(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Caniadau Y Cysegr Neu Bigion O Hymnan a Salman"

rJ » 









>'' 



<J>~*rU 



€ >- 




f f 



***** 



? 

# 



*x 



Ä 



*. 



• 



ê 









* »i tf* 






\ 



/ 



I 



CANIADAÜ Y CYSEGRi 



NEU BIGION O 



gimran a j&almp:; 



GYFANSODDIAD GWAHANOL AWDTJRON. 



OASGLEDIG GAN BWYLLGOR DEOS 

GYMANFA GYNULLEIDFAOL 0. K 



YR AIL ARGRAFFIÂD. 



C'enwch fnwl i Dduw, cenwch ; ccnwch fawl i'n Brenin oenwch. 

SALM 47 : 6. 

Llafar frcuwch i Dduw â llef gorfoledd : cenwch fawl yu ddeullus. 

SALM 47 : 1, 7. 



REMSER: 

OYHOEDDEDIG GAN R. EYERETT. 
1855. 



Digitized by the Internet Archive 

in 2012 with funding from 
Brigham Young University-ldaho 



http://archive.org/details/caniadauycysegrOgynull 



ANERCHIAD^ 

At Gymanfa Gynulleidfaol Stoydd Oneida, C. JY. 

Ahwyl Frodyr : — Yn nghyflawniad y gorchwyl o barotoi 
y Llyfr hwn, fel pwyllgor (commiitee) dros y Gymanfa, hu 
ein Ìiymdrech hyd a allem i'w wneud yn Llyfr huddiol yn 
ngwasanaeth yr Arglwydd Yr oedd y gorchw^'l yn fawr — 
yn llawer mwy nag a feddyliasom wrth ddechreu arno. Ar- 
ferasorn.ddiwydrwydd a llafur i gael iddoyr Hymnau goreu, 
llawnaf oglodibredd, ac mewn iaith efengylaidd ac esmwyth, 
ac ar amrywiaeth o destjnau a mesurau, o waith a llyfrau 
Awduron enwog, detholedig o'r Casgliadau goreu a diwedd- 
araf yn yr iaith G^'mraeg. Er mwyn buddioldeb cyffredinol 
rhoddasom gyfiawnder o Hynmau ar y mesurau arferedig ; 
ac er anogaeth i ymgyrhaedd at gynydd yn y rhan hyn o'r 
gwasanaeth dwyfol, rhoddasom rai ar fesurau anarferedig. 
Buora ofalus i beidio rhoddi ond ychydig o'r rhai diweddaf, 
ac eto i roi rhai ymron o bob mesur adnahyddus . Ymdrech- 
asom i gael pob Hymn i gynwys yr un mater drwyddi oll — 
i fod yn gymedrol mewn meithder, fel y gellid ei chanu oll, 
ac nid rhan o honi, heb droseddu ar amser — a'r llinellau o 
ran hyd ac aceniad yn hriodol. — Er mwyn enill y cynulleid- 
faoeddiganu mwy ary " Salmau," (yngystal a "Hymnau" 
ac " Odlau ysbrydol.") llafuriasom igrynhoi Salmau ar wa- 
hanol fesurau, ac mewn iaith rwydd ac ystwyth, ahyderwn 
yr ystyrir y Casgliad o'r Salmau yn rhan werthfawr o'r Ll3 r fr. 
Rhoildasom y cyfan dan yr enwad cyffredinol o " Hymnau" 
er mw^-n hw^lusdod, gan gyfeirio hefyd, mewn llythyranau 
man. at rifnod y Salm. Yr Anthemau &c. a fyddantfuddiol 
ar achlysuron neillduol. — Dyben canu fel addoliad dwyfol 
yw cyflw^-no clodforedd yr enaid i Dduw, a thuedda yn fawr 
o'i iawn arfer i nefoleiddio serchiadau yr addolydd. Dylem 
alaru wrth feddwl mor isel a diymgeledd yw y rhan arbenig 
hyn o addoliad yr Arglwydd yn nghynullcidfaoedd y saint ; 
prin y gellir meddwl fod canu fel 3 r r arferir ef mewn Uawer 
man yn deilwng o'r enw, na.c yn ddichonadwy iddo, yn y 
dull y mae, ateb 3' dyben gosodedig. Mae yn ílawengenym 
feddwlam yr ymdrech sydd mewn manau er diwygioy canu, 
a liv'derwn y bydd ymddangosiad y ílyfr hwn yn foddion i 
ddwyn hyny ar gyu^-dd. — Hyderwn 3- caiff y c^'ffredin eu 
boddloni yn' y Llyfr o ran ei gynwysiad, ac 3 T n neillduol 
ran y modd llawn a digoll y mae 3'r ílymnau wedi eu gosod 
ynddo gan y Cyhoeddwr. a chymedroldeb ei bris. Ac yn 
awr, heo honiad mewn un 3 r st\'r o berífeithrwydd, ond gan 
gydnabod anmheri'feithrwydd a llawer o wae'edd, yr ydym 
yn cyflwyno y LI3 fr i'r cyhoedd. gan ddeisyf yn s^-ml ar i 
Dduw pob gras ei ddilyn a hendith er rhwyddhau ac adfywio 
y rhan hyn o wastnaeth y Cysegr. 

RORERT EVERETT, 
HORBIS ÌÍOBERTS, 
(ÌI'irFlTII Yv r . ROEERTS. 

Rem 22 1846. 



MYNEGAI I'R TESTYNAU. 



m 

A fynai ei ddryllio ef, 
Aberth Crist, 144, 

Aberth digonol, 
Achul) vn aivr, 
Adferia'd, 652, 820, 

Adgyfodiad. 137, 254. 493, 
702, 
" Crist, 20f.. 321, 
619, 665, 
Adnabod yr Tesu, 
Adnewyddol nerth, 
Addoli'r Anweledig, 
Addysgu plant, 
Afradlon, cwynyr 

" cìychweliad yr 
Afon an^eu, 

" bur, 

" dinas Duw, 

" gras, Î935, 

" iacbawdwriaeth.228. 
Agor y seliau, 
Agoriad addoldy, 50,51, 
237, 370, 
Agwedd gwas, 
Angeu, * yfaill yn 

.i- yn 247, 

" digon yn 366, 

" gorchfygu 

" gorfoledd ar 

" glyn ey- 
hcb goìyn, 

" hyder yn 

" nerth yn 

" tawelwchyn 

» v :\int, 

" ŷn !■ os, ^ 299, 
Angeu'r gro , 83, 333, 
Angor yr en&i . 
Angylion yn gw íui 
Ail-ddyfodiad Cri t, 
Amddiffynfa yn Nuẃ, 
Ainser Duw, 
Ainynedd dau y grocs, 

» Duw, 
Anadlu at Dduw, 
" cdod. 



MN. 

86 
195 
461 
423 
843 
509 
972 
618 
6S7 
550 

30 
146 
823 
132 
571 
961 
937 

936 
412 
113 

171 

66 

489 
248 
490 
673 
178 
488 
136 
119 
588 
401 
672 
604 
503 

25 
834 
973 
889 
914 

94 
512 
271 
ü44 



Htm.w 

Anchwiliadwy olud, 282 

Anfoniad Crist, 6 

Anialwch, dyfod o'r 409 

" taith yr 313, 565 

675 

Annigonoldeb y creadur, 210 

Annychweledig, yr 103 

Anthem Calfaria, 106, 561 

" y gwaredigion, 121 

Anthemau, 993—1002 

Anwylyd yr eglwys, 462, 513 

Ar hwn vr edrycháf, 2 

Archiachúh, 281 

Archolt'eiriad niawr. 219 

Arfau i lawr, 517 

Aroa vn v winllan, 528 

Arweiniad dwyfol, 276, 280 

349, 769, 911 

AWelon adfywiad, 385 

hyfryd, 29 

Balm ynGUead, 730 

Barn, -, 494, 723, 936 

Barnwr yn dyfod, 800 

!d plant, 929, 930, 931 

Bedd, y 54, 971 

cySgU yn y 505 

" gorphwyaiad y 367 

" hun y "718, 759 

" ofn y 300 

y Cristion, 69 

Beth aiìi y nos, 439 

Bibl, y 148, 555 

Blaguryn vr addewid, 56 

Bl\vvddyn* dechreu 170, 239 

240, 953 

diwedd. 72, 238 

" y Jubili, 629 

Boddlonrwydd, 167, 928, 950 

Brawd erl>yn caledi, 486 

" ger bron yr orsedd,923 

Brenin, af at y 65 

Bnniniaeth Crist, 114, 749 

Breuolder bvwyd,68, 175, 784 

Buddugoliaeth Crist, 110, 200 

201, 204 

y groes, 267 



MYNEGAI i'R TESTYNAU. 



Hymn . 
Buddugoliaeth yr efengyl, 

128, 130, 633', 634 
Bugail da, 38, 766 

Byr gystuddiau, 479 

Byrdra'r daith, 674 

Byŵ i mi yw Crist, 23 

Byw yn dduwiol, 472 

Cadw'y gorchymyaion, 8C4 
Caer.salem dáwel, 506 

Cafwyd y Geidwad, 686 

Calfária a Sinai, 8, 193 

» bryn 64S| 

' ' brwydr 



" buddugoliaethl26,4J6 

" concwest, 84, 909 

" goleu o 933 

" haeddiant 77 

" hynodrwydd 515 

Can y nef i Grist, 410 

" y gwaredigion, 490, 737 

" y pererinion, 504 

Caniad newydd, 183 

Caniadau tragywyddol, 122 

Capten ein hiechydwriieth, 

214 

Cariad brawdol, 525, 717, 879 

V Cri.st, 109, 192, 381 

413, 
" Duw, 
" tragywyddol, 
Cartref y serch. 
Ceidwad digonol, 

i'r colledig, 
Cenhadol, yr achoa 



574, 731 

537, 72. 

186 



678 

318, 569 
74ü 
129 

179, 



Cestyll yn syrthio, 
Claddedigaeth, 

henafgwr, 832 

Cleddyf y cadarn, 10: 

Cleddyfau'nsychau, 483 

Clodfori Iesu, 193, 557, 661, 693 

Cof am Grist, 468 

Cotìa tì, 365 

Cofioamygwa 952 

Concwest y saint, 425 

Concwest < 'ri.st, 728, 909 

Coroni Crist, 15, 159, 340, 341 

'raig Israel, 531 

" safadwy, 519 

" uwch na mi, 224 

" yn sylfaen, 470 



Hymn. 
270 
761 
354 
781 
550 
473 
415 
24 
791 
431 
85 
692 



Craig yr oesoedd, 

digaeth, 
Cred yn unig, 
Credinwyr, dedwyddwch 

diogelwch 
'refydd, gwerth 

" pwys 
Grist a phechadur, 
a'i églwys, 
' awdurdod 
" croeshoeliedig, 
" cyflawnder 

" cymdeithas a 17, 223, 429 

" cysuryn 351,352 

" dedwyddwch yn 191 

' digonoldeb 342, 454, 455 

460 

" fel eifrodyr, 344 

" goludoedd 45 T 

" gwerthfawrogrwydd 978 

" llawnder 430 

" oll yu hawddgar, 430 

" ollyn oll, 124, 664 

" rhagoriaeth 453 

" rhan yn 459 

" teilyngdod 458 

" y Meichniýdd, 196 

" vn babell 559 

" ynbob peth, 20,111,124 

560, 601, 906 

" yngyfaíll, 966 

" yn neddf-le dyn, 329 

" yn rhagofi 343, 908 

" yn aiampl, 910 

" yw diwedd y ddeddf, 127 

' ' yw y Graig, 18 

Cristion, angladd y 118 

" cwpany 915,932 

" cwyn y 91 

" dysgwyliadau 131 

279, 638 

" hydery 414,639 



( 1 


milwriaeth y 


625 


;j 


mwynhad y 


311 


ii 


oedranus, 


815 


ii 


penderfyniad y 


356 

504 


ii 


profiad y 


286 


ii 


rhagorfraint y 


117 


ii 


ymadawiad y 


912 


Croesaw 


at Gri.st, 


269 



MYNEGAI I R TESTYNAU. 



Hy.m.v . 
Cwmwl tystion, 31 

Cwmwl bychan, 292 

Gwymp dyn a'i godiad, 394 
Cyfaill goreu, 21, 81, 271, 726 
Cyfamod, 327, 938 

Cyfiawnder a hp<idwch, 828 
Cyfiawnhau, 212, 309, 964, 965 
Cyfrif (V nyddiau, 833 

Cymdeithas a Duw, 78S 

a Christ, 266 

Cymod trwy 'r gwaed, 407, 620 
Cymorth \n vr Arg , 90, 75S 
Cynhauaf, 174, 295, 368, 
Cynydd yr eglwys, 
Cysurongras, 782 

Daioni'r Arg., 739, 774, 780 
Dadleuwr Uwyddiannus, 225 
Darostyngiad Crist, 540, 605 
Darpariaeth Duw, 713 

Deddf ac efengy] 62 

Defnyddio moddion gras, 397 
Deisyfiad am wir., 220, 949 
Difyrwch mewn trallod, 597 
Digonedd yn Nuw, 75 

Dim ond Crist, 
Dinas wych, 

Diolchgarwch, 49 

Dirgeta ch duwioldeb, 474 

Dlrwestol, hymnau 982 — 992 

Diwedd galar, 15 I 

Diweddiad, 497 

Doethineb Duw, 3, 13'J 

Doethineb. iaítn 7 

Dryllio'r delwau, 

Duw, ei enw'u glodfawr, 890 

" gyda'i achos, 878 

" ein rlian, 819 

" mawredd 184, 185, 831 

" oll yn oll, 142, 705 

" perffeithrwydd 140 

" priodoliaethau 400— 402 

" yn ei gynteddoedd, 806 

yn gyfaill, 152 

" yn teilyngu clod, 901 

" yn unig n ymhorth, 891 

Duw'r bendithion, 298 

Dnwdod Crist, 123 

Duwiol ymroad, 116 

" diogelwch y 112 

Duwioldeb yn elw, 222 

Dwyn y pell yn agos, 93 



Htmn. 

Dychwelyd ein caeth. 873 



Dyddgras, 

" y farn, 
" yn gwawrio, 
" yr Arglwydd, 
Dyfroedd gras, 

Dyoildefaint Crist, 



55, 242 
302, 494 

637 
752, 922 

133 
330, 404 
405, 814 

253 



wl Mab Duw, 

" wrth Dd., 805,865,866 

Dysgwyliad amgysur, 218 

ìzer, 

Eldifeirwch, 206 328,623,650 

ch ar wanu Crist, 605 

Efe a archollwyd, 138 

ryl, 682 

bendithion 817, 662 

crhoeddiad 925 

" diolch am 926 

" galwad 169, 317, 426 

631, 660 

goruchafiaeth, 482 

" gwleld 320, 632 

Eíîaith angeu L'rist, 157, 531 

§579, 850 

Einioes vn cilio, 744 

Biriolaeth C, 13, 160, 607, 688 

Em}-n foreuol, 57 

"" icenhadol, 485, 654, 927 

" teulu, 408 

Enaid blinderog, 502 

Eagyniad Crist, 12, 338, 339 

767, 768, 856 

Esmwythder i'r blinderog, 26 

Etifeddiaeth dda, 155 

y crcdadyu, 384 

y plant, 377 

Eto mae lle, 27, 475 

Fy Nhad wrth y Ilyw, 357 

Flirwel, 74 

Fel Oen i'r lladdfa, 669 

Fllam cariad, 616 

Fi'oi at Grist, 530 

Ffoi i í^oar, 392 

Ffoi i'r brvniau, 275 

Ffoi i'r noddfa, 209, 230 

Ffoi o íáodom, 954 

Ffrwytli angeu C. , 562, 712 

Ffrwythau'r groes, 934 

Ffydd fywiol, 59 

Ffydd, rhodiad wrth 945 



MYNEGAI i'R TESTYNAU. 



Hymn. I 
Ffydd yn cyfiawnhau,984, 965 j 
Ffydd yn werthfawr, 969 j 

Ffvnon bur, 418 i 

Ffỳnon Calfaria, 336, 681 

Ffynon gras, 233; 

Ffynon gwaed yr Oen, 335 j 
Ffynon Jacob, 337 \ 

Ffynon llawenydd, 141 

Ffynon rad, 596, 658 

Ffynon rinweddol, 518 

Ffynon ysbrydol, 115 

Ffynon wedi ei hagor, 308 
Gair Duw, 187, 862, 863 

Gair, defnyddioldeb y 324 

Gair, gwerth y 43, 861 

Gair yn drysor, 573 

Gair yn rhagori, 762, 763 

Galwad ar bechaduriaid, 207 
Galwad ar y penaf, 211 

Galwad i'r wledd, 720 

Gallu a mawrhydi Duw, 147 
Gelynion, boddi y 314 

Genedigaeth Crist, 5, 188, 263 
538, 539, 614, 690 
Glan yr Iorddonen, 644 

Gobaith, ar dir 963 

Gobaith gwynfydedig, 599 
Gobaith i'r penaf, 210 

Gobaith yn Nuw, 888 

Gobeithio yn Nghrist, 477 
Gofal Duw am ei bobl, 764 
Gogoniant i'r D., 1003—1010 
Golchi trwy'r gwaed, 578 

Golwg ar ben y daith, 641 
Gorphenwyd, 10, 11, 60, 265 
698, 740 
Gorphwys ar Grist, 547 

Gorphwysfa dawel, 977 

Gorphwysfa'n ol, 572 

Gorphwysfa'r saint, 256 

Gorseddfainc gras, 383 

Gostyngeiddrwydd, 95 

Gras a gwirionedd, 827 

Gras anchwiliadwy, 626 

Gras, goludoedd 663 

Grasigyd, 598 

Gras, mawredd 447 

Gras, rbagoriaeth 549 

Gras, rhyfeddodau 217 

Gras, ymbil am 452 

r.ras yr orscdd, 536 



Hymn' 

Grym ei adgyfodiad ef, 202 
Grym trwy'r groes, 581 

Gwaed y groes, 577 

Gwaed y taenelliad, 435 

Gwaed yr Oen, 421, 422, 645 
Gwaedd haner nos, 522 

Gwahoddiad at Grist, 729 

Gwaredigaeth Israel, 852, 853 
Gwaredigaeth lawn, 627 

GwaredigaethynNuw,790 810 
Gwaredigion yr Arg., 848 

Gwaredigion, derbyniad y 498 
Gweddi am adnewyddiad, 249 
Gweddiam burdeb, 151 

Gweddi am yr Ysbryd, 348 
Gweddi, arfer 149 

Gweddi ddirgel, 919 

Gweddi, grym 360 

Gweddi, gwrandawiad 760 

772, 773 
Gweddi, hyder mewn 361 

Gweddi pen teulu, 951 

Gweddi plentyn, 166 

Gweddi, sail 359 

Gweddi yr edifeiriol, 801, 802 
Gweddi, ysbryd 312 

Gweithredoedd yr Arg., 753 

809, 882 
Gweled heb ddrych, 378 

Gwisg oreu, 387 

Gwlad well, 255, 719, 958 

Gwladycibau, 92 

Gwledd na heneiddia, 304 
Gwrando cri, 653 

Gwrando ferch, 792 

Gwynfydedig, y dyn 747, 748 
Haeddiant croes Crist, 197 
Haleluia, 446 

Haul aros, 39 

Hawddgarwch Crist, 708 

Hedcrwch, 812 

Heddwch cydwybod, 732 

Heddyw ac j r fory, 176 

Help i'r gwan, 611 

Henaint,galwadar 96 

Hiraeth am burdeb, 967 

Hiraeth am fwynhad, 301 
Hiraeth am rvddhad, 379 

1 íiraeth am ynefoedd, 258,259 
HollbresenolebD., 886,887 
Holltau y graig, 235 



MYNEGAI I R TESTYNAU. 



Htmn. 
Hunanymholiad, 315 

Hunanymroddiad, 584 

Hyder y credadyn, 284, 362 
480, 609, 659 
Hyder y cyfiawn, 150 

Hyder yn Nuw, 750, 751, 765 
775, 793, 796, 854 
Hyfrydlais, adnabod yr 830 
Hynodrwydd Duw, 821 

Hymn brydnawnol, 428 

Hymn foreuol, 427 

Iachawdwriaeth, 35, 364, 411 
595 
lachawdwriaeth, dyfroedd602 
lachawdwriaeth gyflawn, 350 
437, 443, 448, 449, 544, 545 
Iachawdwriaeth,melusder261 
lachawdwriaeth rhyf 'dau 602 
Iachawdwriaeth w'thfawr 560 
lawn Crist, 331, 332, 529, 542 
575, 600, 617 
Iawn. boddlawn yn yr 436 
Jerusalern newydd, 399 

Iesu, bod gyda'r 277 

Iesu, caru 16 

lesu, dymunoldeb 707 

Iesu, edrych ar 64 

Iesu, enw 161, 957 

| Iesu, gogoniant 145 

Mesu, pwyso ar 353 

Iesu, rhagoroldeb 82, 98 

Iesu, tegwch 99, 215, 905 

lesu, trysorau 270 

Iesu yn bob peth, 20, 111 

Iesu yn Flaenor, 260 

Iesu yn Gyfaill, 441 

Iesuynrhan, 546 

Iesu yn unig Waredwr, 78 
Ieuenctid, addysgu 34 

leuenctid cofio Creawdwr, 738 
Ie'nctid, galwadar 33,236,374 
leuenctid iau 165, 520 

Ienenctid, ystyr. ar gyfiwr 464 
lorddonen ddu, 554 

Israel, casglu 913 

Jubili, 533, 628 

Jubili, blwyddyn 629 

Jubili. gwawr 660 

Jnbili, udgorn 667 

luddewon, troedigaeth 241 
Lamp a'r olew, 41 



Hymn. 
Llais Crist, 190 

Llais rhad ras, 742 

Llais y Durtur, 345 

Llais y dwyfol waed, 635 

Llawenhauyn Nghr., 558, 714 
LlaAvenhauynN.,779, 837, 898 
Llawenydd yn y nef, 40 

Lle tawel, 285 

j Llef mewn blinder, 822 

Llefytlawd, 624 

Lloches a tharian, 778 

Llusern yn diffodd, 917 

Llusern y Gair, 61, 640 

Llwydd geiriau gras, 396 

Llwyddiant yr efengyl, 79, 105 
243, 287—291, 293, 346, 389 
433, 444, 484, 523, 524, 531 
551, 570, 582, 583, 655—657 
716 
Llywodraeth Duw, 143, 797 
836, 839, 840 
Maddeuant, 89, 653, 776, 876 
918 
Maddeuant, blas 777 

Maddeuant, ymbilam 37,451 
567, 651 
Maen a lyswyd, 858 

Maesydd nefol, 71 

Manna wedi gael, 568 

Marw i'r byd, 877 

Marwolaeth, 552, 553 

Marwolaeth cyfoedion, 177 
Marwolaeth gweinidog, 180 
Marwolaeth plent., 80,181,970 
Marwolaeth y saint,67,118,912 
Mawl i Dduw, 108.322,613 

699, 755, 846, 979, 980 
Mawl am brynedig-aeth, 676 
Mawl am drugaredd, 883 

Mawl am waredigaeth, 786 
Mawl am Waredwr, 649 

Mawl , anogaeth i 83S 

Mawl Emanuel, 621 

MawliGrist; 516,62,981 

Mawl i'r Creawdwr, 841, S42 
Mawl i'r Drindod, 700, 903 
Mawl i'r Iesu, 193, 661 

Mawl i'r Ion, 851 

Mawli'rOen, 14,158,193 
Mawl v greadigaeth, 882, 893 
894 



MTNEGÁI IR TESTYNAU. 



9 



Medi'n orfoleddus, 
Meddyg da, 
Meichiai yn dyoddef, 
Melchisedec, 
Merch yr Amoriad, 
Me-»siah, cawsom y 
Milflwyddiant, 
Moliant i barhau, 
Moliant yn fraint, 
Moliannu DuwSion, 
Mor o waed, 
Morio yrnlaen, 
Morwyr, y 
Myned ar ol Crist, 
Na wrthod fi, 
Nadolig, 511, 

Neb ond Crist, 
Nef, cwrdd yn y 
Nef, cyfarfod y 
Nef, dedwyddwch y 
Nef, golwg ar y 495, 

Nef, gorfoledd y 

Nef, gwleddoedd y 

Nef, serch ar y 

Nef, trysor y 

Nefoedd, 

Nefoedd a'i phreswyl 

Nefoedd, hiraeth am 

Nefol ardal, 
Nefol, y Ganaan, 
Nefol gwynfyd 
Nerth yn ol y dydd, 
Nerthoedd yr Ior, 
Nerthu'r gwan, 
Newyddion da, 
Ni'th anghofiaf di, 
Noddfa dawel, 
Noddfa ddiogel, 
Noddfa i loí'ruddion. 
Noddfa i'f" gwan, 

ddyfnder ! 

Odfa, dechreu 372, 
Oen a laddwyd, 
Oen Duw, 

1 llon, 
Ofni pechu, 
Ordinhadau crefydd, 
I'abeth ywdyn? 325. 
l'a Dduw fel tydi ? 



Hymn. 

874 

319, 585 
689] 
4201 
684 
307] 

398, 701) 
900 j 
902 
885 
334 
499 
849 
907 
355 

«47, 740 
22 

500, 501 
492 
590 

642, 974 
975 

591, 592 
305 
047 
695 

376, 724 

wyr, 976 

258, 259 
297 

416, 417 
440 

262, 668 
603 

OOQ 

507 

32 

134 

463 

363 

100 

756 

734, 735 

466, 467 

63 

9 

7.'J 

478, 

153 

326, 754 



Htmn. 
Pabell yn ym^uddfa, 203 

Pabell yr Arglwydd, 825 

Parhaed brawdgarwch, 717 
Parodrwydd i farw, 245 

Pawb i foli, 895, 896, 899 

Pechadur edifeiriol, 206 

Pen Nebo, 120 

Pen vr eglwys. 608 

Peraroglau Crist, 221 

Pererin cysurus, 227 

Pererin trallodus, 226 

Pererin, deisyfiad y 962 

Pererin, got aith y 388 

Pererin, hiraeth y 297 

Pererin, hyder y 362, 955 

Perygl o oedi, 208 

Plaid yn yr anial, 612 

Planhigion gras, 835 



Plant yn eiddo D. , 895, S96, 899 

Plcserau crefydd, 

Pob peth yn dda, 

Porfa fras, 

Pregeth, o flaen 28, 



164. 
371,' 



104 

928 
694 
296 
372 
19 
358 
278 
476 
646 
303 
615 
424 
941 



Pfen afalau, 
Pren y bywyd, 
Presenoldeb Crist,. 229, 
Preswyl y Goruchaf, 
Pridwerth, y 
Priodas yr Oen, 
Proffwyd mawr, 
Pwy fel cfe ? 
Pwv vw hon ? 

Pwý ÿw Hwn ? 709, 904, 940 
Pwy yw y rhai hyn ? 942 

Rhad drugaredd, 587 

Rhagluniaeth, 4, 357, 442, 811 
845 
Rhagluniacthau tralIodus,481 
Rhagoroldeb Duw, 706 

Rhinweddau'rgwaed, 697, 711 
Rhodio gyda Duw. 438 

Rhodio yn ol y gair, S59, 860 
Rhwygo'r llen, 87, 589 

Rhyddid, 471 

Rliÿi'edd ras, 670, 671 

Rhyfeddodau'r groes, 198 

Rhyfeddodau'r iawn, 727 

6abboth,y 45,46 

Sabboth, addoliad y 857 

Sabboth nefol, 182 



10 



MYNEGAI 1R TESTYNAU. 



Htmn. Hymw 

465 Trefn gvfryngol . 959 

, rivnUn, 107 

103 Tristwoh yn darfod, 521,920 

Proi at Dduw, 274 

213 Trugaredd agwirtonedd, 855 

DrugareddDuw, 125,403 

113| 726, 844, 847 

892 TryBor Calfaria, 680 

Trysor enaid, 283 

871, 872 Trysor yr iawn, 679 

395 Ty Dduw, arlwyadau 783 

715 Ty Dduw^aroa yn 445, 52« 
97 ' 0,881,948 

386 TyDduw ,hofíì 770,824,825,826 
685 Tÿ Ddaw, Ue yn 771 

162 Tynu ymaith ypechod, 76 
867 Tyrfa ddysglaer, 434 

UdgornJubili 6Ẅ 

36, 921 Udgorn vr efeógyl, CS3 



Sabboth, parch i'r 
Sabboth , sancteiddio'r 
Sabboth yn hyf'ryd, 
Sabbothau, 
Sancteiddhad, 
Sefydluar y graig, 
Seliau, agor y 
Sion,adeiladu 
Sion, ciniadau 
Sion, diogelwch 
Sion, Duẃ dros 
Sion, dysgwyliad 
Sion fel y wawr, 
Sion, golwg ar 
Sion, gogoniant 
Sion, gwleddoedd 
Sion, heddwch 
Sion, hoffi 
Sion, llwyddiant 

Sion,maẁlyn 807, 808 ,885,897 Ufudd-dod y greâdigaeth, 882 
Sion, milwyr 
Sion, mynêd i 
Sion, noddfa 
Sion, preswylyddion 
Sion, sylfaen 
Sion, tegwch 
Sion wylofus, 

Son am farw, 246, Ymbil am nawdd Duw, 

Son am Grist, 508, 913 Ymbil am waredîgaeth 

Swper yr Argíwydd , 46, 47 ' Ymdrech am v fendith , 
48, 173, 241, 375, 390, 391 Ymdrech Iesu, 

419,468,469, 548, 636,Ymddarostvngiad Crif 
Srlwedd y cys<;odau, 194, 543 101 , 264 

643 : Ymddiried yn Nuw , 743 , 775 

803 

594 
•77 
576 
5S 
532 
775 
803 
135 
956 



232 Undeb y gwaredigion, 380 
Undebysaìnt, ' 9<;0 

794 ürddiad <.,nv<>inidog,52,53,172 
757 Ymadael a'r byd, 487 

231 Ymadael, wrth 306, 908 

799 Ymbilamadnewyddiad, 652 
8S4 Ymbil amgymhorth, 010. 829 

804 

789 

42 

310 



710 

534 SmgnaWdoliad Crist, 
813 STmhyfrydwcb yn Nuw, 
586 Ymnerthu yn Nuw, 
593 JYmorchestu yn Nghrist, 
622 Ymostyngiad Duw, 
- STmroad a gobaith, 
347, 510, S16 Ymwared vu Nuw, 

Teyrnas Crist, holaetliiad 347 Yr Ysgol Sabbothol, 
Teyrna- dcTi 257 

Titlau Crisl . 189, 704, 989 YBbryd, arweiniad yr84 
Tlawd cpfiò'r yd, dyddanwch yr 

Tragyẃyddoldeb, 250,261 fsbryd, gofynyr 



Sylwedd yr arch, 
Sylwedd yr ebyrth, 
Tad yr amddifaid, 
Tangnefedd Duw, 
Tawelu'r mor, 
Teilwng yw'r Oen, 
Telynau y saiht, 
Teyruas Crist, 



743 

44 

741, 



Tragywyddoldeb Duw, 1 

Tragywyddol gartref, 
Trefn eadw, 



Ysbrj d, tywalltiad yr 

Ysl>rvd ymbil am 
Ysgol Crisl . 



482 



MYNEGAI 

LR LLIN'ELL GTNTAF O BOB HYMN. 



Hymn. 
A ALL y frfdch a 30 
Irigo 'nghym. 1 12 
aiff doetbineb 
Aheibití*rdywell 642 
A oea gobaith am 210 
A raid i angea <lu 
A raid i gystudd 9 I 
A welaooh cliwi ef G89 
Adenydd ffydd yn 83 
Adnabod lesu'n 55G 
Addnrna'm henaid 221 
A< '1 efengyl fel y LOS 
Aèd sain efengyl 

i am Geid. 
Aed Bon drwy'r l>yd444 
I Bondrwy'rbyd 
I y nos derfyag. 805 
d yr efyngyl bur 
b Muir gan dd. 96 
Aftìnao i'r Eordd. 
»r y ffynonau 276 
ld ddrwa i'r 17 1 
►rodd gweddi'r 

ryn 596 
orwyd fFynon i'n 885 

çorwyd teml yr 
ttnawyf< 
Angyfion dont yn 
Angylion gwy 

ph. 122 



Hymn, 

Anirylion y nctbedd 834 
Ai am fy meiau i 541 
Ai gwir y preswyl 969 
Ai marw raid i mi 552 
Ai mai'w raidi mi'n 178 
Ail ydyw fy nydd. 744 
.\in angeu'r groes 333 
Am air ein Duw rh. 861 
Am ddod adre' idy 517 
Am fendithion y g. 428 
Ani fod yr lestfn 609 
Am graig i adeiladu470 
\m grefydd ymof. 473 
Am Grisl ;;'i Earwol 656 
Am lesn Grist a'i 913 
Am werth yraberth 144 
Anturiai dd. 361 

Ar sden flrydd e& , 
Ar bren y groes 909 
Ar dymhorau o of. 224 
Ar for tymhestlog • 
Ar fyr boed i bob 1 68 
Ar í'Vr cafrodio 11. 487 
Ar Galfari fryn 
Ar Galt'ari J'ryn 681 
Ar _ a bryd. i 

Ar lafar dôn i'n 
Ar lan'r [orddonen I 
Ar lan yr lorddon. 9 17 
Archoâeirìad Qwch 219 
..'. wyddaidbn dy 



12 



MYXEGAI i'll LLINELLAU CYîiTAF. 



Hymn. 

Arg. cynal fi'n yr 297 
Arg. dyro im' brof. 2 1 3 
Arg. gollwng clan 968 
Arg. grasol dyro 296 
Arg. y bydoedd fry 824 
Aros Iesu yn y rh. 313 
Aros wnelora yn y 526 
At ffynon Jacob 337 
At holl dylwythau 655 
At rif treuliedig 72 
At un a wrendy g. 855 
At wedd dy wyneb 343 
Awelon pêr dros f. 385 
Awn bechaduriaid 426 
Awn yn llon dan 989 
BECHADUR, edr. 9 
Bedyddier fia'rYs. 151 
Bellach f 'enaid g. 271 
Bendigaid fyddo'r 772 
Bendigaid fyddo'r 889 
Bendithiaf Dduw 780 
Bendithied pob cr. 442 
Beudithion ar fen. 935 
Bendithir yr Arg. 817 
Beth sydd irai yn y 438 
Beth wyliedydd arn 439 
Beth yw'r achos b. 315 
Beth yw'r beror. 691 
Beth yw'rcynwrfs. 990 
Beth yw'r cynwrf 292 
Beth yw'r dyrfa dd. 434 
Beth yw'r udgorn 207 
Blaguryn yr add. 56 
BlantíîýddlonSion 558 
B'le trôf, b'le'r af 65 
Blinais ár aíbnydd 259 



Hymn. 

Bod anfeidrol yw'r 185 
Boddlonodd pawb 330 
Boed clod a raawl 66 
Boed clodydd ie b. 108 
Boed dy awelon pnr 28 
Boed i efengyl Iesu 79 
Boed lesu im' o h. 546 
Braint, braint, nad 592 
Brenin y saint raor 791 
Brwydr fawr fu ar 201 
Brysio wnelo'r hyf. 1 93 
Bur wreichionen 993 
Bydd, bydd, rbyw 591 
Bydd mawl yn Sion 807 
Bydd peraidd íloe. 410 
Byw i mi ywOrist 23 
OAED ffynon o dd. 115 
Oafwyd addewid 686 
Oafwÿd modd i ol. 421 
Can rail o weithiau967 
Cân o anfarwol gl. 140 
Caned nef a daear 518 
Caned pechadur. 100 
Capten mawr eîn 214 
Cawn, cawn, i Gr. 575 
Çawn weled rh3 T f. 509 
Cenwch i'r iYrg. ac 898 
Cilio wnaeth y tew 194 
Claf wyf a llesg br. 9 L 
Clod, clod, i'r liwn 574 
Clod i Dd. am air 862 
Clod i Dd. trwy'r 436 
ClodforaffifyArg.7o5 
Clodfored pawb yr 981 
Cloforwch bawb 152 
Clyw f enaid 11. 907 



MYNEGAI I E LLINELLAU CYNTAF. 



13 



Hymn 

Clyw f'enaid tlawd 402 
Clyw 'ngweddi Ar. 752 
Clywaf lais gan b. 216 
Clywa'i'r Iesu tan 814 
Clywch lais o'r neT 07 
Cly wch leferydd g. 265 
Clywch pa rywlais971 
Cod, cod, fy enaid 1 
Cod, fy enaid, cais 504 
Cof ani y cyfiawn 468 
Cofìa í'enaid cyn it' 245 
Coíìawn yn llawen 160 
Coll'som y dydd yn 394 
Craig safadwy dan 519 
Crist Iesn o'r dyfn. 114 
Crist ydyw'r dyr. 146 
Orist yw ein g. 978 
Crist yw'r Tywys. 704 
Cryfach addewid 659 
Cwpan llawn o dd. 934 
Cydroddwn fawl 979 
Cydnned Sion lân 537 
Cydunwn Gymrv 654 
Cyfamod hedd, cyf. 938 
Cyfiawnder mewn 828 
Cyflawnwyd y gyf. 111 
Cyfoded Brenin m. 878 
Cyfodi wnaf medd 756 
Cyfododd Br. hedd 619 
Cyfranwr, rhoddwr 813 
Cyffelyb i fy N"uw 908 
Cymerv\ r yd gynt 929 
Cyn im' i'r bedd 718 
Cyn llunio'r byd 713 
C3 T segrwn flaenffr. 44 
Cysur cryf i'm hen. 225, 



Hymn. 

CIIWENYCH c. 515 

Chwi ddrysan trag. 767 
Chwi feibion ced. 897 
Ohwi weision Duw 851 
Ohwi wylwyr Sion 53 
Ohwilio am danat 286 
Chwilio bum y gre. 226 
Chwythed yr awel 163 
DA, da, fod Iesu'n 585 
Da i wr yw dwyn 520 
Da iawn i wr yw 165 
Da yw'r Arglwydd848 
Dacw gariad fel yr 311 
Dacw gariad nef. 440 
Dacw'r ardal, d. 975 
Dacw'r deg gorch. 514 
Dacw'r ffynon f. 435 
Dacw r ffynon w. 308 
Dadseiniwn orfol. 419 
Daeth Crist o'r b. 321 
Daeth, daeth Gw. 576 
Daeth ffrydiau mel. 670 
Daeth ffynon goch 336 
Daeth lesu'r syl. 663 
Daeth imi iachaw. 436 
Daeth Llwydd n. 61 i 
Daeth trwy, fy Iesu 579 
Daeth y Messia 690 
Daeth yma i'r byd 181 
Dal fi, er fy ngel. 580 
Dan bwys ein bai 332 
Dan dy fendith w. 306 
Danteithion breis. 636 
Darfydded son am 353 
Darhmio'r iachaw. 411 
Daw miloedd ar dd. 128 



14 



M V \EGAI I E I.LINEI.LAU CYN'i Ä 1 . 



Hymn. 
Daw'r caethion ry w 7< K i 
Daw'r dydd i dr. 483 
Daw y Barnwr yn 802 
Deffro fenaid, d. 427 
Deffro nghaîon, d. 510 
Derfydd yfed dyfr. 920 
Dcued nef a deued 1 97 
Deuwch bechadur. 269 
Deuwch liil syrth. 317 
Deuwch saint goll. 205 
Dewch a chydsein. 14 
Dewch ataf'b. 26 al56 
DeAvch bechadur. 392 
Dewch hen ac ieu. 631 
Dewch i loffai'enc. 924 
Dewch, rai euog 211 
Dewch seintiau gyd 147 
Dewch weision D. 881 
Digaregu ffordd i'r 985 
Diliau melus o fen. 261 
Dim trysor nis cair G79 
Diolch'i ti, O Dad 992 
Diolch i ti yr lloll. 926 
Diolchaf fi â chalon 781 
Dod gyfiawnder y 309 
Doed mawr a bacli 71 6 
'Does arnaf ddim 117 
'Doesgyffelybiddo430 
'Does mesur ams. 107 
'Does neb trwy nef. 401 
Dos ar led efengyl 289 
Draw ar gopa bryn 198 
Draw mi welaf ryf. 186 
Dros y bryniau ty. 288 
Drosom yn ciriol G88 
Duw anfondi vrY. 348 



Ilymn. 

Duw buost im' yn 831 
Duw bydd yn graig815 
Dawonwiliaistao 886 

Duw da, ar ba fath 175 
Duw* f 'einioes a'm 819 
Duw Ior corona'r 51 
Duw mawr i ba u. T88 
Duw mawr, i'th b. 816 
Duw mawr y rliyf. 88 
Duw, pwy a ddring 757 
Duw'r bendithion 298 
Duw'r boreu wrth 07 
Duw rhyfedd y w'th 58 
Duw sy'n cyfiawn. 212 
Duw tirion atat ti 769 
Duw y gogoniant 800 
Duw )- tragwyddol 846 
Duw ydyw noddfa 794 
Duw yw fy nerth 793 
Dwy aden fel e'l. 120 
Dy 'babell tli mor 826 
Dy gariad, Iesu, s. 413 
Dy ras, dy nawdd 803 
Dy wir sy'n drysor 573 
Dvfroedd bywiol s.228 
Dyledswydd fawr 919 
Dymababell y cy£ 189 
Dynia dyinhor bron 2 
Dyma gariàd pwy I 92 
Dyma Geidwad í'r 2 
Dyma gyfarfod h. 24 
Dyma'r man dym. í v 
Dyrobafefdi iý \. í 
Dyrohafa'i ngolwg S66 
Dyrcbafer enw I. 341 
! >vrcbafwii ein llef 1 



MYNEOAI i'B LLINELLAU CYNTAF. 



15 



Hyran. 

Dyro olwg ar dy h. 223 
Dysg fi, Dduw, d. 38 
Dysg fi yn nechreul66 
Dysg i mi fyw yn 877 
Dysg im', fy Ion 859 
Dysg im' fynych 833 
Dysglaeria fore w. 627 
Dysgwyl'r wyf ar 279 
Dysgwyliaf o'r m. 865 
Dywedaist wrthyf 391 
DDILYNWYR 927 
EDRYCHwnafi 196 
Edrychaf ar dy w. 759 
Efengyl yr Oen 683 
Efíaith pechod a g. 970 
Eheda, eheda 746 

Ei glod sydd heb 582 
Ein gwaith a'n tyb. 59 
Ein Harg. cu fu'n 712 
Ein heinoes, m. 408 
Ein noddfa, ein n. 796 
Eiriolaeth Crist sy 607 
Eisteddai teithiwr 640 
Eneidiau llesg ac 481 
Enw melus ydyw'r 957 
Er aur a chyfoeth 875 
Er bod rhai o ben. 395 
Er bod yn hir mewn 1 82 
Er cael fy nrygu 149 
Er cryfed yw'm g. 532 
Er dyoddef blin g. 479 
Er geni heddyw 176 
Er maint a gly wais 378 
Er maint íy ngha. 963 
Er maint fy llygr. 383 
Er myned oll yn g. 629 



180 
562 
534 
804 



475 
482 
545 
533 
998 



Hyuin 

Er rhoi y coríf yn 179 
Er tewi yn y bedd. 
Er trengu ar y gr. 
Er tywallt môr o 
Erglyw, O Dduw 
Esgynodd Crist ein 338 
FE agorwyd ftbrdd 422 
Fe bregethir Iesu 524 
Fe dorodd Iesu'r 
Fe dorwyd careg 
Fe ddaeth efengyl 
Fe dderfydd fy 
Fe gwympir mur. 
Fe gymerth Jesu b. 671 
Fe welir etifeddion 387 
Fe welir Sion fel y 97 
Fe welir Sion fel y 386 
Fel afon gref lifeir. 412 
Fel hyn medd y g. 2 
Fy enaid cred, yn 354 
Fy enaid clyw, ys. 16 
Fy enaid dòd i'th 845 
Fy enaid dringa dr. 600 
Fy enaid gwel ar Gr. 87 
Fy enaid hed tua'r 76 
Fy enaid i sydd 693 
Fy enaid, na thaw 694 
Fy enaid nac angh. 404 
Fy enaid oll, bend. 844 
Fy enaid, pa mor 153 
Fy etifeddiaeth w. 155 
Fy nghalon a fawr 869 
Fy Ngheidwad ha. 708 
Fy Iesu gaiff byth . 676 
Fy Iesu y w fy Nuw 639 
Fv llais nt DôW 822 



16 



MYNEGAI i'e LLINELLAU CTNTAF. 



Ilynin. 

Fylloches glyd a'm 778 
Fy Mhrynwr cu 010 
Fy mugail yw'r A. 765 
Fy mywyd wyt fy 550 
Fy noddfa gadarn 414 
Fy Nuw a'm Tad 932 
Fy Nuw, fy Ior, fy 705 
Fy Nuw, fy nerth 142 
Fy nyddiau'n afr. 132 
Fy unig Dduw yd. 805 
Fytb, fyth rhyfedd. 459 
FFARAVEL fo i'r 695 
Ffarwel fy mrodyr 74 
Ffarwel gyfeillion 469 
Fflatn ydyw cariad 616 
Ffolineb inawr oedd 92 
Ffowch deganan g. 253 
Ffowch i'r noddfa 209 
Ffown bellach oll 954 
Ffynon fy holl law. 141 
GALL gwragedd 134 
Gobaith yw angor 25 
Gogoniant fydd an. 737 
Gogwyddodd Crist 669 
Goleuni mwy sydd 763 
Gorchfygodd, gor. 137 
Gorphenwyd ífordd 10 
Gorph. medd ein 60 
Gorph. medd Orist 698 
Gorph. pwy a dd'w. 11 
G-orph. pwy ddyw. 745 
g. 758 
267 
206 
372 
723 



Gosodais f 'Arg 
Gwaed y groes sy' 
Gw el bechadur 
Gwel f'enaid llesg 
Gwel Grist vn dvf. 



Hymn. 

Gwelir Iesu'n ogo. 973 
Gwcll i mi na ph. 222 
(Iwell yw na holl 586 
Gwir Brophwyd m. 615 
Gwisg dy gleddyf 102 
Gwlad dda yw'r n. 958 
Gwnaeth Duw fwy 125 
Gwnaeth Iesu ber. 542 
Gwnaeth mwyn D. 632 
Grwnawd concwest 84 
Gwrandàwed clust. 169 
Gwrandawcd ]>lant 823 
( i wrando ferch ar 792 
Gwyn a gwridog 513 
Gwyn byd 'sawl 863 
Gwyn fyd a gofio'r 787 
Gwyn fyd y rhai a. 830 
Gwyn fyd y rliai di. 777 
Gwyn fyd y rhai sy 668 
(rwvn fvd vr hwn 747 
IIENTFFYCHienw 15 
Henn°vch i'r boreu 506 
Henfìych i'r Sabb. 922 
Ilir ddysgwvliais 915 
IIoeliodd\ldeddf yr 200 
Holl lwythau Adda893 
Hosana, Halelnia 446 
Hosana, Haleluia 486 
Hosana heddyw s. 511 
Hosana i" 1 !! Brenin 621 
Eyd atat Àrg. nef 773 
üyd heddyw mae 96 
Byfryd laia efengŷl487 
IACHAAYDAYU d. 048 
I Bethl'em awn tr. 539 
I bwy mae gwarth 991 



MYNEGAI i'r LLINELLAT CYNTAF. 



17 



Hymn. 

I dŷ'r Arg. pan 868 
I Dduw boed mol. 649 
I Dduw ein Pryn. 159 
I Dduw rhowch f. 896 
I foli Duw uchod 797 
I fyny at fy Nuw 624 
I'enctid hawddgar 236 
Iesu cadarn wyt 293 
Iesu cyfaill f'enaid 441 
Iesu cyfaill pechad. 230 
Iesu cyfaill pechad. 271 
Iesu difyrwch f 'en. 352 
Iesu ei hunan yw 203 
Iesu eto mewn g. 252 
Iesu hawddgar 'r 215 
Iesu 'Mrenin mawr 429 
Iesu'r Prynwr a'm 277 
Iesu y dirmygedig 503 
Iesu ydyw'r unig 99 
Iesu yw Rhosyn S. 19 
Iesu y w tegwch m. 905 
Ieuenctyd llon at 374 
I'n craig ífoi nawr 535 
I'n henwau gwael 854 
I'r Arg. cenwch 841 
I'r Iesu boed y clod557 



I'r làn a'r faner f. 
I'r làn o'r bedd ein 
I'r meusydd nefol 
I'r unig ddoeth a'r 
I'th dawel dý y d. 
JEIIOFA ddaeth i 
Jehofa sy'n teyrn. 
Jehofa sy'n teyrn. 
LLAIS hyfryd rh. 
Llanwed yr iach. 



982 
12 
71 
139 
445 
605 
447 
840 
742 
443 



0a 



Hymn. 

Llawen floeddiwch 810 
Llawn o ofid, llawn 502 
Llefara Arg. air m. 145 
Llefwch genadon D. 27 
Llwyr adawn ein 274 
MADDEUANT r. 89 
Mae afon bur o dd. 795 
Mae afon o ras 936 
Mae addewidion m. 327 
Mae angeu yn awr 721 
Mae angylion yn 202 
Mae ardderchawg. 3 
Mae arnaf rwymau 465 
Mae Balin yn Gil. 730 
Mae baner rhinw. 983 
Mae Brenin nef ar 70 
Mae brodyr imi a. 380 
Mae clywed new. 346 
Mae crefydd o an. 415 
Mae Crist a'i wr. 454 
Mae deng myrdd. 270 
Mae durtur yr Ef. 345 
Mae D.'n cymodi 407 
Mae D.'n cymodi 620 
Mae D. yn awr â 75 
Mae dy wedd yn dr. 278 
Mae dy Ysbryd di 280 
Mae efengyl gras 531 
Mae eglwys Dd. fel 798 
Mae eglwys Dd. tr. 717 
Mae enw'r addfw. 634 
Mae enw'r Oen i 161 
Mae íÿ nghalon am 249 
Mae fy nyddiau 299 
Mae gair fy Nuw 61 
Mae galwad yn awr 720 



18 



MYNEGAI i'R LLINELLAU OYNTAF. 



Hymn.j Hymn. 

Mae gwcddi Br. nef 661!Mae Sîon wan yn 921 
Mae gwirioneddau 806 Mae T'wysog tang. 129 
Mae haeddiant dw. 635 Mae udgorn Jubili 667 
Mae haeddiant ma. 711 JMac y ddeddf yn 423 
Mae Iesu Grist yn 319'Mac yn y gair ryb. 148 



Mae Iesu'n madd. 608 

Mae lluoedd maith 641 

Mae, mae, ein Har. 587 

Mae, mae yr amser 590 

Mae modd i faddeu 529 

Mae'n brawd wedi 118 

Mae'n eistedd rhw. 862 

Mae'n hyfryd m. 376 

Mae'n llon'd y nef. 400 

Mae'n taith yn awr 393 

Mae pren y bywyd 358|Mawr yw yr Ion 

Mae'r Br. yn y bl. 625 Megys defaid y cr 

Mae'r dydd yn gw. 637 

Mae'r ddaear a'i 11. 736 

Mae'r ddeddf yn eg. 62 

Mae'r efengyl w. 925 

Mae'r faner fawr 633 

Mae'r faner i fynu 728 

Mae'r ífynon heb ei 602 

Mae'r ff^mon yn 

Mae'r gair yn bur 



Mae'r gwaed a red. 183 
Mae'r iachawd. fel 350 
Mae'r iachawd. rad 544 
Mae'r manna gw. 568 
Mae'r wawr s.y'n t. 551 
Mae'r wledd yn b. 1 62 
Mae rhai ieuengach 177 
Mae rliyw dorf 106 
Mae rhyw fyrdd o 217 
Mae Sion wan yn 715 



Mae yr Iorddonen 961 
Maen yn Sion a s. 23] 
Marchog Iesu yn 204 
Mawl yn d'aros s. 808 
Mawr achos llaw. 329 
Mawr ddiolchwn 295 
Mawr iawn ydyw 799 
Mawr wyt ein Tad 50 
Mawr ydyw ein h. 123 
Mawr yw T 'th dirion. 49 
811 
138 
Melus wledd a bery 304 
Melus yw dydd y S. 4 6 
Merch Si'on, bydd 701 
Merch Sion ryw 685 
Mewn anialwch m. 255 
Mewn bywyd mae 55 
Mewn edifeiriol gri 606 
)46 Mewn trallodion na 950 
S>[ewn tynmestl. 923 



Mi a ddarfyddaf 560 
Mi a'm tylwyth, fy 951 
Mi a'th mwrygaf 774 
Mi dafla maich i 351 
Mi deithia'r anial 601 
Mi dreîgla'm nyrdd 150 
M' dreuliaf oriau 594 
Mi edrychaf ar i 218 
Mi gana' ara waed 561 
Mi ganaf mewn 11. 480 



MYNEOAI i'E LLINALLAU OYNTAF. 



19 



Hyrnn. 

Mi ganaf tra bo an. 944 
Mi gefais heddyw 953 
Mi ge's y Ffrynd 726 
Mi gofiaf eiriau'm 173 
Mi gysgaf hnn yn 505 
Mi hoftais heb w. 7<0 
Mi welafwladol. 719 
Mi yinddiriedais 775 
Milwyr Sion cym. 232 
Molaf dy ryfedd r. 157 
Molianned pawb 980 
Moliannn D. sydd 322 
Moliannwn yr Arg. 741 
Molwch Dduw sy 899 
Molwch yr Arg. 847 
Morddedwydd yw 367 
Mor felus hofl' i'm 373 
Mor hardd, mor d. 825 
Mor hawddgar yw 682 
Mor llawen ce's fy 867 
Mor werthfawr yd. 783 
Morio ^milaen yr w. 499 
Mÿfi'r pechadur 530 
Mýfi yw'r adgyfod. 972 
Mynegwyd gan ein 790 
NÂ foed im' garu 567! 
îTawr 'rwy'n gwel. 104 1 
Nerth i aros yn y tŷ 52? ; 
Nesaedholl beíled. 931 
Newrddion braf a 32 
Ni ddaw nghyfeill. 912; 
Nifedddaearwrth.273, 
Ni feddaf weithred 965 
N"i phery ddim yn 638 
Nì phery 'r anial 674 
Ni raid byth in' g. 521 



Hymn. 

Ni welaf noddfa 363 
Nì welodd llygad 82 
Nid all angylion p. 902 
Nid allodd angeu 673 
Nid fy nef y w ar y 191 
Nid i gondemnio d. 6 
Nid oes, ni fu, ni 577 
NkI yw'harddwrth. 98 
Nid yw hyfrydwch 64 
Nis gall angylion nef 83 
Nis gall ang. pur 342 
Nis gallai gwaed 543 
'Nol marw Brenin 618 
'Nol marw'n T'w. 665 
O AED yn awr i'r 359 
O agorfy llygaid 126 
O angeu pa le mae 136 
O am aros tra 528 

O am drenliô'r S. 294 
O am ífydd i ffoi 945 
O am gael golwg 976 
O am gael golwg n. 495 
O am gael Iesu'n 489 
O am lechu yn y 281 
O arn nerth i dreul. 258 
O am ysbryd i w. 312 
O anfon Arglwydd 657 
O ardaloedd nefol 416 
O Arg. Brenin nef 754 
O Arg. bydd yn f. 789 
O Arg. cyfod tor y 820 
O Arg. da yr egl. 172 
O Arg. Dd. bywha 36 
O Arg. Dd. rhag. 450 
O Arg. Dd. rho n. 174 
O Arg. ein Ior ni 753 



20 



MTNEGAJ i'R LLIXF.LI.au OYNTAF. 



Hymn. 
O Arg. grasol cym. 782 
O Arg. Ior haelianùs 43 
O Arg. rho dy wyn. 90 
Arg. trugárhâ 651 
O arwain i'y enaid L33 
brysia Arg. cly\v 888 
O cais yr olew pur 41 
O cenwch fawl i 892 
cenwch fawl i'r 856 
O cenwch glod i'r 838 
cofiwn air ein I. 375 
O cofiwn hoelio I. 405 
O cofiwn yn awr 738 
O cyfod bellach tr. 843 
O cyfod ferch Sion 113 
O cyfod Frenin g. 17 1 
O chwi eneidiau b. 548 
dan d'adenydd 664 
O deuwcli, deu. 987 
O dewch a chanwn 837 
dewch, bechad. 729 
O doed teyrnas. 347 
O dragwyddol Gr. 270 
O dyma syndod p. 86 
O Dduw cerydda'r 812 
O Dd. cyfiawnder 751 
Dd. ein tadau 593 
O Dd. fy Ior, tra 170 
O Dd. pwy fel tydi 653 
O Dd. rho im' dy 604 
O Dd. sefydla'm 947 
O ddydd i ddydd 962 
O ddyfnder dirgel. 735 
O ddyfnder doeth. 734 
O ddyfnder trallod 876 
O enw ardderch. 496 



Hyinn. 

O f'cnaid eán am 722 
O f enaid gwel 463 
O fewn v Bibl pur 
O fewn yranial dir 572 
O filwyr ieuainc d. 33 
O foroedd o ddoe. 474 
O Freniu nef a d. 371 
O fryniau Caersal. 131 
O fugail Israél tydi 52 
O fy Arg. mae'r 952 
O fy enaid chwilia 220 
O fy enaid nacang. 310 
O fy ngnalon bell. 283 
O fy nghalon tyred 275 
O ffynon fawr o h. 626 
O ffynon werthfawr 658 
O gariad, O gariad 732 
O gollwng fi, dyner. 80 
O Greenland oer 485 
O gwel y Br. mawr 540 
O henffych fore w. 538 
O Iachawdwr p. 247 
O iachawd. fawr 566 
O iachawd. fawr 595 
O iach. gadarn 448 
O iach. hawddgar 457 
C iachawd. wiw 547 
O Iesu cu, gad im' 707 
O Iesu mawr y M. 17 
O Iesu rho inr dv 124 
O llefiira addfwyn 190 
O maddeu'r holl b. 918 
O mewn Oaersal. 571 
O molwcli yr Ion - 
O mor gyfiym y c. 262 
O mor hardd yw tr. 498 



MYNEGAI I E LLIÍTELLAU CYNTAF. 



21 



Hymn 

O mor hyfryd fydd 25-4 
O mor ogoneddns 234- 
O mor ẁerthfawr 1S7 
O na b'ai cystudd. 266 
na chawn ddif. 301 
ö na ddeuai'r hen 208 
O nertlioedd mawr 323 
pwỳ all beidio 464 
O pwy yw lion sy 409 
O ras, rliad ras i g. 598 
O ryfedd drefn gyf 959 
O ryfedd drugar. 725 
O rhoddwch fawl 89] 
O tyred addfwyn 611 
O tyred Arg. mawr 652 
O tyred y gogledd. 29 
O tyr'd i ben dded. 77 
tywallt ar ein g. 986 
O Ysbryd pur nef. 460 
O Ysbry'd sanct, 911 
Ofer yw gobaith p. 964 
Offeiriad y Gofuch. 420 
O'i gariad gynt d. 930 
O'm hamgylch d. 786 
O'r bedd cyfodai 768 
O'r holl fendithion 20 
O'r iachawdwriaeth 35 
O'r iach. rasol gu 364 
O'r nef mi glyw T ais 455 
O'r nefoedd clywch 5 
O'r pydew erchyll 785 
Os caf gysuron ar 167 
Os yw 'ngofidiau 154 
PA beth y w angeu 672 
Pabeth vw dyn? ca.325 
Pabethywdyn?cr.326 



Hymn. 

Pa beth y w dyn na 68 
Pa ddynion hapus 942 
Pa feddwl, pa 'm. 109 
Pa fodd, O Dduw 860 
Pa gynhwrf a pha 853 
Pa le, y gwnaf fy 578 
Paham mae dynion 749 
Palmentir llwybr 565 
Palmentwch y brif. 943 
Pa'm carai'r byd 54 
Pa'm 'rwy'n drista300 
Pan alwaf arnat ti 750 
Pan bo'r Iorddon. 554 
Ban delo angeu yn 366 
Pan ddaeth plant 852 
Pan fo'i'n gymylog 933 
Pan oedd Sinai yn 235 
Pan oeddym gaeth 884 
Pan y dychwelai'r 873 
Parhau mae hen 403 
Pawb sydd yma'n 500 
Pe meddwn aur P. 549 
Pechadur fy Arg. 121 
Pechadur wyf da 37 
Pechadur wyf, O 451 
Pechadur wyf, yd. 365 
Pererin wyf i'r G. 955 
Petli hyfryd iawn 835 
Plana'm corph a'i 948 
Plant caethion B. 599 
Plant ydym eto dan 377 
Pob llwyth aciaith398 
Pob seraph, pob s. 678 
Preswylfan y Gor. 476 
Prydcafwel'dytir256 
Pwy all olrhain i f. 184 



22 



MYNEGAI l'B LLINELLAU OYNTAF. 



ilynm. 

Pwy draetha'r fath 40 
Pwy Dwysog, b. 308 
Pwy ddaw yn ang. 588 
Pwy ddyry im' f. 490 
Pwy glywodd am 477 
Pwy welaf fel f'A. 4(52 
Pwy welaf o Edom 110 
Pwy wrendy gwyn 78 
Pwy ydyw hon yn 630 
Pwy ydyw hwn sy 709 
Pwy yw? mae hon 941 
Pwy yw ? màe'n h. 910 
Pwy yw y Brenin 339 
'R ARG. nerthol 836 
Rhag i mi fod yn ol 949 
Rhai a ant i'r nior 849 
Rhedwn ar frys, m. 974 
Rhoddaist fy nydd. 784 
Rboes, rhoes, fv 584 
Rhof fawrglod i ti 885 
Rhowch glod i enw 340 
Rhowch glod i'r 613 
Rhowch glod yn a. 882 
Rhown ddwyfol g. 903 
Rhown glod i'n II. 536 
Rhwng Pi'hiroth a 314 
Rhyfedd na buas. 512 
Rhyfeddod, rhyf. 727 
Rhyfeddod welodd 453 
Rhyfeddol yw dy 887 
Rhyfeddol yw rhin. 645 
Rhyfeddol yw'th a. 4 
Rhyfeddu'r wyf, r. 331 
Rhyfeddwn olud. 739 
Rhyw aíbn a gacd 697 
Rhyw wr, rhyfedd. 18 



Ilymn. 

Rliyw werthfawr 802 
'Rwyf fi'n myn'd i 417 
'Ëwy'n brysio bob 703 
'Rwy'n coíio gair 916 
'Rwy'n dewis Iesu 21 
'Rwy'n edrych dros379 
'Rwy'n gweled bob 696 
'Rwy'n llefain i'r 82« 
'Rwy'n morio tua 356 
'Rwy'n nesu at o. 119 
'Rwy'n rhoi mh. 418 
'Rwy'n tynu tua'r 488 
'Rwy' yn terfynu 564 
SAFED yr haul, s. 39 
Saif breniniaetli g. 257 
Sail yv eiriolaeth 13 
Saith deg o flwydd'. 832 
Sanöteiddrwydd i 906 
Sawl a 'mddiried. 872 
Seiniwch y dymp. 997 
Serenfore, Gwrei. 939 
Sôn am farw glyw. 246 
Swn hyfryd y sydd 702 
TAD pob trngar. 368 
Tad tragwyddol. 344 
Taened gweinidog. 290 
Taened gwir gen. 291 
Tangnefedd Duw 497 
Teg wawriodd 662 

Teilynga edrych A. 370 
Teyrnasa Iesn m. 510 
Teyrnasu mae'n I. 6 
Ti, Arg., yw fy rh. 610 
Ti Farnwr byw a 452 
Tosturi D. sydd yn. 369 
Tosturia nefol Dad 623 



MYNEGAI i'r LLINELLAU CYNTAF. 23 



Hynin. 

Tra byddwyf yma 478 
Tra yÍi y dyrus 388 
Trafaelu 'mlaen yr 397 
Tragwÿddoldeb m. 250 
Trau'wyddolrìeb m. 251 
Treuliwyd blwydd, 239 
T'rewch y Symbal 999 
Triged cwmwl y 237 
Troseddais ddeddf 05 
Trugaredd cyn fy 559 
Trugaredd dod i mi 801 
Trngaredd ein D. C;)í> 
Trugaredd sy-'n t. 507 
Trwm yw cysgu 103 
Trwy Dduw gall 870 
Trwy'r byd y bo 692 
Trwy y cysgodau 6-13 
Tydi a garaf Arg. 7GU 
Tydi wyt deilwng 901 
Tyred ffynon gras 233 
Tyred lesu i ledio 260 
Tyr'd Arg. anwylaf 731 
Tyr'd nefol G'lomen 73 
Tyr'dYsbryd Glanl04 
Tyr'd Ysbryd San. 349 
UDGENWCHw. 628 
TJn a gefais im' yn 424 
Un Uais, un swn, 22 
Un olwg ar dy w. 660 
Unwaith am bytli 461 
Unwaith eto mi 229 
Unw aith trwy ddy. 93 
WEL cyfod íý en. 116 
Wel deuwch tua'r 569 
Wel dewch o fawr i 666 
Wel dyma gyfoeth 381 



Hjnnn. 

Wel dyma odfa n. 466 
Wel dyma odfa n. 
Wel dyma'r cyfaill 
Wel dyma'r dydd 
Wele angeu llym 
Wele bur gyfiawn 



467 
81 
857 
431 
195 



Wele cawsom y M. 307 
Welè cyfododd, 687 
Wele draerì yr ef. 243 
Wele eto un yn rh. 210 
Wele fath olwg h. 960 
Wele fod brodyr 879 
Wele fwrdrì ac arl. 241 
Wele ganwyrì y M. 263 
Wele hen arìrìewirì 188 
Wele holl weision' 880 
Welemor ddym. 525 
Wele Sinai a Chal. 199 
Weie'n wir ddirgel 101 
Wele'r rìydd yn 433 
Wele'r faner wen i 244 
Wele'r gogoniant 158 
Wele'r hwn sydd 264 
Wele'r Oen ar fyn. 316 
Wrth daro'r graig 714 
Wrth deimlo grym 472 
Wrth deitliio gan 850 
Wrth deithio'r an. 612 
Wrth dy orserìd di 284 
Wrth ferìrìwl aín y 617 
Wrth gofio teithiau 675 
Wrth orserìrì y J. 842 
Wrth weled Iesu'n 904 

Y BEDDAÜ tyw. 493 
Y" cof arn eífeithiau 135 

Y cwbl a feddaf 384 



24 MTNEGAI i'r LLINELLAU CTNTaJ'. 



líyinn. 

Y cyfìawn drig yn 994 

Y chwi pai c\ lìnwii 77'.' 

Y gair sy'n dangos 324 

Y gareg a dorwyd L80 

Y greadigaeth gref 894 

Y groes yw ètifedd. 581 

Y gwaed, y gwaed 458 

Y gwrfuarGalfar. 494 

Y llen, sydd rhyng. 589 

Y mae arwyddion 491 

Y mae heddyw n. 523 

Y mae'r waedd ar 522 

Y mae rliinwedd 282 

Y mae un uwcb. 960 

Y maen a wrtliod. 856 

Y maen, wrtliod. 858 

Y nefoedd sy'n dat. 762 

Y nos bradychwyd 47 

Y noswaith drom 48 

Y rhai sy'n hau y 874 

Y Sabboth gwyl n. 45 

Y Salem newydd 399 
Ysawlni rodia, d. 748 

Y sawl sy deilwng 776 

Y tir dymunol san. 977 
Yma cur a blinder 501 
Ymddiried gredad. 743 
Ymddysglaería H. 287 
Ymgartrefed íÿ s. 272 
Ymgrymed pawb i 622 
Ymhlíth holl ryf. 382 
Ymláeo, ymlaen, a. 583 
Ymlaen, yml. ch. 425 
Ymlaen yr awn 988 
Ymnerthwn yn X". r>77 
Yn awr fy enaid cl. 9 1 1 



IIvmn. 

Vn awr 'rih fynwee 69 
Vn awr rnewn gor. 928 
Vn bridwerth qroe 6 16 

Vn Eden c<,tiafh. 406 
Yn ewyllysgar pwy 984 
Yn flfordd íorch. 864 
Vn Judalnnod vw821 
Yn mynyófd Si'on 320 
Yn nlíý ein Duw 900 
Vn X. ymlaAven. 809 
Vn nydd o-rus cvn 242 
Yn ol dy dystioî. 328 
Yn ol dy rasol an. 390 
Yn Peniel 'rwyt fy 42 
Yn raslawn i'th d. 827 
Yn Salem draw b. 85 
Yn Sîon mae cyfr. 127 
Yn y dyfroedd m: 248 
Yn yr anial sych bl. 806 
Yn ysgol bur íy X. 563 
Yna nesais at ei 2l'7 
Yr afon a lifodd r. 937 
Yr Arg.arfynliaith603 
Yr Arg. Brenin nef 143 
Yr Arg. yw fy M. 764 
Yt Arg. yw fy ÌL 766 
Yr Arg. yw ngol. 771 
Yr eang faith fr'urf. T61 
Yr hwn a gred yn 87 I 
Yr Iesu a deyrnasa 818 
Yr Oen a laddwyd »i:> 
Yr un wedd ag v 788 
Yr Ysgol Sabboth. 956 
Ysbryd Glân, Ooi 
Ysbryd yw Dnw 706 
Ystyriẃoh ie'nctid 34 



HYMNAÜ. 

1 • Tragwyddoldeb Duw. . . M. H. 

C'OD, c'od fy enaid gad y llawr, 
Ehanga'th holl feddyliau'n awr, 
Dihnna'th lef a'th lafar byw, 
I ganmol y tragwyddol Dduw. 

2 Erioed cyn taenu'r nefoedd fry, 
Jehofa'n llanw'i orsedd bu; 

Ei drigfan tragwyddoldeb yw, 
A byth a byth yw amser Duw. 

3 Ein hoesoedd ni ânt heibio'n glan, 
Ei oes dragwyddol ef a sai' ; 

Ein Dnw fydd byw dros byth yn llon, 
Pan losgo'n lân y ddaear hon. 

15» " Ar hwn yr edrychaf." ..JM. H. 

FEL hyn, medd y Gornchel un, 
'Rwy'n llanw gorsedd nef ei hun, 
Fy enw yw Duw, 'rwy'n trigo fry, 
A thragwyddoldeb yw fy nhŷ. 

2 Ond disgyn 'rwyf i fydoedd is, 
Mae genyf ar y ddaear l} r s; 
Yr ysbryd gostyngedig briw 
Yw'r drigfan bur 'rwy'n hoffi byw. 

3 Yr enaid isel wrth fy ngair, 
A'r cystnddiedig a fywlieir, 
Y galon ddrylliog a iachaf, 
A'r meddwl blin a esmwythaf. 



20 HYMtfAÜ. 



•»• Yr Arglwydd yn ddoethyn ciffyrdd i\I. H. 

MAE ardderchawgrwydd yn ci fiyrdd, 
Mae gras a rhyfeddodan fyrdd; 
Oadarnach ar ei orsedd yw 
JSTa thwrf y eedyrn o bob rhyw. 

2 Arswyded daear ger ci í'ron, 
Ac ymostynged beilchion hon; 
Mae'n hoffi barn, mewn nertli a gras, 
Mae yn darostwng cyrn ei gas. 

3 Mae 'i lwybrau yn y dyfnder mawr, 
Weithiau i fynu weithiau i iawr; 
Gras a doethineb, yn mltob man, 
Trwy hyn sy'n dysgu f enaid gwan. 

4 Molianer enw'r Arglwydd Ton, 
Am ei sancteiddrwydd ef b'o son ; 
Barn ac uniondeb, ár bob awr, 

Yw ífyrdd a llwybrau'r Arglwydd mawr. 

4:« Rhaglaniueth...M. H. 

EHYFEDDOL yw'th amcanion, Ior, 
Mae'th ddofn ragluniáeth £el y môr ; 
Rhy ddofn i ni á'n deall tlawd, 
Ei heglur wel'd à llygaid cnawd. 

2 'Nawr gwisgo 'rwyt dy wyneb cu 
Mewn digllawn wg, fel cwmwl du; 
Trwy'r cwmwl credu'th ras a wnawn, 
Mai'th brofi o hÿd yn dirion gawn. 

3 Tros dònáu dyfhipn, geirwon, llym, 
Wrth tfydd, nid golwg, morio 'ry'm; 
Trwy dd'rysni'r daith, mewn anial le, 
Ffydd yw*n liarWeinydd tu a'r ne\ 



EYÎÍffAÜ. 27 

4 Dad doeth! os yw dy wialen di 

Ar fedr yma'n cospi ni ; 

Wi bwyswn ar dy fraich o hyd, 

Dy nerth a'n dwg yn iach drwy'r byd. 

O. Gcnedigaeth Crist...M. H. 

O'R nefoedd cly wch ar fore clir, 
TSTewyddion ddaeth i Fethle'm dir, 
Fod í ni wedi ei eni nn, 
Yn gadarn dŵr i gadw dyn. 

2 Fe ganodd yr angelion fry, 

O wir fawrhad i'n Ceidwad cu: 
A pha'm na cliauwn ninau'n awr, 
Wir glôd am eni'n Oeidwad mawr. 

3 Rhyfeddod pob rhyfeddod yw, 

Fod Iesn yn ddyn, ac yn wir Dduw ; 
Ar liniau Mair yn faban gwan, 
Yn Dduw presenol yn mhob man. 

4 Boed y gogoniant iddo'n awr, 
Gan fawr a mân, dros ddaear lawr, 
I'r Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd Glân, 
'N un Duw o hyd, a diwahân. 

^} # Anfoniad Cristi'r byd...M. H. 

NTD i gondemnio dynol ryw 

Yr ymddangosodd Orist, Mab Duw ; 

Un arf ni welwyd yn ei law 

Ka thanllyd gledd i beri braw. • 

2 Ond cymaint oedd tosturi Duw, 
A'i gariad rhad at ddynol-ryw, 
N"es rhoddi ei Fab i ddwyn ein bai, 
A chadw'n henaid rhag y gwae. 



28 EYIOTAÜ. 

3 Dewch, bcchaduriaid, at Fab Duw, 
I gredn ynddo, a bylhol t'yw ; 
< îysuron lil <>'i enau ddaw, 

Bendithion fyrdd a rydd ei law. 

• • laith dor.lhineb...M. II. 

A GAIFF doetliineb weiddi maes, 
ITeb neb yn gwrando iaith ei gras? 
Lleferydd y tragwyddol Dduw, 
A haeddai barch gan bob dyn byw. 

2 Mi oedd ei brif liyfrydwch ef, 
Ei Fab tragwyddol cyn bod nef : 
A llawenhe's, er gwaeled y\v, 
WePd lle preswyliai dynohww. 

3 Fy meddwl ar y eyntaf úi 
Ar iechydwriaeth y fath rai ; 

A gadwo'm ffyrdd i, dedwydd yw, 
A'r dyn a'u gedy, ni bydd byw. 

o« Calfaria ar gyfer Sinai M. H. 

Mx\E'R gair yn bur, a'r ddeddf yn lân, 
A Duw ei hun yn ysol dân ; 
A ninau'n euog ger ei fron, 
Heb nodded ar y ddaear hon. 

2 Ond } T n y tywydd garw hyn, 
]\fae golwg ar Galfaria fryn, 
A'r aberth fu yno un prydnawn, 
Yn dwyn tawelwch liyfryd iawn. 

3 Mao yn y gwaed rinweddau gwiw, 
I olchi'm henaid du ei Uw ; 

A phrawf o rin maddenol raa, 

A gliria'm holl euogrwydd cas. 



HYMNAU. 29 

4 Pan gaf fy ngwneyd yn berffaith lân, 
Perffaith pryd hyny fydd fy nghân ; 
Caf roddi'r goron byth ar ben 
Yr hwn a'm prynodd ar y pren. 

0« Oen Duw...M. H. 

BECHADUR, edrych, gwel Oen Duw, 
Mor addfwyn ac mor llariaidd yw I 
Ei waed sy'n golchi'r duaf rai, 
Ac yn dileu'r ffieiddiaf fai. 

2 O gwel o'i fron ar Galfari, 

Ei werthfawr waed yn ffrydio'n lli 1 ; 
O edrych arno ar y groes, 
O'i fodd yn marw dan ei loes. 

3 A gwel ef fry o flaen y Tad 

Yn dadlu gwerth ei aberth rhad ; 
Fe wnaeth yr oll o 1 i gariad cu, 
Bechadur, er dy achub di. 

1 O • Gorphcnwyd. . . M. H. 

GORPHEXWYD ffordd i ddynolryw, 

Colledig, at orseddfainc Duw, 

Gan Iesu, ar Galfaria fryn, 

Yn berffaith fe orphenwyd hyn. 

2 Gorphenwyd ! cenir yn y man, 
Pan ddelo Seion lesg i'r lan, 
Yn llaw ei Phriod, ar ei wedd, 
Yn iach i gyd o'r byd a'r bedd. 

3 Gorplienwyd ! O bereiddiaf air ! 
Yn llys y nef nnUeisio wnair 
Gan deulu gras, a blas heb lyth 
Fydd ar y gair gorphenwyd byth. 



30 riYMNAl". 

* -■ • Gorphenicyd...M. H. 

"GOBPHEÎTWTD!" Pwy a da'ẅedbdd hyn? 
ì r Iesu ar Galfaria fryn: 
Hon oedd yr olaf lef a roes 
Pan oedd yn trengu ar y groes. 

2 Gorphenwyd beth ? gorphenwyd poen 
Y croeshoeliedig addfwyn Oen ; 

Ac addcwidion llawer oes 

A lwyr gyflawnwyd ar y groès. 

3 Gorphenwyd? pa orphcniad fu? 
Gorplienwyd maeddu uffern ddn, 
Gorphenwyd angeu àhgen'i hun, 
Gorphenwyd iechydwriaeth dyn. 

M.^3» Esgyniad Crist...M. H. 

I'R làn o'r bedd ein Harglwydd daeth ; 

Esgynodd fry tu fewn i'r llen; 
Galluoedd uffern dug yn gaeth 

Trwy'r awýr lâs hyd entrych nèn. 

2 flaen ei gerbyd dysglaer ef, 
Bloeddiai angelion ar bob llaw, 
Codwcli eich penau, byrth y nef ; 
Chwi ddrysau oesawl, ciliwch draw. 

8 Yn llydan gwnewch y ffordd yn rhydd, 
A throwch yn ôl, chwi folltau'r gwawl ; 
Gwiw Frenin y gogohiant sydd 
Yn dod i méwn; ìnaeganddo hawl. 

4 Pwy ydyw'r Iôr gogonawì ì pwy ì 

Yr Arglwjdd uerthol, cryf mewn câd: 
Ei holl elynion, niaeddodd Jnv\ ; 
Yn awr mae'n esgyn at ei Dad. 



HYMNAU. 31 

1 3» • Eiriolaeth Crist...M. H. 

SAIL vr eiriolaeth fry o hyd 
Yw'r aberth drud íü ar y groes ; 

Nid rhaid mwy golli gwaed i'r llawr, 
'Nol gwaed Vr aberth mawr a roes, 

2 Bu farw ar Galfaria fryn, 

Gorweddodd yn y beddrod caeth ; 
Ond vn ei swyd'd mae'n eiriol fry, 
O'r carchar du mewn hedd y daeth. 

4 Mae llef ei waed mewn nchel fri ; 
Am Galfari bydd côf di-baid ; 
Ac eiriol mae ar orsedd nef, 

A gwrendy lef pob gwan wrth raid. 

14. Mawli'r Oen...M. H. 

DEWCH a chydseiniwch hyfryd gainc 
A'r dorf sydd fry o gylch y fainc ; 
Deng mil o fìloedd sydd o'r rhai'n 
Ond un yw'r gân o gyson sain. 

2 Teilwng yw'r Oen, gas farwol glwy', 
O bob derchafiad, mcddant hwy ; 
Teilwng, atebwn ninan, yw 

Yr Oen fu farw i ni gael. byw. 

3 Bendithion mwy nag allom ni, 
Byth, Arglwydd, roi, a fo i ti, 
A^lluoedtì maith y ddae'r a'r nef, 
Fendithio'th ras ag unawl lef. 

!•">. Coroni Crist...M. H. 

HEyFFYCIT i enw Iesu gwiw ! 
rthied o'i tlaen angylion Dnw, 
Rhowch iddo'r parch lioll dyrfa'r nef, 
Yn Arglwydd pawb coronwch ef. 



32 HYMNAU. 

2 Ohwyohwi a brynwyd ferwy ei waed, 
Plygwch yn isel wrtfa ei draed, 
Fe'ch tynodd ú thrugáredd gref, 

Yn Arglwydd pawb coronwch ef. 

3 Boed i bob llwyth a phob rhyw iaith, 
Trwy lioll derfynau'r ddaear faith, 
Gyd-ganu'n llawen iawn eu llef, 

Yn Arglwydd pawb coronwch ef. 

16» Caru Crist...M. H. 

FY enaid, clyw, ystyrai'n awr, 
Rho ateb i'tli Iachawdwr mawr, 

Mae heddy w'n gofyn, " A wyt ti, 
Bechadur, yn fy ngharu i?" 

2 R'wyf yn dy garu, er yn wan, 

Ti yw'ra dymuniad yn mhob man : 
Och'neidio'n drist o hyd yr wy', 
Am nerth dy ras i'th garu'n fwy. 

3 Boed ein hymddyddan yn mhob lle' 
Byth am ei enw anwyl E', — 

Yr hyn a wnaeth pan ar y llawr, 
A'i waith ef yn y nef yn awr. 

1 # • Cymdeithas a Christ...M. H. 

O IESU mawr, y Meddyg gwell, 
Gobaith yr lioll ynysoedd pell ; 
Dysg íi i seinio maes dy glod, 
Mai digyfnewid wyt erioed. 

2 Rho i nii wel'd mai ti yw'm hedd, 
A llwyr ddifym ar dy wedd ; 
A chym'ryd gair dy enau i gyd, 
Yn unig bleser yn y byd. 



HYMNAU. 83 

3 Pâr fod dy ogoniant pur dilyth, 
Yn nôd a dyben i mi byth ; 

Dy fywyd hardd, a'th eiriau gwir, 
Yn wastad i nii 'n rheol bur. 

4 O hoelia 'm meddwl, ddydd a nos, 
Crwydredig, wrth dy nefol groes ; 
A phlana 'm hysbryd yn y tir, 
Sy 'n llifo o lawenydd pur. 

5 Nid yw pleserau pena 'r byd, 
Yn deilwng o fy serch a 'mryd ; 
Un wên o eiddo Mhrynwr cu, 

Sydd gannmil gwell na 'r rhai 'n yn llu. 

18» Crist y w ' r Grai g- "M'H> 

RHYW ŵr— rhyfeddol ŵr yw Ef, 
Sydd imi 'n lloches gadarn gref ; 
Fel uchel graig fy nghysgod fydd, 
Ehag marwol wres y poethlyd ddydd. 

2 Yr hynod Graig, ein Iesu cu, 

Sy 'n llawer uwch na 'r nefoedd fry, 

O dano Ef y llecha'i 'n glyd, 

Yn mhob rhyw 'stormydd yn y byd. 

3 Taraw'd y Graig — mae ffrydiau hon 
Yn oeri 'r llosgfa dan fy mron ; 
Taraw'd y Graig — a'i dyfroedd pur 
Yw 'm cysur yn yr anial dir. 

4 Yn holltau 'r Graig fy nhrigfa fydd, 
Trwy ryfedd faith dragwyddol ddydd ; 
Caf yma hyfryd wedd fy Nuw, 
Dysgleiriad ei berffeithiau gwiw. 






34 HYMNAU 

\ <^ # Pren afalau. . . M. H. 

IESU yw Rhosyn Saron mwyn, 
A'r Lili mae 'r dyffrynau 'n ddwyn> 
A Phren y bywyd heb ei ail, 
Ag iachawdwriaeth yn ei ddail. 

2 Fel lili 'n tyfu y'mhlith y drain, 
Neu bren afalau 'mhlith y rhai 'n ; 

'R un wedd 'rwy'n gwel'd fy Mhrynwr drud, 
'Mhlith miloedd o gariadau 'r byd. 

3 Ei gangau gwych yn gysgod bydd, 
I'm henaid orphwys ganol dydd, 
A'i ffrwyth yn felus iawn yn wir, 
Tra b'wyf yn aros yn y tir. 

20* ^ esu y n bobpeth. . . M. H. 

O'R holl fendithion gâdd y byd, 
Wel dyma 'r fwyaf un i gyd, 

I'm Iesu ei hun, &c. 
Tros aflan ddyn, ro 'i fywyd pur. 

2 Boed iddo mwy ganiadau o glod, 
Tra nefoedd fawr a byd mewn bod, 

Ac na boed son, &c. 
Ond am yr Oen a'i farwol glwyf. 

8 O d'weded pawb am rin y gwaed, 
Maddeuant llawn, maddeuant rhad ; 

Dim achwjm mwy, &c. 
Ond canu am glwy' Caífaria fryn. 

Q ] # Y Cyfaill fforeu. . . M. H. 

'RWY 'n dewis Iesu a'ì farwol glwy' 
Yn Frawd a Phriod imi mwy ; 
Ef yn Arweinydd, ef yn Ben, 
l'm dwyiî o'r bvd Vr nefoeâd wen. 



HYMNAU. S5 

2 Wel dyma un, O d'wedwch p'le 
Y gwelir arall fel Efe, 

A bery 'n ffyddlawn imi o hyd, 
Yn mhob rhyw drallod yn y byd ? 

3 Pwy wrendy ruddfan f ' enaid gwan ? 
Pwy 'm cwyd o'mholl ofídiau i'r làn? 
Pwy ddwg íý maich fel Brenin ne' ? 
Pwy gydymdeimla fel Efe ? 

4 Ei gamnawl bellach wnaf o hyd, 
Er maint o boenau sy : n y byd ; 
Dechreuais gân a bery 'n r 'hwy, 
Kag y ceir diwedd arni mwy. 

23» Neb ond Crist - • • M - H - 

UiSr llais, un sŵn un enw pur, 
O'r deheu fo i'r gogledd dir, 

fôr i fôr, o gylcli y byd, 
Sef enw Iesu mawr o hyd. 

2 deued dydd yr India i ben, 

1 wel'd yr hwn fu ar y pren ; 
A minau 'n uu, yn un â hwy, 
Yn canu am ei farwol glwy'. 

3 Ameu, amen, boed môr a thir 

Mewn perffaith hedd, mewn cariad gwir, 
Heb ganddynt bleser o un rhyw, 
Ond caru 'n Iesu mawr a'n Luw. 

23 • " Bì j w l mi y w 0****.' ' ■ . m. h. 

BYW im' y w Crist, er bod mewn bedd ; 
Byw im' yn eiriol fry mewn hedd ; 
Byw im' yn Feddyg i fy nghlwy' ; 
Bvw 'n Prawd a Phriod imi mwv. 



86 HYMNAU. 

2 Byw 'n Archoffeiriad ar fy rhan ; 

By w 'n Nerlh a Phlaid i f ' enaid gwan ; 
Byw 'n Frenin ar ei orsedd fawr, 
I'm hachub a'm gwaredu 'n awr. 

3 Byw imi 'n Brophwyd mawr ei ddawn, 
I'm dysgu yn rhyfeddol iawn ; 

I'm dysgu i 'mwadu â mi fy hun, 
Gan roi 'r gogoniant iddo 'n un. 

4 Fy Mywyd yw mewn cyfìawnhad ; 
Fy Ngobaith cadarn am iachâd ; 
Fy Iachawdwriaeth oll, a'm Cân ; 
Fy Mywyd yn y dwr a'r tân. 

OJL # Crist a Phechadur. . . M. H. 

DYMA gyfarfod hyfryd iawn, 
Myfi yn líwm a Iesu 'n llawn ; 
Myfì yn dlawd heb feddu dim, 
Ac yntau 'n rhoddi pob peth im'. 

2 Cymer fi Iesu, fei yr wy', 
Cuddia fi yn dy nefol glwy' ; 

Can's dyna 'r graig y gwnaf fy nyth, 
Does neb yn ofni yno byth. 

3 Melus fel mana 'r nefoedd fry, 
Yw hyfryd hedd f ' anwylyd cu ; 
Mwynhad o'i gariad ef a'i ras, 
Na 'r diliau mél sy'n well ei flas. 

4 Gâd i mi dreulio 'm dyddiau i gyd, 
I edrych ar dy wynebpryd, 
Difyru 'm hoes o awr i awr, 

I garu f\ T Eiriolwr mawr. 



HYMNAU. 37 

OfJ Angor yr enaid. . . . M. H. 

GOBAITH yw angor f ' enaid drud, 
"Wrth groesì moroedd garwa 'r byd, 
Mawr ydyw gryin y gwynt a'r dòn 
I'm herbyn drwy y fordaith hon. 

2 Ond unig obaith f ' enaid yw 
Addewid ddianwadal Duw ; 
Mi dafla f ' angor yma i lawr, 

Yn nghanol tònau 'r moroedd mawr. 

3 Os gwynt a thònau ddont fydd mwy 
Nâ'r rhai a gwrddais gynt â hwy, 
Mae gafael f ' angor uwch y nen, 
A'm Iesu fry tu fewn i'r llen. 

£56« Esmwythder Vr blìnderog. ..M.H. 

DEWCH ataf bawb, medd Iesu Grist, 
Sy'n llwythog a blinderog trist, 
Oddiwrth eich poen y'ch esmwythaf, 
A'ch dwyn i'm nefol gartref wnaf. 

2 Gwyn fyd y dyn a gym'ro'n fwyn, 
Fy iau i arno a hoffi ei dwyn, 

Fy iau sydd esmwyth iawn i hwn, 
A'm gras a ysgafnha ei bwn. 

3 Dymunem Iesu dd'od wrth d'arch, 
Mewn âydd a gobaith, sêl a pharch, 
I roi i'th law'n hysbrydoedd by w, 
I'w pur hyfforddi wrth Air Duw. 

g^^ Eto mae lle. . . M H. 

LLEFWCH genadon Duw o hyd, 
O wele waed Iachawdwr byd, 
Cymhellwch bawb dd'od ato^fe, 
Mae'r Iesu'n dweyd fod eto le. 



38 líYMNAr. 

2 Chwi rai newynog, tlawd, nesewch 
O amgylch drws Messia dewch ; 
Gwrandewch ei lais a'i alwad E\ 
Mae'r Tesn'n dweyd fod eto le. 

3 Pwy bynag gredo yn Mab Duw 
Yr enaid hwnw byth t'y dd byw ; 
Oaifferrìes 'nawr o deyrnas ne' 
Mae'r lesirn dweyd fod eto le. 

38» ° -fl aen Vre?eth. ...M.H. 

BOED dy awelon pur fel tan, 
Yn llosgi'r sothacli oll o'i flaen, 
A chadw'r weinidpgaeth fawr, 
A'i llewyrch fel y boreu wawr. 

2 Chwyth beraroglan'r enaint gwiw, 
Kes gwneuthur meirw fyrdd yn fyw ; 
O! anfon dy awdurdod gref, 

Ac agor feddau fyrdd a'th lef. 

3 ! gwisg holl weision Iesu glân, 
A chenadwri megys tân, 

A danfon nerth o'r nef i lawr, 
Trech na gallnoedd uffern fawr. 

<|JC^ # Yr awelon hyfryä. . . M. H. 

TYEED, y gogleddwynt clir, 
Anadla ar dy lysiau pur ; 
Tyr'd a'r awelon hyny lawr 

Sy 'n deffro 'r arg'oeddiadau mawr. 

2 Tyr'd dithau y deheuwynt clyd, 
Sy 'n codi 'n henaid uwch y byd ; 
Doed pob awelon yn eu lle, 

1 godi 'm hysbryd tua thre. 



HYMNAü. 89 

â Fel byddo pob rhyw nefol ras 
Yn taenu peraroglau i maes ; 
A phob tyinherau yn eu rhyw, 
011 yn croesawu f anwyl Dduw. 

30 Adnewyddiad nerth. . . M. H. 

A ALL y fraich a wnaeth bob dim 
Ddiffygio byth, neu fyn'd heb rym î 
A baìla nerth y cadarn Iôr 
A wnaeth y nef, y tir, a'r môr! 

2 Kerth dyn yn fuan a wanhâ, 
A chryfder ie'nctid biino wna ; 
Ond nerthoedd anchwiliadwy sy' 
Yn mythol freichiau'n Harglwy'dd ni. 

3 Y saint ymadnewyddu wnant, 
Can's derbyn nerth o hyd a gânt, 
Nes cyrhaedd y dedwyddol dir 
Lle mae digrifwch byihol pur. 

31« Cicmicl tystion. . . . M. H. 

ADENYDD ffydd yn awr pe cawn, 
Tu fewn i'r llen ehedeg wnawn, 
I wel'd y saint mor llaAven sy, 
Mewn gwynfyd a gogoniant íry. 

2 Fel ninau buont yn y byd, 

Yn wyìo'n bruddion lawer pryâ, 
Ymdrechu'n galed iawn â grym 
Amheuon, ofnau, a phechod llym. 

o Gofynwn iddynt hwy yn brudd, 
P'odd darfu iddynt gario'r dydd; 
Hwy oll atebant, mai trwy boen 
A gwaefl } T croe*íioeliedig Oen. 



40 HYMNAÜ. 

4 Dilyn'sant gamrau 'u Harglwydd Crist, 
Trwy glod ac annghlod trallod trist, 

A gorthrymderau o bob rhyw, 
Nes myn'd i'r wlad addawodd Duw. 

5 Tragwyddol glod i'r Iesu glân, 

Rhoi'i hnn yn Batrwm wnaeth o'n blaen ; 
A'r cwmwl mawr o dystion maith, 
Fel sêr i'n tywys ar ein taith. 

3 £5« Newyddion da. . . M. H. 

NEWYDDION brâf a ddaeth i'n bro, 
Hwy haeddent gael eu dwyn ar go' ; 
Bod Iesu wedi cael y dydd, 
Caiff carcharorion fyn'd yn rhydd, 

2 Mae Iesu Grist o'n hochr ní, 
Fe gollodd ef ei waed yn lli ; 

Trwy rinwedd hw r n fe'n dwg yn Sach 
I'r ochr draw 'mhen gronyn bach. 

3 Wel, f enaid, weithian, cod dy ben, 
Mae'r ffordd yn rhydd i'r nefoedd wen, 
Ein holl elynion sydd yn awr 

Mewn cadwyn gan y Brenin mswr. 

23« Galwad Vr leuenctid. 

O FILWYR ieuainc, dewch i gyd 
Yn erbyn Satan, cnawd a byd : 
Os dewch dan faner Crist, yn wir, 
Cewch ranuY yspail cyn bo hir. 

2 Mae'r ieuaine yn aberthau byw, 
A chymeradwy iawn gan Dduw ; 
A llawen gan angelion nef 
Wel'd plant o dan ei faner ef» 



HYMNAU. 41 

3 O ! cofìwch eich Creawdwr mawr, 
A rho'wch eich huDain iddo'n awr : 
Mae'n caru plant, a mebyd yw 

Yr amser hofíàf gan ein Duw. 

4 Mae gan Ddnw winllan yn y byd ; 
Dewch, gweithiwch ynddi, mae'n llawn bryd : 
Ar fyr cawn orphwys fry raewn hedd, 

A'n galw i'r dragwyddol wledd. 

ft/l AddysgtCr Ieuenctid. , . M. H. 

YSTYRIWCH ie'nctid gwych eich gwedd, 
Yr ewch chwi bawb i lwch y bedd ; 
A diwedd prudd eich bywyd brau, 
Yn wastad sydd yn agosâu. 

2 'Does dim dedwyddwch gwir i'w gaeî, 
Yn neb o'ch gwag arferion gwael : 
Y"n Nuw ei hun meddiannwch hedd, 
Tu yma a thu draw i'r bedd. 

3 Yr Iesu gar yr ie'nctid gwiw, 

Sy' mlodau 'u dydd yn ofni Duw ; 
A'r neb a'i cais E'n awr sy'n cael 
Dedwyddwch hir, a bywyd hael. 

*J^J # Iachaicdwriaeth. . . M. H. 

O'R iachawdwriaeth fawr yn ISTghrist, 
Swn melns hyfryd yw i'm clust ! 
Balm cryf i'm clwyfau o bob rhyw, 
A chordial ira' rhag ofnau yw. 

2 Mewn bedd o bechod gorwedd bu, 
Ein henaid wrth ddrws uffern ddu ; 
Ond codi'r y'ra trwy ras ein Duw, 
I weled nefol ddydd a byw. 



42 HYMNAÜ. 

8 Aed sẃn yr iachawdwriaeth fawr, 
O ddeutu'r ddaear faith yn awr, 
A boed i'r nef a'i lluoedd llon, 
Gyfodi cu llef i seinio hon. 

30« Lhcyddiant Sion a dinystr Babtl. . . M II. 

O ARGLWYDD Dduw bywhâ dy waith, 
Trwy holl derfynau'r ddaear faith ; 
Dros dir a môr dysoleiria i ina"s, 
Yn nerth dy rad anfeidrol ras. 

2 Mae Babilon yn crynu'n wir, 
Mae'n rhwym o gwympo cyn bo hir ; 
O Arglwydd brysià, rhwy^a'r llen, 
Boed Sion bur trwy'r by'd yn ben. 

3 Mae'r seithfed dydd a'r seithfed awr 
Yn agosâu ar Iîabel fawr ; 

Fe syrth ei muriau bob yr un, 

flaen efengyl Mab y dyn. 

*l , y # Erfyn amfaddeuant. . . 31. H. 

PECHADlTc wyf, da gŵyr fy Xuw, 
Llawn o archollion o bob rhyw ; 
Y'n byw mewn eisiau o waed y groes, 
Bob mynyd awr o'r dydd a'r nos. 

2 Gwn mai rliinweddol yw dy waed, 

1 bledio'm hawl o ílaen y Tad ; 

A chlirio'm íìbrdd at orsedd gras, 
A blotio meiau mwya'i maes. 

3 Maddeuaist gannwaith, maddeu hyn, 
O Arglwydd càna li eto'n wyn ; 
Rho i mi dyst f' anwylyd cu, 

I'm clirio vn v nefoedd frv. 



HYMNAü. 43 

4 cofia fi ger bron y Tad, 
A dangos iddo wërth dy waed : 

pledia'n awr y'nghanol ne', 

1 ti roi 'th fywyd yn fy lle. 

3 S • Ariceiniod y Bugail da ... M. H. 

DYSG fi, O Ddúw, dysg fi pa fodd, 
I ddweyd a gwnenthur wrth dy fodd, 
Dysg fi i ryfela ;Vr ddraig heb goll, 
A dysg fi i gonc'ro 'mhechod oll. 

2 Y gwanaf wyf a'r rheitia ei ddwyn, 
O'r defaid gwirion ac o'r ŵyn ; 

A diau yw y bydda'i 'n ol, 
Oni chwyd y Bugail fì'n ei gôl. 

3 Cael teimlo'i hedd a'i fywiol ras, 
Yw'r nefoedd sy' ar y ddaear las ; 
A'm nefoedd byth yn nef y nef, 
Fydd edrych ar ei wyneb ef. 

4 Rho win ac olew yn fy mriw, 
A gwisg fi'n dég â delw Duw : 
A thỳn fi'n llon i blith y llu, 
Sy'n ddysciaer yn y nefoedd fry. 

«JQ # Haul aros. . . M. H. 

SAFED yr haul, safed yn lán, 
Uwchben Gibeon, fel o'r bla'n, 
I Israel Duw gael goleu mwy 
I ymladd á'u gelynion hwy. 

2 'Does gwanach milwr yn y byd 
Nâ mi'n y fyddin fawr i gyd; 
Cryf yw'm gelynion, gwan yw'm gras, 
Heb oleu'r Haul rni golla'r ma's. 



44 HYMNAU. 

3 O aros haul, heb fyn'd i lawr t 
Aros uwchben y fyddin fawr, 
Aros, tra etifeddion gras 
Yn ymladd ar y gwaedlyd fa's. 

4:0» Llawenydd yn y nef. . . M. H. 

PWY draetha'r fath lawenydd sy 
Drwy holl gynteddau'r nefoedd fry, 
Pan ddel afradlon tua thref, 
Pan aner un etifedd nef. 

2 Boddloni'n llawen y inae'r Tad, 
Wel'd ífrwyth ei fythol gariad rhad ; 
Y Mab yn llon a edrych lawr 

Ar bwrcas ei ddyoddefaint mawr. 

3 A hoffi gwel'd mae Ysbryd Duw 
Yr enaid marw wnaeth e'n fyw : 
A seintiau ac angylion glân, 
Am gynydd teyrnas Dduw a gân. 

J [ # Lamp û'r gwir olew. . . M. H. 

O CAIS yr olew pur o'r nef, 
Nerth a goleuni 'i Ysbryd ef ; 
A chais wirionedd dan dy fron ; 
O cais y lamp ragorol hon. 

2 Gwirionedd anian dduwiol lân, 
Gwirionedd cariad diwahân, 
Gwirionedd ffydd, gwirionedd sail, 
Gwirionedd delw Adda'r ail. 

3 Gwirionedd angor ar y dòn, 
Gwirionedd gobaith dan dy fron, 
Gwirionedd gafael hwnt i'r llen, 
A bywyd yn yr hwn sydd ben. 



HYMNAU. 45 

4 Gwirionedd golwg ar y gwaed, 

A hedd trwy'r aberth mawr a gaed ; 
Gwirionedd Ysbryd Duw a'i sêl, 
Gwirionedd proffes lân ddigel. 

5 Gwirionedd nas gw'radwyddir byth, 
Deil ei oleuni yn ddilyth, 

Er nos a gwaedd ni ddiffydd chwaith, 
Ond pery i dragwyddoldeb maith. 

£Q m Ymdrech am y fendith. . . M. H. 

YN" Peniel 'rwyt, fy enaid clyw, 
Ymdrecha'n dêg âg angel Duw ; 
Pwy ŵyr na chei, cyn tori'r wawr, 
"Wìr etifeddu'r fendith fawr ? 

2 O flaen y drugareddfa fawr, 
Bron trengu yn y llwch yn awr ; 
Gwel y pechadur duaf gaed, 
A'i lef am brawf o rin y gwaed. 

3 Mae gras yn rhyw anfeidrol stôr, 
A doniau genyt fel y môr ; 

O gâd i'r truenusaf fy w, 

Trwy haeddiant Crist fy Iôr a'm Duw. 

43* Gwerth y Gair. . . M. H. 

O ARGLWYDD Iôr, haelionus yw 
Dy ddoniau da i ddynolryw : 
Rho'ist i ni etifeddiaeth wych, 
Drwy roi dy air o'n blaen fel drych. 

2 Cawn, wrth ei chwilio, drysor drud, 
O werth sydd fwy na pherlau'r byd ; 
Mwy melus yw, mae'n wir digêl, 
^íag yw diferion diliau mêl. 



46 HYMNAU. 

3 Wrth in' ei ddarllen, Arglwydd cu, 
Rho fendith fawr o'th nefoe'dd fry, 
A gwna ni'n ffyddlon drwy ein hoes 
I ddilyn Crist, gan ddwyn ei groes. 

44L. Yr Ysgol Sabbothol. . . M. H 

CYSEGRWN flaenffrwyth ddyddiau'n hoes, 
I garu'r hwn fu ar y groes: 
Mae mwy o bleser yn ei waith, 
ISTa dim a fedd y ddaear faith. 

2 Cael bod yn fore dan yr iau, 

Sydd gannmil gwell na phleser gau : 
Mae fìýrdd doethineb oll i gyd, 
Yn gysur ac yn hedd o hyd. 

3 Y plant a wasa.naethont Grist, 

Cant ddianc byth rhag ufíern drist : - 
Mae myrdd o ie'nctid yn y nef, 
Yn berlau yn ei goron ef. 

4 ! na threuliaswn yn ddigoll, 
O dan iau Crist, fy mebyd oll ; 
Mae'r hwn a'm prynodd ar y groes, 
Y"n deilwng o bob awr o'm hoes. 

45. Y Sabboth' . . M. H. 

Y SABBOTH, gwyl nefolaidd yw ; 
Ar hwn cyfododd lesu'n fyw: 
Clodforwn ninau Frenin hedd, 
Mae wedi perarogli'r bedd. 

2 ! f ' enaid, nac annghofia'r dydd, 

Y daeth y Meichiai mawr yn rhydd, 
Agorwyd i ni byrth y nef, 

Tî'wy rym ei fudrlngoliaerh ef. 



HYMNAÜ. 4T 

8 Gwaith rhyfedd oedd creu nef a llawr ; 
A threfnu'r greadigaeth fawr : 
Ond gwaith rhyfeddaf Duw ei hun 
Oedd gorphen iachawdwriaeth dyn. 

4 Y mae gorphwysfa'n ol i'r saint, 
Mewn gwlad o hedd, ryfedd fraint î 
Lle cânt fwynhau, heh gur na phoen, 
Dragwyddol Sabboth gyda'r Oen. 

4.0 # ¥ Sabboth. . . M. H. 

MELUS yw dydd y Sabboth llon, 
ìîa flined gofal byd fy mron ; 
Ond boed fy nghalon i mewn hwyl, 
Fel telyn Dafydd ar yr ŵyl. 

2 Gwaith hyfryd iawn a melus yw 
Moliannu d'enw di, Dduw ; 
Son am dy gariad foreu glas, 
A'r nos am wirioneddau'th ras. 

3 Yn Nuw fy nghalon llawenha, 
Bendithio'i waith a'i air a wna' ; 

Mor hardd yw gwaith dy ras, O Dduw, 
A'th gynghor, O mor ddyfned yw ! 

4 Tydi yw'r bythol fywiol Dduw, 
Erioed yr oedd dy orsedd wiw ; 
Sancteiddrwydd weddai yn ddilyth, 
I'th dŷ a'th waith, O Arglwydd, byth. 

4 Ç' • Gwledd yr Arglwydd. . . M. II. 

Y ^sOS bradychwyd Mab y dyn 
Arlwyodd wledd â'i law ei hun, 
Trwy fara a gwin arwyddion gaed 
Yrt tflpfh i ffydd o'i gorph a'i waed. 



48 HYMNAU. 

2 Y bara gym'rodd yn eu gwydd, 
Ac yna rhoddodd ddiolch rhwydd ; 

" Fy nghorph a dòrir drosoch chwi — 
Bwytewch er cof ara danaf fi." 

3 'Run raodd y gwin, yn gymun gwaed 
Gwir Oen y nef, ei ranu wnaed; 

" Dangoswch fy marwolaeth i, 
Cynifer gwaith yr yfoch chwi." 

^. § # Stcper yr Arglwydd. . . M. H. 

Y NOSWAITH drom anesmwyth drìst 
I'r ardd pan aeth ein Harglwydd Crist, 
I draethu ei flinder mawr ar frys, 
Mewn dagrau, ing, a gwaedlyd chwys. 

2 Y nos cyn iddo gael ei ddwyn 
Fel oen i'r lladdfa er ein mwyn, 
Wrth dòri'r bara, d'wedai'n gu, 

Fy nghnawd yw dòrir drosoch chwi. 

3 OV cwpan hwn, fy anwyl rai, 
Yfwch — er maddeu eich holl fai ; 
Fy ordinhad cyflawnwch hi 

Er cof o'm cur a'm cariad i. 

^.€^ # Diolchgartoch,. . . M. H s 

MAWR yw'th diriondeb, nefol Dad, 
Hyd yma atom nì fel gwlad ; 
Er haeddu bod o dan dy lid, 
Ein harbed 'rwyt o bryd i bryd. 

2. Ein maesydd cnydaist ti yn llon 
A'th roddion hael y flwyddyn hon ; 
À hîn ddymunol roist i ni, 
f gnsglu'th drugareddau di. 



HYMNAU. 49 

3 Cyduned ein calonau'n awr, 
I foli'th enw, Arglwydd mawr, 
A rhoi ein cyrph yn aberth byw, 
Er clod i'th ras — ein dyled yw. 

<5Q Agoriad Addoldy. . .M. H 

MAWR wyt ein Tad, tragwyddol Fod, 
Seraphiaid glân sy'n seinio'th glod ; 
Cymysgwn ninau yn dy dŷ, 
Ein cân â chân angelion fry. 

2 tyred Arglwydd Iôr i'n plitli, 
Gorchuddia'th Fynydd hwn â'th wlith ; 
Cysegra di y babell hon, 

A'th bresenoldeb ger ein bron. 

3 Boed gwir ogoniant fyth ar gân, 
I'r Tad, a'r Mab, a'r Ŷsbryd Glân; 
I'r Tri yn Un Tragwyddol Dduw, 
Cydroddwn fawl — ein dyled yw. 

^5 J Agoriad Addoldy. . . M. H 

DUW Iôr ! corona'r babell hon, 
Yn glau â'th bresenoldeb llon, 
Dy fendith iraidd fel y gwlith 
O'th nawdd o'r nef ddisgyno i'n plith. 

2 O'r deml hon derchafer clod 

A gwresog fawl i'r dwyfol Fod, 
A chlywer cynhes weddi'r fíydd 
O fewn ei mhuriau nos a dydd. 

3 Dy air melusach na'r dil mêl 
Fo yma'n wastad tan dy sêl, 

I'th weision rbo dy nerth a'th ddawn 
A'th bobl cant amgeledd llawn. 
U 



00 IIYMNAL. 

4 Tra gweinir ordinhadau'th dy, ' 
O ymddysgleiria oddi fry, 

Dy ras a'th arch a gafíb'r blaen 
Tra y parhao maen ar faen. 

5 Pob oedfa fo'n addoliad byw 

A IUwd o barch i'r bywiöl Dduw. 
Oerydda'r dyrfa ysgafh fryd 
A mỳn i'tli enw'r bri i gyd. 

6 Par'toer dy bobl fawr a mán, 
Pr nef trwy'r weinidogaeth lân, 
O bryd i bryd caed yina ]u 
Fywyd, dan swn efengyl gu. 

Q^ % Urddiad Gweinidog. . . M. H. 

FUGAIL Israel ! tydi sy 
*N gofalu am dy ddefaid cu ; 
Bugeiliaid îs eu codi 'rwyt, 

1 roi wrth raid i'n henaid fwyd. 

•2 I'th lioll eglwysi rho'r fath rai 
Fo'n ol dy galoD drn ddilai : 
Eu cariad a'u ffyddlondeb gwîw 
Fo'n oleu i'r byd, ac wrth fodd Duw. 

3 dan eu gofal tyner hwy 
Dy ddefaid fo'n cynyduu'n fwy ; 
A'u siamplau teg fo'n dwyo y praidd, 
I mewn i Sion a'i phorfeydd. 

ì gwrando ein deisyfìad ni, 
A'th fendith yma rho i'th dŷ ; 
Ymg'ledda'th saint fel na b'ont hwy 
Fel defaid heb arweinrdd mwv. 



HYMNAU. 51 

fi$£ Urddiad Oweinidog. . . M. H. 

CHTV1 wylwyr Sion oll deffrowch, 
A chlust yn ostyngedig rhowch ; 
Derbyniwch 'nftwr o enau Dnw, 
Eieh siara eyhoeddus — pwysfawr yw. 

2 Nid achos yw o fyohan bwys, 
Gwaith Bugaîl ofyn òfal dwys; 
Gwaith lanwai galon angel ery', 
Llawn waith i ddwylaw'n Prynwr fu. 

3 Gwylio 'rych dros eneidian drud, 
Er mwyn pa rai daeth Crist i'r byd, 
Eneidiau byth a orí'ydd fyw 
Dan wenau neu ddigofaint Duw. 

54« Angeu a'r Bedd.. . M. H. 

PA'M carai'r byd na'i wagedd mwy ? 
Hyd angen'n brin y deuant hwy ; 
Gwell genyf garu'r ffrynd a ddaw, 
Yn angeu i 'maüyd yn fy Haw. 

2 Pan byddwy'n rnyn'd o'r byd i maes, 
Yn siglo llaw âg angeu glas ; 

Pryd íiyn pwy help fy enaid gwan, 
I ddringo o'r anial fýd i'r làn ? 

3 O'r dywyll wlad pan byddwy'n myn'd, 
Yy Iesu í'ydd fy fíyddlon ifrynd, 

Pa frawd, pa chwaer, pa gyfaill gwell, 
Ddaw'm hebrwng i'r ardaíoedd pell. 

&&• Dydd graa a gobaith. . . M. II. 

MEWN bywyd mae gwas'naethu Duw, 
Dydd gras ac iachawdwriaeth yw, 
Tra dalio'r lamp i losgi maes, 
Yr adyn gwaethaf all gael gras. 



ö2 HYMNAU. 

2 Bywyd yw'r awr a roddea cf 
I ochel utìi.Tii — ffoi i'r oef; 
Dydd yw gall pechaduriaid gwael 
Fendithion i'w heneidiau gael. 

o Am hyny, 'r hyìi Bydd yn î'y mfyd, 
Boed im 1 ei wneud á'm hegni i gyd; 
Gan nad oea dyfaia, gwaitb, oa'i wedd, 
N;i ffydd, na gobaith yn y bedd. 

5Í>» Blaguryn yr addticid. . . M. II. 

BLA.GUEYN yr addewid ddaeth, 
Dyrchafu corn ein hiecbyd wnaeth, 
Cyhoeddi'r iecbydwriaeth wnai, 
A llawn faddeuant ám bob bai. 

2 Caiff Israel a chenedloedd byd, 
Ei felus foli yn nn fryd : 

Ei air a red, a pbob dyn byw 

Gaiíf wel'd gogoniant pur Mab Duw. 

3 Cyfeirio'n traed mae ef yn f'wyn, 

I ffyrdd tangnefedd mae'n cu dwyn; 
A'r rhai yn awr niewn t'w'llwch sydd, 
Edrychant ar y Scren ddydd. 

5 7« Emyn forcuol . . M. H. 

DTTW 'r borea, wrtli dy laia a'th wýs, 
Y siriol haul a gwyd ar írys, 
A llawcnhau fel cawr mae ef, 
I redeg ar ei daith trwy'r nef. 

2 O, fel yr haul boed im' gwblhau, 
Holl ddyledswyddau'r dydd yn glau ; 
A bywiog fyn'd trwy trvinhorth firrejÊ 

Yn mlaon ar hyd y ffordd tua'r nef. 



HYMNÀÜ. 53 

3 Fm tywys, Ior, rho'th gynghor cu, 
A derbyn íi i'r gwynfyd fry ; 
Fy ngobaith a'm dymuniad yw, 
în fwy na dim fod gyda'm Dnw. 

^J y^ Ymostyngiad Duw. ..M.H. 

DüW, rhyfedd yw'th dostnri hael ; 

A ärig yr Arglwydd gyda ni! 
Pa beth ar wyneb daear wael, 

All ddenn lawr dy gerbyd di ! 

2 Gallasit lenwi'th orsedd fawr, 

A gwrando cerddi Gabriel lân; 

Ond disgyn mae'th fawrhydi i lawr 

I wrando'n gwael grynedig gân. 

3 Ac, O! mor dlawd yw'r tâl a gai, 

Ám dy anfeidrol gariad gwiw ; 

Bloesg iawn yw llais tafodau clai, 

Ond dy drugaredd Dwyfol yw. 

«59# Ffydd bywiol. . . M. H. 

EIN gwaith a'n tybiau'n ofer fydd, 
Os oer a marw yw ein lì'ydd ; 
Nid oes ond bywiol ftydd o'r nen 
A'n dwg at Grist ein bywiol Ben. 

2 Ffydd bura'r galon o bob pla, 

A îr'ydd drwy gariad gweithio wna, 
Ffydd ymlid li'wrdd bob cysur gau, 
A ehodi'r serch i'r nef y mae. 

3 Ffydd sy'n gorcbfygu drygauY byd, 
Fí'ydd goncra uft'ern er ei llid, 
Ffydd lwydda yn yr olaf awr, 

A'i gwobr fry, trwy ras, fydd mawr. 



M HYMNAI 

ál() ijurphentcyd. . . M II 

GORPHENWYD, medd ein [esn mawr, 
A'i fywyd rhoea o'i fadd i la^ 
Gorphenwydl dò, fe gaed y dydd; 
Fe daîwyd iawn, daw r caeth yn rhydd. 

2 Gk)rphenwyd — eynghor Duw heb goll, 

■ oll; 
Oyflawnwyd nôd y rhai'n i gyd 
Yn Iesu, Pr awr y byd. 

3 Gorphenwyd! clywch y gair i gyd ; 

hyfryd sain! ai 
Gorphenwyd ! aed yr adsain I 
Trwy nef y nef a'r ddaear gron. 

^» -| Lhuern y prnir. . ■ M. H- 

MAE frair fy Nuw feJ llusern gref 

1 arwain f enaid tua'r i 

Yn ngoleu hwn; 'mhen gronyn bach, 
Oyrhaedda'i 'nghartre'n gwbl iach. 

2 'Nol oyrhaedd drwy'r anialwch maith 
Yn ddiogel draw i ben y daitb ; 
Mewn n a'r gair, 

Oawn foli'r J* aur. 

(}Q ŵ DeddfacEfewryl. . .31. H- 

MAE 'r dd i egìur ddweyd betfa yw 

Ein dyledswyddan ni i Dduw; 
Ond yr efengyl dd'wed pa le 

Cawu nerth i wneud ei 'wyllys E\ 

2 Y ddeddt' Batguddiad i ni ddwg 
O lygredd ein calonau drwg ; 
Ond yr efenpyl dd'wed lle mae 
Gras'i'n pardynu a'n glanhau. 



HYMNAl'. 55 

îí Ni chaîa i'v enaid dynu'n hwy 

O'r ddedcíf, na hedd na bywyd mwy ; 
At Grist y ffo'f am obaith gwiw ; 
A gredo ŷnddo íiwn fydd byw. 

Afg Of ■ a laddìcyd 1/. //. 

YR Oen a laddwyd ydyw fhan 
A holl hyfrydẁcn f enaid gwan; 
i el lnmo yn ei garìad drud, 
g^ Slo ìtbiau'n weîl naYbyd. 

2 Antnrìd wnáf at orsedd nef, 
Mae'm holl ymddirîed ynddo ef ; 

Mae'r ffordd yn rhýdd, mae'r rhodd yn rbad, 
Fr pawl a gredo yn y gẁaed. 

3 Annhraethol felns yw dý hedd, 
A'th garìad Bydd ỳn hyfryd wledd, 
Oael prawf oM flaa ddymunaf rawy, 
X> - iacbâo fy nwfh glwy'. 

rf* fl Ediych ar Iem. . . M. II- 

XII > yw hyfrydwch enawd a byd 
Ond pethi ' r,ipn oll i gyd ; 

Wrth ohwilio gair yr Arglwydd cawa 
Hyfrydwch gwell o lawer iawn. 

2 M. rhyfeddodan rif y dail 
Yn mherson hynod Adda'r ail ; 
Difyrwch penaf nef y nef 
Yw edryçh ar ei degwch Ef. 

I Y inae yn angen Iesu Grist 
Ryddhad Vt enaid euog trist; 
Mae ei gyfiawnder perffaith Ef 
Y wîag enwooaf yn y ne£ 



56 HYMNAU. 

4 Na foed i ddim mo ddwyn ein bryd 
Oddiwrth Iachawdwr mawr y byd; 
Ein neges benaf dan y nef 
Fo 'mofyn am ei 'nabod Ef. 

