJie 
xapxHJa BaAHO cnpoMjbena nncMa. — Cnac Moje AP- 
xcaBO, HxajiHJe, mohcc 6hxii h ij^ejie JcBpone, jiohch 
y pyKaMa one Soaho cjia6oxHH>e, pasBpaxnor h rjiy- 
nor Aexexa, HajxpumhaHCKHjer Kpajba Opani^ycKe, 
npoA KOJHM MopaMO MH, HacjieAHHi^H BejiHKHX C$opua, 
Aa nyBHMO Aa ce KJiaH>aMO h Aa hoaboahmo! Ajih, 
xaKa je nojiHXHKa: hchbhoi jih ca Byu^HMa, Mopani 
ByqjH H Aa ypjiyqein! 

3axHM npoHHxa hhcmo, Koje My HdrjieAame Jie- 
nopoKO, napoHHxo KaA ce y3My y panyn ohhx ne- 
Aecex xHjbaAy Aynaxa, KOJe mnjbe BejiynoJBy paAH 
noxKynjbHBaH>a okojihho H>eroBa BCJinqancxBa h ohh 
nopxpexH xajiHJancKHX jienoxni^a. 

„HeKa FocnoA fijiarocjiOBH xBOjy Kpcxonocny 
BOjcKy, BOJiRKH XpHinhaHHHe, — cxojajio je MO^y 
ocxajiHM, y xoj nocjianHi^H, — Bpaxa ABSOHHJe o- 
xBopena cy npoA xo6omI He OKJiOBaj, Beh y^H Kpoa 
H>Hx Kao xpuyM^axop, o hobh XaHH6ajiel HapoAH 
HxajiHJe JKyAe Aa naAny y XBOje poncxBO, noMasa- 
HHqe BoMcjH, — qoKajy xe, Kao mxo cy nerAa naxpn- 
japcH OHOKHBajiH, nocjie BacKpceHia.FoqnoAH>er, H>e- 
roB cHJiasaK y aA* HoMohy BpacJOM, h tbpjom qyee- 
HOM apxHjbepHjOM) TH heia ocBogmxu. He caMO Hanyjb 
H Cni^HJiHjy, Beh h soMJbe Be^uKora Typ^HHa, o6pa- 
xnhem HOBepne y XpnoihaHcxBO, npojif^p/ehjanv y HOApa 
Cboxo SoMjbe, ocjio6oAHheni Jepyca,aHM h FpoO Fo- 
cnoAOB OA 6e36oHCHux arapjaua u cjiaBHHM hmohom 
xBojHM HcnyHHhem Bacejieny^. 

HoKaKaB norpj^^ftW ^hejia© py/^p^Ai,h>:.AyraHKa 



335 



11 ^ BPAHKOBO BOJK) ^ 1906 



836 



UpBeHft Hoca, saBHpH ua Bpaxa nCrynno^ie". Kaes ce 
jby6aBHo ocHexHy, aajyfan wy snaK na npeieKa. 

BpaTa ce nojiaKO saTBOpHiue h rjiaaa Bm<ie3Hy. 

CeicpeTap Geme nOBeo pei o ^pyrou neKOH np- 
HcaBHOH nocjiy, ajiB ra Mopo cjiymame pacejaao, 
norjienajyttn Ha BpaTa. 

rocnap EapTOjfOHeo pasyuene, na ]e rhcb o6y- 
ser cnopenHHH HBcnoiia, — na saspmH cboJ nsBe- 
mTaj H one. 

OnpesHo o6aaupybH ce u na npcTnHa, khcb 
npacTynH apaTzya. 

~ EepHBpnHo, fiepHapAOl Jecn jih tii to? 

— Ja cau, Bama cbgtjioct. 



— MytuKapai;. Ax, na rbkbo noTel Koca cserna 
Rao y uaTepe, a OHnite upHe, yuHe Kao y same mh- 
jiocTH. OAuaz ce bhrh idto je uapcKa kpbI MajiH 
XepKynec y kojicbiih. Manoua U,eiiH;iBJa ho muhco 
AOBOJbHo na ce Hapanyje. SanoaenHJia je na sac nn- 
Tau, KaKBo Hue na My nany- 

— Ja caH Bet mhcjiho o Toue. SHam na mxa, 
Bepuapno? J^a uy j(&no hhb: I^esap. IIlTa HBcnBm? 

— I^esap? OnHCTa nxBBO Bue, iiH;ioaBy>iHo, 
cTapBHCKo. Jifi, na — I],e8ap C$opua — bhc nocTojHo 
jyHaKa. 

~ A mra panH uyHc H>eH? 

CaeTJiH rpo$ BeprauuHU je no^ap u Jbyoasan 




H flBopcRB CTBXOTBopai; BepBapnuo EejiBHiHO, 
KB, ca HeKHu TajaHCTBeHBu cuepHHu HsrjienoM, npB- 
Tpia na noAy6B Bjiauapa y pyKy, ajiB ra oaaj sanpHca. 

— niTa je, KaKO je? 

— CpebHO, Bama cbotjioctI 

— Je JIB ce noponHJio? 

— Hobac 9y HSBOJieJin oJiaKmaTB ce. 

— Je JIH snpasa ? Moxna je noTpefiaH jieKap? 
" noTnyao je anpasa. 

— Xaajia Eoryl 
KHes ce npeKpCTH. 

— JecH JIB BHneo no^e? 

— JecaH. Arbho nexeHiiel 

— MymKapaii hjiu neBOJMHi^a? 



-Mi^'-erf ■ 



^ ;57-«— -— <■- '//T^' 



'f^''^^ 



Kao sasna. 

— AxBan qOBORl — nonane KHes ysepjbBBO 

— Heua uy paBHa! — nOTBpnH Ebjibhiihohh. — - 
Cweu pehB, pexKHx apnBHa qoaeKl TaKBx je Jbyna a&* 
HBc Hajio. ^a My ne cueTa nonarpa, rpo^^ je ubcjiho 
noliB K Baua na Be>iepy, na TaKO nocBenoHB caoje 
yBaHceite npeua sainoj cbbtjioctb. 

rpo$Hi;a Ilei^njiHJa EepraJiHHH, o KOjoj Seme 
pe<i, 6BJia je naaHamHia JbyfiaBHBiia MopoBa. EeaTpn- 
la je onuax nocjie ynanCe nOBoaJia o toJ bbsb Kue- 
HceBOj, na je Cnjia jbyGoHopna na Eb, npeTHJia je na 
to ce BpaxHTH Kyfaa cboh oi;y, ^epapcKou KHesy, 
EpKOJiy on Ecxe, h Mopo 6enie npHny^en na ce, y 
npBcycTsy nocjiaBiiKa, caeiaHO aaicyBe, n& "^ b^ 



887 



n -• EPAHBOBO BOZO ^ 1906 



S38 



pymHTH nOH&faa Hap a sa noTBpny TOue ynao je 
UeifnjiHJy sa CTaponr h opOHy;ior rpo$a BeprauH- 
HHJa, <iOBeKa, cnpeuHa na csaKe ycnyre. 

EejiHHiHOBH HSBanii na mnara xapTnjy u npy- 
»CH }e KHesy. 

To 6eme cohot y lacT hobopo^ohoh nexeTy, 



— Hanau ce, BepnapnOi n> hhch saGopaBno, e 
]e y cytSoTy KHemaHH n^H po^ieKa? 

BejiKHiHOHH sHTpu cnycTH pyKy y paspes cBoje 
onet>e, Da BSBanii oryna iHTasy rouBJiy npKJiRiHO 
opjbaBe xapTHJe, h ue^y 6oii6acTBii onaua, cacTas- 

JbeHHX npHJIHKOH CHpTH n(IBa*lKOr COKOJia HanOHB 




— HajiH AHJanor, y Koue necHHK nera Cora cyniia, 
aatnTO ce caKpnBa nsa o6;iaKa. Uynite oarosapa 
ABopcKOH jby6asHoni)iy, ua ce Kpale oa crnna n sa- 
BHCTH npeiia HOBOM cyBuy — cany MopoBy h Ufi- 

KueS HHJIOCTHBO npHXBaTH COHBT, na HSBaflM 

118 HOB^auHKa nyKAT u npyȣii ra CTHXOTBOpi^. 



ARpejiHice a ua^apcKOj koChjih cHibope nanaanHHHH, 
onaSpa norpeCne ctrxobb. 

— HwaM TpH, Bama cbotkoct, — vHTaB uaSopI 
KyHBM ce riorasoii, GiibeTe sanoBOAHH. 

y Ta ce Bpeuena Bjianapn cjiyxnjiH nsopcKHH 
nojeTaMa, ii uysuqHBii HHCTpyueHTiiHa, He eauo sa 
nesaibe cepenana cbojuh Ay6aBHHi^uHa, eefa n cbo- 



333 



11 



EPAHBOBO BOJLO 



1905 



840 



JHM MceHaBia, h cseTCKa MO^a je saxTesajia, a^ ce y 
CTHxoBifMa HarjiacH TaKa HeaoMajbCKa jby6aB nsife^y 
Biy^Ka H Hcene Kao iiSMe^y JIaype n IleTpapKe. 

Mopo panosHajio pasrjieAame CTHxoBe: oh je 
cc6e APHcao sa ^hhop oi^eibiiBaMa, ^necHHKa y Ay- 
lun^, HaKO Biy phtmh ho HcnaAaxy aa pynoM. y np- 
BOM coHery Aonajia My ce TpH CTHxa; mync roBopu 
HceHii: 

Sputando in terra qnivi nasoon flori, 
Come di primavera le viole 

H r^e Ha seiijby nAyHeui caMO, 
Ty CMOCTa uane ueeie, 
Kao jby6HqBua y npojieKe. 

y APyroM coHexy, iiecHHK ynope^yjyhu Bea- 
Tpiiqy ca 6orHH>OM /I,iiiaHHM, yBepasauie a^ BenpoBii 
H jejieHH ocehajy SjiaxceHCTBO, yMMpyhn oa pyne 
xaKO AHBHor jiOBi^a. 

AjiH ce iLeroBOM Bejin^aHCTBy noHaj6oJbe ao- 
nao Tpehn conex, y kom ce AaHxe oGpaha Bory c 
MOJ160M, Aa ra nycxH Aa CH^e Ha 8eMa>y, KyAa ce 
BpaxHjia H Beaxpuqa Kao KHeruH>a MUJiancKa. „0 
Giove! Jynuxpe! — Kjini^ame AjisirujepH, — KaA 
CH je Beh noHOBO hokjiohho CBexy, Aonycxu h iienn 
Aa SyAOif c h>om, a& caMO bharm OHora, komo je 
Beaxpnqa noKJiOHiiJia 6jiaHceHcxB0, — xo jecx Knesa 

JIOAOBHKa'^. 

Mopo MHjiocxHBO noxaoKa nojexy no paMeny h 
o6eha iiy i^pBenor $HopeHXHHCKor cyKHa sa shmckh 
orpxa^i, npH qeaiy BepnapAO saMOJiii h jincuMHHe aa 

OKOBpaXHHK. 

— Ilpoinjio 3HMe, — npoAyHCH MOJbaKaxH, — 
ca ocKyAHu,e APBa, Mopao caM Aa hsjiohchm ne caMO 
CBOje cxeneHHue, Beh h Apsene nanyqe cb. <]>paH- 
i^iiCKa. 1 zoccoli arderei di San Francesco! — npo- 
«iHxa cxHx y jeAHOM cbom conexy. 

Knea ce nacueja h oCehn My Apsa sa orpeB. 

TaAa, y nacxyny saxBajiHOCxu, nojexa CMOcxa 
cacxaBii H npoHHxa noxaajine cxhxobo oa MexHpii 
peAa: 

Ka^a po6oBHMa choJbm otfehaeaui zjie6, 
Kao 6or bm Ta,^a He6ecHy Aajem Many, — 
3a TO TB CBBX AOReT myaa b MBJiosByMHB 4>e6 
0, njieMOHBTB Mopo, cbb CJI03KH0 nojy ocaHal 

— /|,aHac CH, HBFjieAa mh, y cbom ejieMonxy, 
BepnapAO? Myj, Menu jo noxpe6Ha join joAna necMa. 

— JI)y6aBHa? 

— ;I,a. H cxpacHa. 

— 3a KHerHH>y ? 

— He. CaMO nasH Aa mo ho OAaui ? . . 

— 0, cuibope, BH MO xhmo Bpe^axe. Sap caM 
ja KaAroA ? . . 

— rdoopo, Ao6po. 

— HcM, HOM caM Kao pH6a. 

BcpnapAO xajancxBOHO h iiohh3ho aaxpenxa 

UMlIMa. 



— BejiHxe: cxpacny necMy? Ajih, KaKO? C 
MOJ160M, HjiH c 6jiaroAapHOinfay? 

— C MOJ160M. 

nojexa BaMuiiijbeHo pasByne o6pBe: 

— Je JiH yAaxa? 

— JI,eBojKa je. 

— TaKO. Tpe6ajio 6h Aa joj snaM hmo. 

— IIIxo fee xw xo? 

— Ako je c MOJ160M, oHAa ne ha^ 6es HMena. 

— MaAOHa JlyKpei^HJa. HoMam Jiu, mohco 6uxh, 
roxoBy necMy? 

— HMaM, ajiH je 6ojbe mxo CBOMCiije. . . ^ony- 
cxHxe MH Aa aa nacaK oaom y noSoHHy co6y. Beh 
ocefaaM, Aa Ke 6hxh nixo Jieiio: phmjih mh caMH y- 
Jiaae y rjiaay! 

y xo y^e nanc h jaan: 

— Tocnap JleouapAO Aa Bhhhh. 
UlqenaBniH nepo h xapxHJe, BejiHHqwoHH cxpy- 

rny Kpoa jOAHa Bpaxa, aok je MO^yxHM Kpoa APya 
ymao JleoHapAO. 

V 

riocjie npBHx noBApaaa, Knea noBOAe pe^ ca 
yMOXHHKOM HOBOM oppoMHOM KaHajiy HaBHJby 
C$opi;ecKy, kojh je xpeSao Aa cnoJH peKy Ceawjy 
ca Thhhhom, h, paarpaHaaniH ce y qHxaay Mpewcy Ma- 
H>HX Konajia, Aa opocH jiuaaAO, nojba h naaiH>aKe 
JIOMOJinne. 

JleonapAO je ynpaBjbao KonaH>eM Kanajia Ha- 
BHjba, HaKO HHJe HMao xHxyjiy Kne^eBCKor HOHMapa, 
hhxh ABopcKor cjiHKapa; joahho mxo je HMao mhh 
MyaHMapa, a6or hoko Myau^KO cnpaae, Kojy je nerAa 
HBMHCJiHO, mxo jo 6hjio Homxo BHme oa xHxyjie 0- 
HaKHX ABopcKHx Hojoxa, Kao mxo 6eme BejiHHHHOHn. 

06jacHHBmH ao CHxnni^a njianoBO h panyne, 
yMOXHHK aaMOJiH Aa My ce ucnjiaxH noaai; h aa 
Aajbe paAOBO. 

— KojiHKO? — aannxa Knea. 

— 3a caaKy MHjby 566, caera 15.157 Aynaxa, 
— OAroBopH JleoHapAO. 

JIoAOBHKO ce HaMproAH M cexH ce ohhx 50.000, 
mxo Hx je OAPOAHO aa mhxo h noxKynjiHBaH>e $paH- 
i^ycKHx BOJiHKama. 

— CKyno je, rocnape JleonapAoI Ilpaao Aa Ka- 
hcom: xh hem mo ynponacxHXH. Cae hcko HOMoryh 
HOCXH xpaHCHm. . . BpaMaHxe je xaKO^e HCKycan neu 
Map, aJiH xojiHKO HOBau,a jom nnrAa hhjo xpancHo! 

JleonapAO cjie^KO paMOHHMa. 

— Bama aojba, cuH>ope. yaMHxe BpaManxa... 

— AMa, HOMOJ ce cpahxh! Th auam, Aa xe ja 
HO Mory ape^axH... 

Iloqeme Aa ce nora^ajy. 

— ^o6poI M cyxpa HMaMO apeMena, — aaapmn 



341 



11 



BPASBOEO EOJLO 



1905 



842 



KHea, xoTehH fla, no cbom o6Hqajy, oxerne OAJiyKy, 
H none npejiHCTaeaTn JIeoHapp.OBe 6ejieHCHHi]^e ca 
HeAOBpmeHHif cKnuaMa, apxHTeKTOHCKHM i^pTeHCHnia 
u saMncjiHMa. 

yuGTHnK, Kojera je obo jbyTHjio, siopaAe a& 
Aaje o6jan]H>eH>a. 

Ha jeAHOif i^pTexcy 6eine npeACTaBjbena orpoM- 
Ha rpo6HHi^a, — MHTaBO BemTa^KO 6pA0, OKHhoHO 
upKBOM ca CHjiecHJOM CTynoBa, ca OKpyrjiHM otbo- 
poif Ha Ky6eTy, najiHK na phmckq IlaHTeoH, Kpos 
KOJH 6h npojiasHjia cbotjioct h o6acjaBajia yHyTapH>e 
OAaJe; OBaJ HaArpoGnn cnoMennK y MHoroBie 6eine 
HaAMamHO Bejin^ancTBeHe ernnaTCKe nepaMUA^. no- 
Kpaj uprexca cTojame TanaH panyn h njianoBu o 
pacnopoAy CTOneHHi^a, xoAHHKa, ABopnHi^a, nspany- 
HaTMX sa nOT CTOTuna MpTBaMKnx ypua. 

— niTa je OBO? — sanHTa Knea. — KaAa ch 
u aa Kora en aaMHCJino oso? 

— Hh aa Kora. . . OaHxaanje. . . 

Mopo ra yAnajbOHO norjieAa h Maxny rjiaaoM. 

— HyAHG ^aHTaaHJe! Mayaojiej aa ojinMOHjcKe 
6oroBe hjih ruraHTe. Kao y KaKBOM cny, hjih 6aju.ii... 
A oaaiio je MaTeiiaTHqap! 

3aTHM norjieAa y APyrn upxenc, njian rpaAa 
ca ABOcnpaTHHM yjiHi;aMa, — ropH>iiM aa OTMeHnje, 
a AOH>HM aa caeTHny, }KHBOTHH>e h nemicTohy, Koje 
iicnnpa BOAa h3 chjihhx ufisi/i h Kanajia, — rpaA kojh 
je yAeniOH no Ta^HiiM npiipoAHHM aHaH>HMa, ajin aa 
OHana CTBopeH>a, MHJa ce caaecT ne 6yHH npoA Aeo- 
6oM Ha Ha6paHHKe h OA^aqene. 

— Haje p^aaol - nporoBopn Knea. — Mhcjihui 
JiH AA 6(1 ce Morjio obo ocTsapnTH? 

— 0, Aa! — OAroBopH JleoHapAo, h Jini^e My 
OHCHBe. — Ja naBHO MamTaiff o tomo, jxsl aama cbo- 
TjiocT noKyma, Ma caMO y joahom npeArpa^y Mnjiana. 
IleT XHjbaAa AOMoaa, - na TpHAecer xHjbaAa CTa- 
HOBHHKa. — Ty 6h jieno cmoctho onaj chjihh napoAj 
KOJH coAH jeAHO ApyroMe na jie^H, 6aBH ce y Kajiy, 
y CMpaAy, mnpehii comb aapaae h cmpth. Ako 6h 
cnpoaejiH oaaj moJ njian, CHH>ope, — to 6h 6ho naj- 
jienmn rpaA Ha caexy... 

yMOTHHR aacTaAe, KaA bhao Aa ce khob o- 
CMOxyje. 

— Bh cxe HyAan hobok, oco6eH>aK, rocnape 
JleoHapAoI KaA 6ii th ce, uarjieAa mh, nycTHjio na 
BOJby, cae 6h TyM6e OKpeuyo; kojiuko 6h thmo aP- 
»caBH caMO HaHOO Heaojbel Sap ho anam, Aa 6n ce 
Q HajnoHHaHHJH poSoBH yaSynujiu npoTHB tbojhx 
ABOcnpaTHux yjiHu,a, njLynyjin 6h na TBOJy xaajbeny 
HHCTohy H Ha Kanajie najjienmer rpaAa na CBexy, 
— CBH 6h no6erjiH y caoje CTape rpaAOae: y 6jiaT0, 
y TecKo6y, na HcnaejiH no CTapoM. 

— A mxa je obo? — aannxa khob, yKaayjyfeH 



Ha APyrn upTOMC. 

JleonapAO MopaAe Aa paajacHH h osaj ^pTeHc, 
KOJH npeAcraajbanie njian AOMa aa yCore. Co6e, Bpa- 
xa H xoAHHUH 6exy xaKO pacnope^OHH, Aa ce noce- 
XHOUH HO Mory cpecxH h Aoanaxw ko je cbo xy. 

— Obo je cxaapl — o6paAOBa ce Knea. — Th 
MOMCAa H He anara, kojihko cy mm AOcaAHJie HcajiCe 
na noxape h y6HJcxBa y yxoHHmxHMa. A koa OBa- 
Kor pacnopeAa co6a, Mopa 6hxh poAa h MHpa. 3a- 
^eJIO fey noAHfeH aom no xbomo njianyl 

— Bhah ce, — AOAaAe, CMemefen ce, — a* ch 
XH HeKH Majcxop OA CBBKO pjKO, HH OA 'lera He npe- 
aara: MayaoJiej aa 6oroBe ynopoAO ca aomom aa 

ySore! 

— HexAa caM, — npOAyncH aaxHM, -- npo^n- 
xao y KH>H3H HOKaKBor ApeaHor HCxopH^apa o xa- 
KoaaanoM „yxy xnpana flnOHHca" — ^eBH aa npH- 
cjiymKHBatte, caKpnaeHOj y BHAy h yAemenoj xaKO, 
Aa je BJiaAap y joahoj co6h Morao Aa ^yje cae mxo 
ce y APyrHMa roaopB. Illxa mhcjihih, Aa jih 6h ce 
Morjio yAOCHXH ^hohhcobo yxo h y mom ABop^y? 

Kneay 6eme Majio aaaopno a6or oaora nnxafta: 
aJiH 6pao AO^e k ce6H kba awAe, Aa ce yMOXHHK 
HHHera ne cxhah. Bea aa6yHe, mbk m ho noMnnuba- 
jyfeH xoMO, Aa Jih Je Ao6po hjih p^aao J1;hohhcobo 
yxo, JleonapAO paaroaaparae o H>eMy, Kao o KaKBOj 
HOBOj HayqHOJ cnpaan, noMofey KOJe be Mofen Aa 
HcnHxa aaKone xajiacaH»a aayKoaa. 

BejiHHHHOHH ca roxoBHM conexoM y pyun aa- 

BHpn Ha apaxa. 

JleonapAO ce yKJionn, Mopo ra noaea na aenepy. 

KaAa yMOXHHK OAe, Knea Aoaea nojexy h aano- 
BOAH My Aa npoHHxa cxHxoae. 

„CajiaMaHAap, — cxojajio je y conexy, — mch- 
BH y orH>y, ajiH aap HHJe jom aefee qyAO, Aa y mom 
njiaMOHOM cpuy mchbh, Kao jioa xjiaAna, MaAona h 
HO MOMce Aa ce pacxonn y oray Jby6aBH?" 

HapoHHxo ce Kneay yHHHHJia neMcna ^exnpH 
nocjieAH>a cxnxa: 

Ja Kao ;ia6yA neeaii, neaaM n yMBpeM 
H Anopa mojihm: „CMejiyj ce, nsi-opeliy! 
Ajib 6or pacnepyje Baxpy Moje Ayme 
H, cuemetiB ce, eejia: ^CyaaMa noraca**. 

HacTftDHlie ee 



Gozsdu EIek 



BPABAU 




oj apaGai^ je ynpaao jMnxejb, h xo y 
jeAHOM ceoi;exy noKpaj JJ,yHaBa — ' ylEpny. 
BpAa, AOJiHHe, apaxojiOMne yjini^e, feopcoKauH, y ne- 
ypoAHOJ 36pi;H hucko K0JiH6Mu.e c jeAHHM npoaopoM, 
6jiaxoM HajienjbOHe, ca rapaauM, MajienuM AUMH>ai^HMa, 



343 



11 



EPAHBOBO BOJIO 



1905 



844 



CHjiHH CarpoHH, KyAa roA ce OKpoHem, IIIoKHi^e ne- 
BojKO saTpoHiix o^BJy H y mapeHOM pyxy, HaKH- 
tiOHOif BJiaTHHM raJTaHiiiia, ^epAannMa h mjbOKaMa; 
cyMopne cjiOBOHCKe necaie, Koje th ce ca cBHjy cxpana 
KpaAy y yraH — OAajy HGKy ceojy, 6H8apHy osnaKy 
OHOiie AOJiy siora Aparora Epqa, y Kojeii hu Tpara 
HeMa Jom oa uneHJiHBoeaHor Epqa. 

y OBOMe iiajiOBi cejiy y thxom MHpy jieno ce 
cjiaoKe OHa „HHTejiHreHTHa ny6jiHKa'S Koja ce niiTa 
„6artenlaube"-0M h „Neues Politisches Volksblatt*'-OM, 
ca jeAHHM Majiei^KUM napneTOM AsHJe, o KOje jom ao 
caAa He sane HHiuTa oa Haine paanojiHjcKe Kyjirype. 
Obh Jby)\ii OBAe y iinpHoj TiimHHH opy CBOje seMJbe, 
p^aBO njiahajy nopes, sejieHame roje noA cbojhm 
KOHcycHMa, npHpe^yjy MacHe i^pKBeHe cjiase h 6o- 
rare caaroBCKe qacTH, Ao6po nnjy, ue snajy aAia 
HHiuTa nporaH>aH>y }KHAOBa. hiith o napjiaMen- 
TapHiiM 6op6aMa, a jom MaH>e o ABo6oJMMa, H>nxoBe 
AeaojKe h MjiaAe y niapene hHJiiiMOBe yxKHsajy cBOje 
CHOBe H CBH ce CKyna Jieno, thxo u nojiaKO, ajiH 
cnrypHO rySe ca JiHi^a soMjbHHa hcto Kao AyHaBCKU 
HacnoH. HeKa hx CTpyja Bprue ca co6om, ca h>ii- 
xoBHif necMa&ia. hfiJiHMOBnua sajeAHo. 

y TOiie asHjcKOM A^Jiy Epqa CTaHOsao je moj 
Bpa6ai;. KpHayAaauM yjiHi^aMa, rope na 6per, AOJie 
c 6pera Mopa qoBeK Aa ce noHTpa, iiopa npehH ca 
BejiHKOM naHcibOM n npeno jeAHor Tpomnor MOCTa 
Ha noTOKy, aKO 6h xtoo Aa Aonena Bpani^a Ha H>e- 
roBy rneBAy- FycTH, cpAUTO aejiOHH 6arpeHH CKpa- 
Bajy OBO qHCTO oKpeneHO hhcko cejba^KO ckjiohhedto 
y TaMHH sacenaK. Ha Kpajy OBor arypenor Kyhepna, 
Kao KaA 6h my ce mjien npy^no, pamiipHJia ce na 
AyraqKO rpaAHna, KOJa OAHcame MHpncoM 6ocHJbKa 
H Mejince. Do HBHi^a&ia ycKHx CTasHi^a 6oKopH py^a, 
H3Me^y Jieja cyBOH>aBe 6pecKBe n KpymKe, rAorAe 
no KOJH 6oKop 6oHcypa, 6ejiH jbHJbanii, a aaTHM Jiyn, 
Kynyc, SynAoaa, KpacTasai;, maprapena, ranKocTpyKa 
MHpo^HJa H nopeA KJiaAeni^a jeAHa orpoAina Bp6a 
OAajy qBTaBy noMny. 

^ocra CHpoTHHCKO CTaH>e — ajiH 6jiHCTaBa qn- 
CTOTa oSjiOBame cae y oboj CKyqenoj Kyhni^H hokom 
OTiieHHTomhy. Ha caaKOj ce CTaapu h y caaKOM 
KyTKy orjiOAame OTacaK joaho 6jiarocjiOBeHe ^kohcko 
pyKO. 0, TO Ao6pe hcohcko pyKO, one cy icao mhphc. 
He auani OAaicjie CTpyjn, ajiH tok ocefaam, Aa je Ty. 

KanHja 6eine poAOM aaTBopena. Ha iioje Jiy- 
naibe nojaaa ce jOAHa nojiy cejLaqKH a nojiy Maj- 
CTopcKH oSyqena, iiHJiojiHKa njiasa Hcena. 

— Je jiH KOA Kyhe r. FpanaTom? 

— JecTe, MOJiHM, — OAroBopu mh Majio 86yH>eH0, 
— aJiH caAa ne mohcoto k H^eMy... Hsbojiuto moHCAa — 

— Je JiH 6ojiecTaH? 

— Huje, MOJiuM, Hero — paAH ! 



HCena nopyneHH h nacTaaH THme: 

— HsBOJiHTO MO^Aa qoKaTH, OBAe y apry, 
OAMax he 6hth totob. Jom HMa no caTa — 

— Ap^^ JiOKuuje BajbAa? 

— Ko? Moj MyMC? He. Oh caA paAM, mojium. 
Dume! 

— Hnme? 

— JecTO. yaoK name. Hoto nume. Ox ! Kojiuko 
Muoro HOTa nnme. HaaojiHTe — oaaMO y xjiaA — 
OBO OBAe je cTOJini^a I 

y rjiacy FpaHaTomeBBqiiHy 6hjio je nemTO 
HB ^anaTnqKor nomTOBaH»a h npH3HaH>a, KaAa je 
roBopHJia MyHcy. Cbojom njiaaoM Kei^ejbOM o6pHca 
HcyTO oSojaAHcany APaeny CTOJiHi^y n noHoao mo 
ooHyAH Aa coAHeM. 

}KeHa He 6eme Btime MJiaAa, ajiH joj jiHi^e jom 
yBOK saHHMjBHBO. KpyHHa, CTacHTa; pyKO, HCTuna, 
AOCTa Hspa^ene, ajiu 6ejie. H>eHe ^hho i^pto, aejiHKe 
oqn OTBopoHor h cjio6oAHor norjiOAa, CTajinu o- 
CMOJaK Ha ycnaMa, cjaJHH 6ejin sySn n BApasa qH- 
CTOTa H>eHor pyxa qHH>axy je npHMaMjbUBOM. 

IIomTO joj ce npeACTaauM, AaAOx joj na 3HaH>e, 
Aa can HeKaAamH>H yqennK H>eHora cynpyra h nanoH 
ABaAOcoT roAHHa eao ao^ox Aa ra nocoTHM. 

Bhaojio ce Aa ce paAyje u nocTaAO mh OAMax 
noaepjLHBHJa. Peqe mh, Aa je k^h jeAHOr HoMi^a, 
Mjiunapa na J],yHaBy, n Aa HMa noTopo A^^Hi^e. KaAa 
ce noqex pacnuTHBaTH o Ae^H, ona ce pacTyHcn. 3a- 
HHTaM je aa yapoK. 

— Oh hx ho BOJiH. JoABa Aa hx KaAroA ocjiobh, 
TpH cHHa cy mh ocjio6o^eHe aanaTJiujcKe Kaji$e, 
ABO cy MH A^aojqni^e jom Majie. Hn h>hx ho Tpnn. 
KaA paAH, MopaM Aa hx nomajbOM oa Kyhe hjih hx 
MopaM TAeroA 6hjio caKpHTH, jep cy jaKO skhbo, 
necTamne, Kao pH6Hi;e, na rpajajy^ To je MOja McajiocT, 
Aa MH je My}K apjio bojihkh HayqeH»aK, na mhofo 
HO xaje aa nac ! Kao Aa nac h noMa na caery I 
Pei^HTO, MOJIHM BaC; je JIH caaKH HayqeH>aK TaKaB? 

KojiHKO je Tyre 6hjio y rjiacy cwpoxe ^Kene ! 

XtOAOX je yMHpHTH, TO OArOBOpHM : 

— Ha ^ajTOCT, caaKH je nayqen qoaoK 6e3AymaH ! 
Oh HMa caMO rjiaay, cpi^a HOMa hh joAan! 

Ha Kyhe ce qy npao thxo AyAyKaH>e, aaTHM 
no KOJH CHJIHO yAapoHH aKopA- 

— Mnoro aaM cBHpa MyHc na rjiacoanpy? 

• - HHKaAa. BeqHTO caMO TaKO Kao caAa. JecTO 
HBBOjiejiH qyTH? TaKH rjiacoBH 

HoKOJiHKO npejiaaHHx aKopAa jeKHyme noHoaa 
Kpoa npoaop aacTpT aejienoM aaaecoM. 

— SaHHMJBUBO. ria aap HHKaAa ho caupa? 

— HHKaA* CaMO nnme. Oh Ka^e, canpaTH TaKO 
KOjOKaKBO Hrpe H>eMy ne npnjinqH. Hehe Aa yapoAH 
OHO BOJiHKe JbyAe, qnje cjihko bhco y H>eroBOj co6h. 



346 



11 ^ £^Adttddo ttoJto 



1905 



346 



— Peso I 

3aqy ce ns KyhejoAdH chjiobht, fiyqan MymKH 
rjiac. FpaHaTODieBHi^a cko^h h OTpqa k nposopy. 

— C KHMe TO roBopHin ? KaKsa je to sHKa 
onoT? ^a HOMa hobok hh jeAan qacaK iiHpal Aa 
6or y6Hje h Taicas skhbot I 

}KeHa HoniTO samanTa, HamTO ce OTBopnine 
BpaTa OA KyxHfbe n rocaoAHH FpaHaTom y njiaT- 
HOHOBi KanyTy jioho ce ByKyha CTynn y ABopmnTO. 

BjiOAH, rjiHHi^aBii, liejiaBii qoseqyjbaK nocTaAe 
OA H>era. Camo iiy ]5in ocTaAome MOTjiacTn 6pK0Bii. 
A H TH cy Boh no>KyTeJiH oa AyBaucKor A^Ma. 

Ja noHcypHx npoAa h>. Oh mh npaso norjiOAa 
y OHH. 

— He noBHajeTO Me? Ja caM Bam HeKaAamH>H 
yqoHHK, ca kojhm cto HMajin tojihko Ky6ype 86or 
BOJiHKor C cjiOBa — n koJh saM je tojihko joAa 
Haneo ca CBOje joryHHTOCTu, kojh ce ysoK njiaaiio 
Ha Bac, KasHaqejeB chh, oho reQaBO, iipmaBo a^- 
pnmTe .... 

— IIodHajeM Bac. Jom hh caAa HOMaTO cjiyxa? 

— Mhcjihm aa caA Bofa HMam. 

— Ho, OHAa CTO Bajban hobok. XaJTO ynyTpa 
Hd'an Wein, Resi! (^onec'-Aep BHna, Peso!) — peqe. 
HOMaHKH a npoKO paaiena CBOjoj ^kohh. 

}KeHa 6p80 OAJypH, a rocnoAHH JoBan Fpana- 
Tom Me yBOAe y CBOjy co6y. 

— To je OTO Moja paAHOHui^a ! CoAHTe. Ebo 
jiyjie. Bhahto, y oboJ co6h xcHBorapHM ja. Onaj 
Aeo xcHBOTa mh, kojh je aan obo co6e, to je caMO 
TaBopeH>e, xyAO, i^aaojiCKO TaBopeH>e. niTa cto bh 

CBpniHJIH? 

— AABOKaT caM I — OABpaTHM cpaMe»cjbHBO. 

— CaHcajBaBaM Bac. DlTeTa. OTai^ BaM je 6ho se- 
OMa qecTHT HOBeK. Ho, CBMO KaA HHje rope. 4>HinKaji! 
Xm ! HoMa y tomo hh TpynH nojesHje I Hnane noMa 
HH y yqHTOJbCTBy. JoAan Bparl 

FpaHaToni naoyHH Jiyjiy. 

y co6h ca rpoAaMa CTajame jeAan oco6hth 

niTpajxepoB rjiacoBHp ca cTaKJiennM noAHOHcjoM, aa 

My 8ByK niTO jacHHJH 6yAe. Ilocjie caM qyo, jxh je 
y Taj rjiacoBHp yjio^KHO cbo hcouhho nacjieACTBO. 

Oo BHAOBaMa ce y sjiaTHHM OKBnpnMa pe^axy 

CBH BeJIHKaHH MyBH^KO yMOTHOCTH, MOlky H>HMa ABO- 

jHi^a BOHi^eM yKpaiuoHH. Joaho je 6ho Mnxajjio Mo- 
moH>H, a APyro JoBan FpanaTom. JoBan FpanaTooi 
je 6ho HaMOJiOBan onaKO & la Fjip^K ca CKpniTeuHM 
pyKaMa h o^HMa noAHrnyTHM na He6o. 

y OAaJH, HHane sarymjbHB BasAyx h ua cnaKOM 
npoAMOTy c npcTa npaxa. Ooa ce cae i^pHno oa np- 
jbaBuiTHHe ; apoh>i;h oa nay^HHO cnymTaxy ce ca 
rpoAHi^a ; no yrjiOBHMa CByrAO np^iBaae, bh^tobho 
jiyjie, CByAa okojio OABpaTna, cKpnaaa neypoAHOCT. 



OAMax MH ynaAe y o^h, a& OBAe y oboj co6b nnrAe 
HH Tpara oa oho SjiarocjioBone Hcennne pjrKO. Ko- 
jiHKa pasjiHKa nsMe^y noHHrnhenor ABopHiuTa, hs 
pH6aHHM 6jiHCTaBHM cyAOBHMa ypemene K^XHU»e h 

OBO C06e ! OapmsKe oe 



Job. WMBaHOBHK, Cp. HapnoBUH 

M3 CPnCKOrA JE3MHA 



Je JIN Ao6pa CJioweHa pnJbh 6djH0K6njbaHiiK? 

y njecMH ^}KeHHA6a ToAopa oa CTajiaka^ y H 
KH>H8H cpncKHx HapoAHHX ojocaMa OA ByKa AOJiaan 

PHJOH 6dJHOK6nJbaHHK. 

Ta pHJOH AOJiaBH caMO y Toj njecMU h to ABa- 
nyT y obhjom CTnxoBHMa: 

H Aaj Mene Cp6jbe BiTeaoee, 
CeAaMAeceT CoJnoKOVJbaHUKa^ 
KonjbaHHica, Hs6paRa jyuaxa. II. 406. 
IIoBHKame Cp6jbH bbtobobi, 
CeAaMpeceT ffojHOKonjhanuKa. U. 4d8. 

y ByKOBy pje'qHHKy ctojh sa oay pnjeq OBaKo: 
^Schlachtlanzentrager hastatus acer: CeAaMAOCOT 6ojHO- 

KOOJbaHHKa — ". 

y aKaAeMHjcKOM pjoHHHKy ctojh oaaKo: „Bojhh 
KonjbaHHK, KOJH ce 6Hje 6ojhhm KonjbOM, hastatas caMO 
y joAHOj uapoAHOj njecMH, HSMO^y pjennHKa caMo y 
ByKOBy. CoAaMAecoT 6oJHOKonji>aHHKa, KonjbanuKa, 
H86paHH jynaKa^. y HaeKOBuheBy je pjeHHHKy npe- 
nncano KaKo ctojh y aKaAOMiaJcKOM. 

