Skip to main content

Full text of "Codex diplomaticus et epistolaris Moraviae"

See other formats


CODEX 



yo 



DIPLOMATICUS ET EPISTOLARIS 



M R A V I A E. 



STUDIO ET OPERA 

A]¥To^ii doczi:k9 

SOCIETATIS SCIKXTIAIUM BOE.MICAE ET ALIARUM 3IEMBRI, 

PROFESSORIS 1'L'ULICI NEC XOX III.STORIOURAPUI STATUUM MARtHIOXATLS 

MORAVIAE. /^<^^ 




T 31 U S S^ C U N D U S 

AB AXXIS 1300— 134U. 



OLOMUCII, 1839. 

KX TYPUOn.tl>HIA .tl,UVSII S H. A RK 1 T X L. 




1123973 



EXCELLENTISSIMI AC ILLUSTRISSIMI 

D03nNI, D03nNI 

ANTONII FRIDEIIICI 

E C 31 I T I B U S 



»1: MITTROWIC ET lirEjfllSIj, 

DOMINI IN WIESENBERG IN 3I0RA\IA; SUAE SACRAE 
CAESAREAE REGIAEQUE MAJESTATIS CONSILIARII INTOII 
ATQUE CA3IERARII ACTUALIS ; EOUITIS AUREI VELLERIS; 
SOIULOUE ORDINIS CAESAREI AUSTRIACI LEOPOLDINI, CUJUS 
ET CANCELLARIATU I UNGITUR, NEC NON ORDINIS S. JOANNIS 
HIEROSOLYMITANI 3IAGNA CRUCE DECORATI; SUPRE3II REGNI 
CANCELLARII; PRAESIDIS CAES. REG. AULICAE IN STUDIIS 
C03OIISSI0NIS; PLURI3IARU3I SOCIETATU^I A SCIENTIIS 
3IE3IBRI 3IERITISSI3II etc. etc. etc. 

SUB AUSPICIIS NEC NON IMPENSIS. 



I. 



Bavarus, episcopm Olomucensis, ecclesiae in Eiwanowice, fratmm hospitalis 

s. Joannis, capelfam in Hostice cum dole a Petro comite de Rusinow collatam 

confirmat. Dt. in Eiwanowice XIII. Kal. Novemh. 1^00. 

B.(anarus) dei g;racia Olomucensis episcopus vniuersis Christi fidelibus 
presens scriptuin inspcctiiris saiuteiu in Domino. Noueritis omnes. quod 
nobilis vjr Petrus comes de Rusinoue ecclesie fratrum hospitalis s. Johainiis 
m Ivvanouici pia ductus deuotione capellam in Gosszice in perpetuum here- 
ditarie possidendam contulit et accedens ad nos nobis deuote et humiliter 
suppUcauit. quatinus pietatis sue donuin auctoritate nostra ordinaria con- 
fii-maremus. quod nos intuitu hospitalitatis et deuotionis fratrum preiatorum 
de domo s. Johannis libenter fecimus. conlirmantes nichilominus eciam d(»tem 
eiusdem capelle cuin decimis plenariis ville prefate. sicut in priuile«'io beate 
memorie venerabilis episcopi Peregrini predecessoris nostri latius expressum 
reperitur. quod priuile^ium una cum nostra pagina prefatis fratribus 
tradebatur. Si (|uis autem Jianc nostiam conlirmationem seu ipsam capellam 
aut eius dotem uel ministros ausu temerario inuaserit. excommunicamus et 
darapnamus ips*um tradentes Sathane et abyron., nisi redierit ad peni- 
tentiam et debitam satisfactionem. Datum in Ivvanouici XIII. Kalendas 
Nouembris. Pontificatus nostri anno primo. 

£ fasciculo copiatorum diplomatum in archivo Melitensium Pragae. 



n. 

Premish rex Boemorum, confert in remedlum principum Morariensium 

Wladimjri et Bretislai animarum villam Stepanowice monasterio Gradicensi^ 

nec non exemtionem ceterarum vitlarum concedit. 130i. 

Aiino doininice incarnationis 31. CC I. epacta XIIII. concurrente 
A'II. indictione IIII. Eoo Premizf, dei g^iacia III. Boeinorum rex, con- 
siderans, quanta reruiu instabilitate presentis uite prosperitas euoluitur, 
quantis quibus<pie pressuris et ang-ustiis rerum prouectus ag"itentur, preci- 
pue tamen claustralium beneficiorum ac monasteriorum ceterorum persecu- 
tiones in futurum precauens inopie fratrum ecclesie, que est secus urbem 
Olomuch in nomine sancte et indiuidue trinitatis edificata, et in honore 
sancti prothomartyris Stepliani dedicata, aliquatenus succurrere dio;num 
duxi. Ante omnia tamen pie conuersationis eorum studium, iusticie formam 
et uirtutis constantiam in mandatis diuine leg-is et sanctorum patrum statutis 
preuidens, vt essem plantatus in domo domini, et memoriale meum in atriis 
donius eius, vt cedrus libani perpetuo sic effloreret, tantorum dei adhie- 
tarum orationum cupiens particeps fieri, desiderio animi in deum feruentis 
accensus, tandem me ipsorum precibus comniendaui, et deuote niunus com- 
niunionis suscepi. Dilectissimos sjquidem fratres meos in Christo, ne gra- 
tuito mihi concessa fraternitate aliquatenus deserere uidear, pro mea reg-ni- 
que mei incolumitate ac stabilitate, iusticie debito ac misericordie precibus 
informatus, unaque pro germani fratris mei Wladizlay, marchionis Mora- 
uicnsis sospitate, necnon et vxoris mee, filie reg-is Vng-arorum, et regine 
Boemoruin Constancie, et filii mei Wratizlay meorumque remissione pecca- 
torum, et ceterorum fratrum meorum, Wladimiri videlicet.ac Brecyzlay, 
|)rincipum Moravieiisiuin, qui iam vinculis carnis absoluti debitum nature 
persolueruiit, consensu omnium nobiliorum Boemorum ac 3Iorauorum, villam 
nomine Scepanouiche, insuper et per omnes uillas omnem censum annualem, 
qui collecia nuncupatur, eidem moiiasterio predicto beati prothomartyris 
Stephani in vsum fratrum perpetuo possideiida concessi. Preterea ab 
orani seruitutis iugo ita liberas reddidi, vt nec uillici principum, vel militum 
serui castrorum, vel dominorum liberi, eas ullo ausu in omni casu hono 



uel malo ingredi presumant, donec domino abbati vel ceteris fratribus uel 
curiali eorum casu manifestato accusatus uel accusandus, iudicandus uel 
dampnandus, fur uel homicida omni iudicio uel satisfactioni per eos repre- 
sentatus asistat, et in eo omni, quo judicatus subcubuerit, nuili preter abba- 
tem et fratres respondeat. Sed ne processu temporis, quod geritur in 
tempore, labatur cum tempore, hoc euidens priuilegium presentis scripture 
memoria cum sio;iUi nostri impressione et harum personarum testimonio 
roboraui. Bawarus, Olomucensis XIIII. episcopus. Daniel Pragensis XVI. 
episcopus. Albertus abbas de monte ,Syon. Mislen abbas de Lutomischeh 
Georgius abbas de Luca. Tyburcius abbas de Trebech. Florianus pre- 
positus Pragensis. Christianus prepositus Wissegfradensis. Aiulreas pre- 
positus Bolezlauensis. Baldwinus decanus Olomucensis. A italis canonicus 
Pragensis. Slauco camerarius Boeraie. Boguzlaus camerarius Morauiensis. 
Cyrnin cum fratre suo Brecyzlao. Jarozlaus. Bog-uta. Budiuoy. Jacobus. 
Seraizlaus. Blud. 3IedI. Predbor. Sobog-ird- Sdizlaus. Sub eiusdem uero 
sigilli munimine, interuentu predicti abbatis Hermanni et fratrum eorundem 
et testimonium supradictorum has uillas confirmaui Tridmirici, Budkouene, 
Weletin, Syracouici, Opatouici, Zirouici, qvinque tabernas, I. in Olomuch, 
II. Techelschyh, III. Nakel, IV. Bvnovich, qvinta in Oppaua. Igitur ego 
Bawarus Olomucensis ecclesie XIIII. episcopus, et Daniel sancte Pragensis 
ecclesie eplscopus, huic tali decreto bannum apponiraus, vt, si quis teme- 
rator huius rei aut contemptor exstiterit, perpetuis subiaceat cruciatibus 
innodatus, et sanctorum dei, quorum ibi reliquie continentur, meritls et 
intercessionibus sine intermissione cum Juda traditore saluatoris suppliciis 
maneat deputatus inferni. Amantibus et laudantibus hec pro posse quoque 
augentibus sit salus et protectio, pax et exultatio nunc et in evvm amen. 



Ex originali in c. r. archivo aulico Vindobonae — cum sigillo appenso 
oblongo laeso et attrito. — Apographum in codice Gradicensi et amia- 
libus ejusdem monasterii. — 



III. 

PremysU rex Boemonim, monasferio lAtomj/sIensi concedit decimas rome' 

rales in circuilu Grutow (^ChrudJtn), et facnllalem rendendi capellam 

s. Joannis in Moravia. Mense Junio^ iSOl. 

In nomine domini. amen. Quoniam facta hominum tempore labente 
obliuionis nube teg^untur, nisi litterarum lucidis monimentis perhennentur, 
sapientia prouidorum uirorum sahibriter prouisum est, ut memorlam rerum 
^estarum posteris scripto transmittamus. Hinc est, quod ego Premisl 
miseratione diuina Boliemorum rex tertius, frao^ilitati conditionis uite mee 
consulens, pro remedio peccatorum moorum contuli Mizleno abbati de Luto- 
mizle et conuentui eius denariorum uomeralium decimas in circuitu, qni 
nominatur Grutou, undique per omnes uillas militum meorum, qui astantes 
huic traditioni acclamabant, ipsos meam ordinationem laudare. Item in 
remedium anime pie memorie Brecizlai ducis Morauiensis de prouincia 
Breczlaue confirmo auctoritate reo;ia capellam sancti Johannis in Morauia 
cum suis pertinentiis eisdem fratribus in Lutomizle, licet per prefatum ducem 
sine iuris modo et priuilegii formata ipsis collata esse dinoscitur, con- 
cedens ipsis ad petitionem fratris nostri dilecti Wladizlai nomine, marchionis 
3Iorauie, facultatem prefatam capellam cum suis pertinentiis propter uiarum 
distamen inanibus prefato fratri nostro vendendi. Ne autem super huius- 
modj mea ordinatione procedente tempore aliqua neg^ligentie uel contrarie- 
tatjs oriatur occasio peruersa, hanc pao;inam posteris transmittere duxi 
dig-num, atque sigilli mei appensione roboraui. Testes, quonim nomina 
huic pag;ine inserere precepi, sunt hec: Daniel Prao^ensis episcopus. Al- 
bertus abbas de monte S)on. Florianus prepositus Prao^-ensis. Christianus 
prepositus Wisseo;radensis. Andreas prepositus Bolezlauensis. vSIauco came- 
larius Boemie. Leo de Brunna. Cyrnin cum fratre suo Brecizlao. Jerozlaus. 
Bog;uta. Budiuoy. Blud. Medl. Sdizlaus. Welis. Jutron, Lutobor. Jacobus. 
Anno dominice incarnationis M. CC. I. Indictione IV. F-pacta XIIII. con- 
currente VII. mense Junio. Si quis tenorem priuilegii mei immutare tempta- 
uerit anathematis uinculo remaneat iiuiodatus. Amen. 

Ex originali in archivo ojusdem monastcrii in registratura c. r. Oiibernii 
Moravici. Sigillum avulsum. 



Premysl. rex Boemorum et dux Olomucenslum, Roberto, episcopo Olomu- 

censi decimas in prorincia Holasicensi dari constituit, villamque Drysice 

hereditarie confert. Mense Julio, l!<^01. 

In nomine sancte et indiuidne trinitatis patris et filii et spiiitus sancti. 
Notum sit uiiiueisis sancte relio;ionis christiane professoribus et in cari- 
tatis nnione fideiiter perseueiantibus. tam presentibus quam posteris. (piod 
ego Premisl. miseratione diuina opituiante. rex Boemorum tertius et dux 
Olomucensium reminiscens condicionis liumane. atque fragilitati mee con- 
sulens. pro remedio peccatorum meorum. cu|)iens |)articeps fieri eterne i etribu- 
cionis ab omnium bonorum retributore. cum coniug-e mea regina Consian- 
cia. et filio meo Wrafizlao. acclamantibus et laudantibus omnibus meis 
primaiibus. (am boemis quam morauis. constitui decimam episcopo dari in 
prouincia Golasizch undique per omnes uillas meas et militum meorum. 

uidelicet. VI. denarios de aratro secundum ius ecclesiastice 

institucionis et antiquorum (radicionem patrum. ^eruntamen quia facta 
mortalium tempore labente iacturam obliuionis plerumque senciunt. nisi 
monimentis litterarum alligentur. et eorum amminiculo ab obliuionis interitu 
defendantur. sapientum uirorum prouidencia salubriter prouisum est. ut 
paemoriam rerum geslarum posteris scripto transmittamus. Ne ig-itur super 
hac constitucione mea quam etiam diuine leges approbant. aliqua suboriatur 
neo^Iig-encia. uel controuersie admittatur occasio fraudulenta. summam rei 
geste posterorum memorie scripto transmittere dignum duxi. atque sig-illi 
raei inpressione confirmaui. Nomina eciam testium qui eidem actioni affue- 
runt. tam spiritualium quam secularium. presenti pag-ine inserere precepi 
quatinus testimonio multorum ueritas iunixa calumpniatorum compescat falla- 
ciam. Si quis autem irretitus uicio superbie hoc immutare attemptauerit. 
tamquam sacrilegus perpetuo anathemate damnatus perpetuis cruciatibus 
inferni deputetur. Isti sunt qui affuerunt. Bawarus episcopus. Jursik. 
Oirnin. Wlastibor. Boguzlau camerarius. Baluinus decanus. Zbineus archi- 
diaconus. Boscho archidiaconus. Walterus archidiaconus. Stephanus. .lacobus 
magi^ter. Jacobus comes de Wiscou. Sdizlaus subcamerarius. Petr. Po- 



mnemis. Medl. Suirch. Semlzlaus. Insuper eclam contuliraus ecclesie beatl 
Wencezlai martyris uillam Drissich hereditario iure possidendam hi tinem 
seculi. sub testimonio prescriptorum testium. quod siquis immutare laborauerit 
perpetuo anathemate remaneat condempnatus. Amen. Anno dominice incar- 
nationis 31. CC. I. Indictione V. Epacta XIIII. Concurrente MI. Mense Julio. 

Ex orig. in archivo capit. Olom. Sigillum attritum. Item apographum in cod. 
Olomucensi I. membr. f. 6. et Cremsirieusl D. AIII. 



V. 

Innocentius papa III. ..Duci Boemiae'*' scribit, ut Ottoni, Romanorum 
reg"i. adhaereat. Circa 1. Martium, I20I. 

Baluze — Regesta Innocentii III. De negot. imperii epist. 44. 



VI. 

Principes imperii (Jnter quos etiam rex Boemiae atque marchio Morariae) 

Innocentio papae III. scribnnt in favorem Philippi regis contra episcopum 

Praenesfinum, apostolicae sedis legatum. cc. 8. Septemb. 1301. 

^anctissimo patri, et domino Innocentio sacrosanctae Romanae sedis 
summo Pontitici vniuersali Dei g^ratia ^lao^deburg-ensis. Bremensis . archi- 
episcopi. Vvormatiensis, Patauiensis. Ratisponensis, Con.stantiensis, Augu- 
stensis, Ekstadensis, Ilauelberg-ensis, Brandeburgensis. 3Iisnensis, Nuem- 
bergensis episcopi, Bambergensis electus, Fuldensis, Herseueldensis. Campi- 
donensis abbates: rex Bohemiae, dux Zaringiae, et rector Burgundiae, 
dux Saxoniae, dux Austrlae ac Stiriae, dnx Aleraniae, Turingiae lant- 
grauius, marchio Morauiae, orientaiis, Alesensis, Brandeburgensis, marchio- 
nis, de Orlamunda, de Sumsenberch. de Brenen, de Avitin comites^ salutem 
et dtbitam in Christo reuerentiam. Extimare nou valet ratio, nec rudis 



siraplicitas hoc potest crederp. vt inde iuris cniusque surg^at turbatio. vbi 
iuris soliditas perniansit hactenus inconuulsa. quis tam duri etiaiu. tamqiie 
peruersi sensus extimet, vt inde emanet superstitio, vbi quiescere debet 
sanctitas. diuina etiam ordinatione. non humano iudicio pie et salubriter 
est prouisum, vt in vrbe Romana. vbi olim erat caput superstitionis, illic 
quiesceret caput sanctitatis. et suppliciter est omnibus orandum. vt ad 
extremitatem non atnaliaiur juincipium. ne Omeo-a dicatur reuolasse ad Alpha. 
Non erofo sacrosanctae Romanae sedis sanctitas, et cuncta pie fouens 
paternitas hoc sentire vllo modo vos permittit. ea. quae iuri dissona. et 
honestati contraria a domino Praenestino vestrae sanctitatis. vt ipse asserit. 
legato, in Romanorum regis electione snnt indecenter nimium perpetrata. 
vt de vestrae mirae prudeiitiae prodierint conscientia. nec sanctissimam 
sancti coetus cardinalium credimus iiuc conniuentiam accessisse. Quis enim 
huic similem audiuit audaciam? quis verus accedere potest testis, fore hactenus 
sic pracsumptum, cum nec hoc testetur fabula. nec affirmet res o;esta. nec 
cuiusque hoc codicis asseueret series? Vbinam leo^istis, o summi Pontifices, 
vbi audistis sancti patres totius ecclesiae cardinales antecessores vestros, 
vel eorum missos Romanorum reo^um se electionibus immiscuisse, sic vt 
vel electonim personam g-ererent, vel cooiiitores electionis vires trutinarent 
respondendi insiantiam vos credimus non habere. In Romanorum enim 
electione Pontificura hoc erat imperiali diademati reseruatum, vt eam Roma- 
norum imperatoris auctoritate non accommodata vllatenus fieri non liceret. 
Imperialis vero magnificentia. quae cultum Dei semper ampliare studuit. et 
eius ecclesiam priuileg-iorum specialitate decorare curauit, hunc honoris 
titulum Dei ecclesiae reuerenter remisit quod constitufio primi Henrici 
euidenter explanat, cuius series haec est, vt nuUus missorum nostrorum 
cuiuscunque irapeditionis arg-umentum in electione Romani Pontificis com- 
ponere audeat, omnino i^rolubemus. ,Si laicalis simplicitas bonum. quod de 
iure habuit. reuerenter conierapsit. sanctitas poniificalis ad bonum, quod 
nunquam habuit, quomodo manum ponitV sed cum vestrae sauctae curiae 
tanquara piae matris nos tangat opprobrium. cnm ad Romani imperij simus 
astricti titulum. eius iniuriam cogimur non tacere. Vobis ergo suprascri- 
pion.im principum cum dolore aperit vniuersitas. quod Praenestinus episcopus, 
in Romaiii refi-is electione coutra omnem iuris ordinem se ingessit, nec 



8 

videre possumns, cuius personam inculpabiliter g-erat: gerit enim vel personam 
electoris, vel personam co«;iiitoris. Si electoris, quomodo quaesiuit oppor- 
tunitatem, qualiter arbitris absentibus mendacio veritatem, et crimine virtutem 
mutaret? (piomodo enim ea |)ars principnm, quam numerus ampliat, quam 
difi^-nitas elFert, iniuste nimium est contempta? Et si cognitoris; hanc gestare 
non potuit: Romanorum enim regis electio si in se scissa fuerit, non est 
superior iudex, cuius ipsa sententia integranda, sed eligentium voluntate 
spontanea contuenda*, mediator enim Dei, et hominum homo (Miristus lesus 
actibus proprijs, et dio^nitatibus distinctis officia potestatis vtriusque discreuit, 
vt et Deo militans minime se neo;otijs imj^licaret secularibus ac vicissim nou 
ille rebus diuinis praesidere videretur, qui esset negotijs secularibus impli- 
catus. Sed si vos iudicem contiteamini, factum hoc excusationem habere non 
potest: vestrum enim in vos possumus exercere g-ladium, quia absente alia 
parte, sententia a iudice dicta nullam habeat lirmitatem. Quid erg-o praedicti 
Praenestini sententiam in Othonem firmare potuit, cum nihil ante in eo 
factum sif? nam quid erit, aut quas vires habere poterit, cpiod ab ijs sit, 
quos tenuior compescit numerus, quos minor comitatur auctoritas, quod 
partis alterius reddit absentia vitiosum? Coiitra eum ergo. qui talia ope- 
ratus est minus decentia, vester se rigor exerceat, sit in eum tantum pie 
saeviens disciplina. Vobis enim pater sanctissime insinuare decreuimus, 
quia electionis nostrae vota in serenissimum dominum nostrum Philippum 
Romanorum regem, et semper Augustum vna voce, vno consensu con- 
tulimus: hoc spondentes, hoc firmiter promittentes, quod a vestra, et Romanae 
sedis obedientia non recedet, et eum Deo, et vobis sua deuotio reddet 
acceptum, et filialis eum timor imbuet, et defensoris eum strenuitas cora- 
mendabit. Vnde petimus, vt veniente tempore, et loco, sicut nostri oflicij 
est, vnctionis ipsi beneficium non negetis. 

Rayiiald. Annal. Ecclesiast. T. XIII p. 70. 



VII. 

Philippi, Romanorum regis^ diploma — suh feslimonio Heinrici, marchionis 
Moraviae. Apud Babenberg XVIII. Kal. Octobris, iSOi. 

Jr hllippns rex .... Euiihardo Salzpurofensi arcliiepiscopo eiusque 
ecclesiae abbafias reg-ales Rieniisse et Sewe cnm earuni pertinentiis donat . . 
Apud Babinberc W\\\. Kalendas Octobris i!<i01 ... Testes Hertwicus 
bremensls archiepiscopus. Aodiscalcus Augnstensis episcopus. Diethalmus 
constantiensis episcopus. Conradus Ratisponensis episcopus. AVolfg-erus 
pattauiensis episcopus. Bernhaidus dux Saxoniae. Hermannus lantgrauius 
Thurino;iae. Heinricus marchio Morauiae. Comes Didericus de Landisperc. 
Huodolfus comes palatinus de Twing-en. Godefridus marchio de Rovraisperc. 
Comes Volricus de Berg^e. Comes Lodwicus de Wirtinberc. Waltherus 
de Langinberc. Albertus de entsee. Hadraarus de Cliunringen. Wichardus 
dapifer de Zebingen. Hertnidus de Orten. Covno burcgrauius de Wernin. 
Waltherus pincerna de schipfen. Lodwicus de Nlcastel et aiii . . . 

Monumenta Boica T. XXIX. P. I. p. 479. 



vm. 

Boleslans, dux Slesiae, coenobio Lubensi mille mansos circa metas Moraviae 

inter flumina Osoblaham et Stradunam restituit. Acta III. Idus 

Norembris, iSOi. 

In noraine doraini araen. Ne cum tempore transeunte. transeant 
a posterorura noticia que fuerint temporaliter facta et ordinata literarura 
debeut perhennari testinionio et a stipulacione proborura hominum roborari. 
Idcirco ego Bolezlaus dei gracia dux Zlezie. filius illustris quondam et 
maximi ducis wladyzlai declaro presenti pagina presentibus ac futuris cliristi 
fidelibus uniuersis. quod uenerande meraorie dominus Zyrizlaus quondam 
episcopus wratizlawie pio deuocionis affectu et ad meara ac baronura meorum 

2 



10 

peticionera. cnra vnanirai et pleno consensu capituli sui cenobium Lubense 
quod efi;o fundaui dotauit oranibus noualibus decirais uillanmi nouarura et 
agrorura in toto territorio legnicensi. que tunc fuerunt uel esse poterant 
In futurura. tam in raontibus quara in plano. Processu uero teraporis eodera 
pio patri uiam uniuerse carnis ingresso. filius raous Jarozlaus tunc dux 
de opol sibi in episcopatu succedens. sicuti contra rae patrem suum non 
lilialiter egit in raultis cura aput auunculura raeura heinricum quintura impe- 
ratorem cum raeo exercitu in expedicione in lorabardia per trienniura con- 
sisterera. sic quoque contra fundationem meara lubense cenobium consurgens. 
donacionera prefatam decimarura noualiura potencialiter irritauit. Ouem cum 
eg*o ad propria reuersus super eis comraonerera. respondif se uelle satis- 
facere ordini sed non claustro lubensi. A^nde uocatis aliquot fratribus de 
porta contulit eis mille mansos mao;nos in districtu dncatus sui circa meias 
moruuie inter duo iluraina Ozoblogam videlicet et slrudunum cum omni 
deciraatione inter eadera flumina usque ad Odram fluuium quera influunt 
et eos ibi in loco quera appellauit Jerozlaue collocauit. Eo auteui defuncto 
et potestate terre ad rae reuersa. Portensis conuentus. illiusque abbas. 
contuentes cenobij raei lubensis iniuriara et preiudiciura raanifestum. per 
sanctioncra quoque «•eneralis capituli quod interpellaui. prefatara donacionem 
tilij raei raeo cenobio Lubensi de raeo conseusu totaliter resignarunt in 
refusionem. deciraarura noualiura predictarura. Qua propter ego eosdem 
mille mansos cura oranibus attinencijs suis videlicet. aquis. pratis. ag-ris. 
slluis. melliliciis. decimis ut prius fuerunt. et cum orani libertate cenobio 
lubensi trado et confirrao in possessionem Ieg;ittiraara et eternam. Acta 
sunt autera hec. anno doraini millesimo ducentesimo prirao. tercio Idus 
Nouerabris. IndiCvione quarta. atestantibus probis et fide dignis viris. Vi- 
delicet doraino Cyprlano episcopo Wratizlauiense et canonicis eius. Benico 
decano. Eo-ydio archydiacono. Johanne cantore. Mao;istro odone. Martino 
cancellario. Felice. Mathya. Fryderico. Laurencio et laraberto. Item An- 
drea castellano glog-ouiense. Nenkero castellano de Bolezlauez. Stephano 
castellano de Le«;niz. Ino^ramrao castellano de wratizlaue. Voizlao iudice 
curie. Schanztoborio castellano de Zandowel. et aliis quara pluribus uiris 
nobilijjus et honestis. Amen. 

Exoriginali in rcgio provinc. arciiivo Wralisla viae accepi a Prof. Stcnzcl. 



11 

IX. 

Innocenflus papa III. rnarchlonem Moruvlae horfatur, uf a PhUippo recedaf, 
Offonisque regis grafiam invenire sfudeuf. Dafum Anagniae Idibus 

Decembris, 1201. 

Iniiocentius seruus seruorum Dei. Nobili uiro . . marcliioni Morauie 
salutem et apostolicam benedictionem. Cum (inem rerum prouidentia metiatur, 
et extendat sapiens sue considerationis aciem ad lutura, miramur non modicum 
et mouemur, quod cum te uirum esse noueriraus exercitatum in temporalibus 
et in aliis circumspectum, iii facto imperii cali«;are uideris et fiiiem eius 
improuidus expectare. Saiie cum sue uie dux Fhilippus propter impedi- 
menta, que in litteris g-eiieralibus uniuersis principibus destinatis nos memi- 
nimus expressisse nec possit, nec debeat ad imperii monarcbiam peruenire, 
iugiterque deficiat in se ipso, et pars eius de die iii diem amplius infirmetur, 
carissimus autem in Christo filius iioster illustris rex Otto iii Romanorum 
imperatorem electus uir sit iiidustrius et idoneus ad imperium obtinendum, 
fiatque iugiter in se ipso robustior et roborelur quotidie regnum eius, non 
debueras tamdiu incumbere baculo arundineo, <|ui maiium perforat initentis, 
sed illi potius adherere columne, que in petre soliditate formata nec plu- 
uiarum imbres, nec impetus numiiiuiii, aut uentorum formidabit impulsus. 
Cura enim Dominus quod de ipsius reo^is promotionc disposuerat, ab eterno 
iam inceperit temporaliter explicare, ac beneplacitum suura certis ex qua- 
dara parte iiidiciis reuelarit, cuiusdam latuitatis est species diuine uelle 
dispositioni resistere ac eius omnipotentie obuiare. Kcquid igitur expectas 
adhuc et non preuenis in benedictione dulcedinis regem ipsum, ut cum 
coronara acceperit de lapide pretioso, circa te regie beneuolentie dona 
diffundat, et mao;iiificet et iiiter se honoranfis honoret!:' Saiie priidentiam 
tuam iion credimus ignorare, (juod si ultimus ad fidelitatem eius uenire 
uolueris et post ceteros eius o^ratiam obtinere, aut nulUnii aut difricilem 
iuuenies ajiud ipsura accessum, nec uolet forsilan te ro«;atus recipere, quem 
tu non recipis cum rogaris. Audisse naraque te crediiiuis ex euangelica 
lectione quod uirgines que tunc tandem oleura eraere uoluerunt, cura sponso 
fuerat occurrendum, quia cum aliis intrantibus ad nuptias noii intrauerunt. 



i2 

Nescio uos audire meriierint iiouissinie uenientes, et clausa ianua oninis 
eis fuerit prechisus ing^ressus. Ne ig-itur nobilitati tue simile sic contingat, 
moneiuus et exhortamur attentius, consulimus et per apostolica tibi scripta 
mandamus, quatenus omni mora et difTicultate cessante ad eiusdem reg-is 
fidelitatem accedas, et sic eius obsequiis te addicas, ut dilationem temporis 
fideli auxilio redimas, et deuotionis constantia more dispendia recompenses; 
sciturus quod si nunc saltem audias et exaudias uocera nostram et con- 
siliis acquiescas, aj)ud reg^em ipsum interponemus efficaciter partes nostras, 
ut te in gratiam reo^alem admittat, et inter eos qui ei a principio astiterunt 
honoret. Datum Anao^nie Idibus Decembris. (fn eunclem modum duci 
Saxoniae, Bertoldo duci Zaringiae, diici Meraniae, comili Barensi, duci 
Amtriae, duci Bauaiiae^ marchioni orientali). 

Baluze. — E regestis Innocentii III. de negot. imperii. Epis^t. 98. 

X. 

Premyfil, qui et Ofakarvs, rex Boemorum, confirmat fundalionem coenohii 
Weleliradensis, ordinis Cisterciensis, a fratre suo Wladislao, marchione 

Morauiae, factam. ISOS. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue vnltatis. Eg^o Premi/%1, qui 
et Otakarus, tercius rex Boemorum monasterio Welegradensi, Cisterciensis 
ordinis et ministris dei ibi degentibus im|)erpetuum. Cum prudens et vene- 
randa seniorum precedencium antiqnitas, in qua imperatoria et rcg^ia 
dignitas summam habuit auctoritatem, decreuerit succedentibus temporibus 
suis inquietantium iniurias ab onniibus quietis et iustis remouere, placuit 
eius saniori prouidencie acta temporum suorum in scriptis redigere, vt 
illa, que iustum et debitum habuerunt processum, etiam haberent robur et 
firmitatem. Nouerint itaque tam presentes, quam futuri, quod inclite me- 
morie frater noster Wadislaus marchio Morauie claustrum Cisterciensis 
ordinis Welegrade- nomine fundauit et possessionibus amplis et ceteris 
necessariis dotauit, et hoc totum actum est auctorilate nostra, quia principes 
Morauie nichil possunt conferre perpetualiter alicui monasterio «el militi 
uel alii, nisi interueniat eius consensus et confirmationis auctoritas, qui 



J3 

sumuius est iii re«;no Boemie et illius terre tenet principatum. Possessiones 
uero quasdam, que subnotate sunt, emit inclitus frater noster a quibusdam 
militibus et aliis, quas contulit claustro predicto perpetuo possidendas. 
Emit quidem ab abbate et fratribus de Lutonmsle quoddara predium adia- 
cens claustro, in quo erat sita ecclesia sancfl Johannis, sed tunc temporis 
vacua et deserta, uix CC iuo;erum pro decem marcis arg^enti, quod et 
claustro contulit. Licet enim illud predium non poterat conferri a duce 
Brechizlao Lutomislensi ecclesie taraen nos ob reuerenciam beate Marie 
illam donationem dissimulauimus et concessimus fratri nostro emere et claustro 
Weleo;radensi conferre. Insuper frater noster eodem tempore emit uillam 
Borsciz nomine cura circuitu suo a Pribizlao railite pro quinquag^inta marcis 
arg^enti et aliam villam Zfehoire nomine emit a Dobene milite pro XXX 
marcis ar^enti cura omnibus appendiciis suis. Similiter uillam Vscenowe 
nomine emit a Smilone milite pro XXVIII marcis arg^enti cum onniibus 
attinenciis suis, que villa fuit possessio cuiusdara Radoslay militis, qui eam 
dederat filie sue: sed cum puclla esset sub tutela Smilonis, tradidit eam 
marito Heinrico, quondam iudici de Znoym cum eadem pecunia. Insuper 
uir nobilis Theodericus, noraiiie (jlrutouice, quandara uillullam Costeleche 
nomine, quara deseruierat apud fratrera nostrum Wadislaura, marcbionem 
Moraule, cum nostro assensu et ipsius contulit ecclesie Welegradensi, 
quod nos ratum babuiinus et lirinum; cuius termini sunt usque ad ualhim 
andque ciuitalis. lluius rei testes sunt, qui tunc presentes erant, Rupertus 
episcopus Olomucensis. Walterus decanus. Stepanus prepositus. Bosko 
archidiaconus. Andreas canonicus; hii suiit canonici Olomucenses. Abbas 
Ticeliiius. AV^alkuonus, Kberhardus, Gerun«^us monachi Weleg-radenses; 
Hartmodus, Bertoldus conuersi eiusdem loci. Pludo. Doben. Theodericus 
filius Ghrut. Petrus filius Bohvt. Smilo de Buo;Iowicz. Priraizlaus de Borscwicz. 
Stranata. Peley. Pranzut, hii sunt nobiles 3ioranie. Wrzman. Altraan. 
Styrair. Milota. Bohomil. Ilon. 3lilosc. Martiii. Bratron, hii sunt ciues 
Welegradenses. Acta sunt hec anno incarnacionis dominice millesirao du- 
centesimo secundo. Ticelino primo abbate regente ecclesiam Welleg-radensem. 

Ex originali in c. r. archivo Vindobonac. Sigiila duo appcnsa iilacsa. 
Apoo;r. in cod. Welehr. f. 15. Tcnor lilcraruin ct daUnn rcclc ad annum 
ia08. spectat; lilcrae ipsae vero anno 12!<i8. conscriptae sunt. 



14 

XI. 

Heinricus, qui et Wludislaus, marchio Moraviae, monasterio Gradicensi 

silvam spatiosam Slrelna inter fluvios Odram ef Moravam interjacentem 

confert exstirpandam, eamque limitat. VIII. Kalendas Martii, 1203. 

In iiomine patris et filii et spiritus sancti amen. Heinricus, qui et 
Wladizlaus, dei o-iatia marcliio Morauie, ecclesie Gradicensi Premonstra- 
tensis ordinis, Olomucensis diocesis, et fratribus ibi nunc et in futurum 
reo-ularem uitam professis in perpetuum. Quoniam obliuionis exitus plerum- 
que excedit scientiam futurorum, ideo acta presentium eterna scriptu- 
rarum memoria et ceteris certis indiciis debent soUicite obseruari: noscat 
igitur tam presens hominum etas, quam posteritas in domino successura, 
quod nos fratrum ecclesie Gradicensis religiositatis feruorem, quem deuote 
famulando gerunt ^ubernatori omnium, intuentes, ipsorumque oiationibus 
participes tieri cupientes, ex solita nostre benio;nitatis munificentia siluam 
quamdam satis latam et spatiosam, ad nostri principatus dio;nitatem |)er- 
tinentom, denominatam Strelna, inter Odram et 31orauam iacentem, cum 
oranibus prouentibus et utilitatibus nunc et imposterum exinde percipiendls 
de consensu fratris nostri Otakari, inclyti regis Boemie, dicte ecclesie et 
fratribus ibi deo;entibus contulimus iure hereditario perpetuo et pacifice 
possidendam-, dantes eis plenam hbertatem exstirpandi eam, et uillas, fora, 
ciuitates locandi in ea, uei alia quecumque ex ea, uel in ea, prout ipsi 
duxerint, ordinandi. Volumus etiam, ut eadem libertas et iura ibi habeantur, 
que in omnibus aliis hereditatibus ecclesie Gradicensis habentur. Ad liec 
uero totius io-iiorantie scrupulum reprimere cupientes, ad considerandam 
et circuiendam eandem siluam, et metas ibi ponendas, misimus e latere 
liostro dominum Bauarum camerarium, et Zavvissam castellanum, A eliz 
iudicem, Slauatam ma^istrum uenatorum, Onsonem et fratiem ipsius BIu- 
donem, summum uenatorem, cum filio suo Spitata, et dominum Johannem 
canonicum et scliolasticum Prao-ensem; item uenatores istos: Goo;ol de 
Bukowan, Grisan, Lelek, Waclavv, Jan, de Lazan omnes, Otrok cum fratre 
suo Wratik de Wiklak, Qveton, Mislik de Medow, Bohudar cum fratre 
suo de Duban, Janek, Striemena de Chudobin, uillicus Slauate, magistri 



15 

uenatorum, et alios quam plures, qui de nostre raafifnitudinis mandato intrantes 
dictam siluam posuerunt ibi primam raetam supra fluuium Bunow, qui fluit 
in Strelnam ibidem, de qua aqua tota illa silua Strelna nuncupatur. Deinde 
uero fluuius Strelna ad duos tractus sagitte fluit in Odrara; de Odra in- 
cipiendo uersus orientera inferiui: influentibus aliis aquis ex utraque parte 
in Odrara usque ad fluuiura, qui Cirniena nuncupatur; deinde per raetarura 
signa declinando contra aqvilonera usque in locum, qui dicitur Tyzowa- 
hora, situm supra Morauam; et abinde retrogrado passu versus occiden- 
tera, influentibus quibusdam aquis ex utraque parte in Morauicam usque 
ad locum, qui dicitur Bohurailplawie; deinde per semitam in 'rowiren re- 
deundo uersus merldiera usque ad aquam Lopenica cura uertice, unde 
orio;inera ducit, et transita eadora aqua per seraitam dictam usque ad aquara 
Budessowa, cuius ori«;o est inter raetas dictas; inde procedendo per serai- 
tam norainatam usque ad aquam Luboska cum vertice et pratis oranibus, 
que ibi babentur. Deinde per semitara eandera, donec ventura fnerit super 
aquara Srailow, cuius orio;o est inter raetas dictas; Srailow autem per- 
transito per siona raetarura, donec reuertatur ad prenorainatura fluuiura 
Bunow. Et sic raetis ibi positls ipsi, quos iliuc miseraraus, aceruos per- 
spicuos locis in aliquibus erexerunt, iraponentes eisdera acernis si^na oc- 
culta. Porro Crater Ibiaham, canonicus ecclesie Gradicensis, ordinis supra 
dicti, eodera anno eandera inin^rediens siluara, et perlustrata ea dilig^enter- 
que circunisj)ecta ipsoque iiuiento ibi loco habili ad cultura diuinura, de 
licen<ia sui abbatis llennanni^ et sub habitu et obedientia ipsius, nec non 
etiara nomihe sue ecclesie, cura (luibusdani fratribus secura assuraptis cepit 
vitam ducere eremiticam in eadem. Tandera quia situs loci, ubi oratorium 
suura posuerat, niniiura sibi placuit ibi ad raanendura, cura ecclesia in 
Wele«;rad fundaretur, dictus frater Abrahani ad nos accedens petiuit 
dilig^cnter, ut in loco sui oratorii, quera stiiixerat ibidem in bonorera sancte 
et indiuidue Trinitatis, specialiler uero stih (ifulo beate Marie Mrffinis et 
sancti Grorffii cenohium fundari adniittereraus. Sod quia dorainus Her- 
mannus dicti loci abbas, propter rerum inopiara, (piaui patiobatur, ad 
id opus conobii de facultatibus sue ecclesie non poterat subuonire, dominus 
Esau, archidiaconus Prorouensis ct canonicus Oloraucensis, ot Isaac, cano- 
nicus ibidera, et Blasius, fratres uterini dicti fratris Abraharai, perraagnam 



reium copiam habentes, et famam sui nominis eterna memoria sublimare 
cupientes, a nobis et ab abbate Hermanno, iii opus sibi conimitti, petierunt. 
Nos vero ipsorum pie operationis propositum impedire nolentes, domini 
Hermanni abbatis consilio prius captato, ad cuius iurisdictionem sepe dicta 
silua iara spectat, dicti Esau archidiaconi et ipsius fratrum petitionibus, 
que omni admissione dig;ne erant, ainiuentes, structuram cenobii, nomiiie 
tamen ecclesie Gradicensis, in dicta silua sibi duxiQuis comraittendam. 
Insuper ut id opus cenobii niaiorem posset habere prouectum, totam siluam 
dictam cura OQniibus prouentibus et utilitatibus exinde percipiendis usque 
ad fiiiem uite sue dictis Esau et fratribus ipsius contulimus de uoluntate 
etiam dicti loci abbatis et conuentus, sancientes firmiter, ut post ipsorum, 
dictl Esau et fratrum ipsius obitum, ad ecclesiara Gradicensem redeant, 
cuius pretextu sibi hec erant porrecta. Ut autem hec nostre laro^itatis 
donatio ecclesie dicte facta, et gesta premissa maneant firma et in euum, 
presentem pag^inam sig^illi nostri firmitate duximus roborandam. Testes, 
qui huic rei interfuerunt, nominetenus scripti subsequuntur: Dominus Ro- 
bertus, uenerabilis episcojius ecclesie Olomucensis. Dominus Techelinus, 
abbas AVelegTadensis. Waltherus decanus, Stephanus prepositus, Theo- 
doricus, .Johannes et Gerardus, canonici Olomucenses. Johannes, canonicus 
et scliolasticus Prag^ensis, et beneficiarii Olomucenses supra scripti. Affue- 
runt etiam: 8ulislaus dapifer, et filius suus Protiuenus. Onso et fratres 
ipsius, Aictor et Bludo, summus uenator, et Spitata, filius suus. Boriuta 
de Redhoscz de Bohera, et filius suus Boriuth de Letouicz. Item Wocco 
et Poranen de Thowaczow, et filius suus Wocco. Somislaus et frater 
suus Ninec. Slauata et frater ipsius Wissieborius. Bicen et filius ipsius 
Budislaus, et Sdimir. Predbor et filius suus Bun. Pribislaus et frater 
ijKsius Sdislaus. Leua, camerarius Brunensis. Cirg;o et frater suus Chastola. 
Petrus sub|>iiicerna domini marchionis. Sweig^se subdapifor. Slaua, filius 
Dobon. AVers et frater suus Nedarair. Stephanus de 3(edhnv, et uenatores 
supra nominati, ac alii quam plures. Acta sunt hec aiino dominice incar- 
nationis M. CC. III. concurrente — Indictione Vl. Octauo Kalend. 3Iartii. 
Data per raanus Apollinaris notarii. 