íjö* u Jfat y Brenin" . . M. II. 

B'LE trof, b'le'r af, wael euog ddyo, 
O Dduw, ond atat ti dy hun? 
'Rwyf wedi penderfynu'n lân, 
Os marw, marw o dy ílaen. 

2 Y mae teyrnwialen auraidd gras 
Yn estynedig eto'i maes ; 
Arwydd i ddyn, mai 'wyllys Duw 
Yw maddeu'i fai, a'i gadw'n fyw. 

3 Os derfydd byth am danaf fi, 

"Wrth ddrws trugaredd bydd fy nghri ; 
Os marw wnaf, caiö' hyny fod 
Lle na bu farw neb eriocd. 

|^^5 Agwedd gwas. . M. .11. 

BOED clod a mawl i Fab y dyu, 
Am dd'od yn Avas mor wael ei lun, 
Heble i roi ei ben i lawr. 
Er nad oedd neb drwy'r nef mor fawr. 

2 Clod bytli a mawl a fo i'r Oen, 
Aeth er ein jnwyn dan y fath boen, 
Clod am ei waith, clod am ei waed, 
Mae'r ôbrdd yn rhydd 'nawr at y Tad, 

3 Tu draw i'r bedd holl lu y nef 
Ro'nt glod i Grist yn llon eu llef ; 
Yn mhlith y llu, heb friw na phoen, 
Os caf fi fvw, rho'f fawl i'r Oen. 



HYMSTAU. 57 

^ m Marwolaeth y Saint. . . M. H. 

CLYWCH lais o'r nef, cyhoeddi mae 
"Wynfyd i'r meirw, dduwiol rai ; 
Eu cwsg sy'n esmwyth yn y pridd, 
A'u henwau'n perarogli sydd. 

2 Yn Iesu inarw'n ddedwydd maent, — 
Mor felus ydyw hûn y saint ! 

Rhydd oddiwrth bechod gwnaethwyd hwy, 
Ni theimlant hoen na gofid mwy. 

3 Yn mhell o'r byd a'i adfyd trist, 
Maent yn bresenol gyda Christ, 
Llafurus waith eu bywyd brau, 
Mewn gwobr fawr diweddu mae. 

{} § # Breuolder oes dyn. . . M. H. 

PA beth yw dyn, na neb o'i ryw, 
Ond megys gwan lysieuyn gwyw ? 

Y boreu tyfa'n wych ei wawr, 
Prydnawn y torir ef i lawr. 

2 Pa beth yw uchder gradd, na grym, 
Dan ddyrnod llaw yr angeu llym ? 
Dwg wych a gwael, a'r iacha'u gwedd, 
Yn glau o'r byd dan gloiau'r bedd. 

3 Er hyny'r enaid baeh fydd byw, 
Nid marwol ond anfarwol yw ; 
O wydd y farn rhaid iddo fe 
Ymddeol i'w dragwyddol le. 

é 

4 Ystyriwn, profwn hyn mewn pryd, 
Yn mha ryw fan, yn mha ryw fyd 

Y bydd ein 11 e, 'nol gado'r llawr, 
Yn y tragywydd fyd sydd fawr. 



56 HYMN.U . 

ÔO. 1{t,(id V OHttiûn. . . M. II 

YN ftwr i'th fynwes, dÿwyll fedd, 
Oyflwyno'r ym ein brawd mewn bedd 
Gofalíi'n dyner am ei íwoh, 
Tra'n huno dan dy lèm trwch. 

2 Nì ddaw nn loes, na chroes, na chrí, 
Gorthrymder dẅya i'th randir di, 

I flino neb &r rhai y sydd 

Y r n gorphwys yn dy gelloedd cndd. 

3 Ar ol y dydd a'i lafur maith 
A lioll flinderau'r farwol daith, 
Mor felus fydd priddellan'r glyn, 
I'w gorph blinedig wedi hyn. 

4 Ond nac ymffrostia, reibua fedd, 
Er mor lygradwy'n awr ei wedd, 
Fe'i gwelir eto'n hardd ei bryd, 
Er gwaetha'th alanastra i gyd ; 

5 Y"n gorfoleddu nwch dy lawr, 

A'i gorpli jn ddysglaer fel y wawf : 
Yn llawn o nertìi a didranc mwy, 
Heb deimlo'n llesg na methiant mwj . 

6 Am hyny rhoddi wnawD, trwy ffydd, 

Ei gorph i'r ddaear, pridd i'r pridd, 

Nes delo'r awr i'w alw fry, 

Ar ddysglaer wedd ei Brynwr eu. 

70. Dyfodiaâ Crist Vr farn V. //. 

MAE Brenin nef ar fyr yn d'od, 
Mewn rhwysg na weîodd neb erioed ; 
Mae angeu, uíFern fawr, a'r bedd, 
Yn ofni edryeh ar ei wedd. 



HYMNAÜ, 

2 Fe lysg y byd yn ulw mân, 
Fe d'ry'r greadigaeth fel o'r blaen ; 
Cwymp y planedau er en maint, 
Bydd Iesu'n Frenin ar ei saint. 

3 Mi wela'n codi'r Seren ddydd, 
Mi glywa'r canu yno fydd ; 
Angelion gyd â'r saint yn un, 
Yn cadw cwmni Mab y dyn. 

y J # Meusydd nnful. . . .M. H. 

FR meusydd nefol fry, lle rhed 
Y dyfroedd bywiol pur ar led, 
Dymunai'm henaid 'hedeg 'nawr, 
Ond pechod sy'n ei wasgu lawr. 

2 Dy ẁerthfawT waed, anwylaf Grist, 
AÎl dynu'm holl euogrwydd trist, 
A thithau'r g'lomen nefol fwyn, 
All ar d' adenydd yno'm dwyr.. 

Pe gallwn esgyn fyny i'r ne', 
A gwel'd gogoniant llawn y lle, 
Mor fach, mor wael a fyddai'r byd 
A'i bethau yn fy nghÿfri 1 i gyd. 

4 Y Brenin mawr, Duw oll yn oll, 
Gád wel'd dy wyncb teg heb goll ; 
A'm holl bweran seinia i maes 
D' anfeidrol fawredd di a'th ras. 

y <> Diwedd bltcyddyn. . . J\I. H. 

AT rif treuliedig flwyddau'm hoee, 
Un arall aeth, ei thro a roes, 
Llefaru maent o hyd yn glau, 
Yr olaf sydd yn ngos'iu. 



CO HYMNAU. 

2 Dyn wyf dan ddeddf holl ddynol-ryw, 
Unwaith i farw, ond bylh i lyw; 
Llaweroedd o'm cyfoedion cu, 

A fndwyd draw i'r beddrod du. 

3 Rhyfeddu 'rwyf i'm Ilarglwydd hael 
Fy arbed i, bren diffrwyth gwael ; 
Cynhyrfed hyn fy enaid llon 

I iawn ymostwng ger ei fron. 

4 Pa beth a dalaf, Ior, fy ngrym, 
It' am dy holl ddaioni im'? 

Boed gweddill f' oes bob dydd ae awr, 
Yn oes i foli'th gariad mawr. 



b' 



T'3. Oesau llon. . . M. II. 

TYR'D nefol G'lomen oddi fry, 
A chod ni ar d'enydd cu ; 
Esgyn a dwg ni fyny'n grwn, 
Uwchlaw holl bethau'r bywyd hwn. 

2 Tuhwnt i'r wybren isaf hon, 
Lle try tragwyddol oesau llon, 
Lle mae pleserau pur dilyth, 

A fFrwythau i wledda'r seintiau byth. 

3 Pa bryd, fy Iesu, daw y dydd, 

A'r hyfryd awr i'm gwneud yn rhydd, 
Pan gaffwyf ado'r tŷ o glai 
I drigo 'mhlitli y cyfryw rai. 

»^4.^ Ffancel V. H. 

FFARAYEL fy mrodyr anwyl iawn, 
Dros enyd fechan ni 'madawn ; 
Henffych i'r dydd cawn eto gwdd, 
Yn Salem hardd oddeutu'r bwrdd. 



HYMNAU. 61 

^0 # Digonedd yn Nuw. . . M. H. D. 

MAE Duw yn awr a thyner lef 
Yn galw pawb dd'od ato ef ; 
Mae n wisg i'r noeth, mae"n nerth i'r gwan 
Mae'n Dad i'r unig yn rahob man ; 
Mae'n fara i'r newynog rai, 
Mae'n feddyg rhad i lwyr iachau, 
Mae'n dysgu'r fíbl i ffoi mewn pryd, 
Am drysor gwell na phethau'r byd. 
2 Nì raid ini 1 ddigaloni dim 

AYrth AveFd ystormydd yn eu grym, 
Ond cadw'm golwg drwy bob tòn, 
Ar Iesu fy Eiriolwr llòn : 
Rho'f arno'm pwys tra yn y byd, 
Mae'n abl dwyn íÿ raaich i gyd, 
Trwy rw ystrau fyrdd a'f yn y blaen, 
Mae'n ddigon yn y dwr a'r tân. 

■y^J # Tynn y?naith y pechod... M. H. D. 

FY enaid hed tua'r nef o hyd, 
Ac aed fy nghalon yno i gyd ; 
A doed cystuddiau i mewn yn lli', 
Minau a gwynaf wrthyt ti : 
'Does unrhy w ofid, unrhy w boen, 
Sa wasgodd ar yr addfwyn Oen ; 
Ac yn ei ofid Ef a'i gri, 
Mae holl esmwythder f' enaid i. 
2 Mi wn mai 'meiau duon iawn, 
Yw'r achos o'm cystuddiau'n llawn ; 
Syinud fy mai, fe gwymp y ffon 
O'th sanctaidd law y fynyd hon : 
'D oes yn dy galon ond llesâd, 
Maddeuant, hedd, a gwir iachâd ; 
Cyrner dy ffordd, can's credu'r wyf 
Mai dyna'r ffordd iachair fy nghlwyf. 






62 IIYMN 

*y 7 # Haeddiant Calfan V. H. D . 

O TYR'D i ben ddedwyddaf ddydd, 
A gad Vm hyabryd fÿn'd yn rhydd : 
Rho brawf, rho brawr'. ar frys i mi, 
O ddwyfbl haeddiant Ualfari ; 
1". 1 gallwyf rodio'n ddinac 
Dan awel hyfryd rhin <ly waed, 
A threnlio P amser, ddydd a i 
Mewn myryr am dy angan 1< n 
2 Ac na bo gras <> fewn y nef, 
Na ehalìwyf ran o hono ef: 
A gwna na byddo genyf fl 
Ond ar dy gariad a dy m 
Fy onig gysur yn y byd 
Fo edrych ar dy wýneh pryd : 
A'm hamser elo heibio'n llawn, 
"Wrth ganu am dy ddwyfol ddawn. 

W tt Iesu yn unig ìf'arcdicr. . . M, H. D. 

PWY wrendy gwyh fy enaid gwàn, 
Pwy gydymdeimla yn mhob màn? 
Pwy ẃyr fy eisiao noa a dydd ? 
Pwy àdyryf enaid caeth yn rhydd? 
Neb on (ì yr hwn rb ar y groea 
Yn dyoddef droswyf farwol lo< - : 
Efe sy'n awr to draw i'r llèn, 
Y'n eíriol yn y nefoedd wèn. 
2 Pan byddwyf rhwng y tònan mawr, 
Mewn braw snddo lawr, 

A ohan eu sŵn ûd sỳn I 

Y~n teimlo annghrediniaeth tỳn, 
Pwy'm dwg Vr làu er raaint y lli\ 
O Iesu grasol ! ond tydi, 
A gwneud im' gerdded ar y dòn, 
Gan roi tangneíedd tan fy mroJ 



HYMNAÜ. 6Í 

3 Yn wyneb pob rhyw 'storom gref 
Mi dròf fy ngolwg ato ef ; 

Mae gair o'i en.iu ef yn awr 
Yn fwy na galln uí'rern ftiwr ; 
Mae'n agor y carcharán'n un, 
Mae yn rhyddháo y caeth ei hun, 
Ac yn cyhoeddi gwir ryddhâd 
Tragwyddo] raewn maddeuant rhâd. 

4 0! f enaid, cân o herwýdd hyn, 
A chofi I ! iria íryn, 

A thai: »d gwna dy nyth — 

Mae yma ddiogelweh byth ; 
Ac nid oes damnedigaeth mwy 
Pr Bawl a goddiwyd yn ei glwy', 
Ond bydd rhyfeddu dwyfol loes 
Yr hwn fu'n marw ar y groes. 

^ Q Llicyddiant Efengyl. . . M. H. D. 

BOED i efengyl Iesu raawr, 
I lanw gwyneb daear lawr, 
Ei hyfiyd sain a'i goleu clir 
Fo'n amlwg yn yr anial dir, 
Fel byddo i'r Cenedloedd oíl, 
Ymgasglu yn nghyd, heb un ar goll, 
Iud' uefyd yn gytûn, 

I gyd foliannn Mab y dyn. 

80. Maruolaith buban. . . M. II. D. 

O GOLLWNG fi, dyneraf fam 

Mae çorchodd angeo dros fy ngrudd ; 
Na foed i'tli galon bor ddinam 

i j ii ymdeimlo'n brudd ; 

Fel cragen wan wyf ar y traeth 

A ddygir gan lifeiriol li', 
flaen y gwynt y don a ddaeth 

Mae 1 n f-îo, clyw, eollwng fi. 



64 ÍIYMNAr. 

2 gollwng ii. pererÌD wyf 

A ddaeth i weled byd «> wae, 
Wrth wenu arno rhoes îm' glwyf 

,\ dhwerwi î'y aysgleidiau i 
Er gwaetha 1 r byd, gobenydd •_ 

Esmwythach oa dy ddwyfron di ; 
Mi wela'n awr yn mynwes Naf 

FBtafell gled,0 gollwng fi. 

8 1 • Y Cì Jf aíü s ori ■ v JL B *■ • 

WEL, dyma'r Cyt'aill gorou g» 
Mao'n gan-mil gwell oa mam na thad, 

Y'mhob caleai lì'yddlawn yw: 
Mae'n niedru maddeu a ehuddio bai, 
Ac cvi wir fodd yn trugarhau, 

Wrth bechaduriaid gwael eu rhyw. 

2 Y sawl a*th gaffo gwynfyd hwy, 
Ni allant byth ddymuno mwy, 

Ti lenwi eu heisiau oll yn llon ; 
Mae môr a thir, a da, a dyn, 
011 yn dy heddwch di dy bun, 

A mwy nag fedd y ddaear hon. 

3 Angenus wyf bechadnr gwan, 
Am hyn 'rwj'n tynu tua'r làn, 

Yngweled digon gan ly Nuw; 
Trysorau pe cawn en mwynhau, 
A laddai "ngoíìd, laddai 'iim 

Ac a Dgwnai'n Uawen tra t" wyfl 

gO ( Rhagoroldeb yr Icsn 1/. // C llin. 

NI welodd llygad dyn erk* 
Ni ehlywodd oíust o dan y rhôd, 
Atn neb oyffelyh iddo ef; 

O Rhosyn Saron. hardd ei liw 
Pwy ddatgan byth rinweddau'm Duw ? 
Efe y w bywyd nef y nef. 



HYMNAU. 65 

2 Gorchfygodd trwy angeuol glwy', 
Elynion creulon nerthol fwy 

Nag all'sai'r byd orchfygu'n un ; 
Fe faeddodd nflfern èang lawn, 
Ar ben Calfaria un prydnawn, 

Yn làn heb neb ond ef ei hun. 

3 Mae yn ei glwyfau drysor drud, 
I faddeu beian pena'r byd, 

O tlaen yr orsedd bora' sydd; 
Ni all emogrwydd yno ddim, 
1 '•■ gyll y ddaddf ei damniol rym, 

Maddciiaut períìaith garia'r dydd. 

§3« Jngeu'r groea. . .M. H. Gllin. 

NIS gall angylion nef y nef, 
Fynegi maint ei gariad Ef ; 

Mae angeu'r groes yn drech na'u dawn ; 
Bydd canu uwch ain Galfari, 
Nag glywodd yr angylion fry, 

Pan ddelo Salem bur yn llawn. 

2 Y penaf drysor heddyw yw, 

fewn y nefoedd gwaed fy Nuw, 
Holl sylwedd y caniadau i gyd ; 

A dyma'r gwaed a roddodd iawn, 

1 ddwyí'ol ddigder, pertìaith lawn, 

Fy hedd a'm cysnr yn y byd. 

84:. Concwest Caîfaria. . . M. H . 6 llin. 

GWNAWD concwest ar Galfarìa fryn, 
Am dano eanodd myrdd cyn hyn; 
Fe fáeddodd uilern fawr i gyd : 
Fe brynwyd gwael golledig ddyn, 

.\nawd y ddwyblaid ddig yn un. 
A gwnod Iarhawdwr mawr y byd. 
2 



<>C HYMNAl 

2 Rhyw ddyfais o anfeidrol faint, 
Oedd cariad Iesu at ei saint, 

Agorodd ffordd i ganol nef : 
Cariad heb gymhar iddo'r un ; 
A nofiodd yn ei waed ei hun 

Trwy angeu, oedd ei gariad ef. 

8 Na thawed tafod o un rhyw, 
Na dim o dan y nef sy'n byw, 

Heb son atn goncwest gwaed yr Oen ; 
Bydd oesoedd meithion fwy na mwy, 
Heb rif, heb ddarfod arnynt hwy, 

I gauu am ei ddirfawr boeu. 

g^# Cri,t crotëhocliedig. . . M. H. 6 llin. 

YN Salem draw bydd peraidd sòn, 
A chanu i'r croeshoeliedig Oen, 

Am iddo dalu'r dyled mawr : 
A dwyn pechadur oedd yn gaeth, 
I ryddid pur yn wir a wnaeth, 

Fe gaiff y clod gan lwch y llawr. 

2 'Rwy'n caru cofio am ei glwy', 
Ac am ei waed mi gana' mwy ; 

Myfyrio wnaf ar ddwyfol loes ; 
Mi gofiaf hefyd am yr awr, 
Y t'w'llodd nef, y crynodd llawr, 

Pan oedd E'n gruddíau ar y groes. 

3 Yn foddlon mae cyfiawuder Duw, 
A'i gyfraitb anrliydeddus yw ; 

O'r carchar caeth daw myrdd yu rhydd; 
Boed clod i Dywysog mawr y ne', 
Fe aeth Vr lla'ddîa yn ein lle, 

O f «naid oân wrth gofio'r dydd. 



HYMNAU. 67 

86« '^fynai ei ddryllio ef." M. H. 6 Uin. 

O DYMA syndod penaY nef, 

Yr Arglwydd fyna'i ddryllio ef ; 
Efe a'i clwyfodd ar y groes, 
Daeth hedd i lawr drwy'i farwol loes: 

Ystyried pechaduriaid hyn, 

A chofiant am Galfaria fryn. 

2 Am roddi ei einioes bur i lawr, 

Bydd irrwyth o hyn fel gwlith y wawr, 
O'r bedd fe ga'dd estyniad oes, 
Fe lwydda'i w r aith er marwol loes : 

Ystyried pechaduriaid, &c. 

3 Diwellir ef, fe wél ei hâd 

Yn d'od yn llu o bob rhyw wlad, 
Gwybodaeth fel y boreu ddydd 
A ddaw, a chyfiawnhâd trwy Ôydd: 

Ystyried pechaduriaid, &c. 

4 Rhwng y troseddw T yr ar y groes 
Dyoddelodd lid a marwol loes, 

Ond, llefodd ar ei Dad tan glwy ', 
" rho faddeuant iddynt hwy :" 
Y T styried pechaduriaid, &c. 

g y # Rhwygo'r llen. . . M. II. 6 llin. 

FY enaid, gwel ar Galfari, 
Rad ras a chariad fel y 11 i', 

Pan drengai Iesu ar y pren, 
Yn Aberth dros yr euog rai, 
Er agor ffordd i íaddeu bai, 

Graddfanodd %i ne« rhwygo'r lUu» 



68 HYMNAl . 

2 moler ef ara i iwd, 

1 Mewn agwedd gn th yma'n dlawd, 

Ond Hyncodd ariL'. 
Ar orsedd nef mae 'nawr yn Ben, 
Ifawryger ef am rwygo'r I 

A choflwn am 

^^ Pa Dduw fel tydi. I Uin. 

DUW mawr y rhyfeddodan maith, 
Bhyfedäol yw pob rhan o'th waith, 
1 1*« 1 madden bai, mwy rhyfedd vw, 

;h Ik.11 weithredoedd o bob rbj 
Pa Ddow By ? n madden fel tydi, 
Yn rhad ein holl beohodan ni I 

2 Trwy waed yr [een oywir cu, 
Maddenanl gawn o'n beian du, 
Olodforwn byth dy gariad llawn, 
Ei brofi a'i ryfeddo wnaws : 

Pa Dduw By n maddeo fel tydi, 
Yn rhad ein holl beohodan nil 

CA Maddcuant. . . M H- <"> Uin. 

MADDEUANT rydd im' wir iachâd, 
Maddonant sy'n dwyn gwîr lanhad, 

Maddenant rhad — ddwyfol ddawnl 
Haddenant gwyd fy nhraed i'r Graig, 
Haddenant faedda ddrygao'r ddra 

Bíaddenant dr* Irol Iawn. 

2 Am lawn faddenant, Penaid, 
Ag nchel lef i'th [ean slan, 

Ni.l oes dim daranedigaeth mv. 
Ond hedd a chymod i barhan, 

A bythol acho> Llawenhaa, 

Caed iechydwriaòth i dv gîwy*. 



, 






HYMNAU. 69 

Q0« Cymhorth yn yr Arglieydd. . M. H. 6 llin. 

ARGLWYDD rho dy wyneb glân, 
I lòni f ënaid gwan bob dydd, 

A'ra perthu yn y dw'r a'r tân, 
I dynu ar dy ol drwy frydd, 

O cadw'm golwg ar y gwaed, 

A llywodraetha di fy nhraed. 

2 Na ád im' bwysö íra b*wyf byw 

Ar ddirn fl welwyf ís y rliod, 
Ond ar fìyddlondeb dwyfol Duw, 

Am nerth i dynu at y nòd : 
O cadw'm golwg, i 

3 dan dy gysgod dwyfol byth 

líae rhyw ymddiflrŷn mawr yn bod : 

Tydi í"o im' yn nawdd a nyth 

Tra b'wyf rhewn rhyfel î> y rhôd : 
O nertha P enaid gwan o hyd 
Eo'i otal arnat yn y byd. 

4 Pẁy'in dwg y'mlaen er rhiwiau serth ? 

Pwy'm onddia yn y frwydr boeth? 
Pwy. ond Preswylydd niawr y berth, 

A'm dysga i ryfela'n ddoeth < 
nertha t' enaid, <fcc. 

01« Cicyn y Cristion. . . M. H. 6 llin. 

CLAF wyf a llesg, bron llwfrhân, 

Ani i ti gnddio'th wyneb cu; 
A'tli fod di cyhyd yn pellhân, 

Bwy'n gruddfao vn v dyfnderdn: 
Rho wel'd dv wedd fy I< >R ar frŷs, 
\".-i oymer ii i dy Nefol lŷs. 



70 HYMNAU. 

2 Pechod a galar, colled, poen, 

Sy'n gwbl dan yr hanl yn nn ; 
Oorphwys nid oes i denlnr Oen, 

Mewn (ì'nn ond ynot ti <ly hnn : 

Nerth bellach rlio rhag iuf Iwlrhàu, 
Dy ras yw'm syifaen i barháu. 

3 'Poesymann eynhaua' i*w gael, 

ftfewn Nefol Ganaan mae t'y rhan; 
Pan dêl y Sabboth perffaith hael, 

Cawn addfed ffrwythau yn y man: 
Nerth bellacli rho, i 

02. Giclad y cibau. . . M. II. 6 lin. 

FFOLIXKP> niawr oedd aroa o'yd 
Mewn gwledydd peH, a rhoddi'm mryd 

Ar gibau gweigion dUesâd": 
O'r tlawd ardaloedd 'rwyf yn troi, 
A thua'r nefoedd gwna im' ffoi, 

At haeddiant Ilawn y dwyfol waed. 

2 Ffarwel 'rwy'n roi i'r oll i gyd 
A ganfu n:itnr yn y byd, 

G-wagedd o wagedd ydynt hwy : 
Fy nnig etifeddiaeth yw 
Tragwy£dol gariad pnr ry Nuw, 

Àiu eysnr ar y ddaear nrwy. 

O"! Dicyn y pell yn agoa. . . .V. II Cillin. 

UNWAITH trwy ddyoddef angeu loea 
Gwnaeth ffordd agored ar y groea 

li- peìledigion gael nesád ; 
Fe dynodd, do. \ canol t'ur, 
Pan yfodd waddod cwpan but — 

Hae iaohawdwriaeth vn e-i waed. 



HYMNAU. 7i 

2 Mae modd i'r caethion gael rhyddhád, 
A'r gwuhangleifìon wir iachâd, 
A'r peil en dwỳn i ddinas Duw. 

doed y byddar, mud, yn awr, 
A'r dall i wel'd golenni mawr — 

Nesewch y'nghyd, dydd achub yw. 

Ol^ Amyntdd dan y groes. . . J\I. H. 6 llin. 

A RAID i gystndd garw'r groes 

1 ddilyn f ysbryd ddydd a nos ? 

Os rbaid, gwna fi yn foddlawn iawn 
Tan ganu gwna im' fÿn'd yn mlaen, 
Yn llawen yn y dw r aV tân, 

foreu 'mywyd liyd brydnawn. 

2 Os trof i'r dwyrain faith neu'r de, 
'Does neb yn fiÿddlawn fel Efe: 

Mae'n gwnend t'y ysbryd llesg yn llon; 
Goddefaf golled o bob rbyw 
Yn mhresenoldeb hoft' fy Nuw, 

A holl gystuddiau'r ddaear hon. 

3 'Dwy'n ofni ond yr afon ddu, 
Sydd rhyngwyf a fy nghartref fry, 

Yr angen glâs wnaeth fyrdd yn wan : 
Fy enaid 'mafael yno'n llaw 
Yr hwn ei hun aetli trwyddi draw, 

Ac yn ei law mi ddof i'r lan. 

0«5« Gostyngeiddricydd. . . M. H. G llin. 

AETH Mair, gan ddewis y rhan dda, 

1 lawr at draed yr lesn gwiw, 
A ehalon isel Lydia fwyn 

A wnaed yn addas deml i Dduw : 
Y galon decaf oll yn wir 
Sy'n gwisgo gostyngeiddrwydd pnr. 



72 BYMNAl 

2 Y BûDt gaiff uchaf goceo 
Yw'r isaf ei addoHad gŵyl, 
Gan bwys gogoniant plyg i lawr, 
Pan fwyaf fyddol aefoi hwyl: 
Àgosaf i'r orsêddfainc fry 
Yw troed-fainc goetyngeiddrwydd cn. 

00. Galwad ar Ilcnaint. . . M. II. 6 llin. 

IIYD heddyw mae cyhoeddi mawr, 
I alw lioll drigotion lîawr, 

I dd'od yn awr, heb oedi'n hwy; 
O tyr'd bechadnr yniarhous. 
Fe gytner Dnw weddillion d'oe«, 

A gwaed y groes, iachâ dy glwy\ 

<k m Sionfely uaicr. ...M II- C ilin. 

FE welir Sion fel y wawr, 
Er tloted yw ei gwedd yn awr, 

Yn d'otì o'r cystndd mawr i'r lan : 
Heb glaf na chlwyfus yn en plith, 
Yn y cyfiawnder pnf dilyth, 

Sàif yn y diwedd yn ei rhan. 

2 Datguddia'n gyflawn inr ar îr ~ 
Ogoniant inaith dy nefol lŷs, 

Didrane bleeerau'r sanetaidd dir : 
O dangos im' mai ti y w'm rlian, 
Ac o'r dyfnderoedd tynfi i'r lan, 

Pth gyflawn weled cyn bo hir. 

3 "Wel f' enaîd oerdd y ffordd yn 1; 
Yn nnion tu a Balem fry, 

A ehadw'th Iygaìd al > DÒd: 
Calfaria fryn Ue gweli'r gr< 
A'i haberth arni tan ei toea, 

Rhyfeddod aef erio 



HYMNAU. 73 

O S • Rhagoroldeb yr Ieeu. . . Jlf. 8, 8. 

XID yw hardd wrthrychau daear, 
011 ond dim wrth Iesu hawddgar, 
Xid yw'r nefoedd i'w chydbrisio, 
Pe b'ai neíbedd i'w chael hebddo. 

2 Iesu ei hunan yw fy nefoedd, 
Tros í'y oes ac yn oes oesoedd ; 
Nef îy neíbedd fydd ei garu, 
Ei fwynhan, a'i bur-foliannu. 

3 Nid oes neb ond Ef ci hunan, 

A wna'r euog brwnt yn burlân ; 
Mae fe'n ddigon i droseddwr, 
Mae fe'n berrr'aith lawn Waredwr. 

4 na allwn garu'r Iesn 

Yn fwy ifyddlawn, a'i was'naethu ; 
Dweytì yn dda mewn gair am dano, 
lìhoi fy hun yn gwbl iddo. 

99. Tcgwch Iesu. ..M. 8, 8. 

IESU ydywY unig wrthrych, 
Yn dragwyddol Bydd i'w ehwenych : 
Ef sy'n llenwi'r nef à chysur, 
Ef a leinw wael bechadur. 

2 Beth yw dwysaf berlau'r India? 
Aur Pc-ru, neu gyfoeth China? 
Beth yw'r holl drysorau enraid? 
Dyddim oll ẁrth Geidwad enaid. 

8 Dyma'r ira ordeiniodd Duwdod, 
I roi perfr'aith iawn arn becliod ; 
llwnyw'r un a bia'n wiwfraint, 
Gadw enaid rhag digofaint. 



74 HYMNAU. 

1 00« Jfoddfa i lofruddion. . . M. 8, 8. 

CANED pechaduria'ul mawrion, 
Fe gaed noddtà i lofrnddion ; 
Noddt'a glyd rbag Ilid dialydd, 
Noddt'a rad y'ngwlad y oyatndd. 

2 Tra rhaid i mi wisgo'r arfau, 
Dwyn y groes fcrwy orthrymderau, 
Rlio dy gwm'ni, dyna ddigon, 
Nes myn'd adre' i wisgoT goron. 

3 Canwn mwy am waredigaeth, 
Heb ei hail i blant marwolaeth : 
Talodd Iesu ein dyledion, 

A gorchfygodd ein gelynion. 

4 Caned nef a daearolion, 
Sain Hosanna i Frenin Síor ; 
Llawn tosturi yw e'n wastad, 
Nid oes diwed'd ar ei gariad. 

f O 1 • Ymddarostyngiad Crist. . . .V. 8, 8. 

WELE 'n wir ddirgelwch gwiwlán, 
Gwir Fab Duw yu faban bychan ! 
Lluniwr nef, a'r môr, a'r ddaear, 
Yn wir ddyn, yn blcntyn hawddgar. 

2 Awdwr cyfraith yn ci Dduwdod, 
Tan y gyfraith yn y dyndodl 
Crcwr yr holl fydoedd gwiwlwŷs, 
Ac heb l'eddu Ue i orphwya 

3 Bcth a'i dýi; mor rwydd a |)liarod, 
O lŷs nef i wlad o nychdod i 
Beth a'i dŷg i l'ryn Calt'aria? 
Cariad, eariad — Haloluia ! 






HYMNAU. 75 

4 O pa beth a gafodd ynom, 
I gynhyrfu cariad atom ? 
Dim, ond brâd a du elyniaeth; 
Seiniwn iddo, Iachawdwriaeth ! 

1 0*2. Cleddyfy cadarn. .. M. 8,8. 

GWISG dy gleddyf, gadara Iesu, 
A dos allan i orchfygu : 
Mỳn bob ewr o'r byd i'th feddiant, 
Er mwyn d' enw a'th ogoniant. 

2 Cyn bo hir gwnaed pur wybodaeth 
O Dduw lenwi'r ddaear helaeth; 
Megys ag y töa'r dyfroedd 
Eang gylch y dyfnion foroedd. 

J Q3» Sefyllfa yr Annychweledìg. . . M. 8, 8. 

TRWM yw cysgu ar y tywod 
Lle mae'r môr yn arfer dyfod : 
Trymach cysgu mewn anhwyldeb, 
Ar íìn ceulan tragwyddoldeb. 

10 5. Pleserau crefydd. . . M. 8, 8. 

'NAWPw 'rwy'n gwel'd yr ardal hyfryd, 
Hen gartrefle fy Anwylyd, 
Gwlad lle mae pob rhyw gysuron, 
Yn lliteirio fel yr afon. 

2 Ffarwel bellach, hen bleserau, 
Dwyllodd f' ysbryd fìl o weithiau ; 
Cefais bleser can-mil purach, 
'Ddaw o'i ganlyo ofid mwyach. 

3 Nef a daear bytb ni phrisia', 
Ceíais Berl, mae'n well na'r India ; 
Iesu a'i drysor, dyna'i sylwedd, 
Nef y nefoedd yn y diwedcL 



76 HYMNAl. 

4 Blwyddan hîrìon o ryfì 
"\ oruohafíaeth a dertyna ; 

Fe tlry galar aii) bob K-iau, 

Yn Ilo-auiia. ond 0U inaddcu. 

J 0»>« Llicyddianl yr eftnpyl V. 9, 8. 

AED efengyl fel y wawrddydd, 
*M1aen i gíudo myrdd trwy r gwledydd, 
Ac aed sain yr ud:_ r yrn arian, 
I ddadymchwel teyrnas Satan. 

2 T'wyned banJ ar ryrdd <» werin, 
Sy'n y Dwyrain a*r Gorllewin; 
Son am lesu lanwo ynyaoedd, 

Fel mae'r dyfroedd yn toi'r moroedd. 

3 Doed myrddiynan maith o'r Indiaid, 
Hen Inddewon a Phaganiaid; 

A'r ynysoedd s fo'n ní 

^N dori' drwy raa tan faner Iesu. 

4 Llwyddiant i'r cenadon fìyddlon, 
Sy'n cyhoeddi efengyl dirion, 

í gael torf ddirif trwy gredu, 
'N berlan hardd yn nghoron Iesu. 

106« -ànthtm Pen Cal/aria.. . M. 6,9. 

MAE rhyw dorf ddirif o seintian, 
'Nawr yn cann eu telynan; 
Ac yn seinio Haleluia, 
Decnreu anthem pen Calfaria. 

2 Dengmil o delynau'n cánlyn, 
Oân nefolaidd, bnr, ddiderfyn; 
Yr angylion gyda'r aeintian, 
Yr un sylwedd en oaniadan. 



BYMNAÜ. 77 

3 Pan wrth làn yr hen Iorddonen, 
F 1 enaid athríst gàu yn Ilawen, 
Af ar fyr i'r wlad na dderfydd 
Pur orfoledd yn dragywydd. 

4 Croesaw hyfryd foreu hawddgar, 
Pan ddel lîuoedd nef a daear 

I gydgann am ben Ualfaria, 
Gyd â'u Priod. Ilaleluia. 

107, Tri yn Ln. . . M. N. Sau. 

'DOE^ mesnr amseroedd byth fry, 

Dim oriau cyffelyb i'r bỳd; 
Myn'd heibio ryw oesoedd y sy', 

Wrth gann i'r Drindod yn nghyd : 
Y nerth, yr anrhydedd a'r clod. 

Y parch, a'r gogoniant, a'r bri, 
Yr awrhon, ac felly bu erioed, 

I'n Harglwydd yn Un ac yn Dri. 
2_Mae yno Dri Pherson yn bod, . 

Ac eto mewn sylwedd ond Un, 
Gogyfawch mewn gallu a chlod, 

"Wrth wared plant Adda'n gytûn : — 
Yn hyn rhyw ddyfnderoedd y sydd, 

Diwaelod, anfeidrol eu mhaint, 
Er hyny en credu drwy líydd, 

Yw sylfaen lioll gysur y saint. 

108. clod » Dduw - • ■ m- ^- 8au - 
BOED clodydd, îe beunydd heb wâd 
Yn wastad Vm Harglwydd a'm Duw, 

■ Am iddo o'i gariad yn rhad 
Ddwyn Ceidwad i'm cadw yn fyw; 
Ei Uniganedig a rodd, 

O'i wirfodd fe'i t'rawodd ar bren, 
Trwy rinwedd ei haeddiant mae modd, 
I minau gaol gwynfyd y nen. 



78 HYMNAÜ. 

2 Ymdrecliwn yn Dghwm'ni oi blant, 

Er blinfyd, i fyned yn mlaen, 
Mae eraill yn nehel en tant, 

A aethant trẃy ddw*r a thrwy dàn; 
Mae cario y palmwydd heb gledd, 

Tu araìl i'r bedd i ni'n I 
A ffyddlon Arweinydd meWn hedd, 

Boed iddo'r anrhydedd aV clod. 

3 Trwy lesu eih Pryhwr sydd fawr, 

Gawn adacl y llawr yn dra llon, 
A myned i'r Ganaan i fyw 

Lle ni ddaw un briw mwy i'n bron ; 
Llawenydd, hyfrydwch agawn, 

A chytfadd a galar a ffÿ, 
Yr wylo a dderfydd yn llawn, 

Gorfoledd tragwyddol sydd fry. 

100* Cariad Crist M.X.Sau. 

PxV feddwl, pa 'madrodd, pa ddawn, 

Pa dafod all oaod i maes, 
Mor felua, mor helaeth, mor llawn, 

Mor gryfed ei gariad a'i ras I 
Afonydd sy'n rhedeg mor gryf, 

Nas diclìon i bechod na bai, 
Wrthsetyll yn erbyri en lîif, 

A'u llanw ardderchog didrai. 

2 Fel fflamau angerddol o dân, 

Yw cariad fy Anwylyd ohyd; 
Fe loegodd bob rhwystrau o'i daen, 

Fe yfodd o'r afon i gyd: 
Ymaflodd mewn dyn ar y llawr, 

Fe'i dygodd a'r Duwdod yn nnl 
Y pelldeY oedd rhyngddynt oedd fiwr, 

Fo'i llnnwodd â'i haeddiant oi hun. 



HYMNAU. 

8 Wrth goöo'i ruddfanau'n yr ardd, 

A'i chwys fel deíhynau o waed, 
Aredig ar gefen mor liardd, 

A'i daraw â chleddyf ei Dad; 
Ei arwaio i Galfari fryn, 

A'i hoelio wrth groesbren o'i fodd, 
Pa dafod all dewi arn hyn ? 

Pa galon mor galed na thodd ? 

f | O* Buddugoliaeth Crist. . . M. JV. 8au. 

PWY welaf o Edom yn d'od, 

Mil harddach na thoriad y wawr r 
Yn sathrn tan wadn ei droed, 

Elynion yn lluoedd i'r llawr: 
Ei wisg wedi ei lliwio gan waed, 

Ei saethau a*i gleddyí' mor llym, 
Ei harddwch yn llenwi'r holl wlad, 

Yn ymdaith yn amlder ei rym. 

2 Myfi, hwn wyf Alpha cyn byd, 
Wyf gadarn i ladd ac iachâu, 

Fy ngeiriau a safant i gyd, 

Pan ballo ífyddlondeb pob rhai : 

Ond pa'm mae dy wisgoedd yn waed, 
A'th gleddyf cyn goched ei fin, 

Fel un a fai'n sathru tan draed, 

Y gwinwryf yn ngwinllan y gwin ì 

8 Wrth weled y fyddin mor fawr, 
Dan arfau yn llawnion o lid, 
Yn llanw holl wyneb y llawr, 

Y bobl a giliodd i gyd; 
Gadawyd fi'n unig heb ail, 

I sefyll yn ngwyneb iy nghâs, 
Gelyniou cyn amled a'r dail, 
Yn Uanw holl gyrau y mi 



80 HYMNAU. 

4 Mi godais i fyny fy llaw, 

Ymleddais, enillais y dydd, 
Fy holl waredigion a ddaw, 

A'm caethion a roddir yn rhydd: 
Enillais fath goncwest trwy waed, 

Mae genyf lywodraeth mor íawr, 
Hyd eithaf trigfanau fy Nhad, 

Mae'n cyrhaedd o'r nefoedd i'r llawr. 

J # Crist yn bob peth. . . J\I. JV. 8au. 

CYFLAWNWYD y gyfraith i gyd, 

Fe ddofwyd ei llid heb fy lladd; 
Cyfiawnder wrth hir ofyn iawn, 

Ei daliad yn gyflawn a ga'dd ; 
Cyfiawnder a'r gyfraith sy'n awr, 

Yn edrych i lawr yn ddilid ; 
Mae'r Priodoliaethau mewn hedd 

Yn gwaeddi trugaredd i gyd. 

2 Ein Hymborth, ein Cymhorth, a'n Cân, 

Y'ngwyneb deddf burlân, a'r bedd; 
Ein Trysor, ein Hallor, a'n Nerth, 

Oen pridwerth, ein Haberth a'n Hedd ; 
Ein T'wysog galluog a llawn ; 

Ein Iawn i ddeddf gyfiawn ddigoll, 
Ein Brenin a'n Prophwyd mewn bri, 

Mae'n Babell i ni oll ac yn oll. 

J^ # Diogelweh y Duwiol. . . M. N. 8au. 

A DRIGO 'nghymdeithas y Tad, 

Ei aden yn gauad a'i cudd ; 
Caiíf weled trwy'r aberth a'i ras, 

Ddirgelwch ei deyrnas bob dydd, 
Dywedaf, Fy Noddfa yw'in Nêr, 

A'm tyner Waredwr yw'm Iôn, 
Ac ynddo gobeithiaf heb baid, 

Am dano fy enaid a sôn. 






HYMNAU. 81 

2 Rhag magîau yr heliwr a'r haint, 

Rhag ffrewyll digofaint y cudd ; 
Tan nodded ei aden a'i sel, 

Diogel a fyddi bob dydd ; 
Trwy'i air, ei wirionedd, a'i ras, 

Rhydd borth a nerth addas yn un ; 
Fel tarian neu astalch i ti, 

I'th noddi mae'r Argîwydd ei hun. 

J *J à Âgor y seliau. . . M. JV. 8au. 

CYFOD ferch Sion a gwêl, 
Dy freintiau godidog yn awr, 

Datodir it 1 sêl ar ol sêl, 

Myn'd rhagddi'n oleuach mae'r wawr ; 
Tòr allan a llefa, mae'n bryd, 

Can's wele dy Frenin yn d'od ; 
Y'ngherbyd ei gariad trwy'r byd, 

I'w enw tragwyddol bo'r clod. 

2 Troir ato luosawgrwydd y môr, 

Daw Carmel a Saron yn un ; 
Breninoedd y ddaear â'u stôr, 

Anrhegant yr Iesn'n gytun : 
Daw'r Bwystfil a'r Prophwyd i lawr, 

A'u gorse Id a fwrir i'r 11 vn : 
Daw diwedd ar -Babilon fawr, 

Bydd miloedd yn nioli ani hyn. 

1 ^|L Breniniaeth Crist. . . M.N. 8au. 

CRIST l8su o'r dyfnder a ddaeth, 

Mewn llawn fuddugoliaeth ar g'oedd ; 
Uwch thronau'r gogoniant i gyd, 

Efe a ddyrchafwyd â bloedd : 
Ar orsedd deheulaw y Tad, 

Mae'n uchel ei alwad yn awr; 
Nid rhaid iddo chwysu byth mwy, 

Wrth fwrw'i elynion i lawr. 
2a 



82 HYMNAU. 

2 Sion yr enfyn yr Iôn, 

Ryw egìttr arwyddion o'i nerth ; 
Ac ar ei elynion fe fydd 

Lly wodraeth Preswylydd y berth ; 
A'i eiddo a edwyn ei lais, 

Feì bugail y cais hwynt i gyd ; 
Mor iraidd ac aml a'r gwlith, 

Daw meibion y fendith yn nghyd. 

8 O groth y goieuni gwel hâd. 

Trwy rinwedd ei aìwad a'i ras; 
Mewn harddwch sancteiddrwydd ar g'oedd, 

Yr enfyn ei luoedd i raaes, 
Mor amled, raor laned a gwlith, 

Hiliogaeth y fendith a fydd ; 
I ddofi gwylltfilod y daeth 

Trwy nerth iachawdwriaeth a'i dydd. 

á- Offeiriad tragwyddol a fydd, 

Fe dyngodd yr Arglwydd i hyn, 
Heb newid ei ddyben a ddwg — 

A'i olwg ar Galíari fryn ; 
'Nol urddas tragwyddol cyn byd, 

Bydd Arglwydd y bywyd yn ben; 
A'i harddwch tragwyddol a fydd 

Heb gwmwl na gorchudd na llèn. 

fl *p Y ffynon ysbrydol. . . M. JV. 8au. 

CAED ífynon o ddwfr ac o waed, 

I olchi rhai duon eu lliw; 
Hi redodd hyd ataf yn rhad, 

I'r ardal lle'r oeddwn yn byw; 
Er cymaint o rwystrau ga'dd hon, 

Grym arfaeth a'i gyrodd hi 'ralaen, 
I olchi tŷ Ddafydd o'r bron, 

Jerusalem hefyd â'n lân. 






HYMNATJ. 88 

110« Duiciol ymroad. . . M. JV*. Sau. 

WEL cyfod í'j enaid yn awr, 

Dy ddiwrnod a aetli yn brydnawn, 
I tithau mae siwrnai sydd fawr, 

A'th íibrdd o elynion yn llawn : 
cadw dy olwg yn mlaen, 

A'ih lygad ar Flaenor y llu, 
ISTes conc'ro pob gelyn yn lân, 

A myned i'r Ganaan sydd fry. 

2 Wel dyma bcchadnr yn wir, 

A fynodd ei lwybr ei hun, 
Ar hyd y ftbrdd lydan yn hir, 

Fe gerddodd fiynyddoedd yn un : 
Ond diolch am gariad mor fawr, 

A frysiodd i achub fy mìaen, 
Pan oeddwn yn rhedeg i lawr, 

I gartref tragwyddol o dân. 

3 Am iddo fy nghofio fel hyn, 

Pan oeddwn yn elyn íÿ ISTuw, 
Rhoi iddo'r gogoniant a wnaf, 

Mi molaf tra byddwyf fi byw: 
Pa dafod a all fod yn fud ? 

Achubodd fy mywyd i mi, 
Tragwyddol ogoniant am hyn 

l'r hwn sydd yn t T N ac yn det. 

J y^ Rhagorfraint y Cristion. . . Jll. JV. 8au. 

'DOES àrnaf ddim c'ẃilỳdd o'i groes, 

Ei groes y w fy nghoron a nghlod : 
Ei fywyd i'm gwared a roes, 

À'm Ceidwad a'm carodd erioed; 
Dyoddefodd waradwydd a phoen, 

A'r felldith ar Gal'fari fryn 
F' anrhydedd yw canlyn yr Oen, 

Yr Oen a ddyodcfodd fel hyn. 



84 HYMNAU. 

2 anferth ogonîaní a hedd, 

A dirfawr orfoledd o hyd, 
Sy'n aros tu arafl f r bedd, 

I'w ffyddlon ganlynwyr i gyd ; 
Eu dagrau a'u gw'radwydd a dry, 

I fôr o lawenydd ar frys ; 
Annhraethol eu gwynfyd hwynt fry, 

Yn nheyrnas eu Harglwydd a'i lŷs. 

1 § Angladd y Cristion. . . 3f. N. 8au. 

MAE 'n brawd wedi gorphen ei daith, 

Ei lafur a'i waith yr un wedd ; 
A Christ wedi talu ei ddylêd ; 

Mae'n addfed i fyned i'w fedd : 
Caitf gysgu hûn dawel, nes d'od, 

Ryw ddiwrnod, heb bechod, yn bur, 
O'r beddrod, yn hynod mewn hedd ; 

Heb tfaeledd na chamwedd, na chur. 

2 'Ddaw gwewyr, na doìur, na dig, 

ISTa gelyn, na pheryg', na phoen, 
I'w flino'n yr ardal lle trig, 

Y'ngliwm'ni caredig yr Oen : 
Dim achos i wylo ni wel : 

Mae'n sicr ddiogel na ddaw 
Dim oerni'n ei gariad na'i sêl ; 

Mae'n dawel, heb ryfel na braw. 

3 Ymdrechodd hardd ymdrech y ffydd, 

Er utfern fawr beunydd, a'r byd ; 
Gorphenodd ei yrfa, mae'n rhydd; 

Gadawodd ei gystndd i gyd ; 
Mae bellach yn hoìl-iach mewn hedd, 

O gyr'edd ei lygredd, yn lân : 
Dim tristwch i'w feddwl ni fydd; 

Hosanna'n dragywydd a gân. 



HYMNAU. 85 

í. î. *B« Htjdcr yn angeu. . . M. N. 8au. 

'EWY 'n nesu at oehr y dw'r, 

Bron gadael yr anial yn làn; 
Mi glywais ara goncwest y Gŵr 

A groesodd yr afon o'in blaen; 
Fe dreiglodd y maen oedd dan sêl, 

Fe gododd yn gadarn ì'r làn, 
Fe agorodd y llwybr i'r nef, 

Mae gobaith i'r truan a'r gwan. 

2 Mi wn fod fy Mhrynwr yn fyw, 

A'm prynodd â thaliad mor ddrud: 
Fe saif ar y ddaear, gwir yw, 

Yn niwedd holl oesoedd y byd ; 
Er ised, er gwaeled fy ngwedd, 

Teyrnasu mae Mlirynwr a Mrawd ; 
Ar er fy malurio'n y bedd, 

Ca'i weled ef eto'n fy nghnawd. 

3 "Wel, arno bo'm golwg bob dydd, 

A'i daliad anfeidrol o werth ; 
Gwir Awdwr, Perrî'eitbydd ein ffÿdd, 

Fe'm cynal ar lwybrau blin serth ; 
Fy enaid ymestyn y'mlaen, 

Na orphwys nes cyrhaedd y tir, 
Y Ganaan dragwyddol ei chân, 

Y Sabboth hyfrydol yn wir. 

1^0« Pen mho - ■ • M - N - 8au - 

DWY aden fel c'Jomen pe cawn, 

Mi hedwn a chrwydrwn yn mhell, 
I gopa bryn ISTebo mi au-n, 

I olwg ardaloedd sydcl well, 
A'm golwg tu araJl i J r r/w'r, 

Mi dreuliwn fy hoedl i ben, 
Mewn hiraeth am weled y Gŵr, 

Fu farw dan hoelion ar bren. 



86 HYMNAÜ. 

2 Nis gallaf tra yma'n y çnawd, 

Dditn dyodde'r caniadau sydd fry ; 
Mae llewyrch wÿnèbpryd íÿ Mrawd, 

Yn llawer rhy ddysgìaer i mi ; 
'Nol hedeg a gadael íÿ nyth, 

A chwalu fy nihabell o glai, 
Bydd digon o nefoedd dros byth, 

Ei weled ef fel ag y mae. 

J £J J m Jnthem y gwnredigion. . . M. JV*. èau. 

PEOHADÜR fy Arglwydd a'i gŵyr, 

Pechadur a garwyd yn rhad, 
Pecliadur a gliriwyd yn llwyr, 

Yn rhyfedd trwy rinwedd y gwaed; 
Pechadur a orfu íÿn'd trwy 

'Ryw -stormydd o ddyfroedd a thân, 
Pechadur na orphwys byth mwy, 

Nes dringo i'r nefoedd yn lân. 

2 'R anrhydedd, y galln, a'r clod, 

Y moliant a'r |>arch yn gytfm, 
O'r neíbedd i'r ddaear gaiff íbd, 

Yn gyfan i'm Harglwydd ei hun; 
Aed sôn am dy haeddiant tr.wy'r byd, 

Yr adsain fö'n ìlanw [>ob lle, 
Helaetha dy deyrnas o hyd, 

Nes myned yn addfed i'r ne'. 

Á Aed ein Haleluia ni'n lân, 

Trwy'r awyr anfeidrol ei maint ; 
Cymysged caniadau rhai gwau, 

A thyrfa luosog y saiut : 
Mne yno adenydd fy Ion, 

Yn taenu fel nefoedd ar led, 
Dros hyfryd bnodasfercli yr Oen, 

O f' enaid i fyny ehed ! 



UYMNAIL 

1 é «t*è Caniadau tragwyddol. . . M. N. 8au. 

ANGYLION, seraphiaid, a saint, 

Wrth ganu'n soniarus yn irghyd, 
Eu hâdsain sydd cyfnweh ei í'aint, 

Mae'n crynu'r holì nefoedd i gyd; 
Neb yno yn glaear ei gân, 

Neb yno'n addoli mewri rliith, 
A'u c'lonau sy'n llosgi i'el tân, 

A gwynfyd a f'ai ya eu plith ! 

2 Oaniadau newyddion sy' fry, 

Tebygwn ó glywed eu ìlef, 
Fy enaid blinedig i sy 1 

Am ddysgu cerddoriaeth y nef : 
'ít anrhydedd, a'r gallu, a'r clod, 

A'r parch, a'r gogoniant a'r bri, 
Yr awr hon fel ag y bu 'rioed, 

I'n Harglwydd yn Un ac yn Driî 

<3 Pan gofiant eu dyddiau yn y byd, 

A'r amryw dymhestloedd o'r bîaen, 
Fe 'nyna eu hysbrydoedd hwy 'gyd, 

Yn fflamau angerddol o dân ; 
Gwel'd lesu, er cymuint eu bai, 

Eu codi o bydew mor ddu ; 
P'odd gall eu calonau hwy lai, 

Na seinio'r Jerusalem fry ? 

1 £23« Crisi yn ® duw a d v n - • M' N - 9 > 8 - 
MAY/R ydyw ein henwog Waredwr, 

Mae'r Iôr i ni'n Brynwr a Brawd ! 
Jeliofa â'n natur ymunodd, 

Y Gair wnaed o'i wirtbdd yn gnawd 
Nid ydy w i'r gwan yn rhy uchel, 

Ac nid yw'n rhy isel i'r nef, 
Mae'n addas Gyfryngwr i'r ddwyblaid, 

Ein Dyddiwr bendigaid yw eíl 



î 



88 HYMNAU. 

2 Rhaid ydoecìd cael Dnwdod i'n cadw, 

A dyndod i farw'h ein lle : 
Caed Iesn i'f gwagle i'w lanw; 

Gwir Ddnw a gwir ddyn yw efe: 
Ein natnr ddyrchafwyd i'r orsedd, 

Daeth rhy'fedd anrhydedd i'n rhan ! 
Ffordd rydcì sydd rhwng daeai* a nefoedd, 

Dyrchetìr rhyw lnoedd i'r làn. 

1 24» Iesu oU 7 J n olL • ' M - K - 9 > 8 - 
IESU! rho im' dy adnabod 

Yn Gyfaill, yn Briod, a Brawd, 
Y"n Feddyg yn wýneb fy nychdod, 

Yn Gyfoeth i'r trnan a'r tlaw T d, 
Yn Dywysog mewn rhyfel a chynî, 

O'th flaen nid oes elyn a sai', 
Yn Harddwisg i guddio fy noethnî, 

Yn Ffynon i olchi fy mai. 
2 Yn Fanna i'ra henaid ymborthi, 

Yn Ddw'r im' diodi ar y daith, 
Y r n Goîofn er nawdd ìi goîeuni, 

I deithio trwy'r anial sy' faith, 
Yn Fugail, yn Frenin, a Llywydd, 

Yn Brophwyd, Offeiriad, a Chraig, 
Yn oil ac yn oll yn dragy wydd, 

Rhag gallu fy llygredd á'r ddraig. 

1 SI5» Trygaredd Duw. . . M. JS. 9, 8. 

GWNAETH Duw fwy trugaredd na gwared 

Fy nghorph rhag ei fyned i fedd, 
Galíasai fy ngadaeì i g'ledu, 

Nid oeddwn yn haeddu ei hedd ; 
Mi glywaf ei fwyn-lais yn galw 

Hyd heddyw— u Bechadur, tyr'd di ;" 
Atebaf i alvvad fel hwnw, 

Pechadur wrth f' enw wvf fi. 



HYMNAU. 89 

2 O Iesu cei feddiant o'm calon, 
Dysg i mi yn foddlon i fyw, 

Y gofid a'r gofal yn gryno 

À roddaf i ddwylo fy Nuw, : 
Gwnaed ef a fo da yn ei olwg, 

O'i flaen yr wy'n amlwg a noetli, 
Da gwyr beth i wnend i blant dynion, 

Mae'n gyfion, a thirion, a doeth. 

1 30« Buddvgoliaeth Calfaria. . . M. IS. 9, 8. 

AGOR fy llygaid i Wed, 
Dirgelwch dy arfaeth a'th air, 

Mae'n well i mi gyfraith dy enau, 
Na miloedd o arian ac aur ; 

Y ddaear â 1 n dan a'i thrysorau, 
Ond geiriau fy Nnw fydd yr un ; 

Y bywyd tragwyddol yw 'nabod, 

Fy Mhrynwr sy'n Dduw ac yn ddyn. 

2 Rhyfeddod a bery'n ddiddarfod, 

Yw'r ífordd a gymerodd Efe, 

1 gadw pechadur colledig, 
Trwy farw ei hun yn ei le î 

Fe safodd fy Mrenin ei hunan, 
Gorchfygodd awdurdod y ddraig, 

Ein Snmson galluog ni }'dyw : 
O caned preswylwyr y graig. 

3 Daeth blwyddyn y caethion i ganu, 

Doed meibion y gaethglud yn nghyd, 
Ni seiniwn trwy'r nefoedd a'r ddaear, 

Ogoniant i Brynwr y hyd: 
Mae Brenin y nef yn y fy'ddin, 

Gwae Satan a'i filwyr yn awr, 
Trugaredd a hedd sy'n teyrnasu, 

Gogoniant trwy'r nefoedd a'r llawr ! 



90 HYMNAü. 

4 Y Llew o lwyth Juda, gorchfygodd, 

Pa elyn all sefyll o'i íiaeii ? 
Mae Sion yn teitíiio tuag adre', 

Mewn eerbyd dyehryuìlyd o dân ; 
Bydd miloedd o saint ac àngylión, 

Yn dorf ôgoneddas yn nghyd, 
Yn canu rhyw anthem dragwyddol, 

ogoniaut i Brynwr y byd. 

1 2 H • Crist V w diwedd V dd tddf. . . M. x. 9, 8. 

Y.N" Sion mae cyfraith ragorol, 

Gan Dduw yno'n rheol fe'i rhoed ;• 
Un weddus, ddaionus i ddynion, 

Ni bu deddf mor union erioed : 
Dim mwy, na dim llai na chyfìawnder, 

Ni ofyn, ni chymer ychwaith ; 
Heb fod gyda'r lesu mewn undeb, 

Ni dderbyn ein gwyneb na'n gwaith. 

2 Pe byddai fy ngolwg yn beríiaith, 

Mi welwn y gyfraith bob gair, 
Mor eglur y galìwn bob myuyd, 

Ei darllen } 7 n mywyd Mab Mair: 
Ac hefyd wrth ddarllen y gyfraith, 

Mi welwn Dduw perfîaith heb ball ; 
Os Iesu neu'r gyfraith a welwn, 

Y naill a ddarllenwn drwy'r llall. 

3 Gwel'd cleddyf cyfiawnder yn defiro, 

Oedd ryfedd i daro Mab Duw, 
Gwneud T'wysog y nef yn anafus, 

Er mwyn i rai beius gael by w : 
Dysglaerdeb gogoniant ac union 

Wir lun Person tirion y Tad, 
Yn ngafael deddf íanwl oíynion, 

1 ni dd'od yn rhyddion yn rlmd. 



ttYMN"AU. 01 

1 2 8 • Buddvg oliaethau yr efengyl. . . M. JV. 9, 8. 

DAW miloedd ar ddarfod am danynt, 

O hen wiad Assyria cyn hir, 
Preswylwyr yr Aiíi't ac Ethiopia, 

At Grist y Gwaredwr yn wir: 
Cytìawnir y prophwydoliaethau, 

Daw'r holl addewidion i ben ; 
Fe dynir myrddiynau at Iesu, 

Dderchafwyd rhwng daear a nen. 

2 Yr holl freniniaethau a dreulir, 

A'r ddelw falurir i lawr; 
Y Gare'g a leinw'r holl wledydd, 

Ei chynydd fel mynydd fydd mawr ; 
Ceir gweled ccnedloedd y ddaear, 

Yn dyfod o bedwar cwr byd ; 
Ymofyn y tíbrdd tua S'ion, 

Y bydd ei drigolion i gyd. 

1 ^20« Cestyll yn syrthio. . . M. N. 9, 8. 

MAE Tywysog tangnefedd am ledu 

Terfynau lly wodraeth ei ras ; 
Mae'n gwisgo ci gleddyf dau-íiniog, 

Mae'n galw ei tilwyr i'r maes ; 
Galluoedd y fagddu sy'n crynu, 

Mae miloedd yn plygu i'r Ö'ydd, 
Mae'r diafol yn colli ei ddeiliaid, 

Caífaeliaid sy'n dyfod yn rhydd. 

2 Mae arfau'r efengyl yn îlwyddo, 
Mae'r cestyll yn syrthio i ? r Uawr, 
Tywyllwch y nos sydd yn ciìio 

IMyn'd rhagddi yn gyíiym mae'r wawr; 
Ar bur weinidogaeth y cymod 
Drwy ddwyfol awdurdod mae llwydd, 
Mae'r bobloedd yn tafiu'u heilunod 
I'r wâdd a'r ystlumod yn rhwydd. 



92 HYMNAU. 

J 30« Buddug oUaethau'r efengyl. . . 3f. N. 9, 8. 

Y GATtEG a dorwyd o'r mynydd, 

Ar fyrder a leinw'r holl fyd, 
Ymdreiglo y mae trwy deyrnasoedd, 

A lleinw'r ardaloedd i gyd ; 
Hi ddryllia holl dduwiauV paganiaid, 

O'r diwedd hwy syrthiant i'r llawr ; 
Helaethu wna teyrnas y Gareg, 

Ei chynydd, yn ddian, fydd mawr. 

131 Dysgwyliadau y Cristion. . . M. N. 9, 8. 

O FRYNIATJ Caersalem eeir gweled, 

Holl daith yr anialwch i gyd ; 
Pryd hyny daw troion yr yrfa, 

Ÿn felns i lanw ein bryd : 
Cawn edrych ar storrnydd ac ofnau, 

Ac angen dychrynllyd â'r bedd, 
A ninau'n ddiangol o'u cyrhaedd, 

Yn nofìo mewn cariad a hedd. 

2 Cawn esgyn o'r dyrys anialwch, 

I'r beraidd Baradwys i fyw ; 
Ein henaid Uuddedig gaiír orphwys, 

Yn dawel ar fynwes ein Duw : 
Diangfa dragwyddol geir yno, 

Ar beehod, cystnddiau a phoen, 
A gwledda i oesoedd diderfyn, 

Ar gariad annhraethol yr Oen. 

3 Mae flfrydiau gorfoledd yn tarddu, 

ddysglaer orseddfainc y ne' ; 
Ac yno esgynodd yr Icsu, 

Ac yno yr eiriol efe ; 
Y gwaed a foddlonodd gyfìnwnder, 

Daenellwyd ar orsedd ein Duw, 
Sydd yno yn beraidd yn erfyn, 

1 ni y troseddwyr gael byw. 



HYMNAU. 98 

\ 3S. Ctoyn yr afradlon. . . M. JV. 9, 8. 

FY nýddíau'n afrädlön á dreuliais, 

Rhyfygais a phechais yn ffol, 
Er hyny ymdrechaf am gychwyn 

O wlací y du newyn yn ol : 
Mae llawer o weision dan gyflog, 

Yn anedd odidog fy Nhad, 
Digonedd a gweddill sydd ganddynt, 

A minau'n wael adyn o'r wlad. 
2 Mi godaf, a'm gwisg yn rhwygedig, 

Mae Nhad bendigedig yn hael ; 
Gofynaf dan addef fy mhechod, 

A rydd efe gymod i'r gwael ; 
Er pechu ì'w erbyn gan drymed, 

Ymbiliaf am welecl ei wedd ; 
Bod fel un o'i weision wy'n geisio, 

Nid dysgwyl arlwyo 'run wledd. 

133« Dyfroedd gras. . . M JV. 9, 8. 

O ARWAIN fy enaid i'r dyfroedd, 

Y dyfroedd sy'n afon mor bur, 

Y dyfroedd a dorant fy syched, 
Er trymed fy nolur a'm cur; 

Y dyfroedd tragwyddol eu tarddiad, 

Y dyfroedd s}^ 1 heb waelod na thrai, 

Y dyfroedd a olchant fy enaid, 
Er dued, er amled fy mai. 

2 Da iawn i bechadur fod afon, 

A ylch yr aflanaf yn wỳn ; 
Hi darddodd oY nefoedd yn gyson, 

Hi nrydiodd ar Galfari fryn ; 
Hi lifodd yr anial cenedlig, 

Hi olchodd fil miloedd yn lân, 
Hi ylch ei miliynau'n llwyr gànaid, 

Cyn ràoddi ìlawr daear ar dân. 



94 HYMNAU. 

1 3-J:. JVÍ ' í7i annghojiafdi. . . M. X. 9, 8. 

GALL gwragedd annghofìo'u plant sugno, 

Ond d'ollwng di'n ango' nis gwnaf; 
Ni raid it', ferch Sion, byth gwyno, 

Cei bwyso ar fynwes dy Naf ; 
Ar gledr íý llaw y'th argreffais, 

Yn rhwydd mi a'th gerais yn rhad; 
A cher fy mron bennydd mae'th fnriau, 

Clyw, Sîon, fwyn eiriau dy Dad. 

1 «!*$• YrYsgol Sabbothol. .. M.N. 9, 8. 

Y COF am efîeithiau bendithiol 
Yr Ysgol Sabbothol saif byth, 

Rhoir rnawl am ei ifrwythau yn nhangneí 
Y Nef, hynod lef, nid yw \j\]i ; 

I anog a meithrin gwybodaeth, 

Hon ydyw'r wir famaeth wâr fwyn — 

Cellweirus erlidwýr direol, 

Yn foesol, iawn ddoniol, wna ddwyn. 

2 Palmanta y tf'ordd i'r mil blwyddau, 

Trwy holl dywyll barthau y byd, 
Gan dd'od a halogwyr Sabbothau 

At Feiblan, iawn freintiau, un fryd ; 
Yn rhad caitf tylodion fabanod, 

Adnabod a gwybod y gwir ; 
A cheidw Iaith Gomer yn lanwaith, 

Gan darfu tywyllwaith o'r tir. 

í *5 íl ^ angcu pa le mae dy go'yn. . . JII. JV*. 9, 8. 

O ANGEU ! pa le mae dy golyn ? 
Ö utfern ! ti gollaist y dydd ; 

Y Baban a anwyd y' Meth'lem, 
Gorchfygodd bob geîyn y sydd ; 

Ni raid i blant Sion ddim ofni, 
I deithio i fy ny tua'u gwlad ; 

Mae'u ûbrdd hwy yn rhydd tuag yno 
A bono agorwyti â gwaed. 



HYMNAÜ. 95 

2 Immanuel buddugoliaethodd, 

Y Gẃr yw a gariodd y clydd : 
Am iddo oresgyn gelynion, 

Fe ddaw carcharorion yn rhydd: 
Er ainled y gwelir peryglon, 

Ein cadarn Ioe tirion yw'n Tad, 
Er rhodio'r lorddonen nac ofnwn, 

Ond awn a meddiannwn y wlad. 

Mi wn (meddai Job) fod fy Mhrynwr, 

Fy anwyl Eiriolwr yn fyw, 
Er i mi falurio a huno, 

Ei weled gaf eto, gwir y w ; 
Fe'm cyfyd o'r beddrod i íyny, 

I hyfryd deyrnasu mewn hedd, 
Er gwaeled yr olwg sydd arnaf, 

Caf dd'od yn ddianaf o'r bedd. 

1 3 T# D v f eirv> f'J ddant byw. . . M. N. 9, 8. 

GORCHFYGODD, gorchfygodd yr Icsu, 

Y fagddu, gan haeddu in' bedd! 
Enillodd, wrth agor y dorau, 

Holl gloiau a barau y bedd! 
Aeth adref trwy'r drysau tragw} T ddol, 

I eiriol yn nghanol } 7 nef ; 
Daw eilwaith holl gyrph y duwiolion 

I'r lùn fel ei dirion gorph ef. 

2 Y bedcl (er mai anedd oer ini, 

I'n rhoddi o gyni a gaed) 
Sancteiddiwyd, aroglwyd i'r eglwys, 

Lle cymhwys i orphwys a wnaed ; 
O'i wely y saint a gydgodant, 

kPan rydd yr archangel ei lef, 
Ac yna dan ganu esgynant 
Yn dyrfa i noddfa y nef. 



96 HYMNAU. 

138« E f c a areho'lwyd. . . M. N. 8, 8, 7. 

MEGYS defaid y crwydrasom, 
Ar gyfeiliorn bawb yr aethom, 
Troisom bawb i'w ft'ordd ei hun ; 
Daeth y Meichiai i'n gwaredu, 
Daeth yr Oen i'r pren i'n prynu, 
Daeth i dalu dyled dyn. 

2 Dygwyd ef fel Oen i'r lladdfa, 
Hoeliwyd ef ar ben Golgotha ; 
Am ein beiau ni bu'r boen : 
Ac, er rhoddi'r cwpan iddo, 
Ni bu yn edifar ganddo, 
Ymostyngodd megys Oen. 

3 Barn a charchar dyoddefodd, 
Cosb ein melldith drom a ddygodd, 
Ac ni thraethai neb ei oes ; 

Gair o"i du ni dd'wedai undyn : 
Hoeliwch ef, medd pawb, fel gelyn, 
Rhwng y lladron ar y groes. 

4 Wele gariad yn dysgleirio, 
Gras fel moroedd yn llifeirio, 
Iesu'n dal yn ngwres y dydd ; 
Crist, fel Oen, yn myn'd i'r lladdfa, 
Marw'r Cyfiawn ar Galfaria, 

'R euog yn cael d'od yn rhydd. 

1 30* Doethineb Duw. . . M. S. 

I'R unig ddoeth aV bywiol Dduw 
Rhoed dynol ryw ogoniant, 

Anrhydedd fo i'w enw glan, 
Anfarwol gân a moliant. 

2 Wrth edrych ar y nefoedd faith, 

A gweled gwaith Jehofa, 
Anfeidrol yw'r doethineb sydd 
Yn ganfyddedig yina. 



HYMNAU. 97 

8 Trwy'r tir a'r môr dysgleirio rnae 
Ei allu a'i ddoethineb ; 
Ond yn y cymod, gras, a'r Iawn, 
Y mae mewn líawn dysgleirdeb. 

J 4^0« • Ar berffeithrwydd Duw, . , M, S 

CAN o anfarwol glod dilyth, 
A berthyn byth i'm Harglwydd ; 

Fy nghalon cân, a'm tafod dod 
Ar led ei odidawgrwydd. 

2 Mawr ydyw'r Iôn, a'i wyrthiau glân 
Sy'n gofyn cân ragorol ; 
Boed i gymanfa'r saint trwy'r byd 
Bawb uno i gyd i'w ganmol. 

S Mawr yw trugaredd ein Duw ni, 
Ei blant mae'n borthi'n ddiwyd ; 
Yn wastad cofio ei air a wna, 
A gwneud yn dda'i addewid. 

4 Ei Fab y Prynwr mawr a ddaeth, 
Diogel gwnaeth ei amod; 
Ei enw sydd yn sanctaidd iawn, 
A'i ífyrdd yn gyfiawn hynod. 

1 4 1 • Fjynon llawenydd. . . M. S. 

FFYNON fy holl lawenydd yw 
Yr Arglwydd Dduw yn ddiau ; 

Gogoniant fy holl ddyddiau clir, 
A chysur fy nosweithiau. 

2 Mewn' t'w'llwch os ymddengys E\ 
Mae 'ngwawr i'n dechreu tori ; 
Efe yw'm siriol Seren ddydd, 
A'm Haul, os bydd yn codi. 
3 



98 HYMNAU. 

3 Y nef o'm cylch dysgleirio bydd, 
A llewyrch dedwydd goleu ; 
Pan dd'wedo Crist mai'm heiddo yw Ef, 
A minau'n eiddo yntau. 

1 43. • Dwt0 oU v n olL • • M - s - 

FY Nuw, fy nerth, a'm bywyd i, 
Rho'is arnat ti fy ngogiyd ; 

Can's oll yn oll wyt im', O Dduw, 
Nis gallaf fyw pe'm gedyd. 

2 Cariadus wênau'th wyneb gwiw, 

Mor hawddgar yw y rhei'ny î 

iTefoedd yw gorphwys yn dy gôl, 

'Does fan dedwyddol hebddi. 

3 Ni rydd y nef na'r ddaear im', 

'Rwy'n sicr ddim boddlonrwydd ; 
Na dafn o wir lawenydd heb 
Dy bresenoldeb, Arglwydd. 

4 Tydi yw'r môr o gariad rhwydd, 

Lle mae boddlonrwydd dibaid ; 
Trogylch fy holl serchiadau wyt, 
A chanolbwynt fy enaid. 

\ A3« -^ r Lywodraeth Duw. . . M. S. 

YR Arglwydd, Brenin nef a llawr, 
Ei orsedd fawr gwnacth uchod ; 

Mae'n llywodraethu'r byd uwchbeu, 
A'r holl ddaearen isod. 

2 Boed i'r llu dysglaer gyd â pharch, 
Sy'n dysgwyl arch eu Llywydd ; 
A gwylio ei eglwysi glàn, 
Gydseinio cân o glodydd. 






HYMNAU. 99 

3 Tra fyddo ei holl ryfeddol waith, 
Trwy'i deyrnas faith yn traethu 
Gogoniant Duw, fy enaid cai 
• Am drugareddau ganu. 

14-4« Aberthy Groes. ..M. S. 

AM werth yr Aberth ar y groes 

oes i oes fe genir ; 

Pan ddarffo'r ddaear faith i gyd, 
Am dano nid anghofir. 

2 Oblegid hwn fe lawenhâ 
Iuddewon a Chenedloedd, 
Boed son am dano yn mhob man 
Drwy'r ddaear gan y bobloedd. 

1/4*5« Gogoniant Iesu. . . M. S. 

LLEFARA, Arglwydd, air mewn pryd, 

Dod ysbryd i dy- garu, 
Datgud'dia imi'r odfa hon 

Ogoniant Person Iesu. 

2 garu gwag bleserau'r byd, 

Sy'n para o hyd i ddenu ; 
Dwg bechaduriaid daear gron, 

1 garu'r Person Iesu. 

3 Pe cawn y byd i gyd i'm rhan, 

Pa drysor gwan y w hyny ? 
Ehaid myn'd yn noetli i'r farn ger bron, 
flaen y Person Iesu. 

4 Pan byddo'r annuwiolion trist, 

Rhag golwg* Crist yn crynu; 
Bydd teuíu Duw âg uchel dôn, 
Yn moli'r Person Iesu. 



100 HYMNAÜ. 

14:ö« ■dddoli'ì- AnweUdig. . . M. S. 

CRIST ydyw'r dyrchafedig un 

Heb wel'd y'm ni'n addoli, 
Pan gaftbm arüo olwg lawn 

Ehagoracb cawn ei garu. 

2 Y tirion draed bendigaid ynt 

Fu'r hoelion gynt yn dori, 
Ar orsedd ddysglaer sefyll maent, 
A'r holl saint yn addoli. 

3 Ei anwyl ben, ardderchog ddull — 

Fu'r drain yn erchyll glwyfo ; 
O'r fath ogoniant heddyw sy' 
O'i amgylch fry'n dysgleirio ! 

4 "Wrth wel'd drwy fìydd yr olwg hon, 

Mae yn ein calon hiraeth, 
Am ado'r corph, a myn'd o'r byd, 
Mewn cerbyd tanllyd ymaith. 

J^J. 1 ^ Gallu a Mawrhydi Duw. . . M. S. 

DEWCH seintiau gyd â pharch yn rhwym» r 
O flaen yr Arglwydd plygwch ; 

Gwrandewch ei air a'i uchel arch, 
Mewn ofn a pharch addolwch. 

2 D' ogoniant mor ofuadwy yw, 

Mor ddysglaer ydy w'th luoedd î 
Pwy fel tydi fath nerth a fedd, 
Neu'r fath wirionedd dd'wedodd. 

3 A'th air rheoli'r gwynt ar frys, 

A'r moroedd 'stormus obry ! 
Gwnai'r tonau cysglyd ruo'n faith, 
Ac eilwaith i lonvddu. 



HYMNAU. 101 

4 Iawnder a barn yw'th orsedd wiw ; 
Mawr eto yw'th raslondeb; 
Trugaredd a gwirionedd glân, 
A'n gwa'odd o íìaen dy wyneb. 

1 41 8 • Rhybuddion y Bibl. . . J\I. S. 

MAE yn y gair rybuddion da 

A lawenhâ yr union ; 
Y sawl a'u cadwo — uchel fraint 

Gaiif gyda'r saint yn Sion. 

2 Yn niwedd taith yr anial dir, 

A garo'r gwir gaiff goron ; 
Try llafur fîydd, wrth air y líw, 
Yn elw i'r duwiolion. 

3 Mae cysur ar y ddaear hon 

Dan groesau gweision Iesu ; 
A byddant ar ei ddeheu law 
Ryw ddydd a ddaw'n teyrnasu. 

1 4:9 • Arferaf weddi. . . M. S. 

ER cael fy nrygu gan y byd, 

A goddef llid a chyni, 
Wrth orsedd Iòr ymostwng wnaf 

Ac a arferaf weddi. 

2 Yn nghanol adfyd, poen, a chri, 

Fy Nêr wnaf li addoli ; 
Ni ỳr ef neb o'i ddrws i bant 
Ag a arferant weddi. 

3 Cydunwn bawb âg uchel lef, 

Ei enw ef i foli ; 
Mae Duw yn hoffi ciywed llais, 
A gwrando cais ein gweddi, 



102 HYMNAU. 

1*50» Hyder y Cyjiawn. .. M. S. 

MI dreigla'm ffyrdd ar Dduw yn llon 
Gan ddysgwyl wrtho'n wastad; 

Ei law all í'y hyfforddi'n dda ; 
Cyflawna íÿ neisyfiad. 

2 Mor wertlifawr yw ei gariad ef, 

Mae'n noddfa gref i'r cyfion ; 
Gorphwysed byth fy enaid prudd 
Dan ei adenydd tirion. 

3 Cred ynddo ef, fy enaid gwan, 

Mỳn allan dy gyfiawnder ; 
Mor oleu a'r haul ar haner dydd, 
Fel hyny bydd d' eglurder. 

|^|J Gweddi am burdeb. . . M. S. 

BEDYDDIER fi â'r Ysbryd Glân, 

Eel tân pwerus nerthol ; 
Caiff ysbryd barn a llosgfa fod 

Ar bechod yn wastadol. 

2 ! golch fi beunydd, golch fì'n lân, 
Golch fi yn gyfan, Arglwydd ; 
Ey nwylaw, calon, pen, a'm traed, 
Golch fi â'th waed yn ebrwydd. 

■J ^îCJ. Duw yn Gyfaill. . . M. S. 

CLODFORWCII bawb ein Harglwydd Dduw, 

Doed dynolryw i'w ganmol; 
Ei hedd fel afon fawr, ddidrai, 

Gaiff ddyfrhau ei bobl. 

2 Ni feddaf ffrind, na mam na thad, 
A'r cyfry w gariad i mi ; 
Mewn culni, gofid, poen, agwae, 
Yn wastad mae'n îj lloni. 



HYMNAÜ. 103 

. 3 O blaid fy enaid gwan fe fydd, 

Ar chwerw ddydd marwolaeth ; 
Yn angeu dan ei gysgod Ef, 
Oâf weiddi iechydwriaeth. 

4 Pan ballo ffafr pawb a'u hedd, 

Duw o'i drugaredd odiaeth, 
Yn Dad, yn Frawd, yn Ffrind a fydd, 
Ar gyfyng ddydd marwolaeth. 

5 Mi nesaf atat eto yn nês, 

Pa lês im' ddigaloni ; 
Mae son am danat yn mhob man 
Yn codi'r gwan i fyny. 

1*53» Ordinhadau Crefydd. .. M. S. 

FY enaid, pa mor hawddgar yw 
Y lle mae'th Dduw'n bresenol ; 

Nefoedd yw gwel'd ei wyneb cu, 
Er yn ei dŷ daearol. 

2 Dymunwn wel'd achubol nertli 

Ein Brenin prydferth nefol ; 
Ac aros lle mae'n eglurhau, s 

Ei ryfedd wyrthiau grasol. 

3 Gwell genyf fod ar drothwy'r tŷ, 

A'r Iesu yno'n gwarchod, 
Na llanw'r orsedd wycha'i dull, 
Neu fyw yn mhebyll pechod. 

4 Pe bawn yn meddu'r tir a'r môr, 

Yn nghyd á'u trysor helaeth ; 
Am awr ar dy ddeheulaw di, 
Mi daflwn hyny ymaith. 



104 HYMNAU. 

JtJ-A» Diweddgalar. . . M. S. 

OS yw 'ogofidiau yn y byd, 

I bara hyd y diwedd ; 
O fewn y nef fe dderfydd hyn, 

Troir tristwch yn orfoledd. 

2 Po fwyaf gawn o wres y dydd, 

Mwy yno fydd ein moliant ; 
Cawn yn lle'n cystudd byr, a'n crwys, 
Dragwyddol bwys gogoniant. 

3 Pryd hyn pereiddîa Duw o'r bron, 

Holl chwerwon ddyfroedd Mara ; 
Pryd hyn y try pob chwerw nant, 
Yn win i bìant Jehofa. 

4 Po fwyaf fo'u cyfyngder hwy, 

Bydd fwy fwy eu cysuron ; 
Eu hedd nieìusach na'r diì mêì, 
A lifa fel yr afon. 

J 55« Sltifsddiaeth dda. . . 31. $-. 

FY etifeddiaeth werthfawr yw, 
Gwir eiriau'r Duw tragwyddol ; 

Melusach yw eu nefol rin 
ÌTa'r meìus win i'w bobl. 

2 Troir eu wylofain trist yn gân, 
Ar Iwybr glân ei ddeddfau ; 
Mor werthfawr yw eu bywiol rin, 
Mewn cystudd blin a chroesau î 

IIÍG» Gwahoddiad Crist. . . JÌI. S. 

DEWOH ataf bawb, medd Iesu gwîw ? 

Mae'n cynyg heddyw'n derbyn ; 
Achubydd yw, ei freichiau sydd 

Trwy'r dydd yn cael eu hestyn. 



HYMNAU. 105 

2 Teyrnwialen hedd sydd yn ei law, 

Pwy bynag ddaw mae'n dderbyn ; 
Sirioldeb nefol sy'n ei wedd, 
Heb arf na chledd er dychryn. 

3 Ehown glust yn awr i'w beraidd lais, 

Gan fod i'w gais yn ufndd ; 
A chawn ddigrifwch ger ef fron 
Yn ngwlad y llon lawenydd. 

Itf T« Effaith Marwolaeth Orist. . . M. S. 

MOLAF dy ryfedd ras, O Dduw ! 

I'm Geidwad gwiw rhof glodydcì ; 
Dug iachawdwriaeth i'r tylawd, 

Dyoddefodd wawd a gw'radwydd. 

2 Trwyi fanvol friw fe'n cyfyd fry, 

A'i gariad cryf, awyddus, 
Cadwodd y ddeddf dorasom ni, 
Boddlonodd hi yn ddilys. 

3 Ei eiddo credu hyn a wnant, 

Gorphwysfa gânt yn ebrwydd ; 
Trwy angeu Orist nesânt at Dduw 
A byddant byw'n dragywydd. 

4 Y nefoedd fry, a'r llu uwchben, 

Eho'wch iddo lawen foliant ; 

Y ddaear faith a'r mòr yn nghyd, 

Ehowch iddo gyd-ogoniant. 

5 Ti bîa Siion, Arglwydd da, 

A'i phyrth bendithia'r íesu, 
Gras a gogoniant rhyfedd rad, 
Gaiíf Israel had foliannu. 



106 HYMNAU. 

J ^5§ # Mawl Vr Oen a laddwyd. . . M. S. 

"WELE 'r gogoniant mawr a fedd 
Yr Oen, ar orsedd nefoedd ; 

Par'towch i'w enw newydd gân, 
Na chadd o'r blaen ei hadrodd. 

2 Boed i'r henuriaid blygu o'i flaen, 

A'r eglw3 r s lân addoli ; 
A phiolau llawn o aroglau pêr, 
A th'lynau'n mwyn bêr folì. 

3 Tragwyddol Dad, pwy gaiff heb gêl, 

Edrych i'r ddirgel 'wyllys ? 
Y Mab a gymer y llyfr cau 
I ddatgloi'r seliau dyrus. 

4 Dy arfaeth fawr fe a'i cwblhâ, 

Y Mab yn dda a'i haeddai ; 
Wele'n ei law allweddau'r nef, 
Ac uffern gref ac angeu. 

5 I'r Oen a laddwyd gynt y bo 

Byth deyrnged o fendithion ; 
Gogoniant, parch, a mawl, Amen, 
Fo ar dy ben fel coron. 

\ S9» Coroni y Prynwr. . . M. S. 

I DDUW ein Prynwr, goruwch neb, 
Nerth a doethineb berthyn, 

Coronau o ogoniant byth, 
A mawl dilyth, diderfyn. 

2 Cyflwyna ef ein henaid ni, 
Yn berffaith ddifrycheulyd, 
Ger bron ei Dad,:ynJlon ein gwedd, 
Gyd a gorfoledd hyfryd. 



HYMNAÜ. 107 

3 Ac yna'r hâd dewisol fry 

Gânt gwrdd oddeutu'r orsedd 
I foli gras, ac i fawrhau 
Ei dirion wyrthiau rhyfedd. 

|_ 00* Eiriolaeth Crist. .. M. S. 

COFFAWN yn llawen gyda phareh, 

Am ras ein Harchoffeiriad ; 
Un yw o galon dyner iawn, 

A mynwes lawn o gariad. 

2 Cyd deimlo mae â'n natur wan, 

Fe wyr mor egwan ydy w ; 
Gwyr beth y w profedigaeth gref, 
Can's teimlodd ef y cyfry w. 

3 Ond diddrwg a difai o hyd, 

Ein Prynwr hyfryd safodd ; 
Er dyoddef tanllyd saethau'r fall, 
Hyd waed heb ball gwrth'nebodd. 

4 Yn nyddiau ei egwan gnawd bu ef 

Yn ty wallt llef a dagrau ; 
Fe gydymdeimla eto pan 

Fo aelod gwan niewn poenau. 

5 Am hyny yn ei nerth a'i nawdd, 

Eho'wn ninau'n hawdd ein hyder ; 
Cawn waredigaeth ganddo 'fe, 
Mewn oriau o gyfyngder. 

161« Enw lesu - - • M - s - 

MAE enw'r Oen i bawb o'r saint, 

Fel enaint tywalltedig; 
Mae yn adfywiol iawn ei rin 

I'r enaid blin lluddedig. 



108 HYMNAU. 

2 Pan fyddo f enaid yn y llwch, 

Dan d'w'llwch fel y fagddu, 
Mae dawn a nerth i'm dwyn yn ol, 
Yn enw grasol Iesu. 

3 Gobeithiwch ynddo bawb o'i saint, 

Er cyraaint yw eich gofid, 
Gan wybod fod eich Priod gwiw 
Yn ffyddlawn i'w addewid. 

1 63« Gwleddoedd Sion. . Jll. S. %fr£ 

MAE 'r wledd yn barod, O bwytewch, 

A llawenhewch yn Sîon, 
Daeth bythol hedd i blant y llwch, 

Dewch, yfwch o'i melysion. 

2 Bwytawn, raae'r abertli wedi'i ladd, 

Y ddeddf a ga'dd anrhydedd ; 
Ac i bechadur euog gwael 
Mae modd i gael ymgeledd. 

3 Cawn wisg, a modrwy ar ein llaw, 

Ac er pob braw cawn wledda ; 
A nerth i deithio dan y groes, 
Wrth gofio loes Calíaria. 

103* Y Sabboth yn hyjryd. . . M. S. 

CHWYTHED yr awel deneu lem, 

fryn Caersalem newydd ; 

A rhoed fy ysbryd i mewn liwyl, 

1 gadw gwyl i'r Arglwydd. 

2 groesaw ddydd o orphwysdra a hedd ! 
Daeth Crist o'r bedd i fyny ; 
Fy nghalon sydd, am llygaid hyn, 
O'i weled, yn llawenu. 



HYMNAU. 109 

8 Y Brenin mawr sydd yn nesâu, 
I wledda'i seintiau heddyw ; 
Cawn eistedd yma a gwel'd ei bryd, 
Ei foli o hyd a'i garu. 

4 Un dydd yn wir melysach yw, 
Lle byddo Duw yn dyfod, 
Na mil o ddyddiau i'w mwynhau 
Mewn gwael bleserau pechod. 

j_ Q£ Oflaenpregeth. ..31. S. 

TYR'D Y r sbryd Glâa i'n c'lonau ni, 

A dod d'oleuni netbl : 
Tydi wyt Y'sbryd Crist, dy ddawn 

Sydd fawr iawn a rhagorol. 

2 Llawenydd, bywyd, cariad pur, 

Ydynt dy eglur ddoniau : 

Dod eli'n lîygaid fel i'th saint, 

Ac enaint i'n hwynebau. 

3 Tydi addewaist ddysgu, Iôn, 

D}* weision i lefaru : 
Fel yn mhob man y caffo'n rhwydd, 
Yr Arglwydd ei foliannu. 

J ^}^ # -^ûm ieuenctid. . . M. S. 

DA iawn i ŵr yw dwyn yr iau, 

Ac ufuddhau yn foreu, 
A chanlyn Crist gan godi'r groes 

Yn ngrym ei oes a'i ddyddiau. 

2 Gan fod y nos yn agosâu, 

A'r oes mor frau a phrysur, 
Pahara y safwn yn ddigudd 
Ar hyd y dydd yn segur. 



110 HYMNAÜ. 

3 Ffyrdd crefydd sydd yn hyfryd iawn, 
A'i llwybrau'n llawn o heddwch, 
A'n tywys wnant trwy'r anial dir, 
I wlad y gwir ddedwyddwch, 

]Q6« Gweddi plentyn. . . M. S. 

DYSG fi yn nechreu f' einioes frau, 
I rodio llwybrau'r byw}^d ; 

A chadw'th air, trwy fyw yn ol 
Ei nefol gyfarwyddyd. 

2 Fel ufudd blentyn, boed i mi 

Byth wneud dy dŷ yn gartre' ; 
Fel caffwyf brofiad melus iawn 
O'i radlawn arlwyadau. 

3 Na âd im' fíbl ymlygru byth, 

Trwy fyn'd i blith rliagrithwjr, 
!N"a rhedeg chwaith o lwybrau'r ne', 
I eiste'n lle'r gwatwarwyr. 

4 Dy sanctaidd waith, a'th achos di 

A f o i mi'n hyfrydwch ; 
A gwiw gymdeithas d'anwyl blant, 
Fo'm mwyniant a'm dyddanwch. 

J ^y. Meddtcl boddlon. . . M. S. 

OS caf gysuron ar fy nhaith, 
Fy melus waith fydd moli ; 

Fy noniau oll o galon rwydd 
I'm Harglwydd gânt eu rhoddi. 

2 Ond os caf gystudd drwy fy oes, 
A dwyn fy nghroes mewn galar, 
Heb ddim ond gofid ar bob cam, 
Gwna fi yn anjyneddgar. 



HYMNAU. 111 

8 Os, fel blodeuyn, gwywo wnaf, 
Yn nechreu hâf fy mywyd ; 
Cymhwysa f' enaid trwy dy ras 
I deyrnas bythol wynfyd. 

4 Os hir fy nhaith, rho i'm' dy hedd, 
Nes myn'd i'r bedd i orphwys : 
Ac yna seiniaf gyda'th blant, 
Dy foliant yn Mharadwys. 

168« Tywalltiad yr Tsbryd. . . M. S. 

AR fyr boed i bob anial fro, 

Flodeuo megys rhosyn ; 
Yn ol d' addewid i hyn fod, 

O Arglwydd dod orchymyn. 

2 Y graig yn llyn, O Arglwydd da, 

A ífrwyth ar drigfa dreigiau ; 
Pâr di fod hyny cyn bo hir, 
A'r crasdir yn ffynonau. 

3 Tywallt, O Dduw, ar fyr o bryd, 

Dy Ysbryd o'r uchelder, 
Fel bo'r anialwch oll yn wir, 
Yn ddoldir mewn ffrwythlonder. 

] 00« Gwahoddiad yr efengyl. . . JJf . S. 

GWRANDAWED clustiau pob dyn byw, 

Llawened pob rhyw galon ; 
Mae udgorn yr efengyl fwyn, 

Yn galw'n addfwyn arnom. 

2 Afonydd gras a chariad sydd, 
Fel môr diysbydd yma ; 
Llawn iachawdwriaeth i'r rhai blin, 
Fel llaeth a gwin ddyîifa, 



112 HYMNAIT. 

8 Duw mawr trysorau'th ras a geir 
Fel bythol aur-íẁyn gloddiau, 
Fel ein trueni dyfuion y'nt, 
Diderfyn fel ein beiau. 

4 Pyrth hyfryd gras 'r efengyl sydd 

Y nos a'r dydd yn agor ; 
Duw, i ddiwallu'n heisiau gwael, 

Ni dde'wn i gael o'th drysor. 

î yO« Dechreu blwyddyn. . . M. S. 

DDUW, fy Iôr ! tra byddwyf ar 

Y ddaear hon yn teithio, 
Dysg i mi ymddwyn er dy glod, 

A bod o hyd yn effro. 

2 Tra byddwyf ar fy ngyrfa fèr, 

Boed i mi arfer gweddi ; 

1 ddyfal geisio Crist yn rhan, 

O dyro anian i mi. 

3 Na ad im' ddechreu'r flwyddyn hon 

Yn foddlon heb dy 'nabod : 
Cam-dreuliais lawer rhan o'm hoes, 
O Arglwydd, moes dy gymod. 

1 7 1 • Agoriad Jlddoldy. . . M. S. 

O CYFOD, Frenin gras, nesâ, 
Tyr'd i'th orphwysfa addas, 

Gwel, dysgwyl mae dy eglwys hon 
Am gael dy lon gymdeithas, 

2 O derbyn addunedau dwys 

A mawl dy eglwys yma ; 
Bendithia'th dŷ â bwyd diball, 
I'r tlawd gael diwall fara. 



HYMNAÜ. 113 

3 Mab Dafyâd, Crist Eneiniog Ion r 

Yn hon a fo'n rheoli ; 
Cyfìawnder, cariad, gwir]?a nerth, 
IV lŷs fo'n prydferth weini. 

4 Hir ddalied yma fainc ei ras, 

Boed ar ei deyrnas gynydd, 
A pharch i'w goron ef a ro'ir, 
AH gâs a döir â ch'wilydd. 

J_ ^*5 # Urddiad Giceinidog. . . M. S. 

ARGLWYDD da yr eglwys deg, 
Ei Phen a'i Hateg ífyddlon, 

Sancteiddia, dysg, a nertha di 
Dy egwan weinidogion. 

2 O, gwisg yn awr dy weision dwys 
Yn gymhwys â'th gyfiawnder; 
Pob dawn ysbrydol iddynt rho, 
A chryfder o'r uchelder. 

8 Yn hael disgyned megys gwlith 
Dy nefol fendith arnynt ; 
A dyro hynod lwyddiant hir 
I'r gair a heuir ganddynt. 

1 73 Swper yr Arglwydd. .". M. S. 

MI gofiaf eiriau'm Harglwydd hael 
Yr hwyr cyn cael ei hoelio ; 

1 wledd ei swper minau ddof, 
I wneuthur cof am dano. 

2 Cael bwyta'i gnawd, — O gariad rhad ! 

Ac yfed gwaed yr Iesu ! 
Pa fodd y gall fy nghalon lai 
Na'i wir fawrhau a'i garu. 
8a 



214 IIYMNAU. 

SGwledd ydyw hon, gyfoethog hael, 
Heb ddiwedd i'w gael arni ; 
O pwy na ddeuai 'mlaen yn rhwydd 
I wledd yr Arglwydd Iesu. 

1 ^f^ m Amser cynauaf. . . M. S. 

O ARGLWYDD Dduw! rho nerth i ni 

Dy ganmol di'n wastadol, 
Am dy ddaioni'r fiwyddyn hon 

I ddynion anhaeddiannol. 

2 Ti a'n bygythiaist lawer gwaith, 
Trwy dy wydd ìlaith a sychder ; 
Ac er na fu dy law yn drom, 
I raddau gwelsom fíinder. 

8 Ond wele lawnder yn ein gwlad 
Yn awr o'th rad fendithion ; 
A ni mewn heddwch yn mwynhan 
Dy drngareddau mawrion. 

J y^» Edau frau bywyd. . . M. S. 

DUW da, ar ba fath edau frau, 
Mae bythol bethau'n hongian ! 

Tragwyddol stâd pob marwol ddyn, 
Ar linyn bywyd egwan. 

2 Gwynfyd neu fythol wae y w rhan 
Pob enaid pan êl ymaith ; 
Ac eto, O mor ddiofal 'rym, 
Er bod ar fin marwolaeth ! 

•8 Ein tymher gysglyd, 'nawr deffro, 
I rodio'r ffordd berygìus ; 
A phan ymedy'n henaid byw, 
Caed gyda Duw byth orphwys. 



HYMNAU. 115 

fl 9'A. Heddyw ac yfory. . . M. S. 

ER geni heddyw ddyn i'r byd, 

Mewn bywyd i anadlu, 
Rhaid myn'd i'r bedd o'r man y b'o, 

At feirwon eto fory. 

2 Mae dyn fel gwiw lysienyn gwan, 

Mor fuan mae'n diílanu ! 
Blodeua heddywin deg ei wedd, 
Ond yn y bedd yfory. 

3 Ymdrechwn heddyw 'mhlaid y ffydd, 

Mae'n dydd yn min diweddu ; 

Rhy hwyr, ond odid ar y daith, 

Fydd dechreu'r gwaith y fory. 

1 7 7 • Marwolacth cyfoedion. . . M.S . 

MAE rhai ieuangach na myfi 

Yn tewi yn y tywod ; 
Rhai oeddynt deg, sy'n awr 

Yn pydru'n llawr y beddrod. 

2 Yr angeu glâs i'r tŷ o glai 
A fedodd rai cyfoedion: 
Rhyfeddod mawr fy mod i'n fyw, 
Mawrygaf Dduw o'm calon. 

J y § # Gorfoledd ar angeu. . . 3f. S. 

AI marw raid i mi'n ddilai, 

A'r tŷ o glai ymddattod? 
Raid i'r aelodau bywiog hyn, 

Falurio yn y beddrod ? 

2 Ni chaiff y pridd a'r pryfaid tlawd 
Ond malu'in cnawd a'i buro, 
Nes del fy enaid llon ryw ddydd, 
I'w wisgo o newydd eto. 



116 HYMSTAU. 

3 Byw ydyw Duw, fy Mhrynwr mawr, 
Fe edrych lawr o'r wybren : 
A gwylia'm llwch nes gyro'r llef, 
I'w godi ef drachefen. 

\ 'ÿ'ö. Mewn angladd. . . M. S. 

ER rhoi y corph yn ngwaelod bedd, 

I orwedd a malurio ; 
Daw boreu hyfryd yn y nflan 

Y cwyd i"r lan oddiyno. 

2 Cawn gydgyfarfod fry mewn hedd, 

Tu draw i'r bedd yn dawel ; 
Ac uno i ganu yn ddilyth, 
Heb achos byth ymadael. 

3 Mewn teulu duwiol yn y byd, 

Tra hyfryd y gyfeillach ; 
Ond fry, yn mhlith y nefoí hil, 

Y bydd yn fil melusach. 

J §Oe Marwolaelh Gweinidog.. . M. S. 

ER tewi yn y beddrod du 

Yr athraw cu llafurus, 
Y Bugail mawr, anfarwol, rawyn, 

A wylia'i ŵyn yn ddilys. 

2 Yr ydym bawb ar fin y bedd, 
Ar fyr cawn orwedd yno : 
O, am gael iìimo ynot ti, 
Yn beraidd wedi'n puro. 

\ § \ # Ar farwolaeth plentyn . . M. S. 

DAETH yma i'r byd i wel'd ein gwae, 
Lle mae gorthrymder garw ; 

Ond trodd ei egwein lygaid draw, 
Gan godi'i law, a marw. 



HYMNAU. 117 

2 Ni rydd un gelyn iddo glwy', 

Nis gellir mwy ei faglu ; 

Ni welir ef yn dewis rlian 

Gyda'r annuwiol deulu. 

3 Ni chaiff y tad na'r fam byth mwy 

Boen, trwy ei wel'd yn pechu ; 
Nac ofni iddo yn ei oes, 
Ddwyn croes ar achos Iesu. 

4 Fe darddodd ífynon ar y bryn 

I'w gànu'n wyn a chymhwys 
I lanw lle yn mlilith y llu 
Sy'n canu yn Mharadwys. 

183. Sabboth nefol. . . M. S. 

ER bod yn hir mewn anial fan, 

Yu 'mofyn am orphwysfa ; 
O'r diwedd daethum, rhyfedd fraint! 

I'r man mae'r saint yn gwledda. 

2 Caf fwyta ífrwythau prenau plan, 

Ar hyd glàn afon by wyd ; 
Tragwyddol Sabboth gyda'r Oen, 
Heb friw, na phoen, na gofid. 
• 

3 Ymborthi caf, mewn gwlad sy'n ol, 

Ar ffrwythau nefol hyfryd ; 
Ac yfed byth heb bo#i na chur, 
O afon bur y bywyd. 

4 Y wisg a'r goron gaf i'm rhan, 

Sy'n nghadw gan yr Iesu; 
Ac hyfryd balmwydd yn fy llaw, 
Heb boen na braw i'm drygu. 



118 ITYMNAU. 

183. Y Ganiad neicydd. . . M. 8. 

MAE 'r gwaed a redodd ar y groes, 

oes i oes i'w gotìo ; 

Rhy fyr yw tragwyddoldeb llawn 

1 ddweyd yn iawn am dano. 

2 Prif destun hóll ganiadau'r nef 

Yw u Iddo Ef " a'i haeddiant ; 
A dyna sain telynau glán 
Ar ucliaf gân gogoniant. 

3 Mae hynod rinwedd gwaed yr Oen 

A'i boen wrth achub enaid, 
Yn seinio'n uwch ar dànau'r nef 
Ka hyfryd lef seraphiaid. 

4 'Mhen oesoedd rif y tywod nián, 

W\ bydd y gân ond dechreu ; 
Rhyw newydd wyrth o'i angeu drud, 
A ddaw o hyd i'r goleu. 

5 W\ thraethir maint anfeidrol werth 

Ei aberth yn dragywydd, 
Er treulio myrdd o oesoedd glân 
Ni bydd y gân ond newydd. 

Ë 8 4:« Mawredd bui^ . . M. N. 8, 7. 

PWY all olrhain i fanylrwydd 

Ffyrdd yr ArglwYíld, pwy a'u gŵyr? 
Mawredd synwyr sant ac angel, 

Er mor uchel, fetha'n llwyr ; 
Anchwiliadwy ei ddoethineb, 

Môr diwaelod mawredd Duw, 
Ein Oreawdydd a'n Cynalydd, 

Ynddo beunydd 'rym yn byw. 



HYMNAJJ. li« 

2 Mawr yw ef a'i ryfeddodau, 

Mawr yn yr eìfenau fry, 
Mawr ei nerth a'i uchel wyrthiau, 

Mawr daranau'i ìaia a dry, 
Mawr ei wibiog fellt hedegog, 

Mawr odidog Dad y gwlaw ; 
Ymostyngwn i'w lywodraeth, 

Iechydwriaeth gawn o'i law. 

185* MoAortdd Duw. ..M.N. 8, 7. 

BOD anfeidrol yw'r JEHOFA, 

A 1 i breswylfa yn nef y nef, 
Eh}^ oruchel, Ios gogoned, 

I ni ei amgyffred ef ; 
Tragywyddol, Hollbresenol, 

iíoìlwybodol — felly byth, 
Tragwyddoldeb maith difesur, 

Ganddo lenwir yn ddilyth. 

2 O na allem gyd-dderchafu, 

A mawrygu enw'r Iôn ; 
Ger ei fron yn ogoneddus, 

Gyd á dwys lafurus dôn ; 
Canmol, caru, anrhydeddu, 

Ei folíannu ac iddo fy w ; 
Boed ein henaid mewn hyfrydwclt 

Yn syllu ar hawddgarwch Duw. 

I 8 0« Tragwyddol gariad. . M. JV. 8, 7. 

DEAW mi welaf ryiMdodau, 

Dyfnion bethau Tri yn Un ; 
Cyn bod Eden ardd na chodwm, 

Grasol fwriad Duw at ddyn : 
Ethol Meichiai cyn bod dyled, 

Trefnu Meddyg cyn bod clwy\ 
Oar'u gelyn heb un haeddiant — 

Caiff j clod tragwjddol mwy,, 



120 HYMNAU, 

2 dragwyddoî iachawdwriaeth, 

Yb yr arfaeth gafodd le, 
Fel y codai bîant marwolaeth, 

Fry i etifeddiaeth Ne' ; 
Cariad boreu mor ddiddechreu, 

Ag yw hanfod Tri yn Un, 
Yn coíìeidio meibion Adda 

Yn yr Alpha mawr ei hun. 

187. Gair Duw - • • M - «Ẃ 8 > 7 - 
O MOE werthfawr yw'r gair perfíaith 

Sydd yn d'od o enau Duw ! 
Gwych a dirfawr iechydwriaeth, 

Ynddo dardd : O hynod ywî 
Nid all miloedd o aur mel} n, 

Na'r trysorau goreu sydd, 
Foddio'r didwyll wir gredadyn, 

Feì diífuant air y ífydd, 

2 Mae fe'n para'n fara peraidd, 

I ddigoni'r enaid gwan : 
Gwin a llaeth y w'r gair rr llariaîdd ; 

Mae i'r rhai'n yn ddirfawr ran ; 
O mor felus yw i filoedd, 

Tan flinderau trymion trist l 
Dengys i ni gyrau'r nefoedd, 

Dengys groeshoeliedig Grist. 

ì O mor gyfiawn yw dy gyfraith, 

A'th orch'mynion di ein Duw î 
O mor liynod ac mor helaeth 

Yw dy ras at ddynolry w ! 
Llwydda dy efengyl beraidd, 

A dynoeíha fraich dy ras ; 
tywyned dy wirionedd, 

Oll ar led y ddaear lâa. 



HYMNAU. 121 

188« Gcnedigaeth Crist. . . M. JV. 8, 7. 

WELE hen addewid Eden, 

Heddyw wedi d'od i ben, 
Gyda Mair yn mhreseb Beth'lem 

Hoff etifedd nefoedd wen ; 
Dyma'r Alpha a'r Omega, 

Brenin y breninoedd y w, 
Wedi gwisgo'r natur ddynol, 

Eto'n berffaith uchel Dduw. 
2 Af i deithio gyda'r doethion 

Hyd nes d'od i Feth'lem dref, 
I gael gwel'd y rhyfeddodau 

Mwya' erioed fu dan y nef ; 
Testun cân y gwaredigion — 

Arglwydd holl arglwyddi'r llawr 
Yno'n faban newydd eni, 

Ac heb le i ro'i ben i lawr. 
8 Mawr ryfeddod a mawr syndod, 

Ydoedd gwel'd y bythol Air, 
Mewn cadachau yn y preseb, 

Wedi dyfod yn fab Mair ; 
Mwy rhyfeddod na hyn eto 

Welaf yn ei gariad rhad, 
Prynu bywyd pechîiduriaid, 

Golchi'r aflan yn ei waed. 

180« Titlau Crist. . . M. N. 8, 7. 

DYMA Babell y cyfarfod, 

Dyma Gymod yn y gwaed, 
Dyma Noddfa i lofruddion, 

Dyma i gleifion Feddyg rhad; 
Dyma fan yn ymyl Duwdod, 

I bechadur wneud ei nyth, 
A chyfiawnder pur y nefoedd, 

'K siriol wenu arno byth 3 



122 HYMNAU. 

2 Dyma Frawd a anwyd i ni, 

Erbyn c'ledi a phob clwy' ; 
Ffyddlon ydyw, llawn tosturi, 

Haeddai gael ei foli'n fwy ; 
Rhyddhawr caethion, Meddyg cleifion, 

Ffordd i Sion union yw ; 
Ffynon loyw, bywyd meirw, 

Arch i gadw dyn y w Duw. 

1 OO. Llais 0rist - • • M - N- 8. 7. 
O LLEFARA, addfwyn Iesu, 

Mae dy eiriau fel y gwin, 
011 o mewn yn dwyn tangnefedd 

Ag sydd o anfeidrol rin ; 
Mae holl leisiau'r greadigaeth 

Holl ddeniadau cnawd a byd, 
Wrth dy lais hyfrydaf tawel, 

Yn dystewi a myn'd yn fud. 
2 Nis gall holl hyfrydwch natur, 

A'i melusdra pena' niaes, 
Fyth gymharu â lleferydd 

Hyfryd, pur, maddeuol ras ; 
Gâd im' glywed sŵn dy eiriau, 

Awdurdodol eiriau'r nef, 
Oddi mewn yn creu hyfrydwch 

Nad oes mo'i gyffe^b ef. 

191« Dcdwyddwch yn Nghrist. . . M. N. 8, 7. 

JSTID fy nef yw ar y ddaear, 

Y goreu man dan gwmpas haul, 
Nef yw tawel bresenoldeb 

Siriol wyneb Adda'r ail, 
Gwena arnaf, Arglwydd grasol, 

Gwaeddaf allan, Digon y w ; 
Yna 'nghanol cyfyngderau 

Byth yn llawen byddaí' byw. 






IIYMNAU. 123 

2 Môr sydd ynot o fendithion, 

Heb waelodion iddo'n bod; 
T mae'n llanw 'mlaen bob rnynyd, 

Nid yes diwedd ar dy glod ; 
Dy enw beunydd sy'n ymdaenu, 

Fel goleuni bore wawr ; 
Bydd telynau'n canu iddo 

Fel rhifedi gwellt y llawr. 

3 Yn dy glwyfau di mae bywyd, 

Tyllau'r hoelion yw fy n} T th : 
'D ofnaf fyd, na chnawd, na phechod, 

!Nac euogrwydd, yno fyth ; 
Gwaed fy Mhriod wedi ei golli, 

Archoll fawr y waywíìbn 
Yw fy nghraig a'm dinas noddfa 

Sicr ar y ddaear hon. 

1 952. Cariad Iesu. . . M. JV*. 8, 7. 

DYMA gariad, pwy a'i traetha? 

Anchwiliadwy ydyw ef ; 
Dyma gariad byth nad ellir 

Treiddio i'w ddyfnderoedd ef ; 
Dyma gariad gwyd fy enaid 

Uwch holl bethau gwael y llawr, 
Dyma gariad wna im' ganu 

Yn y bythol wynfyd mawr. 

Ymlochesaf yn ei glwyfan, 

Ymgysgodaf dan ei groes, 
Ymddigrifaf yn ei gariad, 

Cariad mwy na hwn nid oes ; 
Cariad lletach yw na'r moroedd, 

Uwch na'r nefoedd hefyd yw, 
Y"inddiriedaf yn dragw} T ddol 

Ar anfeidrol gariad Duw. 



124 HYMNAU. 

103« Moli'r Iesu. . . M. N. 8, 7. 

BRYSIO wnelo'r hyfrýd foreu, 

Tòri wnelo'r hyfryd wawr, 
Pan y delo pob rhyw raddau 

I glodfori Iesu mawr ; 
Codi'r groes a dilyn crefydd, 

Tra b'om yn yr anial liyn ; 
'ÜSTol myn'd adref ni gawn wíedda 

Gyda'r Oen fu ar y bryn. 
2 Dyma Gyfaill, dyma Geidwad, 

Dyma Brynwr llawn o hedd, 
Dan yr hoelion fe orchfygodd 

Uffern fawr a'i digllawn wedd ; 
Dyma Frawd, a Ffrynd, a Phriod, 

Arno mentra' f' enaid gwan, 
Yn ei law, er mor ddirfygiol, 

Mi ddo'f adref yn y man. 

\ 04« Sylwedd y Cysgodau. . . M. N. 8. 7. 

CILIO wnaeth y tew gysgodau, 

Gwawriodd liyfryd oleu ddydd, 
Wìà oes eisiau gwaedlyd ebyrth, 

Thuser aur, nac allor bridd: 
Daeth y gogoneddus Sylwedd, 

Daeth yr addawedig Had, 
Cododd dysglaer Haul Cyfiawnder, 

Sain y Durtur sydd drwy'r wlad. 
2 Mwy ni cheisir urddau Aaron t 

Olew pêr, na brasder ŵyn, 
Gwisgo'r Urim ar ei ddwyfron, 

Yn y nef mae'r Iesu mwyn : 
Wrth yr allor aur mae'n gweini, 

Clywir adsain clychau hedd ; 
Yn ei law mae'r aur deyrnwialen, 

"Wrth ei glun mae'r dwyfol gledd. 



HYMNAU. 125 

3 Cafwyd digon : ŵyn, gorphwyswch ; 

Lloi a theirw ciliwch draw ; 
Gorphwys Si'on, daeth dy Brynwr, 

Do, â digon yn ei law : 
Daw neillduodd Oen ei fynwes 

I gymeryd arno'n bai ; 
Rhoddodd drosom Iawn oedd ddigon, 

Ni thalasai Aberth llai. 

4 Try y galar yn llawenydd 

Pan y cofir am ei loes, 
îîi ddaw niwed colyn angeu, 

Lle taenellir gwaed y groes : 
Dan ei gysgod mae tawelwch 

A dyddanwch byth i'w gael, 
Hedd ddylifa fel yr afon 

Yno i bechadur gwael. 

105. Aberlh Crist. . . M . JV. 8, 7. 

"WELE bur gyfiawnder dwyfol ; 

Tan ei farn troseddwyr fyrdd ! 
"Wele allor, wele Aberth, 

Ac Oífeiriad mawr ei urdd, 
Yn cyfryngu dros yr euog, 

Ac yn talu perífaith Iawn : 
"Wele holl bertfeithiau'r nefoedd 

Ynddo'n cael boddlonrwydd llawn ! 

2 Clywch y Meichiai'n dweyd, Gorphenwyd, 

Llwyr foddlonwyd, meddai'r Tad ; 
Clywch yr udgyrn mawr yn seinio 

Gwaredigaeth a rhyddhad ; 
Clywch genadon yn cyhoeddi 

Cymod rhad, heb gyfrif bai, 
Efengylu cyfoeth Iesu, 

A'i gyflawnder maith didrai. 



12ö HYMNAU. 

100« Crist V Mcichniydd. . . M. X. 8, 7. 

EDRYCII wnaf i ben Calfaria, 

I gael gwel'd fy Mhrynwr mwyn 
Ar y groes yn marw'n fodtllon, 

Fel Oen gwirion yn ddi-gwyía ; 
Dwyn a wnaeth fy holl bechodau, 

Yn ei gorph ar bren y groes ; 
Talu riyled oll i'r eithaf, 

Pan yn dyoddef angeu loes. 
2 Fe gyflawnodd Crist y gyfraitb, 

Llwyr ufudd-dod iddi rhoes ; 
Ca'dd cyfiawnder gyflawn daliad, 

Trwy ei aberth ar y groes : 
'Nawr cyfiawnder a thrugaredd, 

Heddwch a gwirionedd sydd : 
'N uno i ollwng pechaduriaid 

O'u caethiwed mawr yn rhydd. 

1 7« Haeddiant Croes Crist. . . M. JV. 8, 7. 

DEUED nef a deued daear 

I ryfeddu angeu loes, 
Hyd ac uchder, lled a dyfnder 

Haeddiant Crist ar bren y groes ; 
ÎTid all cerub, nid all seraph, 

Na holl ddoniau nef a llawr, 
Draethu'r filfed ran o'i rinwedd 

Byth yn nhi-agwyddoldeb mawr. 
2 Dyma'm tawel amddiflýnfa, 

Dyma fy ngorphwysfa glyd. 
Ni chwenychaf noddfa arall, 

Pan bo'r tân yn llosgi'r byd : 
Ar ardaloedd anfarwoldeb 

Hyn a fydd fy nifj-r waith, 
Hoff" dderchafu haeddiant Iesu 

Yn j tragwyddolfyd maith. 



HYMNAU. 127 

108» Rhyfiddodau'r Groes. . . M. JV. 8, 7. 

DRAW ar gopa bryn Golgotha, 

Bu'r ymladdfa fwya' erioed ; 
Oen heb gleddau na grym arfan, 

'N" sathru dreigiau dan ei droed ; 
Ef mewn syehed mawr a lludded, 

Wrth orchfygu uífern lu, 
Eto ffynon yn ei galon, 

I olchi'n wỳn yr Ethiop du. 

2 ddyfnderoedd rhyfeddodau, 

Wela' i draw ar bren y groes ! 
Deffro f' enaid a myfyria 

Arno'n ddyfal ddydd a nos ; 
Brenin cyfiawn yn dyoddef, 

Llu o fradwyr ddo'nt yn rhydd ; 
Dyled myrddiwn o fyrddiynau, 

Yno dalodd y Meichniydd. 

3 O pwy feddwl all ddych'mygu, 

O pwy ddawn all ddodi ma's, 
Filfed ran o'r pur hapusrwydd, 

Ddaw i etifeddion gras ! 
Buddugoliaeth ar elynion, 

Gwisgoedd hardd fel Uian main, 
Enillodd Iesu dan y poenau, 

Y gwawd, y llid, a'r goron ddrain. 

100« Sinai a Chalfaria. . . M. N. 8, 7. 

WELE Sinai a Chalfaria, 

Heddyw wedi d'od yn nghyd ; 
Sylwedd mawr yr hoìl gysgodau 

Yn wynebu Dwyfol lid ; 
Dacw'r cleddyf wedi deffro, 

Dacw'r ddeddf yn d'od yn mlaen, 
Dacw aur y gwaredigion 

Wedi ei buro yn y tân. 



128 HYMNAU. 

2 Y mae Sinai heddyw'n ddystaw, 

Swn taranau mwy nid oes, 
Duw sy'n cynyg hedd a bywyd 

I bawb gred yn angeu'r groes; 
Gwaith cyfiawnder rawy fydd maddeu, 

Cuddio beiau rif y gwlith : 
Am y gwaed fe gân myrddiynau 

Fawl a bâr yn newydd byth. 

«300. Buddugoliaeth Crist. . . M. JV.8, 7. 