MuKJiomnh y caojoj kh>h8h Vergleichende Stamm- 
bilduDgslehre der slay, sprachen npa6paja Ty pnjeq 
Me^y A^TepMHHaTHBHe cjio^cene pnjeqH. JIjbl je Ta 
pHJOH Ao6pa cjiOHcena, ne 6h Morjia HHKyA hh npH- 
naAaTH, Hero Me^y AOTepMHHaTHBHe KOMnosHTe. Ajih 
KaA MHKJiomnh KaHce a& 6ojHOK(mjbaHUK Bna^H, kojh 
HMa 6oJHO Konjbe, OHAa no tomo 8Ha<ieH>y Ta 6h pn- 
joH 6HJia nocecuBHa cjioacena pnjeq Kao niTO je ^'e- 
M)6pK, KOJH HMa 6Hjejie 6pK0Be, lOJioeMie, /fj/eoepaT 
H T. A- BqjnoKimjbaHUK nan Tpe6a a^ j^ A^TepMHHa- 

THBan KOHHOBHT KaO HITO MHKJIOmHfa H MHCJIB, H 

OHAa He MOHce anaqHTH, kojh HMa 6oJHO Konjbe, nero 
ana^H 6ojhu KouManuKj KonjbaHHK, kojh ce finje 
xpa6po. OBAJe je 6cJHU npena KonjbanuK aTpH6yT. 
Bqjan BHann, kojh ce paAO 6HJe : H OAOme Tpn boj- 
BOAe 6qJHe. H. 319. flpHAJea je aakjio 6qjaH npHse- 
Ban aa KonjbanHK, a ne aa Konjbe, to no tomo 6qjH0' 
K(mjbaHUK He snaHH, kojh HMa 6ojho Konjbe, nero 
BHaqH 6oJHU KcmJbaHUK, KonjbaHHK, kojh 6oj 6Hje paAO. 
MoTHBMo MjecTO 6cjaH xpa6apy OHAa faoMO ao6hth 
QDpa6poKOUJbanuK^ kojh ho mohco HHuiTa APyi'O ana- 
HHTH, Hero QDpa6pu K(yajbanuK^ KaA 6h Ta pnjen 6HJia 
Ao6pa cjiOHcena. 



347 



11 



fiPAHKOBO KOJIO e^ ld05 



348 



C OBHJOM CMO AdKJie HaHHCTO J\h 6qJH0K0UJbaHUK 

SHaHH 6qJHu KOWbauuK. Ajih je ca^ niiTaii>e je jih 
6ojnoKOU.haHUK Ao6pa cjiOHceHa pHJeH? 

KaA ce ysiie Ha yM ^a cjiOHceHe pujenn Mopajy 
uMaTH cBoj caMOCTajiaH HacraBaK h aa Mopajy CTa- 
jaTH noA jeAHHM aKi;eHTOM, naA ce ana a^ caiio oho 
cjioMcene AeTopMHHaTiiBHe pujemi HOMajy caMOCTaji- 
Hora HacTaBKa, Koje SHa^^e hmo H>eqeMy, OHAa BSJiasu 
Aa 6qjHOK(ma^anuK hhjo Ao6pa cjioxceHa pajeq, jep 
HOMa caMOCTajiHora nacTaBKa, He ctojh hoa jeAHHM 
aKU,eHTOM Kao: jeAH6MyHcaTui;a, jeAH6jbeT- 
KHH>a, KpBonp6jiHTHfiK, KpB6 M 6 T H H i; a, Hero 
HMa ABa aKi^eHTa (6djHOK6n jbaHfiK) h ho auaqH 
HMe H>eHeMy, Kao mTO je: /foCpoeyK, MujioeyK, 6je' 
M>epa6. KaA ce OBOMe jom AOAa, Aa OBa pnjeq ao- 
jiasH caifo y jeAHOj napoAHOj njecMH u KaA ce sua 
Aa Ta cjiOHcena pHjeq AOJiasii h paaABOjena jeAHa 
OA APyi'O) Kao mTO u Tpe6a, y napoAHOj njecMH 
^Cmpt BOJBOAO KaHi^e^: 

Ila jio H>era Jobhuj Pecaet^a, 

Ky<iaJHHCKa ffojua KoujbenuKa 

Oa Peoaae Jiene boao Jia^ne. II. 482., 

OHAa AP^nM 6e8 caaKO cyMH>e a^ 6ojnoKOUJbanuK 
HHje Ao6pa cjiOHcena pHjen, Ma Aa to ho roBope hh 
ByK HH AaHHHHfa y pjeqHHi^HMa. 



Ha nepo mb fiypKOM iWKpueauie, 

V II. KH>u8H ^CpncKHx HapoAHHx HjecaMa^' OA 
ByKa, a y nJecMH ;y}KeHHA6a MaKCHMa II,pHOjeBHha^ 
AOJiase OBH cthxobh: 

MoJ yjaqe I^pHoJeBBh-IlBoI 
Aa ja Te6e jeAue ja^e KasKeii: 
CBHoh nojby Jierox no;( naAopOM, 
AonaAome abbJo Moje cjiyre, 
Ha Mepo Me KypKOM noKpHBame 
H rocnoACKO Jiai^e saBBJauie. II. 460. 

y HBeKOBHha pJOHHHKy CTOJH KOA pHjemi uepo 
OBo: ^Ilepo die Feder, penna^, na HaseAaBmH iloko- 
jiHKO npHMJepa bojih: ^mohco 6htu a^ OBaMO nay \\ 
OBH npHMJepH,^ na HaBa^a ctmxobo, oito cmo hx 
caAa cnoMonyjiH. Ajih y CTHxy ,,Ha nepo mo hypKOM 
noKpHBame^ BpnjeAHo je SHaru KaKO ce uMa ob;iJo 

CXBaTHTH pHJOM UepO^ KdKO CO HMa CXBaTHTH UUO 

CTHx: lyHa nepo mo hypKOM noKpnBame^. 

HHTajyhH Bpjio HHTepecaHTKy h oco6hto jih- 
JenHM cpncKHM jesHKOM Hanucany aBTo6HJorpa$Hjy 
BJiaAHKe HHKanopa Fpyjaha, Koja uBJiasH y ^Boro- 
cjiOBCKOM FjiacHHKy^S* niTO HBJiasH y KapjiOBi^HMa, 
cjoTuo caM ce CTHxa „Ha nepo mo hypKOM noKpn- 
Bame^. BjiaAHKa je Fpyjnh Aoopo nosnaBao cpncKH 
je3HK H paAO je ^HJiojiorncao. KaA je 6ho aAMHHH- 
CTpaTopoM naTpHjapoiHJe cpncKO y KapjiOBi^HMa, y^e 
jOAHora jyTpa nocjiOM naTpHJapainKH h napoAHH 

* ypeAHHK apxHMaHApHT Hjiap^jOH 3epeiicKH 



coKpoTap Hca HHpHh y co6y BjiaAHi^n TpyJHhy h 
aaxeKHe ra, rAJe jiomch y KpOBOTy h HHTa jiencefaKO 
„CpncKe HapoAHO njecMe" a cyae jiHJyhn. Cp6hh KaA 
HHTa CBOjo napoAHO njecMe, aKO je hojio MOKana cpua, 
Mopa njiaKaTH. Djia^e oa Tyre sa nponanoM cjiaaov 
H BejiHMHHOM cpncKOM, Hjia^o OA MHjiHHO, jer ra sa* 
Hocu ona AHBHa nojesHJa 6ncTpa yMa cpncKora h 
OHaj nojeTuqan jesHK, kojh je CTBopen aa nojeanjy. 
CaMO Cp6nHy Mory ^CpncKO napoAHO njecve" u8Ma- 
MHTu cyay na o^njy, KaA hx qnxa. CaMO hx oh mohco 
paayMjoTH, jep cy H>eroBe, h8 H>eroBe Ayme n cpi^a 
noHHKJie. CaMO oh hx mohco ca ocjehaH>eM ^HTaTH. 

BjiaAHKa je HnKanop FpyJHh qurao „}KeHHA6y 
MaKCHMa IJ,pHOjeBHha'' ua II. kh>. ^CpncKHx napoA- 
HHX njecaMa**, KaA j^ ymao k H>eMy y co6y coKpe- 
Tap Mc. 'KHpuh, KojH My npoKHAe HHTaH>e 6ain koa 
CTHxa: „Ha nepo mo hypKOM noKpHaame^. 

— CoKpeTape! — peqn he BJiaAHKa Tpyjnh, — 
KaKO BH paayMHjOTe oaaj cthx: „Ha nepo Me hypKOM 
noKpHBaoie^ ? 

CoKpoTap HHJe anao OAroaopnTH, hhjo anao, 
niTa he to pehn: ^na nepo mo hypKOM noKpHaame'^. 
OHAa he no^OTH ajiaAHKa Aa TyMaqn: KaA yaMOTO 
hypaK aa o6a Kpaja, KOja cy nanpHjOA aojbo npoA 
KOJbOHHMa H TO jOAaH Koaj joAHOM pyKOM, a ApyrH 
Kpaj ApyroM pyKOM, na OHAa pamnpHTO pyKe, y ko- 
jHMa cy Kpajeau oa hypKa, OHAa he hypaK narjie* 
AaTH Kao nepo. KaA ce TaKO hypaK pacxerne, OHAa 
ce Mo»ce ^lOBjoK hokphth h^hmo h npoKO Hory. O- 
BaKO je npoTyMaMHO BJiaAHKa Fpyjnh cthx: ^na 
nepo MO hypKOM noKpHBame^^ 

]\fi. oaaj CTHX OBAJe cnoMOHOM, KaKO ra je paa- 
jacHHO BJiaAHKa Fpyjnh, cjotho caM ce cjiy^ajno hh- 
Tajyhn H>eroBy AHany aaToSnjorpa^HJy, KOjy npeno- 
pyqyjeM qnTaoi^HMa ^BpanKoaa Kojia", jep na H>e 
he BHAJOTH Aa je ajiaAUKa Fpyjnh 6ho uaspcTan ro- 
BopHHK. nco6HTH noanaaajiau, cpncKora jeanna h cpn- 
CKiix ooHMaja, njecHUK, Ao6ap KH>nHceaHHK, a uito je 
HaJBHuie aejiuKH Cp6hh. 




HOBHEHiMTi 

KEtHaCEBHE Or[EHE H nPMKA3M 

FepxnpT XayuTMan. YTOnibeNO sboho ApaMOKa 6ajKa y ner 
HBHOBa. C HeiiaMKor npOHeo P. J. O^^aaufl. BeorpaA. IIlTaiinaHO 
y ApxcBBHoJ UlTaMnapBJB KpajbesBHe Cp6BJe. 1905. — Crp. 169. 
I^eua 2 ABHApA (2 Kpyne). 

Haiiioj JiBTepapHOJ ny6jiBUB CBaKaKO je noBHaro bmo ho- 
MaMKor ApaMaTB4apa Pepxapra XayiiTMana. JloAyuie, ca cpn- 
CKBx iio3opiiBi(a He noBHajeno, mbcjibm, uBKoJe Apyrt> nfijio 
H>eroHO ocBM nTKana** (Weber), coLuijaJiHe AP&Me, aa KOJy nama 
cpeABHa, Moxce Cbtb. hb CMBCJia ueiia, jep ce y H>oj bshocb 
jeAHO OBTaibe eKOuoii cko, aa KOje hbcmo jom AopacAB. Ho r^iae- 
HO je, Aa ce y tom naraiby, aano je <5b;io y hokoii speMeny 



349 



li 



BPAHKOBO tfcOJtO 



1905 



360 



caMO I HBCTO CTRap ReiiaqKor napOAa, ynpaao jeAHora Kpaja, 
UQSRe BcrecaTH JeARa sanauiHa Macao, onKa, MoeenaHCKa. Koa 
Hac Hije 6bjio 6KOhomckiix Kpaaa y Toue cMBCJiy, koa Hac ce, 
Moaxe 6btb, ho 6b uamjio TaKBx eKOHOMCKBx Kpsonaja, kojb 
BCBcasajy HBTBRy je^Hy Macy Jby^B paAHBKa, ajiB npanA. o no- 
TBQiTeHBMa B jaAHBMa, Koju cy 6orajbBMa nocTaJia 36or iipa- 
TBCKa, BMa Ha cne CTpaHO. CBprneraK .^TKana^ je rposau. 
ycraaaK ao JiyA'^a pacnajbeHe Mace je yaaJiyAaH, jep KpeoiiBJe 
oner saRJia^ajy a cae ce KJiBue nJieMeaaTax TexcH>a TKaqa y 
rpyABMa H»BX0BaM yryiue. Taj ocehaj aenpeKBAHor 6ojia ayqe 
ce Kpo3 uejiy ApaMy, Aa uaM aa Kpajy naAae aa cpue, rencaic 
Kao ojiORO. XaynTMaa aac yBepaea, Aa H^eroea rparaHKa jy- 
aauB sacryiiajy npaaeAay caery CTsap, ajia aeKaaa ae nosaaje 
Ty CTaap, re saTO b Mopa a y CyAyKe ocpeAH>e, rpy6o, Mpaqao 
AoKb ao R.iacTB. yracaK je 6e8yTeaiaa, reperaa. 

Caoje MBCJia aajiasa XaynTMaa aa cae crpaae y Apy- 
uiTBy. „<t>;iopBJaa Fejep^^ je dyaToaaaK, ajiB nojierae mbcjib b 
onpaBAaae norpeCe Jie^e My y cpny. H>era araae RBTeaa no- 
6eAaBUB, kojb aacy Apyro aero najaae »BBOTflH>e, 6e3 Tpara 
ocehaifea RBoiera, jyaa<iKora. T&mKO Aa bmb ApaMe, Koja ce 
CRpuiB.ia — aa oceKsj HoaeMJa — nopaaaaje, cpaMaaje. 

XaynTMaaoea ApaMa „Ha ypaany" (Vor Soiiuenaufgang) 
npBKaayje aaM :kbrot creuauiTeM raAae npocTOTe, aa komo b 
oao HOKOJiBKO njieMeaBTBX Ayma - JIot b Jejieaa — 36or 
Ky»ae OKOJiaae nponaAajy. TeoiKa naTH>a aayAapa aa HaraRe 
ApaMe. 

Oa noaaaTBJax ApaMa H>eroR0x Tpe6a Aa cuoMeaeMO a: 
^ycaMJbeae JbyAe" (Eiusame Menscben) „CBeTKOBBay MBpa< (Fri- 
edensfest), KOMOAaje: „College Krainpton", „Der Biberpelz"; poMaa- 
TB<iae ApaMo: ^Haunele" a „Haunele8 Himmelfahrt* a t. a- 

nocjieAH>e A^Jio XaynTMaaoBO, oa npe aeKo.iBKO Mecei^fl 
TeK noaaaro, aose ce ^Ejira^ npepa^eao no aoaejia Fpajinap 
UepoBOJ: ^Dae Kloster bei Sevdoriv". XaynTMaa OACxyna oa Fpaji- 
napuepa y TOMe, mro ce AOra^^aj npaKaayje Kao caa joAaora 
BBTeaa, kojb je CBparao y Maaacrap. Y aoaejia Fpannapuepo- 
iioj BBxea cjiyuia npanoaexKy oa joARora Kajiy^epa, kojb je caM 
6bo y iboj rjiaaao JiBue. CaAP'acaj je y r/iaaaoM, KaKO je noJL- 
CKfl rpo$ CxapmeacKB yaeo aa sKeay jeAay AOROJKy rocnoACKor 
nopoKJia ajiB capoxy, KOja je AOcneJia 6aJi& ReK ao npocjaHKor 
mxana. Hokojibko roAaaa xcbro aaj6ojBBM xcbboxom. HCeaa My 
je Me^yxBM jom Kao A^BOJKa BMajia OAaoiuaje ca cbojbm po^a- 
kom OniacKBM, na a caA flx aaje npoKBayjia. Tpo^ Cxapmea- 
CKB Aoaaa aa xo, a cjiyqajao Aoaaa b aemxo aame: aa^e cjiBKy 
OraacKora b onaaa Aa cy upxe H>eroBa Aexexa joAaaKe c up- 
TBMa OraacKora. Fpo^^ noaoBO OraacKora aa roa6y, AaAO ra 
caeaaxfl a yAaaaxa, na Aoaoae a Ejiry. noKa»e joj Mpxay Jiemaay, 
a oaa ce 6a^B aa Mpxaaua jaABKyjyha. CxapmeacKa je mojib 
aa onpomxeifae, a oaa ra OArypae oa ce6e. G xbmo ce cBpiuaaa 
caa BBxeaoB, kojb uo6eMce aa Maaacxapa OAMax, mbm ce npo- 
6yAB0. 

Ka3Ky, Aa je Fpajinapu^ep y caojoj hobojib oco(5bxo ycneo 
Aa aaaece aseay AOMoacKy Kao mxo je Ejira a noMorjia My je 
HBxaaa caxyao^ja, jep je, kbko peKOCMo, cjiymao y Maaacxapy 
jeAaa aaxea oa Kajiy^epa, kojb je 6ao cbm rjiaRaa jyaaK. 

Ajib kojibko ce XaynxMaa ycyAao, Aa Kao yMoxaaK aa- 
aece aoKOJiBKO ApyiBTReaax cpeAaai, xojibko ce Kao npaaa ne- 
CHBK Jiaxao BBBopa aenpecaxayjior aa oceKarte jbyACKO — po- 
MaaxBKe. BaJKa o yxonjbeaoM aaoay, yaop-AOJiy aaoaojiaje Xaja- 
paxa, ocxaje yaoK nacxa nojeaaja. 

TparoABJa Xajapaxoaa — nponacx a6or xora mxo My aso- 
NO, Kpyaa iberoaa paAa b yMea^a, naAa y jeaepo, cjiBKa je qoaoKa, 
KOJa je XOJIBKO Baaypea joahom baojom b paAOM aa H>y, Aa My je 
nponacT caMO aaKaaAa a yMapeifce aa jaAe H>eroBe. OA^aaaK oa 
xceae a A^u^e, xpeayua ca JbyCaaaauoM PayxeaAOJiajaoM, AOJia- 
aaK CBHOBa iberoaax ca cyaaMa MajnaaaM, CMpx »eae H>eroBe a 
8ByK cxapora BBoaa — xo cy cae xaKa nojexaqaa MOMeaxa, 
KOJB ce ae AaAy aa^opaaaxB a Ma KaKO 6b;ib poMaaxaqaa, xxojib 
0BCMO Aa ce y ii>BX yssBBBMO a Aa ax npojKBBBMO. GxBap je 
oco6BTa aa ^axaibe, a aa npaKaaanbe ABaaa, jep joj je a My- 
BBKy AAO MOAepHB aoMaqKB Myaanap X. I^ejiaep. IIpeaoA je 
apjio TJiaAaK, a KaA ce yaMe Aa je y xaKay jj^ejiy Ba^saa ctbji 
B JiaKoKa, TO aaM je MBJuije mro ce npeaoA b c xe cxpaae Mopa 
noxaajiBXB Kao b c Apyre cxpaae, mxo ce xane aeh yKyca r. 
npeaoABOua. -f- 

06MaHe N NesHafte BiiaANMNpa MajiiHe oa /. JLyKuAa^ Beo- 
rpaA 1904. — yHaxejb jeaaKa r. BjiaA Majiaaa npaKaaao je 
CBHxaKcy cpncKor jeaaKa r. JaaKa JlyKaha y ^llpoca. F^iacaa- 
ay* (CB. aa jaayap, ({>e6pyap a Mapax 1903 ) Kao joAay aa mKOJie 
p^aay Kiuiry. MeaB Kao pei^eaaeaxy aaje Morybe bshocbtb 



OBAe — a aaje aa yMOoao, MHore cxaapa y cpu. jesBKy, Kojy 
a6ajba r BjiaABMap Manaaa ae paayMO a koa r. JaaKa JlyKalia 
Ao6po cy iipBKaaaae, — aero hy yKpaxKO peha o comoJ kh>h* 
8B OBOJ. y H>oj ce aaaoce Maore xbkbb cxaapa, Koje r. B.ia- 
ABMapa Majiaay cxpamao onxyxcyjy. „0h (e, Maatuia) npeiia- 
cyje xy^e pe^epaxe a npoxypyje aa caoje, npenopynyje affu.ha 
p^aao npeaeAeay KH>Bry r. npo^^. Gnape KanaKa (JTax. HBxaaKa 
lUajaAJiep-lUxaJHepOBa), a xo caMo aaxo, mxo r. iipo(p. Gnnpa 
KajiBK aaBOAB y iboj naparpa^^e aa Jiax. rpaM. MajiaaoBe''. To 
cae aaaoca aa jaaaocx npoj). AaxaacKor jeaaKa aa Beji. UlKona 
r. JaaKO JlyKuK. Kance a oao: Aa je r. MaJiaaa aa cpncKy Ki^n- 
ry a muo.iy, y Kojoj paAB, ae caMO apjio mxexaa, aero b Hp.io 
onacaa mobok^^ J!(ajLe adaoca r. JlyKah, kbko je „UeMaHKa 
aewCaaKa" BjiaABMBpa Ma.iaae (BeorpaA 1897.) p^aaa, a ya 
xo cnoMBH>e, kslko je r. ^p Joaaa TypoMaa y ^Fjiacy cpn. 
yqea. Apyiu'^'Ba*' (roA. 1891. > noxnyao AOKaaao, Aa je r. Majiaaa 
r 18H8. npeaeAeay y „npocB. FjiacaaKy" 3. jiaxaaoKy a^kjib- 
aauajy norpemao a p^aRO npeaeo aa Vavifiek-oae Eieinentar- 
Grammatik der lat. Spraohe (Leipzig, 1873.) F JaaKO JlyKBh oa- 
paqe r BjiaABMapy Majiaaa a aaaibe cpncKor a 8aaH>e Jiaxaa- 
CKor a aeMBMKor jeaaKa b aaaaaa ra ^KHiBxceaaoM aapajiauoM, 
KBKBO aarAe noA aedoM aeMa**. 

^a je r. Majiaaa Aocxa c;ia6 y Jiax. jeaaKy, xo cmo ce 
Aaaao yaepBJia aa Hieroae KH>Bre; aarjieAa Aa oa b ae npaxa 
aame paAoae aa xoMe nojBy. 

Ho MB BnaK ae OAoGpasaMO aaKaKO orbko noJieMBKe tao 
ce ae ($apajy aapaaa, aero Tpe6a peha: Aa r. Bjibabmbp Ma- 
jiaaa aeaa Aoaojbao cnpeMe aa nBcaH>e mKOJiCKax yyOeaaaa 
aa jeaaKO. Ilaane &e y&a y pew: nA.KO xoKem Aa aaAam kbko 
ne TpeGa noJioMacaxa, naxaj noJioMBKe cpnoKBX •ajio.iora.'* 

Dinarobus 

Jan Kokyta: Pouta a peruti. Basnd (1898.-1905.) V 
Praze. Nakzadem F. Siina6ka 1905 Tiskem nUnie*" v Pra2e Oxp. ill. 
8^. I^eaa ? — n.iOAaa, Aapoaaxa 4emKa KH»a9KeiiaflK A. Mepna, 
y Jienoj Ktbaxceaaocxa noaaax uoa BMoaoM Jaaa PoKBxe, o6- 
JBBBO je y ropHiOJ adapi^a csoje aajaoaaje neoMO. ^o caAa je 
BdAao oae CBOJe KH^are Kdy2 se pfipozdiva (189r.), Sv6tla a blu- 
di6kv (1898.). Lilie z tv^ch zahrad (lb99.), Lekniny na hlubinaoh 
(19UU), VidSi jsem dusi 2eny (1902), Za Kristem (1903.). Jlne iio- 
cjieAae KH>are cy AO^eKajie a Apyro BaAaH>e, a xo jom y Bcxoj 
roABaa, KaA cy a aaomjie npaa nyx, a aacKopo ^e bbbKb y 
ApyroM B3AaH>y a „LekQiny ua blubiiiach.** To 6b bbK 6flo ao- 
aoJbaa aokbb, Aa cy Pokbxobb paAoaa u,eH>eaB y ifaeroBy aa- 
poAy. HajaoRBJa aaM atfapKa necaMa „Pouta a peruti" xaayje 
oparaaajiaa Ayx, 6oraxy jj,iiKUfl}y a nyaocaecay cjio6oAy yMex- 
BBHKy HomKora necaaKa. X. Z. 



KH>H}KEBH£ BEJIEUIKE 

Hob poMaa ^asa Tojciora. PycKe „Hobocxb" Aoaoce aecx 
Aa rpo$ Jlaa. Hbk. Tojicxb paAB aa joahom borom poMaay y 
qexBpa A^^a, kojb Ke aaaha bcxom nocjie H>eroRe CMpxa. Tpa 
npea AOJia xor poMaaa cy aeK roxoaa. Y npROM A^^y je acxo- 
paja joAaor MJiaAor dopi^a aa cjio6oAy, kojb y xaMaaua Jiexca 
y noce6aoj KeJiaja a neaae aa cjio6oaom, npexuiBJbyjyKB onaj- 
aBHKe nacoae. HajnocJie ce npo6yAB y H>eMy aepa y acxaaa- 
Tor Bora b cxpax oa aeaaBecaocxa. JXpyru jsfio OABrpaaa ce 
Me^y OTMeaaM poGajameaBM cpOARBUBMa, kojb xcaae aeeejiBM 
3KBB0X0M, noaoKaA ce cexe a oaor aa poOaja, cnOMBtby ra a 
HyAO ce, „KaKO je cae xo mopjio 6bxb^', ajiB a ae cjiyxe, kbko je 
HbOMy oaaMO a kbkbo naxibe npexcaajbyje. Tpeha ago, aaJAap- 
JBBBBJB OA CRBx, onacyjo naxH»e podajameae MaJKe. — Oao 
HOBO A^^o HOMa jom aaxnaca a Tojicxb he ra, no caoj npajiai^a, 
jom Bame nyxa npepaAaxB, KaKO je xo 6bo H>eroa oOanaj a 
KOA CBBX AOcaAaH»Bx paAoaa. 



nOaOPHIlITE H yMETHOCT 

CpnoKN paAOBN aa n840)k6n y ^iijeNcy. Jaaajia cmo y 10. 6p., 
KOJa he cpncKB yMexaau^B yqecxaoaaxB aa oaoj aajioastfa. GaA 
jaajbajy, Aa cy 8. Mapxa aeh OAacJiaxa aa xy B3JiO3R0y aa Gp 
(5BJe paAOBB yMexafl^KB, nojboupBBpeAHB, myMapcKB, OTaorpa^- 
CKB a BBAycTpBJcKB. Gjiy»6eao je 6bjio jaajbeao, Aa ce aajioHcCa 
OTBapa 2. anpajia, ao KaKO aacy potobb cbb naaajLoaa a noTpe- 
6He cy jom acKO npanpoMe, to he ce Bajio»c6a OTBOpara no 
CBOJ iipajiBu^B KOHi^oM anpBJia bjib noqoTKOM Maja. 

ApNCTO^aHoae nHtade*" aa nosopHiiUN. 10 Ae^eM0pa 1904. 
npBKaaaaa je aa ctapoepHKOM jeauKy AyxoasTa Apacxoij^aao- 



351 



11 



BPAHBOBO KOJtO 



9105 



m 



ROBE KOMOA^Ja ^lKtL6e** [„Bdzp<xxoi" — y oco6h Tparaqapa Eypn- 
mij^a pyra ce ApBCTO^^ae yiieTHOCTH.] npe^cTasy je npapeAB- 
Jio KJiacBRHO-^^BJiojiomKO ApyuiTBO y JIajnuflry y cjiasy 39- 
roABQiibBi^e CBoJe. I^rot BUTejiBreHUflje ($bo je na npoAcraBB, 
Koja Je 2 cara rpajajia, a oco6bto xsane cbmo npBKasBBaibe 
(nsa HBHa), coJio necMe b KopcKe neoMe no KOiinoaBii^BJB Jej;- 
Hor ApyniTBenor ^Jiana HesHBTHe asMeHe oy yHBH>eHe brbk y 
caMOj KOMeABJB. GTBpB pflTMB cy OHysaHH. DinarohuB 



nPOCBETHH H flPyiUTBEHH rJIACHHK 

CpnOKN yHNBepSNTer. yHBaepaBTercKB GeeaT GpncKor y- 
HBBepsBTera y BeorpaAy B8a6pao je 9. Mapra o. r. y ceojoj 
ceffUflUB y ynpasy yHaBepsBTera sa OBy ro^Bny : sa petcropa 
Cmuy JIobbbbKb, sa upopeKTopa Gasy ypouieeBha; aa Aenane 
Ap. J. I^BBJBha ($BJi. ^BK.), HBKOJiy CTBMeHKOBB^a (rexB. 4^aK.), 

AP. MbAB^B P&AOBBHOBBlia (npBBRB ^BK. I ; SB upoAeKaHC Jby- 

doMBpa JobbhobbKb (4»b;i. ^bk.), Annpy Gre^aHOBB^a (rexn. 
^BK.), Ap. ^Kbbojbhb nepB&a (npaBua ^^anyjiTeT). 3a ceKpe- 
TBpa yBBBepsBTeTOKor B3a6paH je }Kbb. 0. Aaqah, AOcaAamH>B 
ceKperap B. IIlKOJie, a sa nacapa Bjiba* MbxbjjiobbK, aoc. hb- 
cap BeJL niKO/ie. — Hbkhbaho oy jom aaaCpaHa peAOBHBM 
npo^^ecopBMB: Je^ra GTe^BHOBak sa tcxhuhku ^'BKyjiTeT; 
ARApa 'Bop^esaK a Fara FepmaK aa npaaua ^^aKyjirer. — 3a 
eanpe^e npo^ecope BaaCpaHB cy: y JtpaenH ^aKyjiTCT. ap- 
Bosa MapKOBBh, ap« K. KyaauyAB b ap* ^^ab MbtpobbK ; y g^u- 
aoao^CKU ^aicyjiTer: fiosa IIpoKaK, aP- MapKO JleKO, ap- Gtb- 
Hoje GTBROjeBB^, IlaBJie IIonoBfl^, aP« BpaHBcnaa nerpoHaje- 
bbb, ap* AjieKOBHABp BeJiaK, Hbkojib Byna^, AP- Jobbh Gnep- 
jiah, Ap* ^BBOJBR "Bop^esaii, Mbjibh HeAejbKOBaK a Koctb 
GTOJBROBflh. 3a j^ot^eure: na npaaHOM ^^BKyjiTOTy ^par. Apan- 
^bjiobbK, hb 4aJi080$CKOM AP- BacBJiaje 'BepaK a M. Tpa^yHau; 
y rexHUHKu: aP« Gtobbh MapKOBab a Jtparojby6 CnacBK. — 
Kbko BeKB JiacTOBB j&BJbBJy, AP* MapKO JleKO, AOcaAaH>B pe- 
AOBBB npo^ecop BeJi. IIlKOJie, aaxBBJiao ce hb aaCopy aa bbh- 
peAHor npo^ecopa yHasepaaTeTCKor. 

„3Maj", APyiilTBO OpnOKNX KIbNWeBHNKa, yMeTNNKB N HOBNHapa 

Koje Je, KBo niTO Je noaH&TO, aacROBBHO npouiJie roABHe obao 
y KapnoB^BMa, ao6b;io Je cbab norapAy oa 3eMaACKe B.iaAe 
y 3arpe6y. IlpeAceAHBmTBO Je caaaano BeK OA^op, KOJa Ke 
KpeayTB pBA jsfiiJbe y OApe^enoM npasivy. OflCopcKa ceAHut^a 
ffufle y ne^ejhy 20, Mopra y 6 caru uocae uoahb y euMHaauju. 

EpaHiOiiaB "B. Hyamlk. Y obom 6pojy aohocbmo jibk osora 
BBmer aaBpCRor a njiOARor nacua, ab My a ^BpaHKoao Kojio" 
OAB CBoJe nomTOBaH>e a kbo cjiaajbeHoa KibBxceBHBKy a kbo 
cbom capBAHBKy. Hyuiah Je oa roABHy A^Ha bmo yupaBuaic hb- 
mera GpncKor HapoARor lIoaopaniTa. Kao raKas cbmo je yrapABO 
a npomapao croJ Jiena rjiac, koJb Je y Gpncray c ose cTpaue a 
npe Tora yacaaao, nyryjy^a c noaopanjHOM jipyiKBHOit HamoM 
no paaHBM MecTBMa y BbhkoJ, BaHary a Gpeay. Y Hobom GaAy 
npapoABJia cy My Gp6a rpa^BRB HoBOca^aHB, noniTOBaMB H>e- 
roBB KH>a»eBRora a yap&BHB<iKor& paAa, npocjiaay AR&^^ceT- 
neToroABDifibai^e fteroaa KM>B}ReBHBKOBaH>a. Ajib tom npBJiBKOM 
cyAejiOBBJio Je y npocjiaaa toJ ue caMO HoBOcaACKO cpncKO rpa- 
^BHCTBO aero a noniTOBaqa HymaKeBa aa 6jiflHce a a^-^^ o(<o~ 
Jiai^e HoBora GaAa, na a aa BeorpaAB. Y aeqe je 6flJia npoA- 
CTBaa cJiBBJbeRBKOBe AP&Me: ^Tbko je Mopajio 6btb'% y nyHoj 
Ky^ rjieABJiau^a a aa H. Cbab a ca crpaRe. IIpeA npBOM paA; 
H>OM npo^iBTBO je r. aP* JIaaa MapKoaaK onceHcan KpacaH cboj 
roBop o cjiBBJbeHBKy, a noaopaniBB ApyxcBHa hb nejiy ca cra- 
paROM yMeTHBKOM r. Jl,. PysKBhea noaAP^BBJia ra je a npeAa;ia 
My CBOj AAp 3& ycnoMeay hb to aene. Ilocjie npeAcraae 6bo je 
rpBHi^joaBR fiBRKOT ca 6;iaay 200 rocTajy xceHCKBx a MyiuKBx. 
npBB Je noaApBBBO cjiaajBeRBKB npeAceARBK ),MaTHi;e GpncKe** 
r. A. Xaqah. 3a tbm ce pe^ajia ycMena noaApasa kbko jibhhux 
npajBTejBa tbko a nomTOBana HyiuaKeaa KH>B}{ceBHBHKor paAB 
Koje 6paoJaBHax KOJe nacMeuax noaApaaa aa paanax Kpajeaa 
6aJio Je 6Jiaay 300. Ha cae noaApaae OAroaopao je cJiaajLeuBK 
BCKpeHO a AyzoBBTO, a aaapinao je cyaoM, jep APyror anaKa 
aaxBBJiROCTM, peqe, hb tojibkoJ uaxcH>fl He moskc a&tb. 

HcTO Beqe A&BBJia ce y cjiaay ABaAeceTneToroAauiH>aue 
y BeorpBAy y Gpn. Kp. HapoAROM noaopaoiTy npeeRne Apa^a 
HymaKeaa: „^peTeKI^iJe^, a y Co^ibJb ibeix>B „KHea Hao oa 
GoMdepaJe*', KoJe Je, y bctb mbx ab cnoMeHCMO, kbko Kasy, 
npBB cpncKB ApaMB, koJb je npeaeAeRB hb 6yrapcKa jeaaK a 
npaKaaaBBHB hb 6yrapcK0J noaopHBu,a. XpaarcKO 3eMaJLCK0 
KaaajiBniTe y 3arpe6y, fab ce jom oa npe Heny roABHy Aaje 
Hymabea ^Kaea Hbo oa CeMCep^je'', noaApasaJio Je cJiaajbeRBica 
6pB0jBB0M, 



y OBBJ Max eso aohocbmo a AyzoaaTO CManuLeaa iq>Te3K 
HBuiera cnaKapa r. ypoma XIpeAaKa, koJem Je nosApaBao Hy- 
maiky npocjiasy. KpoHOc (crapa 6or) A^KTapa c npecTOJia 25 
(paayMe ce roABHa), HapoARO npB3Raii>e 6flje My oa ocrpar 25. 
HymaK nojierao rb AyncROCT, t. J. hb KJiyny, na ce lyAii mTB 
ra je to c Jie^a crbiojio. Koa H>era njiane Mabaoct, a Ompt a 
KpaTBKB (Cjibbb) cToJe acnoA pyKe JeARB c ApyroM a rjieABJy 
aaapmeibe HapoARor IIpa3RaH>a. 

H RBme rpa^BRCTBO, kba rbm 6enie obao Hymak ca Apy- 
KCBROM noaopamnoM y rocTBMB rb 15—16 Aaaa, oabjio Je caoje 
npaaRBHte RpeAROM rbm KH>a9KeBRBKy tbm, mro ra Je jeARe 
Beqepa, rb noaopRauB, aaReRBAfliio croJbm nosApaROM. P. ManaB 
ByAacBBJLeBflii, raMH. npo$ a noaaaTa npanoROAB^i ^BqJeAHBX 
JLyAB^, 6flo je tom npaJiBKOM TyMa<i ocekaja KapjiORBHKax npa- 
jaTejBB HyDiaKeBB nepa, to, noaApaBaama My 25-roAamii»Bi^, 
npeABo My a oa KapnoaqaRB Aap aa cnoMea. 

Apara cjiaajBeHanel IUto to cba cjibbbmo, aaje to Tora 
pBAB AB Te M&aaMo bjib Aa to aek 6auaM0 y neaa^jy, aero mTO, 
KBO niTO sejiB r. Jl. MapKoaaK y AaRaniH>eM yaoAROM HJiBRKy, 
oqeKyjeMo jom aame oa Tede, abkjio, tok Aa to ocokojibmo hb 
Taj AajbB paA, na kba tb Kpoaoc (Boase AaJ I) JKOojnfl Jom abb- 
AecoT a noT, tbab hem Ao6aTa neAOCOT, ajia aacjiyssa ax. 



HOBHHAPGTBO 



CTpa^Bja. KpajeM npomjie roABRe no«ieo Je asjiBBaTB y 
BeorpaAy hob jibct uoa ropH»flM bmbhom, a ypeARBK a rjib- 
CHBK My je npanoaeAaq a aam capaARBK, Pa^oje floManoeuA^ 
uacai^ ocBM Apyrax npanoaeABKB aekaHOM xyMopacTaqao-ca- 
TapaMHe caApxcBHe, jom a oho noaaaTe „GTpaABje^ a npaqe 
^KpajbeBaK MapKO no ApyAB nyT Me^y Gp^aaa^. JIbct asjiaaa 
HB qeTBpa aajia jiBCTaKa cbbkof HOTapTKB a ROAeAe y Ay^y 
ORB ^GTpaABJe^ caao c aame nojiBTaqne npaaece. I^eHB Je 
6pojy 5 napa a na roAflRy 6 Aaaapa. Oa Roae roABHe ao cbab 
npBMB.iB CUD AeceTBK 6pojeBa. 