Ex aiiiialibus (iradic. inonastcrii Mss. 



ir 



XII. 



Otakarus, qui et Premysl, rex Boemiae, cnnfirmat monasterio Gradicensi 

donationem silvae Strelna a fratre suo Wladistao, marchione Moraviae, 

factam. Dt. XII. Kalendas Julii, 1303. 

In nomliie patris et filii et spiritiis sancti amen. Oftakarus, qui et 
Premizt, dei gracia rex Boemie, ecclesie Gradicensi et fratribus ibi nunc 
et in futurum deg-entibus in perpetuum. Solet rcgie dig-nitatis clementia 
iustis petentium uotis assensum beneuolum commodare, et ea, que a rationis 
tramite non discordant, efTicaci fiiie complere. Noscant ig-itur tam presentes 
quam futuri et posteri, quod iios totius ambiguitatis scrupulum, qui calumnia 
oriente sepe solet euenire, reprimere cupientes, donationem nostri fratris 
Wladizlai^ 3Iorauie marchionis, in silua, Stretna nuncupata, sita iiiter 
Odram ac Moravviczam, ecciesie Gradicensi factam, ratificamus, et iure 
perenni confirmamus, iuxta formam donationis et priuilegii, dicte ecclesie 
super hoc collati, de uerbo ad uerbum, de articulo in articulum, sub 
eisdem testibus roborantes. Iii cuius rei euidentiam et perpetuam firmi- 
tatem pretaxate confirmationis presens scriptum sig-illi nostri charactere 
iussimus insigniri. Datum per manus domini Arnoldi, prepositi AVissegra- 
densis, nostri caiicellarii. Aiino dominice incarnationis M. CC. III. Indi- 
ctione septima. XII. Kalendas Julii. 

Ex annalibus monasterii Gradic. Mss. 



XIII. 

Constantia, Boemorum regina, monasterio Gradicensi libertatem, quam rex 

Premysl in prorincia Otomucensi statuit^ etiam in Breclariensi prorincia 

concedit, confertque terram in villa Ostrowan. 21. Julii, 1203. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Notiim sit vniueisis tam 
presentibus quam ruturis. quod cgo Conslantia, dei nutu Boemorum regina, 
intendens pietatis affectum mariti mei, regis Boemie, circa cultum ecclesie 
Dei et sancti protomartyris Stephani, que est sita iuxta urbem Olomucensem, 

3 



i8 

sinuilque desiderio ferueus, tautorum athletariim Dei, qui ibidem in laudibus 
Dei diu noctuqne iug-iter dcsudant, o»'atioi>um partlceps eflici, ut apud eos 
perpetuo haberetur memona nostri, pro statu regni et pro incolumitate 
mariti mei filiique mei Wratislai, et marchionis Morauie Wladislai, nec 
non pro saluatione anime mee et peccatorum remissione, de consensu nobi- 
lium Boemorum ac 31orauorum eandem libertatem, quam in Olomucensi 
prouincia per omnes uillas abbatie prefate ecclesie rex statuit, in prouincia 
Brecizlauiensi, quam iure hereditario illi a nobis acceptam possident, in 
omnibus suis uillis ibidem habendam concedimus perpetuo, , ita ut nec uillici 
|)rincipum uel militum, nec camerarii castrorum eas ullo ausu in aliquo casu 
cuinslibet exactionis causa ing^redi presumant, donec domino abbati, vel 
ceteris fratribus, vel curiali eorum casu manifesto accusatus vel accusandus, 
iudicaiulus vel dampnandus, fur vel homicida, omni iudicio vel satisfactioni 
per eos representatus assistat, et in quo iudicatus fuerit, nulli preter 
abbatem et fratres respondeat. Omnem etiam censum annualem, qui collecta 
nuncupatur, eidem monasterio beati Stephani in usum fratrum omni tempore 
possidendum atque colligendum concedimus, et per omnia eandeni libertatem, 
quam e})iscopatus Olomucensis habet, eidem ecclesie habendam statuimus. 
Ne i^itur inuasoribus ecclesiarum hoc innuutandi statutum libera facultas 
tribuatur, et ne imposterum aliqua controuersia suboriri queat processu 
temporis, hoc euidens priuile«ium presentis scripti memoria cum sigilli 
nostri impressione et personarum idonearum testimonio roboramus. Sub 
eiusdem etiam sifi^illi nostri munimine, interuentu Hermanni abbatis et 
fratrum eiusdem loci, terrulam desertam in uilla Osfrouan, spectantem ad 
camerarios, ecclesie prefate perpetuo possidendam concedimus. Ad con- 
fnmationem itaque huius priuilegii nomina testium, in quorum presentia hec 
statuta sunt, hic sunt subscripta. 

Ex annalibus Gradicen. Mss., ubi datuni privilpgii (juiticni oniissum cst, veruro 
tamen e nonnullis consignationibus facile restiluitur. 



19 

XIV. 

Innocentius papa IIl. populum Lombardiae OUonis partibus adstringere 

cupiens scribit, ducem Bohemiae cum fratre suo marchione Morariae, nec 

non Landtfrarium Thuringiae eidem juramentam /idelitatis praestitisse. 

Datum Anagniae III. Idus Decembris, i303. 

Iniioceiitlus seruus seruorum Del. Archlepiscopis et episcopis, et aliis 
ecclesiarum prelatis, rectoribus, potestatibus, coiisulibus, marchiouibus, comi- 
tibus, et aliis iiobilibus coiistitutis iii Lombardia salutem ©t apostolicam 
benedictioiiem. 3Ionemus i«;itur vniuersitatem vestram, et exhortamur atteii- 
tius, et per apostolica scripta maiidamus, (|uatenus ob reuerentiam apostolice 
sedis, et nostram, et proprie lihertatis obteiitu, (|uod omisistis hactenus, sine 
dilatione (lualibet su|)pleatis, ex iis, que iam fecimus plenius intellectis, (|ua- 
liter in fauorem reo;is ipsius debeamus procedere, rescribentes, iioii soluiii 
consilium, sed auxilium vestrum nobis eincaciter tribuatis, vt quod beiie 
incepiimis, melius compleamus. Ecce etenim dominus nostrum videtur appro- 
basse consilium, vel nobis illud misericorditer inspirasse, cum rex ipse de 
die in diem fiat se Ipso robustior, et reg-iium eius iugiter roboretur, et 
debilitetur quotidie pars aduersa, iion tam humana manu, quam deiecta 
diuina. Cuin enim hoc anno dux Sueuie supradictus terram nobilis viri 
Langrauii TJiuriii«:ie fuisset ing-ressus, et quandam ciuitatem ipsius cum 
suis fautoribus obsideret, rex ipse nutantibus etiam quibusdam ex suis 
cura duce Bohemie, et aliis, qui auxillantur eidem in aiixilium Lang-rauii 
properaiis obsidentes obsedit, et faciente cum eo domiiio si^num in bonum, 
Ph- de Thuringia in Saxoniam ad maiorem exercitum colIig"endum aufuo^it, 
sed nec ibidem illum exspectare presumpsit, immo ' ad ciuitatem, in (jua 
sui obsidebantur, occulte reuertens, relicto exercitu, et disperso cum paucis 
in Sueuiam lat(;nter abscessit. Ceterum rex predictus noii paucis castris, 
et terris, que duci fauerant, potenter acceptis, in locis, (jue ille prius 
habuerat, solemnes curias celebrauit tam a Langrauio, (|uam duce Bohemie, 
quem ipsi regem appeliant, et fratre ipsius marchione Morauie, a multis 
quoque comitibus suppanis fidelitatis iuramenta recepit, et eos de feudis 
suis solemniter iuxta imperii consuetudinem inuestiuit etc. Datum Anagnie 
in. idus decembris. 

Raynald. T. XII l. p, 103. ad annura. 



20 

XV. 

Innocenfms papa III. supanis Boemlae gratulatiir de victoria Otioni, 
Romanorum regi, contra Philippum parta. Jlense Decembri, 1203. 

Innoceiitius seruus seruorura Dei Suppanis regni Boemie 

salutem et apostolicam benedictionem. Deuotionem vestram in domino 
commendamus, quod sicut veridica multorum relatione comperimus, venera- 
hilem nostrum Prenestinum episcopum apostolice sedis le^atum ob reue- 
rentiara dei, et nostrara humiliter recepistis, et curastis honorifice pertra- 
ctari, ita quod ad coraraonitionem eius relictis vxoribus, et filiis vestris in 
forti raanu, et brachio extento cura doraino vestro Boheraiara exeuntes, 
charisshiio in Christo filio nostro illustri re^i Othoni in Roraanorura impe- 
ratorera electo potenter et viriliter astitistis: in accessu autem vestro ei 
pluriraura honoris accessit, cura cong-ressura eius ipsius fug^erit iniraicus, 
nec corara vobis ausus fuerit comparere, sed disparuerit potius, et ad 
propria redierit relicto exercitu, et disperso. Super hoc igitur nobilitatera 
vestrara prosequentes actionibus g^ratiarura raouemus, et exhortamur atten- 
tius, (piatenus sicut bene cepistis, eidem reg-i de cetero fideliter, et fortiter 
assistatis, et faueatis, ac proraoueatis taliter partera eius, quod ipsius 
neo;otiura in breui dante doraino feliciter consummetur. Nos enira reputa- 
biraus nobis ipsis impensum, quicquid gratie, et honoris ei duxeritis 
inipendendum. Datura etc 

Raynald. T. XIII. pag. 104. — Baluze — de negot. imperil epist. 103. 



X\I. 

Otto, rex Romanorum.1 Innocentio papae III. gratias agit, quod ejus solfi- 
ciludine Boemorum rex et marchio Moraviae ad suam partem accessere. 

Jlense Decembri, 1203. 

^anctissirao Patri ac doraino Innocentio Dei g;ratia sacrosancte 
Roraane ecclesie suramo Pontifici Otto eadem patia et sua Roraanorura 
rex et semper Augustus salutem cura filiali dilectione. Cum post Deum, 



21 

Pater sancte, vos seniper Jiabeamus propitiiim et benio;num, slcut exaltatio 
et subliiuatio nostri honoris nianiroste declarat, et honoreiu nobis diuinitus 
collatuni Deo et voI)is seui|)er velimus adsciibere, cum in cinerem et 
fauillam neg"otium nostrum redactum fuisset, si manus vestra vel auctoritas 
beati Petri in partem nostrara non declinasset, hoc senijier pre oculis 
liabebimus quoad usque vixerimus. Sane iiniotescere vobis cupimus, quod 
status noster de die in diem prosperatur; et hoc non excellentie nostre, 
sed Deo et vobis et ecclesie Romane adscribimus. Regem Boemie, lan- 
grauium Thuring^ie, marchionem iMorimie per potentiam non habuimus, 
sed per magnam vestram solicitudinem et rre<iuentem; de quo non dubi- 
tamus, sed de die in diem super hoc maofis certificamur. Curiam enim 
solemnem habuimus |)roxima (piinta leria ante festum beati Martini; in qua 
multi principes imperii fuerunt, archiepisco|)i, e[)iscopi, duces, comites, et 
alii quam plurimi nobiles. In ea vero taiia sunt ordinata et statuta, 
que scriptis committere non audemus, sed latorl presentium dilecto et 
familiarissimo clerico nostro H. de A<|uileia memoriter commendauimus, et 
ei lirmiter sub obtentu fi^ratie nostre iniunximus, ut vobis omnia per ordineni 
referat. Firmiter eiiim credimus quod de nobis incepistis infra paucos 
dies, hoc est, iii j^urificatione beate Marie, bono fiiie consummabitur. Prin- 
cipes eiiim superiores, videlicet archiepiscopus Salzburg-ensis cum suffra- 
^aneis suis, dux Austrie cura nobilibus terre sue, et dux Bavvarie, terras 
eorum a nobis reci|tieiit, et fidelitatera prestabunt, ita per Dei orratiam 
quod discordia in gratiam coiiuertetur. Expedit enim vobis et nobis ut 
consiliura vestrum et auxiliuin apponatis sicut videritis expedire. Rogamus 
i^itur paternitatem vestram, ut solito more benigne legationem nostram 
audiatis, et consilium vestrum, quod mao^num est, apponatis, et latoreni 
presentium H. de A(iuileia quam citius poteritis nobis transmittatis', (}uia 
iii predicta curia consilio vestro et auxilio una cura principibus imperii 
uti volumus, facturi quod nobis mandaueritis. Ea que lator presentium 
super iis vobis dixerit, indubitaiiter credatis. Predicta curia erit apud 
Vvoldam. Dominus legatus iion interfuit curie Susati, quia pro negotiis 
ecclesie ac nostris ad partes ierat orientales. 

Baluxc I. pag. 735. 



28 

XVII. 

Wladislausy marchio Moraviae, ordinis s. Joannis Hierosohjmitani hona 
in Moravia ah omni onere et jurisdictione laicali eximit. 1304. 

In nomiiie sancte tiinitatis et indiiiidue unitatis. Ego Watiszlaus 
dei gracia maichio I\Iorauie. Cum in presenti laus sit principum et gloiia. 
quociens religiosorum bona libertate g^audent. et sumunt incrementa. inde 
tamen post huius uite cursum eorum perpetuantur tituli. et fulget memoria. 
eo quod pro libertate ad momentum concessa. datur libertas perpetua. et 
pro tantillo semine redditur fructus cum usura. Cum igitur inclite meraorie 
pater noster illustris rex boemorum relig;iosas domos libenter fundauerit. 
et semper prouexerit. tenentur tilii industrii boni patris imitari uestigia. 
et suis post se successoribus pietatis relinquere exempla. Nouerlnt itaque 
tam presentes quam futuri. quod e^o Watiszlaus marchio Morauie fratrihus 
domus hospitalis sancti iohannis baptiste. tantam in principatu nostro con- 
tulimus liberlatem ut liceat eis in quascunque Jiereditates suas locare quos' 
uoluerint ita ut uocati iure theutonicorum quiete et sine uexatione utantur. 
Exactiones in tributo terre et omnes alias ad usus nostros spectantes 
indulgemus. sed habeant in omnibus sicut habent theutonici securam jliber- 
tatem ius stabile et firmum. secundum quod fratres cum eis ordinauerint. 
Vt autem istud futuris temporibus ratum et inconcussum permaneat. fecimus 
hanc paginam nostro si^illo insio^niri. et multis testibus. quorum nomina 
sunt subscripta muniri. (Juicunfjue autem in presenti uel in futuro fratres 
super hoc turbauerit. deum cuius sunt serui cum beato Johanne et omnibus 
sanctis sibi sentiat aduersum. Isti sunt testes. Rvobertus eplscopus Olo- 
mucensis. ^ulcech caraerarius. Detrich Grutouich. frater eiusdem Sdislaus. 
Yevs. Prebor. Onsouic. Veliz. Ratibor. Oldrich Oldrichouicli. Smil Ondre- 
iouich. Vvssata. Sdon. Jurata cum filio. Ut autem premissa rata perma- 
neant. ego Robertus. Olomucensis episcopus ex petitione domini marchionis. 
auctoritate oranipotentis dei et sanctorum apostolorum Petri et Pauli et 
nostra quemcumque super hoc fratres hospitalis turbantera excommunicauimus 
ad horura testimonium presenti scripto nostrura sigillum inprimentes. et per 
orania supradicta confirraantes. 

Ex origiiiali in arcliivo Mflitensiuni Pragae. Inler privilegia n. XXI. 



23 



XVIII. 



Rohertus, episcopus Olomucensis, testafur, Agnetem de Potworow contulisse 
monasterio Plasensi in die consecrationis quasdam villas. 1204. 

Noiierint tam presentes, quam ftituri, quod cum ego Rubertus Olo- 
mucensis episcopus consecrarem eCclesiaiu maiorem Placensis monasterii, 
domina qaedam Agnes noraine nobilis cuiusdam viri Cunonis de Potvorov 
vidua, villas quasdam Placensi monasterio in eiusdem ecclesie consecratione 
contulit, quarum hec sunt nomina: 3Iozidlik, Hluboky, llpleuice, Udrazka, 
Srubni. Fuit autem eius ordlnatio talis, ut de reditibus et prouentibus 
harum villarum conuentus Placensis baberet oleum et allecia in aduentu 
domini, et in ([uadrag^esima. Aliam autem villam AVladimierz nomin«, 
quam emlt, ad lioc ordinauit, ut de eius prouentu commode et sufficienter 
procurentur in cena domini pauperes aduenientes. Ut autem hec essent 
rata et niconcussa, rogauit me ista sub excommunicatione ponere. Quod 
et feci. Quicunque erg-o ista immutauerit, cuiuscunque conditionis sit vel 
digfnitatis, siue sit episcopus, siue rex, siue abbas, siue raonachus, siue 
clericus, siue laicus, a Domino omnipotente sit excommunicatus. Facta 
sunt autem ista episcopatus doraini Danielis Prag^ensis episcopi anno quinto, 
cuius permissione ac voluntate maiorem ecclesiam prefati monasterii Pla- 
sensis consecraui. Anno ab incarnatione domini M. CC IIII. 

Dobner Annales Hagcciani T. VII. pag. 74. Ms. 



XIX. 

Innocentius papa III. regi Boemorum prlvileg-ia ab imperatoribus 
concessa et ab Ottone nuper confirraata, auctoritate etiam apostolica con- 
firmat. Datum Laterani XAU. Kalendas Maji, 1204. 

E regesto Innocentii III. anni VII. epist. 54. — Apud Brequiny et du 
Thcil. — 



34 



XX. 



Inmcenfius papa III. Otakarum^ rcgem Bocmiae, jam Ottoni adhaerentem, 

deinceps regem agnosccre et nominare rclle scribit. Datum Latcrani 

XIII. Kalcndas Maji, i304. 

Iimocentius senius seiuorum Dei. Illustrl .... v(^g\ Bohemorum 
salutem et apostolicam beiiedictionem. Licet ante tue promotionis tempora 
multi fuerint iii Bohemia ico^io diademate insig^niti, nunquam tamen potu- 
erunt a piedecessoribus nostiis, Romanis Pontiticibus obtiiiere, vt re^es 
eorum in suis litteris nomiiiarent. Nos quoque tum predecessorum iiostro- 
rum vestigiis inberentes, tum considerantes solicite, quod a iiobili viro 
Philippo duce Sueuie te feceras coronari, qui cum coronatus le«;itime non 
fuisset, nec te, nec alium poterat legitime coronare, regem te hacleiius 
non duximus nominandum. Verum cum ad commonitionem apostolice sedis 
et nostram relicto duce Sueuie ad charissimum iii Chiisto tilium nostrum 
illustrem regem Othonem in Romanorum imperatorem electum te coiiuer- 
teris vsus consilio saniori, et ipse habet te pro rege, tam intuitu |trecum 
eius, quam tue deuotionls obtentu, reg-em te de cetero reputare volumus 
et vocare. Tu i^itur taliter ^ratiara tibi factam agnoscas et sic ino-rati- 
tudinis vitium studeas euitare, ut tua deuotio mereatur, quod et s;ratia 
tibi detur ex g-ratia, et data g-ratis perpetuo conseruetur, prouisurus 
attentius, ut quanto citius poteris, ab eodera reg"e Othoiie te facias sollem- 
niter coronari. Datum Laterani XIII. Kalendas 3Iaii. 

E regeslo Innocentii III. anni VII. epist. 49. Excusa apud Raynahlum, 
Balbinuni, Goldastum, Brequiuy et alios. 

XXI. 

Innoccjitius papa III. archiepiscopo Mogiivfino nofam facif Boemorum 

petitionem circa erigendam metropolifanam in Boemia. Dafum Lafcrani 

XIL Kalendas Maji. 1 5i04. 

Innoceiitius seruus seruorum Dei. \ onerabili fratri Archi- 

episcopo 3Ia<^untiiiensi salutem et apostolicam benedictionem. Usque adeo 



25 

se iiobis iii facto tuo hactenus pio niaioii paite opposuit ecclesia 3Iao;un- 
tinensis et sic contumaciter in sua obstinationo penuansit, nec adhuc etiam 
adicit ut resurg-at, ut si ei velleiuus pio iiieritis lespondere, non soluni 
qnia te caput suum admittere despicit, uiembris possemus eam penitus 
mutilare, sed quia non Intellig-it quante dig-nitatis priuileg-ium et honoris 
augmentum per sedem sit apostolicam consecuta, deberemus reducere caput 
ad caudam et primam nouissimam facere ac nouissimam prime preferre in 
perpetuara memoriam rebellionis ipsius et eius opprobrium sempiternum, «t 
ex pena ipsius alii disrorent, (juod non est tutum contra torrentem brachia 
dirig-ere et contra stimnlum calcitrare. Aerum quia personam tuam sincera 
diligimus in Domino caritato, pro te adhuc eidom ecclesie duximus defe- 
rendum, licct quanto m.-i«f'« diflrorimus ponam eius, tanto simus otiam g-rauius 
punituri, nisi quantocitius expiauerint culpam suain et ^enimina viperarum, 
que in ea latebras suas foueiit, pedibus tuis exhibuerint se calcanda et 
apud te cum filio prodio^o proclamarint: Pater iam non sumus dig-ni vocari 
Hlii tui, fac nos sicut ali(|uos ex moicenariis tuis et inter ipsos admitte, 
qui te pastorem nostrum ot animarum nostrarum episcopum non admisimus 
hacteniis, nec fuimus venerati. 8ane supplicaruiit nobis carissimus m 
Christo filius iioster illustris rex ot populus Boomorum, ut cum tu propter 
locorum distantiam et diuorsitatem linguarum minus suiTicias circa eos 
metropoliticum ofi*icium exercere, nos qui vice Christi tenemur uniuorsis 
fidolibns prouidore sollicitudine pastorali tum propter euidentem utilitatem, 
tum etiam propter necessitatom ur«jfoiitem iii Boemia cum spaciosa et popu- 
losa sit multum, sedem motropoliticam statuere dignaremur, per quam noii 
tam honori eorum, quam saluti utilitor consulatur. Licet autem propter 
contumaciam ecclesie 31au;untinonsis p«nitio hec accelerarl deberet potius 
quam dilTerri, ne tainoii contra te aliquid ao^ere videremur, eam non statim 
admittondam, sed super hiis, que circa eam inquirenda fuerunt, mandamus 
inc]uiri, ut si forsaii euidens utilitas et urg-ons nocessitas id exposcat, 
prouideamus ecclosie 3Iag^untinonsi. duin tamen a suo resipiscens errore ad 
maudatum apostolicum humiliter rouortatui% ut per hoc iioii tam aliquid 
honori eius subtractuin, sed additum vidoatur. Hoc i«;itur frateinitatl tue 
duximus intimanda, ut tuam nobis significes voluntatem, sciturus, (juod si 
super hoc duxerimus procedendum, honoii tuo sufficienter dante Domino 

4 



26 

curabimiis prouidere. Datum Laterani XII. Kalendas Maii. Pontlficatus 
nostri anno VII. 

E regesto anni VII. Innocentii III. epist. 51. — Apud Baluze — De 
negot. imperii. 



XXII. 

Innocentius papa III. canonicis et ministerialibus Moguntinis petitionem 

Boemorum circa erigendam in Boemia metropolitanam notam facit. 

Datum Laterani XII. Kalendas Maji, 1204. 

Innocentius seruus seruorum Dei. Canonicis et ministerialibus Mo- 
guntinis spiritum consilii sanioris. Supplicarunt nobis humiliter et deuote 
carissinuis in Christo filius noster illustris rex et populus Boemorum, ut 
cum archiepiscopus uester ^log^untinus propter locorum distantiam et diuersi- 
tatem linguarum minus sufficiat circa eos metropolitlcum off"icium exercere; 
nos qui uice Christi tenemur uniuersis fidelibus prouidere soUicitudine 
pastorali, tum propter euidentem utilitatem, tum etiam propter necessitatem 
urgentem in Boemia, cura spaciosa et populosa sit multura, sedem metro- 
politicara statuere dig-nareraur, per quara non tam honori eorum, quam 
saluti utiliter consulatur, ut cura per Boraanum iraperiura obtinere raeruit 
reo;iara dig^nitatem, ita quoque pei- Boraanara ecclesiara mereaiur dionitatem 
metropoliticam obtinere. Licet autem multi de Mo«;untina ecclesia, si tamen 
dicendi sint de ecclesia, qui suis exig-entibus culpis precisi sunt ab eccle- 
siastica unitate propter rebellionis excessum et inobedientie uitium, in quo 
contra maiestatem diuinam, Bomanam ecclesiam et archiepiscopum suum 
obstinata mente perdurant, graui meruerint animaduersione puniri. Nos 
tamen, qui correctionera paterno dosideraraus alFoctu, meraores eius, quod 
filia specialis et honorabile merabrura existit, non statim petitionem huius- 
modi duximus admittendam", sed prius inquirere disposuimus, que super 
hiis fuerint inquirenda, ut si forte petitionem i|)sam admittendara esse 
noueriraus, prouideamus in ea, sicut expedire uideriraus ecclesie ^lon^^untine, 
dum tamen a suo errore resipiscens se non reddat indignam, alioquin non 



27 

nobis, sed uobis merito poteritis impiitare, si forte, qui caput obiicitis, 
membrum aliquod amittatis. Verum igitur erit taliter honori nostro deferre, 
ut et nos uestro debemus deferre honori, prouidentes uobis hi tempore 
oportuno, ne forte post tempus non prouidentie, sed penitentie uobis iocus 
merito reseruetur. Datum Laterani XII. Kalendas Maii. Pontilicatus nostri 
anno septimo. 

E regesto Innocentii III. anni A"II. T. 2. epist. 53. — Apud Wiirdfwein 
in novis subsidiis dipluni. T. II. p. 106. 



xxni. 

Innocenfius papa III. reapondct regi Boemorum ad pefitionem circa eri- 
gendum metropolitanam in Boemia. Dutum Laterani XI. Kalendas 

Maji, i*^04. 

Innocentius seruus seruorum Dei. Carissimo in Christo fillo . . regi 
Boemorum illustri salutem et apostolicam benedlctionem. 3Ionet nos tue 
nobilitatis deuotio et lidei sinceritas exhortatur, ut in quibus cum Deo et 
lionestate valemus, petitiones tuas benio;niiis admittamus, cum enim consiliis 
nostris acquieueris hactenus et in posteruip mandatis apostolicis te exponas, 
decet, ut deuotioni tue dilectio nostra respondeat et sedes apostolica te 
honoret, cum tu eius honorem studeas elFicaciter promouere. Sane per 
tuos nobis nuncios supplicasti, et carissimus in Christo filius noster. . . . 
Hungarie rex illUstris pro te apud nos suppliciter intercessit, ut in Boemia 
metrojiolim constituere dig-naremur cum spaciosa et populosa sit terra et 
ab ecclesia Mon^untinensi, cui est metropolitico iure subiecta, quam locorum 
distantia, quam linguarum diuersitate diuisa, ut cum per Romanum iraperium 
obtinere meruerit regiam dig^nitatem^ per Romanam ecclesiam mereatur 
dignitatem metropoliticam obtinere. Licet autem tam te, quam terram 
tuam uelimus, in quibus honeste possumus, honorare, quia tamen arduum 
est ne^otium, et petitio continet nouitatem, mirari te noluimus, si non 
protinus preces tuas duximus consumandas, cum magna dehberatione res 
egeat, ut quod dispositum fuerit, tanto stabilius perseueret, quanto cum 
maiori fuerit maturitate statutum, si quidem ostendenda nobis est prius et 

4* 



28 

uro*ens iiecessitas et iitilitas euidens, que fieri non exposcat facultas et 
voluntas ecclesie, in qua sedes debet raetropolltica stabiliri, et utrura in 
Boemia dioceses possint statui competeuter statueude metropoli supponende. 
Preterea conuenieuda et commonenda super hoc est ecclesia illaguutinensis, 
ne si aliter autem fuerit venerabilem fratrem nostrum S. 3taa;untinensem 
archiepiscopum quem erexlmus, deicere videamur, si ex hoc concitauerimus 
phis in eum ecclesie sue odium et scandalum ciuitatis. Ut reddamur igitur 
de omnibus certiores, dilectum filium T. subdiacouum et capellanum uostrum 
virum utique literatum, piouidum et discretum nobis et fratribus nostris 
merito sue probitatis acceptum, in Boemiam destinamus, qui super hiis 
et aliis, de quibus viderit intjuirendum, inquirat et plene nobis super hiis, 
que contingant neg^ocium ipsura, sig^nificet veritatem. Tu quoque uon tan- 
tum per litteras tuas, et populi, sed per solempues nuncios tuos et episcopi 
ac ecclesie, quos talia petere deceat, peticionera tuara poteris iiuiouare, ut 
super hiis raelius procedere valeainus, prout videriraus expedire. Nos 
autera proraptara geriraus voluntatem in hiis et aliis petitiones tuas, quantura 
cum Deo possumus exaudire. Tu ergo facias eundura subdiaconura secure 
ad presentiam predicti archiepiscopi Maguiitinensis perduci et presentari 
litteras nostras capitulo Mao;untinensi, ne si aliquid omissura fuerit ex hiis, 
que ipsi inquirenda coraraisiraus,*, in negocio ipso plene procedere non 
possimus. Datura Laterani XI. Kal. Maii. Pontificatus nostri anno ^ II. 

E regesto anni VII. Innocentii III. epist. 52. — Apud Baluze — I)e 
negot. imperii. 

XXIV. 

Innocenfms papa III. Pragensi et Olomncensi episcopis e( archidiacono 

de Bechyn mandat, vt, si quis Boemorum regi damnnm aliquod inferre 

tentuverit, censuris ecclesiasticis compescant. Datum. Ijaterani XI. Kal, 

Maji, 1204. 

Innocentlus seruus seruorura Dei. Veuerabilibus . . . Praoensi et 
Oloraucensi episcopis et archidiacono de Behiu salutem et apostolicam 
beuedictionem. Cum carissiraus iu Christo filius noster P. illustris rex 



89 

Boemie iuxta mandatiim nostnim ad subsidiiim carissimi in Christo filii 
nostri illustris reg^is Ottonis in Romanorum imperatorem electi sit expositus 
et paiatus, pati noJumus nec debemus, ut ab aTuiuibus preo;rauetur, maxime 
dum in eius fuerit obsequio constitutus. Ut autem indemnitati ipsius aucto- 
ritate apostolica consulatur, discietioni vestre per apostolica scripta man- 
damus atque precipimus, quatenus si qui forsan in preiudicium eius aliijuid 
presumserint machinari, unusquisciue vcstrum parocliianos suos laicos per 
censuram ecclesiasticam, clericos vero per subtractionem beneticiorum, 
sublato appellationis obstacnlo^ ab huiusmodi presumtione auctoritate nostra 
compescatis. Datum Laterani XI. Kalendas 3[aii. 

E regesto Innocentii papae III. lib. A'II. epist. 55. apud Brequiny et du 
Tiieil II. 489. 



XXV. 

Prenif/sf^ re.r ttoemorum. con/irniaf ef enunieraf fafissime onmes pias prae- 

decessorum suoruni ifonafiones monasferio s. Joannis in Osfrow, ordinis 

s. Benedicfi., factas sub fesfimonio Mfadisfai, marchionis Moraviae, el 

Roberti, Ofomucensis episcopi. Df. Pragae XVI. Kaf. Fehr. \ 205. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Amen. Gratia salus et piix 
sit in manus Premisfonis illustris reg-is Hohemorum. Notum sit vniucrsis 
Christi fidelibus presentibus et futuris. nos consilio pie caritatis inductos. 
et presertim intuitu salutis nostre presentis et venture libertati eccl-esie 
Ostrowiensis propter aduersitates quibus frequentissime concutitur miseri- 
corditer prouidisse et eam ab omni exactione vel solucione. que de iudiciis 
curie nostre. penes instituta nostrorum antecessorum procedunt. totaliter 
exemisse. Ne i«itur sequaces vel posteros nostros modulus huius liber- 
tatis latere possit. graciam et misericordiam quam j^refate ecclesic liberaliter 
concessimus in scripto presenti declarare statuimus. Si quis de hominibus 
eiusdera ecclesie in furto vel homicidio vel narok vel swod. vel quocunque 
alio crimine deprehensus fuerit. ita quod causam suam excusare non voluerit. 
per iudices condempnatus. quod meruit paciatur. de rebus tamen ipsius 
que ad usum nostrura. et eoruui quos eiusdem iudicii aliqua porcio contingit. 



30 

siipra sciipta ecclesia ad sue vtilitatis conimodiim proiit sibi visiim fuerit 
dispeusabit. Item si umqiiam liomiiies prelati monasterii. per quoscunque 
citari contigerit. pro quacumque causa. non alias sed tantummodo in iudicio 
Prao-eusi respondebunt. Insuper etiam capellam sancti Jacobi apostoli in 
domaslich (|ue quondam a iurisdictione prenoiuinate ecclesie per violenciam 
fuerat ablata cum suis appendiciis perpetuo possidendam restauramus. 
Ceturum duos heredes nostros cum circuitu silue que bonis ecclesie memo- 
rate adiacebat in villa Trebenycich eidem ecclesie addidimus. Custodes 
attamen in villa Otrocynyeves. quos quondam eadem ecclesia per uiolenciam 
occupatos amiserat. ecclesie sancti Joannis baptiste in Ueliz sufFrag-anee 
sue. ad quam sicut pro certo comperimus. periinere noscuntur ascribentes 
in perpetuum reddidimus possidendos. Omnes eciam actus bonorum prin- 
cipum. quantum circa monasterium Ostrouiensis abbacie studiose egerint. 
et egvegisi fundacione. donacione sev confumacione priuHegiorum suorum 
memoriam sui fecerunt. in vnum collecta. incipientes a primordio fundacionls 
eiusdem monasterii omnes possessiones sev dotes. vel cetera Deo collota 
(collata) vt in conspectu presencium. et futurorum robur obtineant lueritatis 
et in eternum stabili confirmacione inviolata permaneant In vnum collia;i 
et conscribi iussimus hunc in modum. Anno dominice incarnacionis millesimo 
gratia Dei dux Boleslaus filius seui Boleslai per omnia vere katholicus, 
amore fidei inflamatus. postquam multa ecclesiis Dei vtilia ordinauit. seque 
viam vniuerse carnis ingressurum persensit. feruens in spiritu caritatis. 
locum quendam seruis Dei per quosdam nobiles inuenit. et eum in honore 
sancti Johannis baptiste et aliorum sanctorum confirmari precepit. preficiens 
ei quendam bone vite virum nomine Lantbertum ordinis sancti Benedicti 
monachum ab Altaensi monasterio euocatum vere israelitam in quo dolus 
non erat. quem filio suo tertio Boleslao satis industri viro licet inualiUi- 
dine corporis attactus sollicite coram primatibus suis commendauit. et eum 
abbatem vocari et esse precepit. Igitur glorioso duce Boleslao ex liac 
luce subtracto. filius eius terlius Bnlesluus paterni precepti non immemor. 
predictum abbatem piis moribus ornatum tunc temporis episcopo Theadag^o 
commendauit. et in sui presencia prout pater postulauerat eum ordinari 
precepit. atque loci ipsius situm et amplitudinem in sui curam suscepit. et 
ut pos< patuit. omnium bonorum inceptor. et stabilitor per semitam iustitie 



31 

ardeiiter ciicurrit et ne quis tam boni propositi a diabolo deceptus destructor 
In futurum existeret. Pragensis ecclesie presulem adiit hoc ipsum perpetuo 
anathemate cum iuda traditore et eius secpiacibus innodandum esse peciit. 
cvnctis tum presentibus ac clamantibus Amen. Hec sunt ville et alia bona 
qne contulit bone memorie Bolcslaus dux. Wodochotij. Zaiecye. Blasin. 
cum circuitu silue. De familia autom has villas. Sazawa. ^edlce. Myoclii- 
nicy. piscatores autem Drazowichich. Trebani. Lahowicyh. Oflalricus pie 
memorie dux oracionis causa ab (ad) Ostrowiense cenobium hec donaria 
tradidit verbis interpositis. ut si unquam quis hominum ab hoc monasterio 
hec auferre raoliretur. eterno vincnlo cum iuda auaro et impio anatematis 
plecteretur. Swoysic-yh. Nahorubyech. Poryesichyh. Bieci/sldn.s bone indolis 
tyro postquam sedem paterni ducatus obtinuit. hec dona Deo. et sancto 
Johanni baptiste. Ostrow. pro remedio anime sue suoruin(|uc parentum 
tradidit. ('vsowicyh. debitorcs mellis. Capellam (|uoque iii spelunca sancti 
Johannis baptiste huic loco addidit. Insuper et custodes ipsius ecclesie 
ChrustimichiJi el Nuncycyh villam cum hospitibus Sodlce. Itom aliam 
capollam in \'eliz cum omnibus apendiciis suis dodit. Piscatores Drazo- 
wycyh. custodes eiusdem ecclesie Otrocynyewsy. Cyrninye terram ad 
quatuor aralra. (^ircuitum (|no(pie silue (juod dicitur Zaton. et capollam 
beati Johannis baptiste. cum omnibus ad eam portinontibus. Domaslicyh 
ciuitate eciam obdomadam docimam theloney contulit cum capolla beati 
Jacobi apostoli cum omnibus apondiciis suis. Inter hec Spifif/neus dux 
Bohomorum villam 'riobonicyh pro romcdio anime sue suorunuiue addidit. 
Ilercaz eciam ({uosdam hominos qui ter in anno scutellas et cetera vten- 
silia soluant. JVrfifislftus dux Bohomorum succedons in paternum solium 
non mediociitor ce|ti( insudare qualitor locum boali Johannis bai^tiste quod 
est Ostrow dilatarot ot ob mcmoriam sui antocossorumque suorum multa 
vtilia in diuersis locis contulit. Id est villam Chrynany. aliam quoque villam 
VVsetycyh. villam qHO(|uo. que dicitur Noue sodlo. Hic Wratislaus post- 
posito nomine ducis rex apollatus multa ecclesie prefate doiiaria dedit 
casulas et pallia. et alium ornatum in diuersos vsus. villam ociam Stasov^ye 
dedit. Insuper et Zymas terram plus (juam ad docem aratia cum silua. 
Qui rex ut prudens homo precauoiis in futuinm no quis emulus prosperi- 
tate habita hec peruerteret. Jaromiro suo fratri tunc temporis Prag-ensi 



32 

episcopo i(l iniiinxit. ut astantibus piimatibus Boliemorum nec non et orani 
plebe eternali vinculo omnes maliuolos nec non et tlestructoies ecclesiastice 
vtilitatis innecteret. et cum iuda traditore eterno \g\ie puniendos diabolo 
committeret. Post decessum uero Wratislai bone memorie Bohemorum 
regis. Conradus principatum fraternum obtinuit. qui Deo et sancto Johainii 
baptiste in Ostrow pro adipiscenda eterna requie hec beneiicia addidit. 
Krawsco in prouincia Znoymensi vbi habetur de terra plus quam ad 
quadrag-inta aratra. Insuper et siluam addidit. in Bohemia predium Zaho- 
reg"ewicy et villam Chrabercyh. Hoc eciam pie memorie viro de hac 
vita subtracto. Brecislaus iunior id est tilius re«;!S Wratislai in ducatum 
succedit qui eciam monasterio Ostrowiensi pro anima sua suorumque omnium 
dedit capellam sancti Petri apostolorum principis cum terra ad (piatuor 
aratra et partem fluminis de Blanyeye. Swathophich Dei g-racia Bohemorum 
ducatum cum obtinuisset pro absolucione suorum peccaminum Boyanowicyh 
villam contulit Deo et beato Johanni baptiste. Ostrowiensi. perpetualiter 
possidendam. Hec sunt benelicia primatum 3[Iadota quorum egreg-ius primas 
Colowrathih. terram dedit ad quatuor aratra cum pomerio. et aliam terram 
que dlcitur villa. AVrysowicyh ad duo aratra. Nozislaw egregius miles 
dedit terram ad quatuor aratra in villa que dicitur Dobric cum |)omerio 
et siiua. Swoysye eciam famosus comes dedit terram ad tria aratra. et 
hoc in villa Crynucy. Naturscye et aliam terram ad tuo aratra in villa 
que dicitur Chomutowycyh. Zbraslaw. quoque ma«;ne memorie vir beato 
Johanni baptiste in Ostrow beneticium tale contulit. videlicet capellam 
sancti Adalberti cum terra ad quinque aratra. in villa TJmclecyeh. que 
eciam dicitur Hawranj. Chotymyr bone indolis vir filius Hilconis dedit 
terram ad aratrum. in villa (jue dicitur Bratryenow. Insuper et Criss cum 
fratre Priestano de stirpe predicti Chotyemjri terram ad tria aratra in villa 
que dicitur Sedlec dedit. Paulus eciam ma^ni nominis homo attaws Cli- 
mate de AVsenor. terram ad vnum aratrum in villa Borenowicyh cum silua 
dedit. Dluhomilus filius Crissye magne nobilitatis vir. Mezun totam villam 
dedit cum tribus siluis. Ibidem eciam Detricus de g;enere Wrsowic terram 
ad viunn aratrum contulit. Notum sit omnibus vere fidei cultoribus quod 
eg-o Prawota Deo el sancto Johaimi baptiste dono obtuli quod a ducibus 
pro seruicio merui scilicet super flumen quod dicitur 8azawa nauium cum 



33 

mensuris annone que michi et filiis meis prius soluebatur. Insuper et villam 
que dicitur Horuticyh dedi pro anima mea sancto Johainii baptiste. Boha- 
cyeg-ye quedam raatrona nobilis Stephani vxor et mater Bohunye 3Iasco- 
wicych emit de terra ad tria aratra quam deo et sancto Johanni baptiste 
obtulit. Notum sit omnibus Christi tidelibus quod quidam miles nobilis 
nomine AV^chyna predium quod est in prouincia Churym cui nomen Postu- 
picych deo et sancto Johanni baptiste Ostrow inuiolabiliter contulit cum 
silua. insuper et terram ad aratrum cum curia et hoc in confinio pra^ensis 
suburbii. et locum insule cum humulo quod est in medio fluminis Wlitavve. 
Cas eciam miles Networycych pro eterna requie ad duo aratra de terra 
contulit. Bolecey quoque miles capellam beati Adalberty quod est Hrusi- 
cych cum terra ad tria aratra. ct siluam. aliam(pie terram ad duo aratra. 
Vscicych deo et sancto Johanni ba|)tiste obtulit. Cracia dei dux Wladi" 
slaus iunior nepos Wratislai a Christo succensus cupiens particeps eflici 
consorcio iustorum quod iuste sibi optandum est. et nostris oracionibus 
impetrandum. dedit siluam adiacentem |)rope predio sancti Joannis baptiste 
quod vocatur Putim. vbi est ecclesia constructa in lionore beati Petri 
principis apostolorum. Notum sit omnibus vere fidei cultoribus tam pre- 
sentibus. quam posteris eorum. quod quidam miles nomine Asinus filius 
hozee. dedit quandam ecclesiam pro remedio anime sue. suorumque paren- 
tum in loco. qui Crusina nuncupatur. et hoc ad monasterium sancti Johannis 
baptiste Ostrow. Prediura quo(pie quod est Pristu|)yray ad idcra raonaste- 
rium obtulit. et terram Pocatycych ad aratrum suficiens. et circa prefatam 
ecclesiam terram dedit ad aratrum. Hoc quoque tam boni propositi bene- 
ficium. domiinis Otto duodecimus sancte Praofensis ecclesie episcopus cum 
ceteris fratribus tanbanno Gs'p) quam |)reseuti scripto sanctiuit. ({uod qui- 
cunque huius bone voluntatis propositum euertere voluerit. in extrema 
tremendi examinacione iudicii. non solum cum iuda proditore doraini nostri 
ihesu christi. sed eciam cum oinnibus destructoribus ecclesiastice vtilitatis 
racionem redditurus sit. Dobrowyest eciam nobilis matrona terram Lubo- 
chovvicych ad tria aratra apposuit. \'t autem presentis nostre donacionis 
libertas robur firmitatis obtineat. in eternum. ad maiorem ydoneitatem et 
fidem habendara. tani nostri quam et sanctissimi patroni nostri Wencellay 
sigilli munimine specialiter presens scriptum cum supradictis donacionibus 

3 



34 

confirmamus. que iioraina testlum qui liuic donacloni nostre presentes affu- 
erunt. et nostro facto consenserunt subnotauimus. Sunt autem hec. Daniel 
episcopus Pragensis. Ruperfus episcojms Morauiensis. Wladislaus fraler 
noster marchio Morauie. Theohaldus dux. Crynynus camerarius. Budiuoy 
iudex. Benedictus notarius. Zlawko. Jaroslaus. Smilo. Arnust. Wilkelmus. 
Nostup. Diuys. Budislaus. Benes. Bohuslaus subcamerarius. Acta sunt 
autem hec ainio incarnacionis Domini millesimo. ducentesimo. V. Datum per 
manus Rapotonis regalis aule cancellarii. sexto decimo Kalendas februarii. 
serenissimo Bohemorum reg;e Premislone curiam in octauis epiphanye Prage 
cum vniuersis Bohemis celebrante. Si quis autem j)Osteiorum odio uel 
invidia ductus ea que sepe dicte ecclesie concessimus. aliqua temeritate 
vel pretextu superstitiose occasionis irritare forte voluerit, eterni iudicis 
iram. et tormentum inextinquibilis ignis cum iuda. et pilato se nouerit 
incursurum. 