HOELIODD ddeddf yr ordinhadau 

Oedd i'n herbyn wrth ei groes ; 
Gan ysbeilio'r awdurdodau 

Pan yn goddef angeu loes ; 
Cododd faner wen trugaredd ; 

Drylliodd gedyrn byrth y bedd ; 
Seiniodd Jubil lawn i'r caethion, 

Ac arlwyodd radlon wledd. 
2 Agoriadau y lly wodraeth 

Wisgwyd ar ei ysgwydd ef ; 
Rhoddwyd iddo bob awdurdod 

Ar y ddae'r ac yn y nef ; 
Marchog mae yn ngherbyd cariad ; 

Troi o'i gylch mae engyl nef : 
Sigla cedyrn byrth y fagddu, 

Hyd eu sail, wrth rym ei lef. 

30 1 • Goruchajiaeth Crist. ..M.JSÍ. 8, 7. 

BRWYDR fawr fu ar Galfaria, 

Dyma'r un ryfedda 'rioed, 
Iesu'n fud heb air o'i enau 

'N sathru dreigiau dan ei droed! 
Lladd gelyniaeth, cadw'r gelyn, 

Caethion fyrdd a ddaw yn rhydd ; 
MaedduY cadarn, marw ei hunan, 

Oodi'n fyw y trydydd dydd. 



HYMNAÜ. 129 

2 'Nillodd Iesu'r goncwest fwyaf, 

Byth i'r ddaear yma ddaw, 
Ar y pren ar ben y mynydd, 

Er yn llonydd droed a llaw : 
Gair gorphenwyd, a'i gorph yno 

"Wedi'i hoelio, Áwdwr hedd ; 
Buddugoliaeth ga'dd ar angeu 

Yn y boreu, daeth o'r bedd. 

202« Grym ei adgyfodiad E/...M. N. 8, 7. 

MAE angylion yn ein cymhell, 

Deuwch, meddant, dyma'r fan, 
Fan bu'ch Arglwydd cu yn gorwedd, 

Nid yw yma, daeth i'r làn ; 
Dyma'r napcyn a'r llieiniau 

Fu am dano, gwelwch hwy, 
Yma'n gryno gwnaeth eu gado, 

Ni raid iddo wrthynt mwy. 
2 Gyda Christ os cyfoda^om 

Ninau trwy ei ryfedd ras, 
Rhodiwn mewn newydd-deb buchedd 

Gydag ef o hyn i maes ; 
Daliwn afael yn ein rhyddid, 

Dyfal lynwn yn y ffydd, 
üSTac awn mwy dan iau caethiwed, 

Gan i ras ein gwneud yn rhydd. 

S03* Pabell yn Ymguddfa. ..M. JV. 8, 7. 

IESTT ei hunan yw íy Mhabell, 

A fy Noddfa gadarn gref ; 
Pabell lawn o ryfeddodau, 

Gwleddoedd sanctaidd pur y nef ; 
Noddfa dawel i bechadur, 

Euog, afian, gwael ei lun, 
Pabell hyfryd y Oyfarfod, 

Lle mae Duv/ a minau'n un. 
4 



180 HYMNAU. 

2 Hon y w 'Mhabeìl, mi ymguddia, 

Ynddi y'mhoethder mawr y dydd ; 
Diddos Nodded gaf fi yma, 

Er tymhestloedd sy' neu fydd, 
Pabell oesol Ior gogoned, 

Pabell lawn o ras a hedd, 
Pabell hyfryd, lle caf weled, 

Ymddyscleiriad grasol wedd. 

3 Yn y Mab mae'r nef yn foddlon, 

Hwn a ddaeth o'r nef i lawr ; 
Ác mae i'r pechadur ddigon, 

Digon byth yn Iesu mawr ; 
Mae'n heddychu, 'n gogoneddu, 

Gan sancteiddio'r adyn cas : 
Rhyfedd ddyfais ! rhyfedd allu ! 

Rhyfedd gariad ! rhyfedd ras I 

£J04U Crist yn buddugoliaeihu. . . M. N. 8, 7 

MARCHOG Iesu yr llwyddiannus, 

Gwisg dy gleddyf ar dy glun ; 
Ni all daear dy wrthsefyll, 

'Chwaith nag uffern fawr ei hun : 
Mae dy enw mor ardderchog, 

Pob rhy w elyn gilia draw ; 
Mae rhyw arswyd trwy'r greadigaeth 

Pan y byddoch di gerllaw. 

2 Dyro'r greadigaeth drwyddi, 

I gydweini yn dy waith ; 
N"es goleuo tywyll gonglau 

Holl derfynau daear faith ; 
Cael y meini o'r anialwch, 

Tyrau llwch, dywyllwch du ; 
A chael allan ddrylliau arian, 

A phraidd corlan Iesu cu. 






HYMNAU. 131 

3 Pâr ddychwelyd llwythau'r holl-fyd 

Fr un ysbryd a'r un iaith ; 
Ti gai'r enw, ti gai'r moliant, 

A'r gogoniant am y gwaith : 
Gan Iuddewon a Chenedloedd, 

A 11 u Nefoedd oll yn nn, 
Yn cydseinio trwy'r uchelder, 

A'r ehangder mawr ei hun. 

20«>« Adgyfodiad Crist M. N. 8, 7. 

DEUWCH saint gollyngwch ddagrau 

Uwch trychineb Calfari, 
Dros yr hwn a ro'es och'neidiau 

Dan y baich haeddasoch chwi , 
- Hidlodd drosoch ddafnau heilltion, 

Dan arteithiau gwg y nen, 
Nid o ddw'r, ond gwaed ei galon, 

Yna trengodd ar y pren. 

2 Ond caed achos llawenychu, 

Testun cân dragwyddol fydd, 
Dacw Iesu yn dadebru, 

Gyda gwawr y trydydd dydd ; 
Gwelwch fel mae'n conc'ro angeu, 

Syllwch ar ei ddwyfol wedd, 
Grym ei fraich a gair ei enau 

Sydd yn dryllio bolltau'r bedd. 

8 Bellach saint eich dagrau sychwch, 

T'rewch y gu anfarwol gân, 
Cyweiriwch eich telynau, cenwch 

Wyrthiau eich Gwaredwr glân; 
Bloeddiwch iddo fathrn'r gelyn, 

Ac ysbeilio uffern ddu, 
A chloi angeu yn y gadwyn, 

A chysegru'r bedd i chwi. 



132 HYMNAU. 

300« Y Pechadur edifeiriol. . . M. JV. 8, 7. 

GWAEL bechadur yw fy enw, 

ba rai y pena'n fy w : 
Rhyfedd byth fe drefnwyd Pabeìl! 

Caf yn dawel gwrdd â Duw : 
Mae Jehofa 'n awr yn foddlawn, 

I'r troseddwr i gael gwledd ; 
Duw a dyn yn gwaeddi, '* Dìgon !" 

Yn yr Iesu, 'r Aberth hedd. 
2 Mi anturiaf ato'n ëon, 

Gwialen aur sydd yn ei law, 
A'i hestyniad at bechadur, 

Ni wrthodir neb a ddaw : 
Af yn mlaen dan waeddi, pechais, 

Af, a chwympaf wrth ei draed, 
Am faddeuant, am fy ngolchi, 

Am fy nghànu yn y gwaed. 

OA^ GaLicad ar Bechaduriaid. . . M. N. 8, 7. 

BETH y w'r udgorn glywai'n seinio ? 

Brenin Seilo sydd yn gwa'dd ; 
Pwy sy'n cael eu galw ganddo ? 

Pechaduriaid o bob gradd ; 
Adre', adre', blant afradlon, 

Gadewch gibau gweigion ífol, 
Clywaf lais y Brenin heddyw, 

Yn para i alw ar eich hol. 
2 Beth yw'r llef ar fanau uchel? 

Galwad sydd ar Israel dd'od ; 
Beth yw'r gwaeddi mawr a hynod ? 

Gwledd yn barod sydd yn bod: 
Deuwch, deuwch, afradloniaid, 

Ar yr alwad yn gytûn, 
Mae'n rhaid caeí y lluoedd adre', 

Rhaid yn ddiau bob yr un. 



HYMNAU. 138 

8 Dyma'r Brawd a'r Cyfaül goreu, 

I feibion Adda fedd y nef, 
Mae E 1 n derbyn pechaduriaid, 

Ymddiried f' enaid ynddo ef ; 
Gwaed yr Oen ar ben Oalfaria, 

A'm cadwodd i o'r fflamau tân, 
Cbwant sydd arnaf ganu moliant, 

Fyth i'r fatli Waredwr glân. 

20 8 • Y Per vs l ° ocdi - • - M - «n*- 8 » "• 

N"A ddeuai'r hen awelon, 
Gyda rhyw awdurdod mawr, 

1 ddwys bigo ein calonau, 

Fel derbyniom ef yn awr : 
Fy nghyd-deithwyr, peidiwch oedi, 

Mynwch heddyw le i ffoi, 
Ehag mai dyraa'r ergyd ola' 

Mae efe ar fedr roi. 

2 Pa'm y c^ysgwn mor ddiofal, 

Yn y fath beryglus le ? 
Trwm fydd raeddwl cwrdd â'r Barnwr 

Heb gael heddwch gydag E' ; 
Mae E'n para i uchel alw, 

O na ddeuai pawb o'r byd 
011 i 'mofyn am y noddfa 

Cyn eu dal â dwyfol lid. 

200 Ffowch i'r Tfoddfa. . . M. JY. 8, 7. 

FFOWCH i'r noddfa, dewch heb oedi, 

Dewch cyn delo'r diluw niawr, 
Deuwch, brysiwch, am eich einioes 

Cyn y delo'r tân i Iawr ; 
Mae;dialydd am eich dala, 

Ac mae'r farn yn agosâu, 
Trowch yn awr i'r amddiffynfa, 

Cyn y caffo'r drws ei gau. 



IU HYMNAU. 

2 Os rhaid teithio'r anial garw 

Trwy'r holl dd'rysni dyrus maith ; 
Rho dy gwm'ni, anwyl Iesu, 

Nes im' gyrhaedd pen fy nhaith ; 
Rho'th oleuni Dwyíbl imi, 

I'm hyfforddi yn y blaen ; 
Os caf hyny, âf heb ofni, 

Trwy ddyíhderoedd dw'r a thân. 

2 1 O. Gobaith i'rpenaf. . . M. JV. 8, 7. 

A OES gobaith am achubiaeth ? 

'Oes maddeuant am bob bai ? 
A oes hedd a meddyginiaeth ? 

A oes Ceidwad i'r fath rai ? 
Oes, medd Duw o'r nef yn eglur, 

Mi ddarparais aberth llawn; 
Y mae hedd, a gras a chysur, 

Geny'n rhoddion parod iawn. 

2 Yn efengyl iachawdwriaeth 

Drws yn agor ini sydd, 
Drws i'w drugareddau helaeth, 

I ddylifo'n gwbl rydd ; 
Bellach awn, ac awn yn union, 

At orseddfa nefol râd ; 
Credwn, profwn o fendithion 

Gras, a gwledd y nefol wlad. 

g **[ J m Gahcad ar y penaf. . . M. JV. 8, 7. 

DEWCH, rai euog, am faddeuant, 

Dewch at Iesu — dyma'r dydd ; 
Llawer wrth ei ddrws a gurant, 

Pan yn nghauad byth y bydd ; 
Llithro'r ydych ar ddìsgynfa 

Tu ag ardal îs na'r bedd ; 
Trowch, O trowch i'r amddiffynfa, 

Tra mae eto'n amser hedd. 



HYMNAU. 13 5 

2 Oríst sy'n galw — clust ogwyddwch— 

gwrandewch ! — mae yn eich gwa'dd : 
Deuwch ato, ymresymwch, 

Gwrendy arnoch heb eich lladd : 
D'wedwch am eich dirfawr feiau, 

Dy wed yntau am ei waed ; 
Deuwch, iìechwch, yn ei glwyfau, 

Fel na'ch raathrer dan ei draed. 

f£\Q 9 Cyjiawnhau'r annuwiol. . . 31. N. 8, 7. 

DUW sy'n cyfiawnhau'r annuwiol, 

O'i ryfeddol ras ei hun ; 
Duw sy'n rhoddi ffydd i gredu 

I'r pechadur gwael ei lun ; 
Anrhydeddodd Crist y gyfraith, 

Gwnaeth gyfìawnder pur i ni, 
Trwy ufudd-dod perffaith, digolì, 

O fru Mair i Gaìfari. 
2 Bywyd a marwolaeth Iesu, 

Trwy gyfrifiad gan Dduw Dad, 
Dyma ddigou rhag digofaint, 

Dyma yw ein cyfiawnhad : 
Dan gyfrifiad o'n pechodau 

Bu Crist farw ar y pren : 
Trwy gyfrifìad o'i gyfiawnder, 

Caiff yr euog godi ei ben. 

íè î 3« Jr Sancteiddhad. ..M.N. 8, 7. 

ARGLWYDD, dyro ira' brofiadau 

O rinweddau sancteiddhad ; 
D' Ysbryd ynof fo'n gweithredu 

Er goieuni a glanhad ; 
Cafwyd ffynon ar Galfaria 

I'r aflana', i'w ìanhau ; 
Golch fi ynddi, Iôr bendigaid, 

Pura f enaid o bob bai. 



130 HYMNAU. 

2 Ni chaiff neb heb wir sancteiddrwydd 

Wel'd yr Arglwydd yn ei hedd ; 
Rhaid ein puro a'n cymhwyso 

I'n dwyn ato ar ei wedd ; 
Tyr'd gan hyny, Ysbryd grasol, 

Cymer fi o'th nefol rad, 
I fy mharotoi yn weddaidd, 

I dy baradwysaidd wlad. 

2 1 £. 9 Capten ein Hiachawdioriaeth. . . M. JV*. 8, 7. 

CAPTEN mawr ein hiachawdwriaeth, 

"Welaf yn y frwydr hon ; 
Holl elynion ei ddyweddi, 

'N gorfod plygu ger ei fron : 
Plant afradlon sy'n d'od adre', 

A fu 'mhell o dir eu gwlad ; 
Rhai fu'n fudion sy'n cìodfori 

Duw am iachawdwriaeth rad. 

2 Wele Iesu'r Penrhyfeîwr 

Yn d'od i'r lan o Edom wlad ; 
Ei wisg yn goch, ei fraich yn rymus, 

A'r ddraig yn glwyfus dan ei draed : 
Am yr hyfryd fuddugoliaeth, 

Cana'm teìyn fach yn awr, 
Hyd nes delo'r hyfryd foreu, 

Y caf ganu'r delyn fawr. 

21.5» Hawdàgarwch Ie3u. . M. JV. 8, 7. 

IESU hawddgar, 'rwy'n dy ddewis^ 

Nerth i ddilyn ol dy droed ; 
Yna caiff fy enaid 'hedeg, 

I'r hapusrwydd pena' 'rioed; 
Ni raid ymladd â gelynion, 

Ni raid teithio daear lawr; 
Ond dysgleirio yn mysg myrddiynan 

Gylch yr orsedd fel y wawr. 



HYMNAÜ. 187 

2 Yno derfydd i mi ofni 

Gwawd, a gwg, a chas y byd ; 
Pan y catfwyf gyflawn olwg 

Ar dy hawddgar wyneb pryd 
Gwedd dy wyneb sy'n dwyn by wyd, 

Gwedd dy wyneb sy'n dwyn hedd, 
Gwedd dy wyneb ydyw'r cwbl, 

Yma a thu draw i'r bedd. 

f£ J {J # Annigonoldeb y creadur. . . JH. JV*. P, 7. 

CLYWAF lais gan bob rhyw raddau 

O'r creaduriaid mân i gyd, 
Fy mod gwedi aros gormod, 

Hepian llawer yn y byd ; 
Gwisg dy arfau, medd pob tafod 

Glywaf tan yr awyr lâs, 
Gormod hepian, mae'n ddiweddar 

Cyn it' ddechreu taro i maes. 

2 Ffarwel bellach bob creadur : 

Chwi gewch weled hyn ry w bryd ; 
Meddaf drysor gwerthfawrocach 

Fil o weithiau nag yw'r byd : 
Tu hwnt i'r bedd 'does mesur arno : 

Rhan o fewn fy nghalon mae ; 
Ffynon fawr ydyw ei wreiddyn, 

Byth ni welir arni drai. 

8 Tyr'd i fyny o'r anialwch, 

"Wedi aros yno'n hir ; 
Sypiau grawn-win mawrion addfed, 

Sy'n dy aros yn y tir : 
Brysia i ryfel, gwisg dy arfau, 

Uymer galon, mentra 'mlaen ; 
Y ffordd nis colli, mae'n dy arwain, 

Gwmwl niwl a cholofn dân. 



138 HYMNAÜ. 

2 1 7« Rhyfeddodau Oras. . . M. JV. 8, 7. 

MAE rhyw fyrdd o ryfeddodau, 

Yn yr iachawdwriaeth rad ; 
Hon y w'r afon fawr a lifodd, 

O dan riniog tŷ fy Nhad; 
Yn ei ífrydiau dwg íì adre' 

Gyd â'r dyrfa hardd eu gwedd, 
Minau ganaf am ei rhinwedd, 

Byth yr ochr draw i'r bedd. 

2 Bydd angylion yn rhyfeddu, 

Draw i oesoedd rif y dail, 
Gwel'd myrddiynau o bechaduriaid, 

Yn dysgleirio fel yr haul ; 
Wedi d'od o wlad y cystudd, 

"Wedi gadael byd o boen ; 
Ac yn gwisgo'r gynau gwynion, 

Wedi'u canu yn ngwaed yr Oen. 

Q1 fi Dijsgwyliad amgysur. . . M. N. 8. 7. 

MI edrycliaf ar i fyny, 

Deued t'wyllwch, deued nos ; 
Os daw heddwch iin' o un lle, 

Daw o haeddiant gwaed y groes; 
Dyma'r man y gwnaf fy nhrigfan, 

Yma y gobeithiaf mwy, 
Nid oes heddwch byth im' henaid, 

Ond mewn dwyfol farwol glwy'. 
2 Dyma'r man y byddaf farw, 

A fy ngolwg tua'r nef ; 
Mi ddysgwyliaf hyd y wawrddydd, 

Am ei bresenoldeb ef; 
A phe cawn ond gwel'd y seren, 

Sydd yn blaenu boreu'r wawr, 
Wrth ei goleu awn yn wrol, 

Trwy bob rhwystrau, fach a mawr. 



HYMNAU. 139 

£ J €} Archoffeiriad mawr. ..M.N. 8, 7. 

ARCH-OFFEIRIAD uwch na'r nefoedd, 

Yw ein harch-oífeiriad ni, 
Er raor ddirmygedig ydoedd 

Pan yn marw ar Galfari ; 
ddyfnderoedd ei drallodion 

Esgyn wnaeth i nef y nef ; 
Priod a Gwaredwr Sîon, 

A'i chyflawnder, ydyw Ef. 

220 Deisyfiad am wirionedd. . M. JV. 6, 7, 

O FY enaid chwilia'n fanwl, 

Ara drysorau can-mil gwell, 
Nag a fedd y greadigaeth ; 

A'm canlyno i'r wlad hell : 
Am wirionedd yn fy ngwaelod, 

Ag a'm dalio i'r dydd a ddaw, 
Fel y gallwy'n hy' wynebu 

'R hwn sy' a'r clorian yn ei law. 

2 Dyna'r dydd hydd sobr bwyso, 
Ar gyflyrau a beiau'r byd ; 
Bernir yn y diwrnod hwnw, 
By w a meirw oll i gyd ; 

am grefydd yn ei sylwedd, 
Crefydd bery hyd y bedd, 

Crefydd ag a'm deil yn angeu, 
Uwch y tònau garw eu gwedd. 

2Q 1 • Peraroglau Crist. . . M. N. 8, 7. 

ADDURNA 'm henaid â dy ddelw, 
Gwna fi'n ddychryn yn dy law, 

1 bob llygredd a chnawdolrwydd, 
A phob gelyn yma a thraw : 

O am gymdeithasu â*th enw — 

Enaint tywalltedig yw — 
Leinw'r byd o beraroglau 

Hawddgar ddoniau Crist fy Nuw. 



140 HYMNAU. 

2 Rhwyga'r tew gymylau duon 

Sydd yn cuddio'th wenau gwiw, 
Nid oes dim all íÿ nyddanu 

Ond yn unig ti fy Nuw : 
Môr didrai o bob trugaredd, 

Iechydwriaeth fawr ei dawn, 
Lifodd allan o dy fynwes 

Ar Galfaria un prydnawn. 

5J5ÎS. Duicio'deb yn elw. . . M. N. 8, 7. 

GWELL i mi na pherlau'r India 

Gael duwioldeb yn ei grym ; 
Hon a'm cynal yn yr anial, 

Tra bwy' i yn yr ochr li.yn ; 
Hon a'm deil yn afon angeu, 

Ac a'm nertha i fyn'd yn mlaen ; 
Hon a'm dysg, ar faesydd gwynfyd, 

Byth i seinio'r beraidd gân. 

2 Darfod mae trysorau'r ddaear, 

'Hedeg ymaith maent o hyd, 
Gwir dduwioldeb ydyw'r elw, 

Dâl im' roddi arno mryd; 
Anghydmarol a thragwyddol 

Drysor drud addawyd im', 
Ffarwel, ffarwel, berlau daear, 

Yn ochr hwn ni thalant ddim. 

«J23 # Cymdeithas a Christ. . . M. JSI' 8. 7, 

DYRO olwg ar dy haeddiant, 

Golwg ar dy deyrnas rad ; 
Brynwyd i mi ac a seliwyd, 

Seliwyd i mi â dy waed : 
Rho i mi gyrcliu tu ag ati, 

Peidio byth a llwfrliau : 
Ar fy nhaith ni cheisiaf genyt, 

Oml yn unig dy fwynhau. 



HYMNAÜ. 141 

Ac ni eheisiaf drysor arall, 

Ond tydi raewn anial fyd ; 
'Rwyt ti'n ddigon byth dy hunan; 

Dim ond ti a lanw mryd : 
Nid oes gystudd fyth wna niwed, 

Pan bwy'n pwyso ar dy rym ; 
Hebot nid oes rwyd gan Satan, 

ISTa wna unrhyw fodd niwed im\ 

3 Gyd â thi yr âf trwy'r fyddin, 

Gyd â thi yr âf trwy'r tân ; 
Ni ofnaf ymchwydd yr Iorddonen, 

Ond it' fyned o íý mlaen ; 
Ti yw f' amddiffynfa gadarn, 

Ti y w 'Mrenin a fy ìíhad ; 
Ti dy hunan oll yn nnig, 

Yw fy iachawdwriaeth rad. 

QOJ ( Craig sydd uwch na mi. . . M. Jf. 8, 7. 

AR dymhorau o ofidiau 

Tro'f fy wyneb at fy Nuw, 
Pan bo nghalon bron ymollwng 

Dan lìelbulon o bob rhyw ; 
O eithafoedd pella'r ddaear, 

Llefaf, Arglwydd, arnat ti 
A m dy gymhorth i fy nhyw.s 

I y Graig sydd uwch na miy 

2 Pan yn ymchwydd yr Iorddonen, 

Yn swn gwyllt-ryferthwy'r lli', 
Melus ganaf, er mor eiddil, 

Ar y Graig sydd uwch na mi ! 
Ac mi roddaf hèr, heb g'wilydd, 

I alluoedd uffern ddu, 
Pan y fo fy nhraed yn ddiogel 

Ar y Graig sydd uwch na mi. 



142 HYMNAU. 

3 Pan âf adref at y teulu, 

Teulu dedwydd Had y wraig, 
Rhai fu'n yfed yn yr anial 

Ddw'r i'w llòni, ddaeth o'r graig; 
Yn rahlith miloedd dirifed, 

Minau unaf gyda'r llu, i 
I foliannu byth heb dewi, 

Am y Graig sydd uwch na mi. 

33*5» Dadleuwr llwyddiannus. . . M . JV". 8, 7. 

CYSUR cryf i'm henaid ydyw 

Fod Eiriolwr gyda'r Tad ; 
Dros droseddwyr fry yn dadleu 

Annherfynoì werth ei waed 
Grym eiriolaeth Iesu drosof, 

Ddwg fy enaid eiddil gwan, 
Fry uwch cyrhaedd fy ngelynion, 

Yn ddiangol yn y man. 
2 Dadleu mae, nid haeddiant dynol, 

Ond ei haeddiant llawn ei hun, 
Dros bechadur euog aflan, 

Dros y gwaelaf wanaf un ; 
Arglwydd, dangos fod i'in henaid 

Kan yn dy eiriolaeth gref ; 
Ac, er amled fy ngelynion, 

Minau ddof i deyrnas nef. 

330« Pererin trallodus. . . M. JV. 8, 7. ** 

CHWILIO bûm y greadigaeth 

Eang trwyddi yn mhob man, 
Ceisio gwrthrych i roi gobaith 

Ac ymddiried f enaid gwan, 
Wedi troi dalenau Anian 

01 a gwrthol oll i gyd, 
Ni chanfyddais, naddo'n unman, 

Wrthddrych teilwng o fy mryd. 



HYMNAU. US 

2 Cbwilio 'mhlith y dorf aDgylaidâ, 

Gofyn, A oedd yno un, 
Gydymdeimlai yn garuaidd 

A phechadur gwael ei lun ? 
Nac oes yma, ebai Gabriel, 

Nac oes un o honom ni, 
Gydymdeimla âg adyn isel, 

Brwnt, annheilwng, fel tydi. 

3 Hawdd yw meddwl erbyn hyny, 

I'm teimladau doddi 'nghyd, 
Ac i'm calon wirion oeri, 

Glynai'm tafod, aeth yn fud ; 
Oollwn ddagrau nes dadwino'm 

Llygaid gan ofidiau'r fron : 
Tra bwy'n berchen enaid, cofio 

Byddaf am yr enyd hon. 

4 Dyfrllyd olwg dan fy ngwasgfa, 

Dröais ar yr orsedd wen, 
Gwelwn mewn cyfryngol wisgoedd, 

Y Gwr ogwyddodd droswy'i ben; 
Dacw fe, eb f' enaid gwirion, 

Medraf ddarllen ar ei wedd, 
Fod maddeuant yn ei galon 

I bechadur brwnt — a hedd. 

O^y^ Pererin cysurus. . . M. N. 8, 1. 

YNA nesais at ei orsedd, 

Ac ymdreiglais at ei draed, 
A dadleuais am drugaredd, 

Haeddiant ei rinweddol waed : 
Meddwn, Mi dywallta'm calon, 

Mi agora'm hysbryd briw, 
A datguddiaf fy archollion, 

Pa'm yr ofnaf, — Iesu yw. 



144 HYMNAU. 

2 Ac wrth i mi agor iddo 

Fynwes aflan ffiaidd iawn, 
Yntau'n agor i'm cofleidio, 

Fynwes oedd o ras yn llawn ; 
Rhoi y dwylaw fu dan hoelion, 

"Wnai i gynal pwys fy mhen, 
Profai'm henaid o g^^suron 

Fwy na llon'd y nefoedd wen ! 

3 Bellach caiíf yr oll a feddwyf, 

Gorph ac ysbryd, teilwng yw, 
Ar y ddaear tra'r anadlwyf, 

Er ei glod y byddwyf byw : 
'Nol myn'd adref canaf iddo 

Byth o flaen yr orseddfainc, 
Nes bo engyl yn rhoi heibio 

Ganu, i wrando'm melus gainc. 

OOfi Afon Iachawdwriaeth. . . M. N. 8, 7. 

DYFROEDD bywiol sydd yn llifo 

Dan dy orsedd di, fy jSTuw, 
Fel y grisial gloyw, dysglaer, 

Afon iachawdwriaeth yw ; 
Dyma'r ffrydiau byw rhedegog, 

Sydd yn lloni'r ddinas fry ; 
Ar eu glàn mae pren y bywyd 

I iachâu aneirif lu. 

2 Dyma le i olchi'r aflan, 

Nes ei wneud yn berffaith lân, 
Dyma fan i bnro'r euog, 

A'i waredu rhag y tân ; 
Hon yw'r ffynon lawn o rinwedd 

Sydd yn disychedu'r llawr, 
Oanwn iddi, mae ei ffrydiau 

Yraa'n ngwlad y cy6tudd raawr, 



HYM^AIJ. 140 

2319 • Presenoldcb Criat. . . M. N. 8, 7. 

UNWAITH eto mi ddyrchafaf 

Ddwys ochenaid tua'r nef ; 
Gyda thaerni yr ymbiliaf 

Ain ei brésenoldeb ef ; 
Pwy a wyr na wrendy clustiau 

'li hwn a greodd ddae'r a nen, 
Ac na ddaw íÿ nymuniadau 

Trist hiraetldawn oll i ben ? 
2 Mi feddyliais fod y wawrddydd 

Hyfryd ddysglaer bron gerllaw ; 
Mi debygaf, trwy'r cymylau, 

Gwela'i oleu'r ochr draw: 
Deued gwyntoedd mwyn y deau, 

Ffoed y cwmwl du o'i le, 
Fel y gwelwyf, mewn tiriondeb, 

Bresenoldeb Brenin ne'. 

330* F f° ~ l Vr Noddfa. . . M. JV. 8, 7. 

IESTJ, Cyfaill pechaduriaid, 

Dyro im' i'th fynwes fíbi, 
Tra bo'r dyfroedd ohwyrn yn llifo, 

A'r tymhestloedd yn crynhoi : 
Cuddia fi, O Geidwad, cuddia, 

Nes êl heibio'r 'stormydd blin : 
Tywys f' enaid tlawd i'r porthladd, 

Er mwyn d' enw mawr dy hun. 

2 Noddfa arall nid oes genyf, 
Pwysa'm henaid arnat ti ; 
Paid a'ra gadael im' fy hunan, 

Cymhorth a chysura fi ; 
Profi maith rinweddau'th aberth 

GafFwy'r ochor hyn i'r bedd 
Gwedi hyny dwg fi'n dawel, 
IV Gaersalem lawn o hedd. 
4à 



146 HYMNATL 

3 fy enaid tro dy olwg 

I Galfaria'r fynyd hon, 
Gwel dy Geidwad dan yr hoelíon, 

A'r bicell fain o dan ei fron ; 
Colli gwaed a cholli dagrau, 

Dan ei glwyfau gwelwyd E', 
Dyodde' a marw i gadw bywyd 

F' enaid euog wnaeth efe. 

AQ J Sylfaen Sion . . M. JV. 8, 7. 

MAEN" yn S'ion a sylfaenwyd 

Dyma'r sail gadarna' 'rioed, 
Gall yr eiddil mwyaf ofnus, 

Yma'n ëon roddi ei droed : 
Crist yw'r maen, profedig ydyw, 

Sylfaen arall 'does yn bod, 
Ni w'radwyddwyd, ni w'radwyddir, 

Neb a gredodd ynddo 'rioed. 

2 Minau'r truan gwan amheuus, 

Er bod ofnau rif y dail, 
Bron bob mynyd drwy fy mywyd, 

Am ryw gloddio dan fy sail ; 
Ond nid oes dim iechydwriaeth, 

Nac un enw dan y nef, 
Geny'n sylfaen cadwedigaeth, 

Ond ei enw anwyl ef. 

331« Mìlwyr Sion. . . M. JV. 8, 7. 

MILWYR Sion cym'rwn galon, 

Gwisgwn arfau'r nef yn llawn, 
Byddwn gedyrn yn y frwydr 

Tra parhao'n byr brydnawn ; 
Y mae hyfryd fore tawel 

Bhanu'r ysbail bron gerllaw ; 
Melus seiniwn fuddugoliaeth, 

Cyn bo hir yr ochr draw. 



HYMNAIJ. 147 

2 O fy enaid, dysgwyl ronyn, 

Paid er dim a llwfrhau ; 
Er cael llawer brwydr galed, 

Y mae'r olaf yn nesâu ; 
Caf gyfarfod â'm cydfilwyr, 

Aeth trwy'r frwydr o fy mlaen ; 
Yna seiniwn, " Buddugoliaeth !" 

O un galon, ac un gân. 

Í23 «S . Ffynon gras. . . M. JV. 8, 7. 

TYRED, Ffynon gras a rhinwedd, 

Enyn ynof nefol dân ! 
Ffrydiau diball o drugaredd, 

Sydd yn galw am uchel gân : 
Cyfod f' enaid uwcli cymylau, 

Agwedd a syniadau'r byd : . 
Gosod fi ar fryn y bryniau, 

Bryn dy gariad pur a drud. 

2 Yma codaf Ebenezer ; 

Gras hyd yma a'm daliodd i ; 
Dysgwyl o'th ddaioni tyner, 

'Ii wyf i dd'od i'm cartref fry ; 
Iesu am ceisiodd pan yn estron, 

Dug fy enaid caeth at Dduw : 
Efe, i'm dwyn o law'm gelynion, 

Dalodd waed o ddwyfol ryw. 

3 i'th ras mor fawr îy nyled, 

Beunydd, beunydd, trwy fy oes! 
Boed i'th ras fel cadwyn euraidd, 

Byth fy rhwymo i wrth dy groes : 
Gwel, tueddol wyf i grwydro, 

Ac i 1 th adael wrth fy mlŷs : 
Mỳn fv nghalon, pâr ei selio, 

Bytìi â sêl dy nefol lŷs ! 



148 HYMNAU. 

334L* Trefn cadw. . . M. N. 8, 7. 

MOR ogoneddus ydyw 
Trefn y nef i gadw dyn, 

Iesu'n marw er éi brynu 

A'i rinweddol waed ei hun ; 
Deddf yn gofyn, Iesu'n rhoddi 

Ei gofynion iddi hi, 
Duw'n cyrnodi â'r pechadur, 

Deddf y nef mewn bythol fri. 
2 Trwy'r efengyl y datguddir 

Y dirgelwch rawyaf gawd, — 
Nef a daear yn cyfarfod, 

Duw'n ymddangos yn y cnawd; 
Deued dynion ac angylion, 

011 yn awr â'u cán yn un, 

1 ryfeddu a chlodfori 

Cariad Duw at euog ddyn. 

<jJO«r Holltau'r Graig. . . M. JV. 8, 7. 

PAN" oedd Sinai yn melltenu, 

A'i tharanau'n rhwygo'r nen : 
Cwmwl tanllyd ei melldithion 

Bron ymdy wallt am fy mhen ; 
Kef a daear yn fy ngwrthod, 

A'm cyhuddo 'roedd y ddraig, 
Gwelais fan i droi fy ngwyneb, 

Ce's ymguddfa'n u holltau'r Graig." 
2 Pan fo 'stormydd arna' i'n curo 

Nes diífygio f ysbryd gwan, 
Yma bellach tro'f fy wyneb,— 

Dyma'r unig dawel fan : 
Ehedeg mwy yn rnhob rhyw drallod 

Wnaf i gysgod Had y Wraig, 
Hyd nes elo'r aflwydd heibio 

Llechu wnaf yn M holltau'r Graig." 



HYMNAÜ. 149 

3 Gad im' dreulio f orian, Arglwydd, 

Tra b\vyf yma yn y byd, 
Dan dy aden yn ddiogel, 

Yn y noddfa dawel glyd ; 
A phan doddo yr elfenau, 

Ac y berwo tonau'r aig, 
A holl anian yn ymddryllio, 

Canaf fiaau'n " holltau'r Graig." 

330« Galwad ar leuenctid. . . M. JV. 8, 7. 

IE'NCTID hawddgar, pa'm yr oedwch, 

Dewch yn union tua'r wlad 
Lle mae gwin a llaeth yn llifo, 

A phob ffrwythau peraidd rhad; 
Gwledda'n ddibaid ar ddanteithion 

Gyda'r Brenin wrth y bwrdd, 
A phob deigryn wedi'i sychu, 

Heb un gofid mwy i'n cwrdd. 
2 Dewch o ddifri', ie'nctid hawddgar, 

ISTa ddilynwch wagedd ffol ; 
Rhaid i'ch adael pleser pecliod, 

A phob sorod ar eich hol, 
Rho'wch eich cwm'ni tua'r ardal 

Lle mae pleser yn parhau — 
Canu'n beraidd i'n Harweinydd, 

Mewn gorfoledd mawr didrai. 

237. Agoriad Addoldy. . . M. JV. 8, 7. 

TRIGED cwmwl y gogoniant 

Yn y babell newydd hon, 
Cluded iddi yn finteîoedd, 

Yr ardaloedd oll o'r bron: 
Na foed eisiau gweithwyr ffyddlon 

I gyhoeddi efengyl gras, 
Hyd nes treulio'r gareg olaf 

Yn y muriau hyn i ma's. 



150 HYMNAU. 

2 Djma bíibell i gyfarfod, 

Dyma fan i Ysbryd Duw, 
Dyma fan i drin y teulu, 

Ar ei ddeau byth gaiíf fyw ; 
Yma y cyhoeddir cymod 

I droseddwyr gwaetha'n fyw, 
Yma y dangosir llwybr 

I hedd a tìafr gyda Duw. 

338« Diwedd blwyddyn. . . M. A* 8, 7. 

DYMA dyrnhor bron a darfod, 

Blwyddyn eto wedi fíbi, 
Llawer cyfaill er ei dechreu, 

Sy'n y ddaear wedi ei roi : 
Fe fydd llymion saethau angeu 

Eto'n chwareu yma a thraw ; 
Lluoedd syrthia'r flwyddyn nesa', 

am noddfa ddalio'r braw. 

330* Dechreu blwyddyn. ..M.N. 8, 7. 

TREÜLIWYD blwyddyn ar ol blwyddyn, 

Roddwyd in' gan Frenin nef ; 
Cawsom eto ddechreu blwyddyn 

O'i ddaioni rhyfedd ef ; 
TJwchben llawer un yleni 

Oedd y llynedd yn dra llon, 
Gellir heddyw ysgrifenu — 

Byddi farw'r flwyddyn hon. 

2 'Hedeg wna fy oriau inan, 
A'm blynyddau oll i gyd, 
Brysio'r ydwyf tuag adre', 

1 drigfanau bythol íÿd : 
Mae fy amser yn myn'd heibio, 

Rhaid im' ado daear gron, 
Gallai mod i'n un o'r werin 
A íydd marw'r flwyddyn hon. 



HYMNAU. 151 

3 Nid wyf eto'n gaîlti dirnad 

Pryd daw'r alwad ar fy ol, 
Ond cael Iesu'n gyfaiìl i mi, 

Ni raid ofni yn ei gôl : 
Cael yr Alpba a'r Omega, 

I mi'n noddfa rhag pob tòn, 
A wna farw i mi'n elw, — 

Os rhaid marw'r ílwyddyn hon, 

24LO» B€ckreu blwyddyn. . . M. JV. 8, 7. 

WELE eto un yn rhagor 

O flynyddau f' einioes frau, 
O fy enaid ! wedi darfod, 

Mae'r ddiweddaf yn nesau : 
Nid oes yma hir arosfa, 

Rhed fy oriau yn ddigoll, 
Ac fe all y flwyddyn yma, 

Fod i mi'r ddiweddaf olL 

2 Deífro f' enaid yn ddifrifol, 

Gyd â gofid dwys yn awr ; 
Ystyr tra parhâo'th amser, 

Feithder tragwyddoldeb mawr : 
Beth yw sylfaen dy grediniaeth 

Am fwynhau tragwyddol hedd ? 
Beth yw'th obaith am y gwynfyd, 

Sy'n y byd tu draw i'r bedd ? 

^J4L £ m Bwrdd yr Arghoydd. .. M. N. 8, 7. 

"WELE fwrdd ac arlwy'r nefoedd, 

Ger ein bron mewn anial wlad ; 
Wele gorph a gwaed yr Arglwydd 

Mewn arwyddion er cotíhad: 
O am gyfran i'n heneidiau 

Heddy w o'r trysorau llawn ; 
Pethau'r nef sydd uwch pob deall, 

Nes ein gwneud yn ddiwall iawu. 



152 HYMNAÜ. 

2 Angeu Crist fel hyn ddangosir, 

Yn mhob gwlad a thrwy bob oe9 : 
Gan ryw filoedd fe'i harddelir, 

Melus gofir ef a'i groes: 
A phan ddelo ar y cwmwl, 

Mawr fydd braint ei deulu ef ; 
Myn'd oddiwrth ei fwrdd daearol 

At hyfrydol fwrdd y nef. 

Q/t <jg| Dydd gra$ yn atcr. . . M. JV. 8, 7. 

YN nydd gras, cyn awr marwolaeth, 

Y mae caffael gras a hedd ; 
Ni bydd cynyg iechydwriaeth, 

2>Ta maddeuant yn y bedd ; 
Mae lîawenydd yn y nefoedd, 

Pan f'o un pechadur trist, 
Yn y dirgel ac ar gyhoedd, 

Yn nesâu at Iesu Grist. 

0413 • Erjyn am Iwyddiant. M. JV. 8, 1 

WELE draed yr efengylwyr 
Ar y bryniau'n weddus iawn, 

O mor felus y mynegant 

Am faddeuant rhad a llawnî 

Cluded llongau dros y tònau, 

Y trysorau goreu i gyd ; 

A chyhoedder geiriau'r nefoedd, 

Yn holl ieithoedd llwythau'r byd. 
2 Y mae'r dyddiau wedi gwawrio, 

Cìywir swn yr udgorn mawr, 
Llais efengyî fwyn yn seinio 

Drwy hoîl barthau'r ddaear lawr ; 
Y mae'r swper heddyw'n barod, 

Allan aed cenadon hedd, 
A ehymheller pawb i ddyfod, 

Mae pob llawnder yn y wledd, 



HYMNAÜ, 153 

*J44- Troedigaeth yr Iuddetcon. . . M. JY.8 . 

WELE 'r faner wen i fyny 

Er arwyddo fod rhyddhad, 
Á phob groeso i'r Iuddewon 

Dd'od i Sîon am fwynhad 
O feudithion y cyfaraod 

Wnaed á r u tadau hen cyn hyn, 
Ac a seliodd Crist â'i angeu, 

Ië, ar Galfaria fryn. 
2 Impier hwynt i'w holewydden, 

Er cael rhan o'i rhinwedd pêr; 
• Doed yr Iuddew mud i ganu 

Mwy am olud gras ei Nêr ; 
Cariad rhad a digyfnewid, 

A fìyddlondeb mawr didrai, 
Ddaeth fel moroedd o Galfaria, 

Digon byth i gladdu'r bai. 

O ■ ^ Parodrwydd i farw. . . M. JV. 8, 7. 

COFIA f' enaid cyn it' dreulio 

D' oriau gwerthfawr yn y byd, 
Cyn ehedeg draw oddiyma, 

P' un a ge'st y trysor drud ; 
Yn mha ardal bydd fy llety, 

Fath, pryd hyny, fydd fy ngwedd, 
P' un ai llawen ai cystuddiol 

Fyddai'r ochr draw i'r bedd. 
2 Pan bo'r llygaid yma'n t'wyllu, 

Yn eu pyllau'n llechu lawr, 
Troi oddiamgylch wrth ymdrechu 

A galluoedd angeu mawr ; 
P'odd dyoddefaf y fath gystudd 

Pwy adfera'r golled hyn ? 
Oni chaf guddio mhen y'nghlwyfau 

'K Oen, fu ar Galfaria fryn ? 



154 HYMNAU. 

3 anialwch maith o dd'rysni, 

O afonydd mawr eu grym, 
Byr y w'r amser roddwyd i chwi, 

Fod yn ddigaloudid im' ; 
Derfydd t'wyllwch, dertÿdd galar, 

Derfydd pechod o bob rhy w ; 
Nid yw'r wlad caf yuddi drigo 

Ddim oud presenoldeb Duw. 

£54:0« " Son am f aru >-" • • jV - &> 8, i- 
SON am farw glywaf yma, 

Son am farw glywaf draw, 
Dyma'r son a fydd gan eraill, 

Ar f' ol iuau maes o law ; 
Pan bo'm traed yn rhydiau'r afon, 

Loesau augeu'u chwerwon iawn ; 
Gwell i mi na : r holl greadigaeth, 

'R hwn fu farw un prydnawn. 

2 Wrth wynebu tragwyddoldeb, 

Daw prysurdeb yn ei rym; 
Ni thâl cyfoeth mwya'r ddaear, 

Yn y treial hwnw ddim ; 
Pan bo'r Uyfrau'n cael eu hagor, 

A'r gydwybod yn deífroi, 
Bydd rhyw chwilio yn y cyüwr, 

Ffordd bo'r clorian mawr yn troi. 

3 Mae'r arwyddion yn cynyddu, 

Mai fy ngwely fydd y clai ; 
Y'mhlith y pryfed mân caf orwedd, 

D} f ma'r diwedd i bob rhai ; 
Pan bo f enaid yn ymadael, 

O'r ddaearol babeìl hon, 
Gad im' hedeg yn ddiorphwys, 

I mewn 'i'r lân Baradwys lon. 



HYMNAÜ. 155 

$>^f V Cysur yn angeu. . . M. N. 8, 7. 

O IACHAWDWR pechaduriaid, 

Sydd a'r gallu yn dy law ; 
Rho oleuni, hwylia'm henaid, 

Dros y cefnfôr garw draw ; 
Gad i'r wawr fod o fy wyneb, 

Rho fy enaid llesg yn rhydd, 
]STes i'r haulwen ddysglaer godi, 

Tywys fi wrth y seren ddydd. 

2 Pa fodd rhydiaf yr Iorddonen, 

Oni ddeui di dy hun, 
Yno i dori grym y tònau, 

Ac i gynal eiddil un ? 
Dal fy mhen i'r làn yn gadarn, 

Pan fo angeu'n fawr ei rym ; 
Pleidia'n wrol yn ei wyneb, 

Pan na b'wyf yn gallu dim. 

3 Mae nghyfeillion wedi myned, 

Draw yn lluoedd o fy mlaen ; 
: Rhai fu'n myn'd trwy ddyffryn Baca, 

Gyd â mi i Salem lân : 
Yn y dyffryn tywyll garw, 

Ffydd i'r làn a'u daliodd hwy ; 
Mae'r addewid lawn i minau, 

Pa'm yr ofna'm henaid mwy. 

3 4: 8 • Cysur wrlh farw. ..M.N.8, 7 

YN y dyfroedd mawr a'r tònau, 

Nid oes neb a ddeil fy mhen 
Ond y ôýddlon Archoffeiriad 

A fu farw ar y pren ; 
Cyfaill yw yn afon angeu 

Ddeil fy mhen yn uwch na'r dòn, 
Golwg arno wna imi ganu 

Yn yr afon ddofn hon. 



156 HYMNAU. 

2 Ac er gwaethaf grym y storom 

Sydd yn curo o bob tu ; 
Af trwy'r gwyntoedd, af trwy'r tònau 

Adref i'r baradwys fry ; 
Gair fy Nuw sydd drech na'r moroedd, 

Gair fy Nuw sydd drech na'r dòn ; 
Mi anturiaf oll a feddwyf 

Byth ar yr addewid hon. 

OJÛ Gieeddi am adnewyddiad. . . M. A*. 8, 7. 

MAE fy nghalon am ehedeg, 

"ünwaith eto uwch y Ui', 
I gael profrr hen gymdeithas, 

Gynt fu rhyngwyf a thydi : 
Mi a grwydrais anial garw, 

Heb un gradd o olen'r dydd ; 
Cael datguddiad o dy gariad, 

Wna fy rhwymau oll yn rhydd. 

2 O dystawa nghalon ynfyd, 

Na chais wrthddrych arall mwy ; 
Digon mwy na digon ydyw 

A ddyoddefodd farwol glwy ; 
Ffarwel ddaear a'i theganau, 

Nid y'ch ond y twyll i gyd ; 
Uwch yr wybren mae'r Blaguryn, 

Dâl roi arWrn sereh a mryd. 

3 Gosod babell y'ngwlad Gosen, 

Tyred Arglwydd yno dy hun ; 
Gostwng o'r uchelder goleu, 

Gwna dy drigfan gyd a dyn : 
Trig yn Sion, aros yno, 

Lle mae'r llwythau'n d'od yn nghyd; 
Byth na ymâd ôddiwrth dy bobl, 

Nes yn ulw'r elo'r byd. 



HYMNAU. 157 

«J50» Tragwyddoldeb. . . M. ff. 8, 7. 

TRAGWYDDOLDEB ! mawr y w'd enw, 

Ti yn fuan fydd fy lle ; 
Teithiwr un diwrnod ydwyf, 

Fry mae 'nghartref yn y ne' ; 
Mae'm diwrnod bron a gorphen, 

Mae fy haul bron myn'd i lawr ; 
Mae pob awel yn fy chwythu, 

Tn a thragwyddoldeb mawr. 
2 Nid oes misoedd a blyn} T ddau, 

Yn y wlad a welaf draw ; 
Nid y w myrdd o oesoedd hirion 

Yno'n unig ond lled llaw ; 
Sylwedd ydyw'r oll sy'n dyfod, 

Sylwedd by th sydd i barhau ; 
Pethau hyfryd a digymysg 

Gâf ar fyrder eu mwynhau. 

f£Q \ Tragwyddoldeb. . M. JV. 8, 7. 

TRAGWYDDOLDEB ! mawr yw'th enw, 

Mwy y w'th sylwedd mawr yn wir ! 
Bydd dy wae neu ynte'th wynfyd, 

I mi'n gyfran cyn bo hir : 
Am gan' miloedd o filiynau, 

Mae dy fynwes yn ymgâu; 
Beunydd, beunydd, bob mynydyn, 

l'th ëangder 'rwy'n nesâu. 
2 Tragwyddoldeb ! mawr yw'th enw, 

Mawr y w'th anfesurol daith ! 
Nid yw amser, byd, a'i elw, 

Ddim wrth dragwyddoldeb maith : 
Mi ni fedraf dy amgyffred, 

Ond fy nghysur rh'ag dy fraw, 
Ydyw'r Iesu, Duw mewn dyndod, 

Tragwyddoldeb sy'n ei law! 



158 HYMNAU. 

*>Í5<2« Aü-ddyfodiad Critt. . . M. N. 8, 7. 

IESU eto, raewn gogoniant, 

Heb y groes a'r goron ddrain, 
Ddisgyn gyda myrdd myrddiynau, 

Llawen tloedd, ac uchel sain : 
Cwyd ei orsedd, egyr lyfrau, 

Sigla seiliau dyfna'r bedd, 
Lleda'r wyntyll, hwylia'r clorian, 

Ysgwyd fry ei farnol gledd. 
2 Pan y ffy y nefoedd heibio, 

Pan y byddo'ì* byd yn dân, 
A'r holl anwir fyd mewn cyffro, 

A llu'r saint yn seinio cân ; 
Pan y toddo'r euog ymaith 

Dan lewygon bythol fraw, — 
Boed i ni gael tawel orphwys 

Ar ei dirion ddeheu-law. 

253» Dysgwyl Mub y Dyn. . . M. N. 8, 7 . 

FFOWCH, deganau gwael y ddaear, 

Ciliwch wag bleserau'r llawr, 
Sefwch draw, y maes a'r fasnach, 

Gadewch lonydd i mi'n awr ; 
Brysio'r wyf, fe alwyd arnaf, 

Mae'r Priodfab yn nesâu, 
Gyda'r rhai sy'n awr yn barod, 

Af, cyn caffo'r drws ei gau. 
2 Clywaf lais, o'r nef mae'nlgalw, 

Wele fi yn d'od ar frys ; 
Goleu'r lamp, gwregysa'th lwynau, 

Gwylia, dysgwyl am yr wŷs ; 
îía thrymhaed fy nghalon bellach, 

Cadwed mwyach ar ddihun, 
Boed yn effro mwy i ddysgwyl 

Am ddyfodiad Mab y dyn. 



\ 



HYMffÁU. 150 

&&&• Yr Adgyjodiad. . '. M. K. 8, 7. 

MOR hyfryd fydd y boreu, 

Pan ddaw'r saint o lwch y llawr, 
011 i gwrdd â'u Priod Iesu, 

011 wrth arcli yr Angel mawr ; 
Udgorn Duw a welir ganddo, 

Meirw mud yn d'od yn rhydd ; 
Bydd y cyfiawn yn dysgleirio 

Fel yr haul ar haner dydd. 

2 Myrdd myrddiynau o delynau 

Glywai'n ber tu draw i'r llèn ; 
Gwych gantorion o'r pereiddiaf, 

Yn rhoi'r goron ar ei ben ; 
Mil o filoedd o angylion, 

Na throseddodd ddeddfau'r Tad, 
Torf o seintiau dirifedi 

Gwedi'u golchi yn y gwaed. 

25o« " Gwladwell." ..M.N.S,7. 

MEWN" anialwch maith 'rwyf eto, 

Crwydro fwy-fwy 'rwyf o hyd, 
Afon angeu sydd yn agos, 

Chwant ac ofn ymado a'r byd ; 
Draw mi wela'r tir dymunol, 

Gwlad o hedd a bythol hâf 
Gwlad lle nad oes neb yn marw, 

Gwlad lle nad oes neb yn glaf. 

2 Gwlad sydd well ddangoswyd imi, 

Sylwedd bythol yno sy', 
Digonolrwydd o lawenydd 

Yn dragywydd a geir fry ; 
Mae'm cyfeillion a'm gorphwysfa, 

Yn y tragwyddoldeb pell ; 
Mae'm daearol dý'n adfeilio, 

Da fod im' adeilad well. 



100 HYMNAU. 

2*50« Gorphicysfa'r Saint. . . M. Jf. 8, 7. 

PRYD caf wel'd y tir dymunol, 

Iiyfryd baradwysaidd wlad? 
Llc mae brodyr i mi íìliwn, 

Lle mae Mhriod a fy Nhad ; 
Lle caf orphwys o fy llafur, 

A gwellhau fy nghlwyfau'n rhâd, 
A hotf wledda byth yn berffaith, 

Wrth y bwrdd, yn llŷs fy Nhad. 
2 Yno llenwir fy nymuniad, 

Er ei faint ac er ei gri, 
A'm holl wagter wneir i fyny, 

gyflawnder Un yn Dri ; 
Mi gaf yfed o ffynonau, 

Pur bleserau llawn didrai, 
A mwynhau nefolaidd wynfyd, 

Annherfynol i barhau. 

25 7« Teyrnaa ddisigl. . . M. JV. 8, 7. 

SAIF Breniniaeth gras a bywyd, 

A'i gorseddfa'n fythol lân ; 
Saif ei heddwch yn dragywydd, 

Saif ei chysur byth, a'i chân ; 
Hedd, maddeuant, meddyginiaeth, 

Iechydwriaeth ynddi gaed : 
Gras i fywyd sy'n teyrnasu, 

Deddf yn gwenu yn y gwaed. 
2 Saif heb siglo yn dragwyddol, 

Eiriau yr anfarwol Fod ; 
Saif ei gynghor a'i gyfamod 

Pan ddatodo rhwymau'r rhod ; 
Teyrnas ydyw na ddiflana, 

Rhodia'i deiliaid oll yn rhydd, 
A phan syrth gogoniant anian, 

Llewyrch hon yn fwy-fwy fydd. 



HYMNAU. 161 

25 8 • Hiratih am y Nefoedd. . . Jlf. JV. 8, 7, 
O AM nerth i dreulio'm dyddiau, 

Y'nghynteddoedd tŷ fy Nhad ; 
Byw yn nghanol y goleuni, 

Ty wyliwch obry tan fy nhraed : 
Byw heb fachlud haul un amser, 

Byw heb gwmwl, byw heb boen, 
Byw ar gariad anorchfygol, 

Pur y croeshoeliedig Oen. 

2 'Bryd fy Nhad ca'i yfed dyfroedd, 

Dyfroedd gloyw sy'n iachau ? 
Pob rhyw bleser wedi darfod, 

Ond yn unig dy fwynhau : 
Pwyso'm henaid ar dy fynwes, 

Edrych ar dy wyneb llon, 
Caru nes anghofio'r oriau, 

Sydd im' ar y ddaear hon. 

3 Cân fy enaid mwy, bydd lawen, 

Minau ddof er tònau maith, 
Grym afonydd, llid gelynion, 

Cyn bo hir i ben fy nhaith : 
Mi gaf orphen dyrus anial, 

Myn'd i blith y dyrfa fawr, 
A chaf fod heb ddim i'm blino, 

Yn eu cwmni fel y wawr. 

<J*50 # Hiraeth am y Nefoedd. . M. N. 8, 7. 

BLINAIS ar afonydd Babel, 

Nid oes yno ond wylo i gyd ; 
Llais telynau hyfryd Sion, 

Sydd yn gyson ddenu 'mryd : 
Tyr'd a ni yn dorf gariadus 

O gaethiwed Babel fawr, 
Ac nes b'om ar fynydd Sion, 

N'âd ni i orphwys mynyd awr. 



162 HYMNAF 

2 Dyn dyeithr ydwyf yma, 

Draw mae'm genedigol wlad, 
Draw i'r moroedd mawr tymhestlog, 

Ac o fewn y Ganaan rad ; 
'Stormydd blin o demtasiynau 

A'in curasant i yn bell ; 
Tyred, awel fwyn y deau, 

Chwyth fi i'r baradwys well. 

200. Iesu'n Flaenor. . . M . JV. 8, 7. 

TYRED Iesu i ledio'r fyddin 

Fyny tua'i gwlad ei hun, 
Yr oedd Moses yn rhy fychan, 

Er ei fod yn ffyddlawn un, 
D'rysa'r gwersyll wrth ei gychwyn, 

Oni fyddi di'n eu plith ; 
Rho dy gwm'ni yn yr anial, 

Ti gei glod na dderfydd byth. 

dO 1 Melusder yr lachawdwriaeth. . . M. JV. 8, 7„ 

DILIAU melus o fendithion 

Da sy'n addewidion Duw, 
Er ein cynal yn yr anial, 

Tra f om yn y byd yn byw, 
Ni gawn gyrhaedd perffaith wynfyd 

Draw ar diroedd hyfryd nen, 
A chawn wledda heb alaru 

Gyda'r lìu tu fewn i'r llen. 

2 Mae'r defnynau yma'n felus 

Yn yr anial dyrus du, 
Pan y caffom yn fyfyriol 

Siriol wedd yr Iesu cu, 
Mwy dymunol yw ei degwch 

Na holl harddwch daear lawr, 
O llewyrcha Iesu grasol 

Nes bo'i'n nefoedd yma 'nawr. 



HYMNAIT. 163 

2G2« Gwynfyd Nefol. . M. JV. 8, 7. 

O MOR gyflym y cynydda 

Gwynfyd y gymanfa fry, 
Lle mae miloedd yn rhyfeddu 

Ac yn moli ein Prynwr cu, 
Nid oes yno neb yn wylo, 

Y maent fel angylion Duw, 
O pwy enaid na ddymunai 

Cael myn'd yno i fythol fy w ! 

2 Chwant sydd arnom wel'd y dyrfa, 

Chwant sydd arnom wel'd y gwaith, 
Byd sydd lawn o ryfeddodau 

Ydyw'r tragwyddoldeb maith ; 
Ni gawn weled myrdd o bethau 

ISTa ddych'mygwyd ar y llawr 
Eu bod fel y cawn eu gweled 

Yn y tragwyddoldeb mawr. 

3 Pan feddyliom am y gwynfyd 

Sydd mewn ailfyd yn ddiau, 
Diolch 'rym nad y w ein trigfa 

I fod yma i barhau, 
Ni gawn fyned i Baradwys 

I gael gorphwys cyn bo hir, 
Ni rown foliant byth heb flino 

Pan na byddo môr na thir. 

2G«S« Genedigaeth Crist. . . M. N. 8, 7, 4. 

WELE ganwyd y Messia, 

Cofiwn heddyw am y dydd, 
Awn i Bethle'm gyda'r doethion 

Gwehvn ef â golwg íîydd, 
Cyd-addolwn, 

"Wele Dduw yn natur dyn. 



164 HYMNAÜ. 

2 Holl blant S'ion, gorfoleddwch, 
A chyd-genwch ncwydd gân, 
Ganwyd i chwi wcrthfawr Geidwad 
Gwiw a gaed drwy'r Ysbryd Glán ; 

Cenwch iddo, 
Nes adseinio'r nefoedd faith. 

*J08. Ymostyngiad Crist. . . M. JV. 8, 7, 4. 

"WELE 'r hwn sydd holl-gyfoethog, 

"Wedi dyfod yn dylawd ; 
Gado'r nefoedd a'i gogoniant, 

Dyfod yma i wisgo cnawd ; 
Rhyfedd gariad 

Iesu Grist ein Hanwyl Frawd. 

2 Tlodion gânt eu cyfoethogi, 
Trwy ei fawr dylodi ef : 
Rhai a gollwyd, gânt achubiaeth, 
Trwy ei iechydwriaeth gref ; 

Diolch iddo, 
Rhoes ei Imnan yn ein lle. 

Q(\*í. Gorphenicyd. . . M. JV. S, 7, 4. 

GLYWCH leferydd gras a chariad 

Galfaria'n seinio sydd, 
Wele'r cedyrn greigiau'n hollti, 

Haul yn t'w'llu ganol dydd : 

Fe orphenwyd, 
Dwys ddolefai'r Meichiai mawr. 

2 O'r trysorau anchwiliadwy 
A gynwysir yn y gair ! 
Môr diderfyn o fendithion 

1 dylodion ynddo geir : 
Fe orphenwyd, 

Ni bydd eisiau abertli mwy. 



HYMNAU. 165 

3 Adgyweirir pob rliyw delyn 
Trwy y ddaear faith a'r nef, 
Er cyd-daro'r anthem newydd, 
Heddyw a ddechreuodd ef : 

Fe orphenwyd, 
Dyma gân na dderfydd byth. 

266* "Cymdeilhas ei dduoddefiadau ef." . M. N. 8, 7, 4. 

O ]STA b'ai cystuddiau f' Arglwydd, 

Yn fy nghalon i gael lle ; 
Pob rhyw loes, a phob rhyw archoll, 

Pob rhy w fflangell gafodd e' : 
Fel bo 'i mhechod, 

Gael ei glwyfo a'i wanhau. 

2 Arnat Iesu boed fy meddwl, 

Am dy gariad boed fy nghân ; 
Byged swn dy ddyoddefìadau, 

Fy serchiadau o]l yn lân ; 
Mae dy gariad, 
• Uwch y clywodd neb erioed. 

3 Iesu nid oes terfyn arnat, 

Mae cyflawnder mawr dy ras, 
Yn fwy helaeth, yn fwy dwfn, 

Gan-waith nag yw mhechod câs : 
. Fyth yn anwyl, 

Meibion dynion mwy a'th gâr. 

4 na byddai oriau mywyd, 

Yn ymborthi ar oriau'th boen ; 
Fel y gallwyf fi gyd-redeg, 
A chystuddiau'r addfwyn Oen : 

Fe ga'i mhechod, 
Felly'n fuan golli ei rym. 



166 IIYMNAU. 

267* Buddugoliaetfi y Groes. . . M. JV 8, 7, 4. 

GWAED y groes sy'n codi i fyny, 
'R eiddil yn goncwerwr mawr ; 

Gwaed y grocs sydd yn darostwng, 
Cawri cedyrn fyrdd i lawr : 

Gad ini' deimlo, 
Awel o Galfaria fryn. 

2 F' enaid egwan paid ag ofni, 

'Dyw d' elynion oll yn un, 

Ond rhai eisoes wedi eu concro, 

Gan a wisgodd natur dyn : 

Fe fỳn weled, 
Pob rhyw elyn dan fy nhraed. 

3 Dechreu canu, dechreu camnol, 

\n iiihen mil o oesoedd maith, 
Iesu, bydd y pererinion 

Hyfryd, draw, ar ben eu taith : 

Wi bydd diwedd, 
Byth ar sŵn y delyn aur. 

4 Ni bydd yno gofio beiau, 

Dim ond llawn faddeuant rhad ; 
Poenau'r groes, a grym y cariad, 
A rhinweddau rnaith y gwaed ; 

Darfu ofni, 
Daeth llawen} T dd yn ei le. 

368» Oeidwad Vr colledig. . M. JV\ 8, 7, 4. 

DYMA Geidwad i'r colledig, 
Meddyg i'r gwywedig rai ; 

Dyma un sy'n caru maddeu 
I bechaduriaid mawr eu bai : 
Diolch iddo, 

Byth am gofio llwch y llaw r r. 



HYMNAU. 167 

2 Dyma iechydwriaeth hyfryd 

W edi'i threfnu gan fy Ŵiw ; 
Ffordd i gadw dyn colledig, 
Balm i wella dynolry w : 

Dyma ddigon, 
Geidw euog fel myfi. 

3 Wele foroedd o fendithion, 

am brofi'u nefol flas, 

Ni bydd diwedd byth ar lawnder 
Iechydwriaeth dwyfol ras ; 

Dyina ddigon, 
Gorfoledda f' enaid mwy. 

300 Crotsaw at Grist. ..M.JST. 8, 7, 4. 

DEUWOH, beohaduriaid tlodion, 
Clwyfus, cleifion, o bob rhy w ; 

Crist sydd barod i'ch gwaredu, 
Llawn tosturi yw Mab Duw : 

Nac amheuwch, 
Abl ac ewyllysgar yw. 

2 Rai anghenus, dewch a chroesaw, 

1 gael rhoddion Duw yn rhad ; 
Cewch wir ffydd ac edifeirwch, 

A phob gras yn ddinacad ; 

Dewch heb arian, 
Prynwch berlau'r nefol wlad. 

3 Am gymhwysder na freuddwydiwch, 

I wneud i chwi oedi'n hir ; 
Y cymhwysder oll mae'n geisio — 
Gwel'd eich eisiau o hono'n wir ; 

Hyn a ddyry ; 
Dyma wawr ei Ysbryd pur. 



168 HYMNAÜ. 

4 Dewch yn awr, rai bh'n, trwmlwythog, 
Trwy y cwymp ga'dd farwol friw ; 
Os aroswch nes i'ch wella, 

Chwi ni ddeuwch tra f och byw ; 

Pechaduriaid, 
Nid rhai eyfiawn eilw Duw. 

*J7©« TrysorauW Iesu. . . M. 1S. 8, 7,4. 

MAE deng myrddiwn o rinweddau 

Dwyfol yn ei enw pur ; 
Tn ei wedd mae tegweh rhagor, 

Nag a welodd môr na thir ; 
Ehosyn Saron, 

011 yn hawddgar yw efe. 

2 Iesu, Iesu, 'rwyt ti'n ddigon, 

'Rwyt ti'n llawer mwy na'r byd, 
Mwy trysorau sy'n dy enw, 
Na thrysorau'r India i gyd, 

011 yn gyfan, 
Ddaeth i'm meddiant gyda'm Dnw. 

AIL RAN. 

O DRAGWYDDOL Graig yr oesoedd ? 

F' enaid cân am dani byth, 
Hon yn unig yw fy îToddfa, 

Dan ei chysgod gwnaf fy nytli ; 
Haleluìa, 

Craig fy ìachawdwriaeth yw. 

2 Craîg a ìíoddfa ycìywY Iesu, 
Digyffelyb heb ei ail, 
W\ ddaw geîyn dros ei furiau, 
Ni all dori dan eî saiî, 

Haìeluîa, 
Craig fy iachawdwriaeth yw„ 



HYMNAU. 169 

S Dyma'r Graig y mae ffynonau 
O fendithion parod im', 
Dyma'r Graig a ddeil fy Ysbryd, 
Yn j 'stormydd mwya'u grym : 

Haleluia, 
Craig fy iacbawdwriaeth yw. 

4 Dyma'r Graig a'm deil mewn 'stormydd, 
O gawodydd dwfr a thân ; 
'ÍT wyneb uffern a'i rhuthriadau, 
Holl breswylwyr hon a gân ; 

Cadarn sylfaen, 
A osodwyd gan y Tad. 

2 7 1 • Cyfaill goreu. ..M.N 8,1 &. 

IESTJ, Cyfaill pechaduriaid, 

Cyfaill ffyddlawn byth a lŷn, 
N'ad im' bwyso nac ymddiried 

Ar un cyfaill ond dy hun ; 
Digon ydwyt, 

Mwy na digon byth i mi. 

2 D'wedaist air mi gofìaf hwnw, 
Cofio'th eiriau yw fy ngrym, 
u Nis gadawaf chwi'n amddifaid," 
Dyma'r gair a dd'wedaist irn' : 

Dyma ddigon, 
Mwy na hyn nid oes i'w gael. 

AIL EAN. 

BELLACH, f' enaid gwan, anadîa, 

Anfon dy ymbiliau fry 
A'th weddiau oll, yn wresog, 

O waelodion dyfnder du, 
At yr orsedd, 

Crist yw'r Archoffeiriad mawr 



170 HYMNAU. 

2 Hwn, fy enaid gwan, yw'r Ceidwad 

Ddaeth i geisio'r pell yn ol ; 
Mae'n dwyn adref y colledig, 
'N dychwel y crwydredig ffol: 

Canant iddo, 
Byth am waredigol ras. 

3 Ymladd a gweddia mwyach, 

Ymwrola dan y groes ; 
Paid a dysgwyl ond gelynion 
Ar yr union ddyddiau d' oes : 

Neb ond Iesu, 
Nertha'r eiddil ar y maes. 

2 TÄ • Cartref y serch. . . M. JV. 8, 7, 4. 

YMGARTREFED fy serchiadau 
Ar drysorau'r nefoedd fry, 

Sail fy nghysur yw rhinweddau 
Gwesthfawr angeu Calfari : 

Dyma ddigon, 
Bywyd yw adnabod Crist. 

2 Ymddiriedaf bellach ynddo, 
Eoddfa i íy nghuddio gaed, 
Dygwyd im' gyfiawnder dwyfol, 
Pur, tragwyddol, trwy ei waed : 

Cuddia hwnw, 
Rhag y llid fy enaid byth. 

f£7îì< Dim ond Crist - "&-&• 8 » 7 > 4 - 

NI fedd daear wrthrych teilwng : 
Is yr haulwen nid oes un 

Dâl i'm calon orphwys arno, 
Mwy ei werth y w enaid dyn : 

Trag wy ddoldeb, 
Dyma'i gartref maith i fyw. 



HYMNAU. 171 

Sôn am aur, a sôn am berlau, 

Soniwch am y gemau 'nghyd, 
Dim yw gwerth y cwrel goreu, 

A thrysorau penaf byd : 
Nid yw'r cwbl, 
Ddim i achub enaid un. 

Colledigaeth sydd yn rhûo, 

Nef yn dûo uwch ei ben, 
Uffern obry yn ymagor 

Nid oes drysor îs y nen 
Geidw enaid, 

Ond a hoeliwyd ar y groes. 

4 Bellach, ! fy nghalon deffro, 
Cyfod d' olwg tu a'r fan 
Lle mae trysor gw T edi'i roddi 
I ddigoni enaid gwan : 

Iesu'n gwbl, 
Dyma fwy na'r nef ei hun. 

3 74L Troi at Dduw - ■ ■ M - JV- 8, 7, 4. 

LLWYR adawn ein ffyrdd drygionus, 
A'n meddyliau drwg bob rhy w ; 

A dychwelwn at yr Arglwydd, 
Llawn o drugarogrwydd y w : 

Hael Arbedwr, 
Rhyfedd dyner ydyw Duw. 

Awn yn mlaen i geisio'r Iesu, 

Tra y mae yn awr i'w gael ; 
I rodfeydd ei ras mae'n dyfod, 

Lle mae'n hynod iawn o hael : 
Diolch iddo, 

Mae yn gwrando cwyn y gwael. 



172 HYHNAU. 

*} ¥5» F f°i ir bryniau. . Jf.,N. 8, 7, 4. 

O ! FY nghalon tyred bellach, 
Gwna dy gartref gyda'th Ner ; 

Hed i fryniau iach Caersalem, 
Ti gei gyfoeth uwch y ser, 

Iachawdwriaeth, 
A gorfoledd pur didrai. 

2 Gâd wastadedd teg Gomora 
A Sodoma fyn'd ar dân ; 
Rhed i'r mynydd am dy fywyd, 
Ti gei ddiogelwch glân : 

Gwaredigaeth, 
Cenir yno byth am hon. 

8 Brysia bellach, dianc yno, 
Noddfa i dy gnddio gaed, 
Bywyd a chyfiawnder dwyfol, 
Pur, tragwyddol, yn y gwaed : 

Dim ond hwnw, 
Guddia f' enaid euog byth. 

*J 7'6« Arweiniad dwyfol. . . M. N. 8, 7, 4. 

AGOR y ífynonau melus, 

Sydd yn tarddu o'r graig i ma's, 

'R hyd yr anial maith canlyned 
Afon iachawdwriaeth gras : 

Rho im' hyny, 
Dim i mi ond dy fwynhau. 

2 Dyro'r golofn dân i'm harwain, 
A rho'r cwmwl niwl y dydd, 
Dal fi pan bwy'n teithio manau, 
Geirwon yn fy fíbrdd y sydd : 

Rho im' fanna, 
Fel na bo im' lwfrhau. 



HYMRAU. 173 

3 Ymddiriedaf yn dy alln, 

Mawr yw'r gwaith a wne'st erioed : 
Ti ge'st angeu, ti ge'st ufíern, 
Ti ge'st Satan dan dy droed ; 

Pen Calfaria, 
ISTac aed hwnw bytli o'm côf. 

3 7 7« Bod gyMr Iesu. . . M. N. 8, 7, 4. 

IESU 'r Prynwr a'm gwaredodd 

O'r caethiwed gwaetha 'rioed, 
Gydag ef o heddyw allan 

Byth 'rwyf yn dymuno bod : 
Fy neisyfiad, 

Iesu, yw bod gyda thi. 

2 Geiriau grasol yw dy eiriau, 
Llawn o fywyd y'nt a hedd, 
Ar dy ysgwydd y mae'n crogi 
Holl allweddau pyrth y bedd ; 

Fy neisyfiad, 
Iesu, yw bod gyda thi. 

378« Presenoldeb Iesu. . . M. JV. 8, 7, i. 

MAE dy wedd yn drech na byddin 

O elynion mawr eu grym ; 
!Nid oes yn y nef na'r ddaear 

Saif o flaen dy wyneb ddim ; 
Gair o'th enau 

Wna y dywell nos yn ddydd. 

\ Y mae gwedd dy wyneb grasol 

Yn rhagori llawer iawn, 

Ar bob peth a welodd llygad 

O drysorau daear lawn : 

O mor hawddgar, 
Ti yw tegwch nef y nef. 



]74 HYMNAU. 

370 • Dymuniadau'r Cristion. . . M. JV. 8, 7, 4. 

DYSGWYL 'rwyf ar hyd yr hirnos, 

Edrych am y boreu ddydd ; 
Dysgwyl clywed pyrth yn agor, 

A chadwynau'n myn'd yn rhydd : 
O na wawriai, 

Boreu hyfryd Jubili ! 

2 Nid oes arnaf faich yn gorphwys, 

Dim ond eisiau dy fwynhau, 
Nid oes arall dan y nefoedd, 
All yn hollol fy iachau ; 

Kho dy gwm'ni, 
Oyn im' fyn'd i'r cefn-fôr glâs. 

3 Dyma'n gwbl fy neisyfiad, 

I mi gael bod yn dy gôí, 

Er na theithiais eto nemawr, 

N'ad fi dynu hyny'n ol ; 

Gwna i mi gadw, 
'Ngolwg tua'r hyfryd wlad. 

4 Dal fy llygad, dal heb wyro, 

Dal ef ar dy addewid wir, 
Dal fy nhraed heb gynyg ysgog, 
Allan o dy gyfraith bur ; 
Boed d' orch'mynion, 
I mi'n gysur ac yn hedd. 

^§0« Deisyfiad am arweiniad. . . Jlí. N. 8, 7, 4. 

MAE dy Ysbryd di yn fywyd, 

Mae dy Ysbryd di yn dân ; 
Fe sy'n dwyn yr holl fíbrddolion, 

Cywir, sanctaidd, pur, yn mlaen ; 
Cyfarwyddwr 

Pererinion, arwain fi. 



HYMtfAU. 175 

2 O dystewch derfysglyd donau, 

Tra bwy'n gwrando llais y nef ; 
Swn mwy hoff, a sain rawy hyfryd 
Gly wir yn ei eiriau ef : 

F' enaid gwrando, 
Lais tangnefedd pur, a hedd. 

3 Mae gelynion i mi'n chwerw, 

Cedyrn y'nt a mawr eu grym ; 
Ond y rhai wy'n ofni fwyaf, 
I ti fy Ioe nid ydynt ddim : 

Gair o'th enau, 
Gwympa fyrdd mewn mynyd awr. 

2 8 1 • Arch * achub - • • JW- JV. 8, 7. 4. 

. O AM lechu yn y clwyfau 
Gynt agorwyd ar y pren, 
Unig noddfa f' enaid ydyw'r 
Gwr ogwyddodd yno'i ben ; 

Pwysaf arno, 
Doed hi arnaf fel y deì. 

2 Nid oes fan o dan y nefoedd 
Lle caf yn ddiangol fod, 
Ond o fewn yr arch ysbrydol ; 
Byth i Iesu byddo'r clod : 

Rhag y diluw, 
Tno caf fy nghadw'n fyw. 

382« Anchwiliadwy olud. . .M.N.8,1,4, 

Y MAE rhinwedd gras y nefoedd, 

O dragwyddol faith barhad ; 
Nid oes diwedd byth ar effaith, 

Perffaith haeddiant Crist a'i waed ; 
Ac er golchi, 

Dysglaer fydd yr afon byth. 



176 HYMNAU. 

2 Mi ddof finau i'r fíynon loyw, 

Darddodd allan ar y bryn ; 
Ac mi olcha'm henaid euog, 
Ganwaith yn y dyfroedd hyn : 

Myrdd o feiau, 
Dafla'i lawr i rym y dwfr. 

3 Iachawdwriaeth rad ei hunan 

Yw fy nadl o flaen y nef ; 
A fíarwel am danaf fythol, 
Oni chaf ei haeddiant ef : 

Iesu ei hunan, 
011 o flaen y fainc i mi. 

383« Trysor enaid. . . M . JV. 8, 7, 4. 

O FY nghalon, bellach deífro, 
Cwyd dy olwg tua'r fan, 

Lle mae trysor wedi'i roddi 
All ddigoni'r enaid gwan : 

Iesu ydyw, 
Ac mae'n fwy na'r nef i gyd. 

2 Trof fy ngolwg tuag ato 

Am gael lle i guddio'r gwan, 
Mwy edrychaf ar i fyny, 
Am gael Iesu i mi'n rhan ; 

Ef yw'm bywyd, 
A fy unig drysor drud. 

384:» Hyder y credadyn. . . M. JV. 8, 7, 4. 

WRTH dy orsedd di mae bywyd, 
Yno caf fi hedd a grym ; 

Ac ni fethodd is y nefoedd, 
Ag a geisiodd genyt ddim : 

Minau'r aflan, 
Ddeuaf at orseddfa rad. 



HYMNAU. 177 

2 Tyr'd am hyny Iesu'n fuan, 

Sâf o blaid yr euog gwan, 
Sy'n lluddedig gan gystuddiau 
Dyfnion, trymion, yn mhob man : 

Yn dy glwyfau, 
Caiff fy lloches inau fod. 

3 Yn y ffynon a agorwyd, 

Yn dy ystlys ar y pren, 
'Ewyf fi'n d'od a'm gwisg yn aflan, 
I'w chànu yno'n hyfryd wen : 

Mi ddof allan, 
Feì yr eira ar y bryn. 

4 Mae E'n maddeu beiau mawrion, 

Ac yn caru yn ddidrai ; 
A lle caro, mae ei gariad 
Yn dragwyddol yn parhau : 

Nid oes terfyn, 
Ar ei gariad, ar ei ras. 

2$ 5* Lle tawel ' • • M - w. 8, 7, *• 

DYMA 'r man dymunwn aros, 

O fewn pabell bur fy Kuw, 
Uwch terfysgoedd ysbryd euog, 

A themtasiwn o bob rhyw ; 
Tan awelon, 

Peraidd, hyfryd, tŷ fy Nhad. 

2 Rho gydwybod wedi ei chànu, 
'N beraidd yn y dwyfol waed ; 
Cnawd a natur wedi eu maeddu, 
Clwyfau wedi cael iachâd ; 

Minau'n aros, 
Yn fy ninas foreu a hwyr. 
5a 



178 HYMNAU. 

3 Tan áy aden y rhyfelaf, 

Yno'n unig mae fy ngrym ; 
Tan áy aden y gorchfygaf, 
Ynte ni orehfygaf ddim ; 

ISTeb ond Iesu 
r N ymífrost im' tra byddwyf by w. 

51 8 6. Piofiad y Cristion. . . M. JV. 8, 7, 4. 

CHWILIO am danat, adclfwyn Arglwydd, 

Mae fy enaid yma a thraw ; 
Teimlo 'mod i'n berfi'aith ddedwydd, 

Pan y byddoch ti gerllaw : 
Gwedd dy wyneb 

Yw fy mywyd yn y byd. 

Mae fy nwydau wedi mlino 

Ganwaith, yn yr ardal hyn ; 
Lle b'wyf fi maent hwythau yno, 
Boed ar foroedd, boed ar fryn : 

O am deimlo 
Ehyddid paradwysaidd dir. 

3 Ti faddeuaist fyrdd o feiau, 
IV pechadur gwaetha'i ryw ; 
Arglwydd, maddeu eto i minau, 
Ar faddeuant 'rwyf yn byw : 

Boed dy haeddiant 
I mi'n ymífrost ac yn rym. 

2 8 T« Llwyddiant yr Efengyl. . . M. JV. 8,1,4. 

YMDDYSGLEIRIA, Ilawl Oyfiawnder, 

Dros derfynau daear lawr ; 
Pa'm y caiff y tew gymylau 

Guddio'r hyfryd oleu wawr ? 
Pur wybodaeth 

Fo yn helaeth amlhau. 



HYMNAU. 179 

2 Aed efengyl iechydwriaeth 
Dros ynysoedd pella'r byd, 
Boed i'w llewyrch dysglaer goleu 
Lenwi'i gonglau oll i gyd ; 

Son am Iesu, 
Fo'n ymledu o fôr i fôr. 

«J g g # Llwyddiant Efcngyl. ..M.N.S. 7, 4. 

DROS y bryniau tywyll niwliog, 
Gwel, fy enaid, doriad gwawr, 

Dwyn yn mlaen mae'r addewidion, 
Ddydd o ryfedd ras yn awr ; 

Hyfryd foreu, 
Tyr'd i mewn a'r Jubil fwyn ! 

2 Boed i'r Indiad, boed i'r ITegro, 

Boed i'r gwyllt Farbariad wel'd 
Gwaedlyd, ddwyfol fuddngohaeth, 
Ar Galfaria'n gyflawn gaed : 

Sain efengyl, 
Amgylchyno'r ddaear faith. 

3 Gwawria, gwawria, hyfryd foreu, 

Ar ddiderfyn fagddu fawr, 
!N"es bo bloedd yr auraidd udgorn, 
Yn dadseinio nen a llawr : 

Holl derfynau 
Tir Immanuel i gyd. 

380» Llwyddiant Efengyl. . . M. JV. 8, 7, 4. 

DOS ar led, efengyl gadarn, 

'Hed a llwydda, yn mhob lle : 
Cymer feddiant o derfynau, 

Pella' t'wylla' dan y ne' ; 
A'th deyrnwialen, 

Geidwad, gwna rëoli'r byd ! 



180 HYMNAU. 

2 Boed i'r gwledydd anwybodus, 
Y goleu gogoneddus gael, 
Ac o'r Dwyrain i'r Gorllewin, 
Nos yn ffoi o flaen yr haul : 

Prynedigaetli, 
Ead ei doniau, gario'r dydd. 

200* Llwyddiant efengyl. . . M . JV. 8, 7, 4. 

TAENED gweinidogion bywyd, 
Iachawdwriaeth Iesu ar led ; 

Cluded moroedd addewidion 
Drosodd draw i'r rhai digred : 

Aed efengyl, 
Ar adenydd dwyfol wynt. 

2 Doed preswylwyr yr anialwch, 
Doed trigolion bro a bryn ; 
Doed y rhai sydd ar y cefnfôr, 
I garu'r iachawdwriaeth hyn : 

Nes bo adsain, 
Moliant yn amgylchu'r byd. 

SO 1« Llicyddiant efengyl...M. N. 8, 1, 4. 

TAENED gwir Genadon Iesu, 

Air y bywyd tros y byd ; 
Haul cyfiawnder fo'n tywynu, 

Dros ei gonglau oll i gyd ; 
Gair yr Arglwydd, 

Yn ei lwydd a redo 'mlaen. 

2 Sôn am Iesu aed i ddryllio, 

Holl gyndynrwydd India fawr, 
Sôn am angeu Orist ddymchwelo 
Gau grefyddau'r byd i lawr ; 

Neb ond Iesu, 
Fyddo Brenin dynolryw. 



HYMNAIT. 181 

3 Hen Efengyl fo'n prysuro, 

Hilio'r byd yn gyflym iawn ; 
Ooder gweithwyr i ddadseinio, 

Angeu'r groes, a'i haeddiant llawn, 

Trefn cymodi, 
Elo'n gyhoedd dros y byd. 

4 Pelledigion byd fo'n cly wed, 

Son am aberth Calfari, 
Rhin y ffynon sy'n agored 
I bechodau atgas ri' ; 

Fel bo'r Iesu, 
A'i rinweddau oll yn oll. 

292» Y Cwmwl iychan. . . M. JV. 8, 7, 4. 

BETH yw'r cynhwrf yn ein dyddiau, 

Am îedaenu geiriau Duw ? 
On'd yw hyn yn arwydd goleu, 

Llawn o ras i ddynol ryw ? 
Gras y nefoedd, 

Sydd yn esgor ar ei ddawn. 

2 Seiniwn gân, a llon ddiolchwn, 

Cododd cwmwl bychan draw ; 
Mae'n ymchwyddo, mi debygwn, 
Y mae'n arwydd pwys o wlaw : 

Trwst cawodydd, 
Dwys sydd yn addewid Duw. 

3 Cwmwl bychan mewn cychwyniad, 

Cledr llaw mewn lled a hyd, 
O ddyfnderoedd môr mae'r tarddiad, 
Daw'n llifeiriant dros y byd ; 

Mae'r addewid, 
Heddyw'n llwythog lawn o ras. 



182 HYMtfAU. 

4 On'd oes ambell un yu erfyn, 

Gan ymdrechu yn y gwaith ? 
Fel Elias maent yn gofyn, 

Gwlaw ar ol y sychder maith ; 

Na ddiffygient, 
Daw ar fyr y seithfed tro. 

5 Mewn ymbiliau'n daer erfyniwn, 

Tra parhao dyddiau'n hoes ; 
Ac mewn llafur na ddiifygiwn, 
Ffrwyth a ddaw o waed y groes ; 

Caiíf cenedloedd, 
Brawf o rinwedd dwyfol hwn. 

203« Y h V d ! Grist.. . M. JV. 8, 7, 4. 

IESU, cadarn wyt mewn rhyfel ; 

Ooncra, enill drwy dy waed, 
Gwisg dy gleddyf a marchoga 

Yn llwyddiannus drwy bob gwlad ; 

Cymer d' allu, 
A theyrnasa dros y byd. 

2 Addewidion mawr a roddwyd 

Daw rhyw ddyddiau mawr eu bri, 
Bydd cyn hir deyrnasoedd daear, 
k 011 yn eiddo'n Harglwydd ni; 
Sain caniaduu 
Iachawdwriaeth fydd drwy'r byd. 

^0^| # Sancteiddio'r Sabboth. . . M. N. 8, 7, 4 

O AM dreulio'r Sabboth sanctaidd, 
Drwyddo'n weddaidd yn dy waitli ; 

Gŵyl hynodol a bennodaist, 
Pan osodaist un o saith : 

Dydd i borthi, 
Si'on deulu sydd ar daith. 



HYMNATL 

2 Dyro nerth Pth weision heddyw 
Sefyll dros dy enw raawr, 
I gyhoeddi Ceidwad enaid, 
I drueiniaîd ar y llawi% 

Yraddysgleiria, 
Tirion wena, tòr y wawr. 



Cynauaf ffrwytídawn. . . M. JV. P, 7, 4*> 

MAWR ddiolchwn, caed cynauaf, 
Cnwd toreithiog drwy y wlad ; 
Uchel gânwn, Haleluia, 

Moliant am y rhoddion rhad : 
Mawr yw gofal 
Dnw am wael wrthnysig ddyrL 

2 Nis gall dyn ond hau y gronyn, 

Gyda'i guddio dan y gŵya, 
Duw ry&d gynydd i'r eginyn 
Nes daw'n lawn dywysen lwys: 

Rhydd y cynydd 
Mewn dulí doeth uwch deall dya. 

3 Gwaith yr Arglwydd yw addfedu 

Ar y maes yr egin gwiw; 
Ynddo ef yr y'm bob enyd 
011 yn symud, bod a byw : 

O boed i ni 
Byth ei foli am ei r.as. 

^96« OJaen Pregtth.. ,M. N. 8, 7, I, 

ARGLWYDD grasol dyro gymhortl\ 

I gyhoeddi eto i maes, 
Ddyfnder ealon dyn truenns, 

Ac anfcidrol olud gras; 
Feì bo dyfnder, 

Byth ara ddyfnder yn cael sôn» 



184 HYMÍTAU. 

2 Dyro'th Ysbrycî i lefaru, 

Ac i wrando d' eiriau pur ; 
Boed ei lewyrch nefol hyfryd, 
A r i arddeìiad ar y gwir : 

amîyga 
Anorchfygoi' nerth dy ras. 

3 D' air feî gordd, a dỳr galönau 

Oeîgaîdd îawn yn chwilfriw mân ; 
D' air, fel tan, a wir oleua, 
Ac a bura'r brwnt yn lân : 

Gad in' deimlo 
Dwyfol nerth efengyl hedd. 

99 lf» Hiraeth y Pererin. . . M. JV*. 8, 7, 4. 

ARGLWYDD cynal fi'n yr anial, 
Trwy fy nhaith h'wyf yn dy law, 

Hyd nes deìwyf trwy'r Iorddonen 
'N ìach i dre' yr ochr draw, 

1 gael gorphwys 
Yna'n llawen, gyda'r llu. 

2 Dal fi i fyny Arglwydd grasol, 
A rho im' o'th sî-riol wedd y 
Bydd arweinydd i mi heunydd, 
Yn y byd nes myn'd i'r bed!d, 

Haleîuia, 
Y mae'r Iesu gyda ni. 

Sö 8 • -EWr lendithion.. . M. N. 8, 7, 4, 

DUW 'r bendithion yw dy enw, 
Rhoddi'r wyt yn helaeth iawn, 

Ac 'nol rhoddi yn y boreu, 
Rhoddi eilwaith y prydnawn ; 

Dyro fendìth - . , 

Eto'n rhagor yma i lawr a 



HYMNAU. 185 

2 Mil o filoedd, myrdd myrddiynau, 

A fu'n dysgwyl wrth dy ddôr, 
Ac er rhoddi'n helaeth iddynt, 
Para'n gyflawn mae dy stôr ; 

Eho i minau 
Fendith newydd, anwyl Dad. 

3 Ar d' addewid mi anturiaf, 

Ac ymbiliaf ger dy fron, 
Am gael bendith, Dad anwylaf, 
Rwy'n hiraethu'r fynyd hon : 

Wrth dy orsedd 
'B wyf am fod tra byddwyf byw. 

200« Angeu'n agos. . . M. N. 8, 7, 4. 

MAE fy nyddiau yma'n darfod, 

Tynu tua" 1 !* beddrod 'rwy' ; 
Buan rhodia'i'r llwybr hwnw 

Na ddychwela' i ar hyd-ddo mwy : 
Tuag adre' 

'Ewyf bob awr yn agosâu. 

2 'Ewyf bron gadael byd gweledig, 
'Ewyf bron myn'd i'r ochr draw, . 
Angeu, Brenin dychryniadau, 
Sydd â'i farwol saeth gerllaw : 

Tragwyddoldeb 
Fydd fy nghartref cyn bo hir. 

300* °f* v bedd - • • M - K - 8 ' 7 > 4 - 

PA'M 'rwy'n drist, a llesg ac ofnus, 

Pa'm 'rwy'n brudd drwy f' oes o'r bron, 

"Wrth fyfyrio'r âf yn fuan 
I orwedd dan y ddystaw dòn ; 

y / Fe fu Iesu, 
Yno'n gorwedd o fy mlaen. 






18G HYMNAU. 

2 Mae ang^dion yn fy nghynihell ; 

Edrych, meddànt, dymá'r lle, 
Dyina'r ardd a'r bedd, a'r gareg, 
Gynt a dreiglwyd arzio îe : 

Gwel y carchar 
Wedi ei ddryllio'n chwilfriw mân. 

3 Ciliwch ofnau, ffowch amheuon, 

Ddarfu'm blino lawer awr, 
Mynych gwnaethoch i mi weled 
Pethau bach yn bethau mawr : 

Mae allweddau 
Pyrth y bedd wrth wregys Crist. 

30 * • Hiraeth am fwynhad. . . M. JV. 8, 7, 4. 

O NA cliawn ddifyru nyddiau 

Llwythog, dan dy werthfawr groes, 

A phob meddwl wedi ei g'iymu, 
Wrth dy berson ddydd a nos : 

Tan dy gysgod, 
Mewn tangnefedd pur a hedd. 

2 Dyma'r man dymunwn. drigo, 

Wrth afonydd gloywon llawn, 
Sydd yn llifo o ddwfr y bywyd, 
foreuddydd hyd bryduawn : 

Lle cawn yfed, 
Hyfryd gariad byth a hedd. 

3 Ffordd nid oes o waredigaeth, 

Ond agorwyd ar y pren, 
Llwybr pechaduriaid euog, 
Mewn i byrth y nefoedd wen : 

Dyma gefnffordd, 
Gwna i mi ei cherdded tra fwyf by w. 



HYMNAU. 187 



30*2. D v dd y f arn - --MN. 8, 7, 4. 
DAAV y Barnwr yn ei gerbyd 

Udgyrn fyrdd.a gân o'i flaen : 
Cyd-yragasgla'r meirw cysglyd, 
011 gerbron ei orsedd lân; 

Haleluia, 
Groesaw anwyl Grist o'r nef. 

2 Gorfoledda y fìỳddloniaid 

A'u llawenydd fydd yn llawn, 
Daw eu Prynwr raawr bendigaid, 
A'u Gwaredwr anwyl iawn ; 

Haleluia, 
Gwisgant eu coronau hardd. 



Priodas yr Oen. .. M. JV*. 8, 7, 4, 

PWY Dywysog — beth yw'r cerbyd ? 

"Welir draw uwch ser y nen, 
A hardd osgordd ar feirch gwynion, 

Llawer coron sy' ar ei ben ! 
Brenin ydyw, 

Dacw'i enw ar ei wisg. 

2 Treiddia'i olwg drwy'r gre'digaeth, 
Fel íflam dân ei lygaid sy' : 
Pwy yw Hwn — ond Priod Sion, 
Gwena'n dirion arni hi : 

Hawdd ei 'nabod, 
Wrth ei wisg sydd goch o waed. 

Pwy yw'r hardd Briodferch welir 
Draw yn d'od trwy byrth y bedd? 

Gwridia'r wawr, er maint ei barddwclî, 
flaen tegwch hoff ei gwedd ! 

Sion ydyw, 
Yn ei gwisg o lian main. 



188 IIYMNAU. 

304 • Gwledd na heneiddia. . . J\I. N. 8, 7, 4. 

MELUS wledd a bery'n newydd 
Bennydd heb heneiddio mwy, 

I eneidiau llesg fydd cofio, 
Cofìo Crist a'i farwol glwy', 
Arlwyadau, 

Gwerthfawr angeu Calfari. 

2 Bara gaed i'r llesg newynog, 
Gwisg i guddio'r euog rai ; 
Gwin i loni'r euaid egwan, 
Iawn digonol dros bob bai ; 

Gwaed a lifodd 
Ar Galfaria ddyry hedd. 

305« Gicleddoedd y Jfef. . . M. JV. 8, 7, 4. 

AED y nos derfysglyd heibio, 

Doed y boreu cyn bo hir, 
Pan y caffo'm henaid wledda 
Yn y nefol Ganaan bur ; 
Gyda myrddiwn 
O ffyddloniaid anwyl nef. 
2 Yno y dymunwn drigo, 

Wrth afonydd gloywon llawn, 
O risialaidd ddw'r y bywyd, 
Sydd yn llifo'n hyfryd iawn ; 

Lle cawn yfed, 
Hyfryd gariad bytli mewn hedd. 

«100« Wrth ymadael. . . M. JV 8, 7, 4. 

DAN dy fendith wrtli ymadael, 
Y dymunem Arglwydd fod, 

Llona'n calon â d} T gariad, 
Llanw'n genau d dy glod, 

Dy dangnefedd, 
Dyro i ni yn barhaus. 



HYMNAU. 189 

Am efengyl gras a'i breintiau 

Ehoddwn ddioìch byth i ti : 
Caffer addfed ffrwythau'r Ysbryd 

Yn lluosog arnom ni ; 
I'r gwirionedd, 

Gwna ni'n ffyddlawn tra bo'm byw. 

307 • Cawsom y Messia. . . M. N. 8, 7, 3. 

WELE cawsom y Messia, 

Oyfaill gwerthfawroca' erioed ; 

Daríu i Moses a'r Prophwydi, 
Ddweyd am dano cyn ei dd'od : 

Iesu yw, gwir Fab Duw, 
Ffrind a Phrynwr dynolryw. 

Hwn yw'r Oen ar ben Calfaria, 

Aeth i'r lladdfa yn ein lle ; 
Swm ein dyled mawr fe dalodd, 

Ac a groesodd filiau'r ne' ; 
Trwy ei waed, i ni caed, 

Fythol heddwch a rhyddhad. 

3 Dyma Gyfaill haeddai'i garu, 
A'i glodfori'n fwy nag un : 
Prynu'n bywyd, talu'n dyled, 
A'n glanhau a'i waed ei hun, 

Frodyr dewch, llawenhewch, 
Diolchwch iddo, byth na thewch. 

308« Ffynon icedi ei hagor. . . M. N. 8, 7, 3. 

DACW 'r ffynon wedi ei hagor 

A ddysgwyliwyd lawer oes, 
'Nawr yn llifo fel y grisial 

Maes o'i ystlys ar y groes, 
Dwfr a gwaed, rydd iachad, 

Pr pechadur mwyaf gaed. 



190 IIYMNAU. 

2 Minau bellach a obcithiaf, 
Gobaith ag all estyn f oes, 
Gobaith wedi ei sylfaenu 
Ar och'neidiau pur y groes : 

Dyma wlad, caf iachad, 
A chaf gyflawn wir ryddhad. 

«100« Cyfmwnder Crist...M. N. 8, 7, 3. 

DOD gyfìawnder y Messia, 
I dd'od am danaf i'th wydd di, 

A chyfiawnder egwyddorol, 
Anian fywiol ynof fì : 

na bawn, lestr llawn 
O bob rhinweddol ddwyfol ddawn. 

•{ j Q m Ymdrcch Jesu. . . M. JV. 8, 7, 3. 

FY enaid, nac anghofìa 

Ymdrech Iesu yn yr ardd, 
Ei ruddfanau ef a'i boenau, 

"Wrth glirio'n llwyr ei gyfraith hardd 

Iesu yw'r Iawn, daliad llawn, 
A ddyoddefodd un prydnawn. 
2 Gwel E'n chwysu'r dafnau gwaedlyd 
Ar noswaith rewlyd yn yr ardd ; 
Iesu siriol, rhosyn Saron, 

hwn bendithion pawb a dardd : 
Ein Bara byw, a'n Habei'th yw, 
Dyoddefodd dân digofaint Duw. 

*{ £ \ # Mwynhad y Crisl ion. . J\I. N. 8, 7, 3. 

DACW gariad fel yr aíbn, 

Dacw heddwch fel y llif, 
Wedi'm mrodyr gael ei feddu, 

Brodyr anwyl fwy na rhif ; 
Gyda hwy, caiif fod mwy, 

F' enaid heb na briw na chìwy'. 



HYMNAU. 191 

2 Mi gaf fod o flaen yr orsedd, 

Mi gaf ganu'r anthem bur, 
Pan ddarfÿddo son am ddaear, 
Son am foroedd, son am dir; 
Dwyfol loes, ângeu'r groes, 
Fydd y canu ddydd a nos. 

3 Minau bellach orfoleddaf, 

Mae fy mywyd gwerthfawr iawn, 
"Wedi ei roddi 'nghudd i gadw, 
Mewn Cyfryngwr perffaith llawn : 

Abl yw, mae fe'n Dduw, 
Ceidw f enaid bach yn fyw. 

3 1 £ì« Ysbryd gwedd i. . . M. JV. 8, 7, 3. 

AM ysbryd i weddio, — 

Byw dan geisio Iesu gwiw, 
Gorsedd gras yw ne'r credadyn, 

Ar ei ddeulin gyda ei Dduw ; 
Arglwydd cu, rho i mi 

Anian ceisio genyt ti. 

2 Cydymbiliwn ar ein gliniau 

Am weniadau'r Ysbryd Glân, 
O am deimlo yn bresenol 
Bnr effeithiau'r nefol dân : 

Rho'wn ein llef, tua'r nef, 
Am ei arg'oeddiadau ef. 

313. Taìth yr anlalwch. . . 31. N. 8, 7, 3. 

AROS Iesu yn y rhyfel, 

F' enaid yn lluddedig s} T dd ; 
Ti biau d'rysu fy ngelynion, 

Ti biau'r enw, ti biau'r dydd : 
Yn dy ddawn, unig cawn, 

Fuddugoliaeth werthfawr iawn. 



192 HYMNAU. 

2 Minau gerddaf trwy'r byddinoedd, 

Ond it' gerdded o fy mlaen ; 
Mae dy gamrau'n tori'r tònau, 
Mae dy gamrau'n diffodd tíin ; 

'N ol dy droed, gwna i mi dd'od, 
Fy hyfrydwch mwya' erioed. 

3 Mae dy air yn abl f' arwain, 

Trwy'r anialwch mawr yn mlaen, 
Mae e'n golofn oleu eglur, 

"Weithiau o niwl, ac weithiau o dân, 

Mae'n ddiblê, ynddo fe, 
Fwy na'r ddaear, fwy na'r ne'. 

4 Da i mi fod yr addewid, 

Wedi ei rhoddi gan fy Nuw, 
A bod gair o enau'r Brenin, 
Uwch gelynion o bob rhyw; 
Ei 'ddewid ef, gadarn gref, 
Arwain eiddil gwan i'r nef. 

314. Bodd Vr gelyn ìon.. . M. J\T. 8, 7, 3. 

EHWNG Pi'hiroth a Baalsephon, 
Tra f'wy' by w mi gofia'r lle, 

Mewn cyfyngder eitha' caled, 
Gwaeddodd f enaid tua'r ne' ; 

Yn ddioed, dyma'n d'od, 
Waredigaeth fwya' 'rioed. 

2 Aros ronyn (barwyd i mi,) 
Ti gai weled cyn prydnawn, 
Fyrdd yn soddi yn y dyfnfor, 
O elynion creulon iawn ; 

Maes o law, gwynfyd ddaw, 
Ti gai ganu'r ochr draw. 



HYMNAU. 194 

3 DacwV gelyn, ebe f' Arglwydd, 

Ganwaith faeddodd d' enaid gwan, 
'Nawr yn methn gan y tonau, 
Godi ei wyneb dig i'r làn ; 

Tyr'd y'mlaen, dechreu'th gân, 
Dy holl elynion boddi wnan'. 

3 1 5» Hunanymholiad. . .M. N. 8, 7, 3. 

BETH yw'r achos bod fy Arglwydd 

Hawddgar, grasol yn pellhau ? 
Yn guddiedig, neu yn gyhoedd, 

Mae rhyw bechod yn parhau ; 
Tyr'd yn awr, tòr i lawr, 

Fy anwiredd, fach a mawr. 

2 Chwilia, Arglwydd, fy holl galon, 
Chwilia'm llwybrau maith o'r bron, 
Chwilia bob rhyw 'stafell ddirgel, 
Sydd o fewn i gonglau hon, 
Mỳn i maes bob peth cas, 
Sydd yn attal nefol ras. 

310» Caniadau Sion. ..M. K 8, 7, 3. 

WELE 'r Oen ar fynydd Sion, 

'Nawr a'i weision gydag ef ; 
Dwyn maent enw'u Tad a'u Harglwydd, 

Dyma arwydd Brenin nef : 
Wele'r llu, sanctaidd sy' 

'N teithio tua Salem fry. 

2 Pedair mil a saith ugeinmil, 
Dyma lu ofnadwy iawn, 
011 yn canu eu telynau, 

O foreuddydd hyd brydnawn ; 

Uchel lef, gadarn gref, 
Yn moliannu Brenin nef. 
6 



1W HYMNAU. 

3 Newydd byth a fydd eu hanthem, 
Cân briodol iddynt hwy ; 
Ger bron nefoedd a'r orseddfainc, 
Canant am ei farwol glwy' ; 

Yn un llef groyw gref, 
011 dywedant, u Iddo Ef." 

3 1 7. Galtoad yr efengyl. . . M. JV. 8, 7, 3. 

DEUWCH hil syrthiedig Adda, 
Daeth y Jubil fawr o hedd, 

'R y's yn galw pawb o'r enw, 
I fwynhau tragwyddol wledd ; 
Bwrdd yn llawn, yma gawn, 
O foreuddydd hyd brydnawn. 

2 Dewch y deillion, dewch y eloffion,. 

Dewch y gwywedigion rai, 
Ymadewch o'r blaen ag oeddych, 
Yn cael pleser i'w f wynhau ; 
Chwi gewch win, uefol rin, 
Yma i'w yfed yn ddibrin. 

3 Ceisiwch wisgoedd y briodas, 

Gwisgoedd hyfryd hardd eu lliw^ 
Nid oes enw teilwng arnynt, 
Ond cyfiawnder pur fy Nuw, 
Lliain main, ydyw'r rhai'n, 
Sydd yn cuddio pob rhyw 'staen. 

4 Dyma'r wledd y cewçh ddanteithiou, 

Yma cewch faddeuant rhad; 
Yma cewch chwi broíì'r cariad t 
Hedd yn nofio yn y gwaed ; 

Dewch yn awr, dyrfa fawr, 
Ac eisteddwch yma i lawr. 



HYMNAU. 195 

318. Yr achoa cenadol. . . M. N. 8, 7, 3. 

ARGLWYDD aníon dy leferydd, 

Heddyw yn ei rwysg a'i rym, 
Dangos fod dy lais yn gryfach 

Nag all dyn wrthsefyll ddim ; 
Cerdd y'mlaen, nefol dân, 

Cymer yma feddiant glân. 

2 Dere Iesu i'r ardaloedd, 

Lle teyrnasa tywell nos, 
N'ad fod rhan o'r byd heb wybod, 
Am dy chwerw angeu loes, 

Pa'm bydd poen, addfwyn Oen, 
Am dano yn eitha'r byd heb son ! 

3 Mae'r efengyl wen yn curo, 

Ac yn codi baner gras, 
Mewn rhyw filoedd o ardaloedd, 
Ar y mynydd, yn y maes ; 

Y mae llef, bur y nef, 
Yn cyhoeddi ei haeddiant ef. 

«$19« Y Meddyg da. . . M. S. D. 

MAE Iesu Grist yn Feddyg da, 

Ar lais y cla' mae'n gwrando ; 
Nid oes afiechyd o un rhyw 

Na ŵyr Mab Duw am dano ; 
Wi roe3 i fyny'r un erioed — 

Er fod pob oed yn dyfod — a 

I gael iachad o'u clwyfau mawr, * 

Mae ef bob awr yn barod. 
2 Pa fodd yr ymdawelwn mwy 

Dan hen wahanglwy' pechod ? 
Gan fyn'd o'r Meddyg i'r fath drauî 

Fel gallem gael gollyngdod ; 
Ar bob meddygon yn mliob ìle, 

Mae E' yn mawr ragori ; 
Mae'n rhad ac ewyllysgar iawn, 

Mae'n llawn o bob tosturi. 



190 HYMNAU. 

320. Gwìedd Efengyl. . . M. S. D. 

YN" mynydd Sion y raae gwledd 
I'r gwael eu gwedd, O deuwch ; 

A phechaduriaid o bob gradd 
Sy'n cael eu gwa'dd, deuwch : 

I bob newynog croesaw sydd 
Tra pery'r dydd, O deuwch ; 

Mae'r wledd yn llawn, a rhad, a rhydd, 

deuwch, deuwch, deuwch. 

2 Eneidiau llesg, tylodion, noeth, 

1 gaffael cyfoeth, deuwch ; 
A'r euog, îsel, ofnns rai, 

Dan bwys eich bai, O deuwch ; 
I enaid gwan mae yma faeth 

O win a llaeth, O deuwch ; 
Mae'r wledd yn llawn, a rhad, a rhydd, 

O deuwch, deuwch, deuwch. 

39 1 • Âdgyfodiad Iesu. . . M. S. D. 

DAETH Crist o'r bedd i fyny'n fyw, 

Er marwol friw, O canwm ! 
Yn mysg y meirw mwy nid yw, 

Ein bywyd ydy w, canwn ! 
Mae pob awdurdod ganddo ef, 

Drwy'r ddae'r a'r nef, O canwn ! 
JEi fraich achubol sydd yn gref, 
^iMoliannwn ef, a chanwn. 
2 Nid allodd angeu ei ddal yn gaeth, 

Yn rhydd y daeth, O canwn, 
Y bedd ac uffern 'speilio wnaeth, 

Ei fuddngoliaeth fohvn ; 
Mae agoriadau rhai'n i gyd 

'ISTawr ganddo hefyd, can\vn ; 
Ein Priod yw Iachawdwr byd, 

Gall gadw'n bywyd, canwn. 



HYMNAU. 197 

322» Mawl * Dduw - ' - M - c - 8 > 6 - 
MOLIAOTU Duw sydd hyfryd waith, 

A'n dyled penaf ni ; 
A chalon bur, â nefol iaith, — 
Rhown iddo Ef ei fri. 

2 Daeth cariad Duw â gras a hedd 
I euog lwch y llawr : 
Rhagorach testun niawl ni fedd 
Trigolion nef yn awr. 

8 O Dduw, mor oeraidd ydym ni, 
Er dy ddaioni mawr : 
Dy gariad ynom, dyro di, 
I'th foli'n bur bob awr. 

S20« Nerthoedd yr ìor... 31. C. 8, 6. 

O NERTHOEDD mawr y bythol Iór, 

Plyg anian ger ei fron ; 
Ei air yw deddf yr ëang fôr, 

A'i amnaid ddofa'r dòn. 

2 Wrth swn ei droed y bryniau ffy 
I geisio cuddio'u pen ; 
Gan ryfedd rym y corwynt cry' 
Y sigla seiliau'r nen. # 

8 Fy enaid, cais ei nawdd mewn pryd, 
Rhag suddo yn y lli' ; 
Trwy ganol bìin ryferthwy'r byd 
Ei fraich a'th gynal di. 

324:* Defnyddioldeb y Gair. , M. C. 8, 6. 

Y GAIR sy'n dangos gras ein Duw, 

Anfeidrol y w ei faint ; 
Cawn yma wel'd cyfiawnder Crist 

I'r enaid trist yn fraint* 



198 HYMNAU. 

2 Hwn ydyw cledd yr Ysbryd clau 

A roed i'r seintiau oll, 
I ymladd ymdrech dêg y ûydd, 
Nes gwawrio'r dydd digoll. 

3 Hwn yw ein hymborth pur dilys, 

A'n lluniaeth melus yw ; 
Holl foethau'r ddaear íyth ni cheir, 
Yn debyg i Air Duw". 

4 Er chwilio'r greadigaeth fawr, 

A'i thrysor dirfawr hi, 
Gwael ydyw golud byd a'i lwydd, 
Wrth Air ein Harglwydd ni. 

«$£}«>• Pa beth V™ d V n ■..M'.C.8, 6. 

PA beth yw dyn? Canolbwynt mawr 

Y ddaear lawr a'r nef, 
Elfenau'r bydoedd oll yn awr 

Gydunant ynddo ef. 

2 Gall sylwi ar y prj^fyn tlawd 

A chwery yn y pridd, 
A d'wedyd wrtho, Ti yw'm brawd, 
Cyd-drigwn eto'n brudd. 

3 Gall hefyd droi ei olwg draw 

I'r nefoedd freiniol fry, 
A chydag angel ysgwyd ílaw, 
A dweyd, Fy mrawd wyt ti. 

4 Gall sylwi ar y beddrod du, 

"V\ 7 rth wywo'n wael ei wedd, 
Ac adrodd ar ei lan yn gu, 
Fy marn, fy mgmi yw'r bedd. 



HYMNAIL 199 

3 Gall hefyd droi i dremio ẁy, 

At lys y nefol wlad, 
A thystio gydag agwedd gu, — 
Draw gwelaf dŷ fy Nhad. 

326« Pa heth y™ à y % — M - c * 8> 6 - 

PA beth y w dyn ? Oreadur hardd 

A wnaed ar ddelw Duw, 
Osodwyd gynt yn Eden ardd 

Yn benaeth bob peth byw. 

2 Pa beth yw dyn ? Rhyw bryfyn gwael 
Ymdreigla'n llwch y llawr, 
A feiddia wawdio'i Grewr hael, 
A herio'r orsedd fawr. 

o Pa beth yw dyn ? Carcharor caeth 
Gan berffaith gyfraith Iôr, 
Yn haeddu am yr hyn a wnaeth, 
Fod byth mewn tanllyd fôr. 

4 Pa beth yw dyn ? Carcharor sydd 

Mewn gobaith i gael bod, 
Trwy waed yr Oen yn hollol rydd, 
Yn plethu'n glau ei glod. 

327 • Cyjamod hedd. . . M. C. 8, 6. 

MAE addewidion, melus wledd, 

Y T n gyílawn ac yn rhad, 
Yn y cyfamod pur o hedd, 

Tragwyddol ei barhad. 

2 1 Rwyf finau yn dymuno dod 
IV wledd ddanteithiol fras; 
Ac felly mi gaf seinio clod 
Am ryfedd rym ei ra& 






200 HYMNAU. 

â rhwyma fi wrth byst dy byrth T 
I aros tra f wyf byw, 
I edrych ar dy wedd a'th wyrth. 
A'th foli di, fy Nuw. 

4 Tydi fo'm cymhorth parod iawn, 
I'm cynal ar fy nhaith : 
A thi dy hun fo'm írysor llawn 
I dragwyddoldeb maith. 

328« Edifeirwth. . M. 0.8,6. 

YIST ol dy dosturiaethau rhad 

O Arglwydd trugarhâ 
"Wrth un sy'n teîmîo 7 ! galon ddu 

O'm mewn yn llawn o bla. 

2 O cuddia di dy wyneb bythi 

Oddiwrth fy meiau mawr, 
Dilëa'm hanwireddau oll 
Feì nos o fiaen y wawr. 

3 Rho eto im' orfoledd pur 

Dy ìechydwriaeth faith ; 
Rho'th Ysbryd hael i'm cynal mwy 

hyn i ben fy nhaith. 

329« Crist y n nedd fl e ày™- " M - £■ 8 > *- 

MA"WR achos llawenhau, gwir yw ? 

1 ddynol-ry w a roed ; 
Daeth Orist i lawr o'i uchel lys> 

Ei enw'n barchus boed. 

2 Mae Crist i ddyfod, meddid gynt, 
A dyrehafedîg fydd : — 
Te ddaeth, fe ddaeth, mae'n Feddyg da, 
Hosana heddyw sydd, 






HYMNAU. 201 

3 Fe ddaeth i'n deddfle ni'n ddiau, 
Yn ol bwriadau'r nef ; 
O am wir ífydd i wneud coff had 
Am ei ddyoddefiad ef. ♦ 

330* D y° d de f aint Crist - ••M.C. 8, 6. 

B0DDL0N0DD pawb trwy nef a llawr 

Groeshoelio'r Oen ar bren ; 
Mae'r 'wyllys genyf fìnau'n awr 

'Koi'r goron ar ei ben. 

2 Gogoniant fyth i'r Iesu gwiw, 

Dyoddefodd ing a phoen ; 
Tragwyddol fywyd imi ddaeth 
Trwy werthfawr waed yr Oen. 

3 Daeth dw'r a gwaed o'i ystlys bur, 

Pan drengodd ar y groes ; 
Maddeuant llawn a llwyr lanhad, 
Trwy rinwedd marwol loes. 

4 Wrth gofio am ei gariad drud, 

Yr ŷm yn canu'n awr ; 
Ond cawn foliannu'n ganmil gwelî 
'iST ol dianc uwch y llawr. , 

33 \ # Iawn Crist. . .M.O.8, 6. 

RHYFEDDU 'rwyf, rhyfeddu wnaf ? 

I oesoedd maith am hyn, 
I Grist dros elyn euog dd'od " • 

I ben Calfaria fryn. 

2 Boddlonodd yno ddeddf y nef 
Drwy roi anfeidrol iawn, 
Ei waed a roes er mwyn i ni 
Gael rhad faddeuant llawn, 



202 HYMNA.U. 

S I'r bedd yr aeth fel un fai'n rhwym, 
Gan angeu brenin braw ; 
Ond daeth y trydydd dydd i'r làn 
A phardwn yn ei law. 

4 Esgynodd fry i'r nef yn ol 
Ac ni bydd farw mwy, 
I oesoedd tragwyddoldeb maith 
Fe genir am ei glwy'. 

33^2. Iawn Crist.. . M. G. 8, 6. 

DAIST bwys ein bai yn dyoddef poen, 

Bu'r Oen ar Galfari ; 
Gwnaeth i gyfiawnder dan ei gur, 

Iawn yn ein natur ni. 

2 A thrwy yr Iawn mae'r Ysbryd Glân 

Yn puro'r aflan rai ; 
Trwy iawn bydd myrdd ar ben eu taith 
Yn berífaith heb un bai. 

3 Ar sail yr Iawn mae Crist ei hun 

Yn eiriol fry'n y nef: 
Wel dyma Iawn na thraetha neb 
Ei anfeidroldeb ef. 

333* dngen'r Groes. . .J.I. C 8, G. 

AM angeu'r groes mae canu'n awr, 

Bydd eto ganu mwy 
Pan gwrddo plant y gaethglud oll, 

Mawr fydd eu cauu liwy. 

2 Trwy angeu Orist daeth i ni hedd, 
A chyinod trwy ei waed ; 
A thrwy ei glwyfau dyfnion ef 
Caed i ni lawn iachad. 



HYMNAU. 203 

3 Pan ddelo'r seintiau adref oll 
I Salem fawr eu son 
ÎSTid ofni mwy, ond dyblu'r raawl, 
Bydd pawb i Dduw a'r Oen ! 

334L <Mor o waed. . . M. C. 8, 6. 

AGORWYD pyrth y nefoedd wiw, 

Mi ẅelaf fôr o waed ; 
A gallaf fi'r ffìeiddiam fyw, 

Yn hollol gael glanhad. 

2 edrych arnaf, Arglwydd cu, 

Mae bellach yn brydnawn : 

A llanw euog sydd heb ddim 

O'th nefol ddwyfol ddawn. 

3 O t^rr'd yn glau, mae'n gyflawii bryd, 

'Èwy'n gruddfan dan fy mhoen ; 
Yn methu d'od i ffynon rad 
Sancteiddiaf waed yr Oen. 

335« Ffynon gwaed yr Gen. . . M. C. 8, 6> 

AGORWYD ffynon i'n glanhau 

Gan Iesu, Brenin nef ; 
A'i ffrydiau olcha ffwrdd ein bai 

Trwy rym ei gariad ef. 