CpncKH HapoA- Haamao je 1. 6poj OBor JiacTa, o kom cmo 
ReABBHO HB OMOTy RBmcr jiacTB AOROJia orjiac. npaaai^ Je 
jiBCTy cpncKO-naTpaJoTCKB. Gbapxcbhom cboJom o<5yxBaTB cae 
Kpajeae cpncKor napoAB. ypeAHBK je Jl. 3pHufi, a bjibcrbk (y 
a Me BdABBaqKor oA^opa) M%tx. MapKoeuK, Hsjibbb 10. a 25. 
y CBBKOM Meceuy. roAflmH>a je ueaa aacTy aa oae Kpajeae 
cpncKe 6 ARRapa (KpyHB), a aa Tyi^e bcmao 10 Aaaapa (Kpyaa). 
'Eau.a Ao6flBajy jibct aa 5 ABnapa (KpyHB). JI^orocbmo cBApssaay 
1. 6poja, AB ce OTnpajiBKe bbab npaaau jibctb: 1. CpncKB Jie- 
Tonac (y kom cy dejiemKe o bbskrbJbm cpncKBM Aora^aJBMB y 
Mecei^ jBHyapy o. r.); 2. GTapa crobb Rama a Aaaamiba Jbbb, 
OA •^. JoaaHOBBha; 3. Cp6B b Ba6opa y yrapcKoJ, oa GseTO* 
sapa npadaheHoha; 4. GpncKe aeajBe, oa P. T. HaKOJiaka; 5. 
GpncKH jeaaK, oa JI. Be.iaha; 6. Bepa y Gp6a, oa A. 06pBA0- 
naha; 7. GeBacTBJaH J^e(5ejbaK0BBk, CKon.i>aBCKa MBTponoABT; 8. 
GpricKe Mcene, oa ^ Ulepepa; 9 Bbo ca^. . . oa HeaecafbCKora; 
10. Ky.ia ToAopa oa Grajiaha oa Tax. OcTOJaka; 11. JyaaqKe 
cpn necMe y iipaiioBeu,B, oa Apa Tax. P. 'Bop^esaka; 12. JI. 
MajiojeBBk: 3a 0Tai^6BHy, oa J£>. JoaaRoaaka; 13. J^. J. ^epoK: 
FeHep. KapTB Gt. Cp6BJe a MaKOAOH^je, oa H. 14. Ba6jiBorpa- 
$HJa. 15 BejiemKe 

HHTyJBA 

t H^Nii BepHe. Flo BecTaaa aa ITapaaa npeManyo Je y cao- 
joj 77. roABHB oaaj cjibbhb a qyaeaa ^paai^CKB cnaoBTeA. 
— Caojy Kapfljepy rb KH>a:KeBHOM nojby noqeo Je Bepae kbo 
ApaMBTCKB nacau; nacao Je a TeKCToae aa onepe, bjib a^Je 
Morao Haka KOMnosBTope. KaAMyje aojio ^lleT aeAejba y 6BJi0Hy<' 
ibmbmo npeaeAeHO a rb cpncKB), nocTar;io noaoJLBR ycnex, oa- 
jiyqao je HChji Bepne, ab yHece rob npasai^ y KH>a»eBH00T 
nacBHseM ^BHTBCTaqKax nyTonBca. Tbko je Bepae ctbo peAOBBO 
ABB nyT HB roAHHy, c npojieka a c Jeceaa, cjibtb aaAaaaqy 
Xeuejiy no jeABH rob nyTonacHa poaaa. Tbko cy nooTaJia 
Hieroaa poMan TlyT oko aeajBe aa ocaMAeooT abrb, I^phb Hb- 
ABJa, nyTOBBH^e Tpajy Pyca a Tpajy ERPJieaa, I^apea Fjibchbk, 
riyT aa aeceu, IlyT y cpeAany aeajBe, TspAorJiaaa Kepadaa a 
MRora Apyra, oa koJbx je aejiBKa ago npeaeAea a aa cpncKa. 
Fjiaaay mbcbo a hbthbc A^^y aamao 6b Bepae aekaaoM qa- 
Tajyka HOBBRe. Kba 6b tbko aamao aroARy Teay, Aao 6b oe 
TeMejbBTOM npoyqaBaH>y reorpa^aje oaax aecTa, kbmo mbcjib 
CBOje jyHBKe na nyTOBaH>e nocJiBTa. HCbji Bepae naK c&m poTKO 
Je KBA 0AJI&3B0 aa ceor tfopaaamTB AMBJeaa kbmo aa nyT. 
Bepae Je aajaame oa CTpaaax nacai^a npeao^a aa cpncica 
J eaaK . 



cy 



miWoapijA 7 Q^M. K^Mi« 



867/906 



V 3ABABy, nOVKV H KftMWEBpCT CJ 



S 



V. 



BIACHHK H rPBXBHK 



y Gp. KapiOBi^na, 24. napra (6. anpHJia) 1905. 



XI 



JoiaH Cmmsohobh^ HoKHh, Cp, HapnoaitH 

CPnCHHM COHO/1MMA 

cjio6o^eHieM HapoAa n luiipeibeM 

CJ1060A& CBe ce Biitiie uenajia 

npaBHa je^iiHiii^a — iiopoAiiia. 

saApyra. oiihnHa re je noje;iiiHau 

nocTajao i^ennuoM ii cBe BHiue 

pacnojiarao cbojom BOJbOH. HapaBHo ;i,a je pac- 

nojiarao caMO iipnBii;i,HO, jep HfiiBehit y npy* 

lUToy H iiOA pasHHH npnJiHKaMa, yrei^ajia je 

Ha nojeAHHi(a cnjia oieojinHe, re je no^Jierao 

jaieH KaKO yMHO xaKO 11 waTepnjajmo. y KpaTKO 

— HacTyniiJio je ;tpo6jbeH>e, cHTitenie MpjiuToa, 
na Ko HHJe Morao 11 ue MO»ce ji.a ce o.ipiKit na 
noBpmnHH, tohb n naAa, to ce thico HaBajniue 
MHOwn npoJieTapMjar MaTepHJajiiiii u yMHii. Taj 
tie nponec y eejiHKHx Hapofta 6hjio ciijiom 6ir;io 
MHjioM flosecTH ^0 ApviuTBeHor cjiOMa H iipe- 
o6pa}Kaja, ii3 Kora he nounhn hobh o6niiit(i 
ApyiuTBeHor ype^eita. 

Ho icaKO BejiHKii Hapo;;H Mory Biiiue ii ^a 
pacnojiajKy cbojom cyA6nH0M, jep cy aaoHO 
npeOojie;iB npoii,ec ocJioSo^etba, yjeAMibetba ii 
o0e96e^eH>a cbojhx Kyjirypmix TetcoeuHa, to 

— yaejiH j^pHcaoHH h ;^pyiuTBeHH oSjihiih y 6y- 
AyHnocTH Ma Kojii bka — H>iixoBa Bepa, jesiiK, 
BapuAEie oco6iiHe ocTajy oSesde^eHe, a H>HxoBa 
6pojsa BejiH4HHa Myea ibiixoB oncTaHaK. 

OenH csera Tora, Mti Cp6H Mopauo iiMaTii 
cearAa y BH^y uito ce s^HBa oko uac h ca 
saua OBAe n y ocTaniiH 3eMn>aMa r^e hchbh nam 
HapoA, na ce OH^a santiTaTn, KaKO heMO vi inMe 
heMO HH AA o6e86eAHMO CBOJ Hapoj;, oeaKO no- 



I 



];eitaHn, aaea^euii h KJiOHyjin MOpanHO h Ma- 
TepHJajiHO? — 

U OBOMe je nosBana ofl. HHcnii rjiasa na- 
pOAS) HapOAHa HHTeJiHreHiiiija ca OHnua y Bpxy 
CBOHB, a Ty je 6aui roJieMH paci;en, re ce na CBe 
CTpaHB opii KpMK saBaAO, Mp}KH>e, HanaAaH>a 
VI oiianaH>a, TaKO a^ ce Ta sasajia ii Mp»cH>a 
npeuaiua y onhHHe na laK y nopoAnue, na 
;ieMopaniniie napoA h hhhii ra Hecnoco6HHH 
3a yApyJKett>e h yjeAnitetbe. 

Kawe Jlopeait lllTaJH: — „/fjco Tpeny- 
Tana y musoxy uapo^a, na^a je neouxo^Ho 
uoTpeduo -aoTuyHO u Hajjane upezHyHe cnaze 
^LxaHoea tbezoeux, 4a ce KOH^eHTpume ua 
JeAHoj TanifM, 4a ce o6je^uuu y je^oj eojtu, 
yaoTpe6u y je^HOM ^ejcrey. Cuoco6hoct na- 
po^a y TOMe. Mepujto je ibezoea snanaja y 
pe^y ^pyzux ttapo^a; noc^e^u reMejt npaea 
nezoea Ha im^uau^^yajmu oncTauaK y cecT- 
CKOJ itcTopujzi." flaKJie, „c rjiaBe pH6a cmpah", 
a „iipyT je y cnoiiy jaK"! 

TjiaBHO je npii3HaTn a^ cmo 6ojiecR(i n 
Tpa>KiiTii sa BpcMena aena. Cearco sjio, KaKO y 
noje;i,[iHua raKO n ApyuTsa, HaiipeAyje oxyA, 
iDTO ueMaMO 0ABa>KHOCTii na. iicTHHH y OH(i no- 
rneAaMo; uito caMH ce6ii jiawceMo, aok nac bh- 
roBH Jia-/Kn TOJiHKO He ciiJieTy, aa ce aubiiho 
y HiiiMa. Ila xaJAO a^ bhakmo, KaKO ce mh BJia- 
AaMO y JKHBOTy, Te ksko npeMa tomg yTHneMO 
na uiiipe KpyroBe CBora uapoAa- 

Bpjio je Majio ohiix, kojii mhcjio onoHe 
inTO je 6a[i3y iiaMeTii, a Behima nac mhcjih 
TaKO opocTpaBO. Aa ynpaso miicjki uito HHJe 
Ha A116BHOM pej^y, uito je ce ue thho, na xaKO 



365 



12 



BPAHKOfiO BOJIO 



1905 



356 



HaM caji.aniH>ocT iiaMnne iiciioa Hory, Te 6aui 
aa TO HucMO KaApii hii ctbophtit ycjioBe Gojloj 
6yftyhH0CTn. TlpBO je eejinrco 3Jio Haiiie, iiito 
je y HaujUM TaKOseaHiiM 6ojbHM KpyrosHMa 
OTejio Maxa Tpomeibe, Koje jiajieKO uaAMauiyje 
npHEpeAy* na uac je cee enuie u BHiue kojh 
HCHBHMO 6e3 paMyHa n He caMO uito TpomiiMO 
CBOjy sapajiy, Beh 3aiiy>KyJeM0 6aiu luxeAH^OM 
noHHKJie CTape TeKOBHue. JI,yroBHMa TOBapMMO 
Ha ce6e reuiKy 6piiry, Koja naM Kii^a HCHBii;e, 
TaMaHii eHepnijy h KBapn Kapaicrep. 

noTpe6e HaM 6iiBajy c A^Ha Ha a&h CBe 
Behe, a npiiBpeAna CHara nojeAHHi^a c A^na na 
AaH ona;^a, jep ce y Toj 6op6n HCHBHana cnara 
CBe BHUie u BHuie Tpouin, na sa to ce y ho- 
BHJe A^6& II iiojaBJbyjy TOJUiKe MCiiBnaHe 6o- 
jiecTii, KOJe Hac caTiipy MopajiHO h MaTepiijajiao, 
a HecTO noBOAe aa co6om jiyAHJio, caMoy6HJCTBO 
II 8J10HIIH. KaAa ce jom CBOMy tomo npupany- 
Hajy CTpacTii, KOJiiMa cmo MaH>e njiii Biime 
o6ojieJiiT, TO ce tiimo iiOMenyTO ajio yMHO}KaBa, 
Te Hac 4I1HH HeiiOAoCHiiMa aa jyHaHice BpjiiiHe 
11 noABure, KOJHMa ce jui^niiue namii a^AObii ii 
npaAQAOBii, KaAa cy y Cp6iijn ,,jieiiehii KpBJby 
cpua po^eHor, Miiuiiiua CBOjiix koctii cjioMjbeue'S 
ciipeMiiJiii 6yciijy ynyi^iiMa, „OKJieu he HOKaA 
CMejio npeaiipyh ay^u^^ha neKaT^ noTe rpa- 
CjbiiBe"! {%. J.) 

A Mil jaAHii II HcajiocHii, OBaKii KaKBii cmo, 
jecMO Jiu Mil KaApn CTaTH na MerAan jyuaHKii ? ! 

PacTpojeHii, aana^enii n iiauypeHn TeuiKOM 
6pnroM iiJin He6piiroM, iipiiKpiiBaMO tochoackhm 
pyxoM jaAHO Teao, a BejniKiiM peniiMa rojioTiiH>y 
6ojiHe CBoje Ayuie. 

Hhko He CMe oa crpaxa hii Aa nonne mii- 
cjiiiTH o ce6ii II CBOMe eraiby; He cmo a^ Tpancii 
panyna y ce6ii o ceon, na TaKO ^kiibiimo yiipaBO 
Ban ceCe, CTpaxyjyhii BemiTO n OHeKyjyhii no- 
Mohii Ban ce6e. 

H Ilejo Bejin y CBOjoj KpacHOj KH>naii 
(06paaoBaibe Boa>e, CTp. 200) : «Mn cmo y ua- 
ineM craiehy CBe cBOJe nanope ynyTii.iii na 
0CB0JeH>e cnojbainibera cnera. TiiMe cmo caMO 
yABOCTpynnnH CBOje npoxTeBe, npomiipn.in 
CBOJe Hcejbe, n HanoiMeTKy cmo caA neMnpHiijii, 
CMyheuiijii, necpehnnju Hero mro cmo npe 6iian. 
Jep cy OBa ono.*baiutt>a ocBajaiba CBpaTiiaa 
iiauiy naHCH>y o yHYTpaniH>er npeo6pa*Jcaja ii 
ocTaBii.iii CMO Ha cTpany r.iaBHv CTBap, o6pa- 
30BaH>e name Bo.'be. TaKO cmo HvanoM neicoM 
aafinvAOM ocTaniiaii hvkom cnvHajy a^ OMeaimn 
iiaJBa^KHiije opyhe name A>'nieBHe cnare u na- 
me cpehe*. 



no HOKH ce OAp>KaBajy iinheM y hckom 
pyncHHacTOM CTaay, ho KaKO ii Ta cpeACTBa 
rojiCMO Tpoiue ^KUBHany cnary, to iiocjie ilhx 
nacTyna jom Beha MajiaKcajiocT, iianypeHOCT, 
na CBe Beha n Beha Hecnoco6HOCT sa npany h 
3ApaBy BOJby, npii6paH0CT ii eneprnjy, to Taico 
iiocTaje JiaOaBOCT Tejia n ji^yxa,, iiponaAaH>e Ka- 
paKTepa ii 3Jio je totobo. 

ripHMeA^a, jifl, TO HHJe caMO name 3jio n 
Aa je TaKO h jom rope y ocTajioM cBOTy, cjiaOo 
HaM BpoAH, jep, Kao mTO caM Beh peKaj. oho 
cy Behii napoAH, a^bho ocjio6o^eHii, yjeA(iH>eHii 
H o6e36e^eHn cbojom 6poJHOM bbjihhiihom n 
o6hjihiim npocBeTHHM cpcACTBHMa, na he jiaKO 
H npeKyncHTH to 3jio. yjcAHO 6h Ta npiiMeA6a 
3Ha4Hjia: ^Maxnn ce th Tora, ne MOHcem ncnpa- 
BiiTH KpiiBy J],pnHy; a mTO he 6hth Gnhe, aok 
Tpaje neK Jiaje*' n t. a- 

SnaM A^^ cy HyncAa h neBOJba hcto TaKO 
npiipoAne nojane, Kao nanpeAaK h 6jiarocTaH>e, 
KOJe KaA Ay^6 noTpaje BehunoM 3JioynoTpe6ji>a- 
BaMO, Te ce6e ii CBOje npuBHKaBaMO cyBnmi^iiMa, 
^jiyKcysy** y CBaneMy, a oco6iito y TamTHHaMa, 
6yJH0M yHCiiBatt>y, jejiy n niihy npoKOMepHOM, 
mTO pacna.i>yje OMjiaAnny ii boau 6jiyAH0M skh- 
BOTy II npepanoM Tpomeiby My^^ancTBa. 

ripeTepano ynciiBaibe h 6jiaroBaH>e noeoAR 
3a co6oM TejiecHy n AyuieBny neMoh u Majias- 
cajiocT, Te MymKH noHOC necTaje, a nonnny 
neKii HyAHii hojmobh o nacTii h HacT0Ji>y6jBy. 

3a TO ce CBaKH poAOJby6 Mopa oa cpi^a 
paAOBaTii, xBajiiiTii n cjiaBHTn one Myxcese Ha- 
uler napoAa. kojh cy nperjin n paAe Ha Mare- 
pnjajiHOM no6ojbmaH>y H>eroBy, Te npiiKyiubajy 
napoA oneT y HBpmhe jeAnnni^e, ocHHBajyhn 
aeMJbopaAHiiHKe 3aApyre ii 6pHHyhn ce 3a xpro- 
BaHKn n 3aHaT.iiijcKH iiOAMnaAaK. Taj noicper 
y Sarpeoy je najcBeTJioja TanKa y HCHBory 
namer OBOCTpanor napoAa 3a namnx a^^i^ j^P 
Ty BHAHMO iipnKyn.i>aH>e n rpa^eibe, aok cmo 
AOcaA pa3rpa^nBa.in h ooapaae. Taj npnBpQAHH 
noKpcT Bajba nam napoA y CBaKOJ npHjrai^H jijbl 
noTnoMa^KC n Aa ma.i>e A^uy Ha Ao6pe aaHare 
u TproBuny. 

He Mory ce aobo.i>ho naxBajioTn ynpase 
11 ypeAHniuTBa ^npnBpeAHuica^, Kojn CBOJnM 
jacHUM n KpacHUM nnaHi^iiMa vhu napoA mr^- 
H>n, nporaii>a moa>\ fl}\xe caMonoj^^W^&e, 
CTBapa iipaBnaau iior.ieA na hciibot, na ra y- 
nyhyje mro My Ba.i>a anaTu y rasAnncTey. 

y naJHOBoja Ao6a, iiaK, K-peny n j^aa 
Aeo poAO.i>y6nBe OM-iaAnne icap.iOBaHKe y na* 
npeAaK n ocnoBa y KapnoBi^uMa mMHacTHVCO 



3d9 



1& 



Bi'AiikoBO K(jio 



i^h 



m 



jipyiDTBO CpncKor CoKOJia — h 3a KpaxKO 
BpeMe iiOHMKome TaKoea APyiuTea y Bynoea 
py n MnTpoBHi^i, kojihko je mchh no3HaTO. 
Us AHa Ayiue xeajiHM Taj iioKpeT, kojh je 
nperao aa cokojih MaJiaKcajie h KJiOHVJie, na caM 
3a TO HaiipeA h nncao tojihko o naiueM CTaH>y, 
KaivO 6hx Morao kojihko tojihko iipoMepiiTii 
OHaj neo poAOJby6HBor pa^a, kojh 6ii y KopncT 
Haiuer napo^a HMao Aa> nsBeAe CpncKH Coko. 
Ko je roA npoHHTao obo, a KaMO jih ko joiu 
6oji>e 3Ha Hauie ripHjiHKe, Mopa ijpn3HaTii, Aa 
je TO iiocao BejiiiKu, a oa HensMepHe kophcth 
6aui 3a OBaKO iioi^eiiaH h Hecjio^KaH HapoA, 

KaO lUTO CMO MH. 

3 1 TO Tpe5a CBaKH pOAOJbyC >KnBO a^ "ot- 
noMOFHe poAOJbySHiiy OMJiaAnny. Koja ce TpyAw 
H MciiBO paAH JK^ ce Ha CBe CTpane ocHUBajy 
coKOJiCKa ApyiUTBa, nnja je 3aAaha a^^ MajiaK- 
cajio Tejio 0CJ1060AH MaMe ii npoSyAw y CBa- 
KOM nojeAHHi;y HHJiy h SApaBy BOJty 3a na- 
npejiaK Ka jeAHOM ipu^y^ a Taj je cjioza^ ^aKJie 
obje^wheua eojta 3a on^e flo6po uapo^a. 

CpncKH CoKOJiOBH HMajiu 6h ce nocTeueuo 
BencdaTH y a^ci^hujihhh, jep cmo mh nyAO 
ynopHH, na peTKO caMii h Ao6pOBOJbHO yciio- 
CTaBJbaMO peA y cbojiim ycTauoBaMa, na nac 
3a TO HecTO cnojbua ch jia, npcMa naMa Hepac* 
nojiOHceea, npiiraiba h nporaH>a h ycnocTaBJba 
peA, KOJH Kboj roAH. 

OcoShto 6h ce uMajin nocTeneno n 06a- 
3pHB0 nocTynaTH npn npHBiiKasaiby nojeAH- 
Hai^a na uito yMepeniijn, jeAHOCTaanju i\ jeB- 
THHRJH HCHBOT, KaKO 6h ce ocjio6a^ao Ayra, na 
CBe cjio6oAHHJn 6iiBao y Ao6poj bojbii n TaKO 
nocTao CpncKHM CokojiomI 

HncaM no3BaH a& nnmeM o rnMHacTHU^ii 
H HbenoM yTeqajy na Tejiecnn h AyuieBHH hcii- 
BOT JbyAH, a HHJe hh noTpeSeo, jep o TOMe je 
Beh nHcauo h y nac, a y BejiHKHM eapoAHMa 
oncToje o TOMe HHTase jiiiTepaType. 

06aBemTeH(iMa HHJe noTpe6HO roBopnTH o 
TOMe, a Heo6aBemTeHHMa Bajba caMO nanoMe- 
HyTH, A* ce H A^Hac HaJ3HaMeHHTHJe npn- 
npeMH0*y4wanuiTe 30Be euMuaauja h to joui 
OA OHor Ao6a KaAa cy CTapn JeJiHHH cbojhm 
AyxoM 3aAaxHyjiw ueo cbot h nocTajiH ynnTe- 
jbHMa n ocHHBaMHMa MyApocTH, HayKO n yMOT- 
HOCTH. Ho TOMe Mory mhc^hth, KOJiHKa je 
Bpe^HOCT nojiarana Ha BeHc6aH>e TOJia. Ochm 
Tora HMaJMO Ha yMy, Aa n npBO AP>KaBHO 

CpOACTBO, BOJCKa, KOJOJ je npBH H HaJBaHCHHJn 

nocao A^ opraHH3yje cnary n moK, nocTn3aBa 
TO, npBO, TCJiecHOM BeHc6oM BOJHHKa H, APyro, 



CTporoM A"ci;HnjiHHOM. Ila KaA je noTpe6Ho 
„noTnyHO h najjane nperHyhe CHJie, a* c© 
KOHuiepTpHuie Ha joahoj Ta4UH, Aa ce oGjoahhii 
y jCAHOj BOJbH H ynoTpeCii y jcahom A^jCTBy" 
— Ty je BojcKa. 

Ko xohe, AaKJie, a^ ce jibhw oj nopoKa, a^ 
ycKpcHe y ceGu CHancHy u i^o'py BOJty 3a cbo 

uiTo je y iiCTHHH, no bojbh BOHCJOJ, KOpWCHO, 

jieno H HJieMeHHTO, neKa ce Maxne Kasre n 
HHaTa H HCKa nyje iiOKawH CpncKor CoKOJia, 
na HeKa ce jS.th h 6paTH! Ko xohe CHare 
CBOMe Tejiy, tomc ocBehenoM cKpoBHmTy Bo- 
roM AapoeaHor My Ayxa h AyniBBHHx AapoBa, 
HOKa CTynn y CoKOJie, Aa Be>K6a tojio h yKpoTH 
npeKOMepne TCJiecne noHcyAe, na oceancH h 
ocBeHcn CBOjy ji^ymesHy CHary n ycnocTaBH hba, 
C060M BJiacT Ao6pe BOJte, AapoBane My 6jia- 
roAahy Bo>kjom. M neKa yMHOHCH A^poBO Aane 
My BoroM, a th AapoBW jecy: MyApocT, pa3yM, 
caBecT, CHara, 3HaH>e, hoSohchoct h CTpax Po- 
cnoAH>n. 

„JaHaJTe y Focuofly u y cujiu jauune 
Ibeeoee; obytpure ce y cee opymje Bomuje^ flfi 
6ucTe ce mozjiu oflpmaTU npoxuey JiynaecTsa 
^aeojicKoea : jep nam paT nuje c Kpe^y .... 
nezo ca ynpasuTejbUMa TaMe oeoza ceexa u 
c flyxoeuMa naKocTU ticuofl ne6a.^^ (E$. 6, 
10.-12.) 

OcHHBaJMO, AaKJie, APyiuTBa CoKOJiCKa h 
no^HMO Beh jcAHDM nyTOM 6jiarocjiOBeHHM, na 
KaA ce o6a3peMO c Tora nyTa na cTpanny- 
THue, KoJHMa CMO 6jiyAHJiw y necBecTHmi cbo- 
joj 3a npaaHMM oncenaMa, TaAa heMO ce a^ibhth 
H qyAHTH, KaKO cmo mofjih TaKO Ay6oKO nacTH 
11 KaKO CMO MorjiH H APy^H^a HaMeTaTH mhcjih 
H Mcejbe, Koje boac pacyjiy napoAa h H>eroBOJ 
nponacTH. 

H KaA SyACui Cokojiom, CBeTKOBahe Ayx 
TBOj no6eAOHOCHH noBpaTaK Ka npaBOJ cbocth, 
a TO cy HaJ3HaMeHWTHJH Tpenyi; 1 xcHBOTa Ay- 
moBHor. 

npo6yAHhe HaM ce ycnaBaua canecT h no- 

neht MO BpUIHTH CBOJe Ay^^OCTH H HHHllheMO 

caMO OHO UITO caBecT OJio6paBa, h oTpecTii 
MHCJiH H Hcejba, KOJe caBecT ocyi^yje. 

y TO HMe: SApaBo! 



,,He MajiaKiuH, Mjia^a CHaro, 
He noBfepH nyxa npasa, 
HeK TO BiyKa He naAJana, 
HoK TO cjiaea hg ycnaea!" 



(3. J. J.) 



-f^ 



^ tiPAHBOBO KO^O ^ 1905 



Optr. J. MnM)K, Esorpifl 

SBpmn, He uyiH Bnine; cypoBou pyKOu samro 
JIarauo lynam nymy, dAJi&Hcem nan na una, 
KjiOHyny Hcprsy TBojy ypuBapHtn; peiin, HainTO 
^ ^OJiasHin c namiOH na ce y Be<iHH BOAani can? 

I Sap MCHBOT on KOJiOBKe no xyMKe onojaHe 

He 6eme Hcyi h cyiiibB? — Myieite HamTO to? 
Ta ja Te <ietcax HcynHo cpeu oBe rjiyne Tajne, 
KpOB Kojy crynax cjieno h Kymax cauo 6ojiI 

Ha npary noiia TBora pyKa mu hcbaho Kyi;a; 
PacKJionn mnpoii nBapn npeA koJhu rpue spaK, 
y TaHy naH ce racH, hs tbhc Bopa nyi^a, — 
CnpeHaH can; ji&i hh pyKy, bouh ue y tboj upaKl 

MapaT 1905 



JEAHO nMCMO HEHAMEH3EHO JABHOCTM 

Jipam riajo, 

BO Aa Til OAroBopHH HceJbH, re aa 
TH ncnpnMaH 11 jeA&H nonaraK ns 
Hojera ncnBOTa. Pasyne ce, 6iihy 
iicKpeH, npeTnocTaB.i.ajyhn i^a th 
OBO uehem lUTaMnaTii, jep, Ka^ 611 
6hjio Aft (^ inTaHna, ja 6iix creap, Ma h na 
panyH iicruHe, Hajio y^ecno, KaKO 6n nocjie 
MOje CHpTFi Jienma HarjieA^Jia. Y ocrajiOM mo- 
paH TH H TO HanoHeHyTn jifi. ja ocehaH epjio 
Benmcy OAspaTHOCT npeHa ohhm noTOMUHMa 
Kojn cy, Kao yt)eAHiii^M JiHCToea, saeejin o6h- 
Haj ga, y ocKyniii^H npHnoBOAaKa 11 necana, 
mraHnajy npnsaTHa iincMa sacjiyxHiix npe- 
AaKa. HajsaA, nocjie CMprn, to ce joui ii noA- 
Hocn, HOBOK ce caicpHJe noA saKJionau HpTBa- 
HKora caHAyKa na n He i^peeHH npOA cbotom; 
ajin inTaMnaxii nposaTHa nncHa joiu sa »cii- 
Bora, TO 611 6hao Beh aeuiTO BHine Hero KojeuiTa. 
SaHHcnii, Ha npnuep, JinrepapHy npenncicy ns- 
He^ noK. BoJHCJiaea, JanKa 11 Mene. Pei^nHO 
6aui A^ CMO CBa Tpojifa BejiiiKii JbyAH (iuto 
CMC HH yeoK jeAan Apyrou npnsHaBajiit), ajiH 
ce, 6paTe Ilajo, csa nauia npenncKa cacrojn 
H3 Tora iiiTO CMO jeAaH oa APyror niicHeno 
TpaHCHJiH no KOJB AHHap Ha sajan. 

Ho uiTo ja Ty tojiiiko naBnjaH, yHen ce 
ja Te6n n ocbbthtii, aKO tit, 11 npeKo MOJe 
BOJbe mTaHnain obo mojo hiicho, nocjiahy th 



OAMax npnanaHHi^y sa xoHOpap.* CaA 6npaj 
mra th je je^THHnje. 

Aaicjie Bhjio je to 1900. roAHne. 

IlyTOBajio je Hac jific&t&K jia^OH CpncKor Bpo- 
AapcKor JlpyiiiTBa hhs flyHae. Bho je Ty: jtp. 
JIasa KocTHh, Mnjioean Fjinuinh, OreBaH Cpe- 
Mau, Jhhko BecejiHHOBiih, ^parOHnp Bpsaic, 
Mnjioui I^BCTHh, riaja JoBaHOBHh, MapKO My- 
paT n IVoKa KpcTnb cjiHKapH, Ilerap y6aBKHh 
Bajap H — ja. Bnjio je to saHHHJbiieo nyTO- 
Baibe. Hitje 6hjio Apyrnx nyxHOKa, re cho mii 
6hjih rocnoAapH cnTyai^HJe h rope na najiy6H 
H AOJie y KaditHH. CsaKO ce sauHHao na cnoj 
HamiH: JIaaa Kocrnh je cjiaTKO cnaBao. Herap 
yCaBtcnK je HenpecTano jeo, cne oa BeorpaAa 
na A^ CHeAepCBa AOKne cmo n nyTOBajin; no- 
jeo je neT 6n$TeKa n to He saTO uito je Cho 
rnaAaB eeh ns nyne paAosnajiocTH Aa bhab 
Ko he TO Aa njiaTH. JaHKO je yseo HeMnJH 
uiTan H i^eflHM nyrew ryAHO HOKe HapoAHe 
necHe ys uiran. L^BeTnh je nepBOSHo lueTao 
cMiiniJiiajyhii nsBecHO neTH <niH KaKse BenuRe 
Apaue. riaja JosaHOBHli je naiuao Aa je npo* 
THBHa CTpana jejioBHHKa qncra h upTao je no 
Hioj, KapRKHpajyfiif cBaKora oa Hac. Bpsax je 
Ao no;ia nyra cMnpiio n ceAiiy 4*Jiainy nnsa h 
Beh je iioMeo jia npii<ia caoje nosnaTe aneK- 
AOTe KOje je oh HasHsao „npiiqaHa aa A^My"- 
GpeMau je oTHuiao y pecrapannjy IB. luiace 
Ha KJtyHy .'i^e, jep cy ce ohao jenan nuiaj- 
$ep, jeAHa onuiTHHCKa 6a6iii;a n hokh i^hh- 
uapnn hs Htiuia ynycTnjin y rjiacau pasroBop 
n T. A. II T. A- JcAHOM peiH, csaKO je sa csoj 
panyn nauiao ce6ii saCaee, a jeAHHO ja ce nn- 
caH 3a6aBn>ao, jep can 6110 na ceGe npnuHo 
Ay»cH0CT Aa 6pnHeM o cBHMa. Hh caA ne snaH 
KaKO je TO Hcnajio Te caM ja nocxao HHnpe- 
capno OBe nomroBaHe Tpyne. Kojihko ce ce- 
haH, HHcy He sa raKBor nsaSpajin tb he, no 
CBOj npHJiHi^H, 6nTH na caM hh ce caH na- 
HCTHyo ; a;iH, kaa caH to Beh 6ho, Hopao caH 
n BOAHTH fipHry o CBHua. 

TaKo, HHM CMO cTBrjiH y CueAepeBo, ja 
can u,eJiy Tpyny noseo, Aa joj noKaHcen snap 
MeHHTOCTH CMeASpeBCKe, jep Bajba n to snaTH 
Aa caM na to h Kao CMeAepenai; 6ho noanaH. 
MHorii MHCJie Aa caM ja Beorpa^annH, a ja 

* SftAOBOAB ce, Cpare, HaponaBM npiaHtibeM. Ak n nui 
(npyra tb hb (fox hh norao mth) iioje jpenHsiKe nyroae, . 
MHoro <Ju Shjio cm Toda jenHOH ; rhbm ja ■ sBine Qpa^a. ~ 
Hero ce toujio MOflBM, na tb H}eroBO BsjiBiaHOTBO KpoHOe 
aona 0ap join 25, ynpKoc orom CTapKeAH, mTo th oaaKO bjioOho 
npHTBCHjo HOre aa KJiyny. Tora luieTor crapiceAy hbcbn n 
CDOMeHjo, opHKaa^jjbB hctb HpeABbeB uprex y noons lEteH 
<Ipoi7t ~ "'o BBflBH, najioKO Hjr Jiena xybal — ypan- 



361 



12 



EPAHKOBBOOJLO 



1905 



362 



caM^ Me^y thm, h CMenepeBau,. ynpaeo, Ty ce 
nncij(u Mojiix 6iijorpa$HJa paaMHMOHJiase, Te 
jeAun TBpAe a& ^^^ po^OM h3 Beorpa^a, a 
ApyrH }na. caM Ha GMeAepeBa. Menu je, Me^y 
THM^ cacBHM Ao6po no3HaTO rji,e caM po^en, 
ajiH Hehy xy Tajny na OTKpnjeM, KaKO 6h no- 
cjie Moje cMpTH 611J10 iDTO Beke 36pKe y 6hjo- 
rpa^njaMa. . 

Kao CMeAepesai^, A^-KJie, a h Kao nMope- 
capno, noBeA6M ja noiuTOBane rocTe, Kojn cy 
OHaKO y rpynH npe^CTaBjBajiM nyTyjyhy cpii- 
CKy jiHTepaTypy h yMeTHOCT, y 'Bypi^eBy y- 
nmujj Aa HM noica^eM Hajeehy 3HaMeHMT0CT 
CMeAopeBcicy. Ta HaJBeha 3HaMeHHT0CT to je 
je^Ha 6eAHa h OHHCKa Kyhiii^a, je;i.Ba MeTap u 
no HaA KajiAPMOM. SaycTasHM iiouiToeaHe 
rocie, npyMCHM npcT na Ty KyhHi;y m nonaeM : 

— ^oc^o;^o, OB^e, y OBOj Kyhni^H ja caM 
y CBOjoj ;neBeTHaecToj roji,nHii OTBopno 6ho 
uiTaMnapHJy h noKpeHyo jiiict iioj; HMeHOM 
„GMejsfipeBCKin TjiacHHK". To je 6hjio, rocnoAO, 
OH11X MyTHHx AaHa 

HaKO cam HHane 6ho Bpjio jby6a3aH 11 
ycjiyncaH, ajiH wnaK jeAHOAyiuHO na^ome Aa 
caM Bpjie oniuHpaH 11 npeKHAOuie Me c moji6om 
aa HM TO APyrn nyT HcnptmaM. Ja caM to h 
xxeo, ajiH BBO oa 1900. roAnne xBaTaM jsAHor 
no jeAHor oa tt>Hx, n TaMan 3MHeM a^ My npn- 
HSLM oho mTO caM y CMBAopeBy noneo, a oh 
no6erHe. Eto, bto, to mo je, AParn moj Ilajo, 
Harnajio a^ ja I'O HanmueM, jep, ropeviMOHo- 
Bana rocnoAa, KaA bhao a^ ce H>iixoBa HMena 
OBAe noMHH>y, Mopahe obo npnsHaTii, h TaKO 
hy ja, nocjie tojiukhx roA^Ha, iiiiaK ycneTn 
Aa OHH Myjy Ty ncTopnjy o Mojoj uiTaMnapuJH 
H MOMe HOBHHapcfcOM paAy^ (Kao itito bhahui, 
ja OBHM Maji' HHcaM npHCTao a^ ce obo hhcmo 
urraMna. H caA tii ho 3Haui KaKO a^ nocTy- 
niini, Aa ^' Aa uiTaMnam hjih Aa He lUTaMnaui 
OBO UHCMO. Kao Aa to bhahm 36yH>eHa ii hooa* 
jiyHHa, He 3HajyhH uiTa hem.)* 

AaKJie, y onoj hhckoj Kyhn 11,11 y 'Byp^e- 
Boj yjinu,H y CMCAopeBy ja caM y MOJoj ocaM- 
HaecTOJ roAHHH oTBopuo uiTaMoapiijy n noKpe- 
Hyo JiiiCT. Bhjio je to ohhx MyTHiix Aana KaAa 
je Tepop H Tiipaniija iipHTiicjia 6HJia 11 nojiHTiiKy 
H janaH hcrbot na h caMy lUKOJiy. Thx MyTHiix 
Aana Mene cy iicTepajiii h3 lUKOJie. He icanceM 
Aa caM 6110 Ao6ap l^aK, ajiii Aa cy npo()>ecopii 
6i\mi Majio uiHpiix rpyAii, Tpnejiii 611 Me joui 

* Kao lUTO BH^Boi, OAJiyHBO caM re ra inraMiiaM; na 
6mJio TH npBBO h;ih ho, houulb b oho Apyro uito cb o6ehao. 

— ype^H. 



Kojy Tojifloyf KaA ^^ n onaKO nncaM CMerao. 
HaJ3aA 611J10 uito je 611J10, ajiH je mohh Ha y- 
jini^d BajBajio caA mhcjihth: KyAa ky h KaKO 
hy? JI,a MH je oa neKyA najio TaAa na naMOT 
Aa OTBopHM 6aKajiHHi;y hjih capa^cKy (MeH>aHKy) 
paAH>y, Aanac 6hx MOxcAa 6ho cpehan HoneK, 
na 6hx naK M.orao nocTaTii n Ao6poTBop cpn- 
CKe npocBOTe. Ajih MecTO Tora, mohh naA6 na 
naMeT Aa otbophm inTaMnapnjy h Aa KpeneM 
jincT y CMCAepeBy. K^nwM AaKJie, na OTnaaTy 
jeAHy cTapy nsjiynany npecy, Koja je coAaM 
roAHHa pi^ajia y hokom noApyMy. IIpoAajia mh 
je jeAHa yAOBiii^a ca obum peniiMa: 

— Ebo BaM je, HOCHTe je. Ta je MaiuHHa 
caxpaniijia 11 Mor noKOJHor. PaAno je na H>oj 
IT AaH>y H Hohy, na Cap Aa je CTeKao iutoI 

JI,ouHHje caM nyo, Aa je H>eH hokojhh na 
Toj MaiuHHii BHiue paAHO Hohy HO AaH>y, jep 
je noKymao Aa uiTaMna jiancne 6aHKe, na KaA 
je APHcana to ca3Hajia, a oh ce oabojho h oa 
nopoAHi^e M OA cBOTa, noByKao ce y ycaMJbOH 

HCHBOT, KOJH je CBC AO CMpTH npOBOAHO y HO- 

HcapoBaHKOM Ka3HeH0M 3aB0Ay. 