E.\ originali in arcliivo Trebonensi in analectis F. Palaclfy, »SiigiIluni olira 
appensum adfuisse memoriae scriptae teslantur. Excusum incorrectius apud 
Piter in Thesauro abscondito p. 151, 

XXVI. 

Innocenfius papa III. Olomucensi episcopo scribit in favorem P., qui ad 

sacerdofii ordinem diaconafus (jradu praetermisso promotus fueraf. Datum 

Romae XII. Kalendas Februarii, i^05. 

Innocentius seruus seruorum Dei. Venerabili fratri . . Olomucensi 
episcopo salutem et apostolicam benedictionem. Tue nobis presentate litere 
continebant, quod sicut ex relatione quorundam bonorum virorum acceperas, 
V. presbyter, lator presentium, diaconatus ordine pretermisso, se fecit ad 
g;radum sacerdotii promoueri. Cumque super hoc ab ipso quesiisses dili- 
g-entius veritatem, ipse tibi secreto est humiliter confessus, se pro certo 
nescire, si res taliter se haberet. Sed ex quo boni viri hoc asserebant, 
inter quos fuerat conuersatus, credebat assertioni eorum, eo quod ipse 
tompore, quo ordines inferiores suscepit, infra annos discretionis fuerat 
constitutus. Tu igitur ipsum ad apost. Sedem transmittens nobis humiliter 



35 

siipplicasti, ut cum eo miseiicorditer agere dig^naremur. . Nos ig^itur eius 
mlserie condolentes, Fraternitati tue per apost. scripta mandamus, quatenus 
condio;nam penitentiam pro huiusmodi negiigentia iniun^as eidem, et ea 
peracta, quia non intellinfitur iteratum Ijuod factum esse nescitur, ipsum 
in diaconum ordinare procures. et sic dc mlsericordia eumdem ministrare 
permittas in ordine sacerdotis. Datum Rome apud s. Petrum XII. Ka- 
lendas Februarii. 



Ex Innocentii III. regesto lib. VII. epist. 193. apud Brequiny et du Theil 
II. p. 613. 



XXVIL 

/nnocenfius papa lll. frafiihus hospilalis s. ,/oannis possessiones in Boemia 
el Moraria con/irmat. Dt. /iomae Nonis Norembris, iSOo. 

Innocentius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . priori. 
et fratribus hospitalis lerusalem in Boemia constitutis. salutem et aposto- 
iicam benedictionem. Cum a nobis petitur quod iustum est et honestum 
tam uig-or equitatis (|uam ordo exio^it raclonis. ut id per sollicitudinem 
ofRcii nostri ad debitum |)erducatur efTectum. Eapropter dilecti in domino 
filii uestris iustis precibus inclinati. personas uestras et possessiones que 
in Boemia et Morauia uobis pia sunt liberalitate collate uei quas in po- 
sterum deo propitiante iustis modis poteritis adipisci. sub beati Petri et 
nostra protectione suscipimus. et presentis scripti patrocinio communimus. 
Nulli ergo omnino hominum liceat hanc pag^inam nostre protectionis infrin- 
geve uel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare 
presumpserit indiofnationem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli 
apostolorum eius se nouerit incursurum. Datum Rome apud sanctum Petrum 
Nonis Nouembris. Pontificatus nostri anno octauo. 

Ejc originali in archivo Melitensiuni Pragae. Inter papalia n. XXVI. 



O"* 



36 



XXVIII. 



Innocentius papa III. immunilates fratribus s. Joannis in Moravia a Wladi- 

slao marchione concessas una cum possessionibus in Kaunice et capella 

in Hrusowan confirmat. Datum Romae VIII. Kulendas Maji^ 1206. 

liinoceiitius seruus seiuoiiim Dei. Dilectis fillis . . . fratribus liospi- 
talis s. Joliannis ierosoliiiiitani. salutem et apostolicam benedictionem. Justis 
petentium desideriis dig"num est nos facilem prebere consensum. et uota 
que a rationis tramite non discordant ertectu prosequente coraplere. Ea 
propter dilecti in Domino filii uestris iustis et deuotis postulatioiiibns ^ra- 
tum impertientes assensum. libertates et immunitates hospitali uestro et 
hominibus eiusdem a karissimo in Christo filio W(ladisIao) illustri marchione 
Morauie in teira ipsius concessas. sicut in eiusdem marchionis prinileg^io 
plenius continetur. iiec non nouas uestras possessiones. uobis a comite 
Adalberto in Cumci collatas. una cum capella in Grussouane. hospitali 
uestro auctoritate apostolica confiimamus. et presentis scripti patrocinio 
communimus. NuIIi er^o omnino hominum liceat hanc paoMnam nostre 
confirmationis infringere. vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem 
hoc attemptare presumpserit. indionationem Dei et beatorum Petii et Pauli. 
apostolorum eius se nouerit incursuium. Datura Roine apud s. Petruin 
\\\\. Kalendas Maii. Pontificatus nostri. anno nono. 

E fasciculo copiatorum diploniatum in arciiivo Melitcnsium Pragae. 



XXIX. 

Robertus, episcopus Olomucensis, vendit Liipo militi villum Sobebrich. 

cc. iS06. 

]\otum sit tam presentibus quam futuris, quod ego Robertus dei g-ratia 
olomucensis ecclesie episcopus uillam que dicitur Sobebruh. pro iiouem 
marcis Lupo ueiidldi hereditario iure possidendam. Sed quia g^estis homi- 
iium nouercari solet j)rocessus temporum. nisi testiura auctoritate et sigilli 
iiiuiiimine roborentur. ideo dignum duximus presentem pagiiiam et testiura 



37 

auctoritate ac sigilli nostre ecclesie roborare. Testes autein sunt isti. 
Waltherus decanus et Znohemensis archidiaconus. Stephannus prepositus. 
Esav prerouiensis archidiaconus. Radoshuis Olomucensis. 3Io}ses Brachi- 
slauensis. ^ Athessen. Wrathco. ysaac. Andreas. Petrns. Theodricus. 
Conradns. Cnzcraj. Jacobus nia»ister. Siphridus. Johannes. Sdeborius. 
Abbas uueligradensis Theclinus. Sniil. Andreas. Godata. Sebrith. Jan. 
Bo^umil. Bratron. Zuest. Crasota. Ninca. Sobich. Bathik. Jurik. Jacub. 
Radek. Crisan. Wojslau. Sdich. Caston. Pribin. Miloslau. Boo^un. Boo;nsa. 
Wojteh. Milg-ost. Wojtha. Blasej. Piuona. Ranach. llual. Sdislau. Gilia. 
Beris. Othaslav. Radoslaus qui scripsit. 

Ex originali in arcliivo ca|)iluli Olomuccn.siii. 



XXX. 

Joannes comes denuo fundans monaslerium Osecense in Boemia pro honis 
quibusdam ah episcopo Olomucensi impetitis alia confert. cc. i206. 

Egfo Joannes comes fundans cenobium ad honorem sancte 3Iarie 
de Ozzek fratres assumens et illi domui mancipans, hec ad ipsam funda- 
cionem oflero. 3lascowe vlllam forensem et circa ipsam uillam de bonis 
meis tantum confero, quod annnatim soluet ui^inti marcas, et propter quam- 
libet marcarum s.edecim strichones annone, octo sili^inis et octo auene. 
Eo^o preterea cum edificare de lapidibus ceperint, olferam tanta bona, que 
annuatim soluant triginta raarcas ad edilicacionem, ad claustrum perpetue 
pertinenda. Item ad claustrum exstruendum dabo tres carpentarios appre- 
ciatos et alios tres beneficiatos; preterea rusticos ad eorum in edificando 
adiutorium, quotquot fuerint necessarii, carpentariis alimoniam prebiturus. 
Item bona omnia, que ad ipsam contuleram fundacionem, que ab episcopo 
Olomucensi dlcuntur esse impetitoria, recipio, et totidem de patrimonio meo 
hereditario ipsi fundacioni in presenciarum restituo prioribus utiliora. Item 
locum, claustrali raansioni in ipsis bonis habilissimuin at(pie conuenientissimum, 
habentem lluuium nobilibus piscibus piscosum, molendimnu in claustro qua- 
tuor rotarum de subtus uertibillura, lapides cementum prope locum, lifi^na 



38 

super locum et circa locum ad edificia construenda sufliciencia, hortum 
circa locura, duos fontes ductiue super locum nobiles. Item bona marcarum 
uiofinti, duodecim araturas fertilis terre de pecunia mea instituam. Insuper 
villam fratris mei Pribislai, nomine Sarbedunam, claustro conferam, ubi 
sunt prata nobilis feni iniinita, piscaciones bone, nemora bona. Kgo preterea 
siluam ad faciendas uillas satis fundi copiosam inducam. Insuper quoad 
uixero, a dando non cessabo. Item quatuor molendina marcam annuatim 
soluencia ad luminaria ecclesie perpetuo conferro. Item edificiorum suc- 
cisa lio;na super locum prescindere faciam. 

Ex analectis Mss. J. E. Horky. 



XXXI. 

Plemysl, rex Boemorum, renorat et inigel ecclesiae Olomucensis libertates, 
et frovenlus praepositurae de novo creatae assignal. Actum Olomucii, 

1207. 

(_/-{-. In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Premyssl dei g-racia 
rex Boemorum tercius. Venerabili episcopo Olomucensi Ruberto suisque 
successoribus et Olomucensi ecclesie in perpetuum. Cum reg;ie dio^nitati 
cedat ad g^Ioriam quociens sanctam veneratur et sublimat ecclesiam. nostre 
placuit serenitati eius preuidere necessitati ita ut nostre benignitatis ex- 
periatur beneficia et nobis inde proueniant diuini muneris emolumenta. 
Nouerit itaque tam presens etas quam futura posteritas, quod antiqua 
Olomucensis ecclesie renouantes priuilegia omnes possessiones eius habitas 
vel habendas siue sint in Boemia siue in 3Iorauia ab omni ^enere tribu- 
torum vectio^alium collectarum aliarumque omnium exaccionum esse absolutas 
decreuimus. adicientes ut nullus pro castrorum edificacione vel reedificacione 
siue pro aliqua ing^ruenti expedicione secundum quod in antiquis continetur 
priuilegiis. homines episcopatus et ecclesie audeat Inquietare. Jus quod 
datur pro capite siue pro fure vel pro swod principi vel eius inbeneficiatis. 
venerabili patri nostro Ruberto episcopo et eius successoribus et ecclesie 
concessimus perpetuo obtinendum. Hoc statuentes de fure si in maleficio 



39 

Aierit deprehensus maneiis in prediis ecclesie siue capiatur et coram iudicio 
conuiiicatur eius boiia furis reinaneant. jpse vero secundum quod placuerit 
priiici|)i puniatur. Si vero homines episcopatus et ecclesie in aliquo coram 
iudicio culpabiles inueniuntur. nec nobis nec iudicibus nostris curialibusque 
vel inbeneticiatis ali(|uid indc proueniat vtilitatis. sed apud episcopum et 
eius successores culpe perseueret satisfaccio, nisi in qno tenetur satisfacere 
aduersario. Cetera vt omnia breuitcr comprehendamus. omne ius quod 
spectat ad usus principum eis remittimus ut plena et perfecta ^audean 
libertate. nec ullus eis nouas condlciones audeat inponere uel eorum iura 
rautare. Aillam Cromezir cum foro et omni iure suo quam quasi episcopo 
Olomucensi oblio-atam precedencium principum fatebatur inuidia cum felicis 
memorie Johaiines episcopus a rcuerondo patre nostro Ruberto, qui iii- 
presenciarum est decimus a priiicipo 3lorauie Ottone nioro pio CCC marcis 
emerit ab omni inpeticioiie nostra et successorura nostrorum absoluimus. 
sanctientes <|uod opiscopus Olomuconsis et eius successores plonam in ca 
habeant omni inpodiraento roinoto pro uelle suo disponendi facuUatom. 
Cum autem orani iuri diuino contraria inoleuerat consuetudo quod decodente 
episcopo bona illius in usus principura vendicabantur uisuiu fuit nostre 
pietati istain abolcre abusionein lioc decernendo. quod ultima fata docedentis 
episcopi ecclesie non cedant ad detrimontum. cum eius patroni beatus 
Petrus apostolus et Paulus et felix martyr Woncozlaus aput deum uiuant 
in eternum. Docedonte er«'o episcopo omnia opiscopatus et ecclesie boiia 
siib raaiiu decani Qt prepositi ecclosio illius iiitogra eius successori resor- 
uentur. nec aliquis ca audeat occupare et rainuere uel in usus principuin 
vendicare. Coiiti<»'it otiara quod ab antiquis toraporibus ecclesia illa pre- 
posito carobat. uiide uisuin fuit patri nostro Ruborto in ea propositum 
ordinare qui fratribus illius ecclesie dobito inodo prouideret et eoruin 
necessitati responderot. Sed cuin deceat re<ciam manum ubiquo pluorc 
benclicia. prepositure illi cancellariam iiostram cura uilla que uocatur ' 
Vherchi ad quam decimus denarius cum deciina aratrorura nostroruin spectat 
et oinnium rorum ad vtilitatem nostram pertinencium contulimus intordicentes 
ut nullus hoc audeat inrautare. Libertatein etiain in episcoporura eloctione 
quam quidem principes inpodire solobant, canonicis ipsius ecclesie secunduin 
iura canonuin libere et absolute concedimus et ne inposterum irritetur 



40 

prohibenms. Vt aiitem liec omiiia rata et incoiicussa permaneant hanc 
nostre serenitatis i^ag-inam iiostro sigillo fecimus roborari et a veuerabili 
patre nostro Ruberto iu die Pasche publice excommunicari. 8i quis autem 
contra hanc nostram venerit constitutionem rerum suarum graui multetur 
dispendio et deum cum sanctis suis sibi aduersum in extremo senciat iudiclo. 
Huius rei sunt testes: WaUerus decanus Olomucensis et archidiaconus 
znoemensis. Radosslaus archidiaconus Olomucensis. Bozko archidiaconus 
prerowensis. Esau archidiaconus brecizlauensis. Hermannus abbas Gradi- 
scensis. Arnust camerarius. Willalmus vsszich. Zlauko. Bog;usslaus Odoleni. 
Boguta et Heinricus frater eius iudex Olomucensis. Medlo castellanus 
Olomucensis. Sudomirus. Petrus ross. Predbor hebky. Sdisslaus Grutowich. 
Sudiwoy. Donatus. Sulizlaus cum filio Slawata. Johannes cum fratre Hren. 
Odolen. Rohhche. Radosslaus. Pribizlaw swarouich cum fratre Sdizlao. 
Semizlaus cum fdiis. Kohhanus. Budisslaus. Pomnen iaro^newich. Bludo. 
Doben cnm fratre Nedamiro. Jacobus. Lutek. Zbrazlaw. Weliz. Velen. 
Buz. Bicen. Rathmir. Predbor cenakovvich. ^oysslaw. Sezema. Luder. 
Neplah. Skyrben. Sudek. Sobehyrd de Clobuch. Voyteh cum fratre Doma- 
miro. Smil. cum fratre Andrea. Gron. Ondreiek. Boruth filius Wok. 
Prebor filius Bun. Stanimir filius Wlassin. Canonici Olomucenses: Wratek. 
Vtessen. Zbig;new. Andreas. Chuzcray. Boo;usslaus. Petrus. Jacobus. 
Ziirridus. Stephanus. Acta sunt hec in Olomuc. Ainio ab incarnatione 
domiiii Millesimo CC. VH. Datum per manus Rappotonis notarii. 

Ex originall duplici, qiiorum primuin in arcliivo archiepiscopali Crein- 
sirii, alteruin in archivo capituli Olomucensis asservatur. — Item 
apographum in cod. membr. Olomuceusis capituli I. f. 2. — Item 
ibidem fol. 19. — 

XXXH. 

l.niiocentius papa HL Wladislaum, Polonie ducem, de obstinatione 
sua in perpetratis contra libertatem ecclesiasticam g-raviter redarg;uens, 
mandat se Pragensi, Olomucensiy Misnensi et universis Poloniensibus 
episcopis praecepisse, ut archiepiscopo Gnesnensi contra eum, nisi resipuerit, 
auxilio adessent. Datum Romae H. Nonas Januarii. 

E regesto lunocentii III. anni IX. epist. 217. apud Brequiny et du Theil. 



41 

XXXJII. 

Innocentms papa III. confirmal liferaSy qvihus Premysl, re.r Boemorum, 

ecclesiae Olomucensis Ubcrtales ef immunitates adau.rit, redditusque prae- 

po.sifurae assignarit. Datum Romae VI. Idus Januarii, 1207. 

Innocentius episcopus seruus seruoiura Dei. A>neral)ili fratri . . . 
episcopo et dilectis filiis capitulo Olomncensi. salutem et apostolicain bene- 
dictionem. Justis petentium desideriis dinnum est nos facilem prebere 
consensum. et uota que a rationis tramite non discordant elfectu prosequente 
complere. Ea propter venerabilis in Cbristo pater. et dilecti in domino 
filii. uestris iustis postula<ionibus or;j(um imper(ientes assensum. libertates 
et immunitates ecclesie uestre e( eiusdem bominibus a karissimo in Cbristo 
filio I*. Boemorum re^e illustri concessas. cancellariam (pioque reo;iam et 
alios redditus preposituie Olomoncensis ecclesie assiu^natos ab ipso. sicut 
iuste et pacilice possidetis et in eiusdem re«fis priuileofio plenius continetur. 
uobis et per uos ecclesie uestre auctoritate apostolica conlirmamus. et 
presentis scrijjti patrocinio communimus. Ad maiorem autem euidentiam 
priuile«»ium ipsum de uerbo ad uerbum buic nostre pa«;ine duximus inse- 
rendum. C. In nomine sanctc et indiuidue trinitatis. Kf/o Premisl etc. 
(^Vide n. XXXI.) Nulli er^o omnino bominum liceat banc pao;inam 
nostre confiimationis infrino;ore. uel ei ausu (emerario contraire. Si quis 
autem boc attemptare presum|)serit. indio;nationem omnipotentis dei et bea- 
torum Petri et Pauli apostolorum eius. se nouerit incursurum. Datum 
Rome apud sanctum Petrum VI. Idus Januarii Pontificatus nostri anno nono. 

Ex origiiiali niutiio iii archivo capituli Olomucensis, Apographum in 
codicc chart. I. f. 154. 

XXXIV. 

Innocentius papa III. inter alios Olomncensem episcopum desiffnat arbitrum 
yhi iite inter monasterium de Osek et nofnfem Mjlhosl diffinienda. Dafum 
Viterhii V. Idus Junii, 1207. 

Innocentius episcopus seruus seruorum Dei. ^"enerabilibus fratribus 
. . Pragensi et . . Olomucensi episcopis, et dilecto tilio preposito de Lutbmeriz 

6 



42 

Pragensis diocesis salutem et apostolicam benedictionem. Suam ad nos 
dilecti filii .... abbas et conuentus de Ozzech, Cisterciensis ordinis, 
querimoniam destinarunt, quod cum nobilis vir M. Prag-ensis diocesis, 
quasdam possessiones eis liberaliter duxerit concedendas, in quibus idem 
abbas et monachi monasterium postmodum construxerunt, quia propter 
latronum instantiam et incommoditates alias compulsi sunt ad locum alium 
se tranferre, eos idem miles bonis omnibus, que ipsis contulerat, spoliauit, 
fratres suos exinde violenter expellens. Propter quod bone memorie, . . 
ipsius monasterii abbas timore perterritus sine sui capituli conniuentia, 
super bonis ipsis cum milite composuit memorato in eiusdem monasterii 
preiudicium et grauamen. 0"'^ vero nobis non constitit de premissis, 
discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatinus partibus con- 
uocatis et auditis, hinc inde propositis, quod iustum fuerit, appellatione 
postposita, decernatis, facientes quod decreueritis, per censuram ecclesia- 
sticam obseruari. Nullis literis veritati et iustitie preiudicantibus a sede 
apostolica impetratis. Quotlsi non omnes hiis exequendis poteritis interesse, 
duo vestrum ea nichilominus exequantur. Uatum Viterbii V. Idus Junii. 
Pontificatus nostri anno decimo. 

Dobner. Annal. VI. 614. — Schottgen diplomat. II. 59. 

XXXV. 

Otakarus, rex Boemorum, fundationem monasterii in Osek confirmat, ad 
quam etiam villa Telc in Moravia spectabat. iSO?. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Otokarus dei gracia 
Bohemorum rex tercius omnibus presentem paginam inspecturis. Ma£fna 
est super nos diuine miseracionis dispensacio, que sic nostre saluacioni 
prouidere dig^nata est, ut quos sciret eum sequi non posse omnia relin- 
quendo, ipsis beatificari «raciam donaret, de sua substancia pauperibus 
largiendo. Huius autem spei gracia a principibus terre construuntur 
ecclesie, fundantur cenobia, et ab aliis ditantur fundata. Ex eorum itaque 
numero, qui terrenis celestia mercari decreuerunt, fuit in diebus nostris 
vir strenuus et illustris, domino, patrieque semper fidelis Zlawco nomine 



43 

comes Belinensis, in qua prouincia liabens predium Ozzech dictum, obtulit 
illud, aliaque presenti pao^ina comprehensa domino et sancte Marie, usibus 
eorum, qui Christo illic militaturi sunt, perpetuo famulatura. Habuit quoque 
germanum Grabissa dictum, virum in diebus suis potentissimum, summumque 
camerarium, qui postquam viam uniuerse carnis inffressus est, eum supra 
dictus Zlawco in loco memorato cum patribus suis sepeliuit, statimque de 
daustro ibi fundando tractare cepit, fundatumque de suis, et fratris defuncti 
prediis decenter dotauit. Erant autem prius sanctificata hec in dotem 
antique ecclesie: scilicet decimatio vini et frumenti in Swinshik, et una 
septimana in Grabissin, que duo Boiso germanus predictorum virorum 
obtulit, et tilius eius Zlawco dccimas suas in Odilitz superaddens patris 
oblationem adauxit. Aliam eciam septimanam in Grabissin habet ipsa 
ecclesia, quam obtulit Jaroslaus de Zabrussan et pater eius, et cum con- 
sensu liliorum illius Domino et sancte l\Iarie dedit Biedne et Hirnczer 
cum terminis suis, et partem rille Telci, quam a Bohula commulauerat in 
Morauia, hisque addidit decimam septimanam fori in Mochta, et partem 
ville Bog-nich. (Mioiata autem filius Grabisse, ostondens fauorem suum 
su})er oblationibus patris, obtnlit prediis Ozzech cum terminis suis, dimi- 
diam villam llain, Ilirdlocii, Sconuelt, Domoslawick, Duban cum terminis 
suis. Decimas quoque suas obtulit istas, scilicet decimam septimanam in 
Zawidow, decimas frumenti in Briecbin, vini et frumenti in Betschow, 
et preterea terciam partem vini ibidem dedit ad opus lapidnm; his addidit 
araturam unam Odoliz, et mansos duos in Fridbach. Denique Bog^uslaus 
Zlawkonis filius, patris iuuando propositum per manum regis dedit ecclesie 
sue molendinum iuxta Hostemich, et decimam frumenti in Sirnchow. Item 
•per mainim re^is et permissione domini Danielis Pragensis episcopi, memo- 
ratus Boguslaus dedit ius patronatus in Zlawcowerde, ita statuens iam 
dictus episcopus, ut non mercenarium, sed legitimum locando vicarium 
ecclesie sue commodis illa non destitula debet per abbatem proulderi. 
Similiter eciam ne iura vel utilitates diocesani vel arcbidiaconi ibi aliquam 
paciantur iacturam, ipse abbas cum fratrum suorum concilio debet omnimodis 
sollicitus esse. Item Boo;uslaus per manum domini re^is ibidem dedit 
villam nomine Pasengrune. Hec ig^itur bona, has possessiones, quas in 
presenclarum memorata ecclesia Ozzech, nostra videlicet largicione, aliorum- 

6- 



44 

qne fideliura possidet, vel in futurum possidere debet: [E^o Otocarus Del 
gracia rex Bohemorum tercius iii proteccionem regie potestatis nostre, et 
in successorum nostrorum suscipiraus, districte mandantes, ne quis iudex 
prouinciarura, vel alius aliquis in his vel in aliis bonis suis fratres de Ozzech 
ledere presuraat, et si leserit, Dominura Deique Genitricera B. Mariain 
iudices sustinebit. Huius rei testes sunt: Ego Otokarus rex. Zlawco 
fimdator, et filius suus Boguslaus. Vnesch. Heidricus de Wira. Johannes 
de Luna. Pil de Bog^zlawiz, et alii quam plures. Date per manum Bene- 
dicti canceilarii anno Domini M. CC VII. 

Dobner Aiinal. VI. 629. — Sommersberg Scriptores rerum Silesia- 
caruui I. 918. 



XXXVI. 

. . Ego Primiszle dei gratia rex Boemorum . . contuli ecclesie beate 
Marie in Plaz terram ad aiatrura in uilla Ninoniz cum' monte adiacente 
qui dicitur Vi^idovle . . . Hec sunt nomina testiura. Daniel Pragensis 
episcopus. Roherlus Olomucensis episcopus. Andreas prepositus Prao;ensis. 
etc. . . . Acta sunt anno dorainice iucarnationis M. CO. VII. Data Prage 
per manum D. llabodonis cancellarii. 

Ex originaii in archivo c. r. aulico Vindobonae. 



xxxvn. 

. . Ego Gerlacus abbas de Myleuzk et ego Zlauko comes . . commu- 
tationem quarumdara uillarum uoluntarie celebrauimus corara reg^e Preraiz- 
lone . . . Actuin anno dominice incarnationis M. CC. VII. iiidictione X. 
, . Testes . . D. Daniel episcopus Pra«;ensis. D. Rupertns Olomucensis. 
D. Andreas prepositus Pragensis et oranes fere canonici Prag"enses. 

Ex originali in archivo Trebonensi in analectis Francisci Palacky. 



45 



XXXVIII. 



Pliilippiis, Rotuanorum rex, confiimat monasterio de Tennenbach 
possessionem curiae in Vorstetten sub testimonio Olocheri, regis Bohemiae. 
Datmn apud Avguniam VIII. Idus Decembris, 31. CC. VII. > 



Marian. Oesterreich. Klcrisci. II. 396. 



XXXIX. 



Innocentius papa Ifl. confirmat fundationem monasterii Welehradensis, 
juraque et regulas fratrum ejusdem sfal/ilit. Datum Laterani II. Kalendas 

Maji, I'i08. 

Innocencius episcopus seruus seruorum l)ei. Dilectis filiis . . abbati 
Welegradensi eius(pie fratribus, tam prosentibus, quam fnfuris regnlarem 
vitam professis imperpetuum. Relio;iosam vitam eli«;cntibus apostolicum 
conuenit adesse presidium ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos 
a pro|)osito reuocet, aut robur, (piod absit, sacre reli<»;ionis infrin^at. 
Eapropter dilecti in domino filii uestris iustis postulacionibus clementer 
annuimus et monasterium Aelicardi, iii (juo diuino manci|)ati estis obseciuio, 
sub beati Petri et iiostra proteccione suscipimus et presentis scripti pri- 
nileo;io comniunimus. Inprimis si(|uidem statuendo, ut ordo monasticus, qui 
secundum deum et beati Renedicti re«;ulam at(iuc institucionem Cistercien- 
sium fratrum in eodem loco institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem 
temporibus inuiolabiliter obseruetur. Preterea, quascun(pie possessiones, 
quecunque bona idem monasterium inpresenciarum iuste ac canonice possidet 
aut in futurum concessione pontificum, Iaro;icione reg^um vel principum, 
oblacione fidelium seu aliis iustis modis prestante domino poterit adipisci, 
ftrma vobis vestris^jue successoribus et illibata permaneant. In quibus 
hec propriis duximus vocabulis exprimenda, locum ipsum, in quo prefatura 
monasterium situm est cum ODutibus pertinenciis suis, grang^ias cum perti- 
iienciis, cum pratis, vineis, terris, nemoribus, usuagiis et jiascuis in bosco 
et plano, in afjuis et molendinis, in viis et semitis et omnibus aliis liber- 
tatibus et immunitatibus suis; sane laborum vestrorum, quos propriis ittanibus 



46 

aut sumptibiis colitis tam de terris cultis, quam incultis, siue de ortis et 
virgultis et piscacionibus uestris vel de nutrimentis animalium vestrorum 
nullus a vobis decimas exigere vel extorquere presumat. Liceat quoque 
vobis clericos vel laicos liberos et absolutos e seculo fugientes ad con- 
uersionem recipere et eos absque contradiccione aliqua retinere. Prohibemus 
insuper, ut nulli fratrum vestrorum post factam in monasterio nostro pro- 
fessionem fas sit sine abbatis sui licencia de eodem loco discederej 
discedentem vero absque communium litterarum vestrarum caucione nullus 
audeat retinere; quod si quis retinere presumpserit, licitum vobis sit in 
ipsos monachos vel conuersos regulares sentenciam promulg^are. Illud 
districcius inhibentes, ne terras seu quodlibet beneficium ecclesie vestre 
collatum liceat alicui personaliter dare seu alio modo alienare absque 
consensu tocius capituli vel maioris aut sanioris partis ipsius. Si que 
vero donaciones vel alienaciones aliter, quam dictum est, facte fuerint, 
eas irritas esse censemus. Ad hec eciam prohibemus ne aliquis monachus 
siue conuersus sub professione vestre domus astrictus sine consensu et 
licencia abbatis et maioris partis vestri capituli pro aliquo fideiubeat, vel 
ab aliquo pecuniam mutuo accipiat ultra precium capituli vestri prouidencia 
constitutum, nisi propter manifestam domus vestre vtilitatem; quod si facere 
presumpserit, non teneatur conuentus pro hiis aliquatenus respondere. 
Licitum preterea sit vobis in causis propriis, siue ciuilem siue criminalem 
contineant questionem fratrum vestrorum testimoniis vti, ne pro defectu 
testium ius vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper auctoritate aposto- 
lica inhibemus, ne ullus episcopus vel alia quelibet persona ad sinodos 
vel conuentus forenses vos ire, vel iudicio seculari de propria substancia 
vel possessionibus vestris subiacere compellat, ne ad domos vestras causa 
ordines celebrandi, causas tractandi, vel conuentus aliquos publicos con- 
uocandi venire |)resumat, nec regularem abbatis vestri eleccionem impediat, 
aut de instituendo vel remouendo eo, qui pro tempore fuerit, contra statuta 
Cisterciensis ordinis se aliquatenus intromittat. Si vero episcopus, in cuius 
parochia domus vestra fundata est, cum humilitate ac deuocione, qua con- 
uenit, requisitus substitutum abbatera benedicere et alia, que ad olTicium 
episcopale pertinent, vobis conferre renueret, licitum sit eidem abbati, si 
tamen sacerdos fuerit, proprios nouicios benedicere et alia, que ad oiTicium 



47 

suum pertinent, exercere, et vobls omnia ab alio episcopo perciperfe^ que 
a vestro fuerint indebite deneg-ata. Illud adicientes, vt in recipiendis 
professionibus, que a benedictis vel a benedicendis abbatibus exbibentur, 
ea sint episcopi forma et exj^ressione contenti, que ab origine ordinis 
noscitur instituta, vt scilicet abbates ipsi episcopo sahio ordine suo pro- 
fiteri debeant et contra statuta ordinis sui nullam professionem facere 
compellantur. Pro consecraciojie vero altarium vel ecclesiarum, siue pro 
oleo sancto, vel quolibet alio ecclesiastico sacraiuento nullus a vobis sub 
obtentu consuetudinis vel alio modo quidquam audeat extorquere, sed hec 
omnia gratis vobis episcopus diocesanus impendat, alioquin liceat vobis, 
quecunque malueritis, catholicum adire antistitem graciam et communionem 
apostolice sedis habentem, qui nostra fretus auctoritate, vobis quod postu- 
latis impendat. Qiiod si sedes diocesani episcopi forte vacauerit, interim 
omnia ecclesiastica sacramenta a vicinls episcopis accipere libere et absque 
contradiccione possitis, sic tamen, ut ex hoc in posterum propriis episcopis 
nullum preiudicium generetur. Quia, vero interdum propriorum episcoporum 
copiam non habetis, si quem episcopum Romane sedis, vt diximus commu- 
nionera habentem et de quo plenam noticiam habeatis, per uos transire 
contigerit, ab eo benedicciones vasorum et vestium, consecraciones alta- 
rium, ordinaciones monachorum auctoritate apostolice sedis recipere valeatis. 
Porro si episcopi vel alii ecclesiarum rectores in monasterium vestrum vel 
personas inibi constitutas suspensionis, excommunicacionis vel interdicti 
sentenciara promulo;auerint, siue eciam in mercennarios vestros pro eo, 
quod decimas non soluitis, siue aliqua eorum, que ab apostolica benig;nitate 
vobis indulta sunt, seu benefactores vestros pro eo, quod aliqua vobis beneficia 
vel obsequia ex caritate prestiterint, vel ad laborandum aduenerint in illis 
diebus in quibus vos laboratis et alii feriantur, eandem sentenciam pro- 
tulerint, ij^sam tamquam contra sedis apostolice indulta prolatam duximus 
irritandam. Nec littere ulle firmitatera habeant, quas tacito noraine Cister- 
ciensis ordinis et contra tenorem apostolicorum priuile^iorum constiterit 
impetrari. Preterea cum commune interdictum terre fuerit, liceat vobis 
nichilominus in vestro monasterio exclusis excomuumicatis et interdictis 
diuina officia celebrare. Paci quoque ac tranquillitati vestre paterna in 
posterum sollicitudine prouidere uolentes auctoritate apostolica prohibemus. 



48 

ut infra clausiiras locorum seu grang^iarum vestrarum nullus rapinam seu 
furtum facere, io-iiem apponere, san^uinem fundere, hominem temere capere 
vel interficere, seu violenciam audeat exercere. Preterea omnes libertates 
et immunitates a predecessoribus nostris Romanis pontificibus ordini vestro 
concessas nec non et exempciones secularium exaccionum a reo-ibus et 
principlbus vel aliis fidelibus racionabiliter vobis indultas anctoritate apo- 
stolica confirmamus et presentis scripti priuileg-io communimus. Decernimus 
erg;o, vt nuHi omnino hominum liceat prefatum monasterium temere per- 
turbare aut eius possessiones aullerre, vel ablatas retinere, seu quibuslibet 
vexacionibus fatigare: sed omnia integra conseruentur eorum, pro quorum 
gubernacione ac sustentacione concessa sunt. vsibus omnimodis profutura, 
salua sedis apostolice auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica 
secularisque persona hanc nostre constitucionis pag^inam sciens, contra 
eam temere venire teraptauerit, secundo tercioue commonita, nisi reatum 
suum congrua satisfaccione correxerit, potestatls honorisque sui careat 
dignitate rearaque se diuino iudicio existere de perpetrata iniquitate cogno- 
scat et a sacratissimo corpore ac sanguine dei et doniini redemptoris 
nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districte sub- 
iaceat vlcioni. Cunctis autera, eidem loco sua iura seruantibus, sit pax 
domini nostri Jesu Cliristi, quatinus et hic fructum bone accionis percipiant 
et aput districtura iudicera preraia eterne pacis inueniant. Anien. Datum 
Laterani per manura Johannis sancte Marie in Cosniidin diaconi cardinalis, 
sancte Roraane ecclesie cancellarii H. Kalendas Xaii, indiccione XI. in- 
carnacionis dorainice anno M.CC. V^III. Pontificatus vero doraini Innocentii 
pape tercii aruio vndecimo. 

E codice chart. Mss. Welehradensi sec. ineuutis XV. in folio. f. 94. 

XL. 

InnocenUus papa III. causam qnandam monasierii Medlicensis, in qua ab 

episcopo Olomucensi minus uequa sentenlia prolata esse perhihehatur, de 

novo inquiri mandat. Datum Viterhii XII. Kal. Sepfembris, 1208. 

Innocentius episcopus, seruus seruorum dei dilectis filiis abbati de 
Gerstyn et magistro Henrico de Witin et Tutoni de Heiburch plebanis 



49 

patauiensis diocesis salutem et apostollcam benedlctionem. Accedens ad 
presentiam nostram dilectus filius abbas 3Iedlicensis g^raui nobis conquestione 
monstrauit, quod venerabilis frater noster, episcopus Olomocensis et dilecti 
filii abbas de Sancta cruce, et decanus de s. Agatha, Patauiensis diocesis 
ipsius coniudices delegati a nobis contra eum licet aliqua causa, que ipsum 
tangere videretur, coramissa eis, sicut dicitur, non tiiisset, iniquam senten- 
tiam protulerunt, per quam monasterium ante dictum incurrisse diorioscitur 
non modicum detrimentum. Cum i«jitur nemo debeat iniuste g^rauari, 
discretioni vestre per apostolica scripta mandamus^ quatenus vocatis, quos 
propter hoc videritis euocandos, et inquisita super his dilifi;entius, et co«;nita 
veritate, quod iustum fuerit, appellatione postposita statuentes faciatis, quod 
decreueritis per censuram ecclesiasticam firmiter obseruari. Nullis litteris 
veritati et iustitie preiudicantibus a sede apostolica impetratis. Quodsi 
non omnes his exequendis potueritis interesse, duo vestrum nihilominus 
exequantur. Datum Aiterbii XII. Kalendas Septerabris. Pontificatus nostri 
anno decimo. 