2 Llawenydd sydd i lawer un 

O herwydd agor hon, 

Mae lle i minau lawenhau 

Bod i mi roesaw llon. 

3 Mi ganaf fi tra byddwyf byw 

Am rinwedd gwaed yr Oen ; 
Ond mi gaf ganu cyn bo hir 
Mewn rhyw felusach dôn. 



204 HYMNAU. 

4 'Rwy'n credu caf fi delyn aur, 
Annheilwng er fy mod, 
Ddarparodd Iesu er fy mwyn 
I seinio'n gu ei glod. 

336« Ffynon Calfaria. . . M. C. 8, 6. 

DAETH fíynon goch o ddwyfol waed 

glwyfau calou friw ; 

All gànu'n wyn o'r pen i'r traed 
Yr adyn dua'i liw. 

2 Gwnaeth hon i'r lleidr seinio cân, 
Pan gynt dan farwol glwyf : 
A gall fy ngolchi inau'n lân, 
Er mai'r aflanaf wyf. 

Er pan y teimlais nefol rin 

Y ffrwd risialaidd hon, 
Dylifo mae, fel balm neu win, 

1 wella'm clwyfus fron. 

♦IS7. Ffynon Jacob. . . M. C. 8, 6. 

AT ffynon Jacob Iesu ddaeth, . 

Ac ar ei daith yn flin, 
Ac yno'n fwyn eisteddai i lawr, 

Fel rhyw ddyeithr ddyn. 

2 Daeth yno wraig i dynu dwfr, 

A'i llestr yn ei llaw ; 
Ond ni feddyliodd yno fod 

Duw Jacob pur gerllaw ! 

• 

3 Pe gwyddai hyn sychedu wnai 

Am ffrydiau'r dyfroedd byw : 
Yn fwyn gwrandewid ar ei llais, 
Gan Geidwad dynolryw. 



HYMNAU. 205 

4 Mae'n rhaid adnabod Iesu mâd, 
Neu fyw mewn bythol boen : 
deuwch, yfwch ddyfroedd rhâd, 

glwyfau a gwaed yr Oen. 

338« Esgyniad Crist. . . M. C. 8, 6. 

ESGYNODD Orist, ein Ceidwad mawr, 

Goruwch y nef mae'n ben ; 
Heddychodd ef y nef a'r llawr, 

Trwy farw ar y pren. 

2 Drwy fíydd yn llon ni wnawn goff had 

Am ei esgyniad ef ; 
Drwy'r dysglaer byrth, aeth yr Iôr mâd 

1 mewn i lŷs y nef. 

3 Mae yno'n eiriol drosom ni, 

Ar sail ei aberth drud; 
Boed iddo gael y mawl a'r bri 
Gan holl dylwythau'r byd. 

4 Esgynodd Crist i nef y nef, 

I eiriol dros y gwan : 
Fy enaid inau gyfyd ef, 
I'w fynwes yn y man. 

330« Esgynìad Crist. . . M. C. 8, 6. 

PWY yw y Brenin rhyfedd hwn, 

A welwn fel y wawr? 
Ai Adda'r ail ? ai hwn y w'r Oen 

A aeth trwy boen i lawr ? 

2 ! byrth tragwyddol rhoddwch le, 
Eneiniog ne' sy'n d'od 
I'w orsedd, trefnwyd iddo, do, 
Cyn seilio trefn y rhôd. 






206 HYMNAU. 

G feusydd Edom, dyma'r dydd, 
Daw'n D'wysog rhydd i ni, 
Er marw, gan ogwyddo'i ben, 
Ar groesbren Caífari. 

4 ! caned archangylion nef, 
Holl glychan Salem lân, 
"Byth, nid i ni, ond iddo ef," 
Fydd ein tragwyddol gân. 

34:0. Coroniad Crist. . . M. C 8, C. 

RHOWCH glod i enw'r Iesu gwiw, 
Angylion Duw bob awr : 

A choron hardd coronwch ef, 
Yn Llywydd nef a lîàwr. 

2 Seraphiaid gw^'ch y nefol lys, 

Plygwch ar frys i lawr 
A newydd gân coronwch ef, 
Yn Lly wydd nef a llawr. 

3 Merthyron llawn o sel didrai, 

A seintiau y Duw mawr ; 
A pheraidd glod, coronwch ef, 
Yn Lly wydd nef a llawr. 

4 Yn nghyd â'r dorf angylaidd fry, 

Plygwn yn llu i lawr ; 
Mewn peraidd gân~coronwn ef, 
Yn Llywydd nef a llawr. 

5 Pob llwyth ac iaith, hil Adda i gyd, 

Trwy'r holl gwmpas-fyd mawr ; 
O deuwch a chyhoeddwch Ef 
Yn Llywydd nef a llawr. 



HYMNAU. 207 

34 1 „ Coroniad Crist. . . M. C. 8, 6. 

DERCHAFER enw Iesu cu 

Gan seintiau is y nen, 

A holl aneirif luoecld nef 

Coronwch ef yn ben. 

2 Pob perchen anadl yn mhob man T 

Dan gwmpas haul y nen, 
Ar för a thir, inewn gwlad a thref, 
Coronwch ef yn ben. 

3 Na enwer enw neb ond Hwn 

Fu farw ar y pren ; 
Drwy'r ddaear faith, nac yn y nef, 
Coroner ef yn ben. 

34L£ì« Digonolrwydd Crist. . . J\I. C. b, 6. 

NIS gall angylion pur eu dawn, 

A'u haml ddoniau hwy ; 
Fyth osod allan haeddiant llawn, 

Anfeidrol ddwyfol glwy'. 

2 Ni welaf wrthrych mewn un man, 

O'r ddaear faith i'r ne', 
A dâl ei garu tra f'wyf byw, 
Yn unig ond efe. 

3 Eisteddais dan ei gysgod ef, 

A'i íFrwyth oedd felus iawn ; 
Ac yma treuliaf ddyddiau f' oes, 
Byth, byth, yn ddedwydd iawn. 

4 Mae ei ífyddlondeb fel y môr, 

Heb fesur ac heb drai; 
A'i drugareddau hyfryd sy' 
'N dragwyddol yn parhau. 



208 HYMNAÜ. 

5 Cyflawnder nerth, cyflawnder gras, 

Cyflawnder nef y nef ; 
TJwch deall Seraphim a saint, 
Sy'n trigo ynddo ef. 

6 Mae yn ei haeddiant bethau mwy 

Nag fedd y byd yn un ; 
A phrawf o'i gariad ydyw'r fraint 
Oruchaf gafodd dyn. 

34:3« ^ rist y n rna S orí - >>M. C. 8, 6. 

AT wedd dy wyneb nid yw ddim, 
Drysorau maith y llawr, 

Mae gair o'th enau'n llawer mwy 
Ei rym nag ufiern fawr. 

2 Os edrych wnaf i'r Dwyrain draw, 

Os edrycli wnaf i'r De', 
Yn mhlith a fu, neu ynte ddaw, 
'Does debyg iddo fe. 

3 Ni feddaf ar y ddaear îawr, 

Ni feddaf yn y ne', 
Keb ag a bery'n anwyl im', 
Yn unig ond efeu 

4 Mae ynddo ei hunan drysor mwy, 

Kag fedd yr India lawn ; 
Fe brynodd i mi fwy na'r byd, 
Ar groesbren un prydnawn. 

5 na allwn rodio er erglod, 

Ac iddo bellach fyw ; 
A threulio mywyd gyd â blas, 
I ganmol gras fy N"uw. 



HYMNAU. 209 

34-4-© Crist fel ei frodyr. J. M. C. 8, 6. 

TAD tragwyddoldeb — rliyfedd yw ! 

Y cadarn Dduw yn ddyn — 
Wnaed fel ei frodyr yn mhob man : 

Bu'n faban gwan ei bun. 

2 Gorweddodd, do, mewn preseb gwaeî, 

O olud hael ei hedd ; 
Bu fyw dan wawd, bu farw'n drist, , 
Fe'i claddwyd yn y bedd. 

3 Ond drylliodd byrth y carchar caeth, 

ÎTis gall marwolaeth mwy, 
Na Satan chwaith, byth gadw'n ol 
Ddybenion marwol glwy'. 

34:5» ^lais y Duriur. . . M. C. 8, 6. 

MAE durtur yr efengyl fwyn, 

Yn galw bro a bryn ; 
Doed torf aneirif tua'r wlad, 

Gyd â'r awelon hyn. 

2 Fe ddaeth y Jubil werthfawr lawn, 

Ar ol och'neidio'n hir ; 
Ac mi ge's weled hyfryd ran, 
O'r baradwysaidd dir. 

3 Fe wnaeth ei babell yn ein plith, 

A'i bresenoldeb sy' 
Yn troi pob cystudd chwerw loes, 
Yn hyfryd hedd i ni. 

4 Darfydded dydd, darfydded nos, 

Fel mynyd bach o'r awr ; 
Tra b'wyf yn caru a rho'i mhwys 
Ar fynwes f ' Arglwydd mawr. 
6a 



210 HYMÎTAU. 

5 Dymunwn yma dreulio'm hoes, 

foreu hyd brydnawn ; 
Lle cawn i wylo cariad pur, 

Yn ddagrau melus iawn. 

340« Llwyddiant yr efengyl. . . M. C. 8. 6. 

MAE clywed newydd am y gwaed, 

Fu'n llifo ar Galfari ; 
Yn un o'r breintiau mwyaf gaed, 

Ar hyd ein daear ni. 

2 Dysgwyl yr j 7 dym wel'd yr awr, 

Boreuddydd Jubili ; 
Pan ddelo holl derfynau'r Ilawr, 

1 garu'n Harglwydd ni. 

3 Ac O ! na ddeuai'r ddaear faith, 

I gredu yn y gwaed, 
A dynion o bob llwyth ac iaith, 
I blygu wrth ei draed. 

4 IV Tad, a'r Mab, aV Ysbryd Glân, 

Rhown fawl ar gân i gyd ; 
Sain Haleluia fo 'mhob man, 
Trwy bedair rhan y byd. 

34y # Helaethiad Teyrnas Crist. . . M '. C. 8, 6 

O DOED teyrnasoedd byd yn rhwydd 

Yn eiddo'n Harglwydd ni ; 
Trwy'r ddaear caner heb nacâu 

Am angeu Calfari. 

2 O Iesu cymer d' allu mawr, 
Teyrnasa'n awr mewn nerth, 
Gyr y tywyllwch du ar flfo, 
A phawb a welo'th werth. 



HYMNAU. 211 

3 Gwregysa'th gleddyf ar dy glun, 

O Gadarn Un yn awr; 
Mewn llwyddiant marchog îs y rhod, 
Ti wyt i fod yn fawr. 

4 Mi welaf wawr yn codi draw, 

Yn fuan daw y dydd, 
Yn mhob rhyw le o'r ddaear lawr 
Yr Iesu'n fawr a fydd. 

34:8. Gofyn yr Ysbryd...M. C. 8, 6. 

DUW, anfon di yr Ysbryd Glan, 

Yn enw Iesu mawr, 
A'i weithrediadau megys tân, 

O deued Ef i lawr. 

2 Yn ol d' addewid fawr ei gwerth, 

tywallt oddi fry 

Dy Ysbryd Sanctaidd, gyda nerth, 

1 weithio arnom ni. 

3 O'i wir ewyllys deued Ef 

I argyhoeddi'r byd, 
Ac arwain etifeddion nef, 
Trwy'r anial maith i gyd. 

4 Yn ol d' addewid Iesu mawr, 

Yr awrhon anfon di, 
Y gwir Ddyddanydd doeth i lawr, 
I aros gyda ni. 

34:0» Arweiniad yr Ysbryd. . . M. C. 8. 6. 

TYR'D Ysbryd Sanctaidd, ledia'r íFordd, 

Bydd i mi'n niwl a thân : 
Ni cherdda' i'n gywir haner cam, 

Nes byddi o fy mlaen. 



212 HYMNAU. 

2 Mi wyraf weithiau ar y dde', 

Ac ar yr aswy law; 
Am hyny arwain gam a charn, 
Fi i'r Baradwys draw. 

3 Ddiffygiai ddim er c'yd fy nhaith, 

Tra paro gras y ne' ; 
Ac er mor lleied yw fy ngrym, 
Mae digon ynddo fe. 

4 Anghyfnewidiol gair y ne 1 , 

Ond cyfnewidiol fi; 
Am hyn mi safaf doed a ddel, 
Mae'r afael sicraf fry. 

3«>0« Iachawdwriaeth lawn. . . M. C. 8, 6. 

MAE'R iachawdwriaeth fel y môr, 
Yn chwyddo byth i'r lan ; 

Mae yma ddigon, digon byth, 
I'r truan ac i'r gwan. 

2 'Does yma eisiau byth yn bod, 

Trysorau gras yn Uawn : 
Er maint yr yfed a'r glanhau, 
O fore hyd brydnawn. 

3 Mae yma drugareddau rhad, 

I'r tlawd a'r llariaidd rai ; 
A rhyw fendithion maith yn 'stor, 
Sy' fythol yn parhau. 

4 Awn bechaduriaid at y dw'r, 

A darddodd ar y bryn ; 
Ac ni gawn ddrachtio byth heb drai, 
O'r afon loyw hyn. 



HYMFAU. 213 

3*J J # Cysur yn Nghrist. . . M . C. 8, 6. 

MI dafla' maich i lawr i gyd, 

Trwy rinwedd dwyfol ìoes ; 
Euogrwydd fel mynyddau'r byd 

Dry'n ganu wrth dy groes. 

2 Fe rodd ei ddwylaw pur ar led, 

Fe wisgodd goron ddrain, 
Er mwyn i'r brwnt gael bod yn wyn, 
Fel hyfryd lian main. 

3 Mae'n eistedd ar ddeheulaw'r Tad, 

Ar orsedd fawr y nef : 
Ac y mae pob peth sydd mewn bod, 
Dan ei awdurdod ef. 

4 Dod yn ein genau fawl ar g'oedd, 

Ac yn ein hysbryd dân ; 
Ac yn mheryglon anial dir, 
Erfyniau pur a chân. 

5 Mae canu heddyw am y gwaed 

Yn nghanol nefoedd fry ; 
A rhodio yn ei gariad rhad 
Y mae aneirif lu. 

35S« Ymddifyru yn JVghrist. . . M. C. 8, 6. 

IESIT, difyrwch f' enaid drud, 

Yw edrych ar dy wedd ; 
Ac mae llyth'renau d' enw pur 

Yn fywyd ac yn hedd. 

2 A than dy aden dawel bur, 
'Rwyf yn dymuno by w ; 
Heb ymbleseru fyth mewn dim, 
Ond cariad at fy Nuw. 



214 IIYMNAU. 

3 'D oes genyf ond dy allu mawr, 
I'm nerthu i fyn'd y'mlaen ; 
Dy iacbawdwriaeth yw fy ngrym, 
Fy nghoncwest a fy nghân. 

3 »5 3« Pwyso ar lesu. .. M. C. 8, 6. 

DARFYDDED son am bleser mwy, 

Yn agos ac yn mhell ; 
Fel gallwyf yfed dyfroedd pur, 

O fiÿnon lawer gwell. 

2 O cau fy llygald rhag im' wel'd 

Pleserau gwael y byd, 
Ac i mi wyro byth oddiar 

Dy lwybrau gwerthfawr drud. 

3 Byth gorfoledda f' enaid mwy, 

Dy briod y w dy Dduw ; 
Mwy ydyw rhinwedd marwol glwy', 
Na phechod o un rhyw. 

4 'D â'i mofyn haeddiant byth, na nerth, 

ISTa fiafr neb na'i hedd, 
Ond hwnw'n unig gwyd fy llwch, 
Yn fyw i'r làn o'r bedd. 

35^. # Cred yn unig. . M. C. 8, 6. 

FY enaid cred, yn unig cred 

Yn Iesu mawr ei hun ; 
Mae pob cyflawnder ynddo ef 

Er maint yw eisiau dyn. 

2 Mae'n rhoi yn hael i rai heb ddim 
'Kwy'n un o'r cyfryw rai ; 
Ymnertha f' enaid yn y gras 
Sydd ganddo yn parhau. 



HYMNAII. 215 



8 Er ofni marw trwy fy oes, 
Mi bwysaf ar ei air ; 
Yr hwn a gredo ynddo ef, 
Er marw, fe'i bywheir. 

H«5ä>. Na ŵthodjì. . . M. C. 8, 6. 

AT nn a wrendy gŵyn y gwan, 
'Rwyf yn dyrchafu 'nghri, 

Yn mhob cyfyngder, ing, a phoen^ 
O Dduw, na wrthod fi. 

2 Er mor annheilwng o fwynhau 
I)y bresenoldeb di, 
Gâd i mi nesu ger dy fron, 
O Dduw, na wrthod fi. 

Z P&n fo fy ngheraint is y nen, 
Yn cefnu arnaTn rhi, 
A'm holl gyfeillion yn pellhau, 
O Dduw, na wrthod fi. 

4 Er mwyn dy ufudd angeu drud 

Ar fynydd Calfarî, 
A'th fwyn eiriolaeth yn y nef^ 
O Dduw, na wrthod fì. 

5 Pan yn wynebu tònau'r hen 

Iorddonen ddofn ei lli', 
I deithio'n unig drwy y glyn, 
O Dduw, na wrthod fì. 

6 A phan y deui yr aü waith, 

Mewn mawredd, parch, a brî, 
í farnu'r byw a'r meirw 'nghyd, 
O Dduw, na wrthod flL 



216 HYMNAU. 

356» Penderfyniad y Cristion. ..M. C. 8, 6. 

'EWY'N morio tu a chartre'm Nêr 7 
Rhwng tonau maith yn byw ; 

Yn ddyn heb neges dan y sêr, 
Ond 'mofyn am ei Dduw. 

2 Mae'r gwyntoedd yn fy nghuro i'n oi, 

A minau d' wyf ond gwan ; 
O cymer, Iesu, fì'n dy gôl 7 
Yn fuan dwg fì i'r lan. 

3 A phan fo'n curo P enaid gwan ? 

Elynion rif y sêr : 
Dyrehafa r m hysbryd llesg i'r lan ? 
I fynwes bur fy Nêr. 

4 gwna fy nghalon redeg trwy 

011, atat ti dy hun ; 
Na bo difyrwch genyf mwy, 
Mewn daear, da, na dyn. 

5 Na âd fì ar aswy nac ar dde' 7 

I redeg o dy flaen ; 
Ond dilyn llwybrau Brenin ne^ 
Trwy ddyfnder dwr a thân. 

3o T» F v Jlflíad wrih y llÿV! ' - Mc - 8 > s * 
AR fôr tymhestlog teithio 'rwyf 

I fyd sydd well i fyw, 
Gan wenu ar ei 'storraydd oll, 
Fy Nhad sydd wrth y llyw. 

2 Er bod yn awr o dòn i dòn, 
Nes ofni bron cael byw, 
Diangol ydwyf hyd yn hyn, 
Fy Nhad sydd wrth y llyw. 



HYMNAU. 217 

3 Ac os oes 'stormydd mwy yn ol, 

Yn nghadw gan fy Nuw, 
"Wynebaf arnynt oll yn hy', 
Fy Nhad sydd wrth y llyw. . 

4 Pan fo en hymchwydd yn cryf hau, 

Fy Angor sicr yw ; 
Mi ddof yn ddiogel drwyddynt olî, 
Fy Nhad sydd wrth y llyw. 

5 I mewn i'r porthladd tawel clyd, 

swn y 'storm a'i chlyw, 

Y caf fynediad llon ryw ddydd, 
Fy Nhad sydd wrth y llyw. 

358. Prm y h y w y d ' • • M - c - 8 » 6 - 

MAE pren y bywyd wedi'i gael 

"Wrth law mewn anial dir, 
Yn plygn'i frig er cymhell pawb 

1 fwyta'i flfrwythau pur. 

2 Pan ddelo misoedd cystudd oer 

Ceir ffrwyth ar hwn o hyd ; 
A dail y pren all Iwyr iachau 
Ein holl ddoluriau gyd. 

3 Tu yma'r afon os mor dda 

Yw'r ffrwyth ar Iesu gawn, 
Yr ochr draw fe fydd yn weli, 
Yn well o lawer iawn. 

359» Sail e weddi,r ffy dd - • • M - c - 8 > 6. 

O AED yn awr i'r nef fy nghwyn 

Yn enw'r addfwyn Oen ; 
At Dduw a ddichon drugarhau, 

Er maint fy ngwae a'm poen. 



218 IIYMNAU. 

2 O flaen y drugareddfa fawr 

Boed hy9bys 'nawr fy nghri ; 
Fy enaid gwel, ceir heddfl'r gwan 
Drwy angeu Culfitri. 

3 Ni chais yr enaid cywir byth, 

Ond gair dilyth ei Dduw ; 
A dyna'r oll, mewn ofnau prudd, 
Sydd gan ei fiÿdd i fyw. 

360. Grì J m gwddi. . .M. C. 8, 6. 

AGORODD gweddi'r fîydd cyn hyn, 
Garcharau heiyrn a píires ; 

Diddymodd amcan uffern fawr, 
Trodd wenwyn hono'n lles. 

2 Mae'n cau, mae'n agor nef yn un, 

Mae'n medru'r ffordd at Dduw : 
Gwrandewir llais ochenaid ffydd 
Tan gystudd o bob rhy w. 

3 ganol ing, o eigion môr, 

Slae'n agor porth y nef, 
O fol y morfil ìnawr, yn wir, 
Gwrandewir ar ei Üef. 

4 Ehed, a'i golwg ar y gwaed, 

Trwy dew gymylau'r nen, . 
A dwg i'r euog wir ryddhad, 
A modd i godi'i ben. 

30 1 • Hyder mewn gweddt. . . M. C. 8, 6. 

ANTURIAF at orseddfainc gras, 

Dan eithaf tywyll nos ; 
Ac ymddiriedaf, doed a ddel, 

Ar haeddiant gwaed y groes. 



HYMNAU. 219 

2 Mae'r orsedd fawr yn awr yn rhydd, 

Gwrandewir llais y gwan ; 
cyfod bellach f enaid prudd, 
Anadla tua'r lan. 

3 Ac aufon eirchion aml ri', 

I mewn i byrth y nef ; 
Gwrandewir pob amddifad gri, 
Yn union ganddo ef. 

4 Myfi anturiaf 'nawr y'mlaen, 

Ar alwad daer y Ne', 
Gan fod perffeithrwydd mawr y groes, 
Yn ateb yn fy lle. 

«SG2* Hyder y Pererìn... M. C. 8, 6. 

MAE'N" eistedd rhwng cerubiaid fry, 

Marchoga nef y nef ; 
Seraphiaid iddo'n plygu sy' 

Gerbron ei droedfainc ef. 

2 Hwn yw fy Rhan, medd f' enaid mwy, 

Fy Mhrophwyd a fy Mhen, 
Fy Archoffeiriad gynt ga'dd glwy', 
Fy Mhriod is y nen. 

3 Fy Seren Foreu eglur yw, 

Fy Heulwen oleu dêr, 
Fy Nghraig, fy Nhŵr, fe'm ceidw'n fyw, 
Fy Nodded yw fy Nêr. 

4 Fy unig Wisg i guddio'm gwarth, 

Fy Aberth ar y pren, 
Fy hoff Arweinydd drwy bob parth, 
Nes 'hedwyf uwch y llen. 



220 HYMNATJ. 

363« Noddfa ddiogel. . . M. C. 8, 6. 

NI welaf noddfa mewn un lle, 

Na gobaith o un tu, 
Ond yn nghyfryngdod Brenin ne', 

I'm diogelu i. 

2 Er maint y llu a'r tonau sydd 

Yn curo f' enaid gwan, 
Diangol ddof i'r lan ryw ddydd, 
Mae Iesu ar fy rhan. 

3 Ac, bellach, tra bo ynof chwyth, 

Yr Iesu fydd fy nghân ; 
A than ei aden gwnaf fy nyth, 
Nes myn'd i'r nef yn lân. 

JJ 64:« ^r lachawdwriaeth. . . M. C. 8, 6. 

O'R Iachawdwriaeth rasol gu, 

Sy'n llifo i deulu'r llawr, 
I Sion deg mewn anial dir, 

A welir "fel y wawr." 

2 Yr Iachawdwriaeth werthfawr fâd, 

O gariad i ni gaed, 
I Dduw rho'wn í'awl yn rhwydd bob rhai, 
Fe gafwyd iawnol waed. 

3 'Does terfyn ar fendithion Iôr, 

Nid y'nt fel moroedd mawr, 
Ac y mae mwy, oes yn ei glwy' 
Nac angen lluoedd llawr. 

4 Yn hon mae modd i'n golchi i gyd, 

A'n dwyn i'r Ganaan glyd, 

I foli'r Oen heb friw na phoen, 

'Nol terfyn dyddiau'r byd. 



HYMNAU. 221 

365. CofiaJi...M.C.i8,6. 

PEOHADUR wyf, y dua'n fyw, 

Trugaredd yw fy nghri; 
Gostwng dy glust, a'm llefain clyw, 

Arglwydd, cofia fi. 

2 Y mae tosturi fel y môr, 

Heb fesur ynot ti ; 
O'th ras sy'n annherfynol stôr, 
O Arglwydd, cofia fi. 

3 Boddlonodd Crist y nef yn llawn, 

Ar fynydd Oalfari ; 
Er mwyn ei berffaith ddwyfol iawn, 
O Arglwydd, cofia fì. 

4 Tra b'wyf yn teithio anial wlad, 

Yn mysg gelynion lu, — 
Wrth eiriol fry gerbron y Tad, 
O Arglwydd, cofia fì. 

5 Wrth rodio'r hen Torddonen gas, 

Na soddwyf yn y lli' ; 
O dan ddyrnodiau angeu glas, 
O Arglwydd, cofia fi. 

6 Pan ddelo'r saint i'r lan o'r bedd, 

Yn moreu'r Jubili, 
I'm codi'n berffaith ar dy wedd, 

Arglwydd, cofia fì, 

306« Digon erbyn angeu. . . M. C. 8, 6. 

PAN" delo angeu yn ei rwysg, 

1 dori f' oll i lawr, 

Fy unig noddfa werthfawr fydd, 
Yn fy Ngwaredwr mawr. 



222 HYMNATT. 

2 Fe saif cyfamod pur y nef, 

Pryd hyny yn ei rym, 

Pan bo pob cysur is y nef, 

Wedi diflanu'n ddim. 

3 O gad irn' mewn tangnefedd pur, 

Eoi'm hanadl ola' i rnaes, 
Ac mewn gorfoledd hwylio dros 
Y cefnfor garw glas. 

4 A myn'd tan ganu tua'r wlad, 

Bwrpaswyd i mi fyw, 
Ac wedi gado 'rahell o'm hol, 
Gystuddiau o bob rhyw. 

3G7'» Gorphwysiad yn y bedd. . M. C. 8, 6. 

MOR ddedwydd yw y rhai trwy fìydd 
Sy'n myn'd o blith y by w ; 

Eu henwau'n perarogli sydd, 
A'u hûn mor dawel yw. 

2 Ar ol eu holl flinderau dwys 

Gorphwyso maent mewn hedd, 
Yn mhell o swn y byd a'i bwys, 
Heb boen yn llwch y bedd. 

3 Llais un gorthrymydd byth ni ddaw 

I'w deffro i wylaw mwy ; 
!Ma phrofedigaeth lem na chroes, 
Un loes ni theimlant mwy; 

308« Diolch am y Cynauaf.. . M. C.8,6. 

TAD pob trugaredd, Arglwydd byw, 
Yw nawdd trueiniaid gwael ; 

Pa beth yw dyn i ti, O Dduw, 
Pan gofit ef mor hael ? 



HYMNATJ. 223 

2 Er bygwth barn am feiau'n gwlad, 

Ti roist ymwared clau ; 
bydded yr ymweliad rhad 
Tn arbed i'n gwellâu. 

3 Mae'th drugareddau yn ddibaìl 

Yn llanw'r ddaear faith ; 
Nid oes na dyn na dawn a all 
Eu dweyd na'u rhifo chwaith. 

4 Yr hwn sy'n gwrando gweddi dyn 

Annheilwng is y nef, 
Yr hwn sy'n para byth yr un, 
Clodforwch, molwch Ef. 

360* Diolch am y Cynauaf. . . M. C. 8, 6. 

TOSTURI Duw sydd yn ddi-gel, 

A'i gariad fel y môr ; 
Gwrandawodd gŵyn trueiniaid gwan 

O'i lŷs, anfeidrol Ior. 

2 Er mor annheilwng oeddym ni 

Eleni yn ei law, 
Arbedodd ef, caed bwyd i ddyn, 
Fe droes y newyn draw ! 

3 O'i dirion law y gwlaw a'r gwlith 

Ai'n fendith i'r holl fyd ; 
Ei hen gyfamod gyda dyn 
Mewn hedd sy'r un o hyd. 

4 A chalon glau dychwelwn glod 

Yn lân i'r Bod dilyth, 
A cheisiwn oll o ras ein Nêr 
Y Bara bery byth. 



224 HYMNAU. 

3 70« Agoriad Addoldy.. . M. C. 8,6. 

TEILYNGA edrych, Arglwydd da, 
O'th breswyl fry i lawr, 

Ar godiad yr adeilad hon, 
Yn dý i'th enw mawr. 

2 Bid yn wiw genyt yma roi 

Dy goíîadwriaeth gun ; 
Ac ar dy bobl o bryd i bryd, 
Dy fendith hael dy hun. 

3 Dy eglwys fo dan driuiaeth dda, 

Fel gardd yn lân heb chwỳn ; 
Yn helaeth gweler ífrwythau gras, 
O fewn y muriau hyn. 

4 Pâr felly gynal yma'n bur 

Athrawiaeth fawr y groes ; 
Y rhyddid i gyhoeddi hon, 
Parhaed o oes i oes. 

371« ° fi am PregeŴ- • ^- O. 8, 6. 

O FRENIN nef a daear lawr, 
Mor werthfawr y w dy wedd ; 

Rho i ni brawf ar hyn o bryd 
O'th nefol hyfryd hedd. 

2 Goleua di ein deall gwan 

Yn mhob rhyw ran o'th waith ; 
Datguddia 'nawr i'th anwyl blant 
Dy fawr ogoniant maith. 

3 O cryned, Arglwydd, ger dy fron, 

Dy holí elynion cas ; 
A llwydda hefyd yma 'nawr, 
Wirionedd mawr dy ras. 



HYMNAU. 225 

3 70. Dechreu oâfa. . . M. C. 8, 6. 

GWEL f ' enaid llesg ar làn y llyn, 

Yn gofyn am dy gael ; 
Tyr'd Iesu da, cynhyrfa'r dwr, 

Er gwella 'nghyflwr gwael. 

2 "Wrth ddrysau moddion cryfìon gras, 

Er mor anaddas wyf, 
I ddysgwyl gair oddiwrth fy ÎTuw, 
'Rwy'n meddwl|byw tra b'wyf, 

3 O maddeu 'mai, a chliria 'n llwyr, 

F' euogrwydd oll i gyd ; 
Ac na'd im' flino d' Ysbryd mwy 
Tra byddwyf yn y byd. 

373« Sabbothau. . . M. C 8, 6. 

MOR felus hoff i'm henaid yw 

Y dyddiau dedwydd hyn ; 
Blaenbrawf a ro'nt o'r Sabboth. fry, 

Gaf fyth ar Sion fryn. ^ 

2 Dysgwyliaf, Iesu, wrth dy byrth, 

Am glywed swn dy draed ; 
A chanu wnaf tra ar y ffordd 
I'r hyfryd nefol wlad. 

3 I'm parotoi mae'r dyddiau hyn, — 

A phan yn berffaith b'wy', 
Bydd i'r Sabbothau hyn fy nwyn 
I orphwys yno mwy. 

3 # 4* Galwad ar ieuenctyd. . . M. O. 8, 6. 

IEUENOTYD llon, at Grist, O dewch, 

Rhowch arno Ef eich bryd ; 
"Wrth ei was'naethu chwi a gewch 

Yr harddwch mwya' i gyd. 
7 



226 HYMNAU. 

2 Prydferthwch daear o bob rhyw, 

Llewyrchiad gwan a rydd ; 
Duwioldeb bore, hoíîaf yw, 
O bob golygfa sydd. 

3 Gwel'd ieuanc uu yn dilyn Crist 

Yw 'r olwg harddaf oll ; 

Y nef a'r ddaear sydd yn dysfe 

O'i degwch gwir di goll. 

4 Cael crefydd iawn yn more 'r oes 

'Rydd gysur mawr wrth fyw, 
A dwg ei pherchen er pob croes 
Fry i baradwys Duw. 

O • O* Swper yr Arglwydd. . . M. €. 8, 6. 

COFIWN Air ein Iesu mawr, 

Y gair a dd'wedodd E' ; 
Gwnewch hyn er cof am danaf fi, 

Pu farw yn eich lle. 

2 Fy nghnawd a'm gwerthfawr waed yn wir 
Sydd wledd ysbrydol wiw, 
Bwytewch ac yfwch bawb o hwn, 
Fe'ch ceidw byth yn fyw. 

8 Os na chawn wledda eto 'n nghyd, 
Yn hyn o anial wlad, 
Hoff wledda gawn mewn gwlad sydd well 
Byth fry yn nhŷ ein Tad. 

5 76. Y Nefoedd. . . M. C. 8, 6. 

MAE 'n hyfryd meddwl ambell dro, 

Wrth deithio anial le, 
Ar ol ein holl flinderau dwys, 

Cawn orphwys yn y ne'. 



HYMNAU. 227 

2 Pan ar ddiffygio gan y daith 

A llndded maith y lle, 
Mor hoíf y w gwybod — wedi hyn, 
Cawn orphwys yn y ne'. 

3 Er colli ein cyfeillion hoff 

Yn yr Iorddonen gref, 
Mae 'n felys mcddwl — eto 'nghyd 
Cawn gwrddyd yn y nef. 

377* Etifeddiaeth y Plant. . . M. C. 8, 

PLANT ydym eto dan ein hoed 

Yn dysgwyl am y stâd ; 
Mae 'r etifeddiaeth ini 'n dod 

"Wrtli Destament ein Tad. 

2 Mae gwlad o etifeddiaeth deg 

Yn aros pawb o'r saint, 
Ni ddichon dyn nac angel byth 
Amgyffred gwerth en braint. 

3 Cyd-etifeddu gaiff y plant 

A Christ etifedd nen, 
Cânt balmwydd gwyrddion yn eu llaw 
A choron ar eu pen. 

4 fewn y baradwysaidd fro, 

O gyrhaedd angeu glas, 
Tragwyddol bwys gogoniant fydd 
Ar etifeddion gras. 

3 T 8 • Gweled heb ddrych. . . M. C. 8, 6. 

ER maint a glywais gan bob dawn 

Am Grist o bryd i bryd, 
Yr haner ni fynegwyd im' ; 

Mae 'n bawddgar oll i gyd. 



228 HYMNAU. 

2 Gwyn fyd y rhai drig yn ei dŷ, 

lìeb fyned allan mwy; 
Nid oes neb byth all adrodd maint 
Eu hedd a'u gwynfyd hwy. 

3 Ond ! beth fydd yr olwg wych 

Geir yn y gwynfyd pell, 
Wrth edrych arno heb un drych, 
Yn llewyrch gwlad sydd well. 

379« Hiraeth am ryddhad. . .M.C. 8, 6. 

'RWY 'n edrych dros y bryniau pell, 

Am danat, Iesu mawr : 
O tyr'd f ' Anwylyd, mae 'n hwyrhau, 

A'm haul bron myn'd i lawr. 

2 Tebygwn pe bai nhraed yn rhydd 

O'r blin gaethiwed hyn, 
îsTa wnawn ond canu tra fawn byw 
Am ras Calfaria fryn. ^ 

3 Mae dyddiau gruddfan i mi'n hir, 

Caethiwed Babel fawr; 
O na chawn deimlo 'r Jubil fwyn, 
Yn agor dorau 'r wawr. 

4 Pererin wyf mewn anial dir, 

Yn crwydro yma a thraw ; 
A dysgwyl 'r wyf o awr i awr, 
Fod tŷ fy Nhad gerllaw. 

5 Hae arnaf hiraeth'am y wlad, 

Lle mae torfeydd diri' ; 
Yn canu 'r anthem i barhau, 
Am angeu Calfori. 



HYMNAU. 229 

380* Undeb y Gwaredigion. .. M. C. 8, 6. 

MAE brodyr i mi aetb yn mlaen, 

Yn boll-iach a cbytim : 
Deng mil o fìloedd yw eu cân, 

Er byn nid yw ond un. 

2 Mae pawb o'r brodyr yno 'n un, 
Heb neb yn tynu 'n groes, 
Yn moli 'r Duwdod yn y Dyn, 
A cbofio angeu loes. * 

8 îîì theimlir yno unrhyw boen, 
Na chwyno gan un clwy' ; 
Ond pawb mewn hwyl yn moli 'r Oen, 
I dragwyddoldeb mwy. 

4 Daw 'r holl dduwiolion yno 'nghyd, 
O'r gogledd, dê, heb ri' ; 
A'u holl gadwynau 'n chwilfriw mân, 
A'u cân am Galfari. 

381« Cariad Crist. . . M. C. 8, 6. 

"WEL, dyma gyfoeth gwerthfawr llawn, 

Uwch holl drysorau 'r llawr, 
A roed i'w gadw oll yn nghyd, 

Yn haeddiant Iesu mawr. 

2 Ei gariad lifodd ar y bryn, 

Fel moroedd maw'r di-drai ; 
Ac fe bwrcasodd yno hedd 
Tragwyddol i barhau. 

3 Ei gariad bery pan fo'r byd 

A'r heulwen fawr yn ddim : 
Ac nid oes gariad yn y byd 
Gyffelyb yn ei rym. 



230 IIYMNAU. 

4 PAN syrthio 'r sér fel ffigys îr, 
Fe bery gras«fy Nuw, 
A'i faith ffyddlondeb tra fo nef; 
Anghyfnewidiol yw. 

BYRDWN : 

Boed tragwyddol barcb a moliant 

Bytb i Frenin y gogoniant : 

Ar ei 'fengyl wen bo llwyddiant, 

I ddwyn heddwcb, i ddwyn heddwch, 
I derfynau eitba'r byd. 

OÖ/ŵ» Ymgnawdoliad Crist. . ,JU. C. 8, 6. 

YN mhlith holl ryfeddodau 'r nef, 

Hwn y w y mwyaf un — 
Gwel'd yr anfeidrol dd^yyfol Fod 

Yn gwisgo natur dyn. 

2 Kì chaiff fod eisiau fyth na thrai, 

Tra seren yn y nef, 
Ar neb oY rhai a ro'nt eu pwys 
Ar ei gyfìawnder Ef. 

3 Doed y trueiniaid yma 'nghyd 

Yn lluoedd heb ddim rhi': 
Cânt eu diwallu oll yn llawn 

ras y nefoedd fry. 

4 Fe ylch ein beiau ífwrdd â'i waed, 

Fe 'n càna oll yn wyn ; 
Fe 'n dwg o'r anial maith i maes, 

1 ganu ar Sion frjn. 

byrdwn : 
Mae ynddo drysor fel y cefnfor, 
Bytli ni cheisiaf ddim yn rhagor, 
Hedd a by wyd yw r ei ffafor ; 

Nefoedd berffaitb, nefoedd berffaitli, 
Yw mwynhau ei ddwyfol hedd. 



HYMNA.U. 231 

383« Gorseâdfainc gras. . . M. C. 8, 6. 

ER raaint fy llygredd o bod rhyw, 

Er cyraaint yw eu rhif, 
Ac er fy nwydau cyndyn chwith, 

Sy'n para fy th yn gryf ; 

2 Af at yr orsedd fel yr wyf^ 

Anfeidrol orsedd gras, 
Dadguddiaf yno 'nghlwyfau raaith, 
A'm holl archolìion cas. 

3 Mi welaf lu anfeidrol wyn, 

Yn aml fel y sêr, 
A fu fel finau oll yn frwnt, 
Yn bur yn nghwmni'm Nêr. 

4 "Wel, minau 'r eiddil gwana'i lun, 

Heb ddim ond fiìaidd friw, 
Anturiaf at drysorau 'r nef, 
Oyfiawnder pur fy !N"uw. 

BYRDWN I 

Afon loyw redodd allan, 

dan drothwy 'r nef ei hunan, 

1 olchi 'r euog, i olchi 'r aflan; 

Haleluia, Haleluia, 
Dwfr heb ddarfod, dwfr heb drai. 

Oo4B:» Etifeddiaeth y credadyn. . . JJf. C'. 8, 6. 

Y CWBL a feddaf oll yn un, 

O entrych nef i lawr, 
A roed i gadw i gyd dan sêl, 

Yn haeddiant Iesu mawr. 

2 Mae yma ffynon sy'n glanhau 
Budreddi brwnt yn lân, 
A hyfryd olcha 'r ífiaidd cas, 
Yìì loyw fel y gwlân. 



232 HYMNAU. 

3 'Does unrhyw gyflwr îs y nef, 

A gìyw'd am dano sôn, 
Y pwysa 'i anwireddau fwy 
Na gwerthfawr waed yr Oen. 

4 Maddeuant rhad sydd ynddo 'n llawn, 

I'r cystuddiedig rai ; 
Mae 'r haeddiant fry yn clirio 'n lân 
Bob rhyw aneirif fai. 

byedwn : 

Dowch ac yfwch o'r hendithion, 
Sydd yn llifo fel yr afon, 
O Gaìfaria maes yn gyson ; 

Maith gyflawnder, maith gyflawnder, 
Heh na therfyn byth na thrai. 

USo # Awelon adfywiaâ... . M. C. D. 

AWELON pêr dros fryn y groes, 

Adfywia'r oes yn awr ; 
Golygfa lawn ar angeu loe3 

I'th eglwys moes, Dduw mawr ; 
A lladd ein bai, llinara 'n pla, 

Adfy wia ni yn llawn ; 
Ein gwrthnysigrwydd, Iôn, iacha, 

A chrëa ni yn iawn. 

2 Cyfodwn oll wylofus lef 

Am wlith o'r nef i lawr, 
Ar eglwys Dduw, ei winllan ef, 

Gwywedig yẁ ei gwawr ; 
Adfywiad mawr, llewyrchiad lles, 

doed y gwres yn gry', 

Er gwŷwo Uygredd, Arglwydd, nes 

1 fynwes plant dy dý. 



HYMNAÜ. 233 

380« Golwg hyfryd arlSion. .. M. C. D. 

FE welir Sion fel y wawr, 

Er tloted yw ei gwedd, 
Yn d'od i'r làn o'r cystudd mawr 

'N ol agor pyrth y bedd ; 
Heb glaf na chlwyfus yn eu plith, 

Yn ddysglaer fel yr hauì, 
Yn y cyfìawnder dwyfol pur, 

A wnaed gan Adda 'r ail. 

2 Yn awr i'r Tad, mewn cariad cu, 

Yr hardd gyflwynir hon, 
Heb arni un brycheuyn du, 

Yn briodasferch lòn : 
Dadseinia 'r holl ëangder fry, 

Gan ryw soniarus lef, 
Pan fyddys yn ei harwain hi 

I mewn i lŷs y nef. 

3 8 K • Y tcisg oreu. + M. C. D. 

FE welir etifeddion ffydd, 

Yn deulu dedwydd doeth ; 
A chanddynt wisgoedd i barhan, 

Am eu heneidiau noeth ; 
Gwisg o gyfiawnder gwyn a glân, 

Nod aflan dim nifl. oesr; 
O waith Iachawdwr mawr y byd, 

O'i gryd i bren y groes. 
2 Hon ydy w 'r wisg ddigymysg waith, 

Gywrein-waith goreu'erioed: 
Aeth Crist i'w chael drwy waed a chwys, 

Mawl iddo 'n barchus boed ; 
Pwrcasodd Iesu hon yn ddrud, 

"Wrth ddyoddef llid yn llym ; 
Yn rhad i bechaduriaid gwael, 

Mae 'n awr i'w chael am dcìirn. 



234 HYMNAU. 

3 Mae 'r hwn a gaffo ei wisgo 'n hon, 

Yr ochr hyn raewn hedd ; 
Ni chwrdd a niwed mewn un màn, 

Oddiyma i làn y bedd : 
Pan yn wynebu angeu 'i hun, 

Heb golyn gyd âg ef, 
Ei ben a gedwir uwch y dòn, 

Er grym yr afon gref. 

O 8 o • Gobaith y Pererin. . . M. C. D. 

TRA yn y dyrys anial dir, 

'R wy' mhell o dŷ fy Miad ; 
Fy ngolwg cadw Iesu pur, 

Yn gywir tua 'r wlad : 
O dyro i mi nerth trwy ffydd 

I ddringo 'r creigydd serth ; 
Nes d'od o'r diwedd i dy wydd, 

Breswylydd mawr y Jberth. 
2 Ac yna 'n hardd yn mhlith y llu, 

Ddaeth maes o'r cystudd muwr, 
Oaf wel'd dy wyneb dedwydd di, 

A'th foli bob yr awr ; 
Lle ni ddaw yno elyn mwy, 

I ro'i im' glwy' na briw, 
Caiff f ' enaid lawn hyfrj T dol hedd 
Pj Dros fyth yn ngwedd fy Nuw. 

389i Llwyddiant yr Efcngyl, . . M. O. D. 

AED yr Efengyl bur ar led, 

Trwy barthau 'r byd o'r bron, 
Boed llwyddiant trwy deyrnasoedd cred, 

Lle mae pregethiad hon ; 
Fel delo miloedd eto i ma's, 

O'r t'wyllwch cas sy'n byw, 
Trwy 'r India draw, ac Asia fras, 

I ganmawl gras ein Duw. 



IIYHNAU. 235 

2 Aed sain yr udgorn arian mawr 

Yn mlaen trwy 'r anial dir, 
Fel delo 'r werin gyd a'r wawr 

I ymofyn am y gwir : 
Helaetha 'th babell 'r ochr hyn, 

Estyn gortynau i ma's ; 
O oes i oes, tra paro'r byd, 

Bydd canmawl golud gras. 

3 Aed mawl a gweddi 'r saint i'r lan, 

Fel pôr aberthau by w ; 
A boed serchiadau Sion wan 

Ar dân yn moli Duw; 
Mewn gemwaith aur bydd hon cyn hir, 

Heb dristwch, cur, na phoen, 
Yn canu am goncwest fawr a gaed, 

Trwy werthfawr waed yr Oen. 

300* " Er cof am danaffi." . . M. C. D. 

YH ol dy rasol anwyl air, 

I'r llwch a'r lludw 'r âf, 
Tra yn bechadur yno 'm cair 

A'th gynes gofìo wnaf ; 
Y corph fu droswyf dan y dur 

Fydd fara i'm henaid i, 
A'th waed fydd mwy fy niod bur — 

Fel hyn y cofìaf di. 

2 A ddaw i'r ardd byth mwy fy nhraed 

I wrando yno 'th gri, 
A gwel'd dy ing a'th chwys a'th waed, 

Ac heb dy gofio di ! 
Tydi yn marw, minau 'n fyw ! 

Tydi a'th waed yn lli'; 
O Oen fy aberth ! Oen fy ÎSTuw ! 

Rhaid im' dy goíìp di ! 



236 HYMNAU. 

30 1 • "Er cofam danaffi.". . M. C. D. 

DYWEDAIST wrthyf— yn fy ngwaed 

u Bydd fyw, druenus un; 
Y gair mor ddrud i tithau gaed 

A'th galon^waed dy hun, 
Cymeraist phiol llid y Tad, 

Troist hono 'n wm i mi ! 
O pwy nacâi 'r fath drafferth râd 

A " hyn " i'th:gofio di. 

2 A gofiaf di, a'th gariad pur, 

A'th boenau drosof fi ? 
Tra 'm gwaed o fewn y galon gur, 

O cofiaf, cofiaf di. 
A phan bo'm llais a'm cof yn ffoi 

Ar olaf dòn y lli, 
A thithau yn dy deyrnas ddoi, 

Iesu, cofia fi. 

302* Gylwad iffoi i Soar. . . M. C. D. 

DEWCH, bechaduriaid mawrion, dewch, 

1 Soar dewch i gyd : 

O Sodom, dinas dystryw, ffowch, 

Cynjjdeío 'r dwyfol lid ; 
O fewn ei muriau 'n dawel rawy, 

Gwnewch aros tra b'och byw, 
Ac yno 'n ddiogel byddwch byth, 

Pan ddêl digofaint Duw. 

303« Ebenezer. . . M. C. D. 

MAE 'n taith^yn awr dan awyr lâs 

Drwy ganol dyffryn gwae, 
Mae 'n boreu 'n llesg, bron colli 'r ìnaes, 

Ac weithia 'n Hwfrhau ; 
Er hyn tra gallom seinio iaith 

Clodforwn ras ein Duw," 
A chodwn beunydd ar ein taith 

Ein Hebenezer gwiw. 






HYMNAÜ. 237 

2 Tra ar y ffordd'cawn gymhorth gras 

Ein rawyn Waredwr cn, 
Yn nyffryn cysgod angeu glas, 

Bydd oll yn oll i ni ; 
Cawn eistedd ar ei ddeheu law 

Am byth yn nheyrnas nef, 
Ar fryniau anfarwoldeb draw 

Cawn ganu — Iddo Ef. 

u94» Cwymp dyn a'i godiad. .. M N.8, 6 — laf. 

COLL'SOM y dydd yn Eden draw, 

Wylwn, wylwn, wylwn, 
Mae 'n cwymp yn peri poen a braw, 

Wylwn, wylwn, wylwn: 
'Nillwyd y dydd ar Galfari, 

Canwn, canwn, canwn, 
Mae 'r frwydr 'n awr o'n hochr ni, 

Canwn, canwn, canwn. 
2 Yn Eden cawsom golled fawr, 

Wylwn, wylwn, wylwn, 
Syrthiodd ein coron hardd i lawr, 

Wylwn, wylwn, wylwn : 
Caw'd ar Galfaria gyfoeth mwy, 

Canwn, canwn, canwn, 
Trwy Iesu Grist a'i farwol glwy', 

Canwn, canwn, canwn. 

300« Duw dros Sion. ..M.JV. 8, 6— 2il. 

ER bod rhai o benaethiaid byd 
Yn ymgynghori nawr yn nghyd, 
Yn erbyn Sion wan a'i phlant, 
Mae Duw wrth raid o blaid ei saint; 

Y gair lefarodd ef 

A saif tra pery 'r nef, 

P'le p'le mae neb îs nen 
All rwystro 'i waith i dd'od i ben. 



238 IIYMNAU. 

2 Mae 'r galon galed gyndyn gâs 
A'i llygredd cryf yn erbyn gras ; 
Ond er mor ddwys rhodd pechod glwy', 
Mae'r feddyginiaeth fawr yn fwy ; 

Daw 'r tystion ar eu traed, 

Itydd cânu am y gwaed, 

Clod, clod, a fydd eu cân, 
Pan welir tir a dŵr yn dân. 

390* Llwyddgeirìaugras. . . M. N. 8, 6 — 2il. 

MAE gwirioneddau gwerthfawr gras 
Yn llwyddo yn yr índia fras, 
Maent yno nawr yn'taflu i'r tân 
Y duwiau mud a'r delwau mân ; 
Lle bynag cafíb 'r arch, 
Ei derbyn gyda pharch, 
Daw, daw, fel dafnau gwlith, 
Fendithion ruawrion rhad i'w plith. 

2 At waed y groes mae 'r.Negroes du 
Yn troi eu llygaid nawr yn llu ; 
Wynebu briwiau 'r Oen a'i glwy', 
Am iechydwriaeth y maent hwy, 

Ar frys er protì blas 

Dŵr gloyw afon gras; 

Pêr, pêr y seinia rhai'n 
Byth fry am ffrwyth y goron ddrain. 

39 • • Defnyddio moddion gras. . . M. N. 8. 6 — 2í7. 

TRAFAELU 'mlaen yr y'm o hyd 
Iíeb aros dim tua 'r bythol fyd, 
Mae 'n bryd defiì-oi a chodi i maes, 
A gwneud yn fawr o foddion gras, 

O llefwn am y gwir, 

"N"ac oedwn ddim yn hir, 

Mae, mae yn dymor nawr, 
Wel dyma 'r dydd a dyma 'r awr. 



HYMNAÜ. 239 

308* Y Mü Flwyddiant. . . M. N. 8, 6— 2iZ. 

POB llwyth ac iaith fydd yn gytun, 
Yr Iuddew fel y cenedl ddyn ; 
Fe gly wir llais yn mhlith y llu, 
Am waith Oen Duw ar Ethiop du ; 

Clywch lais yr udgorn clir, 

Yn galw i Salem dir ; 

Cawn, cawn feddiannu 'r wlad 
Ordeiniwyd ini gan ein Tad. 

2 Fe ddarfu 'r nos a'r gauaf du, 
Mae 'n dechreu gwawrio oddi fry ; 
Cysgodau 'r hwyr a aeth yn mhell, 
Nesâu mae 'r dydd — daw cynydd gwell 

Clywch lais yr adar mân, 

Mor heraidd yw eu cân ! 

Ffown, ffown ar aden ffydd 
I fynwes Duw yn ngoleu 'r dydd. 

300« Jerusalem Newydd. . . M. N. 8, 6 — Sií. 

Y SALEM newydd sydd yn awr 
Yn lledu 'i lle, hi leinw 'r llawr ; 
Gogoniant gwlad yw 'r ddinas glyd, 
Mae 'n hynod lân a hardd o hyd; 

Ei Brenin da yw Duw, 

Mae beunydd ynddi 'n byw; 

Môr, môr o ras i ni 
Sy'n llifo ei heolydd hi. 

2 Enillwyd breiniau 'r ddinas hon 
A gwaed o ôl y waewffon ; 
Trwy goron ddrain y rhanwyd rhin 
Anfeidrol dda i arlan cldyn ; 
Ei Brenin da yw Duw, &c. 



240 IIYMNAU. 

400« Priodoliaeth.au Duw. . . M. N. 8, 6— Zydd. 

MAE 'n llon'd y nefoedd, llon'd y byd, 

Llon'd uffern hefyd y w ; 

Llon'd tragwyddoldeb maitb ei hun, 

Diderfyn ydy w Duw : 
Mae 'n llon'd y gwagle yn ddigoll, 
Mae 011 yn 011, a'i allu 'n un, 
Anfeidrol, annherfynol Fod, 

A'i hanfod ynddo ei hun. 

2 Anfesuredig y w ei ras, 

Un addas y w i ni ; 
Ni welsom, ac a glywsom sôn 

Am droion Un yn Dri ; 
Ac, fel y clywsom, felly mae 
I ninau 'n rhyfedd yn parhau, 
Yn ddigyfnewid i'w fwynhau, 

Er cymaint beiau 'r byd. 

3 Un hunan-fodol ydoedd Ef, 

Cyn llunio nef na llawr ; 
Yn nhragwyddoldeb maith yn ol, 

Yn Dduw anfeidrol fawr ; 
Heb ddechreu dyddiau iddo 'n bod, 
IsTa diwedd einioes chwaith i dd'od, 
Tragwyddol a rhyfeddol Fod, 

Yn Drindod uniawn drefn. 

40 1 • Yrun... M. N. 8, 6— 3ydd. 

'D OES neb, trwy nefoedd hawddgar, heb 

Ei bresenoldeb rhydd; 
Pob angel, seraph, a phob sant, 

A'i gwelant yn ddi-gudd : 
Mae pob un yrio yn ei ŵydd, 
Yn canu yn llafar gyda llwydd, 
Ac yn mawrhau y siriol swydd 

O foli 'r Arglwydd mawr. 



HYMNAU. 241 

2 Y'm ninau i gyd, trwy 'r byd heb ball, 

Hawdd deall yn ngwydd Duw ; 
011 yn ymsymud dan y rhod, 

Yn bod, ac ynddo 'n byw ; 
Nis gallwn wneud mewn dirgel le 
Un math o fai nas gwel Efe; 
Drwy 'r byd yn awr, ac yn y ne', 

Mae, wele, ar un waith. 

3 Ein holl feddyliau, da a drwg, 

Sydd amlwg iddo Ef ; 
A phob ochenaid ddystaw iawn 

Fe'i clyw mor llawn a'n llef : 
Fe edwyn galon dyn heb goll, 
A'i fwriad oli, ofered yw, 
Mae'r chwant yn weithred cyn ei gwneud, 

Hawdd dweyd yn nghyfrif Duw. 

4:02« Tr un...M, JV. 8, 6— 3ydd. 

CLYW, f ' enaid tlawd, mae genyt Dad, 

Sy'n gwel'd dy fwriad gwan ; 
A Brawd yn eiriol yn y nef 

Cyn codi 'th lef i'r làn : 
Cred nad diystyr gan dy Dad 
Yw gwrandaw gwaedd dymuniad gwiw, 
Pe byddai d' enau yn rhy fud 

I'w dd'wedyd ger bron Duw. 

2 Pan fyddwyf mewn rhy w ddirgel fan, 
Yn gruddfan dan y groes, 
Bron methu cerdded llawer cam, 
Gan faich rhy drwm yn f ' oes ; 
Daw weithiau feddwl imi fod 
Mab Dnw i'm canfod yn mhob cell, 
Na châf ddilioeni felly o hyd — 
Y gwawria bywyd gwell. 
7a 



242 HYMNAU. 

403« Trugaredd Ior. . . M. JV. 8, G—4ydd. 

PARHAU mae lien drugaredd Iôr, 
A'i ras yn llanw fel y mòr, 

caned pawb am hon ; 
Mae cyfuwch ag yw 'r nef ei hun, 
Mae 'n chwilio 'r dyfnder am y dyn! 

O caned daear gron. 

2 Bydd rhy w dragwyddol glod i'r Ión, 
Am ei drugaredd Ef bydd sôn, 

Am gofio marwol ddyn ; 
Ei ymgeleddu yn ei waed, 
Trugaredd heb ei hail a gaed, 

Trugaredd Tri yn Un. 

3 I lawr y daeth o'r nef at ddyn, 
I'w geisio ac i'w gadw 'n un, 

Trwy ras Calfaria fryn ; 
Daeth ato yn ei isel radd, 
Yn wael ei lun, ac wedi ei ladd ; 

O f ' enaid^cofia hyn. 

4 Mae hon yn golchi'r brwnt^yn lân, 
Mae 'n achub pentewynion tân, 

Mae 'n codi 'r marw 'n fy w ; 
Mae hon yn cuddio noethni 'r cas, 
Yn gyfiawn trwy anfeidrol ras, 

Rhyfeddol gariad yw. 

6 Of' enaid nac anghofia mwy, 
Mae meddyginiaeth i dy glwy', 

Cân am Galfaria fryn ; 
Dim damnedigaeth mwy nid oes, 
I'r hwn a gred yn angeu 'r groes, 

Mi ganaf byth am hyn. 



HYMNAU. 243 

404:» Dyoddejaint Críst. . . M. JV. 8, 6— Aydd. 

FY enaid, nac anghofia groes, 
Annhraethol ing, a phoen a loes, 

Yr Oen difeins pur ; 
Tan wg y byd, ac uífern gref, 
A dwys ofynion llawn y nef, 

Mor ddwfn a dwys ei gur ! 

2 Fy enaid, cofîa gwpan ddwys, 
Digllonedd nef mewn gryni a phwys, 

Y gwpan yfodd E' : 
Mewn ing tàn faich annhraethol fawr, 
A'i waed yn llifo hyd y llawr, 

Dyoddefodd yn fy lle. 

3 Fy enaid, cofia Galfari, 

A'r Iesu 'n dwyn dy felldith di, 

Yn ddiddig ar y pren : 
I ddwyn it' fendith lawn a hedd, 
Bu ar y groes, bu yn y bedd, 

O câr Ef byth, Amen. 

40«> • Yr un. . . M. JV. 8, 6— 4ydd. 

O COFIWN hoelio Iesu cu, 
Ac iddo lyncu angeu du, 

Ar groesbren un prydnawn : 
A chofìwn rwygo 'r llen i'r llawr, 
Pan y dolefodd Iesu mawr ; 

Fe rodd anfeidrol iawn. 

2 Y chwys a'r gwaed oedd yn yr ardd, 
Y dagrau tros ei wyneb hardd, 
Oedd brawf o'i ddyndod ef : 
A'i weddi gyda'r Tad yn un, 
A dystia 'n wir ei fod yn ddyn, 
'N wynebu 'r storom gref. 






244 IIYMNAU. 

3 Ei lef yn liollti 'r ineini 'nghyd, 
Yn crynn lioll derfynau 'r byd, 

Oedd braẁf o'i Dduwdod mawr : 
Ac acliub lleidr ar y groes, 
Yn nyfndcr ing ei farwol loes, 

A'i waed yn llif i'r llawr. 

4 O caned nef âg uchel floedd, 
Dadseinied daear oll ar g'oedd, 

Ryw anthem bêr i'r Òen ; 
Er duo 'r haul, a llosgi 'r byd, 
A syrthio sèr y nef yn nghyd, 

Ee'i molir am ei boen. 

406. Buddugoliaeth Calfaria. . . M. JV. 8, G— Aydd. 

YN Eden, cofiaf hyny byth, 
Bendithion gollais rif y gwlith, 

Syrthiodd fy nghoron wiw : 
Ond buddugoliaeth Calfari 
Enillodd hon yn ol i mi, 

Mi ganaf tra f 'wyf byw. 

2 Ar Galfari yn ngwres y dydd, 

Y caed y gwystl mawr yn rhydd, 

Trwy golli gwaed yn lli' : 
Ac yno talu anfeidrol iawn, 
Nes clirio llyfrau 'r nef yn llawn, 

Heb ofyn dim i mi. 

3 Caed y llieiniau yn y bedd, 
Ee adgyfododd Brenin hedd, 

Gan goncro angeu 'i liun : 
Mewn cwmwl gwyn esgynodd ef, 
Mae'n awr yn eiriol yn y nef, 

Darfydded sôn am ddyn. 



HYMNAU. 245 

4 Iesu 'm Ffrind a'm Prynwr rhad, 
O'th galon wiw daeth môr o waed, 

I olchi 'm ffiaidd friw : 
Rho i mi nerth i wnend fy nyth, 
I'm henaid i ymguddio byth, 

O fewn dy glwyfau gwiw. 

40 7» Cymod trwy 'r gwaed. . . M. JV. 8, 6— Aydd. 

MAE Duw 'n cymodi 'r gelyn cas, 

Mae 'n dwyn y caeth yn rhydd drwy ras, 

Fe'i molir byth am hyn : 
Mae 'n dwyn y pell yn agos iawn, 
Drwy rinwedd yr armhraethol ddawn, 

Gaed ar Galfaria fryn. 

2 Mae 'n puro 'r enaid gwael ei ryw, 
Mae 'n golchi 'n lân y dua'i liw, 

Drwy rinwedd maith y gwaed : 
Am hyn dyrchefir yn ddilyth, 
Gan fyrdd, ogoniant iddo byth, 

Am waredigaeth rad. 

40 8 • Emyn teulu. . .M. N. S, 6—4ydd. 

EIN heinioes, O mor felus fydd, 
Os treulio wnawn yn gu ein dydd, 

Yn ofn a chariad Duw ; 
Cyd-ogoneddu 'r nefol Iôr, 
Creawdwr mawr y tir a'r môr, 

Sydd waith hyfrydol gwiw. 

2 Cyd bererinion y'm yn awr, 

Tua 'r Gánaan wiw nefolaidd wawr, 

Trwy fyd traíferthus ffol; 
Yn llaw, yn llaw, ni awn yn mlaen, 
Trwy 'r llaid a'r llwch a'r llif a'r tân, 

Nes gado byd ar ol. 



24G IIYMNAU. 

3 'IsT ol tirio i dre' yr ochr draw, 
Ni gawn — heb ofni brenin braw, 

Heb bechod ac heb boen, — 
Gyd-seinio 'r gu nefolaidd gainc, 
Yn wych ein llef o flaen y fainc, 
Dros fyth i Dduw a'r Oen. 

400« Dijfod oW Anialwch. ..M.N. 8, 6—4ydd. 

O PWY yw hon sy'n d'od yn hy', 
Yn lew i'r lan fel rhwng dau lu, 

O'r dywell AiíFtiaidd wlad? 
Gan roddi pwys ei henaid pur 
Ar Iesu gwiw, 'r Messia gwir, 

Ei Ffrind a'i Phrynwr rhad. 

2 Fel boreu wawr fe welir hon, 
Tèg fel y lloer ei hwyneb llon, 

Mewn carìad, gras, a hedd : 
Fel haul, heb un brycheuyn du, 
Ofnadwy fel banerog lu ; 

On'd hyfryd y w ei gwedd ? 

3 O'r dyfnder du i'r làn y daeth, 
Tua 'r wlad sy'n llifo o fêl a llaeth, 

Yr etifeddiaeth fras : 
Yn llawn o hedd, mae 'n awr mewn hwyl, 
A'i nefol gainc yn cadw gwyl 

I'r Oen am ddwyfol ras. 

410« Canynefi Grist. . . M. JV. 8, 6— 4ydd. 

BYDD peraidd tloedd mewn puraidd flas 
Gan ddynolryw am ddouiol ras 

Drwy ddinas fawr y nef ; 
Cân tyrfa loyw ar y làn, 
Am gadw 'r gwael, am godi 'r gwan, 

Cyd-bynciant — Iddo Ef. 



HYMNAU. 247 

2 Am gael eu dwyn o farw 'n fyw, 
A chael yn ol hardd ddelw Duw, 

A gollwyd yn yr ardd, 
Y bydd caniadau, lleisiau llon, 
îleb glwy 1 na briw o dan eu bron, 
A'u coron eto 'n hardd. 

4 1 1 • lacliawdwriaeth. . . M. JV. £, 6 — 5ecL 

DARLUNIO 'r Iechydwriaeth lawn, 
IsTid all yr angel goreu 'i ddawn, 
Mae olì yn ddoeth, mae oll yn iawn, 

O drefniad dwyfol Dri ; 
Fe gwyd drueiniaid rif y gwlith, 
Fe 'u gwna 'n offeiriaid i Dduw byth, 
Cânt ganu 'r delyn yn ddilyth, 

Mae 'n addas iawn i ni. 

2 O hyfryd, hyfryd fydd y gwaith, 
Moliannu Duw mewn nefol iaith, 
Am oesau tragwyddoldeb maith, 

Air iechydwrìaeth rad : 
Cydganu â'r angylaidd lu, 
Yn mhlith yr holl gyfiawnion fry, 
A gweled wyneb Iesu cu, 

A chanu am ei waed. 

4: 1 3« -âfon Iachawdwriaeth. . . M. N. 8, 6 — 5è& 

FEL afon gref lifeiriol y w 

Gras a daioni 'r Arglwydd Dduw ; 

Efe sy'n -cadw 'r saint yn fy w, 

Mewn troion cyfyng-4awn * 
Ar sychder mawr mae 'n dyfrhau, 
A hyn bob moment yn parhau, 
A chyda hyn mae yn glanhau, 

Foreuddydd a phrydnawn. 



248 HYMNAU. 

2 Mae fìrydiau 'r afon hon, a'i rhin, 
A'i blas, yn llawer gwell na 'r gwin, 
Yn adnewyddu 'r enard blin, 

A'i gynal dan y groes ; 
Mae 'n dwyn tangnef 'edd nef feî lli% 
Trwy waed ac abertb Calfari, 
I ran yr enaid gwan ei gri, 
Yn njŵder pob rhyw loes. 

4 1 «5* Cariad Crist. . . M. N. 8, 6— 5eJ 

DY garíad, Iesu, sydd yn awr 
Yn curo pob eariadau i lawr, 
Yn llyncu enwau gwael y llawr, 

011 yn ei enw ei hnn : 
Ehyw fflani angerddol gadarn gref, 

dân enynodd yn y nef, 
Tragwyddol gariad ydyw ef, 

Gwnaeth Dduw a ninau 'n un. 

2 O Arglwydd Iôr, anfeidrol yw 
Dy gariad mawr at ddynolryw ; 
Ti drefnaist ftbrdd i gadw 'n fyw, 

Y gwanaf yn dy law r 
Trwy'r gwaed yn rhad mae'r fíbrdd yn rhjâd 7 

1 ganol nef, fy enaid prndd ; 

O gwyn ei fyd pob perchen íTydd, 
lìyw hyfryd ddydd a ddaw. 

3 Nid oes ond f ' Arglwydd mawr ei ddawa 
A leinw ^m henaid i yn llawn ; 

Nis gallwn gynal mwy pe oawn, 

Mae ef yn ddigon mawr ; 
Digonedd pob digonedd yw 
Dy hyffyd bresenoídeb gwiw ; 
Yn angeu ceidw hyn fi 'n fyw, 

A boddlon wyf fì 'n awr. 



HYMNAU. 249 

4 1 4« Hyder agueddi y Cristion. . . M. JV. 8, 6— 5ed. 

FY noddfa gadarn fythol yw, 

Y gair a ddaeth o enau 'm Duw, 
Fe dd'wedodd y Gawn ninau fyw, 

Anfeidrol y w ei ras : 
Mi welaf ôl ei siriol saint, 
Tan y cystuddiau mwya 'u maint, 
Yn cadw 'u cysur, cadw 'u braint, 

Yn wyneb angeu^glas. 

2 addfwyn Iesu gad im' fod 

O fewn dy gorlan, dan dy nod, 
A threulio 'mywyd er dy giod, 

Yn gytìawn o dy hedd ; 
Yn nghanol terfysg a phob gwae, 
Croes a chystuddiau yn amìhau, 
Gan fyn'd yn mlaen tan lawenhau, 

Kes gorwedd yn y bedd. 

3 Duw os wyt am ddybenu 'r byd, 
Cyflawna 'n gynta 1 d' air i gyd, 
Dy etholedig galw 'nghyd, 

O gwmpas daear fawr : 
Aed sain d' efengyl trwy bob gwlad, 
A golch fyrddiynau yn dy waed, 
A dyro iddynt wir iachad, 

Ac yna tyr'd i lawr. 

4 1 5. Pwys Crefydd. . . M. JV. 8, 6— 5ed. 

MAE crefydd o annrhaethol bwys, 
Ac yn teilyngu pryder dwys ; 
Cyn cael ein gosod dan y gwys 
Taer geisiwn hon o hyd ; 

Y penaf o bob trysor yw 

Cael crefydd bur o blaniad Duw ; 
Trwy feddu hon cawn fyn'd i fyw 
Ar fyr i'r Ganaan glyd. 



250 IIYMNAU. 

2 Mae ganddi fwyn addewid fawr, 
O'r bywyd sydd yn bod yn awr, 
Ac ot hwn fydd fry uwch y llawr ; 

I bob peth buddiol yw ; 
Tragwyddol goron iddi sydd, 
Yn ngwlad y mawl a'r bythol ddydd, 
Lle mae trysorau teulu 'r ffydd, 

Yn hoff gymdeithas Duw. 



416« Nefol ardal. . . M. JV. 8, 6— Ged. 

O ARDALOEDD nefol hyfryd, 
Draw 'r Iorddonen, tir y bywyd, 
Gwlad 11 e mae fy hen gyfeillion 
Wedi dianc o'u trallodion, — 
Nid oes lludded, chwaith na blino, 
Ar y pererinion yno : 

Gyd a'u Nêr, uwch y sêr, 

Heb flinder na thrallod, 
A'u cadwynau wedi dattod 
^N rhydd i oesoedd maith diddarfod. 

2 Nid yw'r Ilygaid heddyw 'n gweled 
Dim a'u harwain i gaethiwed ; 
Nid y w 'r serch yn cael 'i enynu 
At un dim na tnal ei garu ; 
M raid ofni 'r cystudd chwerw, 
Croes ragluniaeth byth na marw ; 

Y mae 'r byd, oll i gyd, 

Ai ynfyd deganau, 
Wedi rhedeg o'u meddyliau, 
Wrth gael ergyd marwol angau. 



HYMNAU. 251 

3 'R wyf bron gorphen fy holl yrfa, 
Derfydd yfed dyfroedd Mara ; 
Pob cwpanaid wy'n ei yfed 

Sy 'n fy ngwneuthur yn fwy addfed; 
Fe ddaw 'r dydd caf rydd orphwysOj 
Derfydd galar, draw ac wylo ; 

Yn y tir nefol clir, 

Y gwelir fy enaid, 
'R holl gadwynau wedi dattod 
'N" rhydd i oesoedd maith diddarfod. 

4 1 T« Nefol ardal. . . M. JV. 8, 6— Qed. 

'R WYF fì 'n myn'd i wlad i drigo, 
Lle mae gloy w hedd yn llifo ; 
At gyfeillion mil mwy hawddgar 
Nag a welwyd ar y ddaear ; 
Lle mae cyfoeth pur, diddarfod, 
Pleser gwiw, heb friw na thrallod, 

Gyd â'r llu, sanctaidd sy' 

Yn moli f ' Anwylyd, 
Yn ymborthi ar wleddoedd hyfryd, 
Byth, ac fyth yn nhir y bywyd. 

2 Bellach, gorfoledda 'n hyfryd, 
'R wyt ar ddianc o'th galed-fyd ; 
Fe agorwyd rhydiau 'r afon, 
'R Arch sy'n myn'd o'th flaen yn union ; 
Cadw afael pan ddel galwad, 
Cadarn ar yr ArchofFeiriad : 

Dos i'r dŵr, cryf yw 'r gŵr, 

Mae 'n siwr o dy dderbyn, 
Ti âi drosodd yn mhen gronyn 
I mewn i'r nefol wlad ddiderfyn. 



252 HYMNAU. 

4 1 8 • Ffynon bur. . . M. N. 8, 6— 6ed. 

'RWY 'nrhoi 'mhechod, 'rwy 'n rhoi nghara- 
Lawr yn gryno wrtli dy orsedd ; [wedd, 

Maddeu i'r brwnt a inaddeu i'r aflan, 
Sydd o flaen dy fainc yn gruddfan ; 
Rhad drugaredd wy 'n ddymuno, 
Darfu haeddiant dyn yn gryno ; 

Nid oes dim noddfa iin' 

Yn wyneb grym angau, 
Ond yr Aberth maith rinweddau, 
Tu ar y groes dros fy mhecliodau. 
2 Dacw 'r fFynon bur hawddgara', 
Gànodd íìloedd fel yr eira; 
Dacw 'r nant a dacw 'r afon, 
Sydd yn genllif o gysuron ; 
Dacw 'r dwfr, rai gwyinpaf iddo, 
Deued i rai fel y delo ; 

Bellach mwy, treiddiaf trwy, 

Ni saif yn hwy ofnau : 
Mwy yw 'r hwn fu 'n dyoddef clwyfau, 
Nac aneirif faint fy meiau. 

4: 1 0« Swper yr Arglwydd. . . M. N. 8, 6, 5. 

DADSEINIWN orfoleddus glod 

Ein Prynwr, Duw a dyn; 
Gwaredwr .yw Ef, ei fraich sydd yn gref, 

Dyoddefodd ein hacddiant ei hun. 
2 Ei gnawd a ddrylliwyd ar y pren, 

Yw bara 'n henaid byw ; 
Ei waed yw y gwin sy 'n lloni pob un, 

Ein helaeth gynaliaeth ni yw. 
Pa ddawn a draetha rin ei waed, 

Y Balm o Gilead pur ; 
Mae 'n rhoddi iacluul, a ilwyr esmwythad, 

O friwiau ein codwra a'n cur. 



HYMNAU. 253 

4 Coffawn am angeu trist y groes, 
Gyda diolchns fìydd ; 
Cyfiawnder ga'dd iawn, y taliad oedd lawn, 
Rhow'd ninau, ddyledwyr, yn rhydd. 

42 O. Melchisedec. . . M. N. 8, 6, 5. 

OFFEIRIAD y Goruchaf Dduw, 

Prydferthaf yn ei wedd, 
Melchisedec gwir, i'w bobl yn bur, 

Sy Frenin cyfiawnder a hedd. 

2 O arddercliocaf urdd a braint, 

Eneiniog gwych y Tad, 
Tragwyddol Fab Duw, a wnaethpwyd in' y w, 
'N Offeiriad o fythol barhad. 

3 Trwy gâd, ac ymgyrch, rhyfel blin, 

Mae 'n tynfa tua thref ; 
Rhydd fara a gwin, adfywiol eu rhîn, 
A'i fendith i filwyr y nef. 

é Edrychwn, frodyr, faint yw hwn, 
A maint wnaeth er ein mwyn ; 
Er llesgedd ein llun, ymroddwn, bob un, 
Byth iddo, fe 'n derbyn yn fwyn. 

42 1 • Gwaed ijr Oen. ..M.M. 8, 4—ìaf. 

CAFWYD modd i olchi'r halog 

Yn ngwaed yr Oen ; 
Ac i lwyr ryddhau yr euog, 

Trwy waed yr Oen ; 
Haleluia, byth heb dewi, 
Fydd y gân yn ngwlad goleuni, 
Gan y dyrfa ddirifedi, 

Am waed yr Oen. 



254 HYMNAU. 

2 Ceir diangfa rhag marwolaeth 

Trwy waed yr Oen ; 
Nid oes ffordd o waredigaeth 

Ond gwaed yr Oen ; 
Iesu'n drysor boed im' ddewis, 
Gan ddefnyddio 'i waed uchel-bris, 

! gochelwn fod yn ddibris 
O waed yr Oen. 

422* Gwaed yr Oen. . . M. JV. 8, 4—ìaf 

FE agorwyd ffordd gyfreithlon, 
Trwy waed yr Oen, 

1 ryddhau troseddwyr caethion, 
Trwy waed yr Oen ; 

Gwelir miloedd wedi 'u gòlchi, 
Draw yn glànio tir goleuni, 
Heb frycheuyn chwaith na chrychni, 
Trwy waed yr Oen. 

2 "Wedi cael eu gynau 'n wynion; 

Trwy waed yr Oen, 
Cael yr hedd a'r wledd a'r goron 

Trwy waed yr Oen, 
Peraidd bynciant Haleluia, 
Am yr iawn row'd ar Galfaria, 
Cofiant byth am eu diangfa 

Trwy waed yr Oen. 

4^3* " Achub yn au>r.". . M. N. 8, 4— \af. 

MAE y ddeddf yn brysio i esgor, 

Achub yn awr ; 
Ac mae Tophet yn ymagor, 

Achub yn awr ; 
Chwery rhai â'u damnedigaeth, 
A gwrthodant iechydwriaeth, 
Gan wynebu 'r ail farwolaeth, 

Achub yn awr. 



HYMNAU. 255 

2 Gwel y byd yn gwyllt gyflyniu, 

Achub yn awr, 
Tua dystryw heb ddychrynu, 

Achub yn awr ; 
Mae yn gorwedd mewn tawelwch 
Dan ryw fagddu o dywyllwch, 
Yn amddifad o dy heddwch, 

Achub yn awr. 

3 Arglwydd grasol, dod orchymyn, 

Achub yn awr, 
!Nes y codo teulu 'r dyffryn, 

Achub yn awr ; 
Gwelir eto 'r esgyrn sychion 
Yn anadlu awyr Sion, 
Gan fwynhau ei hoff ddanteithion, 

Achub yn awr. 

4£4. Pwy fel efe? . . M. JV. 8, 4—laf. 

UN" a gefais im' yn gyfaill, 

Pwy fel efe ? 
Hwn a gâr yn hŵy nag eraill, 

Pwy fel efe ? 
Cyfnewidiol ydyw dynion, 
A siomedig y w cyfeülion ; 
Hwn a bery byth yn ffyddlon, 

Pwy felefe? 

2 Henffych foreu cawn gyfarfod 

Yn nhŷ ein Tad ; 
Byth ni ddaw na phoen na phechod 

I dŷ ein Tad ; 
Pawb a'u dagrau wedi eu sychu, 
Yn egniol gyd-dderchafu 
Enw 'r mwyn Waredwr Iesu, 

Yn nhý ein Tad. 



256 IIYMNAU. 

435» Conctoest y Saini. . . M. N 8, 4— 2zZ. 

Yn mlaen, yn mlaen, chwi filwyr Duw, 
O'ch blaen mae buddugoliaeth wiw; 
Cewch ddwyn eich palmwydd yn eich llaw, 
A gwisgo'r hyfryd goron draw, 
A bloeddio 'r goncwest ddydd a ddaw, 
Yn nheyrnas nef. 

2 Cawn yno uno â'r dedwydd lu 
Sy 'n canu am gariad Iesu cu ; 
Ni ganwn am ei gariad drud, 
'R ol berwi 'r môr, a llosgi 'r byd ; 
A hyn fydd sain y gân i gyd — 
Ei gariad Ef. 

420* Galwad yr Ffengyl. . . M. JV. 8, 4— 2il. 

AWN bechaduriaid at Dduw 'r ne', 
Yn nghlwfau 'r Oen mae i ni le, 
Cawn wleddoedd breision yn ei dŷ, 
"Wrth gofio angeu Iesu cu, 
Cawn gyfran o'r llawenydd fry, 
Sy'n nghwm'ni Duw. 

2 Boed i ni garu Crist a'i ras, 
'N lle gwrando ar y gelyn cas, 
Gwrandawn ar lais Glân Ysbryd Duw, 
Mae 'n cymhell pawb o ddynolryw, 
Awn blant marwolaeth, a chawn fyw, 
Drwy angeu Crist. 

4:3 T. Hymn foreuol. . . M. N. 8, 3, 6. 

DEFFRO, f' enaid, defFro'n ufudd, 
C'od yn awr, gyd a'r wawr, 
Seinia ganiad newydd. 
2 F' enaid bach ga'dd huno 'n gynes, 
Y r n ddi loes, tros y nos, 
Yn dy ddidos fynwes. 



HYMNAÜ. 257 

3 Dan dy aden dawel dyner, 

Ces, beb wŷn, hyfryd hûn ; 
Buddiol fu'm hesmwythder. 

4 Heddyw rbof fy mhwys ar ddwyfron 

Iesu gwiw, 'JSÍh'wysog yw, 
Rhag pob rhyw elynion. 

5 Hyfryd fore (o gaethiwed) 

Wawria draw, raaes o law, 
Iesu ddaw i'n gwared. 

6 Uwch creaduriaid, Iesu, cadw 

Fenaid llon, ar dy fron 
Dirion, nes fy marw. 

43 8 • Hymn Brydnatonol. . . M JV. 8, 3. 6, 

AM fendithion y goleuni, 
Clod i'ra Duw, heno'n wiw ; 
Ehyfedd yw'th ddaioni. 

2 Maddeu feiau'r dydd aeth heibio ; 

Trwy dy waed, rho lanhad ; 
Moes ymweliad eto. 

3 Dan dy gysgod heno'n dawel 

Llechu wnaf : gyd â'm Naf 
Byddaf yn ddiogel. 

4 Ac os hon fydd nos fy angeu, 

Iesu cu, derbyn di, 
F'ysbryd i dy freichiau. 

439* Cymdeithas a Chritt'. . . M. N. 8, 3, 6. 

IESU, 'Mrenin mawr a 'Mhriod, 
'N erbyn llu, bydd o'm tu, 
I orchfygu peehod. 
2 Tra fwy'n trigo'n yr anialwch, 
Gwel'd yn wir d' wyneb pur, 
Yw'm gwir ddyddanwch. 
7 



288 HYMNAÜ. 

8 Pâr im' aros mwy'n ây freichiau, 
Boed fy nyth, ddedwydd fyth, 
Yn dy ddilyth glwyfau. 

4:30« Crist oll yn hatcddgar. . . M. N. liau. 

'DOES gyffely 'b iddo Ef, 
Ar y ddaear yn y nef, 
Trech ei allu, trech ei ras, 
Na dyfnderoedd calon gas. 

2 Caned cenedlaethau'r byd 
Am ei enw mawr yn nghyd ; 
Bloeddied moroedd gyda thir 
Ddyfnder iachawdwriaeth bur. 

8 Na foed neb îs awyr lâs 
Heb gael prawf o'th nefol ras ; 
Doed holl luoedd daear gron, 
Yfent ddwfr y ffynon hon. 

4 O dy glwyfau rhed i maes 
Afon ddwyfol loyw lâs, 
Sydd yn achub, sy'n glanhau, 
Myrddiwn o'r aflanaf rai. 

43 1 • Awdurdod Crist. . . M. JV. "tiau. 

"WELE angeu llym ei gledd, 
Wele agoriadau'r bedd, 
"Wele nef a daear lawr, 
Tan awdurdod Iesu mawr. 

2 Fry esgynodd Mab y dyn, 

Trwy ei werthfawr waed ei hun ! 
Dwyn tystiolaeth wnaeth y nef 
I fawr werth ei aberth ef. 



HYMNAU. 259 

3 Eistedd mae'n Cyfryngwr mawr 
Ar orseddfa'r nef yn awr ; 
Cynrychioli mae'r Mab rliad 
Bawb o'r holl grediniol hâd. 

4 Gwaith gorphenol Iesu yw 
Prynedigaeth dynolry w : 
Pob ymadrodd yn im iaith, 
Canant mwy ei foliant maith. 

4Jl«i Ymbil am yr Ysbryd. . . M. JV*. 7iau. 

YSBRYD Glân, Colomen nef, 
Gwrando'n rasoí gẁyn ein llef ; 
Aethom yn wywedig iawn, 
Disgyn yn dy fywiol ddawn. 

2 Oer yw'n serch a gwan ein ffydd, 
A'n Hosanna'n ddystaw sydd ; 
Brysia, tyred, Ysbryd Glân, 
Chwyth o'n mewn y nefol dân. 

8 Tyred, fwyn Golomen nef, 
Cod ni ar dy aden gref, 
Kes yr elom uwch y byd 
Mewn sancteiddiol nefol fryd. 

4oJ« Llwyddiant yr Efengyl. . . M. JV. liau. 

WELE 'r dydd yn gwawrio draw, 
Amser hyfryd sy gerllaw ; 
Daw'r cenedloedd yn gytun, 
I dderchafu Mab y dyn. 

2 Gwelir teyrnas Iesu mawr, 
Yn ben moliant ar y llawr; 
Gwelir tŷ ein Harglwydd cu 
Goruwch y mynyddoedd fry. 



260 HYMNAU. 

3 Gwelir pobloedd lawer iawn 
Yn dylifo ato'n llawn, 
Cyfraith Iesu gadwant hwy, 
Ac ni ddysgaut ryfel mwy. 

4 Fe geir gweled Babel fawr 
Gwedi syrthio oll i lawr, 
A'r teyrnasoedd mawr eu bri 
011 yn eiddo'n Harglwydd ni. 

434* Ydyrfa ddysglaer. . . M. JV. liau. 

BETH yw 'r dyrfa ddysglaer hon 
Sydd yn sefyll ger ei fron ? 
Blaenffrwyth ŷnt i Dduw a'r Oen, 
Wedi gadael byd o boen. 

2 Dyma'r rhai fu'n cario'r groes 
Gyda'r Iesu yn mhob oes ; 
'Rhai fu yn y cystudd mawr, 
Wedi d'od i'r nef yn awr. 

3 Dyma'r dyrfa harddaf gaed, 
"Wedi'u golchi yn y gwaed ; 
Pobl o bob llwyth ac iaith 
Wedi d'od i ben eu taith. 

4 Ni raid iddynt ymladd mwy — 
Heirdd orchfygwyr ydynt hwy ; 
Rhyfel yn y nef ni bydd, 
Wedi iddynt gario'r dydd. 

5 'R hwn sydd ar yr orsedd fry 
Wna fugeilio'r nefol lu, 
Arwain at ffynonau byw, 

Rhai a dardd yn nheyrnas Dduw. 



HYMNAU. 261 

4t3«5« Gwaed y tuenelliad. . . M. N. liau. 6 llin. 

DACW 'r fíýnon fawr a gaed, 
Ffrydiau hyfryd dŵr a gwaed, 
Darddodd allan ar y bryn, 
Ylch fy enaid oll yn wyn ; 
Dyma'm nerth i fyn'd yn mla'n, 
Dyina sylfaen bur fy nghân. 

2 Iesu, gorphwys yn dy glwy', 
Wna íÿ enaid bellach mwy; 
Dyma'm noddfa werthfawr lawn, 
O foreuddydd hyd brydnawn; 
Dyma'm cysur oll i gyd, 
Dyma'm nerth i'r nefol fyd. 

3 Ti dy hunan, Iesu mawr, 
Yw fy noddfa ar y llawr ; 
Gad im' gael dy gwmni cu, 
Cyn myn'd i'r Iorddonen ddu ; 
Yna deuaf ger dy fron, 

Heb ddychrynu gan y dòn. 

4o6* Boddlawnynyr Jawn. . . M. JV. liau. Gllin. 

CLOD i Dduw trwy'r nefoedd fry, 
Am yr Iachwdwriaeth gu : 
Trwy anfeidrol ddwyfol waed, 
Iawn digonol imi gaed ; 
Moliant fyth i'r Tri yn Un 
Am y ffordd i gadw dyn. 

2 Moliant i Dy wysog ne', 
Aeth i'r lladdfa yn ein íle ; 
Dygodd ef ddigofaint Duw, 
Profodd drosom farwol friw ; 
Seiniwn foliant Iesu'n faith, 
Duw sydd foddlawn yn ei waith. 



262 HYMNAU. 

43 # • Iachawdwriaeth gyfiawn. . . M. N. ~iau. 6 llin. 

HYFRYD lais efengyl hedd, 
Sydd yn galw pawb i'r wledd : 
Mae gwahoddiad llawn at Grist, 
Oes i'r tlawd, newynog, trist; 
Pob cyflawnder ynddo gewch, 
Dewch a chroeso, dlodion, dewch. 

2 Cyfod, Haul Cyfiawnder llon, 
Dyrcha dros y ddaear hon ; 
Aed dy lewyrch i bob gwlad, 
Yn dy esgyll dwg iachad: 
Dos ar gynydd, nefol ddydd ; 
Doed y caethion oll yn rhydd. 

3 Ehoddodd Crist anfeidrol iawn 
Ar y croesbren un prydnawn ; 
Llifodd ar Galfaria fryn 

Ddŵr a gwaed i'm golchi'n wyn ; 
Iachawdwriaeth sydd heb drai, 
Dewch i'rffynon, aflan rai. 

4 Iesu gaiff y clod i gyd ; 
Ymaith dyg bechodau 1 !* byd ; 
Rhoes ei hunan yn ein lle, 
Bellach beth na rydd efe ? 
Haleluia ! Uawenhewch, 

Dewch, moliennwch, byth na thewcli. 

4 3 8 • Rhodio gyda Duw. ,.M. JV*. liau. 6 llin. 

BETH sydd imi yn y byd ? 
Gorthrymderau mawr o hyd ; 
Gelyn ar ol gelyn sydd 
Yn fy nghlwyfo nos a dydd ; 
Meddyg archolledig rai, 
Dere'n fuan i'm iachau. 



HYMNAU. 265 

2 O na aliwn tra f 'wyf byw 
Rodio bellach gyda Duw ; 
Treulio f 'oriau iddo'n llwyr, 

foreuddydd hyd yr hwyr ; 
Canu am ei werthfawr waed, 
Nes meddiannu'r nefol wlad. 

-Jb OiF • Beth am y nos ? . . M. JV. liati. 8 llin. 

BETH, wyliedydd, am y nos ? 

Pa ry w argoel boreu sydd ? 
Gwel, ymdeithydd, acw dros 

Ben y bryniau'r seren ddydd. 
Beth, wyliedydd, yw ei gwawr? 

Oes rhy w amser gwell a ddaw ? 
Oes, ymdeithydd, boreu mawr 

Yr addewid sydd gerllaw. 

2 Beth, wyliedydd, am y nos ? 

Onid y w ar dori 'r dydd ? 
Ydyw, deithydd, darfu'r nos, 

Goleu mawr ar gynydd sydd. 
Pa'm, wyliedydd, llon dy wedd, 

Troi di tua'th gartref clyd ? 
Gwel, ymdeithydd, Frenin Hedd 

Yn teyrnasu tros y byd. 

44bO» Y Ganaan nefol. . . M. N. liau. 8 llin. 

DACW gariad nefoedd wen, 
Yn dysgleirio ar y pren ; 
Dacw daledigaeth lawn 

1 ofynion trymion iawn ; 
Iesu gollodd ddwyfol waed, 
Minau gafodd wir iachâd ; 
Wele 'r llwybr heddyw 'n glir, 
Tua Chanaan, hyfryd dir. 



264 HYMNAU. 

2 Na ddoeâ gwael wrthrychau'r byd, 
Fyth i lechu yn fy mryd ; 
Digon f'enaid, digon mwy, 
Myfyrdodau am ei glwy'; 
Darfu ymffrost mawr y byd, 
Iesu bia'r clod i gyd ; 
"Wrth ei draed dymunwn fyw, 
Holl ddedwyddwch f 'enaid yw. 

S Wele'r Ganaan hyfryd wiw, 
Dyma'r ardal caf fi fy w ; 
Gwlad heb ofid, gwlad heb wae, 
Gwleddoedd hyfryd i barhau ; 
Rheded rhif fy oriau rna's, 
Gael myn'd trwy'r Iorddonen lâs ; 
Dwyfol gariad, dwyfol hedd, 
Gaf fwynhau tu draw i'r bedd. 

44: 1 • Ie$u yn gyfaill. ..Jf. JV*. 7iau. 8 Itia 

IESU, cyfaill f 'enaid byw, 

Atat ffoi am noddfa'r wyf ; 
Tan dy aden gad im' fyw, 

Tra'n y byd trallodus b'wyf : 
Cudd fi, fy Arglwydd, cudd ? 

Nes êl heibio'r storom gref, 
Yn arweinydd imi bydd, 

!Nes cael d'od i deyrnas nef. 

2 Noddfa arall gwn nid oes, 

Ond dy hun i'm henaid gwan, 
ÎTerth o hyd i eiddiì moes, 

'Dd'od o'r dyrys fyd i'r làn : 
Ynot, Iesu anwyl, mae 

Fy ymddiriad tra f 'wyf byw : 
îíerth rho imi i barhau, 

Nes d'od adref at fy Nuw. 



HYMNAU. 265 

4:4:3« Rhagluniaeth. . . M. JV. 7, 7, 8. 

BENDITHIED pob credadjn 

Yr Arglwydd Ior diderfyn, 
Sy'n gwisgo'r hardd oleuni teg, 

Dull gwiwdeg, fel dilledyn : 

Mae ei 'stafelloedd hefyd 

Yn y dyfnderoedd dyfrllyd ; 
Mae'n rhodio ar adenydd gwynt, 

Cymylau ŷnt ei gerbyd. 

2 I'r môr fe roes orchymyn 
I'w ddyfroedd gadw'i derfyn, 

Gan orwedd yn ei wely'n glos, 

Heb fyned dros yr erchwyn ; 

Mae'n anfon y ffynonau 

I redeg rhwng y bryniau, 
I ddyn a 'nifail yn mhob gwlad 

Yn rhad wrth angenrheidiau. 

3 Lluosog iawn a llesol 
Mewn trefniad doeth odiaethoî, 

At gynal pob creadur by w, 

Yw gwaith y Duw tragwyddol ; 

Rhown addas foliant iddo, 

Myfyriwn fwy am dano, 
A rhown ar gân modd glân ei glod, 

Tra b'om îs rhod yn rhodio. 

44o« Iachawdwriaeih gyjtawn. . . M. B. 7, 1, 8. 

LLANWED yr iachawdwriaeth, 

Fel môr didrai yn helaeth, 
A doed ynysoedd pell y byd 

I gyd gael meddyginiaeth ; 

Mae'r Brenin ar ei orsedd, 

Yn cynyg o'i drugaredd, 
I bechaduriaid tlodion gwael, 

Dd'od ato i gael ymgeledd. 



266 HYMNAU. 

2 Mae 'r dyled wedi'i dalu, 
Ac uffern wedi'i maeddu, 

Gobeithiol garcharorion sy, 

Yn d'od yn llu i fyny ; 

Mae'r pyrth yn llawn agored, 

Doed îsrael o'r caethiwed, 
Pob llesg a gwan, byth ger ei fron, 

Cânt wel'd yn llon ei nodded. 

3 Mae'n achub hyd yr eitha' 
Y pechaduriaid mwya', 

Fe drefnwyd ffordd i gadw dyn, 

Gan Dri yn TJn Jehofa ; 

Anturiwn ninau ato, 

Mae Iesu'n achub eto,^ì 
A chroeso i bechaduriaìd mawr 

Bob mynyd awr dd'od ato. 

4:4:4-« Lledaeniad yr Efengyl. . . M JV. 7, 7, 8. 

AED sòn drwy'r byd am gariad 

Ein tirion Archoffeiriad, 
Am fywyd pur ac angeu loes, 

A dirmyg croes ein Oeidwad : 

Aed dros y byd ar fyrder, 

Lle mae trigfanau trawsder, 
Sain gwaredigaeth i rai gwael, 

A llewyrch Haul Cyfiawnder. 

2 Yr Iesu fo'n marchogaeth, 

Yn ngherbyd iechydwriaeth, 
Nes clywo pawb o deulu dyn 

Am drefn y prynedigaeth : 

A Duw dywallto'i Ysbryd, 

Yn bêr gawodydd hyfryd, 
Fel delo'r byd fel gardd i Dduw, 

A phawb i fyw'n dduwiolfryd. 



HYMNAÜ. 267 

4:4:5* Jros yn y Ty... M. N. 7, 7, 8. 

I'TH dawel dŷ y deuaf, 

Ac yno byth gobeithiaf ; 
Yn edrych ar dy hawddgar wedd, 

Nes myn'd i'ra bedd y byddaf : 

Cael gwneud fy nghartref ynddo, 

A'm calon heb wrthgilio ; 
Ond caru a pharchu Duw'n ddibaid, 

A'm corph a'm henaid yno. 

2 Nâ'd i mi fyw'n rhagrithiol 
O fewn dy dŷ dymunol, 

Yn forwyn fíol annuwiol nod, 
Heb wybod i dy bobl : 
Ond gâd i mi gael aros 

fewn dy babell ddiddos, 
Heb chwant myn'd allan o dy dŷ, 

Nac 'chwaith fradychu d'achos. 

3 O deffro fy nghydwybod, 

1 wylio'n erbyn pechod, 
Bhag i mi fyn'd i'th dŷ mawr di, 

A'i lenwi âg eilunod : 
Na'd i mi roi achlygur 
I neb enllibio'r llwybr, 
Na'th gablu di, na rhoi i'r un 
Sydd yn dy ddilyn, ddolur. 

446* Haleluia. . . M. JV. 7, 7, 8. 

HOSANNA Haleluia, 

I'r Oen fu ar Galfaria, 
Gorphenodd iachawdwriaeth dyn, 

Efe ei hun yw'r noddfa ; 

Tragwyddol ddiolch iddo, 

Am faddeu a thosturio, 
Anfeidrol fraint i lwch y llawr, 

Fod croeso'n awr dd'od ato. 



268 HYMNAU. 

2 gwyn ei byd y dyrfa 

Sy'n canu Haleluia, 
Cawn ninau ddianc cyn bo hir, 

I mewn i'r wir orphwysfa ; 

I ganu i dragwyddoldeb, 

Mewn hwyl a nefol undeb, 
Heb gwmwl rhyngom, byth mewn hedd 

A siriol wedd ei wyneb. 

44L7'» Mawrtdd agras Duw. . . M . If. 7, 6. 

JEHOFA sy'n teyrnasu, 

Ei orsedd uchel yw, 
Goleuni a mawrhydi 

Yw gwisgoedd hardd ein Duw : 
Dysglaerdeb ei ogoniant 

Dywyna maes mor glir, 
Nas dichon undyn oddef 

Yr olwg arno'n wir. 

2 A 'mostwng Ef mor isel, 

Iôr gogoneddus mawr, 
A d'od yn Dad a Chyfaill 

I bryiyn gwael y llawr ! 
Ei enw gydfoliannaf 

A'r holl angylion gwiw; 
Mae'r nefoedd i mi'n sicr, 

Os wyf yn eiddo Duw. 

44 8« Iachawdwriaeth gyflawn. . . M. N. 7, 6. 

O IACHAWDWRIAETH gadarn, 

O iachawdwriaeth glir ! 
Fu dyfais o'i chyífelyb 

Erioed ar fôr na thir? 
Fe rodd ei fywyd trosom, 

Beth all ef ballu mwy ? 
Mae myrdd o drugareddau 

Difesur yn ei glwy'. 



HYMNAU. 269 

2 ras didranc, diderfyn, 

Tragwyddol ei barhad ! 
Yn nghlwyfau'r Oen fu farw 

Yn unig mae iachâd ; 
Iachâd oddiwrth euogrwydd, 

Iachâd o ofnau'r bedd, 
A chariad wedi ei wreiddio 

Ar sail tragwyddol hedd. 

3 'N" ol ediych ar ol edrych, 

O gwmpas i mi mae 
Rhyw fyrdd o ryfeddodau 

!Newyddion yn parhau: 
Pan bwy'n rhyfeddu unpeth, 

Peth arall ddaw i 'mryd — 
O iachawdwriaeth rasol 

Rhyfeddol wyt i gyd ! 

1:4 *F» lachawdiorìaeth gyjlawn. . . M. JV*. 7, 6. 

ANGYLION dont yn gyson, 

Rifedi gwlith y wawr, 
Ehont eu coronau euraidd, 

flaen y fainc i lawr, 
Dadseiniant â'u telynau, 

Yn nghyd â'r saint yn un, 
Fyth, fyth, ni chanant ddigon, 
Am Dduwdod yn y dyn. 

2 Am angeu'r groes bydd canu 

1 dragwyddoldeb maith, 
Ond im' gael teimlo ei rinwedd, 

'R wyf bron ar ben fy nhaith ; 
Fy nefoedd yw ei deimlo, 

A'i deimlo'n union sydd 
Yn troi pob rhyw dywyllwch 

O'm mewn yn oleu ddydd. 



270 HYMNAU. 

3 Yn angeu'r groes yn unig, 

Mae'm iachawdwriaeth lawn, 
Ac am y groes mi ganaf 

foreu hyd brydnawn : 
'D oes ond yr aberth liAvnw, 

Wnawd ar Galfaria fryn, 
A'm crëa'i oll o newydd, 
A'm càna' i oll yn wyn. 

4 Mi welaf yn ei fy wyd 

Y fíbrdd i'r nefoedd fry, 
Ac yn ei angeu'r taliad 

A roddwyd drosof fl ; 
Yn ei esgyniad gwelaf 

Drigfanau pur y nef, 
A'r wledd dragwyddol berfíaith 

Gâf yno gyd âg ef. 

4*50» Rhyfeddodaú'r Iachaiodwriaelh. . . M. JV. 7, 6. 

ARGLWYDD Dduw rhagluniaeth 
Ac iachawdwriaeth dyn, 

Tydi sy'n lly wodraethu 

Y byd a'r nef dy hun : 
Yn wyneb pob rhyw g'ledi, 

Y sydd neu eto ddaw, 
D'od gadarn gymhorth i mi, 

1 lechu yn dy law. 

5 O am gael ffydd i edrycb, 

Gyda'r angylion fry, 

1 fôr yr iachawdwriaeth, 

Dirgelwch ynddi sy' ; 
Dwy natur mewn un person, 

Yn gyson yno gaed, 
Anfeidrol a thragwyddol 

Yw rhinwedd dwyfo) waed. 



HYMNAU. 271 

S Of' enaid gwel addasrwydd 

Y person dwyfol hwn, 
Anturia iddo'th fywyd, 

A bwrw arno'th bwn: 
Mae'n ddyn i gydymdeimlo 

A'th holl wendidau i gyd, 
Mae'n Dduw i fỳnu'r orsedd, 

Ar ddiafol, cnawd, a byd. 

45 1 • Ymbil am faddeuaut. . . M. N. 7, 6. 

• PECHADUR wyf, Arglwydd, 

Sy'n curo wrth dy ddôr, 
Erioed mae dy drugaredd 

Diddiwedd yn ystôr ; 
Er i ti faddeu beiau 

Rifedi'r tywod mân, 
Gwn fod dy hen drugaredd 

Lawn gymaint ag o'r blaen, 

2 Dy hen addewid rasol, 

A gadwodd rif y gwlith 
O ddynion wedi'u colli, 

A gân am dani byth ; 
Er cael eu mynych glwyfo 

Gan bechod îs y nen, 
Iacheir eu mawrion glwyfau, 

A dail y bywiol bren. 

3 Ni cheisia'i yn wyneb Moses, 

Ond Iesu i ddadleu 'nghwyn, 
Y cyfiawn dros'r anghyfiawn, 

Fu farw er fy mwyn ; 
Yn ymchwydd yr Iorddonen, 

Ac yn y farn a ddaw ; 
Diangol yn y diwedd 

A fyddaf yn ei law. 



272 HYMNAU. 

4 Gwasgara 'r tew gymylau, 

Oddiyma i dỳ fy Nhad, 
Datguddia i mî beunydd 

Yr iachawdwriaeth rad ; 
A dywed air dy hunan 

Wrth f ' enaid clwyfus trist, 
Dy fod yn maddeu 'meiau 

Yn haeddiant Iesu Grist. 

4:53. Ymbil am rat. . . M. JV*. 7, 6. 

TI Farnwr byw a meirw, 

Sydd âg allweddau 'r bedd, 
Terfynau eitha'r ddaear 

Sy'n dysgwyl am dy hedd ; 
'Dyw gras i ti ond gronyn, 

Mae gras ar hyn o brj'd 
Ryw filoedd maith o weithiau 

I mi yn well na'r byd. 

2 flaen y fainc rhaid sefyll, 

Ie sefyll cyn bo hir ; 
Kid oes a'm nertha yno 

Ond dy gyfiawnder pur ; 
Myfi anturia 'n ëon 

Trwy ddyfroedd a thrwy dân, 
Heb oleu ac heb lewyrch 

Ond dy gyfiawnder glân. 

4Lt>3« Rhagoriaeth Crist. . . M. J\T. 7, 6. 

RHYFEDDOD welodd Moses, 

Y berth yn llosgi'n dân, 
Yn para heb ei difa, 

Yn tyfu fel o'r blaen, 
Mwy rhyfedd gweled Iesu, 

Preswylydd mawr y berth, 
Yn faban yn y preseb, 

Heb arian ac heb werth. 



HYMNAÜ. 273 

2 Rhyfeddod gweled Isaac, 

Ar ben Moria draw, 
Ao Abram wrth yr allor, 

A'r gyllell yn ei law ; 
Mwy rhyfedd gweled Iesu, 

Yn rhwym dan law ei Dad, 
A'r cleddyf yn ei ystlys, 

Yn marw yn ei wa'd. 

3 Rhyfeddod gweled Joseph, 

A'i frodyr yn gytun, 
Heb gofio 'r hen gamweddau, 

Ond maddeu bob yr un ; 
Rhyfeddod mwy gwel'd Iesu, 

Ỳn derbyn dyn i'w gôl, 
A ddarfu gynt ei werthu 

Am ry w bleserau ffôl. 

4L3>4« Digonoldeb Crist. . . M . JV. 7, 6. 

MAE Crist a'i w'radwyddiadau, 

A'i groesau o bob rhyw, 
Yn ddigon i mi i farw, 

Yn ddigon i mi i fyw; 
Can's yn ei groes mae coron 7 

Ac yn ei wawd mae bri, 
A thrysor yn ei gariad, 

Sydd fwy na'n daear ni. 

2 Pan byddo saethau angeu, 
Yn glynu dan fy mron, 
Ni thâl pleserau daear, 

Mo'u caru'r fynyd hon : 
Cael gweled wyneb Iesu, 

Fu farw ar Galfari, 
A wna i'm henaid ganu, 
Yn ngwyneb angeu du. 
8a 



274 HYMNAU. 

4LS5m Digonoldeb Crist. . . M. JV. 7, 6. 

O'R nef mi glywais newydd, 

Fe'm cododd ar fy nhraed, 
Fod ffynon wedi'i hagor, 

I'r cleifion gael iachâd ; 
Fy enaid, hed yn ebrwydd, 

A phaid a llwfrhau, 
O'th flaen mae drws agored, 

Na ddichon neh ei gau. 

2 Fe ddaeth i wella'r archoll, 

Trwy gyra'ryd clwyf ei hun ; 
Etifedd nef yn marw 

I wella marwol ddyn ; 
Yn sugno'n llwyr y gwenwyn 

A rodd y sarff i ni, 
Ac wrth y gwenwyn hwnw 

Yn marw ar Galfari. 

3 Bechadur, gwel E'n sefyll 

Yn llonydd ar y groes ; 
Olyw'r griddfan sy'n ei enaid 

Tan ddyfnder angeu loes ; 
O gwrando ar ei ruddfan, 

Mae pob ochenaid drud 
Yn floedd yn nghlustiau'r nefoedd 

Am faddeu beiau'r byd. 

4 Gwel ar y croesbren chwerw 

Gyfiawnder mawr y ne', 
Doethineb, a thrugaredd, 

Yn gorwedd mewn un lle, 
A chariad anfesurol, 

Yn awr í gyd yn un, 
Fel afon fawr lifeiriol 

Yn rhedeg at y dyn. 



HYMNAU. 275 

4:50. Llawnder Crist. . . M. JV, 7, 6. 

DAETH i mi iachawdwriaeth, 

Trwy eitha' chwys a gwaecl, 
Mae 'n codi pechaduriaid 

O'r dyfnder ar eu traed : 
'D âi byth i 'mofyn haeddiant, 

Trwy'r nef na'r ddaear lawr, 
Ond haeddiant pen Calfaria, 

Rhinweddau'r aberth mawr. 

2 Fe'm siomWyd gan y ddaear, 

Fe'm siomwyd gan y byd, 
Fe'm siomwyd gan fy nghalon, 

Fwy na chan rhai'n i gyd : 
Mewn myrdd o demtasiynau, 

A mil o groesau'r llawr, 
Ni safodd neb yn ffyddlon, 

Ond fy Eiriolwr mawr. 

3 Brawd anwyl sy'n ein cofio 

Mewn oriau cyfyng caeth, 
Brawd llawn o gydymdeimlad, 

Ni chlywyd am ei fath; 
Brawd cadarn yn y frwydr, 

Fe geidw'i frodyr gwàn, 
Yn dirion dan ei aden, 

Fe ddaw a'r llesg i'r làn. 

45 T» Goludoedd Crist. . . M. JV. 7, 6. 

O IACHAWDWRIAETH hawddgar, 

O iachawdwriaeth gref ! 
A ddaeth o'r nef i'r ddaear, 

I'n dwyn o'r ddae'r i'r nef ! 
Yr Iesu pur a glwyfwyd, 

Er gwir iachâd i'n briw ; 
Fe'i profwyd, fe'i perffeithiwyd, 

Yn fythol Feddyg gwiw. 



276 HYMNAU. 

2 Awn ato dan ein clwyfau, 

Ei glwyfau a'n iachâ; 
Awn ato dan ein beichiau, 

Ei wendid a'n cryf hâ : 
Awn, awn, dan farn marwolaeth, 

Ei angeu rydd in' fy w ; 
Mae'n awdwr iaehawdwriaeth, 

Iachawdwr cyflawn yw. 

3 Awn ato Ef am gymod, 

Am lawn faddeuant rhad ; 
Am rym yn erbyn pechod, 

Am sanctaidd wir lanhâd ; 
Awn ato yn ddibryder 

Am nerth i ddwyn y groes, 
Awn ato Ef mewn hyder 

Tan bob cystuddiol loes. 

45 8 • Teìlyngdod Crist. . . M. JV. 7, 6. 

Y GWAED, y gwaed a lifodd 
Ar groesbren un prydnawn 
Yn hwnw y derbyniodd 
Y ddeddf foddlonrwydd llawn ; 

Y gwaed, y gwaed a olcha 
Bechadur du yn wyn; 

Dadseiniwn Haleluia 
Am waed Oalfaria fryn. 

2 Y gwaed, y gwaed a egyr 
Holl ddorau'r nefoedd lon ; 

Y gwaed, y gwaed rydd gysur 
Dan holl gurfëydd y fron ; 

Ar fryniau anfarwoldeb, 
Pan yno sang fy nhraed, 

Fy nghân am dragwyddoldeb 
Gaiff fod — Y gwaed, y gwaed. 



HYMNAU. 277 

4;O0* Rhan yn Nghrist. . . M . JV. 7, 6. 

FYTH, fyth rhyfeddai'r cariad,- 

Yn nhragwyddoldeb pell, 
A drefnodd yn yr arfaeth 

Im' etifeddiaeth well 
Na'r ddaear a'i thrysoran, 

A'i brau bleserau yn nghyd ; 
Fy nghyfoeth mawr diderfyn 

Yw Iesu, Brynwr byd. 

2 Ar noswaith oer fe chwysai 

Y gwaed yn ddafnau 'lawr, 
Ac ef mewn ymdrech meddwl 

Yn talu'n dyled mawr ; 
Fe yfai'r cwpan chwerw 

Ẅrth farw ar y pren ; 
Palmantodd ffordd i'r bywyd, 

O'r ddaear hyd y nen. 

3 Tragwyddol glod i'r cyfiawn 

Fu farw tros fy mai ; 
Fe adgyfododd eilwaith 

O'r bedd i'm cyfiawnhau: 
Ar orsedd ei drugaredd, 

Mae'n dadleu yn y ne' 
Ei fywyd a'i farwolaeth 

Anfeidrol yn fy lle. 

400« Digon yn Mghrist. . . M. JV. 7, 6. 

O YSBRYD pur nefolaidd, 

Cyn elwy' lawr i'm bedd, 
Trwy ryw athrawiaeth hyfryd, 

Gad i mi brofi'th hedd; 
Maddeuant, O maddeuant, 

Maddeuant cyfan rhad, 
Yw'r cyntaf peth wy'n geisio, 

Yr awrhon yn dy waed. 



278 HYMNAU. 

2 Mae ynddo nerth diderfyn, 

Doethineb mawr yn rhad, 
Deng miliwn o rinweddau 

Yn rhagor yn y gwaed ; 
Mae ynddo bob rhyw angen, 

Sydd ar bechadur gwan, 
Tan filoedd o amheuon, 

I godi ei ben i'r làn. 

3 A raid i minau drengu 

eisiau dyfroedd clir? 
'Rwy' bron llewygu'n tramwy 

Y dyrys anial dir ; 
Dwg fi i'r dyfroedd tawel, 

Y porfeydd gleision mawr, 
Lle mae y rhai lluddedig 

Yn rhoddi eu penau i lawr. 

461* Aberth digonol. . . M. N. 7, 6. 

UNWAITH am byth yn ddigon 

1 wisgo 'r goron ddrain, 
Unwaith am byth yn ddigon 

I ddyodde'r bicell fain, 
Un aberth fawr gwirfoddol, 

Ddyoddefodd ddwyfol lid, 
Un Iesu croeshoeliedig, 

Yn feddyg trwy'r holl fyd. 

5 dyma fawr ryfeddod, 
I un ag oedd yn Dduw, 

Ddyodde' a marw drosom, 
Er mwyn i ni gael by w ; 

O gariad digyffelyb, 

gariad pur didrai, 
Ddangoswyd ar Galfaria 

1 ni sydd lawn o fai. 



HYMNAIL m 

Z Teiîwng yw'r Oen a laddwyd, 

O'r hoil ogoniant raawr, 
Trwy ganol nef y nefoedd, 

Ae yrna ar y lîawr : 
Pan eîo'r greadigaeth 

Yn nlw gan y tân, 
Teiîyngdod Iesu drosof 

Fydd fy nhragwyddol gan. 

46«« Armylydyr Eglwys. . . J*f. iV. 7, (L 

PWY welaf fel f ' Anwylyd, 

Yn hyfryd ac yn hardd, 
Fel ffrwythlon bren afalau 

'JST rhagori ar brenau'r ardd; 
Oe's eistedd tan ei gysgod, 

Ar lawer cawod flin, 
A'i ífrwyth oedd fil o weithiai. 

I'm genau'n well na gwin. 

4103« Jẅddfa dawü. . JYL JV*. 7. 6. 

O F'ENAID, gwel fath noddfa 

Ddiysgog gadarn yw, 
Yn nghanol eyfyngderau 

Tragwyddol ras dy Dduw; 
Dy noddfa glyd a'th drigfa, 

A'th hyfryd dawel nyth, 
Yn nyfnder pob cystuddiau 

Fo dan ei aden byth. 
2 f 'enaid, moria bellach 

Yn mlaen tua'r nefol wìad^ 
Tawelodd Iesu'r stormydd. 

Oddiyma i dŷ fy Nhad: 
Nac ofna mwy wrth forio, 

Ti elli gael o hyd 
Àrogli ó'i rhinweddau, 

A gwel'd ei thrysor drscL 



280 HYMNAÜ. 

3 'Rwyf yn dy ddewis/Arglwydcî, 

Yn Briod ac yn Dduw ; 
Mae 'tb angeu drud yn deilwng 

O'm moliant tra b'wyf byw : 
'Does arall dan y nefoedd 

All roddi i mi bedd, 
A gwneud im' orfoleddu 

Pan b'wy'n wynebu'r bedd. 

4L64:» Ystyriaeth ar gyflwr ieuenctyd. . . M. N. 7, 

O PWY all beidio wylo 

"Wrth weled ie'nctyd glân 
Yn dilyn llwybrau pechod, 

A myn'd tuag uffern dân ; 
Gweddiwn ar i'r Arglwydd 

Ar fyr ymwel'd â hwy ? 
Cyn delo'r dydd cyhoeddi 

Na byddo galwad mwy. 
2 Gwynfyd y rhai sy'n gwrando 

Lleferydd Iesu gwiw ; 
Ac yn rhoi blodau'u dyddiau- 

Y"n ufudd iawn i Dduw ; 
Cânt yma rai defnynau 

O'r melys hyfryd hedd ? 
A nofio yn ei gariad 

Yr ochr draw i'r bedd. 

4:0«! • Parch i'r Sabboth. , . M. JV% 7, 6. 

MAE arnaf rwymau i ddiolch 

Am wel'd dy-eiriau gwiw, 
Sy'n dangos pla fy nghalon, 

A'r ffordd im' ddod at Dduw; 
O Arglwydd dysg fi i ddarllen, 

A 'nabod Iesu'n rhan, 
Tra byddwy'n teithio'r anial 

Fe gynal f'enaid gwan, 



HYMNAU. 281 

2 Fy nghydfforddolion ieuainc, 

perchwch Sabboth Duw ! 
Can's dydd o farchnad enaid 

1 ddyn am fywyd yw ; 
Ei oriau defnyddiwch ! 

Yn moreu ddydd eich oes, 
Fel caífoch adnabyddiaeth 
O Grist a gwaed ei groes, 

460« Dechreu oed/a. . . M. JV. 7, 6. 

WEL dyma oedfa newydd, 

Arglwydd dyro rym, 
I ymladd â phla calon 

A llid gelynion llym ; 
Mae llawer mil o bethau 

Am gael fy mhen i lawr, 
Nid oes a'in ceidw'n unig 

Ond gallu'r Meddyg mawr. 

2 O Arglwydd dysg im' chwilio 

1 wirioneddau'r gair, 
Nes dod o hyd i'r Oeidwad, 

Fu gynt ar liniau Mair : 
Mae Ef yn Dduw galluog, 

Yn gadarn i iachâu, 
Er cymaint yw fy llygredd, 

Mae'n ífynon i'm glanhau. 