Ta npeca 6Hjia je join oa ohhx CTapHX 
pyHHHx npeca uito hx BHJ^aiu yuoK na cjih- 
KaMa Kpaj noKOJnor FyTenCepra. y npBH Max 
BMuie je jiHHHjia na npecy sa npecoBaH>e cena 
HO na lUTaMuapcKy Maiunny h tok KaA je H3- 
CjiMHce 3arjieAaiu a th ce yBepHiu Aa je to 
MaiuiiHa. Ja h Aau AaH>n mhcjihm Aa je to ona 
npeca ca 06oAa, a, y ocTajiOM, nocoTHOi^HMa 
Moje uiTaMuapHJe TaKO caM u o6jauiH>aBao ao- 
Aajyhn Aa cy Ty npecy npHJiHKOM jeAHe 6op6e 
Typi^H yiijBaHKajiH 113 UjpHe Tope h nonejin je 
y L|,apHrpaA, ajin, KaKO je 6njia TemKa, ocTa- 
BHJiH cy je ycnyT TaMO uerAe y MaheAOHHJn, 
OAaKJie cy je mojh cTapn, npujiHKOM 6ercTBa 
OA TypcKor HacHjba, npenejin y Cp6njy, 

H Ta TauKa npeca hohocho je CTajajia 
HacpeA Majior h hhckof Ay^anquha y 'Bypl^e- 
Boj yjiimii y CMOAepoBy. y hoiuKy, ohot, Kpaj 
npo3opa, 6ho je jeAan bojiukh TproBanKn cau- 
AyK OA eciiana; na H>eMy Mama nyna MacTHJia 
II neKOJiHKO nepa. To je 6ho peAaKi^iijcKu cto, 
jep cy n peAaKi^nja n uiTaMnapnja 6hjih y 
jeAHOM jiOKajiy. Ha cauAyKy cy yueK Snjie 
cnpeMue xapTiije 3a yBOAue HjiauKe (uijiaj^ne) 
H Ha H>HMa 3a Mecei^ ji,aHa ynanpoA HcnncaHH 
nacjiOBH yBOAHHx HJianaKa. Ty je na CTOJiy 
6hjio h ocTaTaKa oa HBapaKa, Ko6acHi;a 11 
xjie6a, lUTO caM jyne, npeKJyne pynao hjih bo- 
Mepao. 3HAy cy BHciiJie ABOje Tpoje HOBiine 
Tyi^iiM je3HK0M HHcane (KaA 6h ko AOiuao Aa 



363 



12 



6PAHR0B0 ROJIO 



1905 



3^4 



Bi/iji,ii)j — Kpaj H>[ix Moje naHTajiOHB inTO can 
iix npasHHKOM o6jiaHHO. 

BajBi MR OAMax pehn jifl, can ja 6no n 
ypeAHiiK H HajrjiaBHnjii capa;[^HnK Mora JiiiCTa; 
ja can yjeAHO 6ho ii cjiaran y inTaMnapiijn ii 
MamiiHHcra na naK h — pasHOcan JincTa. Hc- 
nnuieM cee iuto Tpe6a, na ce OHfta nejiejby 
nana 3hojhm j^ok to cjioskhm, aa thm no Tpn 
nana CTe&eM oko MamHse aok yrjiaenM TeKcr, 
na OH^a CTeraeM npecy, ona ce sajhyn^ Kao 
nnjan qoeeK, npocTeH>e, crane Aa UBpmi h 
uiKpiinn n najsa^ — iicnaAHe 6poj. Taj 6poj 
ja caBiijeM Jieno na paaneceM npernjiaTHin^iiMa. 
(HMao caM ceji,aM npeTnjiaTHiiKa.) 

Hiije Aa nncaM uMao pasnocana, KiMao caM 
ra, djin je to 6ho neKci lyAan Hoeeic. HMao je 
o6nqaj a^ ce caM na ce6e najbyTu ii TO'ce Ma 
3a KaKBy cnTHin^y najbyTu, na on;i.a, a^ ce ne 
6n Mnofo KMAao — jierne na enaea. Aemaeajio 
' ce n TO A& ce n na Mene najByTn na Ma 3a 
KaKBy CHTHHi^y. TaKO, na npnMep, no Mecei^ 
Aana ne Mory a& My n3AaM npomjiOMecenny 
njiaTy, a to H>era najbyTH. Fla niTa pa^u: sa- 
Byne ce y onaj cauAyK uito Menn cjiyMcn Kao 
nncahn cto, noAMCTne CTape 6pojeBe noA r;ia- 
By n cjiaTKO saxpne. A 6poj nsamao, ja cas 
y6pjbaH OA MacTnjia, uiTaMnapcKe ({)ap6e n 
SHOJa, npn^eM caH;iyKy na My caceuM yMH- 
•^aTO nporoBopHM: 

— AJAe, Manojjio. ycTannTe Aa paaneceTe 
6poj. y Aa'HamH>eM 6pojy nMa npjio BancHHX 
CTBapn ; yeiiAel^BTe, Manojjio, to h caMn KaA 
npoHHTaTe 6poj . . . ycTaewTe ! 

A OH norjie.ia nonpeKO na canAyKa, npe- 
nopyqH mh a^ c&m pasneceM 6poj, npespne ce 
na APyry CTpany n nacTann cnasan^e. Pa3yMe 
ce, ja y TaKBOM cjiynajy MeTneM 6pojeBe noA 
KanyT, npaBHM Ko6ajarn Bn3HTy CBaKOM cbom 
npeTHJiaTHRKy n tom npnjiHKOM npeAaM My 
6poj. KaA cne HaJTannnje paanecoM, ja ce spa- 
thm y poAaKi^HJy n jaBHM Manojjiy a^ caM 
CBpuiNO nocao. 

y ocTajiOM ja Tn joui jeAHaKO roBopnM o 
uiTaMnn n a;iMHHHCTpaii,iijn Mora jiiiCTa, a anaM 
Aa TO BHuie HHTepecyje cdM jincT n H>eroBO 
ypel^HBaH>e. 

Moj jincT je 6no noAeJten y Mnore py- 
6pnKe, a ^^noAejia paAa" 6njia je onaKBa : yBOjjne 
yjauke nncao caM ja caM ; IloAtiTtivku upee.ieji 
oncT caM yaeo na ce6e; JIhcbhc uoboctu nncao 
caM ja; Te.ieepajte niicsio caM oneT ja; Jlucrak 
nncao caM ja; Majo tuaje nncao caM TaKO- 
^e ja; PasAUUHOCTU nncao caM oneT ja; Ipzo- 



Buuy u o6pT ja n najnocjie Oe.face nncao caM 
oucT ja. "^ 

Vbomhc ca.u njauke noHMn>ao yneK Bpjio 
KpynniiM peniiMa, na np. : „Sine ira et studio l"" 
njin ^Jacta estalea! hjia „Vilani impendere vero!" 
n T. A- — 1 na caM OHAa na AyranKO n mnpoKO 
nncao o sapouiKoj npamnnn n npenopyqiiBao 
Aa 6ap rjiaBHe yjini^e nojinnajy boaom; hjih o 
TOMe KaKo 6h Tpe6ajia rnMnaanja a^ ce OKpe- 
qn, n yoiiniTe TaKO, o CBiiMa jaonnM nocjio 

BHMa. 

C no.inTiiuku.n npezAenojt Befe caM jiaKuie 
n3Jia3H0 na Kpaj. CnoMeneM Fnpca, na 6n3- 
MapKa, na FacTajn, na Hniji, na cee to OHAa 
BeHceM ca neKOJiiiKO CTpunnx penn n eTo th 
nojiiiTiiMKor nperjieAa. Ha npnMep: „Jom nn- 
qiiM neMOTiiBncan nyT BiisMapKOB y MniJi, ii 
cenaaiuijona nepsnja o OAJiacKy FiipcoBOM y 
FacTaJH A&jy MaTepnjajia 3a ABe a"Jambi'P&^h<> 
pasjiHHne KOMdnnai^nje^ . . . n t. A- 

y JIhcbhc hoboctu Gejie^KMO caM Bancniije 
CTBapii jioh'ajine npnpoAe; n. np. : ^yPocnoMUH 
HanatHuk Bch rpu j(ana ne MOJaau y kanne- 
Aapujy jep onekyje nopo^aj.^ Hjim nanpnMop: 
y,Focno]^a IJ,aja FlayHOBHhKa noKJionnjia je ob- 
AaujHiOJ onuiTHHH jeAHO CBOJe CTapo jin6aAe, Aa 
ce npoAa y KopncT naTporacne Kace a 3a cno- 
Mon na CBora yMpjiora cynpyra JepoTnja, Xn- 
jbaAHJie ce onaKBe jioopoTBopKe !^ Hjin 6aui 
aKO ne casnaM niiKaKBy hoboct, a ja AoneceM: 
^J^anannbOM jia^OM Aonijio mhofo nyTHiiKa, ns 
oBora 6n ce Morjio uito nira no nanpeAaK 
name Baponin 3aKJbyHiiTH". 

IIoAUTUuke TCAeepajfe caM npeuiTaMnanao 
n3 jeAHux cTapnx nonnna Koje caM nMao y 
peAaKf^HJn noneaane. ^BuaMapK ce Kpenyo y 
FajcTan". . . ^BejiHKn xepi;xepn,or ce 6aBn y 
BaAeny". . . n cnprnena CTBap. To cy, anam, 
TCJierpaMH kojh ce Mory komotho cnaKO ne- 
Aejte npeuiTaMnanaTn. 

3a Jlucrak caM Kynno jeAHy KH>nry. y H>oj 
je 6iiJia ueKa npjio aanHMj^nna jbyCasna npnna. 
GehaM ce Aa ce Tuqajio neKnx ABOJe, Kojn cy 
ce 3aBo;iejin na ce na Kpajy npnHe jeAHO oa 
H>Hx y6njio. . . H Ta ce AyraHKa npn^a jieno 
npeuiTaMnanajia. 

3a \'faAO maACy aKO nncaM uMao MaTepn- 
jaji, nncao caM TaA Aiyape tiapeke, KOJe caM 
ja cacTaBJbao (yiipaBO KpaAyi^Kao h3 CneTor 
DucMa. n3 KaTnxnsnca n joiu neKnx Jiennx 
Kn>Hra). TaKO na npnMep: „IIomTyj oi^a TBor 
n MaTep TBojy, jep cy to npane Bpjuiae 6jia- 
roAJeTejbHor noBCKa". CaA, aKO obo n nnje 6njio 



365 



12 



EPAHKOBO BOJIO 



1905 



366 



cyBnme MyApo, a oho je nsHocnjio nnTaea ^Ba 
peAa ns i^ni^epa. 

TproBnHy h o6pT spar 6ii Me n ca;^ 3Hao 
KaKo caM HcneTjbaeao. Ta mu je py6pHKa 3a- 
Aasajia naJBHine 6piira. Oho, jeAHor A^Ha na- 
nnmoM, nanpHMep: ^^IlemTaHCKa nnjai^a MajiaK- 
casa ca i^enaMa, Kao a^ onaAajy Kyni^ii^. . . . 
Ann A^A) KaKO hem Tpeher A^na? 

y py6piiuH PasAUHHOCTu n3M(fii]jbao cam 
pasHa HyAa y ceery. Hac nsMHCJinM SMnjy Ay- 
raHKy 127 Mexapa; nac jaje h3 Kojera ce h3- 
jierjio HeTupH roijieTa; Mac K0H>a kojh yMe a^ 
panyea ao cto; na Marapii,a kojh noTajino 
H>aHe — H cae TaKe nene cTeapn. Ebo npn- 
mepa paAH, KaKO je rjiacnjia jeAHa oa titx 
paaJiHHHOCTH : 

ijHyAHa npHpoAHa nojasa. Y Po6epy, Ma- 

jioj BapomHitH y JyMCHoj AiwepHUH, Kao uito 
iiHioy enrjiecKH jihctobh, »chbh h caA jeAHa 
3KeHa ca A^a jesHKa. JljoK je 6HJia Majia, jaKo 
joj je TO CMeTajio roBopy, jora h a^bojkom 
6HJia je Bpjio hyTjBHBa 3HajyhH 3a cboj ueao- 
crarak. Oa yA»je nporoBopwjia je ca o6a CBOja 
jesHKa H, mro je najnyAHnje, ona MOHce CBaKw 
OA H>Hx caMOCTajiHo AH ynoTpe6H. TaKO, nwmy, 
AOK jeAHHM jesHKOM rpAH MyjKa, ApyrnM oro- 
Bapa CBOjy KOMUiHHKy h to y hcto BpeMe." 

OeAace aKO je ko Aoneo — Ao6po a aKO 
HHJe, ja OHAa orjiamyjeM, Bonce: KaKO ce npo- 
Aajy rCTapH aMOBH", na „5000 jiHTapa n;pHa 
BHHa^S na „koh>ckh npn6op", na ,,1000 KOMaAa 
npenoBa", na oneT „CTapn ajin rjia3HpaHH 
aMOBH^' — H TH BoMce 3Haj lUTa oBe ne orjia- 
CHM, Ebo oa npnjiHKe KaKO cy rjiacHJiH th 
orjiacH : 

„36or yAOBHHKor CTaH>a npoAaje ce jeAan 
CTapn xapnoHHJyM. JaBHTw ce peAaKUHJii". 

„Ko HcejiH KynHTH onpo6aH koh>ckm npn- 
6op, HeKa ce jaBH peAaKi^njn". 

Hjih: 

„MjiaAa H onpo6aHa BHpiua(|)TepKa ctojh 
na pacnojiOHceH>y 3a KaKBy nopoA^uy y Kojoj 
HMa BejiHKe jifiJie. JaBHTH ce peAaKUHJn". 

Ila nocjie orjiaca AOJiasii jiHHHJa, a noA 
jiHHHJOM $HpMa Moje uiTaMnapuje h moj ype- 

AHHHKH nOTHHC. 

Eto th, Aparn Tlajo, norAeuiTO n o jincTy 
H HaHHHy KaKO caM ra ype^nnao. Kopncxii 
ce OBHM, na KaA th CpeMai; saAOunn ca py- 
KOHHCOM, JaHKO HOHHO npHHy Ha He CBpuiH, a 
ja TH o6ehaM na ne nomjbeM, — a th TaKO, 
6paTe, H3MHuiJBaj pasaHHHOCTH HcenaMa ca 
ABa^rje3HKa. 



Ja caM HOfAemTO oa obof HcnpnHao y 
jcAHOM CTapoM KajioHAapy npe tojihko roAHHa, 
ajiH caA CUM to ocbodkho, ho 6h jih cbo npo- 
HHTajia OHa rocnoAa Kojy jeAHaKO jypHM a^ 

HM CBO OBO HCnpHHaM. 

no3ApaBii Mnjiana h MnhyHa, a no3ApaBH 
H OHor AOKTopa uito Mepn jbyAHMa rjiaae. 
Te6e rpjni 

Ba3Aa TBOJ 

E. S. Hyuiuh 

SeMyn, 10. MapTa 1905. 



flHH, C. MepeiUHOBCKH 



BACHPC EOrOBA 



(JIB 



12 



POMAH 



VI 



Tlpe ee^epe, qeKajyliH KHernfty, Koja fae ce 
cKopo BpaxHTH H8 JiOBd, KHOs KpoHy AE o6ii^e ra- 
8AHHCTB0. SarjieAaeniH y KOH>yniHni^y, cjinqny rpq- 
KOMB xpaMy, ca KOJionaAaMa h xoAHHii^HMa, khob 
CKpoHy y HOBy n BejiHqaHCTBeny srpaAy sa cnpas- 
jbaH»e cnpoBa, tag je OKymao nap^^e CBOHcera CHpa, 
^giuTicata". IIopeA SecKpajHHx ceH»aKa n noAPyMa 
npo^e saTHM na Majyp h ctohho ABopnaiTe ; xy je 
cBana cHXHHi^a SHajia Aa o6paAyje AOMahnnoBO cpi^e: 
n 3ByK MyHcenor MJieKa h3 BHMeHa H>eroBe jBy6HMHi];e, 
upaeHO-MpKe jianreAouiKe KpaBe, h MaxepHHCKO rpoK- 
TaibO orpoMHe h yrojene KpMane, KOja ce xy cKopo 
onpacHJia, n ^Kyxa naajiana na MJiSKy y jaceHOBHM 
qa6poBHMa, H MHpHC Mona y npenyH>eHHM xcnTHHi^aMa. 

Ha MopoBy ce JiHi^y yKasa ocMejan Tnxora 
saAOBOJbCTBa : H>eroBa je Kyba oAHCxa 6HJia Kao 
npenyna qama. SaTHM ce Bpaxn y ABopHHi^y h ceAe 
Ha rajiepHjy Aa OAaxne. 

Bene ce cnyniTajio. Ajih je ao Mpana 6hjio 
jom AaJieKO. Ca BOAOOJiaBHHx jinaaAa ynpaj TnHHHa 
%onyiphme MHpnc cbbhchx xpaaa. 

Khgs cnopHM norjieAOM nperjieAa CBOje HMaH>e: 
namH>aKe, H>uBe, nojba, KOje Kaacn HHTaaa Mpexea 
KaHajia h npoKona, ca npaanjiHO saca^eHHM ja6y- 
KaMa, KpymKaMa h AyAOBUMa, cnojennM Mel)y co6o]f 
BHH>araMa bmhobg jiose. Oa Mopxape ao A6njaxe- 
rpaca, h AaJbe, Monxe-PosH, — BOJiHKa JIoM6apACKa 
paBHiii^a u,Bexajia je Kao paj Bohcjh. 

— Xaajia Th, FocnoAe, aa cae obo ! — nporo- 
BopH paAOCHO H noAH}Ke OHH K He6y. — 3ap ce 
MOHce H noMCGJiexH 6ojbe? HerAa je OBAe 6viHA 
Mpxaa iiycxiiH>a. Ja u JleonapAO cmo cnpoaejiH obo 



S67 



12 



EPAHBOBO ROJIO 



1905 



388 



Kanane, opocHJiH oey 86M.T>y, h caa^ xb ceaKH KJiac, 
csaica 6Hn>i£a saxeajbyje, icao oito a ja ToSh, Fo- 
cnoAe, saiBajbyjeMi 

y TO ce aaqy jiaee^K xpTosa, ysBBi^B jaxa^a n 
noBpx BHHorpaAa yKasa ce upseHO cTpamHJio ca 
jape6H^jHM KpHJiuMa aa aaSjbeGbe coKOJiosa. 

^[^'•ifahBH ca rjiasHBii abopckbm cjiyron o6h^ 
nocTaajbeHB cto, a^ bbah, je jib cee y peAy. y ABOp- 
HBuy y^e KHeraiba ca rocTBiia, kojb cy nosBaHn Ha 
BOHepy, ne^y KOJHiia je 6ho h JleoHapAO. 

OqflTame iiojiBTBy a noceAaine sa cto. 

Hajnpe ce Bauejie caence apTaqoKe, nocjiaHe 
y KopnaMa Spaon nomTOM npaao b3 l^enoBe, na 
OHAa iiacHe jeryjbe n mapaHn iia ManTOBCKUx pn6- 
ibaKa, noKJiOH H3a6ejie oa Ecxe, u oBTuje oa ko- 
nyHCKBX rpyAu* 

JejiH cy ca Tpa npcra h HOHceaniia, 6e3 bh- 
jbymaKa, Koje ce ciiaTpajie Kao neKii HeAoayinH>eHU 
pacKom ; sjiarne BUJbymKe, ca Apmuuiia oa KpiiCTa:ia, 
Aaaajie ce cano A&Maiia sa jaroAO h yKyxano Bohe. 

FocTOJbyGHBB AOMahHH je ycpAHO HyAHO. Ty 
ce H jejio H nBjio MHoro. HajejieraHTHBJe A&^e n 
rocnot^BUfi HBcy ce ctbaojio r.iaAfl. 

Bearpaqa je coAOJia nopoA JlyKpei^uje 

Knea y»cBBaaie y oSeiia. Bujio My je mhjio, 
mTO cy sajOAHO, h idto My Hcena yra^a .i>y6aBHiiiiH, 
HyAB je jejiOM a manyhe na yxo, XBara je sa pyKy 
ca OHOM paaysAaHOM neHCHomhy, HajiiiK ua 3ajby6a>e- 
HOCT, Koja noKaiDTO o6y3HMa MJiaAO Hceue. 

FoBop ce BOAHO jiOBy. BeaTpHna npnqanie, 
KaKO jy je jejieu xtbo CKOpo Aa u36HJe bb coAJia, 
BCKoqiiBma aa myMO a yAapaBma joj KOH»a poroaaaa. 

CMOJaJia ce 6yAajia AajOAy^ xaajincaBuy a 
y6ojBi^a, KOJH je yaecTO AHBJber aenpa y6ao Aoaahe 
CBBHqe, Kojecy jiobi^b napoqaTO 6hjib noaejia y myay 
a DycTBJia fiyABJia npeA Hore. ^ajoAO npaname o 
CBOM jyaaMKOM AeJiy a noaocao ce ffaiiae, kbo Aa 
je y6ao KaJiaAoacKor aenpa. H>era saAapKaaaxy a, 
Aa 6a ra nocpaaajia y XBajiacaii>y, Aoaejia cy ombqi- 
faeao caaaqe. Oh ce opeTBapame Kao a^ ce Jbyra. 
y cTBapa je 6ao joaho JiyKaBO cnaAajio, KOja je 
Ao6po arpao yjiory 6yAajie. 

Cmox nocTajame cae jaqa. JIai;a 6exy cBe hch- 
aaxHHja a pyMenaja oa o6ajiHOr naha. TTocjie ne- 
TBpTor jejia, a&mo KpamoM, hchoa ctojib, paciiycTame 
cBOje cTeinH>eHe MBAepe. 

Cjiyre cy aohocbjio jiaKO 6ejio bhho a touiko, 
UpaoHO KanapcKO, aarpejano a 3aHUH>eH0 uaaeTOM 
a KapaaajbOM. 

KaAa 6a H>eroBO aacoqaacTBO aaacKajio aaaa, 
cjiyre cy cBoqano AOBBKBBajie joaho APyro, ysejie 
6a Kyny ca CTOJia, a rjiaBHH 6a MO^y H^aaa Tpa 
nyra cnycTao y qamy joAHopoHcay aaajjiajy aa 



BJiaTHOif Jiaaqafey. J^a je bbbo otpobho, por 6b no- 
upneo a opocao ce KpBJby. Here cy Taxe aaajjiaje, 
— KOpibaqaH KaMen a aaajCKB jeaax, — 6BJie cny- 
mTene a y CJiaaaK. 

Fpo$ BepraMaaa, IJ^ei^ajiaja uyxc. Kojera je 
AOMafaBH nocBAHO na yrjiOAHO iiecTO, kojh je 6ao 
aapoqaTO eeceo Tora aeqepa, hbk nexaKO paaysAaa, 
6e3 o6aHpa na CBOjy CTapocT a noAarpy, noKaayjyfaa, 
Ha por, nporoaopa : 

— Ja mbcjihm, sama cbotjioct, a& hb Kpajb 
^paai^ycKB bomb TBKora pora. Bejiaqaaa aaHena- 
^yje, npocTO I 

— Ka-xa xa ! Ka-xa xa ! — daKyxypeKHy rp- 
6oH>a JanaKH, Hajaajiaja ABopcKa 6yAajia KHOHCOBa, 
SBoqeha BaenKoa, — cBUH>efaoM 6emaK0M, HanyH>e- 
HOM nacy.i>OM, a saoHefaa npanopi^BMa aa upaeaoa 
Aiy KajinaKy ca MarapehaM yuiaaa. 

— BahKO, oj, 6ahK0 ! — OKpeay ce Mopy, 
noKaayjyha hb rpo^a BepraaaHaja, -- Tpe6a Aa My 
aepyjem : oh ce Ao6po pasyae y poroaaMa, a y 
HcaBOTau>CKHM a y jbyACKBM ! Ka-xa xa ! Ka-xa-xa ! 
Ko BMa Ku3y, Taj bmb a poroae ! 

Kaea npcToa nonpoTa 6yAajia. 

Ca Kopa OAJOKHyme cpe6pHe Tpy6e, noBApaa 
jbajyha neHe&e, jeAny orpoMHy rjiaay AHBJber aenpa, 
acnyH>eHy KecTeH>eM, nayna ca napoqaTOM cnpaBoa 
yayTpa, KOJa My noKpoTame Kptuia, a, aanocjieTKy, 
orpoMHy TopTy, bbjibk aa Tap^aay, y Kojoj ce 
Hajnpe saqyjia aayua aojaaqKor pora, a kbab joj 
npoceKome Kopy, aa ibe acKoqa naTyjbaa ca nana- 
rajcKBM nepjeM. Oaaj noqe Aa Tpqa no CTOJiy, a 
KBAa ra yxsaTame, MeTayme ra y noajiaheny Kp- 
jiOTKy, FAO, yrjiOAajyha ce aa qyaeaor uanaraja 
KapAHHaJia AcKanaje C^opi^e, noqe hochocho a& 
ysBBKyje Pater noster. 

— Focnapel — OKpeay ce KHerHH>a ayacy, — 
KBKBOM paAOCHoa Aora^ajy hmbmo a& aaxBajiaao sa 
oay HSHenaAHy a cjajay ro36y ? 

Mopo HamTa ae OAroBopa a caao KpaAimaue 
.i>y6a3H0 norjiOAa na rpo$a BepraaaHaja, a cpehaa 
U,eu,ajiaJH aync je cmoctb pasyMOO, Aa je oea ros6a 
npape^eaa y qacT noBopo^enora Ueaapa. 

riopoA neqeH>a nposejia cy 6e3 mbjio qaTaa 
CBT, ae mTeAefaa y Bpeaeay a AP^^tiu ce one no- 
cjiOBHi^e, Aa ce sa ctojiom ho CTapa. 

Ilpa Kpajy seqepe rojasHa KBJiy^ep Tanoue 
(nauoB) CBe je rocTO sacaejao. 

npesapoa a JiyKascTBoa acnajio je aajiaacKOMe 
KHGsy sa pyaoM a^ Aoaaaa aa yp6aHa OBy qyaeny 
^A^py, KOjera ce BjiaAapa OTaaajia, a kojb je je- 
AHOM y Paay, na bojibko saAoaojbCTBO H^erose cbo- 
TOCTB, nojeo qaTasy Tpehaay aanTaje joAHora ena- 
CKona, yaoqeay aajnpe y coc a ceqeay na KOaaAiihe. 



369 



12 



EPAHKOBO JSOJIO 



1905 



370 



Ha MHr KHe3KeB Hsnecome npoA $paTpa orpouHy 
qnHHJy ca Apo6oM, ncnyi&eHnM A^yiLaMa. IIpeKpcTHB- 
niH ce H sacyicaBuiH pyicaee, najiy^ep ca Heeepo- 
saTHOM 6p3HH0ii no^e Aa joab iiSHeceHO jejio. 

— J],a je oaaKaB mombk 6iio TaMO, Kaj^a je 
XpHCTOC ca neT xjie60Ba u j^ae pH6e Haxpaniio nex 
THcytia .iByAH, ne 6h, mohcb 6iith, ocTajio hh aa ABa 
nca AA ce uaxpaHe! — ysBUKHy BejiHHHHOHif. 

FocTH ce y rjiac HacMejanie. Cbh obh jbyAH 
Sexy o6AapeHH rpy6uM h sApasHM ciiexoM, kojii je 
Ha caaKy majiy Morao a& npcHe. 

JeAHHO coTO je jini^e ycambeuora b }iyTJbHBora 
JleoHapAa Huajio Ha ce6u iispaa AOcaAe : oh je, y 
ocTajiOM, OAaBHa aeti naBUKao na aaSaae cboJhx 
saniTHTHHKa h Hnje ce qyAno HuneMy. 

KaAa cy ua cpeSpeniiM HtinnjaMa iisnejiii no- 
dJiabene nonapanye, ucnyiLeHO MiipHcaaoM MajiaacH- 
jOM, ABOpcKH nojoTa Ahtohhjo KaMejin Aa IlHCTOja, 
TaKMai^ BejiuHquoHHJeB, npoHura oAy, y Kojoj cy, 
HSMe^y ocrajiora, BeiuTMHa h Hayna roaopMJie Knesy: 
^Mh cmo 6iiJie po6HH>ni;e, th ch Aomao h ocjio6oaho 
Hac, IKviBeo Mopo"! HexHpH ejieweHxa — seMjba, 
BOAa, BaTpa h BasAyx, xaKO^e "cy nesajia : ^TKhbbo 
OHaj, KOJH npBH, nocjie Bora, ynpaajba kpmom Bace 
jieHe H TOHKOM <I>opTyHe"l Ty ce xaKO^e cjiaaHJia 
AOBiaha ;by6aB h cjiora Me^y cxpni^eM MopoM vi 
ffceroBBM cHHOBueM IJaHOM FajieauoM, h uojexa je 
ynope^HBao BejiuKOAymHOr cxapaoi^a ca iiejiMKanoM, 

KOJH XpaHH CBOJe MJiaAe BJiaCTHTHM TOJIOM H KpBJLy. 

HacraBxlie ce 



Oozsdu EIek 

2 BPAEAI4 

I^pHU KO^KHH AHBaH TOTOBO ce Jieniio n Ha 
BHme MecTa xaacTanie ce cbojom KyAejbHOM yxpoSoM. 

— Borwe, OBAe je necHH^Ka HeypeAHOcx, ajiii 
xo je Moj yKyc ! THytuaM ce npoimcHora peAa. 
yacK Me noAceha Ha Spojeae, — npHMexH neiuxo 
HpoHHHHO rpanaxooi. 

Ja noHOx paarjieAaxH npamHiaae cjinko 

— Obo je OBAe MomoH>Hja, KaKO 6am „AjiMoma'' 
KOMnoHyje, — pene rpanaxooi jiynnyBum nwoyKOM 

DO OKBHpy. 

— BhO je xo BOJIHK yMOXHUK H BOJIHK necHiiK. 

Sie haben ein feines Gehor, aus Jlinen kann noch etwas 

werden**,* peKao mh je y ByAHBiy, KaA caM jooi 6ho 
npenapaHAOM. Cxapai^je, pasyue ce — Kao ii caaKti 

HOJie ifysHHap — HOMaHKii roBopno. HuKaAa nehy 

8a6opaBHXH uajecxpoae penH. Oh Me je ynnHHO yMOx- 

HHKOM CBOJUM npopoMaHcxBOM. ILoMy xpe6a a^ aa- 

' HiiaTe 4fauB cjiyx, oa Bac mosko ueniTO jom 6btb 



xaajiHM. mxo ce y Menn npo6yAHJia nojesiija. Snaxe 
BBJbAa, Aa je yM^o? 3axo nnxaM, jep aaM xo nnje 
cxpyna. BaAaaa, mojihm aac, onaAaMO, ry6HM0 ce I 
Ebo OBAe cy mh KOMnosHuiije I Obo je obao Moaapx! 
Beme xo ^OHHjajian Aopanai; I Aber nicbt genng tief! 
Etwas leichtsinTiig.2 Obo je obao Opani^nKa JImcx — 
J][yniiiKa PeMeiLH. Kba je xo u 6hjio? 1865. A^sacMO 
MH JejiHcaaexHHy MHcy y peAyxH. Ja caM neaao xe- 
Hop y CyAMMCKOJ neaa^KOj APy^nHH. Weiss der Teu- 
fel, HMa y xoj mhch neKH npejiaa, OAMax Ha no^exKy 
o$epxopHja, die G'schicht' kommt mir spaoiscb vor!' 
Ho, caejoAHO. 

r. FpaHaTom ckha^ ca noJiHue jOAan CHon hoxho 
xapxHjo H^yxyxKa mh y maKO. 

— To cy Moje KOMnoanuHJe. H obao HMa na 
cxojiy, H OBAe na cxojihi^h, h na npoaopy, h na rjia- 
coanpy. To je, 6orMe, Jieno napne nocjia, nocao 
jGAHor HHxaaor [Mcnaoxa. 

Ckpcxhbhih pyKO mexanie ce rope AOJie no co6h. 
Caojy hejiasy rjiaay MHjioaame pyni^OM, saxHM caoje 
:Kyxe 6pKe aacyKHaame xanKHM npcxHMa. y jeAan 
Max aacxaAO npoAa mhom h sannxa mo enepruHHHM 
rjiacoM: 

— PaayMOxe jih ce bh y Myani^H? 

— Majio! HeKaAa caM canpao y ereAO. Ajih caM 
aeoMa MHore Koni^epxe nocefenaao, na xaKO — 

— Ulxexa. HnaHO aac 8aHHMaH>e npoAa mhom 
" H3BHH>aBa. HeMa y oaoj SorajbCKOj cejienApn hh joaho 

Ayme, ca kojom 6hx ce Morao nopaaroBapaxa! 

— HMa xy BHme MysH^apa, — OAapaxHX CMepno. 
— Exo na npHMop mophhr. Oco6hxo canpa y KJia- 

BHp, npaBU yMOXHHK — — 

— CaMO je aemx, mojihm, caMO aerax. HoMOjxe 
6pKaxH noJMOael 

— CaMO KJiacHKO KyjixHBHpa — 

— Ex, ho BpoAH HHmxa! Taj hcxh hobok je 
ynpaao jeAan „roJHxejL". Beraxo canpa, ajiH HOMa 
cxaapajiaHKor xajienxa. 3axHM ynoxpe6jbaBa p^aae 
xoMnoae. Ex! SaMHCJinxe, HOAaeHO mo Aoaapao 
Ha Majio XonHHoae MysHKO h na qamy BHna. 
3a apoMO mecxe MasypKO — 6am je H86HJajio 
mecx Macoaa — KpoMH ynyxpa 6Hpoffl h jaeu 
Aa xofee CBnH>e Aa xpann. Ha mxa MHCJiHxe, 
raxa je yMHHHO xaj aam yMexHHK? ycxao je, jecxe, 
rocnoAHHO moj, ycxao je, npoKHnyo Maaypny y no- 
jiOBHHH, 6am Ha npejiOMHOj xanu,H jennor awbhox 
npejiaaa h oxnmao, jecxe, mojihm, oxnmao je, Aa xpanH 
CBHH>e! Jep H>eMy joaho Ae6ejio caHnne anme apoAtf, 
Hero joAHa XonaHoaa MaaypKa! HMa jih aap y xom 
MOBOKy ncKpe nojeanje? To HHJe mobok, mojihm aac 
jieno, xo je jKHBHnqe, xo je Maxepnja, Aa xaKO na- 

* Ajib HBJe nocTa Ay6oK. HeiuTO JiaKOMBoneu. 
' 3ua ra Bpar, Ta mb cTsap AOJiaaa mnaucK^. 



S7I 



12 



BP^HKOBO BOIO 



1905 



372 



Mceii: iiaca, jeAHa npoaajiiMHa Ayina. npespeiba ao- 

CTOJHIl UHAUBIlAyyil 

— FasAHHCTBO — HO Tpe6a xaKO cxeaTHTH 
CToap, HajsaA — 

— Ex! OcTaBHTO, yojiHii aacl - npeceno Me 
HecTpnejbHBO FpaHaTOui. — H oh ce rojii iicto 
Kao H H>eroBu cbiih>u! yrjiOAajy ce joaho na Apyrol 
IteHHTO HaASHpaaa Kpaee h CBiiH>eI Bomhto ce KJia- 
TH no KOHiymapu, no Majupu n rpaAiiHH. HaArjiOAa 
Konane KyK:^py3a, CBa^a ce ca BUHunjiiipHiia ii HuniTa 
HO 8Ha AO KajiKyjiapaTH ii rasAOBaTH m, AOAajwo, 
peuHMO, 6oraTHTH eel HoMa y tomo Ae6ejioy HOBOKy 
uojesHje Hii sa MaKoao apnol Jecxe jih bu bhabjih 
Beh yrojenor necHHKa? 

— Ja jom HHcaM. 
— Ho, AAKJie, sHajre: a^Gojiux necHiiKa HOMa. 
necHHKy je Aocxa H>eroBe pobeH>e Macxn, oh caM 
ce6e noTpomu. Exo ja — bhahxo — 

— Ako je CJ1060AH0 snaxH, KaKaa bu aojib hh- 
mexe? Tao cy bslu iisHinjie KOMnosHuiije? 

— Ulxa nnmeM? CMeuiHoI Ila M}^3UKy HHOiey! 
SaiiaMXHxe, rocnoAHne, caMO joaho jecxe, mxo je ae- 
HHxo, caMO jOAHO jecxe, mxo je npeKajbeno jieiio, a 
xo je apMOHuja! ;j,pyro je cae mykyyfa! Hnuixa. 
Bhjio, na npomjio. ApMonnja je jesiiK caexoBa, ya- 
BumoHU nspaa ocehaja u Ay6oKHx mhcjiii, Aa ce xaKO 
HapasHM: oxKpoaeibe, — HAOjajino 11 naAaoMajbCKO 
ii8jaBjMH>e — BacKOJiHKO aacejiene! 

He CMOAOx ce HacMeinuxu, jep FpaHaxoma 0- 
fiyseo 60010 HOKii 4>ypop; noA ^ynaany o6pBaya Kao 
Aa yy coBaxy BOA.i>iiKacxe ohh. Bho cbm 3aAUB.i>eH, 
AA y xaKO cjia6yH>aBy MoaoKy, cjih^hom cymoHoj 
KpyoiuH, xojiHKO aaxpe h cxpacxH yrjieAax. 

— He 6Rcxe 6mjih xaKO Ao6pn, na a* mh oacbu- 
paxe RaKBy caojy KOMnoaui^Hjyj? 

— HHKaAa ho canpay. Eao hoxo. Ako ce an 
aancxa hodixo paayyexe y yyani^H, OHAa bh y aa 
moj yamxu yopaxe nyxH oho aayKO, a Aa ho oce 
XHxe noxpe6e, aa noyohy naKaa OHCxpyyenxa y 
^iiaiiMHOye CBexy nponaaeAexe xohobo. Tpe6a ab 
anaxe ab je bennjajiHu Bepjinjon na KOH>y komho 
Hoaao cBoja najSojbe Koya^a; xpeoa ab anaxe, ab 
xaj ncxn ^enujajiHH BepjiHJou cey na rnxapy hhjo 
anao hu na KBKBoy HHCxpyyenxy caupaxH H ja ca* 
yo aa xo ap^cum oaaj r.iacoBop, kbko 6ux kojii a- 
KopA yaxepnjajinaoaao, nnane cae cauo ca nainipa 
y^naay. T.'ieAay Hoxe n nyjey ue.iii opxecxap! H 
Ko:ioKO yii ce nojeanje dxaapa xaAa npeA Mojoy 
yauixoy h xbab npney 11 .lexHy na 3.iahaHiiy Kpn- 
Jin.\ia nojesnje y ^a.*ieKe perujone u nanajay ce ya- 
BuioeHODitiy uAejanne caapmeHOCxu! 

II3 pyKO JoBana FpaHaxoma uciiaAO Caroana, 
aey.'baHa .ly.ia 6e3 3aKJionu,a u ca homucxof noAa 



H»eroBe pbahohhi^o no^e ce mupaxu OAypnH cypaA 
opAunapnor AyBana. 

— Oahoo xe upHH Aa6a ! — u36auH rocn. Fpa- 

HBXOm. 

HoKo xHxo H SojBHCJbUBo Kyi^Hy Ha Bpaxa. Fpa- 
Haxomeaui^a ca cjiyxcaanuKoy y pyun cxynn ynyxpa, 
a Ha cjiyHcaBHHKy 6u 6oi;a ca BHHoy u abo name hb 
CBBKoy KopaKy xhxo aasaeHane. 

— Scho' recht ! (Hokb, hokb \) He xayo, oaayo 
na cxojiHuy — ne BUAum ab cy xayo hoxo ! Damme 
Gans! (HaKnyxa rycKoI) 

— Jlfi CKynHy npeo i^penoae oa Jiyjie I — peqe 
FpanaxomoBHi^a 6jiariiy u noHHanny rjiacoy. 