Huber Austria e.v arclilvis p. 12. 

XLI. 

RobertuSy episcojms Olomucensis, concumhil cum nobili Step/ifmo de Medlow 

vilfas Daubrawnik et Drugnik pro rillis Turan et Petrowice. Datum 

Olomucii VJI. Kaiendas Octobris, 1*^08. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Rfubertus}. dei g^racia sancte 
Olomucensis ecclesie episcopus omnibus qui sunt et erunt in|)erpetuum. 
Vninersitatis negocia litteris mandata. ex earum memoria trahunt firmitatem. 
Innotescat is;itur presentibus ac futuiis (juod eo;o. RUBERTUS episcopus 
olomucensis cum assensu regis bohemorura. OTTOCARI. et fratris eius 
marchionis morauorum WLADISLAI. in presencia quam plurium nobilium 
utriusque terre, aprobante doinino decano WCalthero). et uniuerso conuentu 
eiusdera ecclesie carabiui. STEPIIANO viro nobili filio. Gothardi duas 
uillas episcopatus nostri dnbraunic scilicet. et Druf/nik et terrain unius 
aratri in Dreuniche. pro duabus uillis ipsius. Turane uidelicet et Pelrouich 

7 



50 

que episcopatui meo proximiores eraiit. Verum ne super hac re succes- 
soribus nostris. uel quibuslibet aliis litis relinquatur occasio. presentem 
paginam nominibus testium qui liuic commutationi interfuerunt et sigillorum 
caractere nostri uidelicet et ecclesie perpetualiter confirmamus reliiiquentes 
in mandatis quodsi quis hoc factum infregerit. anathema sit. Testium autem 
nomina sunt Jiec. Waltherus Olomucensis ecclesie decanus. Stephanus 
Olomucensis prepositus. Wtesen canonicus. Wratko canonicus. Esau cano- 
nicus. et archipresbyter prerouiensis prouincie. Ysaac canonicus. Cusdrah 
canonicus. Andreas canonicus. Petrus canonicus. Radozlaus canonicus et 
archidiaconus proulncie olomucensis. lacobus canonicus. et magister Siffridus 
canonicus. Boguzlaus canonicus. Theodericus canonicus. Moyses canonicus 
et archipresbyter Brachizlauensis prouincie. Sidebor canonicus. Abbas 
gradicensis. Abbas uel^i^radensis. Sudco prepositus. Johannes. Sidon. Frido. 
capellani nostri. Godeg". Rodoslaus. Johannes. Blasius. Dobrouest. Uedus. 
Drugos et Adrastus. presbyteri et uicarii olomucensis ecclesie. Bauarus 
camerarius olomucensis. Zauisse castellanus. Dobcn iudex. Bludo. lacobus. 
Kohanus. Buz. Dubache. Zlauata. Paulus. beneficiarii olomucensis castri. 
Radozlau uillicus noster. Ob memoriam huius facti statuimus. vt quicumque 
ad ecclesiam de Dubraunik in festiuitate sancte cnicis aduenerit. quam 
diu ipsa steterit. septem dierum iniuncte pene remissione donetur. Hec 
autem acta sunt publice in capitulo Olomucensi. his et aliis testibus pre- 
sentibus. Verbi incaniati. Anno M. CC. VIII. Indictione. XI. Epacta I. 
concurrente II. dominicali llttera E. Pontificatus nostri anno. V II. Data 
per manus canonici nostri Ysaac Yll. Kalendas Octobris. 

E\ ori£inali in ciiria Brunensi Lad. I. n. 1. 



XLII. 

Innocentius papa III. regem Boemiae hoitatur, ut re«;i Ottoni adhae- 
reat. ([Mense Julio exeun(o), 1^08. 

Baltizc — D(- Mgoi. iniperii e regesd) Innocentii III. lil). .VII. epist. 156. 



51 



XLUI. 



Innocentius papa III. Ottoni regv mmtiat, quae pro ejus neg-otiis 
apud piincipes impeiii ([inter quos etiam rex Boemiue) piomoventlis nuper- 
rlme egerit. 4. Decembris, 1208. 

Ibidem epistola 168. 

XLIV. 

Innocentius papa III. reffi Boemiae respoudens suadet, ne differat 
adhaesionem reg-i Ottoni debitam et promissam. 12. Decembris, 1208. 

Ibidem epistola 176. 



XLV. 

Premysl, rex Boemorum, confert cimonicis ecclesiae Olomucensis in reme- 
dium animae filii sui Wratislai rillam Nedachlebice. Dutum in Cremsir, 

1209. 

In noralne sancte et indiuidue trinitatis amen. Notum sit omnibus 
tam presentibus (juam futuris (juod e^o Primuzil dei gracia rex Boemorum. 
una cum coniuo^e mea constanciu reffina Boemie. assensu baronum nostrorum 
uillam (|ue Neduclebiz nuncupatur. pro remedio anime. tilii nostri IVratizlai. 
ouniiumque prcdecessorum nostrorum. canonicis olomucensis ecclesie sub 
iure episcopatus contulimus possidendam. Quoniam autem recte locantur 
beneficia. ubi crescunt vite merita. ibi decenter impertitur g;racia. ubi cum 
premiis cumulatur gloria: Ob hoc eandem uillam ab omni honere tributoium. 
vectigalium collectarum seu denariorum qui quatuordecim uocantur uei 
aliarum exactionum uolumus perpetuo esse absolutam. Adicientes ut nnllus 
pro castrorum edificacione uel reedificacione. nullus pro aliqua" ingruenti 
expedicione homines predicte uille audeat intjuietare. lus eciam quod 
datur pro capite. eis concessimus. Hoc de fiire statuentes. ut si in eadem 
uilla capiatur. et coram iudicio conuiiicatur. canonicis bona furis remaneant. 

7* 



52 

ipse uero ciirie tradatur puniendus. Si autem homines eiusdem uille coram 
iudicio culpabiles inueniuntur nec nobis nec iudicibus nostris curialibus 
quoque uel inbeneficiafis aliquld inde utilitatis proueniat. sed apud cano- 
nicos culpe perseueret satisfactio. nisi in quo tenetur satisfacere aduersario. 
Preter hec utilitati olomucensis ecclesie prouidentes in eadem uilla ad 
preces venerabilis patris nostri Ruperti tabernam liberali mvnificentia con- 
cessimus. Vt autem hec nostra donatio robur firmitatis obtineat. et ne 
factum nostrum obliuionls desidia sepoliatur. sigilli nostri munimine robo- 
ramus. et testium approbacione confirmamus. Testes autem sunt isti. 
Rupertus episcopus. Andreas prao;ensis prepositus. Renedictus prothonotarius. 
Arnoldus decanus. Hinsaltus. Zlauco. Ronzlaus filius eius. Heinricus filius 
Witechonis. Rludo et Onso filius eius, Luderius. Neplach. Andreas. Petrus 
filius medlonis. Pardus. Twirsa. Stanimirus. Doben. cum tribus filiis. Neda- 
mirus frater Doben. Gron. Zevvize. Ravvarus. Stibor. Zemiziaus. Wurso. 
Nedamirus, frater eius. Svlizlaus. Stizlaus. Woino. Reneda. Chochan. 
Hermannus abbas de o;rediz. Thizelinus abbas de Welgrad. Hec autem 
acta sunt anno millesimo ducentesimo Nono. Indictione duodecima. Epacta 
duodecima. Concurrente tercio. In loco olomucensis episcopi qui uocatur 
Cremesir. 

Ex originali in archivo capituli Olomucensis. — Apographum in codice 
Cremsir. VII. Item in cod. membr. Olomucensi. I. fol. 31, 



XLVI. 

Innocentius papa III. mscipit monasferium Zabrdowicense, ordinis Prae- 

monstratensis cum possessionibus suis in protectionem sedis apostolicae. 

Datum Laterani III. Nonas Aprilis, 1209. 

Innocentius episcopus, seruus seruorum dei. Dilectis filiis Arnuldo 
priori et fratribus de Zaberduwiz Premonstratensis ordinis, salutem et 
apostolicam benedictionem. Cum a nobis petitur, quod iustum est et ho- 
nestum, tam vigor equilatis quam ordo exi«;it rationis, vt id per sollicitu- 
dinem ofTicii nostri ad debitum perducatur elTectum. Ea propter, dilecti 
in domino filii, vestris iuslis postulationibus inclinati, ecclesiam vestram. 



53 

in qua diuino estis obsequio maucipati, cum omnibus bonis, que in presen- 
tiarum rationabiliter possidetis, aut in futurum iustis modis, dante domino 
poteritis adipisci, sub b. Petri et nostra protectione suscipimus, specialiter 
autem Zyretitz, Zancowiz, Otrudiz et Borkowa% villas, et alia, que iuste 
ac pacifice possidetis, auctoritate vobis apostolica confirmamus, et presentis 
scripti patrocinio communimus. Nulii ergo omnino hominum liceat, hanc 
paginam nostre confirmationis et protectionis infrino;ere, vel ei ausu teme- 
rario contraire. Si quis autem hoc atlemptare presumpserit, indi^nationem 
omnlpotentis dei, et beatorura Petri et Pauli, apostolorum eius, se nouerit 
incursurum. Datum Laterani III. Nonas Aprilis. Pontificatus nostri anno 
duodecimo. 

Ex originali ejusdem monasterii iii registr. c. r. Gubernii. 



XLVII. 

Innocentius papa III. concedit episcopo Olomucensi facultatem, cruce 
signatos a poenis canonicis absolvendi. Datum Laterani V. Idus Aprilis, 

1210. 

Innocentius episcopus seruus soruorum dei. Venerabili fratri . . . 
Olomucensi episcopo. salutera et apostolicam benedictionem. Cum pro tui 
Redemptoris amore. signum crucis assurapseris. et proficisci disponas in 
subsidium terre sancte. presentium tibi auctoritate concedimus. quatinus 
siquos forsan de comitatu tuo dum in sancta pere^rinationo permanseris. 
ex iniectione manuura in clericos uiolenta in canoneni acciderit incidere 
sententie proraulg^ate. liceat tibi eos secundura ecclesie forniam absoluere 
iniung"endo ipsis quod talibus consueuit iniungi. nisi quod absit tam grauis 
et enormis fuerit subsecutus excessus. quod raorito propter hoc ad sedem 
debeant apostolicara laborare. Datum Laterani V. Idus Aprilis. Pontifi- 
catus nostri anno tertiodecimo. 

Ex originali in archivo capituli Olomucensis. 



54 



XLAIII. 



Otakams^ rex Boemornm, fundationem monasterii Zabrdowicensis, dona- 

tionesque a fundatore Leone de Klohnk et aliis factas confirmat. 

In Brunna, 1 2 i 0. 

lii iiomine saiicte trinitatis et indiuidue unitatis. Eofo Odoacer, rex 
Boeraoruiii tercius. Claustro Zaberdowiz et omnibus ibi deo seruientibus 
in perpetuum. Cum reg^ie conueniat di^nitati, et consonet clementie sue 
celsitudinis et muiiificentie, longe lateque ampliare g-loriam; tamen, ut lir- 
miter opinamur, in nulio celebrior reg^alis mag*ni(icentie et amplitudinis 
eflulget gloria, quara si sacrosancte ecclesie et relio^iose uiuentium comodis 
prouideat, iura confirmet, et eorum consulet indempnitati. Nouerit itaque 
tam presens etas quam futura posteritas, quod uir nobilis baro iioster Leo 
de Clobuk, camerarius Bruiinensis prouincie, quoddara claustrum Zaberdowiz 
nomine cum consensu ueiierabilis patris nostri Roberti, Olomucensis episcopi, 
et accedente assensu raagnifici uiri, fratris nostri Ladizlai, raarchionis 
3Iorauie, in coraitatu Brunensi fundauit, in possessione scilicet propria, 
cui claustro frater noster prenorainatus, curam g'erens sanctissirae religionis 
in terra sua propagande, quasdam largitus est ei possessioiies et libertates 
exceptis illis j)ossessioiiibus, quas predictus baro noster contulit prefato 
monasterio. Possessiones, quas frater noster spectabilis raarchio Morauie 
contulil ecclesie Zaberdovvicensi, hee sunt: Curia in Cwitawa cum araturis 
duabus et earum appendiciis, cum bubus et necessariis ad illara terram 
colendam, cum flumine Cwitawa, sicut agri adiacent ecclesie illi collati, 
ita, ut nemo absolute aliquid iuris sibi uendicet in illa aqua, secundum 
quod presenti scripto est deterrainatum. Silua Scalitc et alia silua Sizza, 
et silua que vocatur Obetcna Ochozv, secundum quod raete sunt signate, que 
vocantur ghraniz, quoad usum et ius coramunis consuetudinis terre, cum 
oranibus appendiciis, agris, pratis, pascuis, aquis et omnibus, que infra 
siluam illam continentur, omni querela exclusa. Iiisuper uilla, que uocatur 
Malomieritz, et omnibus eius appendiciis et adiectis, eo raodo, quo luete 
sunt |)er uenatores assignate, uicinis iion contradicentibus, cuius quieta 
possessione gaudet ecclesia Zaberdowicensis. P^a vero, que contulit Leo 
uir nobilis ecclesie illi, etiam in presenti pagina fecimus annotari. Predium 



55 

scilicet Zaberdowiz, in quo monasterium situm est, cum suis appendicils, 
in burgo Brunensi ecclesia sancte Marie et oranibus adiacentiis ad eam 
pertinentibus; villa Svvinositce, Pribezlawice, Kocliutowiz, Scankowiz, Bor- 
kowan cum omnibus appendiciis, a^ris, siluis, j^ratis, aquis, pascuis, omni 
violenta impeticione exclusa. Iiisuper pie memorie nobilis matrona quondara 
uxor eius, Rihtca, que ieliciter cessit in fata, dedit illi ecclesie partera 
uille Syretitz, que postea tota concambio mediante cum omnibus suis 
appendiciis claustro accessit, secundum quod subsequenter exponetur. 
Quedam ing-enua feraina Maro;areta noraine, que fuit uxor Pereg^rini, 
recipiens habitura, dedit quaiidani uillain claustro, que uocatur Heraltitz; 
et Zazzin railes dedit cura filia sua Pribichiest terram ad tria aratra in 
loco, qui vocotur Tladisse. vSed (|uia quidam railes, noraine Borek, habuit 
quandara parteni uille in Syreti(z, dala est ei in conirautationera pro paite 
sua Heialtitz, et alii militi, qui vocatur Dobriemil, pro parte sua loco 
concarabii data est terra ad tria aratra in loco, qui vocatur Cladisse. 
Libertafes autem, quas insignis frater noster contulit ecclesie, hee sunt: 
Absoluit enira possessiones predicti cenobii ab oinni utilitate, ad eius usus 
et successorum suorum et beneliciariorura pertinente, excepto iure illo, 
quod in Znoymensi prouincia datur pro capite et pro fure; ita ut omnis 
vtilitas remaneat claustro, que ad princi|)em et beneficiarios spectabat, licet 
causa tractetur coram ipso principe uel iudicibus eius vel beneficiariis, 
excepto hoc solo, quod, qui iniuriatus est, aliquibus satisfjiciat aduersariis 
suis. NuIIus horaii^es cenobii inquietet pro castrorum edificatione, nec pro 
collectis infestet, nec quatuordecim nuinmos ab honiinibus ad cenobium 
spectantibus exio^at; sed secundum quod iiiclitns frater noster instituit, ita 
sit ratum. Adiciendiun autem est, quod uir preclarus, baro noster Leo, 
fundator prefati monasterii, quasdam possessiones ad usus suos retinuit, 
de quibus suura piopositura in hunc modura nostie ma«;nificentie intiraauit. 
Aidebatur ei conueniens, sicut et est, quod si filium le*^itimura habeiet 
heredem, quod ille ei succederet in uillis et possessionibus subiung-endis; 
si autera sine herede discederet, clarissiraa mationa Soffia, uxor eius, 
eisdem possessionibus usque ad obituni suura ukM-etur et jiacifice g-auderet, 
et postea possessiones ad claustrura prenorainatura orani contradictione 
semota redirent. Si uero illa uirum duceret_, nichil in eis iuris haberet 



56 

uel utllitatls, sed totum deo et beate 3Iarle statlm accederet. Nomina 
autem ulUarum uel possesslonum hec sunt: Clobuc. Diwacl. Prestawlici. 
A^caraenne. Y Gezera. Cowalowlci. Drahonowicl. Castcowici. Hosteradici. 
Boliumilicl. Mezilezzitci. Vtisenitci. Malomeritci, cum curia, €]ue est in 
Zaberdowlci. Hec omnia cum omnibus appendicils secundum formam, que 
prescrlpta est, debent prefato cenobio succedere. Cum autem regie cle- 
mencie cedat ad gloriam, quicquid sancte ecclesie cedit ad honorificentiam, et 
sacrosancte ecclesie successus eius sit proficuus profectus, uolentes ea habere 
robur et firmitatem, que in hoc autentlco nostro contlnentur, hanc pao;inam 
autentici nostri nostre sublimitatis siafillo fecimus insig-niri. Si quis autem, 
quod absit, contra hanc nostre constltutionis auctorltatem uenerit celebrio- 
rum, pena decem marcarum auri statuimus eum multari In nostiam cameram 
soluendarum. Sed etiam, ut Ista maioiem haberent stabilitatem, rog"aulmus 
uenerabilem patrem nostrum Robertum, Olomucensem episcopum, cum assensu 
fratris nostri, ut secundum quod eum decet ecclesias dluinas tueri et pro- 
teo^ere, quatlnus nostre sanctionls clementiorem affectum sua solidet aucto- 
ritate, et transgressores perpetuo feriat anatemate; quod et ipse fecit. 
Ad hulus rel confirmationem tam inclitus frater noster quam reuerentissimus 
Roberius, episcopus Olomucensis, ex petitione nostra sigillum apposuit. 
Hulus rei testes sunt: Sobezlaus. Teobaldus. Bolezlaus. Ilermannus, abbas 
de Gradisc. Tiecelinus, prlmus abbas de AVeleg^rad. Gerhardus de Luca. 
3[artlnus de Trebec. Marsillus de Selowa. Gerlac de Mileo;ou. Pomegnlen 
de Towachou. Budiwo»;. Sebastienic, frater eius. Ben. Vneka, filius Wllceh. 
Boruth, filius Bolezlay. Vlt. Olbram AY^elenowiz. Leo. Spitieh. Theodoricus. 
Mutina. Sdlzlaus. Grutoulzi. Werso. Mrachot. Nezamisl de Uranowa. Per- 
terus de Uranoua. Henricus. Troianus. Mangolt. Wernart. Olbram. A^xor 
Hartlebi. Hymmeram. Henricus ludex. Stephanus dapifer. Bollch. Hwale. 
Benata. Sasin. Peleg". AVo} zlau. Rlwin. Gerart. Bznata. A^neka dimitrouic. 
Liholut. Groznata. Wilem. Vldric. Swatozlou. Sdlzlau recmanidci. Stibor. 
Rac. .fan. Radozlau. Prestan. Bvden. Wichart. 3Iartln. Scribirair. Bedrih. 
Ratibor. Vellz. AVelen. Vecemil. Dlva. Predbor. Lewa. Pastucha. Herraan. 
AValter. Liztlmer. Dobes. Samich. Detho. lan. Bosic. Nasen. Bludo. Ones. 
Prebor. Ratrair. Prebor. Bon;d;iIus de Raghrad. Hauel, prepositus de Luh. 
Christoforus prepositus. Sudeko prepositus. Venus preposltus. Cancellarius 



57 

Johannes. Waltenis decanus. Radezlaiis, filius Scehonis. Hii sunt, qui 
circuieiunt metas: Bosco. Zdizlaus. Marcwardus. Vniech. Zdizlaus. Scribi- 
rnir. Bvdek. Yan. Mistislauiz. Yan. Andreiouic. Welen. Viecemil. Hereman. 
Priedbor. Lampert Rapotitz. Zdizlaw 3Iukarouitz. Bares, fratres eius. 
Velis Supkouic. Bosteh. 3Iileg uenator, Hoten uillicus. Dobros, Rosneth 
de Sidinic. lus vero patronatus in ecclesia illa, quod dominus Leo contulit 
episcopo Olomucensi et eius successoribus, eidem confirmamus. Acta sunt 
hec anno incarnationis dominice M. CV. X. Data autem in Brunna per 
manus Petri notarii. 

Ex originali iri arcliivo c. r. aulico Vindobonae. — Excus. incorrectius in 
Annalibus Praenionslr. II. DCTXXXI. 



XLIX. 

Premysl, Boemorum rex, monasterium Zabrdowicense in die consecrationis 

in suam protectionem suscijnt, ejusque libertates, nec non i^eferes ei novas 

possessiones confirmat. Zabrdowiz, 12 il. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue vnitatis. Eg"0 Premisl, tertius 
rex Boemorum, diuina opituiante gracia tam presentium, quam futurorum 
trado cog-nitioni^ quod in honore b. M(^arie) matris domini cenobium quidam 
uir nobilis Leo de Clohuk \\\ reo;no nostro et in principatu fratris nostri 
Wladizlay, principis Morauie, cum nostro et fratris nostri consensu in 
comitatu Brenensi, quod Zabridouich uocatur, fundauit, quod pro posse et 
facultate sua rebus mobilibus et inmobiiibus ditauit, ita tamen^ quod locus 
ille semper sit sub tuitione nostra et fratris nostri et successorum nostrorum, 
et quod gladius noster adiung;atur gladio spirituali in illius loci deffensione, 
ut pariter suppleant, quod in uno minus inuenitur. Huic itaque cenobio 
s. M. V. ego AVIadizlaus, dux 3Iorauie diuina protectus gracia, tam pre- 
sentibus quam futuris do scire, quod ad refocillationem ibi deg^encium tres 
ag^ros contuli ei adiacentes, et sihiam totalem, que Scalice dicitur, et 
fluminis meatum a molendino cuiusdam, qui Daren nuncupabatur, ad ex- 
piationem omnium animarum, ut a sathane nexibus liberate, in qua sanctorum 
gaudent anime, eterna perfruantur ubertate. Omnes uero possessiones 

8 



58 

predicti cenobii a qualibetcuiique exactiomim emersione et collectarum 
infestatione et iniqua uillicorum inuasione lore decreui liberas. Debent 
enim regum et principum esse firmissiraa beneticia, nec eis diminuitur, 
quicquid dei filioy creatori omnium, et eius piissiiue 3Iatri confertur. Vt 
autem hec omnia maneant rata et inconcussa, hanc nostre confirmationis 
paginam sig^illo vogie potestatis fecimus muniri, decem marcarum auri ei penam 
inponentes, quicunque cum eflectu ista teraptauerit irritare. Huius rei testes 
sunt: Dominus Ileinricus, archiepiscopus C^nesdensis, qui prefatam ecclesiam 
consecrauit. Dominus Danihel Prao-pnsis episcopus, qui ibidem duo altaria 
consecrauit. Dominus Roberlus Olomucensis episcopus, in cuius diocesi 
sita est ecclesia. Hii tres episcopi nouem cereis ardentibus sententia 
sanctorum apostolorum Petri et Pauli auctoritate apostolici et dig;nitate^ 
quam habent, quicunque presencium uel futurorum hec statuta uiolauerint, 
excommunicauerunt, et perpetualiter gehenne deputauerunt. Hee autem 
sunt possessiones, quas comes Leo C^lobucensis, fundator sancti cenobii 
Zabridowicensis, uotum deo creatori uouens ardenti desiderio conferre non 
hesitauit. Parrochiam sancte Marie cum omnibus attinenciis, uillam Svino- 
sici, Pribislauici, Borcouani, Chancouici. Coniux uero predictl comitis has 
possessiones erog;auit, uillam Zirethici, Bysou cum armento uiginti quinque 
cabaUarum et septem integTis aratris et uaccis XXXX et ouium numero 
XL et ducentarum, coram his testibus: Sobezlaus. Theobaldus. Bolezlaus. 
Hii sunt nobiles Boemie, coram quibus hec omnia rex confirmauit: Andreas 
prepositus. Slauco. Budiuoy. Sobeg-rid. Paulicho. Bohuska. Paulech. Tunc 
temporis hec acta sunt, cum filia regis Un^arie in Teutoniau) uiro depor- 
tabatur, tunc rex Boeraie fecit prandium die sabbati in Clobuch et die 
dominica in Zabridouich, et hec omnia tunc firmiter determinauit. Hii sunt 
nobiles Morauie, coram quibus hec sunt terminata: Porag'en de Touachou. 
Budiuog Sebastienic frater eius. Ben. Vnka filius Wliceh. Boruth, filius 
Bolezlai. Vit. Olbram Velenouich. Leo. ,Spi(ieh. Detrih Mutine. Sdislau 
Grutouici. Veriso. Mrachotic. Nezamisl de l ranou. Perhter de Uranov. 
Hinricus. Trogaiuis. 3LangoId. Vernart. Olbram. uxor Artlebi. Himram. 
.Hinricus iudex. Stephanus dapipher. Bolich. Hual. Benata. Sasin. Peleg. 
Voyslau. Riuin. Gerart. Bsnata. A^ncha. Dmitrouic. Liholut. Hrozneta. 
Villem. Oldrih. Svatoslau. Sdislau Recmanicsi. Cstibor. Rac. lan. Rado- 



slau. Prestan. Buden. Vichait. iMartiii. Scribimir. Bedrich. Ratibor. Velen. 
Veceiuil. Diua. Predbor. Herman. Valter. Lstimir. Dobes. Samik. Detoh. 
lau. Bohusic. Nasen. Bhido. Ones. Pauel. Prebor. Ratuiir. Prebor. 
Leua. Pastulia. — Super hoc abbates. Hermannus de Gradisc. Ticeslinus 
primus abbas de \'elio;rad. Gerardus de Luca. Martinmi de Trebec. Mar- 
silius de Zeleo;ou. Herloh de 3lilej^au. Boo;dalus prepositus de Raghrad. 
Gauel prepositus de Luh. ChristoCoius prepositus. Sudko prepositus. 
Venus prepositus. cancellarius Johaiines. \'alterus decanus. Raddslaus 
filius Scehouis. Flsau filius decani. Symeon Rudolt. — Notum sit omnibus, 
cjuod dux Vladizlaus expeditione rediens deo et sancte Marie et coraiti 
Leoni per proces Boo-obudi siluam <(ue uocatur Obecski cesserit. Comen- 
datores hii sunt: Stephanus. Sudko. Johainies. Hii sunt, qui circuierunt 
metas: Bosco. Sdislau. Marquart. \'neg;. Sdislau. Scribimir. Budech. lan. 
Mstislauic. lan Ondreo;ouic. \'elen. \'ecemil. Predbor. Lampert Rapotic. 
Sdislau 3Iucharouic. Bares frater eius. \'elis supcouic. Bosteh. Shoresina. 
Mileg; uenator. Hoten uillicus. Dobros. Rosneth de Sidenic. 

E.v oriiiinali in arcliivo c. r. aniico Vindobonac. — E.xcus. incorrectius in 
Annalil)u.s Pra eniun.str. II. UCCXXXI. 



- ; L. 

Lieopoldus, dux Austriae et Stiriae et dominus Carniolae, fundat una 
cuin Gerhardo, capellano suo, plcbano in \'alua, domura hospitalis s. Spi- 
ritus cum capella et ecclesia s. Antonii in suburbio Wiennae circa fluvium 
Wiennam Ccujus filia hospitale in Moravia Litoviae exstitif). 

Horniayr"s Ge.scliichte Wiens 2. Jahrg. 4. Bd. p. 52. 

LI. 

Premysl, rex Boemorvm, pergens Ratishonam in occursum Fhiderici, 

Romanorum regis, merca/ores Kladrubicnses a solutione vuipinarum 

petlium eximil. ISl^. 

3lotura sit omnibus tam presentibus quam futuris. quod ego Premisl 
rex Boemorum pergens Ratisponam in occursura Friderici Roraanorum reg"is. 

8* 



60 

de Appulia uenientis. quinquaginta marcas argenti a Cladrubensibus accepi 
inercatoribus. relaxans eos a solutione ciuili iuris scilicet a duplicibus 
uulpinis pellibus quas micbi predecessoribusque meis soluebant. et conferens 
inperpetuum ecclesie Cladrubensi ob remedium anime mee. ac predecessorum 
successorumque meorum hanc libertatis utilitatem. quoniam teneor huius 
loci necessitatibus prouidere. ac prosperitatibus nec non utilitatibus con- 
gaudere. Huius rei testes sunt: Andreas cancellarius et prepositus Pra- 
gensis. Zlauco camerarius. Boliuzlaus filius eius. Jaros g^ener eius. Vbizlaus 
de Zulislau. Ulricus de Lutitz. Heinricus de Setscowitz. Hirdebor de Userob. 

Ex originali in arcliivo c. r. aulico Vindobonae. 



LH. 

Fridericus, Romanorum imperafor, inter alia jura et Ubertates concedit 

Otakaro, regi Boemorum, etiam jus inv>estiendi episcopos suos, ridelicet 

Pragensem et Olomucensem. Dt. Basileae VI. Kalendas Octobris, 1212. 

\ ridericus diuina fauente clementia Romanorum imperator. et semper 
augustus. rex Slcilie. ducatus Apulie. et principatus Capue. Cum decus 
et potestas imperii nostrum precesserit statum. ut non solum ceterorum 
principum dignitates. verum etiam sceptra regalia a nostra conferantur 
maiestate. gloriosum reputamus et mao-nificum. quod in tanto nostre largi- 
tatis beneficio et aliis crescit regie dig^nitatis aug-meutum. nec ob hoc 
eminentia nostra aliquod patitur detrimentum. Inde est quod nos attendentes 
preclara deuocionis obsequia que uniuersa Boemorum gens ab antiquo 
tempore Romano exibuit imperio tam fideliter quam dcuote. et quod illustris 
Rex eorum Ottacharus a primo inter alios principes specialiter pre ceteris 
in imperatorem nos eleg^it. et nostre electionis perseuerantie dilig^enter et 
utiliter astiterit. sicut dilectus patruus noster pie memorie Rex Philippus 
oranium principum habito consilio per suum priuileg-iura instituit. ipsum 
regera constituimus confirmamus. et tam sanctara et dig-nam constitutionem 
approbamus. Reg-numque Boemie liberaliter. et absque omni pecunie ex- 



61 

actione. et consueta curie nostre iusticia. sibi suisque successoribus In 
perpetuum concediinus. volentes. ut quicunque ab ipsis in Regem electus 
fuerit. ad nos. uel successores nostros accedat. regalia debito modo re- 
cepturus. Omnes etiam terminos qui predicto Reg-no attinere uidentur. 
quocunque modo alienati sint ei. et successoribus suis possidendos indul- 
g^emus. ius quoque et auctoritatem inuestiendi episcopos Regni sui inte- 
graliter sibi et heredibus suis concediraus. ita tamen quod ipsi ea gaudeant 
libertate et securitate. quam a nostris predecessoribus habere consueuerunt. 
De nostre autem liberalitatis muniticentia statuimus. quod Rex predictus 
uel heredes sui ad nullam curiam nostram ucnire teneantur. nisi quam 
nos aput Babenberc. uel Nurenb(M'C celebrandam indixerimus. uel si aput 
Merseburc curiam celebrare decreuerimus. ipsi sic uenire teneantur. 
quodsi dux Polonie uocatus accesserit. ipsl sibi ducatum prestare debeant. 
sicut antecessores sui quondam Boemie Reges facere consueuerunt. sic 
tamen ut spatium sex eddomadarum (sic) ueniendi ad predictas curias 
eis ante preligatur. Saluo tamen (piod si nos. uel successores nostros Rome 
coronari conligerit. ipsius predicti Regis Ottachari uel successorum suorum 
relinquimus arbitrio. utrum i|)si trecentos armatos nobis transmittant. uel 
trecentas marchas persoluant. Ad liuius autem nostre constitutionis et 
confirmationis nostre memoriam et robur perpetuo ualiturum presens priui- 
legium per manus Heinici de Parisius notarii. et lidelis nostri scribi. et 
buila nostra aurea iussimus communiri. anno. mense. et indictione subscriptis. 
Huius rei testes sunt. isti. Archiepisco|)us Barensis. episcopus Tridentinus. 
episcopus Basiliensis. episco|)us Constan(iensis. episcopus Curiensis. abbas 
Augensis. abbas sancti Galli. abbas de Wiceburc. Bertoldus de Nifphe 
regalis curie prothonotarius. comes VMricus de Chiburc. comes Rodulfus 
de Habecheesbnrc et langrauius de Alsatia. comitcs Jjoduicus et Hermannus 
de Froburc. comes Warncrus de Hohenburc. Arnoldus nobilis de AVart. 
Rodulfus aduocatus de Rapehteshiwilare. Rodulfus de Ramensberc. AI- 
bertus de Thanehuse. camerarius et alii quam plures magnates et nobiles. 
et liberi. quorum testimonio hoc priuilegium constat esse confirmatum. Acta 
sunt hec anno dominice incarnationis mill. ducentesimo. duodecimo. mense 
Septembris. (piintedecime iiulictionis. Regni uero domini nostri Frederici 
illustrissimi Romanoruin imperatoris electi et semper augusti Regis Sicilie 



62 

quintodecimo. Datura in nobili ciuitate Basilea per mamis Vlrici uice 
prothonotarii. sexto Kalendas Octobris. feliciter. amen. 

Ex origiiiali archivi c. r. aulici A^indobonae cura ibuUa aurea sicula ap- 
pensa illaesa. — Excus. apud Balbinum, Goldastum, Dobnerum 
et alios. 



LIII. 

Pridericus, Romanorum imperafor, concedU Heinrico, marchioni Morariae, 

„Mocram et Mocran" cum omnibus juribus et attinentiis in feudum. 

Dt. Basiliae V. Kalendas Octobris, 1212. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis araen. Frederipus diuina 
fauente clementia Romanorum imperator electus et semper aua;ustus. Rex 
Sicilie. ducatus Apulie. et principatus Capue. Cura decor et potestas 
imperii nostrum precesserit statum. dig;nura taraen ac honestum arbitramur 
fore. eorura uotis uberius acclinare. quorura lidera ac deuotionem circa 
uniuersa negotia nostra proraouenda. inte^ram ac inconuulsara certiori 
experientia didicimus. Inde est quod nos aduertentes g;rata et preclara 
deuotionis obsequia que Henricus nobilis marchio Morauie hactenus tam 
fideliter quara deuote nobis exhibuit. ac etiara domino lar«;iente in antea 
est exhibiturus. suis ad presens in quantum possumus respondere cupientes 
obsequiis. Notura facimus tam presentibus quam in euum successuris. quod 
nos eidem Marchioni et heredibus suis de nostre liberalitatis munificentia 
concedimus et confirmamus Mocran. et Mocram cura omni iure et perti- 
nentiis suis. saluo seruitio quod inde curie nostre debetur. Ad huius 
autem confirmationis et concessionis nostre memoriara. et robur perpetuo 
valiturum. presens priuileg;iura per manus Henrici de Parisius notarii et 
fidelis nostri scribi et buUa nostra aurea iussimus communiri. anno. raense. 
et indictione subscriptis. Huius rei testes sunt. Archiepiscopus Barensis. 
episcopus Tridentinus. episcopus Basdeensis. episcopus Constantiensis. 
episcopus Curiensis. Abbas Augensis. abbas sancti Galli. abbas de Vice- 
burc. Bertoldus de Nisphe regalis curie prothonotarius. comes ^ Iricus 
de Chiburc. comes Rodulfus de Habechesburc et lang^ravius de Alsatia. 



63 

comes Loduicns et Hermaniius de Fiobuic. coraes Warnerus de Hohen- 
burc. Arnoldus nobilis de Wart. Rodulfus aduocatus de Rapehteshivvilare. 
et alii quam plures. Acta suiit hec anno dominice incarnationis 3IiIlesimo 
ducentesimo duodecimo. mense Septembris. quintedecirae indictionis. Regni 
uero domini nostri Frederici. illustrissimi Romanorum imperatoris electi 
et semper augusti. regis Sicilie quintodecirao. Datura in nobili civitate 
Basilea per manus Vlrici uiceprothonotarii. sexto Kal. Octobr. feliciter. amen. 

Ex orjginali in archivo c. r. aulico Vindobonae cum bulla aurea sicula 
app^nsa illaesa. — Item copia vidima(a in arch. statuum marchion. Mo- 
raviae. — Excus. apud liaibinum, Goldastum, Dobnerum el alios. 



LIV. 

r ridericus, Roraanorum rex, coenobium Berchteso^adense in pro- 
tectionem suam recipit, ei(pie oranes possessiones conlirraat etc. Huius 
rei testes sun(: Sifridus .>[oountinus archiepiscopus. Otto Frisingensis 
episc. Cvonradus Ratisponejisis episc. Hertwicus Kisteten. ep. Mang-oldus 
patavien. episc. Fridericus Tridentinus e])isc. Odakrius rex Boemiae. Her- 
mannus lanti^rauius Purin«:iae. Leodewicus dux Bawariae. Leopoldus dux 
Austriae et Stiriae. Hcinrirus marchio Morauiae. Coraes 3Ieinhardus de 
Abensperc. Comes Cuonradus de Pleien. coraes Cuonradus de Mos- 
b\ rch. Coraes Clialhohus de Chirchperc. Heinricus marscalcus de Callindin. 
Wernherus dapifer de Bolandia. AValthorus pincerna de Schippfe. Volricus 
camerarius de Mincenberc. Datum apud Ratisponam MCCXH. XV. Ka- 
lendas Martii. 

Monumenta Boica nova XXX. I. p. 3. juxta quorum computum ad annum 
1<213. spectat. ., 



LV. 

Fridericus, rex Roraanorum, principibus suis, Eckeberto Babenber- 
gensi et Ottoni Herbipolensi, episcopis liberara concedit facultatera transi- 
^endi de mutuis matrlmoniis inter ecclesiarum eorum farailias contrahendis 



64 

et de coiitrahentinm prolibus inter praedictas ecclesias partiendi . . . 
Huius rei testes sunt : Albertus Magdeburg^ensis archiepiscopus. Eckebertus 
Babenbergensis episcopus. Sifridus Auo;ustensis episcopus. Cuono fuldensis 
et elvvacensis abbas. Laici: Otakarus rex Boemiae. Ludewicus dux Ba- 
wariae. palatinus comes reni. Henricus marchio Morauiae. Otto dux de 
Meram. palatinus comes Burgundiae. Henricus comes de Ortenberch. 
Lvdewicus comes de Zig^enhag-en. Ludowicus comes de Otingen etc. . . 
Data apud Augustam VH. Idus Aufi^usti. Indictione VIII. 

Monumenta Boica nova XXX. I. 103. 



LVL 

Rohertus, episcopus Olomucensis, confert monialibus ad s. Petrtim Olomucii 

possessiones quasdam in Bukowan et Repsjn, et confirmat decimas in 

Klopotowice. Actum Pragae, ISi3. 

C*}*. In nomine sancte trinitatis et indiuidue vnitatis. Ego Robertus 
Olomucensis episcopus. religiosis dominabus manentibus aput sanctum Pe- 
trum in perpetuum. Cum pium sit et honestum omnium paci prouidere. 
precipue tamen in hoc pietatis opus refulo;et. quociens reli«;iosarum mulie- 
rum inuigilamus securitati que ad sui defensionem minus suiit potentes et 
alienis semper indig;ent presidiis. Nouerint ig-itur tam presentes quam 
futuri quod nos cum consensu capituli nostri religiosis dominabus que 
manent in ciuitate Olomucensi ad sanctum Petrum muris ipsius ecclesie 
proxime et contigue. contulimus terram ad duo aratra in villa que vvlgo 
uocatur Bvkowan. ad tercium aratrum in villa que dicitur Reppsyn. et 
ortum quendam situm in fine eiusdem ciuitatis cum arboretis et suis atti- 
nenciis. Insuper quandam aream adiacentem claustro in nowyg;radek que 
extenditur usque in Morawam eis addidimus simul cum molendino quod 
curie nostre aliquando deseruiebat. Indulsimus etiam eis decimas nostras 
in villa Klopothowich. quam dominus Stephanus prepositus Oloraucensis 
emit per manum nostram eisdem dominabus pro LXX marcis. de licentia 
domi!ii incliti Regis boemie Otthakari. et de consensu illustris Marchionis 
Morauie Wladizsslai. Per auorum etiam beneuoientie alfluentis larg;itatem 



65 

et graciam. ipsa eadem iiilla facta est llbera a cooimuni tributo teri-e. et 
ab omiii uiolentia beneticorum. ab intratu camerariorum et insultu indebito 
eorum et g-rauamine iliicilo exio^endo (juorumlibet malefactorum. Certum 
autem et fidelem procuratorem ad peticionem ipsarum dominarum. dominum 
prei)0situm Olomucensem Stepbanum. pro ipsius prudenti prouisione et 
dilig;enti illius loci subuentione eis constituimus us(pie in finem uite sue. 
Jus autem patronatus debet spectare ad cpiscopum Olomucensem. quia iii 
eius fundo domus illa est constituta. A't autem bec omnia rata maneant 
ct inconuulsa banc paflrinam nostro et capituli sig^illo fecimus muniri et 
sub excommunicatione confirmari. Et ne liuor inposterum ista possit irri- 
tare. nodim sit omnibus. (piod multo plura bona con(]uisiuimus ecclesie 
Olomucensi. et ideo ista libere potuimus conferre. ITuius rei testes sunt. 
Andreas prepositus pragensis. Jobannes scolasticus prag-ensis. Cbristoforus 
arcbidiacoiius pragensis. Benezss nobilis boemie. Bawarus camerarius 
Olomucensis. A^itbko cum fratribus beinrico et iunioie Aitbkone. Zauissa 
castellanus Olomucensis. Actum Prao*e anno domini Millesimo CC XIIL 
Indictione II. 