3 Pa Dduw yn mhlith y duwiau 

Sydd debyg i'n Duw ni ? 
Mae'n hoffi maddeu'n beiau, 

Mae'n hoffi gwrando'n cri ; 
Nid byth y deil eiddigedd, 

Gwell ganddo drugarhau, 
Er maint ein hanheilyngdod, 

Mae'i gariad yn parhau. 



282 HTMNAU. 

407« Dechreu oedfa. . . M . JV. 7, 6. 

"WEL dyma oedfa newydd, 

Duw rlio dy fendith lawr, 
Rho gymhorth ini ddadleu 

Dy addewidion mawr ; 
Cyfrana ddoniau 'th Yshryd 

Yn hyfryd arnom ni, 
Fel gallom gyda phleser 

Dy wir addoli di. 

2 Rho gymhorth i weddio, 

A gwrando di ein cwyn, 
Rho gymhorth i bregethu 

Dy wirioneddau mwyn ; 
Rho gymhorth ini wrando 

Yn syml gyda phwyll, 
A chwenych fel babanod 

Y nefol laeth didwyll. 

3 Arglwydd dyro awel, 

A hono'n awel gref. 
A godo f 'Ysbryd egwan 

O'r ddaear hyd y nef ; 
Yr awel sy'n gwasgaru 

Y tew gymylau mawr, 
Mae f 'enaid am ei phrofi, 

O'r nefoedd doed i lawr. 

4:68« Cof am Grist. . . M. N. 7, 6. 

COF am y cj^fiawn Iesu, 

Y Person mwyaf hardd, 
Ar noswaith drom anesmwyth 

Fu'n chwysu yn yr ardd ; 
Ei chwys yn ddafnau gwaedlyd 

Yn syrthio ar y llawr ; 
Bydd canu am ei gariad 

I dragwyddoldeb mawr. 



HYMNAU. 283 

2 Oof am y llu o filwyr 

A'u gwaewffyn yn dod, 
I ddala'r Oen diniwed, 

Na wnaeth ddim drwg erioed ; 
Gwrandewch y geiriau dd'wedodd, 

(Pwy all'sai ond efe !) 
Gadewch i'r rhai'n fyn'd ymaith, 

Cymerwch fì'n eu lle. 

3 Cof am ein Harglwydd Iesu, 

Cyn iddo brygu ei ben, 
Yn dweyd y gair " Gorphenwyd," 

Cyn marw ar y pren ; 
Ac yna fe 'madawodd, 

I'r nef ei enaid aeth : 
Bydd canu am ei goncwest 

I dragwyddoldeb maith. 

469* Wrth adael y bwrdd. . . M. K 7, 6. 

FFARWEL, gyfeillion anwyl, 

Dros enyd ni 'madawn, 
Tra byddom yn y rhyfel 

Gwnaed Duw ni'n fiýddlon iawn ; 
Ar fyr fe wawria'r bore, 

Cawn gwrddyd uwch y llawr, 
I wledda yn dragywydd 

Yn mhlith y dyrfa fawr. 

2 'Fydd yno neb yn athrist, 

Gan unrhyw friw na phoen, 
Ond pawb a'u tanau'n dỳnion, 

Yn moli'r addfwyn Oen ; 
Hwy ganant Haleluia, 

Mewn nefol hyfryd iaith ; 
Bydd mwy fwy eu dyddanwch 

I dragwyddoldeb maith ! 



284 HYMNAU. 

4 m "• Craig yn eylfaen. . . M . JV. 7, 6. 

AM graig i adeiladu, 

Fy enaid chwilia'n ddwys ! 

Y sylfaen fawr safadwy, 
I roddi arni'th bwys : 

Bydd inelys yn yr afon, 
Gael craig a'm deil i'r làn, 

Pan byddo pob rhyw stormydd 
Y.n curo ar f 'enaid gwàn. 

2 fewn i'r graig nid ofnaf 

Elynion gwaetha'u gwedd ; 
O fewn i'r graig mi ganaf, 

Yn ngwyneb augeu a'r bedd ; 
O fewn i'r graig gorchfygaf 

Fy holl elynion câs; 

Y graig yw'm hamddiffynfa, 
Tra byddwyf ar y maes. 

3 Am graig yr iachawdwriaeth, 

Fy enaid egwan cân ; 

Y sylfaen fawr dragwyddol, 
A'r hyfryd gongl-faen ; 

Fy noddfa rhag ystormydd, . 

Ny nghysgod rhag y gwres ; 
Mae'n ganmil mwy rhagorol 

Na chedyrn furiau prês.. 

4L71« Rhyddid i'r Caethion.. . M. N. 7, 6. 

AGORODD ddrws i'r caethion, 
I ddod o'r cystudd mawr, 

A'i werthfawr waed fe dalodd, 
Ein dyled oll i lawr , 

Nid oes dim damnedigaeth 
1 neb o'r duwiol had, 

Y gwaredigion canant 

Am rinwedd mawr ei waed. 



HYMNAÜ. 285 

2 Fe genir ao fe genir, 

Yn nhragwyddoldeb maith, 
Os gwelir un pererin 

Mor llesg ar ben ei daith, 
A gurwyd mewn tymhestloedd, 

A olchwyd yn y gwaed, 
A gànwyd ac a gadwyd, 

Trwy iachawdwriaeth rad. 

3 Wel dyma'r nn sy'n maddeu 

Pechodau rif y gwlith, 
'Does mesur ar ei gariad, 

Na therfyn iddo byth ; 
Mae'n 'mofyn lle i dosturio, 

Mae'n hoffi trugarhau, 
Trugaredd i'r amddifaid 

Sydd ynddo i barhau. 

4 m «• Byw yn dduwiol. ..M. N. 7, 6. 

WRTH deimlo grym fy llygredd, 

'Ewy'n ofni tynu 'n ol, 
Duw dyro nerth bob mynyd 

I redeg ar dy ol ; 
Kho i mi ysbryd gwylio, 

Tra byddwyf ar y llawr, 
A chadw ofn duwiol 

Yn f 'enaid bob rhyw awr. 

2 Rho gymhorth i ryfela, 

A ngolwg ar y gwaed, 
Nes cael y gelyn ola' 

O'r diwedd dan fy nhraed ; 
Trwy ffydd gwna i mi edrych 

Yn graff i'r ochr draw ; 
Yn ngwyneb profedigaeth, 

O cynal fi yn dy law. 



286 HYMNAU. 

3 Dysg i mi brynu'r amser, 

A'i dreulio i ti'n llwyr, 
Myfyrio ar dy gariad, 

O'r boreu hyd yr hwyr; 
Dal fi a^th fraich dragwyddol, 

Oddiyma hyd y bedd 
A dwg fì ar ddelw Iesu 

I mewn i wlad yr hedd. 

4:73« Gwerth Crefydd. . . M. JV. 7, 6. 

AM grefydd ymofynwn, 

A cheisiwn nes ei chael ; 
Gall hon ein dal a'n llòni, 

Pan fo'm ar wely'n wael; 
Gall fyw mewn cyfyngderau, 

Rhydd oleu yn y glyn ; 
A medi geir o'r ffrwythau 

Byth fry ar Sion fryn. 

2 Gwir grefydd ddeil i fyny 

Ein hysbryd, tra b'om ni 
Yn dysgwyl am y gobaith 

Tra gwynfydeclig fry ; — 
Sef dysglaer ymddangosiad 

Ein Harglwydd hael o'r nef ; 
A'n ffydd yn tawel bwyso 

Ar ei addewid ef. 

4rT4« Dirgelwch Duwioldeb. . . M. K 7, 

FOROEDD o ddoethineb 
Oedd yn y Duwdod mawr, 

Pan y cyfranai'i gariad 
I bryfed gwael y llawr ; 

A gwneuthur i'w drugaredd, 
A'i dostur maith yn nghyd, 

1 redeg megys afon 

Lifeiriol dros y byd ! 



ÍHYMNAU. 287 

2 Daeth i mi iechydwriaeth 

Drwy rinwedd gwaed ei groes, 
Caed i mi bob cyflawnder 

Er mwyn ei farwol loes ; 
Y gyfraith lân droseddwyd 

A ga'dd anrhydedd llawn; 
Cyfiawnder a foddlonwyd 

Yn ei anfeidrol Iawn. 

£7Ö, " Eto mae lle.". . . M . JV. 7, 6. 

FE dorodd Iesu 'r muriau, 

A'r cedyrn ddorau pres, 
Oedd rhyngom ni a'r by wyd ; 

Mae 'r gwynfyd heddy w 'n nes : 
Ffordd newydd a agorwyd, — 

Mae 'r pyrth o led y pen, 

ymyl dinas dystryw, 

I entrych nefoedd wen. 

2 Doed tlodion ac efryddion, 

A'r gwy wedigion oll ; 
Fe 'u gwneir trwy Grist yn agos, 

'Does achos bod ar goll : 
Mae Salem heb ei llenwi, 

Mae ynddi le o hyd 

1 bob rhyw iaith a phobl, 
O bedwar parth y byd. 

3 Arglwydd galw eto 

Fyrddiynau ar dy ol, 
A thòr yr holl gadwynau 

Sy'n dal eneidiau 'n ol ; 
A galw hwynt o'r dwyrain, 

Gorllewin, gogledd, de, 
I'th eglwys yn ddiattal, 

Mae digon eto o le. 



288 HYMNAÜ. 

4rTö« Pretteyl y Goruchaf. . . M . Jf. 7, 6. 

PRESWYLFAN y Goruchaf 

Yw trugareddfa'r arch ; 
Y dwyfol haeddiant perffaith 

A rodd i'r gyfraith barch ; 
Oddiyno rhed bendithion 

Yr addewidion mawr, 
Yn siriol ffrwd cysuron 

I Sion ar y llawr. 
2 Mae hylwydd afon helaeth 

Yr iechydwriaeth wiw ; 
A'i ff'rydiau goleu gwiwlwys 

Yn dod i eglwys Dduw ; 
Mae'n rhoi llawenydd calon 

I'r dinasyddion sydd 
I'r Iesu'n wir ddilynwyr, 

Trwy feddu cywir ffydd. 

4LTT» Goheithio yn Nghrist... M. N. 7, 6. 

PWY glywodd am bechadur 

Mewn unrhy w oes na gwlad, 
Erioed a ddaeth at Iesu, 

Fu farw wrth ei draed ? 
Ni thyr y gorsen ysig, 

Ni wrthyd neb a ddaw, 
Ni ddifíydd lin yn mygu, 

Af ato yn ddifraw. 
2 Mi glywais sôn am dano, 

Mi glywais lawer gwaith, 
Fod ynddo drugareddau 

Sydd fwy nâ'r moroedd maith ; 
Ymbiliaf am drugaredd, 

A dysgwyl byth y'm cair ; 
Os trengu wnaf, mi drengaf 

A'm gobaith yn ei air. 



HYMNAU. 289 

478» Ofnì peehu. . . M. N. 7, 6. 

TRA byddwyf yma 'n teithio 

Ar wyneb daear lawr, 
Rho rym i'th anrhydeddu 

A'th ofni, Arglwydd mawr; 
Gwna i mi ofni pechu 

Yn fwy nag ofni 'r tân, 
A charu yn íÿ nghalon 

Dy union gyfraith lân. 

470« Byr gystuddiau. . . M. N. 7, 6.' 

ER dyoddef blin gystuddiau, 

Peth am ddeng niwrnod yw ; 
Try pob peth er daioni 

I'r rhai sy'n caru Duw ; 
Ac hefyd, o'i drugaredd 

Ceir nerth yn ol y dydd, 
A chymhorth fel bo'r achos, 

Ond i ni fyw drwy ífydd. 
2 Am hyny byth diolchaf 

Fy mod hyd heddy w 'n fy w, 
Er gwaethaf grym y gwyntoedd, 

Fy Nhad sydd wrth y llyw ; 
Af bellach drwy'r tymhestloedd, 

Yn dawel yn ei law, 
"Nes taflo'r dòn ddiweddaf 

Fi 'n íach i'r porthladd draw. 

4:S0« Hyder a Gwroldeb. . . M. N. 7, 6. 

MI ganaf mewn llawenydd, 

Daeth Iesu i'm rhyddhau, 
Mae'r dedwydd ddydd yn dyfod 

Y derfydd fy holl wae ; 
Mi lechaf yn y ddaear, 

Caitf llwch at lwch i fyn'd, 
O angen, ti gai wybod 

Fod Iesu i mi'n Ffrynd. 
9 



290 HYMNAÜ. 

2 Mi bwysaf ar ei fynwes, 

• Eisteddaf dan ei groes, 
A daliaf afael arno 

Yn nyfnder angeu loes ; 
Mae f 'enaid gwan yn credu 

Cai'r delyn yn fy llaw 
Yn mblith y dorf aneirif, 

Ar fyr yr ocbr draw. 

4:8 1 Rhagluniaethau trallodus.. . . M N. 7, 6. 

ENEIDIAU llesg ac ofnus, 

Cymerwcb gysur cry', 
Mae'r holl gymylau duon 

Sy'n creu'r fath fraw i chwi, 
Yn llawnion o drugaredd, 

A thòrant yn y man, 
Yn gawod o fendithion, — 

Hyn fydd eich dedwydd ran. 
Na fernwch Dduw wrth deimlad, 

Ond bydded genych fíydd, 
■ I bwyso arno'n gadarn 

Am nerth yn ol eicli dydd ; 
Tu draw i ragluniaethau 

Fo'n gwgu'n erchyll iawn, 
Mae'n cuddio wyneb siriol 

Sy'n gwisgo gwenau llawn. 

480« Goruchafiaeth yr Efengyl. .. M. JV*. 7, 6. 

FE dòrwyd careg allan 

O'r mynydd nid â llaw ; 
Bydd iddi lenwi'r gwledydd 

Ry w byfryd ddydd a ddaw ; 
A bydd i'r gareg hòno 

Cyn hir falurio'n lân 
Y delwau meirw a dylion, 

Yn fawrion ac yn fân. 



HYMNAU. 291 

2 Fe â'r newyddion gorau 

I gonglau pella'r byd ; 
Bydd mynydd tŷ yr Arglwydd 

Goruwch y bryniau i gyd ; 
Gwledd lawn o basgecfigion, 

Yn mynydd Sion sycìd; 
"Wynebau tuag ato 

Ry w filoedd eto fydd. 

49oi Cleddyfaun sychau. . . M. JV*. 7, 6. 

DAWr dydd i droi'r cleddyfau 

Yn sychau cyn bo hir, 
Troir hefyd yn bladuriau 

Y gwaewftyn, mae'n wir ; 
A derfydd y terfysgoedd, 

A'r swn rhyfeloedd sydd ; 
Pêr seinio Haleluia 

Yn lle rhyfela fydd. 
2 Daw dynol draddodiadau, 

Eai gau i lawr i gyd ; 
Bydd enw'r addfwyn Iesu 

I fyny drwy'r holl fyd ; 
Ei wir lywodraeth hefyd, 

Heb syflyd, fyth a sai' ; 
Cyfraned eto ragor 

O'i drysor — mae'n ddidrai. 

4: 8 4:« Dryllio'r delwau. . . M. N. 7,6. 

AED sôn am Geidwad enaid 

I dir yr India draw, 
A boed i filwyr Sîon 

Orchfygu ar bob llaw ; 
I lawr y delo'r delwau, 

A'r holl eilunod mud ; 
A'r Iesu fo'n teyrnasu 

Dros holl derfynau'r byd. 



292 HYMNAU. 

4loO« Emyn Genadol. . . M. N. 7,G. 

O GREENLANDoerfynyddig, 

O draethau'r India fawr, 
Lle cluda ffrydiau Affric 

Y tywod aur i lawr ; 

O lawer gwlad ddyfradwy, 
O lànau'r palmwydd gwyrdd, 

Erfyniant ein cynorthwy, 
Bhag coel grefyddau fyrdd. 

2 A allwn ni oleuwyd 

Drwy rad y nefoedd fry, 
Nacâu rhoi llusern by wyd 

I'r sawl mewn tywyllwch sy? 
Cyhoedder iechydwriaeth 

A gorfoleddus lef, 
Nes dysgo'r byd wybodaeth 

O gû Eneiniog nef. 

3 Ewch, wyntoedd, ewch â'r newydd, 

Ymdreigla, dòn, o hyd, 
Nes fel rhyw fòr o glodydd 

Y taeno dros y byd : 

Nes daw yr Oen fu'n gwaedu 
Dros feiau'r byd yn rhad, 

Mewn gwynfyd i deyrnasu 
Dros ei brynedig hâd. 

4:86» Brawd erbyn caledi. . . M. N. 7, 6. 

HOSANA, Haleluia, 

Fe anwyd brawd i'ni, 
Fe dalodd ef ein dyled 

Ar fynydd Calfari : 
Brawd yw mewn dydd cyfyngder, 

A ddeil fy mhen i'r lán; 
Brawd y w a gâr bob amser, 

Yn nglianol dwfr a thân. 



HYÎOTAU. 

2 Brawd anwyl sy'n ein cofio 

Mewn oriau cyfyng caeth, 
Brawd llawn o gydymdeimlad, 

Nid oes yn bod ei fath ; 
Brawd cadarn yn y frwydr, 

A geidw'i frodyr gwàn ; 
Yn dirion dan ei aden 

Fe ddaw â'r llesgj'r làn. 

48 # • Ymadawiad a^r byd. . . M. JV. 7, 6. 

ÀR fyr caf rodio'r ÜwyÖr, 

Na ddeua'i bytli yn ol, 
Mi rof ífarwel dragwyddol 

I'r holl forwynion rìòl ; 
Fe dderfydd sôn ara bechod, 

Cystuddian, poen, a braw, 
Gwynfyd ga'i draw'r lorddonen, 

Balmwydden yn fy llaw. 

2 Ymado wnaf â'r babell, 

'Ewy'n trigo ynddi'n awr ; 
Colofnau'r tŷ ddattodir, 

Fe'u cwympir oll i law r r ; 
A pob gwahanglwyf ymaith, 

Glân fuddugoliaeth mwj, 
'Ewy'n canu wrth gofio'r bore, 

Na w T elir arna'i glwy'. 

3 Os gwelir fi bechadur, 

Ryw ddydd ar ben fy nhaith, 
Rhyfeddol fydd y canu, 

A newydd fydd yr iaith ; 
Yn seinio buddugoliaeth 

Am iachawdwriaetli lawn ; 
Heb ofni:colli'r frwydr 

Y boreu na'r prydnawn. 



294 HYMNAU. 

4o3# Glyn cysgod angeu. . . M. JV. 7, 6. 

'EWY'N" tynu tua'r terfyn, 

'Hwyf ar ddisgynfa'r bryn; 
Ai dyffryn cysgod angeu 

Yw'r dyií'ryn tywyíl liyn? 
I'r didranc dragwyddoldeb, 

Heb undyn imi'n blaid, 
Ehwng ofni a gobeithio, 

Anturio iddo raid. 

2 Nac ofna, cred, fy enaid, 

Yr Arglwydd yw dy Dduw, 
Efe yw'r adgyfodiad, 

A'r by wyd hefyd y w ; 
Dan chwerwon loesau marw 

Gafaela yn ei air, 
Yr hwn a gredo ynddo, 

Er marw fe'i bywheir. 

4:8 0» Cyfaill yn angeu. . . M. N. 7, 6. 

O AM gael Iesu'n Gyfaill, 

A'm dalio i'r awr a ddaw, 
Pan byddo angeu 'n curo, 

A phawb yn cilio draw ; 
Pryd hyn bydd da bod Iesu 

Yn Gyfaill ac yn Frawd, 
I'm harwain trwy'r Iorddonen, 

Lle na ddaw braich o gnawd. 
2 Mae golwg ar b} 7 rth angeu 

Yn erchyll iawn i mi ; 
A dyfroedd yr Iorddonen 

Yn ddyfnion ac yn ddu ; 
Bydd rhodio'r dyffryn tywyll 

Yn drwm i'm henaid trist ; 
A'r ffordd yn dra^dyeithr, 

Heb gwmni Iesu Grist. 



HYMNAU. 295 

3 Nid oes ond gwel'd fy Mhrynwr 

Ÿn gwaedu ar y bryn ; 
A fìýdd i 'inaflyd ynddo, 

A'm cynal i'r pryd hyn ; 
Fe wared rhag euogrwydd 

Ac ofnau angeu du ; 
Fe wna fy ffordd yn hyfryd 

Oddi yma i'r Ganaan fry. 

<y|00« Digon yn angeu. . . M. JV. 1, 6. 

PWY ddyry im' falm o Gilead, 

Maddeuaní pur a hedd, 
Nes gwneud i'm hysbryd edrych 

Heb ofni ar y bedd ; ; 
A dianc ar wasgfeuon, 

Euogrwydd creulon cry' ? 
'Does neb ond ef a hoeliw} T d 

Ar fynydd Calfari. 
2 Mae yma fôr o gysur, 

Yn llifo i fy rhan ; 
Er bod hoil rwydau Satan 

Yn erbyn f 'enaid gwan : 
Bwriadwyd oll eu tori, 

A'r bwriad ddaw i ben, 
Mor siwr a'r bwriad hwnw 

O farw ar y pren. 

419 1 • Taioelwch yn angeu. . . M. N. 1, 6 . 

Y MAE arwyddion angeu 

Yn curo dan fy mron, 
Yn dweyd fod rhaid ymadael 

O'r babell briddlyd hon ; 
Wrth feddwl croesi'r afon, 

Mae f 'enaid i mewn braw ; 
Er hyny 'rwy' ; n hiraethu 

Am fod yr ochr draw. 



296 HYMNAU. 

2 Pan ddelo'r awr i fyny, 

A deued yn ei pbryd, 
Doed angeu pan y delo, 

Ffarwel, ofidiau'r byd ; 
I arall fyd y'm ganwyd, 

I arall fyd 'rwy'n myn'd, 
Ni cheisiaf neb ond Iesu 

"Wrth fyn'd oddiyma'n ffrynd. 

3 Fe ddaw fy ngborff o'r beddrod, 

Fel fy Anwylyd cu, 
Heb unrhyw nwyd ìygredig 

I'm blino fel y bu ; 
Yn nghanol myrdd myrddiynau 

Caf hyfryd lawenhau, 
A'r anthem oll fydd cariad, 

A chariad i barhau. 

192, Cyfarfod y nef. . . M. Jf. 7, 6. 

AF finau i'r Iorddonen 

Yn ddiau maes o law, 
Ond trwy yr Archoífeiriad 

Caf làn yr ochr draw ; 
Diangaf ar elynion, 

Yn iach i Salem dir, 
I hwylio'r deîyn auraidd 

A meddu'r gwynfyd hir. 

2 Mae yno lu o frodyr 

Yn awr ar ben eu taitb, 
Yn ddedwydd wedi gorphen 

Eu pererindod maith ; 
Bn melys eu cyfeillach 

I mi yr ochr hyn, 
Ond bydd yn fil melusacb 

Byth fry ar Sion fryn. 



HYMNAU. 297 

8 Fy enaid paid ag ofni, 

Mi welaf gyrau'r wlad, 
Fy etifeddiaeth werthfawr, 

Terfynau tŷ fy Nhad : 
Oaf yno wledda'n hyfryd 

Ar ffrwythau 'r Ganaan bêr, 
A llawenhau mewn gwynfyd 

Tragwyddol uwch y sêr. 

4 Oaf yno weled Iesu 

Fu farw yn fy lle, 
I'm hachub rhag y fSamiau 

A'm dwyn i deyrnas ne' ; 
Caf orphwys yn ei fynwes, 

Heb aflonyddwch mwy, 
A chanu byth heb dewi 

Am ras ei farwol glwy'. 

4:0 *î. Adgyfodiad gorfoleddus. . . M. JV. 7, 6. 

Y BEDDAU tywyll egyr 
011 ar y boreu wawr, 

Y seintiau'n anllygredig 
Gyfodant fach a mawr, 

Ar wedd Tywysog heddwch, 
Heb un dan glwyf na phoen, 

'Does tafod all fynegi 

Rhagorfraint gwraig yr Oen. 

2 Bydd myrdd o ryfeddodau 

Ar doriad bore wawr ; 
Pan ddelo plant y tònau, 

Yn iach o'r cystudd mawr ; 
011 yn eu gynau gwynion, 

Ac ar eu newydd wedd, 
Yn debyg i'w Hanwylyd, 

Yn dod i'r làn o'r bedd. 



298 HYMNAÜ. 

404;« Clorianau y farn... M. N. 7, 6. 

Y GWR fu ar Galfaria, 

A welir maes o law; 
Yn eistedd ar ei orsedd, 

A'r glorian yn ei law ; 
A phawb a gesglir yno, 

I'w pwyso ger ei fron ; 
f 'enaid cais dduwioldeb, 

A droddo'r glorian lion ? 

2 Daw dydd o brysur bwyso 

Ar grefydd cyn bo Lir; 
Ceir gwel'd gan bwy mae sylwedd, 

A phwy sydd heb y gwir : 
O Dduw rho im' adnabod 

Ar f 'ysbryd ôl dy law, 
Oan's dyna'r ddelw a'r argraff 

A arddelir ddydd a ddaw. 

JLOÔ. Golicg ar y nef. . . M . JV*. 7, 6. 

O AM gael golwg newydd 

Ar gyrau'r hyfryd wlad, 
Lle tyfa pren y by wyd, 

A ffrwythau cariad rhad ; 
Mae yno bob danteithion 

I loni'r clwyfus rai, 
A chroeso i mi wledda 

Er cymaint yw fy mai. 
2 Mae weithiau yn fy enaid 

Ry w chwant i fod yn rhydd, 
Yn debyg i fy mrodyr 

Sydd wedi rario'r dydd ; 
Ar ddysglaer wedd fy Mhriod, 

Heb bechod, briw, na phoen ; 
Caf yno ganu'n beraidd 

Ain rinwedd gwaed yr Oen. 



HYMNAÜ. 299 

496« Can y Gicaredigion. . . M. N. 7, 6. 

O ENW ardderchocaf, 

Yw enw marwol glwy', 
Caniadau'r holl angylion 

Fydd y fatli enw mwy ; 
Bydd yr anfeidrol ddyfais 

O brynedigaeth dyn, 
Gan raddau filoedd yno 

Yn cael ei chanu'n un. 

2 O Arglwydd rho i mi dafod 

Na thawo ddydd na nos, 
Ond adrodd heb ddiffygio 

Am rinwedd gwaecl y groes ; 
Na ddelo gair o'm genau, 

Yn ddirgel nac ar g'oedd, 
Ond am fod Iesu anwyl 

Yn wastad wrth fy modd. 

3 Iesu pwy all beidio 

Dy ganmol ddydd a nos ? 
A phwy all beidio cofio 

ì)y farwol ddwyfol loes ? 
A phwy all beidio a chanu 

Am iachawdwriaeth rad, 
Ag sydd yn teimlo gronyn 

O rinwedd pur dy waed ? 

4 Ni fedr daear ganu, 

A'i holl soniarus lef, 
Ganiadau gan felysed 

Fydd yn ei gwm'ni ef ; 
Ond nawr holl nef y nefoedd, 

Mewn un hyfrydaf dôn, 
A seiniant gyd â'u gilydd 

Ogoniant mawr yr Oen. 



300 HYMNAÜ. 

49 7« Diweddiad. . . M. JV. 7, 6. 

TAITGNEFEDD Duw yn ddiball, 

Sydd uwchlaw deall dyn, 
A gadwo ein ealonau, 

A ninau ynddo'n un ; 
A gras ein Ilarglwydd Iesu, 

A chariad Un yn Dei ; 
Cymdeithas ei Lân Ysbryd 

Fo'n hyfryd gyd â ni. 

4 «J o • Derbyniad gweinidogion. . . JM. JV. 7, 6. 4 Uin. 

O MOR hardd yw traed y rhai 

Sydd yn cyhoeddi hedd ; 
Sion gorfoleddu mae 

Wrth iddi wel'd ei gwedd. 

2 Enill dynion at eu Duw 

Yw eu hyfrydaf waith ; 
Gwneud eneidiau marw 'n fyw 
I dragwyddoldeb maith. 

3 Gyda chlod i Dduw a Christ, 

Mi a'ch derbyniwn chwi ; 
Llawenhaed eneidiau trist, 
Mae'n nefoedd gyda ni. 

4«f «f« JMorio yn mlaen. . . M. N. 7, 6. 3 llin. 

MORIO 'mlaen yr wyf o hyd 
Tua'r ddedwydd Ganaan glŷd, 

Fy nhad sydd wrth y llyw ; 

O fe fydd yn hyfryd, 

Hyfryd, hyfryd, hyfryd, 

O fe fydd yn hyfryd, 
Cael y làn yr ochr draw. 



HYMjSTAU. 301 

2 Rhwng y tònau geirwon croes, 
Pwysaf ar yr hwn a roes 

Ei waed o blaid y gwàn ; 

O fe fydd yn hyfryd, &c. 
Cael fy ìnywyd gyda Ohrist. 

♦500. Cwrdd yn y nef. . . M. JV. 7, 6. 3 llin. 

PAWB sydd yma'n caru Duw, 

Gwedi marw a gânt fyw, 
A chanu yn y nef : 
O hyn fydd yn hyfryd, &c. 

Cwrdd heb byth ymadael mwy ! 

2 Pawb brofasant yma hedd 
Iesu — a gânt wel'd ei wedd, 

A chanu iddo byth : — O hyn &c. 

3 Duwiol a sancteiddiol blant 
Sy'n gweddio, yno'r ânt, 

O'r holl ysgolion Sul : — O hyn &c. 

4 Ein hathrawon rhad a rhydd, 
A'n rhieni yno fydd 

Dros byth yn llawenhau : — hyn &c. 

Ein bngeiliaid gyda hwy 

Yno fydd heb ofid mwy, 
A'u bronau'n llawn o hedd : 
O hyn fydd yn hyfryd, &c. 

Cwrdd heb byth ymadael mwy ! 

^O 1 • Cwrdd yn y nef. . .M.J\T. 7, 6. 3 llin. 

YMA cûr a blinder gawn, 
Yma cwrdd i 'madael wnawn, 
Nid felly yn y nef : 
O hyn fydd yn hyfryd, &c. 
Cwrdd heb byth ymadael mwy. 



302 HYMNAU. 

502» Yr cnaid blinderog. . . M. JV. 7, 6, 8- 

LLAWN o ofid, llawn o wae, 
A llawn euogrwydd du, 
Byth y byddaf yn parliau, 
Heb gael dy gwm'ni cu : 
Golwg unwaith ar dy wedd, 
A'm cod i'r làn o'r pydew mawr : 
O fy Nuw nac oeda'n hwy, 
Rho'r olwg imi'n awi*. 

2 Gwel y truan, gwel y tlawd, 
Yn gorwedd wrth dy draed ; 
O Samariad bydd yn frawd, 
Adfera im' iachad : 

Dyro olew yn fy mriw, 
A chod fi ar dy anifail cun, 
Ac nis gall fyth fyth fy nwyn, 
Ond dy gallu di dy hun. 

3 Dyrus daith i mi sydd wan, 
A bryniau maith o'm blaen ; 
Mi a frawychais lawer gwaith, 
Rhag grym y íflamiau tân ; 
Mae'r Iorddonen heddyw'n fawr, 
Os gwir ddychymyg f 'enaid gwàn : 
Tyred Arglwydd iddi lawr, 

Ac yna dóf i'r làn. 

503* Angeu Crist. . . M. A'. 1, 6, 8. 

IESTJ, y dirmygedig un, 
Ddyoddefodd angeu loes ; 
Gan ryw ddienyddwyr llym, 
Yn wirion ar y groes ; 
Y gruddfanau rodd E' maes, 
Ddaeth a'r trueiniaid oll yn rhydd ; 
Bellach holl ganiadau'r nef 
Byth am Galíaria fydd. 



HYMNAU. 303 

2 foreu-ddydd ddedwydd iawn, 
Pan ddelo'r dorf yn un, 

bob cẁr i 1 r ddaear faith, 

1 gwrdd a'u Harglwydd cun ; 
Derfydd gofid a phob gwae, 
Derfydd temtasiynau maith, 
Derfydd pechod mawr ei rwysg, 
A derfydd dyrus daith. 

3 Ac wrth wel'd yn agosâu 
Eath hyfryd fore wawr ; 
TJn diwrnod goleu clir, 
Maith dragwyddoldeb mawr : 
Pa'm na bawn yn llawen iawn, 
Hyn wy'n 'mofyn ei fwynhau, 
A thyma fref fy enaid gwau, 
Ei wel'd yn agosâu. 

004:« Can y Pererinion. . . M. N. 7, 6, 8. 

COD fy enaid, cais yn awr, 

Dy ran o fewn y ne', 

Cod oddiwrth deganau'r llawr 

I'th enedigol le ; 

Holl elfenau'r ddaear hon 

Doddant ymaith cyn bo hir, 

Cod fy enaid, brysia'n llon 

l'r hoff drigfanau pur. 

2 Rhêd y dyfroedd yn y blaen 
I'r môr heb aros dim, 
At yr haul y cyrcha'r tân, 
Er lleied fo ei rym ; 
Felly'r anian sydd o Dduw 
Llefain mae am wel'd ei wedd : 
Tynu wna i'w hanedd wiw, 
I aros yn ei hedd. 



304 HYMNAU. 

3 Bererinion na thristewch, 
Ond cyrchwch at y nôd, 
Gwel'd eich Iesu'n fuan gewch 
Ar gwmwl goleu'n d'od ; 
Enyd fechan a chewch chwi 
Rwydd-fynediad ato ef, 
Gadael gwaeau heb ddim rhi', 
A'u newid am y nef. 

uOO* Cysgu yn y bedd. . . M. JV. 7. 6, 5. 

M£ gysgaf hûn yn dawel 
Dros enyd yn y grafel, 
Nes dadrus trefn y rhod ; 
Ac yna mewn hedd, mi godaf o'm bedd, 
Ar ddysglaer wedd fy mhriod ; — 
2 I dderbyn nefol goron, 

A gwisgo'r gwisgoedd gwynion, 
A gwledda'n S'ion fry : 
Heb lygredd na chlwy', na gelyn bytii mwy, 
I dramwy yno i'm poeni. 

OOOt Caersalem dawel. . . M. J\T. 7, 6, 5. 

HENFFYCH i'r boreu hyfryd, 
'Ddaw gelyn byth nac adíyd, 
I dir y bywyd fry : 
Y seintiau ddaw 'nghyd, bob wyneb i'r byd, 
Yn unfryd yno i ganu. 

2 Fry yn Nghaersalem dawel, 
Yn mhell o sŵn y rhyfel, 

Caf uchel ganu clôd ; 
Fy nefoedd ddiboen, fydd gweled yr Oen, 
Fe dderfydd sôn am bechod. 

3 Caf wel'd y Bod 'anfeidrol, 
Y Tri yn Ùn tragwyddol, 

Rhyfeddol nefol Oen ; 
Fe'm tynodd yn lân, bentewyn o'r tàn, 
Fy enaid cân yn gyson. 



HYMNAU. 305 

50 7. Nerthu'r gwan. ..Jf.N. 7, 6, 5. 

TRUGAREDD sy'n teyrnasu, 
Gan godi'r gwàn i fyny, 
A'i nertlm'n ol ei ddydd, 
I deithio yn mlaen, er dŵr ac er tân^ 
Tua'r Ganaan nefol beunydd. 

2 Ac yno y gorphwysa, 
Pan y gorpheno'i yrfa, 
Mewn noddfa nefol rydd : 
Ac yna heb friw, caiff ganrnol ei Dduw, 
A dedwydd fyw'n dragywydd. 

508» Sen am Grist. . . M. N. 7, 5, 8. 

AED sôn drwy'r byd am Iesu, 
Ddatguddiodd o'i ras i ni, 

Ei fawr ddoethineb ; 
Prysured y newyddion, 
Trwy ddawn, at bob rhyw ddynion, 

Am ei diriondeb : 
Ef yw, yr un ordeiniodd Duw, 

Yn iawn a chymod, 

Dros bob rhyw bechod, 

A mawr ryfeddod 

Oedd canfod Iesu gwiw, 
Yn myn'd dan ddyrnod angeu, 

Fel byddai i ni gael byw: 
Mae'n ben y llu tu draw i'r llen, 

Ac yn teilyngu 

Ei anrhydeddu 

Am iddo'n caru, 
A'n prynu ar y pren, 
Rhown iddo'r holl anrhydedd 
A'r mawredd mwy — Atnen. 
9a 



306 HYMNAÜ. 

509* Yr adgyfodiad. . . M . JV. 7, 5, 8. 

CAWN weled rhyfeddodau, 
A chlywed sŵn caniadau 

Yr adgyfodiad ; 
Holl ddyífryn angeu'n deíFro, 
Bydd rbyfedd gynwrf drwyddo, 

Wrth floedd yr alwad ; 
Peth syn ! yr esgyrn sychion hyn 

Fu'n wael eu helynt, 

Daw cnawd teg arnynt, 

A bywyd iddynt ; 
A'u gwawr yn ddigon gwyn, 
Cânt godi'n llu anfarwol 

I'r nefol freiniol fryn ; 
Lle bydd y bronau gjnt fu'n brudd 

Ar feusydd gwynfyd, 

Dan lewyrch hyfryd 

Yr Haul na fachlud, 
Mewn bywyd rhyfedd rydd, 
Uwchlaw y du dymhestloedd 
A'u daliodd yn eu dydd. 

5 1 0. Teyrnas Crist. . . M . N. 7, 5, 6, 8, 9. 

TEYRNASA Iesu mawr 

Dros y ddaear lawr ; 
Bydd mynydd tŷ ein Harglwydd ni 

Yn fawr ei fri, 

Uwch mynyddau'r llawr, 

Pan dyr nefol wawr ; 
Daw pobloedd lawer o bob gwlad, 
At ei draed, am ryddhâd a iachâd, 
Te fydd ryfedd, wiw orfoledd, 
Sŵn clodforedd, hyfryd iawn ; 
Sain Hosana, Haleluia, 
Fydd yn uchel am Galfaria, 

Pan ddel Jubil lawn. 



HYMNAU. 307 

«5 1 1 . Nadolig. ..M.JV. 7, 5, 6, 8, 9. 

HOSANNA heddyw sydd, 

Swn nefolaidd fydd, 
Wrth gofio'r awr daeth Iesu mawr 

O'r nef i lawr ; 

Gwawrio wnaeth y dydd, 

Caethion ddaeth yn rhydd : 
Cawd clywed gan angylion Duw, 
Hardd eu lliw, Iesu yw gwir Fab Duw, 
Anwyd i ni Ceidwad ydyw, 
Bywyd meirw, Brenin nef, 
Hwn yw'r Seren draw'n y Dwyrain, 
Llawn goleuni fel yr haulwen 

Ddaeth o'r nefoedd wen. 

Ö l«i Jmynedd Duw. . . M. N. 7, 4. 

Ehyfedd na buaswn nawr 

Yn y fflamiau ; 
Wedi cael fy nhori lawr 

Am fy meiau ; 
Gan fy mod i heddyw'n fyw, 

Mi rof deyrnged 
Clod a mawl i'm Harglwydd Dduw, 

Am fy arbed. 

2 Rhyfedd yw i Dduw erioed 

Edrych arnaf ; 
Mawr yw'm rhwymau i roi'r clod 

I'r Goruchaf ; 
Os cai 'nwyn i ben fy nhaith 

Yn ddiangol, 
Moli Iesu fydd fy ngwaith 

Yn dragwyddol. 



308 HYMNAU. 

O 1 «»• Anwyìyd yr Eglwys. . . M JV. 7, 4. 

GWYN a gẁridog, Jiawddgar iawn 

Yw f 'anwylyd ; 
Doniau'r nef sydd ynddo'n llawn, 

Peraidd hyfryd ; 
Daear faith ac uchder nef 

Byth ni wela' 
Arall — tebyg iddo Ef : 

Haleluia. 
2 Denodd f 'enaid ar ei ol, 

Yn dra rhyfedd, 
A gorpliwysaf yn ei gôl 

Hyd y diwedd : 
Ffowch eilunod o bob rhyw, 

Mwy ni charaf 
"Wrthrych arall ond fy Nuw : 

Haleluia. 

♦> 1 I . Brwydr Calfaria. . . M. JV. 7, 4. 

DACW'R deg gorchyniyn pur, 

Ar Galfaria, 
Dacw'r hwn wnaeth fôr a thir 

Y"n y ddalfa ; 
Dacw'r ddeddf yn gofyn iawn 

Hyd yr eitha', 
Dacw iddi daliad llawTi, 

Haleluia. 

OlO* Hynodrwydd Calfaria. . . M. JV*. 7, 4. 

CHWENYCH cofio 'rwyf o hyd 

Am Galfaria, 
Man sydd hynod yn y byd 

Yw Calfaria, 
Bu rhyw frwydr ryfedd iawn 

Ar Galfaria, 
Cawsom fuddugoliaeth lawn 

Haleluia. 



HYMjSTAU. 309 

2 Nef ac uffern ddaeth yn nghyd 

Ar Galfaria, 
Man gwnawd prynedigaeth ddrud 

Yw Calfaria, 
Daeth y gair 'Gorphenwyd' maes 

Ar Galfaria, 
Ac fe lifodd afon gras 

Halehúa. 

8 O Galfaria daeth fy hedd, 

A fy mywyd ; 
Ac oddiyno mae fy ngwledd 

Nefol hyfryd ; 
Dan ei gysgod tawel gwiw 

Byth arosa', 
Yno canaf tra b'wyf hyw, 

Haleluia. 

5 1 G» Clod Vr Gwaredwr. ..M.N. 7, 4. 

DEFFRO 'nghalon, deffro 'nghân, 

I ddyrchafu 
Dirfawr giod fy Arglwydd glân, 

Brenin Iesu ; 
Uno wnaf â llu y nef, 

A'm holl awydd, 
I giodfori'i enw Ef 

Yn dragywydd. 

2 Crist yw Mhrynwr, Crist yw Mhen, 

A'm Hanwylyd ; 
Crist yw'm hetifeddiaeth wen, 

Crist y w my wyd ; 
Crist yw'm gogoneddus nef, 

Annherfynol, 
Gwleddaf ar ei gariad Ef 

Yn dragwyddol. 



310 HYMNAU. 

5Í.7. Addfedrwydd î'r nef. . . M . N. 7, 4. 

AM ddod adre' i dŷ fy Nhad, 

'Rwy'n hiraethu ; 
Blinais gan'waith ar y wlad 

Lle mae pechu ; 
Bydd dy hunan, Iesu mawr, 

Yn fy nerthu, 
Fel na roddwyf f 'arfau lawr 

Nes gorchfygu. 
2 Maddeu fy mhechodau i gyd, 

Er d'ogoniant; 
Ac na chosba fi'n dy lid 

'Nol fy haeddiant ; 
Grym fy llygredd fo'n gwanhau 

Yn feunyddiol ; 
'R anian newydd fo'n cryf hau 

Yn fwy nerthol. 

Ö 1 8» Ffynon rinwcddol. . . M. JV*. 7, 4 

CANED nef a daear lawr, 

Fe gaed ffynon, 
I olchi pechaduriaid mawr 

Yn glaer wynion ; 
Yn y ffynon gyda hwy 

Minau 'molcha', 
Ac a ganaf byth tra bwy', 

Haleluia. 
2 Mae Seraphiaid pur y nen 

Yn rhyfeddu, 
Gwel'd eu Brenin ar y pren 

Yn gwir drengu ; 
Rhyfedd goncwest gynt a gaed 

Ar Galfaria, 
Byth fe genir am y gwaed, 

Haleluia. 



HYMNAU. 311 






pJÍJÎ), Craig safadwy. . . M. N. 7, 4. 

CRAIG safa-dwy dan fy nhraed 

Wyf yn 'mofyn, 
O dragwyddol faith barhad, 

Rhagy gelyn; 
Noddfa gadarn f 'enaid yw, 

Minau gana', 
Cododd Iesu o'i fedd 3 T n fyw, 

Haleluia. 
2 Crist yw'm sylfaen gadarn gref 

Drwy fy my wyd ; 
Pwyso'm henaid arno Ef 

Yw fy ngwynfyd : 
Ynddo bellach trwy bob plâ 

Y gobeithiaf, 
Ac mewn rhyfel canu wnaf, 

Haleluia. 

4>ẃO« Dwyn yr Tau. . . M. JV*. 7, <L 

D A i wr y w dwyn yr iau 

Yn ei íe'nctyd ; 
Canîyn Iesu yn ddiau 

Sydd yn hyfryd ; 
Credu ei dystiolaeth Ef, 

Ac ymostwng 
Dan driniaethau Brenîn neÇ, 

Heb ymollwng. 

2 Da i wr yn moreu'i oes, 

Yw gwas'naethu 
Iesu Grist fu ar y groes 

Gynt yn gwaedu ; 
Rhoi ei ysgwydd dan ei arch 

O fryd calon ; 
Glynu wrtho gyda pharch, 

Bytîi ya fíyddloiL 



312 HYMNAU. 

52 1 • Darfod Gofidiau. . . M. 19. 7, 4. 

NI raid byth in' gario'r groes, 

Daw (Jiangfa; 
Derfydd tywyìl oriau'r nos, 

Dydd a wawria; 
Er bod 'chydig ar y llawr, 

Yn y cystudd, 
Draw mae tragwyddoldeb rnawr 

IaAvenydd. 

2 Derfydd imi rodio'r glyn, 

Derfydd wyîo, 
Derfydd teithio'r anial hyn, 

Derfydd terntio ; 
Af ì mewn i'm taweí nyth, 

Ni ddaw yno 
Elyn na gorthrymydd byth 

1 fy mìino, 

3 Morio 'rwyf o dòn i dòn, 

Tuag adre' ; 
Mae rhyw hiraeth tan fy mron 

Am y bore ; 
'Rwyf yn gweled draw o belì, 

Trwy bob rhwystrau, 
"Wlad fy etifeddiaeth well, 

Adre', adre'. 

0^^£« Y waedd ar hamr nos. ..31. N. 7, 4, 

Y MAE'R waedd ar haner nos 

'Mron a dyfod ; 
A olchwyd ti yn ngwaed y groes? 

Wyt ti'n barod ? 
Paid a hepian gyd â'r plant, 

Bydd yn eífro ; 
Cais wir olew a dy lamp 

Wedi ei thrwsio, 



HYMNAU. 313 

£»23* ' Lhcyddiant yr Efengyl. . . 31. N. 7, 4. 

Y MAE heddyw nefol wawr 

Yn llewyrchu, 
Ac yn chwalu'r tywyllwch mawr, 

Fel y fagddu ; 
Ernes yw o fore llawn, 

O'r uchelder, 
Ymddysgleiria'n hyfryd iawn, 

Haul Cyfiawnder. 

2 Rhaid i'r Iesu'n helaeth gael, 

Y mae'n haeddu, 
Gwel'd o ífrwyth ei lafur hael, 

A'i ddiwallu ; 
Myrdd o Negroes, estron lu, 

Ddont yn fuan, 
Profi gânt ei gariad cu 

I rai aflan. 

3 Ninau 'molchwn gyda hwy, 

Yn y ífynon, 
Mae glanhad trwy farwol glwy' 

In' rai duon ; 
3STi chaiíf tragwyddoldeb maith, 

Drai na diwedd, 
Ar ein cân, a hyfryd waith 

Ei glodforedd. 

Öŵ4:« Llwyddiant yr Efengyl. . . M. JV.7,4. 

FE bregethir Iesu a'i ras, 

Haleluia, 
Yn yr India ëang fras, 

Haleluia ; 
Fe â sŵi> yr udgorn clir, 

Haleluia, 
I'r gorllewin anial dir, 

Haleluia. 



314 HYMNAU. 

2 Daeth o'r diwedd hyfryd ddjdd 

Pan caiff caethion, 
Eu traed a'u dwylaw oll yn rhydd 

Oedd mewn cyffion: 
Gwawriodd concwest nefol wiw 

Pen Calfaria: 
Minau ganaf tra b'wyf byw, 

Haleluia. 

0«0« Cariad Brawdol. ..M. JV. 7, 4. 

"WELE, mor ddymunol yw, 

Oariad brawdol! 
Undeb anwyl meibion Duw 

Sydd ragorol: 
Rhwymyn hoff perffeithrwydd cu 

Ydyw cariad, 
Gweddus yw i sanctaidd dŷ 

Duw ein Ceidwad. 

2 Cofiwn am orchymyn gwiw 

Iesu tirion, 
Cariad at ein gilydd yw, 

Pur o galon : 
Cofiwn am ei gariad Ef, 

Fel anogaeth ; 
Dyma sylfaen gadarn gref 

Ei athrawiaeth. 

3 Cariad brawdol siriol mwyn, 

Sy'n dystiolaeth, - 
Ddarfod i ni gael ein dwyn 

O farwolaeth; 
Arwydd yw ein bod yn saint 

I'r Gorucha': 
Canwn ninau am y fraint, 

Haleluia. 



HYMNATJ. 315 



«?2G« Aros yn y Ty. . . M. N, 7, 4. 

AROS wnelom yn y tŷ, 

Trwy'n holl fywyd, 
Yma gwelwn wyneb cu 

Ein Hanwylyd ; 
Rhoddi mae ei Ysbryd hael 

I'n cysuro, 
Er ein bod mor dlawd a gwael, 

Diolch iddo. 

2 Caiff yr addewidion gwir 

Eu cyflawni : 
Bydd y tenlu"cyn bo hir 

Gyd â'r Iesu : 
Yn eu plith bo'm ninau draw 

Byth yn gwledda, 
Yn y tŷ na wnaed â llaw, 

Haleluia. 

52 K • Áros yn y Ty. . . M. N. 7, 4. 

NERTII i aros yn y tŷ, 

Arglwydd dyro, 
Er nad yw hi arna' i 

'N oleu eto : 
Yn y babell pwy a wyr, 

Ond cael aros, 
Ka bydd goleu yn yr hwyr 

Yn ymddangos. 
2 Os rhaid cwrddyd ar fy nhaith 

Dywydd garw, 
Cadw f 'ysbryd yn dy waith 

Hyd fy marw ; 
Yn y babell gyd â'r arch, 

Boed fy nhrigfa, . 
Gosod yn-fy enaid barch 

I dy ddeddfau. 



316 HYMNAU. 

ö/« ©• Aros yn y winllan. . . M. JV. 7, 4. 

O AM aros tra fwyf byw 

Yn y winllan, 
Gyda sanctaidd waith fy Nuw, 

Heb fyn'd allan ; 
'Chydig iawn o oriau sydd 

Heb fyn'd heibio, 
Pan ca pawb o berchen ffydd 

Eu gwobrwyo. 

2 Er fod pwys y dydd a'i wres, 

Yn lluddedig, 
Trwy iafurio y daw lles 

Annhraethiedig ; 
Gwed'yn gorphwys yn yr hwyr, 

Gyda'm Harglwydd, 
A chael dwyn ei ddelw'n llwyr, 

Yn dragywydd. 

Öìè9* Yr lawn. . . M. JV. 7, 4. 

MAE modd i faddeu pechod 

Yn yr Iawn, yn yr Iawn, 
Mae iechydwriaeth barod — Yn &c, 
Mae'r ddeddf o dan ei choron, 
Cyfiawnder yn dweyd " digon," 
A'r Tad yn gwaeddi — " Boddlon," — Yn &c, 
A diolch byth, medd Sion, — Ain yr Iawn. 

2 Yn awr, hen deulu'r gollfarn, 
' Llawenhawn, llawenhawn : 

Mae'ncymhorth arun cadarn, — Llawenhawn, 

Mae galwad heddyw ato, 

Mae bythol fywyd ynddo, 

Ni chollir neb a gredo, — Llawenhawn ; 

Gan lwyr ymroddi iddo, — Llawenhawn. 



HYMNATJ. 317 

ÖtiO, Ffoi at Grist. . . M, '. JV. 7, 3. 

MYFI'R pechadur penaf, 
Fel yr wyf, fel yr wyf, 
Edrychaf i Galfaria, — Fel &c, 
Nid oes o fewn yr hollfyd 
Le arall am fy mywyd, 
Yn nghanol môr o oíìd, — Fel &c, 
Mi bwysaf ar f ' Anwylyd, — Fel &c 

2 Yn dlawd mi nesâf ato, — Fel &c, 
A rho'f fy hunan iddo, — Fel &c, 
Er concro fy holl feiau, 

A'm dynol gyfiawnderau, 

Mi redaf at fy Meichiai, — Fel &c, 

Caf laches yn ei glwyfau, — Fel &c 

3 Yn noeth, a dall, ac afiach, — Fel &c, 
Mi ro'f fy hunan bellach, — Fel &c, 

I lawr wrth draed trugaredd, 

Gan ddysgwyl am ymgeledd 

I'm cynal hyd y diwedd, — Fel &c, 

Ar ganol ffordd tangnefedd, — Fel &c. 

ö31« Llwyddiant yr Efengyl. . . M. J\T. 7, 3. 

MAE Efengyl gras yn t'wynu, 

Mawr yw'r fraint, mawr yw'r fraint, 

I gasglu llafur Iesu, — Mawr &c, 

Mae lluoedd maith yn barod, 

Yn y Gaersalem uchod, 

A thyrfa fawr yn dyfod, — Mawr &c, 

Dan faner Iesu isod, — Mawr &c 
2 Mae'r bwrdd yn llawn danteithion, 
Dewch yn mlaen, dewch yn mlaen, 

Gan sanctaidd Frenin Sîon, — Dewch &c, 

Cawn wledda oll yn ddiddig, 

Fry, ar y llô pasgedig, 

Ac yfed gwin puredig, — Dewch &c, 

Gwir haeddiant Iesu'n unig, — Dewch &c 



318 HYMNAU. 

3 Mae uffern gwedi'i maeddu, 
Diolch byth, diolch byth ! 
A'r dyled gwedi'i dalu, — Diolch &c, 
Mae T'wysog mawr y bywyd, 
Fry, ar ei orsedd hyfryd, 
Yn eiriol dros'i anwylyd, — Diolch &c, 
Cawn ddianc uwchlaw adfyd, — Diolch byth. 

0«>/£« Ymroad a gobaith. . . M. N. 7, 3. 

ER cryfed yw'ra gelynion, 

Af yn mlaen, âf yn mlaen, 
Er gwaned yw fy nghalon, — Af &c, 
Er poethed ydyw Sina, 
Er syched ydyw Baca, 
Er chwerwed dyfroedd Mara, — Af &c, 
A'm golwg ar Galfaria, — Af &c 
2 Fe dderfydd fy ngofidiau — Oyn bo hŷ*, &c, 
Yn ngwlad y gorthrymderau, — Cyn &c, 
Caf roddi ffarwel hollol 
I bob peth annymunol, 
A moli yn dragwyddoí, — Cyn bo hir, 
Mewn ddedwydd fro heddychol, — Cyn bo hir. 

5 «2 3« Jubiii. . . M. JV. 7, 3. 

EE dderfydd fy nghaethiwed 

Cyn bo hir, cyn bo hir, 
Yn ngwlad y Babiloniaid, — Cyn bo hir, 
Fe dderfydd fy wylofain, 
Daw fyny'r deg a thri'gain, 
Caf wel'd y Jubil lawen, — Cyn bo hir, 
A d'od i'm gwlad drachefn, — Cyn bo hir. 
2 Caf yno deml newydd, — Cyn bo hir, 
I aros yn dragwyddol, — Cyn bo hir, 
Yn mysg y duwiol deulu, 
Sy'n moíi'r Arglwydd Iesu, 
Gan uchel lawenychu, — Cyn bo hir, 
Heb elyn mwy i'm drygu, — Cyn bo hir. 



HYMNAU. 319 

«534« Sylwedd yr ebyrth. . . 31. B. C. 

ER tywallt môr o waed, 
Trwy hwn ni chaed maddeuant ; 

Aneirif ebyrth llesg eu rhy w, 
Rhy eiddil yw eu haeddiant. 

2 Ond wele ar y groes 

Yr hwn a roes foddlondeb ; 
Trwy haeddiant aberth Orist ei hun, 
Daeth Duw a dyn mewn undeb. 

3 Mewn ing a gwaedlyd chwys, 

Bu'n gogoneddus Geidwad ; 

Ond ni ddiffoddodd angeu llym 

Dragwyddol rym ei gariad. 

uJdi Craig Israel. . . M. B. C. 

I'N" Craig fifoi nawr a wnawn, 

Ac yno cawn ddifFynfa ; 
A thynwn iechydwriaeth gref 

O'i enw Ef — Jehofa. 

2 Dy fraich, ein cadarn Iôr, 
A bia'r oruchafiaeth ; 
Dy fraw a ddeil y gelyn llym, 
Nes tawdd ei rym ef ymaith. 

2 Pa le mae Craig mor gref 

Ag ydyw Ef ein Harglwydd? 
Ei gadarn rym, a'i gariad pur, 
A folir yn dragywydd. 

Oot>« Gras yr orsedd. . . M. B. O. 

RHOWN" glod i'n Harglwydd glân, 

Mewn hyfryd gân anfarwol ; 
Dadseinier drwy'r holl ddaear faith 

Ei ras a'i waith rhyfeddol. 






320 HYMNAU. 

2 Y Tad, mewn pryd, o'i fodd, 

Anfonodd ei Anwylyd, 
I'n codi ni, druenus rai, 

bydew gwae a gofid. 

3 Gras lanwai'r fainc i gyd, 

Gostegai'r llid yn hollol, 
Pan y daeth Crist â phardwn pur, 

1 wrthryfelwyr marwol. 

4 Dewch, bechaduriaid gwan, 

At Grist, nac anobeithiwch, 
A phlygwch i'w deyrnwialen fo, 
Derbyniwch ganddo heddwch. 

537« Cariad Duw. . . M. B. 

CYDUKED Sîon lân, \ 
Mewn cân bereiddia'i blas, 

O fawl am drugareddau'r Ion, 
Ei roddion Ef a'i ras. 

2 P'le gwelir cariad fel 

Ei ryfedd gariad Ef ? 
P'le bu cyffelyb iddo erioed ? 
Rhyfeddod nef y nef ! 

3 Fe'n carodd cyn ein bod, 

A'i briod Fab a roes, 
Yn ol amodau hen y llw, 
I farw ar y groes. 

538» Genedigaeth Crist...M. B. 

O HENFFYCH fore wawr 
Daeth Crist i lawr o'r nef, 

Mewn gwisg o gnawd, yn faban gwan, 
Boed llon ein cân a'n llef. 



HYMNAU, 321 

2 Rhown floedd hyd lŷs y nef, 

Yn ngeiriau'r anthem glir, 
A ganai'r côr angylaidd cu 
Uwch nieusydd Bethl'em dir. 

3 Gogoniant byth i Dduw, 

I ddyn tangnefedd gu, 
Ewyllys da yw llais eich Tad, 
Fe ddaeth eich Ceidwad chwi. 

Oo»lr» Crist yn y preseb. . . M. B. 

I BETHL'EM awn drwy ffydd, 

I weled dydd ein Duw ; 
Y dydd y ganwyd Iesu cu, 

Dydd i'w fawrygu yw. 

2 Pa le mae Crist i'w gael, 

Iachawdwr hael y byd ? 
Yn lletŷ yr anifail gwael, 
A phreseb yw ei gryd. 

3 O doed yn rhwydd bob rhai 

A'u tanau yn gytun ; 
I'r Iesu'n glau rhont felus glod, 
Am ddod yn Geidwad dyn. 

ö4lO« Darostyngiad Crist. . . M. B. 

O GWEL y Brenin mawr, 

A ddaeth i fod yn dlawd ; 
A'i werthfawr waed yn Uifo i lawr, 

Yn dyoddef llid a gwawd. 

2 Fe gymerth agwedd gwas, 
Bu yma'n wael ei fri, 
Fe'i drylliwyd am ein beiau câs, 
Bu farw ar Galfari. 
10 



322 HYMtfAU. 

3 Ffydd c'od dy ben yn awr, 

Fy enaid gwel ei gur, 
Wrth dalu swm dy ddyíed mawr, 
O tawdd fy nghalon ddur ! 

4 Mae heddwch yn ei waed, 

I'r holl grediniol rai, 
Tragwyddol bardwn a rhyddhâd, 
Ca'dd Duw ei lwyr foddhan. 

ö4fcl« Effeithiau angeu Criat, . . M. B. 

AI am fy meiau i, 

Dyoddefodd Iesu mawr, 
Pan ddaeth yn grym ei gariad Ef, 

entrych nef i lawr. 

2 Cyflawnai'r gyfraith bur, 

Cyfiawnder gafodd Iawn ; 
A'r dyled mawr, er cymaint oedd, 
A dalodd Ef yn llawn. 

3 Dyoddefodd angeu loes, 

Yn ufudd ar y bryn ; 
A'i waed a ylch yr Ethiop du 
Yn lân fel eira gwyn. 

4 Bu'n angeu i'n hangeu ni, 

Wrth farw ar y pren ; 
A thrwy ei waed y dygir llu,"^ 
Trwy angeu i'r nefoedd wen. 

5 Pan grymodd Iesu ei ben, 

Wrth farw yn ein lle, 
Agorodd ífordd, pan rwygai'r llen, 

1 bur drigfanau'r ne'. 

6 Gorchfygodd uífern ddu, 

Gwnaeth ben y sarff yn friw ; 
O'r carchar caeth y dygir llu, 
Trwv ras i deulu Duw. 



HYMISrAü. 

543. Iawn Crisî. . . M.B. 

GWNAETH Iesu berftaith Iawn, 
Brydnawn ar Galfari ; 

Yn ei gyfiawnder pur dilyth 
Mae noddfa byth i ni. 

2 Anfeidrol ydyw gwerth 

A rhin ei aberth mawr, 
I achub rhy w aneirif lu 

deulu gwael y llawr. 

3 Y rhai yn berfFaith lân 

A beraidd gân i gyd, 
I'r bendigedig unig Oen, 
Yn iach o boen y byd. 

ö4to« Sylwedd y Cysgodau. . . M. B. 

îtflS gallai gwaed yr holl 
Aberthau i gyd o'r bron, 

Roi heddwch i'r gydwybod ddu 7 
ìsa, golchi brynti hon. 

2 Ond Crist y nefol Oen 

A ddyg bechodau'r byd ; 
Ei aberth Ef a'i waed sy fwy 
IsTa phwysau'r rhai'n i gyd. 

3 Af ato fel yr wyf, 

1 'mofyn am iachâd ; 

A'm holl bechodau addef wnaf, 
Yn isel wrth ei draed. 

4 Mae gobaith f 'enaid gwan, 

Fy hyder a fy fíydd, 
Yn gwir ymorphwys ar ei waed, 
Am lwyr lanhad ry w ddydd. 



324 HYMNATL 

5 Gwnaetli Iesu gymod llawn, 
Dyoddefodd angeu loes ; 

Y clod didrai, y niawl dilyth, 
Fo byth am waed y groes. 

ö4:4t» lachawdwriaeth gyfiawn. . . M. B. 

MAE'R iachawdwriaeth rad 

Yn ddigon i bob rhai ; 
Agorwyd ffynon er glanhad 

Pob pechod cas a bai. 

2 Daw tyrfa rif y gwlith 

Yn iach trwy rin y gwaed ; 
Pwy ŵyr na byddaf yn eu plitli, 
Yn lân o'm pen i'm traed. 

3 Er lleted yw fy mhla, 

Er dyfned yw fy mriw, 

Y balm o Gilead a'm hiachâ, 
Mae Crist yn feddyg gwiw. 

4 Dan bwys euogrwydd du, 

Edrychaf tua'r groes, 
Lle llifodd gwaed fy Mhriod cu, 
Anfeidroí Iawn a roes. 

ö4d* Iachawdwriaeth gyfiawn. , . M. B. 

FE ddaeth efengyl Duw 

I ddynolryw di-ras, 
Ac y mae galwad hon ar g'oedd 

At luoedd daear las. 

2 Mawr fydd llawenydd llu, 
Yn gorfoleddu'n lân, 
Am'r iachawdwriaeth helaeth hon, 
I bentewynion tan. 



HYMNAU. 325 

8 I gleiíìon waelion wedd, 

Y niae'r anrhydedd rhad ; 
A meddyginiaetìi helaeth iawn, 
I gyd yn llawn gwellhad. 
4- O f 'enaid dyma'r fan, 
I olchi'r aflan rai : 
A modd y sydd i'm gwneud yn sant, 
Heb gyfrif maint fy mai. 
ö Darfydded cwynion caeth, 
Amheuaeth oll am hyn : 
Y mae o blaid yr anwyl blant 
Bur haeddiant Iesu'i hun. 

ö4:6« Iesu yn rhan. . . M. B. 

BOED Iesu im' o hyd, 

Yn dwr a tharian gref, 
Rhag dyfais Satan a'i holl lid, 

A'i saethau tanllyd ef. 

2 Ac yn'r Iorddonen fawr, 

Boed yno y'ngrym y dòn, 
Yn ArchoíFeiriad anwyl iawn, 
I'm dwyn yn mlaen yn llon. 

3 Tangnefedd sydd i'r pell 

A'r agos, ynddo Ef; 
Mae croesaw'n awr i dd'od yn mlaen, 
Yn ëon tu a'r nef. 

4 Yr Iesu ar y groes 

A wnaeth y ífordd yn rhydd ; 
Mae rhyddid 'nawr i dd'od yn mlaen, 
Trwy'r sancteiddiolaf íîÿdd. 

ö4:7 • Gorphwijs ar Grist. .. M. B. 

O IACHAWDWRIAETH wiw, 

Ti yw fy nghân i gyd, 
Rhinweddau nefol hyfryd hon 

A'm deil mewn dyrus íÿd. 



326 HYMNAU. 

2 Fy enaid dyro'th bwys, 

A gorphwys arni mwy ; 
A'th holl ymddiried yn ddilyth 
Fo byth mewu marwol glwy'. 

3 Mae yma wledd ddidrai, 

I'r rhai lluddedig sy 
Yn teithio trwy'r anialwch bliu 
I Sîon sanctaidd fry. 

ö4:c9« Sicper yr Árglwydd. . . M. B. 

O CHWI eneidiau byw, 
Dyrchefwch Fab Duw 'nghyd : 

Y bara ddaeth o'r nefoedd yw, 
Rhoi bywyd mae i'r byd. 

2 Y Llo pasgedig rhad, 

Gwledd y newynog rai : 

Y Manna ddaeth o dŷ ein Tad, 
Yw'r Iesu yn ddilai. 

3 Mae Duw'n arlwyo bwrdd, 

Yn yr anialwch blin, 
I'w blant y mae, lle b'ont yn cwrdd, 
Daw hefyd yno'i hun. 

4 Gyfeillion, O bwytewch, 

Mae i chwi ffordd sydd faith ; 
Oan's gwledd o gariad yma gewch, 
I'ch lloni ar eich taith. 

ö4t«F» Rhagoriaeth gras. . . M. B. 

PE meddwn aur Peru, 

A pherlau'r India bell, 
Gwreichionen fach o ras fy Nuw 

Sydd drysor canmil gwell. 



HYMNAU. 327 

2 Pe cawn boll berìau'r llawr, 
A holl bleserau'r byd, 
Yn wyneb gras fy Iesu mawr, 
Fel ûs yr aent i gyd. 

8 Pe bawn mewn cystudd trist 
Yn dyoddef trwy fy oes, 
TTn olwg ffydd ar gariad Orist 
Ferysai bob rhyw loes. 

4 Eho undeb fìydd, O Dduw, 

Ag Ef, y bywiol Ben, 
By w iddo nes myn'd ato i fyw, 
Yn wiw i'r nefoedd wen. 

OOO* Dedwyddwch y Credinwyr.. . M. B. 

FY mywyd wyt, fy Nuw, 

A'm Cyfaill gwiw, digoll ; 
Can's hebot ti nis gallaf fy w, 

Ti yw fy oll yn oll. 

2 Nis gall y ddaear laith, 

ISTa'i thrysor maith i gyd, 
Roi dim boddlonrwydd imi 'nawr, 
Heb wawr dy wyneb-pryd. 

5 Dy wên a'th hawddgar bryd, 

Mor hardd, mor hyfryd y w ! 
Dewisol baradwysaidd wledd 
Y T w bod yn hedd fy Nuw. 

4 Dy ras digonol y w 

Tra byddwyf byw'n y byd. 
Am hyny pwysaf ar fy Naf, 
A'i garu wnaf o hyd. 



328 HYMNAU. 

ö«> M • Llwyddiant yr Efengyl. . . M. B. 

MAE'R wawr sy'n tori draw 
Yn dweyd y daw y dydd ; 

Cysgodau y tywyllwch mawr, 
Yn cilio 'nawr y sydd. 

2 Ar ddydd y Jubil fawr, 

Pan dyr y wawr yn wir, 
Daw llu i Salcm, dinas hedd, 
Mewn llawn orfoledd pur. 

3 Fe ddaw hiliogaeth Cam 

I 'mofyn am y gwaed, 
'R hwn sy'n rinweddol i lanhauì 
Y duaf rai a gaed. 

UO«* Marwolaeth. . . M. E. 

AI marw raid i mi, 

A rhoi fy nghoríf i lawr ? 

A raid i'rn henaid ofnus ffoi 
I dragwyddoldeb mawr ? 

2 Beth ddaw o honof fì 

'Rol gadael daear lawr ? 
Tragwyddol wae, neu hedd dilyth, 
A. fydd fy rhan ry w awr. 

B Dduw, dysg imi'r flbrdd 
I ffoi rhag uffern dân ; 
A'r pryd ymddengys Iesu gwiw, 
Dwg fi i'r nefoedd làn. 

Marwolaeth. . . M. B. 

A RAID i angeu du 

Gael chwalu 'mhabell frau ? 

Ai marw raid ! a'm henaid fyn < 
I'r gwynfyd, neu i'r gwae? 



HYMNAU. 329 

2 Gwirionedd, marw raid, 

A'r enaid fyn'd i'r glyn ; 
O am ryw hardd angylaidd lu 
I'w ddwyn i Sion fryn. 

3 "Wrth nesu tua glàn 

Yr hen Iorddonen ddu ; 
O am gael teimlo 'mod i'n nes 
I fynwes Iesu cu. 

Od4* Iorddonen ddu. . . M. B. 

PATsT bo'r Iorddonen ddu, 

A'i thònau'n ddychryn im', 
Ond cael adnabod Ffrynd y saint, 

Mi gana' er maint eu grym. 

2 Bydd melys yn y dŵr 

Gael Sylfaen siwr i'r gwàn ; 
A hyfryd gwel'd y cerbyd claer 
Yn ddysglaer wrth y làn. 

3 Myn'd ynddo i wlad y gân, 

I blith y dyddan gôr ; 
O ! 'r fath lawenydd yno fydd 
Tragywydd gyda'r Iôr. 

Ö55» Y Bibl. . . M. B. D. 

O FEWN y Bibl pur 

Mae egiur feddwl Duw ; 
Pob rhan o hono bery'n hwy 

Na'r nef, gwirionedd } 7 w ; 

'R addewid ydyw'r sail, 

Gwaed Adda'r ail yw'r sêl, 
Mwy gwerthíawr y w nag aur Peru^ 

Llawn yw o laeth a mêl. 



880 HYMNAU. 

2 Trysor-dỳ deddfau Duw, 
Maith yw dy eiriau pryd, 
Mae yn mhob sillaf fwy o stôr 
Na'r ddaear faith i gyd : 

fewn ei gloriau gwiw, 
Mae arf-dý Dduw fy Iôr, 

Myfyrio ynddo bydd y saint, 
Tra fyddo tir neu fôr. 

udbi Adnabod yr Iesu. . . M. B. D. 

ADNABOD Iesu'n iawn 
Yw'r b} r wyd llawn o hedd, 

A grym ei adgyfodiad sydd 
Yn symud oíhau'r bedd; 
Cael teimlo gwaed ei groes, 
Yn dofi'r loes a'r cur, 

A wnaeth i filoedd o bob oes 

1 seinio'r anthem bur. 

2 "Wel, dyma'r Ceidwad mawr, 
A ddaeth i lawr o'r nef ; 

I achub gwaeledd lwch y llawr, 
Gogoniant iddo Ef ; 
Bu farw yn ein lle, 
Ni bechaduriaid gwael, 

Mae pob cyflawnder ynddo Ef, 
Sydd arnom eisiau ei gael. 

557» Clodfori'r Iesu. . . M. B. D. 

I'R Iesu boed y clod, 
Tra byddo bod na byd, 

Efe oedd cyn y diluw mawr, 
Efe sy'n awr o hyd ; 
Yn gyfaill ac yn Dduw 
Pob llwythau, rhyw, ac iaith, 

Efe a'n harwain ni uwch nen, 
Yn gryno i ben ein taith. 



HYMNAU. 331 

2 Mae rliiuwedd yn dy waed 
I faddeu beiau mwy 

Nag y gall augel fyth na dyn 

Ẅneud rliif o honynt hwy ; 

Mae ffynon ar y bryn 

A ylch yn wyn a glân 
Bechodau o ryw ffieiddia 'rioed, 

Eifedi'r tywod mân. 

3 Oyfiawnder marwol glwy' 
A haeddiant dw} r fol loes, 

Y pris, y gwerth, yr aberth drud, 

A dalwyd ar y groes, 

A gliria meiau'n llwyr, 

A'm gylch yn hyfryd lân, 
Ac nid oes arall dan y nef, 

A'm nertha i fyn'd yn mlaen. 

*W*M&* Llawenhau yn J\Tghrist. . . M B. D. 

BLANT ífyddlon Sion dewch, 

A llawenhewch i gyd, 
Yn mlaen â chwi fel milwyr da, 

Yn llon er gwaetha'r llid : 

O hyfryd ddedwydd awr, 

Messia mawr a gaed ; 
Henífych i'r dydd a'r boreu daetli 

Yr iachawdwriaeth rad. 

2 Er i ni golli'r hedd 

Yn Mharadwysaidd wiw, 
A bod yn fyr o gadw'r fraint, 

Myn'd tan digofaint Duw ; 

Ni gawsom Hâd y wraig, 

Yn gadarn Graig i'n traed : 
Henífych i'r dydd a'r boreu daeth 

Yr iachawdwriaeth rad. 



8^Ü HYMNAU. 

i5 Àddewid gafwyd, do, 
\Nol i ni syrthio 'mliell, 
Arfaetliol ras, hawl i ni roed, 
Gawd ar gyfamod gwell : 
Mae'r sylfaeD yn ddigryn, 
Ni chollir un o'r liâd : 
HenfFych i'r dydd a'r boreu daetJi 
Yr iachawdwriaeth rad. 

«5*50. Crist yn Babcll. . . M. B. D. 

TRUGAREDD, cyn fy mod, 

Fu'n darpar cysgod im' ! 
Ce's fywyd ac ymgeledd dda, 

Ond Iesu'n bena' diin ; 

'Nawr ar drugaredd Duw, 

'Ewyf yma'n byw bob awr, 
Boed iddo'r parch a'r enw byth : 

Ce's aml fendith fawr. 
2 Ein Pabell rhag y gwres, 

A'n Lloches, rhag y lìid, 
Ein Tarian rhag picellau'r ddraig, 

Yw Hâd y wraig o hyd ; 

Ein Hymborth yw Efe, 

Ein Plaid er maint ein pla, 
Ein Tywysog yn y niwliog nos, 

A'n Noddfa ddiddos, dda. 

560» Crist yn bob peth. . . 31. B. D. 

MI a ddarfyddaf mwy 
Yn lân â haeddiant dyn ; 

Ni chym'rir iawn ger bron y Tad 
Ond dwyfol waed ei hun ; 
Gofynion nef sydd faitl), 
Can's maent yn berffaith lawn, 

Ni thry cyfiawnder bytli yn ol, 
Heb ryw anfeidrol iawn. 



HYMNAU. 333 

2 Dy glwyfau yw íÿ rhan, 
Fy nhirion Iesu da ; 

Y rhai'n y w nerth fy enaid gwan, 

Y rhai'n a'm llwyr iachâ ; 
Er gwaeled yw fy ngwedd, 
Er tloted wyf yn awr, 

Fo llenwi gaf a llawnder Duw, 
A'ra gweled fel y wawr. 

3 O Iesu'r Meddyg da, 
Iachâ fy enaid caeth, 

A sicr seilia fi ar y graig, 

Uwchben y ddraig a'i saeth : 

Am ddianc 'rwyf yn nes 

I'th fynwes di fý ÌSTuw ; 
O llanw fi'n yr anial wlad, 

A'th gariad tra fwyf by w. 

dol» Anthem Calfaria. . . M. B. D, 

MI gana' am waed yr Oen, 
Er maint fy mhoen a 'mhla ; 

Ni cheisia'n wyneb calon ddu 
Ond Iesu'r Meddyg da : 
Fy mlino gês gan hon, 
A'i throion chwerwon chwith, 

Ond dyma'ra sail i am lanhad, 

Y cariad bery byth. 

2 Byth boed maddeuant rhad 

Yn ngwerthfawr waed yr Oen, 
Yn destun moliant yn mhob man, 

I mi sydd dan fy mhoen ; 

Yr anthem faith ei hyd 

Fo i gyd am Galfari, 
A'r iechydwriaeth fawr ei dawn 

Ddaeth un prydnawn i ni. 



884 HYMNAl 

«£€»2» Ffrwyth angeu Crìst. . . M. B. D. 

ER trengu ar y groes 

Ein Meiclnai mawr o'r nef, 

Fy Mrenin mawr, fy Mlirynwr mawr, 
A'm Duw yn awr yw Ef ; 
l'r làn y tryclydd dydd, 
Yn gadarn daeth o'r bedd : 

A gwenu mae cyfiawnder pur, 
Yn awr mewn cyflawn hedd. 
2 Ar hyfryd Síon fryn 
Bydd torf ag uchel lef, 

Dros oesau tragwyddoldeb maith 
Yncanu— "IddoEf:" 
Yn ddysglaer fel y wawr, 
011 wedi eu cànu'n wyn ; 

Bydd priodasferch, gwraig yr Oen, 
Yn ddedwydd iawn bryd hyn. 

«5G3* Ysgol Crist. . . M. B. D. 

YK ysgol bur fy Nuw, 

O rhyfedd yw fe'm rhoed, 
I ddysgu'r bêr nefolaidd faith, 

Gan'r Athraw goreu erioed ; 

Ac er na fedraf fawr 

Yn awr o iaith y nef, 
p W y W yr na chaf fy nysgu'n iawn, 

Un mawr ei ddawn yw Ef. 

ö64r» Penderfyniad y Cristion. . . M. B. D. 

'RWY' yn terfynu 'nghred, 
'Nol pwyso oll yn nghyd ; 

Mai cyfnewidiol ydyw dyn, 
Ond Duw sydd un o hyd : 
Ar ei ífyddlondeb Ef, 
Sy'n noddfa gref i'r gwàn, 

Mi greda' do'i mhen gronyn bach, 
O'r tònau'n iach i'r làn. 



HYMNATT. 385 

2 'Rwyf wedi bwrw'r drauì 

I fyn'd yn mlaen o hyd, 
Nes gwelwy'r dydd yn gwawrio draw, 

Mi wn y daw ryw bryd : 

Er gwaetha'm llygredd cas, 

Mi ddianga' maes o law, 
I gol fy Nuw a'm priod cu, 

Sy'n eiriol droswj^f draw. 

OOüi Taith yr anialicch. . . M. B. D. 

PALMENTIR llwybr in' 

Trwy ganol moroedd maitb, 
Ac er gelynion fawr a mân, 

Cawn fyn'd ymlaen i'n taith ; 

Ar drostan heddyw'n nes 

Mae'r saríf o bres yn glir, 
Os clwyfir un pererin gwàn, 

Sy'n my'nd i'r Ganaan dir. 
2 'Does le i ni golli'r ffordd, 

Mae niwl y dydd o'n blaen ; 
Fe'n tywysir trwy'r anialwch hir 

Gan golofn bur o dân : 

Fe arwain dwyfol ras 

N"i'n gyAvir maes o law, 
Trwy ganol maith sychedig dir 

I'r Ganaan bur sy draw. 

ODOi Iachawdwriaeth werthfawr. . . M. B. D. 

O IAOHAWDWRIAETH fawr, 

Anfeidrol wertlifawr yw ; 
Mae'n cynwys ynddi bob peth da 

I'r gwaela' o ddynolryw : 

I'r euog, cyfiawnhâd, 

I'r caeth, rhyddhâd o'i boen, 
I'r halogedig, sancteiddhâd, 

Trwy rinwedd gvv r aed yr Oen. 



w 



336 UYMNAÜ. 

2 Mae'n codi'r marw'n fyw, 
I'r byddar glyw mae'n rhoi ; 

Ac esmwythâu'r blinderog trist, 
Trwy ffydd, at Grist sy'n ffoi : 
Mae'n gwella'r clwyfus cla', 
Mae'n golchi'r dua'n wyn ; 

Gwna'r cloff i laríîu fel yr hydd, 
A'r mud i ganu am hyn. 

3 Y Tad ei threfnu a wnaeth, 
Cyn creadigaeth byd ; 

Fe'i gweithiwyd allan gan Fechniydd, 
Trwy ddirfawr boenau drud ; 
Yr Ysbryd Glân y sy'n 
Cymhwyso hon at ddyn ; 

Bydd uchel ganu byth am hyn 
I'r sanctaidd Dri yn Un. 

56 • • Ymbil am faddeuant. . . M. B. JD. 

NA foed im' garu mwy 
Un gwrthrych is y ne', 

Ond hwnw a fu'n plygu ei ben 
Ar groesbren yn fy lle : 
'Does dim, 'does neb ond Ef, 
Mewn daear, nef, na llawr, 

Ac byth ni rodda' i neb mo'r clod, 
Sy'n eiddo'r Iesu mawr. 

2 O gwrando weddi'r tlawd, 

Ffyddlonaf frawd a gaed, 
Vr rhai cystuddiol yn mhob màn, 

Sy'n 'mofyn am iachâd : 

Ti wyddost ti fy mhla, 

Fy ngotìd a fy mhwn, 
Ac nid oes ond d'anfeidrol rym, 

All symud dim o hwn. 



HYMNÁU. 837 

3 Mi rof fy meiau'n llawn, 

Yn uniawn o dy flaen, 
tafl liwy i fôr o anngbof clir, 

Mewn anial dir yn lân : 

ÌNa safed y rhai hyn, 

Fyth yn fy erbyn draw, 
Pan y cyhoeddir beiau cudd, 

Yn oleu ddydd a ddaw. 

OOoi Manna wedi ei gael. . . JÌI. B. D. 

MAE'R manna gwedi'i gael, 

Mewn dyrus anial dir ; 
Yniborthi caf, ond myn'd yn mlaen, 

Ar ffrwythau'r Ganaan bur : 

Mae yno sypiau grawn, 

Yn llawn o fewn i'r lle ; 
O Ffrynd troseddwyr, moes dy law, 

A thyn fi draw i dre'. 

2 Anturiaf 'nawr yn hy' 
Gan gyrchu at y nod : 

Mi gefais, do, im' ffyddlon dyst, 

Fe archodd Orist i'm ddod : 

Fy mhechod ymaith tyn, 

Mae'n eiriol yn y ne' : 
O Ffrynd troseddwyr, moes dy law, 

A thyn fi draw i dre'. 

3 Mi ge's arwyddion gwir 
O gariad pur fy Nuw; 

Ei ras a'i dawel hyfryd hedd 

I'm henaid rhyfedd yw : 

Yn mhell o'r babell hon, 

Mae nghalon gydag Ef : 
O Ffrynd troseddwyr, tyn fì'n llon, 

Yn union tua'r nef. 
10a 



•i 



336 HYMNAU. 

4500« Yr achos Cenadol... M. B. D. 

"WEL, deuwch tua'r wlad, 

Y ffordd a gaed yn rhydd ; 
Ar ol rhyw noswaith dyweìl gaeth, 

'Nawr gwawrio wnaeth y dydd : 

Oddiyma i Peru, 

Mae 'fengyì Duw'n rhoi bloedd, 
'N cyhoeddi i'r Negroes dua' eu lliw, 

Drugaredd Duw ar g'oedd. 

2 O fore llawn o hedd, 
Bydd hon yn wledd o fri, 

Pan y cyhoeddir Juhiì lawn, 

Yn hyfryd iawn i ni : 

A'r udgyrn arian glâs, 

Y"n rhoddi i maes y sain, 
Fod iachawdwriaeth gyflawn gun, 

I'r gwaelaf un o'r rhai'n. 

3 A doed breninoedd byd 
Yn unfryd ato ef, 

A rhoddant eu coronau lawr 

O flaen ei orsedd gref ; 

Ei enw led-led sydd, 

A'i glod ef fydd uwchlaw 
Y cwbl ag sy yma i gyd, 

Ac yn y byd a ddaw. 

*>TO, Llwydd Efengyl. . . M. B. D. 

AED sain efengyl hedd 
Drwy barthau'r byd o'r bron, 

Na fydded ardal dan y nef 
Heb yr efengyl hon : 
Dychweled gaethion fyrdd, 
Addolwyr duwiau gau, 

O'u bodd i gredu'n Iesu Grist, 
Ac iddo ufuddhau. 



HYMKAU. 339 

ô 7 1 • Dychweliad yr afradlon, (Lue 15:10.)-. M. B. D. 

MEWIST Caersalem iach 
Bydd tynach pob rhyw dant, 

Y pryd y ffŷ pechadur ffôl # 

1 blith y duwiol blant ; 
Effeithiau'r newydd da 
A seinia uwch y sêr, 

Yn ngwiwlan dôn angylion Duw, 
Mwy byw eu hanthem bêr. 

•5 •72» Gorphwysfa yn ol. ..M.B. D. 

FEWN yr anial dir 
Cawn ofid dros brydnawn ; 

Ond boreu braf ddaw yn ei bryd, 
Mae'n dyddio'n hyfryd iawn ; 
'Dyw'r amser ddim yn mhell, 
Mae gwlad sydd well i fy w : 

Y mae gorphwysfa eto'n ol, 

1 ddedwydd bobl Dduw, 

2 Dymuniad f 'enaid i 
Am dano fo bob dydd ; 
Os yno caf fi ganu clod, 
Mor fawr ryfeddod fydd ! 
Heb achos galar trwy 
Na llygru mwy mo'm lliw : 

Y mae gorphwysfa eto'n ol, 
I ddedwydd bobl Dduw. 

37**1, Y Gair yn drysor. ..M.N. % 8. 

DY wir 

Sy'n drysor mwy na môr na thir, 
Mae'n fywyd ac yn gyfoeth pur ; 

Y byd cyn hir â'n ulw mân, 

A'i hardd wrthddrychau o bob rhyw ; 
Ond geiriau'm Duw byth a barhân'. 









340 IIYMNAÜ. 

2 O bydd 

Yn nerth wrth raid o ddydd i ddydd, 
I gredu'th Air cryfhâ fy ífydd, 
Fel rhodiwy'n rhydd heb ofni braw, 
Er pob rh} r 'w elyn mawr a bach, 
Nes dod yn iach i'r ochr draw. 

5 74-« Cariad Crist. . . M. JV. 2, 8. 

CLOD, clod, 

I'r hwn a'm carodd cyn fy mod, 
Mae'm llef am ddylyn ol ei droed, 
Nes im' gael dod i'w dawel hedd ; 
I'r lle mae llawnder ar bob llaw, 
Ileb boen na braw, tu draw i'r bedd. 

2 Efe 

A'm carodd cyn sylfaenu'r ne', 
Aeth dan law'r lleiddiaid yn fy Ue ; 
Ei haeddiant E' sy'n awr o'm tu, 
I deithio'r fibrdd i'r nef yn lân, 
Af trwyddo yn mlaen i'r Ganaan fry. 

3 Clod, clod, 

I'r Oen a íaddwyd cyn fy mod, 
Y parch a mawl i'w enw boed, 
Am iddo erioed o'i gariad rhad, 
Roi serch ar wael syrthiedig ddyn : 
Mawr iawn y w rhin ei werthfawr waed ! 

5 75» Iatcn Crist. . . M. N. 2, 8. 

CAWN, cawn, 

I Grist wrth farw un prydnawn, 
Foddloni deddf, trwy dalu'n llawn 
Anfeidrol Iawn i'w anwyl Dad ; 
Palmantodd fibrdd o Galfari, 
I'r nefoedd fry, trwy rin ei waed. 



HYMNAU. 341 

2 Mwy, mwy, 

Yw buddugoliaeth marwol glwy', 
A'i goncwest frwr a gyrhaedd trwy 
Galonau fwy na gwlith y wawr, 
Yn nydd ei nerth yn llawn o'i hedd, 
Ac ar ei wedd yn dyrfa fawr. 

3 Mae'n awr 

Yn eistedd ar ei orsedd fawr 
Yn Arglwydd Ior y nef a'r llawr : 
A chyda gwawr yr olaf ddydd 
Fe fyn ei hardd ddyweddi ddrud, 

lwch y byd, yn berffaith rydd. 

•5 T • Ymorchestìi yn Nghrist. . . M. JV\ 2, 8. 

DAETH, daeth, 

Gwaredwr i waredu'r caeth, 

Plant angeu'n gAvbl rydd a wnaeth : 

Bu i Breswylydd mawr y berth 

Gofio trueiniaid îs y nen, 

A sigo pen y ddraig a'i nerth. 

2 Cry', cry', _ 

Yw'r Brenin sy'n rhyfela o'n tu, 
O'i flaen ni saif un arfog lu : 
Boed diolch byth fe gafwyd Brawd, 
'R hwn a gymerodd ein deddf-le 
Fe unodd E' â'n natur dlawd. 

3 Nawr, nawr, 

Mae modd i bechaduriaid mawr 
Gael tynu'u beichiau trwm i lawr : 
Agorwyd ffynon werthfawr ddrud, 

1 olchi'r Ethiop du yn wyn, 

Bydd canu am hyn pan losgo'r byd. 



342 HYMNAÜ. 

•5 T 7* Gwaed y Groes.. . . M. N. % 8. 
ÎS T ID 068, 

Ni fu, ni ddaw, mewn unrhyw oes, 
gyinaint gwerth a gwaed y groes, 

Y ddwyfol loes ga'dd brenin nef : 

gariad rnawr ! diderfyn stôr 
Sy fel y môr fyth ynddo Ef. 

2 O pwy 

Ymguddiodd yn dy ddwyfol glwy', 
Ac yna fethodd dori trwy 
Gystuddiau mwy na gwellt y maes ? 
Mae'r fuddugoliaeth fawr yn dod 
Hyd yma erioed trwy rym dy ras. 

3 Nid oes 

A ddeil fy ysbiyd dan bob croes, 
Ond dwyfol, nefol, farwol loes ; 
Estyniad f 'oes yw ei fwynhau ; 
'Does gysur arall mewn un man, 
Ef y w íÿ rhan byth i barhau. 

578« Golchi trtcy'r Gwaed. . . M. N. 2, 8. 

PA le 

Y gwnaf fy noddfa dan y nef, 
Ond yn ei glwyfau anwyl Ef ? 

Y bicell gref aeth dan ei fron, 
Agorodd fi'ynon i'm glanhau, 
'Rwy'n llawenhau fod lle yn hon. 

2 Oes, oes, 

Mae riiin a grym yn ngwaed y groes 

1 lwyr lanhau holl feiau f 'oes : 
Ei ddwyfol loes, a'i ddyfal lef, 
Mewn gweddi drosof at y Tad 
Yw fy rhyddhad, a'm hawl i'r nef. 



HYMNAÜ. Mi 

3 Goîch fi 

Oddiwrtli fy meiau aml eu rhf, 

Yn afon waedìyd Calfari, 

Sydd heddy w'n ìlif o haeddiant lìawn, 

Dim trai ni welir arni mwy, 

Hi bery'n hwy na bore a nawn. 

& 79 « Effeithiau y Pridwerth. . . M. JV. 2, 8L, 

Daeth trwy 

Fy Iesu glân a'i farwol gìwy' 
Fendiíhion fyrdd, daw eto fwy.; 
Mae ynddo faith ddiderfyn stôr, 
3STi gawsom rai defnynau i lawr, 
Beth am yr awr cawn fyn'd i'r môr ŵ 

2 Caed, eaed, 

Rhyw dal-graig uehel i fy nhraed, 
Y ffordd yn rhydd i mi a wnaed ; 
Pan bydd im 1 anobeithio mwy, 
Mae Meddyg parod, oes yn wir, 
A ehordiaì pur i wella'm elwy 1 , 

3 Gwych sain 

Fydd eto am y goron ddrain, 
Yr hoeìion llym, a'r bieell fain ; 
Wrth gofio rharn, caiff uffern glwý' ; 
(Jarcharau tynion aeth yn rhydd, 
Fe gaed y dydd, Hosanna nrwyî 

•99v« Concwest trwy Griet. . . M. N. 2, 8« 

DAL fi, 

Er fy ngelynion aml ri', 

A'm goìwg tua ChalfarL, 

A gwrando gri fy enaid gwan, 

Er gorthrymderau o bob rhyw, 

Trwy allu Duw y dof i'r làn. 



344 IIYMNAU. 

2 Dy wedd 

A leinw f 'enmd llesg a hedd, 
Nes llyncu ofnau caeth y bedd ; 
A dyma wledd i enaid trist, 
Cael teimlo rhin ei farwol loes, 
Yn ngolwg croes fy Mhrynwr Crist, 

3 Yr Oen 

Aeth dan fy mhenyd, dan fy mhoen, 
M thawaf byth am dano sôn ; 
Ei gariad tirion fydd fy nghân, 
Am aclmb un mor wael ei lun, 
A'm tynu'i hun o'r gyneu dân, 

581. Y Groes. . . M. JV. 2, 8. 

Y GROES 

Yw etifeddiaeth fawr fy oes, 

A'm grym i lynu dan bob loes ; 

'Rwy'n gwel'd nad oes o dan yr hauì, 

Neb gaf mewn cytyngderau dwys, 

I ddal fy mhwys, ond Adda'r Ail. 

2 Y byd, 

A'i wg a'i wên, sydd ddrain o hyd, 
O'i fewn nid oes i'm noddfa glyd, 
Ond angeu drud bryn Calfari ; 
Mae yno gysgod diddos iawn, 
Maddeuant llawn a hedd yn lli'. 

«583« Llwyddiant yr Efengyl. . . 31. JV. 2, S, 

EI glod 

Sydd heb un terfyn iddo'n bod, 

Ö aed yn mlaen fwy nag erioed, 

gwmpas rhad y eldaear fawr ; 
Nes elo swn efengyl bur, 

1 dori'n glir fyrddiynau i lawr, 



HYMNAU, 345 

2 Mae, mae 

Rhyw hiraetli ynwyf yn parhau, 
Am wel'd yr amser hyny'n glau, 
Y pryd y mae fy Argìwydd rhad 
I dderbyn ei ogoniant mawr, 
Gan nef a llawr am roddi ei waed. 

8 O nawr, 

Addfwynaf Iesu tyr'd i lawr, 
Helaetha dy freniniaeth fawr ; 
O'od ddedwydd awr iachusol ddydd ; 
Rho'r carcliarorion fyn'd i maes, 
O'r pydew cas heb ddwfr y sydd. 

583» Llwyddiant yr Efengyl. . . M. N. 2, 8. 

YMLAEN, ymlaen, 
Aed pur efengyl Iesu glân, 
ISTes llenwi'r byd o'r nefol dân, 
I seinio cân dduwiolaidd dôn ; 
Dyrchafu'n llon dros wyneb llawr 
Ogoniant mawr yr addfwyn Oen. 

2 Nawr, nawr, 
Tyr'd Iesu yn d'awdurdod mawr, 
Gwna ôl dy law dros ddaear lawr, 
Nes byddo'n glodfawr d'enw cu, 
O godiad haul hyd fachlud hwn, 
A'r byd yn grv/n ar d'ôl yn llu. 

O ö4:» Httnan-ymroddiad. . . M. N. 2, 8. 

RHOES, rhoes 

Fy nghred i'r Gwr fu ar y Groes, 

Mi rodiaf er ei glod drwy f 'oes ; 

Drwy farwol loes fe'r dalai'r iawn, 

A dattod wnaeth fy rhwymau'n rhwydd. 

Rhoed irn' er llwydd, warediad llawn. 



340 ITYMN'AU. 

2 I Ti 

Fy addunedau dalaf fi, 
Yn ngwydd y rhai a ddel yn llu, 
I'th gyd-addoli di drwy ddawn, 
Gan wledda ar ddanteithion ne 1 
Mewn lioffus le — a phiol lawn. 

585« Y Meddyg da. . . M. N 2, 8. 

DA, da, 

Fod Iesu'n gwybod raaint fy mhla, 
Yn ewyllysgar fe'm iachâ : 
Mae'n ffafr fawr bod dan ei law, 
Y meddyg goreu fu erioed ; 
Caiff gyíiawn glod yr ochr draw. 

2 Clod, clod, 

Pryd hyn i'w enw fyddo'n bod, 
Am iddo sylwi arna'i erioed, 
Myfì yr annheilyngaf un ; 
Ond rhyfedd yw ei gariad ef, 
Mae'n danllwyth gref yn para'n un. 

5 8Ô« Tangnefedd Duw. . . J\I. N. 2, 8. 

GWELL yw 

Na holl fwngloddiau aur Peru, 
Yn angeu ceidw Lwn fi'n fyw — 
Tangnefedd Duw ! O faint a dâi 
Yn nghanol gorthrymderau'r byd ! 
Yn awr mae'r golud hwn i'w gael. 

2 Y gwaed 

Gynt ar Galfaria fryn a gaed, 
Pan hoeliwyd Iesu ddw^'lo a thraed, 
A rydd i'ra henaid euog hedd; 
A rhydd orfoledd dan fy mron 
Fel gallwy'n llon wynebu'r bedd. 



HYMNAU. 347 

5 8 7« Rhad drugaredd. .. M.N. 2, 8. 

MAE, mae 

Ein Harglwydd hael yn trugarhau, 
Ei rad drugaredd sy'n parhau ; 
Nis gallwn lai na'i foli'n awr, 
Am iddo'n dwyn i oleu'r dydd, 
A'n tynu'n rhydd o'r cystudd mawr. 

2 Mawr, mawr 

Yw'r gras a eglurwyd ini'n awr, 
Mae'n dyled wedi'i dalu i lawr, 
A'r ffordd o'r llawr i'r nef yn rhydd ; 
Gelynion yn eu hol sy'n troi, 
Yn goríbd ffoi rhag arfau ffydd. 

3 Trwy ffydd 

Yn ngwaed yr Oen y'n gwnaed yn rhydd, 
O'n carchar a'n caethiwed prudd ; 
Ond ein Meichniydd, fe'i daliwyd E', 
I ateb holl ofynion Duw, 
(Rhyfeddol yw) aeth yn ein lle. 

4 Yn lle 

Y dynion gwaetha' dan y ne', 

Yr Oen difai, dyoddefodd E', 

A hyn wy'n ddadleu f 'anwyl Dduw ; 

A than ei gysgod gwuaf fy nyth, 

Mi a'i caraf byth, tra byddwyf by w. 

ôSoi Nerth yn angeu. . . M. N. 2, 8. 

Pwy ddaw 

Yn angeu i 'maflyd yn fy llaw, 
Pan ddelo byddin brenin braw, 
I'm cyrchu draw i'm cartref hir ? 
Nid oes a saif yn graig a thŵr, 
Yn ngrym y dŵr ond Iesu'n wir. 



348 HYMNAU. 

2 Fy sail, 

A'm hunig noddfa dan yr liaul, 
A'm cysur mwy fydd Adda'r ail ; 
Rho'f adail arno, dyma'r graig 
A ddeil fy enaid i barhau, 
Nes dianc fry o drygau'r ddraig. 

«589. RhwygoW llen. . . M. JV. 2, 8. 

Y LLEN, 

Sydd rhyngwy'n awr a'r nefoedd wen, 

A rwygodd Iesu hyd y nen, 

I'r wlad uwchben fe'm harwain Ef, 

I'm llon orphwysfa dringo gaf 

I fynwes Nuf o fewn y nef. 

2 W\ ddaw 

N a phoen na gofìd, och na braw, 
I neb o'r saint yr ochr draw : 
Dont yn ei law i'rhyfryd wlad, 
I seinio cân dragwyddol mwy 
Am farwol glwy', ac am y gwaed. 

«390« Dedwyddicch y nef. . . M. N. 2, 8. 

MAE, mae 

Yr amser hyfryd yn nesâu, 
Pan gaffo'm henaid ei ryddhau ; 
O'm tŷ o glai fyn'd tua'm gwlad, 
W\à yma mae ngorphwysfa i, 
Mae hono fry, yn nhŷ fy Nhad. 

2 Daw, Daw, 

Fy Iesu i'm harwain yn ei law 
O'r anial drwg i'r ardal draw ; 
I'r bywyd dystaw, pur, diboen, 
Caf ganu'n llafar gyd a'r llu, 
Gân Moses fry, a chân yr Oen. 



HYMNAU. 349 

3 Braint, braint, 

Yw cael cymdeithas gyd â'r saînt, 
Na welodd neb erioed ei maint ; 
Ni ddaw un haint fyth iddynt hwy : 

Y mae'r gymdeithas yma'n gref, 
Ond yn y nef hi fydd yn fwy. 

«59 1 • Gorfoledd y nef . . M. JV. 2, 8. 

BYDD, bydd, 

Rhyw ganu peraidd iawn ryw ddydd 
Pan ddelo'r caethion oll yn rhydd : 
Fe di'oir eu ífydd yn olwg fry, 
Cydunant byth heb dewi â sôn, 
I foli'r Oen fu ar Galfari. 

2 Gwledd, gwledd, 

Sydd eto'n bod tu draw i'r bedd, 

Dros byth i'w chael i'r gwael eu gwedd, 

Lle bydd caniadau maith di-ri', 

I bara beunydd yn ddiboen, 

Gan foli'r Oen fu ar Galfari. 

3 Gras, gras, 

Yw'r newydd gân bereiddia'i blâs, 
Fu erioed ar wyneb daear lâs ; 
Hi ddeil ei blâs pan losgo'r byd, 
A berwi'r môr a'i dònau'n dân, 

Y newydd gân fydd gras i gyd. 

«>92« Telynaur Saint. ..M.N. 2,8. 

BRAINT, braint, 
Nad ellir byth mynegi'i maint, 
Fydd bod yn un o'r ffyddlon saint ; 
Pan ddel digofaint Duw ryw ddydd 
Ar rai digred, fel storom gref, 

Y duwiol, ef diangol fydd. 



350 HYMNAÜ. 

2 Y rhai'n 

A wisgir oll á lliain main, 
Telynau gânt o beraidd sain, 

1 ganu anthem faith o glod, 

I'r Hwn fu gynt dan farwol glwy', 
Teyrnasa mwy tra'r nef yn bod. 

ö«f «>• Tatcelu y mor. . . M. JV*. 6au. 

O DDUW ein tadau clyw, 

Yr bwn yn oesoedd gynt, 
Mewn awr o berygl byw, 

Geryddaist fôr a gwynt: 
Pan godai'i dònau dû, 

Yn genllif dros y bad, 
Gan rym dy gerydd di, 

Tawelwch mawr a gaed. 

2 Bellach nid ofnaf mwy 

Ryferthwy gwynt a môr ; 
Mewn llawn ddiogelwch 'rwy' 

Yn ymyl f ' Arglwydd lôr ; 
Yn mhob rhy w awr o bwys, 

'Ewy'n gorphwys wrth ei draed, 
Drwy weddi a dagrau dwys, 

Diogelwch yno gaed. 

3 O Dduw ein tadau clyw, 

Ac erglyw ar ein llef ; 
Ein taith, peryglus yw, 

Ar dir a môr îs nef ; 
Gelynion rif y sêr, 

A llymder yn eu llid, 
Yn erbyn seintiau Nêr, 

Sydd yn yr anial fyd. 



HYMNAU. 351 

4 Paham, medd Iesu gwiw, 

Sydd wrth y llyw 'mhob lle, 
Yr ofnwch ddynion byw? 

(Yr Arglwydd Dduw y w E' !) 
Ei laisÿonydda'r môr, 

Pan mae'n dygyfor draw : 
"Wrth lef 'r anfeidrol Iôr, 

Mae gwynt a môr mewn braw, 

5 Pa fath ryw ddyn yw hwn, 

Gofynwn gyda braw, 
Sy'n tori'r terfysg blin, 

A gyru'r dychryn draw ? 
Hwn yw Jehofa nef, 

Fu'n goddef marwol glwy', 
A hwn a'm dwg ryw ddydd, 

Lle na bydd terfysg mwy. 

504:« Ymhyfrydu yn JVuw. . . M. N. 6, 8, 6— ìaf. 

MI dreulia' oriau f 'oes 

Yn dawel dan y groes, 
Dim ond cael edrych ar dy wedd ; 

Perffeithrwydd pleser yw, 

Y wledd o gariad Duw, 
Fy holl ddyddanwch a fy hedd. 

2 'Does unrhyw drysor drud, 
Fel Ef o fewn y byd, 

Mae'n gwneud fy ysbryd llesg yn llon ; 

Mwy'n llawen byddai'n byw, 

Yn noddfa bur fy Nuw, 
Dan holl gystuddiau'r ddaear hon. 

3 Rho nerth i ddwyn y groes, 
Tra paro dyddiau f 'oes, 

ISTa âd im' ddigaloni mwy ; 

Wrth wel'd gelynion lu, 

Eu saethau'n aml sy' 
O cuddia fi o fewn dy glwy'. 



352 HYMNAÜ. 

U«fd* Iachawdwriaeth. . . M. JV. 6, 8, fi — ìaf. 

O IACHAWDWRIAETH fawr! 

A lifodd i ni lawr 
Yn fî'rydiau pur grisialaidd by w ; 

Maddeuant i ni gaed, 

A heddwch yn y gwaed, 
O gariad rhad ein Tad a'n Duw. 

2 Am iachawdwriaeth lawn, 
Foreuddydd a phrydnawn, 

Moliannu gawn yr Iesu gwiw ; 

Dyoddefodd angeu loes 

Yn ddiddig ar y groes, 
A'i ddoniau roes i ddynolryw. 

3 Gorphenwyd talu'n llawn, 
Ar groesbren un brydnawn, 

O ddedwydd iawn ! ni gawn yn llu, 

Faddeuant yn ei waed, 

A hollol wir iachad, 
A Duw yn Dad, mewn cariad cu. 

4 Rhyw dorf o ddysglaer lu 
O flaen y fainc y sy, 

Yn moli'n gu, a'u mawl ar g'oedd ; 

Angylion pur eu cân, 

A seintiau fawr a mâu, 
Yn Salem lâo, byth wrth eu bodd. 

000* Ffynon rad. . . M. N. 6, 8, 6— \af. 

AGORWYD ar y bryn, 

Ryw ffynon rad cyn hyn, 
A'm gylch yn wyn o'm pen i'm traed ; 

Mae'n golchi'r dua' ei liw, 

Mor wyn a'r eira gwiw, 
Rhinweddol y w y dwyfol waed ! 



HYMNAU. 353 

2 Y ffynon loyw hon, 
Yn ol y waywffon, 

Aeth dan ei fron, daeth i ni fraint, 

Hi ylch y brwnt yn lân, 

Hosanna f 'enaid cân, 
Can's dyma sylfaen yr holl saint. 

3 Y ffynon loyw hyn 

A darddodd ar y bryn, 
Yn ffrydiau o anfeidrol hedd ; 

Rhyw fôr o gariad yw 

Dy heddwch di fy Nuw, 
A nef y nef y w gweì'd dy wedd. 

O «r é • Difyrwch mtwn trallod...M. JV. 6, 8, 6 — 1«/. 

ANGHEUUS wyf o hyd, 

Mewn trallodedig fyd, 
Heb ynddo ddim i'm henaid gael 

All roddi im' ryddhâd, 

Na grym nac esmwythâd, 
Ond haeddiant rhad yr Iesu hael. 

2 Oud er mewn anial le, 

Heb gyfaill îs y ne', 
Mi alla'n hawdd yn ngwedd fy !N"uw, 

Ddifyru'm hoes mewn hedd, 
• Nes myn'd i byrth y bedd, 
Yn hyfryd wedd ei wyneb gwiw. 

Ö9 8« Gras i gyâ...M. JV. 6, 8, 6— laf. 

O EAS, rhad ras i gyd, 

Mae'r iechydwriaeth ddrud, 
Mae oll 'run pryd yn rhad i ni : 

Drwy rinwedd gwerth y gwaed, 

Anfeidrol iawn a gaed, 
I'r tlawd yn rhad ar Galfari. 
10 



354 IIYMNAU. 

2 Am ras yn dechreu'r gwaith, 
Am ras ar hyd y daith, 

Yr anthem faith íÿdd byth i'r Oen : 
Am gadw ar bob llaw, 
Bydd mawl ryw ddydd a ddaw, 

Gan dorf heb fraw, na briw na phoen. 

«£99« Gobaithgmjnfydedig...M. JV. 6, 8, 6— \aj. 

PLANT caethion Babilon, 
Ddont adre' o dòn i dòn, 
Oânt wledda'n llon, mae'r dydd gerllaw, 
Yn ngwydd eu Harglwydd da, 

sŵn y byd a'i blâ, 

ddedwydd ha', pa bryd y daw ? 

2 Mi wnaf fy nghartre' mwy 
Dan gysgod marwol glwy', 

'Does noddfa addas dan y nef, 

I'r euog gael glanhâd, 

Ond yn y ffynon râd 
ddwfr a gwaed a gollodd Ef. 

3 'Rwy'n nesu at yr awr 

1 gael fy nhori i lawr, 
A'm dodi i orwedd lle bu Ef ; 

Lle i orphwys yno sydd, * 

Hyd oni ddelo'r dydd 
Daw Iesu ar gymylau'r nef. 

4 Dysgwyliwn ronyn bach, 
Cawn ddod yn gwbl iach, 

Ac yna bydd caniadau heb ri' : 
À'u sylwedd fydd y gwaed, 
A ddyry im' iachâd, 

A'r goncwest gaed ar Galfari. 



HYM^AIT. 355 

600. Iawn Crist. . . M. JV. 6, 8, 6— 2il. 

FY enaid, dringa draw, 

Lle bu dy Frawd dan fraw, 
Yn dyodde'r llid, a'r gwawd i gyd, 

Rhydd hyn i'th ofid daw ; 
A gwel ei gnr, dan hoelion dur, 

Mewn llafur eithaf llawn : 
Dawn byth nid oes ddarlunia'i loes 
Yr awr y rhoes, ar greulon groes, 

Ei einioes yno'n Iawn. 

2 Fy ngobaith dan bob croes 

Yw'r Iawn, yr Iawn a roes 
Ein Meichiau pur dan hoelion dur, 

Ei lafur ef a'i loes ; 
Pan ddelo'r pryd daw'r saint yn nghyd 

I wynfyd y nef wen, 
Dadseiniant lef peroriaeth gref, 
Drwy nef y nef, Boed iddo Ef 

Y mawl a'r clod, Amen. 

001« Orist yn bob peth...M. N. 6, 8, 6— lil, 

MI deithia'r anial trwy 

Y rhinwedd sy'n ei glwy', 
Fy nghadarn sail yw Adda'r ail, 

Gwnaf f 'adail arno mwy : 
Tragwyddol graig yw Iîad y wraig, 

Rhag drygau'r ddraig a'i llid ; 
Mae'n Fed'dyg da, fe'm llwyr ẁellha, 
O'm dyfnaf bla, a'm cànu wna, 

Fy Nghyfaill gora' i gyd. 

2 Ne fedda'i dan y ne', 
Yn unig ond Efe, 
Fy noddfa a'm Nêr, sydd uwch y sêr, 
A'm llawnder yn mhob lle : 



35G IIYMNAÜ. 

Fy Nhad a Nhŵr, a'm sylfaen siwr, 

Ilwn ydyw'r gwr a ge's ; 
Ei hun fe roes, ei fath nid oes, 
Mi gym'ra'i groes tra paro f 'oes, 

Gwnaeth ìawer im' o les. 

3 Ar dân, yn lun bo llu 

Yn canmol Iesu cu ; 
Gwnaeth daliad llawn, ar un prydnawn, 

Am hyny awn yn hy' 
At orsedd Iôr, mae yma stôr, 

Fyth fel y môr a mwy ; . 
Ei haeddiant ef sy'n noddfa gref, 
O ganol nef, fe glyw ein llef, 

Bu'n dyoddef marwol glwy'. 

00£S« Dyfroedd yr iachawdioriaeth...M. N. 6, 8, 6 — 2t'J. 

MAE'R ffynon heb ei chau, 

Sy'n golchi'r ffiaidd rai, 
Mae croeso'n hon, i bawb yn llon, 

I gael eu llwyr lanhau ; 
Oeir gweled llu o'r Negroes du, 

011 wedi eu cùnu'n lân : 
Mewn ffynon lawn o ddwyfol ddawn, 
Ein golchi gawn, yn hyfryd iawn, 

Fil myrdd fel eira mân. 

2 Un aberth mwy nid oes, 

Ond Iesu fu ar y groes, 
Iachawdwr rhad, trwy rin ei waed, 

Rhydd im' ryddhad o'm loes ! 
Mae'n gadarn Iôr, a'i ras yn stôr, 

Fel môr o drysor drud ; 
Ac ato Ef, sy' ar orsedd nef, 
Dyrchafa'm llef, am gymhorth gref, 

I goncro 'meiau gyd. 






HYMtfAÜ. 357 

3 Fy unig noddfa yw 

Yr Oen, mae'n Geidwad gwiw, 
Fe gollai'i waed, rhydd lwyr iachâd, 

O'i rad i ddynolryw : 
Ei nertli a gâf, pa elyn sâf 

O flaen fy Nâf o'r nef ? 
Caf yn y màn, er bod yn wàn, 
Yr hyfryd làn yn rhwydd, a'ni rhan 

Yn gyfan gydag ef. 

603« JYerth yn ol y dydd...M. N 6, 8, 6— 3ö. 

YR Arglwydd ar fy nhaith, 

A'm daliodd lawer gwaith, 
Yn nyfnder loes, dan faich a chroes, 

A gorthryinderau raaith : 
Yn un heb nerth, ar greigiau serth, 

Ce's fyw trwy werth y gwaed ; 
A'r gras a fu, yn rhad o'm tu, 
Mae eto'n gry' i fwrw llu 

O elynion tan fy nhraed. 

2 Patiam yr ofnaf lu ? 

Mae cadarn fraich o'm tu ; 
Y rhÿfel sydd, o ddydd i ddydd, 

Yn eiddo i'm Prynydd cu ; 
"WeJ, ato ef, am nodded gref, 

Mi goda'm llef a'm cri ; 
Yn llesg a chlaf, taer-alw wnaf, 
Nerth ganddo gaf, sef Duw fy Nâf, 

Ein Tad anwylaf ni. 

6Ö 1 *» Angeu yn agos...M. N. 6, 8, 6 — 2il. 

O DDUW, rho im' dy hedd, 
A golwg ar dy wedd, 
A maddeu'n awr fy meiau mawr, 
Cyn'r elwyf lawr i'r bedd : 



358 IIYMNAU. 

Ond im' gael hyn, nid ofna'r glyn, 

Na cholyn augeu'n hŵy ; 
Dof yn dy law i'r ochr draw, 
Heb friw na braw, ryw ddycld a ddaw, 

Uwchlaw pob loes a chlwy'. 

2 Dy gymhorth, Arglwydd, dod, 
I rodio er dy glod, 

A byw trwy ffydd, o ddydd i ddydd, 

Gan estyn at y nôd ; 
Cael treulio'm hoes i Grist a'i groes, 

Er pob rhyw loes a chlwy\ 
A byw heb wad, i roi mawrhad, 
I gariad rhad, íÿ Iesu mâd, 

Fydd fy nymuniad mwy. 

3 Mae'm rhedfa îs y rhòd 
Yn nesu at y nôd, 

I'm hymdaith hon, îs awyr gron, 

Mae diwedd bron a dod ; 
Fy mhabell frau sydd yn llesghau, 

Ac yn gwanhau o hyd ; 
Ac yn y man, daw'r amser pan 
Bydd f 'enaid gwan yn fywiol ran 

Mewn annherfynol fyd. 

OOO* Darostyngiad Crist...M. N. 6, 8, 4. 

JEHOFA ddaeth i lawr, 

O blith nefolaidd lu, 
Rhyfeddwn ninau oll yn fawr 

Ei gariad cu : 
Heníìych i'r dedwydd ddydd, 

Immanuel a gaed, 
Caiff pechaduriaid fyn'd yn rhydd, 

Trwy werthfawr waed. 



EYMNAtL 359 

2 Cymerodd agwedd gwas, 

I guddio'i ddelw'i hnn : 
Anfeidrol yw dyfnderoedd gras, 

I aehub dyn : 
Henffych i'r dedwydd ddydd, 

Immanuel a gaed, 
Caiff carcharorion fyn'd yn rhydd, 

Trwy werthfawr waed. 

3 " Gogoniant fo i Dduw," 

Oedd cân y nefol lu, 
" Gogoniant," d'weded dynolryw, 

Mwy achos sy ; 
Rhodd Duw i ni yw ef, 

Sydd bechaduriaid trist; 
O cyd-folianwn â llu'r nef, 

Am Iesu Grist. 

©06« Edrych ar wanu Crist...M. JV. 6, 8, 4. 

MEWN edifeiriol gri, 

A'n golwg tua'r groes, 
Derchafwn aberth Calfari, 

A'r ddwyfol loes : 
Edrychwn arno Ef, 

Galarwn nawr yn nghyd, 
Wrth gofio am Dywysog nef, 

A'i angeu drud. 

2 Yn ngolwg dwyfol waed, 
Rhyfeddwn ddrwg ein bai, 
Ni chawsem byth hedd nac iachâd 
Drwy aberth llai ; 
' Wrth syllu ar ei glwy 1 , 

Daw'n holl gadwynau'n rhydd, 
A'n holì ganiadau ninau mwy 
I'w enw fydd. 



S60 HYMNAÜ. 

SO T» Eiriaìaeth Crist. ..M.JT. 6, 8, 4, 

EIRIOLAETH Crist sydd gref, 

Fe Iwydda gweddi'r gwan, 
' Mae'n eistedd ar orseddfainc nef 

Nawr ar fy rhan ; 
Mae yno gyda'r Tad, 

Yn dacÜeu'r Iawn a roes : 
Oyn hir câf fínan ìwyr iachâd, 

Trwy rìn ei loes. 
2 Mae'm Harchoffeiriad inawr 

Yn gweini yn ei le ; 
Mae'n byw i eiriol droswy'n awr, 

Fry yn y ne' ; 
Mae ar ddeheulaw'r Tad, 

Ar uchel orsedd wen ; 
Gwrandewir llef ei ddŵyfol waed f 

Tu draw i'r llen. 

S Pan âf i hen y daîth, - 

At dywell làn y glyn, — 
Y dydd a ofnais lawer gwaitri 

Ei weFd eyn hyn; 
Fe gaiff fy enaid gwan 

Hardd olwg ar y Gwr, 
Yn sefyll yno ar ei glàn, 

I hollti'r dŵr. 