— He xpe6a ! Ocxbbh. y rpo6 ab ye oxepa ca 
XHM bomuxum ^HCxyu,aH>ey. Cayo yexjia h Kpna aa 
6p(icaH>e! Humxa Apyro h ne ana, cayo yecxH h 
npaxM. He yoHcexe aayncjiHxu, Aparn yoj, kojihko 
ce yy^Hy, ab oay nepcony OACxpauHy ca xoy H»eHoy 
Moxjioy aajoAHO oa cbojo paAnoHHue. Ta 6h yn no- 
KHABJia HOxe, npepujia 6h yn noeye. HaaojiHxe — 
nnjyo I Tb-Ako. Ohxko bhho, cayo aayAapa yajio 
na 6ype. Taj yrypcya /Kajba, oa kbko je nocxao 
apeHABxop, ne opHne ce Aocxa oko bhhb. Boao ho 
cnnaj. Oajibsh. 

Jl,o6poAyuiHa, njiaaa ^ena ca aa^KapeHHy JiHi^ey 
ce yABJiH. 

— Bhahxo, — pone, Fpanaxom cKopo HonyJHO. 
— Ta je jiH^HOcx yene ynponacxHJia ! 

— ynponacxujia! 

— ynponacxujia ye. Ha qncxo ye ynponacxHJia. 
}KHBeo OHX ja Aanac y Hapeay ! Hyaeno umo, cjibbb 
oaeHqaaajiD 611 ua mojio, abbho 6hx ce y aeni^uya, ca 
XHJbaABpKaya 6nx ce pa36ai^nBao ! Eho Opani^HKa 
JIhcx, oho yy aex Phkh Barnep, Ay™" Peyean, cae hx 
OA poAB noanajey, aajbAB cxe qyjiH kbafoa H»Hya, 
raxoroA, a? Tn ce cae Kynajy y cjibbh — a unser 
Aner yopa ab ce HCAope ca OApnanuy naopcKRy 
mxoHUuya, npjbaaHX ymnjy, u cay xy yapay ab 
npecjinmaea. A h hbabophhk, u xaj aeqnxo cayo 
6ou,Ka u AGpe Kajume ca ^obokb, cbbkh ^ac onoyene, 
yKopn H npexH»e, ab he ye oxnycxuxH, kbo ab hobok 
HH aa mxa APyro nuje cxaopen, aeh cayo aa yMHxejbal 
Obh, paayye ce, neyajy hh nojya ko h mxa y yeuH 
jiOHcu; KBA ce jOAHoy oxerney, ohab he aeh kbcho 
6hxh. Snay ab he duxu u aenauB n cnoyenHKB h 
cnpoBOAHHx yapmoaa h HBArpoonux cjioaa! Ex I 
FopaK je HCHBox, ropaK kbo hojioh. 

— Oa uyaxe a^^hi^o! 

— Ha paayye ce! Hobok je, yojiuy noHHano, 
KBAroA u HCHBoxuH>a ! Menu ne xpeoajy. He yory 
AB ua^pxcHy AOHJy ApoKy. Mu:io u\i je kba ux ho 
BHAuy. Tpojui^a cy aanaxjinje. Hecpehnn .i>yAH! 
Aocxa hx Hcaauy — bjih mxa hy c H>Hya? Oaa Je 



878 



12 



BPAHKOBO KOJIO 



1906 



874 



! 

iieHe nepcoHa ynponacTiijia. BesaH caM aa osy 6o- 
raJbCKy cejienAPy* yKOBHen 3a H.y. HoAia y obom 
A^pnoii yecTaui^eTy jbahg j^yuie^ ca kojom ohx Morao 
CTaTB y paaroBop. JKhbhm Kao 3apo6jbeH. ycaMjben, 
BeHHTO ycaiiJbeH. JeaoBHTa pe'i. y-ca-MJben. Jecxe 
paayMejiH? Ja n aByi^u. Oaa jo MOHe iiepcoHa ynpo- 
nacTHjia. 

— AjiH Ty MCHBG BGcejiH JbyAH ! IlpeKpacaH 
KpaJ, BeApuHa CBy^ yHaoKOJio. .. 

— MeHH HG Tpe6a Kpaj, mghii Tpe6a ^yine! 
fl,yx AP^^^H cpoAHH rtyx, — aJiH nopefl, xaKO jih^- 

HOCTH ! 

— Ila KaKO je Aomjio, jx^l ctb je yaejiu? 

— CyASiiHa, rocnoAWHe moj ! CyASuHa. He shsm, 
KEKO je Aomjio, ajiH je uouijio. MMa TaKnx cno- 
THuaGba, ajiu TaKHM cnoTHuaH>HMa Hena Biiina 
CHJia ynpaBJba. CyASwHa, — ;;pyro ho Mory pehii- 
J^Ba iiyTa cmo ce cacTajin koa Kanejie, ona co iiooo^kho 
MOJinjia 6ory, ji^ojie koa iiSBopa npe^ hkohom; hg 
snaM KaKO je aouijio, ajiu ja caM je ucnpocuo. 
HcTHHa, 60Jia je Jiena, h ja caM noMHuiJbao, houito 
fey liobu B3 H>e BCTecaTd. HMajia je iipujaTBH rjiac. 
MBCJiBO caM, saAOOMhy je 3a TieBaH>e; iioKymao caM, 
ajifl MB HHJe iioniJio aa pyKOM. KaAa 6ux iiOKyma- 
Bao A& MB neea KOMnoaiiuuje, ceaKB iiyT 6b ce Ha- 
CMejajia b no6erjia. Hdje Morjia a^ ^e nsAiirBO, to 
Aa cxaaTB KaHTBJieny y mojbm necMaMa. KaA roA 
6hx je nocTaBBO nopoA rjiacoBnpa, CMejajia 6b ce it 
no6erjia. OcTaHB naopKiiH>OM, bombcjihm y ce6B, na 
TO B ocTaAO, npasa npaBi^axa naopKyuia. HiiinTa 
Apyro B HO 3Ha ao qBCTWTB, Aeuy aojhtb, KynaxB b 
y TaJBOCTB cjiHHMTii. Ho, MGHO jo 6aQi TocnoA yKJieo! 
BaAaaa, mojibm, cyA6BHa ! Jl,pyro ho Mory HHuira 
pehfl. 

FpaHaTom ysAaxHy. IIohobo HanyHn ^ame n mu 
ux BBCMO. CMpKaBaJio ce. MjiaKu noeeTapai; jyHHJCKO 
BenepB yaece Kpo3 OTBOpeH npo3op mbpbc oa 6a- 
rpefla. 6ocBjbKa b mojihco. Ca sanexouihy oneKHBax, 
Aa ce cnacoM b3 BpanMeea rHOSAa. 

3aryni;jbBBB sasAyx nocraAe mu Heii3APHCJbBB. 

— MorjiB 6bcmo usahu MOHCAa ! H OHaKO ce 
Boh cyMpa^Bl — poKOX b iipy^wx ce no inemBp. 

— KaKO BOJiHTe I IloHAa, aHaxe, th 6eao6paaHB 
BBAaaaHB h MyaBHapw „y moab", npocro yoiijajy 
HOBOKa. Cbo je to nanocT. Ohh, paayMO ce, ho 3Hajy 
HBBiTa, AftKJie, cy36BJajy xajieHxe. Ila cy nopoA xora 
jom B rpy6B ! Majio hy Kaaaxii, ajiu caM 6bo aaJbAa 
Bell KOA Aecex BaAaaa^ia. H aaMiicjiBxe, luxa mb oa- 
roBopBuie? Jlfl, ja njiaxuM xpouiKOse oko xHCKaH>a, 
OHAa fee MB OHB iipuMHxii AOJia Ha pacnpoAajy. Ho 
BBABxe, xo je noA<7iocx ! Hcniicao caM iim cBiiMa uMena, 
caMyBao caM bm niiCMa, HOica 6yAy >iciirocaHB npoA 
noTOMCXBOM. Hiijo Moja cpaMoxa, H>BX0Ba jo. CnpoMax 



^OHBjajiHB Moaapx je xaKO bcxo npomao Kao b ja. 
CKopo Aa je oa xjiaAB yupo MO^y aaBiiAJbBBBM b y 
B3o6Bjby yrojOHBM ocbmb. 

HajaaA naBAOCMO y ABopHmxe. Ca CBHJy cxpaBa 

OAJOKBBaxy MBJIO, MeJiaHXOJlBMHO CJIOBOHCKO MOJlOABJe 

ca pasHHX porjbOBa ; cjiaxKB ce mbpbc paciipocxB- 
pame b xajiacame Kpo3 MBxaBy ]\0Jiy, a y o6jiBHeH>BM 
oanixaMa npBHcejbKBsaxy cjiaByjH. 

— yAPH, BSBBJaj, upna rjiynaaa nxBHypwHO, 
3ajeAH0 ca xom KpenaBOM pai^KOM MapaoMl JI,o no 
HohB caMO xe 6eAacxe pai^Ke necMO b rjiynaBO 
nxBqje 3BBMCAaH>e I Jlfl, hobok noJiyAB I yMcacHO I 
y>KacHO ! 

— KaKO, aap bh. Myaa^ap, ne bojibto btbuo, 

HB napoAHO necMO? 

— MpaBM AHJiGTaHxiiaaM. To HHcy yMexBBUB. 
C H>BMa ce pa^a, nynKxyM. HoMa aKopaAa, noMa apMO- 
HHJe y H>BX0B0j My3BUH. Hb cnoMOBa OA npejiaaa. 
Hb cen Bx Hwje xaKnyjia oa mKOJie b yMOXHOCxB. 
Cbo je TO OABpaxaB AWJiexanxBsaM ! Bpani^a paayMOM. 
Oh nefee ixa nesa, oh caMO 6p6jba b ho aaxxeaa 
HHiuxa OA nojeaBJo Ajih obo oxpuane, xaKO 3BaHe, 
nxiiu,e uoBaHBL^e b obo orpaBBMene naopKBH>e... 
npocxo Aa hobok nojiyAB ! KaKBa yncacHa 86pKa 
rjiacoBa ! 

XxoAOx Aa noJ^OM. FpaHaxom mo yxBaxB 3a pyKy 
B xHxo MH uianxame : 

— Bb cxanyjexe y HeuixB. CBrypno ce noana- 
jexe ca KaKBHM HcypuajiBcxoM. Jeji'xe Aa ca nosHajexe? 

— J],a6orMe. 

— yqnHBxe mb, AaKJie, cbomo cxapoM yqBxejby, 
jeAHy Jby6aB. y bmo aaxsajie aaMa fey nocBexBXB 
jGAHy KOMno3Bu,Bjy. OnBuiHxe komo HOBBHapy Moje 
npHjiHKe B HarjiacBxe, Aa BMaM Bob xojibko toxobbx 
AOJia. HMa Mel^y H>BMa mhofo HauBjonajiBBX. Hbcxb 
Ma^apcKB moxbbhI HeKa noAcxaKHO BBxepecoBaite 
ny6jiBKe 3a Moje paAoae. TaKO 6hx OHAa Aomao b 
AO B3AaBaMa. Xofeexe jib mb xo yHBHBXB? 

— Xofey. y^BHHfey. 

OnpocxHX ce oa H>era, a oh mo AonpaxB ao 
KanHJe. Tok qixo 3aoKpexox Ha yrjiy npoMa aojibhb, 
cyKo6nx ce ca FpaHaxomeBBi^OM b ca H>eHe abg 
KfeepH. 3ApaBe, njiasooKe, Aeaoj^Bi^e Kao cajiBBone. 
06aABe caepmeHB MaxepBHB jihkobh. 06pa8B Kao 
6oHcypoBB. 

— Obo MB je BepoHKa, a obo JyjiBinKa! Ho. ja- 
BBxe ce jieno hhkii! — pe'ie rpanaxouieBni^a a©^wi;b. 

^eua ynpeme na moho caoje OKpyrjie OMBue, 
na ce caKpBme naa bojibko Maxeptine KOi^eJbe. 

— CxpauiHO cy, mojihm, cxHAJbBBO. HeMOJxe bx 
ocyAHxn. Joiu cy cacBiiM AHBJbe ! 

IIocjio Majie no'iHBKe ona mb npyHCB Kpynny, 
Bapa^eny pyKy, norjiOAa mu noBopjbBBO y oub b pe4e: 



875 



12 ^ BPAHKOBO BOJO B^ 1905 



376 



— Heyojre, uojihh sac neno, na ocynHTe HOra 
MyHca, jep OH, naKO Je rpy6 npeua HeHH, HnaK ue 
MHCJia TBKO I Ok je iobok Bejince naueTii, a ja can, 
Kao uiTo HBBOJiHTe BHABTu. oHaKo .. . upocTa. He 
MiicJin OH TaKo p^aBo. JeJi're na. ra Hehexe ocyaaTH? 

— Hehy. Oh Je jaKO aajbaH HoaeK. Sacjiyucyje 
samy noSpory! — o;ii'OBopHx h yflaJiHM ce, jeflBa 
tUTO MOrox y ce6H caBJia^aTH y35yt)eH0CT. 

Kana cTHrox no rjiHSasora noTo^Hor Mocra, 
ja ce OKperox ; FpaHaTOuieBa Kyha deoie Gam npeKo 
OA Hene. Bhaoo cau, icaKO je y Kyhui^M njiany^ia 
aarpa na orKHoiTy, o6acjaBuiH npnjaTHOM CBitTjioaifay 
jeflBH OMaH.H Kpyr y ftBopHoiTy h lyo can jeaaH 
norpeiDHO ynapeHu aKOpn- 

npouameHB axopA ce noHema y npHuceJbKHBaHie 
cnaeyjeBO h y k e jiejiOflHje neaojaKa cejba- 

KHHia. Ocehao cau keko o6ecBehyje nojesHJy i;ejie 
OBe uoJiHHe. 

fieAHH Bpa6au1 

c iiB)^i>Hur BojbHo flarpoaut 
Co HOOP 



MHniH H«a«n>HoaHK, Cp. KapnosuH 

mi TPH Q HPE(J CPnCKOM Hi^PUilHOh) nOSOPHUlTy 

e^y npocBerue ycTaHOBe, KOjtiHa 
ce cjiywce y cbom KyjiTypnoM mch- 
BOTy cBii o6pa30BaHnJ[i uapOAii, 
cna4,a oa saJKa^a h noaopnuiTe, 
KOHe je o;ipe^6Ha sa^aha, Aa ys 
npiiJaTHy Ayiueauy 8a6aBy a pasoHO^eite 6yA(i 
y Hauioj AyuiH Jienuie uecHHHfce ocehaje, iipii- 
Kasyjyhii uajcaBpuieunje yuoTsope iiecnimKe, 
ApaMe, Aa thhb aauaajLa n ocBencaBa Ham 
B1IUI11 AyuiBBHii HCHBOT, jep 6yu.li y H>eMy eCTBT- 
CKe n BTHHice H^ejajie. Ila Kao iuto ce kh>ii- 
xeoHocT y oiihe, a necHHiUTSO Ha noce ue 
MOHce CHaTpaTH Kao JiyKcyc AymeBHor HciiBOTa, 
HO je iipnpoAHa iiOTpe6a ftyuie HOoeHJe, TaKO 
ce a noaopniiiTe He HOwe a ne CMe CHaTpaTii 
Kao JiyKcyc, ho Kao AymSB^a iiorpeSa o6pa- 
soBauHJHx cTajiexea y napo^y ; 6e3 H>era 6ii 
jbyAH, KOJH iiJiH 113 He;i,ocTaTica speHBHa mjih 
6yaii Kor flpyror pas-iora hb 4HTajy Kibiire 
HUT ce Case nojcsiijoH, Hsrydiuiii a Taj jejuiHH 
necHiiiiKit iioACTHiiaj. OHHHa naK, Kojii ce 6aBe 
pBi;enTiiBHo iiecHiiuiTBOM, nosopHuiTB je iipana 
noTpeoa, jep oho je AOiiyna h caBpuiBHCTBO 
MpaMCKe nojeaiije. IlecHHHKH ce [ipoiiaBOAM 
KaA iix 40BeK HHTa Kpehy n saBpmyjy y rpa- 
Hvii^aHa ynyTapibiix npeACTaea, ts ce iipeno- 
uyjy II cxBaTajy cauo iiOHohy ^auTasMJe, aok 



nornya o5iim caspuiBHe bcidthhb it BBrnxaiKOr 
ywifBaHia saxTena, Aa ynyTapiba jasa, ujto je 
y necHHMKOM AeJiy iisHBCBHa, npe^e y lyjiHO 
BHA^nB B lyjan hchbot, n,a MaiuTa iiocTaHO 
iL&JiOM noHohy paAH>e h ikhbb penn. Ila KaKO 
CB ApaHCKO necHHiuTBO 6aBii hchbotom n Jby- 
nuMa onncyjyhii Aora^aje, ft>yAe y H>HMa, h>h- 
xose KapaKTBpHB ocoShhb, miic;ih b ocebaje, 
TO ce OHAa c npaaoM Kaxe n sa nosopani^y, 
Aa cy TO „AacKe, Koje cbbt sHaHe". Ajih n- 
aKO ce y apbhh npBKasyjy hchbot a jasa OHaKBH 
KaKBH cy- iinaK ce ApaMa hb orpanimaBa caHO 
iia nyKy penpoAyKiinjy wHBOTa. ^Khbot h J£>yAB 
npexptie y Ayui" necHiiKOBOj HBKy seuiTaHKy 
TpaHc^opMai^HJy, re ce hshocb y TaKOM o6jiiiKy, 
Kojd je KaAap, iiCTyMaMeH tt AoneK^B npBHHa- 

HBH CTBapaaaMKuM MaiUTOH neCHHKOBOH, A& 

HaM npiiKaHCB y hokom HAejaJinnjeM ocBeTibetty 
II XBBOT H JByAB, KaKO 6n OBH HOACTaKJiH Bauie 
AyuiBBHe CHHJ Ha ysBHuieHHJe iiojuHa&B h>h- 
XOBO, Te Hac yBAHSajin naA CBaKnAaa>o[nfa.y a 
HCTHi^ajin HaM npeA OHii HAejaJiB, ysopne hhcah 
n ocehaje, tb hbc ySe^HBaJin, Aa n mh Tpe6a 
Aa GyABMO TaKH, Aa xaKO y HSBecHHM npiuiH- 
KaHa HHCHBHO H ocehaMO. Ila kba y toh o- 
6jiHKy BHABHO Ha nosopHHitn »cnBOT a JbyA6, y 
npiipoAHOH a HnaK yjeAHO a y HABJaanOM npe- 
oSpaMCBHOH oSaiiKy, Heua cyaiFbe, Aa he JKttBa 
pe4 TAyHaqa, Koja naH Te JtyAO h jtori^aje 
npeA OHH Kao Hcnne hshoch, 6HTn oa HBoro 
ciuiHHJer yrei^aja na nac, ho caHO Hprea necuH- 
Kosa pe<i. HCHsa pe<i, hcbbh JtyAH, hcubot, ohh 
nac 3aAo6HJajy, aaHoce, OAyHieBJbaeajy h y6e- 
^yjy. H y tomb jibhch oSpaaoena speAHOCT 
noaopBurra, tb je sa to seh Ulnjiep c npaeoH 
peKao: ^Die BQlme Wii-kt nachhaltiger als Moral 
und Gesetz". (IIoaopHHi^a yxnye cnneiije ho 
HopaJi h aaKOH.) 

H Ham HapoA je ocbtho m ysMA^o noTpB6y 
HoaopiimTa, Te je eao c obb crpaue Case 

CTBOpifO CBOJMM HCpTSaHa IlOSOpBmTB 33 HaC, 

AOK CB npBKO y Kpa^iBBHHii iio6pHHyjia cana 
ApHcaBa Aa OBy noTpB6y iiOAHHpyjB, Te je ctbo- 
piijia Kpa-t. CpncKO HapoAHO IIoaopuiDTe. Jby- 
6aB iiaK Hauier HapOAa npeua iiosopiiuiTy to- 
jiHKa je, Aa Ham napoA iiaAP^Kaea, ochh oBa ABa, 
joui HBKOJUiKO HaHtiix nyxHHMKHx iioaopHmHHx 

ApyHCHHa, H TO OIIBT JBAHHO CBOJHH MaTBpH- 

janHHM »cpTBaMa. Ay'>^HO(^'>' j^ OHi\a, CBiijy ohhx 
MepoAaBHMx 4>aKTopa, oa kojmx obb ycTaeoBB 
saBHce, Aa ca caojo crpanB ymine cee uto 
Mory, KaKO 6m Hama iioaopiiiuTa mro 6oji>e 
OAroaapajia cBOjoj ysBiimBHOJ npoceeTHOJ u 



377 



12 



BPAHBOBO KOJIO 



1905 



878 



o6pa30BHOj sa^ahH, KaKO 6u mro snine ys- 
AH3ajia, onjieMeH>HBajia eapaiuTaje, KOJHMa ca 
nosopHui^e TyMann eTiiHKe h ecTexcKe H^ejajie. 
3a TO cBa oeaKa noj^yseka He CMejy hh- 
iioiuTO noKpeTaTH chthh h Ce6HHHII mothbh, 
sacjiyre h yxjie6;beH>e, Hero njieMOHHTa Te>KH>a, 
^a ce npoMaKHe h ynanpeAH Hame onhe na- 
poAHO o6pa80BaH>e CMepoM btuhkhx n bctbt- 
CKtix HABJajia. BemniHa je 6oHcaHCKor nopeicjia 
It KO je yMe j^a CTBapa m TyMann hoch y ceSw 
HCKpy 6oHcaHCKora jiyxsL. Ajih, Ha }KajiocT, ne 
6HBa CByr^e h yBeK KOfl, nac TaKO, xe ce h mh 
MOHceMO noTyncHTH ca JlecHHroM: Dem einen 
ist die Kunst die himmlische Goltin die ihm 
hOhere Weihe borgl, dem auderen die Kuh, die 
ihn mit Butter versorgt"... (HeKOMy je BeniTHHa 
He6ecHa 6orHH>a, Koja ra ocBekaBa, neKOMy je 
Kpasa, KOJa ra CHaS^eBa MacjiOM.) 

Ila KaKO ce Hame „Me8iiMqe'S nauie CpncKo 
HapoAHO noaopHioTe, He^aBHO 6aBifjio y Kap- 
jiOBi^HMa, Te HaM ce 6ap AoneKJie ji,aji8L npn- 
jiHKa, Aa ra npoynnMO, kojihko ce 3a KpaTKO 
BpeMe OA ABO HeABJbe a^jio, to neKa nam 6yAe 
CJ1060AH0, A& o H>eMy Kojy peKneMO maT Taj 
AHB&H 6yAe AoneKJie oa kophcth h naMa, ny- 
6ji(ii^if, H ApyuiTBy caMOM, nojeAHHBM HJiaHO- 
BHMa Kao n ynpaBH H>eroBoj. 

Ilpe CBera pen abb o naMa, o uy6jii\u,i/iy h na- 
meii OAHomajy npeMa nameM nosopifuiTy. Heo- 
cnopHa je ncTHna, KOJy hhko neke nopm^aTH, a^ 
je Ji>y6aB nama npema nosopnuiTy nanejia nac, 
Aa CTBopHMo noaopHuiTe; mh My n Aanac npnHa- 
luaMO AOCTa MaTepHJajiHHx ^KpTana h oho ce caMO 
OBHMa HBAPHcaBa, jep neMa ji^pyve npHnoMohH. 
Beh H H3 Tor paajiora BajBa Aa ce h ynpaBa h 
CBaKH HOJeAHHn qjian, n cbh aajoAHO CTapajy, 
Aa Ty Hamy jBy6aB jby6aBJby BpaTe, a BpaTHhe 
je caMO TaKo aKO ce BOJbHo h OAymeBJBeHO cnaKH 
AaAe Ha CBOj nocao, jep ce npeTnocTaBJba, Aa CBa- 
KH HJiaH ApyxcHHe jecTe y APyHCHHH, He sa to je- 
AHHO Aa ce xjie6oM npexpann, ho uito oceha y 
ce6H SoHcancKH no3HB h naroH, Aa naM cbojom Be- 
niTHHOM 6yAe TyMan bthhkhx h ecTOTCKnx HAe- 
jajia, ncneBaHHM y necHUHKHM ApaMCKHM npoH3- 
BOAHMa. UIto je bojbhhjh, thm yrai^a Bnme h 
ce6ii n HaMa, a narpaAa My je BeoiTaHKa cjiasa 
H name npH3HaH>e n AHBji>eH>e, nopeA CBor yny- 
TapH>er y6e^eH>a;K0Je My TaKO^ep npyMca BOJinKa 
3aA0B0JbCTBa, a to je y6e]^eH>e, Aa y ApyuiTBy 
jByACKOM H napoAy cbom Bpmn y3BiimeHy mh- 
CHJy. Ha BOJiHKy Macy ny6jiHKe HOKa ce ne 
o63Hpe, jep je ecTeTCKH yKyc, a naK h bthhkh 
HAejaji y H>e hocto nyTa Bpjio pasHOJiHK. C to- 



ra he ona necTO nyTa 36or HecxBaTaH>a npaBe Be- 
uiTHHe ocTaTH npoMa BeiuTaKy xjiaAHa, Te 
HOKa ce OBaj HiiKaA ue nojarMii Aa ce AOiiaAne 
MacH. y^Kanust du nichl alien gefallen darch deine 
That und dein Kunstwerk, Ihu' es wenigen reclil, 
vielen gefallen ist schlimm",* Kance FeTe 6aiu 3a 
BeniTaKa h HMa noTnyno npano. CaMO JiHTepapno 
— ecTeTcrcM o6pa30BaHH JbyAw KaApw cy Aa 
cxBaTe npaBy BeuiTHHy y cbom H>eHOM o6iiJi>y, n 
OBii HeKa BeiuTaKy nopeA H>eroBa ynyTapiber 
rjiaca h narona Aajy AHpeKTWBy, to je iiyT 
caBpuiencTBy ; a Maca ny6jiHKe he msjio no 
Majio, neuiTO h3 ynn^aBHOCTH, a houito iiobo- 
Aehn ce neKH sa moaom, a hokh aa cctbtckom 
KpHTHKOM, Beh 11 caMa ii3ahii Ha cycpeT ne- 
uiTaKy. C Apyre CTpane Mopa o tom Hepaannje- 
HOM yKycy Mace boahth 6pnre n caMa ynpaBa, 
TO ce ne cmo hoboahth cj?eno npH H36opy pe- 
nepToapa 3a npoxTOBnMa Mace, nero Mopa cbo- 
JHM naHHuoM HacTOJaTH, Aa joj ne npynca yBOK 
Kao ABTeTy cjiaTKnma, nero h SApane n xpa- 
H^nBe xpane, na naK h npoTnn bojbo H>eroBe. 
TaKO he ona Majio noMajio npeoSpancanaTK h 
nonpaBjbaTu yKyc, a thmb KopanaTu 6jiH>i{e ca- 
Moj CBpcn nosopnuiTa. IIoBpuiHO o6pa30BaH 
rjiOAaaat^ nehe nahn y npBH Max nacjiaAO y 
rjieAaH>y KJiacnHHHX APaMa, H>era he Bnuje 3a- 
HNMaTH uiajBHBe nrpe cyMH>HBe ii ecTeTCKe n 
Mopajine BpeAHocTH hjih APaMe poMaHrnqna ca- 
APHcaja, H>era OHAa Tpe6a, — nonyuiTajyha Aa- 
KaKO, y KOJIHKO ce Mopa h o H>eroBnM saxTeBHMa, 
BOAHTH 6pHra — Majio no MaJio npHBHKaBaTH 
H Ha 6oji>e KOMa^e, aok h can neoceTHo ne 
no4He ocehaTH y H>HMa onaj bhuih Aax ca- 
Bpiuefle BeiuTHHe necHH4Ke, KOja ocnaja h 
BanocH. 

H360P penepToapa, Bajbanor penepToapa, 
Tpe6a AaKJie Aa je npna dpnra caBecne h 
OAyuioBjbeHe ynpane, jep ce caMO ca A(>6p(iM 
penepToapoM Mory nocTHhn ycnecn y CBpcH, 
Kojy noaopHuiTe ceSn HCTypyje. AaKaKO Aa 
na npBOM MecTy BajBa Aa ce boah panyHa o 
opnrHHajiHMa, jep ohh cy naM Haj6jiHMCH, KaKO 
cy H3 caMe name cpeAnne h nocTajiH, Te hx 
naJBHine mohcbmo h pasyMeTH. Ha HcajiocT, y 
Ao6a OBO, Koje mohcbmo naBBaTH npHjinqno 
HenpoAyKTHBHM, HO MOHce CO penepToap ny- 
HHTH opHrHHajiHMa. OcHM HyuiHheBa ABa Tpn 
BajBana KOMaAa HOMaMO CKopo HHKaKBHX ApaM- 

CKHX HOBHTOTa, KOJH 6n OAFOBapaJIH BaXTOBHMa 
* He MosKem jih ce CBBica nonacTH cboJhm qHROM h y- 

MOTHBqKHM J^eJIOM, SaAOBOJbH H>HX MBJIO; MBOFflMa AOliaOTB CO 

BHje Ao6po. 



379 



12 .-HtBPAHKOBO BOJIU 



1905 



m 



pasBHJeHHJer hem KpiiTnqicor yKyca. lUxa ^aicjie 
OHAa? He ocTaje HHiiiTa Apyro, ho AonyH>aBaTH 
peiiepToap ;plo6phm AejiHMa crpaHHx ap^m- 
CKHX nHcai],a; to paji,e h cxpaHH Hapo^n koa 
KOJHX je npoAyKi^HJa y opnrHHajiHMa KyftHKaMO 
jana, a pa^e eeh m 36or Tora ^a CBOJy ny6jiHKy 
ynosHaAy n ca CTpaHHM eeuiTaHKHM npoii3BO- 
AHMa. Ho jifiK TO KOA H>HX 6nBa ca njiaeoM 
II panyHOM, a^tjib je koa Hac h OBaj HaHHH 
noiiyH>aBaH>a peiiepToapa joui Bp^io, !7a KanceM, 
caMO — npHMHTHBaH. KoA Hac ce ne bo^h 
6pnra o ApaMCKHM HOBHTeTHMa koa CTpaniix 

HapOAA, O KPHTH4K0M Cy^y O H>HMa, HMTH KO 

c HjiaHOM npeca^yje; cjiyqajy i\ AoSpoj bojbh 
nojeAHHau,a ocTaBJBeno je ko;i nac nonyH>aBaH>e 
penepToapa iipeBOAEiMa. 



IlacTaRHlic ce 



KOBHEfflMTi 

KH>H5KEBHE OI^EHE H nPHKA3H 

B0IHNliH6 npNMO OA MuJiene MuA'i^uuoaufiKe. Hosn 
CaA. UlTaMaapHja cpncKe iCH>H»cape Bpake M IltmoHHka. 
1^04. — HcTOM npe BeRH aah A'6flCMj ax, o^ Bpahe M. 
HoaoBBfaa Ha npeKas. ^BTajyhe AocaAamH>3 oueua na osy 
KH>Bry npaqa RonKajio Hac je, Aa bbabmo KaKsa je r^a 
MB^iaAHHOBHhKa fcao caHcaTe.^Hqa opBrBHa«.iHBX cTRapa, 
KaA joj, mTo ce THie yKvca b BeiuTHHe, y npeeoAY cpa- 
CKBX oAiaB^HBJBx paAOBa na HCMaqKB HOMa potobvj npe- 
MBAe. noMBmj!ba«aH cmo, a& HBJe Ao6ap a^o oue aoxsajie 
y KpHTBi^H Haiie&eH r^H MaJiaABaoBBhKH Kao 8ac.ly^«- 
HOM npesoAHoi^y, a h a& ^^j^ ^y ho»caa h ohop Kaea- 
ji>epcTBa, Koje cmo Ay^^^ npena jeAHOj aceHcRBH>H, 
KaA ce npBB nyx xsaxa y rojio cpncRBX cnacaTejba. 
KaA CHO npo^BxajiB KH>Bry, yeepBJiB cmo (*e, Aa b 6e8 
TBx o63Bpa H aacJiyra Mopa o6jeRTBBHa RpBTBKa Ha obbx 
^BoaeBkHBX npaqa"^ BcnacTB ji^oq^ta hobd^ho. y cBoje 
npaqe 8Ba«aaje yaeTB rl)a MajiaABuoBHkica Be.;iHRix jyj^o 
CBora cpAa h CBOJe Aynie. Ty Rao y jacnoM orwieAa.iy 
BBABMO H»e3BHy Bc^iBKy B TOQJiy ^) 6aB apena ueBo.'h- 

HBM, HeSHaTHBM B MaJlBM. OhB paAHBI^B y MaJAaHBMA, 

OBB BOJiBKOBapomRB CBpoTdHB, oa naTH>e »ceucKaH>a 
yspei^eHor y cbom noHOcy („Jby6aB nu6eABaa'' a ^Hua 
rpo6oM^)y OBaj MaJiBinan y caery a Mehasa („IIocJLeA»>e 
BaAH>c BeHe**), Rao a oao ABOJe Hecyl)eHBx („Ca.ioM hb- 
niTa**) — TO cy, acTana RpaTRBM, a.«a aa to yMexHa- 
HRBM noTesBMa npaRaaaHe cihro JbyACRor 6o.ia a cTpa- 
AaH>a. Ta ce BecoTBHa Haj6ojbe oCtaeAa y npa^aaa 
iJby6aB no6eABJia" h ;,HaA rpo6oM", tac je rJ^a Ma- 
i^aABHOBBhRa noroABJia npasy Mepy a 0Aa6pajia cauo 
saaHajflBJe MOMCHTe, TaRo a^ j^j npa^e asBAOine hobc 
H CBeaee, Jiene a ABp*^BBe Rpaj cee aenoroABOCTa a 
CBaRBAaniH>ocTa oaaKor npeAMCTa, RaRaB ce o6pa]^yje y 
OBBM npaqaMa. HpapoAHo je, a& ce y ^BoaeahaaM npa- 
HaMa** Aora^aja a6BBajy o BaAB>eM Aa^y hwib o Boacahy; 
— 6bjio 6ii BeapapoAHo, RaA 6b ce jacao ona»ca.io, a& 
je Ta . aeaa aaMel^y nojcABaax A^^^^^j^ ^ 6oHcakHax 
Aaaa chjiom HaTernyTa. H Ty je r^a MaiaaABHOBBhRa 
cpehHo npouiiSa, ROiiaRo je y CBaaa apaqaMa (ocbm 



I 



npa^e ^Cbjiom aaniTa'') Ty seay TaRO HeoccTHo a bcdito 
npoTRajia, Te tb ce qaaa, RaA h8 6h tc seae 62laOj ajbl 
6a npana y ce6a rydBi^ia Haj^ienuia ejieaeHaT, aa Ror 
joj ynpaBo aaBBpe caa CHara a JienoTa. Jsabho, peRo- 
CMO, y apB4B ^Cii.ioM HBiBTa'', Taje seaa, aRo He yea- 
Jbena, a;ia oho 6apeM cayqajaa a aa caMy BpeAB^^CT 
lipase He6BTua. Toj 6a npaqa mopjb aaaepaTa a oHy 
HeAOCwicAHocT y RapaRTcpy 'Bop^esyi tac je acopsa 
npeaa yAccy cbom a ^aHaqaay a^ctb CHaacaH. a 
npeMa oi^y nonycT.7bBB, flpK aaa capTB ^aHaqaHe Tyra 
My oABBtne jaRo aaoRyn.'ba Ayniy, cyBame je ^BiSaqe 
Baa^, npcMa seaa HeoapaBAaao HenpaBCAaH a aecMB- 
JLea, AOR ra oaa Hajnocjie ne ocTasjba a oh (na abc 
roABHe aaa capTB ^aaaqaHe) ocTaajba a Ryky h po 
ABTCvte a oA'Jiaaa y — CpGajy. 'Bop^e aaM je obao 
cyBHme aenpapoAaa aa Hainer cpeacRor cejbaRa. — 
Ilpaqa „6oaca(s y Ao6pa qac^ ohbm cbojbm cpek- 
HBM CBpmeTROM, TAc cc Rka nocpeACTBOM ACTeTa Mapa 
c poABTCJbBMa, Roje je ocTasajia h 0A6erdia aa ApAraaa, 
noAceka na dosakay npaqy y I. RH>Baa ByABcaejbe- 
BakcBBX ^BajeABBX JbyAB**, a;ia ce ne Moase peka, a& 
je BHaqe i^ejia npaqa rl)e Ma^aAHHOBakRe nacaHa noA 
yTBCROM BiSH ycnoMOHOM na ony npaqy. n jeAay a Apyry 
aeace caao aajcAHaqRa jby6aB npeaa osaRBM CTpaAaJi- 
HBABMa, a aa xe Jby6aBa aajiaaa a Hexoraqna caaq 
HOST Rojer MOMCHTa, no Roje Tonjiaje peqa npeaa jy- 
HaqBMa y npaqa oaaao a osaao. — Ha npnoM MecTy 
Hajiaaa ce Ma;ia cTaapqa noA aaTnacoM „KaA asoaa 
BBOfla*' ; — TO ynpaBo a aaje npaqa, to cy BBtne BencHo 
BcneBaae pe4).;ieRcaje, RaKRe ce 6yAe y no6oacao a ne 
CHaqRB pacno.^oaceHoj Ayi^a jbyACRoj aa TiSac aBoaa y 
paaBBM npa^BRaaa JbyACRBM, „oa ROiaesRe ao rpo6a''. 
— TlyLdL join aeinTO, inTo cao onaaajiB, a mTo Haa je 
Aa^o paa.aora aa cyA. Roja keao OAMax RaaaTB. IIocjieAH>a, 
Bpjio norpecaa npaqa, TpareABJa jcahop ACTCTa, Koje ce 
acpTByje aa CBoje poA^Te^e, aapa^eaa je no bctbbbtom 
AOPai^aJY, RaRo aaa cana cnacaTe^aqa Raayje. Caapaje 
Te npaqe najjaqa, a to joj A^je aaJBeky speAHocT. IIo 
Toj CBaaa jcAsa joj ce jom A^y Aohcr^sc yaopcABTH 
npaqe „«Zby6aB no6eAB;ia^ a „HaA ppo6oM*'. Ha top 6b 
aaR.i>yqawifl, a^ cy npaqe, pac je MO^/^a p^a Ma.iaAH- 
BOBBkKa CMaia^i>ajia (})>i6yjiy, cJia6aje, aor cy npaqe, PAe 
je ppai^a yaexa aa bctbhbtop acasoTa a npoi;e]^eaa Rpoa 
necaaqRo pemcTo cnacaTej^bBqaao, a^^jicro 6ojbe a no 
CBaaa rojom na qaTaoqa Ac^syjy a no aapaAB. yaMCMo 
^a Ha ya, a& jc cnacaTejbBqa aosa y cpncROM napoAY, 
a join HOBBJa Mel)y cpncRaa RHbaaceBBBABMa, to HaM je 
caAa H paaya.'bflBo, ajia je yjcABo a A^pcKTaBa caaoj 
pocno^H aa /i&jba H»eaBH ycaeuiHa cnacaTo^CRB paA* 

- § - 
Be/INHN CpnCKN Kysap ca hhopo (130) Jienax a apjio 

BeiuTaqKB flapa^eaax c»iaRa aa ynoTpe6y cpacfcax ao- 

Makaud aanacaJia Karapuna IIouoeuHMu^UHa. Tpeke 

npeivieAaHo h yaHoaceno B3AaH»e ca Aonynaaa naJHo- 

BBJep npaRxaqaop RyBaH>a. il3AaH>e CpocRe R^bHacape 

a mraMnapaje Bpake M, Iloaoaaka y Hobom O^Ay. — 

FoA? — Cxp. 533. I^eaa 2 50 Rpyua. — Koja Rynau 

yaMe abc Rfeare, Ao6aja Tpeky 6ecn;iaTHo. — [O4 rh>h- 

acape Bpahe M. IIoaoBBka y Hobov[ CaAy Ao6HJa cmo 

Ha npBRaa AccexaR RH>apa pasHor caAp>Raja, noHaJBaaie 

BaaeH>eHBx npaRTaqaoj ynoTpe6a. Mel^y Te cnaAa a 

oBa. KaA je npHRaayjeao, ae qaaaao to, mTo nataaaaMo 

y H>uj RaKBc BajLAa JBTepapae speAHocTa, hbtb Topa 

TpaacBMo y h>oj. Aab aaajyka aa yay CBOJe npcTnjiaT' 



381 



12 



EPAHBOBO BOJLO 



1905 



382 



HHiie, AP^HMO Aft 6h ce orpeniH.nH, rba He 6acifo h H»y 
yspcTHJiH y OBy py6pHicy Hamera KoB^eacBlia. ^baocmo 
je jeAHoj yaopHoj AOMahaqa c Mo;i6otf, Aa ]^ npoyqa, 
na Aft Hav Raace CBoje MHmj!beH>e. Ko.aHRo cmo nosHa- 
BBJiB AOHaknay Ao6poM Kykamii^oM h Ryeapuaoii, Baue- 
HaAH«aa Hac je, He TaJBHij, h cbojhm nosHaBaibeM cpncne 
KyxHibCKe JiBTeparype. rocnol)a HaM naaie]: 

FocnoAHHe! 6a 6BCTe norpemaJiH KaAft ae 6acTe 
HamBM Kyhaaai^aHa npenopynaiaB oay Goraxy a aajbaay 
KABry. Oco6hto je ja npenopyqyjea yAaBanaua, jep he 
HM noaaaBaH^e ose RH>are a npaaeaa acTe roa orH>ainTa 
npB6aBBTa aaora cjsaTRB xpeayTaR y 6paHH0M ^bbotj. 
KodBRo aceacRa JbynRocT, ^aenoTa, Ao6poTa a cse asea 
CRe Bp.aBae aaane speAe, RyxBH>CRa seiDTaaa epeAa, 
roTOBo, join jeAftanyT tojibro. He Tpe6a ay w Aft j® ^yp- 
aaa, aeRa je caao ypeAaa y je^y, Tpaacahe oa cboJo 
»eae, c npaaoa, Aft ^ft ^ y Toae aaAOBOJba. He aaAo- 
BOJbB Ji' ra, ajio je; aJia, aRo je oa Ao6pa a nonycTJbaea 
cpi^a (xa, aaaTe RaRO je oaaj roa npae »eae yscR jeo 
aaropeo nacyjB, na ce seh xaRo aayqao 6ao, Aft j^) KftA 
ce no Apyra nyx oaceaao, bor jeo CBojoj AP7^9J aceaa, 
mTo ae yae Aft My fotobb nacyjb Rao ^noRojaa", aor 
jcAapeA) c^y^ajao, aaje AonycTa.aa Aft joj nacyjb aa- 
ropa, a tcr oaAft oa H>eB oaapTaa cxpax paara^ia pe- 
Rasma: „E, TaRo ra xohy!^), npor./jeAahe joj u^cto a 
Rpoa npcTe; ao yeeK he 6BTa npeaa aceaa Jhy6a3aa a 
saxaaJiaa. RaA roA ay cbojou RyxHH>CROM BecnxaaoM yqaaa, 
Aa ce Ac6po ocexa RaA ycxaae oa py^Ra, RaA ay yroAa 
a jejiou a aaqaaoM roTOBJbeB>a. Hcaabbo can qaxajia, 
RaRO acRO Taao aa SanaAy npenopyqyje nojia^apRaaa 
nopeA ocxajiora oco6axo Aft saajy Ao6po Rysaxa. Ha Sa- 
naAy aaa caamxa, ae aopa hobcr, na 6am aa yAaaana, 
CBe H>BXOBO npaaaxa; aisa xo mxo pe?e, ana npaao. 
HcRycxBO aa — xaao 86opa! 