Ex originali in archivo capiluii Olomiicen.sis. Sigilla tluo illaesa appendent. 



LVII. 

Rudgerus miles monasterio Lucensi decimas vinearum juxia Gnadlersdorf 

more teutonico tradit sub sigillo ^Madislai, marchionis Moraviae. 

(ii202 — 1213). 

In nomine. Patris. et. filii. et spiritus sancti. Amen. Quoniam rerum 
transitoiiarum transitus est. fuit. et erit semper incertus. idcirco celebris 
anti(|uitas. prouidens de futuro. posteritati reliciuit firmiter tenendum. ut 
(piic(juid circa les prefatas. ag^eret. boc re^alium sipllorum. impressione. 
et lewitimorum testium inscri|)tioiie. confirmaret. Inde est. (piod ego Rudgerus 
miles. dig^num duxi iiotum facere. tam presentibus. (|uam futuris. cbristiane 
professionis. ueris cultoribus. me contradidisse. morc teutonico. decimas 
integrales. in omnibus uineis. que site suiit in monte. qui iacet iuxta villam 

9 



66 

Gnanlic. quod factum. g;loriosus marchio morauorum. Vadizlaus. iii con- 
secratione lucensis ecclesie. sollempnizauit. conjmittens pontifici Ruberto 
morauorum excommunicandum. quod et factum est. adibitis testibus. tam 
soUempni coUationi. Ne erg^o aliquis temerarius. tara soliempne factum 
inirritum presumat deducere. uenerabilis abbas. prefate ecclesie. Gerardus. 
adibere testes. et presenti pag-ine inscribere procurauit. nomina autem 
testium. hec sunt: Imrammus castellanus. Detricus. Vernhardus. Olverammus. 
Prosimirus. Henricus iudex. Sepoldus. Pomnenus. Boiek. Petrus. Velen. 
nomina uero clericorum. Sdizlaus parrochianus de chatow. Pertoldus de 
Oleczouic. Petrus. Marcus. Radzlaus. Premisl. Albertus. 

Ex originali ejusdem monasterii in registr. c. r. Gubernii. — Sigillum appendet 
Heinrici, marchionis Moraviae, equestre, cujus est insigne leo 
bicaudatus. 



Lvm. 

PiemysJ, rex Boemorum, restituii monasterio Chotesowiensi villam ^Vherci.^^ 

Acfum Pragae, l!<213. 

In nomiue sancte et indiuidue trinitatis. Ego Premizl dei g^racia 
rex Boemorum uniuersis Christi fidelibus tam futuri quam moderni temporis. 
Equitatis C^ic) exigit. ut nos qui deo largiente principatum inter homines 
adepti sumus ea que ad utilitatem seruorum eius pertinent sollicite pro- 
uideamus et ecclesias eius earumque possessiones nostra circumspectione 
muniamus nostre protectionis clipeo defensemus. Innotescat ergo uitara 
ao;entibus et sciant posteri. quod nos pro fideli seruitio suo nobili uiro 
Drizizlao uillara. que dicitur Vherci. tradidimus sibi suisque heredibus 
iure hereditario possidendam. Processu igitur temporis predictus Drizizlaus 
cum filiam suam nomine Helkam matrimonio traderet prenominatam uillam 
filie contradidit etiam iure hereditario possidendam. 3Iortuo tandem patre 
et etiam marito pretaxate matrone. cujii nec puerorum solatio potiretur. 
placuit ei mundum et ea. que mundi sunt. relinquere. et ad consortiura 
sororum. que deo in claustro quod dicitur Hotessov mancipate sunt se 
contulit. uillam sepius dictam coram Roherlo episcopo Morauiensi. et nobi- 



67 

libus Boemie. uidelicet Jaros. et filiis AVitconis. Witcone et Heinrico. et 
Hermanno. filio Jarozlai. et multis aliis de Boeniia. et Morauia euntibus 
Ralisponam ad colloquium. \\\ usus ecclesie tradidit perpetuo possidendam. 
Eodem autem anno. quo hec acta sunt. dominus Theohaldus cui tanquam 
fideli custodiam Pliznensis prouincie commisimus. nol)ilem uirum Groznatam 
predicte ecclesie fundatorem in eadem uilla multis ^rauaminibus infestauit. 
iofnorans nos sepe dictam uillam patri prenominate matrone in possessionem 
hereditariam tradidisse. Accesserunt erg^o ad nos predicte ecclesie fundator 
et defensor. Groznata. et Olricus comes. et frater eius Protiva. et totam 
seriem nostre donationis. et qualiter predicta matrona. se et uillam ecclesie 
contulerit. nobis plena fide. et sub testimonio nobilium uirorum. quorum 
nomina inferius subscribentur. sollempniter manifestauerunt. Nos autem 
prefatam donationem nostram plenarie ad memoriam reuocantes. et matrone 
deuotioni congaudentes. eius actionem collaudauimus. et uillam predictam 
ecclesie confirmauimus perpetuo possidendam. Vt autem de cetero omnis 
dubietas nostre donationis seu etiam confirmationis perpetuo sopiatur. pre- 
sentem pa^inam conscribi fecimus. et sig^illi nostri munimine roborari. 
Placuit etiam hec confirmatio nostra fratri nostro Wadizlao. qui presens 
alTuit.^et sigilli sui testimonio confirmauit. Apposuerunt etiam de mandato 
nostro sigilla sua Theobaldus cognatus noster. et Zobezlaus frater eius. 
Nomina autem eorum. qui huic secunde confirmationi nostre. seu etiam 
donationi affuerunt sunt hec Wadizlaus. Theobaldus. Zobezlaus. Daniel 
episcopus Pragensis. Robertus episcopus 3Iorauiensls. Zlauco. Benes. 
Mar(|uardus. Zauissa. Jaros. Witco. Heiiwicus. Martinus filius Csastone. 
Bicen. Juhainies et frater eius Olricus filii Jurik. Bohuzlaus filius Dnepr. 
Budiuoy filius Drisicray. et alli plures. qui fuerunt xn colloquio. Actum 
est hoc incarnationis dominice anno millesimo ducentesimo. XHI. indictione 
HI. Concurrente lil. Epacta X\'III. coram Boemis in Prag-a. 

E.\ orfginali in archivo c. r. aulico Vindobonae in analectis F. Palacky. — 
E quatuor sigilli.s olini appcn.si.s primuni avulsuni deest; secundi fragnientum 
adest; (ertium laesuni ducis 'l'heobaIdi repracsentat niedium leonem et me- 
diam aquilam invicem junctos dorso; quarU sigilli a praecedente diversi 
fragmentuni superest. 

9* 



68 



LIX. 



Heinricus, qui et Wladislaus, mavehio Moraviae, Protiwae, praefecfo de 
Uncow, inhibet, ne Theodoricum advocalum moleslet, Dt. in Olomuc, 

1213. 

Heiiuicus, qui et Wladizlaus, dei gratia maichio Morauie, dilecto 
iiobili iiostio Protiue prefecto de Vnisoue gratiam et oiniie boiium. Ac- 
cedeiis ad nostre o^ratie preseiitiam Tlieodoricus aduocatus iioster de vnisore 
liumili uoce supplicanit, (luatinus priuileo-ii iiostri, quod a iiobis habere 
iioscitur, contiiieiitiam et articulum de silua circumiacente extirpaiida, super 
quo ipsi a te impedimenti iniuriam inferri asserebat, lucidius et dilio^entius 
difinire dio;naremur. Noueris iofitur, quod iuste petitioni prefatl Theoderici 
benio^no assensu inclinati, taliter ediximus coram nobilibus nostris in Olomuc, 
videlicet quatinus prefatus aduocatus noster cum heredibus et successoribus 
suis extir|)are siluam debeat incipiendo a fluuio Ozka, ubi molendinum 
habebit, et uersus uiam, que duclt iii Vzoue procedendo usque ad montes, 
quantum in triginta annorum spatio eradicare poiuoiit. Mandamus igitur, 
et sub g-ratie nostre obtentu tibi precipimus, quatinus prefatum Theodoricum 
molestare uel ag;grauare iion presumas, sed potius eundem tueri oiunimode 
non negligas. Datum in Olomuc anno gratie M. CC. XIII. 

E copia sec. XIV. in registr. civitatis Olomuc. 



LX. 

Piemysl, rex Boemorum, confirmat locationem civitafis FVeudenthal secun^ 

dum jus Teufonicorum, a fratre suo Wladisfao, marchione Moraviae, 

facfam, et lihertates ipsi ah eodem concessas. Actum apud Olomuc III. 

Kalendus Januarii, 1313. 

Premizl dei g^ratia Boemorum rex. dilectis ciuibus nostris de Frou- 
denfhal presentibus et futuris in perpetuum. Conueniens est rogie sere- 
nitatis cleiiientie iustis petentium uotis assensiim prebere benigiuim, et ea, 
que ab equitatis tramite non discedunt, elllcaci fine complere. Innotescat 



69 

io'itur uobis ciues dilecti iiuiic et in posterum, quod nos locationem uestre 
ciuitatis secundum ius (eufonicorum^ qtiod Aacfetuis iii fenis Bohemie et 
Moiauie inconsuetum et inusifafum e.rfifeiaf, sed uobis primum per karis- 
simum fratrem nostrum illustrem marchionem Morauie, nomine ^Vadixlaum^ 
concessnm esse dinoscitur, regia auctoritate confirmamus, uolentes^ ymo 
precipientes, quatinus hoc nouum et honestum institutum a nullo umquam 
beneficorum perturbetur, sed ratum maneat et inconuulsum in sing^ulis 
articulis. quemadmodum in prefati fiatris nostri |)agina latissime expressum 
le^itur. Item confirmamus uobis omnes alias libertates et possessiones, 
quas siue epc prefati marchionis concessione, siue ex antiqua fundatione 
iuste et rationabiliter possidere perhibetis. Item decimain telonei, et deci- 
mam metallorum in circuitu ad ((uatuor miliaria uobis in meliorationem 
prefate ciuitatis ad tempora, donec nos et prefatus frater noster uite 
currlcula expleuerimus, concedimus percipiendam de prinelpali nostra muni- 
ficentia. \i autem hec nostra confirmatio et gratie auofmentatio rata 
permaneat et inconuulsa hoc priuilepnm sigilli nostri Karactere iussimus 
roborari. Testes huius rei hiis nominibus adnotantur. Rubertus episcopus 
Olomucensis. domiiius JVfadizlaus frater noster marchio 3Iorauie. dominus 
Bofezlaus de Opul. dominus Bolezfaus nepos noster. Zauisza burgrauius 
Olomucensis. Bludo de Preroue. Vltco castellanus de Gradech. Zulizlaus 
dapifer. Ditricus cum filio Grut. Leo iudex. Imramus de Znoem. Stephanus 
de 3IedeIou. Olvram. Welis. Prosimir de Praulou. Pomnen. Ones. Bog-u- 
zlaus. Zuda et alii quam plures. Actum apud Olomuc III. Kal. Januarii 
anno uerbi incarnati M. CC. XIIII. datum per manus Johannis capellani 
domini Marchionis. 

E confirmat. Preniysl march. Morav. 1233. in cod. Ms. Tis no wicensi. 

LXI. 

Heinricus, qui et Wladislaus, marchio Morariae confirmat possessiones 

ordinis s. Joannis Hierosofymifani per Morariam^ eique libertates confert, 

quihus monasterium Welehradense gaudet. Dafum Prosfef/ow pridie 

Kalendas Januarii, 1313. 

In nomine sancte trinitatis et indluidue unitatis. E«;o Heinricvs qui 

et Wladizfaus dei gracia Marchio ]\(orauie domui hospitalis sancti Johannis 



70 

et eius fratribus inperpetuuin. Sanum fore censens et condio;mim sancia- 
rum ecclesiarum tranquillitati prouidere. In nuUo credidi eis plus succurrere 
quam earum possessiones a cunctis uexationihus in quantum possum tutas 
reddere et eas perpetua libertate honorare. Nouerint itaque tam presentes 
quam futuri. quod omnes possessiones quas domus sancti Johimnis in toia 
Morauia possidet uel adhuc est possessura propter larg^am ipsorum circa 
pauperes. intirmos et peregrinos pietatem. ab omni iure quod ad me vel 
successores meos pertinet absolvi. et ut a nuUo imposterum super hoc 
impetantur statui. Sint ergo absoluti a iure quod vocatur Narez. Noch- 
leg'h et powoz. et ab omni iure UIo pro quo dantur Xllllcim nummi. 
Insuper Uberos esse uolo ab Ulis nummis qui dantur pro capite uel pro 
svvod et ab omni exactione que spectat ad castrorum edificationes uel 
poncium secundum terre Ulius morem. Si quis hominum iUius domus pro 
furto accusatus in causa ceciderit. uel etiam in furti actione fuerit depre- 
hensus. bona furis domui remaneant. et ipse cum aduersario suo satisfecerit. 
pro capite suo graciam meam iinieniat. Nullus successor meus uel terre 
raee inbeneficiatus siue camerarius siue iudex siue ceteri officiales quo- 
cunque modo norainati aliquid ab horainibus doraus iUius exig-ant uel eis 
novas consuetudines imponant. Omne ius quo(^ ego per fratrem meum 
Premisszl reg^em Boemie abbatie Welegradensi concessi etiam eidem do- 
mui concedo. uolens eos perpetua securitate gaudere. Ut autem liec rata 
omnia in futurura permaneant. hanc cartam meo sigillo l^ci insig-niri. 
Domimira autem episcopum Holomucensem rogaui in cuius episcopatu 
possossiones ille site sunt huius raee concessionis transgressores excom- 
munic.ire quod et ipse fecU. ad quera seraper domus illa in suis pressuris 
et iniuriis habeat recursum. ut ubi posterorura meorum in suis subieclis 
defuerit correctio ipse spiritualis g^Iadii ultione in malefactores animaduertat. 
Hec vero sunt nomina ueridicorura testiuni nirairura. Rubertus episcopus 
Holomucensis. Dominus Bolezslaus nepos meus. Herraaunus abbas de Gra- 
dissch. Szifridus abbas Welegradensis. Stephanus prepositus holomucensis. 
Walterus decanus olomucensis. Radozsslaus archidiaconus olomucensis. 
Esau archipresbiter prerowensis. Moyses archidiaconus Brechizlavensis. 
Bauarus camerarius olomucensis. Zauissa burs^rauius olomucensis. Bludo 
prefectus prerouensis. Zulizsslaus dapifer. Doben iudex. Blag filius Blegonis. 



7\ 

Scizlaus filiiis Zvvar. Dubache. Vitko filius uitkonis. Dietricus cum filio 
Gruth. Leua iudex bernensis. Wernhardus de tyrna. Inmieranimus burgra- 
uius de Znoem. Lutek. Olbram. Stephanus de Weweriu. Zudek Rohche. 
Oness filius Blud. Bogusszlaus filius petri. Vitosszlav. Capellani curie mee. 
Zssudek. Sdon. Johannes. Burchardus. Zuda. Acta suut hec anno M.CC.XniL 
dominice incarnationis. anno vero principatus mei XV. Data uero Pro- 
ssteyow II. Kalendas ianuarii per manus apollinaris curle mee prothonotarii. 

Ex origiuali in archivo Melitensium Pragae. — Sigillum equestre, cujus 
insigne leo bicaudatus. 



Lxn. 

Piemysl, rex Boemorum, confirmat frivilegmm praecedens fratris sui 

Wladislai^ marchionis Moraviae, ordini s. Joannis Hierosol. concessum. 

Datum Prostegow pridie Kalendas Januarii, 1213. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Eg;o Premissl dei 
g;racia Rex boemorum dpmui hospitalis sancti iohannis et eius fratribus 
in perpetuum. Cum nostre conueniat prouidentie. sanctarum ecclesiarum 
paci et quieti prouidere. in nullo credimus eis ma^is succurrere quam 
ipsarum possesslones a cunctis uexationibus in quantum possumus tutas 
reddere et eas perpetua libertate honorare. Nouerint itaque tam presentes 
quam futuri. quod omnes possessiones quas domus sancli iohannis in tota 
Moraina sciticet in Otomucensi. in Znoemensi. in Brenensi. in Golessicensi. 
prouinciis possidet. uel adluic est possessura. propter superhabundantem 
ipsorum circa pauperes. inlirmos. et peregrinos [)ietatem. ab omni iure 
quod ad nos uel successores nostros. uel ad principes terre illius uel 
eorum successores pertinet. absoluerimus. et ut a nemine super hoc in 
posterum impetantur statuimus. Sint ergo absoluti a iure quod vocatur 
Narezi. Nochleg^h. et powoz. et ab omni illo iure pro quo dantur quatuor- 
decim nummi. Insuper liberos esse uolumus ab illis nummis qui dantur 
pro capite uel pro swod. et ab omni exactione que spectat ad castrorum 
edificationem secundum terre illius consuetudinem. Si quis hominum illius 



(loinu.s pio furto accusatus in causa cecideiit. uel etiam in furti actione 
fuerit (leprehensus. bona furis donuii remaneant. et ipse cum adversario 
suo satisfecerit. pro capite suo gTatiam piinci|)is inueniat. Nulius princeps 
uel terre illius inbeneliciatus. siue camerarius. siue iudex. siue ceteri ofTi- 
ciales (piocun(jue modo nominati ali(juid ab liominibus domus illius exio;ant. 
uel eis nouas consuetudines imponant. Omne iiis (juod nos cum IVatre 
nostro Wladissluo. maicliione morauie abbacie Welegradensi concessimus. 
etiam eidem domui concedimus. uolentes eos ad peticionem fratris nostri 
Wladisslai prenominati principis morauie perpelua securitate o;audere. 
llt autem hec omnia rata iii futurum permaneant. haiic cartam nostre sere- 
nitatis si2;il!o fecimus insig"niri. et huius nostre constiiutionis uiolatores 
}»eiia grauiori uolumus mulctari. Dominum autem episcopum olomucensem 
rog"auimus in cuius episcopatu possessiones ille site sunt. huius nostre 
concessionis transgressores excommunicare. (piod et ipse fecit. ad (piem 
semper domus illa in suis pressuris et iniuriis habeat recursum. ut ubi 
princlpum iu suis subiectis defuerit coirectio. ipse spiritalis gladii ulcione 
in malefactores animaduertat. Huius rei testis sum eo^o Wladisshms frater 
Ileo'is Marchio Moravie. ad cuius peticionem et uoluntatem dominus Rex 
prescripta confirmauit. et ideo sig-iHum nostrum fecimus apponi. lluius 
etiam rei testis sum eo;o Rubertus. olomucensis ejiiscopus. (jui ad pre- 
ceptum domini Reg-is sigillum raeum feci a|>poni. Sunt et luiius rei testes 
dominus Bolezsslaus nepos domini Reo;is. Dominus abbas Hermannus de 
Gradisch. Dominus Sifridus. abbas Weleg-radensis. Dominus Walterus. 
decaiius olomucensis. Dominus Stephanus. prepositus olomuceusis. Radosslaus 
archidiaconus olomuceusis. Esav. archidiaconus Prerouensis. 3Ioyses. archi- 
diacouus Rrecizsslaueiisis. Rawarus camerarius olomucensis. Zauissa bur- 
g;rauius olomuceusis. Rludo buro;rauius Prerowensis. Doben. iudex Olomu- 
censis. Sulizsslaus dapifer. Dubache. Rlag- filius Rla^onis. Scisslaw. filius 
Zwar. Oness. filius bludonis. Roo-usslaus tilius Petri. Vitko senior filius 
uitkonis. Detrih. filius Gruth. Grutli. filius De<rici. Leua iudex Rrenensis. 
"Weriiardus. dc Tyrnaw. Heinricus iudex. Olbram. Stephanus de Veueri. 
Fimcrammus, burgrauius de Znoem. Lutek. Sudek. Rohcae. A itosslaw. 
Capellani domini marchionis. Sdon. Suda. Purcardus. Johannes. Sudek. 
Acta sunt hec aiino M. CC XHir. dominice incarnationis. anno vero 



73 

reg^iii nostri XV. Data vero Prosteyow pridie Kalendas Januarii. Per 
manus Wlrici notarii nostri. 

Ex originali in arcliivo Melitensiuoi Pragae. 



LXIII. 

Premysl, rex Boemiae, ad intercesHionem Wladislai, marchionis Moraviae, 

et Roberti, episcopi Olomucensis, confirmat possessiones et libertafes mona- 

steriorum Teplensis et Chotesowiensis. Datum in Prostegow Cmense 

DecembriJ, 1 l<i 1 3. 

In nominc sancte et indiuidue trinitatis. Ego Premizel dei o;racia 
rex Bohemie, vniuersis Christi tideHbus tam futuri quam moderni temporis. 
Cum principalis sit prouidentie, suorum temporum actiones ad suorum 
successorum deferre memoriam, et prccipue ea, que libertati prospiclunt 
ecclcsiastice: nouerint tam prcsentes quam futuri, quod nos ad petitionem 
dilecti nostri G. fundatoris Teplensis ecclcsic, libcrtates et indul^entias 
et donationes, quas eidem ecclesie et ctiam Hotesouicensi diuersis tempo- 
ribus pro nostro et succcssorum nostrorum rcmcdio contuliinus, in hac 
nostre conlirmationis et concessionis pa^ina breuiter recapitulando cura- 
uimus ainiotari, quc in iam collatis priuilcgiis cx scriptorum ne«j;li«;entia 
fuerunt intermissa, supplcre ct conlirmarc cupientes. Primuin quidcm an- 
nuente et petentc fratre nostro Wladizlao, fauentibus filiis, acciamantibus 
et laudantibus primatibus tam Bohemis quam Morauis, predictis ecclesiis 
in bonis, que nunc possidcnt, et in posterum poterunt adipisci, de causis^ 
cnlpis et satisfactionibus, omiiem nobis attinentem contulimus utilitatem. 
Insuper auctoritate statuimus principali, ut prcdictarum ecclcsiarum homines, 
in quacunque parte terrc commorantcs, a nostra ct nostrorum potestate 
successorum et dominio sequestrati ac penitus absoluti nullis uniuersalibus 
collectis, que per Bohemiam fieri solent, ucl huius modi exactionibus 
grauari dcbeant, scd ab omni infcstatione et vexatione potcntum liberi 
pcrmaiicant. Nullus eos pro castrorum, que in terra sua sunt, rceditica- 
tioue commoncat. Nullus eos pro ingruenti aliqua expeditione inquictare 
audeat. NuIIus eos pro reparatioiie uiarum uel silne succisione in ambitn 

10 



74 

terre molestare presuraat, precipiie homines de Tepr? et in toto circuitu 
circa siluas commorantes, quibus portam terre, quam 2 suo fundatore 
possident, et munire et custodire sufficiat. Nullus eos seu camerarius seu 
uillicus siue castellanus ad iudicium corapellat. Cura enim a fundatore suo, 
nobis et successoribus nostris aduocatia eorum cominissa sit, uoluraus, ut 
de cetero de orani accidenti in presentia nostra et successorura nostrorum 
iudicentur. Statutum etiam eiusdera fundatoris de railitibus utriusque domus 
retinendis et dimittendis post raortem ipsius, sicut in eius autentico con- 
tinetur, uolumus inuiolabiliter obseruari. Preterea gratiam et indulgentiam 
auctoritate apostolice sedis ordini eorura indultam, videlicet, ut licitum sit 
eis, in causis suis fratres suos idoneos ad testificandura adducere, et eorum 
testiraonio, sicut rectura fuerit, et propulsare uiolentiara, et iustitiam vindi- 
care, cum nos antea talem consuetudinem non habueriraus, ne huiusmodi 
indulgentia quasi inconsueta per ig-norantiara in principatu nostro refellatur, 
huic pagine dig"num duxiraus annotari, et quantum ad reg-iam spectat 
dignitatem, contirraari. Ceterura uillam, que in Zedelecensi prouincia Lu- 
stenstat dicitur, cum omni iure forensi et ciuili, et siluam attinentera, quam 
predicto G. fideli nostro, dura adhuc miles existeret, pro seruitio suo iure 
hereditario possidendara contulinius, specialiter ecclesie Teplensi et fratribus 
ibidem commorantibus confirmamus, reminiscentes nos prefatam uillam ad 
petitionem sepe dicti G., cum llomam proficisci proponeret, coram Bohemis 
in communi colloquio Praoe^ pro reraissione peccatorum nostrorum predicte 
ecclesie in manus J. eiusdem loci abbatis iure hereditario possidendam 
specialiter assignasse. Villam etiara Sandowe, que infra metas Boheraie 
coraprehenditur, et terram usque ad siiuam prefato loco concedimus etiam 
iure hereditario possidendam. Denique huic concessioni nostre testificando 
inseri voluraus, quod venerabilis Daniel, dei gratia Pragensis ecclesie 
episcopus XVII., omnem deciraam, que sui iuris erat, ecclesie Teplensi 
contulerit, tara de his, que prefata ecclesia in presentiarum possidet, quam 
de his, quam imposterum iustis modis poterit adipisci, fauentibus canonicis 
suis et laudantibus, qui super hoc prefate ecclesie priuilegium tradiderunt, 
sigilli predicti episcopi et Pragensis capituli certissirae roboratam. Ceterum 
quelibet littere seu priuilegia huic concessioni et confirraationl nostre in 
aiiquo contraria antea uel in posterum, siue a nobis, siue a successoribus 



75 

nostris preter asseMSum fundatoris et abbatis de Tepla sio;iIlis eorum et 
testibus premunUuni, ad quorumcunque etiam suo;o^estionem irapetrata fuerint, 
nullam penitus obtineant firmitatem. Ne ero;o prauorum hominum lianc 
nostre concessionis, confirmationis, testificationis paginam possit infrin^ere 
peruersitas, placuit scripto commendari, et per impressionem sigilli nostri 
et fratris nostri Wadizlai, marchionis Moraiiie, et venerabilis RCoberti) 
Oloraucensis episcopi, ad quorum intercessionem hec contulimus, roborari. 
Datum in Olomucensi prouincia in villa, que dicitur Prostegov, acclaman- 
tibus et laudantibus Bohemis et 3[orauis. Anno dominice incarnationis 
M. CC. XIII. 

Ex originali monast. Teplensis in anaiectis F. Palacky. — Excusuni in 
Annalibus Praemonstrat. II. ULXXIV. 



LXIV. 

Heinricus, qui et Wladislaus, marchio Moraviae, amplians civitalem Bsenec 
CBisenz), variis libertatibus et proventibus dotat. Actum in Olomuc II 1. 

Nonas Januarii, 1S14. 

In nomine domini amen. E^o Henricus qui et \\ladi%slaus dei g;racia 
marchio Morauie uniuersis Christi fidelibus tam modernis quam ipsos secu- 
turis in perpetuum. Principalis profecto g^Iorie excellentia clariori effulgere 
solet lumine. dum ciuitatum amplarum splenden<e numero circumdata esse 
cernitur. Ideo e^o " Wladiszlaus dei o;iatia marchio Morauie uolens uillam 
forensem nomine Bizince rauro forti construere et ita ampliare. ut honore 
et prerogatiua ceterarum nostrarum ciuitatum congauderet. relaxamus et 
penitus reraittimus ad trig^inta annorum spatium ipsis ciuibus de Bisince 
censum denariorum et mensuras annone. que serenissime domine reofine 
Bohemorum nomine Constantie annis singulis persoluere debebant. Item 
uoluraus ut ex nunc et in futurum omnes culpe in ipsa ciuitate iuxta ius 
quod a ciuitate Breczislaua acceperunt et antiquam consuetudinem iudi- 
centur. preter graues culpas que coram nobis uel nostris iudicibus debent 
iudicari. Item siluam que vulgariter dicitur Dubraua. ipsis tradimus extir- 
pandam uel in usus suos retinendam secundum quod sibi placuerit. quam 

10* 



76 

circumeiindo posltis aceruis qui kopci uel granicie dicuntur. limitauimus. 
Item concedo ipsis molendinura libertatum. item duos mansos ad usum 
sacerdotis. qui pro tempore fuerit. Et hec nostra ordinatio facta est de 
uoiuntate serenissime domine reg^ine Bohemorum. prefate videlicet domine 
Constantie. in presentia serenissimi doraini Otakari reg;is Bohemorura. ka- 
rissimi fratris nostri. qui sigillum suum nostro adiunxit in munimen literarum. 
Actura in Olomuc III. Nonas Januarii anno dominice incarnationis millesirao 
ducentesimo decimo quarto. Testes sunt hii. dominus Otakarus rex. 
Hubertus episcopus Olomucensis. dominus Boleslaus. Hermannus abbas 
de Gradish. Sifridus abbas de Welegrade. Walterus decanus. Stephanus 
prepositus. Radozlaus archidiaconus et oranes canonici Oloraucenses. Bauarus 
camerarius Olomucensis. Zauisa burg;rauius Olomucensis. Bludo prefectus 
prerouiensis. Ditricus cura filio Grut. Onso filius Bludonis. Lutek. Welen. 
Zuda. Protiua de \'niczoue. et alii quara plurirai. Datum per manus Jo- 
hannis capellani nostri. 

E codice Tisnowicensi Ms. sec. XIV. 



LXV. 

Heinricus, qui et Wladislatts, marchio Moraviae, confirmat ordini s. Joannis 
possessionem villarum Timow et Brezina. Actum in Bruna mense 

Januario, 1214. 

C/^. In nomine sancte et indiuidue trinitatis araen. Principum nobi- 
litatera decet progenitorura suorum facta non solum inuiolabiliter conseruare. 
uerum etiam auctoritate sue dig'nitatis quam ab eisdera accepisse dinoscitur 
firraiter roborare. Hinc est quod ego Heinricus. qui et Wladizlaus dei 
oratia marchio Morauie uniuersis Christi fidelibus tam presentis quara eui 
successuri notura esse voluraus. quod pie raeraorie pater meus a quo nomen 
et regnuQi habere videor videlicet Wladizlaus. rex Bohemorum fratribus 
hospitalis et doraus sancti Johannis Hierosolimitani ad petitionera fratris 
sui Henrici ducis Morauiensis. uillas Thusnou et Brezie cum suis pertinentiis 
contulerat iure hereditatis Christi possidendas in perpetuura. Quam nichilo- 
mUius donationera minus iuste fiictam nuuc contradicente et iuris forma 



77 

probante nobili uiro Tazzone didici ueraciter. tamen ne factum pie memorie 
patris mei prefati fratribus prenominati Iiospitalis inaniter. Tazzoni uero 
prefato et suis heredibus iniuste. accidisse dicatur. dig^num duxi ad peti- 
tionem Cvonradi ma^istrl domus ibidem auctoritate nostra firmiter roborandum. 
accedente ad hoc consensu ipsius nobilis uiri Tazzonis. qui resartione sui 
dampni ipsi per me facta se contentum esse acclamauit. Quocirca ut hec 
eadem confirmatio in euum permaneat inconuulsa priuilegii munimine ac 
testium subnotatione nec non sigfilli mei impressione hanc paginam decreui 
roborare. Testium uero nomina sunt hec: Zdezlaus prepositus sancti Petri. 
Bog^dal prepositus de Raig-rad. Lewa iudex Brunensis. Stephanus castel- 
ianus de >'eueri. Emrannus burgrauius de Znoem. Budis prefectus de Igla. 
Tazzo frater eius. Wrs de Zadek. A^oyteh de Lapide. Bzneta. Welis. 
Boiek. Gneua. Pribizlaus de Obrany et alii quam plures fide digni. Actum 
in Brunna anno incarnationis dominice millesimo CC. XIV. mense Januario. 
Data per manus ApoIIinaris curie mee protonotarii. 

E codice Tisnowiceasi Ms. sec. XIV. 

LXVI. 

. . jVos Premyzcel dei clementia rex Boemorum . . . ante annos quam 
plures mediantibus Ruoberto Olomucense episcopo. Tsyrnino camerario 
et fratre eius Dyrzyzlao duas uillas . . . obligauimus abbati de Myleuzko 
. . . Data Prage in .die epiphanie . . anno dominice incarnationis M. CC. 
quinto decimo. 

Ex originali archivi Worlicensis in analectis F. Palacky. 

LXVII. 

Wladislaus, marchio Moraviae, decidil litem inter monasterium Gradicense 

et homines de „Luc%ic%" ratione silvae ad Domasow. Actum et datum 

in colloquio Znoymae V. Idus Septembris, 1815. 

In nomine doraini amen. Nos Wladislaus, dei gracia marchio Mo- 
rauie, monasterio Gradicensi, Premonstratensis ordinis, Olomucensis diocesis, 



78 

et fratribus tam presentibus, quam futuris professis ibi regularem uitam 
in perpetuum. Cum magnilica principalis excellentia debeat in suo iure 
quemlibet confouere, iniu»ias teneatur reprimere ac calumnias, malitiis 
hominum nullatenus indulg-ere: nouerint vniuersi tam presentes quam futuri, 
quod, cum dominus Bonifacius, abbas monasterii Gradicensis, Premonstra- 
tensis ordinis, ex vna, et homines uille de Luc%ic%, ad preclaram dominam 
coniug^em nobis gratam pertinentes, ex parte altera, orta hte inter se pro 
quadam sihia secus villas Lasszian el Domussow^ et montibus, ubi me- 
tallum ferri foditur, et aliis montibus^ in quibus molares lapides acquiruntur, 
et riuulis, in quibus aurum foditur, et omnibus aliis utilitatibus, curiam 
nostram siue colloquium nobis cum nostris baronibus in Znoim celebrantibus, 
partibus conuocatis in nostra presentia constitutis, petiuit abbas supradictus 
super bonis predictis sibi fieri iustitie complementum. Tandem motis hinc 
inde uerbis inter partes ac multiplicatis, iudicauit iusta sententia baronum 
nostrorum, dominum abbatem in sua actione debere producere testes idoneos 
et fide dio;nos. Produxit evgo hos testes dominus Bonifacius abbas coram 
nobis uidelicet: Bauarum camerarium, Zauissie castellanum, A eliz iudicem 
Olomucensem, Bludonem, castellanum Prerouensem, Bicenonem, fratrem 
suum, Onsonem et A^ictorem, fratres Bludonis, Predborium de Cetovv, 
Protiwen de Vniczow; quorum testimonio, cum nobis et nostris baronibus 
id sufficienter uisum fuisset comprobatum: nos de solita nostre beni^nitatis 
clementia, quia nulli iusticiam supprimere tenebamur, sepedictum Bonifacium 
abbatem, cui equitatis forma partem iam fauet potiorem, eiusdem silue cum 
utilitatibus supradictis nomine sui monasterii pleno iure fecimus possessorem. 
Inclinauit igitur abbas prefatus et duos denarios, qui vulg-o Prisudni di- 
cuntur, in sig^num cause obtente coram nobis Veliz iudici presentauit. 
Ad petitionem domini abbatis supradicti misimus e latere nostro nostros 
beneficiarios Olomucenses^ videlicet: Bauarnm camerarium, Zauissie castel- 
lanum, Veliz iudicem, cum camerariis, qui vulgo Pohonci dicuntur, scilicet 
Mislik de Medlow, Bohudar cum fratre suo, Janek de Duban, Stremena 
de Chudobyn, qui prcdictum abbatem de bonis iam dictis auctoritate nostra 
nomine Gradicensis monasterii facerent possessorem, et etiam bona predicta 
per certas metas, que uulgo hranicie vel Kopcy siue Vrociscie dicuntur, 
secundum terre consuetudinem circuirent, ne predictum monasterium in 



79 

pos.sessionibas predictis ab homiiiibus de Luczicz uel aliis uicinis quibus- 
libet possit per aiiquam ^alumniam seu violentiam de cetero molestari. 
Predicti vero beneficiarii bonis supradictis metas antiquas renouantes taliter 
posuerunt. Prima meta circa Domassow super riuulum Olessnik est posita, 
que vulg-o dicitur Kopec; deinde dirccte trans montem procedendo sunt 
mete, que uulgo hranicie dicuntur; usque ad fluuium Debrnik est meta, 
que uulgo dicitur Kopec; qui fluuius per ascensum facit metam usque ad 
suam orig-inem, et ibi est posita meta, que dicitur uulg-o Kopec. Deinde 
per directum eundo sunt sitfna, que uuigo hranicie dicuntur, usque ad 
uiam publicam, que vulgo dicitur Iludna cesta; trans viam vero predictam 
per directum eundo sunt mete, que vulg-o hranicie dicuntur, trans fluuios 
Lodinnicie et Luckovv, usque ad locum, qui vulgo dicitur Chlum. Post 
hec directe eundo sunt mete, que uuI«^o hranicie dicuntur, trans fluuium, 
qui uulgo dicitur Bystricie, usque ad orio^inem Huuii, qui uuIg"o dicitur 
Byssowa. Ab orig;ine Byssowa per directum est ascendendum per si^na, 
que dicuntur hranicie, usque ad montera, qui dicitur Rosutice, et trans 
montem Rossutice per Iono;um sunt hranicie usque ad fluuium Morauicie. 
Fluuius vero predictus per descensum facit metam, usque sub montem, 
qui dicitur Ruden. Et sic per directum eundo usque ad originem fluuii, 
qui dicitur Lopemnice; deinde directe ad ori«;inera fluuii, qui dicitur Lu- 
boska; deinde por directum ad originem fluuii Stara woda; postea per 
directum trans fluuios Scripowy et Bistrice usque ad locum, qui dicitur 
Bichotyno pole; deinde directe procedendo usque ad fluuium hraniczni. 
Fluuius vero predictus per descensum faclt metam usque ad viam, que 
dicitur Gywowska cesta; via vero predicta facit metam usque ad orig-inem 
fluuii, qui uulgo dicitur Strelni; fluuius uero predictus per descensum fluens 
facit metara, sicut fluit in fluuiura Lodinicie; predictus fluuius per descensum 
fluens facit metam usque ad uillas Lasczian ex vna, et uillam Bilkouice 
ex altera parte. Quidquid igitur in predictis bonis ex utilitate auri, ferri, 
lapidum molinarium et oranium metallorum de cetero prouenerit infra distin- 
ctionera signorum et metarum supradictarura, ad monasterinm pertinet me- 
moratum; fluuii vero supradicti metam distinguentes sunt cum libera ripa 
et aqua monasterii nominati ; itaque in ipsis molendina sine aliqua con- 
tradictione vicinorura potestatem habeat abbas liberam faciendi. Ut autem 



80 

g^esta premissa, et causa per nos et nostros barones rationabiliter terml- 
nata robur obtineat firmitatis, presens priuilegium scribi fecimus, sigilli 
nostri munimine roborantes; hoc quoque decernentes, quod quicunque hoc 
priuilegium, per nos propter Deum dicto monasterio pie datum, et bona 
cum metis, que in ipsis continentur, presumpserit uiolare, causam predictam 
renouando, et ipsum abbatem et successores suos per actionem calumpnio- 
sam ad iudicium euocando, si non satisfecerit abbati et suis successoribus 
vel monasterio nominato, ipso facto coram iudicio causam suam amittat, 
et decem marcas auri sine relaxatione nobis soluere teneatur. Huius rei 
testes sunt: Bauarus caraerarius, Zauissie castellanus, Veiiz iudex, Olo- 
mucenses beneficiarii, et alii plures fide dig-ni. Actum et datum in Znoim. 
Anno domini 31. CC. XV. quinto Idus Septembris, per manus ApoIIinaris 
notarii. 

Ex annalibus Gradicensis monasterii Ms. in registr. c. r. Gubernii. 



Lxvm. 

Wladislaus, marchio Movaviae, iterato confert monasterio Gradicensi rillam 

forensem Knjnice cum ecclesia et villis adjacentibus, eorumque limifes la~ 

tissime descrihit. Dt. in Olomuc Kal. Septembris, (]1200) cc. i2io. 