ílO 8-« Pen yr sglwys...M. J\". 6, 8, C 

MAE Iesu'n maddeu'r bai, 

Mae'n goîchi'r EtMop du, 
Ni thal'sai archoffeiriad llai 

I eirioî fry; 
Anfeidrol iawn a rodd, 

Wrth farw ar y bryn, 
Fe wnaeth gyfìawnder wrth ei îoM y 

Rhyfeddir hyiu 



HYMNAU. 361 

2 Fe'i temtiwyd fel nyni, 

Fe wrendy ar ein cwyn, 
Croeshoeliwyd ef ar Galfari, 

Do, er ein mwyn : 
Mae'n awr tu draw i'r llen 

Yn Lly wydd nef y nef, 
Ni fedd yr eglwys neb vn Ben, 

ISTeb byth ond Ef. 

600* fíyder y eredadyn ¥. JV*. 6, 8, 4, 

AM fod yr Iesu'n fyw, 

Byw hefyd fydd ei saint, 
Er gorfod dyoddef poen a briw, 

Mawr yw eu braint, 
Bydd melys lanio draw, 

'lSTol bod o don i don, 
Ac mi rof ffarwel maes o îaw 

I'r ddaear hon. 

2 Daeth allan ddwfr a gwaed, 

Yn rhyfedd rad i ni ; 
Ni chollwn ddiin o'r trysor gaed 

Ar Galfari, 
Fe gènir myrdd yn wyn, 

011 fel yr eira mâu, 
Ceir gwel'd rhai ffiaidd y pryd hyn 

Yn berffaith lân. 

S Anturiaf bellach mwy, 

Er cymaint grym fy mai : 
Trwy'r haeddiant dwyfol sy'n ei gîwy' 

Heb Iwfrhau, 
O íîaen yr orsedd wen, 

Ffieiddiaf un o'r blaen, 
Gan gredu gaìl Tywysog nen 

Fy ngwneud yn lân 3 



362 HYMNAU. 

O 1 0« Ymbil amgymhorth...M. JV. 6, 8, 4. 

Ti, Arglwydd, yw fy rhan, 

A'm trysor mawr didrai, 
A noddfa gadarn f 'enaid gwan 

Yn mhob rhyw wae; 
Ac atat 'rwyf yn ífoi, 

Dy íÿnwes yw fy nyth, 
Pan fo gelynion yn crynhoi, 

Rifedi'r gwlith. 

2 Tydi, fy Nuw, ei hun, 

Anfeidrol berffaith Fod, 
Sy'n trefnu daear, da, a dyn, 

I'th ddwyfol glod ; 
Cyf 'rwydda f 'enaid gwan 

Trwy'r anial dd'od yn mlaen, 
Ac arwain fl 'mhob dyrus fan 

A'th golofn dân. 

3 Dy Ysbryd sanctaidd cun, 

Dywysodd fyrdd o saint, 
Rho i mi brofi'i felus rin, 

Anfeidrol fraint; 
Fel dyfroedd gìoyw clir, 

I loni'r llesg a gwan, 
Dyddanwch yn yr anial dir 

I'm dal i'r làn. 

Oll* Help Vrgwan...M. N. 6, 8, 4. 

O TYRED, addfwyn Oen, 

Iachawdwr dynolryw, 
At wael bechadur sydd dan boen 

Ac ofnau'n byw ; 
O helpa eiddil gwan 

I'r làn o'r pydew prudd, 
A rho drw} T rinwedd dwyfol waed 

Fy nhraed yn rhydd. 



m HYMNAU. 363 

2 angeu pur y groes, 

Ti bellach fydd fy nghân ; 
Nid oedd i'w gael ond ar y groes 

A'm golcha'i yn lân : 
Y flynon loy w lawn 

Sydd barod iawn o hyd, 
I olchi'r Ethiop du yn wyn, 

Hyd eitha'r byd. 

Ö 1 £2* Plaid yn yr anial...M. JV*. 6, 8, 4. 

"WETH deithio'r anial mwy, 

Edrychaf tua'r nôd : 
Nid oes a'm deil dan bob rhyw glwy' 

Ond Iesu'n bod ; 
Ei lais sy'n hyfryd iawn, 

A'i ddawn a gaf wrth raid, 
Ni cheisiaf, foreu na phrydnawn, 

Ond Ef yn blaid. 

01.3« Mawl i Dduw...M. JV. 6, 6, 8. 

RHOWCH glod i'r uchel Dduw, 

Iôr nef a daear lâs ; 
Brenin breninoedd yw, 

Rhyfedded pawb ei ras ; 
Trugaredd Duw a bery byth, 
A'i air dilyth safadwy yw. 

2 Fe'n canfu ni ar goll 

Trwy bechod, oll i gyd ; 
O'i ras tosturio wnaeth 

Wrth gyflwr caeth y byd : 
Trugaredd Duw &c. 

3 Danfonodd Duw i'r byd 

Ei anwyl Fab ei hun ; 
Bu farw Crist mewn pryd 

I wared euog ddyn : 
Trugaredd Duw &c. 



364 HYMNAU. 

4 Rhowch foliant iddo'n awr, 
Duw, Brenin mawr y nef : 

A chaned daear faith 
Am waith ei gariad ef : 

Trugaredd Duw &c. 

6 14« Genedigaeth Crist...M. JV. 6, 6, 8. 

DAETH Llywydd nef a llawr 

I wisgo dynol gnawd ; 
"Wel, henffych, Arglwydd mawr, 

A henffych, dirion Frawd; 
Henffych i'n Duw a'n Ceidwad hael, 
Cymerodd arno ein natur wael. 

2 Pa dafod, neu pa ddawn, 

A fedd angylaidd lu, 
A ddywed byth yn llawn 

Am ras ein Ceidwad cu ? 
Ei waed fe roes o'i gariad gwiw, 
I gànu'r dua a'r gwaela'u rhyw. 

3 Mae cariad yn ei wedd 

At wael golledig fyd ; 
Cyfìawnder llym a hedd 

Yn ymgusanu 'nghyd : 
Trugaredd a gwirionedd pur 
A ymgyfarfu yn ei gur. 

6lOi Prophwyd mawr. . . M. JV*. 6, 6, 8. 

GWIR Brophwyd mawr, fy !N"af, 

Ar dân y'th folaf di, 
Am y newyddion da 

O'n hiechydwriaeth ni : 
Newyddion gwiw am bardwn rliad 
Oddiwrth y Tad i ddynolryw. 



HYMNAU. 365 

2 Cynghorwr i mi bydd, 

A gwiw Arweinydd mwyn, 
Er bod yn llesg a phrudd, 

Drwy'r anial dir gwna'm dwyn : 
Na âd i mi oddiwrthyt ffoi, 
Neu i draws fíÿrdd o'th lwybrau droi. 

3 'Rwy'n caru Mugail da, 

Fy ngwylio mae o'r nef, 
Fy nghadw'n ddiogel wna 

Yn mysg ei ddefaid ef : 
Fe bortha'i braidd, a dwg ei ŵyn, 
• Er gwaetha'r blaidd, i'w fynwes fwyn. 

016* Fflam cariad. . .M. N. 6, 6, 8. 

FFLAM ydyw carìad cryf, 

O nefol ddwyfol dân ; 
Er bod mewn llawer llif, 

Ni ddiffydd hon yn lân : 
Bydd cariad byth yn llenwi'r nef, 
A'r gân o hyd fydd — Iddo Ef. 

2 Ni roddir gormod byth 

I'r Hwn a rodd ei hun ; 
Ei gariad rhad dilyth 

Sy'n gofyn pobpeth dyn : 
Ewch ymaith felus chwantau'r byd, 
Mae cariad Orist yn dwyn fy mryd. 

017* lawn Crist...M. N. 6, 6, 8. 

WRTH feddwl am y gwaed 

A lifodd ar y groes, 
A'r iawn anfeidrol gaed 

Yn angeu Crist a'i loes ; 
O todded ein calonau nawr 
Wrth gofio am ei gariad mawr. 



3GG HYMNAU. 

2 Y cwpan cliwerw llawn, 

A yfodd Iesu i gyd, 
Cyfiawnder gafodd iawn 

Yn ei ddyoddefaint drud : 
Gogoniant byth a fo ar ben 
Yr Oen fu farw ar y pren. 

618« Adgyfodiad Crist. ..M.N. 6, 6, 8. 

'NOL marw Brenin hedd, 

A'i eiddo i gyd yn brudd, 
A'i roi mewn newydd fedd, 

Cyfodai'r trydydd dydd : 
Boed hyn mewn côf gan Israel Duw, 
Mae'r Oen a laddwyd eto'n fyw. 

2 Pan codai Mab y dyn, 

Trwy ddwyfol allu mawr, 
Y ceidwaid bob yr un, 

Fel meirw cwympent lawr : 
Boed hyn mewn côf gan Israel Duw, 
Mae'r Oen a laddwyd eto'n fyw. 

3 Y Prynwr aeth yn rhydd, 

'N" ol rhoddi taliad llawn, 
A Duw'n cyhoeddi sydd, 

" Yn hwn mi gefais iawn ;" " 
Gwnaeth ífordd yn rhydd i fyn'd at Dduw, 
Mae'r Oen a laddwyd eto'n fyw. 

610* Adgyfodiad C'rist. . .M. JS. 6, 6, 8. 

CYFODODD Brenin hedd, 

Iachawdwr dynolryw, 
Mewn gogoneddus wedd, 

O'r tywyll fedd yn fy w : 
Ein bywiol ben esgynodd fry, 
Goruwch pob llu, tu fewn i T r llen. 



HYMNAü. 367 

2 O rwymau angeu caeth, 

Yn rhydd y daeth Mab Duw ; 
Gorchfygu'r bedd a wnaeth 

Mewn buddugoliaeth wiw : 
Derbyniodd ef bob gallu mawr 
Trwy'r ddaear lawr yn awr a'r nef. 

3 Er bod ei gorph yn nghudd, 

Tan orchudd angeu'n gaeth, 
I'r làn, yn gwbl rydd, 

Y trydydd dydd y daeth : 
Er bod tan glwy', ni allai'r bedd, 
Trancedig wedd, mo'i attal mwy. 

4 Dadglôdd y bàrau dur, 

Dirymodd Iesu'r sêl ; 
Fe aeth, er gwaetha'r gwŷr, 
A'r frwydr faith heb gêl : 
Ein Blaenor gwiw, er myn'd dan glo 
Yr angeu dro, mae eto yn fyw. 

020* Cymod trwy Grist...M. N. 6, 6, 8. 

MAE Duw'n cymodi'r byd 

Yn ÜSTghrist âg ef ei hun, 
Gan faddeu'u beiau i gyd, 

Heb gyfrif iddynt 'r un ; 
Derbyniwch nawr y cymod rhad, 
Bwrcasodd Grist â'i werthfawr waed. 

2 dewch i'r dyfroedd byw, 
Drneiniaid gwael heb nerth, 
A phrynwch win a llaeth, 

Heb arian ac lieb werth ; 
Mae yma fodd i'ch cyfiawnhau, 
A'ch puro'n lân oddiwrth eich bai. 



368 IIYMNAU. 

3 Af at yr orsedd lân, 

Er dued yw fy lliw ; 
Er liaeddu ufFern dân, 

Mae gobaith im' gael byw; 
Mae'r Oen a laddwyd ar y bryn, 
Yn dadleu'i waed am fywyd im'. 

©3 1 • Mawl Emmanuel M. JV. 6, 6, 8. 

HOSANNA i'n Brenin mwyn, 

TJn o waed Dafydd y w ; 
Fe ddaeth o'i fodd i ddwyn 

Maddeuant oddiwrth Dduw ; 
Ieuanc a hen, dewch at ei draed, 
Anrhydedd rhowch i'r gwir Fab rhad. 

2 Gogoniant i'r Duw mawr, 

Yr Oen roes droswy'i waed, 
Cyhoedded nef a llawr 

Ei ryfedd gariad rhad ; 
Bendithion fyrdd fo ar ei ben, 
A moled pawb yr Oen, Amen. 

3 I enw Orist a'i ras 

Mae'n addas plygu'n awr, 
O'n bodd coronwn Ef 

Yn Arglwydd nef a llawr ; 
Ei barch a'i harddwch elo'n mlaen 
N"es enill serch y bjd yn lân. 

633« Teilwng yw'r Oen...3£. JV. 6, 6, 8. 

Y r MGRYMED pawb i lawr, 

I enw'r addfwyn Oen, 
Yr enw mwyaf mawr 

Erioed a gly wyd sôn ; 
Y clod, a'r mawl, y parch, a'r bri, 
Fo byth i enw'n Harglwydd ni. 



HYMNAU. 369 

2 nefol addfwyn Oen, 

Sy'n llawer gwell na'r byd, 
Mae lluoedd maith y nef 

Yn rliedeg arno'u bryd : 
Mae'th ddawn, a'tli ras, a'th gariad drud, 
Yn llanw'r nef, yn llanw'r byd. 

3 Llawn Haleluia mwy, 

I Frenin nef a llawr, 
Dyoddefodd farwol glwy', 

I'm dwyn o'r cystudd mawr ; 
O ddedwydd awr, O ddwfn loes ! 
Bu'm Iesu farw ar y groes ! 

623* Edifeincch...M. N. 6, 6,8. 

TOSTURIA, nefol Dad, 

Wrth lais pechadur clyw ; 
O'th fawr drugaredd gad 

I wrthryfelwr fy w ; 
Yr un yw maddeu gyda thi 
Bechodau mawr, a'r lleia' o ri\ 

2 Ymddiried. byth yr wyf 

Yn ngallu Iesu Grist, 
Ac yn ei farwol glwyf 

I achub f'enaid trist; 
Ac hefyd dysgwyl wnaf bob dydd 
Fwynhau eífeithiau bywiol ffydd. 

3 Tor fy nghadwynau cas, 

Cyf 'rwydda 'nghamrau oll 
Yn llwybrau pur dy ras, 
Nad elwyf mwy ar goll : 

dysg ac arwain fi'n ddifeth 

1 wneud d'ewyllys yn mhob peth. 

10a 



370 HYATNAU. 

62 4t • Llef y tlated. ..M. N. 6, 6, 9. 

I FYNY at fy Nnw, 

Fy enaid cwyd dy lef 7 
Heibio yr enraidd lu, 

I eithaf nef y nef ; 
Gostwng dy glust o'r bryniau fry, 
O Arglwydd grasol eofia fi. 

2 "Wyf yma'n wael fy ngwedd, 

Yn euog ac yn wan, 
Gelynion creulon sy'n 

F'amgylchu yn mhob man ; 
Bydd i mi'n blaid i goncro'r lîu, 
O Arglwydd grasol cofia fi. 

3 Yn wyneb uffern ddu, 

Ac angeu mawr èi rym, 
Eho i mi nerth wrtli raid, 

Bydd di yn nodded im' : 
Yn nyfroedd cryf Iorddonen ddu, 
O Arglwydd grasol cofia fi. 

0^5« Milwriaelh y Cristion...M. JV*. 6. 6, 8. 

MAE'R Brenin yn y blaen — 
'R ŷm ninau oll yn hy' ; 

Ni saif na dŵr na thân 
O flaen fath arfog lu : 

Ni awn, ni awn dan ganu i'r làn, 

Cawn wel'd ein concwest yn y màn. 

2 M ddylai neb lesgau 

Yn myddin Brenin nef ; 
Ond derbyn i barhau 

O'i nerthoedd hyfryd Ef : 
A thrwyddo awn dan ganu i'r làn, 
Cawn wel'd ein concwest yn y màn. 



HYMNAU. 371 

3 Er maint yw lled y dŵr, 

Er maint yw grym y dòn, 
Ac er i'r dymhestl gref 

I guro dan fy mron : 
'Dy w'r tonau maith, 'dyw'r dymhestl ddim, 
I nerth yr hwn sy'n Briod im'. 

0«0* Gras anchwiliadwy. . .M. JV*. 6, 6, 8. 

O FFYÎs T ON fawr o hedd, 

O anchwiliadwy fôr, 
Sy'n cynwys ynddo'i hun 

Ryw annherfynol stôr, 
Ti bia'r clod, wel cymer e', 
Trwy'r ddaear, uffern fawr, a'r ne'. 

2 Noddfa pechadur trist, 

Dan bob drylliedig friw, 
A phwys euogrwydd llym, 
Yn unig y w fy Nuw ; 
'Does enw i'w gael, o dan y nef, 
Yn unig ond ei enw Ef. 

3 Bendithion heb ddim-rhif, 

Cysuron maith didrai, 
Sy'n tarddu o honot ti, 

Fy Nuw er maint fy mai : 
Nis gallaf byth ddymuno mwy 
Na'r trysor sydd mewn marwol glwy'. 

02 T» Gwaredigaeth lavm...M. N. 6, 6, 8. 

DYSGLEIEIA foreu wawr, 

'Kol nos o faith barhad, 
Datguddia imi'n awr 

Ryw ran o'r hyfryd wlad, 
Lle rhed afonydd dwyfol ryw, 
Fel môr didrai dros Sion wiw. 



372 HYMNAÜ. 

2 A thyna'r boreu ddydd, 

Caf fínau seinio cân, 
Ar ol caethiwed maith, 

Am waredigaeth lân ; 
O hyfryd ddydd ! pa bryd y daw ? 
'Rwy'n dysgwyl fod y wawr gerllaw. 

3 Dysgleiried dwyfol ras 

Dros holl derfynau'r byd, 

Diflaned pechod cas 
O gyrau hwn i gyd : 

Ac uned pob creadur byw 

Ar nefol dôn, i foli Duw. 

638« Jubili...M. N. 6, 6, 8. 

TJDGENWCH, weision Duw, 

Yr udgorn arian mawr, 
A chlywed dynolryw 

Dros barthau daear lawr ; 
Blwyddyn y Jubili a ddaeth, 
A rhyddid gwiw i'r rhai oedd gaeth. 

2 Dadgenwcb oll ar g'oedd, 

Dros wyneb daear las, 
Ar lawen uchel floedd, 

Anrhydedd Crist a'i ras : 
Blwyddyn y Jubili a ddaeth, 
A rhyddid gwiw i'r rhai oedd gaeth. 

3 Trowch bechaduriaid trist 

Wrth lais efengyl fwyn, 
O'ch cyflwr caeth at Grist, 

Fe wrendy Ef eich cwyn : 
Blwyddyn y Jubili a ddaeth, 
A rhyddid gwiw i'r rhai oedd gaeth. 



IIYMNAU. 373 

4 Dadseinied gras ein Duw 

I bell derfynau'r byd, 
A doed ei deyrnas wiw 

Tros gyrau liwn i gyd : 
Blwyddyn y Jubili a ddaeth, 
A rhyddid gwiw i'r rhai oedd gacth. 

03 9« Blwyddyn y Jubili...M. JV. 6, 6, 8. 

ER myned oll yn gaeth, 

A chyfeìliorni'n bell, 
Trwy Iesu Grist fe ddaeth 

In' etifeddiaeth well ; 
Gwnaeth iawn i'w Dad a hedd i ni, 
Trwy waed ei groes ar Galfari. 

2 Chwi garcharorion prudd, 

Dechreuwch lawenhau : 
Fe wawriodd arnom ddydd, 

Daeth Iesu i'n rhyddhau : 
Trwy fuddugoliaeth Oalfari, 
Fe ddaeth yr hyfryd Jubili. 

3 I gaethion Babilon 

Cyhoeddir llawn ryddhad ; 
Dychwelwch adre'n llon, 

Chwi waredigol had : 
Enillodd Crist ein rhyddid ni, 
Yn awr daeth blwyddyn Jubili. 

4 Aed sain efengyl gras 

O gwmpas daear lawr ; 
Doed pawb i brofì blas 

Yr iechydwriaeth fawr : 
I Sion wiw doed torf ddiri', 
Wrth sain pêr udgorn Jubili. 



374 HYMNAU. 

630« Cynydd yr eglwys...2I. N. 6, 6, 8. 

PWY ydyw hon yn wir, 

A welir fel y wawr ? 
Fel lleuad teg y w bi, 

Mae iddi enw mawr ; 
Pur fel yr haul, ei bath ni bu, 
Ofnadwy fel banerog lu. 

2 Ehyfeddu mawr a fydd 

Am gynydd eglwys Crist ; 
Ceir gweled yn y man, 

Yr isel, wan, a thrist, 
Mewn tegwch, purdeb, a bri mawr, 
Yn llenwi gwyneb daear lawr. 

3 Ar fyr y daw yn nes 

I fynwes Crist yn wir ; 
Bydd gryfach yn ei gras, 

Perthynas fydd yn glir : 
Iuddewon a Chenedloedd fydd 
Yn unol dyrfa hardd ryw ddydd. 

031* Galwad yr Efengyl. . . M. N. 6, 6, 8. 

DEWCH, hen ac ieuainc, dewch, 
At Iesu, mae'n llawn bryd ; • 

Ehyfedd amynedd Duw 

Ddysgwyliodd wrthym cy'd ! 

Aeth yn brydnawn — mae yn hwyrhau- 

Ond drws trugaredd sydd heb gau. 

2 Dewch, hen wrthgilwyr trist, 

At Iesu Grist yn ol ; 
Mae'i freichiau'n awr ar led, 

Fe'ch derbyn yn ei gôl : 
Mae Duw yn rhoddi eto'n hael, 
Drugaredd i droseddwyr gwael ! 



HYMNAU. 3! 

3 Dewch, becliaduriaid niawr, 

Fâeiddiaf yn y byd, 
Trugaredd sydd gan Dduw, 

Er i chwî oedi c'yd ; 
Ni ehofia Ef eich ffiaidd fai, 
Oall gwaed y groes ei<$h llwyr ianhats. 

fftì^, Gwledd yr Efengyl...M. Sf. 6, 6, 8. 

GWNAETH mwyn Dywysog h-edd, 

A lîaw anfeidrol hael, 
Do, lawn dragwyddol wledd 

I dlodion gweinion gwael: 
1 Doedd dim fath wledd yn Eden ardd^ 
Na ffrwyth mor hyfryd ac mor hardd. 

â Trugaredd, hedd, a gras, 

A hoff gymdeithas Duw, 
Yw'r peraidd ymborth bras, 

Danteithion goreu'u rhyw ^ 
A thaer y gelwir pawb i gyd, 
O Iwythau peîl daìaethau'r byd 

3 Er bod rhyw dyrfa fawr 

Yn gwledda yn Salem fry, 
O fewn y neithior fawr, 

Nis lianwyd eto'r tŷ : 
Mae eto le i ddirfawr lu, 
Deweh oll yn mlaen, gyfeillion cu. 

■íî? o t§ « Bnddugoliaeth yr Efengyl. ..M. JV . 6, 6, -ÍL 

MAE'R faner fawr yn mlaen, 

Efengyl hedd yw hon, 
Mae uffern lawn o dân 

Yn crynu ger ei bron^ 
Hi gwymp, hi gwymp, er maint eî grym, 
O flaen fy Iesu 'dyw hi ddireu 



876 HYMNAU. 

2 I'r Gogledd, DwyraÎD, De, 

Ac i'r Gorllewin faith, 
Yr elo'i enw E' 

Yn glodfawr gan bob iaith ; 
Am glwyfau'r Oen a'i gariad rhad, 
Boed melus ganmawl yn mhob gwlad 

3 Aed grym efengyl Crist 

Yn nerthol trwy bob gwlad; 
Sain hyfryd gan bob clust 
Fo'r iachawdwriaeth rad : 

cyfod Haul Cyfiawnder mawr, 
Dysgleiria'n lân dros ddaear lawr. 

034« Buddugoliaeth yr Efengyl...M. iV. 6, 6, 8. 

MAE enw'r addfwyn Oen 

Fel peraroglau drud, 
Am dano eled sôn 

Dros holl derfynau'r byd : 
Doed pobloedd, ieithoedd o bob gwla( 

1 lefain am ei gymod rhad. 

2 Boed enw'r Iesu glân 

Yn ddyrchafedig iawn ; 
Am dano f 'enaid cân, 

Foreuddydd a phrydnawn : 
Ei enw'n bêr fo'n myn'd trwy'r byd, 
Mewn nefol gân gan bawb yn nghyd. 

6wü* Llais y dwyfol waed...M. JV*. 6, 6, 8, 

MAE haeddiant dwyfol waed 

Yn drymach yn y nef 
Nâ'r pechod mwyaf gaed, 

A'i holl euogrwydd ef : 
Gwrandewir llais y dwyfol glwy', 
O flaen eu damniol floeddiad hwy, 



IIYMNAU, 377 

2 Gelynion creulon ln, 

A gawsant farwoí glwy', 
Ar fynydd Oalfari, 

Pahara yr ofnaf mwy ? 
Mae llais y gwaed yn uwch ei gri, 
Nâ'm beiau oll, er maint eu rhi'. 

030« Swper yr Arglwydd...M. N. 6, 6, 8. 

DANTEITHION 'breision sydd 
Ar fwrdd ein Harglwydd Dduw ; 

Arlwywyd i ni wledd, 

Gwledd o ddigonedd gwiw ; 

Sef gwledd o gariad rhyfedd hael, 

I newid gwedd yr enaid gwael. 

2 Yr yrnborth hwn a rydd 

Bym i newynog rai, 
Sy'n teimlo angen dwys, 

Dan ddirfawr bwys a bai : 
Mae'r ymborth hwn yn dwyn iachâd 
I rai a gollodd wên eu Tad. 

3 Mewn gostyngeiddrwydd pur, 

Dymunem oll nesâu, 
I gofio'r Oen a'i gur, 

A'r cariad sy'n parhau : 
Adgofio'r ydym yma'n awr 
Am ddrylliad corph ein Harglwydd mawr. 

4 Ymborthwn oll trwy íFydd 

Ar haeddiant Iesu mawr ; 
Mae arlwyadau gras 

Mewn newydd rlas yn awr : 
Dyrchafwn byth ein dwyfol Ben, 
Mae'n meddu hawl i'n mawl — Amen. 



378 HYMNAU. 

Utffi Dydd yngwawrio...M. N. 6, 6, 8. 

MAE'R dydd yn gwawrio nawr, 

'Mhen adeg fèr ei h)*d, 
Fe fydd goleuni mawr 

Yn lìenwi conglau'r byd ; 
Fe dreiddia sain efengyl gra3 
Trwy dy wyll leoedd daear las. 

2 Cenadon hedd o hyd 

Sy'n hwylio dros y dòu, 
I barthau pella'r byd, 

A'r fwyn efengyl hon ; 
Mae'r gwynt a'r llif o'u tu yn troi, ■ 
Mae'r nos o flaen y wawr yn ffoi. 

3 Teyrnased Iesu mâd 

Dros derfyn môr a thir, 
O doed ei deyrnas rad, 

A deled cyn bo hir : 
Y delwau gau a gwympo i gyd, 
Boed Iesu'n Frenin dros y byd. 

©OO» Dysgwyliad y Cristion...M. JS .6,6,8. 

NI phery ddim yn hir 

Y ddu dymhestlog nos, 
Ni threfnwyd oesoedd maith 

I neb i gario'r groes : 
Mae'r hyfryd wawr, sy'n g'leuo draw, 
Yn dweyd fod boreu braf gerllaw. 

2 O n'allwn roddi mhwys 

Ar dy ardderchog law, 
A gado i gystudd ddod, 

Oddiyma ac o draw : 
A byw tan nawdd y dwyfol waed, 
Yn ngolwg hyfryd dŷ fy JSThad. 



IIYMNAU. 379 

3 Mae'rn siwrnai yn y blaen, 

'Does diwedd ar fy nhaith, 
Nes lànio mewn yn lân 

I dragwyddoldeb maith : 
Yr ochr draw fy nghartref y w 
fewn y wlad lle mae fy Nuw. 

630« Hyder y Cristion...M.N. 6, 6, 8. 

FY Iesu yw fy Nuw, 

Fy noddfa gadarn gref, 
"Ni fedd fy enaid gwan 

Ddini arall dan y nef : 
Mae ef ei hun, a'i angeu drud, 
Yn fwy na'r nef, yn fwy na'r byd. 

2 Y gair melysa' erioed, 

Y cryfaf air ei rym, 
Mi ail adroddaf ef, 

Fod Duw yn Briod im' : 
Mae hyfryd swn a sylwedd hwn 
Yn tynu i ffwrdd fy maich a 'mhwn. 

3 Ar ei addewid Ef, 

Sydd fwy na geiriau dyn, 
Er holl gymylau'r nef, 

Gorphwysaf yn ddigryn ; 
Fe'm deil i'r lân, a doed a ddêl, 
A ddaeth o'i enau sydd dan sêl. 

04:0« Llusern y gair...M. JV. 6, 6, 8. 

EISTEDDAI teithiwr blin 

Ar làn yr afon ddu ; 
A'i lusern yn ei law, 

Ddysgleiriai ar y lli' : 
Yn ngoìeu hon fe wel y làn, 
Ac engyl fyrdd o gylch y fàn. 



380 HYMNAU. 

2 Wrth ddisgyn at y dŵr, 

Hyd risiau brenin braw, 
Fe ddeil y lamp o liyd 

Yn oleu yn ei law ; 
Gall teulu'r làn er brig y dòn, 
Ei wel'd yn dod wrth lewyrch hon. 

3 Adnebydd yn eu plith 

Ei Archoffeiriad cu, 
Yn dod i làn y dŵr 

I dori grym y lli' : 
Ac â i wlad, lle na raid cael 
Byth lusern mwy, na goleu haul. 

04: 1 • Golwg ar ben y daith...M. J\T. 6, 6, 8. 

MAE lluoedd maith yn mlaen, 
Nawr o'u carcharau'n rhydd, 

A gorfoleddu maent, 
011 wedi cael y dydd : 

I'r làn, i'r làn diangasant hwy, 

Yn ol eu traed y sengwn mwy. 

2 Gadewn y byd yn ol, 

Y byd y cawsom wae, 
Y byd ag sydd o hyd 

Yn ceisio'n llwfrhau: 
Mae hyfryd wlad uwch sêr y nef, 
Sydd fil o weithiau'n well nag ef. 

3 Cawn lànio i mewn i fysg 

Y rhai y clywsom sôn, 
Gànasant bawb ei wisg 

Yn nwyfol waed yr Oen : 
A gwledda'n llon heb ddiwedd mwy, 
Yn bur yn eu cwmpeini hwy. 



HYMNAU. 38 L 

04:2« Golwg ar y nef...M. N. 6, 6, 8 . 

A HEIBIO'R dywell nos, 

Fe ffŷ cymylau'r nen ; 
Fe ddaw'r addewid wir 

A'i geiriau pur i ben ; 
Ceir gwel'd ceir gwel'd yr hyfryd dir, 
Ar fyr o dro yn oleu glir. 

2 Fe gân 'tifeddion gras, 

Yn beraidd maes o law, 
Wrth weled boddi'r Aifft, 

A hwythau'r ochr draw ; 
Fy enaid hed i ben y bryn, 

1 wel'd y goncwest ryfedd hyn. 

3 Mae'r ffordd yn awr yn rhydd, 

Agorwyd hi o bob tu, 
O ddyfnder daear las 

I uchder nefoedd fry : 
O dring ! O dring ! fy enaid mwy, 
Mae nerth i'w gael mewn marwol glwy'. 

043« Sylwedd y Cysgodau...M. JV*. 6, 5 — ìaf. 

TR"WY y cysgodau cudd, 
'Roedd rhai yn canfod 

bell, â golwg ffydd, 
Oen Duw yn dyfod : 

Y sylwedd mawr ei ddawn 

1 dalu perffaith iawn, 

A rhoi gollyngdod llawn, 
Drwy waed y cymod. 

2 A syllu draw o bell 

A wnaent yn fynych, 
Gan waeddi — Gwlad sydd well 
Yr y'm yn chwenych : 



382 HYMNAU. 

Dyeithriaid am eu hoes, 
Cyfarchent bob rhyw loes, 
A'u cred yn Oen. y groes — 
Ef oedd eu gwrthrych. 

04:4r» Glan yr lorddonen M. JV*. 6, 5— \af. 

AR làn'r Iorddonen ddofn, 
'Rwy'n oedi'n nychlyd, 

Mewn blys myn'd drwy — ac ofn 
Ei stormydd enbyd ; 

O na f 'ai modd i mi 

Ysgoi ei hymchwydd hi, 

A hedfan uwch y lli' 
I'r Ganaan hyfryd. 

2 Pan gofiwyf rym y dvvr, 

A'i thònog genlli', 
A'r mynych rymus wr 

A suddodd ynddi ; 
Mae braw drwy f 'enaid gwàn, 
Mai boddi fydd fy rhàn, 
Cyn cyrhaedd tawel làn 

Bro y goleuni. 

3 Ond pan y gwelaf draw 

Ar fynydd Sion, 
Yn iach, heb boen na braw, 

Fy hen gyfeillion, — 
Paham yr ofhaf mwy ? 
Y Duw a'u daliodd hwy 
A'm dyga inau drwy 

Ei dyfroedd dyfnion. 

04:0« Gwaed yr Oen...M. JV. 6, 5— üil. 

RHYFEDDOL yw rhinwedd 

Marwolaeth yr Oen, 
O'i giwyfau daw iechyd, 

A by wyd o'i boen ; 



HYMNAU. 383 



Y meddyg a ddrylliwyd, 
Ei ystlys a wanwyd, 

A ffynon agorwyd 
Pan frathwyd ei fron 
A'r lera waewffon, 
Yraolchwn yn hon, 

Y ffynon agorwyd 
Pan frathwyd ei fron. 

2 Er gwaeled ein cyflwr, 

Ein Prynwr mewn pryd 
A wnaethpwyd yn fellditb, 

Er bendith i'r byd ; 
Fe yfodd holl waddod 

Y gwpan i'r gwaelod ; 
Boddlonodd y Duwdod, 

A'i gymod a gawn : 

Y ddeddf a ga'dd iawn, 
Fe'i talwyd yn llawn ; 

Boddlonwyd y Dnwdod, 
A'i gymod a gawn. 

04:6« Y Pridwerth...M. N. 6,5—2^. 

YN bridwerth dros ddynion 

Dim digon nid oedd, 
Heb dywallt gwaed calon 

Y Gwirion ar g'oedd : 
Ond diolch ! yn nyfnder 
Ei loesion a'i chwerwder, 
Llonyddodd gyíìawnder, 

A digter ei Dad : 
Cawn ninau ryddhad, 
A chyflawn iachad ; 
Llonyddodd gyfiawnder, 
A digter ei Dad. 



384 HYMNAU. 

64: K • Nadolig Crist...M. N. 6, 4. 

ANGYLION gwyn eu gwawr, 
Ryw foreu'n dyrfa fawr, 

A ddoent o'r nef ; 
A chenadwri fad, 
Am eni'r pur Fab rhad, 
I gaethion gael rhyddhad, 

O'i gariad ef. 

2 Hwn ydyw Had y "Wraig, 
Ein cadarn Iôr, a'n Craig,- 

Fe wrendy'n cri ; 
Trysorau dwyfol ddawn 
Sydd ynddo Ef yn llawn, 
Mae'n Briod anwyl iawn, 

A Brawd i ni. 

6 4L 8 • Bryn Calfaria. ..M.N. 6*4. 

IACHAWDWR dynolryw, 
Tydi yn unig yw 

Fy Mugail da ; 
Mae angeu'r groes yn llawn 
O bob rhinweddol ddawn, 
A ffrwythau melys iawn, 

Rhai'n a'm iachâ. 

2 Arosaf ddydd a nos, 
Byth bellach tan dy groes, 

I'th wir fwynhau : 
Mi wn mai'r taliad hyn, 
"Wnaed ar Galfaria fryn, 
Am càna'i oll yn wyn, 

Oddiwrth fy mai. 

3 Yn nyfnder dwfr a thân, 
Oalfaria fydd fy nghân, 

Oalfaria mwy ; 



HYMNAU. 385 

Y bryn ordeiniodd Duw 
Yn nhragwyddoldeb yw, 
I godi'r meirw'n fyw, 
Trwy farwol glwy'. 

04:0« Mawl am Waredwr...M. K 6, 4. 

I DDUW boed moliant mwy, 
Am rinwedd marwol glwy' 

Yr Iesu glân : 
Boed iddo'r parch a'r clod 
Tra fyddo'r byd yn bod, 
A seinied nawb|ei glod . 

Yn ddiwuhân. 

2 Pob bendith, er pob loes,^ 
A geir trwy angeu'r groes 

In' îs y rhôd ; 
Doed pawb^trwy'r ddaear faith, 
O bob rhyw lwyth ac iaith, j 
I'w ganmol am ei waith, 

Mewn cynesTglod. 

€>♦> O* Edifeirwch. ..31. N. 6, r 4. 

TROSEDDAIS ddeddf fy N"uw, 
Fy mhechod dirfawr yw 

O flaen y nef ; 
Fy enaid, dos i lawr, 
Mewn duwiol dristwch mawr, 
Mae gobaith imi'n awr, 

Y maddeu Ef. 
2 s Fy nghalon, caled yw, 

tyred, Ysbryd Duw, 
Chwiífriwia hon ; 

Dwg fi at Grist a'i groes, 

1 wel'd ei farwol loes ; 
Dim arall gwn nid oes, 

All ddryllio 'mron. 
12 



386 HYMNAU. 

3 Rho olwg ar bob bai 
A'm dygo i'w casau, 

A'u gado i gyd ; 
Boed iin' mewn duwiol gur 
Ddwyn ffrwythau addas pur, 
I edifeirwch gwir, 

Tra b'wy'n y byd. 

OOl* Erfyn am faddeuant...M. JV. 6, 4. 

O ARGLWYDD trugarha, 
Er dyfned yw fy mhla, 

A 'meiau mawr; # * 
Dilëa rhei'ny'n rhad, 
A maddeu yn y gwaed, 
A dyro wir iachad 

I'm clwyfau'n awr. 

2 Golch fi oddiwrth fy mai ; 
Ti elli fy nglanhau, 

A'm cànu'n wyn ; 
Er dyfned yw fy nghlwy', 
Anfeidrol ras sydd fwy, 
Mae wedi dyfod trwy 

Galfaria fryn. 

3 Am hyny trugarha, 

O Dduw ! a llwyr lanhâ 

Fy meiau i gyd, 
A golch fi yn y gwaed 
Ar Galfari a gaed, 
Yr iachawdwriaeth rad, 

A'r angeu drud. 

4 Cân Haleluia mwy, 
Mae Meddyg i dy glwy', 

Er dyfned yw ; 



HYMNAU. 387 

Mae modd i'th gyfiawnhau, 
Mae ffynon i'th lanhan, 
Yn nghyd â llwyr iachau 
Dy farwol friw. 

UOẃ» Erfynam adnewyddiad...M. JV*. 6, 4. 

TYRED, Arglwydd mawr, 
Dyhidla o'r nef i lawr 

Gawodydd pur ; 
Fel byddo i'r egin grawn, 
Foreuddydd a phrydnawn, 

1 darddu'n beraidd iawn, 
O'r anial dir. 

2 Mae peraroglau'th ras, 
Yn taenu o gylch i ruaes 

Awelon hedd; 
Estroniaid sydd yn dod 
O'r pellder eitha' 'rioed, 
I gwympo wrth dy droed, 

A gwel'd dy wedd. 

1ì9i9m Gwrando criamaddeu...M. JV*. 6, 4, 

O DDÜW, pwy fel tydi 
Sy'n gwrando cŵyn a chri, 

Gan drugarhau ; 
A maddeu beiau byth, 
A'u claddu, rif y gwlith, 
A golchi'n lân ddilyth, 

A llwyr iachau. 
2 Mwy gwerthfawr i mi yw 
Trugaredd rad fy Nuw, 

Nâ pherlau'r byd : 
Rhydd i mi gymod llawn, 
Drwy yr anfeidrol Iawn ; 
Annhraethol ydyw dawn 

Yr angeu drud. 



388 HYMtfAU. 

foö'4» Emyn genadol M. JV\ 6, 4. 

CYDUTSTWN" Gymry mwyn, 

galon hael ddigwyn, 
I wneud ein rhan ; 

Mae gwaedd y pagan pell 
Ỳn cyrhaedd i bob cell, 
Am gael newyddion gwell : 
Ehown nawdd i'r gwàn. 

2 Digonedd sydd i'w gael, 
Am hyny byddwn hael 

O'r trysor drud ; 
Fel bo'r efengyl fâd 
Yn seinio trwy bob gwlad, 

1 luoedd gael gwellhad, 

Fu'n cwyno c'yd. 

3 Ac yna daear lawr 
A fydd fel allor fawr 

I'r Iesu gwiw ; 
Gan bawb yn ddiwahân, 
Bydd Haleluia lân, 
A'r byd i gyd yn gân 

O fawl i Dduw. 

4j55» Lltoyddiant Efengyl...M. JV. 6, 4. 

AT holl dylwythau'r llawr, 
Efengyl hed yn awr, 

O fôr hyd fôr ; 
Paganiaid ddelo'n lln, 
Pob math, yn wyn a du, . 
I foli'r Iesu cu, 

Ein Harglwydd Ior. 

0^6« LlwyddiantEfengyl...M. N. 6, 4. 

AM Grist a'i farwol glwy', 
Mae sôn yn myned drwy 
Ororau maith ; 



HYMBTAU. 389 

Y mae'r efengyl lân, 
Fel pur angerddol dân, 
Yn 'hedeg yn y blaen, 

I blitli pob iaitb. 

2 Daw'r anial dir fel gardd 
Yn llawn rhosynau hardd, 
Arddercliog wedd! 

Y ddaear a fydd lawn 

O bob rhinweddol ddawn, 
Ac yn rlodeuog iawn 
Mewn gras a hedd. 

GÔ7. Llwyddiant Efengyl...M. JV. 6,4. 

AISTFOF, Arglwydd mawr, 
Dy Ysbryd Glân i lawr, 

Fel nerthol wynt ; 

1 adnewyddu bryd 
Dy eiddo oll i gyd, 
Ac argyhoeddi'r byd, 

'Eun modd a chynt. 

2 Duw llwydda di dy waith, 
Yn mhlith pob llwyth ac iaith, 

Hyd eitha'r byd ; 
Sancteiddier d'enw di, 
Dy deyrnas deued hi, 
I lenwi'n daear ni, 

Ar fyr o bryd. 

3 Duw dywed er Jr^/od, 
"Wrth dir y Grogìeàd, dod, 

Nac attal Dde ; 
cyfod di dy law 
At y cenedloedd draw, 
A myrdd at fyrdd a ddaw, 

Mae'th fraich yn gre'. 



390 HYMNAU. 

4 O Arglwydd cofia am 
Hiliogaeth Abraham, 
A dychwel hwy ; 

Y gorchndd ymaith tyn, 
O'u hanghrediniaeth myn, 
Tydi addewaist hyn, 

Nac oeda mwy. 

ö Duw casgl d'eiddo ynghyd, 
O bedair rhan y byd, 

I Sion wiw : 
Na foed trwy'r^ddaear faith, 
ÜSTac ar y moroedd chwaith, 
Elynion i dy waith, 

Nac iaith^na lliw. 

6 9$ 8 • Ffynon rad... M. JV. 6, 4. 

O FFYNON ^werthfawr rad, 
Yr afon fawr o waed, 

Ar Galfari ; 
Dylifa i lawr i'r byd, 
A chudd fy meiau i gyd, 
Yn nyfnder cariad drud, 

Dy haeddiant cu. 

2 Yn gwisgo gynau gwyn, 

Y gwelir saint am hyn, 
Ddydd sy'n nesau: g 

Caniadau am ei glwy', : 
Fydd eu caniadau hwy, 
A'r rhei'ny fy ddant mwy 
Byth i barhau. 

Oo9« Hyder yn yr addewid...M. N. 6, 4. 

CRYFACH addewid Duw, 
Na'r pechod gwaetha'i ryw, 
Ni saif e' ddim ; 



HYMtfAU. 391 






'Dyw natur gadarn gref, 
Ond dim i dân y nef ; 
Mae gair o'i enau Ef 
Yn fwy ei rym. 

2 Yn awr 'rwy'n llawenhau 
Mewn gobaith am fwynhau 

Y goncwest glir 
Ar bechod o bob rhyw, 
Gelynion gwaetha'n fyw, 
Sy'n rhwystro f 'enaid gwiw 

I'r sanctaidd dir. 

3 Fy meiau mân a mawr, 
Sy raid eu cael i lawr, 

Cyn byddo hir ; 
Fe fyn cyfreithiau'r ne' 
I dynu'r llygad de, 
A thori'r fraich o'i lle, 

Ei air sydd wir. 

600* Gwawr Jubili...M. N. 6, 4. 

UN" olwg ar dy wedd 
A'm cwyd i'r lân o'r bedd, 

I'r goleu clir ; 
I deithio yn y blaen, 
Drwy ganol dẁr a thân, 
Er rhwystrau fawr a mân, 

I'r sanctaidd dir. 

2 Heb ofni toraf drwy 
Elynion fwy na mwy ; — 

O ddedwydd ddydd ! 
Mae meddwl am hoff wawr 
Yr hyfryd Jubil fawr, 
Yn peri imi'n awr 

Bron fyn'd yn rhydd. 



392 HYMNAU. 

061* Mawl Vr lesu. . . M. JV. 6, 4, 8, 7. 

MAE gweddi Brenin nef, 
Mewn grym ac eífaith gref, 

Ger bron y Tad ; 
Am faddeu'n rhad mae Ef : 
Pan oedd E'n gwaedu rhwng y gwyr, 
Ei ddwylo a'i draed dan hoelion dur, 

Fe leíbdd ar Galfaria, 
" Dad, maddeu'u beiau'n bur." 

2 Clodforwn Frenin hedd, 
Fe ddaeth i'r làn o'r bedd, 

Ei gwm'ni cawn, 
Bydd llawen iawn y wlecìd : 
I dragwycldoldeb m;^ith diri', 
Bydd canu am aberth Calfari, 

Hosanna, Haleluia! 
I'r Gwr sy'n noddfa i ni. 

062« Bendithion yr EJengyl. . .M. JV. 6, 4, 8, 7. 

TEG wawriodd arnom ddydd, 
A welwyd gynt trwy ffydd, 

Gan rai sy'n awr 
O'r cystudd mawr yn rhydd : 
Ac os oedd dyled arnynt hwy, 
Foliannu'r Oen a'i farwol glwy*, 

Mae'n dyled ni genedloedd 
Fil miloeddfoli mwy. 
2 Gorchfygodd Brenin hedd, 
Fyd, uffern, angeu a'r bedd, 

Priodi wnaeth 
'R hon oedd yn gaeth ei gwedd : 
Am hyn crechwena Sìon wàn, 
O'th ardal lesg, a thyr'd i'r làn^ 

Ty wysog y tangnefedd, 
Da'i rinwedd, yw dy ran. 



HYMNAU. 393 

3 Trwy Grist a'i wertlifawr waed, 
Y daeth maddeuant rhad 

I ddynolryw, 
Iachawdwr gwiw a gaed ; 
Ei fywyd pur a'i angeu loes, 
A'i ddyoddefaint ar y groes, 

A ddygo fy serchiadau 
Tra par'o dyddiau f 'oes. 

003« Goludoedd gras. ,:M. If.Ü, 4, 8, 7. 

DAETIT Iesu'r Sylwedd mawr 
O'i uchel lŷs i lawr ; 

Anfeidrol stôr 
Sy'n agor ganddo'n awr : 

deuwch blant y newyn du, 

1 chwi mae rhad wahoddiad hy\ 

Gadewch y cibau gweigion, 
Mae digon yn ei dŷ. 

2 Er pechu'n erbyn Duw, 
Llawn o drugaredd yw, 

Pan godom gri, 
Mewn c'ledi fe a'n cly w ; 
Moliannwn yr anfeidrol Fod, 
Am bob daioni sydd yn dod, 

Doed dynion i'w ryfeddu, 
Mae yn rhyglyddu'r clod. 

3 Dyrchafwn heddyw lef 
Yn daer at orsedd nef, 

Am fendith lawn, 
O'i drysor eurlawn ef ; 
Mae ynddo ras fel môr didrai, 
I lenwi diífyg y fath rai ; 

O'i rwyddaf drugareddau, 
Ee biau faddeu bai. 



394: HYMNAU. 

0641« Crist o yn oll. . .M. N. , 4, 8, 7. 

DAST d'adenydd di, 
Mae llaeth a mêl yn lli' 

Yn llenwi i'r llawr, 
Yn afon fawr i ni ; 

1 faethu gweiniaid fyth yn gu, 
A maddeu o'r bron elynion lu, 

Mae hyfryd frenin Sion, 
Oen tirion fyth o'n tu. 

2 Fy unig noddfa'n awr, 
I'm lloni ar y llawr, 

A'm gwir iachâu, 
Yw clwyfau'r Meichiai mawr ; 
Caf yno lechu'n dawel lân, 
Yn Iesu cu, a seinio cân, 

Pan syrthio'r sêr yn gawod, 
A dyfod diluw o dân. 

3 Mae ffynon loyw lawn, 

Yn ffrydìo o ddwyfol ddawn, 

Yn awr i ni, 
Ein golchi ynddi a gawn ; 
Mae yn y nef ryw dorf yn awr, 
A gànwyd ynddi fel y wawr, 

A miloedd yn cael trwyddi 
Eu lloni ar y llawr. 

66ut Adgyfodiad Crist...M. JV. 6, 4, 8. 't 

'NOL marw'n T'wysog mawr, 
Ee'i rhow'd mewn daear lawr, 

Ond codi wnaeth, 
I'r làn daeth gyda'r wawr ; 
A'r agoriadau gydag E', 
Heb weled llygredd yn y lle, 

Yn awr y mae mewn mawredd 
Yn nghanol gorsedd ne'. 



HYMNAU. 395 

2 Yn gryf fe ddaeth o'r graig ; 
Er cymaint llid y ddraig 

Ac angeu cas, 
I maes daeth Had y wraig ; 
Yn awr fe a deyrnasa'n rhydd, 
Fy ofn a ffôdd, rhodd imi ffydd, 

A gwnaeth, do, gysgod angeu 
Yn hyfryd foreu ddydd. 

3 Yn awr yn fyw mae Ef, 
Ar orsedd nef y nef, 

Yn Frenin gras, 
Mae iddo deyrnas gref ; 
Hi saif yn gadarn a digryd, 
Pan ferwo'r môr, pan losgo'r byd, 

Er cwrdd ag aml rwystrau, 
Ymlaen'r â hon o hyd. 

OOO* Galwad yr Efengyl...M. JV. 6, 4, ,7. 

"WEL, dewch o fawr i fân, 
Cyn delo'r diluw tân, 

I'r Arch mewn pryd, 
Fe lysg y byd yn lân ; 
O ddinas dystryw brysiwch ffowch, 
Ar y gwastadedd nac ymdrowch ; 

I sanctaidd fynydd Sion, 
O ddynion, pa'm na ddowch ? 

2 Awn ninau wrth y ŵys, 
A rhedwn oll ar frys 
At wledd Duw Naf, 

fewn ei lawnaf lŷs : 
Gadawn, gadawn y cibau câs, 

1 gael mwynhau a phrofi blâs 

Y pasgedigion breision, 
Da roddion Duw a'i ras. 



396 HYMNATJ. 

C5 6 T. Udgorn Jm6î7Í. . . M. N. 6, 4, 8, 7. 

MAE üdgorn Jubili, 
Am haeddiant Calíàri, 

Yn seinio'n llon 
Y n'wyddion goren i ni : 
Gwir lawenhâ íÿ- enaid prudd, 
Enillodd-lesu mawr y dydd, 

Daw carcharorion angeu 
O'u rhwymau oll yn rhydd. 
2 Yn nyfnder pob rhyw loes, 
A gorthrymderau f 'oes, 

Ey noddfa a'in nerth 
Yw'r aberth fu ar y groes : 
Rhinweddol haeddiant marwol glwy\ 
Yw 'nghysur yn y byd tra bwy', 

A'm hunig ddigonoldeb, 
I dragwyddoldeb mwy. 

<B U 8 • Gwynfyd y nef. . . M. JV. 6, 4, 8, 7. 

GWYNFYD y rhai sy heb fraw, 
O fewn i'r Ganaan draw, 

Yn canu hcb glwy', 
Gelynion rnwy ni ddaw : 
Ond yn eu llawrbydd palmwydd hardd, 
Llawenydd mwy trwy'r wlad a dardd, 

Rhad rodd y cyfiawn Iesu, 
Eu'n chwysu yn yr ardd. 
2 Daw'r saint i dir eu gwlad, 
Hwy sathrant tan eu traed 

Elynion lu ; 
Cânt dd'od i dŷ eu Tad : 
W\ chaiíf gelynion fawr na man 
Eu blino mwy yn Salem lân ; 

'Nol myn'd i dir y bywyd, 
Tra hyfryd fydd eucân. 



,HYMNAU. 397 

66 «K Fel Oen Vr lladdfa. . *M. N. 6, 4, 6. 

G0GWYDD0DD Crist ei ben 

Ar bren y groes ; 
Fel Oen arweiniwyd Ef 

I ddyoddef loes ; 
Gorphenodd yno'r gwaith 
O brynedigaeth dyn ; 
Am hyn mae nef a llawr 

Yn awr yn nn. 

2 Boed i mi gael mwynhau 

Iíyd angeu du, 
O'i iechydwriaeth rad, 

A'i gariad cu : 
Can's dyrna hyfryd win 
O beraidd rîn a blas 
Maddeuant pur a hedd — 

O ryfedd ras ! 

Ô 7 0. Rhyfedd ras. . .M. N. 6, 4, 6. 

DAETH ífrydiau melus iawn, 

Yn llawn fel Ui', 
O ffrwyth yr arfaeth fawr, 

Yn awr i ni : 
Hen iechydwriaeth glir 
Aeth dros y crindir cras : 
Bendithion amod hedd : 

O ryfedd ras ! 

2 Ee gymerth Iesu pur 

Ein natur ni : 
Enillodd Ef i'w saint 

Bob braint a bri : 
Gadawai'r nef o'i fodd, 
Fe gym'rodd agwedd gwas : 
Efrwyth y cyfamod liedd : 

O ryfedd ras ! 



898 HYMNAU. 

3 Wrth orphwys ar yr Iawn, 

Ni gawn i gyd, 
Felysion ffrwythau'r groes, 

Drwy'n hoes o hyd : 
Mae yma hyfryd win, 
I flin o beraidd flas ; 
Maddeuant pur a hedd : 

O ryfedd ras ! 

4 Caed balm o archoll ddofn 

Y bicell fain ; 
Yn rawnwin ar y groes, 

Fe droes y drain : 
Dechreuwn fawl cyn hir, 
Na flinir ar ei flas, 
Am Iesu'r aberth hedd : 

O ryfedd ras ! 

071« Rhyfedd ras. . . M. JV. 6, 4, 6. 

FE gymerth Iesu blaid 

Trueiniaid trist ; 
Ysigodd ben y ddraig, 

Ein Craig yw Crist; 
Cawn ninau fod yn bur, 
Uwch cur a phechod cas, 
Yn berffaith ar ei wedd ; 

O ryfedd ras ! 

2 Boed clod Tn Prynwr rhad, 
Ein Ceidwad cu, 
Fe holltodd Ef yr hen 

Jorddonen ddu : 
Gorchfygodd angeu cryf, 
Er awch ei gleddyf glas, 
A drylliodd rwymau'r bedd,- 
O ryfedd raa ! 



HYMNAU. 399 

3 Crist yw ein cadarn dwr, 

Gwaredwr y w ; 
Dan gysgod taweí hwn 

Y byddwn byw : 
Fe arwain ei lioll saint, 
Er cyraaint llid eu cas, 
I mewn i'r nefol wledd, — 

O ryfedd ras ! 

672« AngeuW Saint...M. N. 6, 4, 6. 

PA beth yw angeu i'r saint ? 

Rhagorfraint y w ; 
Gwna'u tynu fyny'n fwyn, 

A'u dwyn at Dduw : 
Yn Iesu huno wnânt 
Ac ant i wynfyd cu, 
I blith nefolaidd ryw, 

Sydd lonwiw lu. 

2 Nac wylwn mwy ar ol 

Y duwiol rai ; 

Maent gyda Duw a'r Oen, 

Heb boen na bai : 
Uwchlaw gofidiau'r byd, 

Y maent i gyd ar gael ; 
Mwynhant dragwyddol wledd, 

Mewn hedd yn hael. 

3 Gristion, er dy bla, 

Nac ofna di 
Rhag angeu llym ; pan ddêl 

Gwêl Galfari ; 
Dy Iesu ar y groes 
A droes ei niwed draw ; 
I'th ddwyn drwy'r glyn yn glau, 

E'n ddiau ddaw. 



400 HYMNAU. 

t> m «*• Gorchfygu angeu...M. JV\ 6, 4, 6. 

NID allodd angeu du 

Ddal Iesu'n gaeth 
Ddim hwy na'r trydydd dydd, 

Yn rhydd y daeth ; 
Ni ddelir un o'i blant, 
Er myn'd i bant y bedd, 
Fe'u gwelir ger ei fron, 

Yn llon eu gwedd. 

2 Wrth wel'd yr angeu du 

Yn nesu'n awr, 
'Ewy'n ofni ambell dro, 

"Wrth gofio'r awr ; 
Pan gwelwy'r gwaith trwy ffydd, 
Y trydydd dydd Avnaeth Duw, 
Mae 'ngobaitlr yn^wy^cry', 

'Do i fyny'n fyw. 

3 Er pydru'n ngwaelod bedd, 

Yn farwaidd fud, 
Daw'r Iesu i'm codi'n llon, 

Ger bron ry w bryd ; 
A'm llygaid inau a'i gwel, 
Mae'r gair dan sêl yn wir, 
A newydd ddedwydd ddydd, 

Boreuddydd clir. 

4 Pan bu fy Arglwydd mawr 

Yn llawr y bedd, 
Cynesodd wely i mi, 

Rhag oeri'm gwedd : 
Yn rhydd ry w ddydd a ddaw, 
Rho'wch fi a'ch llaw'n 'run lle, 
'Rwy'n caru er yn wan, 

Y fan bu 'fe. 



HYMNAÜ. 401 

074:» Byrdrd'r daith...M. N. 6, 4, 6. 

$TI phery'r anial maith, 

Na'm taith yn hir : 
Oaf fyned yn y màn 

I'r Ganaan dir : 
Fe geidw Iesu'i saint, 
Er cymaint llid eu cas, 
Fe goncra'r gelyn llym, 

Drwy rym ei ras. 
2 Ceir canu cyn bo hir 

Yn glir ei glod ; 
Ehyfeddu ei gariad fydd 

Y dydd sy'n dod ; 
Adseinir " Iddo Ef," 
Yn llon gan nefol lu, 
Datganant rinwedd gwaed 

Eu Oeidwad cu. 

Ö T5» Cofio taith yfanial...M. JV. 6, 4, 6. 

WETH gofio teithiau dydd 

Y cystudd mawr, 
A chroesau'r anial dir 

Yn wir, yn awr, 
Enyna'r seintiau gân 
Yn anian hur y nef ; 
A'r gân i gyd a fydd 

Byth iddo Ef. 
2 Bydd llu y nefol fro 

Yn cofio'r Iawn, 
Gan eilio'r gân o hyd 

Mewn gwynfyd llawn ; 
Mwyn fydd eu cân i gyd, 
Am gael mewn byd o boen, 
Hedd a maddeuant rhad 

Drwy waed yr Oen. 
12a 



402 HYMNATJ. 

tf # O» Maicl am bryntdigaeth. . . M. JV*. 5, 1 1 . 

FYIesugaiffbyth 
Y clod yn ddilyth 
Trwy'r ddaear a'r nef ; 
Fe roes ei hun trosof, fy mywyd yw Ef. 

2 Etifedd y ne' 
Fu farw'n fy lle, 
A minau ge's fyw ; 

Boed mawl i fy Mhrynwr, Gwaredwr gwir yw. 

3 Fy ngwared a wnaeth 
O'r carchar du caeth, 
Trwy ddyfnder ei boen ; 

Gogoniant tragwyddol i Dduw ac i'r Oen. 

Ö 7 T» Ymntrthu yn JNfuie. . . M . JV. 5, 1 1 . 

YMNERTHWN yn Kuw 
Tra byddwn ni byw 
Mewn byd dan y rhod ; 
A'n hymdrech beunyddiol fo byw er ei glod. 

2 Mae'r nos yn nesau, 
A'n heinioes yn frau, 
Nid isod mae'n lle : 

Trwy 'mynedd O rhedwn yr yrfa i'r ne'. 

3 Ymdrechwn trwy ffydd, 
Tra dalio ein dydd, 

I ymbarotoi, 
Gan bara. yn ufudd, i'r nefoedd i ffoi. 

4 Ein llestri fo'n lân, 
A'n lampau'n llawn tân, 
Gan ddysgwyl y dydd 

Yr awn o'n cadwynau a'n rhwymau yn rhydd. 



HYMÌTAU. 403 

ö Diangwn i'w gol, 
Na foed neb yn ol, 
Can's eto mae lle 
Yn mynwes ein Harglwydd, Penlly wydd y ne\ 
6 Efengyl Mab Duw, 
Newyddion da y w 
I bawb sydd yn bod 
Tu yma'r gagendor, yn rhydd dan y rhod. 

O m 8» Ceidwad digonol...M. JV*. 5, 8. 

POB seraph, pob sant, 

Henafgwyr a phlant, 
Gogoniant a ddodant i Dduw, 

Fel tyrfa gytun, 

Yn beraidd bob un, 
Am Geidwad o forwyn yn fyw. 

2 Efe y w fy hedd, 

Fy aberth a'm gwledd, 
A'm sail am drugaredd i gyd; 

Ein cysgod a'n cân, 

Mewn dŵr ac mewn tân, 
Gwnaed uffern ei hamcan o hyd. 

3 Yn Babell y bydd, 
Ehag poethder y dydd, 

A chedyrn lifogydd y falí ; 

Mewn cysgod mor dda, 

Holl uffern a'i phla, 
Er chwenych, ein difa nid all. 

©• 9» Trysor yr Iaicn...M. iV. 5, 8. 

DIM trysor nis cair 

Mewn perlau nac aur, 
Er chwilio hyd derfyn ein dydd, 

A bwysa dy hedd, 

Tu yma i'r bedd, — 
Heb gofía'r llawenydd a fydd. 



404 HYMÎTAU. 

2 Trysoran mor glir, 

Nis gwelwn yn wir, 
I randir yr India pe'r awn ; 

Pur aur o Peru, 

Cyffelyb nid yw, 
I heddwch fy Nuw yn yr Iawn. 

680« Trysor Calfaria...M. N.5, 8. 

AR Galfari fryn, 
Rhyfeddwn am hyn, 
Oaed trysor, am dano hydd sôn ; 
Mae'n drysor mor ddrud, 
Mae'n ddigon i'r hyd, 

diolch am gariad yr íon. 

2 Mae trysor sydd fwy 
I'w gael yn ei glwy', 

Nâ'r ddaear a'i gwychder i gyd ; 
A phrofìad o'i hedd 
Sydd fwy nag a fedd 

Holl fawredd a bonedd y byd. 

G 8 1 • Ffynon Calfaria. . .M. 19. 5, 8. 

AR Galfari fryn, 

Agorwyd cyn hyn 
Ry w ffynon ryfeddol ei rhin ; 

A hollol lanhâ 

Bob llygredd a phlâ, 
A chàna y dua' yn wyn. 

2 Y gwàn mae'n gryfhau 
Er cymaint ei fai, 

1 sefyll wrth Sinai'n ddigryn ; 
Mae'n symud â'i hedd 
Rym angeu a'r bedd, 

A'u hofnau heb adael yr un. 



HYMNAU. 405 

6 8 S. Yr Éfengyl. ..M. N. 5, 8. 

MOR hawddgar yw gwedd 

Oenadon yr hedcl, 
Gyhoeddant yn rhyfedd mor rhad 

Drysorau rhad ras, 

A thaenant i ma's 
Efengyl y deyrnas i'r wlad. 

2 Pwy newydd sydd well 
I agos a phell, 

Trwy'r cymod mae cymell mawr iawn, 

-I wleddoedd rhad ras, 

Nefolaidd eu blas, 
Efengyl y deyrnas a'i dawn ? 

3 I'r dyfroedd, O dewch, 
Cewch ddigon byth, cewch, 

Am hyn llawenhewch yn dra llon, 

Mae'r ffynon o hyd 

Yn ddigon i'r byd, 
Efengyl y bywyd yw hon. 

083* Udgorn yr Efengyl. . . Jf. JV. 5, 8. 

EFENGYL yr Oen, 

Am dani bydd sôn 
Trwy'r bröydd a'r bryniau o'r bron ; 

Hen Jerico fawr 

Yn llwyr ddaw i'r llawr, 
Mae'r udgyrn yn bloeddio wrth hon. 

2 Dyoddefaint ei groes, 

Ei boenau a'i loes, 
Wnaeth heddwch rhwng nefoedd a llawr: 

Y ffordd at y Tad 

Agorwyd â gwaed, 
Am dani bydd canu bob awr. 



406 HYMSTAU. 

684:. "Merehyr ÂmoriaàP . . M. N. 5, 8. 

AR groesbren brydnawn, 

Cyfiawnder ga'dd Iawn, 
A'r gyfraith anrhydedd 'run dydd ; 

Trwy rinwedd y gwaed 

Boddlonwyd y Tad, 
Daw merch yr Amoriad yn rhydd. 

2 Anfeidrol yw'r fraint 
Ddarparwyd i'r saint, 

Trwy'r Duwdod a'r Dyndod yn un ; 
Brawd ffyddlon a gaed, 
Rhodd drosom ei waed, 

O'i fodd daeth yn Geidwad i ddyn. 

6 8 Ö« Gogoniant Sion. . . M. JV. 5, 8. 

MEROH Síon ryw ddydd 

Mwy hawddgar a fydd 
Ei thegwch na thoriad y wawr; 

A'i gwisg jm fwy liardd 

Nag Adda'n yr ardd, 
Ee fydd ei gogoniant yn fawr. 

2 Mor rhyfedd yw'r fraint 
A roddwyd i'r saint, 

Cael bod yn ddyweddi i'r Oen, 

Fe'i purir ar fyr 

Mewn olew a myrr ; 
Am dani mawr iawn fydd y sôn. 

3 Yn wir fe fydd hon 
Yn dawel a llon 

Mewn mantell cyfiawnder yn by w ; 

Yn eistedd i lawr 

Ar orsedd wen fawr, 
Ar gyfer ei Brenin a'i Duw. 



HYMNAÜ. 407 

686« Cafwyd y ; Ccidwad. ..M. N. 5, 7, 9. 

CAFWYD addewid 
O Geidwad i wael ddynoìryw : 

O mor wael oedd 'Tifedd nef, 

Pan y daeth i Fethl'em dref, 
Nid oedd le iddo gael gyda'i ryw î 

2 Ond er ei waeledd 

Yr ydoedd ar fydoedd yn Ben : 
Daeth gwŷr doeth o'r Dwyrain draw, 
Anr a thus oedd yn eu llaw, 

í anrhegu Tywysog y nen. 

3 Dyma'r gwir Feddyg; 

O ! 'r llu dan ei law fu erioed î 
Eu gwellhau yn llwyr a wnaeth, 
Gan ryddhau y rhai oedd gaeth, 

Q I y gwyrthiau wnaeth ef wedi d'od ! 

08 7« Adgyfodiad Crist..M. K 5, 7, 9. 

WELE cyfododd, 
Yr Arglwydd gyfododd yn wîr, 

Do, er gwaetha'r maen a'r bedd, 

Adgyfododd Brenin hedd, 
Mewn awdurdod o'i allu ei hun. 

2 Llon ymddangosodd 

IV anwyl ddysgyblion yn wir ; 

"Mwy nac ofnwch, myfi yw, 

A fu'm farw, ae wyf fyw, 
Mi orchfygais yr angeu fy hun." 

3 Hefyd esgynodd, 
Dyrchafodd inewn cwmwl i'r nef ; 

Ar ddeheulaw'r Tad yri awr, 
Eistedd mae ar orsedd fawr, 
Mewn anrhydedd a mawreddjnae Ef. 



408 HYMNAU. 

Ö 8 8 • Eiriolaeth Crist. . . M. JV. 5, 7, 9. 

DROSOM yn eiriol 
Mae Iesn, drwy rinwedd ei waed, 

M Dros bechodau pawb o'r byd 

Aethum dan y ddwyfol lid, 
Os dychwelant — O maddeu, fy Nhad." 

2 " Er mwyn yr Aberth 
Eoddaist dros holl ddynolryw, 

Mi wrandawaf ar eu cŵyn, 
Mi faddeuaf er dy fwyn, 
Mewn tragwyddol ddedwyddwch cânt fyw." 

3 Yna cawn wledda, 
Gwledda dros byth uwch y nen, 

Cawn ddywedyd, u Iddo fe, 
r E hwn fu farw yn ein Ile, 
Bo'r gogonîant a'r gallu, Amen." 

©80» Meichiau yn dyoddef. ..M.N. 5, 7, 9, 

A WELSOCH chwi Ef, 
'R hwn hoffa fy enaid — a'm Duw ? 

Dros droseddwyr fel myfi, 

Rhoes ei hun ar Galfari, 
Trwy gyfìawnder fy Meichiau caf fyw. 

2 Hoeliwyd yr Aberth, 
Iesu'r addfwynaf oedd fud ; 

'Rhwn sy'n taenu'r nef fel llen 
Ar y groes ogwyddai'i ben, 
I wneud cymod dros beehod y byd. 

3 Dacw fy Meichiai ! 
Difai yw oífrwm ein Pen; 

Arno Ef y rhoed fy nrwg, 
Ac aeth dan y Dwyfol ŵg, 
Dug fy nghosp yn ei gorph ar y pren. 



IIYMNAU. 409 

0"0« Genedigaeth y Messia...M. N. 5, 7, 9. 

DAETH y Messia, 
Iesn, Gwaredwr y byd ; 

Cafwyd y tragwyddol Air, 

Yn y preseb, gyda Mair, 
Ac addolodd angylion i gyd. 

2 Teithiodd y doethion, 
I weled Ceidwad mewn cnawd, 

Pan y gwelsant Frenin nef, 

Offrymasant iddo Ef ; 
O'u trysorau anrhegion a wnawd. 

0.«f 1 • Peroriaeth angylion. . . M. N. 5, 7, 9. 

BETH yw'r beroriaeth 
Gly wir yn entrych y nen ? 

Myrdd myrddiynau maith a mwy 

O angylion ydynt hwy 
Sydd yn seinio Hosana uwch ben, 

093« Cyftawnder Crist...M. N. 5, 6— laf. 

TEWY'R byd y bo sòn 
Am bwrcas ei boen, 
A chaned pob teulu mai teilwng yw ? r Oe . 

2 Rhyfeddod y byd 
Yw angeu mor ddrud, 

A gwreiddyn caniadau'r ffyddloniaid i gyd. 

3 Af bellach yn hy' 
Tua'r Ganaan sy fry, 

Mi wela'r addewid yn gadarn o'm tu. 

003« Canmol yr Iesu...M. JV. 5, 6 — \af. 

FY enaid i sydd 
Yn awr nos a dydd, 
Am ganmol fy Iesu a'm rhoddodd yn rhydd. 



410 HYMNAU. 

2 Fe'm cododd i'r làu, 
Pan oeddwn yn wàn, 

Amlygodd f 'Anwylyd fy rhyddid a'm rhan. 

3 Fe roes i mi fneth 
O win ac o laeth, 

O'r pydew fe'm cododd, yn gadarn fe'm gwnaeth. 

G Ö \ • Porfa fras. ..M. JV. 5, 6—1 af. 

FY enaid, na thaw, 
Er poenau na braw, 
A chanmol yr Iesu, a deued a ddaw. 

2 Fe'm tywys trwy ras, 
Er dichell fy nghâs, 

A gwna i mi orwedd mewn porfa sydd fras. 

3 Arlwya im' wledd 
Yn wyneb y bedd, 

Ac yfed gaf hefyd o afon ei hedd. 

G «PÔ« Trysor y nefoedd...M. JV. 5, 6 — íaf. 

FFARWEL f 'o i'r byd, 
A'i bleser i gyd, 
Ar drysor y nefoedd fe redodd fy mryd. 

2 O haeddiant y gwaed, 
Anfeidrol barhad, 

'Does arall all osod fy meiau dan draed. 

3 Mi wela'n ei glwy' 
Gyfiawnder sydd fwy 

Na meithder y moroedd, er lleted ynt hwy. 

G06* Ffydd yn werthfawr...M. JV. 5, 6 — 2i/. 

'RWY'N gweled bob dydd, 

Mai gwerthfawr yw ffydd, 
Pan elwy'i borth angeu, fy angor i fydd : 

Mwy gwerthfawr im' yw 

Ka chyfoeth Peru, 
A'i gwrthrych a'm cynal ddydd dial ein Duw. 



HYMNAU. 411 

2 Y cysur i gyd, 

Sy'n llanw fy mryd, 
Fod genyf drysorau, uwch gwybod y byd : 

Ac er bod hwy 'nghudd, 

Nas gwel hwynt ond ffydd, 
Ceir eglur ddatguddiad o honynt, ryw ddydd. 

O «7 m • Rhìnweddau'r gwaed. . .M. JV*. 5, 6 — 2#. 

RHYW afon a gaed 

ddwfr ac o waed, 

O'r orsedd ddysgleir-deg rnae'n rhedeg yn rhad, 

1 wella fy mriw, 

Fy meiau bob rhyw, 
A chànu fy enaid eç dued ei liw. 

2 Boed yma fy nyth, 
A'm bywyd i byth, 

Yn nghlwyfau'r Oen tyner, a'i lawnder dilyth ; 

Ac yma caf fy w, 

Er croesau bob rhyw, 
A'm henaid yn llawen dan aden fy Nuw. 

3 Af bellach yn mlaen, 
Trwy ddwfr a thrwy dân ; 

Er cymaint fy nyled, fe'i talwyd yn lân : 

Moliannu mwy fydd 

Fy mhleser bob dydd ; 
'Nol agor y carchar pwy all fod yn brudd ? 

G9 8 • Gorphenwyd. ..M.N. 5, G—2U. 

GOEPHENWYD, medd Crist, 

A'i enaid yn drist : [dyst : 

Gorphenwyd, gorphenwyd, mae'r nefoedd yn 

Ei fywyd o'i fodd 

Yn aberth a rodd, 
Wrth feddwl am hyny pa galon na thodd ? 



412 HYMNAU. 

2 Fe gofir y gwaed 

Rhinweddol a gaed, 
A chyniod i'r gelyn a roddir yn rhad ; 

Daw hefyd yn lli' 

Faddeuant i ni, 
Drwy rinwedd yr Aberth, ar fryn Calfari. 

090« Mawl » Dduw. . . M. N. 5, 6— 3ydd. 

TRUGAREDD ein Dnw 

Fo testun ein moliant, 
Isfawr rhoddwn pob rhyw 

Ar gân ei ogoniant : 
Er ini hir bechu, 

Heb haeddu mo'i heddwch : 
Mae'i alwad yn dirion, — 

Dewch, waelion, dychwelwch: 
Hosanna i'r Duw cu, 

Mor hir ei amynedd ; 
Da'i 'wyllys i ni, 

A llawn o drugaredd. 

2 Dyrchafwn ein llef 

Mewn uchel glodforedd, 
Cydseiniwn hyd nef 

Ei gyfiawn ogonedd ; 
Mae ini lawn achos 

I gydlawenychu, 
Pob tafod ac enaid 

Fo'n dyfod i foli : 
Hosanna, &c. 

3 Ein Llywydd, clyw'n llef, 

Dod ysbryd moliannu, 
A chwyth awel gref, 

Nes bo'm yn hyfrydu ; 
Dod brawf o sirioldeb 

Dy wyneb daionus, — 



HYMNATJ. " 413 

Wi ganwn ogoniant, 

A moliant mwy melus : 
Hosanna, &c. 

TO O • Mawl î'r Drindod. . . M. JV. 5, 6— òydd. 

DAWR caethion ryw ddydd 

Yn rhydd o'u cadwynau, 
A'r rhaî sydd yn brudd, 

I seinio caniadau ; 

brysied y bore 
Caf íìnau fy nhelyn, 

1 ganmol fy Arglwydcí, 
Blith draphlith âV fyddin ; 

Ac edrych i mewn 

I drefn y cymod, 
A gweled yr Oen, 

A'i foli heb ddarfod. 

2 Gogoniant i'r Tad 

Fyth fythol am garu, 
Gogoniant i'r Mab 

Fyth fythol am brynu ; 
Gogoniant un wedd 

I'r Ysbryd Glân hefyd, 
Am dywys mewn hedd 

I lwybr y bywyd : 
I'r Drindod yn un 

Bo parch a mawrhydi ; 
O deuwch ar g'oedd, 

Yn filoedd i foli. 

TO 1 • Y Milflwyddiant...M. N. 5, 6—3ydd. 

MERCH Sion, bydd lon, 

Dy Dduw sy'n teyrnasu, 
Daw'r ddaear ger bron 

Dy Frenin i blygu ; 



414 * HYMNAU. 

Fe droir y cleddyfau, 

A'r gwaewffyn hefyd, 
Hen arfau dinystriol, 

Yn arfau mwy hyfryd ; 
Mae amser gerllaw 

Caiff Satan ei rwymo, 
Byd newydd a ddaw, 

Cyfiawnder geir ynddo. 

2 Mae'r amser yn dod, 

Y derfydd pob adfyd, 
Ni welwyd erioed 

A.raseroedd raor hyfryd ; 
Cyfiawnder fel afon ' 

A heddweh fel tònau, 
Dros diroedd a moroedd, 

Y bröydd a'r bryniau ; 
Mae'r amser gerllaw 

Caiff Satan ei g'lymu, 
Byd newydd a ddaw, 
I'r saint gael teyrnasu. 

• 02« Adgyfodiad y meirw. ..JM.N. 5, 6 — 3ydd. 

SWN hyfryd y sydd 

Fod|rhyddid i'r caethion, 
Fe wawriodd y dydd 

I'w gollwng yn rhyddion ; 
I'r rhai eydd mewn dyled 

A'r rhai sydd yn ngharchar, 
Mae Jubil yn dyfod, 

Fe dderfydd eu.galar: 
O hyfryd fydd sŵn 

Yr udgorn diwedda', 
Yn galw'r holl saint 

O'u tywyll garchara , . ; 



HYMFATJ. 415 

2 Mae'n Harglwydd gerllaw, 1 

Wel, trwsiwn ein lampau, 
Yn fuan fe ddaw, 

Gwregyswn ein lwynau ; 
Ar frys mae yn dyfod, 

Addawodd ef ini, 
Olwynion ei gerbyd 

Nid ydynt yn oedi : 
O hyfryd fydd sŵn, &c. 

3 Yr udgorn a gân, 

A'r meirw gyfodir 
Heb lygredd yn lân 

A ninau newidir ; 
Fe g'od y llygradwy, 

Mewn anllygredigaeth, 
A gwisgoedd anfarwol 

O garchar marwolaeth : 
O hyfryd fydd sŵn &c. 

4 Dygasom yn wir 

Y ddelw ddaearol, 
Cawn ddwyn cyn bo hir 

Y ddelw hardd nefol ; 

A rhodiwn mewn gwisgoedd 

Y rhai ni heneiddiant, 
A'n cyrff yn ysbrydol 

Yn nghanol gogoniant ; 
O hyfryd fydd sŵn &c. 

703« Tragwyddol gartref. ..M.N. 5, Q—3ydd. 

'RWY'N brysio bob dydd 
Tua therfyn fy ngyrfa, 
Ar fyr yn y pridd 

Y bydd fy ngorphwysfa ; 
Ergydion beunyddiol 

Sydd yn fy malurio, 



10 HYMÌTAU. 

Mae'm pabell ar ogwydd, 
Yn ebrwydd gwna syrthio ; 

I'r tragwyddol-fyd 
Mae tynfa fy enaid, 

Nid oes yn awr angeu 
A'm deil ond duwioldeb. 

2 Blynyddoedd fy oes 

Yn gyflym sy'n darfod 
Bob dydd a phob nos 

'Rwy'n brysio tua'r beddrod; 
Beth ydyw fy amser, 

O'i fesur, ond dyrnfedd ? 
Beth ydyw fy einioes 

Ond cysgod a gwagedd ? 
I'r tragwyddol-fyd &c. 

3 Wrth edrych yn ol, 

A chanfod fy llwybrau, 
'Rwy'n gweled mai ffôl 

Y treuliais fy nyddiau : 
Y pethau sy'n darfod 

Ga'dd ormod o'm sylw ; 
Pa les a wnant imi 

Pan ddelwyf i farw ? 
I'r tragwyddol-fyd &c. 

T04I:» Teitlau Crist...M. N.9au. 

CRIST yw'r Tywysog enwog, union, 
A Bugail 'r eglwys mewn peryglon ; 
Tŵr iachus, cadarn i'w chysgodi ; 
Mae'n Graig, a Chell, rhag ei harchoili. 

2 Gwir Fab y Tad, mawrhâd anrhydedd, 
Yn Fab Mair hefyd, O mor rhyfedd ! 
Arweinydd, Llywydd, Hollalluog, 
Mab Duw, Mab dyn, yn un Eneiniog. 



HYMNAU. 417 

3 Mab Duw, yn gydradd â'r blaid uchaf, 
Mab dyn, yn D'wysog i'r blaid isaf, 
Un mor gyfiawned a'r Gofynwr, 

TJn fu mor dlawd a mi'r dyledwr. 

4 Gall godi ei law, ein cadarn Lywydd, 

A thyngu, " Byddaf byw'n dragywydd ;" 
A gwych gyhoeddi'n uchel heddyw, 
" Ẁyf Fab y Forwyn a fûm farw." 

705« Duw oll yn oll...M. N. lOau. 

FY Nuw, fy Ior, fy Mhriod, a fy Nhad, 
Fy ngobaith oll, fy iechydwriaeth rad ; 
Mewn oyfyng awr ti fuost nawdd i mi, 
Gad eto im' fwynhau dy gwmni di. 

2 Ond cael dy wedd, a rhîn dy farwol glwy', 
A phrofi'th hedd, nid ofnaf bellach mwy ; 
Mae'th wenau di fìl myrdd o weithiau'n well, 
ISTa'r trysor llawn sydd yn yr India bell. 

T06« Rhagoroldeb Duw...M. JV. lOau. 

YSBRYD yw Duw, anfeidrol, by w diball ; 
Mewn gras, mewn grym, ei wneud 'dóes dim 

nad all ; 
Gall wneuthur dyn sydd iddo'n elyn oll, 
Yn blentyn byw, i garu Duw'n ddigoll. 

2 Duw, cariad oedd — cyn nefoedd, ac yn awr ; 
Duw, cariad yw — i ninau'n byw bob awr ; 
Duw, cariad íydd, Penllywydd mawr pob lle; 
Mewn gras, mewn grym, 'does dim a'i newid e'. 

70 •• Dymunoldeb Iesu...M. N. lOau. 

O IESU cu, gad im' i'th fynwes ffoi, 
O'r tònau sy' o'm hamgylch yn crynhoi ; 
O cuddia 'mhen dan nawdd dy aden lòn, 
Nes heibio'r â y storom erwin hon. 
13 



418 HYMNATJ. 

2 Gwn nad oes neb all gadw 'nrywyd i, 
Mewn 'stormydd dig, yn unig ond tydi : 
Fy unig hedd yn nghanol fy holl wae, 
A'm gobaith yw, fod cariad Duw'n parhau. 

3 Iesu gwiw, hyfrydwch nefol lu, 
Mor bêr i'r glust y w sain dy enw cu ! 
I'r genau mae fel mêl yn felus bur, 
Ac fel y gwin i'r galon dan ei chur. 

4 Am danat ti yn fynych mae fy nghwyn : 
Pa bryd y caf dy lòn ymweliad mwyn ? 
Pa bryd y gwnei fl'n llawen â dy wedd, 
Pa bryd y caf fy llenwi â dy hedd ? 

#Oo» Hawddgarwch Crist. . . M. JV. 10o«. 

FY Ngheidwad hael, y wir winwydden yw, 
Ffrwythloni wna, ei holl ganghenau by w ; 
O hono ef derbyniant oll bob uu, 
O'r nefol nodd sydd ynddo ef ei hun. 

2 Ar dir na môr, ei debyg gwn nad oes, 
-Seraphiaid pur ni thraethant byth ei oes; 
Dringo a wnaf trwÿ nerth ei ras o'm gwae, 
Nes caffwy'n glir ei weled fel y mae. 

3 Darfydded sôn am haeddiant dyn a'i rym, 
Fe dawdd yn llwyr o flaen cyfìawnder llym : 
Y'nghlwyfau'r Oen'r ymffrostia f 'enaid tlawd, 
Daeth trefn y nef, a Iesu imi'n Frawd. 

700« "Ptcy ydyw hwn ?..M. JV. lOau. 

PWY ydyw hwn sy'n d'od o Edom dir ? 
Ymdeithio mae mewn grymus wedd yn wir: 
Mae'n goch ei wisg, gorchfygodd ar y pren, 
Gorchfygu wna hyd eitha'r byd, Amen. 



HYMNAU. 419 

2 Gorchfygodd fyd ac uffern oll a'r bedd, 
Gan iawnder Nef, a'i ddeddf, fe 'nillodd hedd ; 
Fe sathrodd lu, do, luoedd maith hyd lawr,< 
Mae'n hardd ei wedd ar ol ei frwydr fawf * 

3 Ei hun aeth tan y llafur dirfawr, dwys ; 

Ei hun fe wnaeth y gorchwyl mawrei bẅys; 
Ei hun, heb ail, ca'dd luoedd dan ei draed ; 
Taenellu wnaeth ei wisg ei hun â'u gwaed. 

7 1 O* Sylioedd yr Arch.^.M. N. Wau. 

AGORWYD teml yr Arglwydd yn y nef, 
A gwelwyd arch ei lân gyfamod Ef ; 
Hoîl ryfeddodau person Crist a'i waith, 
A welir yno i dragwyddoldeb maith. 

2 Cyfiawnder Duw sydd yno'n ddysglaer iawn, 
A'r gyfraith bur bob iot o honi'n llawn ; 
Ond i bechadur melys yw y sain, 

Fod trugareddfa hefyd rhwng y rhai'n. 

3 Y tanllyd gledd fu'n effro iawn cyn hyn, 
Taranau a mellt ofnadwy Sinai fryn 
Sy'n awr yn dawel yn yr Arch ddilyth, 
Y gair Goephenwyd a'u tawelodd byth. 

4 Crist ydyw'r arch a'r drugareddfa rad, 
Yn enw hwn anturiwn at y Tad ; 

Fe wrendy gŵyn pechadur heb ei ladd, 
Fe gymer blaid yr enaid isel radd. 

4 1 1 • Rhinwedd y gwaed...M. JV*. 10au. 

MAE haeddiant mawr rhinweddol waed fy 

Nuw 
Yn llawer mwy na'r pechod gwaetha'i ryw ; 
Ceir maddeu myrdd, o'r beiau mwya' gaed, 
A'r euog brwnt a gènir yn y gwaed. 



420 HYMÍTAU. 

2 O'ra pen i'm traed annhraethol aflan wyf, 
Nid oes lanhad, ond yn ei farwol glwyf ; 
Y fíÿnon hon agorwyd ar y bryn, 

Er dued wyf, a'm gylch yn hyfryd wyn. 

3 Efe yw'r Iawn dros ein pechodau ni, 
Ei ddryllio wnaed ar fynydd Oalfari ; 
Ein dyled mawr a dalwyd yno'n llawn, 
A'r biliau oll a groeswyd un prydnawn. 

7 1 2« Ffrwyth llafur Crist...M. JV. lOau. 

EIN Harglwydd cu fu'n hau mewn dagrau 

blin, 
Mewnlludded trwm, ar ddu dymhestlog hîn; 
Ond cnwd a gaiff mewn gwiw orfoledd llawn, 
Fe'i molir byth am rym ei ddwyfol ddawn. 

2 YmfFrostio wnawn am fri ein hynaf Frawd, 
Sy'n Lly wydd nef a daear yn ein cnawd ; 
Er iddo fyn'd i wely gwael y bedd, 
Cyfodi wnaeth yn gadarn wych ei wedd. 

3 Mae'n flaen-ffrwyth yn yr ardal nefol bur 
Yn aros cnwd a dardd o'i ddyfnaf gur ; 
Cynhauaf llawn cyn hir a ddaw yn nghyd, 
I fynwes nef o bedwar cẁr y byd. 

7iw« Darpariaeth Duw...M. NAOau. 

CYN llunio'r byd, cyn lledu'r nefoedd wen, 
Cyn gosod haul, na lloer, na sêr uwch ben ; 
Fe drefnwyd fíbrdd yn nghynghor Tri yn Un, 
I achub gwael, golledig, euog ddyn. 

2 Trysorwyd gras, ryw annherfynol stôr, 
Yn Iesu Grist, cyn rhoddi deddf i'r môr ; 
A rhedeg wnaet'h bendithion arfaeth ddrnd, 
Fel afon gref, lifeiriol dros y byd. 



HYMNAU. 421 

3 Mae'r udgorn mawr yn seinio'n awr i ni, 
Ollyngdod llawü T trwy'r iawn ar Galfari ; 
Mawl yn mhob iaith trwy'r ddaear faith a fydd, 
Am angeu'r groes a'r gwaed a'n rhoes yn rhy dd. 

• B. 'dt» Llaicenhau yn Nghrist...M. JS. ÍOau. 

Weth daro'r graig daeth allan ddyfroedd clir, 
Ein dilyn mae', trwy'r dyrys anial dir : 
Cawn lawenhau, wrth yfed dyfroedd byw, 
A'n golchi'n lân, a'n dwyn i gwmni Duw. 

2 Wel f 'enaid cod, sefydla'th wamal fryd, 
Mae heibio'n myn'd bleserau pena'r byd ; 
O dring i fyny, ac anghofia'n awr 

Bob peth a eilw'r ddaear yma'n fawr. 

3 Mi ganaf byth am haeddiant dwyfol waed, 
Fy mhrynu a wnaeth, a'm gosod ar fy nhraed : 
Boddloni'r Tad, a'i gyfraith yn fy lle,' 

Ac enill hawl im' byth yn nheyrnas ne\ 

# 1 O* Dysgwyliad Sion...M. N. lOau. 

MAE Sion wan yn gruddfan dan y groes, 
Yn dysgwyl gwawr ar lawr tan lawer loes : 
Bywha dy waith, ni phery 'nhaith yn hir, 
'Ewy'nofni'r bedd, heb wel'd dy wedd yn wir. 

2 Duw tyr'd i'r maes, yn ogoneddus iawn, 
Trwy nerth dy ras par gaífael 11 wyddiant llawn, 
Rhagorol nerth a'th deg brydferthwch di, 

A weler trwy holl gyrau'n daear ni. 

3 Addewid sydd o hyfryd ddydd i dd'od, 
O fan i fan, yn rhyfedd dan y rhod ; 
Sancteiddr wy dd fydd i'r Argl wydd y'mhob llo, 
A dedwydd ddydd, gan wenau'i wyneb E'. 



422 HYMNAU. 

• 1 ö« Llwyddiant yr efengyl...M. JV*. lOou. 

DOED mawr a bach, o îs a gwaelach ryw, 
Rhont glod a mawl i gaumawl enw Duw, 
De'wn ninau i gyd, o eitha'r byd heb wad, 
I'w foli'n faith, am iachawdwriaeth rad. 

2 Oenadon hedd, mewn efengylaidd iaith, 
Sy'n galw i'r wledd dros fôr yr India faitli: 
Caiff Hottentots a'r Negroes dua'u lliw, 
Farbaraidd lu, eu dwyn yn deulu Duw. 

3 Y ddelw fawr a ddaw i lawr yn ddim, 

A'r gareg bach i'w gwel'd o gryfach grym : 
Hen anghrist hy' a'i lu a ddaw i lawr, 
A'r Iesu fydd fel mynydd uchel màwr. 

7 M # • Parhaed brawdgarweh.. .M. N. Wau. 

MAE Eglwys Dduw, trwy'r ddae'r a'r nef yn un, 
Y meirw a'r byw a'u cydsain yn gytun ; 
Teilwng yw'r Oen, medd seintiau yn y nef, 
Teilwng yw'r Oen, yw'n llafar ninau a'n llef. 

2 Darfydded sôn am bob ymryson mwy, 
Ymbleidiol farn a rhagfarn, lawr â hwy, 
Doed ysbryd hedd tangnefedd yn eu lle, 
A chariad pur, o'r cariad sy'n y ne'. 

3 G-wna fi fel pren planedig, O fy Nuw, 
Yn îr ar làn afonydd dyfroedd byw ; 

Yn gwreiddo ar led, a'i ddail heb wy wo mwy : 
Yn ffrwytho dan gawodydd dwyfol glwy'. 

T 1 8 • Hun y bedd. . . M. J\T. lOau. 

OYN im' i'r bedd yn rhyfedd gael fy rhoi, 
Tra byddwyf byw, gwnaed Duw fy mharotoi ; 
Nid y w ond hûn i bob credadyn gwàn, 
O'i oeraidd gôl, daw'n nerthol iach i'r làn. 



HYMNAU. 423 

2 Adgodiad gwych, llon harddwycb, mewn 

llawn hedd, 
Gaiff plant Duw Ion, er bod yn eigion bedd, 
Ar wedd dra llou, eu tirion Briod — mwy 
Nid ofnant fedd, na chledd, na haint, na chlwy'. 

710* YS'Wlad well."..M. JV. lOau. 

MI welaf wlad oleudeg uwch y sêr, 
Lle trig y saint yn mynwes glyd eu Nêr ; 
Gwlad lonwych lawn, preswylfod Duw a'r Oert, 
I'r hon ni ddaw na thristwch, gwae, na phoen. 

2 Gwlad hyfryd iawn, gwlad helaeth odiaeth y w, 
Y wlad lle maent nawr gyda'u Ner yn byw ; 
Pa bryd daw'r dydd caf finau esgyn fry, 

A'm gwisg yn wen, i fysg y santaidd lu î 

3 Gwlad canu byth i'r gwr fu ar y groes, 
Dan hoelion dur yn dyoddef angeu loes ; 
Gwlad bwrw i lawr goronau heb ddim rhi', 
Wrth draed y Crist fu farw drosom ni. 

4 Gwlad dda heb wae, gwlad wedi'i rhoi dan 
Llifeirio mae ei ífrwyth o laeth a mêl : [sêl, 
Grawn-sypiau gwiw, i'r anial dir sy'n dod, 
Gwlad nefol yw, uwchlaw mynegi ei chlod. 

720* Galwad Vr wledd...M. ST. 10, 11— laf. 

MAE galwad yn awr, gwahoddiad o hedd, 
Ar waelion y llawr, O deuwch i'r wledd ; 
Gwledd Aberth Oalfaria, mae'n dda i ni ddod, 
Oawn bob rhyw oludoedd tra bydoedd yn bod. 

2 Cawn yraa bob nerth, cawn yma bob dawn, 
Heb arian na gwerth, yn rhad ac yn llawn ; 
Tragwyddol ddarpariaeth hen arfaeth y nef, 
I'r enaid angenus, wylofus ei lef. 



424 HYMNAU. 

S Mi dynaf o hyd er penyd, er poen, 
Fy nghysur a'm hedd o rinwedd yr Oen : 
Ef fyddo dedwyddyd fy my wyd i mwy, 
Mae trysor diddiwedd a gwledd yn ei glwy'. 

T3 1 • Claddedigaeth. ..M.N.10,1 1—1 af. 

MAE angeu yn awr a'i finiog oer gledd, 
Yn tori i lawr ryw luoedd i'r 'bedd ; 
Heb arbed nac oedran, na rhyw, nac ystad, 
Henafgwr, na baban, na mamaeth, na thad. 

2 Mae'r ddu gyfyng awr yn prysur nesâu, 
Pan dynir i lawr fy mhabell wan frau ; 
O Dduw dod drugaredd, a maddeu i mi 
Yn rhad fy anwiredd, atolwg i ti. 

^S^. Cariad Duw. . .M, JV. 10, 1 1— 2t7. 

O F'ENAID, câu am gariad rhad cyn byd, 

Am gariad sydd yn para'r un o hyd ; 

Eel afon gref llifeiriodd hwn i lawr, 

O orsedd Duw a'r Oen llifeiria'n awr ; 

Deffroed cenedloedd daear fawr i foli 

'R Oen am ei waed, yr hwn a gaed i'n golchi. 

2 O gariad rhad, — fe drefnodd Tri yn Un 
Ffordd gyfiawn, do, i agor carchar dyn ; [byth, 
Ffordd hynod yw, ffordd hen, fíbrdd newydd 
Fe gân am hon ryw dorf rifedi'r gwlith ; 
Trwy hon mae gras, cyfiawnder a tlirugaredd, 
O hyd yn hael yn dwyn i'r gwael ymgeledd. 

3 gariad daeth in' iachawdwriaeth lawn, 
Yn afon gref ar Galfari brydnawn ; 

O gariad daeth yr Oen i roddi lawr 
Ei fy wyd pur, tros bechaduriaid mawr ; 
Ac ynddo Ef mae yr oll yn wirionedd, 
Cyfiawnder yn dwyn i'r euog drugaredd. 



HYHNAU. 425 

7^33« Y Farn...M. JS. 10, 11—2«. 

GWEL Grist yn dyfod ar y cwmwl draw, 
A phob awdurdod yn ei nerthol law : 
Oerubiaid fyrdd yn eu cerbydau tân, 
Yn gyru'n glau o gylch eu Harglwydd glân, 
Y ddaear gryn, y beddau ymagorant, 
Gân udgorn Duw, a'r meirw a gyfodant. 

2 " Dewch," medd y Barnwr, u anwyl blant fy 
Meddienwch byth eich etifeddiaeth rad : [Nhad, 
Ond chwi, gelynion fy ngorseddfainc lân, 
Ewch oll o'm gwyddfod i'r tragwyddol dân." 
Sion alarus nawr a orfoledda : 
A'r nefoedd uchod fyth a lawenycha. 

T^4:« Gogoniant y nefocdd. . . M. N. 10, 1 1—2«. 

AR aden ffydd, esgyna, f 'enaid cu, 
Gwel d'etifeddiaeth, uwch yr wybren fry : 
Ni ddeall dyn, ni ddichon tafod chwaith 
Fyth draethu maes ei phur ogoniant maith : 
Yno teyrnasa Iesu yn dragwyddol, 
Ar bechod, angeu, uffern yn fuddugol. 

2 Un gofid trwm, na chystudd chwaith na chur, 
W\ ddaw i byrth y lân breswylfa bur ; 
Tristwch nac ofn i flino'r seintiau mwy ; 
Llaw Duw ei hun a sych eu dagrau hwy : 
Yno teyrnasa Iesu yn dragwyddol, 

Ar bechod, angeu, uffern, yn fuddugol. 

3 Mae afon bur yn d'od o'r orsedd wiw, 
Dwfr by wiol hon grisialaidd ddysglaer yw ; 
Yno mae pren y bywyd, prydferth iawn, 

A'i ffrwyth a'i ddail o bob rhinweddau'n Uawn : 
Yno teyrnasa Iesu yn dragwyddol 
Ar bechod, angeu, uffern, yn fuddugol. 



426 HYMNAU. 

«ẃö» Trugaredd Duw...M. N.llau. 

O RYFEDD drugaredd, achubodd fy mlaen, 
Pan ar y ffordd lydan yn rhedeg i'r tân ; 
Trugaredd a'm cwrddodd, O ryfedd ei hyd, 
O deuwch, rhyfeddwn drugaredd i gyd. 

2 Dyn gwael heb ymgeledd yn gorwedd mewn 

gwaed, 
Yn glwyfus gan bechod o'm pen hyd fy nhraed ; 
Heb neb all'sai 'nghodi o'r pydew i'r làn, 
Ond rhyfedd drugaredd mi gana'n mhob màn. 

3 Mae ganddo drugaredd i'r duaf ei liw, 
Fe ddichon ei olchi, un rhyfedd y w Duw ! 
Mae'n maddeu anwiredd, a chamwedd, a bai, 

deuwch, derbyniwch drugaredd bob rhai. 

726« Y Cyfaillgoreu...M. JV. llau. 

MI ge's y Ffrynd goreu, fyth, fyth all'sai fod, 
'R addewid a roddodd ni thorodd erioed ; 
Er byw'n ei ogoniant yn nghanol y nef, 
Mewn awr o gyfyngder fe wrendy fy llef. 

2 "Wel, tyred, fy enaid, o'th hunan i maes, 
Ymffrostia yn unig yn Iesu a'i ras ; 
Efe wnaeth y cwbl, efe biau'r clod, 
Bydd moliant i'w enw tra nefoedd yn bod. 

72 7 • Rhyfeddodau yr Iawn. ..M.JV. llau. 

RHYFEDDOD, rhyfeddod i Brynwr y byd 
Roi'i enaid yn aberth yn daliad mor ddrud, 

1 godi pechadur o ddyfnder ei wae, 

A'i ddwyn i ogoniant, byth byth i barhau. 

2 bellder tragwyddol y gwelodd Efe, 
Nad oedd gynorthwy wr i ddyn îs y ne' ; 
Addawodd ei einioes, fe'i rhoddodd i lawr, 
I gadw pechadur ; ei gariad oedd fawr. 



HYMNAU. 427 

3 Ei ras a'i cymhellodd yn wyneb y groes ; 
Ei fraich a'i hachubodd yn nyfnder ei loes ; 
Ca'dd lawn fuddugoliaeth ar Galfaria fryn, 
Mewn gwendid gorchfygodd, ni ganwn am hyn. 

4 Y gyfraith oedd fanwl, a pherffaith, a llym ; 
Oyfiawnder gofynol, anfeidrol ei rym ; 

A'r gwaelaf bechadur, truenus ei lun, 
Mae digon yn Iesu i'r rhai'n bob yr un. 

#38« Concwest Crist...M. N.lìau. 

MAE'R faner i fyny, hi liwiwyd mewn gwaed, 
'Does heddwch i'r gelyn nes cwympo dan draed, 
Ni ildia, ni orphwys Tywysog y nef, 
Nes byddo'r holl ddaear yn eiddo iddo Ef. 

2 Mae'n bryd i ni ganu, ni gawsom y fraint, 
Mae'r rhyfel yn cerdded o ochr y saint ; 
Gan hyny dechreuwch, mae'n ddigon o bryd 
I ganu caniadau i Brynwr y Byd. 

3 Fe safodd i fyny, fe 'nillodd fath glôd, 
Bydd myrdd yn ei ganmol tra'r nefoedd yn bod ; 
Efe wnaeth y cwbl, bydd canu iddo byth, 
Gan nefoedd a daear, yn dyrfa dilyth. 

720 • Gwahoddiad at Grist...M. N. llau. 

DEWCH, bechaduriaid, bob gradd a phob 

rhyw, 

1 edrych ar Iesu yn marw ac yn byw ; 
Edrychwch, a chredwch, a phrofwch ei hedd, 
Ac felly gorchfygwch fyd, Satan, a'r bedd. 

2 Mae ynddo gyflawnder a golud di-drai, 
I wisgo'r noeth euog, a maddeu pob bai, 
I lòni'r gofidus, helbulus ei daith, 

A chynal y gweiniaid, trwy'r anial sy faith. 



428 HYMNAU. 

3 Offeiriaid in' ydyw, fe saif yn y dŵr, 
Nes myned o'i ísrael oll drwodd bob gwr ; 
O waelod Iorddonen, fe'u harwain i'r wlad 
Sy berffaith ei gwynfyd, o fythol barhad. 

7oOi Balmyn Gilead...M. JV. llau. 

MAE balm yn Gilead, iachusol ei ryw, 
Ac hefyd Phisygwr, sy'n ddyn ac yn Dduw ; 
Iachâodd ryw filoedd, iachâ eto fwy, 
'Does derfyn ar rinwedd iachusol ei glwy'. 

2 Phisygwr gwybodus o natur fy mhlâ, 
Un cadarn i achub, fe gwbl iachâ ; 

Un ffyddlon, un tirion, un rhadlon yw Ef, 
Nid oes y fath feddyg dan entrych y nef. 

3 Fy enaid afiachus, llawn clwyfau i gyd, 
Tro'th wyneb at Iesu, Iachawdwr y byd ; 
Er amled dy glwyfau, er dyfned dy blâ, 
O cred yn yr Iesu, fe'th gwbl iachâ. 

4 Os caf iachawdwriaeth i'm clwyfau a'm poen, 
Ey ngwaith yn dragy wydd fydd canmol yr Oen, 
Gymerodd ei ddryllio a'i glwyfo gan Dduw, 
l'r dyben o gadw'r fath eiddil yn fyw. 

# O 1 • Carìad Cristynom...M. N. llaw. 

TYR'D, Arglwydd anwylaf, preswylia dy hun, 
Trwy ffydd a gwir gariad, yn nghalon pob un, 
Eel gwypom, y profom, y teimlom trwy ras, 
Lawenydd na ddichon un tafod roi i ma's. 

2 Tyr'd llanw'n calonau â gras i'n cryf hau, 
Gwna'n henaid eangu, gael meddu a mwynhau, 
A dysgu lled, uchder, a dyfnder a hyd, 
Dy ras anfesurol, a'tlí gariad i gyd. 



HYMÎsTATJ. 429 

8 Yn awr, i'r Duw hwnw a ddichon mwy wneud 
Nag allom ni feddwl, dymuno na dweyd, 

Y byddo tragwyddol ogoniant îs nef, 

Gan bawb o'i lân eglwys, trwy Grist ei Fab ef. 

#Oŵ« Heddicch cydwybod...M. N.ilau. 

O GARIAD, O gariad anfeidrol ei faint, 

Fod llwch mor annheilwng yn cael y fath fraint, 

Cael heddwch cydwybod a'i chíirio trwy'r 

gwaed, 
A cliorph y farwolaeth, sef llygredd, tan draed. 

2 Nid oes ond y ffynon anfeidrol ei rhîn, 
A'm gylch fel yr eira ; mae i'm genau fel gwin ; 
Ei phrofi'n sylweddol, effeithiol trwy ffydd, 
A'm dwg yn ddiogel, trwy'r rhyfel yn rhydd. 

3 Ni allai'r holl foroedd byth olchi fy mriw, 
Na gwaed y cre'duriaid er amled eu rhyw ; 
Ond gwaed y Messia a'm gw r ella i'n ddiboen, 
Rhyfeddol yw rhinwedd marwolaeth yr Oen. 

4 Mae'r Jubil dragwyddol yn awr wrth y drws, 
Fe gododd yr haul-wen, ni gawsom y tlws ; 
Doed Gogledd, a Dwyrain, Gorllewin, a De', 
Yn lluoedd i foli Ty wysog y ne'. 

7J«I* Angylion yngweini...M. N. llaw. 

DUW mawr, i ba uwchder gogoniant a stad, 

Y llawen .ddyrchafwyd dy unig Fab rhad: 
Angylion yn ngwisgoedd tanbeidiol y nef, 

A wnaethpwyd yn weision i'w orsedd hardd Ef. 

2 Angylion anfonir i dywys ein traed, 
Ar hyd y ffordd union yn mlaen i dŷ'n Tad ; 
Trwy'r amryw beryglon sy'n llawn yn mhob lle, 
O hyd i'n cyfarfod wrth deithio i'r ne'. 



430 HYMNAU. 

8 Pan byddwyf yn gadael y babell bridd hon, 
Pan ddaw y gorchymyn im' ddyfod ger bron ; 

Dduw, anfon angel caredig o'r nef, 

1 dy wys fy enaid yn ddiogel i dref. 

711 1. O ddyfnder!..M. N. líau. 

O DDYFNDER doethineb tragwyddol a gras ! 
O ddyfnder trugaredd ! ymgeledd i'r cas ! 
Ffordd newydd agorwyd i'r euog at Dduw, 
Ffordd rad a gysegrwyd i'r marw gael byw. 

2 O ddyfnder haelioni, tosturi Duw'r Tad ! 

ddyfnder ei gariad, tragwyddol a rhad ! 
Ei unig anedig anfonodd efe, 

1 ddwyn ein hanwiredd, a marw'n ein lle. 

3 O ddyfnder dirgelwch, Duw cadarn mewn 

cnawd ! 
A Thad tragwyddoldeb yn briod a brawd : 
Ty wysog tangnefedd, a phreseb yn gryd : 
Yn dlawd mewn cadachau, caed Prynwr y byd. 

4 O ddyfnder tylodi, a chyfoeth yn nn ! 
Trwy ddyfnder marwolaeth daeth bywyd i 

ddyn! 
Ty wysog y by wyd, fu farw ar y groes ; [loes ! 
Pwy draetha'n dragwyddol ddyfnderoedd ei 

7«$t> • O ddyjhder !..M. JV. líau. 

O DDYFNDER dirgelwch ! gwel f 'enaid y fan 

Y chwysodd Oreawdwr y bydoedd fel gwàn : 
"Wrth dalu'r holl ddyled — syned y saint ! 
Pa alar a thristwch ! pwy fesur ei faint ? 

2 O f 'enaid rhyfedda ! gwêl Ie9u'n ei waed, 
A'i chwys yn nfonydd o'i ben hyd ei draed ; 

Y sanctaidd, y cylìawn, a'r uniawn — O ras ! 
A'i ddagrau'n diferyd yn ngofid ei gas. 



HYMNATJ. 431 

3 Wià oes all amgyfíred ei deimlad fel dyn, 
A'i gorph yn ddrylliedig, a'i enaid yn un ; 
Ei Dad yn ymguddio, a'i gleddyf 'run pryd 
Yn deûro yn erbyn Iachawdwr y byd. 

4 O ddyfnder tragwyddol ! pa gariad y w hyn ? 

Y By wyd yn marw ar Galfari fryn ; 

Y Cyfiawn a hoeliwyd, er rhoddi rhyddhâd 
O afael marwolaeth i filoedd yn rhâd. 

736« r Farn...M. JV. Uau. 

MAE'R ddaear a'i Uawnder ar ddarfod o'r bron ; 
Gwae rhai fo â'u calon yn glynu wrth hon : 
O Arglwydd, rho gymhorth i'th bobl o hyd 
'Ro'u trysor i gadw y'mhell uwchlaw'r byd. 

2 Pan elo'r byd yma yn weníflam i gyd, 
Bydd pob un yn wylo a rydd arno'i fryd : 
Ond moliant i'r Iesu, pan elo ar dân, 
Bydd rhai y pryd hyny yn uchel eu cân. 

#3 ۥ Can y gwaredigion.. .M. JV. llau. 

GOGONIANT fydd anthem y saint yn gytun, 
Pan ddelont o gyrau'r anialwch yn un ; 
Gogoniant am agor y carchar oedd dỳn, 
Gogoniant am farw ar Galfari fryn ! 

2 Gogoniant am achub pentewyn o'r tân, 
Am fíýnon i olchi pechadur yn lân ; 

Am wisg idd ei guddio, a'i gadw rhag llid, 
Am ras a maddeuant o'i bechod i gyd. 

3 Gogoniant i'r Oyfìawn, cenwch yn un, 
Gorchfygodd y ced^rn, yn Edom ei hun ; 
Mae'n orsedd gogoniant tragwyddol tŷ'i Dad, 
Mae'n fíbrdd a gwirionedd, a bywyd yn rhad. 



432 HYMNAU. 

i 

• Oo« Cofio ein Creawdwr...M. N.llau — 6 llin. 

O COFIWN yn awr, yn nyddiau ieuenctid, 
Ein Ceewe tra mawr, Oynaliwr ein by wyd ; 
Oyn rhedeg ein hoes i'r dyddiau tra blinion, 
Can's ynddynt nid oes dyddanwch i ddynion : 
Llafuriwn mewn pryd am gael y trysorau 
A bery cyhyd â'n gwerthfawr eneidiau. 

2 Cyn profi cŵyn prudd adfeiliad ein natur, 
Can's henaint a rydd wanhâd i bob synwyr ; 
A chyn profi'r briw o dori'r colofnau, 
Dewiswn y Duw a'n tywys trwy angeu ; 
Cael Cyfaill a lŷn fydd werthfawr iawn yno, 
Pan fyddo pob dyn heb fodd i'n cysuro. 

3 A'r babell frau hon yn ol i'w hen bentwr, 
A'r enaid ger bron Creawdydd a Barnwr ; 
'Mofynwn yn fawr yn moreu'n blynyddau r 
Am nabod yn awr Waredwr eneidiau ; 
Gwell ini na'r byd gael nabod yr Iesu, 
Fe'n cynal y pryd bydd natur yn pallu. 

4 Yr Iesu â'i waed a dalodd ein dyled, 
Ffordd newydd a wnaed i'n dwyn o gaethiwed ; 
Trwy fiydd ynddo Ef y mae i bechadur 

Gael hawl yn y nef, cartrefle pob cysur ; 
Ei nabod, gwir yw, sy ddigon yn angeu, 
Am fyned i fyw i'r nefol drigfanau. 

^Slí» Daioni ac amynedd Duw...M. JV. 11, 9 — \af. 

RHYFEDDWN oludoedd daioni ein Duw, 

I rai anniolchgar a drwg : 
O'i radlawn amynedd ŷm heddyw yn fyw, 

Rai haeddodd ei soriant a'i ŵg î 



HYMNAU. 433 

2 Mor galed, mor gyndyn, nior ffol oeddyni ni ! 

Ond rhyfedd ymaros ein Tad ; 
Ymgrymwn i'r llawr, a derchafwn ein cri, 
Am faddeu'r anwiredd yn rhad. 

3 O herwydd dirmygu daioni mor fawr, 

Mae cywilydd wynebau i ni : 
Ond gras sy'n teyrnasu trwy nefoedd a llawr, 
Trugarog, ein Tad, ydwyt ti. 

4 O tyred, a dena ewyllys pob un, 

Rho uniawn egwyddor o'n mewn, 
Meddianna'n calonau yn gyfan dy hun, 
A threfna'n gweithredoedd yn iawn. 

T4LO. Jfadolig Crist...M. JS. 11, 9— laf. 

DYROHAFWN ein llef mewn clodforedd 
i'r nef, 

Oanys ganwyd in' Brynwr a Brawd ; 
Wele'i gariad oedd fawr, pan y daeth yma i 

Haleluia am Dduw yn y cnawd. [lawr, 

2 Addewid y Tad a esgorodd yn rhad, 

Ar y Ceidwad yn Methlehem draw ; 
Ein Gwaredwr yw Ef, anfonedig y nef, 
Mae maddeuant a hedd yn ei law. 

3 Yn isel fe ddaeth, i waredu y caeth, 

O ddyfnderoedd trueni a phla ; 
Fe orchfygodd yn lân bob rhyw elyn o'i flaen, 
A theyrnasu'n dragwyddol a wna. 

4 Bydd engyl a saint yn mawrhau y wir fraint, 

O roi'r goron dros fyth ar ei ben ; [nef, 
Bydd y floedd " Iddo Ef," yn enynu trwy'r 
Wir ogoniant a moliant, Amen, 
18a 



434 HYMNAU. 

T4 1 • Yr Ysgol Sabbothol. . . M. N. 1 1 , 0-2Í/. 

MOLIANJSTWN yr Arglwydd am lwyddo'n ein 

gwlad 
Yr Ysgol Sabbothol i'n dysgu yn rhad, 
Yn ngair y gwirionedd, gair dwyfol y Tad, 

Y mae by wyd a heddwch yn hwn ; 
Ymdrechwn yn ddyfal tra pery ein hoes, 

1 feddu sylweddol drysorau y groes, 
Ddaeth ini trwy'r Iesu, ei angeu a'i loes, 

Sydd fwy gwerthfawr na'r hollfyd yn grwn. 

2 Ty wysog tangnefedd deyrnaso'n ei rym, 
A chleddyf ei Ysbryd a fyddo yn llym, 

A theyrnas y t'w'llwch a ddelo i'r dim, 
O flaen nerth a dysglaerdeb y wawr ; 

Yn myddin yr Iesu dymunwn gael bod, 

Ymdrechwn yn ffyddlon i gyrhaedd y nôd, 

Ac yna i'w enw dadgenir y clod, 
Trwy holl eang derfynau y llawr. 

3 "Wrth chwilio'r Ysgrythyr y denir fy mryd, 
Ar drysor rhagorach na'r ddaear i gyd, 

Ar drysor a bery pan dderfydd y byd — 

Sef y trysor sy'n angeu y groes : 
Gan hyny mor werthfawr y w meddiant yn awr 
O'r Gaib sydd yn dangos trysorau mor fawr, 
Eheda fy enaid i'w meddn ryw awr, 

Pan orphenaf fyr ddyddiau fy oes. 

"74:3 • Llais rhad ras...M. 19. 12au. 

LL AIS hyfryd rhad ras sydd yn gwaeddi, Diangfa : 
Yn nghlwyfau Mab Duw, idd yr euog inae noddfa : 
Fe redodd ei waed ef yn ffrydiau iachusol, 
I olchi aflendid a phechod yn hollol : 
Haleluia i'r Oen ! a bwrcasodd ein pardwn, 
'Nol croesi'r Iorddonen drachera ni a'i molwtí. 



HYMNAIT. 435 

2 Ar angeu ac uflern ca'dd lawn fuddugoliaeth, 
Yspeiliodd holl allu'r tywyllwch ar unwaith ; 
Holl fìlwyr y groes a gant ynddo dangnefedd, 
Fe'u harwain hwy'n sicr i berfíaith orfoledd : 
Haleluia i'r Oen, &c. 

3 Yn ol tirio'n iach idd y tawel aneddau, 
Ni seiniwn ei glodydd ar auraidd delynau ; 
Trwy nefol ardaloedd ni a'i molwn fyth fythol, 
Wrth rodio ar lenydd yr afon dragwyddol : 
Haleluia i'r Oen, &c. 

#4:0» Ymddiried yn Nuw.. .M. JV. \2au. 

YMDDIMED, gredadyn, yn Nuw yr holl dduwiau, 
Efe all dy wared o bob cyfyngderau ; 
Er llamu y bryniau, er cilio'r mynyddoedd, 
Yr un yn dragywydd fydd Arglwydd y lluoedd, 
Yr haul yn dywyllwch, a'r lloer yn waed welir, 
Ond Dnw sy'n cyhoeddi •' myfi ni'm newidir." 

#4:4:« Einioes yn cilio...M. N. 12«m. 

AIL ydyw fy nyddiau i rediad y wenol, 
O'r byr fyd daearol i'r maith fyd tragwyddol : 
Neu fel y blodeuyn 'nol hawddgar flodeuo, 
Yn nghanol ei degwch yn darfod am dano ; 
Mae pob peth o'm hamgylch yn amlwg yn tystio, 
Mai'n fuan yn angeu y byddaf yn huno, 

2 Pe i olwg fy mhabell, 'nol iddi ddadfeilio, 
Y deuai 'nghyfeillion, gan ddwysaidd och'neidio, 
Dim cysur nis caffent i'w teimlad hiraethlon, 
Nis gallai galarnad byth gyrhaedd fy nghalon : 
O, f'enaid! mewn bywyd cais undeb a Iesu, 
Efe all dy gynal pan byddont hwy'n cefnu. 

#4ö« Gorphenwyd...M. J\T.12au. 

GORPHENWYD, pwy ddywed, wrth fodd calon 
O'i fodd a'i Un Anwyl i le ei elynion : [Sion? 
Pe myrdd mwy o fydoedd, yr Iawn sydd ddigonol, 
Ond effaith ei rinwedd ga'r enaid crediniol : 



436 HYMNAU. 

Tywalltwyd y ffrydlif ar glogwyn Calfaria, 
Wna dduaf bechadur yu wynach na'r eira. 