KyxaH»CRa aemxaaa aaje caao aaaxa Ao6po Ry- 
Baxa, aero acxo xaao a aaaxa mxcAexa, ae pacanaxa. 
Hecxo MHora aeyRa Ryaapai^a 6aqa aemxo, oa ^era ce 
Aft aroxoBBxa onex rbrbo Rycao je.ao. Ja caa oa aoje 
aaxepe aaynajia a Ao6po Ryaaxa a mxeACTa, ajia oxrha 
aaaa osy Rftary (aaaa ja aa H>y Aftaao npe aero mxo 
can ja oaA fipCujiA on, Bac), acnoacAfta ce aoRpeao, 
aaoro can ce Ropacxajia. 

Meaa ce jom oco6axo A^naAft oaa RH>Bra a6or xora, 
mxo y &oj ana 6orax jcjeobbbr a aa capoxaa>y^ a aa 
opeA&y, a aa aaj6oraxajy R^iacy. HcRa bbro ae Ra»ee: 
^nixa ke aeaa Ryaap, xo.aaRa RH»a«ypBHa (npcRo 500 
cxpaaa!), saJibAft ky ja Ryaaxa ae aaaa mxa? IIIxo aeaa 
a aojoj Ryka xpe6a, xojibro aaaa". ^para cejo, Cpn- 
RBBtO Rykanai^e, rpema caaRa, Roja aacjia Aft vy je 
Aocxa OHO mxo aaa. 0, rojibro aa ae aaaao; na mxo 
aame yqaao, xbm same BBAaao RaRo aaoro ae aaaao, 
ajia anaR aame aayqaao. 

Jom aa ce A<^naAa, mxo je rocno^a Me^Haa aa- 
CanjujLSi aaory Ty]^y pe^ aa aamer RyxaacRor peqaaRa, 
na ysejia opncRy. ^a6orae, y xoae ae caeao npexepaxa, 
jep a ae Hoseao xepaxa ao Rpajaocxa; a<aa aaA aa cbb 
R&aseBHBi^a xpaaeaxe a xpe6a Aft Tpaaeaxe qacxoxy y 
jeaaRy, ao»eao a aa Ryaapac^e 6ojE»e naaaxa aa caoj 
MaxepH>a jeaaR a Ryxa&CRa penaaR, xe ra ae Raapaxa 
6ea aeBOJE»e. Cekaa ce, aa cao y Ryka aaaJia acRy 
RH>ary, aacaaa, aaao ce Cp6cRa Ryaap, oa acRor jepo- 
aoaaxa ^opoxeja Bi^a Jeporaja aaaacxapa KpymcAOJia. 
H^aHB aa oe, xaj R&ziy^ep (xaajia ay, aaaHe, aa Ao6poj 
BOAal) ae 6eme 6am 6or aaa Raso nHoaea, a naoao ej 



cpncRB Rao Aft jo 6bo merpx roa RaRBor Heai^a nocjra- 
cxaqapa. KaRaa je, aaonaRo, xcr aopao 6axa penaaR y 
OHora B.aaAaRe, rojb je jom, RasRy y XVIH. aeicy, aa- 
nacao npaa cpncRa Rysap cpncRaa jeaaRoa? (Oa 6a6e 
caa CBOJe cj[yma.aa a aa Op4>eiaaHOB Kyaap.) y xoa ^acx 
a cjiaaa ri)qa CaaAojeaakeeoj (jl^oaake raaAaacxBO, Beo- 
rpaA) a r]^a Ma.aBBoj! 

Bpeae je Aft npanamea Rei^e^^y na aa ortt>amxe, 
Aft ae noRBapaa ayacy Ao6py Bo*^y aa aenepoa, a Aoka 
ke 6 nocisa, aaaa, y aaAa Aft ke ae^epoa aacJiaABxa Afta, 
xe a A^i^ft noc<ae aeqepe aory 6Bxa cJio6oAaaja a ae- 
cxamaaja npe aero mxo n6ii§»y. 

Aro He aacJiaxe Aft 6am cae obo oaaao mTaaaaxe 
y „BpaBROBy KoJiy*, a Ba npaaaxe obo Rao aanpamKy, 
na Aonyaaxe mxo xpe6a, ao caaRaRO A^Aftj^e jom Aft no- 
aoBo npenopyqyjea oay Ropaoay RiBary caojaa cecxpaaa. 
A aRo aacjiaxe, Aa a obac xpe6a aaRaa noxnac aJia aaaR, 
noxnamaxe ae Ba, r. ypcAaaqe. RaRo aaaxe. 

/fa6pa ^ojKa^utfa, Cp. Kap^oBi^a 

P. S. FocnoABHe! MaCtneka o aamea RyBaH»y, ao- 
m.aa caa ao xora, Aft Ma ^rocnoje^, aekaaoa 6ap, jom 
RaRO xaRO aaaao Ryaaxa. A^a aaaapaxe no npocxaa 
aamaa Rykaaa. Ko.aaRo caa aaajia npaJiaRe obac, RaA 
y BaaorpaAaaa aamaa paAa npocx caex, a aa cajiamy 
ROA Moje cecxpe paAaai^a, na, Bora aa, 6am a y xo6os 
raaABBCRaa Rykaaa aamax cejbaaa, xy je xcr Aft Bor 
canyaa! Hlxa xaj caex jcAC, RaRO ce oa xpaaa!? KaA 
aaAHHqap aaaaAa aa xop6e x.ae6a, cojia a apaa JiyRa, 
6ap aaaa mxa jcAe^ a RaA aaa jom a Ctaaaaae, Bor Aft 
npocxa! A^a RaA ay weaa Aoaece oa Ryke Rysaaa jCi^a, 
xo je qecxo rope aero noaaje. Kojibro caa ja ouaaajia, 
ayxccBB no ce^iaaa aaoro cy 6oJba oa cbojbx aseaa. MysK. 
raaAa y Ryka, aaa cae mxo ay xpe6a: aRo je raaAa ua 
aaa aeajbe, na aa a ae aaao aeajbe, aaa caoj aeaJbo- 
paAaaqRB a;iax, xy je aoxBRa, Rooa, ROH>a, aoJioaa, n.ayr, 
Rpaaa, caaH^e, oai^a — yRpaxRo cae, mxo hobcr. npeaa 
CBoa cxaH>y, xpe6a Aft saa. Oh xaa aisaxoa paAa a npa- 
Bpe]^yje a aohocb y Ryky. Ajia aaaapaxe aseaa y Ryjay, 
aa orftamxe, nor^ieAajxe joj 6amTy, norJicAajxe joj cayA, 
PAC oaa Rao raaAapaqa xpe6a Aft aaRae cBojoa pyRoa, 
nor.3eAajxe joj a y co6y, 6ajio cnaaaky 6Biao rocxaaoRy, 
norjicAajxe joj aa ayaey Romyjby, A^i^y — cay Aft i^pao, 
nycxo, RopoB, aepcA. Hame cecxpe y npocxaa, „naop- 
CRaa^, Rykaaa ajio paAC, jep aaJibAa ae yaejy 6oJbe, 
Ty noaoaaxe bb, pochoao! 

He caea aa^^O) Aft He aasexe: SKeao, npecxaaa! 

[He, rocno^u! Hero xaa^ia Baa aa Bamoj Ao6poj 
BOJba a acRpeaocxa. Haaxe npaao; mxo nam napoA npo- 
naAa, aeene cy Rpaae. Ocaa aaoror Apyrora Rojeiera, 
Ryaaxa — o RyBaH»y je caA a pe? — aajaasie aaajy. 
Ko Aft MX Hayqa? KaA 6a aame ceocRe a^bojrc xxejie 
y cJiyae6y. Rao mxo aAy Heaaue a aa 6oj!bax npo- 
cxax Ryka H>axoBax, 6ajia 6a Ay^saocx aamax Cpn- 
RBH>a rocnoj^a, Aft mx npaae Rao caojy HCJbaA ~ Rao 
mxo je xo HCRaAa 6hjiio — na Aft hx naae Rao caojy A^uy 
a aayqe ax, RaRO 6a xo no H»asoBy pcAy amjio, Ryky 
BOAaxa. a oaAa Aft ^^ JAftJy ftft caojy npaJiBRy. Ba Jia 
aorjie ^o6poxBopHe name SaApyre y xoae mxo noaoka? 
— rioaaace Jin RH>ara a HaxaH»e y aapoAy? BaAaao 
,,IIpaBpeAaaR*' a ^CpncRO Ko.io^, jiacxoBa aaaeH»eaa 
aapoAy, aaajy xajbaAftaa npexn.aaxHHRa (aaBo jom ae 
oaojiBRo RojiHRo 6a xpe6aiao), na Aft •'^m 6a oaa y cao- 
jaa pcAoaaaa aoPiSB a y xoiie npoRpqaxa nyxa? 

— ypeAH,] 



383 



12 



EPAHKOBO ROJIO 



9105 



384 



Joean Cxepaufl, JaKOB Hri^aTOBNli. KibHSKeBua cTyABJa- 
I^ena 3 ABuapa. (iisAaibe Aica;(. HayKa) 

TaKO ce aose naJHOBBJa paciipana r. Dr. J. CKepjiB^a. 
H>oj je y nac mbjio nacaHO. Y 6eorpaACKOJ nnpaRjiD** osa- 
luao je Mocra TansH pe(j^epaT r. J^yniana C HaKOJiajoBuha 
KOJB je, uBTBpajyhfl nojeABHa uecTa b3 pacnpaee b oiiora idto 
je o JaoiB DBcao CaeTBCJiaB ByjiOBaK 1880 roA. y „0Tai^6BHB^, 
AOKasBBao, na je ra paAH>a r. CKepjiBha odaqHa, cyna KOMna- 
JiauBJa. liaKO je to TBp^eH>e, MO»Aa, npeTcpaHO, anaK je TawHo: 
Aa cy ocHoeue mbcjib o Mopajiy HnbaTOBaKeBy, o H>eroBy pea- 
;iB8My, o fberoRBM poMauBMa b t. a* yceojene oa ByjiOBBha a 
ApypBx, a AB y pacapaBB to uaje Kasauo. 

Ila anaK oho iuto b nacau a pe(|>epeuaT oee pacnpaRe 
HBcy sanasBJiB to je, Aa oho TBp))eH>e ByjiOBaheno o cyBOM 
peajiBDMy Jbhobb IIrH>aTOBBha Tpe6a noABpha kpbtbub. Hana 
ce HBHB AB peajiBsaM Crapux u noeux MajcTopa bao Hajeanie 
npoTBBy Tora TBp^eH>a CKepjiBheaa b3 peueHsaje ByjioeaheBe. 
Ajib ko xoKe ab bbab, kojibko je HepaayMeBaH>e a kojibkb je, 
HBicjiOHOCT KB ^^pasBpaHby y jeAHora npo^ecopa ynaBepaaTeTa 
ueKa npo<iBTa oho mooto bs CKepjiaKeae pacnpaRe, kba roaopa 
o TOM auTU'COt^ujaau^iTUHKOM poMBHy. Ban CBaue je cyMH>e, ab 
BCTOpBJa uame KH>B3KeBH0CTB o^ieicyje ji,y6:hyj HayqHBJy pa- 
cnpaay o obom hjioahom b TajieHTOBanoM iiacuy.* K 

* OYOKyjyKfl o toj CTyABJa BCu,pnHBJB pe^epax, kojh hbm 
je oGe^BH, aohocbmo obo sbcba kbo HanoMeuy. — YpeAH. 

Oeutsch-serbische Correspondenz. CpncKO-HeMaHKa ko- 
pecnOHABHiiNja. Obbko ce namy nacaia cpncKB u HeMBHKB 
HaJHOBBJBM npBBonBCOM. ynyTCTBO aa TproBue a aa caaKora, 
KBKO ce naoiy hbcmb cpncKa, Koja cy OAMax npeBeAena a hb ^ 
HeMBHiCB. CaApxcaj: pasHflM TBTyjiaiia. TproaaMKa iibcmb y 

CBBKOM 06jlBKy B SB CBBKy HpflJIBKy. [IpBBaTHe B jaBHB BCIipaBB 
O CBBKOapCHBM CTBapBMB. — Y HOBOM CBAy. IISABHie B UlTaMnB 

cpncKe KHbBXcape Bpahe M. nonoaaha. 1905. — Grp. 175. I^eaa 
140 K a JIB 1*40 ABH. 

Ty je KH>Bry BsasBajia npaKTB*iHa iioTpe6a Maorax, kojb 
cy je OA KH>B3icape Tpaxcajia. Y H>oj abJo KH>B»capa npedpane a 
0Aa6paHe yrjioAe aa hbcmb pasae apcTe, kbko kom kba Koje sa- 
Tpe6a. „KaKO hbiu cbbt spjio mhopo onniTa a Tpryjo ca HeM- 

UBMB a KBKO je Heiia<IKB jeSBK y TprOBBHB fl o6pTy tbko iio- 

Tpe6aH, AB ce Cea H>era bbabh Tproaai; a o6pthbk hb noxce hb 
MB^B, aKO je caoM Ao6py paAi to cmo kbo yaoA oaoj KH>fl3B ao- 

ABJIB HBJBaaKHBJa npBBBJia O ABHaiIlH>eM HaJHOKHJeM HenaHKOM 

npaaonacy b aaroaopy a caa nacMa aohocbmo b y HCManKOM 
npBBOAy uanopoAO ya cpacKy mbtbi^". 

KoA HBc ce BCTBqe y hobbjo j\o6a, cbo xcemhe Hanejio: 
„Gaoj cbombI" b tbm ce saxTeaa, ab Gp6bh naaapa koa Cp^hhb. 
Mab ce B ABJBe, nace kbhco: Cp6bh Tproaau kba poa iuto Tpaxca 
OA KBKROra CTpaui^a, bbkb c h>bm onka yacK cbmo cbojbh cpn- 
CKBM jeaaaoM, 6bjio ycMeno Cbjio nBCMeuo, jep ce, c iipaaoM, 
TpasKB, A& aeJiBKB Tproaua, BHAycTpBJa.iu.B, (|)a6paKaHTB, mo- 
pajy BMBTB y caojoj paAH>B Ji>yAB, kojb SHBjy jesaKe CROjax 
Cap aeJiBKBX Mymrepaja. 

HaneJio „Gboj cbomb" je onpBBABHO, bjib cbmo j^otjib, aok 
Cp6BH KOA Gp6BHa moskb ao6bth acTy po6y no aery ueny a 
BCTe KBKBohe, KBKay je MO»e ao<$btb b koa CTpanua. ilHaqe 
6B8Ha<iajio AB naoiB, cpncKB npoBSBat^aMB b TproBij[,fl, yii.eH>yjy 
y Gp6BHa H>eroHo pOAOJi>y($Jbe 

TpaasBTB AB Gpda iiotpbhcbbbmb Aonacyjy a onKe ca 

CTpBHl^BMB CaOJBM JOBBKOM, 6apeM KBA Oil gr088 liasape, TBKO- 

^ep je onpaaABHO. Ajib je onpaaAana a uaMepa oae KH>are, 
KOjy KHiBMcapa Bpahe M. ilonoBaha nyAB ohbmb kojbmb Tpe6a, 
KOjoM, yapaao, aaajiase hb cycper ohbmb kojb je Tpa>K0. Jep 
rpaxcBTB OA Ty^BHB AB) y cbom BHTepecy, ana cpiiCKB, ajia ;xa 
Cap BMB y caojoj paAH>fl HoaeKB eaqaa cpiiCKOM jeaaKy, ne 
anaqa oambx, ab (jpOaH ne TpeCa ab ana cTpaH jeaaK, iia ab 
CBOJe MyuiTepaje, kojb ho anajy cpncKB, ue bhb cbmo aaTO no- 
cjiyxcBTB mTo He aaa jeaaKB. 

^BKJie, ja npenopy«iyjeM oay KH>Bry cbbkomb, roMy TpeCa. 
Oaa je Ao6pa. J^a jib je jeaaK, a cpucKB b HeMBHKB, y H>oj ca- 

CBBM KOpeKTBB, TO, F. ypBAHBHe, UBTBJTe KBKBOra CTpy4H>aKa 

((BJiojiora; mohb ce hbhb ab Ke KH>Bra b c to CTpane, obbkbb 

KBKBB je, A06pO AOhB OHBMB KOJBMB je HBMeAeHB. 

OCpTHBK 

nPOGBETHH H flPyUlTBEHH TJIAGHHK 

„3Ma]'S APyuiTBO cpnoKNX KibMHceeHNKa, HOBNHapa N yneTHNKB 
y Cp* KBpiiOBi4NMa naje mofjio oaphcbtb npomjie BeAOJbe OA^op- 
cKy ceAHfli^, jep ca cxpaae a^e aouibo 6bo AoaoJbaa 6poj 



HjiBHoaa. Gtopb je npeAceAHaniTBO aaKBsajio ceAHBuy OA^opcKy 

y tie^Qjbff 9. (27,) avpuaa y 2 cara nocae uoAue y euMUdauju 

CpnoKN CoKO. y HBAejBy 2./1V. o. r. oapskbh je y Kapjioa- 

UBMB CaCTaHBK BaBCJIBHBKa CBBJy CpnCKBX GOKOJia pBAB CpBT- 

CKor AoroBopa o Bbaobabhckoj npocjiaaa orb roABae. Peweno 
je, Aa ceu CpvcKfi CoKoau o^me ua BuAoe flan vocae noAue 
y Paeauui^u upey cpucKy coKOACKy jaony eemCy ca cpircictcjn 
jyuuHKiiM nepajua ujynaHKUM naA^eravteM, Pba Be«6e je orbj: 

I. Aoo 

GpncKe jyHBHKe arpe ca jyHBHKBM HaAMeTaK>eM 
1.) Kojueua cpaMena: 
a.) KaMena c paMOHB c mbctb 1 TeaKaaa KaMena 

6.) „ « B3 TpKe I 15 KBJIOrpBMB. 

b.) „ oMayniKB c mbctb | Texcaua KaMena 

r.) ^ „ B3 TpKO f 7*/j KflJIOrpBMa. 

2.) CKaKane: 

a.) Gkok c mbctb, ycKOHKO 

6.) „ Ba TpKO 

B.) npecKBKBHie C MeCTB 

r.) „ B8 TpKe 

A.) GKaKaK>e c motkom. 
3.) Ba^ail^e noujba u luruTa (auckoc): 

a ) Bau,aH>e Kon.i>a c mbctb | KoojLe 3 MBTpa 

6.) „ « Ba TpKB I Ayro. 

B.) „ UITBTB C MBCTB | IIItBT 2^1^ kgf. 

r.) ^ „ aa TpKe ) Te}KaK. 

II. Aeo 

4. 3ajeAnuHKa eemCa ceujy CpncKtix CoKoaa. 

GacTaHBK CBBJy CpncKBx Gokojib je y BpAHBKy hb Bb- 
Aoa JJaH, OABKJie caa BAy y PaBBnauy. j^o cba je aa HaTeu.aH>e 
a HBAMeTBHse jaajbeno CTOTany GoKOna. He aapaMO oe, bko ce 
ABB nyr tojibkom Cpojy hbabmo. 

aajKHocTB caera oaor Apyra oyT. Dr. L. 

ApyuiTBO CiioeeHaMKNx Ki^NweBNNKa n HOBNaapa. H CpaKa Gjio- 
aeHUB cy nperjia cbom caaroM oko npaKynjbaH>a a jaMaH>a 

CBOJBX npOCBGTUBX, HBBMe KH>aMC0BHBX B HOBBUBpCKflX, CHBrB. 

Tbko cy neAaaHO ocHoaaJia Apymrao noA ropH>BM bmbhom; cba 

HBTBMO AB je BJIBAB nOTapABUB CTBTyT TOPB APJIUTRB B TBKO 

je OHO y Jby6n>aHB 14/27. mbptb o. r. OTnoMe.io caoj paA iipao 
KOHCTBTyacaH>eM; hb uctom cacraHKy bmbjio ce peuiaTB b o npa- 
CTyny y Ganoa cJiOBeHCKax HOBanapa y AacTpo-yrapcKOJ kbo 
a y Gaaea jy}RHOCJioBeHCKflx KibasseBUBKB b hobbhbpb. 



HOBE KH>nrE 



^eionHC MaiNue CpncKS. Kn^ara 230. GaecKa II. aa roAany 
1905. — y HoHOM GaAy. H3AaH,e MaTaii.e GpncKe. 1906. IIlTaM- 
napBJa cpiicice KH>H}Kape Bpahe M. IlonoBBha y Hobom GaAy. 

— GTp. 124. Uena 1 Kpyna. — [Ilper.ieA: 1. Oajiomi^b aa llla- 
jiepoaa „Ba.ieHiuTaJHa". 3a cnoMen cToroABinH>BU,e oa CMpTB 
necHBKOBe npeaeo Joaaa ^KaaoJHOBah; 2. HCbbot b oCbmbjb 
ApCaHBca GacraaBO aojaoAa MapKO Mbjlbhob IIonoaaK Ape- 
KajiOHah (CBpiueTBK); 3. KaA je a oa Kora je OTJenan ByKHah 
Ao6bo TBTyjiy ..Xepuer oa cb. Gaae**? Hanacao AJieKca Haah; 
4. KH>u»ceaH0CT: Oi^eHe (PeHHBK CTpanax pe4B), npaKaaa (J^par. 
J. Il;iujh, llpanoaeTKe; IleTap Ko«iBh, G njiBHBHO a acnoA ojia- 
uBHe; L'Teao JbhiBtobbK, Ila Mora cejia; Milan Begovi6; Vojislav 
Ilic; M. PreJndlsbcri^cr Mrazovic, Bosnische Volksmarohen ; }X, J. 
;^epoK, FeHepsji. Kapra Gt. GpCaje a MaheAoaaje); BejieuiKe. 

|KH>Bro aa HapoA UaABJe MaTau;a GpncKB b8 aaAync- 
6aHe llerpa KoH>eHBha. Ca. 112] H3 KibNra ciapoOTaBNNX ill. 
BojNCiiaB TpaayifcaHNH oa Creeana CpeMt^a. — Y Hobom Cbajt. 
ll3AaH>e Maraue GpncKe. 1905. — GTp. 71. I^eHB ? 

[HayMiio-nonyjiapHB MeABi^BHCKB 6fl6jiaoTeK&] JeKTNKB N 
cyBpeneHM HaMNH 6op68 c ibOMe Hanacao Dr. J. C. KyjaHuK. — 
GpncKB UlTaMnapaja y Barpedy. 1904. — GTp. I -II, 1—298. 
U,eHa 2 Kpyne bjib 2.20 ABHapa. 

[Majia BaCiaoTeKB, ca. 93 -95.] J. Boa^eam Fere, Crpa- 
ABibe MAaAora Bepiepa. G neManKor npeaeo BpaaKO MyuiBi^Ka. 

— y MocTBpy, 1^05. lUTaMnapcKO-yMJeTHBHKB aaaoA Haxepa a 
Kacaha. — Grp. 230. Ueaa 90 noTypa (1*20 ABHapa). 

Kocra MajKufl. JOBNHa NcnoBNJeA- 3a poABTen>e b omjib- 
ABHy. " Gapajeao 1905. Ilpaa cpncKB uiTBMnapBJa P. J. Ga- 
aaha. HdABHiB KH>a}KapHau;e Maxajjia MajiaHOBaKa y Gapajeay. 

— GTp. 56. ^eHa ? 

r. BaAOCHea. HeNSABTN lypOKN AOKyMBHIN o opnoKOM ycTBHKy 
1805 N 1813. Ha „GpncKor KH>B}KeaHor rjiacHBKB'' (Kh>. XIV.j — 
BeorpaA. UlTaMnapaja Ga. HbkojibKb. 1905. — Op. 33. l^eua ? 



GfVBM Maneiapen HItmupvJs y Cpw. Itpi^iMv^ S78/90A 



V 3ABABy, nOVKV H KffcHlKEBHOCT \J 





BXACHHR H yPSXHHR 




J dp. KapioBifiMa, 31. MapTa (13. anpiJia) 



1905. 



S& XI 



BopHcaB CraHHOBHls, Beorpan 



H O Hi T A H A 

;\PAMCKA nPHHA 



III 



Ilpe^amFba co6ay Xai^H-ToMHHOj Kyha. y Kpajy 
co6e JiencH CroJaH Ha nocTejkH, ca 8a6aHeHiiM jopra- 
HOM. Rmne Bjbera, jxo rjiase My, Ha caHAajiuj», caxaHM 
nyHH rpoHc^a, KpymaKa us TypmHje; noA Hanaic 
cee^Ke BOAe ms Kora fiHpu Kpaj yKeaiueHe Mapaiue. 
y ^HpaKy AoropeBa, npcKa CBeha 3opa. MoApnHa 
ce JiOMU ca yTpnyjiOM cBOTjiomhy cseke. KyKype- 
KaH>e noTJiOBa. Hyje ce rjiac cajieSynje: „CajienI 
BpHJe, Bpyhel'' Hs Kyjne y8AHcaH>e, thxu uianar vi, 
CBaKH ^ac BHpn GTana. 

yjiaan CTana (npesajyhH npHJiasu CTOjauy, 
cjiyma Kano AHme, niina My qejio h oSjiance ra Ma- 
paMOM H3 qaHKa. Jby6H ra nojiaKO y qejio): BaTO 
MO] mhjih! (OAJiasH ynjiameno a^ ra He npoSyAn) 

CrojaH (6yAM ce, Tpaa): 3opaI JJ,a,H Beh ? 
(ynjiameHo:) Hehy ja Aanl ffcy, ycTa iteHa 
xohy ! . . . . Ax, lUTO ce ^po6y;^H' ! Oaa 6euie ! 
Oaa Bpejia, cjiaTKa KouiTaHa! Kjieicjia, pynn- 
i^aMa MH CTncjia o6pa3e, Aa mm ycTa OTCKone, 
a CBOje ycHe ynwjia y Moje. . . ax ! 

Crana (onex yjiasH): BaTO, aoBeui? 

CrojaH (bhau je h saaajbyje ce uaTpar): Tu? 

CTSHa (6pu8He y njian^: BaTO, lUTa ch Jbyx 
Ha MBHe? 

CtoJsh: Hah. 

CraHa (njiane): Hemoj Ha Mene ^a ce Jby- 
THm ! UlTa ja . . . ? HCnna HHcaM oa crpaxa. 
Eto i^ejie Hohn. ..Ah nana. Ona ce caAa He 
jbyTH Ha Te6e, Beh na oi^a. A oh TaMO, npn- 



Hajy, Hyj^a hhhh no Co6hhh. Oxau, icao ^a 
HHJe CTapH OTau;! 

CrojaH: A ko My CBHpa? 

Crana (ysTeHcyhH ce): Ha joui ona. . . 

CrojaH (rHOBHo): Hah! 

Crana: Baxo! 

Crojan: H^h! 

Crana naanyhu OAJiadu. 

Crojan (^iinii). U^araHKal Ja H>y tojihko 
BOJieo, a ona? . . . IJ,HraHKa! Ko a& BHuie. . 

Kara (yjiasii h npnjiasH My Spe^Ho): Chh6, 
6ojiaH CH? Ulxa th je? 

Crojan (neyroAHO HSMtme ce). HnuiTa, hh- 

UlTa MH HHJe! 

Kara: lUa xoheiu, MaJKa jifl, th Aonece? 
(IIpHJiadH H xohe Aa My onuna ^ejio.) KaMO neao? 

Crojan (oxypa je pyKOM): He AHpaj Me! 

Kara (neMoryhu BHine aa ce ysApxcH oa njiana, 
njiane). 3aiuT0, chhko? Ulra tojihko MaJKy? UlTa 
je MajKa tojihko cKpnBHJia? 

Crojan (xypoSHo): IUto ch Me poAHJia. . . 

Kara: Ha MaJKa, chhko, 3a cpehy Te poAHJia. 
Jl,a HMa y Kora a^ rjieAa, y Kora Aa ce Kyne. 
MaJKa poAHJia, onyBajia, iia MaJKu h jifi OHcenn, 
cnaxy, OAMeny a^ AoSnje. Aa h ona Kao h 
CBe H>eHe ^ApyranKe"* ca cnaxoM y upKBy no^e, 
y CBeT n3H^e, y rocxe OAe ; na rocTe Aa Aonena, 
HcnpaTH ; yMeTH, Aa AoneKa. . . Aa joj je Kyfea 
c T060M, CHHKO, OTBopena. 3a cpehy to MaJKa 
poAHJia. Aa MaJKa c to6om hchbot npoHCHBH 

KBA HHJe C OI^OM TH. A C H>HM6 — I^pHH je 

Moj HCHBOT. Oa H>era HHKaA BoHCja, 6jiara pen, 
caMO BHKa. (CxHCKa ce sa rjiasy.) Oa CTpaxa mh, 
CHHKO, Beh naMeT Hsn^e. 



''SSS 



13 



fiPAHKOBO ROJLO 



1905 



386 



Ha Aajieiea rpaja, CBHpKa h necMa ce pasadiipa: 

Ej, ako TC je^ uuac muaoj momc^ 

ohuA 3a JienCj 
Ctuhu pauo, UUAC MaAoj momCj 

UCUpaTU MCj 

Mope, ucnparu mc, uuac muaoj momCj 

nakpaj ccAa, 
Ejy HakpaJjoeAUy Mope, uuac muaoj momc, 

y AUBOMC. . . . 

CtoJsh (nOKasyjyhu pyKOM OTKyAa AOJiaan ne- 
CMa, 8ajby6jbeHo): Ona, MaJKO, OHa ! • . . 

Kara (oAJiasn): Ox I],HraHKa je, chhico, oua I 

CroJaH npHJiasH nposopy, OTsapa ra, cjiyma 
neciiy h CBHpKy Koja ce cee BHme npHfijiHHcaea. 
Hyje ce aeh h sboh qaMnapa, y^apaite y ^axHpe. 
Ha CTeneHBi^aMa nojaBjbyje ce Sa^a n, KpHjyha ce 
Aa je KO He cnasH, npHSjiHxcaBa ce nposopy h y6a- 
uyje CroJaHy yaeHyo jihct Besan cBUJieHHM KOHi^eM. 

CrojaH (pasAparano ysHMa jihct) : Oaa ? 

3aAa: Ilocjiajia th. A to th Kance: ^Ka^ 
TH o^e, JiHCT MCTo' Ha cpi^B, H CBO TH ra. 3e- 
jiea je oh, sanen Kao je^ moj ihto ho Mory jya, 

Te BHA^M^. 

CrojaH (6a^a joj HOBau). KaMCH joj ^a to- 
jiHKO He neea n rpjio ceoje ne ymapa. 

Ileciia H CBHpKa Beha. 

SaAfl (oAJiasE H ycKopo ce oner spaba. y6a- 
uyje iiy nepo da rojiy6HmB): A OBO th Kance : 
^fpjio je Moje sa necMy h Te6e h oho caMo 
sa Te6e nena". 

CrojaH (ysHyanepo): Ox, KancH joj a^ caM 
6ojiaH. 

3aAa (oAJiasH h ycKopo ce oner Bpafaa. y6aq,yje 
My KJiOHyo ^BeT): A obo je: „Ako ch th 6o- 
jian, 6ojiHa caM n ja. Ajih, 6oji je moj cjia^aK, 
jep SHaM A& TH 6ojiyjeui caMO aa MeHe'^ 

Fpaja, necMa cacBHM 6jiHay, yjiaae aeh y abo- 
pHmxy. 

3aAa (ce xpaa): Jaox, obo hx! (OAJiaan.) 
Mapno (yxpnu aaAHxano, A^i^y^^ nocxejby): 
Xaij^LHJa, CTapnl... Bpao! Jyxl (CKyriJba nocxe- 
jby. OAJiaaH. 3a h>hm OAJiaau h CxoJaH.) 

ya CBHpKy, necMy yjiaan Tona, MHrna, Kouirana 
H ocxajiH. 

Tona (yjiaaehH) KoraxanH: V Mojy Kyhy K8A 
ce AOJiaaHJio, neBajia ce necMa: 

Mope, Bp^oj kofhOy A6ayA KepuM-azOy 
Mope, Bp^aj kofbo, uhiumoh he jia duAnem. 
— Mope, He Bp^OM zo, i^oh'h maom CroMeHO, 
Tyzo, He Bp^OM, za m shom jio uozuneM — 

H ja hy jijel norHHOM. To jifi neBam th. IIo- 



THHyhy, xohy. . . Chh mh jie^KH 6ojiaH — Mp- 
TaB HeKa je. 

KouiraHa (ynjiaraeHO, 6ojiho): A ne to, rasAOl 
ToMa (ne cjiymajyhn je): . . .^eny? HeMaM. 
HHKaA je HHcaM hh HMao. Minao caM MaJKy. 
A MaJKa aa MJia^ocT HHJe. (OSaupe ce. FjieAa no 
co6h. Bwqe:) MapKo! (Jl,oJia8H MapKO.) KaMO co$- 
pa, BiiHO? CjiyncH raafty, joni caj^a, iia nocjie, 
MO}KAa, CMpT he . . . '^KonixaHH'.) Ex KoiuTan, 
KfeepH A©' He necMy, rjiac caMo! CBiipicy, n 
TO OHy CBnpicy, KaA ce no^e na BeH4aH>e aa 
CTapo n HeAparo! CBaTOBn HanpOA, MJiaAOHce- 
H>a ocTpar, a U^HraHH aa h>hm. IleBajy m cbh- 
pajy My ohh a^ ^^ paaBecejie, a CBiipKa hm 
oiHTpa, oniTpa, cpr;e RHAa! TaKBa je moj » cBiip 
Fca H necMa 6Hjia, KaA j& no^ox a^- ce BennaM: 
— A^ BHiue y aeJiCHy 6amTy ne iiabm, Mece- 
qnny ne rjiOAaM, Aparo ne HOKaM h MHJiy- 
jeM, jra MjiaAOCT aaKOiiaM! H aaKonax je. He 
BHAOx! CaA? CTapo AP^o. Ox! (KouiTaHH:! Ae, 
KhepH, A^OHy: ^HacpeA cejia, luapena neuiMa, 
6HCTpa BOAa..."— Ox, KaMO je caAa, a^ mh 
OHa 6HCTpa, poena, CBenca Kanne na obo CTa- 
po CTapo... (XBaxa ce sa qejio, rpua.) ]\e, Khepn I 
KouiraHa (neea:) 

Mope, HocpeM ceAO mopena nemMO 

Teueme, azo, Teneiue, 

Mope, u HO netuMy jiBe mo Tpu MOMe 

CTOJotues, ozo, CTOJomeB. 

ToMa (BHHe): MapKO ! (yjiaan MapKO.) Hnae, 
Ay6ji>e, AyKaxel 

MapHO (aaeeaeKHyxo): A ne to, raaAO. 

ToMa (6ecH0): IVyT' 1 

MapHO apaha ce h aohoch My nnae Ay^axa. 

ToMa (npnjiaan KomxaHH h Beayje joj jeAHy 
HHay OKO apaxa). Ha, KKepn! Sjiaxo HOKa hoch 
ajiaTO, a ne cTapa, cyxa, upna, koct... FleBaj ! 
(CeAa AO KomxaHe h nacjia&a joj rjiaay na caoje 

KOJieHO.) 

KouiraHa (neaa): 

Mope, jiajre Menu Ty Myrny Bony, 
no uujeM, ozOy Au uujeM. 

— Mope, 30 Te6c umo luapeno co6o, 
MO cuujetu, apozuy ao j^yOmu. 

ToMa (KiiAa ocxajie nnae h nocnna je Ay^a- 
xHBia): Ha, na ! . . 

MMrKa (oxnacaaa ce): Mhtko! IJ,pKHH Mht- 
Ke! Jlnnmn, 6pe! (MapKy:) HenpH>e,* kotjiobo 
BHHal flnaaj Te name! Ty cpny^! 