In nomine domini amen. Nos Wtadizlaus, dei gracia marchio Mo- 
rauie, monasterio Gradicensi, Premonstratensis ordinis, Olomucensis dyocesis, 
abbati Bonifacio et fratribus, ibi nunc et in futurum regularem uitam 
professis, in perpetuum, Quoniam obliuionis exitus phirimumque excedit 
scieutiara futurorum, ideoque acta presentiura eterna scripturarum debent 
memoria obseruari: noscat igitur tam presens hominum etas, quam posteritas 
in domino successura, quod nos fratrum monasterii Gradicensis religiosi- 
tatis feruorem, quem deuote famulando gerunt gubernatori oraniura, intuentes, 
ipsorumque orationibus participes fieri cupientes, eis solita nostre benigni- 
tatis munificentia curiam et villam forensem, que Knenicz nominatur, cum 
iure patronatus ecclesie parochialis ibidem et villis adiacentibus, uidelicet 
Sebetow, Vyelhkowicz et Uherci cum suis pertinentiis, et siluam spatiosam, 



81 

predictis bouis adiacentera, quam certo certius didlcinius ex sinceritate 
felicis memorie domini Ottonls senioris, ducis 3Iorauie, et sibi g;rate con- 
iuifis, domine Kufemie, lundatorum monasterii Gradicensis, collatam cum 
omnibus prouentibus et omni vtilitate metallorum, si que ibidem postmodum 
inuenta fuerint, nunc et in posterum ex eisdem percipiendis, de consensu 
fratris nostri, domini Otakari, inclyti regfis Boemie tertii, dicto monasterio 
et fratribus ibidem deg^entibus contulimus iure bereditario pacifice et per- 
petuo possidendum*, dantes eis nicliilominus plenam libertatem, predictam 
syluam extirpandi, villas locandi in ea, uel alia, (juoque ex ea uel in ea 
ipsi pro vtilitate sua duxerint ordinandum. Damus etiam eis in prefata 
villa forensi Knenicz potestatem iudicandi super quoslibet fures, latrones, 
bomicidas et alios malefactores per sententiam in capite et in rebus, qui 
ibidem uel infra limites predictorum bonorum fuerint deprehensi, sicut aliis 
in Morauia ciuitatibus nostris dedimus potestatem, ita quod ipsi vel eorum 
bomines, in prefatis bonis residentes, ab omni iurisdictione beneficiariorum 
nostrorum in Olmucz et aliorum omnium in 3[orauia, scilicet citationibus 
pro <|ualibet causa uel culpa, denariorum solutione, in quibus nostri terri- 
«j^eiie predictis beneficiariis suiit subiecti, per omnia sint exempti. Ad 
petitionem etiam abbatis supradicti misimus e latere nostro nostros fideles, 
scilicet Bauarum camerarium, Zauissie castellanum, Veliz iudicem, benefi- 
ciarios Olomucensis prouincie, cum Slauata, ma^istro uenatorum, et came- 
rariis, qui uulg-o Pohonchi dicuntur, scilicet Queton, Mislik de Medlow, 
Bohudar cum fratre suo, Janek de Duban, Stremena de Chudobin, qui 
predictorum bonorum limites antiquos siue Urocyscie renouantes ex una, 
et Lesan et Conicz ex altera (parte), secundum terre consuetudinem cir- 
cairent. Qui nostrum in hac parte mandatum diligentius impleuerunt, ne 
predictum monasterium in metis et possessionibus supradictis per cuiusquam 
calumpniam seu uiolentiam in aliquo de cetero ag-^rauaretur. Predicti 
uero beneficiarii in bonis sepe dictis metas antiquas renouantes, taliter 
posuerunt: prima meta a fluuio, qui vulgo dicitur Studena, ad locum Ra- 
chowkop; deinde per directum procedendo usque ad uiara publicam, que 
uia de Gewiczko dirig-itur veisus Konicz, et facit metam usque ad locum 
qui vuIg"o dicitur Sadek; et inde per directum procedendo usque ad locum, 
qni vulgo dicitur Scalka; postea per directum procedendo usque ad orig-inem 

11 



88 

fluuii, qui vulgo dicitur Nauirchmalinneho; deinde per directum procedendo 
usque ad orig^inem fluuii, qui uulgo dicitur Nauirchdestneho; postea directe 
procedendo usque ad orig-inem fluuii. qui uulgo dicitur Nauirchiawornika. 
Predictus uero fluuius per descensum facit metam, usque ad montem, qui 
uulgo dicitur Borissow; et sic trans predictum montem directe est eundum 
usque ad orio;inem fluuii, qui uulgo dicitur Olesni; postea per directum 
est eundum usque ad locum, qui uulgfo dicitur Bochency ; deinde proce- 
dendo per directum usque ad locum, qui uulgo dicitur Naopatowem. Ut 
autem hec nostre largitatis donatio^ monasterio dicto facta, et gesta. pre- 
missa robur obtineant firmitatis, presens priuileg-ium scribi fecimus, sig-illi 
nostri munimine roborantes, hec decernentes, quod quicunque hoc priui- 
legium, per nos propter deum supradicto monasterio datum pie, uel omnia, 
que in eo continentur, presumpserit violare, et non satisfecerit monasterio 
nominato, decem marcas auri pro qualibet uiolatione nobis soluere teneatur. 
Huius rei testes sunt: Bawarus, Zauisse, V^eliz supradicti. Buz de Mora- 
uiczan. Bludo antiquus de Bludow, et plures alii dig-ni fide. Actum et 
datum in Olmucz. Anno domini M. CC. Kalendas Septembris, per manus 
mag^istri Appollinaris, notarii aule nostre. 

Ex transunito exeuntis scc. XIII. ejusdem monasterii ia registr, c. r. Gu- 
bernii. — Hoc diplonia una cum sequente fidel valde sublestae sub 
Budisio, Gradicensi abbate litigiosissimo, ex originalibus ipsis 
exampllatum esse videtur. 

LXIX. 

Wladislans, marchio Moraviae, rnonastevio Gradicensi villas forenses 

Hranice^ Kygow et Switaimam cnm suis jurifms et ecclesiis et ritlis ad~ 

jacentihus iterato confert limitibus latissime descriptis. Datum in Olomuc 

Kalendis SeptembriSy (12013 cc. 1215. 

In nomine domini Amen. Nos JVadiztaus, dei gracia marchio Mo- 
rauie, ecclesie Gradicensis, Premonstratensis ordinis, Olomucensis diocesis, 
abbati Bonifacio et fratribus, ibi mnic et in futurum re«;ularem uitam 
professis, imperpetuum graciam in omnium saluatore. Quoniam obliuionis 
exitus multum excedit scientiam et noticiam futurorum, ideo acta preseiitium 



83 

scripturarum meraorie ceitis iiidiciis debeiit sollicite obseruari. Noscant 
erafo tam presentes quam futuri, ad quos iitterarum peruenerit iste tenor, 
quod nos fratrum ecclesie Gradicensis, qul ibidem domino famulantur oratio- 
nibus, participes fieri cupientes de benignitatis nostre misericordia ampliori, 
villam forensem, que Hranicz vvlgari nomine appeliatur in prouincia Pre- 
rawiensi, cum iure patronatus ecclesie ibidem site, et foro feria IIII. cum 
sibi adiacentibus uillis, videlicet Hermanici, Luczki, Polom, Belotyn, Na- 
horach, Yesennicie, et eorum pertinenciis, et siluam spaciosam, predictis 
bonis adiacentem, cum omnibus prouentibus et vtilitatibus, nunc et inposterum 
ex eisdem percipiendis, de conseiisu fratris nostri karissimi, domini Premizl, 
reo;is Boemie III. Et etiam forensem vlllam, Kyiow vvlgari nomine appel- 
latam, in Brecizlawiensi prouincia et ecclesia ibidem sita cum iure patronatus, 
quam veraciter didicimus ex donatione antecessoris nostri, illustris ])rincipis 
Wencezlai, ducis Morauie^ pro anima patrui sui, principis Ottonis II. libe- 
raliter Gradicensi ecclesie condonatam, cum foro feria III. thelonio et 
iuribus forensibus, sicut in Wraczow et iii aliis nostris uillis forensibus 
plenius persoluuntur. Et Switawiam similiter villam forensem in wsober- 
nensi prouincia cum iure patronatus ecclesie ibidem, quam veraciter didicimus 
ex doiiatione serenissimi Wadizlai, re<^is Boemie secuiidi, libcraliter Gra- 
dicensi ecclesie condonatam, cum villis adiacentibus, videlicet Jlychow et 
Ibonow cum pertinenciis et foro sabbato, tlieloneo et iuribus forensibus 
sicut in predicto Wraczow et Prosteiow et in aliis nostris forensibus 
villis plenius persoluuntur, cum omnibus iuribus, libertatibus et iudiciis, 
que in nostris ciuitatibus vniuersis Morawie plenius obseruantur, contulimus 
perpetuo iure hereditario possidendas. Pro declaratione autem metarum 
ville forensis Hranicz sepius memorate ad petitionem abbatis Bonifacii 
supradicti misimus e latere nostro viros honorabiles nostros beneficiarios, 
videlicet dominum Bawarura, camerarium Olomucensem. Bludonem castel- 
lanum Prerowiensera. Veliz, iudicem Olomucensem. Item venatores, qui 
vvlg-Q lowci dicuntur, videlicet: Hohol. Crisan. Lelek. AVaczIaw, et alios 
fide dio;nos, qui predicte possessionis vel silve metas de consensu nostro 
taliter distinxerunt: Prima meta in via publica versus Opauiam super riuu- 
him, qui vvl^o dicitur Wrasni, et aceruus magnus, qui uulgo dicitur 
Copecz, trabibus circumdatus; et predictus riuulus ascendendo facit metam 

11 # 



84 

usque ad moiitem, qui vvlgo dicitur dubowa, et trans moiitera predictum 
desceudendo sunt mete, que hranicie dicuntur, usque ad riuulum, qui dicitur 
Bukowecz. Item trans predictum riuulum superius ascendendo sunt mete, 
que hranicie dicuntur, trans montem, qui dicitur Chrib, usque ad ori^inem 
riuuli, qui dicitur Swinowi; predictus riuuhis descendendo facit metam, 
usque ad riuuhim HiAdeszna; et predictus riuulus ascendendo facit metam 
usque ad arborem, que dicitur Yedl, in qua sunt mete i. e. hranicie. 
Deinde ascendendo trans predictum montem sunt liranicie usque ad orio;i- 
nem riiiuli, qui dicitur hraniczni, et sic predictus riuuhis per descensum 
facit metam usque ad riuulum hluboki;, et predictus riuulus per descensum 
facit nietam usque ad montem, qui dicitur zabrieh. Et trans predictum 
montem sunt hranicie usque ad flumen, quod dicitur sucha; et sic secundum 
fluraen ascendendo lacit raetara usquo nawirch riuuli dicti rokytowecz. 
Et sic predictus rokytowecz descendendo facit metara usque ad rubum, 
qui vvl^o dicitur rokitowi Kerz. Deinde ascendendo trans locum, qui 
dicitur Clirib, sunt hranicie usque ad orin;inera flurainis, quod dicitur we- 
liczicie. Predictura uero fluraen per descensum fluit in aliud fluraen, quod 
dicitur welika, et facit uietara. Et predictura welika per descensum fluit 
in flumen, quod dicitur beczew, et facit metam. Et flumen Beczew facit 
metam per ascensum usque ad locum, qui dicitur dubrawicie. Deinde trans 
predictum locura sunt mete uel Copci usque ad montem, qui dicitur hra- 
niscza Hora. Deinde trans predictum inontem sunt mete uel Copci ad 
siluam, qui dicitur Spiczki lez. Deinde iuxta predictam siluam per descen- 
sura sunt Kopci usque ad fluuium, qui dicitur Potok et «^eser. Deinde 
trans predictum fluuiura sunt Kojtci usque riuulura, qui dicitur spiczki potok. 
Predictus uero riuulus per descensura fluens metara facit usque in fluraen, 
quod dicitur Jessennicie; et sic predictum flumen per descensura fluens 
inetara facit usque ad riuulum, qui dicitur Zarski potok, et predictus riuulus 
per ascensum metara facit usque ad locura, qui dicitur Zlebina, et in pre-^ 
dicta Zlebina est Kopecz, id est meta, et a predicto loco sunt mete, id 
est Kopci, usque ad uiam publicara de Hranicz uersus Gycin; et circa 
predictara viam ad sinisdara partem est quercus, et in ipsa est raeta, id 
est Hranicie. Deinde a predicta arbore per ascensum sunt mete i. e. Ko- 
pci, usque ad uerticem montis, qui dicitur Kobelow, Deinde a predicto 



85 

loco suiit mete i. e. Kopci iisqiie ad ori^iiiem riuiili, qui dicitur Milot^iiski 
potok; et piedictus riiiulus per desceiisum fluens facit raetam usque ad 
viam piiblicam, qua itur de vilia liuczka uersus villam Milothicz, et pre- 
dicla via facit metam usque ad fluinen Beczow, et predictum flumen ascen- 
dendo facit metam usque ad locum, qiii dicitur Zawerbek*, et a predicto 
loco suiit mete i. e. Hranicie usque ad flutuen, quod dicitur Jesseniiicie; 
et trans flumen per as<?ensum sunt mete i. e. Iiranicie usque ad montem, 
qui dicitur Pastewne; et trans montem predictum sunt mete i. e. Hranicie 
iisque ad originem riuuli, (|ui denominatur de monte predicto Pastewni; 
qui fluuius per descensum facit metam usque ad flumen, quod dicitur Husto- 
pezka; et predictum flumen per asceiisura facit metam usque ad fluuium, 
qui dicitur Zasieka; qui etiam fluuius per ascensum metara facit usque ad 
suam ori^inem; et a predicta ori«;ine suiit mete i. e. Kopci usque ad 
orig-inem fluuii, qui dicitur Hranicznik; et sic predictus fluuiiis per desceii- 
sum facit metam usque ad flumen, quod dicitur Jessennicie; ct trans pre- 
dictum flumen sunt mete i. e. Hranicie usque ad riuulum, qui dicitur dyedow; 
et traiis predictum riuulum sunt mete i. e. hraiiicie usque ad riuulum, qui 
dicitur Hubni; et trans riuulum predictum sunt Hranicie usque ad riuulum, 
qui dicitur Slupni; et traiis predictum Slupni suiit Hranicie us((ue ad 
riuulum, qui dicitur uiinor Bohumilecz; et trans predictum riuulum sunt 
Hranicie us^jue ad riuiilum, (\\i\ dicitur maior Bohumilecz; qui riuulus per 
ascensum facit raetam usque ad suam orioj-inem, et a predicta origine suiit 
branicie usque ad riuulum, qui dicitur Pohorzki potok; et predictus riuulus 
per descensum flueiis metam facit usque ad riuulura, qui dicitur Wrazni; 
et predictus riuulus per ascensum facit metara usque ad priraura aceriiura, 
qui dicitur Kopecz, trabibus circumdatus, pro meta priraa in via uersus 
Opauiam positus, sicut superius est expressura. Predicta vero fluraina, 
fluuil seu riuuli facientes metara cura ripa et aqua suiit ecclesie Gradicensis, 
ita (|uod horaines ecclesie supradicte raolendina jjossint abs(|ue omiii con- 
tradictione quorumlibet vicinorura coiistruere in eisdera. Vt autem hec 
nostra donacio, ccclesie Gradicensi facta libere propter deura, robur ob- 
tineat flrmitatis, preseiites fleri fecimus sig;illi nostii raunimine roborantes. 
Huius rei testes sunt; Dominus Uobertus, episcopus Olomucensis. Ieorg;ius, 
abbas de Luka. Tiburcius, abbas de Trebecz. Waltherus decanus, et 



86 

Stephaniis prepositus Olomuceiises. Bawarus camerarius Olomucensis. Bludo, 
castellanus Prerowiensis. Velis, iudex Olomucensis, supradicti; et plures 
alii fide digni. Actum in Olorauz. Anno domini M. CC. I. Indictione IIII. 
Kalendis Septembris. Datura per manus Appollinaris, nostri notarii. 

Ex transumto exeuntis sec. XIII. ejusdem monasterii in regist. c. r. Gubernii. 

LXX. 

Piemysl, rex Boemorum, de consensu et suh testimonio Wladislai, mar- 

chionis Moraviae, et Roberti, episcojn Olomucensis, confirmat donationem 

Ulrici de Litice monasterio in Plas factam. Datum Pragae VI. Idus 

Junii, 1216. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Przeraysl dei g^racia Bo- 
hemorum rex uniuersis Christi fidelibus tam presentibus quam futuris in 
perpetuum. Cura omnes in Christo pie viuentes debito diuini precepti 
teneantur, ut pauperes eius, et maxime eos, qui spreta omni terrena ara- 
bicione ardenciori desiderio amori dei adheserunt, araplecti atque raanu- 
tenere debeant: specialiter taraen conuenit nobis, qui ex dei larg-itate 
honoribus et dig"nitatibus pre ceteris in hoc mundo locupletati et adaucti 
sumus, liuiusmodi viros, deuocione bone conuersacionis probatos, nostre 
proteccionis clypeo defensare, ac bona ipsorura, non solura que a nobis, 
verura eciam ab aliis collata sunt, nostre circuraspeccionis vig^ilancia in- 
conuulsa conseruare et custodire. Proinde notura esse volumus tam futuri 
quam moderni teraporis vere fidei cultoribus, quod fidelis noster bone 
recordacionis Ulricus de Luticz, in extremo raortis articulo constitutus, 
pro reraedio anime sue et prog^enitorura snorum contulit ecclesie beate 
virginis Marie in Plaz prediura qnoddam nomine Ninitz cum oranibus per- 
tinenciis suis, cum pratis, terris, nemoribus, pascuis et oranibus aliis liber- 
tatibus et iramunitatibus suis. Quo defuncto Protiua, g^crmanus eiusdera, 
consilio quorundara infidelium deceptus, salubre factura aliquamdiu impedire, 
atque in irritum reuocare conatus est, quod et fccit. Tandem diuino timore 
pariter et araore nostraque admonicione correptus, in communi colloquio 
Bohemorum Prage habito presentibus venerabilibus episco[)is, doraino An- 



S7 

drea Prag^ensi, ac domiiio Ruherto Olomucensi, presente nihilomlnus dilecto 
fratre raeo Wladislao, raarchione 3Iorauie, aliisque quam plurimis tam 
clericis quam laicis non contemnende authoritatis personis prefatam dona- 
cionem prenotatis ecclesie fratrihus tam ipsis quam eorum successoribus 
in remissionem peccatorum suorum perpetuo iure possidendam contradidit. 
Ut ig-itur hec accio firma et illibata permaneat, potestatis mee et domini 
Pragensis episcopi Andree nec non domini Ruberti, Olomucensis antistitis, 
et Wladislai fratris mei, 3Iorauiensis raarchionis, authoritate cura sio;illorum 
nostrorum impressione et presentis pao^ine conscripcione confirmandam 
statui, atque corroborandam. Quodsi qua imposterura ecclesiastica secula- 
risue persona hanc donacionis dotem sciens instinctu diaboli violare, et 
aliter quasi contra eorum voluntates imrautare tcntauerit, secundo tercioue 
coramonita, si non satisfaccione con«^rua emendauerit, ecclesiastice distri- 
ccioni et eterne damnacioni se nouerit subiacere. Facta sunt autem hoc 
anno ilominice incarnacionis 31CCX\'I. Hi sunt testes, qui presentes 
fuerunt, quando dominus Albertus abbas Plazensis prememoratara viilam 
recepit: Andreas Pragensis episcopus. Ilubertus Olomucensis. Wladislaus 
marchio ]>Iorauiensis. I\[artimis canonicus Prao;onsis. Magister Joannes 
scolasticus. Slauco camerarius. Iherass. Beness. Marquardus frater eius. 
Budivoy filius Suest. Henricus filius Wlthiw-onis. Chotibor. Herdebor. Olen 
et Thoislaus, ftlius Thyraonis. Stophan de Ludowitz. 3Iagnus filius Ottonis 
de Wizan, Herraannus de Ninitz. Zaa\vis filius W^iting^onis. Dalubor iudex 
curie. Scutz. Tilei filius Srail. W^ilhehmis socer Protiue. Borutha. Stibor 
de Loz. Soruath. Scriptum est lioc i^riuilog-ium aiujo reg;ni nostri XVHL 
Pontificatiis dotnini Andree H. Consecracionis eiusdem L Datumque per 
manura doinini Ebbonis Pragensis ecclesie prepositi, regalis aule caiicel- 
larii, in urbe Praga sexto Idus lunii. Amen. 

Dobner Monumenta T. IV. p. 855. 



88 



LXXI. 



Fridericus, Romanovum imperator , ad instantiam Heinrici, marchionis 

Morariae^ et primafum tam Boemiae, quam Moraviae confirmat electionem 

Wenceslai, filii Pfemysl Ofakari, in regem Boemiae. Datum Ulmae 

VI. Kalendas Augiisfi, 1216. 

Fiedericus secundus diuina fauente clementia Roraanorum Rex semper 
Aug^ustus. et Rex Sicilie. Si specialibus et expertis fidelibus et dllectis 
nostram g;ratiam facimus specialem. non est indi^num set consonat omni- 
modis equitati. Eapropter vniuersis Imperii fidelibus tam presentlbus. quam 
futuris imperpetuum notum esse uolumus. quod misso ad presentiam nostram 
Benedicto uenerabili arcbidiacono Belinensi. exposuerunt celsitudini nostre 
dilecti fideles nostri. Henricus marchio Morauie. et uniuersitas maonatum 
et nobilium Boemie. quod comuni uoluntate et assensu dilecti nostri Odacrii. 
illustris reg;is Boemie elegerunt in regem eorum A^encezlaum. filium ipsius 
reg^is Boemie primogenitum. propter quod maiestati nostre attentius suppli- 
carunt. ut electionem ipsius Vencezlai ratam haberemus et firmam. et eidem 
nostrum benig^num impertimur assensum. Nos autem. quia uotiue suppli- 
cationis huius affectum ex ma«;ne fidelitatis ardore nouimus prouenire. 
considerantes sinceritatera fidei et pure deuotionis ipsius Odacrii reg-is 
Boemie. quam er«'a maiestatem nostram hactenus habuisse dig^noscitur. 
attendentes etiam obsequia filii sui Vencexlaij. dilecti sororii nostri. que 
nobis et imperio fideliter poterit exhibere. de solita g-ratia nostra et consilio 
principum et magnatum imperii. qui tunc circa nos existebant. electionem 
prephatam ratam habemus et firmam. et concedimus eidera Vence/Jao. totum 
reo-nura Bohemie. cum terminis et orani iure et honore ac rationibus eidem 
regno pertinentibus. sicut ipsum re^nura pater suus et alii predecessores 
sui. tara duces quara reg^es. umquam raelius tenuerunt et possederunt. 
Mandaraus itaque et firniiter statuimus. ut quecunque persona ecclesiastica 
uel secularis hanc nostram confirraationera et concessionem infiingere uel 
euacuare presumpserit. mille libras auri puri componat. quarura raedietas 
curie nostre. altera uero iniuriani passis persoluatur. \i auteni hec rata 
et firma in perpetuura perseuerent. presens priuileg-iuni scribi. et bulla 
aurea typario nostre maiestatis impresa (sic) precepimus communiri. Huius 



89 

rei testes sunt. Syflliidus Aug^ustensis episcopus. Vlricus abbas sancti Galli. 
Cono abbas Ehvaccnsls. Heinicus abbas Campidonensis. RaduHiis palatinus 
coines de Twing-en. Comes Hartmannus de Wiitenberc. Conies Lodowicus 
frater eius. Hermannus marchio de Baden. Hug-o iunior palatinus comes 
de Twingen. Comes Lodowicus de Ottyngen. Bertoldus de Nyphen. An- 
selmus de Justinofen marescalcus. AA\ilterus de Syph pincerna. et alii 
quam |)lures. Eg-o Conradus 3Ietensis et Spirensis episcopus. imperialis 
aule cancellarius vice domini SylTridi Mogunt. sedis archiepiscopi et totius 
Germanie archicancellarii recoi>;"noui. Acta sunt hec anno dominice in- 
carnationis millesimo ducentesimo sextodecimo. Septimo Kalendas Augusti. 
Indictione quarta. Regnante domino nostro Frederico secundo dei gratia 
Romanorum rege sem|)er augusto et rege Sicilie. anno Romani regni 
ipsius quarto. et Sicilie octauodecimo. feliciter. amen. Dat. apud A iinara 
per manus Bertoldi de Nyphen imperialis aule prothonotarii. anno. mense 
et indictione pretitulatis. 

Ex originali cuni bulla aurca appcnsa in arcli. c. r. aulico Vindobonae. — 
Excus. (lcdit Balbin IJ. 1. 1, VIII. p. 8. Goldast. Dobner in Pulkawa 
ad annuui 1^^6 et alii. 



Lxxn. 

Monorius papa HL Prag"ensi episcopo de declmis, de secularibus 
canonicis minus legitime natis etc. scribit. Datum Laterani IV. Kalendas 
Novembris, 1216. 

Palacky's Rcise — p. 80. e Regesto Honorii III. tomo I. epist. 44. 

Lxxni. 

Honorius papa III. de resUtuendo quodam casfro, quod Theobaldus, regis 

Boendae nepos, cruce signatus proditorie occupaverat. Datum Laterani 

XV. Kalendas Pebruarii, i2i7. 

JJ.onoiius episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus . . Pra- 
|j;ensi et . . Olomucensi episcopis, et dilecto filio . . preposito Ratisponensi 



90 

salutem et apostolicam benedictionem. Ad audientiam nostram carissimo 
in Christo tiiio nostro 0. illustri rege Boemie significante peruenit, quod 
nobiiis vir T. nepos suus, qui signo uiuice (sic) crucls humeris suis affixo 
faciem euntis in Jerusalem induerat, in Sempnar (sic) campum divertens, 
adiunctis quibusdam sibi iniquitatis filiis, quoddam castrum ipsius proditorie 
occupauit, contra iuramentum suum temere veniendo, per quod tam ipsius 
regis, quam ecclesiarum bona douastare non cessat. Ideoque dilectioni 
vestre per apostolica scripta mnndamus, quatenus prefatum nobilem ut 
castrum predictum ipso C^^ic) regi restituat sicut debet, monitione preuia, 
per censuram ecclesiasticam appellatione remota cog^atis. Quodsi non omnes 
his exequendis potueritis interesse, duo vestrum ea nihilominus exequantur. 
Datum Laterani XV. Kalendas Februarii. Pontificatus nostri anno primo. 

Descriptiim et recognitiim cx avtograp/io Rcgesto Honorii j ?i ae III. 
epist. 180. anni I., (|uod adservatur in tabulariis Vaticanis. In quo- 
rum fidem etc. M. Marini Tabular. 8. R. E. Praefectus. — Harum 
literarum papalium, sicut et omnium sequentium, quae imme- 
diate ex tabulariis Vaticanis depromptae esse citantur, de- 
scriptionem sub auspiciis et impensis inclitorum statuum 
marchionatus Moraviae anno 1837. procuravit F. Palacky. 



LXXIV. 

rlonorius papa III. regem Boemiae hortatur, ne devotio ejus ad 
sanctam Romanam ecclesiam tepescat. Datura Laterani XV. Kalendas 
Februarii, 1217. 

Palacky's Reise — p, 20. e Regesto Honorii III. lib. I. epist. 181. 

LXXV. 

rlonorius papa III. „ nobilibus viris SClauconi) camerario, Benesoni 
castellano de Budisin, Henrico marescalco et Hordeborio dapifero reg"is 
Boemiae, et universis suppariis per regnum Boemiae constitutis" de eodem. 
Dalum Laterani XV. Kalendas Februarii, 1817. 

Ibidem — epistola 188. 



91 



LXXM. 



Honorius papa III. mandat archiepiscopo Mogunfino, ut monasterium 

Welehradense adversus depraedatores tueatur. Datum Laterani XV. 

Kalendas Aprilis, 12 i7. 

Hoiiorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus fratribus 
Mog-uiitiiio archiepiscopo et sunrag-aiieis eius et dilectis filiis abbatibus, 
prioribus, decanis, archidiaconis et aliis ecclesiarum prelatis per Mogxin- 
tinara prouinciam constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Non 
absque dolore cordis et plurima turbatione didicimus, quod ita in plerisquc 
partibus ecclesiastica censura dissoluitur, et canonice sententie seueritas 
eneruatur, ut viri relig^iosi, et hii maxime, qui per sedis apostolice priui- 
legia maiori donati sunt libertate, passim a malefactoribus suis iniurias 
sustineant, et rapinas, dum vix inuenitur, qui congrua illis protectione 
subueniat, et pro fouenda pauperum innocentia, se murum defensionis 
opponat; specialiter autem dilecti filii abbas et fratres AVelehradenses 
Cisterciensis ordinis llolmucensis diocesis tam de frequentibus iniuriis, 
quam de ipso quotidiano defectu iustitie conquerentes uniuersitatem vestrara 
literis petierunt apostolicis excitari, ut ita videlicet eis in tribulationlbus 
suis contra malefactores eorum prorapta debeatis ma^nanimitate consurgere, 
quod ab angustiis, quas sustinent, et pressuris vestro possint presidio 
respirare. Ideoque uniuersitati vestre per apostolica scripta mniuiamus, 
atque precipimus, quatenus illos, qui possessiones vel res, seu domos pre- 
dictorum fratrum, vel hominum suorum irreuerenter inuaserint, aut ea iniuste 
detinuerint, que predictis fratribus ex testamento decedentium relinquuntur, 
seu in ipsos fratres contra apostolice sedis indulta sententiam excommuni- 
cationis, aut interdicti presumpserint promulg-are, vel decimas laborura de 
terris habitis ante conciliura generale, seu nutrimentorura ipsorura spretis 
apostolice sedis priuilegiis extorquere, monitione premissa, si laici fuerint, 
publice candelis accensis excommunicationis sontentia percellatis. Si vero 
clerici vel canonici regulares, seu monachi fuerint, eos appellatione reraota 
ab officio et benelicio suspendatis: neutram relaxaturi sententiam, donec 
predictis fratribus plenarie satisfaciant, et tam laici quam clerici seculares, 
qui pro violenta manuum iniectione anathematis vinculo fuerint innodati, 

12* 



93 

cum diocesani episcopi literis ad sedem apostolicam venientes ab eodem 
vinculo mereantur absolui. Villas autem in quil)us bona predictorum fra- 
trum, vel hominum suorum per violentiam detenta fuerint, quam diu ibi 
sunt, interdicti sententie supponatis. Datum Laterani XV. Kal. Aprilis. 
Pontificatus nostri anno primo. 

Codex Welehradensis Ms. fol. 114. 



LXXVII. 

Honorius papa III. abbati Welehradmsi^ et jnaeposito et decano Olomucensi 

causam inter abbatem Teplensem et episcopum Pragensem de decimis 

vertentem inquirere mandat. Dt. Romae X. Kal. Junii, 1217. 

rlonorius episcopus seruus seruoium dei. Dilectis filiis . . . abbati 
de Welgrad. Cisterciensis ordinis. Olomucensis diocesis. et . . . preposito 
et . . . dccano Oiomucensi. salutem et apostolicam benedlctionem. Cum 
olim venerabilis IVater noster . . . Prag-ensis episcopus . . . abbatem de 
Tepla Premonstratensis ordinis coram venerabili fratre nostro . . . episcopo 
Ratisponensi et coniudicibus suis auctoritate apostolica super decimis quo- 
rumdam locorum sue diocesis conuenisset et iidem iudices in abbatem ipsum 
propter contumaciam excommunicationis sententiam promulgarint. dictus 
abbas priusquam nuiitiaretur excommunicatus. interposite appellationis ob- 
iectu. ad sedem apostolicam accedere procurauit. ubi de consensu ipsius 
episcopi fuit nobis mandantibus absolutus. Demum predictis episcopo et 
abbati dilecto lilio. G. subdiacono et capellano nostro a nobis auditore 
concesso, episcopus ipse petiit restitutionem sibi fieri decimarum quas dio- 
cesano sibi iure debitas dictus abbas a tempore promotionis ipsius in locis 
percepit eisdem. et ut idem abbas de cetero ab huiusmodi decimarum 
perceptione quiescat. Prefatus vero abbas e contra litem contestando 
respondit. (juod bone memorie . . ipsius episcopi predecessor capituli sui 
accedente consensu, decimas ipsas et (luidquid in eis iuris habebat. Te- 
|densi ecclesie pia liberalitate donauit. quod lam pcr scriptum autenticum 
cuius transcriptum exhibuit quam testes idoneos saluis aliis defensionibu.^ 
eius le^itimis se obtulit suo loco et tempore probaturum. Cum autem super 



93 

hiis per capellanum eundem auditis non potuerit coram nobis fieri plena 
fides. de utriusque partis assensu. per apostolica uobis scripta mandamus. 
quatinus audituri que partes hinc inde duxerint proponenda. causam huius- 
modi suflTicienter instructam infra unius anni spatium cum eodem autentico 
per quod se tutum abbas ipse proponit. ad nostram presentiam transmit- 
tatis. Nos autem transcriptum illnd uobis ad cautelam sub bulla nostra 
mittimus interclusum. NuUis littcris obstantibus si que apparuerint. preter 
assensum partium a sede apostolica impetrate. Quod si non omnes hiis 
exequendis potueritis interesse. duo uestrum ea nichilominus exequantur. 
Dat. Rorae apud S. Petrum. X. Kal. lunii. pontificatus nostri anno .... 

Ex origiiiali in anliivo Teplcnsi in annalect. F. Palacky. — Bulla avulsa 
deest. Dorso vero inscriptum datum 1317. 23. Maji. 



Lxxvm. 

Honorius papa III. reofi Boemiae scribens in negotio quaestionis 
inter eum et cpiscojxim l*ra«>'enscra super ecclesiastica libertate exortae^ 
urget milti Romara procuratores idoneos. Dt. X. Kaiendas Julii, 1217. 

Palacky's Reise p. 81. — e Hegesto Honorii III. lib. I. epist. 514. 

LXXIX. 

Honorius papa ///. ecrpostulaf cum I^logvnlino arc/iiepiscopo, quod interdictum 
in Boemia relaxaverit. Dt. Fercntini XIII. Kal. Augusti, 1217. 

Jrlonorius episcopus seruus seruorum dei. Aenerabili fratri archi- 
episcopo Moo;nntinensi salutem et apostolicam benedictionem. Cum ad 
preces venerabilis fratris nostri Pragensis episcopi confirmaueriraus sen- 
tentiam interdicti, quam idera e|)iscopus in diocesin suara raultis prouocatus 
iniuriis proraulo^auit, miramur, qua potestate ipsam relaxare sententiam 
presurapsistis, presertim eodera episcopo propter hoc apud sodem aposto- 
licam constituto, quem etiam ad nostram presentiam accedentera nobis per 
literas tuas sollicite coraendasti. Unde tibi sine mandato apostolico rela- 



94 

xare sententias auctorltate apostollca roboratas? quo te vertes, ut tante 
presumptlonis audaclam pallias? in que verba poteris declinare cor tuum, 
ut excusationes in peccatis excuses? cum predictam relaxando sententiam 
nobis iniuriam feceris, et ipso episcopo ac ecclesiastice libertati graue 
dispendium generaueris. Profecto non tani obiurg^andus esses, quam seue- 
ritate canonica puniendus. Sed nos ad presens obiur^atione contenti per 
apostolica scripta tibi precipiendo mandamus, quatenus infra vig^inti dies 
post susceptionem presentium excusatione et appellatione cessantibus factum 
in eo statu reducas, in quo erat, quando idem episcopus iter arripuit ad 
nostram presentiam veniendi, sciens iios dilectis filiis Eboracensi, et Hals- 
brunensi prioribus Herbipolensis et Heistetensis diocesis per scripta nostra 
mandasse, ut te in mandati nostri executione cessantem ad id per censu- 
ram ecclesiasticam appellatione remota compellant. Datum Ferentini XHI. 
Kalendas Augusti. Pontificatus nostri anno I. 

Wtirdtwein. — Nova .subsidia diplom. III. 47. 

LXXX. 

Honorim papa III. consflfuit Olotnucensem episcopum fuforem uroris, fiUorum 
et terrae Leopoldi^ ducis Ausfriae, cruce signafi. Datum Ferenfini Kal. 

&eptembris, 1217. 

JHonorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus fratribus . . 
patauionsi et . . . Oloinucensi episcopis et dilecto filio . . . abbati sancte 
crucis patauiensis diocesis salutem et apostolicam benedictionem. Cura 
dilectus filius nobilis vir, dux ausirle . . . assumpto sancte crucis sig^na- 
culo raagnifice iter arripuerit ad subsidiura terre sancte, nos suis iustis 
postulationibus inclinati personam suam cum . . . uxore, filiis, terra orani- 
busque boiiis suis sub beati petri et nostra protectione suscepimus. Sta- 
tuentes, ut ea omnia sub speciali apostolice sedis protectione ac defensione 
consistant, donec de reditu suo vel obitu certissime cognoscalur. Ideo(|ue 
discretioni vestre per apostolica scripta m<andainus, quatenus uxorera, filios et 
terram eius non permittatis ab aliquibus molestari, molestatores indebitos, si 
qui fuerint, per censurara ecclesiasticara appellatione postposita corapescentes. 



95 

Quod si non omnes hiis exequendis potueritis interesse, duo vestrum 
nichilominus exequantur. Datum ferentini Kalendis Septembris. Pontificatus 
nostri anno secundo. 

Fischer ►Schicksale von Kloster Neuburg II. 17t. 



LXXXJ. 

Otakarus, Boemorum rex, Honorio pajme III. respondet ad proposita 
contra se, innocentiam suam excusando. cc. mense Septemhri, 12 i7. 

Venerabili in Christo patri domino Honorio summo pontifici, Ottocarus. 
Gratias ago paternitati vestre, quod inter ceteros principes me diligatis, 
et quod moneatis me, et arguatis pro sahite anime mee. Verum tamen 
cognosco, quod multa mendacia fuerunt sanctitati vestre de me dicta. 
Nam nunquam manus violentas in clericos inieci, nec collectas imposui. 
Interdiclum, licet iniuste imposllum, seruaul; auxi iura ecclesiarum, para- 
tusque semper sum id facere, et iura ecclesie semper manutenere: et sic 
promitto sanctitati vestre, vt latius intelligetis per nuncios meos. 

Manrique Annal. Cisterc. IV. 142. — Raynald. XIII. 284. — Bzovius 
ad 1218. — Originale cum bulla aurea pendente a latere in tabu- 
lariis Vaticanis adservatur. 



LXXXII. 

Honorius papa III. Otacaro reg\ Boemiae scribit, se ante adventum 
niintiorum suorum nihil contra Boemiam facturum esse. Dt. 2. Novembris, 
i'4i7. 

Palacky's Reisp — p. 21. e Regesto Honorii III. lib. II. epist. 697. — 
Raynald ad aiinum. 



96 



LXXXIII. 



Andreas, Hungariae rex, Thomae comiti terram descrtam Zakolcha 
OSkaliceJ in terminis Moraviae confert hereditarie possidendam. 1317. 

In iiomiiie sancte tiinltatis, et indiuidue vnitatis. Andreas, dei gratia 
Hungarie, Dalmatie, Croatie, Rame, Seruie, Gallicie, Lodomerieque rex 
in perpetuum. 3Iuniticentie regalis immensitas licet etiam ad extraneos 
bone commendationis fragrantia dilatari soleat: ad illos tamen copiosius 
sue largitatis dona debet extendere, quorum tidelitatis constantiam ex- 
perimento didicit, et diuturna morum honestate feliciter comprobauit. Nos 
itaque prout re^ie circumspectlonis erudicio nos admonet, nostrorum seruitia 
fidelium ingratitudinis nolentes preterire silentio, propter eximia probitatum 
merita, quibus coram oculis nostre maiestatis Thomas comes indesinenter 
claruit, terram quamdam nomine Zakolcha rudem et desertam, sitam in 
confinio regni nostri versus Boemiam, tam ei, quam suis successoribus 
contulimus in perpetuum possidendam. Cuius terre mete sic incipiunt. 
Prima incipit a fine paludis Hoynicha, vbi cadit in fluuium Moraua, et per 
eandem Velika vadit vsque ad portum Tozy; hinc exiens vadit per viam 
exploratorum de Boemia^ que vulg*o Symarut dicitur, vs(pie ad caput 
paludis Wysich versus orientem; deinde vadit per sihiam per quamdam 
crepidinem, vbi est pratum, inde descendit per vallem in camj)um, qui dicitur 
Hozzoumezew, hinc procedit, et cadit ad caput fontis Hoynicha; et per 
predictam aquam descendit vsque ad primam metam. A erum cum post 
mortem iam dicti fidelis nostri Thome comitis eius filii Sebus comes, et 
Alexander nostrorum pincernarum magistri, viri strenuitatis eximie, predicte 
terre solitudinem copiosa populorum multitudine cepissent resarcire; nos 
eandem per nostrum fidelem et dilectum Hug-riinim mao'istium, et postmodum 
aule nostre canceUarium jieragrari, certisque metarum limitibus distino;ui, 
nec non in eius possessionem per einidem eos fecimus introduci. Ceterum 
cum omnia sint hominum tenui pendentia filo, et subito casu, que valuere, 
ruunt; quia facta per nos huius possessionis donatio tempore supra dicti 
comitis nullo sufTuIta fuerat authoritatis nostre testimonio, ad honestam 
suorum filiorum, nostrorum fidelium, Sebus comitis et magistri Alexandri 
pelitionis instantiam, presentem concessimus |)ag'inam sio;ilIi nostri muiiimine 



97 

in perpetuum roboratam. Datum per maiius Huffrini, aule nostre reg-ie 
cancellaril, anno dominice incarnationis miliesimo, ducentesimo, decimo 
septimo. Aenerabili Joanne Strio^oniensi, reuerendo Bertholdo Colocensi, 
archiepiscopis existentibus; Calano 0""iM"P^ccIesiensi, Willermo Transyl- 
nano, Roberto Wcsprimiensi, Simone Aaradiensi, Petro Geuriensi, Desiderio 
Chanadiensi, Jacobo Aaciensi, Stepliano Zao;rabiensi, Thoma Agfriensi 
electo, episco|)is, ecclesias feliciter gubernantibus. Jnda palatino comite, 
Dionysio ma^istro thauernicorum, et comite noui Castri, Bankone Bano, 
Raphayn Wajuoda, Ochuz curiali comite re^ine ceterisque comitibus comi- 
tatus tenentibus. Regni nostri anno decimo tertio. 

Fejer Codex dipluni. Hungariae. P. III. Vol. I. p. 199. 



LXXXIV^ 

jrrerayzel dei clementia rex Boemorum . . . uillam quandam Boienicz 
dictam . . . ecclesie Myleucensi reo;aIi et liberalitate donauimus . . . Testes 
etiam huius donationis statuimus dilectum «^ermanum nostrum Wadizlaum 
marchionem Morauie nec non et filios nostros karissimos Wencezlaum el 
Wudixlaum etc. Facta est autem hec donatio in Knin. XV"I1I. Kalendas 
Februarii anno verbi incarnati 31. CC. XVIII. 

Analecta F. Palacky e.\ originali archivi Worlicensis. 

LXXXV. 