2 Os duodd yr haul daeth gwawr mwy godidog ; 
Condemniwyd y Barnwr, Rhyddhawyd yr euog ! 
Fe ddarfu'r ddyfalach, ddyíalach fawr wasgfa, 
Rhoed taenfa chwys rhuddwawr tros rew' Geth- 

semana ! 
Fe deimlwyd y cusan oedd arwach na'r hoelion, 
A'r gwadu ai'n bellach na'r bicell i'r galon.ì 

3 Fe wisgwyd y porphor, gorchfygwyd yn Bosra ; 
Marwolaeth a lyncwyd yn nghroes y Messia]! 

Y creigiau ymrwygent yn mhoethder y frwydr, 
A chrynai pob cadarn, ond — calon pechadur ! 
Gorphenwyd ! tarawyd y Graig ! wele Ffynon ! 
Mae noddfa'n y gwanu ! mae nef yn y goron ! 

4 Mae can yn ei wylo, mae balm yn ei ddagrau, 
A by wyd diderfyn yn deilliaw o'i angeu ! 
Gorphenwyd ! mae pob prophwydoliaeth yn gyfan, 
Mae mel yn ngwaelodion sur waddod y cwpan : 
Haleluia i'r Oen 1 ei boen a ddybenwyd ! 
Dechreueryranthem! gorphenwyd! gorphenwyd! 

«4 G • Yr Achos Cenadol. . . M. JV*. 12a«. 

EHEDA, eheda, Efengyl dragwyddol ! 
Ar adenydd y wawr yn gyflym a nerthol ; 
Cyhoedda trwy'r hollfyd fod cymod a'r nefoedd, 
Darostwng yn rasol gyndynrwydd y bobloedd ; 
O ! d'wed am yr Iawn sydd yn clirio'r euoca', 
A'r ffynon wna'r Ethiop yn wyn fel yr eira. 

2 Dirgelion y nefoedd, datguddia yn helaeth, 
Fod Crewr plant dynion yn gwisgo dynoliaeth, 
Er arbed yr euog, i'r Iesu Jehofa 

Offrymu ei hunan ar fynydd Calfaria : 
O d'wed &c. 

3 Gwna'r gwylltiad yn araf, a'r creulon yn dirion, 
A chymod y nefoedd gwna heddwch rhwng dyn- 
Cyhoedda faddeuant i'r euog helbulus, . [ion, 
A thywys y crwydriaid yn ol i baradwys ; 

d'weá &c. 



YR AIL RAN : 

YN CYWYS 

ípnan CgfaitsoMig ù Búmm 

AR AMRYWIOL FESURAU. 



T4LT. Ydyngwynfydedig...M.H. (Salm 1.) 

GWYN fyd yr hwn nid â ar hyd 
Ffordd lydan annuwiolion byd : 
Ni châr gyfeillach gwŷr di-ras, 
Ni siarad fel gwatworwyr câs. 

2 Ond ei ddifyrwch pena' fydd 

Yn nghyfraith Duw ar hyd y dydd : 
A'r nos mewn oriau eífro cair 
E'n hoíf fyfyrio yn y gair. 

3 Bydd hwn fel pren wrth ddyfroedd byw, 
Yn lâs ei ddail yn eglwys Dduw : 

A bendith hylwydd fry o'r nef 
Fydd ar holl waith ei ddwylaw ef. 

€ 4fc 8 • T dyn gwynfydedig. ..M.S. (Salm 1 . ) 

Y SA"WL ni rodia, dedwydd yw, 
Yn ol drwg ystry w gynghor ; 

Hi saif ar ffordd troseddwyr ffbí, 
Nid eiste'n 'stol y gwatwor. 

2 Ond ei holl serch ef fydd yn rhwydd 
Ar ddeddf yr Arglwydd uchod ; 
Ac ar ei ddeddf rhydd ddydd a nos 
Yn ddiddos ei fyfyrdod. 



438 HYMNATJ. 

3 Ef fydd fel pren plàn ar làn dol, 

Dwg ffrwyth amserol arno ; 
Ni chrina'i ddalen, a'i holl waith 
A lwydda'n berffaith iddo. 

4 ÎTid felly bydd y drwg di-rus, 

Ond fel yr ûs ar gorwynt ; 
Yr hwn o'r tir a'i chwyth a'i chwal, 
Anwadal fydd ei helynt. 

y4:ö» Breniniaeth Crist...M. H. (Salm 2.) 

PAHAM mae dynion â'u holl rym 
Mor hyf yn gwisgo arfau llym, 
Yn erbyn cadarn Iôr y nef 
A'i unig Fab eneiniog Ef ? 

2 Y Duw sydd yn teyrnasu frŷ, 

A chwardd am ben eu balchder hy', 

Eu bronau leinw Ef â braw, 

A d'wed mewn taran oddidraw — 

3 " Fy Mrenin a sicrhaf er hyn, 
Ei orsedd saif ar Sion fryn, 
Cyfodais Ef o farw i fyw, 
Caiff byth reoli dynol-ryw." 

é Nawr byddwch ddoeth, freninoedd byd, 
Addolwch Dduw, yr Oen, mewn pryd ; 
Cusenwch y Mab uchel-radd, 
Ehag iddo ddigio'n llym, a'ch lladd. 

ToO. HyderynNuw...M.S. (Salm 4.) 

PAÎT alwaf arnat ti, fy Ner, 

Duw fy nghytìawnder, gwrando ; 

Eangaist arnaf — trugarhâ — 
Clyw fy ngweddiau eto. 



HYMNAU. 439 

2 Fe âdywed llawer yn eu brys, 

Pwy ddengys in' ddaioni? 
O Arglwydd, dyrcha arnom ddawn 
Dy wyneb, cawn oleuni. 

3 Ti roddaist yn fy nghalon fwy 

Llawenydd, drwy drugaredd, 
Na phan y cawsant hyfryd hîn j 
Ac ŷd a gwin ddigonedd. 

4 Mewn hedd i'm hûn, a Duw i'm côf, 

Fy nghorph a ro'f i orwedd ; 
Rhoi im', fy Nuw, er ofnau trwch, 
Ryw ddyogelwch rhyfedd. 

751. Hyder yn JV«w. . . M . S. (Salm 4 . ) 

O DDUW cyfiawnder a phob gras, 
Fy nghwyn yn addas gwrando ; 
Mewn ing ëangaist arnaf fi ; 
Rho glust i'm gweddi eto. 

2 Pa hyd, blant dynion, y trowch chwi, 

'Ngogoniant i yn w'radwydd : 
Pa hyd y cerwch gelwydd cas, 
A chablu gras fy Arglwydd ? 

3 Duw a neillduodd iddo'i hun 

Bob duwiol ddyn, gwybyddwch ; 
Er mwyn ei Fab fe wrendy'n llef, 
Cânt ganddo ef ddyddanwch. 

7ö3« Boredyddyr Arglwydd...M. S. (Salm 5.) 

OLYW 'ngweddi, Arglwydd, yn ddiball, 

A deall fy myfyrdod : 
Erglyw fy llais a'm gweddi flin, 

Fy Nuw a'rn Brenin hyglod. 



440 HYMNAU. 

2 Yn fore gwrando fì, fy ]STaf, 

Yn fore galwaf arnad ; 
Can's nid wyt Dduw i garu drwg, 
Ni thrig i'th olwg anfad. 

3 Dof finan tna'th dŷ mewn hedd, 

Am dy drugaredd galwaf ; 
Trwy ofn, a pharch, a goglud dwys, 
I'th sanctaidd eglwys treiglaf. 

4 Can's ti, Arglwydd, anfoni wlith 

Dy fendith ar y cyfion ; 
A'th gywir serch, fel tarian gref, 
Rhoi drosto ef yn goron. 

7ö«5« Gweiihredoeddyr Arglwyd.d...M. S. (Salm 8.) 

ARGLWYDD ein Iôr ni a'n nerth, 
Mor brydferth wyt drwy'r holl-fyd ! 

Dy enw a'th barch a ro'ist uwch ben 
Daear ac wybren hefyd. * 

2 Ti beraist nerth o enau plant, 

A'r rhai a sugnant beunydd, 

1 ganmol Duw, a dofi dig 

Y ffyrnig ymddialydd. 

3 "Wrth edrych ar y nefoedd faith, 

A gweled gwaíth dy fysedd, 
Y lloer, y sêr, a threfn y rhôd, 
A'u gosod mor gyfanedd ; 

4 Pa beth yw dyn, it' i'w goffâu, 

O ddoniau ac anwyl-fraint ? 
Pa'm rho'ist yn Nghrist, oedd wael ei wedd, 
Gras a thrugaredd gymaint ? 

5 O Arglwydd ein Iôr ni a'n nerth, 

Mor brydferth wyt drwy'r holl-fyd î 
Dy enw a'th barch a ro'ist uwch ben 
Daear ac wybren hefyd. 






HYMNAU. 441 

T5 4: • Pa beth yw dyn ?..M. H, (Salm 8. ) 

ARGLWYDD, Brenin nef a llawf , 
Ardderchog yw dy enw mawr; 
D'ogoniant trwy'r holl ddaear aeth, 
Ac uwch y nef dyrchafu wnaeth. 

2 O enau plant, gogoniant cai, 
AHh ryfedd ras a eglurhâi ; 
Fel hyn y peraist ynddynt rym 

1 osteg llid y cablwyr llym. 

3 Fy ngolwg pan ddyrchafwyf draw, 
A gweled gwaith dy gy wrain law : 
Y lloer a'r sêr, mor ddysglaer sy' 
Yn harddu'r wybren dywyll fry ; 

4 Pa beth y w dyn ? abwydyn gwael, 
Annheilwng o'r fath ffafar hael : 
Nesa' i'th angylion dodaist ef, 

Yn arglwydd pob peth dan y nef. 

755» MawlìDduw...H.S. (Salm9.) 

CLODFORAF fi fy Arglwydd Iôn, 

O'm calon ac yn hollawl : 
Ei ryfeddodau rhof ar led, 

Ac mae'n ddyled eu canmawl. 

2 Byddaf fi lawen yn dy glod, 

Ac ynot ymddiriedaf : 
I'th enw, O Dduw, y canaf glod, 
Wyt hynod y Goruchaf. 

3 Gwna'r Arglwydd hefyd hyn wrth raid, 

Trueiniaid fe'u hamddiffyn : 
Noddfa a fydd i'r rhai'n mewn pryd, 
Pan fo caledfyd arnyn'. 



442 IIYMNAU. 

4 A phawb a'th edwyn rhont eu cred, 
A'u holl ymddiried arnat ; 
Can's ni adewaist, Arglwydd, neb 
A droes ei wyneb atat. 

7«>6« NoddfaVrgwan...M.S. (SalmO.) 

CYFODI wnaf, raedd Duw, o blaid 

Ochenaid y tylodion : 
I'r enaid llesg a gwan sy'n gaeth, 

Eho'f iechydwriaeth dirion. 

2 Byth nid anghofir y tylawd, 
Mae tirion frawd a'i cyfyd ; 
Fe dry ei obaith yn fwynhad, 
Yn nghanol gwlad y gwynfyd. 

S^Craig fy nghadernid yw Duw Ion, 
Mewn ing gofidion angau, 
I'm hachub daw, rhag braw mewn brys, 
O'm dyrus orthrymderau. 

#ö«» Preswylyddion Sion...M.H. (Salml5.) 

DUW, pwy a ddring i'th nefoedd fry, 
A drig ger bron dy wyneb cu ? 
Y dyn trwy ftydd yn Nghrist sy'n byw, 
A rodio'n isel gyda Duw. 

2 Un â llaw lân, a chalon bur, 
M thraetha â'i enau ond y gwir ; 
Ni thrig ar dafod hwn ddrwg air, 
A gwneuthur cam â neb nis cair. 

3 Ki dderbyn athrod, ac nis dwg 
I wneuthur i'w gymydog ddrwg : 
Gwael yw'r drygionus ger ei fron, 
Ond saint, fe'u hanrhydedda'n llon. 









HYMNAU. UB 

4 Diysgog wrth ei air y sai', 
A'i addewidion mae'n gwblhau : 
A peth a dwng ni newid chwaith, 
Pa golled bynag ddel o'r gwaith. 

5 Eto, pan wnel bob gweithred dda, 
Ar ras yn unig pwyso wna : 
Hwn ydyw'r dyn caiíf weled Duw, 
A chydag E'n drag'wyddol fyw. 

7«5 8 • Cymhorth dwyfol. ..M. S. (Salm 16.) 

GOSODAIS, f 'Arglwydd, ger fy mron, 

Mae'n dal fy nghalon fyny : 
Fy nghnawd a drig mewn gobaith llawn, 

'Rwy'n llawen iawn am hyny. 

2 Ni edy'm Ion mo'm hysbryd byth 
I drigo 'mhlith y meirw ; 

Na'm corph i aros yn y bedd, 
I weled llygredd hwnw. 

3 Datguddi ífordd j bywyd fry, 

Gan fy nyrchafu i'th orsedd ; 
Lle mae hyfrydwch ger dy fron, 
Llawenydd llon heb ddiwedd. 

4 Pa bryd y caiff fy enaid fyn'd 

I'r nefol fryn tragwyddol ? 

Orist ar ddeheulaw Duw sy fry, 

A'r Tad yn gwenu'n siriol. 

T^O* Hun y bedd...M. JV.6, 6, 8. (Salm 17.) 

EDRYOHAF ar dy wedd, 
Fy hyfryd hedd o hyd ; 
Dy wyneb, yn dy ras, 

Sydd drech na'm cas i gyd ; 
Ac yn nghyfiawnder Iesu gwiW 
Mae 'ngobaith caf dragwyddol fyw. 



444 HYMNAU. 

2 Oyfiawnder Duw a dyn, 

Caf ynddo hûn mewn hedd, 
A gwisgo delw Duw 

Pan godwy'n fyw o'r bedd, 
Ac edrych ar dy wyneb glân 
Pan elo'r byd yn ulw mân. 

#ÖO» Gicrandawiadgweddi...M. H. (SalmlS.) 

TYDI a garaf, Arglwydd nef, 
~Ny ISTghraig, fy Nhŵr, fy Noddfa gref, 
Ehof ar d'alluog fraich fy mhwys, 
Trwy hon ce's iachawdwriaeth ddwys. 

2 Yn fy nghyfyngder gelwais Dduw ; 
Braidd gall'swn ddweyd, Fy eiddo yw : 
Gostynga'i glust i wrando'm cwyn, 
A'i ras amlygodd i mi'n fwyn. 

3 Mewn brys i'm cadw, 'hedeg wnaeth, 
Fel ar adenydd cerub daeth ; 

Fel mellten, dysglaer iawn a syn 

Oedd gwedd f 'Achubwr, Duw, bryd hyn. 

4 Fy nghân, a gaiff adgoffa o hyd 
Fy ngwaredigaeth hyn o bryd ; 
A rho 'r gogoniant, teilwng yw, 
I allu a thrugaredd Duw. 

761« Y Greadigaeth...M.H.D. (Salm 19.) 

YR eang faith ffurfafen fry 
Yr wybren lâs uwchben y sy, 
A'r nef serenog ddysglaer wiw, 
Sy'n datgan mawr ogoniant Duw. 
Yr haul diflino o ddydd i ddydd, 
Yn dangos gallu'i Grëwr sydd, 
Ac yn cyhoeddi drwy bob gwlad, 
Weithredoedd Hollalluog Dad. 









HYMNAU. 445 

2 Pan ddel cysgodau'r liwyr ar led, 

Y lloer ei hanes ryfedd dd'wed, 
O'i chreadigaeth i'r pryd hyn, 
Tra gwrendy'r ddaear arni'n syn. 

Y tanllyd sêr o'i chwmpas hi, 
A'r holl blanedau mawrion sy, 
Yn gwirio'r hanes yn eu taith, 
Trwy gonglau pell y ddaear faith. 

3 Tra mewn dystawrwydd pur digoll 

Y tröant yn eu cylchoedd oll, 
Ac er nad oes na llais na sain 

I'w glywed yn nghylchdeithiau rhai'n, 
Yn nghlustiau rheswm llawenhant, 
A seinio'n ogoneddus wnant, 
Mewn unol lef gysonlef sy w, 
" Y llaw a'n gwnaeth un ddwyfol yw." 

|7G2* Ygreadigaeth a'rgair...M. N. 9, 8. (Salm 19. ) 

Y NEFOEDD sy'n datgan clodforedd, 

Gogoniant a mawredd Duw mad ; 
Mynegi mae'r bydoedd serenol 

Waith dwylaw rhyfeddol y Tad ; 
O ddydd i nos rhoddant yn helaeth 

Ymadrodd gwybodaeth i'r byd ; 
Eithafoedd y ddaear, pob edrydd, 

A glybu 'u lleferydd yn nghyd. 

Tawy'r ddaear aeth sŵn eu hymadrodd, 

A'u llef trwy ardaloedd y llawr : 
Yn nghanol hardd wersyll ffurfafen 

Gwnaeth babell i'r haulwen sydd fawr, 
A hwn, fel gŵr priod, ddaw allan 

O'i 'stafell — mae'n llydan y lle — 
Fel cadarn yr â yn ardderchog, 

Ei yrfa hedegog drwy'r ne'. 



446 HYMNAU. 

3 Ond cyfraith yr Arglwydd sydd berffaith, 

Mwy nerthol ei heffaith na haul ; 
Mae'n gyflawn er adfer yr enaid, 

A'i arwain o'i niwaid yn ail. 
Gwir ydyw tystiolaeth yr Arglwydd, 

Cawn yma well sicrwydd na'r sér ; 
Ei haddysg sy'n gwneuthur rhai gwirion 

Yn ddoethion i 'nabod eu Nêr. 

4 Mor uniawn holl ddeddfau'r Jehofa, 

Gwnant galon a'i briwiau îs bron, 
Er galar a gofid a thristwch, 

Trwy iechyd a heddwch yn llon : 
Pur ydyw gorch'mynion yr Arglwydd 

I'r enaid rhagorach eu dawn, 
Ac ynddynt, er llyfr creadigaeth, , 

Amgeüach dysgeidiaeth a gawn. 

5 Ymadrodd fy nhafod fo'n union, 

Myfyrdod fy nghalon y'nghyd, 
Ger bron fy Nêr grasol goruchel — 

Efe sy'n fy nghynal o hyd ; 
Fy Nghraig, fy Nghadernid, a'm Prynwr, 

'M Gwaredwr a'm Noddwr yw Naf : 
Ei foli fel hyn mewn cysondeb, 

Yn llewyrch ei wyneb, a gaf. 

763* Ygairyn rhagori...M. C. D. (Salm 19.) 

GOLEUNI mwy sydd yn y gair 

Na goleu'r haul a'r sèr, 
Gwaith bysedd Iôr sydd uwch ein pen, 

Trwy'r nen, mor fawr y w'n Nêr î 
Oawn yn y gair wel'd Duw ein Naf, 

Y trugarocaf un, 
Ei ddwyfol wedd mor hyfryd yw 

Mae'n lloni'n lliw a'n llun. 



HYMNAU. 447 

2 Pob priodoledd sydd mewn hedd, 

Trwy rinwedd marwol loes, 
Efengyl Duw a glyw ein clust, 

Trwy Grist fu ar y groes ; 
Cyhoeddir ini wir ryddhad 

Trwy rinwedd gwaed yr Oen, 
Mor felus yw hoff air ein Duw 

Mae'n puro er ein poen. 

TG4:« GofalDuwam eibobl..M. S. (Salm23.) 

YR Arglwydd yw fy Mugail clatì, 

W\ âd byth eisiau arnaf ; 
Mi gaf orwedd mewn porfa fras, 

Ar làn dwfr gloywlas araf. 

2 Fe goledd f'enaid, ac a'm dwg 

'Ë hyd llwybrau diddrwg cyíìon ; 
Er mwyn ei enw mawr dilys, 
Fe'm tywys ar yr union. 

3 Pe rhodiwn (nid ofnwn am hyn) 

Yn nyffryn cysgod angau ; 
"Wyt gyda mi, a'th nerth, a'th ffon : 
On'd tirion ydy w'r arfau ? 

4 O'th nawdd y daw y doniau hyn 

I'm canlyn byth yn hylwydd ; 
A minau a breswyliaf byth 

A'm nyth yn nhŷ yr Arglwydd. 

7 6*í • Hyder ar ras Duw...M. N. Uau. (Salm 23.) 

FY Mugail yw'r Arglwydd, ni bydd arnaf byth 
Nac eisiau, na phrinder : caf lawnder dilyth, 
Gwna ef i mi orwedd mewn gwelltog borfeydd, 
Gerllaw dyfroedd tawel y'm tywys bob dydd. 



448 HYMNAU. 

2 Fe ddychwel fy enaid, fe'ni harwain ar hyd 
Hardd Iwyhrau cyfiawnder trab'wyf yn y byd : 
Er mwyn ei wir enw, Ior enwog, y gwna ; 
Oan's niae fy Nuw'n ffyddlon yn dirion a da. 

3 Dim niwed nid ofnwn, pe rhodiwn ar hyd 
Glyn dwfn cysgod angeu, ni laesai fy mryd ; 
Oan's gyda mi'r ydwyt a'th wialen a'th ífon, 
Y rhai a'm cysurant, a'm cadwant yn llòn. 

4 Daioni, trugaredd, dilynant^fi'n glau 

Holl ddyddiau fy mywyd, gan hyfryd barhau : 

Yn nhŷ y Jehofa preswyliaf fi byth, 

Mewn hedd a chadernid, heb newicTfy nyth. 

766« Y Bugail da...M.H. (Salm 23.) 

YR Arglwydd yw fy Mugail da, 
Cyflawni fy holl eisiau wua; 
Ei Air a'i ragluniaethau glân, 
Er gwaned wyf, a'm dwg yn mlaen. 

2 Mewn porfa iachus, ddilys, dda, 
Ymborthi ac ymorphwys ca', 
Lle byddo'r dyfroedd tawel byw, 
A'r bwyd i gyd dan fendith Duw. 

3 Os af o'i ffyrdd, fel dafad ffôl, 
Fe ddychwel f'enaid llesg yn ol; 
Er mwyn ei drugareddau pur 
Fe'm dwg i lwybrau'r union dir. 

4 Er rhodio dyffryn angeu du— 
Y glyn lle mae gelynion lu, 

Nid ofnaf ddim — ni phalla'm fíydd, 
Yy Mugail dwyfol yno fydd. 



HYMNATJ. 449 

7 6 7# Esgyniad Orist. . . itf. JV. 0, 8. (Salm 24. ) 

CHWI ddrysau tragwyddol, dyrchefwch, 

A'r pyrth ymagorwch i gyd ; 
I dderbyn hardd Frenin gogoniant, 

Gorphenodd ei waith yn y byd: 
Pwy, pwy ydyw Brenin gogoniant, 

Sydd heddyw yn dyfod i mewn? 
Yr Arglwydd sydd gadarn mewn rhyfel, 

Enillodd y goncwest yn llawn. 
2 Mae'n ymdaith o Edom a Bosra, 

^Mil harddach na thòriad y wawr, 
Ein Iesu bendigaid ni ydyw, 

Ei gariad a'i allu sydd fawr : 
Ar unwaith tynhawyd y tànau, 

Ac unol godasant eu llef — 
O byrth oll dyrchefwch eich penau, 

D'od adre' mae Brenin y nef. 

76 8 • Esgyniad Crist. ..M. H. (Salm 24.) 

O'R bedd cyfodai'n Harglwydd cu, 
Esgynodd i'r uchelder fry, 
Galluoedd uffern ddygodd ef 
Yn gaetb, hyd byrth dysgleirwych nef. 

2 Fry, fry, â'i gerbyd heibio'r ser, 
Cor-ganu, clywch, angelion Ker, 
" Eich penau codwch, byrth y ne', 
Chwi, ddrysau oesol, rhoddwch le." 

3 Trowch'n ol eich barau eurwych, trowch, 
A'r ffordd yn rhydd i'r orsedd rho'wch ; 
Gwnewch lwybr rliydd hyd drigle'r clod, 
Brenin gogoniant 'nawr sy'n d'od. 

4 Pwy yw'r Gogoniant Frenin, pwy? 
Yr Arglwydd ro'es i angeu glwy'; 
Gorchfygwr byd ac uffern gref, 

Ac Iesu'n wir y w'i enw ef. 
14 



450 HYMNAU. 

5 Fry, fry, â'i gerbyd heibio'r ser, 
Oor-ganu, clywch, angelion Ner; 
"Eich penau codwch, byrth y ne', 
Chwi, ddrysau oesol, rhoddwch le." 

6 Pwy yw'r Gogoniant Frenin, pwy? 
Orewr nef a Úawr, a'u lluoedd hwy; 
Pen-angel, dyn, a'r nef ddilyth, 

Duw uwch na phawb, bendigaid byth! 

769* Dwyfol arweiniad. . . M. JV. 6, 6, 8. (Salm 25.) 

DUW tirion atat ti, 

Fy enaid i sy'n d'od, 
O cadw fi fy Ner, 

Rhag gw'radwydd er dy glod ; 
Gelynion fyrdd sydd am fy nghael, 

1 mi 'n ddiffael, O dysg dy ffyrdd ! 

2 Yn dy wirionedd di, 

O ty wys fì fy Nuw ! 
Dy drugareddau roed, 

Erioed i ddynolryw; 
Dy ras pan roi, daw'r caeth yn rhydd, 
Pechadur sydd, trwy ffydd yn ffoi. 

3 I'r gostyngedig wr, 

Hyfforddwr ydyw Duw, 
Dilea 'mhechod mawr, 

Diri' a dirfawr yw, 
A ofno Dduw, drwy uniawn ddawn, 
Fe'i 'fforddia 'n iawn i'w ffyrdd i fyw. 3 

4 Ei enaid ddydd a nos, 

Yn byw mewn diddos sydd, 
Fe wel ddirgelion mawr, 

Pan doro gwawr y dydd ; 
Fy Hygaid sydd ar Dduw a'm cwyd, 
A'm traed o'r rhwyd i rodio 'n rhydd. 



HYMNAU. 451 

7 70« Hoffi ty Dduw... M. JV. 6, 6, 8. (Salm 26.) 

MI lioffais heb wahan, 

Gael trigfan yn dy dŷ, 
Lle niae danteithion pêr, 
O frasder Canaan fry, ; 
Preswylfa Duw sy'n hardd ei drych, 
Lle gwelir gwych ogoniant gwiw. 

2 fewn i'r babell hon, 

Bendithion i mi dardd, 
Lle mae dy gyfraith lân, 

Yn gyfan ac yn hardd : 
Daeth arwydd gwaed, fy Mhrynwyr gwiw, 
Iawn addas yw, yn Iesu wnaed. 

3 Doed holl genhedloedd byd 

I'th gorlan glyd yn glau, 
Ac Israel eto'n ol, 
Yn siriol fo'n nesau ; 

1 blith dy saint o fewn i'th lŷs, 
A hyn ar frys i'w hynaf fraint. 

7 K 1 • Lleyn nhy Dduw. ..M. S. (Salm 27. ) 

YR Arglwydd yw 'ngoleuni i gyd, 

A'm hiechydwriaeth dirion; 
Duw y w fy nerth : nid ofnaf oll, 

Rhag gallu'm holl elynion. 

2 Un arch a erchais ar Dduw Naf, 

A hyny a archaf eto ; 
Cael do'd i dŷ yr Arglwydd glân, 
A bod a'm trigfan ynddo. 

3 Caf yno roi f'erfyniau o'th flaen, 

A'th degwch wela'i'n wastad ; 
A chlywed traethu d'ewyllys di, 
A chenadwri'th gariad. 



452 HYMNATJ. 

4 Pan ddel tymhestloedd — (p'le ceir gwell?) 
Mae yno babell ddirgel, 
Lle cuddia Duw ei blant i gyd, 
A'u henaid ddyd yn ddiogel. 

# •/*• Gwrandawiad gweddi...M. S. (Salm28.) 

BENDIGAID fyddo'r Arglwydd nef, 

Fe glybu ef fy ngweddi : 
Yr Arglwydd yw fy:nerth, a'm rhan, 

A'm tarian, a'm daioni. 

2 F'ymddiriad ynddo ro'is am borth, 

A chefais gymhorth ganddo : 
Minau o'm calon, drwy fawr chwant, 
A ganaf foliant iddo. 

3 Yr Arglwydd nef a ddyry nerth, 

I bawb o brydferth helynt ; 
Ac i'w eneinog, enwog wr, 
Er iechydwriaeth iddynt. 

• • 3» Gwrandawiad gweddi. . .M. N, 6, 6, 8. (Salm 28.) 

HYD atat, Arglwydd nef, 

Dyrchafa'm llef i'r làn 
Atolwg, gwrando'n fwyn 
Ar gwyn fy enaid gwan ; 
Fy nghraig na thaw tra bwy'n y byd, 
Rho air mewn pryd rhag dygwydd braw. 

2 Bendigaid fyddo Dnw, 

Fe glyw 'ngweddiau'n glau, 
Mae'n darian im'' a nerth, 
Modd prydferth yn parhau; 
Ei gymhorth caf mewn adfyd tyn, 
O herwydd hyn y llawenhaf. 



HYMNATL 453 

3 Dy etifeddiaeth fawr, 

Bendithia'n awr fy Nuw, 
A phortha di dy braidd, 

Yn buraidd tra fo'nt byw ; 
Derchafa hwy â chyfiawn hawl, 
I ganu mawl i'th enw mwy. 

TT4r» Daioniyr Ârglwydd...M. H. (Salm 30.) 

MI a'th fawrygaf, Arglwydd cu, 
Pob anhwyl wrth d'orchymyn ny : 
Pwy all ond Duw lefaru hedd, 
Ac achub o gyffiniau'r bedd ? 

2 I'r Arglwydd cenwch saint i gyd, 
A thraethwch ei ddaioni i'r byd : 
Molwch â phob swydd gyneddf gref 
Wrth goífa ei santeiddrwydd ef. 

3 W\ saif ei lid ond enyd frau, 
Ei hedd sy' fy wyd i barhau ; 

Er treulio'r nos mewn tristwch prudd, 
Llawenydd ddwg y seren ddydd. 

4 Ey nhafod, tra bo ynof chwyth, 
Am d'enw mawr ni thaw ef byth ; 
Caiff seinio'th glod trwy'r ddae'r a'r nef, 
Am faddeu 'mai a gwrando'm llef. 

# #•>• Ymddiried yn Nuw M. S. (Salm31.) 

MI ymddiriedais ynot, Ker, 

Fel na'm gw'radwydder bythoedd : 

Duw o'th gyfiawnder, gwared fì, 
A chlyw fy nghri hyd nefoedd. 

2 Gogwydd dy glust ataf ar frys, 
O'th nefol lỳs i waered ; 
A bydd im' yn graig gadarn siwr, 
Yn dŷ a thŵr i'm gwared. 



454 HYMNAU. 

3 Sef fy nghraig wyt a'm castell cryf, 

Wyf finau hyf o'th fawredd; 
Er mwyn dy enw tywys fì, 
Ac arwain i drugaredd. 

4 Oymerwch gysur yn Nuw Ion, 

Ef a rydd galon ynoch ; 
Ac os gobeithiwch ynddo Ef, 
Ei law yn gref fydd drosoch. 

€•!>• Maddeuantpechod...M. S. (Salm 32,) 

Y SAWL sy deilwng, gwyn ei fyd, 
Drwy faddeu i gyd ei drosedd ; 

Ac y cysgodwyd ei holl fai, 
Ei bechod, a'i anwiredd. 

2 A'r dyn â gwynfyd Duw a'i llwydd, 

Ni chyfri'r Arglwydd iddo, 
Mo'i gamweddau ; yr hwn ni chaed 
Dim twyll dichellfrad ynddo. 

3 Rhyw loches gadarn wyt i mi, 

Éhag ing y'm cedwi'n ffyddlon ; 
Ac amgylchyni fì ar led 
A cherdd ymwared gyson. 

4 Chwychwi gyfiawnion tirion, ewch, 

A llawenhewch yn hylwydd: 
Pob uniawn galon yn ddilyth, 
Clodfored byth yr Arglwydd. 

7 « « • Blas maddeuant .. .M. S. (3altu 32.) 

GWYN fyd y rhai dile'st eu bai, 

Eu pechod a'u hanwiredd; 
Gan roi iddynt nerth er cnawd a byd, 

I bara hyd y diwedd. 



HYMNAU. 455 

2 Hir ddysgwyl 'rwyf a hyn bob cam, 
Fel gwyliwr am y boran, 
Gael profi grym dy nefol ras, 
Yn difa'm hatgas feiau. 
8 Nid all un gelyn nac un bai 

Byth ddamnio'r rhai crediniol : 
Mae gwaed yr Oen, ag uchel lef, 
O fewn y nef yn eiriol. 

f 7 8 • Lloches a tharian. ..M. S. (Salm 32. ) 

FY lloches glyd, a'm tarian gref 
Yw'r Arglwydd nef a'i gysgod ; 

Gobeithiaf yn ei air er neb, 
Yn wyneb pob rhyw drallod. 

2 Mae'n gysgod rhag y gwynt a'r gwres 

Mae'n lloches rhag y gelyn ; 
Gobeithiaf yn ei air o hyd 
Yn nghanol byd o ddychryn. 

3 Ymguddiaf dan ei nodded mwy 

A chaf tra b'wy' orfoledd : 
Pob chwerw loes a galar dry 
Yn ganu yn y diwedd. 

770. Mawenhau yn Nuw...M. JV. 6, 6, 8. (Salm 33.) 

Y CHWI rai cyfiawn dewch, 

A llawenhewch yn Nuw, 
Ei holl weithredoedd llawn, 
A'i air mor uniawn yw ! 
Oydunwn glôd i'w enw glân, 
Âr rasol gerdd soniarus gân. 
2 drugareddau Duw, 

Tra chyflawn ydyw'r byd, 
A'i air a'i Ysbryd ef, 

Gwnaed lluoedd nef i gyd ; 
"Wel ofned pawb yr Arglwydd nef, 
Trigolion byd arswydant ef. 



456 HYMNAU. 

S Ein henaid fo mewn hwyl, 

Yn dysgwyl wrth ein Duw, 
Gan rodio ger ei fron, 

Llawenydd calon y w ; 
A bydded ei drugaredd ef 
Fyth arnom ni yn wlith o'r nef. 

7 8 O. Daioni yr Arglioydd. ..M. N. 6, 6 t 8. (Salm 34. ) 

BENDITHIAF Dduw yn glau, 

A'i fawl i'm genau fydd, 
I'm henaid yr un wedd, 

Rhyw sain gorfoledd sydd ; 
Dyrchafwn oll ei enw ef, 

1 gyd yn llwyr, gan godi'n llef. 

2 profwch bawb yn rhwydd, 

Ddaioni'r Arglwydd nef, 
Gwyn fyd y rhai a fo 

A'u gobaith arno ef ; 
Nid oes i'w mysg mo'r eisiau mawr, 
Eu cofio wna mewn cyfyng awr. 

3 Pan lefant arno ef, 

Eu gwaedd o'r nef a gîyw, 
TJn agos iawri bob pryd, 

I'r drylliog ysbryd yw ; 
Ni chant na thrais, na chlais, na chlwy', 
!Mas gŵyr eu Tad i'w gwared hwy. 

781« Diogehoch credinvryr...M. S. (Salm 34. ) 

DIOLOHAF fi â chalon rwydd, 

I'r Arglwydd bob amserau ; 
Ei foliant Ef, a'i wir fawrhad, 

Sy'n wastad yn fy ngeuau. 

2 Wele, y truan a roes lef, 

A Duw o'r nef yn gwrando, 
Gwaredodd ef o bob rhyw ddrwg, 
A'i waedd oedd amlwg iddo. 



HYMNATL 457 

3 Angel ein Duw a dry yn gylch 

O amgylch pawb a'i hofnant : 
Ceidw ef hwynt, a llawer gwell, 
ISTa chastell yw eu gwarant. 

4 profwch gwelwch mor dda yw 

Yr Arglwydd byw i'w eiddo ; 
A gwyn ei fyd pob dyn a grêd 
A rhoi 'i ymddiriad ynddo. 

5 Agos iawn yw ein Duw at gur 

Y galon bur ddrylliedig ; 

A da y ceidw ef bob pryd 

Yr ysbryd cystuddiedig. 

78«i Cysuron gras. . . H. N. 7, 6. (Salm 35 ) 

O AEGLWYDD grasol cymer 

Fy mater yn dy law, 
Gan ddadleu fy nadleuon, 

A chadw'r trawsion draw; 
Llefara air bendigaid, 

Wrth fodd fy enaid i, 
Fod i mi etifeddiaeth 

O'th iechydwriaeth di. 

2 Digonol feddyginiaeth 

Sy'n iechydwriaeth Duw, 
Mae'n siriol a chysurus 

I'r ofnus tan ei friw ; 
Mae nôdd a mawr rinweddau, 

Y'ngwirioneddau gras, 
Ee wyr yr enaid tyner 

Mewn blinder am eú blas. 

3 fewn i'r iechydwriaeth, 

Trysorau helaeth sydd, 
Cymwysiad iawn o honi, 
Sy'n rhoddi'r caeth yn rhydd : 



458 HYMRAU. 

Mae'n cadw rhag yspeilwyr, 

Trallodwyr ar y llawr, 
Mae'n gweini profiad newydd, 

Yn myd y cystudd mawr. 

7 8 3 • Arlwyadau Ty Dduw. ..M. H. (Salm 3C.) 

MOR werthfawr ydyw'th ras, fy Nuw, 

Ein gobaith y w a'n cysur ni : 
Mewn ing y ffŷ plant Adda wan 

Am noddfa dan d'adenydd di. 

2 arlwyacìau'th dŷ y cawn 

Ein porthi'n llawn â melus wledd ; 
Trugaredd yno rêd yn lli' ; 
Diodir ni a'th ras a'th hedd. 

8 Bywyd, fel ffynon loyw rwydd, 

A dardd o wydd ein Harglwydd ni : 
Ac yn d'oleuni gwel'd a wnawn 
Y gwynfyd llawn addewaist ti. 

H 8 4t« Breuolder bywyd. ..M. S. (Salin 39. ) 

RHODDAIST fy nyddiau fel lled Uaw, 
Fm heinioes daw byr ddiwedd: 

Diau yn d'olwg di, Diluw, 
Fod pob dyn byw yn wagedd. 

2 Pan gosbech di am bechod ŵr, 

Fe wywa'n siwr ei fawredd 
Fel gwyfyn : gwelwn wrth ei lun, 
Kad yw pob dyn ond gwagedd. 

3 paid â mi, gad im' gryfhau, 

Oyn darfod dyddiau 'mywyd; 
O gwna â mi sy'mron fy medd, 
Drugaredd a syberwyd. 



HYMtfAU. 459 

7 8 «> • Sefydlu ar y Graig. . .M. N. 7, 6. (Salm 40.) 

O'R pydew erchyll tomlyd 

Cyfodwyd myrdd i maes, 
Eu traed ar Graig yr Oesoedd, 

Sefydlodd Brenin gras ; 
Pyrth uífern nis gorchfygant 

Sawl safant yma'n gry', 
Mae'r Iesu'n Graig ni syflir 

Gan ruthr angeu du. 

7 8 Ö« Mawl am waredigaeth...M. N. 9, 8. (Salm 40 ) 

O'M hamgylch daeth drygau nifeiriol, 

Euogrwydd fy mhechod, fel lli', 
Can's anílach na 'ngwallt y w fy meiau-— 

P'odd coda'i fy mhen atat ti ? 
Boed boddlon it', Arglwydd, fy ngwared, 

A deued dy gymhorth i'm rhan ; 
Töed c'wilydd a gw'radwydd fy ngelyn, 

A'i amcan yn erbyn y gwan. 

2 Molianned y sawl a dy geisio, 

Ac ynot boed byfryd eu cân ; 
Mawryger yr Arglwydd daionüs, 

Ei hen iachawdwriaeth sydd lân ; 
Ka chilied o'u genau d'ogoniant, 

Y sawl a dy garant i gyd ; 
O d'wedant oll fod dy drugaredd 

Yn gwared yn rhyfedd o hyd. 

3 A minau, sydd dlawd ac anghenus, 

Yr Arglwydd daionus a rydd 
Ei ras a'i drugaredd i'm cymhorth, 

A'i dirion ymwared bob dydd , 
ISTa chuddia dy wyneb oddiwrthyf 

Pan lefwyf, O gwrando fy nghwyn, 
A danfon ar frys o'i* uchelder 

Drugaredd yn dyner i'm dwyn. 



460 HYHtfAU. 

78 7. CoJio , rtlawd...M.S. (Sa]m41.) 

GWYIST fyd a gofio'r truan tlawd, 
Pan wêl ei frawd mewn adfyd ; 

Yn ughadw mae ei wobrwy maith 
Yn ngwlad y perffaith fywyd. 

2 At un a fo mewn isel fyd, 

Dangoswn gyd dosturi ; 
Y'llwm dderbynio o rodd y llawn, 
Heb íiino gwnawn ddaioni. 

3 Nac esgeuluswn, ar un pryd, 

Lesâd ein cyd aelodau ; 
Cyflawni angenrheidiau'r saint 
Sy'n anwyl fraint i ninau. 

7 S 5$ • Hiraeth am gymdeithas Duw. ..M.S. (Salm 42. ) 

YE. un wedd ag y bref yr hydd 

Am yr afonydd dyfroedd ; 
Felly y mae fy hiraeth i 

Am danat ti, Dduw'r nefoedd. 

2 Fy enaid i sychedig yw 

Am fy Nuw byw, a'i gariad : 
Pa bryd y dof fi ger dy fron, 
Fy Nuw a'm cyfion Ynad ? 

3 Fy Naf a roes y dydd im' hedd,j 

A'r nos gyfanedd ganu, 
I ganmol fy Nuw, hwn a roes 
Im' einioes i'w folianu. 

#c>«^« Ymbil am waredigaeth...M. JV. 7, 6. (Salm ì'ò.) 

O ARGLWYDD bydd yn Farnwr, 

Ac yn Waredwr im', 
Ehag fy ngelynion creulon, 

A minau yn ddirym ; 
Goleuni dy wirionedd 

A fo f 'arweinydd i, 

O fewn i fynydd Sion, 

, Dy dirion babell di. 



HYMtfAU. 461 

2 Rhof ar dy allor felly, 

Yn rhwyddgu aberth rhodd, 
Datganaf it' ogoniant, 

Mewn moliant wrth fy modd ; 
Hyfrydwch fy ngorfoledd, 

O fewn i'th gyntedd fyw, 
A chael mawrygu'n rhagor, 

Wrth allor bur fy ISTuw. 

3 Fy enaid na therfysga, 

Gobeithia'n Nuw bob awr, 
Prysured dwyfol haeddiant, 

Gael llwyddiant ar y llawr ; 
Aed sôn am Grist yn gyhoedd, 

Tros gefn y moroedd maith, 
A bydded mawr sirioldeb 

Ei wyneb ar ei waith. 

# *f O» Gwaredigaeih yn Nuw...M. N. 7, 6. (Salm 44.) 

MYNEGWYD gan ein tadaa, 

I'n clnstiau daeth y clyw, 
Weithredoedd mawr ardderchog, 

Godidog wnaeth ein Duw ; 
Sef planu a chynyddu 

Ei eglwys wiwgu wawr, 
Gan dori ei gelynion 

Yn llwyrion hyd y llawr. 

2 Ti ydyw Brenin Isr'el, 

Goruchel yw dy waith, 
Ti yw'n Iachawdwr cyhoedd, 

Yn mhob rhy w drallod maith ; 
Mae genyt fawr ymwared, 

Td yw ein nodded ni, 
Ac ynot yr ymffrostiwn, 

Bob dydd clodforwn di. 



462 HYMNAU. 

3 Yn nhrigfa drwg y dreigiau, 
Heb araau'r ŷm yn bod, 

deffro, pa'm y cysgi ? 
Dy wyneb ini dod ; 

I'n cynorthwyo cyfod, 

Iôr hynod, ar ein rhan, 
Son am dy waith yn arbed, 

Sy'n myned trwy bob man. 

7 «f 1 • Crist aH eglwys. ..M. H. (Salm 45. ) 

BREISTIISr y saint, mor deg ei bryd ! 
Mawrhydi a gras mae'n wisgo i gyd ; 
Daw â bendithion oddifry 

1 eniil serch cenedloedd lu. 

2 Ar ei ddeheulaw gwel'd a gair, 
Ei eglwys gu mewn gwisg o aur; 
Rhyfedda'r byd ei nefol ddrych 
Mewn harddwisg o gyfiawnder gwych. 

3 Y Brenin lawenhâ drwy serch, 
Yn ei ddewisol Briod ferch ; 
Câr dithau Ef, dod iddo'r bri, 
Dy Briod yw, a'th Arglwydd di. 

4 O ddedwydd awr pan gyrcho ef 
Di i'w frenin-llys yn y nef ; 
Oawn foli yno'n llon hyd byth 
Ostyngiad inawr ei ras dilyth. 

703« Gwrando,ferch...M.N.8,l. (Salm 45.) 

GWRANDO, ferch, ar dy Anwylyd, 

Yn dy alw o dy wlad, 
Tyr'd anghofia'th hen gariadau, 

A phleserau tŷ dy dad ; 
Ffarwel rho i bob creadur 

Welir yma dan y nef, 
Dos ar ol dy Briod Iesu, 

Oei bob gwynfyd gydag ef. 



HYMNAU. 463 

2 Ffarwel bellach, hen gyfeillion, 
Af yn awr, na rwystrwch fi, 
Mae fy nghyfoeth a'm llawenydd, 

A'm pleserau goreu fry ; 
Nid oes i mi fan yn gartre', 
> Ond y fan mae'm Prynwr mawr ; 
Lle mae ef mae'm calon inau 
Am gartrefu uwch y llawr. 

7«fo« Byder ynnawdd Duto...M. H. Q llin. (Salm46.) 

DUW yw fy nerth a'm noddfa lawn, 
Mewn cyfyngderau creulawn iawn ; 

Pan alwom arno mae gerllaw ; 
Ped âi'r mynyddoedd mwya' i'r môr, 
Pe chwalai'r ddaear fawr a'i stôr ? 

ISfid ofna f 'enaid i ddim braw. 

2 A phe doi'r moroedd dros y byd, 
Yn genllif fawr ryferthwy i gyd, 

Nes soddi'r bryniau fel o'r blaen : 
Mae afon bur i lawenhau, 
A'i ífrydiau, ddinas Duw'n ddi drai, 

Preswylfa'i saint, ei babell îân. 

3 A Duw sydd yno yn eu plith, 
Ni ysgogir un o honynt byth : 

Fe'u cymhorth hwy yn fore iawn : 
Y bore byddo mwy na mwy 
O bob gwasgfeuon arnynt hwy, 

Cair gwel'd'i addewid Ef yn llawn. 

704« Noddfa Sion...M. H. (Salm 46.) 

DUW ydyw noddfa'r saint a'u grym, 
Pan ddel tymhestloedd adfyd llym ; 
Cyn gallant draethu wrtho'u cwyn, 
Bydd ef gerllaw â'i gymhorth mwyn. 



464 HYMITATT. 

2 Pe treiglai bryniau'r byd o'r bron 
I lawr i'r dyfnder dan y don, 

Pe siglai seiliau dyfna'r byd, — 
Yn Nuw hyderwn yn ddigryd. 

3 Mae afon bur a'i ffrydiau byw 
Ddiwalla ddeiliaid dinas Duw ; 
Llawenydd, cariad, bywyd Uon, 
A lifant drwy aneddau hon. 

79di Afondinas Duw...M. C. (Salm 46.) 

MAE afon bur o ddyfroedd byw 

A'i gloyw fFrydiau hi, 
A lawenhant hardd ddinas Duw, - 

Mor uchel y w ei bri ! 

2 Preswylfa y Goruchaf Un 

Yw Salem, enwog dre', 
Hon yw ei gysegr ef ei hun, 
Ei hoff ddewisol le. 

3 Ac yn ei chanol mae Duw'r nef, 

Nid ysgog Sion lawn ; 
Ei chynorthwyo a wna ef, 
A hyny'n fore iawn. 

700« Hyder yn JVmw. . . M. N. 9, 8. (Salm 4 6.) 

EIN noddfa, ein nerth, ein cadernid, 

Un agos mewn adfyd yw'n !N"êr ; 
Nid ofnwn am hyn, pe symudai 

Holl gylchoedd y ddaear a'r sêr ; 
Pe treiglid i'r môr y mynyddoedd, 

Cadernid holl luoedd y llawr, 
Duw Abra'm, Duw Isaac ac Israel, 

Yw'm digon dyogel yn awr, 






HYMNAU. 465 

m 
2 Er rhuo o'r môr, a therfysgu, 

Er crynu'r mynyddoedd yn nghyd, 
O Sion, pryd hyn gorfoledda, 

A'th olwg ar bethau cyn byd : 
Mae afon, a'i fí'rydiau rhinweddol 
Llawenydd tragwyddol a chân 
A ddwg hi i'r gwir ddinasyddion, 
Pan êl y greadigaeth yn dân. 

y O 7". Llywodraeth Duw...M. JV. 9, 8. (Salm 47.) 

I FOTJ Duw uchod ar gyhoedd, 

Dewch luoedd holl bobloedd y byd, 
Mewn parchus wir felus orfoledd, 

A llafar gynghanedd yn nghyd; 
Rho'wn foliant gogoniant ar gynydd, 

I'r Arglwydd Dduw beunydd bob awr, 
Sydd Frenin mawr byth yn dragywydd, 

A Llywydd uwch nefoedd a llawr. 

2 Sain udgorn dyrchafwn yn llafar, 

Can's Brenin trwy'n daear yw Duw, 
Teyrnasa ar bob rhy w genedlaeth, 

Ei uniawn ly wodraeth ef y w ; 
A chan mai fe bia'r deyrnwialen, 

Fe ddylai Duw'n perchen gael parch, 
I'w ddeiliaid rhydd freintiau goruchel, 

Ei babell ddyogel a'i arch. 

3 Ar uchel orseddfa'i sancteiddrwydd, 

Teyrnasu mae'n hylwydd o hyd, 
Yn Frenin uwch gwreiddyn pob graddau, 

Ar bob cenedlaethau trwy'r byd ; 
Dyrchafwn ei enw daionus, 

Gan blygu modd parchns i'n Pen, 
Yn ffýddlawn wir ddeiliaid arddelwn, 

A molwn ein Brenin, Amen. 
14a 



466 HYMNAU. 

70 8 « " Dinaa wych."..J\I. S. (Salm 48.) 

MAE eglwys Dduw fel d'mas wych, 

Yn deg i edrych arni ; 
Ei sail sydd berl godidog iawn, 

A'i mur o ddawnus feini. 

2 Rhodiwn o gylch Caersalem bur, 
Gan draethu'i heglur degwch; 

Ystyriwn ei rhagfuriau drud, 

Hardd, nerthol, a'i phrydferthwch. 

3 Awn drwy'r heoîydd aur ar frys, 
I'r hynod lys brenhinol, 

Lle gwelir mewn gogoniant mawr 
Yr Iesu gwerthfawr grasol. 

4 Llawenydd yr holl ddaear hon 
Yw mynydd Sion sanctaidd; 

Preswylfa anwyl Brenin nef 
Yw Salem efengylaidd. 

5 Ni glywsom ogoneddus air 
I'r ddinas ddysglaer lonydd; 

A phethau mawrion yn ddios 

"Wnaeth Duw dros S'ion ddedwydd. 

6 Gwynfyd ei dinasyddion sydd 
Yn rhodio'n rhydd ar hyd-ddi ; 

Y nefol fraint i minau rho, 
O Dduw, i drigo ynddi. 

700« Tegwch Sion. . . M. JV. 9, 8. (Salm 48.) 

MAWR iawn ydyw'r Arglwydd yn Sion 7 

A'i foliant yn gyson i'w gael ; 
Yn Ninas ein Nêr, lle mynegir 

Sancteiddrwydd dy enw, Dduw hael ; 
Ti, Sion, yw tegwch y gwledydd, 

Llawenydd y ddaear i gyd ; 
Ond cyfoeth a braint ei thrigolion, 

Ni wel tywysogion y byd. 



HYMtfAU. 467 

2 O'r Gogledd i'r De y mynegir, 

Datgenir hyd derfyn y wawr, 
Ogoniant y ddinas a'i Brenin, 

A'r llwyddiant a ddilyn fydd mawr ; 
Can's Duw yn ei ph'lasau adwaenir, 

A'i enw mynegir drwy'r byd, 
Yn noddfa dragwyddol i'r euog, 

A chyfoeth angenog yn nghyd. 

800« YBarnwr yn dyfod. . . Y 50ain Newydd. (S. 50.) 

DUW y gogoniant enfyn allan wys, 
O'r De i'r Gogledd geilw bobl ar frys; 
O'r Dwyrain i'r Gorllewin bloedd a ro'ir, 
Trwy'r bydoedd oll, y meirw a ddeífroir ; 
Atheistiaid mwy yn gwawdio'i oed ni bydd, 
A'i ddial mwy ni chwsg, can's wele'r dydd. 

2 Disgyn mae'r Barnwr, a'i holl lu gerllaw, 
A thân a thymhestl gydag ef a ddaw ; 
Nef, dae'r, ac uíFern, a phob peth nesewch, 
A'i gyfiawn farn ar ddynion drwg gwrandewch : 
Ond cesglwch, meddai ef, yn gynta'm saint, 
Angylion, dygwch hwy o bob lle maent. 

3 "Wele 'nghyfamod byth yn siwr a wnaed 
Trwy'r bythol aberth, seiliwyd hwn â gwaed ; 
A seiniwyd ef âg enwau'r saint bob oes, 
Iuddewon, Groegiaid, dim gwahan nid oes: 
Eu gorseddfeydd eu tanu'n ebrwydd gwnewch, 
Fy mhlant a'm ffryns yn agos im' cyflewch : 

4 Mi yw eu Ceidwad, a'u galluog Dduw, 
A'u Barnwr wyf, a hyn eu cysur yw : 
Cyhoedded nef fy ngwirioneddau i maes, 
A'm cyfiawn farn ar bechaduriaid cas ; 
Yn S'ion cryned dynion drwg o'm blaen, 
Rhagrithwyr barnaf, â'u holl dwyll i'r tân. 



468 HYMNAÜ. 

5 bechaduriaid, byddwch ddoeth yn awr, 
Deffrowch cyn d'od y dydd ofnadwy mawr ; 
Newidiwch eich meddyliau a gwellhewch, 
Ffowch at y Barnwr, ef yn gyfaill gwnewch, 
Rhag iddo rwygo'ch enaid prudd mewn braw 
Fel ìlew, heb neb i'ch gwared chwi o'i law. 

801» Gweddi yr edifeiriol. . .M. B. C. (Salm 51 .) 

TRUGAREDD dod i mi, 

Duw o'th ddaioni tyner ; 
Ac ymaith tyn fy anwiredd mau, 

O'th drugareddau lawer. 

2 Ag isop golch fi'n lân ; 

Ni byddaf aíian mwyach ; 
Byddaf fì o'm golchi fel hyn, 
Fel eira gwyn neu wynach. 

3 Duw, crëa galon bur, 

Dod imi gysur beunydd ; 
I fy w yn well tra fwy'n y byd, 
Dod ynof ysbryd newydd. 

4 Na fwrw fì, mewn gwg, 

Yn llwyr o 7 th olwg allan ; 

Ac na chymer dy Ysbryd Glân 

Oddiwrthyf, druan egwan. 

803« Gweddi yr edifeiriol...M. H. (Salm 51.) 

RHYW werthfawr drysor niaith diri', 
Sydd yn dy dosturiaethau di ; 
O Arglwydd nef, erglyw fi'n awr, 
Gan lwyr ddileu fy meiau mawr. 

2 Golch fi, Dduw, golch fi'n llwyr ddwys, 
Oddiwrth y beiau mawr eu pwys ; 
Y raawr ddrwg liyn yn d'erbyn di, 
Mewn buchedd wael a bechais i. 



HYMNAU. 469 

3 Fy Uunio mewn anwiredd wnaed, 
Nid oes a'm golcha'i ond y gwaed; 
Gwirionedd oddi mewn, moes, 

Trwy nawdd a grym rhinweddau'r groes. 

4 A chalon newydd tan dy nôd, 
Ac ysbryd imiawn ynwyf dod ; 

A phrawf drachefn o drefn rhad ras, 
Yn maeddu grym fy llygredd cas. 

5 O gwna ddaioni mawr, O Dduw, 
Yn cly ewyllysgarwch gwiw: 

Gan roi dy wedd lle mae dy waith, 
Trwy'r byd i gyd, pob gwlad ac iaith. 

oOu« Ymddiriedyn Nuw...M. S. (Salm 57.) 

D Y ras, dy nawdd, fy Euw, im' dod, 

Sef ynot ymddiriedaf ; 
ISTes myned heibio'r aflwydd hyn, 

Dan d' edyn ymgysgodaf. 

2 Ymddiriad fenaid ar Dduw sydd, 

Ar Dduw trwy ífydd y galwaf : 
Ef a gyflawna'i air yn iawn, 
Can's cyfiawn yw'r Goruchaf. 

3 Ymddyrcha, Dduw y nef uwchlaw, 

Oddiyno daw d'arwyddion; 
A bydded dy ogoniant ar 
Y ddaear a'i thrigolion. 

o04t» Ymbil amnawdd Duw...M. S. (Salm 61.) 

ERGLYW, O Dduw, fy llefain i, 

Ac ar fy ngweddi gwrando: 
Rhof lef o eitha'r ddaear gron, 

A'm calon yn Uesmeirio. 



470 HYMNAU. 

2 Dwg fi i dal-graig uwch na mi, 

Ac iddi bydd i'm derbyn ; 
Can's craig o obaith,tŵr difost 
I'm fuost rliag y gelyn. 

3 fewn dy babell y bydd byth, 

Fy nhrigfan ddilyth ddedwydd ; 
A'm holl ymddiriad a fyn fod 
Yn nghysgod dy adenydd. 

4 Fel hyny y moliannaf fi 

Dy enw di'n dragy wydd : 
Ac felly peri i mi gwblhau 
Fy addunedau beunydd. 

805>» Dysgwyl wrth Dduw...M. S. (Salm 62.) 

FY UDÌg Dduw ydyw fy mhlaid, 

Mae f enaid yn ei ddysgwyl; 
O hono ef, a thrwy ei rym, 

Daw iechyd im' o'm hanhwyl. 

2 Yn Nuw yn unig mae i gyd, 

Fy iechyd a'm gogoniant ; 
Fy Nghraig yw, a'm Cadernid maith, 
A'm gobaith yn ddilysiant. 

3 Gobeitliiwch ynddo ger ei fron 

Tywelltwch galon berfiaith ; 
Ac ymddiriedwch tra f och byw, 
A d'wedwch, Duw yw 'ngobaith. 

800» Duw yn eì gynteddoedd...M. N. 8, 7. (Salm 63.) 

YÍT yr anial sych blinedig, 

F'enaid gwan sychedig yw, 
Hiraeth sydd am bresenoldeb, 

Hawddgar dirion gwyneb Duw; 
Gwel'd gogoniant y Sheceina, 

'Khy Jehofa mawr ei hun, 
Lle mae'r gwaed a ddichon olchi, 

A chymodi Duw â dyn. 



HYMNAU. 471 

2 • Golwg ar y drugareddfa, 

Unig fan taenellfa'r gwaed, 
Hyn yw bywyd y credadyn, 

Iawn i'r gofyn yno gaed; 
Am gael modd i glirio'r llyfrau, 

Rho'f o'm genau foliant gwiw, 
Ac a dreuliaf ddyddiau 'my wyd, 

Fyth yn hyfryd waith fy Nuw. 

3 Yn dy egîwys lân fendigaid, 

Y digonir f enaid i, 
Gwir odiaethol bêr ddanteithion, 

Sy'n dy dirion wleddoedd di; 
Wrth fyfyrio am dy fawredd, 

Daw gorfoìedd yn y fan, 
Mi 'mddiriedaf dan dy gysgod, 

Yn dy law caf dd'od i'r làn. 

8 O 7 • Mawl yn Sion. ..M.H.% llia. (Salm 65.) 

BYDD mawl yn S'ion i barhau, 
I enw'r hwn sy'n trugarhau, 

Mae'n deilwng iddo gael y clod ; 
Ei ryfeddodau'n Sion sydd. [ffydd? 

Pwy'u gwel? pwy'u prawf ond perchen. 

Ei fawl a bery'n hwy na'r rhôd. 

4 Am hyny canwn yma'n gu 
Wir fawl i'n Duw o fewn ei dŷ, 

Fel llawen lu wrth godi'r arch ; 
Y gwr fu dan yr hoelion dur, 
Oen diddig hardd yn dyoddef cur, 

IV enw pur y byddo'r parch. 
3 Bydd mawl yn Sion am ryddhad, 
A mawl yn un am gyfiwnhad, 

A mawl am godi'r meirw'n fyw ; 
Bydd mawl am wisgo'r noeth yn nghyd, 
A niawl am olchi'r brwnt'r un pryd — 

Mawl byth i'r Oen, can's teilwng yw. 



472 HYMNAtT. 

4 moler ef ara ddod i'r cnawd, 
A moler ef am dd'od yn dlawd ; 

Fe lyncodd angeu ar y groes. 
O ! moler ef am rwygo'r lien ; 
O ! moler byth, efe sydd ben, 

A chofiwn am ei ddwyfol loes. 

808. Matcl yn Slon. . .M. JV*. 8, 7. (Salm C5.) 

MAWL yn d'aros sydd yn S'ion, 

Gan dy weision gyd â'th waitb, 
Ti yw'r hwn sy'n gwrando gweddi, 

Pan f 'ont mewn caledi maith ; 
Er cael rhai codymau trymion, 

Y mae fíynon i'w glanhau, 
Gwynfydedig yw'r trigolion, 

Gant i Sion wir nesâu. 

2 'N dy gyntedd^u teg y trigant, 

Yno byddant yn eu byw, 
Cyfaneddant yno'n addas, 

fewn caerau dinas Duw ; 
Yno cânt eu llwyr ddigoni, 

A'r daioni sy'n dy dŷ, 
A diferion i'w difyru, 

Ffrwythau cariad íesu cû. 

3 Gwna i derfyn hwyr a borau, 

A'r wybrenau lawenhau, 
M6ivyr eigion yn ymrwygo, 

1 gael gwlitho'r tir yn glau ; 
Dyfrhau 'chefnau, gostwng rhychau, 

Darpariadau Duw'n eu pryd, 
'Nghanol barnau mae trugaredd, 
A gwên ryfedd ar y byd. 



HYMISTAU. 473 

809. GweithredoeddDuw...M.S. (Salm 66 ) 

YN" ISTuw ymlawenhewch i gyd, 

Yr hollfyd, a dadgenwch, 
Ogoniant 'i enw hyd y nef, 

A'i foliant gref a draethwch. 

2 O dewch, edrychwch, ofnus yw, 

Gweithredoedd ein Duw cyfion : 
Ofn ei weithredoedd a rydd ddysg 
Yn mysg holl feibion dynion. 

3 hobloedd molwch Dduw ar gais 

A moeswch lais ei foliant : 
Hwn sy'n dal hywyd yn y gwaed, 
A ddeil ein traed na lithrant. 

810. Gwaredigaeth...M. N. 8, 7. (Saìm 66.) 

LLAWEjST floeddiwch, uchel genwch, 

Moliant rhoddwch bawb yn rhwydd, 
At Dduw'n isel oll cyd nes'wch, 

Olod mynegwch yn ei ŵydd ; 
Mawl i'w enw mawr haelionus, 

Rho'wch drwy ddawnus uniawn ddysg 
Gan ryfeddu ei weithredoedd, 

Tir a moroecld yn ein mysg. 

2 Pan oedd Israel rhwyng y creigiau, 

'N wylo'r dagrau'n alar du, 
Môr o'u blaenau, ]lu o'u holau, 

Cyfyngderau mawr bob tu: 
Iachawdwriaeth hyfryd wawriodd, 

Cadarn fodd i'w cadw'n fyw, 
Pawb a'i fywyd yn ddiangol, 

Yno'n dêg yn canmol Duw. 

3 Pan draddodir gair y cymod, 

Dan awdurdod fawr y nef, 
Duw'n ymweled â phechadur, 
Yn ei lwybr grasol ef; 



m HYMNAU. 

Dysgwyl myn'd i uffern danbaid, 
Pan ddaw'r enaid marw'n fyw, 

Nes cael gweled Iesu'n gwaedu, 
Yna dechreu canuiol Duw. 

olli Tiriondeb Rhagluniaeth...M. H. (Salm 68.) 

MAWR yw yr Ion, mawr yw ei waith, 
Anfeidrol yw ei ioliant maith; 
Y llariaidd a wobrwya'n fawr, 
Ond gostwng mae y balch i lawr. 

2 I'r tlawd rhydd fara yn ddilai, 
A gweryd orthrymedig rai ; 

Éhydd borth i'r weddw wan wrth raid, 
Ac i'r amddifaid bydd yn blaid. 

3 Y flin gydwybod esmwythâ, 
A'r carcharorion fe'u rhyddha; 
Edwyn ei saint, fe'u câr yn gu, 

A dwg hwy'n iach i'w lysoedd fry. 

813« Heddwch. . . M. iV. 7, 6. (Salm 68.) 

O DDUW, cerydda'r dyrfa 

A'u syched sydd am waed, 
Gwasgara garwyr rhyfel, 

Rho heddwch fyth i'n gwlad, 
Darfydded son am ryfel, 

Dros wyneb daear las, 
Gorchfyga'r ddaear lidiog 

A chleddyf dwyfol ras. 
2 Pa hyd ca'r cledd llofruddiog 

Fod mewn fath lidiog fri? 
Ac angeu dig gael gwledda 

Mewn brwydrau ehwerwon sy ? 
Duw, cofia blant y ddaear, 

Mewn galar prudd mae rhai'n, 
A gyr y cledd dinystriol 

1 É ol i'w heddychol wain. 



ì 



HYMNAU. 475 

813« Tad yr amddifaid...M. JV. 6, 4, 8, 7. (Salm 68.) 

CYFRANWR, Rhoddwr hael, 
Wrth raid i'r gweiniaid gwael, 
Yw'r Arglwydd Ior, 

O'i drysor mawr didraul ; 

Tad addfwyn i'r amddifaid ryw, 

A Barnwr gweddwon union yw, 

Cynorthwy hawdd i dlodion, 
Yn dirion ydyw Duw. 

8 1 4t» Dyoddefaint y Messiah, . . M. JV. 8, 7. (Salm 60. ) 

CLYWAI'R Iesu tan y dial, 

'N gwaeddi'n ddyfal ar ei Dduw, 
Bron a soddi tan drallodion, 

Llid gelynion o bob rhyw ; 
Byd ac uffern tan eu harfau, 

Cryfder angeu gyd â'r bedd, 
A chyfiawnder dwyfol yno, 

Yn ei glwyfo â mîn y clêdd. 

2 C'wilydd, gw'radwydd mawr a phoeredd, 

Gwarth a dialedd yn ei doi, 
Gan ei frodyr'r oedd yn estron, 

A'i ddysgyblion gwedi ffoi ; 
Sêl tŷ'r Arglwydd yn ei ysu, 

Para i barchu deddf y nef, 
Sathru'r cafnau gwin ei hunan, 

Neb o unman gyd ag ef. 

3 Cwpan lawn o ddiod chewrw, 

Ga'dd wrth farw ar y groes, 
Heb un dafn o gysur ynddi, 

I felysu angeu loes; 
Bustl, wermod, melldith pechod, 

Pwysau dyrnod mawr ei Dad, 
Benthyg bedd a ga'dd i orwedd, 

Er ein hedd a'n cyfiawnhad. 



476 HYMNAU. 

4- Ffordd a wnaed trwy waed yr Iesu, 

I ddedwyddu Sîon wan, 
Yn llaw'r Gwr fu dan yr hoelion, 

O'i dyledion daw i'r làn : 
Gwelir myrdd o garcharorion, 

Yn rhoi'r goron ar ei ben, 
I'w Iôr gryuius yr ymgrymant, 

A chanmolant Grist, Amen. 

71ö« YCristionoedranus...M. S. (Salm 71.) 

DUW, bydd yn graig o nerth i mi, 

I gyrchu ati'n wastad; 
A phâr fy nghadw i yn well, 

Ti yw fy nghastell caead. 

2 Nac esgeulnsa fi a'm braint 

Yn amser henaint egwan; 
Er pallu'm nerth, cryfha fy fíydd, 
Hyd ddiwedd dydd fy oedran. 

3 Fy ngobaith inau a saif byth 

Yn ddilyth a safadwy; 
Ymddiried ynot, Uduw, a wnaf, 
Ac a'th foliannaf fwyfwy. 

816* Teyrnas Crist...M. H. (Salm 72.) 

DUW mawr ! i'th ben-llywodraeth mae 

Y bydoedd oll yn ufuddhau; 

Y deyrnas dod i'th Fab yn awr, 
Mewn nerth sefydla'i orsedd fawr. 

2 Ei ras ar lesg eneidiau ddaw, 

Fel gwlith ar fryniau sychion draw; 
A phery ei addoliad ef 
Tra pery dyddiau dan y nef. 



HYMNAU. 477 

3 Y gwledydd digred oll y sydd 
Dan dy wyll gysgod angeu prudd ; 
Pan wawrio arnynt, adfywhant; 
A'r lleoedd anial lawenhant. 

4 Hedd o'i orseddfainc red fel lli 1 
I bobloedd nad adwaenom ni ; 
A'r saint flodeuant yn ei ddydd, 
Mawl a llawenydd eiddynt fydd. 

8 1 T» Bendithion yr efengyl. . . M. JV. 9, 8. (Salm 72.) 

BEKDITHIR yr Arglwydd a'i nerthoedd, 

Fe wna i'r rnynyddoedd ddwyn hedd, 
A'r bryniau a ffrwythant gyfiawnder, 

herwydd graslonder ei wedd : 
Fe ddisgyn fel gwlith o'r uchelder, 

Ei fendith a'i fwynder i fy w ; 
A derfydd gorthrymder a rhyfel, 

Molianned holl Israel eu Duw. 

2 O'i flaen yr ymgryma'r trigolion, 

A llŷf ei elynion y llawr ; 
Moliennwch yr Oen a fu farw, 

Oeir gweled mai hwnw fydd mawr ; 
Brenhinoedd o Tarsis a Seba, 

A ddygant anrhegion yn nghyd: 
Ymgrymant ger bron y Gwaredwr, 

Addolant Iachawdwr y byd. 

3 Mae'n arbed y tlawd a'r anghenus, 

Mae'n achub y rheidus yn rhad, 
A'r clwyfus a gân yn dragwyddol, 

Am bròfi rhinweddol iachad ; 
Fe wared eu henaid rhag trawsder, 

Ceir gweled mai gwerthfawr eu gwaed, 
Yr Arglwydd sydd deilwng o'r mawredd, 

I'r unig ymgeledd a gaed. 



478 HYMNAU. 

4 Byw hefyd a fydd ein Gwaredwr, 

Fe ddaeth yn Iachawdwr i'r gwael; 
O Seba daw aur ac anrhegion, 

Mae'n deilwng i'r Cyfion eu cael ; 
Mawrygir yr Arglwydd trwy'r gwledydd, 

Ei enw fydd beunydd yn ben ; 
Ni dderfydd ei glod pan ddarfyddo 

Yr haul a goleuo'n y nen. 

8 1 8 • Teyrnasiad y Messiah. ..M.H. (Salm 72.) 

YR Iesu a deyrnasa'n grwn 

O godiad haul hyd fachlud hwn; 

Ei deyrnas â o fôr i fôr, 

Tra pery lleWyrch haul a lloer. 

2 Teyrnasoedd, pobloedd o bob iaith, 
I'w gariad roddant foliant faith, 
Babanod ieuainc llesg eu llef 

Yn foreu a'i clodforant ef. 

3 Lle y teyrnaso bendith fydd, 

Y caeth a naid o'i rwyniau'n rhydd ; 

Y rheidus oll gânt gymhorth rhad, 
A'r blin gaiff fythol esmwythâd. 

4 Yn arogl pêr ei enw ef, 
Gweddiau godant hyd y nef ; 
Ei fawl ddyrchefir hyd y nen, 
Coronau fyrdd fydd ar ei ben. 

8 10* Duw ein rhan...M. H. (Salm 73.) 

DUW, f'einioes a'm cynaliwr drud 
Fy mhlaid a'm gobaith wyt o hyd : 
Pan anobeithiodd f ' enaid gwan, 
Dy fraich a'm daliodd i i'r làn. 
2 A'th gynghor y'm harweini o hyd 
Trwy anial dyrus maith y byd ; 
A'th law a'm dwg i'r nefoedd fry, 
I fyw gerbron dy wyneb cu. 



' 



, 



HYMUAU. 479 

3 Pe cawn y nefoedd hebot ti, 
Ni roddai hyny hedd i mi : 
Ac ar y ddaear tra b'wyf by w, 
Ni cheisiaf neb ond ti fy Nuw. 

4 Pe tòrai edau f'einioes fran 

A'm cnawd a'm calon lwyr-wanhâu 
Duw ydyw Craig fy enaid gwan 
A nerth pob sant a'i fythol ran. 

8 30 • Llef am adferiad. ..M.H.6 llin. (Salm 74.) 

ARGLWYDD, cyfod tor y wawr, 
Ar d'achos mae yn nos yn awr, 

A swyn y gelyn mawr yn gry'; 
galw Sion i ddeffroi, 
O'i chlaerineb sy'n ei chloi, 

I 'mbarotoi at fur y tŷ. 

2 Fel pen saer celfydd goreu erioed, 
Owyd fwyall yn y dyrus goed, 

Tan warth fe roed dy werthfawr fraint ; 
Ac oni chawn dy wyneb di, 
Yn ofer y llafuriwn ni, 

Dy wyneb sy'n sirioli'r saint. 

3 Dy Sion brudd sy'n awr mewn braw, 
Duw o dy fynwes tyn dy law, 

A help a ddaw yn ebrwydd iawn : 
Bydd eto'n Llywydd gyd â'n llu, 
Gan roi dy degwch yn dy dŷ, 

O'th nerthoedd cû cynorthwy gawn. 

821* Hynodrwydd Duw. . . M . JV. 6 llin. (Salm 76 ) 

Yn Juda hynod yw Duw nef, 
A mawr yn Israel ydyw ef, 

Ei law sydd gref o blaid y gwan ; 
Ei babell ef yn Salein sydd, 
Yn Sion ber ei drigfan bydd, 

Oynorthwy rhydd yn nerth i'w rhan. 



480 HYMNAU. 

2 Mae'n wir fod dwys gynddaredd dyn, 
Weithiau yn glod i Dduw ei hun, 

Fel Pharao'n un oíferyn oedd ; 
Ond Duw a'i rhoes niewn dyfnder hyll, 
Am chwarau'n ddwys mewn chwerw ddull, 

Gan wahardd gweddill dig ar g'oedd. 

3 Chwi bererinion sy'n parhau, 
Wrth orsedd gras yn glynu'n glau, 

Gwnewch addunedau i Dduw nef ; 
Gan dalu'n llwyr eich dyled llawn, 
I gynal achos Crist yn iawn, 

Yn ol ei 'w'yllys cyfiawn ef. 

8««i Llef mewnblinder...M. S. (Salm 77.) 

FY llais at Dduw, pan roddais lef, 

Fy llais o'r nef fe'i clybu; 
A'm llais gweddiais ar Dduw ISTer, 

Pan oedd blinder yn tarddu. 

2 Dy waith, O Dduw, coíf hâf yn rhwydd, 

A'th wyrthiau hylwydd cofìaf ; 
Am bob rhyfeddod a phob gwaith, 
^ A myfyr maith y traethaf. 

3 Dy lwybrau ynt mewn moroedd fyrdd, 

A'th ffyrdd mewn dyfroedd mawrion; 
Ni adwaenir fyth mo'th ôl, fy Nuw, 
Anfeidrol yw d'arwyddion. 

833« Âddysgu plant...M. S. (Salm 78.) 

GWRAND AẀED plant, y gwyrthiau gwiw, 

A wnaeth ein Duw'n y cynfyd; 
Ehai welsom ni'n ein hie'nctid brau, 

A rhai fu'n tadau'n dd'wedyd. 
2 Gorch'mynodd i ni draethu 'i glod, 

A'i hynod ras a'i allu; 
A'i wyrthiau ddygwn ninau i lawr 

I'r oes sy'n awr yn codi. 



HYMNAU. 481 

8 Ein tafod a'u mynega i'n plant, 
A'n plant a'u traethant eilwaith : 
Y tad i'r mab, a'r mab Vr ŵyr, 
Olynol drwy'r genhedlaeth. 

4 Fel hyn y dysgir hwy bob rhyw 
I garu Duw yn union ; 
Fel nac anghofìont byth mo'i waith, 
Ond gwneyd ei berffaith eirchion. 

8 24Lm Ty Dduw. ..M. JV. 6, 6, 8. (Salm 84.) 

ARGLWYDD y bydoedd fry, 

Mor deg a hawddgar yw 
Trigfanau'th gariad cu, 
Daearol demlau'm Duw : 
Boed tynfa f 'enaid tua'th dŷ, 
Fy Nuw, i wel'd dy wyneb cû. 

2 Hoff gan aderyn tô 

Gael yno i'w gywion le ; 
A'r wenol ar ei thro, 

Hiraetha am ei thre' : 
Boed sêl fy enaid i'r un faint, 
Am gael preswylio 'mhlith dy saint, 

3 Gwyn fyd y dynion fo'n 

Gweddio yn y lle 
Mae Duw yn gwrando'i blant, 

Yn wastad molant E' ; 
A dedwydd ydynt hwy'r pryd hyn, 
Sy'n hoffi'r ffordd i Si'on fryn. 

4 O nerth i nerth â rhai'n 

Trwy lỳn wylofain du, 
!N"es delont bawb ger bror^ 
Eu Duw yn Sion fry : 
O hyfryd fan, pan ddygo ef 
Ei blant i gyd o'r byd i'r nef ! 
15 



482 HYMNAU. 

5 Oael treulio sanctaidd ddydd 

Lle byddo Duw a'i saint, 
Llawenydd gwell a rydd 

Na mil mewn bydol fraint : 
Gwell yw eael cadw drws o hyd, 
Lle dêl fy Nuw, na ph'lasau'r byd. 

83*5. Pabellyr Arglwydd. ..M. H. (Salm 84 

MOR hardd, mor deg, mor hyfryd yw 
Dy babell sanctaidd di, O Dduw ! 
Mor loyw y dyscleiria hi, 
Gan lewyrch dy wynebpryd di ! 

2 Rhagori mae ei chywrain waith, 
Ar holl balasau'r ddaear faith ; 
A'r nef a edrych oddidraw 

Ar adail lân dy ddwyfol law. 

3 Pan welom yno'th anwyl wedd, 
Pan brofom yno'th hyfryd hedd, 
Oyd floeddio wnawn ar lawen lef, 
" Ti'n dygaist ni i borth y nef." 

4 Mae un diwrnod yn dy dŷ, 
Dan dirion wèn dy wyneb cu, 

Yn well na mil yn ngwleddau'r ffòì 
Sy'n gadael chwerwder blin ar ol. 

5 Rho i ni'r fraint o'th wel'd ar frys, 
O fewn dy lân fendigaid lys ; 
Prydferthwch mwya'th babell yw, 
Dy bresenoldeb di, ein Duw. 

836. TyDduw...M.S. (Salm 84.) 

DY babell di, mor hyfryd yw, 
O Arglwydd Dduw y lluoedd : 

Mynych chwenychais weled hon, 
Gan mor dra thirion ydoedd» 



HYMNAU. 483 

2 Gwynfyd y rhai drig yn dy dŷ, 

Cânt dy folianu ddigon ; 
Oânt ynot ti ymgadarnjiau, 
A'th lwybrau yn eu calon. 

3 Y rhai a blanwyd yn nhŷ Dduw 

Yn goedwydd by w y tyfant ; 
Ac yn nghynteddau ein Duw ni 
Y rhei'ny a ílodeuant. 

4 Ant rhagddynt bawb o nerth i nerth, 

Nes cael yn brydferth ddyfod, 
FryJ ymddangos ger ei fron, 
Yn Sion ei breswylfod. 

837» Gras a gwirionedd...M. N. 11, 12. (Falm85) 

YN" raslawn i'th dir ti fuost, O Arglwydd, 
Maddeuaist anwiredd, tro'ist ymaith lidiawg- 

rwydd ; 
Tro ni atat i fyw, O Arglwydd Dduw'r duwiau, 
Na enyn dy soriant hyd feithder amserau ; 
Gwna eto'n bywhau gan drugarhau eilwaith, 
Ti fedri di'n troi ni gan roi iachawdwriaeth. 

2 Rhoi heddwch i'th saint ragorfraint dragy- 

wydd, 
Ond iddynt ffoi atat heb droi at ynfydrwydd ; 
Os gadael eu bai, a phara'n rhai fìyddlon, 
Dy iecliyd sydd agos i 'mddangos i ddynion ; 
Gogoniant dy ras a blas dy wirionedd, 
A roddi di i'r enaid a ofno dy fawredd. 

3 Efordd newydd a wnaed trwy waed y cyf- 

amod, 
A rhoddodd doethineb foddlondeb i'r Drindod; 
Trugaredd a gwir a gyd-ymgyfarfu, 
Cyfiawnder a heddwch oedd yn ymgusanu ; 
Pan anwyd Mab Duw o Fair oedd yn forwyn, 
Oyfiawnder o'r nefoedd edrychodd yn addfwyn. 



484 HYMNAU. 

9/S 8 • Cyfiawnder a heddwch. ..M. S. (Salm 85.) 

CYFIAWNDER, mewn rhyfeddol fodd, 

Edrychodd o'r uchelder, 
Ac ar y ddaear fawr ei bai 

Tywynai'i wyneb tyner. 

2 Gwirionedd gaed o'r ddaear ddu, 

Rhyfeddir mewn hyfrydwch ; 

A nef y nefoedd byth fydd hyn, 

Cyfiawnder yn rhoi heddwch. 

3 Trugaredd a gwirionedd pur 

Mor eglur yn cyfarfod ; 
Hedd a chyfiawnder oll o'n tu, 
Yn Iesu gwedi dyfod. 

829« Ymbil am gymhorthgras...M. JS. 11, 12. (S. 86.) 

'EWY'îí llefain i'r làn yn wan ac angenus, 
O cadw fy enaid i Arglwydd daionus ; 
Gan lawenhau'th was trwy ras a thrugaredd, 
'Does neb fel yr Iesu yn rhanu pob rhinwedd ; 

dysg fi bob tro i rodio'r ífordd union, 

1 ofni dy enw, Duw una fy nghalon. 

2 O Arglwydd fy Nuw, mawr yw dy drugar- 

edd, 
Hwyrfrydig i gwbl, llawn gras a gwirionedd ; 
Cyfrana dy nerth rhag anferth godymu, 
Rho gymhorth, bydd geidwad, dal f 'enaid i fyny ; 
Dod arwydd di-gêl, lle gwêl fy nghaseion, 
Dy fod yn oludog i eneidiau tylodion. 

§30* Adnabodyr hijfrydlais...M. S. (Salm 89.) 

GWYNFYD y rhai adwaenant lais 

Efengyl fwyngais dirion, 4 
Yn heddwch a goleuni Duw, 

Y rhodia'r cyfryw ddynion. 



HYMNAU. 485 

2 Llawenydd gwyd eu hysbryd trist, 

Trwy enw Orist (sydd bena';) 
Yn ei gyfiawnder credant hwy, 
Nid Satan mwy a'u damnia. 

3 Yr Arglwydd yw ein Koddfa glyd, 

Rhydd nerth ac iechyd dwyfol ; 
Israel, dy Frenin byth fydd byw, 
Teyrnasa'th Dduw'n dragwyddol. 

o«ll« Mawredd Duw a gwaeledd dyn...M. S. (S. 90. ) 

DUW, buost in' yn Arglwydd da, 

Ac yn breswylfa i drigo : 
O bryd i bryd felly yr aeth 

Pob rhyw genedlaeth heibio. 

2 Er cyn rhoi sail un mynydd mawr, 
Cyn llunio llawr cwmpas-fyd, 
Duw o dragwyddol wyt cyn neb, 
Hyd dragwyddoldeb hefyd. 

8 I'r bedd dinystriol y troi ddyn, 
Ond yna ti sy'n noddfa : 
Dywedi cyn ein myn'd i'r llwch, 
Dychwelwch, feibion Adda. 

4 Diwalla ni yn fore iawn, 

A nefol ddawn trugaredd ; 
Fel y mwynhäom lawen fyd 
Yn hyfryd hyd y diwedd. 

5>t»/*« Claddedigaethhenafgwr...M. S. (Salm 0C.) 

SAITH deg o fiwyddau, dyna'i gyd, 
Yw eithaf hyd ein hymdaith ; 

Os cyrhaedd mwy na hyny wnawn, 
Tra buan yr awn ymaith. 



486 HYMNAU. 

2 Trafferthion blin y ddaear hon 

Y'nt oll o'r bron yn 'ofer ; 
I mi sy'n gỳru'n glau o'r byd, 
O hyd yn ngherbyd araser. 

3 Ychydig yw fy oes a drwg, 

Mae'n ddigon aralwg hyny ; 
Dysg fi, O Dduw, o'th ras dysg fi, 

hyd i'w cyfri' felly. 

833« Cyfriffy nyddiau. . . M. JV. 8, 7. (Salra 90. ) 

DYSG im' fynych gyfri'm dyddiau, 
Dysg im' edrych blwyddau f 'oed, 

Dysg im' rifo'r rhai aeth heibio, 
Nid oes eto fawr i fod ; 

Dacw nod y terfyn eitha' 

1 rai yma îs y nen, 
"Wyth o ddegau, felly diau 

Buan daw fy nyddiau i ben. 

8o4r» Gweinidogaeth angylion. . . M. iV. 8au. (Salru 91 ) 

ANGYLION y nefoedd yn un, 

A warchod oddeutu dy ffyrdd ; 
Gorchymyn ef ofal i'th gylch, 

Ehedant o'th amgylch di'n fyrdd : 
Hwy'th ddygant yn dyner a doeth, 

A'u dwylaw ysbrydol yn nghyd, 
Ehag llithro na tharo dy droed, 

Mor hynod eu gofal i gyd. 
2 Nid ofni rhag dychryn y nos, 

A'r saeth ni ddaw'n agos liw dydd ; 
I'th gadw di 'mlaen ac yn ol, 

Ei allu anfeidrol a fydd : 
Rhag haint a dinystrydd, dy Ner 

A'i aden fydd dyner i'th doi ; 
A'i enw, dy gysgod a'th graig, 

A'th noddfa ddyogel i ífoi. 



HYMNATJ. 487 

8 herwydd it' wneuthur yr Ion, 

Yr Arglwydd goruchaf yn nyth, 
Yn gysgod a noddfa ddi-gryn, 

Yn breswyl ddyogel am byth : 
Y llew a'i genawon, os rhaid, 

A'r aspiaid a sethri'r un awr, 
Cai'r ddraig a'i chadernid'r un dydd, 

A ? i gallu aflonydd i lawr. 

4 Ac arnaf y geilw mewn ing, 

Gwrandawaf, gwaredaf ynghyd ; 
A chyd âg ef byddaf yn blaid 

Digonol i'w enaid o hyd : 
Gogoniant, anrhydedd, hir oes, 

Fydd iddo, ac einioes o hedd ; 
Trwy ras iachawdwriaeth di dranc, 

Y dianc o feddiant y bedd. 

83S* PlanMgien gras M. . H. (Salm 92.) 

PETH hyfryd iawn yw bod a byw 
Mewn gardd a blenaist ti, O Dduw î 
Gwna fì o fewn eynteddau'th ras, 
Fel teg gedrwydden iraidd las. 

2 Trwy'th fendith yno (mawr yw'r fraint,) 
Mewn ffydd a chariad tŷf y saint ; 

Nid Liban a'i holl goedwydd gwych, 
Sydd debyg oll mor hardd eu drych. 

3 Planhigion gras dros fyth fydd byw , 
Adfeilia natur — tŷf gras Duw; 
Amser amharu pob peíh mae, 

Gras sy'n blodeuo a theghau. 

4 Mewn henaint ffrwythlawn ydyw rhai'n, 
Daioni Duw ei ddangos maen'; 

Ni ohaiff a wylio wrth byrth y nef, 
Ddweyd mai anffyddlon Dduw yw ef. 



488 HYMNAü. 

836t Llywodraeth Duw,..M. N. 8, 7, 4. (Salm 93.) 

'E ARGLWYDD nerthol sy'n teyrnasu, 
Mewn mawrhydi uwch y rhód, 

Ac yn gwisgo ardderchawgrwydd, 
Uwch pob arglwydd sydd yn bod : 

Gwaith ei ddwylo, 
Byth sydd yn egluro ei glôd. 

2 Mae'n teyrnasu yn y nefoedd, 

Cyn yr oesoedd oll erioed, 
Cadarn sail i'r byd gosododd, 
Byth ni syflodd tan ei droed : 

Bydoedd prydferth 
"Wrth ei air a'i nerth a roed. 

3 Sicr iawn yw tystioliaethau 

Cadarn bynciau deddfau Duw, 
Gwir sancteiddrwydd sydd yn gweddu 
I'r rhai fo'n ei dŷ am fyw ; 

Braint ddigymar, 
Fwyaf ar y ddaear y w. 

& 3 7» Llawenhau yn Nuw...M. S. (Salm 95.) 

O DEWCH, a chanwn i'r Arglwydd, 

Efe y w llwydd ein bywyd : 
Ac ymlawenhawn yn ei nerth, 

Ef yw ein prydferth iechyd. 

2 de'wn yn unfryd ger ei fron, 

A chalon bur ddiolchgar : 
Brysiwn at Dduw, dan ìawenhau, 
A chanwn Salmau'n llafar. 

3 Can's ef i ni y sydd Dduw da, 

A phobl ei borfa ydym : 
A'i ddefaid ŷm, os chwi a glyw 
Ei air ef heddy w'n gyflym. 



HYMNAU. 489 

838« Anogaeth i foli Duw. ..M. S. (Salm 96.) 

O CENWCH glod i'r Arglwydd mâd, 
A moeswch gauiad newydd ; 

Yr holl ddaear dadgenwch fawl 
Yr Arglwydd nefawl beunydd. 

2 Cenwch chwi glod yr Arglwydd nef, 

A'i enw ef bendigwch ; 
A'i iachawdwriaeth ef, trwy ffydd, 
O ddydd i ddydd cyhoeddwch. 

3 Can's mawr ydyw gogoniant nef, 

Ac o'i flaen ef mae harddwch ; 
Yn ei gysegr ef y mae nerth, 
A phrydferth yw'r hyfrydwch. 

8u9i Llywodraeth Duw...M. H, (Salm 97.) 

TEYRNASU mae'n Iachawdwr glân 
Rhowch fawl mewn efengylaidd gân : 
Boed i'r holl ddaear lawenhau, 
A chaned 'nysoedd pell bob rhai. 

2 Ei ddirgel gynghor, tywyll yw, 
Ond gras a gwir ddeil gorsedd Duw : 
Er t'wylled yw ei ffyrdd dilyth, 
Cyfiawnder yw eu sylfaen byth. 

3 Mewn gwisgoedd barn daw Mab y dyn, 
Y beddau hyllt, a'r ddae'r a gryn ; 

Tân ysol lysg o fiaen ein Iôr, 

ÌTes toddi'r bryniau a sychu'r môr. 

4 Mewn dychryn ei elynion fydd 
Am ffoi o'i ŵydd, gan ofni'r dydd ; 
Ond codwch saint eich penau'n glau, 
Can's mae'ch hymwared chẅi'n nesâu. 



490 HYMNAU. 

84:0« Llywodraeth Duw...M.S. (Salm99.) 

JEHOFA sy'n teyrnasu o hyd, 
Holl bobl y byd dychrynwch ; 

Cryned yr anwir ger ei fron, 
A'r saint yn llon ymgrymwch. 

2 Teyrnasu mae ein Iesu da, 

Y ddae'r, addola'th Arglwydd ; 
Cerubiaid ger ei fron a geir, 
Yn gwneyd ei air yn ebrwydd. 

8 Yn Sion mae gorseddfa'i ras, 
Mawr yw ei nrddas yno ; 
A'i wyrthiau draethir yn ei dŷ, 
A'i ogoniant sy'n dysgleirio. 

4 Mor sanctaidd yw ei enw gwiw : 
Ofnadwý yw ei foliant : 
Yn ngwaith ei ras, cyfiawnder pur, 
A barn, a gwir, cysylltant. 

8 4: 1 • Mawl iW Creawdwr. . . M. H. (Salm 100 ) 

I'R Arglwydd cenwch lafar glod, 
A gwnewch ufudd-dod llawen fryd ; 

Dewch o flaen Duw â pheraidd dôn, 
Trigolion y ddaear i gyd. 

2 Gwybyddwch mai'r Arglwydd sy Dduw, 

A'n gwnaeth ni'n fyw fel hyn i fod ; 
Kid ni'n hunain ; ei bobl ŷm ni, 
A defaid rhi' ei borfa a'i nod. 

3 ewch i'w byrth â diolch bran, 

Yn ei gynteddau molwch ef ; 
Bendithiwch enw Duw hynod, 
Iiliowch iddo glod dr wy laíar lef. 






HYMNAÜ. 491 

4 Oan's da yw'r Arglwydd, Awdwr hedd, 
Da ei drugaredd a dilyth; 
A'i wirionedd i ni a roes, 
O oes i oes a bery byth. 

842« MawliW Creawdwr...M. H,] (Salm 100 ) 

WRTH orsedd y Jehofa mawr 
Plygwch, drigolion byd, i lawr ; 
Gwybydd wch bawb mai ef sy Dduw, 
Yr hwn sy'n lladd a gwneyd yn fyw. 

2 A'i ddirfawr nerth, heb gymhorth dyn, 
O'r pridd fe'n lluniodd bob yr un; 

Er in', fel defaid, grwydro'n ffol, 
I'w gorlan dygodd ef ni'n ol. 

3 I'th byrth â diolch gân ni awn, 
Cyfodi'n llef i'r nef a wnawn ; 
Doed pobloedd o bob iaith sy'n bod 
I lenwi'th dai â llafar glod. 

4 D'arglwyddiaeth di sydd dros y byd, 
Tragwyddol y w dy gariad drud ; 
Saif dy wirionedd byth heb 'sgoi, 
Pan beidio'r haul a'r lleuad droi. 

843« Adferu Sion...M. S. (Salm 100 ) 

O CYFOD bellach' trugarha, 1 
O Dduw, bydd dda wrth Sion ; 

Mae'n amser wrthi drugarhau, 
Fel dyma'r nodau'n union. 

2 Can's hoff iawn gan dy weision di 
Ei meini a'i magwyrau : 
Maent yn tosturio wrtli ei llwch, 
Ei thristwch a'i thrallodau. 



492 HYMNAU. 

3 Pan adeilader Sion wych, 

A hon yn ddrych i'r gwledydd; 
Pan welir gwaith yr Arglwydd nef, 
Y molir E'n dragywydd. 

4 Hyn fydd pan gasglo pawb yn nghyd, 

Yn hyfryd i'w folianu ; 
Yr holl deyrnasoedd ddônt yn ngwydd 
Yr Arglwydd, i'w was'naethu. 

84t4:« Trugarogrwydd Duw...M. JST. iOau. (Salm 103.) 

EY enaid oll, bendithia'r Arglwydd nef, 
Na âd dros gof ei ddoniau aml ef ; 
Can's maddeu mae d'anwiredd di o'i ras, 
A llwyr iachau dy holl glefydau cas. 

2 Gwaredu mae dy oes o ddystryw'r bedd, 
Rhoi'r goron ar dy ben o ras a hedd: 
Diwallu d'enau di â phethau da: 

A'th ie'nctid fel yr eryr ef a wna. 

3 Yr Arglwydd wna gyfiawnder pur di goll, 
Ac uniawn farn i'r gorthrymedig oll; 
Hysbysodd ef i Moses ffyrdd ei ras, 

A'i wyrthiau gynt i Isr'el ei hoff was. 

4 Trugarog iawn a graslawn yw Duw nef, 
Hwyrfrydig i ddigofaint ydyw ef : 

Wi wnaeth yn ol ein pechod â nyni, 
Er fod ein hanwireddau yn ddiri'. 

5 Cyfuwch ag yw y nef uwchlaw y llawr, 
Rhagorodd ei drugaredd ef mor fawr : 
Mor bell â'r dwyrain o'r gorllewin maith, 
Ein camwedd trodd oddi wrthym, rhyfedd 

waith ! 

6 Fel tad i'w blant, tostnriol wrth eu llef, 
Tosturia'r Iôn wrth bawb a'i hofnant ef ; 
Can's edwyn ef yn llwyr ein defnydd ni, 
A chofio mae nad y'm ond llwch di fri. 



HYMNAU. 493 

84:«5« Rhagluniaeth Duw...M. H. (Salin 104.) 

FY enaid dod i'th Luniwr fawl, 
Pan wisgo ef ei nefol wawl, 
Ymddengys yn arddercliog iawn 
Mewn hardd-wisg o ogoniant llawn. 

2 Y nefoedd fry y'nt lèni'r Iôr, 
Gwna 'i wely yn y dwfn fôr; 
Cymylau yw ei gerbyd cry' 
Ac ar y gwynt marchoga fry. 

3 Sylfeini'r byd gyd-bwysodd E', 
Mor deg, na syâant byth o'u lle; 
Mewn cadwyn rhwymai'r môr yn nghyd 
Rhag iddo eto foddi'r byd. 

4 Eu terfyn ẁyr y tònau i gyd, 

A chadwant yn eu cylch o hyd, 
Oddiyno, trwy ffyrdd dirgel, ânt, 
A bryn a bro a ddwfrhânt. 

5 Pâr i'r ífynonau grisial clir 
Ddylifo i lòni'r dyffryn dir, 

Yr asyn gwyllt frêf am y ffrŵd, 
Ac yno tỳr ei syched brŵd. 

6 Rhwng cangau'r coedydd ger eu llaw 
Yr adar leisiant oddi draw; 

Bob dydd mwyn bynciant fawl yr Iôn, 
I ni rhont sèn am dewi son. 

o4:©« Mawl Vr Duw bendigaid...M. S. (Salra 106.) 

DUW y tragwyddol gariad rhad, 

Ein ffyrdd anwastad ydynt; 
Ca's Israel fynych brawf, er hyn, 

O'th ras yr un tuag atynt. 



494 HYMNAU. 

2 Gwelsant dy ryfeddodau hy',; 

A'th fawl bryd hyny canent, 
Ond clau anghofient hwy dy nerth, 
A'u tafod serth grwgnachent. 

3 'JS" awr credu wnaent i'w air yn siwr, 

Tra llifai dŵr o'r creigiau : 
A'u chwantau teintient Dduw 'mhen tro, 
Ac yno fe'u gostyngai 

4 Ond pan alarent ara eu bai 

Gwrandawai eu hachwynion : 
Ei hen gyfainod ddyg i go', 
Fe'u galwai eto'n feibion. 

o4b#« Ei drugaredd ynparhau...M. S. (SalmlOfí) 

MOLWCH yr Arglwydd can's da yw, 

Molienwch Dduw y Llywydd; 
Oblegid ei drugaredd fry 

A bery.yn dragywydd. 
2 Yr Arglwydd, pwy all draethu ei nerth, 

A'i holl dirion-ferth foliant? 
A wnel gyfiawnder, gwyn eu byd, 

Ei farn i gyd a gadwant. 

8 Arglwydd cofia fì dy was, 
Yn ol dy ras i'r eiddod ; 
Ymwêl â mi, i'm cystudd caeth, 
A'th iachawdwriaeth barod. 

84:8« Gwaredigion ijr Ârglwydd...M. N.8,7. (S. 107 ) 

DA yw'r Arglwydd, cenwch iddo, 

A'i drugaredd sy'n parhau ; 
Gwaredigion Ion cyhoeddwch, 

Fod ei hedd yn amlhau; 
Rhai a gasglodd ef o'r dwyrain, 

O'r gorllewin, gogledd, de, 
! datgenwch ryfeddodau 

Nerth ei ras aufeidrol E'. 



HYMNAÜ. 495 

ì Wele ei ddeheulaw allan, 

Yn dyrchafu baner hedd; 
Prawf a gwel y colledigion 

Kas a by wyd yn ei wedd ; 
Egyr byrth a bàrau Babel, 

Dŵg o ardal Basan wlacl : 
Uchel ganed gwaredigion 

Duw, am iachawdwriaeth rad. 

1 Hwy lefasant mewn cyfyngder ; 

'R Arglwydd, o uchelder nef, 
Pan eu clybu, a'u gwaredodd, 

'Stynodd ei ddeheulaw gref ; 
Torodd lawer gwaith gadwynau, 

Gwnaeth eu llyffetheiriau'n rhydd ; 
Troi a wnaeth dywyllwch dudew, 

Lawer gwaith yn oleu ddydd. 

'A ! na baent yn moli'r Arglwydd, 

A'i ddaioni rhyfedd iawn ; 
Oaned meibion dynion iddo, 

Am ei anchwiíiadwy ddawn : 
Deffro, f enaid, cana dithau 

Byth yn gyson, gyda blas; 
Gwel, rhyfedda, cân heb dewi 

Am ei waredigol ras. 

8.4.-9 • Y Morwyr. . . M. N. 8, 7. (Salin 1 07 ) 

EHAI a ânt i'r môr mewn llongau, 

Hwyliant drwy'r llifeiriant maith, 
Uwch y dyfnder a'i ruadau, 

Rhwng y tònau mawrion llaith; 
"Wrth ystyried, gwelant yno 

Ryfeddodau'r Iôn bob awr, 
Nad oes Duw cyffelyb iddo, 

Yn rheoli'r dyfnder mawr. 



496 HYMNAU. 

2 Enfyn ei orchymyn nerthol, 

Geilw yr ystorom gref ; 
Rhyfedd sŵn ei dònau mawrion, 

2JCST ymddyrchafu tu â'r nef, 
Hwy esgynarit i'r uchelder, 

A disgynant yno i lawr ; 
Tawdd eu henaid gan ei flinder, 

'Ngrym rhuadau'r dyfnder mawr. 

3 'Mdröent megys meddwyn ynfyd, 

Gan ymsymud yno'n syn, 
A'u holl obaith gwedi pallu, 

A'u doethineb oll pryd hyn ; 
O'u cyfyngder anobeithiol 

Gwaeddent ar yr Arglwydd nef, 
Fe'u gwaredodd o'u gorthrymder, 

Gras sydd yn ei wyneb ef. 

4 ! dyrchafed gwaredigion 

Sion ei ogoniant ef ; 
Yn eisteddfod yr henuriaid 

Moler enw'r Arglwydd nef ; 
Cân O! f'enaid, i'th Waredwr, 

Nerth dy holl gadernid yw, 
Noddfa yn y tywydd garw, 

A'r ystormydd gwaetha'u rhyw. 

8öO# Ei ìng ynfywyd xni...M. JV*. 8au. (Sx\m 110.) 

"WRTH deithio gan boethder ei groes, 

Cyfyngder ei einioes oedd fawr: 
Am hyn o'r addewid ddifai, 

Fel afon yr yfai bob awr ; 
Fe redodd yr afon i'r ael, 

Yr ysbryd i'w gynal a ga'dd, 
'Fe yfai'n ddigonol o hon, 

Do, er i'w elynion ei ladd. 



HYMNAU. 497 

2 Pan dduodd yr heulwen uwch ben, 

A chrynu'r ddaearen y'nghyd, 
Pan gollodd sirioldeb ei Dad, 

A'i natur dan deimlad o'i lid, 
ddyfnder dirgelwch ! pwy wel 

Eithafoedd doethineb a gras, 
O waelod marwolaeth ac ing 

Dûg fywyd tragwyddol i'w gas. 

& ♦> 1 • Matcl i'r Ion...M. H. 6 llin. (Salm 113.) 

CHWI weision Duw molwch yr Ion, 
Molwch ei enw â ìlafar dôn; 

Bendigaid fyddo 'i enw ef : 
O godiad liaul hyd fachlud dydd, 
Mawr enw'r íon molianus fydd, 

Yn y byd hwn ac yn y nef. 

2 Dyrchafodd Duw uwch yr holl fyd, 
A'i foliant aeth uwch nef i gyd, 

Pwy sydd gyíì'elyb i'n Duw ni ? 
Yr hwn a breswyl yn y nef, 
I'r ddaear hon darostwng ef, 

Gwel ef ein cam, clyw ef ein cri. 

3 Yr hwn sy'n codi'r tlawd o'r llwch, 
A'r rheidus o'i orthrymder trwch, 

I'w gosod uwch penaethiaid byd: 
I'rjanmhlantadwy mae'n rhoi plant, 
Hil têg a thylwyth a llwyddiant; 

Am hyn molienwch Dduw i gyd. 

853« Gumredigaeth Israel...M. H. 6 llin. (Salm 114.) 

PAN" ddaeth plant Israel o'r Aipht faith, 
Tŷ Iago oddiwrth estron iaith, 

Judah oedd ei sancteiddrwydd ef 
Ac Israel oedd benaethiaeth Ior, 
Pan gwelodd hyn, ciliodd y môr, 

A throes i'w hol'r Iorddonen gref. 
15a 



498 HYMNAIL 

2 Neidient fel hyrdd fynyddoedd draw, 
A'r bryniau megys ŵyn gan fraw ; 

Oawsant wastadedd megys dôl : 
Pa'm ciliaist fôr er maint dy dòn? 
Tithau, Iorddonen lathraidd lòn, 

Paham y tro'ist dy ffrydiau'n ol? 

8 Fynyddoedd byd, paham y ffoech 
Fel hyrddod? a pha'm nad arhoech? 

A chwithau fryniau fel ŵyn mân? 
Am mai rhaid ofni Duw fel hyn, 
Yr hwn sy'n troi y graig yn llyn, 

Ac yn rhoi dwfr o'r gareg dân. 

8o3« GwaredigaethJsraeL..M. iV. 7, 7, 8. (Salm 114.) 

PA gynwrf a pha ruddfan, 

Sydd trwy holl faesydd Soan ? 
Pa dorf y w hon sy'n myn'd i maes, 

Heb ynddi neb yn egwan ? 

— Duw Abra'm sydd yn gwared 

Ei liil, o'u blinfyd caled, 
A'u dwyn y mae (gan ddryllio'r Aipht) 

O'u haiarn bair gaethiwed. 

2 Pwy rwyga iddi'r dyfroedd, 

Balmanta'r gorddyfnderoedd ; 
A'i harwain trwy'r anialwch maith, 

Gan borthi ei haml fìloedd ? 

— Ei chymhorth mawr digonol, 

Yw'r Ydwyf mawr tragwyddol : 
I'r Ganaan wiw ei harwain wna, 

Trwy wyrthiau tra rhyfeddol. 

3 Paham y ciliwch ddyfroedd, 

Y neidiwch chwi fynyddoedd, 
Yr wylwch chwithau greigydd hyll, 
Yr anial dir yn llynoedd? 



HYMNAU. 499 

— Onid gweddus i ni barchu 
Ein Orewr; — mewn mawrhydi, 
Yn rhodio o flaen ei braidd yn hardd, 
Trwy'r anial dir i fyny ? 
4 I bwy y bryniau oesol, 

Y plygwch chwi yn drefnol? 
A thi'r Iorddonen gyflawn gref, 

Y rhedi yn dy wrthol ? 

— I'r hwn sy'n pwyso'r bryniau, 
Fel mân-lwch mewn clorianau, 
Ac yn ei law mae'r moroedd mawr, 
A'u h'nysoedd megys brychau! 

o04r» Hyderuyn JVuw...M.J\i".ÌOau. 6 llin. (Salm 115.) 

I'N henwau gwael, O Dduw, ni pherthyn clod ; 

I'th enw mawr dy hun gogonedd dod ; 

Dy nerth, dy nawdd, dy wir, a'th iawnder maith, 

A bair dy foli mewn anfarwol iaith : 

Goleua'r byd o'r nef, dy drigfan wiw, 

Na chaed ynfydion ddweyd, ' Pa le mae'ch Duw V 

2 O Israel dod ymddiriad yn dy Dduw, 

Dy gadarn borth a'th amddifíynfa yw : 

Canfydda'th gur, a'th drallodedig wedd, 

Dy ruddfan clyw, adfera iti hedd: 

Cysuron fyrdd sy'n ei wasanaeth Ef ; 

Dy gymhorth hael yw Duw, a'th darian gref. 

odO« Trugaredd a Gwirionedd...M. S. (Salm 117.) 

O CENWCH fawl i'r Arglwydd nef, 

Molienwch ef, genedloedd ; 
Molwch ei enw ef trwy'r byd, 

Chwithau i gyd y bobloedd. 
2 Am ei fod ini yn dda iawn, 

Yr Arglwydd llawn trugaredd : 
A'i air ef sydd yn parhau byth, 

Sef ei ddilyth wirionedd. 



500 HYMN'ATJ. 

o«5Ö« Esgyniad Crist...M. J\T. 8au. (Salm 118.) 

Y MAEN a wrthodwyd yw'r sail, 

Cadernid yr adail i gyd, 
Er gwneud o'r Iuddewon, yn ífol, 

'R offeiriaid gelynol yn nghyd ; 
Yr Iesu a hoeliwyd ar groes. 

Heb ynddo un achos na bai : 
Er marw tan w'radwydd a llid, 

Yn sylfaen dragwyddol y sai. 

2 Rhyfeddol i'n golwg oedd hyn, 

Éhoi'r gelyn gormesol yn gaeth, 
A'r Blaenor, ar Galfari fryn, 

Yn llyncu holl wenwyn ei saeth : 
Er marw ar groesbren, tan lid 

A'i enaid mewn gofìd a chlwy' 
Fe lefodd, Gorphnnwyd ! hyd nen, 

Nes rhwygo'r wahanlen yn ddwy. 

3 Cyd-genwch, fe wawriodd y dydd, 

Daeth Grist, ein gwared} r dd i'r làn ; 
Agorodd byrth angeu a'r bedd, 

Oaed testyn gorfoledd i'r gwan ; 
Gwnaed nerthoedd pyrtli uffern yn nghyd, 

A'u cyngor yn ynfyd am byth ; 
Daw'r caethion o'u cystudd yn iach, 

A'u nifer yn amlach na'r gwlith. 

4: Atolwg, atolwg i ti 

O Arglwydd anfeidrol ei nerth, 
Par lwyddiant hyd oesoedd a fydd, 

Breswylydd tragwyddol y berth : 
'ÌT awr achub, prysura dy waith ; 

Datguddia'r achubiaeth drwy'r gwaed, 
A chais y colledig yn ol, 

Y bywyd tragwyddol a gaed. 



HYMNAÜ. 501 

857« Addoliady Sábboth...M. S. (Salm 118.) 

"WEL dyma'r dydd, Duw a wnaeth hwn, 

Dewch, gorfoledd wn ynddo ; 
Yn ei gynteddau ar yr ŵyl, 

Iawn ddysgwn ddysgwyl wrtho. 

2 I fyny awn i íynydd Duw, 

Esgynwn i'w gynteddau ; 

Dysg in' ei ffordd, ac wedi hyn 

Ni rodiwn yn ei lwybrau. 

3 O Arglwydd, achub fyrdd yn awr, 

Pâr lwyddiant raawr, atolwg ; 
A'r Ysbryd o'r uchelder fo 
Yn nerthol weithio'n amlwg. 

4 Ar foddion gras, hyd eitha'r byd, 

Yn hyfryd byddo llwyddiant ; 
Ar frys enillecì Iesu mawr 
Derfynau'r llawr i'w feddiant. 

8ö8« Maen aly$wyd..M. N.2,8. (Salmll8.) 

Y MAEN, 

"Wrthodwyd gan y gwyr o'r blaen, 
Ei wthio'n ol o'u plith a wnaen' ; 
Fe saif yn Graig a sylfaen gref, 
Mae'u dàl ei eglwys ar y llawr, 
Mae'n Ben yn awr, goruwch y nef. 

2 Syn, syn, 
O'r Arglwydd, hynod, y daeth hyn, 
Ehyfeddwn fraint Oalfaria fryn; 
Llifeiriodd llyn yn foroedd llawn, 
A noddfa rydd drwy ffydd i ffoi, 
Sydd wedi ei roi, drwy waed yr iawn. 



502 HYMNAU. 

3 Rhydd, rhydd, 

Y daw y carcharorion prudd, 
Efengyl yn dadseinio sydd ; 
A dyma'r dydd a wnaeth ein Duw, 
Oyd-orfoleddwn, cadwn wledd, 
O'i isel fedd, daeth Iesu'n fyAV. 

4 Rhad, rhad, 

Fe rwymwyd aberth mawr heb wâd, 
Wrth allor Duwdod Mab y Tad ; 
Fe wel ei hâd, tra'n wael ei hun, 
Mor isel barch, bu'r Iesu'n byw, 
Pan wisgwyd Duw mewn natur dyn. 

5 Rhydd, rhydd, 

I droedio daeth y trydydd dydd 
A phardwa carcharorion prudd ; 
Cyfiawnder sydd a'i gadarn sail, 
Ar gyfri' llwyr ufudd-dod llawn, 
A'r eitha' iawn wnaeth. Adda'r ail. 

8 5 O • Rhodio yn ol y Gair. . . M. S. (Salra 119) 

DYSG im', fy Iôn, dy ffordd yn glau, 
Dy ddeddfau fo'm hyfrydwch ; 

Dysg i mi gadw d'air yn lân, 
Mae'n ddiwahân â heddwch. 

2 Gwna i mi ddeall hwn a'i hedd, 

Mae ynddo wledd i enaid ; 
A charaf wneuthur i barhau 
Dy eiriau glân bendigaid. 

3 Gwna i mi gerdded mwy bòb cam, 

A meddwl am dy lwybrau ; 
Boed fy ewyllys oll fel hyn, 
Yn gyson yn dy ddeddfau. 



HYMNAÜ. 503 

4 Dysg im 1 dy ffordd a ehadwaf hî, 

Dysg i mi hofíì rliodio — 
A dilyn d'air er dŵr a thân, 
A'th lwybrau glân heb gilio. 

5 Na âd i'rn llygaid, megys ffôl, 

Droi byth yn ol at wagedd ; 
Gwna i mi garu'th ffyrdd bob pryd, 
A'u teithio hyd y diwedd. 

S Ô O • Daioni o gadw y Gair. . . M. S. (Salm 1 19 .) 

PA fodd (O Dduw) y eeidw llanc^ 
Sydd ieuanc, ei holl Iwybrau ? 

Wrth ymgadw yn oì dy air, 
Pob liwybr a gair yn olau. 

2 I'ra calon cuddiais dy air cu, 

Rhag i mi bechu'n d'erbyn, 
O Arglwydd, bendigaid ẁyt ti : 
Dysg i mi dy orchymyn. 

3 Dj ddeddf fy myfyr yw, a'in drych, 

Dy ffyrdd 'rwy'n edrych arnynt : 
'Rwy'n ymddigrifo'n d'eiriau pur, 
O'm côf nis collir mo'nynt. 

801» Gwerthfawrogrwydd y Gair...M.H. (SalmllS.) 

AM air ein Duw rho'wn â'n hoîl fryd, 
Soniarus fawi trwy gonglau'r byd, 
Mae'n llusern pur i'n traed heb goll, 
A llewyreh glán i'n Ilwybrau oll. 

2 Fe rydd i'n henaid esmwythâd, 
Fe'n ty wys tua'r nefol wlad ; 
Gan ddangos cariad Oeidwad cu s 
Ac enyn cariad ynorn ni. 



504 HYMNAU. 

3 I'r cryf mae'n yinborth llawnSo faeth, 
I'r gweinion blant yn ddidwyll laeth ; 
Rhydd addysg a chysuron maith, 

A nerth i gyrhaedd pen y daith. 

4 Fy nghleddyf yw, i faeddu'r ddraig, 
A'rn drÿeh, i ganfod Had y wraig ; 
Trysordŷ mawr yn llawn o ras, 

A gwindŷ'r nef mewn anial cras. 

8ÔS2. 8 GairDuw...M.JS.B,1. (Salm 119.) 

C.LOD i Dduw am air ei deyrnas 

Sy'n datguddio hedd a gras, 
Gwerthfawrocach yw i'm henaid 

Na holl drysor daear las ; 
Nid yw miloedd myrdd o arian, 

Aur, a thlysau pena'r byd, 
Ond fel gwegi, o'u cymharuj 

A'i lan dystiolaethau drud.j 

2 Yma caf bleserau sanctaidd 

Llaeth a mêl, a gwên fy Nuw ; 
Sypiau Canaan, gwleddoedd breision, 

Mana ddigon tra f 'wy' byw ; 
Dengys hwn y íFordd im' dreulio 

F'oriau'n hyffyd oll i ben, 
Ffordd i farw'n llon dan ganu, 

Ffordd at delyn aur y nen. 

8G«I* \Gair DMW...TonMeifod. (Sahnll9.) 

GWYN" byd sawl sy'n byw 
"Wrth union gyfraith Dduw, 

Yn rheol fe'i rhoed 
Erioed i ddynol ry w : 
Llawn sicrwydd sydd dan sêl, 
O gysur yn ddi-gôl, 
Gwel, gwel, seintiau, mawr eu breiutiau, 
'R mwyn ddiliau mel. 



HYMNAU. 505 

Oredadyn cry' dedwydd, 

I'r Arglwydd fo'n was, 
Sy'n gwybod, modd gwiwber, 

Am bleser eu blas ; 
Ac yno'n addas y cynydda, 

Llwydda'n llon, 
Hon, hon ydyw'r ganwyll gain-wiw, 

Rhag briw mewn bron. 

2 Cyfeillgar wyf fì, 
A"r rhai a d'ofnant di, 

Heb daflu íu cefn 
Uuion drefn Un yn Dri. 
Ar haner nos yr awn 
I'th foli di mewn dawn. 
Llawn, llawn, haeddiant Duw'r gogoniant, 

Yw moliant iawn. 
Mae graddol geryddon 

Y tirion Dduw Tad, 
Yn aros yn arwydd 

O sicrwydd llesâd ; 
A tbadol gariad yw dy gerydd, 

Sydd i'r sainí', 
Braint, braint, ddirfawr, wlithog, werthfawr, 

Mawr yw ei maint. 

9o4t Cadwy Gorchymynion ..M.H. (Salui 119.) 

YN íFordd d'orch'mynion, Arglwydd da, 
Cyfrwydda fi mewn byd o bla ; ' 
Na'd imi gyfeiliorni 'mhell 
Oddiwrth dy dystiolaethau gwell. 

2 Gwell imi gyfi-aith d'enau di 
Na chyfoeth bydol, parch na bri ; 
Gwell yw na dim cael profi'th hedd 
Tu yma a thu draw i'r bedd. 



50G HYMNAU. 

3 Heb gyfeiliorni ar un tu, 

ISTes myned trwy'r Iorddonen ddû ; 
Ac at y saint yn ÜSTghanaan sydd 
Oddiwrth bob camsyniadau'n rhydd. 