> Henpiba = seiijbaHH cja 
* Gpna >= CTaKJio 



w 



Id 



fi^Amtofio ko^o 



im 



m 



CroJaH ce nojasjbyje na spaTHMa; jbySoMopHO 

KoinTaHH): U^nraHKa! Ko f(& BHuie! ^OAJiaaii.) 

ToMa (arpaHyr, 6ecH0 iipHJiasii SH^y, r^e 

je opy^KjG). Ko xaMO?! Ko je jom rocnoAap 

OB^e? Oh? 3ap oh joui ;ia rouopH? IlyiuKy! 

(ysHna nyiDKy, npHJiaan npoaopy. nyu.a.) 
^yje ce nHcaic 
CraHa (na icyJHe KyKa): He, ono ! CjiaTKW 

01^0 ! Jaol 

Toiia (nyuajyhH): H>era, ]\a. . . H>era J^a y- 
6HJeM. 

HouiTaHa, Aa hhko ne bhah, y6auyje y KyjHy, 
spaha HHae, Ay^aTO. 

' yrpqH Apoa : Xavn, He I 
ToMa: H>era, H>era. . • 
Apoa: (oABaja ra oa npoaopah Xayn, xayn. .. 

ToMa (OA 6eca jeAaa ce paaaSiipa. h ynoanaje 
Apcy): A! Th ch? 

Apoa (3a6eaeKHyT:) Ja, xayn ! . . Spare 
(Bhah MHTKy, ycTpenH ce ua h,). Bap xeSn! Kyhw! 
6ap thI 

MMTKa (HcnpcyjyhM ce): IIIto, 6pe, th cee 
Ha Mene, BHHem? 

Apoa: KyhHl 

MHTHa: UlTa caM ja? Ilac jih caM? HMaui 
jiH, 6pe, jiymej cpi^a? H ja jeAaniiyx y mom 
BeKy ee paaBecejiiix, a th o^Max. . 

Apoa : KyhH ! . . . A ^Kena, j[,ei\a, ? 

MHTHa: HeMaM ja Hcene! Th Me OHcenn, th 
Me 8apo6n ! Th ca mhom uito xre^e to h y4H- 

HH. H CaA, 6T0 TH H MCeHa H JlfiUJEL. . . Ja! Hh- 

mTa HeMaM. HnKora ja HeMaM. Axa! 

Apca(6ecH0): Kyhnl 

MHTHa (noKyH>eHO OAJiaan): XaJA, xaJA th mh... 

Apoa ("aa h»hm:) Kyhn npaBO I (L^HraHHMaO 
A BH? Sap CTe jom Ty? (SaMaxyje mTanow.) 

Cause, TpKibaH, Ahhh h cbh ocxajiH noHHano 
OAJiaae; aa H>Hiia nojiaan h KouiTana. 

ToMa (ApcH; CTajyfan npeA KoniTaHOM): CbiiI 
CaMO OHa He I 

Apoa (y6eaeKHyTo): Xaynjol 

ToMa (noKaayje Ha KoiuxaHy): KpB he sa H>y. 

lUypa CH MH, 6paT, po;^ — a^Phu je, kpbhhk 

CH mh! 

Apca (oqaJHo, noKaayje na ceAe Bjiacn ToMHHe): 

Xayiijo, norjienaj ce ! 

ToMa (c nymKOM na H>era): Xohein ? . . . 

Apca, (onaJHO, yaMn^ykn k BpaxHBia): BpaTe, 
6paTe! (KomxaHH, y cxpany, Aa Toaia ne Myje:) 
HaHHHM ce th 6ojiecHOM. (OA^aau.) 

ToMa (^cnpenaaa KomxaHy Aa HAe): A neMOJ 
TH, nesaj ! 



KouiTaHa: flpyrw hy nyTl A ca^a h ja Aa 
HAeif. Jep 6ojiecHa caM. 

ToMa (uaneHa^eHo): A He... HoMOJ, Khepiil 
Ako Te rpjio 6ojih, ysMH iuep6eT, pocy. . . Bh- 
cep Aa TH pacTOHHM, caMO Aa Te rpjio ne 6ojih. 

KouifaHa (noKaayjyhn na npca : OB^e, OB^e 
Me npo6aAaI Aa habmI 

Toiia (y6iijeH0j: E, KaA Ty . . . OHfta . . . 
(KoinxaHa nojiaau.) KoiUTana! (Oba aacxaje.) Ko- 
uiTano, KhepH, chho . . . (IlpHjiaaH joj rpimjyhH ) 
JXa] 6ap . . . (CarHibe ce h MnpHme joj npca.) Aax ! 

HouiTaHa OAJiaaH. 



HaeTftaBhe oe 



LlBOTa 




a aajiaay cyaue ajiaxnoM hchi^om jiane 
— Ha AOMaKy ce6H — iie^amH oSjiaKe. 
A xaHKH o6jiauH pacnepjaHH mnpOM 
PacKomHO ce luape ap^^^hbhm cBenupoM. 
CyMarjiHi^a jiaKa pauiupHJia Kpujia 
H xananHM aejiOM cbojhm oSaaHjia 
JJiPeBHe noHOCHxe rjiasHi^e njiaHHHa 
QIxo ce KpHjy, xaje xaMO ua AaJbHna. 
Kao njiaea npyra y Beqep&eii cjajy 
OrjieAa ce oSjihk yAajbenoii rajy. 
IIojbeM Koje APBO ocaMjbeHO cxoJh 
H Kpoa rojie rpane y xaiinHJoj 6ojH 
DpHKaayje OKy pyMenHJio cjaJHO 
npexnpojiexiber Aana, mxo xone noxaJHO 
y Beqnocx SecKpajHy h hoch — Aa CMOxa 
y npomjiocx — cboJ a^o namera sKHBora. 

Mapxa 1905 



UBOTa 



El HBSSZ 



9pojiexH>H BeAap, 6jiar Aan ce 6jiHcxa 
H 6jiaro CMeioH, k'o Ayoia MHcxa 
CjajeM Ao6poxe CKpoa oCacjana. 
Tonjia cBeHCHHa cjaJHora Aana, 
MeKa noH>aBa xpaae cBHJiene, 
THuiHHa CByA okojio yeae. 

Jlenor npojieha pynca MHpHine 

A Moja Ayina? Jeua, yaAHme 

OxHuiJia MjiaAOCT, k'o xyncHH rocxH, 
npouijia je. ripomjia — aji' 6ea MJiaAOCXH. 

Mapxa 1905 



I 




SAiScS±&S±iS±iS±iSASAitS±SM. 



CETHMO CE 

nzKOJzcxor «oem cb. cibet 




389 



13 



I3PAHK0B0 BOJIO 



1905 



390 






Ueera 



KOn hbMX y CTAHV 




anac ce nocea^aMO. A j^a saiiiTo — 
seh HH OKO uiTa. 

OH^a OH npBH ojifi Oft Kyhe y inKOJiy. 
Saeajin meinnp, Maine pyKaMa n Hcypn ce, — 
a Kafl 3aH^e sa yrao, cnycTH rjiany h iifl,e Hory 
npeff Hory. 

JI,OK OH He samaKHe, ja neKaM y KaiinJH, 
na OHjia HcypnM ao yrjia, ;ia bhahm je ji' My 
^ao mTO CMO ce ceaAHJiH. Ty neKaM, ^a naii^e 
jom Koja Apyrapni^a, na jifl. sajeAHO Hj^eMO y 
uiKOJiy. 

y TaKBHM upnjiHKaMa caM ja n3 uiKOJie 
npea Ko;^ Kyhe. H aok Apyrn ne CTnrny, ja 
yeejiHKo neeaM. DenaM paToGopne necMe. 

Onj^a je oh epei^aH. Ccah w ynn y co6h. 
Henaico ce h MenH OH^a KH>Hra npocjiaji,n. Xo- 
fl,aM H yHHM Ha rjiac. YqnM Kpoa 8y6e, oxernyTO, 
na 6p30, na OH^a BHHeM, — jaKO BimeM. Da 
TaKO, j\OK He jifil^e Bene u — MeceniiHa. 

Jl,yraHKa cen cyce^He Kyhe npyMCn ce ao 
nojiOBune ABopnmTa. IIpasHa ce Kd^a upnn na 
MeceHHHH n 6ai](a ceH, na OBa nsrjieAa Kao 
HeKa HyAHa uiaJKa. 

HcTOBapene a noCai^ane i;enaHHn,e CToje 
HacpeA ABopHuiTa, nojia y TaMH nojia o6acjaHe 
MeceHHHOM. 

H>eroBa cecTpa xpHH ji^yya a^^P^^'^^ " 
6amHe aa sjiaTHHM KOJiHMa, na KaA ce Ao6po 
yMopn, ceAHe na AP^a h oneT rjieAa SBeaAano 
He6o. 

y 6auiHH Kpos rpaH>e neMcno npo6HJa rpo- 
uiacTd MeceHHHa na Tpany, na KJiyny u na — 
Aji' mra Me ce thho c khm ho A^^^annM 

Ja caM y ^^maji^H^', nyxyjeM. BecjiaM, na 
MeH>aM npanaij^ nyxy, Kao h xeMe pasroBopy, 
caMO A& He cjiymaM CBnpKy h3 Sam ho. Ho ona 
Me ynpKOc npaTn, na Ma KyAa ja Kpenyjia n 
Ma FAe CTHfjia. 

Heo6HHHo mh je npnjaTHO o6iiJia3HTn o- 
BaKO 3eMJby — na nnaK ocxaTw tao caM — 
Ty caM 

H^era Mynn a& bhah mra mh paAHMO, na 
eBO ra a& npo^e nopeii nac. KaA je nanuiao, 
Hynny ra H>eroBa cecrpa, ho oh yMecTO a^- h^oj 
BpaTH, ysMO namy c nposopa h uito je y H>oj 
6hjio BOAe, cuaa mohn na rjiany. 

C Hynane rjiaBe hh BOAa ne Hcypn, nero 
ce none npnjaTHO L(eAHTH h npeKO Jini^a h na 
paMona h na njieha. . . 

Hnje no6erao, nero je neKao Aa ckohhm, 



na AA ce CB£^aMO. Ajih mohh je cjiaJ^e 6mjio 
rjiCAaTH, KaKO neBOJbHO xBara sa Bpara a^ yb^. 

yi^eMO nocjie h mh, ajin nexoTHHHO, nojiaKO. 

y H>eroBoj co6w ropn CBeha, a oh ceAH 
na hiiJiHMy Kpaj cTOJinne. CMOxao pyKe na 
CTOJlH[^y, a rjiany nacjioHHO na pyKe n rjieAa 
y. TaBaHHuy. . . 

Kaico caMO Monce onatco Jieno rjieAarn!? 

HanHuieM My jiaKy noh, sryncBaM xapTHJy 

n Kp03 OKHO, UITO CMO ra HCKH j\a.H pa36HJlH, 

3Bpi;eM ra y nejio. 



flHM. C. MepeUJKOBCKH 



BACKPC BOrOBA 



13 



POMAH 



VII 

riocjie Benepe AOMafaHHH n rocTH npe^ome y 
Bpx, npoaeaHH Paj, — kojh 6euie npasHJiaH, Kao 
reoMeTpiijcKii upxe^, ca peAOBHMa cpesaHHx 6yK0BHX 

H JiaBOpOBHX APBBTa, Ca nOKpHBGHMM XOAHUl^CIMa H 

jiaBHpHHTHMa. Ha aojieuoj jiusaAH, Kojy opoinaBa 
BOAOCKOK^ npocrpeuie caroBe u CBujieHO jacxyKe. ^aiie 
u KaBajbopH pasMecTHine ce cacBHM cjio6oaho npoA 
jeAHO Majio AOMahe noaopmnTe. 

IlpeACTaBJbao ce jeAan 4iih na [IjiayTOBa Miles 
Gloriosus. JlaTMHCKH cthxobh 6exy AOcaAHH, naKO 
cy cjiymaoi^u na HOKOr npaaHOBepHOr iioinTOBafta 
npeaia cxapHHH xxejiu aa 6yAy naHCJbHBu. 

KaAa ce npeACTaea csprnHjia, MJiaAH Ji>yAH 
OAome ua npocTpaHHjy jiHBaAy, Aa ce Jionxajy h a& 
wrpajy acMype, jypeha h XBaxajyhe joaho APyro, 
CMejyhH ce Kao Aeua aie^y }K6yH>eM i^aexHHx pynca 
H noMopaHi^HHor Apaefaa. GxapHJa ce KOUKajy h 
Hrpajy maxa. Focno^Hi^e, Aa^e h rocnoAa, kojh ho 
yauBiaxy yMOiuha y arpw, OKynujiH ce y xecan Kpyr 
na AipaMopHHM cxeneuHuaMa BOAOCKOKa h xy no 
peAy npHHajy paaHO Hoaejie, HajiHK na oho h3 6o- 
Kamijeaa „J],eKaMepoHa''. 

Ha cycoAHOM nponjiauKy iiOBOAome kojio n 
aaneaame naJMfijiHjy necMy paHO yMpjiora JIopeHua 
MeAHMHJa : 

Quail t'6 bella giovonezza. 
Ma si fugge tuttavia; 
Chi viiol esser lieto, — sia: 
Di doman non o'o certezza. 

0, ana je MJia^^^ocT ahrhe, 

A;i' TpeuyTHa . . . IleRaj, cmgj ce, — 

ByAH cpeKBH, aKO xoKeiu, 

II Ha cyTpa ho ysAaj ce ! 

Oocjie Hrpe rocno^nua Jl,HJaHa, 6jieAa n uexcHa 



391 



13 ^BPAflBOBO BOjrO 



1905 



392 



jiHUa, y3 THxe ssyKe bhojio Baneea Ty»cHy necBiy, 
y Kojoj ce KaHce, icaKO je toidko jbySuTB, a ho 6hth 
jby6jbeH. 

Hrpe H CMex npecTaAome ; cbh cjiymaxy Ay- 
6oico 8aMiiin.i>eHu H Ka^a je cepaiiijia ^necMy, hhko 
He XTGAe na npeKune THmuHy. CaMO je boaockok 
Hcyoopno. YlocjienhMi cyH^eBH apauH 6exy o6acJajin 
upue BpxoBe nHHHja h BOAeue MJiaaoBe ua BOAOCKOKy... 

3aTiiM noHOBO OTno^e rofiop, CMex h cfinpna, 
H Tpajaiue ao nacHO y Beqe, aok Me^y rycxiiM jia- 
BopoBBMa He BacBeTJiume 6y6e cujajiui^e. a na Bipan- 
HOM He6y TanaHH cpn MjiaAora Mecei^a, — m aok 
HaA 6jia3KeHHM PajeM, y thxom cyMpaKy, npecH^eHOM 
MHpHcOM noMopaHyHHa i^Bera, ne yMyKome SByun 
necMe : 

BjAH cpebaii, aKO xoKem, 
H Ha cyTpa ue ysAaj ce. 

VIII 

Ha jeAHOJ oa CBOje hbthph Kyjie na ABopuy 
Mopo yrjieAa CBeTjiocT : rjiaBHH ABopcKii SBesAap 
MHjiaHCKora KHeaa, cenaTop h MJian TaJHora caaeTa, 
rocnap Am6poi^ho Aa PoaaTe, 6eme y^cerao $eH>ep 
Ha CBOJHM acTpoHOMCKHM cnpaBaMa, nocMaTpajyhii 
snaKe RoAOJiHJe, Be3e Mapca, JynuTpa h CaTypna, 
niTO Tpe6aaie a& HMa BejiuKora snanaja aa KHencea 

AOM. 

Knea ce ceru nenera, na yae a6oroM oa MaAone 

JlyKpei^Hje, ca kojom ce ao TaAa npujaTHO paaroaa- 
pao, BpaTu ce y ABopau, norjieAa na car, HeKajybH 

MUHyTe H cenyHAO, Koje My acTpojioan OApeAHme 

aa yaHMaH>e nujiyjia ii, nporyTaBum jieK, norjieAa 

y CBOj i^enHH KajieAHap, y KOjeM je npoHHTao oay 

onacKy : 

,y5-or aarycTa, y 10 nacoaa u 8 miiHyTa y Bene 

— HajycpAHHja MOJiHTaa na KOJieuuMa, ca CKpinrenHM 
pyKaMa h norjieAOM, ynpaajbenHM k He6y^^ 

Knea noHcypii y Kanejiy, a* ne nponycTH aro- 
AaH TpenyTaK, jep 6h Hnane acTpojiooiKa MOJiHTaa 
6iiJia 6ea apeAHOCTH. 

y nojiyMpaHHOJ Kanejiu ropame KaHAHJio npeA 
hkohom; KHea uejiHaa HKony, KOjy je nacjiHKao Jle- 
onapAO Aa Buhhh, h Koja npeACTaajbaoie LI,e[;[iJiiijy 
Kao MaAOHy, KaKO 6;iarocHJi>a pywcy oa cto JiHCTHfaa. 
Ha BiajiOM nemuaHOM ^^lacoanHKy OA^poja aocot mii- 
Hyxa, KJieqe, npoKpcTH pyKe h o^Hxa Confiteor. 

„0, MaJKO BoHcja, — o^Hxa, rjioAajyhii k neSy, 

— aamTHTu, cnacn h CMHjiyj ce na Mene, na cuna 
Mora MaKCHMHJiHJaHa u na HOBopo^enora Il,eaapa, 
na MOjy xceny Beaxpuqy ii MaAony LI,ei;HJiHJy, a 
TaKO HCTO H na Mora CHHoai^a rocnapa IJana Fajieaua, 
jep, — TH BHAHin, JlfiBO Ilpe^HCTa, woje cpue, a* 
ja He HcejiiiM ajia MOMe CHHoauy, iiaKO 6ii, MO^Ke 
611T11, CMpT H>eroBa uaSaaHJia ue caMO MOjy Apncaay, 



HO H i^ejiy HrajiHJy oa cxpamHHX h HOAorjieAHiix 
necpefea". 

H Ty ce Mopo cern cbojbx npasa na MBJiancKH 
npecTO. jep H>eroB cTapnjH 6paT, OTai^ IJaua ^aJIea^a, 
HO 6enie Knencea chh. aeh chh bojckobo^o 4>paHqecKa 
C$Hpi;e H po^en npe, nero mxo je 4>paHqecK0 cxy- 
riHO Ha npecTo, a oh je, JIoaobhko, po^en nocjie. 
Tora, TO je no tomo jeAUHu u nynonpaanH HacjieAHHK 

Ajih My caAa, npeA Mbaohom, cbo to HnaK narjie- 
Aauie cyMH>iiBO, u oh aaapniH caojy MOJiHTay ob&ko: 

,,Ako cbm, 6hjio qHMO, arpemHO hjih rpemuM 
npeA T060M, Tu anam, U,apui;e HeSecna, na ja cse 
OBO HO HHHHM pBAH coSo, Bolk pBAH Ao6pa Mora Ha- 
poAa, paAH Ao6pa uejie Hrajinje. ByAH mh aacTyoHHi^a 
npeA BoroM, — a ja hy npocjiaauTH hmo Taoje bo- 
jinqaHCTBeHHM noAHaaH>eM KaroApajie mbjibhcko h 
HepToae naanjancKe, na h mhofhm APyrHM AapoBHMa^. 

CBpmHBmu MOJiHTBy, OH yae caehy h ynyTH 
ce y cnaaaoHHuy Kpoa Mpaqne OAaje aacnajiora 
ABopi^a. 

— CaM 6or jby6aBH mh je na noMohn, — no- 

MHCJIH KHea. 

— TocnoAapy ! — nporoaopH AoaoJKa, HAyhu 
My na cycrper; rjiac joj 6eme HcnpeKUA&H. Ona 
XTOAO A^ naAHO npoAa ii» Ha Koaena, ajiH je oh 
aaAPHca. 

— CMHJiyj ce, rocnoAapyl 

JlyKpei^HJa My ncnpuqa, a& jo H>eH 6paT, Mareo 
KpuaejiH, rjiaBHH ynpaanHK ABopcKHX ^HHaHCUja, 
MOBOK pacnyinTOH u HOMopajiaH, ajiH kojh je chjiho 
BOJiH, npourpao na KapTaMa orpoMHy cyMy ap^&b- 
Hora HOBi;a. 

— yMHpuTe ce, MaAona. Ja hy naSaBHTH ne- 
BOJbe aamera 6paTa. 

IlohyTaBinn mbjio, aoa^AO aaTHM, yaAaxHyBoiH 

TOOIKO : 

— IlpHCTajeTe jih aa ^ bu SyAOTO houito 
6jiaHCHJn? 

Ona ra norjiOAa njiamjbHBHM, aotuh^hm jacHHM 

H HeaUHHM OHHMB. 

— He paayMeM aac, cHH>ope. UlTa anaHH to ? 
H>eHO HOBHHO yAHBjbei&e y^HHu je jom JienmoM. 

— To ana^H, MHJia Moja, •— npoTona oh CTpacHO 
H HajoAannyT joj aarpjin crac cnaHCHHM, qncTO 
rpy6HM aarpjbajoM, — to ananH . . . Ajih, aap ne 
BHAiim. JlyKpeuHJa, kbko to chjiho bojihm? 

— IlycTUTe MO I 0, cuH>ope, mTa paAUTO bh to ? 
MaAOHa BeaTpnna ... 

— He 6oj ce, ona ne fae AoanaTH ; ja bhbm qy- 
bbth TaJHy . . . 

— He, He, rocnoAapy, — ona je tbko bojimko- 
Aymna, raKO Ao6pa npoMa mohh . . . PaAu Bora, 
ocTaauTe mo, ocTaaHTO ... I 



393 



13 



EPAHBOBO BOJIO 



1905 



394 



— HsCaBHfay th 6paTa, y^HHuhy cse, dito 
xohem, 6Hfay tboJ po6, — caMO ce CMHjiyj . . . ! 

H Mopo, HHCTO Kpo3 njian, npomanyTa CTHXoee 

BejlUHMBjOHOBO : 

Ja Kao JitiCyji, noBaii ■ yMBpen, 
n AMOpa Monmu: „Cumjiyi ce, Hsropehy!** 
AjiB 6or pacmpyje Barpy Moje Ay me 
H, CMeme^ ee, aeiiB : ,,Cy8aMa noraoa." 

— UycTHxe Me, nycTMxe ! — oohobh A^BOJKa 
y 0HajaH>y. 

Oh ce HaHce k h>oj, oceTu cseHCHHy H>eHora 
Aaxa, BOH>y MHpuca — jby6HHui;e ca MomycoM, — 
H CTpacHO je nojby6H y ycTa. 

H JlyKpei^HJa sa xpenyxaK nexpny y H>erofiy 
sarpjbajy. 

SaTUM ysBUKHy, OTpxce ce u noCence. 

IX 

KaA y^e y cnaBaoHHuy, bha^, Aa je BearpHna 
yracHJia CBehy h aa je jierjia y nocxejby, — orpoMHy 
H HajiHK Ha yaysojiej, Koja cxojaine na ysBuoieHsy 
Ha cpeAHHH co6e hchoa CBHJienor njiaBor 6ajiAaxHHa 
H cpe6pHHx saBeca. 

CByKaBmH ce, noAn»ce Kpaj pacKomHor, sjiaxoM 
H 6HcepoM npoxKanor noKpHBana, — CBaASenu a&P 
^epapcKora Kneaa, — h jience na CBOje Mecxo, nopeA 
xcvHe* 

— Bn^e, — nporoBOpH yyHJbaxuM manaxoM, 
— Bene, cnasani jih? 

Oh xxeAe a& jo aarpjiH, ajiH ra ona OArypny. 

— 36or lera? 

— OcxaBuxe Me I Xofay Aa cnasaM. 

— 86or ^era, Kancu caMO, 36or nera? Bime, 
Apara I Jlfl SHam, kojihko xe bojihm . . . 

— JI,a, Aa, 8HaM, a& bh cse Hac jbySnxe, h Mene, 
u II,ei;HJiHjy, v, mxa BHme, nan h ony po6HH>Hi;y h3 
MocKOBuje, ony CMe^y 6yAaJiy, Kojy cxe npe neKw 
AaH aarpjiHjiH y Kyxy MOje rapAepo6e . . . 

— AMa, OHO 6eme majia. . 

— XBBJia BaM sa xy majiy ! 

— Th ch, Bhho, nocjieAH>Hx Aana xaKO xjiaAHa, 
xaKO OKpyxna npeMa mohh ! . . . Ja caM, y ocxajiOM, 
KpHB, npHSHajeM; oho je 6hjio jeAHO uenpucxoJHO 
joryHCXBO . . . 

— Mhofo je KOA Bac joryHCxsa, rocnape I 
H ona ce jbyxHxo OKpeny k H»eMy: 

— H KaKO xe, caMO, nnje cxha ! Sainxo, saoixo 
jiaHcem ? Mhcjihdi aa xe ne noanajeM h ho hpobhahm 

CKPOS? HOMOj, MOJIHM XO, MHCJIHXH, A^ caM JbySOMOpHa. 

Hero ja ne hy, — qyjeni jih? — ho hy Aft caM 
caMO jOAHa OA xbojhx jbySasHHi^a? 

— Huje xaKO, Bhho; KyHOM xh ce cnaceaoM 
MOje AymO) — ja HHKora ne bojihm xaKO, Kao mxo 
xe6e BOJIHM ! 



KHerHH»a yhyxa h ca yAHBJben^eM cjiymame ne 
xojiHKO pe^H, KOJIHKO SByKO fBoroBa rjiaca. 

Oh, y cxBapH, HBJe Jiarao, hjih 6ap nuje cac bhm 
jiarao ; mxo jy je BHme rpjino, xumo je BHme h 
jby6Ho; H>eroBa hoxchocx njiaMfcame oa cxHAa, cxpaxa, 
rpHHce canecxH, HcajiocxH h icaja&a. 

— OnpocxH Mn, Bnqe, onpocxu mh cbo. Boh u 
aaxo, mxo xe xaKO bojihm I 

H OHH ce HdMHpnme. 

PpjieiiH je H He BHAehn je y MpaKy, saMnmjbame 
y ce6H njiamjbHBO, AOTUH>e jacne h HeBune o«iu, 
MHpnc Jby6HHHi^e h Momyca ; 3aMHmA>ao je, Kao Aa 
rpjiH Apyryi H jbySwo je o6e aajOAHO. 

— HarjieAa mh Aanac, Kao Aft ch 3ajby6jbeH. — 
npomanyxa ona ca hokhm xaJHHM hohocom. 

— Bepyj MH, MHjia Moja, Aft can jom yeoK 3a- 
jby6jbeH y xe, Kao h npBHX AftHft! 

— HyAHOBaxo! — ocMOxny ce KHerHH>a. — 
Sap xe HHje cxha? Bojbe he xh 6hxh, Aa Majio 
MHCJinm cxBapH ; oh he OBApaBnxH . . 

— AMa; JlyHi^H MapjiHjaHH mh npe hokh AftH 
pene, Aft ^o ynpexH, — oafoboph khob. — Bbeny 
je, 8a caAa, 6ojbe, ajin xo ne he Ayro xpajaxn; sa- 
i^ejio he yMpexH. 

— Ko 3Ha? — ysBHKHy Beaxpuna. — H oa- 
BHme ra na3e. Mene, Mopo, H8HeHal)yje xBOja 6e8- 
6pHHCH0Cx : XH noAHOCHm yBpoAO, Kao jarH>e, h BOJinm: 
„Bjiacx je y namuM pyKBMa^. Sap HHje 6ojbe cacBOM 
ce OApehH BjiacxH, nero cxpaxoBaxn 36or H>e h AftH 
H HOh, nysHXH npoA ohhm HOAOHomqexoM, KpajbOM 

^paHIQrCKHM, BaBHCHXH OA BOJIUKOAymHOCXH Hjiaxo- 

BHxora Aji^OHsa, xpancnxn noMOhn oa oho 3Jie 
BemxHue AparoncKO I Bejie, Aa je onex 6peMeHHxa. 
HoBa SMHja y npoKJiexoM rnoBAy ! H 3ap hoMO, Mopo, 
i^ejiora xcHBOxa xaKO? H xh jom aonem xo ,yBjiacx 
je y HamHM pyKaMa''!... 

— Ajih, jieKapH bojio, — nporoBopn Mopo, — 
Aa je 6ojiecx nenpeSojina : npe, hjih nocjie . . . 

— HoKaj XH caMO, ^OKaj ! Sap HHje Beh A^cex 
roAHHa, oxKaKO yMHpe? 

SaxHM yhyxame. 

Ona ra uajOAannyx Barpau o6eMa pyKaMa, npn- 
jby6H ce ysa h> uejiHM cbojhm xojiom h npnmanny 
My Hemxo na yxo. Knes ce xp}Ke. 

— Bhho ! . . . HoKa xe caqyna Xpncxoc h Maxn 
IlpeHHCxal HnKaAa, — nyj I ~ HHKaAa mh Bume ne 
cnoMnH>u xomo I . . . 

— Ako ce 6ojum, — ja hy caMa? . . . 

Khob joj HHmxa ne OAroBopH, h nocjie KpaxKe 
nay3e sanHxa: 

— HOMy MHCJiHm? 

— 6pecKBaMa . . . 



895 



IS *^ BPAHKOBO KOJO ^ 9105 



896 



— ^a. SanoBeAHO caH SamrOBaHy na uy no- 
maAe HqJspejiBJe . . . 

— Re, He uHCJiHH TO. Ja hhcahm 6pecKBe ro- 
cnapa JleoHapna na BuH^uJa. 3ap hhch caymao? 

— UlTa TO? 

— A* Cy — OTpOBHB . . . 

— KaKO, oTpoBHe? 

— TaKO. Oh hx cau rpyje, pa^H HOKaKBHS no- 
Kyiu^ja. MoHce 6hth hsl Je to csho jSAHa BpaqOnHa. 
MeHH je KisaJia MOHa CnnoHiija. EpecKae, hsko cy 
OTpOBHe, neofiniHti cy nxBiie... 

H oner o6oi« yhyranie h flyro cy newajiH 
TBKO, BarpJbeHB, y TBmnHH, y upaKy, HHCJiotkn o 
jeAHOH H ncTOH, ocjiyioKyjyfeH kbko an cpita Kyi^ajy 
CBO <)etiifae H qemtie. 

Hajsan Je Mopo ohhhckm hghcho nojbydn y 
qejio H npOKpcTH : 

— Cnaaaj, hhjib HOja, cnaBaJ c Borou I 

Te je HohH KHernfba CHHsaJia ahbho fipecKBo 
Ha 3JiaTHou TaibHpy. BpecKBe cy je, npocTO, uauu^ie 
CBojoH jienoTOH II OHB yse jenuy h aarpHse, KOja 
6eme HeofinHna co<iHa a HHpHcaBa. HajenaHnyT 
Kao n& joj npHmatiHy HeMMju mac : nOrpos, OTpoa, 
OTpoB"! Ohb ce npenjiamH, ana }e h aajbe Jejia 
jeflHy no jeaHy n qHHHJio joj ce, kbo aa yuupe, 
aJiu joj y cpuy nocxajame cbb jibkiuo, cse paaocHHje. 

Knes je xaKotie ycHHo HeoSHian can : Kao 
mera no ohoh sejieHOH nponnaHKy koq BoaocKOKa 
y Pajy h bhah - y aajbHHH, y jeAHaKHH GeJittu 
OAehaua, Tpn Hcene rae ceae, sarpJbeue, kbo cecxpe. 
H OM npHJiasu k H>aua h Buna aa je JenHa BeaxpH'ia. 
upyra — uaaoHa JlyKpei^nja h xpeha — Hanona 
U,ei;iiJiHia, h hhcjiu y ce6H ca ayfioKHw cnoKOJcxeoy: 
„XBa;ia Bory, XBajia Bory, nouHpHJie ce Hajsaa, — 
H naBHO je xpeCajio xaKoI" 



Cax Ha KyjiH h86h noHoli. V Kyfau cy cbh cnaeajiH. 
Cauo mxo je hb bhcuhb, Han Kpoaou, na npaeHOH 
ysBHoieHiy aa nosjiahuBaibe Koce, ceaejia naxyjtaK 
MopraHTHHB, no6eraBuiH hs hmiepa, rae je 6exy 

SaTBOpHJIH, H OnJIBKHBaJia CBOje a^T^i Koje HHJe hh 

Huajia : 

— Oxeme mh horo MOje, ySame jbrho Moje 
aeTeHu,e I H 36or nera, sfior lera, Pocnoae? Oho 
KHKoue HHJe yquHHJio SJta. Ja cay uy ce tbko pa- 
aoaa^ia, h oho Seme jenHua yxexa HOja . . . 

Holi je 6Hjia eenpa, aasnyx xaKO npOBnaan, 
aa cy ce xa<iHO Ha icpajy neGa, kbo kbkbh eeiuH 
KpHCxajiif, HasiipajiH jieaeHH BpxoBH MoHxe Pose. 

H nOBpx nocnajior aaopi^a sa ayco oajeKHBame 
nncKaBH, Ty»cHH jayK nojiy yuHOr naxyjbKa, kbo 
KpeuixaH>e sjioryKe nTHu,e. 



H^enannyT ysnazBy, noRBace rnftBy, norjiepa 

Ha He6o H ybyxa. 

Osjiana HpTBB THOlHHa. 

MoprauTHHa ce sbtiui nacMeja, a sseane cy 
TpenepBJie, hcto TaKe HenoJMJbHBe n HesHKe, Kao 
H Hiene OHH niTo cy. HM».rt.»» 



y BOnHMUM 

[ Hjia cau ufine anno dojiecna. Hacau Huajia 
HHKora on pol)aKa, a nosHaHHitii cy He Bp;iD 
mi^jy peTKO nocehHBana, na k kba cy nonaswui, 
HBrjieaajio je, na Bpme jeaan xewaK h HenpHjaTaa 
tiocao. Bmjio hh je TeniKO caiioj a napoMHTo y Be<ie. 
Bpeue HH je Hsrjienano ha ce nporesajio y nenorjien- 
MeaHyjia cau na c khu roA nporoBopHH o ohou oito 
6h ue aaHHHBJio, dito fin Han sarpejano cpi^e haiuio 
6h hbm nocJie, Kan ocTaueiio cbmh, pan uncJiHua. 

TaKO cy npomjia abb yecei^a, a fiojiecT hhksko 
na ce npoKpaTH. JTeKap je roBOpBO, a<i TpefiaAaCjia- 
roAapmi Bory, bko ycxBHey nowie Ayrni n^a xo- 
cei^a. lOxa caw snajia na paAuu ? H8rjieAa;io hh je 
Aa hy yHpexH oa aocbab. Oa nenBaje TauaH can ce 
HOrna cawa HaapiKaBaTn, bar pfi Huau b KBKBy weny, 
KOja 6h MB ce aamna y cbbkoJ HyHCAR, RBJe hh 6w3io 
MOryfae 6ap aa apeue Jieqefta. Mopana can Jbahbi^i 
Aa ^BKBH HB 08ApaBJi>eH>e. Sapbbh hb Hory Aa nojue, 
KBKO je K KOJiBKO AOCBAHo <ieKaH>e OAJyTpa Ha py- 
ibho AOfia, H OA py<iKa na apeue Be^tepe, a nocjie 
Ha Bpeue sa cnaBaH>e. Ha uojy cpefay, uoja ce Ky- 
BapHt^a yABBBJia h bbabjio je ab noral>au npyry. 
IIocJiajiK cy UH jeaHy cxapHi;y. CxapHqa je finna 
cnunaxHiHa iiarjiena h eecena jiBqa ; hb JiHi^y Joj 
ce orjieaana npeAycpexjbHBOcx. IIoronHJia osu je. 

npBora nana y ee^e, ihh hh Je AOBojKa ynena 
y cofiy 8anaA>eHy jiauny, ytye y co6y ^ouHa, hobb 
KyBapHua. 

— HItb Je, JlouaHii,e? — ynnxau Je. 

~ Mmjioctmbb rocnot>o, — OArosapa ona, — 
onpocTHTe, ja cau cTapa a rjiyna, ajiB ysBuaH cno- 
6oAy aa BBC yuoJiuu sa nosaony ab nocennu koa aac 
fiap jeaaH xpenyxaK. IIpRqajia un je nOBoJKa, na bbh 
je cauoj, a Hapo<iHxo y eeie, apjio aocsaho apene. 



* rpuropHJB II«TpOB j« MAIDTSaaK, 6BBm UTBIVra JAJfHOr 
H8CTBTJT& 7 IIeTparpaA7- Hm aoctb oparaaiJiB* norjia^s aa ■•PJ> 
«JH huric sjipsBe, Texca A' Bp«a iipave, t-tftsK* ■ jiP- >>■>•■■• 
caeraBe iuto beuis jneca MopBAa ■ ajtpaaora ceMsaa j khbot oa- 
jiaK«rB Ap7iDTia. HteroBB jtAV "o eMactj caoraan taTajaea.!* 
oy BBina KpjroBe pyOB*. oa a HBKe ; &eroBB ee pajioaa ^bt^7 
B arajjj na jam;. Ob pSAB aa aeaaM jBoroBBva (aaiip. P^oboh 
Caoay) m th cy jbotoih HajpaaDraoTpa&oHaJB. On TasBi v^aBaxa 
B DpEaaBe^aKs aoeriuio js ^o cuua sth 14 R&BHBiia <^ 9000 orpa- 

HBita a6H<iiie aataae. ^uiAt. ipBinfcaHCKfl MopA.i a Mibot do Ka- 

Hp-i]' XpROToae aepe jaera Maaaa Tea^eu^MJa paj|0M T. nerpoia. 



397 



13 



EPAHBOBO BOJIO 



1905 



398 



— HoTHHa je, — OArOBopHjia caM. — Bpjio je 
HenpHjaTHO, Ka^ MopaM uejiy anAiy j^a npejiencHir. 
HeKaA Mu AO^e na qiicTO saBH^HM rjiaABOj Kepn ca 
ABopHoiTa HJiH npoMpsjiOMe Bpanuy. 

— SaniTO, If HjiocTHBa, j\& saBUAHTe ? He Tpe6a 
HHKOMe Aa saBHAHTO. CaaKH uMa caoje paAOCTH n 
CBOje cpebe. 

— Jecxe, aJiH ne y noAJeAnaKOj Mepn. KaKaa 
je, nanp.. koa Mene paAOCT, KaA MeceuiiMa jichchm ? 

— H BH, MHJiocTHBa, HMaxe paAOCT. CaAa, MOHce 
6hth, bh je He ocehaTe ajiH noJMHheTe je TeK ]xour 
HHJe. Majio Aexe je HenancjbHBO ; Tpqu h ne rjieAa, 
ajiH KaA JiynH rjiaaoM, oho OA^ax nocraje onpesHHJe. 
6or ra, a^kjio, npHny^yje a& Biime MOTpu na ce6e. 
TpenyTHii 6oji naroHU ra a^ ce cnace oa hoko 6eAe, 
KOja 6h ra npaTHJia npeKO uejior >KHBOTa. TaKO ucto 
6HBa H c naya. Jep h mh caMU y HCHBOTy nuuiTa 
Apyro He paAniio ao Hcypmio ce u rpquMO. Bnaa aa 
He ycneaaMO hu aa ce npoKpcTUMO, a KaMo jih a^ 
iiHCJiHMO CBOMe HCUBOTy. A y 6ojiecTH je hobok 
can, HacaMO ca caMHM co6om, ca CBUMa CBOjny mh- 
CJiHiia. Eto, KaA je hobok y MoryfanocTif Aa ce nopaa- 

MHCJIH MHOrOM KOJeHeiiy H3 CBOra HCUBOTa. 