Honorius papa III. Rufisponensi episcopOy duohusque abbatibus manduL 

ut interdictum in Boemia positum obserruri fuciunt. Uatum Laterani 

XV. Kalendas Martii, 1218. 

Idonorius episcopns seruus seruorum dei. V^enerabili fratri . . . 

episcopo et dilectis Hliis . . s. Emerami Ratisbone et de Wallerbach 

Cisterciensis ordinis, Ratisbonensis diocesis abbatibus salutem et aposto- 
licam benedictionem. Presentium tibi auctoritate iterato precipiendo man- 
damus, quatenus interdictum, sicut est positum in Pragensi diocesi per 

13 



98 

venerabilem fiatrem nostrum . . Prag;ensem episcopum, et demum auctori- 
tate apostolica confirraatum venerabilis fratris nostri . . Maguntini archi- 
episcopi; non obstante in ecclesiis Cisterciensis et Premonstratensis oritinum 
et hospitalariorum et omnium tam exemptorum, quam non exemptorum eiusdem 
diocesis facias per censuram ecclesiasticam remoto cuiuslibet contradictionis 
et appellationis obstaculo firmiter obseruari, non obstantibus priuilegiis 
eisdem monasteriis ab apostolica sede concessis. Quod si non omnes his 
exequendis potueritis interesse, tu ea frater episcope cum eorum altero 
nihiiominus exequaris. Datum Laterani X>\ Kalendas Alartii. Pontificatus 
nostri anno secundo. 

E Regesto Honorii papae III. anni II. epist. 919. in tabulariis Vaticanis. 

LXXXVI. 

Hnnorius papa JII. Ratisponensi episcopo, duobusque abbafibus mandat 

inquirere, qui percipianf frnctus rel procuriitores existant bonorum episco- 

patus Pragensis. Dt. Laterani XV. Kalendas 3lartii^ 1318. 

JTonorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . . 

episcopo et dilectis filiis . . s. Emerami Ratisbone et de Wallerbach 

Cisterciensis ordinis, Ratisbonensis diocesis abbatibus salutem et aposto- 
licam benedictionem. Presentium vobis auctoritate precipiendo mandamus, 
quatenus caute ac diligenter exploretis, qui percipiant fructus, vel pro- 
curatores existant episcopatus Pragensis? et vtrum charissimus in Chrlsto 
filius noster Boemie rex illustris absente venerabili fratre nostro Prao^ensi 
episcojjo ordinauerit, vel ordinari fecerit procuratores eosdem, vel si reg-is 
habeant familiaritatem ipsius? et vtrum etiam occasione more, quam facit 
apud sedem apostolicam, ecclesiis eius diocesis, et bonis eorum immineat 
dispendium, vel grauamen; vel exactionibus ao^grauentur? et an nuncii 
eiusdem episcopi prohibeantur intrare libere, ac exire? et que super his, 
et aliis inueneritis, vestris nobis litteris intimetis, vt secundura hec et alia, 
que audieriraus in neg-otio eiusdem episcopi, provt procedendum fuerit, 
procedamus. Dt. Laterani XV. Kal. Martii. Pontificatus nostri anno secundo. 
Manriq ue A nnal. Ci.stcrc. IV. p. 143. e Regesto Honorii IH. anni II. ep. 920. 



99 

LXXXVII. 

Honorius papa III. Ratisponensi episcopo, duobusque ahbatibus mandat, 

ut decanum Pragensem aliosque ecclesiarum praelatos, qui interdictum 

relaxaverant, Romam citent. Dt. Laterani XIV. Kal. Martii, 1818. 

Honorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . . 

episcopo et diiectis filiis . . . s. Eiuerami Ratisbone et de Wallerbach 

Cisterciensis ordinis, Ratisbonensis diocesis abbatibus salutem et aposto- 
licara benedictionem. Venerabiiis frater noster . . Prao;ensis episcopus 
nobis humiliter intimauit, quod decanus et quidam de prelatis et canonicis 
ecclesie sue auctoritate propria relaxarunt, quod in ea posuerat, interdictum, 
priusquam uenerabilis frater noster . . Mog-nntinus archiepiscopus relaxa- 
tionem ^eneralem, quam reputaraus penitus fore nullara, facere presumpsisset, 
ipsura licet adhuc fuerit conlirraatum auctoritate apostolica, obseruare auso 
temerario contemnentes. Ouocirca discretioni uestre per apostolica scripta 
precipiendo mandaraus, quatenus, utrum premissis ueritas sulIVagetur, per 
uos et alios cum cautela et industria dilig-entius explorantes, ipsos, si rei 
ueritas sic se habet, ab olTicio boneficio(|ue suspensos ad sedero apostoli- 
cam transmittatis, satisfacturos nobis et ipsi de tanto presumptionis excessu. 
Quod si non omnes liis exequendis potueritis interesse, tu ea frater epi- 
scope cum eorura altero nihilorainus exequaris. Dt. Laterani XIV. Kal. 
Martii. Pontificatus nostri anno secundo. 

WurdtM'ein — Siibsidia nova diploni. III.' p. 60. — e Regesto Honorii III. 
anui II. epist. 980. 

LXXXVIII. 

Honorius papa III. Roberto, Olomucensi episcopo mandat ut interdictum 
in Boetnia positum observari faciat. Dt. Laterani IV. Nonas 31arfii, 

1218. 

Honorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . episcopo 
Olomucensi salutem et apostolicam benedictionera. Presentiura tibi auctori- 
tate iterato precipiendo mandamus, quatenus interdictum, sicut est positum in 

13* 



100 

Pragensi diocesi per veiierabilem fratrem nostrum . . Pragensem episeopum, 
et demum auctoritate apostolica confirmatum venerabilis fratris nostri . . 
Mao-untiiii arcliiepiscopi: non obstante in ecclesiis Cisterciensis et Premon- 
stratensis ordinum et hospitalariorum et omnium tam exemptorum, quam non 
exemptorum eiusdem diocesis facias per censuram ecclesiasticam remoto 
cuiuslibet contradictionls et appellatlonis obstaculo firmiter obseruari, non 
obstantibus priuilegiis eisdem monasteriis ab apostolica sede concessis. 
Datum Laterani IV. Nonas 3Iartii. Pontificatus nostri anno secundo. 

E Regesto Honorii III. aiini II. epist. 919. in tabiilariis Vaticanis — 
Excus. etiani apud Wiirdtvvein Nova subsidia 111. 58. 

LXXXIX. 

Honorius papa Ili. Roherto, Olomucensi episcopo, mandata de interdicto 
in Boemia observando repetit. Datum Laterani VI. Kalendas Aprilis, 

1318. 

Honorius episcopus seruus seruorum dei. A^enerabili fratri . . episcopo 
Olomucensi salutera et apostolicam benedictionem. Presentium tibi auctoritate 
jterato precipiendo mandamus, quatenus interdictum, sicut est positum in 
Pragensi diocesi per venerabilem fratrem nostrum . . Prag;ensem episcopum, 
et demura auctoritate apostolica confirmatum, relaxatione venerabilis fratris 
nostri . . Maguntini archiepiscopi non obstante, in ecclesiis Cisterciensis 
et Preraonstratensis ordinum et hospitalarioruni et omniura tara exeraptorum 
quam non exeraptorum eiusdera diocesis, facias per censuras ecclesiasticas, 
reraoto cuiuslibet contradictionis et appellationis obstaculo firraiter obseruari, 
non obstantibiis priuilegiis eisdera raonasteriis ab apostolica sede concessis, 
Alioquin dilectis filiis . . decano et . . scholastico Wratislauiensi daraus 
nostrls literis in raandatis, ut te a receptione literarura nostrarura infra 
vio;inti dios ad id exequendum districtione qua conuenit appellatione reraota 
corapellant. 3)(. Laterani VI. Kal. Aprilis. Pontificatus nostri anno secundo. 

In eundcin moduin scriptum est super hoc . . decano et . . scholastico 
Wratislaviensi usque in finem, verbis competenter mutatis. 

E Regesto Honorii 111. aiini 11. cpist. 991. in tabulariis Vaticanis. 



101 



xc. 



Honorius papa III. Roberfum, episcapum Olomucensemf graviter repre- 

hendit, quod in Pragensi ecclesia, interdicto supposita, solemniter celebravit. 

Dt. ir. Kalendas Aprilis, 1318. 

Jronorius episcopus seruus seruorum dei. Aenerabili fratri . . episcopo 
Olomucensi saiutem et apostolicam benedictionem. Super his, que de te 
audiuimus, non sufficimus ammirari, (juod videlicet solemniter celebraueris 
in Prafi;ensi ecclesia, quam sciebas ecclesiastico suppositam interdlcto, 
utpote cui a nobis eiusdem executio interdicti fuerat demandata. Verum 
si censuram ecclesiasticam paruipendis, pro qua opponere te deberes, vel 
non liabes, prout deceret eplscopum, sapientie condimentum, vel appetis 
tui honoris dispendium, dum presumptione dumnabili hec presumis, et si 
super multis et variis aiflictionibus venerabilis fratris nostri . . episcopi 
et dilectorum filiorum canonicorum Prao^ensium non moueris, propter quas 
eadem est ecclesia interdicto subiecta, videris euacuasse, non compaciendo 
proximis, leo^em Christi, et pariete ardente vicini propriis nolle damnis 
ocurrere. licet res propria sic agatur. Qu'» vero talia non sunt quomodo- 
libet toleranda, ne transeant presumptionibus in exemplum: noueris te, si 
res ita se habct, (am diu officio beneficio(iue suspensum, donec nostro te 
conspectui personaliter re|)resentes, satisfactionem super hiis cong-ruam 
impensurus, I)t. Laterani IV. Kal. Aprilis. I^ontificatus nostri anno secundo. 

In eundem modmn scriptum est super hoc . . decano et . . scolastico 
Wralislnmensi. usijue: in e.remplum: ydiscrefioni restre per aposfolica scripta 
mandamus, quatinus si res ifa se habet, eodem episcopo, iuxta quod ei 
mandauimus. officio beneficioque suspenso, faciatis tamdiu latam a nobis 
in eum faUfer suspensionis sententiam appellatione remota inuiofabiter ob- 
seruari, donec nostro se conspectui personaliter representet, satisfacfionem 
super hiis congruam impensurus." Datum ul supra. 

E Regesto Honorii III. anni II. epist. 994. iii taliiilariis Vaticanis. 



102 



XCI. 



Olakarus, rex Boemiae^ ab Honorio papa III. mitti petit legatum a latere 

cum episcopo Pragensi Pataviam, ad trartandum cum Boemis in negotio 

decimarum. (Mense ApriVf), 1218. 

Ii/euerendissimo domino, summo, et vniuersali pontifici 0. dei gracia 
rex Boemorum, cum deuoto obsequio tilialem subiectionem. Si^nificamus 
dignitati vestre, quod dum solemnes nuncios ad curiam mittere putassemus, 
his que a domino Pragensi episcopo contra nos proponuntur finaliter 
responsuros: repente venit a latere eiusdem episcopi abbas de insula, 
petens ex persona ipsius mitti sibi tres comites nostros maiores cum abbate 
de Walsasem cisterciensis ordinis, dixitque frustra laborare, si qui alii 
mitterentur. Comites autem, quos petiit, nullo consijio viam securitatis 
habere potuerunt*, abbas vero postulatus, sine licentia Cisterciensis abbatis 
venire non potuit, nisi vestris litteris specialiter vocatus. Persuasum est 
erg"o nobis a viris relig^iosls, ne oratorum disputationibus sacrum curie 
occuparemus auditum, si prima fronte, slcut deuoti filii, vestre parentes 
paternitati, humiliter ac sirapliciter litteris presentibus exprimeremus, in 
quibus durltiem ^entis nostre flectere posse coo^nosceremus. Multa er«'0 
breuiter comprehendentes, que idem episcopus contra suam videtur habere 
diocesim, mao^is quam contra nos, sacro apostolatui vestro, pro omnibus 
vno verbo respondendo, promittimus, quOd cooperante domino, pro gratie 
vestre obtentu, omnia, pro quibus iuste videtur contendere, sibi ex animo 
subiiciemus. Preterea quod g-entem nostram ad insuetas hactenus decimas 
non possumus cog^ere, nec posseraus oranino, etiarasi ipse decirae nobis 
deberentur, nostris vsibus deseruire: anti(iuarura quoque redditus decima- 
rum, qui multis locis subtrahuntur, reddi cog-emus. A t autem perfecte 
vobis constare possit, hec orania nos deuote facturos, rogamus obnixe, 
quod obedientie nostre experiraentura capientes, raittatis a latere vestro 
aiiquem discretura virum cum eodem episcopo vsque Pattauiam, et quos- 
cunque episcopos, vel abbates ipse episcopus sibi elegerit, illos auctoritate 
apostolica executores presentis nostre proraissionis constituatis. Nosque 
in propria persona vsque ad exitura Boeraie accedentes, per internuncios, 
quos similiter elegcrit, omnia que supra premissimus stabiliemus; si quid 



103 

etiam contra aliquem spiritualiter habet personam, vel secundum iura terre 
iudicabimus, vel vestro iudicio, si ipse episcopus voluerit, reseruabimus. 
Sane si veiiiendi Pattauiam metum allegauerit, dicens per amicos nostros 
in via posse sibi malum aliquod procurari, super hoc apostolice sedis 
reuerentiam, vobis iurando promittimus, euntem Pattauiam, et ad vos re- 
deuntem ab hoc metu liberum esse debore. Denique quod de suspenso 
nobis clerico imponitur, sciatis eum elTractorem quinque ecclesiarum, qui 
latronibus terre sociatus, et cum ipsis in latrocinio in armis comprehensus 
cum similibus similiter est punitus. De his tamen, et de omnibus, que 
paternitas vestra in filiis suis pie corriafenda censuerit, obedire parati, 
quod iubere dipiemini, cum deuotione debita expectantes. Hoc solum vos 
meminisse humiliter postnlantes in nostris neootiis, quod in omni necessi- 
tate romane ecclesie contra omnes principes per antecessores nostros 
adstitimus, et vobis nihilominus, si se tempus obtulerit, cum digiiati fue- 
ritis abslinemus. 

Manrique Annales Cislerc. IV. i48. — e Regesto Honorii III. anni II. 
epist. 1199. 



XCII. 

Wladlshms, qni et IFeiinicus, marchio Moraviae, Stephano de Medlow 

villam Bohdanow in provincia Halasicensi heredilarie confert possidendam. 

Acla V. Kal. Maji, 1218. 

In noiiiine sancte et indiuidue trinitatis. Ilominnm deficiente memoria. 
uiuax elFicacis litere testimoniuui ueritati sulTiciens et certum exhibent 
aro^umontum. ut quicipiid discretornm sa^acitas obseruandum rationabili 
sanctione dccreuerit. nec per posterorum i«;noranciam in irritum reuocari. 
nec tempoium uetustate ualeat aboleri. A niueisis itaque tam modernis 
quam posteiis. ad quos presens pagina peruenerit attestacione presenciura 
innotescat. quod e<^o Wadizfans qui el Hcinricns. miseracione diuina mar- 
chio morauie. baroni meo. domino Slcphano. et filiis eius nec non filiis 
filiorum eius. .succedentibus que ipsorum heredibus. uillam (juandam in 
Ilolachiz. que Bogdonaue dicitur. cuni omnibus appendiciis. agris scilicet 



10 4 

et pratis. et siluis. perpetuo et liereditario iure contuli possidenda. fideli- 
tatem prefati uiri constantera indefessumque seruicium. si non larg-is bene- 
ficiis. tamen iuxta raee possibilitatis moduhnn intuendo. \ erum ne super 
hac donacione oriri cahnnpnia possit in posterum. sioilH mei muniniine 
presentem pao^inam insigniui. eo maxime intuitu. ne quis(|uam uiolenter aut 
temere sibi quicquara iuris in pretaxata uilla seu elus appendiciis. audeat 
usurpare. nisi hbera uoluntas prememorati .Stephani et fihorura eius. here- 
dumque succedencium consensus fauorabihs intercedat. \ nde propter 
habundantem cautelara huiusmodi donacionem tam j)resenti priuile^io. quam 
bonorum uirorum testimonio confirraaui. quoruui noniina sunt subarata. 
Bawarus. Leo. Bhido. Zauis. Heinricus. Predbor. Vitko. Woluraramus. 
Szuliszlaus. Szudek. Sziraiszlaus, Wok. Taz. Bertherus. Burchardus. 
Theodericus. Petrus marscalcus. Petrus filius Milhozt. Petrus pincerna. 
Wers camerarius. Ones. Protiuen. Nesata. Stephaiuis. \^ezen. Eckehardus. 
Luppoldus. Hrut. Zlaybor. Ztonar. Zerh. Nycolaus. W^oluramraus. Heroit. 
Dobezstoy. Zlaybor, Marata. Dobes. Mathey. Matheus. Mestata. Lutolt. 
Peley. Waltherus decanus. Magister iohannes prag^ensis. Radoszlaus 
archidiaconus. Jurata. ApoIIinaris. Thomas. Sdiziaus. Hylarius. Petrus. 
Gottebor. Zauis. Deraitr. \ itko. Hartleb. Budyuoy. Adlart. Janik. Dobcn. 
Victor. Neosztup. Depoldus. Wilhalmus. Acta sunt hec anno dominice 
incarnacionis M. CC. \^HIX. V. Kal. maii. Presente Riiherto uenerabili 
ecclesie Olomucensis episcopo. Reo^nante in Bohemia. Oddarkaro o^Iorioso. 
Anno uero regni sui. VX. qui eciara donacionem pretaxatam. non solum 
potestate sua reg-ia. uerum eciam consuetudinaria tocius Bohemie iusticia 
confirraauit. cuiuslibet excepcionis scrupidura excludeiulo. 
Ex originali in curia Brunensi scrinio J. 

XCUI. 

Otaharus, qui et Pfemysl, Boemormn re.r, Stephano burggrario de 3liku- 

low, tibertatem in bonis Medlow et aliis ejus hereditatibus ipsi a Wladistao 

marchione hereditarie concessam confirmat. Acta V. Kal. Maji., 1318. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Otacarus. qui et Primisl., 
dei gracia boemoruni rex. Continofit plerumque facta principum et donationes 



105 

sollempnes processu teraporis et lualitia successorum inmutari. que le^itimo 
testimonio proborum horainum que sigillatis literis non inueniuntur roborata. 
Ad noticiam igitur singulorura tara presentiura quara futurorum cupimus 
peruenire. quod nos cum dilecta coniuge nostra Constancia illustri boemo- 
rura regfina. considerantes fidelitatera et devota obsequia fidelis nostri 
Stephani burgrauii de Micolau. que nobis et fratri nostro iIIustri*raarchioni 
morauie fideliter exibuit et exibet. libertatera quam ei frater noster pre- 
dictus marchio tam in metlau quam in aliis oranibus hereditatibus per graciam 
donauit iure hereditario ei et eius heredibus possidendam per nostram 
mag;nificenciara et fratris nostri donationera liberaliter confirraanius idem 
ius quod frater noster ei dedit concedendo hoc uidelicet ius quod in pre- 
dictis hereditatibus nullus camerariis pateat introitus nec XIIII qui in 
patria collig^untur in eis collig^antur sed omne iudicium corara suo prefecto 
scilicet uillico doraini Stephani subire debeant excepto hoc solo quod si 
fur iuste cum furto comprehensus fuerit iudici terre reprezentetur. \i 
autera hec donatio et nostra confirraacio rata et inconuvlsa perpetuaque 
debeat permanere. presens scriptura si^illorum nostrorum inpresione robo- 
ratura ei in testiraonium fecimus exiberi. 8i quis uero hoc tam sollempne 
factum et nostre man^nificentie donationom ausu temerario presuraserit de 
camerariis uel de aliis quibuslibet hominibus aliquo casu inrautare trecentas 
marcas ponderati aro^enti in camerara reij;is pro pena inponat. Acta sunt 
hec dorainice incarnationis 31. CC V^IIIX. V. Kalendas Maii. presente 
RUPERTO uenerabili Oloraucensis ecclesie episcopo. et nobili uiro Lcone 
camerario brunnensis prouincie. et Ratiborio. Taszone. Boslao cura fratribus. 
et aliis quam plurirais uiris honestis. Rei»;nante in boeraia OTACARO 
Rege faraoso anno vero regni sui \ X. qui etiara donationera pretaxatam 
iron solum potestate regia verum etiam consuedunenaria tocius boemie 
isticia confirmauit. excludendo cuiuslibet scrupulum exceptionis. 

£x originali in curia Brunensi scrinio J. 



14 



106 



XCIV. 



Honorius papa III. episcopo Ratisponensi.^ duobusque ahhatihus scrihit, tit 

satisfactionem et cautionem a rege Boemiae ohlatam pro episcopo Pragensi 

recipiant. Dt. Rome Idihus Maji, 1318. 

Honorius episcopiis seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . epi- 
scopo Ratisponensi et dilectis filiis . . Ebracensi et . . Walsasensi abba- 
tibus Cisterciensis ordinis, Herbipolensis et Ratisponensis diocesis salutem 
et apostolicam benedictionem. Cbarissimus in Christo filius noster rex 
Boemiae illustris, suas nobis litteras destinauit, continentes, quod venera- 
bili Iratri nostro Pragensi episcopo paratus erat, de omnibus, super quibus 
de ipso, et baronibus suis conqueritur, pro reuerentia nostra satisniclionem 
congruam exbibere, petens, vt aliquem de latere nostro propter hoc, vsque 
Pattauiam cum ipso episcopo mitteremus. Quia tamen predicto episcopo de 
prudentium virorum consilio, non duximus laborem huiusmodi subeundura, 
donec plenius disquisitum extiterit, qualem possit satisfactionem habere de 
damnis, et iniuriis sibi, et clero suo hactenus irrog-atis, quam rehabere 
valeant cautionem, ne attententur similia in futurum: nos ipsum regem per 
nostras rogamus litteras, et hortamur, vt in manibus vestris prestet, et 
a nobilibus terre sue prestari faciat idoneam cautionera diraittendi de cetero 
ipsi episcopo institutiones, ac destinationes, ac iudicia quelibet clericorum, 
ac alia, que noscuntur ad ius pontificalis officii pertinere. Ad hec ipsum 
episcopum per procuratores suos restituat in episcopatus sui possessionera 
libcram, et quietam, et de presentibus subtractis sibi, ac his, qui adhese- 
runt eidem, cong-ruam satisfactionem exhibeat et a suis faciat subditis 
exhiberi, per vnum vestrum nobis plene, ac plane rescribens, quidquid 
super restitutionem possessionis ipsius episcopatus, ac satisfitctionem damno- 
rura, et aliis supra dictis duxeris faciendura; vt tam scripto suo, quam 
relaxatione illius e vobis, qui ad nos vencrit, hac de causa facli super 
his omnibus certiores, huiusmodi negotio dignura finem imponere valeamus. 
Sane salutem eiusdem re«'is zelantes, ipsi consulimus, vt super eo, quod 
clericum quendam ad suspendiura iudicauit, licet rciecto, vt dicitur, clericali 
habitu, clericali videtur priuilegio se priuasse, absolutionis recipiat bene- 
ficium ad cautelam. (}uocirca discretioni vestre per apostolica scripta 



107 

mandamus, quatemis ipsum legem personaliter adeuntes, ad exhibendam 
cautionera predictam, et ad faciendum eam a suis subditis exhiberi, ac ad 
restitutionera ipsius episcopi, et alia, que premisimus, monentes prudenter, 
et efficaclter inducentes, eius super his lifteras requiratis, ad nos per 
vestrum aliquem deferendas. Relaxaturi sententiam interdicti promulgatam 
in regnum, si super restitutione ipsius episcopi, et aliis fecerit, que hor- 
tamur, impensuri eidem, si voluerit, vt predictum est, absolutionis beneficium 
ad cautelam, pro suspensione clerici memorati. Datis Rorae apud Sanctum 
Petrura Idibus 3Iaii, anno secundo. 

Manrique Annales Cisterc. IV. 143. — e Regesto Honorii III. anno II. 
epist. 1079. 



xcv. 

Honorius papa III. „universis crucesignatis Teutoniae, Boemiae^ 
Moraviae, Daciae, Poloniae et Poraeraniae, ad subsidiura Prutenorum 
proficiscentibus" — exhortatio, — ut „ad convertendura ad deura, non ad 
subjugandum vestrae servituti paganos intendere studeatis." Datura Romae 
apud s. Petrum XVII. Kalendas Junii, 1318. 

Palacky's Reise p. 21. — e Regesto Honorii lU. Ilb. H. epist. 1149. 



XCVI. 

Honorius papa III. Eistetensi episcopo raandat, ut canonicos Pra- 
genses, et alios presbyteros, qui interdictura ab episcopo positura viola- 
verant, auctoritate apostolica officio beneficiisque suis privatos denuntiari 
faciat. Datum 14. Decerabris, 1218. 

Palacky's Reise p. 28. — e Regesto Honorii. III. lib. III. epist. 166. 



14* 



108 



XCVII. 



Honorius papa Jlf. ahbatibus de Zwetl et Wallerbach, et priori de Zwetl 

mandat, ut de Roberti, episcopi Olomucensis, vita inquirant. Dt. Laterani 

XV. Kalendas Februarii, 1319. 

Honorius episcopiis seruus seruoruin dei. Dilectis filiis de Zuetela^ 
et de Ebrach *) abbatibus, et priori de Zuetela Cisterciensis ordinis, 
salutem et apostolicam benedictionem. Ad aures nostras, dilecto filio abbate 
Silocense insinuante, peruenit, quod licet venerabilis frater noster R. 
Olomucensis episcopus Cisterciensis ordinis regulam sit professus, ita tamen 
est in reprobum sensum datus, quod duobus homicidlis perpetratis, duas 
sorores Cunicensis monasterii moniales, et plures mulieres alias coniu^atas 
cognouit carnaliter, et quandam virg;inem deflorauit; hec et alia committens 
turpia impudenter in sue salutis dispendium, et scandalum aliorum. Quo 
circa discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatenus inqui- 
sita super his diligentius veritate, quod canonicum fuerit, appellatione 
postposita statuatis, facientes quidquid statueritis per censuras ecclesiasticas 
firmiter obseruari; quod si non omnes his exequendis potueritis interesse, 
duo saltem vestrum ea nihilominus exequantur. Datis Laterani XV'. Kal. 
Februarii. Pontificatus nostri anno tercio. 



•3 Palacky e Regesto autographo habet ,,ile Valdrabach." 

Manrique Annales Cisterc. IV. 159. — e Regesto Honorii III. lib. III. 
epist. 349. 



XCVIII. 

Otakarus, Boemorura rex, Honorio papae III. jam se paruisse asse- 
verans, leo^atum cum episcopo Pragensi in Bohemiam mitti petit. S. d. 
(1319). 

Palacky's Ileise pag. 22. — c Regesto Honorii lib. III. epist. 300. 



109 

XCIX. 

Otakarus, Boemorum rex, Honorio papae III. mittit formam compo- 
sitionis cum episcopo Pragensi per episcopum Ratisponensem abbatesque 
factae. 8. d. (1219). 

Ibidem — epist. 301. 

c. 

Premizl rex Boemorum . . . claustro 3Iilevcensi ob interuentum 
coniug^is Constancie, intercedenie c|uo(|ue dilecto g-ermano suo Vladislao 
marchione Morauie et Cscirnino camerario et Ztibor iudice curie . . . 
villam Bo^eniz, quam abbas Gerlacus pro CX marcis ab ipso obli^atam 
tenuit, dedit hereditarie possidendam. Datum in Knin a. d. M. CC. XIX. 
presentibus filiis domini regis Wencezlao et Vadislao . . . 

Aualecta F. Palacky ex originali archivi Worlicensis. 

CI. 

Otakarus Bohemie rex . . Zahradkam et circuitura eundem cum 
uniuersis pertinentiis, siluis, pratis, aquis, villis ecclesie assignauimus 
Wisseo;radensi. Et ne hoc ecclesie predicte posset infrino;i, filios nostros 
Wenceslaum et Wladislaum misimus ad diMiotandum et circumeundum cir- 
cuitum cum uniuersis pertinentiis supradictis . . . Acta sunt hec anno incar- 
nationis domiiii 31. CC. XIX. VII. Kalendas Au^usti. 

Hamnierschniidt — Gloria eccl. Wyssehradensis pag. 178. 

CII. 

Honorius papa III. episcopis Ratisponensi et Palai^iensi, atque praeposito 
Pataviensi molestiasy guas ecclesia Pragensis patitur, referens, interdicti 
sententiam denuo per Boemiam promutgari jubet. Dt. Reate IV. Nonas 

Augusti, 1319. 
Honorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus fratribus . . 
Ratisponensi et Patauiensi episcopis, et dilecto filio Patauiensi preposito 



no 

salutem et apostolicam benedictionem. Licet sepedicto re«;i tanqiiara ab 
eo missis deferie velimus; quia tamen non est deferendum hominibus 
contra Deum, cui est contra omnes liomines deferendum; de fratrum 
nostrorum consilio discretioni vestre per apostolica scripta finniter pre- 
cipiendo mandamus, quatenus reg:em^ et barones eosdem, vt prefato episcopo 
de damnis illatis, et subtractis fructibus, nec ndn irrog;atis iniuriis satis- 
factionem exhibeant competentem, et ab ipslus de cetero raolestatione 
desistant, recepta super his ab ipsis pig-noraticia, vel fideiussoria cautione, 
raoneatis prudenter, et efficaciter inducatis. Qmt\ si monitis vestris, quod 
absit, infra duos menses acquiescere forte noluerint, deminciaraus eos ex 
tunc excoraraunicationis, et totam terram eorum interdicti sententiis sub- 
iacere, quas vos renouantes singulis diebus dominicis et festiuis, faciatis 
easdem appellatione remota, tam ab episcopis, quam ecclesiarum prelatis, 
et alils omnibus vicinis inuiolabiliter obseruari, donec redeuntes ad cor 
relaxari easdem sententias raereantur . . Datum Reate IV. Nonas Augusti. 
Pontificatus nostri anno IV. 

Haynaldus XIII. p. 294. — e Regesto Honorii III. lib. IV. epist. 541. 



CIII. 

Honorius papa III. archiepiscopo Salisburffensi, episcopo Chiemcnsi, et 

ahhati Sanctae Crucis scribit^ iit ad confinia regni Boentiae accedentes, 

partes suas interponant ad reformandam concordiam inter reffem et barones, 

atque episcopum et clerum Boemiae. Datum Viterbii XIII. Kalendas 

Aprilis, 1220. 

Ulonorius episcopus seruus seruorura dei. Venerabilibus fratribus . . 
Salisburgensi archiepiscopo, . . Kyraensi episcopo, et dilecto filio . . S. Crucis, 
Cisterciensis ordinis, Patauiensis diocesis, abbati salutem et apostolicam 
benedictionem. Post diutinara raorara, quara venerabilis frater noster Pra- 
gensis episcopus apud apostolicara sedem traxit, |)ro questiono inter ipsnm 
pro parte una, et illustrera regem, et barones Boemie ex altera, super 
decimis, iurisdictione ecclesiastica, ecclesiaium imraunitate, ac noinuillis 
aliis ad ecclesiasticam pertinentibus libertatem suborta, pro qua etiani ipse 



rex, et barones excommuiricationi, et legnura eius subiacent interdicto: 
tandem procuratoribus ipsius regis, et baronum in nostra presentia con- 
stitutis, utraque pars arbitrio nostro libere se commisit. Habito ig-itur 
cum fratribus nostris, et cum ipsis partibus long^o de compositione tractatu, 
ita quod partes ipse a forma sibi tractata in paucis articulis discordabant. 
Ecce nobilis vir Dalebor maior iustitiarius, et Martinus pincerna ipsius 
regis, ac 3Iarcbuardus de Decbin, et Dionysius de Prachen castellani 
aduenerunt ex parte dicti regis, et sua, cura instantia postulantes, ut 
prefatura episcopura ad A^ienara, ciuitatera nobiiis viri ducis Austrie, mitte- 
remus, affiimantes, quod rex, et barones predicti, quos illuc venturos 
firraissirae proraittebant presente dicto episcopo inducerentur facile ad 
concordiara: et ipsi ad boc irapenderent dili«^ens studium et operam elTi- 
cacem: quod etiara firraauerunt predicto iuraraento, quod ipsi ad hoc directi, 
hoc de ipsorura, re<ris, et baromnn raandato speciali procurabant; et quod 
ad pacem, et concordiam fideliter laborarent; quodque custodirent personam 
episcopi, sicut suas tam deducendo eura ad ciuitatera predictara, quara ad 
nostrara presentiara reducendo, si forte non posset concordia prouenire. 
Nos ioitur acquiescentes precibus, et instantie nobiliura predictorum, epi- 
scopum ipsum ad ciuitatera iam dictam duximus transmittendum, ut huius- 
modi controuersia finera, donante doraino, sortiatur, ideoque per apostolica 
vobis scripta raandaraus, quatenus ad locum ipsura, vel propius, si necesse 
fuerit, ad regni confiniura personaliter accedentes, et coraraonentes dictum 
regem, cui super hoc scribiraus, ut et ipse iuxta promissionem nobilium 
dictorum, cum aliquot de baronibus, a ceteris, tam baronibus, quam nobi- 
libus Boeraie niandatura habentibus, ad locura accedat eundera, interponatis 
prudenter, et sollicite partes vestras ad reforraandara concordiara inter 
eos: quc, si studio vestro raediante proueniret, eadeni sufficienti, et idonea 
cautione firniata, prefatas excomraunicationis, et interdicti sententias rela- 
xetis; alioquin episcopum ipsum ad nos reduci, iuxta promissura nobilium 
predictorum, in Coloniam facientes, easdem sententias proci[)iatis usque ad 
satisfactionem condi»'nara inuiolabiliter obseruari. Dt. V iterbii XIII. Kal. 
Aprilis. Pontificatus nostri anno quarto. 

Manrique Annales Cisterc. IV. 17.5. — e Regeslo Honorii III. lib. IV. 
epist. 678. — Cfr. Palacky's Reise p. 22. 



112 



CIV. 



Otakarus, qui et Piemysl, Boemorum rex, confert monasferio Welehradensi 

villam Zarosice sub testimonio Wladislai, marchionis Morainae. 

Datum Hodonin, 1220. 

In. noraine. sancte. et. indiuidue trinitatis. Otacarus. qui. et. Premizl. 
dei. gratia. Boeraorum. Rex. Oranibus tara presentibus quam futuris in per- 
petuura. Processu temporis imrautantur plerumque legitirae liominum dona- 
tiones. factaque solleraniter celebrata. nisi testinionio proborura et sio^illatis 
inueniantur litteris roborata. ut cura opus fuerit conspectui dubitanciura 
presententur. et quasi ad presens acta perlectis seriatim litteris nidebuntur. 
Notura itaque faciraus oranibus ^eneraliter presentera pa^inara inspecturis. 
quod nos abbati et conuentui deuote doraino in Welffrad faraulantibus. 
uiilara quandara Schorcici nomine. que primitus ad Vhricic pertinebat. de 
nostra raera liberalitate iure hereditario cum raonte qui ibidera situs est 
contulimus inperpetuura possidendara. Ne ig-itur hoc tara nobile factara 
nostrura posset inposterura aliquatenus uiolari. eisdeni presens scriptnra 
nostri si«;iHi feciraus rauniraine roborari. statuentes ut siquls hoc tam sol- 
lerane factum nostrura inposterura ausu tenierario modo quolibet presumpserit 
immutare. C. marcas argenti pro pena reo^ali caraere coinponat. Actura 
in Hodonin anno ab incarnacione domini Millesirao. CC. XX. in presentia 
horum quorum nomina subsequuntur. Heinricus qui et Wladizlaus Marchio 
Morauie. Rohertus Olomucensis episcopus. Conradus comes de Ardec. Jaros. 
Benes. Bauor. Witco et alter Wittco. et llenricus filii Wittoconis. Petrus 
filius Bohute. Wilalmus filius Zbrazlay. Budizlaus. 8uatozIaus. Berhterus. 
Englisalcus prothonotarius. Data per raanura Herraanni notarii. indictione VII. 

Ex originali archivi ejusdem inonast. sign. G. I. in registr. c. r. Gubernii. — 
Ue 3 sigillis unicuni Heinrici supcrest, estque eqnestre cuni Icone in scuto 
et circumscriptione : Heinricus Uei gralia Marciiio Moravie. — Apo- 
graphum in cod. Welehrari. Ms. fol. 39, 



113 

CV. 

ConraduSy comes de Hurdeck, cedil monasterio Welehradensi de jure, quod 
sihi in villam Zarosice compelebut. 13S0. 

ly(|onra(1us) comes de Hardeke omnibus hanc pa£^inam Inspecturis 
salutem in doraino. Nouerint tara presentes, quam futuri, quod eg^o Conradus 
obtinui pro seruicio meo quandam villam vrscicz cura aiia villa Scorscicz 
iiomine cum omnibus appendiciis suis ab illustri rege Boemie tercio, nomine 
Ollacaro^ et fratre eius inclito marchione Morauie, Wudislao nomine, iure 
hereditario possidendas. Contig-it autem, quod quidamrailes, Bertherus nomine, 
a nobis fuit infeudatus de illa villa, que vocatur Scorscicz-, sed ipse nobis 
voluntarie resio^nauit, quara postea de consensu nostro et ad peticionem 
nostram illustris rex Boemie et inciitus marchio Morauie frater eius, prius 
nominati contulerunt ecclesie Welegrademi perpetuo iure possidendam et 
sine omni contradiccione ad suos vsus conuertendam*, hoc autem feciraus 
nullo precio inducti, sed pure pietatis causa, considerantes honestatem 
religionis fratrum in eadem ecclesia commorancium, sperantes nos per 
eorum merita eternorum gaudiorum obtinere prcmia. Ne autem ecclesia 
in Vrscic% vel eius prouisores arniuara (juerelara possint habere contra 
ecclesiam Weleg;radensera de decimis quarundam vinearum, (|ue sunt plan- 
tate in predicto predio, ordinatura est cura consilio prudencium virorum 
et consensu episcopi diocesani, Ruberti noraine, quatenus ecclesia Wele- 
gradensis debeat dare ecclesie de V rscicz quolibet anno carratara vlni, 
ut onus deinceps dfe quibuslibet decimis excludatur, querimonia et actio 
plenarie sopiatur; quia vinee, que sunt site in predicto predio, labore fra- 
trum ecclesie Welegradensis, que est ordinis Cisterciensis, sunt plantate 
et exculte. Et vt hec omnia rata perraaneant nostrum sigillum in huius 
testimoniura huic pagine fecimus apponi. Acta sunt hec anno ab incar- 
nacione domini M. CC. XX. Huius rei testes sunt: Wudizlaus marchio 
Morauie. Rubertus Olomucensis episcopus. Jaros. Benes. Witco et alter 
Witco et Heinricus filii vitconis. Petrus filius Boguthe. Wilhelmus filius 
zbraslay. Budislaus. Suatoslaus. Bertherus. Eno^ilscalcus prothonotarius. 

Ex apographo in codice Welehrad. Ms. fol. 46. 

15 



il4 



CVI. 



Olakarus, qui et Premysl, Boemorum rex, concedit Welehradensi mona- 

sterio facultalem emendi i'iUam Jarosow a Sifrido, canonico Olomucensi, 

filio ducis Bietislai. Actum in Brunna, 18S0. 

In nomine sancte et indinidue tiinitatis. Ottakarns, qui et Premizl, 
dei gracia Boemornm rex tam presentibus quam fnturis in perpetuum. 
Contingit sepius multis annorum curriculis elabentibus quelibet facta hominum 
leg^ittima, colebrata sollempniter immutari, nisi viuaci pagine inserantur, 
vt cum in dubium deuenerint, conspectui vinencium presententur, seriatim- 
que publice recitata;, quasi ad presens conscripta dilucide apparebunt. 
Notum itaque facimns oranibus g;eneraliter presentem pag;inam inspecturis: 
Quod, cum dilectus capellanus noster Sifridus, Olomucensis canonicus, 
quandam villam suam, Jarosoiv nomine, quam a proffenitore suo illustri 
duce Bretizlao promeruerat, uellet abbati et fratribus de Welcffrad pro 
certa vendere pecunie quantitate, ad nos accedens humiliter postulauit, ut 
sibi liceret prefatam hereditatem cum nostro permissu venumdare abbati 
et fratribus antedictis; nos vero ipsins deuocionem attendentes, moti mi- 
sericordia larg^am et plenam sibi dedimus licenciam prenotatam hereditatem 
Jarosovv uendendi libere abbati et fratribus memoratis. Eisdem ergo cum 
deuocione confnmacionem a nobis postnlantibus, ne hoc tam sollempne 
factum postmodum posset aliquatenus imunitari, presens scriptum nostri 
sigilli munimine roboratum pro testimonio fecimus exhiberi, statuentes, ut 
si quis hoc tam sollempne factum imposterum ausu temerario modo quolibet 
presumpserit violare, regali camere C marcas arn^enli pro pena com- 
ponat. Actum in Brenna ainio ab incarnacione domini M. CC. XX. 
presentibus hiis, quorum nomina subsequuntur: Heinricus qui et Wladizlaus, 
marciiio 3Ioranio. Robertus Olomucensls episcopus. Anselmns })rothonotarius. 
Jaros. Benes. \Vitco. Heiinicus. Vitco filii A^itconis. Suatozlaus. Snezlaus. 
3Iagister Sdizlaus Pragensis canonicus. Hermannus. Beneda. Wilalmus. 
Bauor. Bertlserus. Budizlaus. Cron. Smil. Andreas. Johannes. Welen. 
Olazlaus. Stanimir. Data per manum Kermanni notarii, indiccione A^HI. 

Ex apojfraplio in codlce Welehrad. Ms. fol. 40. 



115 

cvn. 

Rohertus, episcopus Olomucensis, concedit de consensu sui capituli mona- 
sterio Welehradensi decimas villarum ejusdem. Acta Olomuc mense 

Augusto, 1220. 