4 maddeu 'meiau aral ri', 
Oadw fì'n isel gyda thi, 

Dan brawf o'm gwaeledd, nefol Dad, 
A theiralad o dy gariad rhad. 

5 O Arglwŷdd, arwain fì'n dy law, 
N~es d'od i dir y bywyd draw, 

1 ganu'th glod, tu fewn i'r llen, 
Heb dewi mwy dros byth — Araen. 

8Ô*>» Dysgwyl wrth Dduw...M. S. (Salm 121.) 

DYSGWYLIAF o'r raynyddoedd draw, 
Lle daw ira' help 'wyllysgar : 

Yr Arglwydd rydd im' gymhorth gref, 
Hwn a wnaeth nef a daear. 

2 Dy droed i lithro ef nis gâd, 

A'th Geidwad fydd heb huno : 
Ac wele Geidwad Israel lân, 
Heb hun na hepian arno. 

3 Yr Ion a'th geidw rhag pob drwg, 

A rhag pob cilwg anfad; 
Cai fyn'd a dyfod byth yn rhwydd, 
Yr Arglwydd yw dy Geidwad. 

S 06« Dysgwyl iortk Dduw. . .M. B. C. (Salm Í21 .) 

DYROHAFA'I 'ngolwg fry, 

I fyny at fy Ngheidwad; 
Fy nghymhorth ddaw tra fyddwyf byw 

Oddiwrth fy N"uw yn wastad. 
2 Yr hwn a wnaeth y ne' 

Ni âd efe im' lithro ; 
Can's Ceidwad Israel, mawr ei ryra, 

îíid ydyw ddim yu huno. 



HYMNAU. 507 

3 Mae'n gysgod rhag y gwres, 

Yn fawr-les pan fo erlid ; 
Fe arwain Israel yn ddi-ball, 
Yn ddiwall â'i addewid. 

4 Fe'm ceidw rhag pob drwg, 

Pan fyddo aralwg ymliw ; 
I fewn ac allan tra fo'm byw, 
Ein cadarn Dduw â'n ceidw. 

8 Ö 7« fíeddwch Sion. . . M. J\T. 6, 8, 6— laf. (Salm 122.) 

MOR llawen ce's fy ngwneud, 

Glywed y bobl yn dweyd, 
"Dewch heddyw i geisio Duw'n un fryd: 

lë, gyda mawr serch llawn, 
I Sîòn fryn nesâwn, 

I dalu'n haddunedau i gyd." 

2 Sion! hapus yw! 

Lle harddwyd â grâs Duw; 
A muriau nerth amgylchant hon : 

Daw'r llwythau yno 'nghyd, 
I addoli Duw i gyd, = 

A gwrando llais ei efengyl lon. 

3 Mab Dafydd (dwyfol gainc) 

Sefydlodd yno 'i fainc, 
I roddi grâs a barn yn hon : 

Gwna'r seintiau lawenhau, 
A dynion drwg dristau, 

A'r enaid tlawd fydd yno'n llon. 

4 fewn dy byrth boed hedd, 

Llawenydd yr un wedd, 
I loni 'th westwyr di a'th hil : 

Y dyn sy'n eríyn cael 
It' hedd a llwyddiant hael, 

Boed ar ei ben fendithion fil. 



508 HYMNAÜ. 

8G8« Hoffi Sion...M. S. (Salml22) 

I DY'R Arglwydd paa dd'wedent, Awn 
I'm llawen iawn oedd gwrando : 

Sai'n traed o fewn Oaersalem byrth, 
Yr un ni syrth oddiyno. 

2 Caersalem lân ein dinas ni, 

Ei sail sydd ynddi 'i hunan, 
A'i phobl sydd ynddi yn gytûn, 
A Duw ei hun íi'i drigfan. 

3 Can's yno daw y llwythau 'nghyd, 

Yn unfryd, llwythan'r Arglwydd: 
Tystoliaeth Israel a'i drig-fod, 
A chlod i'w íiiwr sancteiddrwydd. 

4 O fewn dy gaerau heddwch boed 

I'th lysoedd doed yr hawddfyd ; 
Er mwyn fy mrodyr mae'r arch hon, 
A'm cytnydogion heíyd. 

SGO. Mynedi Sion..M. S. (Salm 122.) 

EY nghalon a fawr lawenhai, 
Pan dd'wedai rhai'n awyddus — 

" I Sion brysiwn yn ddiludd 
I gadw'r dydd cyhoeddus." 

2 'Ewy'n caru 'i phyrth a'i phrif fifordd hi, 
Mae wedi 'i theg addurno 
A gras fel llys a wnaed i Dduw ; 
Ei wyneb gwiw geir ynddo. 

8 O fewn ei llysoedd heddwch boed, 
Llawenydd doed i'w llenwi; 
Pob duwiol rodd a nefol rad, 
I'r sawl fo'n gwarchod ynddi. 



HYMNAU. 509 

4 Dros Sion mi weddia' o hyd, 
Tra chwyth a bywyd geny', 
Mae'm ffryns a'm ceraint yno'n byw, 
A'm Oeidwad Duw'n teyrnasu. 

8 70. Ymwared yn Nuw...M. C. 8, 6. (Salm 124) 

TRWY Dduw gall Israel had yn awr 

Ddy wedyd, Mawr ei ras ! 
Yn cuddio'n cynal hyd yn hyn, 

Er gallu'r gelyn cas. 

2 Oddiwrtho ef y daw, bob cam, 

Fy nghymhorth a'm iachâd : 
Ni huna'm Ceidwad ar un tro, 
I lithro'm troed ni's gâd. 

3 Yn fy w llyncasent fi cyn hyn, 

Eu llid i'm herbyn sydd ; 
Llifasai tros fy enaid gwan, 
Fel afon gref, bob dydd. 

4 Ond bendigedig fyddo'r Iôn, 

Ei aden dirion byth, 
Yw ac a fydd, rhag trais a Uef, 
Fy noddfa gref a'm nyth. 

5 Fy mhorth a'm tarian mwy, bob dydd, 

A fydd yr Arglwydd Ior ; 
Efe sydd ben, teyrnasa byth 
Dros eithaf tir a môr. 

8 T 1 • Diogelwch Sion. ..M. JV. ÍOau. (Salm 125.) 

YR hwn a gred yn Arglwydd mawr y nef, 
Fel Síon fryn, byth nid ysgogir ef ; 
Fel Salem Gaer, i'w chylch mynyddoedd sydd, 
Yn gymhorth cry', i'w blant Duw felly fydd. 



510 HYMNAU. 

2 Fel ffiangell lem gorthrymwyr creulon sydd, 
Ond gyru'r plant yn nes i'w cartref bydd : 
Daioni gwnaed yr Arglwydd mawr o'i ras, 
Tangnefedd boed ar wyneb daear las. 

87S&* Diogelwch Sion,..M. S. (Salm 125.) 

SAWL a 'mddiriedant yn Nuw Iôn, 

Byddant fel Sîon fynydd, 
Yr hwn ni syfl : a'i sylwedd fry 

A bery yn dragywydd. 

2 Fel y saif sail Caersalem fry, 

A'i chylchu mae mynyddoedd ; 
Felly yr Arglwydd yn gaer s^'dd 
Dragywydd cylch ei bobloedd. 

3 Arglwydd Dduw, yn brysur gwna 

I bob dyn da ddaioni : 
Sef union atat ti yn glau 

Y bydd calonau'r rheiny. 

O 7 «*• Dychwelodd ein caethiwed. . . M. C. 8, 6. (S. 126.) 

PAN y dychwelai'r Arglwydd Iôn 

Gaethiwed Sion gû, 
Fel rhai mewn breuddwyd oll ger bron, 

Yn union'r oeddym ni. 

2 Ac yna llanwyd genau'r lln, 

Yn gû. ag uchel gân ; 
Ac yn llawenydd mawr yr aeth, 
Am waredigaeth lân. 

3 A synu wnaeth cenedloedd byd, 

A d'wedyd am ein Duw, 
Mai cadarn blaid i'w anwyl blant, 

Y rhai a'i hofnant, yw. 



HYMNAU. 511 

4 Gwnaeth Duw weithredoedd mawr tros ben, 
•» I'n gwneyd yn llawen iawn, 
Dychwelodd ein caethiwed prudd, 

Fel yr afonydd llawn. 

5 Y sawl sy'n hau mewn dagrau blin, 

Tan chwerthin medant hwy ; 
Er maint yw pwys eu galar prudd, 

Y 'sgubau fydd yn fwy. 

8 74 • Medi meicn gorfoledd..M. S. (Salm 125.) 

Y RHAI sy'n hau y gwerthfawr hâd, 
Yn mhob rhyw wlad fendithir, 

Er ẅylo wrth lafurio'n awr, 
Rhyw lwyddiant mawr a welir. 

2 Bydd canu llon wrth wel'd yn nghyd 

Ffrwyth angeu drud yn dyfod,- — 
I Sion fry, o bob rhy w fro ; 
Bydd tegwch hono'n hynod. 

3 Pan ddelo'r holl ysgubau 'nghyd, 

Bydd hyfryd ar galonau 

Y rhai a welwyd lawer awr 
Yn wylo i lawr y dagrau. 

4 Ceir gwel'd y saint ar Sion fryn, 

011 yn eu gwyn yn canu ; 
I'r Oen fu farw rhont y clod 
Am ddyfod i'w gwaredu. 

8 # Ö« Plant yu eiddo Duw. . .M. H. 6 llin. (Salm 127.) 

ER aur a chyfoeth tir a môr 
Plant ydynt etifeddiaeth Iôr, 

Na'r India gwerthfawrocach hwy ; 
Er tyru aur rif ty wod mân, 
A'r aur a'r arian oll ar dân, 

Eneidiau sydd drysorau mwy. 






512 HYMNAU. 

2 Gadewch i'r plant nesau i'r pyrth, 
Cysegrwch hwynt i Dduw a'i wyrth, 

Can ? s eiddo rhai'n yw teyrnas nef ; 
Neillduwch hwynt i Dduw a'i dŷ, 
I ddysgu iaith Caersalem fry, 

O'r groth y ceir ei obry ef. 

3 Fel saethau , n llaw y cadarn yw 
Hiliogaeth gwr dan fendith Duw, 

Plant i'enctyd yn gwas'naethu'r Ion ; 
Gogoniant oes a thegwch braint, 
Yw gweled ie'nctyd glân yn saint, 

Am hyn bydd rhyw dragwyddol sôn. 

4 Llawenydd coron tad a mam, 
A goruchafiaeth lân ddi-nam, 

Yn wyneb eu gofidiau i gyd ; 
Cael ffrwyth eu bru i feddu braint, 
Tragwyddol enw gyda'r saint, 

A bery'n hwy na mawredd byd. 

O • O* Jìladdcuant pechod M. H. (Salm 130 ) 

DDYFÎsTDER trallod codais lef 
Hyd atat ti, fy Nuw, i'r nef ; 

Yn llym os creífi ar bob bai, 
Nid oes un cnawd o'th flaen a sai'. 

2 Ond ti a godaist orsedd gras, 

1 roi o hon bardynau i maes ; 
I bechaduriaid gael nesâu 

I'th geisio, 'th garu, a'th fwynhau. 

3 Fel teithwyr wedi'r nos a fydd 
Mewn hiraeth mawr am wel'd y dydd, 
Mae f enaid wrth dy borth un wedd 
Am wel'd dy wyneb, teimlo'th hedd. 



HYMNAU. 513 

4 Eho'is yn dy air fy ngoglud maith, 
A'm gobaith ni bu'n ofer chwaith ; 
Eneidiau blin at f'Arglwydd dewch, 
Ac esmwythâd o'ch blimler Cewoh. 

8 K H • Marw i V byd. ..M.C. 8, 6. (Salm 131 ) 

DYSG i mi fyw yn hyn o fyd, 

Nes darffo 'mywyd i, 
Gan dreulio f'oes mewn isel fryd, 

Nes dyíod atat ti. 

2 Heb roi fy mryd ar bethau mawr, 

I geisio enill bri ; 
Ond oddi wrth deganau'r llawr, 
Diddyfna f'enaid i. 

3 I'r gostyngedig rhoddi ras, 

Sydd wrth dy draed yn by w ; 
Y rhai a gant eu bwrdd yn fras, 
Yn eglwys hardd fy Nuw. 

4 Dysgwylied f'enaid tra bo chwyth, 

"Wrth Arglwydd mawr y ne' ; 
Ac Israel fo'n ymddiried fyth, 
Am fendith ganddo fe^ 

8 T O • Duw gyda'i achos'. . .M. O. 8, 6. (Salm 132.) 

CYFODED Brenin mawr y nef, 

Gorphwysed yn ei barch; 
Ein cadarn Ior fe'n ceidw ef, 

Eho'wn ysgwydd dan ei arch. 

Mae ef a'i babell yn y byd, 

Ymgrymwn wrth ei draed; 
Mab Dafydd dalodd aberth drud, 

Gogoniant am y gwaed. 
16 



öU HYMNAU. 

3 Dewisodd Sion, gyd â'i saint, 
Yn drigfan iddo 'i hun; 
Awn yno i íÿw, mawrhawn y fraint, 
Fel brodyr yn gytun. 

870« Cariad braicdol...M. S. (Salm 133.) 

WELE, fod brodyr yn byw 'nghyd, 
Mor dda, mor hyfryd, ydoedd ! 

Tebyg i olew o fawr wertli, 
Mor brydferth ar y gwisgoedd. 

2 Fel pe disgynai gwlith Ilermon 
Yn dô dros Sion fynydd; 
Lle rhwymodd Duw fywyd, a gwlith 
Ei fendith yn dragywydd. 

8 8ö« Aros yn y Ty y nos...M. S. (Salm 134.) 

WELE, holl weision Arglwydd nef, 

Bendithiwch ef, lle'r ydych 
Yn sefyll yn nhỳ Dduw y nos, 

A'i gyntedd diddos trefnwj'ch. 

2 Dyrchefwch chwi eich dwylaw glân 

Yn ei gysegr-lân anedd : 
A bendithiwch â chalon rwydd, 
Yr Arglwydd yn gyfanedd. 

3 Yr Arglwydd, â'i ddeheulaw gref 

Hwn a wnaeth nef a daear, 
A roddo fendith o'i rydd ras, 
I Sion ddinas hawddgar. 

881» Aros yn y Ty y nos...M. C. 8, 6. (Salm 134.) 

DEWOH weision Duw i'w sanctaidd dŷ, 

Bendithiwch ef yn awr ; 
Mynegwch am ei gariad cû, 

Yn ngwydd trigolion llawr. 



HYMNAU. 515 

2 Mae aros yno'r uos yn wir, 

Yn fraint a chysur mawr ; 
Ni phery t'wyllwch ddim yn hir, 
Fe dỳr yr eglur wawr. 

3 Dyrchefwch ddwylo sanctaidd fry, 

I fynu ato fe ; 
Rho'wch fawl ar gân drwy'r eglwys gû, 
Yn llafar am eich lle. 

4 A'r Duw a wnaeth y nef a'r llawr, 

A d'wyno wawr ei wedd, 
Gan roi i'n plith ei fendith fawr, 
Yn Sîon dinas hedd. 

88ẃ« Ufudd-dod ìj greadigaeth. . . M. H. (Salm 135.) 

RHO'WCH glod yn awr i'r Arglwydd nef, 

Ei weision ef sydd yma'n un, 
Mewn hyfryd gân rho'wch fawl ar g'oedd, 

Yn ei gynteddoedd yn gytun. 

2 Can's dewis Israel gynt a wnaeth, 

Yn briodoriaeth iddo ef ; 
Yr hyn a fyno saif yn awr, 

O ddyfnder llawr i entrych nef. 

3 Mae'r tarth a'r mellt, a'r gwlaw yn nghyd, 

A'r gwynt o hyd yn ufuddhau, 
Gan fyned allan wrth ei air, 
Yr hyn a bair, sydd yn parhau. 

4 Ei goffadwriaeth fydd o hyd, 

Yn hwy na'r byd a'i enw'n ben ; 
Rhyfeddu'n wir fydd am ei waith, 
Drwy'r ddaear faith a'r nefoedd wen. 

5 Y sawl sy'n ofui'r Arglwydd nef, 

Bendithiwch ef tra byddo chwyth, 
Y Gwr a'i prynodd ar y pren, 
A sai' yn ben i Sion byth. 



516 HYMNAU. 

o5»t Moliannu am drugaredd...M. H. (Salm 136.) 

AR lafar dôn i'n Ilarglwydd da, 

Sain Haleluia rho'wn ar led; 
Mae'n Arglwydd pob arglwyddi sy', 

Mae'n gymhorth cry', rho'wn ynddo'n cred. 

2 Mae'n gwneuthur rhyfeddodau mawr, 

Y nef a'r llawr, a'u nifer llu, 
Y lloer a'r haul eu llewyrch rhed, 
Pan dd'wedodd bydded, felly bu. 

3 Mewn isel radd y cofia Duw, 

Gofalwr yw, rho'wn fawl i'w ras; 
Pob cnawd am ymborth ato red, 
Sy'n byw ar led y ddaear las. 

4 Ar liniau'n awr moliannwn ef, 

Am ras y nef a roes yn nodd ; 
Mae ei drugaredd tra b'o chwyth, 
Yn para fyth mewn puraf fodd. 

88-4. Sionwylòfus...M. S. (Salra 137.) 

PAN" oeddym gaeth yn Babilon, 

Ar lan prif afon groy W, 
Mewn cofl'adwriaeth am Sion, 

Hidlasom ddagrau'n lo} 7 w. 

2 Rhoddasom ein telynau 'nghrog 

Ar goed canghenog irion, 
Lle yr oedd preniau hel^^g plan 
Oddeutu glan yr afon. 

3 Can's yno y gofynodd rhai 

In' am ganiadau Sion ; 
Ac am lawenydd (hyn sydd wir) 
Gan ein gorthrymwyr creulon. 






HYMNAU. 517 

4 Dduw, pa fodd y canai neb 

(Rhoem ateb yn ystyriol) 
I chwi o gerdd ein Harglwydd Dad, 
A ni mewn gwlad estronol? 

5 Os â Caersalem o'r côf mau, 

Anghofied dehau ganu : 
~Nâ throed fy nhafod, oni bydd 
Hi'n ben llawenydd i mi. 

8 8*5« Jíoliannu Duw Sion...Jf. S. (Saltn 138. ) 

RHOF fawrglod i ti, fy Nuw Iôn ; 

O ddyfnder calon canaf : 
Yn ngwydd angylion y nef fry, 

Byth felly y'th foliannaf. 

2 Ymgrymaf tu a'th sanctaidd dŷ, 

Dan ganu o'th drugaredd : 
A'th enw mawr uwch-law pob peth, 
A'th air difeth wirionedd. 

3 O doed brenhinoedd daear gron, 

A rhoent it' union foliant : 
Addolant oll ein gwir-Dduw ni ; 
Can's d'eirau di a glywsant. 

4 Yr Arglwydd a gyflawna â mi, 

Duw, dy ddaioni rhag-llaw; 
Ac yn dragywydd i mi dod, 
Na wrthod waitli dy ddwylaw. 

880» Hollbresenoldeb Duw...M. H. (Salm 139.) 

DU"W, chwiliaist, ac a'm gwelaist trwy ; 
I'th olwg, noeth, ac amlwg wy'i : 
Fy nghodiad a'm gorweddfa i lawr, 
Á'm calon wyddost bob yr awr. 



518 HYMNAU. 

2 Cyn gwybod fy meddyliau'm hun, 
Gwybodus y'nt i'm Duw bob un : 
Fe wyr y peth wy'n feddwl ddweyd, 
Cyn i f 'ymadrodd gael ei wneyd. 

3 Dy allu inawr o'm bamgylch sy', 
Dy law wy'n weled o bob tu : 

Yn eífro, 'nghwsg, draw ac yn nhre', 
Mae Duw'n f 'amgylchu yn mhob lle. 

4 Pe cawn adenydd boreu wawr 
A ífoi tu hwnt i'r cefnfor mawr ; 
Dy law âi yno'n gynt mi wn, 

A daliai y ífoadur hwn. 

5 Y ty wyll nos a'r goleu ddydd, 
Duw inawr, i ti'r un ífunud sydd ; 
Nid angeu a gudd'r hyn welo Duw, 
Ac uífern, noeth i'w olwg yw. 

6 O ryfedd fawr wybodaeth Duw, 
Mor ëang ac mor uchel yw : 

Fy enaid a'i alluoedd oll, 
A â'n yr olwg faith ar goll. 

8 8 T« Hollbrcsenoldeb Dtiw.. .M. H. (Salm 139.) 

EHYFEDDOL yw dy fawredd di, 
Tu hwnt i'n holl amgyffred ni ; 
Llanw pob man'r wyt ti yn rhwydd, 
Dim lle nid oes i ffoi o'th wydd. 

2 O ddyfned ac ehanged y w, 

Holl fawr a doeth weithredoedd Duw, 
Fe ddylai llychod gwael y llawr 
Dy ofni di bob mynud awr. 

3 chwilia di fy enaid oll, 

Os wyf yn gwyro dim ar goll : 

A dwg fi'n ol drwy dduwiol ddawn, 

I lwybrau'r nef i rodio'n iawn. 



HYMÌTAU. 519 

888. GobaithynNuw...M. S. (Salml4l.) 

O BRYSIA, Arglwydd, cìyw îj llais, 

O brysur gelwais arnat : 
O'r man lle b'wyf gwrando fy llef, 

A doed i'r nef hyd atat. 

2 O Arglwydd, gosod, rhag gair ffraeth, 

Gadwraeth ar fy ngenau : 
Rhag im' gam dd'wedyd, gosod ddôr 
Ar g}^fer fy ngwefusau. 

3 Mae 'ngolwg a'm holl obaith i, 

Düw, arnat ti dy hunan : 

bydd di'n unig yn fy mhlaid : 
Na fwrw f 'enaid allan. 

880« Amddiffynfa yn Nuw. ..M. H. (Salm 144.) 

BENDIGAID fyddo'r Arglwydd nef, 
Fy unig amddiffynfa gref ; 
Fy nhŵr a'm nerth, fy nharian yw, 
Gwaredwr doeth erioed yw Duw. 

2 O Arglwydd doeth, pa beth yw dyn, 

1 ti ymwel'd âg ef dy hun, 

A gras ac iachawdwriaeth Duw, 
Gan wneud ei enaid marẁ'n fyw ! 

3 Mae'r ddinas a fendigo Duw, 

A'i meibion fel planhigion gwiw ; 
A'i merched mewn llewyrchiad líon, 
Yn feini hardd o fewn i hon. 

4 Ag ychain, defaid, celloedd llawn, 
A phob peth yn cynyddu'n iawn ; 
Gwyn fyd y bobl sydd felly'n byw, 
A'r Arglwydd iddynt hwy yn Dduw. 



520 HYMNAU. 

8dO. Ento Duw yn glodfawr...M. H. (Salm 145.) 

DYRCHAFAF di fy Nuw'n ddilyth, 
Dy enw a glodforaf byth ; 
Y gwaitli fydd hoff i mi o hyd 
Tra fyddwyf byw o fewn y byd. 

2 Dy ogoneddus weddus waith, 
Mynegir ef gan bob rhy w iaith ; 
Dadseiniant hwy dy ryfedd ras, 

Yn mhob rhy w le drwy'r ddaear las. 

3 Ei waith ar dir sy'n canmol Duw ; 
I bawb trwy'r byd daionus yw 
Ond seintiau sydd yn proû mwy, 
Ei enw a foliannant hwy. 

4 Un agos iawn yw'r Arglwydd nef, 
I'r rhai a alwant arno ef ; 

Fe weryd byth yr enaid byw, 
Oywira' dawn, sy'n caru Duw. 

80 1 • Duw yn unig gymhorth...M. C. 8, 6. (Salra 146.) 

O RHODDWCH fawl i Frenin nef, 

Moliennwch ef yn nghyd ; 
Fy enaid mola'r Arglwydd Dduw, 

Tra fyddwyf by w'n y byd. 

2 Ar dywysogion dan y sêr, 

Na roddwch hyder chwaith ; 
Cartre' y rhai'n, er maint eu clôd, 
Yw llawr y beddrod llaith. 

3 gwyn ei fyd y dyn a fo 

Duw Jacob iddo ef, 
Yn ngwyneb myrdd o ddrygau'r ddraig, 
Yn Graig o gymhorth gref. 



HYMNAU. 521 

4 Mae'n barnu'r gorthrymedig oll, 

Mae'n borthwr digoll da ; 
Ehyddhawr y caethion yw Duw Iôn, 
Goleuo deillion wna. 

5 Oynaliwr gweiniaid, euog gwael, 

Yw'r Arglw} 7 dd hael o hyd ; 
Yr holl genedloedd ís y nef, 
Moliennwch ef yn nghyd. 

iöS» Duwynadeiladu Sion...M.B. (íalra 147.) 

O CENWCH fawl i Dduw, 
Tra gweddus ydyw'r gwaith, 

Am ei drugaredd ryfedd râd, 
Pob cenedl, gwlad, ac iaith. 

2 Fe adeilada Duw 

Ei Sion wiw heb wâd, 
A'i wasgaredig dwg i hon, 
Modd tirion, at eu Tad. 

3 'Nol cael ei blant yn nghyd, 

Yn hyfryd fe'u iachâ, 
Gan rwymo'r ysig galon friw, 
Mab Duw sydd Feddyg da. 

4 Mawr yw ein Harglwydd ni, 

Aneiri' yw ei nerth, 
Dyrchafu'r holl rai llariaidd gwna , 
A'r anwir syrthia'n serth; 

5 Cydgenwch i Dduw nef, 

Darpara ef bób pryd, 
ífrwythau daear rhydd eu rhaíd 
I hoíl gre'duriaid byd, 



522 HYMNAU. 

6 O Sion, canmol di 

Y Duw sy'n rhoddi'r hedd, 
A phob cysuron it' yn nghyd, 
Nes myn'd trwy'r byd i'r bedd. 

803* Mawl ygreadigaeth...M. N. 6, 6, 8. (Salm 148.) 

HOLL lwythau Adda dowch, 

Doed nef a daear faith, 
Mawl i'ch Creawdwr rhowch 
Yn eich priodol iaith : 
Y dysglaer iu, angylaidd, glân, 
Mewn bydoedd fry gwnewch ddechreu'r gân. 

2 Yr haul â'i lewyrch cry', 

Y lloer i'r nos sy'n llyw, ^ 
A'r sêr gwreichionog fry, 
Yn unol molwch Dduw : 
Eich defnydd wnaeth â'i air o'r nef, 
O ddim y daeth i'w foli ef. 

3 Holl lwythau tir a môr, 

Moliennwch Iôr y nef ; 
Gwynt, tarth, ac eira oer, 

Rhowch barch i'w eirchion ef ; 
Daranau clau, pan ruoch draw, 
A'r mellt wrth wau, rhowch gíod i'w law. 

804« Muwl ygreadigaeth...M. JV. 6, 6, 8. (Salm 148.) 

Y GREADIGAETH gref, 
Pob anian a phob byw ; 
Yn uchelderau'r nef, 
Yr holl angylion gwiw ; 
Haul, lloer, a sêr, goleuni llon, 
Molwch yr Arglwydd ger ei fron. 



HYMNAU. 523 

2 Molianned nef y nef, 

A'r wybren sy'n rhoi maeth, 
Ei enw sanctaidd ef ; 

A'i air o ddim, fe'u gwnaeth : 
Eu cynal raae, o oes i oes, 
A chadw maent y ddeddf a roes. 

3 Gwyr ieuainc, hardd eu gwedd. 

A'r holl wyryfon glân, 
Heü bobl yn mîn y bedd, 

Plant bach yn llon eu cân ; 
Clodforent enw'r Arglwydd Dduw ; 
Ef o bob mawredd teilwng yw. 

4 Ei unig enw Ef 

Yn ddyrchafadwy sydd ; 
Uwch daear, uwch y nef, 

Hyd byrth ei fawredd fydd : 
Efe yw nerth a mawl ei saint, 
Pobl agos ato, mawr eu braint. 

80«5« Pawb ifoli Duw...M. JV. 5, 6— 2il. (Salm 148. ) 

O MOLWCH yr Iôn, 

Trwy'r nefoedd aed sôn, 
Boed llu'r uchelderau yn gy wir'r un dôn ; 

Angylion, heb ri', 

Cydunwch â ni, 
Yr enw Jehofa sydd deilwng i ti. 

2 Gwŷr ieuainc drwy'r byd, 

Gwyryfon yn nghyd, 
Henafgwŷr a llanciau, O cenwch i gyd ; 

Clodibrwch yn awr 

Yr Arglwydd sy.dd fawr 
Dyrchafer ei enw drwy'r nefoedd a'r llawr. 



524 HYMNAU. 

3 Ardderchog iawn yw 
Gweithredoèdd ein Duw, 

Drwy'r nefoedd a'r ddaear myneged pob rhy w, 

Uwch pob peth yw braint 

Dragywyddol y saint, 
Hwynt hwy a ddyrchefir uwch niwed a haint. 

4 'JST Uwch Israel cân di, 
Na Uanw na lli', 

A chofia'r croeshoeliad ar fiyn Oalfari ; 

Pe tawai pob tant 

~Na thawed un sant : 
O molwch ! 'rwy'n teimlo fy enaid mewn chwant. 

80d« Pawb ìfoli Duw...M. B. (Salm 148.) 

I DDUW rhowch foliant clau, 

Yn uchelderau'r nef, 
Oerubiaid a Seraphiaid llon, 

Angylion molwch ef. 

2 Ohwychwi'r dyfnderau mawr, 

A'r holl elfenau 'nghyd, 
A'r coedydd ffrwythlawn o bob rhy w, 
Rhowch fawl i Dduw i gyd. 

3 Holl fawrion daear dowch, 

Cynghanedd rhowch yn nghyd, 
I foîi'r dyrchafedig Dduw, 
Tra fyddoch byw'n y byd. 

4 Yn siriol doed y saint, 

Am eu rhagorfraint fawr ; 
Gwir Israel Duw sydd îs y nef, 
Moliennwch ef yn awr. 



HYMNAU. 525 

897. MawlynSion...M. iV. 6, 6, 8. (Salm 148.) 

CHWI feibion cedyrn dowch, 

Mawl rhowcli i Dduw yn rhwydd, 
Mewn gogoneddus nerth, 
Yn brydferth yn ei wydd, 
O fewn ei dŷ, yn gu ar gân, 
Rhowch union glod i'w enw glân, 

2 Mae yno'n Frenin hedd 
Yn eistedd yn ei barch, 
Cyfranu bendith wna 
Ar drugareddfa'r Arch ; 
Maddeu yw iaith ei gyfraith gu, 
Er mwyn ei Fab, tan hoelion fu. 

ö"8» Llawenhauyn Nuw..„M. S. (Salm 149.) 

CENWCH i'r Arglwydd, ac iawn fydd 
Ry w ganiad newydd ryfedd ! 

A chlywer yn nghyn'lleidfa'r saint 
Ei fawr fraint a'i orfoledd. 

2 Boed Israel had yn llon a ffraeth 

Yn Nuw, a'i gwnaeth yn ddibrin ; 
A byddant hyfryd, Sion wiw, 
Yn Nuw, eu tirion Frenin. 

3 A dyma'r glân anrhydedd fydd 

I'w saint y sydd yn credu ; 
Clodforwch oll yr Arglwydd nef, 
O molwch ef am hyny. 

8 00« Moler efgan bawb...M. N. 7, 6, 7. (Salm 150 ) 

MOLWCH Dduw, sy Frenin fry, 

A'i tysoedd ar y llawr ; 
Molwch Dduw y cariad cu, 

Gan ei gyhoeddi'n fawr : 



52Ö HYMNAU. 

Am ei holl weithredoedd mâd, 

A'i gadernid, raolwch ef ; 
Am ei ddoniau rhyfedd rhad, 

Molianned dae'r a nef. 

2 canmolwch dros y byd 

Emanuel a'i ddawn ; 
A chyhoeddwch ef o hyd 

Yn Dduw y lluoedd llawn: 
Molwch ef â thànau per, 

A nefolaidd gelfydd gân ; 
Gwnawn beroriaeth i Dduw Nêr, 

Peroriaeth calon lân. 

3 Cenwch — " Ynddo'r ŷm yn byw, 

Yn symud, ac yn bod ;" 
Brenin a Gwaredwr yw, 

Ehowch iddo barch a chlod ; 
Boed ei enw'n sanctaidd byth, 

Ar y ddaear, yn y nef ; 
Moler Iesu tra bo chwyth, 

Molianned pobpeth Ef. 

Moliant îbarhau...M. S. Salra 150.) 

YN nhŷ ein Duw, rhodfeydd ei ras, 
Rhowch yno ma's ei foliant ; 

A'ch calon codwch fyny i'r ne', 
Can's dyma le'i ogoniant. 

Cyffroed eich holl serchiadau'n gry', 
"Wrth ganmol ei weithredoedd ; 

Ond gwaith ei ras sy' goruwch clod, 
Rhy fawr i'ch tafod adrodd. 

Pob perchen bod ac anadl byw, 
Bendithiwch Dduw, mae'n hyfryd, 

Rhowch gydgerdd foliant i barhau, 
Olodforwn ninau hefyd. 



Y DRYDEDD RAN; 

YN CYNWYS 

HYMNAÜ YCHWANEGOL, ANTHEMAU, &c. 



ff O 1 • Duw'n teilyngu clod...M. O. 8,- 6. 

TYDI wyt deilwng o fy nghân, 
Fe JSTghrewr a fy Nuw ; 

Dy ddoniau o fy amgylch naaent, 
Bob mynud 'rwyf yn byw. 

2 Mi glywa'r haul a'r lloer a'r sêr, 

Yn datgan dwyfol glod ; * 
Tywynu'n ddysglaer'r wyt o hyd, 
Trwy bobpeth sydd yn bod. 

3 O na foed tafod dan y rhod 

Yn ddystaw am dy waith ; 
Minau fynegaf hyd fy medd 
T>y holl ddaioni maith. 

4 Diolchaf am dy gariad cu, 

Yn estyn hyd fy oes, 
Diolchaf fwy am Un a fu 
Yn gwaedu ar y groes. 

iJOẃt Moliant ynfraint...M. H. 

ÎTID all angylion pur eu dawn 
Fynegu fyth dy glod yn llawn : 
Ond O mor wael y w'r mawl a'r bri 
A gân marwolion fel nyni ! 

2 Diderfyn glod a moliant sy 
Yn llenwi'r holl ardaloedd fry : 
I'r ogoneddus dorf ddiri', 
O mor anhebyg ydym ni ! 



528 HYMNAU. 

3 Ni blant droseddwyr gwael eu rhyw 
Yn cael addoli'r unig Dduw ; 
Phyfeddod fod ein Harglwydd hael 
Yn derbyn ein haddoliad gwaell 

4 Pan fo tiriondeb Un yn Dri 
Yn hyfryd wenu arnom ni, 
Oawn ar.ei air ryw newydd flas, 
A molwn ef fel Arglwydd gras ! 

003« YDrìndod...M. H. 

RHOWN ddwyfol glod ar newydd gân 
I'r Tad a'r Mab a'r Ysbryd Glân ; 
Yr Un yn Dri a'r Tri yn Un, 
Creawdwr a Gwaredwr dyn. 

2 Rhyfeddol a dirgelaidd yw 
Gweithredoedd a Rhagluniaeth Duw ; 
Pa saint, gan hyny, yn y nef, 

A ddirnad fyth ei hanfod Ef ? 

3 Nid yw'r tri Pherson yn Dri Duw, 
Un hanfod anfesurol y w ; 

Y Ddwyfol natur sydd o hyd 
Yn perthyn i'r Personau i gyd. 

4 Pob priodoledd sydd yn Nuw, 
Pob enw ac addoliad gwiw, 
Perthynant oll yn ddiwahân 

I'r Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd Glân. 

5 Yr un gweithredoedd rhyfedd, rhad, 
A wnaeth y Mab, a wnaeth y Tad ; 
Ysgrythyr Duw (nid rheswm dyn) 
Sy'n dangos hyn am dano 'i hun. 

6 Derbyniwn y gwirionedd mawr, 
!N"as gallwn ei amgyfìred 'nawr : 

A moled pawb mewn hwyl ddilyth, 

Y Drindod bur anfeidrol byth. 



HYMNAU. 529 

04:« Ptoy yw hwn ?..M. N. 8, 6—4ydd. 

WRTH weled Iesu'n dod i'r làn, 
'N ol gorwedd yn y bedd fel gwàn, 

Y synai'r nef yn un ! 
O pwy yw hwn, medd nefol lu, 
A faeddodd fyddin uffern ddu, 

Yn Eden gaeth ei hun ? 

2 A'i wisg yn goch gan waed i gyd ! 
Mae barddwch yn ei wyneb pryd, 

Ehyfeddol fel yr hanl ! 
Mae yn llefaru hedd yn rhâd, 
Cyfiawnder, bywyd, a iachâd ; 

Gwirionedd Adda'r ail ! 

3 Ysbeiliodd d'wysogaethau'r glỳn, 
Gorchfygodd uífern fawr wrth hyn ; 

Mae'n eiriol yn y nef ! 
Mae yn ei wyneb ef iachâd, 
Maddeuant, bywyd, a rhyddhad; 

Fegenir, 'IddoEf.' 

OO^Íe Tegwch Iesu...M. C. 8, 6. 

IESU yw tegwch mawr y byd, 

A thegwch pena'r nef ; 
Ac y mae'r cwbl sydd o werth 

Yn trigo ynddo Ef. 

2 Mae'r Iesu'n fwy na'r nef ei hun, 

Yn fwy na'r ddaear Ms; 
Ac Iesu'n unig fydd fy oll, 
Fyth, fyth, o hyn i maes. 

3 Mae holl deganau'r ddaear hon, 

Fu gynt yn fawr eu grym, 
Yn ngwydd fy Iesu'n gwywo i gyd, 
Ac yn diflanu'n ddim, 
16a 



530 HYMNAU. 

4 Y mae aroglau pur ei ras 
Megys aroglau'r nef ; 
Ac nid oes g} r mhar îs yr haul 
Yn un-lle iddo Ef. 

ÔOÖ. Cristynbobpelli...M. S. 

SANCTEIDDRWYDD im' yw'r Oen di-nam , 

'Kghyfiawnder a'm doethineb, 
Fy mhrynedigaeth o bob pla, 

Fy Nuw i dragwyddoldeb. 

2 O'i ystlys bur yn cwympo i lawr, 

Yn afon fawr lifeiriol, 
Hedd a maddeuant sy'n ddidraí, 
Fyth i barhau'n dragwyddol. 

3 Rhaid imi gael pob gras, pob dawn, 

O'th drysor llawn yn gyfan ; 
Ac oni chaf, fy enaid prudd 
A gyll y dydd yn fuan. 

4 Dy wisg dy hun, cyfìawnder hael, 

Raid imi gael yn mlaenaf ; 

Nid oes ond ofnau tan fy mron, 

ìfes caífwyf hon am danaf. 

O K • Myned ar ol Crist . . M. JV. 8, 6— 3ydd. 

OLYW, f 'enaid llwythog euog i, 

Beth meddi di am Un 
Sy'n Hollalluog enwog Wr, 

A'i enw'n dẁr i'r dyn ? 
A ai di, enaid, ar ei ôl ? 

Mae'n annherfynol nerthol Nàf : 
O cyfod bellach, ynddo cred, 

Nac oeda, dywed, Af. 



HYMNAU. 531 

2 Ei eiddo Ef yw'r nef yn awr, 

Mae'n Frenin mawr ei fri, 
A phan briodir ni ag Ef, 

Èhoir hawl i'r nef i ni : 
A ai di, enaid, ar ei ol? 

Mae yn anfeidrol nerthol ííâf : 
ÍTac ofna mwyach, ynddo cred, 

Yranertha, dywed, Af. 

3 Pan elych trwy'r Iorddonen ddu, 

Cai lechn yn ei law ; 
Fe'th ddwg di, enaid llesg, i'r làn, •. 

I'w nefol drigfan draw; 
Oai ganu'n llafar gyda'r llu 

Sy'n llawenychu yn eu Naf; 
A âi di i'w ganlyn, doed a ddel? 

O d'wêd yn uchel, Af. 

00 5$ • Crist yn rhagori. . .M. If. 6, 6, 8. 

CYFFELYB i fy Nuw 

Ni welodd dae'r na nef; 
'D oes un creadur byw 

Gydmarir iddo Ef: 
Cyflawnder mawr o ras didrai 
Sydd ynddo fythol yn parhau. 
2 O enw anwyl iawn, 

Anwylaf un yn bod, 
Na chly wodd engyl nef, 

Gyffelyb iddo erioed : 
Rhôf arno 'mhwys, doed dydd, doed nog, 
Fe'm deil i'r làn tan bob rhyw groes. 

OOO. Concwest Crist...M. C. 8, 6. 

AR bren y groes ar Galfari, 

O f 'enaid cofia mwy, 
Dy Feichiai mawr, dy Brynwr di, 

Ga'dd yno farwol glwy'. 



532 HYMNAU. 

2 Goddefodd chwerw angeu loes, 

cofiwn am ei gur; 
Y goron ddrain, a'r bicell fain, 
Ac ôl yr hoelion dnr. 

3 Yn rhad fe ro'dd ei werthfawr waod, 

Caw'd ganddo berífaitli Iawn; 
Fe goncrodd uffern fawr ei grym, 
Yn gynar un prydnawn. 

4 Am hyny, 'nawr boed ar ei ben 

Goronau mawr o glod, 
.^m iddo yn ein hisél radd 
• Ein cofìo cyn ein bod. 

«f 1 $P o Crist yn siampl. ..M. H. 

FY Mhrynwr cu! mor oleu cair 
Fy holl ddyledswydd yn dy airl 
Ond yn dy f«chedd sanctaidd di, 
Esiarnpl gyflawn roir i mi. 

2 Dy danllyd sel dros Arglwydd nef, 
A'th ymostyngiad iddo ef, 

Dy gariad a'th addfwynder di, 
O na baent oll yn eiddof fi. 

3 Nosweithiau oer, mynyddau sy 
Yn dystion o'th weddiau dV; 
O'th demtiad, tyst yw'r anial le, 

O'th ymdrech lwyr a'th goncwest gre'. 

4 'Ewyt im' yn batrwm, Arglwydd mwyn, 
Boeil im' dy ddelw rasol ddwyn ; 

Yna mi wn caf le yn mhlith 
Dilynwyr glân yr Oen dros byth. 

011* Tywysiad yr Ysbryd...M. C. 8, 0. 

O YSBRYD sanctaidd, cymer di 

Yn awr o eiddo Orist: 
Eglura a mynega i ni 

Nes lloni'n henaid trist. 



HYMFAU. 533 

2 I bob gwirionedd tywys ni, 

I beri in' gael byw; 
Oan's chwilio pob peth yr wyt ti 
ddyfnion bethau Duw. 

3 Ysbryd sanctaidd, dwg ni mlaen 

Trwy'r dyrys anial dir; 
Bydd i ni'n golofn niwl â than, 
Nawdd a goleuni gwir. 

«* * £m Ymadawiad y Cri$,tion...M. H. 

]STI ddaw 'nghyfeillion têg eu gwedd 
I'm hebrwng ond hyd làn y bedd; 
Try pawb eu cefnau, dyma'r dydd 
Gadawant fì'n fy ngwely pridd. 

2 Daw imi dranoeth têg 'rol hyn, 
Caf godi fry i Sion fryn: 

Fy llwch ddaw'n llwyr o bridd y llawr 
Ar ddysglaer wedd fy Mhriod mawr. 

3 0! 'r modd dysglaeria'r corph gwael hwn 
Yn anllygredig yno, gwn! 

Os tebyg i gorph Iesu gwiw, 
Pa wedd dysglaeria'r enaid byw? 

4 Gorfoledd fydd, heb ing na chur, 
Pan una'r corph â'r enaid pur, 
A chwrdd yn llawen yn y ne' 
A'r Oen fu farw yn ein lle. 

5 Ac yno bydd yn gwbl rydd, 
Ar angeu wedi cario'r dydd; 

Heb unrhyw nychdod mwy, na phoen, 
Yn moli'r croeshoeliedig Oen. 

•^ *- «*• Son am lesu...M. C. 8, 6. 

AM Iesu Grist a'i farwol glwy', 

Aed miloedd mwy o son; 
A d'weded pob rhyw enaid byw, 

Mai teilwng ydyw'r Oen. 






534 HYMNAU. 

9 1 4-. «' Ámser Duw."..M. JV\ 6, 4, 8, 7. 

YN" awr, fy enaid, cly w, 
Yn awr yw amser Duw; 

Am gymod teg, 
Dy unig adeg yw; 
Dy alw di mae lesu mawr, 
O tyred, tyred ato'n awr; 

Ehydd fywyd yn dragywydd, 
Mae'n Llywydd nef a llawr. 

«P 1 ö« Dysgwyliad am oleuni,..M. 1S. 8, , 

HIR ddysgwyliais am foreuddydd, 

Eto tew dywyllwch sy 
Yn parhau i'm hamgylchynu, " 

Oddi waered, oddi fry : 
Beichiau trymion sy'n fy ngwasgu, 

Minau'n egwan tan y groes; 
Colli'th wyneb tirion, Arglwydd, 

Sydd yn ychwanegu'r loes. 

2 A ddaw gwawr ar ol y blygain 

Sy mor dywyll imi 'nawr? 
A ddaw'm gwàr i eto'n uniawn, 

Sydd yn teimlo beichiau mawr ? 
A raid yfed chwerwach ddyfroedd, 

Nag a yfodd un o fil, 
Cyn fy lladd i lwybrau gwamal, 

A fy nwyn i gadw'r cul ? 

3 O llewyrched Haul Oyfìawnder, 

Yn ei nerthol rasol rym ; 
A dangosed ei efFeithiau, 

Wedi'r gauaf mwyaf llym ; 
Euog, aflan, oer, a diífrwyth, 

Halogedig oll, wyf fi; 
Iesu, ffynon iachawdwriaeth, 

A'i rhinweddau oll, wyt ti. 



HYMNAU. 535 

O 1 6« Dyddanwclf. yr Ysbryd...M. H. 6 líin. 

'RWY'N cofìo gair îy Jesu mawr, 
Y doi'r Dyddanydd ata' i lawr, 

!N"a chawn i farw o dristwcli mwy: 

Dduw cyflawna d'air i ben ; 
Rho im' Àrweinydd îs y nen, 

Ddangoso'r ífordd, iachâo 'nghlwy'. 
2 £Ta âd fi, Arglwydd, tra f wyf by w, 

1 ddwyn gwaradwydd o un rhyw, 
Ar dy efengyl ddwyfol wir ; 

Na gwyro oddiwrth dy Ysbryd rhad, 
Neu fathru gwerthfawrocaf waed 
Yr aberth llawn haeddianol pur. 

îf B. • • Ei lusern yn diffodd M. JV. 12au. 

AR làn yr Iorddonen mewn dyrus anialwch, 
Fe dry holl oleuni'r annuwiol yn d'wyllwch, 
O'i amgylch y rhua bwystfilod am 'sglyfaeth, 
Drwy swn cenllif afon glyn cysgod marwolaeth: 
Ond heulwen gogoniant dywyna i'r Oristion, 
JSTes iddo iach rydio i hyfryd fro Sion. 

2 Diffodda ei lusern bydd yntau mewn cyfFro, 
Heb obaith eu gweled byth m wyach yn gwawrio : 
Marwolaeth yn unig sydd yno'n cartrefu, 

A lleni tywyílwch rydd dros ei fíenestri : 
Ond heulwen gogoniant &c. 

3 Mewn j^ryder ymwrendy oes neb yn dod heibio 
Rydd air i'w ddyddanu, neu lamp i'w oleuo ; 
Ond swn troed addewid ni chlywir yn unlle, 
Na dim ond trwm adswn cerddediad yr angeu! 
Ond heulwen gogoniant &c. 

4 O'r diwedd dan riddfan mae'n llithro i'r afon ! 
Pa dafod byth draetha fawr ing ei wasgfeuon ! 
Heb fyw ac heb farw, heb nofio, na soddi, 
Fe'i teflir i lync-lyn o fythol drueni ! 
Ond heulwen gogoniant &c. 



536 HYMNAU. 

«J ! 9 • J\Iaddeuant. . . M . H. 6 llin. 

O MADDEU'R holl bechodau mawr, 
Ac arbed bryfaid gwael y llawr; 
Hyn yw dy nefol oruwch-nod, 
Ac ni chaiíF aralì ran o'r clod: 
Pa Dduw sy'n maddeu fel tydi, 
Yn rhad, ein holl bechodau ni? 

2 Llu nef a îlawr, rhowch heibio'n glan 
Son am eich gras, na thrugarhau; 
Bhagoriaeth fawr Jehofa yw T 

A choron ei ogoniant gwiw: 
Pa Dduw sy'n maddeu, &c. 

3 O boed i'r gras anfeidrol gwiw, 
A'r gwyrthiau mawr o gariad Duw, 
I lenwi'r ddaear faith â'i glod, 
Hyd nefoedd fry ar beraidd nôd ! 
Pa Dduw sy'n maddeu, &c. 

H 1 © • Gweddi ddirgel. . . M. H. 

DYLEDSWYDD fawr arbenig yw, 
Mewn dirgel fan, weddio ar Dduw; 
Arferai Orist wneyd hyny ei hun, 
Gan adael siampl in' bob un. 

2 A'r rhai ŷnt ei ddysgyblion Ef, 
Yn rhodio union íFordd y nef, 
Maent yn y dirgel yn ddiwad 
Yn ceisio gwên eu nefol Dad. 

3 O gwyn eu byd y rhai sy'n dwyn 
I'r 'stafell ddirgel eu holl gŵyn; 
Cânt yn ddi-os lawn esmwythâd 
O'u holl flinderau gan Dduw Dad. 

4 Pan na wêl llygad mo'nynt mwy, 
Na chlust yn gwrando arnynt hwy> 
Arnynt, pryd hwn, mae 'i lygad Ef, 
A'i glust agored i eu llef. 



HYMNAU. 537 

5 Ac yna pwy fynega faint 

Y budd, y lìwydd, a'r uchel fraint, 
O gymcíeithasu gyda Duw? 
Sef, gwel'd ei wyneb Ef, a byw! 

6 Wrth hyn cânt nerth o'r nef wrth raid, 
A chânt lawenydd yn ddibaid: 
Cynyddá'u ffydd a'u gobaith gwiw, 

A llenwir hwy â chariad Duw. 

9 2 O • Tristwch yn darfod. ..M. JV. P, 7. 

DERFYDD yfed dyfroedd Mara, 

Derfydd bwyta surion ddail 
Derfydd cario'r groes a'r cleddau, 

I ganlynwyr Adda'r ail; 
Ardal lonydd heb elynion 

Sydd yn sicr i'r holl saint, 
Gyda'r Oen ar fynydd Sion, 

Annherfynol fydd eu braint. 

*? ŵ 1 • Llwyddiant Sion...M. JV. lOan. 

MAE Sion wan yn gruddfan ar y Uawr, 
Bydd yn y man yn fam i dyrfa fawr, 
Mae'r arfaeth rad a gwerthfawr waed yn un, 
A gair y llw i gyd am gadw dyn. 

*Ù 5è S • Dydd yr Arglwydd. . . M. II. 

HENFFYCH i'r Sabboth, hyfryd ddydd, 
I'r meddwl fod mewn hedd yn rhydd; 
Dydd i fod gydâ Duw a'i waith, 
Y dydd melysaf yw o'r saith. 

2 Rho im' O Dduw, trwy fywiol fíydd, 
Fod yn yr Ysbryd ar dy ddydd; 
Fy meddwl a ehedo draw, 
Nes gorphwys yn y byd a ddaw. 



538 HYMNAÜ. 

3 Fy holl Sabbothau yn y byd, 
Fo yn fy mharotoi o hyd, 
I Sabboth perffaith nefol wlad, 
A fydd ddíderfyn ei barhad. 

JẃOi Brawd gerbron yr orsedd...M. N. 8, 7. 

MEWN tymhestloedd ac mewn 'stormydd, 

Hyn a ddeil fy mhen i'r làn, 
Fod im' Frawd gerbron yr orsedd, 

'N cofio am fy enaid gwàn ; 
Byw bob amser mae i eiriol, 

Yn mhob tywydd mae E'r un; 
Ac am hyn fe'm gwelir inau, 

Ar ei wedd yn hardd fy llun. 
2 Yna derfydd gorthrymderau 

'JR anial fyd lle 'rwyf yn by w ; 
Caf ryddhad o bob gofìdiau, 

Caf orphwyso gyda Duw; 
Derfydd teithio glyn wylofain, 

Pan derfyno'm marwol chwyth; 
Fry fy nifyr waith fydd canu, 

Caru, a rhyfeddu byth. 

02 4L Galioad ì'r winllan...M. N. 8, 7. 

DEWCH i loffa ie'nctid dawnus, 

I gysurus faes y gair, 
Y mae'r trysor ond ei feddu, 

'JST well nâ phwysau'r byd o aur : 
Sefwch arno heb ddiffygio, 

Hyd nes elo'ch haul i lawr ; 
Melys bwyta'r nefol ffrwythau, 

Yn y tragwyddoldeb mawr. 
2 Dewch blant bychain gwych yw'ch gweled, 

Ar y drydedd awr o'r dydd ; 
Dewch ieuenctid ar y chweched, 

Uchel alwad arnoch sydd: 



HYMNAU. 539 

Dewch rai ereill ar y nawfed, 

Oyn y delo'r liwyr brydnawn; 
Dewch hen bobl cyn ddeuddegfed, 

Hi aeth yn ddiweddar iawn. 

3 Pwy a welai'n dod a gwisgoedd 

Hardded a goleuni'r wawr, 
Yn cusanu'r crwydryn eiddil, 

Ar ei wddf yn syrthio i lawr : 
Uwch ac uwch yn awr dyrchafa 

Tanau'r nef eu sain yn nghyd ; 
O ! a ydy w'th werth di gymaint ? 

F'enaid bach, a wyt nior ddrud? 

t)S5* Cyhoeddiad yr Efengyl M. N. liau. 

MAE'R Efengyl werthfawr lawn, 
Yn cyhoeddi'n eglur iawn, 
Anchwiliadwy olud Crist, 
I bechadur egwan trist. 

2 Gwledd yw hon a geir i ddyn, 

arlwyad Duw ei hun ; 
Cymod rhad a chyfoeth mawr, 

1 dylodion llymion llawr. 

3 Doed preswylwyr byd o'r bron, 
I fwynhau bendithion hon : 

A dyrchafer baner gras, 
Yn holl gyrau'r ddaear las. 

4 Na foed enw neb yn fawr, 
Ond Efe trwy'r ddaear lawr, 
A oddefodd ar y pren, 

Er ein mwyn— Amen, Amen. 

0^6« Diolch am Efengyl...M. JV. 10, 7. 

DIOLCH i ti, yr Hollalluog Dduw, 
Am yr Efengyl sanctaidd 



540 HYMNAU. 

2 Pan oeddym ni mewn carchar ty wyll du, 

Rho'ist in' oleuni nefol. 

3 aed, O aed yr hyfryd wawr ar led: 

A llanwed gonglau'r ddaear, 
Haleluia, Amen. 

«* m • • Emyn genadol. . . Ton Liston. 

DDILẄWYR Orist! deíFrowch, deffrowch! 
I anfon yr efengyl dowch: 
Rhowch, rhowch o'ch da a chodwch gri — 
' O doed, O doed y Jubili.' 

Henffych, henffych fore tirion, 

Pan bo'r hollfyd o un galon, 

Yn moliannu brenin Sion : 

Haleluia, Haleluia, 

Haleluia, Amen. 

2 Y fagddu fawr yn fuan ffŷ; 
Mae'r wawr ar dori oddi fry; 
Y duwiau mân dyfethir hwy, 

A neb ond Iesu'n Arglwydd mwy. 
Henffych, henffych, &c. 

3 TJn nefol anthem, nefol lef, 
Oyn hir a glywir dan y nef, 
Can's holl deyrnasoedd daear lawr, 
A ânt yn eiddo Iesu mawr. 

Henffych, henffych, &c. 

•4 Hyfrydol gân y Jubili 
A seinir dros ein daear ni: 
Pob lle, pob iaith, pob llwyth, pob lliw, 
Yn cyd ddyrchafu Iesu gwiw. 
Henffych, henffych, &c. 



HYMNAU. 54 L 

9 £5 8 • Pob peth yn dda...M. H. 

YN awr mewn gorfoleddus gân, 
Dyrchafa'm Uais i?m Harglwydd glân; 
Yn ngliyda 'i saint eydseinio wna' 
Fy Iesu wnaeth bob peth yn dda. 

2 Mor ddoeth, mor dda, mor hawddgar'yw 
Trefniadau gras fy Mhrynwr gwiw, 

I'rn hachub rhag uffernol dân! 
Pob peth yn dda wnaeth Iesu glân. 

3 Trwy demtasiynau maith diri', 
Bu'n gymhorth cryf i'm henaid i : 
Tra byddwyf by w ei foli wna', 
Can's Iesu wnaeth bob peth yn dda. 

4 Er rhuo arnaf uffern fawr, 

Yn nghyda drygau maith y llawr, 

Digon i mi fydd gras fy ISTuw ; 

Pob peth yn dda wnaeth Iesu gwiw. 

5 Ac wrth fyn'd trwy'r Iorddonen ddû, 
Caf brofi hedd fy Mhrynwr cu : 

Er chwyddo'r tònau, canu wna'. 
Fy Iesu wnaeth bob peth yn dda. 

6 A phan gyrhaeddaf uwch y nen, 
I blith cantorion nefoedd wen, 
Uwch na seraphiaid seinio wna', 
Fy Iesu wnaeth bob peth yn dda. 

030« Bedyddplant...M.H. 

CYMERWYD gynt gan Fab y dyn, 
Blant bychain yn ei freichiau 'i hun; 
" Ac na waherddwch hwynt (medd ef) 
Can's eiddynt hwy y w teyrnas nef.' ' 



542 HYMNAU. 

2 O'n bodd dilynwn ninau'n awr 
Esiampl gu yr Iesu mawr; 
Pwy gauai ddrws ei eglwys ef, 
Ac yntau'n agor drws y nef? 

3 Mae modd i olchi yn y gwaed, 
A rhoi i faban gwau iachâd; 
Am hyn dyrcheâr melus gân 
Gan dorf ddirif yn Salem lân. 

4 Am hyn nesawn, mae Orist yn gwa'dd, 
Awn at ei borth bob oed a gradd ; 
Awn â'n babanod gyda ni 

I'r ífynon gaed ar Galfari, 

030. Bedyddplant...M. S. 

O'I gariad gynt dywedodd Faf, 

Yn Dduw mi fyddaf iti ; 
Dy hil fenditliiaf, ac amlhant, 

A hâd a fyddant imi. 

2 Trwy hyn sancteiddiodd Lydia 'i thŷ, 

Pan gredodd hi yn ebrwydd; 
Ceidwad y carchar yr un rnodd 
Ei deulu rodd i'r Arglwydd. 

3 Y saint diweddar yr un wedd, 

Yr un gwirionedd gredant; 
Eu plant a ddygant i Dduw'n awr, 
A'i fendith fawr arddelant. 

031« Bedydd plant...M. S. 

NESAED holl belledigion byd 
A'u plant yn nghyd at Iesu; 

Mae'r hwn fu'n gwisgo'r goron ddrain 
Yn galw'r rhai'n i nesu. 



HYMNAU. 543 

2 Oeir drwy ei Aberth ef a'i waed 

Gyfiawnder rhad i'r truan; 
Ac am ei ras boed bythol fri 
Caed modd i olchi baban. 

3 Nid rhaid enwaedu gweiniaid mwy 

Oaed modd trwy waed Oalfaria, 
I ddwyn at Dduw rai pell a'u hâd, 
A maddeu'n rhâd y beiau. 

*r O îs • Ctaynfan y Cristion. . . M. JV*. 7, 6. 

FY Nuw a'm Tad trugarog 

Sydd deilwng o bob clod, 
Ehyfeddol fu dy ofal 

Am danaf fì erioed; 
Mewn myrdd o gyfyngderau 

Ti fuost imi'n Ffryn'd, 
Pan oedd pob beth yn pallu 

O'm golwg wedi myn'd. 

2 Oyfyngder ar gyfyngder 

Sy'n gwasgu o ddydd i ddydd ; 
'Rwy'n profi diffyg rhyfedd 

Amynedd ac o ffydd; 
Oryf ha íì ar fy siwrnai, 

'Rwyf bron a llwfrhau, 
A chynal f'ysbryd egwan, 

Yn nghanol culni a gwae. 

3 Cyfaddef'r ydwyf, Arglwydd, 

Y gosb yn llai na'm bai, 
A'th fod di mewn cyfyngder, 

Yn arfer trugarhau 
Trugaredd rho im' eto, 

Bschadur gwael ei lun, 
A chymer y gogoniant 

I gyd i ti dy hun. 



544 HYMNAU. 

*}*»*»» Goleu o Galfaria...M. H. 6 llin. 

TAN fo'i 'n gymylog o bob parth, 
A môr a thir yn niwl a tharth, 

Mae'n oleu clir ar bren y groes, 
'Does cwmwl byth ar Galfari, 
Mae'r nef yn oleu yno i ni, 

Ac yno mi ddifyra'm hoes. 

«f J4f FfrwythauW groes...M. N. 8, 7. 

CWPAN llawn o ddiod chwerw 

Gadd wrth farw ar y groes, 
Heb un dafn o gysur ynddo, 

I felysu angeu loes; 
Bustl, wermod, melldith pechod, 

Pwysau dyrnod mawr ei Dad, 
Benthyg bedd a ga'dd i orwedd, 

Er ein hedd a'n cyfiawnhád. 

2 Tyrfa ddedwydd ydyw'r teulu 

Sy'n gwersyllu'n Sion wiw, 
Oyfaneddant yno'n addas, 

O fewn caerau dinas Duw; 
Yno cânt eu llwyr ddigoni 

A'r daioni sy'n dy dỳ, 
A dyferion i'w difyru, 

Ffrwythau cariad Iesu cu. 

O 3 5 • Áfon gras. . . M. N. 7, 6. 

BENDITHION ar fendithion, 

Trysorau angeu loes, 
Grawnsypiau mawrion aeddfed 

Eu'n hongian ar y groes; 
Yr afon loyw lifocld 

O ôl y waew ífon, 
Oaiff miloedd fyned adre' 

Yn ngrym yr afon hon. 



HYMSTATT. 545 

93G* Jfon gras...M. N. Wau. 

MAE afon o ras, effeithiol ei blâs, 
Ar fynydd Oalfaria y tarddodd i ma's, 

1 olcbi fy mriw, a'm clwyfau bob rbyw, 
A chànu fy enaid, er dued ei liw. 

93 7 • Afon bur. ..M.N.U au. 

YR afon a lifodd rhwng nefoedd a llawr, 
Yw sail fy ngorfoledd a'm cysur yn awr, 
Ar fynydd Calfaria y tarddodd yr hedd, 
Oddi yno mae 'nghoncwest ar angeu a'r bedd. 

2 O gyfoeth diderfyn o ras ac o ddawn, 
A redodd fel afon lifeiriol yn llawn ; 
Mae'n llifo trwy'r ddaear yn ddysglaerallon, 
Fe nofia myrddiynau i'r bywyd yn hon. 

3 Fy mywyd boed bellach yn fywyd o ffydd, 
D'orch'mynion i'm henaid yn bleser bob dydd; 
Na foed im' hyfrydwch tra fyddwyf yn by w, 
Ond rhodio ar y ddaear i ryngu bodd Duw. 

4 Oawn gyda'nílanwylyd deyrnasumewn hedd, 
Ymhell uwch cyrhaeddiad holl ddychryn y bedd 
Cawn wisgo coronau yn filoedd yn nghyd, 

A chanmol byth bythoedd Iachawdwr y byd. 

038« Y cyfamod gras. ..M. NA Oau. 

CYFAMOD hedd, cyfamod cadarn Duw, 
Ni syfl o'i le, nid ie a nage yw, 
Cyfamod gwir, ni chyfnewidir 'chwaith, 
Er maint eu pla, daw tyrfa i ben eu taith. 

2 Cyfamod rhad o drefniad Un yn Dri; 
Hen air y 11 w, a droes yn elw i ni ; 
Mae'n ddigon cry' i'n codi i fyny'n fyw; 
Ei rym o hyd yw holl gadernid Duw. 
17 



54:6 HYMNAU. 

3 Fe syrthiodd pen cyfamod Eden, do ; 
"Ni safai'n syth ; — bydd tristwch byth o'r tro, 
Ond saif yr ail, a'i gadarn sail ni syrth, 
Gwnaed uffern gas ei phwrpas gyd a'i phyrth. 

O 3 & • Titlau Orist. . . M. JV. 8, 7. 

SEREN foreu, Gwreiddyn Dafydd, 

Llew o Juda yw Mab Duw, 
Noddfa i lofrudd, Cyfaill beunydd, 

Arch i gadw 'i eiddo 'n fyw, 
Allor, Aberth, Archoífeiriad, 

Oerbyd cariad, Meddyg rhad, 
Ffynon bywyd, Arogl hyfryd, 

Ffordd i'r euog at y Tad. 

Ö4L0 • Pwy yu> Hvm ?..m. h. d. 

PWY yw? mae'n hoff ei wedd a hardd, 

O'i flaen y chwardd anwylion nef ; 
Tryliwiog wrîd tlŵs flodau gárdd 

A siriol dardd drwy 'i ruddiau ef ; 
Pelydrau serch yn ddysglaer lu 

A chwery'n gu o'i lygaid gwiw, 
Mae'n lân heb fai, ei ail ni fu, 

O hawddgar un, mae'n deg, Pwy y w ? 

2 Pwy y w ? mae'r bryniau'n crynu 'nghyd, 

A'r dreigiau'n crymu dan ei draed, 
Gordanbaid nerth sydd yn ei bryd, 

A'i loy waf wisg yn lif o waed ; 
Gwroldeb ar ei drem yradaen, 

Grym buddugoliaeth sy'n ei ryw, 
Ei holl elynion ysa o'i flaen, 

Heb un o'i du, mae'n gryf, Pwy yw? 

3 Pwy ydy w hwn ? mae 'i enw'n Iôr, 

A'i ddirfawr drysor yn ddidrai, 
O'i fewn y mae haelioni'n fôr, 
Bywha y beius, lladd y bai ; 



HYMNAU. 547 

Pr tlawd newynog mae'n rhoi mael, 
Mae'n gwisgo'n wyn y du ei liw, 

Mae'n hardd, mae'n gryf, mae'n gu a hael, 
Clyw Sion wael, Dy Iesu yw. 

04:1, Pwyywhon?..M.H.D. 

PWY yw ? mae hon a'i bron yn brudd, 

A llwyd ei grudd o dan y groes : 
Y cnawd, a'r byd, i'w hymlid sydd, 

Braidd colli'r dydd mewn ingol loes ; 
Grym uífern oll sy'n llethu hon, 

Trwy wneyd ëi gwirion fron yn friw? 
Yn wael a llesg, heb lewyrch llon, 

Tan aml dòn mae hon, Pwy yw? 

2 Pwy yw? mae'n brwydro'n uwch na'r llawr, 

Ymloywa 'nawr fel lleuad ferth"; 
Mil purach, gwychach yw ei gwawr, 

Na'r haulwen ddirfawr yn ei nerth ; 
Mae'n sengi'n rymus ar y ddraig, 

Ehoes naid o'r aig ofnadwy'n fyw, 
Mae pwys ei phen ar ddigryn graig, 

O ryfedd wraig, mae'n hardd, Pwy yw ? 

3 Pwy yw? y goncwest droes o'i thu, 

Banerau i fyny gwelaf fyrdd, 
Mae'n dod yn deg fel dirif lu, 

Gan dremio'n hŷf ar Wr o urdd ; 
Ei Blaenor, cadarn Iôr yw ef, 

Mae'n llon ei llef, a'i gwedd yn wiw, 
Bu'n wael, mae'n wych; bu'n wan mae'n gref, 

Adseinied nef — On'd Sion yw? 

04:ẃ • Pwy y*o y rhai hyn ? . . M. H. 

PA ddynion hapus yw'r rhai hyn 

Sy'n hardd eu gwedd, mewn gwisgiad gwyn? 

b'le doi'r gogoneddus lu 

1 wledydd y gogoniant fry ? 



548 HYMKAU. 

2 O'r tân a'r poenau, ni waeth p'un, 

A moroedd mawr o'u gwaed eu hun: 
Ond golchwyd hwynt â gwaed uwch radd, 
Sef gwaed yr Oen g'add gynt ei ladd. 

3 ISTesâu y maent at orsedd Duw, 
A'u cerddi peraidd o bob rhyw; 
HSTi phrofant newyn enaid mwy, 
Can's Duw a dyr eu syched hwy. 

04:3« Casglu JsraeL.M JV. Wau. 

PALMEOT WOH y brif-ffordd daw Israel yn llu, 
O'r Aifft ac Assyria, a'u Harglwydd o'u tu ; 
A'u dagrau yn llifo wrth gofio y pren, 
Lle'r hoeliodd eu tadau Dywysog y nen. 

2 Sain udgorn y Jubil a'u cyfyd o'u bedd, 
Mawr fydd eu gorfoledd pan brofont yr liedd ; 
Mae'r Jubil yn nesu, palmentwch bob dydd, 
Y brif-ffordd yn barod, daw'r caethion yn rhydd. 

04:4. Anadlu clod...M. N. 7, 6. 

Mi ganaf tra bo anadl 

O fewn y ffroenau hyn, 
Am gariad Iesu'n dyoddef 

Ar ben Oalfaria fryn ; 
Am goron ddrain blethedig 

A'r hoelion garwa'u rhyw; 
A'r gwaed a gàna'r euog 

Fel eira'n wyn ei liw. 

2 Y clod, y nerth, a'r enw, 
Y mawL, y parch, a'r bri, 
I'r Drindod fo mewn Undod, 
A'r Undod pur yn Dri: 



HYMNAU. 5 ±9 

Sain mawl eliedo allan, 

Mawl am ei gariad ef, 
Drwy ëang anfesurol 

Derfynau dae'r a nef. 

9 4«5 • Rhodlad wrthffydd. ..M.N. 8, 7, 4. 

AM ffydd i ffoi at Iesu, 
Ac i bwyso ar ei Iawn; 

Ffydd fo'n fywiog i weithredu 
Arno, mewn ymddiried llawn; 

Pob cyflawnder 
Felly ddaw yn eiddo ffydd. 
2 Ffydd dan bob rliyw ragluniaethau 
A weinydda gysur mawr ; 
Treiddia trwy y tew gymylau 
Nes y ceníÿdd fore wawr : 

Boed fy rhodiad, 
Nid wrth deimlad, ond wrth ffydd. 

94LO* Dewch Vrffynon...M. JV. 7, 6. 

MAE'R ftynon yn agored, 

Dewch edifeiriol rai, 
Dewch chwithau yr un ffunud 

Sydd eto yn pellhau ; 
Dewch chwi ga'dd galon newydd, 

Dewch chwithau na cha'dd'r un, 

1 olchi'ch íftaidd feiau 

Yn haeddiant Mab y dyn. 

2 Dewch bechaduiiaid bellach, 

I weled goleu ddydd ; 
Dewch allan o'r carcharau, 

Mae'r pyrth yn awr yn rhydd; 
Mae groesaw i chwi ddyfod 

Yn mlaen at fwrdd y wledd, 
I dawel gyfranogi 

O nefol íÿthol hedd. 



550 HYMNAU. 

«*•*#• Serch ar y nef... M. H. 

DDUW, sefydla'm sercli a'm bryd 
Yn fwy ar bethau bythol fyd ; 
A'th gyngor yma arwain fi, 

A dwg fi i'r gogoniant fry. 
2 Gâd i mi wel'd dy nefol wedd, 
A chlywed hyfryd lais dy hedd ; 
Yn dwyn fy nghalon ar dy ol 
Oddiar y byd a'i bethau ffol. 

d4:8. Arosyny Ty...M. iV. 8, 7, 4. 

PLANA'M corff a'i holl alluoedd, 
Plana'm henaid oll o'r bron, 
Yn dy dŷ, a chyda'th bobl 
Tra b'wyf ar y ddaear hon : 

Cymer feddiant, 
Cyflawn byth o honwyf mwy. 

2 Yn y deml gydag Anna 

Mi arosaf ddyddiau f'oes, 
Byth o'th dŷ ni cheisiaf ysgog 
Er ei myn'd yn dy wyll nos ; 

Gwell bod yno'n 
Cadw'r drws, nâ lle'n y byd. 

3 Ar ol dysgwyl fel Simeon 

Ddyddiau meithion, pwy a ŵyr 
Na chaf wel'd dyddanwch Israel, 
Megys yntau yn yr hwyr : 

Os cyf hyny, 
Mewn tangnefedd marw wnaf. 

94:0« Deisyfiad am y gwir...M. N. 6, 6, 8. 

RHAG i mi fod yn ol, 
Fel morwyn ffol ddi-fudd, 

A myn'd i'r dyfnder mawr, 
'^1 ol darfod gwawr fy nydd, 
Ar f'ysbryd dod or'chwyliaeth gref, 

1 gario nod etifedd nef. 



HYMNAU. ööl 

2 IV wir ffyddloniaid ef, 
Duw nef daioni wna, 
Fel tad mewn cariad cu, 
Yn rhwydd fe drugarha, 
Pan glyw eu llef mewn adfyd llawn 
Fe'u dwg i le diogel iawm 

0«>O» B<s>ddlonrwydd...M. N. 8, 7. 

MEWN" trallodion na rwgnachwn, 

Cofiwn beunydd pwy sydd Dduw; 
Ymfoddlonwn i'w ewyllys, 

Hyn yn ddilys gweddus y w ; 
Ymostyngwn i'w drefniadau 

Ef ŵyr oreu beth y w'n lles, 
Am ein dwyn y mae yn dirion 

Trwy bob troion ato'n nes. 

2 Ef sydd yn dilladú'r lili, 

Ac efe sy'n porthi'r brain, 
Llefa'r llewod ieuainc arno 

Ac mae'n gwrando ar y rhai'n; 
Pa faint mwy y ceidw Sîon? 

Hono ar ei galon sy ; 
Cyn y caifF ei blant newynu 

Manna ddyry oddifry. 

«f O fi. • Gweddipen teulu...M. JV*. 8, 7. 

MI a'm tylwyth, fy Ngwaredydd, 

A gyfiwynaf i dy law : 
Dwg ni eto at ein gilydd 

I'th fwynhau mewn byd a ddaw; 
Fan y bo fy nghorff yn pydru, 

Yn fy nheulu bydd yn Ben, 
Dyro iddynt ras i garu 

örist fu farw ar y pren 



552 HYMNAU. 

2 Maddeu'm diffyg i'w haddysgu, 

Maddeu'm beiau o bob rhith, 
Tra bûm gyda hwynt yn blaenu 

Fel pen-teulu yn eu plith ; 
Maddeu 'meiau i a hwythau, 

Gelli wneyd y du yn wyn ; 
Anchwiliadwy yw rhinweddau 

'E gwaed a liíodd ar y bryn. 

«IdSt Cofio amy gwaed...M.N. 8, 7. 

FY Arglwydd, mae'r amlygiad 

dy gariad ar y groes; 
Yn fy ngalw a fy rhwymo 

1 dy gofio ddydd a nos ; 
Pwy all byth anghofio poenau, 

Gwaed ac angeu un mor gu ? 
Gwaed, dywalltwyd i gael golchi^ 

Golchi'n lân aneirif lu. 
2 Beth all enill cof a chariad 

Gwresog gwastad enaid dyn, 
Yn y nef neu ar y ddaear, 

Beth oddieithr Crist ei hnn? 
Cysur Uawn a gawn ni ganddo, 

Hyn mae'n addo ini'n awr ; 
Beth ! am yfed gwin o newydd 

Gyda'n Hargìwydd uwch y llawr. 

«löo* Dechreublwyâdyn...M. S.' 

MI gefais heddyw ddechreu dydd 

O flwyddyn newydd eto; 
Terfynwyd gyrfa llawer dyn 

Yn nghoríì' yr un aeth heibio. 
2 A gallaf fi, cyn haner hon, 

Fod dan ergydion angau; 
Iesu tỳn fì atat ti, 

A dysg im' gyfri'm dyddiau. 



HYMNATJ. 553 

3 Os gorthrymderau yn y byd 
Baid im' o byd gyfarfod, 
Ni ddiyga dira fy enaid trist, 
Ond im' gael Crist yn briod. 

0«! JL Ffoi o Sodom...J\I. N. 6, 6, 8. 

EFOWST bellach oll ar frys, 

Edrychwn yn y blaen, 
Mae golwg byll yn ol, 
ySndoma sydd ar dân; 
Yn mlaen, yn ralaen i'r creigydd byw, 
I Söar deg dan aden Duw. 

0*5s"5» Hyder y Pererin...M. ff. 8, 6—4ydd. 

PERERIN" wyf i'r Ganaan fry, 
I gynes gôl fy Iesu cu, 

Lle caf dragwyddol ny th ; 
Yn mhell uwch sŵn y ddraig a'i saeth, 
ÜSTa gelyn mwy i'm gwneyd yn gaeth, 

Oaf dawel orphwys byth. 

0«5@« Yr Ysgol Sabbothol...M. N. Uau. 

YR Ysgol Sabbothol, rhagorol yw hon; 
Fel mamaeth fwyn odiaeth mae líaeth yn ei bron : 
Hi feithrin â'i raoethau, difeiau ei maeth, 
Didrai ei llawnderan, didwyll yw ei llaeth. 

2 O deuwcli chwenychwch laeth didwyll y gair, 
Ar hwn wrth ymborthi cynyddu a wnair, 
Am hyn dewch yn unfryd holl ie'nctid y wlad, 
I'r ysgol, mae'n rheidiol, cewch addysg yn rhad. 

3 Ohwi gewch eich hyíforddi i ddysgu gair Du w, 
Rhyfeddol, a bywiol, a nerthol iawn yw, 

Y gair sy'n cyfrwyddo i deithio tua'r'nef, 
Ara fendith i'w ganlyn cyfodwn ein llef. 



554 HYMNAU. 

057, Enw lesu. . . M. N. 8, 7. 

ENW melus ydyw'r Iesu, 

Enw gwerthfawroca' erioed, 
Enw gorfydd i bob enw 

Blygu'n isel wrth ei droed ; 
Dyma'r enw sy'n pereiddio, 

Fel yr enaint gwerthfawr drud, 
Taenu wnelo 'i bêr aroglau, 

Hyd nes llenwi conglau'r byd. 

05 8 • Gwlad Well. ..JU.N. 8, e^iydd. 

GWLAD dda yw'r nefol wlad, mae'n well 
E"ag un ar wyneb dae'r yn mhell; 

Gwlad helaeth íFrwythlon yw; 
Gwlad gadarn gref, i'r hon ni ddaw 
Un gelyn byth i beri braw 

I'r rhai sydd yno'n byw. 

2 Gwlad hefyd o wybodaeth fawr, 
Tu hwnt i ddim sydd yma' awr 

O fewn i gyrhaedd dyn ; 
Mae dan lywodraeth o'r fath ryw, 
A'r fath gyfreithiau, fel nad yw 

Yn gwasgu o'i deiliaid un. 
S Mae tymer pawb o'i mewn mor dda, 
Fel nad oes gormes byth, na thra, 

ÜSTa chynhwrf yn eu plith : 
îíid oes na chur na chlefyd mwy 
I'w gwasgu nac i'w blino hwy ; 

Nid ŷnt yn marw byth. 

4 Am hyny, p'am mae neb mor ffol 
A gado'u serch i fyn'd ar ol 

Y byd anhyfryd liwn? 
Gan fod gwlad well tu draw i'r bedd, 
Yn wlad o wynfyd, hawddfyd hedd, 

Hi haeddai 'nghalon, gwn! 



HYMNATJ. 555 

059* T drefn gyfryngo l. . . M. N. 7, 6. 

RYFEDD drefn gyfryngol, 

Trefn iachawdwriaeth Duw, 
Trefn wych i ladd fy mhechod 

A'm cadw inau'n fyw; 
Trefn achub y pechadur 

Ar lwybr hynod lân, 
A threfn i ddifa'm sorod, 

O f enaid bellach cân. 

930« Undeb y Saint..M. S. 

WELE fath olwg hyrfyd iawn 

Yw brodyr mewn cytundeb; 
A'u holl galonau'n uno'n bur, 

Yn rhwymau gwir dduwioldeb. 

2 Brawdgarwch mwyn ac undeb maith 
Yn mawrglod waith yr Arglwydd, 
Sydd addas iawn i 1 r ddinas hardd, 
A'r tŷ lle tardd sancteiddrwydd. 

061« 4fon angeu.—M. B. D. 

MAE yr Iorddonen fawr 
Yn dal yn awr ei dw'r, 
• Yn mlaen yr â holl Israel Duw 
Yn llòn trwy hon, bob gwr, 
Mae yn ei chanol Arch, _ 
Yn fawr ei pharch a'i bri, 
Ac yno saif ein ffyddlon Ffrynd 
Nes trwodd fyn'd a ni. 

O 63 • Deisyfiad y Pererin, ..M.H. 

O DDYDD i ddydd, o awr i awr, 
'Rwy'n nesu i'r tragwyddolfyd mawr ; 
Ac yno byddaf cyn bo hir: 
O am gael etifeddu'r gwir ! 



556 HYMNAU. 

2 O groes i groes, O don i don, 
Ymadaw wnaf â'r fuchedd hon; 
Yn fuan af i byrth y bedd: 

O am gyrhaeddyd gwlad yr hedd! 

3 nerth i nerth, O daîth i daith, 
Ymlwybraf trwy'r anialwch maith ; 
Nid yw'r Iorddonen ddim yn mhell: 
O am gyrhaeddyd gwlad sydd well ! 

4 O dorf i dorf, O gâd i gâd, 

A brwydro'n hir â'r ddraig a'i had, 
Daw'r frwydr olaf tua'r hwyr, 
O am gael buddugoliaeth lwyr! 

5 O gur i gur, O loes i loes, 

Khyw haint o hyd yn chwerwi foes, 
Daw'r olaf cyn pen gronyn bach, 
O am gael bod yn berfìaith iach! 

6 O fryn i fryn, O bant i bant, 
Hwn ydyw llwybr blin y plant, 
Daw diwedd ar y lludded llawn, 
O am gael gorphwys tawel iawn ! 

UllOt Ar dir gobaiih...M. JV. I \au. 

ER maint fy nghaledfyd, fy nghlefyd, a 'nghlwyf, 
Tu yma'r gagendor yw'r ochr yr wyf : 
Yn nghyrhaedd efengyl fwyn anwyl fy Nuw, 
Mae gobaith am danaf tra byddwyf fì byw. 

2 Gogoniant! gogoniant! fod Uwyddiant i'r llef, 
Sy'n dyfod â bywyd, yn ysbryd y nef ; [fyw, 
Mae'n gwneyd plant afradlon, oedd feirwon yn 
A thorf o elynion yn ddynion i Dduw. 



HYMNAU. 557 

9 6 4:» FfyM yn cyjiawnhau... M. H. 

OFER yw gobaith pob rhyw ddyn 
Sy'n pwyso ar ei waith ei hnn ; 
"Wrth natur, calon pawb sydd ddrwg, 
Ffrwyth pur na gweithred dda ni ddwg. 
2 Iesu dy ras mor werthfawr yw, 
Pan gredom yn dy enw gwiw, 
Derbyn cyfiawnder mae ein ftÿdd, 
A gyfiawnha'r pechadur prudd. 

«r(>t>« Ffydd yn cyfiawnhau...M. S. 

NI feddaf weithred dda yn wir 

I'w gwneuthur yn ddianaf, 
~Wrth ystyr hyn ni welaf fi 

Ond mawr dylodi arnaf. 

2 Ond pan osodo ífydd ger bron 

Eawr chwerwon loeson Iesu, 
Gan grybwyll mewn llef ddystaw fain — 
Ti bia rhai'n i'w meddu ; 

3 Fy amser felly heibio'r â 

Mewn heddwch a boddlondeb ; 
Bydd, haner nos fel haner dydd, 
Llawenydd yn fy ngwyneb. 

0^16« Orist yn Gyfaill. ..M. JV. 8, 7, 8. 

Y MAE un uwchlaw pawb eraill 

Drwy'r gre'digaeth faith i gyd 
Sydd yn haeddu 'i alw'n gyfaill, 

Ac a bery'r un o hyd : 
Brawd a anwyd i ni yw 

Erbyn c'ledi o bob rhyw. 

tfOft Hiraeth am burdeb. ..M.H. 

OArJ mil o weithiau gwyn fy myd, 
Oa 'i goncwest ar fy meiau i gyd, 
A bod yn bur o mewn, o maes, 
A darfod son am bechod cas. 



558 HYMNAU. 

068« ft r rthymadael...M.Jf.8,1. 

ARGLWYDD gollẃng dan dy fendith, 

Bawb i 'madael yn dy hedd, 
Trwy ymborthi ar y Manna, 

Efengylaidd, dwyfol wledd ; 
Llanw'n meddwl â'th gysuron, 

O'od ein llais i foli'r Iôn ! 
Yna y'nghwm'ni'r hardd angylion, 

Canwn i ti â pheraidd dôn, 
Dros fyth Haleluia, 

I Dduw ac i'r Oen, 

Haleluia, Haleluia, Amen. 

iífoir. Agoriad Addoldy...M. H. 

AI gwir y preswyl Duw ei hun 
Ar ddaear isod gyda dyn ? 
A arddel Ef, o'r orsedd frŷ, 
Ein gwael adeilad iddo'n dŷ. 

2 Nesawn i'w ŵydd, a chyda blâs, 
Mynegwn rin gwaredol râs : 

Fe goíìodd wael syrthiedig ddyn, 
I'w alw a'i dynu ato 'i hun. 

3 O Dduw datguddia faint dy wyrth, 
I'th anwyl bobl o fewn dy byrth ; 
A phan wedd'íont arnat clyw, 

A maddeu'u bai, fel byddont byw. 

4: Kho wedd dy wyneb i'w fwynhau, 
Yn y lle hwn, i'n llawenhau, 
Kho gael cymdeithas bur â thi, 
Yn sanctaidd ordinhadau'th dŷ. 

5 A gweler yn yr olaf ddydd, 
Pan y datguddir pethau cudd, 
Pa dyrfa fawr oddiyma gaed, 
O dlysau'r nef a gwerth y gwaed. 



HYMNAU. 559 

970* Maricolaelh plentyn. . . M. JV*. 8, 7. 

EFFAITH pechod a ganfyddwn 

Os edrychwn yma'n awr ; 
Fe ddaeth angeu i dori'r gwelltyn, 

A'i flodenyn aeth i lawr ; 
Fe ddaw'r diwrnod cawn ni weled 

Pethau lieddyw sydd yn nghudd, 
Mae ei lwybrau yn y moroedd, 

Oeir eu gwel'd fel goleu'r dydd. 

9 K 1 . Y bedd. . .M. C. 8, 0. 

CLYWOH ! pa ry w lais o'r bedd sy'n dod, 

Fy nghlust, O gwrando'r wys ; 
Chwi ddynion byw, O trowch i wel'd 

Y fan lle dowch ar frys. 

2 Fonedd, y clai eich gwely fydd, 

Yn lle'ch palasau gwych ; 
Y cryf, y doeth, y parchus wr, 
A ddont yn wael eu drych. 

3 Duw mawr ! ai'n terfyn ydy w hyn ? 

O boed in' o un fryd 
Tra'n teithio beunydd tua'r bedd 
Ymbarotoi ò hyd. 

4 Rho in' o'th ras sancteiddiol pur, 

Fel gallom oll mewn hedd, 
'ííol rhoddi'r marwol gorff i lawr, 
Ehedeg uwchlaw'r bedd. 

ö T ^ • Yr adgyfodiad. ..M. S. 

MYFI yw'r adgyfodiad mawr, 

Myfi yw gwawr y bywyd: 
Caiffpawb a'm cred, medd f ' Arglwydd Dduw 

Er trengu, byw mewn eilfyd. 
2 A'r sawl sy'n fyw mewn ufudd gred, 
I mi, caiff drwydded nefol, 
!N"a allo'r angeu, brenin braw, 

Ddrwg iddaw yn dragwyddol. 



560 HYMNAU. 

3 Yn wir, yn wir, medd gwir ei hun, 

Pob cyfryw ddyn sy'n gwrando 
Fy ngair, gan gredu'r Tad a'm rhoes, 
Mae didranc einioes ganddo. 

4 Yr hwn sy'n awr yn ufuddhau 

Trwy ffydd i'm geiriau hyfryd, 
Wi ddaw i farn, ond trwodd aeth 
O angeu caeth i fywyd. 

«f • «>• Ail ddyfodiad Crist M. JV*. 8, 7, 4. 

GWELIR Iesu'n ogoneddus, 

Yn ei ail ddyfodiad glân, 
Gwelir miloedd iddo'n plygu 

ISTa phlygasant iddo o'r blaen, 
Gwelir hefyd 

Eyrdd yn dechreu llawenhau. 

Ö T4:» Golwg ar y nef. . . M. H. 

RHEDWN ar frys, mawr ydyw'r fraint, 
Y nef y w diwedd gyrfa'r saint ; 
Er maint yw'r llid, par'toed ein lle 
Yn mynwes Kaf o fewn i'r ne' ! 

2 Draw mae ein Iesu mawr a'n Duw, 
A brodyr fyrddiwn ini'n byw ; 
Mae yno rai'n clodfori o hyd, 
Fu'n teithio gyda ni'n y byd. 

3 Mae gwir lawenydd uwch y nen, 
Fel olew pur i loni'm pen : 

Ac mi gaf ran o ogoniant fry, 
Pan buro gras fy nghalon i. 

4 Caf wel'd a chlywed yno 'nghyd, 
011 a ddymunais yn y byd ; 
A'm henaid a gaiíf felus waith, 
Yn y tragwyddol fywyd maith. 



HYMNATT. 56Î 

75m Golwg ar y nef . .M. JVÌ 8, 7. 

DACW'R ardal, dacw'r hafan, 

Dacw'r nefol hyfryd wlad, 
Dacw'r llwybr pur yn amlwg, 

'E awrhon tua thŷ fy Nhad ; 
Y mae hiraeth yn fy nghalon, 

Am fod heddyw draw yn nhre', 
Gyda'r myrdd sy'n canu'r anthem, 

Anthem cariad iddo fe. 

2 Mae fy hwyliau heddyw'n chwareu, 

'N" llawen yn yr awel bur, 
Ac 'rwy'n clywed sŵn caniadau, 

Peraidd baradwysaidd dir ; 
ÎYarwel haul, a lloer, athrysor, ; 

Ffarwel ddaear, fíarwel ddyn ; 
Nid oes dim o dan yr wybren, ; 

Ag sy'n fawr ond Duw ei hun. 

3 Oauwch lygaid, nac agorwch, 

Ar un gwrthrych îs y ne' ! 
Craífa f 'enaid olwg syml, 

Ar 'i ogoniant dwyfol E' ; 
Mae ei hanfod, mae ei enw, 

Mae ei berson sanctaidd pur, 
C'uwch oddiar deganau natur, 

Ag yw'r nefoedd uwch y tir. 

«F • t> • Y nefoedd a% phreswylwyr. . . M. H. 

O AM gael golwg hoff o'r wlad, 
A gorsedd ein tragwyddol Dad, 
Lle'r eiste'n Prynwr mawr ei fri, 
Mewn corph cyffelyb i'n cyrph ni. 
2 Y saint o'i gylch addoii maent ; 
A holl lu'r nef cyd blygu wnant, 
A Duw'n llewyrchu maes trwy'r dyn, 
Ei bur ogoniant ar bob un. 
17a 



fí62 HYMNAU. 

3 Pa bryd daw'r dydd, fy Arglwydd Ddtiw, 
Caf fìnan esgyn yno i fyw ; 
Sefyll a phlygu yn eu plitb, 
Gwel'd, moìi, a chanmol f'Arglwydd byth? 

O T T • Tawel orphwysfa. . .M. If. 7, 7, 8. 

Y TIR dymiinol sanctaidd, 

Yr ardal hyfryd buräidd, 
Ag oedd yn mhell yn sefyll draw, 

A ddaeth gerllaw o'r diwedd : 

Er lludded, ac er blino, 

ISTa fydded in' ddiffygio, 
"Wrth fyn'd nes nes, ni awn ar frys 

I mewn i'r llys yn gryno. 

2 Cawn orphwys yn ddiangol 

O'n temtasiynau'n hollol, 
Mewn maith dangnefedd pur didrai 

Sydd i barhau'n dragwyddol : 

A hyfryd ymddifyru 

Yn ein hanwylaf Iesu, 
A threulio Sabboth nefol gwiw 

Tragw^ddol i'w foliannu. 

O • o • Gwerthfawrogrwrjdd Crist. . . M. JV. ] Oau. 

CRIST yw ein gwledd, ein hedd a'n cyfiawnhad, 
Efordd union rwydd i'n dwyn i wydd ei Dad : 
Ei arogl Ef sy'n ílanw'r nef heb drai, 
Pereiddio mae weddiau'r gwaelaf rai. 

2 Yrauno wnaeth â'n natur isel ni, 
A'i chodi'n uwch na'r angel ucha'i fri, 
Ei glod a'i fiiwl fo'n uchel yn ein plith, 
Yr eglwys fry ni phaid a'i foli byth. 



HYMNAU. 563 

9 7 9 • Mawlì Dduw. . . M. Ä 8, 6, 8, 8. 

CYDEODDWST fawl i'n Harglwydd Glân, 

Dyrchafwn gân o glod', 
Am iddo'n goíìo ni rai'gwael, 

A'n oaim cyn eiri bod ; 

A rhoi ei Fab elifedd ne' 
Yn 'llwyr i'r lladdfa ÿn ein lle. 

2 Rhown iddo glod cän's teilwng yw 
' O'n calon seiniwn gân, 
Molianned pawb yr Arglwydd Dduw 

Trwy'r ddae'r a'r nefoedd lân, 
Ei fawì, ei fawl a bery'n hwy 
Nag y ceir diwedd arno mwy. 

S Hosana i'r goruchaf Dduw r , 

Yw cân y dyrfa fry, 
Cyduned pawb â chalon wiw 

Trwy'r ddaear fawr yn llu ; 
Y clod, y mawl boed iddo byth, 
Gan bawb trwy'r byd tra ynddynt chwyth. 

980» Mawl î Dduw. . . M. JV. 6, 6, 8, 8. 

MOLIAJTOED pawb ein Duay, 

Tra uchel ydyw'r fraint, 
Ei fawl a bery'n hwy na'r nef, 
Gan dyrfa gref y saínt ; 
Ei ras a'i gariad mawr cyn byd 
Eydd testyn cân y teulu 'nghyd. 

981. Mawl l Grist...3f. N. 8, 7, 8, 8. 

CLODFORED pawb yr Iesu Glân, 
O'i flaen â chân doed pobloedd, 

Am iddo ddod i lawr o'r nef, 
Mölianner ef gan luoedd ; 

Ei fawl a'i glod a lanwo'r byd, 

Fel nefoedd fry boed dae'r i gyd. 



öGi HYMNAU. 

2 Bu'r Iesn farw ar y groes, 

Djoddefodd löes ein haeddiant, 
Er mwyn i'r geljn i gael liedd ; 

Coronwn ef â moliant: 
I'w enw pnr rhoir clodjdd llon, 
Gan dorf ddirif, bjth ger ei fron. 

^wmnau JDtrtoestoI* 

ö 80» Baner Dirwesl...M. JV. 6, 6, 8. 

I'R làn a'r faner fawr, 

Mae Dirwest wedi d'od 
O lŷs j nef i lawr, 

Cawn chwareu cljchau clod : 
O dewch, O dewch, mewn hjfrjd hwjl, 
Dewch, dewch i gjd i gadw gwjl. 
2 Mae llais o ddirfawr hedd 
Iîjd heddjw ar eich ol : 
Mjn Dirwest hardd ei gwedd 
Eich derb jn jn ei chol : 
O dewch, O dewch, raewn hjfrjd hwjl, 
Dewch, dewch i gjd i gadw gwjl. 

083» Baner Rhinwedd. . . 31. G. 8, 6. 

MAE baner rhinwedd ar j maes, 

A phechod cas jn ffoi, 
Ac o du sobrwjdd wele'n awr, 

Mae'r frwjdr fawr jn troi. 

2 I lawr daw'r eilun jn ddibarch, 

Fel Dagon Avrth arch Duw; 
Ac fe ddilëir cjn bo hir 
Ei goffa o dir j bjw. 

3 Aed afon iachawdwriaeth gras 

Drwj'r ddaear lâs o'r bron, 
Ac jfed holl genedloedd bjd 
O ddjfroedd hjfrjd hon. 



HYMNATJ. 565 

084:« Ardystio...M. H. 

YIST ewyllysgar, pwy a ddaw, 
I arwydd-nodi'n deg â'i law, 
Mw} r nad arfero tra fo byw 
Ddiodydd meddwol o un rhyw? 

2 Mae'n rhaid croeshoelio'r cnawd ar frys, 
Marweiddio chwant, enwaedu blys ; 
Bydd blasuY gwin a'r ddiod gref, 

Yn dramgwydd ar ein ffordd i'r nef. 

3 Gwareder ni trwy ddwyfol ras, 
Rhag llwybrau yr ysbeilydd cas ; 
Gweddiwn hefyd, mae'n llawn bryd 
Sobreiddio'r meddwon dros y byd. 

8 5* DigareguW ffordd. ..M. N. 8, 7, 4. 

DIGAREGU ffordd i'r Arglwydd, 
Y mae sobrwydd yn ein bro ; 

Ar ryw luoedd hyfryd goncwest 
Gâdd Oymdeithas Dirwest, do ; 

Llwyddiant iddi 
Dros y ddaear faith i gyd. 

O 8 6» Ymbil am lwyddìant...M. N. 6, 6, 8. 

O TYWALLT ar ein gwlad 

Dy fendith, Arglwydd mawr, 
Grym meddwdod yn ddiwad 

A gwympo'n llwyr i lawr : 
Boed iddo deimlo marwol glwy', 
Fel na bo son am dano mwy. 
2 Ei amddiffynfa sydd 

Yn siglo, er mor gref ; 
Ar ddarfod mae ei ddydd, 

Mae'r nef i'w erbyn ef ; 
Ymrestrwn oll yn fyddin wiw, 
Awn yn y blaen, o'n tu rnae Duw. 



5GG HYMNAU. 

3 Fe gan telynan'r nef, 

Ar gwymp y gelyn mawr, 
Bêr anthem hyfryd lef, 
Oydnna 11 n y llawr ; 
Ceir miloedd yn moliannu 'nghyd, 
Am ei alltndio ef o'r byd. 



9 § T, Pawb i'w bleidio. ..31. N. II au. 

ODEUWCH! Odeuwch! O deuwch i gyd, 
I'r maes i wrth'nebu drwg fedd'dod y byd ; 
Mae Dirwest 3 T n sobri y meddwon yn awr, 
Aed medd'dod yn fuan fel Dagon i lawr. 

2 Dewch feddwon afradlon, O deuwch i gyd, 
Gwna dirwest eich sobri a'ch gwnenthnr yn glýd ; 
Yr yfwyr cymedrol dewch chwithau'r un wedd, 
Aed diod y meddwyn i eigion y bedd. 

3 BrofFeswyr crefyddol, gweithiwch eich 

rhan, 
Er codi Dirwestiaeth yn fuan i'r làn ; 
Gorchfyga ar fyrder, mi welaf y wawr, 
Aed medd'dod yn-fnan fel Dagon i lawr. 

4 Blant tirion yr Ysgol, O deuwch yn rhwydd 
I bleidio'r Gymdeitlias — dymunwch ei llwydd; 
Athrawon caredig, deuwch vn mlaen 

I ochr Dirwestiaeth i seinio ein cân. 

5 I'r meddwol ddiodydd rhown fíarwel yn awr, 
Ni gawsom ein siomi, do, ganddynt yn fawr ; 
Pwy eto yn ufudd heb oedi a ddaw ì 
Dirwestiaeth orchfyga, mae'r dyddiau gerllaw. 



HYMNAU. 567 

ff o o • Hyfrydwch Dirwest. ..M. H. 

YIST mlaen yr awn dan ganu 'ngliyd, 
Yn ngwyneb gŵg a gwawd y byd ; 
Mae'n fraint i ni gael dwyn y groes 
Dan faner sobrwydd hyd ein hoes. 

2 Oeir golwg hyfryd cyn bo hir, 
Ar holl derfynau maith ein tir ; 
Bydd peraidd ganu am y gwaed, 
A'r gelyn meddwdod dan ein traed. 

989« Ymdrech am goncwest...M. JV*. 8, 8, 7. 

AWIST yn llon dan faner Dirwest, 
Ac ymdrechwn am y goncwest, 

Buddugoìiaeth sydd o'n tu : 
Ehoddwn fioedd o eigion calon, 
JSTes bo gwersyll y gelynion 

011 yn ffoi mewn dychryn dû. : 
Er mor gryf yw adeiladau 
J ericho, a nerth ei chaerau, 
Syrthio wnant i'r llawr yn ddiau, 
ílaen nerthoedd Duw y duwiau ; 

Awn mae Brenin nef o'n tu. 

2 Melys fydd y waredigaeth 
O law medd'dod a'i lywodraeth, 

A holl allu'r gelyn cas: 
Clywer trwst ei godwm nerthol, 
Ac aed sain ei lef augeuol 

Trwy derfynauY ddaear lâs: 
Boddi wnelo'r gelyn creulon, 
Fel hen Pharao yn yr eigion, 
Seiniwn ninau gân hyfrydlon 
"Wedi dianc o'i afaelion, 

O wir fawl i Dduw a'i raa. 



568 HYMNAU. 

I# ff O a Goruchafiaeth. . . M „ JV. liau. 8 llm. 

BETII } 7 w'r c} 7 nhwrf sydd yn bod? 
Byddin dirwest sy dd yn dod ; 
Beth yw amcan hon yn awr? 
Tori meddwdod cas i lawr ; 
A yn farwol i'w ei fedd, 
O dan glwy' dîrwestol gledd, 
Ar ei fedd rhoir careg fawr, 
Fel na welo byth y wawr. 

2 Yna dirwest gân yn llon, 
Am yr ornchafiaeth hon ; 
Byth ni welir meddwdod mwy, 
Aeth i'r gìaddfa dan ei gìwy' ; 

hyn alìan sobrwydd íÿdd 
Yn teyrnasn nos a dydd, 

Yn ein gwlad mewn rhediad rhwyd<3 ? 
Heb y gelyn yn ein gwydd. 

« " I hwy mae gwae ?" ..M. R. 

1 BWY mae gwarth ar g'oedd 7 
A bloedd a dadwrdd blin ? 

Ac ochain trwm i bwy y mae- ? 
A gwae, ond yfwyr gwin ? 

2 Ni chwynwn byth ar ol 
Gwlybyroedd meddwol mwyr 

I'w gwrthod oll rhoddasom Iaw ; 
?wy eto ddaw ? O pwy ? 

3 Myrddiynan dros y byd, 
O'n cyd-ddirwestw}T ceir ; 

O'u meddwdod blin, trwy ddirwest dêg> 
Ychwaneg a iachei.r. 



EYMNATJ. 569 

4c Y Jubili a ddaeth, 

Er rhoddi'r caeth yn rliydd :. 
Cyd-lawenhawn ddìrwestwyr da ; 
Hosana ! dyma'r dydd. 

0«$2« Diolch am Ddirwest...M. JV. 6, 8, 6— 2il. 

DIOLOH i ti, Dad, 

Am ffordd i sobri'n gwlad, 
Gwell gwedd cyn hir fydd ar ein tir, 

Oaiff luoedd wir wellhad ; 
Caii's meddwdod sydd yn colli'r dydd, 

A'i ddeiliaid prudd bob rhai ; 
Fe dorodd gwawr diwygiad mawr, 
Fe gwymp y cawr a'n blinai lawr, 

Mewn llwydd yn awr mae'n Uai. 

gínfbtmmh 



«f îf «*• Marwolaeììí y Cristion. 

BUR wreichionen oddi fry, 
Gâd, O gâd dy farwol dŷ ; 
Braw a gobaith, ing a hiraeth, 
Poen ac elw y w marwolaeth ; 
Paid, hoff natur, paid a'th gur, 
A gâd im' farw i fywyd pur. 

2 Cly wch ! gan engyl sibrwd sy, 
Tyr'd, chwaer ysbryd, esgyn fry ; 
Beth yw hyn sy'n dwyn íÿ mryd, 
Cau fy ngolwg ar y byd, 
Boddi'm hysbryd, dwyn fy nghlyw ; 
Py enaid, dVed, Ai angeu y w ? 

3 Mae'r byd yn ffoi, mae'n cilio draw, 
Mae'r nef yn agor ar bob llaw, 

A sain seraphaidd lu ; 



570 HYMNAU. 

Rhowch, rhowoh im' hwy], âf uwch y llawr, 
Pa le mae'th rym, O uffern fawr, 
A'th golyn, angOu du ! 

%P If4» Y cyfiawìi drig yn y nef. 

Y OYFIAWN" drig yn y nef 

Gyda Duw a'r Oen, 

Yn rhoddi clod 

I Dduw am ei ras a'i fawr gariad rhad. 

Maent wedi cyrhaedd pen eu taith, 

Gyda'r seintiau canant geinciau, 

ISTefol odlau mawl i Dduw, 

Am eu cadw'n fyw. 



A gymerwyd oW 12fed Salm. 

BENDIGEDIG fyddo yr Arglwydd Dduw, 
Duw Israel; yr hwn yn tìnig sydd yn gwneuth- 
ur rhyfeddodau : bendigedig hefyd fyddo ei 
enw gogoneddus ef yn dragywydd; a'r holl 
ddaear a lanwer o'i ogoniant. Amen, Amen. 

ö©0» Ibwy y perthynmawl. 

I BWY y perthyn mawl? ISTid i ni, Arg- 
lwydd, nid i ni ; ond i'th enw dy hun dod og- 
oniant. Haleluia, Amen. 

00^. Can Miriam. 

SEINIWOH y dympan dros fôr yr Aifft brudd, 
Jehofa orchfygodd, daw Israel yn rhydd ; 

Cenwch, fe ddrylliwyd goríalchedd y gelyn; 
Cerbydau, marchogion, a chedyrn o'r bron, 

Bu'n ofer eu hyinífrost, yr Iôr a'i orchymyn 
A gladdai'r holl íyddin yn nyfnder y dòn : 

Seiniwch y dympan dros fôr yr Aifft brudd, 

Jeliofa orchíÿgodd, mae Israel yn rhydd. 



HYMNAU. 571 

2 Clod i'r Gorchfygwr, ardderchog y gwnaeth, 
Ei air oedd eitì cleddyf, a'i íFûn oedd ein saeth, 

Pwy geir i adrodd i'r Aifft y flin helynt, 
Trychineb eu dewrion lluosog en rhif, 

O'i golofn ogonawl edrychodd Duw arnynt, 
A soddai'r beiìch filwyr yn eigion y llif, 

Clod i'r Gorchfygwr, ardderchog y gwnaeth, 

Ei air oedd ein cleddyf, a'i ffû.n oedd ein saeth. 

«f •? c$ • Cwymp Babel. 

FE gwympir muriau Babel fawr, 

Fe'i gwneir yn wastad gyda'r llawr ; 

Cyd-lawenhewch, anẃÿliaid nef, 

Duw a wrandawodd ar eich llef, 

I lawr, i lawr i'r dialedd-fôr mawr, 

Hi gwymp, hi gwymp, mewn mynud awr; 

Rhyw ddycbrynadwy foddion íÿdd 

1 ddymchwel hon, 

Ac mwyach bydd yn brudd ei bron. 
O ddedwydd awr tra mawr gorfoledd fydd, 
Pan welir meibion Sîon oll yn rhydd; 
Pryd hyn y dedwydd fyd, ac uchel gân, 
Ddadseinia íbliant y Gwaredwr glân. 
Haleluia, Amen. 

ö@0« T'reioch y Symbal. 

T'REWCH y Symbal bêr a'r Tymbal, 
Chwythwch yn yr udgorn mawr, 

Chwyrn y taflwyd, rhagddo dygwyd, 
Pen Goliah falch i lawr: 

2 Ceryg afon, nid eirf y dewrion 

Mynai gwron Judah i gyd ; 
Baner codwch, mawl dyrchefwch, 
Duw sydd ben rhyfelwr byd. 



572 HYMÌTAU. 

3 Gwel yn nesu â dawns a chann, 
Merched Israel yn íìnteioedd, 
Seiniwch fryniau a dyífrynoedd, 
Baner codwch, mawl dyrchefwch, 

Duw sydd ben rhyfelwr byd. 

4 Duw'r taranau rwyg yn ddarnan, 

ISferth a gryin Philistia gref. 
Beth yw dynion'i DduwSion? 
Duw y lluoedd ydyw ef. 

5 Beth yw mawredd dyn yn awr 

. O flaen Duw liwy ddont i láwr, 
Nerth a balchder trawsder trwch, 
Duw a'u dwg i'r llawr a'r llwch ; 

Molwch, genedloedd, molwch ef, 

Hosana hyd y drydedd nef, 

Hosana, Hosana, Hosana. 

lOOO» " Teilwng yw'r Oen." 

TEILWNG yw'r Oen a laddwyd i dderbyn 
gallu, a chyfoeth, doethineb, anrhydedd, gogon- 
iant a bendith ; canys ti wyt deilwng, O Dduw, 
igymeryd gallu, achyfoeth, doethineb, anrhyd- 
edd, gogoniant, a bendith. Oan's lladdwyd ti, 
a thi a'n prynaist ni i Dduw trwy dy waed. 
Bendigedig fyddo Duw. 

Teilwng y w'r Oen ; bendith, anrhydedcl, go- 
goniant, a galln, i'r hwn sydd ar yr orseddfainc, 
ac idd yr Oen byth bythoedd. 

lOOl* Tw chanu ar agoriad Addoldìj. 

AI gwir yw y preswylia Duw ar y ddaear? 
"Wele nefoedd y nefoedd ni allant dy gynwys di. 

1002« Benditlúad. 

GR AS ein Harglwydd Iesu Grist a chariad Duw 
a chymdeithas yr Ysbryd Glân a fyddo gyda 
chwi oll, Amen. 



HYMNAU. 573 

(totionímit Vv îBrmìroìí» 



1003. m.h. 

I DAD y trugaredd.au i gyd, 
Rho'wn foliant, hóll drigolion byd ; 
Llu'r nef, moliennwch Ef ar gân, 
Y Tad, y Mab, a'r Ysbryd Glân. 

1004. M. H. 6 uin. ■ 

Í'R Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd Glân, 
Yn un Duw hyfryd diwahân ; 

Ar iichel gân dyrchafwn glod ; 
Fel'r ydoedd Duw cyn llunio dydd, 
Yr un uwch sêr yr awrhon sydd, 

Ac felly bydd Ef byth yn bod. 

1005. M.S. 

ADDOLER Duw y Tad, yn nghyd 

A'r Mab a'r Ysbryd Sanctaidd, 
Yn mhlith y saint dan wybren sy, 

A'r dysglaer lu nefolaidd. 
1006 k Jf. iV.8,7. 

BOED i'r Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd, 

Un Duw hyfryd diwahân, 
Gael yn bàrchus felus foliant, 

A gogoniant fyth ar gân; 
Fel yr oedd o dragwyddoldeb, 

Mae mewn undeb hyd yn awr, 
Bôd heb ddim cyfnewidioldeb, 

Byth, i dragwyddoldeb mawr. 

1007. M.Ç. 8,6. 

GOGONIANT fyth o fo i'r Tad, 
Mab rhad, ac Ysbryd Glân ; 

Fel'r oedd, y mae, bydd felly'n bod 
Un haníbd diwahân. 



574 HYMNAU. 



» • M.JST. 8, 6— hjdd. 

I'R Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd Pur 
Boed mawl trwy gonglau'r nefol dir, 

A'r eglwys ar y llawr, 
Am garu a phrynu ar y bryn, 
Sancteiddio'r brwnt, a'i gànu'n wyn, 

Trwy ras anfeidrol fawr. 



ff t JV'. 7, 6. 

GOGONIANT, moliárit míloedd, 

Ar gyhoedd yn uu gân, 
I'r Tad, a'r Mab, a'r Ysbryd, 

Duw byfryd diwahân ; 
Tel'r oedd o dragwyddolfyd, 

Heb newid, y mae 'nawr, 
Ac felly bydd mewn purdeb, 

I dragwyddoldeb mawr. 

10 ÌO* Ton Meifod. 

GOGONIA¥T i'r Tad 

Yn rhwyddaidd, a'r Mab rhad, 
A'r Ysbryd Glân pur, 
Cyd-roddir pob mawrbad; 
TragWyddol fythol Fôd, 
Cyn llunio'r haul na'r rhód, 
Clod, clod, di-lyth fawl a bendith, 

Byth iddo'n bod, 
Eho'wn fawl mewn gorfoledd, 

Modd puraidd i'n Pen, 
Ar liniau moliannwn, 

Canmolwn, Ainen, 
Rho'wn heb ataliad foliant di-]ys, 

Rhwydd ís rhod, 
Clod, clod, dilyth fawl a bendith, 

Byth iddo'n bod. 



MYNEGAI I'R MESURAÜ. 



Y RHAM GYNTAF. 



HYMN. 

M.H î— "4 

M. H. D 75-80 

M. H.611in 81—97 

M.8,8 ...98-106 

M. N. 8au 10/-122 

» 9,8 123—137 

" 8,8,7...- 138 

M. S - 139—183 

M.N. 8,7 .184-202 

» 8,7,4 263—306 

» 8,7, 3 307—318 

M. S. D ..319-321 

M. C. 8,6 322-384 

M. C. D .385—393 

M. N. 8, 6— laf 394 

" 8, (i-2il 395—399 

" 8, 6 -3ydd.... 400-402 
» 8, 6— 4ydd....403— 410 

" 8, 6— 5ed 411—415 

» 8, 6— 6ed 416—418 

" 8,6,5.. 419—420 

" 8, 4— laf 421—424 

» 8, 4— 2il 425—426 

" 8,3,6 ...427—429 

» 7iau „..430—434 

" 7iau 611iu....435— 438 
" 7iau 8 11in....439-~ 441 
" 7,7,8.. ..„442—446 

» 7,6 447—497 

" 7, 6:411in....498 

" 7, 6:3 11in....499— 501 

» 7,6,8 ...502—504 

" 7,6,5 \..505— 507 



HYMN. 

M.N.7,5, 8 508-509 

» 7,5,6, 8, 9.... 510— 511 

» 7,4... 512—528 

» 7 3 529—533 

M. B. C 534—536 

M. B 537-554 

M. B. D 555—572 

M.N.2,8 573-592 

»' 6au 593 

» 6, 8,6— laf.... 594— 599 
" 6, 8, 6— 211.... 600—604 

" 6,8,4.... 605—612 

» 6,6,8 613-642 

» 6, 5— laf 643—644 

" 6, 5— 2il 645—646 

» 6,4 647—660 

" 6,4,8,7 661—668 

' 5,4,6 669—675 

» 5 11 676—677 

" 5,8 .678—685 

" 5,7,9 686—691 

5, 6— laf 692—695 

5, 6— 2il 696 — U98 

5, 6— 3ydd....699— 703 

9au 704 

lOau 705—719 

10, 11— laf....720— 721 

10, llr-2il 722—724 

llau 725—737 

llau. 611in....738 

11, 9— laf 739—740 

11,9— 2il 741 

12au 742—746 



YR AIL RAN, NEU Y SALMAU. 

M. H.— 747, 749, 754. 757, 760, 766, 768, 774, 783, 791, 794, 
802, 811, 816, 818, 819, 825, 835, 839, 841, 842, 845, 861, 
864, 876, 882, 883, 886', 887, 889, 890. 

M. H. D.— 761. 

M. H. 6 llin— 793, 807,'82O, 821, 851, 852, 875. 

M. N. 8au.— 834, 850, 850. 

M. N. 9, 8.-762, 767, 786, 796, 797, 799, 817. 

M. S.— 748, 750, 751, 752,-753, 755, 756, 758, 764, 771, 772, 
775, 776, 777,' 778, 781, 784, 787, 788, 798, 803, 804. 805, 
809,815. 822, 823, 826, 828, 830, 831, 832, 837, 838, 840, 
843, 846, 847, 855, 857, 859, 860, 865, 808, 869, 872, 874, 
879, 880, 884, 885, 888, 898, 900. 



576 MYNEGAI I'R MESURAU. 

M. N. 8, 7.-792, 806, 808. 810, 814, 833. 848, 849, 862. 

M. N. 8, 7, 4.—830. 

M. C. 8, 6.-795, 870, 873, 877, 878, 881, 891. 

M. C. D.— 763. 

M. N. 7, 7, 8.-853. 

" 7, 6.-782, 785, 789, 790, 812. 

" 7, 6, 7.-899. 
M. B. C — 801, 866. 
M. B.— 892, 896. 
M. N. 2, 8.-858. 

" 6, 8, 6— laf— 867. 

» 6, 6, S.— 759, 769, 770. 773. 779, 780, 824. 893, 894, 897. 

» 6, 4. 8, 7.— 813. 

" 5, 6— 2il.— 895. 

" 10au.— 844. 871. 

" lOau 6 llin— 854 

" llau.— 765. 

" 11, 12.— 827, 829. 
M. 50ain Newydd.— 800. 
Ton Meifod— 863 

Y DRYDEDD RAN. 
M. H— 902, 903, 910, 912, 919, 922, 928, 929, 942, 947, 962, 

964, 967, 969, 974, 976, 984, 988. 
M. H. 6 llin.— 916, 918, 933. 
M. H. D— 940, 941. 
M. N. 8, 8, 7.-989. 

M. S.— 906, 930, 931, 953, 960, 965, 972. 
M. N. 8, 7.— 915, 920, 923, 924, 934, 939, 950, 951, 952, 957, 

968, 970, 975. 
M. N. 8, 7, 8.-966. 

" 8, 7, 8, 8.— 981. 

» 8, 7, 4 —945, 948, 973, 985. 
M. C. 8, 6.— 901, 905, 909, 911, 913, 971, 983. 
M. N. 8, 6— 3ydd.— 907. 

» 8, 6— 4ydd.— 904, 955, 958. 

" 8, 6, 8, 8.-979. 

" 7iau.— 925. 

" 7iau, 8 llin.— 990. 

» 7, 7, 8.-977. 

» 7, 6.-932, 935, 944, 946, 959, 977. 
M. B.— 983, 991. 
M. B. D.— 961. 
M. N. 6, 8, 6— 2il.— 992. 

" 6, 6, 8, 8.— 980. 

" 6, 6, 8.-908, 949, 954, 982, 986. 

" 6, 4, 8, 7.— 914. 

" lOau — 921,938, 978. 

" 10, 7.-926. 

" 1 1 au.— 936, 937, 943, 956, 963, 987. 

" 12au.— 917. 
Tou Listoü.— 927. 



V 



^2 



VA 




^ 




«* 


3§ 


ì* 


& 


'tW 


S 


u 


* 


* 




ŵ 


£ 


* 


• 





p* 


* 


M 







V 



c~