IJ,ejio TO Bene nposejia caM y pasroBopy ca 
JI,0BiH0M. PaHHJe AOcaAO necTajio je cacBHM. J],o6pa 
CTapHua yMejia je aa mo cbojum npocTHii pasroBO- 
poM ycnoKOJH. 

CyTpaAan, KaA je nocBprnaaajia cae nocjioae y 
KyjHH, ona je oner Aonuia y Mojy co6y h Aonejia je 
JeaaH^ejbe. HaTaH>e oae caeTO KH>Hre crapa^KHM 
ApxTaBHM rjiacoii AOJCTBoaajio je na Mene, Kao mh* 
jiOBaube HeHCHO MaTepe : na cpi^y mh Je 6hjio thxo, 
paAOCHO, Aparo ; xtojio mh ce a^ APyrHMa aoa^m 
TonjiHHy cpi^a caora. Ja caM ce cehajia xHjbaAy APy- 
rnx 6ojiecHHKa, kojh cy jie^Kajin y SojinnqKHM Kpe- 
BOTHMa, na caM MHCJiHJia : ,,KaA 6h koa cbhx h>hx h 
OKO H>HX0BHx HOCTejba 6HJia no jeAua H>HX0Ba J],om- 
HHL^al KojiHKO 6h ToujiHHe ona ynejia y H>HX0Be 
Hanahene jijme ! Da TaMO, na 6ojihh4khm oocTejbaMa, 
jiOHce He caMO Sojihh tojiom, nero, Moxce 6hth, jom 
BHme 60JIHH AymoM. Com jiOKapcKHX npauiKoaa, Ka- 
njbni^a h MacTH, H>nMa je noTpe6aH Jom 6ajidaM, kojh 
ycnoKOjaaa, ^hcth h jio^h Aymy^. 

rioA yTHi^ajOM qHTaH>a, ja caM mhofom koJo- 
neuy npeMHmjbajia, mhopom caM ce ca HiOm paaro- 
sapajia, nonejia caM mhofo Ay6jbe a^ cxaaTaM nayny 
y aejiHKHM pe^HMa Xphctobhm. 

HacTajio Je npojiehe. Ja caM ce onopaanjia. 
JIOKap MH je A03B0J1H0 A& uBa^OM Ha yjiHuy. IlpaH 
nyT caM naaaiJia na yjiui^y ca J^omhom. 

— XajAMO, npe csera, AoMHa, y upKay, a^ ce 
FocnoAy Bory aaxaaJiHMO dito caM oaApaBHJia. 



— H niTO Je 6ojiecT nocaao TaKO^e, — aoa^^a 
je JI,oMHa ca aaMHniJbeHHM napaaoM ua Jinuy. 

— JecTO H aa to, — npncTajia caM Ja, a nocjie 
TpenyTHOr npeMHniJbaH>a aoa^^^ caM : — „3a to BH- 
me caera". 

IIonpaaHJia caM ce apjio Aoopo. ajiH mo mhcbo 
ApyrHM 6ojiecHHu,HMa nnje HUKaKO Hanymrajia. 
KojiHKO nyTa y bojihkhm BapomnMa mh npojiasuMO 
nopoA orpoMHHx 6ojihh4hhx arpaAa, na naM hh na yM 
ho naAa, a^ TaMO y H>HMa CTpaAajy ctothho name 
6pafae, — He cefaaMO ce penn CnacHTejbOBux : ^Bo- 
jiecTaH 6ejax h oGh^octo m8 I^ Ja caM xrejia a^ ^^ 
yqHHHM 6ap ohojihko, mTO je mohh y 6ojiecTH yqMHnjia 
Jl,OMHa, Moja KyaapHua. FoaopHjia caM ca MHoniMa 
noanaTHMa u naJaaA pemnjin cmo a^ ocHyjoMo Apy- 
mTBO, na Aa peAOM OAJiaaHMO y 6ojiHHi;e, Aa oo-ie- 
CHHuuMa HHTaMO JeaaH^ejbe, IlcajiTHp, yonmxe Cb. 
riHCMO, uoyKe cb. OTai^a h Ao6pe noyuHO npnqe h3 
MCHBOTa. Majio nac Je 6hjio TaKHX, ajiH mu ce hucmo 
jihShjih oa OBor nocjia ; BepyjyhH Aa nac je Gjiaro- 
cjiOBHO Bor, MH CMO CO noAyxaaTHJiH aa nocao. 

C noMOTKa cy y 6ojihhuh jiOKapn h Sojiochhuh 
rjiOAajiH Ha nac HOKaKO qyAHOaaxo h Kao y HeAoyMuu,H, 
ajiH cy ce 6p80 naanKJin, na je cae nmjio Kao Aa Je 
TaKO 6hjio OAaajKaAa. Bojiochhuh cy cjiymajiH mh- 
TaH>e ca BejiHKOM BOJbOM n naHCH>OM: 6hjio hm je 
TemKO, aKO ko ho 6h Aomao na qHTan^e KaA ^y je 

6ho poA. 

— KaKO HaM je 6hjio paniije, — roBopujiH cy 

60JieCHHi;H, — JIOHCHMO H HH HOMy HO MHCJIHMO, a 

caAa HaM ce HHHcy mhcjih joAHa aa APyroM, na h ho 
ocoTHMO KaKO HaM npo^o Aan, h to cbo cbotjio u 
yaaHmene mhcjih. JlencHMO caMH na KpesoTy, hhcmo 
y CTaH>y Aa mpahomo pyKOM, a cpue, uhhh naM ce, 
xohe Aa HBJieTH hb rpyAH. 

Ilocjie caaKor MHTaH>a OTnoqHH>ajiH cy cpAaqnu 
paaroBopu, ycnoMene na npomjiocTH, Mamxe o 6y- 

AyhHOCTH. JeAHOM npHJlHKOM HHTaJIH CMO npHMy o 

6jiyAH0M CHHy. JacaM qnTajia; nonejiucMO paaroaop. 

— ria aap mmcjihto Aa h obao y oojihhi^h MO^y 
HaMa HOMa GjiyAHHX CHHoaa? — pene JeAan MJiaA^h, 
KOaaq, koa Kora je finna pana hb 6oKy oa yooAa. 
— KaKO MH ce jaAa MOja cnpoTa cTapa MaTH? HyeaJia 
Me, Heroaajia, oqeKnaajia noTnopy, a mra caM Ja y- 
paAHO ? Ha Ay^ana nmao y Ka^auy, hb Ka^aHO y 
noJiHu,HJy. He 3HaM, Aa jih caM Ja anmo anna noimo, 
HJiH je MaTH BHme cyaa npojiHJia ? CaAa cbm cht 
CBora. Ha 6ojiHHi^e hy OTnkn npaao MBTepn ! Hamhy 
npeA H>y na KOJiOHa, na hy joj KaaaTH : „OnpocTH, 
6ho can MpTaa h ohchboo caM, naryCjbeH h Hamao ce". 

— HcTHHa Je, Aa obao HMa mhofo 6jiyAHHx ch- 
Hoaa. Ako SyAOMO hoSohcho paaMHmjbajiu n paaro- 
aapajiH ce, na cbh cmo mu — aaSjiyAean, — AOAaA^ 



399 



13 



BPAHROBO KOJIO 



1905 



400 



cyceA KOBaneB, Koa Kora je 6hjio paaGajeHO TeMe. — 
Hnp. ysMH MGHe : iiMaM xceny n Tpoje ]xeufi. IIlTa cy 
OHH npenaTHjiH o^ MeHol ^a Bor ca^yea, ne ^a ce 
HH saMHCJiuTH. ^a jiH caM ja OTai^, a^ Ji^i ^^m Mync? 
Eho caM 8Bep, necpeka, a ne poAHTejb. Ha BeHMaH>y 
aaKJieo caM ce hcbhh Aa hy joj ohtii qysap h CTapo- 
mHHa, a 6ho caai H>eH MyquTejb. CiipoTa, Kanea je 
6Hjia Kao AeBOJKa, a KaKBa je caAal BtiJia je nyua 
H Jiena, a caAa je Kao aser ; kpb caM joj ncnuo. Ctha 
Me Je OA noMHCJid Ha cse to, cpii,e mh ce KHAa. 
XBajia, rocno^o. Baine mo miraihe iibbojio na npaeii 
nyT. Mh cmo ce totobo cacBUM 6iiJiH usryQejiH, 
ajiH ce caA ero HajiasuMO u BpahaMO. Hame nopo- 
AHue MOJiHhe ce Bory 3a Bac. 

JI,pyroM npujiuKOM oneT ja caM MUTajia y ^oh- 
CKOM OAejbeH>y joBan^eocKy npHHy o u,apHHHKy 3aK- 
xejy. IIoBeo ce paaroBop o tomo, KaKBH cy to JbyAM 
6hjih i;apHHim,u ii sainTO iix napoA Hiijo BOJieo. Oa 
Tora CMO npemjifi Ha nac, Ha Ham :kubot, naico naM 
je yBOK Majio oho uito HMa, KaKO cbii hccjiiimo a& 
ce npoBOAHMO na Ty^ paqyn. SaBpuino ce pasroBop, 
ja caM ce onpocTHJia h nouiJia Kyhn Y xoAHUKy 
Me cycpoTo jOAHa 6ojiecHHi;a na mh 6p3o h manaTOM 
pe'ie: 

— Focno^o, ja caM 6Hjia KyBap»i;a, h koa no 
cjieAH>era rasAe, koa Kora caM oHJia, nopeA njiaTO, 
aapaAHJia caM inecnaecT pyoajba. Ila caA obao HMaM 
caMO ABanaecT. ysMHTO hx u noiujbHTO Mojoj ro- 
cno^H, aJiH Bac npeKJiiiH>eM, a^ ho KaayjeTe oa Kora 
cy. Taj HOBai^ Bwrae ne Mory Aa AP^hm koa ce6e, jep 
Me rpnae caBOCT. 

Ja caM je nnrajia aa aApecy u nocjiajia caM 
HOBue. Focno^a, ne anajytiH ncTopnjy thx HOBau,a, 
noceTHJia je CBOjy KyBapnuy, na joj ocTasHJia hchoa 
jacTyKa hot py6ajba. BojiecHHi^a jo naTHjia oa noA- 
KOHCHor u,ypeH>a kpbh. JleKap joj poKao Aa hoch na- 
pany oa ryMO, Koja 6h CTesajia KOJKy h saycTaBjbajia 
uype&e kpbh. Hapana je CTajajia ocaMnaecT py6ajBa. 

— Ako hhcto y CTaH>y caMH Aa KynnTe ^apany, 
— poKao je jieKap 6ojiecHHi^H, — 6ojiHm^a he BaM 
je caMa Ha6aBHTH. 

BojiecHHu,a je A^Jia nocjieAH>HX hot py6ajba, aa 
Koje HHKO HHje anao. 

Cbo je OBO BHA^HB yTHi^aj OA HHTaH>a Cb. IIiicMa 
y 6ojiHHi^H, H KOJiHKO JIH jo joui Ao6pHx ocohaja y 
aaHOTKy oahgto y >khbot ! Kojihko jih je n>Hx Ao6ap 
H naMOTan paaroBop ,,H3Beo'' na npaBu nyT, naroHuo 
Aa paBMHQijbajy o cbomo ynyTapH^eM CBOTy ! A ko- 
jihko H>HX, Kao H ja caMa, no cboj npnjiHi^n, ne npo- 
KjiHH>y, Hero 6jiarocna>ajy 6ojiecT, KOja nx je AOBejia 

Ha SOJIHHHKH KpOBOT ! 

Eto nocjie Tora mohh oaAa na naMOT, KaA 6h 
MH, HcencKO, KOje panocjia^KOMO cjioGoahhm BpeMOHOM 



H HMaMO jby6aBH npoMa 6jiHXCH>QMa, KaA 6hcmo 6ap 
HeKOJiHKO TpenyTaKa neAejbOM hocbothjih 6ojiecHH- 
i;HMa y 6ojihhi;h^ mh 6hcmo h cbojhm paaMepno ne- 

BHaTHHM CHJIRMa ynHHHJie BOJIHKO HOOOHCHO l\eJlO. 

CHjia BoMcja noKaayje ce y HOMotH. 

C pycKor A- nonoeui BeorpaA 



MHnaH HeaeibHOBHK, Cp. KapnoeuH 



2 



jm TPH Q HPESJ CPnCKOJJ Hi^PUilHOJJ HOSOPHlIlTy 

H TO HecTO npeeoAe Ji>yAn HepaaeHJena 
ecTeTCKor yKyca neKe ApaMe, KOJe cy hm ce 
CBHAeJie, TB HM n36op, HapaBHO, naAHB na jifijia. 
6e3 jiHTepapHG, ecTercKe h eTHHKe BpeAHOCTn. 
y HBAocTaTKy 6ojbnx Ao6po cy h oeaice AOiujie 

Kao HOBUTBT, JBp HOBHTBTH npHBJiaHB O^ 6jIHKy, 

TB CB KpynHHM cjiOBHMa riiTiuB Ha naaKaxiiMa: 
„Obab npBiT nyT". Kojihkh jb to rpBx npBMa 

OHOM lUTO CMO HaiipBA O CBpCH II030pi1IUTa 

iiCTaicjiH, HB TpB6a no6jiH>KB AOKaaHBaTH. 

3aT0 6m TpB6ajia ynpaBa ya noMoh jBAHor 
CTajiHor OASopa, cacTaBJBBHor na JtyAW 3a to 
Aopacnnx, Aa hb caMO caBBCHO oi^BHyJB iipwAO- 

lUJlB HOBHTBTB, npB HO niTO CB npHMB y pB- 

iiBpToap, HO Aa boah caBBCHo 6pHry o CBiiMa 

CTpaHHM HOBHTBTUMB, A^ AaJB HOACTHnaja, Aa 

ce OBII IipBBBAy H TO OA JtyAW, KOJn feB HX 

BajbaHO npBBBCTH, Ma OBHMa aa npBBOA hb- 
uiTo BI1UIB h iijiaTiiJia; a to 6h cb HaAOicna- 

A»JIO THMB, UITO 6h CB TaKBli BaJbailH KOMaAH 

AyHCB BpBMBHa OAP>KajiH y pBiiBpToapy. OsaKO, 

KaKBa JB KOpHCT ycpaBW OA KaKBB JB^THHB 

jiouiB CTBapii, Koja, iipBinaB jba^PBA npBKO no- 

aopHI!IJ,B OAB y HBHOBpaT, JBp JB HBhB BHUIB 

HHKO Aa rjiBAa? 

C Tora JB H pBHBpToap npBBOAa MpuiaB, 
HBiiOTnyH. KojiHKO HMa npBBBABHHx APaMa MO- 
ABpHiTX y CBBTy npH3HaTHX cTpannx iiHcai^a: 

CJIOBBHCKHX, UIBBACKIIX, HOpBBHIKHX, AaHCKHX, 

HBMaHKHx, ^paHnycKHx, TajinjancKiix? Ha Joa- 
Hoj uiai^H iipcTMjy 6n nx hobbk cbc Morao na- 
CpojaTH. JI,bb oa H63BHa, JBAna oa MeTepjinnKa, 
JBAHa ABB OA CapAya (n to cy bbK CTapB), JBAHa 
OA E4Brapaja, n jom abb Tpn, na to je, icaHAa, 
cbb, koa TOJiHKnx ApaMa oa moabphhx nncai^a, 
uiTO cy ycHBuiHO iipBuiaB iioaopHime u,BJiora 
CBBTa. HanpoTHB, Ty th jb: „KapjiOBa TBTKa", 
„rAB JB HCBHa", „KoA 6BJior KOH>a", „HBHcnH- 
caH jihct", „KoHTpojiop cnanahnx Barona", 
„Tpii mcbhb" h t. A- II T. A- J KaKO cb bbK cbb 

TB BCJ^BMBpHA^ aOBy. Ao6pO, HBMaMO HllUITa Ha* 



401 



13 



6PAHK0B0 BOSO 



1905 



402 



npoTiiB, n Tpe6a HoseK Aft ce n pa30H0An ii 
HacMeje KaTKan y no3opnuiTy, ajin caMO 3aT0 
nhii oner y nosopmiiTe, jifl, HoeeK rjiejia Hoae 
OBaKO noBpuiHe. CMemHe crsapKe, to 3HaHii He 
•iiiTaTH Hiiurra Apyro ao, pei^RMO, ^Fliegende 
Blatter" njiH ^Figaro", a ca tiimb ce tok mii- 

CIBH HOBeiC H6 MOHCB yBBK 3aA0B0JI>nTII ! y BC- 

jiRKMM MecTHMa, r.^G HMa ABa Tpii nosopifuiTa, 
MOHce J6AH0 II JKB. ce OAa npnfca3nBaH>y caMiix 
K'OMeAiija, a APyro xpareAiija, hobck hao n 
OBdMO n OHaMO, KaKO KaA xohe. Ann mii, kojii 
iiMaMO caMO TO JBAHO nosopniue n to ra bii- 
AiiMO CBaKiix HeKOJiHKO roAiiHa tbk no je;ia- 
pe;i, a y3 to HenaMO npnjiHKe, a^ hii ;ipyra 
rjieAaMO, mohcgmo oa Tor Haiuera jeAHora Tpa- 
HCI1TH, Aft Hac ca BpeMena Ha BpeMe yno3Ha 
ca Haj6oji>nM APft^'CKHM HOBHTeTiiMa h Hamim 
H CTpaHHM. HajsroAHHJe 6n 6iijio Aa ce CBaKe 
roAHHe lUTaMna ^eo penepToap, kojhm apvuitbo 
[lacnojiaHce, KaKO 6ii Mecnii OA^opii UMajiii jiaK- 
mil nperjieA npii n36opy. 

Oa opHniHajiHHx Hamiix APftMa AftBane 
cy: CTepifjuH Kiip-Jaii>a, HyiuiiheBe abb luajie 
y jeAHOM HHHy: y,Hauia A^Uft" " ^Doa CTa- 
pocT" H AO cy3a a^^P^hbh y,KHe3 Hbo oa Ceai- 
Sepiije", KocTnheB „M. IJ,pHOJeBiih*, I^BeTiiheB 
y^AyiuaH CiiJiHii" (npeACTaBa HeAejbna), IIpoTii- 
hesa „rycKa" m Cy6oTHheB „Boj na KocoBy" 
(iipeACTaBa 3a aapoA). Oa CTpaniix : „PeBH3op", 
„HiiTym", ,,KaneTaH JoBan", „TocKa", „Ba6je 
jieTo", ,,/KeHHA6a npii $eH>epnMa" ^^Moea Bana" 
H „BacaHTaceHa". Oa PocTana HiiuiTa, H63eHa 
HMuiTa, OA XaynTMaHa HHiuTa, FopKora HnmTa, 
TojiCTOJa HMuiTa, AnyHi^HJa HiiiuTa, Enerapaja 
HiiuiTa, CyAepMana HHuiTa ii t. a- m t. a- 

JI.aKJie CMO BHA^^n OA eaiuiix HOBiiTeTa 
„Haiuy A^My" h „noA CTapocT", (o6e CTBape 
c nyHO Ayxft H cTajine BpeAHOCTii), ^KHesa 
HBy" „rycKy", (cTBap Ao6po 3aMHinjbeHy aJiH 
cjia6HJe H3BeAeHy) ii ^JtyuiaHa CnjiHor" (cjia6e 
ApaMCKB BpeAHOCTH) H OA CTpaHHx ^KaneTana 
JoBana", (Apainy ca AOCTa poManTHHHOCTn ii 
ncnxojiouiKH nejacHO H3BeAeHy), „BacaHTa3eHy^', 
TO Jieiio A^Jio npacTape apamckb nojesHJe, ii naj- 
3aA HajdOwbH KOMaA y HOBHTCTiiMa, MeTep.iHH- 
KOBy ^Moey Bany**, npaBii necuiiHKn npoH3BOA, 
cjiaBonoj iictuhckb eeceSnHHe JE>y6aBii, najsaA 
Ai'pjbHBy »TocKy«. oiiepeTaMa »HHTyiii«, ;,Ilpe- 
m!03n" II /jKeuiijifiii npii ^eibepHMa^ Kao o 

ApaMCKHM CIlHCeTHMa^ He BpeAII TpOIUMTM peHH, 

KOA H>iix je II onaKO rjiaBHa CTBap jiaKa, ao- 
naAJbiiBa MyaiiKa. 

Hero Aft ce caA o6a3peMO na BeuiTaHKo 



AejiaH>e ^lanoBa name noBopnuiHe jt^pynKinue^ 
Ha Kojii cy HannH Hainn BeiriTai^ii rjiyMiiJiH 
II KaKO cy cnoMOHyTo KOMa^e ii ca kojihko 
VMeTHOCTII opiiKasiiBajiii. 

Oa ao6pe n iipiipoAne iirpe rjiyMai^a 3a- 
BI1CII ycnex ApaMe ii H>eH e^eicaT Ha rjieAaoi^a, 
a Ta nrpa y iiAejajiy Tpe6a Aft j^ TaKa, Aft 
r.ieAft^iau 3a6opaBii Aa rjieAa HeKaKaB iidMHin- 
.i>eii BemTaHKii npoii3BOA necHUHKe MaiuTe h 
CTBapa-iaHKor Aftpft necHHKOBa, ho Aft rjieAft 
oain MCiiBOT c&M, jeAan Aora^aj y H>6My h cpe- 
AHHii My, Kao Aft ce npeA oniiMa 3iy 36iiBa. yiaeT- 
HocT, AftK-ie, rjiyMa^Ka cacTOjii ce y tom, Aa 
lUTO Bnme n3raaAH pa3.iiiKy iiSMei^y CBora ja^ 
Kao cpeACTBa Koje iipiiKasyje, n H3Me^y nAejajia, 
T. j. necHiiHKor CTBopa, Kojn Tpe6a Aft npnKance. 
y cxBaTaH>y ii penpoAyKmijii rjiyMai; TpeSa Aft 
ce TaKO ynciiBii y CBOjy CBaKy yjiory, Aft j© 
JiOTuyno uH/iiiSu^yajiu3upa npeMa HHTenmi- 
jaMa uniuHeBiiM, t. j. Aft 3aMHinjbeuoM cTBopy 
necHiiKOBy AftA^ HCtiBOTa, Aft ^^ nanHHii hobg- 
KOM OA KpBii II Meca ca CBiima H>eroBiiM Ka- 

paKTepHIIM KaKO AyU^^BHIlM TaKO II TeJieCHIIM 

oco6iiHaMa. 

Ha KaKO ce nciixiiHKii hciibot top iiAejajia 
HeripecTaHO iicnojBaBa yTiinajeM paAibe ii ao- 
ra^aja, cnojBauiHiiM MOTiiBiiMa, HyncHiiai enojiy- 
i^ijaMa, TO u npaBii r:iyMau Tpe6a, HapaBHO, 
Aa y ceaKOM MOMeury paAH>e 6yAe BepHO 
orjieAajio onor saMiiuubenor iiHAHBiiAya ii Aa naM 
Ha HaJBepoBaTHHJii OAroBapajyhii HaHHH peniiMa, 
MiiMHKOM II recTHMa noKa3yje tok Ay*ueBHor 
(a II TejiecHor) HCiiBOTa Tora HHAWBiiAya, Kao 
II Aft HaM cBe iiciixiiHue ii Tejiecne npoMone, 
iiiTO ce 36iiBajy y iiAejajiy, iirro jacHHje ii bhaJi>"- 
Biije H3pa3n h npiiKance. JeAHOM penii, rjiyMai^ 
Mopa Aft iipecTaHe 6hth cBOje ja, ho ce Mopa 
cacBHM npeToniiTH y oho ;iim,e, Hiijy yjiory 
iirpa, oh Tpe6a Aft ne oceha cbojiim cpi^eM, ho 

MHCJIH CBOJIIM MOSrOM, HO OCeha Cpi^BM, a MHCJIII 

M03roM 3aMiim.T>eHe Jin4H0CTH, Kojy npiiKa3yie. 
y TOMB ynciiBjbaBaiby y yjiory jibhch BBJinniiHa 
TjiyMaHKB yMBTHOCTH, Koja KyjiMiiHiipa OHAft y 
BHAJbHBOM TyMaH6H>y AyinBBHa H TBJiBcaa CTaH>a 

HABJaJlOBa pBHHMa, MIIMHKOM II TBCTaMa, Ha HamiH 

Kojij noTiiyHO OAroBapa ciiTyai^iijn n KapaKTB- 

piICTHHHIlM, AyUIBBHHM U TBJIBCHHM 0C06HHaMa 
OHOr IIBCHII'lKOr CTBOpa. 

FjiyMaHKa yMBTHOCT iinaK hhjb caMO p6- 
iipoAyKTiiBHa, uiTa Biiiiie, ona Mopa Aft GyAB 
npoAyKTiiBHa, JBp imaHB hb 6ii 6iiJia yMBTHOCT. 
CaMa Bajbana penpoAyKiyija OAHOCHJia 6ii cb 
npBMa npaBOj yMBTHOCTii, Kao iuto cb, pBniiMO, 



403 



18 



BPAHBOBU toJEo ^-. 1905 



404 



SB 



OAHOCH BeniTHHa $OTorpa$HcaH>a npeMa yMOT- 
HOCTH cjiRKapcTBa. IIpBa caMO penpo;i],yi;npa 
cjinfce Ma b Ha HaJBemTHJH HannH 6ed yMeTao- 
CTH, a cjiHKapcTBO yjeAHO h penpoAyi^f^pa cjih Ke 
n3 npHpo^e, ajin nx npo^yi^Mpa n yM6THHHKu y 
TOJiHKO, y KoanKO CBaKOJ cjihu;h A^je noMohy 
MamTe n CTBapajiaHKor yMOTHHHKor Aapa iie- 
HaT HHAHBHAyajiHOCTn yMBTenKa caMor Hann- 
HOM, KaKO OH cxBaTa H npiiMa cnojBainHn hm- 
nyjic, na a& ^^ yMOTHUHKH y ce6ii npeo6pa3H n 
TEKO npeo6paH€eHor hshoch HanoBO npe^ name 
OHH CBOJOM yMeTHomhy. 

IIpOAyKTHBHOCT y TJiyMaMKOJ yMeTHOCTII jie- 
HCH y TOMe, mTO oh, A^^U^I^ HCHBOTa MpTBOM CTBO- 

py nnmH6B6 ^aHTaauje, jifl,]e yjoAHO n CBOje yMex- 
HHHKO o6ejiexcj6, T. j. KaKO OH cxBaTa to jiHi^e. 
Koje Tpe6a a^ rjiyMH h KaKO naM ra yMeTHHHKH 
TpaHC^opMiipaHor npHKasyje. Pei^nMO, h. np., 
Aa TJiepflMO ABa yMeTHHKa, y hctoj yjiosn, mm 

heMO BHAOTH y H>HXOBy npHKa3IIBaH>y MCTOr 

jiHi^a HOKO paajiHKe. CsaKa oa to ppe nrpe MOHce 
6rth caBpuieno yMeTHHHKa ajiH csaKa a^J^ neKii 
oco6eHH THH JiHu,y, Koje ce npnKaayje, uaKo 
y i^ejiHHH He OACTyoa h hg cmg OACTyriaTii oa 
OHor THna, KaKBor ra je necHiiK saMiicjiiio. Y 
TOM yTaHHanoM HHJaHcnpaH>y Tiina jecTe npo 
AyKTHBHa cnara rjiyMi^a yMBTHHKa, H>0Me oh 
CTBapa HOiHTO caMOCTajiHO, a to CTBapai&e 3a- 
BHCH oa yMeTHHHKor My Aapa h oa CTyAnje. 
„Khp JaH>a^ je h. np. jbaho thocko Jini^e, ho 
TO thocko Jiuufi Ao6njn APyranHJH yMeTHwqKH 
o6jihk y pyKaMa JI,o6pHHOBHha a ApyraHHJe y 
pyKaMa CTaHOJennha h3 BeorpaAa, npeMa cxsa- 
TaH>y jeAHor h APyror BemxaKa, a Mel^y thm 
cy o6a npHKa3HBaH>a „Khp JaH>e'^ y3opHa. 

BejiHKH yMeTHHi^H H yMexHHi^e saxo He 
Mory Aft 6yAy y CBHMa yjioraMa noAJeAHaKO 
BeJiHKH, jep He Mory ceaKy yjiory Aa caBpmeHO 

KOpOKTHO CXBaTe, Te 3a TO HMa CBaKH CBOJe 

HeKe yjiore, y KOJHMa cy HenaAMarnHH, t. j. 
OHH cy y HbHMa yMejin a^ npe CBera noTnyno 
cxBaTO 3aMHmjbeHy necHHHKM CTBop, na OHAa 
ra yMejy caBprneno najnpHpoAHHJe Aa npHKa- 
Hcy, onaKO KaKO mh cbh mhcjihmo, a^ 6h to 
HHi^e HdrjieAajio, Aa y MCHBOTy saHCTa hoctojh. 

^^ 9 fl.a 9 go Q.ft,g OQ.O.Q OO.ftJ AJfl-flJLfl C3J}JLflJ}flJl9.g fig fiJO Q P.CQ .O.P.P.PflAAfl C2J> 5 QSiM^ 

CPBH CBH H CByftA! 
nPETnJIATvyJTE CE HA H3AAH>A 

CPnCKE KMHEBHE SW^rEI 



9 VBTso 8' flftTBTnjffTnnnrjnnrfVffTnj o u » 6'oiro o otj a s iju o 9 b o" o o'o"tf nunis jrt cttc 






Job. WHBaHOBHK, Cp. KapnoBUH 

jjojKE jiH CE mm^ y mm. 3b^th chc^mosj ? 

42. 6pojy „3acTaB6'' Hsamao je epjio jih- 
jen HjiauaK c HaTniicoM ^IIlKOAe jih nnejie 
BHHorpaAHMa^. Hs Tora ce qjiaHKa jacHO 
BHAH Aa ra je nncao npasH paii,HJOHajiHH 
n^ejiap, kojh ana mxa nnejia biucjih, KOjeM je nnejia 
iipupacjia aa cpi^e. H no caMOM ce jeauKy bhau, Aa 
ra je nncao npaBH nqejiap. IIpocTH cpncKH n^ejiapH 
HAiajy CBOj jeaHK, HMajy cBOje xexHHHKe pHje^H nne- 
jiapcKe. TwjeM ce TexHHHKiiM pHJe^HMa nqejiapcKUM 
MOry Cp6H noHocHTu HoBjeK ce Mopa MyAHTH rex- 
HH^HUM pHje^HAia nqejiapcKHM, KOje cTBopiime CBe 
HamH npocTH nnejiapn na napoAa. 

HHjeMi^H HeMBJy TexHHHKHx nqejiapcKHX pn- 
jeqH HapoAHHx, Hero h>hxobii nnejiapcKH KH>ii>KeB- 
HuuH cTBapajy caMH pHje^H nnejiapcKe, KOje um xpe- 
6ajy. H mxo HMa napoAHHX pHJeqH nqejiapcKHX koa 
HnjeMaua HHjecy Ao6pe, jep HapoA H>eMaMKH HHje 
Ao6po cxBaxHO OHO, MeMy hmo naAHJeaa. H. n. H>e- 
MaHKH npocxH nqejiapH, AaKJie nappA sobo Maxnuy 
der Weise), a xo anaqH Aa BiaxHi^a noKaayje nyx 
pojy, Aa npBa najiiijefee c poJeM na KomHHue. A xo 
HHje ucxHHa. IlpBo HBJiHjefey mejie (KaA ce poje), 
na OHAa MaxHi^a. Ilqejie narone Maximy Aa Mopa 
HajiexjexH aa H>HMa. HnjeMuii cy AaKJie HaaBaJin Ma- 
xHuy der Weisel norpjemno, jep HHjecy cxBaxnjiw 
mxa je ynpaao MaxHn,a n KdKBy je aaAaiiy OApeA^^a 
npHpoAa H>oj. KaA je naaaBajy der Weisel, ohh mh- 
cjie OCHM OHora, inxo penocMO, h Aa je MyHcjaK, Kao 
mxo cy H PHMjbanu MHCJnfJiH, Aa je MyncjaK uaaii- 
Bajyfen je rex. H>eMaHKH naK KH>HMceBHHn,H nnejiap- 
CKH HaaHBajy Aanac MaxHi^y die BienenkCnigin. Ajih 
H xo HHJe Ao6po, jep MaxHi^a HHje Kpajbim,a y ko- 
mHni^H. Ona ne aanoBnjoAa y KoraHnn,H, nero je ona 
joAHHa MaxH y koidhhi^h. Ona hoch jaja. pacnjio^asa 
ApymxBO H HHmxa bhoio. H>y je npupoAa cxBopwjia 
caMO Aa pacnjio^aBa ApymxBO, a cbo Apyre nocjiOBO 
paAO nqejie u Maxui^a je noAJio^na H>HMa. Kano 
nnejie xpane aiaxHuy, onaKO he ona h yMHOMCHBaxH 
ApymxBo. Ako je cjia6o xpane, cJia6o he h yMHOMca- 
BaxH APyniTBO, a aKO je naK jaKO xpane, jaKO he 
H OHa yMHOSKaaaxH ApymTBO. A KaKO he nnejie xpa- 
HHXH MaxHi^y, xo cxoJH AO npnpoAe, ao name. Ako 
je npupoAa 6yJHa h nqejie he nahn y npHpoAH Bnme 
xpane, xe he e Maxnn,y 6ojbe xpanHXH, Koja he OHAa 
jane h yMHO^KaBaxw APyinxBO. Ako y npnpoAH nexia 
AOBOJbHO xpane aa nqejie, m one he cjia6HJe xpa- 
nnxH MaxHuy, xe he n cjiaSnje paawno^KaBaxn APy- 
mTBO. MaxHi;a a^^^^^ ho aanoBujeAa y Komnnun, 
nero mxa Biame ona je noA-^OHcna nnejiaMa Maxnu,a 



405 



13 >-< BPAHROBO KOJiO 



1905 



406 



je canio BiaTH y koldhhi^h n HiiaiTa Biiuie h saro jy 
je 6ncTpH yM cpncKd h Haseao MaTni^OM. 

ripocTH n^ejiapn ibeMaHKH neMajy pujeMH sa 
OHy naj^nHiijy xpany ^Cliylus), kojom nnejie xpane 
MaTiii^y u TpyToee, a CpoH UMajy u aoey je Mjiiijen. 
KiLUHceBHiTi^H cy nqejiapcicn ibeMaHKH Ha^iUHUJUi sa 
Ty pujGH pujeH Futtersaft n t. m. 

OBO&ie 6ii ce mofjio tobophth, jep je jeauK 
cpncKH 6oraT n^ejiapcKHM puje^inMa. 

J],a OBO H>eKOJiHKO pHJeHH yHanpnjeA Ka>KeM, 
HarHajio Me je mTO caM Hamao y cnoMeHyTOM jui- 
jenoM HjiaHKy jeAHy pHjeq HenqejiapcKy, a to je cu- 
ca.hKa. TaMO nncaii, Kawce: „Te nqejie HHcy Ka^pe 
CBOjiiM cucaoiKaMa ao HeKTapa Aofen*'. Ja ce qyAWM 
ndcuy, KOjeM ce bhah no jesHKy Aa je npaBH nqe- 
jiap, na a^ je Morao ynoTpHje6HTH piijeq cucajbuy 
MJecTO pujiui^e. Cbh nnejiapn sHajy oixa je pHJiHi^a 
y nqejie, ajm cuca.hKe ne BJepyjeM a* snajy. PuAWna 
jo TexHnHKa pMjeq nnejiapcKa, a cucajbna Hnje hhth 
OA'^OBapa ohomo, mxa ce xohe a^ nasKe pn^ntpM. 

Illxa je cuca.hKa? CiicajbKa je oho, mro ce Aa 
AJexoTy Aa cuca MjecTO CHce. TaKO Ka>Ke Byic. Ajih 
peu,HMO, Aa cucajLKa mohco anaMHTii u Saugpumpe, 
Kao lUTO H MO>Ke sHa^oTH, Ma Aa to ho Kaxce Byic, 
H Kao mTO je nucau cnoMOHyTora HJiaHKa ii cxBa- 
THO Aa je pHJini^a Saugpnmpe, Saugapparat. Ajiii to 
HO he 6htu TaKO. PHjiiii^a HMje CHcajbKa. Ilqejia ho 
CHca pujiHi^OM. Ca6HpaH>e MOAa phjihi^om hhjo cii- 
caH>e« II,a dux obo Morao A^KaaaTH, noTpeSno je Aa 
onnmoM pHjiHii,y h KaKO n^ejia cadupa moa H>OMe. 

ycTa ce nqejiHFbacacTOje hb ropH>e ycne (labium), 
113 ycTa, M8 AOH>e ycne (labium). C joaho h APyre 
CTpaHO ropH>e ycne cTOje ropH>e Bujiuue (mandibulae). 
J1,oii>a ce ycHa (labium) cacTOJn ii3 OBUjex A^J^^OBa: 
H3 noA6paTKa (mentum), n3 abhjo ji,OH>e Ayra^KO bh- 
jiiiu,e, H3 ABHJe noAy^ce ycHHi^e it h3 jesuHKa. Cbh 
ce TH AwJe^OBii AOH>e jcho 30By puauifa. Jeaiiqai^ 
je AJiaKaB, ocoShto AOJi>e Ha Bpxy. Bpx je oa je- 
siiHi^a OKpyrao a KOHKaa Kao KamuMHi^a ii ohto- 
HOH AJiaKaMa. KaA xohe nnejia Aa ca6upa moa, ona 
OHAa OA ABHJe AOH>e BHJiHi^e h abkijo ycHHi^e HanHHH 
i^iijcB, Koja oKpyHcaBa je3nHai;. KaA AaKJie xohe 
n'lejia Aa caSwpa moa, ona nsByqe jeswHai^ h3 cno- 
MenyTO u,njeBH, npy^Kii ra y nauini^y u,BjeTHy h 
anxBaTii neKTap H>iiMe, ynpaBO KaHCu<iHi;oM oito je 
Ha Bpxy jeaHHua, na OHAa yByqe jeawHau, cacBwjeM 
y unjea, a6pHiiie MOA^baHii cok ca MOTKacTora Bpxa 
na Kaiumiiue, to MeA^tann cok cHaroM yBjia'iHOM 
Aocniije y ycTa. 

OsaKO ce uito ho mo^ko HaasaTii cucaH>eM, to 
no TOMO Hii i^HO OBaj anapaT nqejitifbii ho uarjiOAa 
na CHcajbKy hhth je cuca.hua nero pnani^a, TaKO 
jO soBy cpncKH nnejiapH, xaKO je soBy h Hujomi^h 



H TaKO je caMO Ao6po. Ilqejia AaKJie ne CHca mga- 
jbaHH COK. Taj 6h ce nocao nqejiHH>H Morao npeje 
HasBaTH xjianTaH>e, ajin ho CHcan^e. HoMa AaKJie 
npaBO nncai^ cnoMonyTora HJiaHKa Aa Hasusa cu 
ccMfKOM OHO, mTO jo pujiuifa, Kojy TaKO 80By H cpii 
CKH npocTH nnejiapH. 

MoHCAa ja obajo HonpaBeAHO ocy^yjeM nacua 
cnoMonyTora qjiaHKa, jep ce h3 H>eroBa HJiaHKa bua" 
Aa je oco6hth nnejiap, a TaKBH ho he HHKaA saMH- 
jeHUTH pHJiHi^y CHca.i>KOM. Ako je TaKO, OHAa naAa 
rpujex Ha KopoKTopa ,,3acTaBHHa". 




ROBHEHlHTi 



KH>H5KEBHE OltEHE H nPHKASH 

Milan