O^. In noiuine sancte et indiuidue trinitatis araen. Ego Rupertus 
dei gracia Olomucensis episcopus dilectis In Christo fratiibus abbati et 
conuentui in Welegrad Cisteiciensis ordinis Oiomucensis diocesis inper- 
petuum. Conuenit scribi quod non conuenit obliuisci. Ea inim que vite 
presentis aguntur curriculo lacile vaciliant. nisi scripti testimonio roborentur. 
Cvm i^itur ex olTicii nostri debito benefacere singuilis teneamur. illis tamea 
specialius debemus ac volumus prouidere qui relig-ionis approbate vitam 
et habilum sunt professi. et pro statu vniuersalis ecclesie die noctuque 
domino deo supplicando deuocius famulantur. Ea propter uos o fratres In 
domino dilectissimi conuentum vestrum et domum vestram in Welegrad 
tamquam liliam specialem ecclesie nostre Olomucensis que ipsius mater 
esse dinoscitur ac patrona sincere dilectionis vlnis propensius amplexantes. 
Decimas inte«;rales omnium villarum in an^ris. vineis. aninimalibus (sic) 
siue <|uibuslibet vsufructibus quocun(jue censeantur vocabulo. quas tempore 
sue fundationis vestrum monasterium possidebat vel in sui dedicatione. 
nec non ot inposterum largicione principum seu baronum. vel per emptionis 
modum aut commutationis. nec non sub cuiuslibet le«;itime occasionis pre- 
textu. remediis quoque decedentium in quibuslibet prouinciis nostre diocesis 
perpetuis temporibus possessurum erat. ad sustentationem vestram amplio- 
rera. et ob uestrarura recompensationem orationum libere et absolute tocius 
capituli nostri Olomucensis vnanimi accedente consensu. vobis et succes- 
soribus vest»is inperpetuum misericorditer ac liberaliter duximus concedendas. 
quarum hic nomina subscribuntur. Weleo;rad villa forensis cura omnibus 
suis a];pendiciis. 3Iaratiz. et utrumque Popowiz. Kneispole. Squalcowiz. 
Jerschowe. Tvpicz. Borsiz. Costelan. Naconice. Polissowiz. Pritluc. AVele- 
nowiz. Babice. Wesconewiz. A^^ezde. Prist. Potwariz. Styboricz cum 
omnibus suis pertinentiis. in Opauiensi prouincia constitutis. Vt igitur. 
hec nostra donacio firma sit et stabilis ac semper maneat inconcussa. nec 
per aliquem successorum nostrorum valeat inposterura aliquatenus reuocari. 

15* 



116 

nos ipsam douationem et donationis memoriam presenti pag^ina et sigilli 
nostri munimine roborauimus cum sigillo ecclesie Olomucensis. cum testi- 
monio etiam et sig-illis specialibus personarum ipsius ecclesie et ceterorum 
fratrum qui hic nominetenus exprimuntur. E^o Walterus decanus Olo- 
mocensis et archidiaconus Brunnensis et Znoemensis huic donacioni con- 
sentiens proprium sigillum apposui. Eg;o Stephanus prepositus olomocensis 
ecciesie consentiens proprium sia;illum apposui. Kgo Radozlaus olomo- 
censis archidiaconus consentiens proprium sigillum apposui. Ego Esau 
archidiaconus prerowensis consentiens proprium sigillum apposui. Ego 
Moyses archidiaconus Brezlauiensis consentiens proprium sigillum apposui. 
Eg;o Vtissen canonicus consensi. Ego Ysaac canonicus consensi. Ego 
Jacobus canonicus consensi. Eg;o Sifridus canonicus consensi. Ego Theo- 
dericus canonicus consensi. Ego Johannes canonicus consensi. E^o Petrus 
canonicus consensi. Ego Conradus canonicus consensi. Ego Zeborius 
canonicus consensi. Ego Arcleus et omnes canonici consensimus. Acta 
sunt hec sollerapniter in Olomucz. anno domini M.CC.XX. mense Avgvsti. 
Indictione. VII. feliciter. Amen. 

Ex originali duplici (sub sign. E. I. et J. I.3 archivi ejusdem monaslerii ia 
registr. c. r. Guberuii. — Item apographum in codicc Welehrad. Ms. 
fol. 1.5. 

C^ III. 

Heinricus, qui et JVIadislaus, marchio Moraviae, confert Dauhrawnicensi 

monaslerio ecclesiam in Bystrice cum jure patronatus et dote ejusdem. 

Actum in castro Wewerj, 1:^30. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Eg"o Heinricus qui et 
Vl^^ladizlHus. dei gratia marchio Morauie tam presentibus quam futuris in 
perpetuum. Contingit sepe quod facta hominum licei rlte et sollempniter 
celebraia. temporis labentis incertitudine et hominum futurorum ignorantia 
immutari solent. nisi scripture tenacis firraitate roborentur. qua omnis du- 
bietatis scrupulus si quando exortus fuerit statim eneruatur et deletur. 
Notum sit itaque vniuersis hos pao^ine apices inspecturis quod nos ius 
patronatus ecclesie in Bistrice pro remedio anime nostre et predecessorura 



117 

nostrorum ad intercessionem nobilis uiri Stephani de 3IedIov castellani de 
Deuici. iure perpetuo et integro quo no& illud hactenus possedimus con- 
tulimus 31. abbatisse et conuentui eius in Dubraunik. Oonfirmamus etiara 
ipsi monasterio omnem dotem quam predecessores prefati Stephani et ipse 
de pia liberalitate prefate ecclesie contulerant in ipsa uilla forensi Bystrice, 
mansum uidelicet cum silua in Zdenici. et capella in Piuonici. cum dimidia 
aratura et bosco. Vt autem hec nostra donatio et confirmatio presente 
pag^ina robur obtineat perpetuum priuilegii tenorem sigilli nostri karactere 
niunluimus. Actum in castro Ueueri anno incarnationis domini M. CC. XX. 
presentibus hiis quorum nomina subsequuntur: Hohertus episcopus Olomu- 
censis. Bertherus de Vranoue. Zuoysa dapifer. Adalbertus de Kuniz. 
Stephanus de Medloue burgrauius de Deuici. Leua de Bruna. Pribizlaus. 
Voiteh filius Stephani. Andreas marscalcus. Vitco. Doben. et alii quam plures. 

E copia sec. XIV. in archivo civitatis Bystricensis. 

CIX. 

Emerammus, casfellanus Znoymensis, confert monasterio JLucensi fundatam 
a se ecclesiam in Primetice CJ^rendit-z) cum dote sua. IISSO. 

Oranibus presentes litteras inspecturis notura facio vniuersis quod 
ego Emrammus miles et castellainis in Znoem filius quondam domini Etley. 
pro remedio anime mee. patris et matris parentumque meorum dono. con- 
cedo et renuncio tibi domino F. abbati lucensi uice et nomine eiusdem 
ecclesle ius patronatus. quod adeptus sum ex fundacione ecclesie primetitz. 
quam ecclesiam fundaui de licentia et mandato tuo fratrum tuorum in 
supradicta uilla que ad ecclesiara beati Nicholai in Znoem que proprie 
est Lucensis noscitur pertinere Dono insuper et concedo atque renuncio 
orane ius er potestatem quam habeo uel habere possem. siue ex lundatione 
supra dicte ecclesie siue etiam in possessionibus quas concessi supra 
dicte ecclesie quarum nomina sunt hec: 3Ianssum in eadera uilla. secundum 
in uilla cvlcharuitz. et partera de silua in 3Iassovitz. Huius autera raee 
concessionis. donacionis ct renunciacionis testes sunt hii. Lucas prior 
lucensis ecclesie. Henricus camerarius. Gerardus cellerarius. Wilhelmus 



H8 

strag-oviensis canoiiicus. Joliannes parocliianiis in chetow. Ut aiitom hec 
mea donacio in perpetuum robur habeat firmitatis. has litteras mei sigilii 
feci munimine roboraui. 

Ex originali monast. Lucensi.s (F. 2.) in registr. c. r. Gubernii. — Sigillum 
illaesum appendat cum insigni gentis Pernsteinianae. 

cx. 

Robeiius, episcopus Olomucensis, confirmaf monasterio Lucensi jus patro~ 
nafus ecclesiae in Primefice. Dt. PHmefice, ISSO. 

RCobertus} dei gracia Olomucensis episcopus. cunctis Christi fide- 
libus presentibus et luturis. salutem in uera sahite. Nouerint vniuersi 
huius scripti copiam habituri. quod illusfris marchio IVIorauie Wladizfaus 
qui ef Henricus nomine. ius patronatus ecclesie de priiiiefiz pro remedio 
anime sue. et predecessorum suorum ad intercessionem nobilis uiri Imme- 
rammi. Znoymensis castellani libere Li^censi contulit monasterio. et nobis 
deuote supplicauit quatinus ex iiostri iure officii iura spiritualia eidem 
monasterio confirmaremus. Nos ifi;itur ipsius deuotionem quam liabebat 
circa loca religiosa commendantes in Christo donum altaris et omnia iura 
spiritualia eiusdem ecclesie in primetiz cum decimis et aliis prouentibus 
ad eandem ecclesiam pertinentibus. domino Floriano supradicti monasterii 
Ivcensis abbati et suis successoribus ad sr.stentationem fratrum inibi deo 
famulantium. et subuentionem pauperum. concedimus in perpetuum et pre- 
sentium auctoritate confirmamus. Acta sunt hec anno gracie 31. CC. XX. 
in primetiz in die dedicationis ecclesie. Pontificatus nostri anno XX. 
quoram testibus subscriptis. quorum nomina sunt hec. 

Ex originali monast. ejusdera in registrat. c. r. Gubernii. 

CXl. 

Roherfus, epiacopas Olomucensis., confirmat monasterio Lucensi jus pairo- 
nafus ipiarundam eccfesiarum cum decimis. 1220. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. E<i;o R(obertus3 Olomucensis 
episcopus. Abbati de Luca et fratribus eius. Cum nostre sit prouidentie 



119 

illls prouidere qui minus slbi sciunt consulere et circa viros relia;iosos 
opus pietatis ubique promouere. visum fuit nobis. ut beneficia ecclesiastica 
que abbas et sui fratres indebito modo hactenus possederant nostra aucto- 
ritate et modo debito eis robur dare et firmitatem. lus itaque patronatus 
quod habent in ecclesiis ex concessione principum. militum. siue aliorum 
laicorum. ecclesias quoque cum decimis quarum hec sunt nomina. Eccle- 
siam de Chatovv. ecclesiam de Diakouich. ecclesiara de Gobzhe. ecclesiam 
de Rokythnic. ecclesiam de Olexowich. ecclesiam de Domamil. ecclesiam 
de Lodinnizh. ecclesiam de Znoem. quas prius quasi per manus laicas 
possederant predecessorum nostrorum minime requisito consensu eo. quod 
tali abusiue adquisitioni de cetero renuntiaverint. eis confirmamus. Con- 
firmamus etiam eis decimas ad nos spectantes de uillis ad illas ecclesias 
pertinentibus que proprie sunt claustri quas decimas vvlg-us credebat spe- 
ctare ad preposituram Bolezhlauiensem quam multis temporibus predeces- 
sores nostri possederunt et nos possidemus. Abbas personas Idoneas 
episcopo representet qui ab eo curam animarum recipiant. episcopo in 
spiritualibus abbati vero in temporalibus responsurl. Aolumus autem ut 
abbas requirat integ-ras decimas a suis parochialibus. et contradictores 
nisi resipuerint excommunicatos denuntiet. Et ne super hiis a modo pos- 
sint gravari hanc nostre confirmationis paginam sig-illo nostro fecimus 
muniri. 

Ex originali eju.stlera monastcrii in registrat. c. r. Cubernii. 



CXII. 

Honorius papa III. mittit Greo;orium de Crescentio, s. Theodori 
diaconum cardinalem, apostolicae sedis legatum in Boemiam, Mormiam, 
Poloniam, Pomeraniam, Sueciam, Daniam et Germaniam septentrionalem, 
cum plena potestate. Dt. 31. Decembris, 12S0. 

Palacky'» Reise pag. 83. — e Regesto Honorii III. lib. V. epist. 307. 



120 

CXIII. 

Honorius papa III. Gregoriiira de Crescentio, apostolicae sedis leg^a- 
tura in Boemiam et Moraviam etc. missura, regi Boemiae commendat 
Dt. 29. Decembris, 1220. 

Pai&cky's Reise p. 83. — e Regesto Honorii III. lib. V. epist. 309.' 

CXIV. 

Honorius papa III. universo clero regfni Boemiae notara facit com- 
positionera et concordiara inter episcopura Prag;ensera ex una, et procura- 
torem regis atque baronura regni ex altera parte factam. Dt. Laterani 
III. Idus Januarii, 1221. 

Palacky's Reise pag. 23. — e Regesto Honorii IH. lib. V. epist. 335. — 
Bulla ipsa in archivo capituli Pragensis adservatur. 



cxv. 

Honorius papa III. cardinali legato suo per Boemiam et Moraviam 
praescribit formara cautionis a rege et baronibus Boemiae postulandae. 
Di. Laterani X. Kal. Februarii, 1221. 

Palacky's Reise pag. 23. — e Regesto eodem epist. 404. — BuIIa ipsa 
superest in archivo capituli Pragensis. 



CXVI. 

Otakarus, qui et Premysl, Boemiae rex, confirmat monasterio Zwetlensi 

in Austria possessionem villae „Sahar'^ quondam a duce Priderico collatae. 

Actum in Switawis, 1221. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Otakarus, qui et Preraizl 
dei gratia rex Boemorura tara presentibus quara futuris in perpetuura. 
Contingit plerumque temporis per processum donationes legitimas factaque 
hominura celebrata solemniter immutari. nisi viuaci pagiiie inserantur et 



121 

testlmonio proborum hominiim ac sigillatis inueniantur litteris roburata. 
ut cura in ambig^uum deuenerint conspectui viuentium presententur et tunc 
quasi ad presens acta cuilibet dilucide apparebunt. Notum itaque pre- 
sentibus et futuris ad quos presens pag^ina peruenerit. quod nos pro salute 
ac remedio anime nostre atque omnium nostrorum parentum. contulimus et 
donauimus l)eo et ecclesie sancte 3Iarie in Zwefta ad uwum abbatis et 
fratrum ibidem domino famulancium. predium quoddam. quod vulgariter 
8a/iar appellatur. cum omnibus suis pertinenciis. campis. pratis atque silua 
quemadmodum frater noster felicis memorie dux F^ridericus eisdem contulerat 
iure hereditario in perpetuum possidendum. ita tamen quod ipsam siluam 
non extirpent ad terre nocumentum. Vt autem hoc sollempne factum 
nostrum robur obtineat perpetue Hrmitatis. presens scriptum nostri sio^illi 
munimine fecimus roborari. Nulli evgo oranino hominum liceat hanc pa- 
^inam nostre donationis infring-ere. vel ei ausu temerario contraire. Si 
quis vero hoc facere attemptauerit. si par nostrum est. indignationem 
omnipotentis I)ei incurret et tradatur perpetuis ignibus cruciandus. Si 
autem minor nobis. regali camere C marcas argenti pro pena componat. 
Actum in Switauis anno incarnationis dominice M. CC XXI. Indictione 
IX. in presentia horum omnium quorura noraina subsequuntur. Robertus 
episcopus Olomucensis. ft^adizlavs marchio Morauie. Wencezlaus et Wladi- 
zlaus filii domini reyis Premizl, Arnoldus prepositus Wisegfradensis. Eppo 
Prao^ensis prepositus. Benes. Witco. Henricus frater eius. Jaros. Budiwog". 
Colda. Divis. Castolov. Ego quoque Herraannus prefati reg-is notarius 
interfai et ex ipsius precepto conscripsi. ut superius continetur. 

£x originali niunasterii Zwetlensi.s niecum a K. D. Abbate communicatum. 



CXVII. 

HeinricuSy qui et Hladislaus, marchio Moraviae, confert Welehradensi 

monasterio villam Sukowice cum dimidia silva Rasjn. Dt. Welehrad 

pridie Idus Junii, 1221. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis amen. Nos Heinricus qui et 
Wladizlaus miseracione diuina marchio morauie claustro sancte 3Iarie in 

16 



188 

Welehrad Cysterclensis ordinis et oiunibus ibidem deo;en(ibus inperpetuum. 
Ouoniam g;eneracio preterit ct g;eneracio aduenit et actiones humane 
sollempniter celebrate propter incertos rerum et temporum euentus solent 
cum tempore defluere et a memoria resecari necesse est ut ea que sub 
tempore g-eruntur litteris et testibus perhennentur. Noscat igitur (am pre- 
sens homiiuim etas quam successura posteritas quod inter ceteras dona- 
ciones. quas ob reuerenciam beate viro^inis Marie fecimus cenobio in 
Welhrad predium sine villam nostram Schucowicz cum pratis j^ascuis 
virfifultis affris cuitis et incultis contulimus addita eciam medietate silue 
RaHsin cum limitibus suis ut in ipsa silua siciit in omnibus aliis suis siluis 
et aquis liberam habeant potestatem ut nullus in pascuis in piscacione in 
uenacione eos presumat inquietare. sed nec uenator aliquit sibi uendicet 
iuris uerum omnem utilitatem vndecunque prouenientem cenobium illud 
libere et absolute pos.sideat. In rei o-este robur perpetuum presens pri- 
uileofium sigilli nostri karactore consio^nantes. Testes qui huic actioni 
interfuerunt nominetenus subscribendo Bertherus de vrene Teodericus de 
Saderer Szuoyze dapifer Petrus pincerna Adalbertus de Kaniz Werso 
camerarius Wilhamus de Znoym Lutobor de Znoym \nctor de Olomuz 
Andreas marscalcus Nicolaus Doben Szidobor Paulik de Wasan Ilirse 
fdius Kanimiri Virchozlaus Vidko Dluhomilus Heroldus magister Arnol- 
dus Prag;ensis Thomas de Olomuz. Mathias de Ywansiz Gregorius 
Acta sunt hec ainio domini M. CC XXI. II. idus iunii. Datum Welhrad. 

E.\ oriffinali cjusdrm inonaslcrii siirn. G. 2. in registr. c. r. Giii)ernii. — 
Sigiliuni avulsuni. — Apograpliuni in cod. ^Vclclirad. Ms. fol. SiO. 



CXVIII. 

Honorius papa III. Gregorio, cardinali le<»*ato sno notam facit peti- 
tionem cpisco|)i Pra«;ensis de eri«;enda inclropcdi in IJoemia, jnbetcpie de 
hoc neo;otio iiKpiiri et sihi intimari, quae oppurluna videbuntur. Dalum 
19. Junii, ii^V. 

Palacky's Reise pag. 83. — e Regesto Honorii 111. lib. V. epist. 735. 



i23 



CXIX. 



Jclonorius papa III. eidem legato sno scribit, ut provideat episcopo 
Prag-ensi de loco competente et securo ad tractandum cum rege et baro- 
nibus Boemiae. Dt. 19. Junii, lS2i. 

Ibidem — epistola 736. 



cxx. 

Ofakarus, rer Boemorum, confirmat et renorat omnia frivilegia et exem~ 

tiones ecclesiae Pragensis, cui etiam castrum Podiirjn restituit. Datum in 

Sacka Xonis Julii, 1281. 

In nomine patris et filii et spiritus sancti amen. Nos Ottacarus dei 
g^ratia Bohemorum rex, uniuersis Christi fideiibus, presentis priuilegii literas 
inspecturis. Humane nature conditio semper traliit ad se hominis miseriam 
et defectum, et quanto plus homo in hoc mundo foris transitoriis rebus 
inuoluitur, tanto mag^is virtus interior eneruatur. Unde veram credimps 
salubris consilii medicinam, ut sicut quis cadit per vitium sic assuescat 
resurg;ere per virtutem, maxime ius restituens alienura, quod nulhnn posse 
absque peccato et mortis interitu detinere, credere iure possumus et debemus. 
Hinc est igltur quod uniuersos volumus non latere, quod cnm inter nos 
et venerabilem patrem dominum Andream Pra«;ensem episcopum super 
libertate Pragensis ecciesie, et aliis articulis, apud exaraen sedis aposto- 
lice questio verteretur, per sanctissimi patris doniini Honorii tertii ponti- 
ficis prouidentiam, de voluntate partium est statutum, ut deperdita priuilegia 
nostra, et antecessorum nostrorum, quorum tenorem idem episcopus suo 
iuramento probarat, nos restaurare Pragensi episcopatui et ecclesie debe- 
remus, pro quo siquidem et aliis adimplendis cum venerabilis pater doniinus 
Grefi^orius de Crescentio S. Theodori diaconus cardinalis in regno Boemie 
legationls ofFicio funo;eretur, et idem episcopus in ipsius venerabilis patris 
domini leg-ati presentia muitis astantibus episcopis, abbatibus, aliisque 
ecclesiarum prelatis, et maioribus baronibus reg"ni nostri, secnndum tenorem 
infra positum prestitit iuramentum. Nos omnia, que iurauit, adimplere 

16* 



184 

volentes, episcopatiii et ecclesie Prag;ensi priuileglum deperditum taliter 
restauramus: Ad honorem igitur dei patris, et beatorum martyrum A^iti, 
Wenceslai, et Adalberti, patronorum nostrorum, pro remissione peccatorum, 
et antecessorum nostrorum omnium animabus, concedimus et donamus epi- 
scopatui et ecclesie, et hominibus eorundem, omnem exactionem, siue 
inquietationem, venditionem Narok, Zwod, Hlawam, Wrez, coliectas o;ene- 
rales, edificationes castrorum, fofljita Preseky, Pruwod, Narez, et omnia 
alia g:rauamina. Et si quis de hominibus episcopatus vel ecclesie Pragensis 
fiirtum, vel rapinam, vel aliara huiuscemodi g-randem culpam perpetrator 
perpetrauerit, criminis sententie re;^ie potestatis subiacet, et Pragensis 
ecclesia vel episcopatus, cuius horao erat, ipsius vendicet facultates. ,Si 
quis etiam in bonis episcopatus vel ecclesie Pragensis homicidium pre- 
sumpserit j)erpetrare, et homicida euaserit, consang^uinei interfecti reum 
iure terre requirant: ita taraen quod homines ecclesie et eplscopatus con- 
seruentur inde impnnes. Podiuin etiam quod aliquando eiusdem fnit ecclesie 
cura omnibus iuribus suis, accessionibus et pertinentiis de regia muni- 
ficentia eidem ecclesie concedimus, et donamus. Ad huius igitur nostre 
restaurationis, concessionis, et donationis notitiam et inuiolabile firraaraentum, 
coram infra scriptis testibus presens priuilea;iura per manura Hermanni 
notarii et capellani nostri fecimus fieri, et ipsum sigiUi munimine nostri 
mandauiraus insigniri: Anno dominice incarnationis M.CC XXI. nonis lulii, 
Indictione IX. In monte Scach, presidente in Romanorura ecclesia domino 
Honorio tertio, regnante vero in imperio domino Friderico, in presentia 
doraini Gregorii de Crescentio S. Theodori diaconi cardinalis, apostolice 
sedis leg-ati. Testes autem sunt hi: dominus Robertus episcopus Olomu- 
censis, dorainus Joannes Nitriensis episco|)us, domirnis Laurentius Wrati- 
slauiensis episcopus, dorainus Leopoldus austrie et styrie dux. Coraes 
Cunradus de Hardek. Dominus Poppo prepositus Bamberg-ensis. Dluhorail 
abbas de Brevnov. Herraannus abbas de Wilimov. Rinerus abbas de In- 
sula. Johannes abbas de Gradist. Bertholdus abbas de Stragov. Gerlacus 
abbas de Milevsk. Wilhelraus abbas de Siloa. Herraannus abbas de Luto- 
misl. Bonifacius abbas de Gradiss. Florianus abbas de Luca. Wernherus 
abbas S. Crucis. Waltherus prepositus Numburgensis. Weclo abbas de 
Cotuico. Gebhaidus abbas de Liunvelde. Marquardus abbas de Zwetla. 



125 

Henricus ducis austrie protonotarius. Marquardus prepositus S. Hippolyti. 
Bauarus. Budiuoy. Borsuta. Jaross. Witco. Henricus frater eius. Bohuslaus. 
Swatoslaus. Sulislaus. Holak. Diwiss. barones Boemie. 

E copia sec. XVI. — Excusum dederunt: Pontanus 62. et 87. Balbinus 
VI. 51. et alii. — Originale ipsum in arch. capit. Pragensis asservatur. 

CXXI. 

Honorius papa III. archiefiscoph, episcopis et aliis ecclesiarum praelatis 

defensionem privilegiorum ordinis Cisterciensis injungit. Dt. Laterani 

XIV. Kal. Februarii, 1223. 

JTonoriu.s episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus fratrlbus 
archiepiscopls et episcopis, dilcctis fillis aliis ecclesiaruiu prelatis, ad quos 
littere iste peruenerint, salutem et apostolicam benediccionem. Benefaciens 
dominus bonis et rectis corde dllectos fillos fratres Cisterciensis ordlnis 
in uia niandatorum eius inolFcnse currentes, tamquam po|)ulum acceptabilem 
sibi numfMO et merlto ampllaiiit, eisipie de rore celi et terre pinguedine 
benediccns dilatault locum tcntorii eiusdem ordinls et pelles tbabcrnaculorum 
eius extendit. Sed quod dolcntcs referimus in uia hac, qua ambulant 
supcrbi, contra eos laqueos extendentes, ymmo uelut torrentes iniquitatis 
irruentcs in cos l|)sos bonis suls, que soli domino sunt dicata, non solum 
nequitcr dcfraudare, cum lilli huius seculi prudentiores filils lucis in gene- 
racione sua sint, ueriim eciam iniqultate potentes uiolenter spoliare nituntur, 
et quod grauius cst, non inilli de hils, qui eos debuerunt in Christi visce- 
ribus carius amplexari et fauorabillus confouere, ipsos inhumanius perse- 
quentes priuileg-ia, que ipsis a sede apostolica suis exio^entibus meritis 
sunt indulta, gcstlunt pcnitus eneruare, dicendo, illa fuisse omnlno in 
«•enerali conclllo reuocata, uel alias intellectum priuilen;iorum ipsorum ita 
mall^na interpretacione ad libitum perucrtendo, quod nisi os iniqua lo- 
quencium obstiuatur, nil restet, quin predlctl fratres priullco;lorum suorum 
pene pcnltus fructu frustrentur, per quod illi non tam elsdcm fratribus, 
quam nobis iniuriari probantur, dum contra sedis apostolice indiil<^encias 
memoratas fratres temere perturbare presumunt, molientes contra nostre 



i26 

plenitudlnem potestatis, dum indulta nostra irreuerenter inpug^nant. Nos 
autem, qui predictos fratres speciali prerogatiua dileccionis et g;racie 
amplexaraur, utpote qui iugiter offerentes domiiio suorum vitulos labiorum, 
non solum nobis, sed eciam vniuersali ecclesie piis intercessionibus in- 
comparabiliter suffragantur, nolentes buiusmodi uexacionibus eoruo» sabbati 
amaricari quietem, quos teneraur pocius omnimodis consolari, vniiiersitatem 
uestram roonemus et bortamur attente per apostolica uobis scripta pre- 
cipiendo mandantes, quatenus supradictos fratres ob reuerenciam diuinam 
et nostram habentes in uisceribus caritatis eis priuilegia et indulg"encias 
apostolice sedis eisdem concessas inuiolabiliter conseruetis, et faciatis ab 
aliis conseruari; salua raoderacione concilii generalis, videlicet ut de alienis 
terris a tempore predicti concilii acquisitis et decetero acquirendis exoluant 
decimas ecclesiis, qulbus racione prediorum antea soluebantur, nisi aliter 
cum eis duxerint componendura; alias quoque dictos fratres ab incursibus 
malig^norura taliter defendatls, quod defensores lustitie ac pietatis probemini 
amatores, deura quoque uobis propicium, et nos reddatis exinde fauorabiles 
et benignos. Datum Laterani XIIII. Kalendas Februarii. Pontilicatus 
nostri anno sexto. 

E codice Welehradensi Ms. sec XV. fol. 99. ad quod nionast. specialiter 
bulla attinebat. 



CXXII. 

Honorius papa III. inhibct, ne legali sine speciali mandalo fratres ordinis 
Cisterciensis excommunicenl. Datum Idaterani XIV. Kalendas I^ebruarii, 

1223. 

Honorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . abbati 
Cisterciensi et vniuersis coabbatlbus eius et fratribus sub eodera ordine 
deo seruientibus, salutem et apostolicam benedictionem. Cum ordinis uestri 
generosa plantacio raulte religionis et bonestatis flores et fructus protulerit 
efuso Iong"e lateque laudabilis conuersacionis odore, apostolice sedis aucto- 
ritas considerans, per J^lartlie sollicitudinera prouidendura esse 3Iarie quieti, 
ut oraneis marie suffra^iis satagentis Marthe sollicitudo rainisterii iuuaretur, 



±27 

ne alicuius temeritatis incursus sancte conuersacionis ocium perturbaret, 
ordinem ipsum et prluileg^iis et non nullis indulgenciis specialis gracie 
prerog^atiua muniuit. Nos autem, qui salutifera commoda uestra benigno 
fauore jirosequimur, tranquillitati vestre libenter, prout possumus, proui- 
deaius, auctoritate presencium inhibentes, ne leo^ati sedis apostolice sine 
speciali mandato nostro in uos excommunicacionis uel suspensionis et in 
monasteria uestra interdicti sentencias contra ea, que uobis sunt ab apo- 
stolica sede concessa, promulo;ent. Xulli ero-o hominum liceat hanc pau^inam 
nostre inhibicionis infrin«ere, uel ei ausu temerario contraire. Si quis 
autem hoc attemptare presurapserit, indig;nacionem omnipotentis dei et bea- 
torum petri et Pauli apostolornm eius se nouerit incursurum. Datum Late- 
rani XIIII. Ivalendas Februarii. Fontificatus nostri anno sexto. 

E codice Welehradensi fol. 100. ad quod mona.steriuni bulia specialiter 
spectabat. 



CXXIII. 

Honorivs papn lil. inhihef. ne legali a monasteriis Cisferciensis ordinis 
procuradones pecuniarias extorqueanl. Dt. Laterani XiV. Kalendas 

Fehruarii, 12^2. 

ITonorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis vniuersis 
abbatibus et conuentibus Cisterciensis ordinis, salutem et apostolicam bene- 
dictionem. Cum propter pauperem uictum uestrum omnia bona uestra 
hospitalitati et aliis piis operibus officiosissime sint exposita, satis inhumane 
aliis auferri uidetur egenis, quidquid a uobis uiolencia uel ing;enio extor- 
quetur: nec quia dominus manuum uestrarum operibus benedicens uiaticum 
peregrinacionis uestre, quantomagis illud fraterna caritate in vsus paupe- 
rum distribuitis, tantomagis celestis alluuione multiplicat, estis deterioris 
conditionis habendi, sed pocius melioris, cum non nisi uasis paratis celestis 
gracie oleum infundatur, quod pauj>eris mulieris deficientibus uasis stetit. 
Licet igitur largiente domino monasteria uestra plus solito temporalium 
floreant ubertate, quia tamen exinde pauperibus uberius subuenitur, nos 
uolentes eo uos de speciali gracia fauorabilius confouere, quo exinde ilU 



188 

propeiislus coraplacere iios credlnuis, qul, quod vni ex minimis suis fit, sibi 
reputat esse factura, deuocionis uestre precibus inclinati auctoritate uobis 
presencium induig-emus, ne apostolice sedis leg'ati procuraciones pecunia- 
rias a monasteriis uestris exig^ere uel extorquere presumantj sed cum ad 
domos uestras accesserint, sine carnium esu cibis re^ularibus sint contenti. 
Nulli evgo omnino hominum liceat lianc paginam nostre concessionis in- 
fring^ere, uel ei ausu temerario contraire. 8i quis autera hoc attemptare 
presumpserit, indio^nacionem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli 
apostolorura eius se nouerit incursurura. Datura Laterani Xllll. Kalendas 
Februarii. Pontificatus nostri anno sexto. 

E codice Welehradensi fol. 103. ad quod monasteriuni specialiter bulla 
spectabat. 

CXXIV. 

HeinricuSy qui et Wladislaus, marchio JMoraviae, tradit Welehradensi 
monasterio duos mansos juxta Opaviam. Actum in Kygow VIII. Kalendas 

Fehruarii, 1233. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Heiuicus, qui et 
Wladizlaus, dei ^racia raarchio Morauie. Notura sit oiunibus taiu modernis, 
quaiu modernorura posteris vniuersis, qualiter Ekkardus de Oppauia duos 
mansos iuxta Oppauiam sitos, quos iegittiiua coerapcione sibi acquisierat 
aput dominura Ottonem de Rathibor et Ekkardum in manus nostras re- 
si^nauit; quos videlicet mansos nos dilecto nostro venerabili abbati de 
Welegrad domino Siberto libera donacione tradidimus ad petitionem eiusdem 
Erkkardi. Quos raansos memoratus abbas eidem Erkkardo in beiielicium 
concessit et filio eius Jacobo ea condicione subnexa, vt tam ipsi, quam 
omnes posteri eorum ecclesie Weleg^radensi annuatim soluant diraidiura fer- 
tonem auri in perpetuum. Quod si leg^ittimi heredes decesserint, prefati 
mansi iu possessionem predicte ecclesie deuoluentur. Testes sunt litterati: 
Folcoldus cancellarius domine regine. Heinricus de Bohoilicz. Thomas. 
Appollinaris, capellani nostri. Laici: Egkarammus burg-rauius de Snohera. 
Stephanus de Medelowe. Zemzlaus de Morcwycz. Kosmatha. Herrich 



129 

de Kenesicz et alil multi. Vt autem hec peipetue firmitatis robur ob- 
tineant, presentera pag-inam conscribi et slo-iHi nostri inpressione muniri 
fecimus. Acta sunt ista in Kiliowe anno incarnacionis 31. CC. XXII. 
VIII. Kalendas Februarii. 

E codice Wclehradensi Ms. fol. 47. 



cxxv. 

Heinricus, qui el Wladislaus, marchio Morariae, confert camerario con- 

sortis suae pro fideUbus serritiis villam Wernhartice in terminis Poloniae 

sitam. Actum ajnid Opariam^ 1232. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Eg^o Heinricus qui et 
Wladizlaus dei gracia marchio Morauie. Notum esse volo tam futuris 
quam presentibus cunctis Christi (idelibus quod eg^o cuidam procuratori 
bonorum ac rerum consortis mee uidelicet Wernhardo cum consensu fratris 
mei domini Odachari illustris regis Boemorum nec non et filiorum suorum 
cum plenitudine quoque gratie mee in presentia baronum meorum villam 
quandam que Wernharticj vocatur in terminis Polonie sitam hereditario 
iure sibi ac pueris suis perpetuo possidendam non sine iure rationis con- 
tuli. Idem enim prenotatus procurator bonorum coniugis mee in omnibus 
et per omnia honorem et profectum inquantum potuit meum siquidem ac 
terre mee fideliter promouit atque accumulauit. Ne autem pretaxatum et 
rationabile factum meum (|uisqunm successorum meorum valeat infringere 
uel quoquo modo cassare inposterum eo;o nichilorainus id ipsura factum 
meum non solum scripto presenti sigilli mei inpressione si^nato uerum et 
testimonio virorum approbatorum atque ueridicorum in quorum presentia 
acta sunt hec et quorum noraina sequens exprirait subscriptio fulcire ac 
corroborare non oraisi. Hec uero sunt noraina testiura. Dorainus Rubertns 
uenerabilis Oloraucensis ecclesie episcopus AValtherus eiusdera ecclesie 
decanus Esau Radozlaus Sifridus Oloraucenses canonici. Bawarus cura filio 
suo Bawaro prouintie Oloraucensis camerarius Zawisa burgrauius Olorau- 
censi« Boruta cum filio suo Boruta prefectus de Podiwin V\tg;o burgrauius 

17 



130 

de Gradez Voclio buro^rauius de Weweri Liutcho Szudek Rochza castel- 
lani de Gradez luilites curie Bertherus Burchardus Hwalata Andreas 
Petrus Szwoysa Pereg;riiuis Wirso capellani curie Burchardus Thomas 
Cuonradus Benedictus Gregorius. Actum aput Opauiam anno domini 31ille- 
sirao CC. XXII. Datum autem per manus Apollinaris curie mee proto- 
notarii. Item Fridericus nobilis piouintie Brunnensis Chztibor prefectus 
de prerowe Stefanus burgrauius de 3Iafi;deberc Onso cum fratre Mctor. 

Ex originali arch. Nicol.sburgensis coniinunicatum ab archivario Wence- 
lidcs. 



CXXII. 

Honorius papa III. ordini Cisferciefisiiim concedit facultatem recipiendi 

personas liberas de secuto renientes, capellanorum eorum contradictione 

non obstante. Dt. Laterani VI. Idus Februarii, 122S. 

Honorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . abbati 
Cisterciensi et vniuersis coabbatibus eius et fratribus sub eodem ordine 
deo seruientibus salutem et apostolicam benediccionem. Constituti iuxta 
verbum prophete, licet in sulTicientibus meritis super gentes et regna 
officii nostri debitum decenter exequimur, cum euellimus euellenda et plan- 
tanda plantamus, recta reo;imns et dirigimus indirecta. Sig^nificastis siipiidem 
nobis, quod in quibusdam partibus consuetudo detestabilis inoleuit, uidelicet 
quod cum ali(|ui emulantes carismata meliora monasteria uestri ordinis uolunt 
causa relig-ionis intrare, ut ibi doiniiio fainnlentur, capellani eornm, donec 
ab ipsis pecuniam, que mortuariuni nuncupatur, extorqueant, prout a paro- 
chianis suis decedentibus consueuerunt accipere, illis temere se opponunt. 
Quare super hoc nostie prouidencie reinedium fla^itastis; volentes io^itur 
abvsum corruptele huiusmodi abolere, auctoritate nobis presencium iiidul- 
gemus, ut capellanorum contradiccione huiusmodi non obstante liberas 
personas ad uos e seculo fugientes libere recipere ualeatis. Nulli ergo 
omnino hominum liceat hanc papnam nostre concessionis infrino^ore, uel 
ei ausu teinerario contraire. Si quis autem hoc attemptare presum}>serit, 
indi;^nacionem omnipotentis dei et beatorum petri et pauli apostolorum eius 



i3i 

se nouerit iiicuisurum. Datum Laterani VI. idus F^ebruarii. Pontificatus 
nostri anno sexto. 

E codice Welehradensi Ms. fol. i06. ad quod monasteriuni bulla ipsa 
specialiter pertinebat. 

CXXVII. 

Honoiius papa III. ordini Cistercieminm concedit., quod non tenentur 
solrere decimas de noralibus. IJafum Ijaterani VI. Idus Vebruariiy 

llonorius episcopus soruus sernorum dei. Diloctis filiis . . abbati 
Cisterciensi et vniuersis coabbatihus eius et fratribus sub eodem ordine 
deo sernientibus, salutem et apostolicam benediccionera. Contino;it inter- 
dum., (juod nonnulli propriis incumbentes airectibns., dum sanctorum sensum 
legittimum ad suu uota non liabent accommodum, superinducunt adulterum 
intellectum in temporali compendio eternum dispendium non timentes. iSane 
quia sicut audiuimus quidam suo unius inlierentes ing^enio nimiumque uo- 
luntarii concilii ^eneralis interpretes de noualibus post idem concilium 
acquisitis a uobis intendunt decimas extorquere, iie super hiis uos conting^at 
indebita raolestacione uexari, nos interpretacionera eorura intellectui con- 
stitucionis predicti concilii super Cisterciensiuin decimis edite asserinius 
pereg;riiiam. In ipsa quidem expresse cauetur, ut de alienis terris et 
ammodo acquirendls, si eas propriis manibus aut sumptibus colueritis, 
decimas persoluatis ecclesiis, quibus racione prediorum aiitea soluebantur. 
Vnde si ad propepositum aciem discrecionis extenderent, aduertentes 
nicbilominus, de quibus nouabibus apostolica sedes intelligat, indul^enciam 
super talibus piis locis concessam non sic circa iioualia iioue interpreta- 
cionis ludibrio iiiu^enia rati^arent. Inhibemus er^o auctoritate presencium, 
ut nullus a uobis de noualibus a tempore concilii excultis, uel inposterum 
propriis manibus aut sumptibus excolendis, decimas exig-ere uel extorquere 
presuraat. Nulli ergo omniiio hominum liceat hanc paginam iiostre inhibi- 
cionis infring"ere, uel ei ausu teraeiario contraire. 8i quis autera hoc 
attemptare prcsurapserit, indi^nacionera omnipotentis dei et beatorum Petri 



138 

et Paiili apostolorum eius se iiouerit incursurum. Datum Laterani VI. 
Idus Februarii. Pontlficatus nostri anno sexto. 

Ibidem — fol. 109. 



CXXVIII. 

Honorius papa III. Greg;orio de Crescentio, cardinali legato suo in 
Boemiam et Moraviam scribit, ne episcopura Pragensem compellat intrare 
regnum Boemlae, antequam ei de securitate sua sufficienter cautum fuerit. 
Datum 11. Februarii, 1233. 

Palacky's Rcise pag. 33. — e Regesto Honorii III. lib. VI. epist. 286. 



CXXIX. 

Gregorius de Cresceniio^ cardinalis legalus, confirmaf monasterio Lucensi 

privilegium Roberti, Olomucensis episcojji, super jure patronatus et decimis. 

Dt. Pragae apud monasterium Montis Sion III. Nonas Martii, 1333. 

Ijrregorius de Crescentio raiseratione diulna sancti Theodori diaconus 
Cardinalis Apostolice Sedis Legatus. Dilectis in Christo fratribus . . 
Abbati et Conuentui de Luca Salutem in domino. Justis postulantium 
desideriis dig-num est nos facilem prebere assensum. et uota que a iuris 
tramite non discordant efTectu prosequente complere. Eapropter dilecti in 
domino fratres iustis postulatioiiibus uestris grato concurrentes assensu 
donationis et confirmationis priuileo^ium a venerabili patre R^oberto) Olo- 
mucensi Episcopo Monasterio uestro pia liberalitate collatum. sicut in ipsius 
autentico continetur. in quo etiara sig^illum Capituli dependebat. uobis cpn- 
firmaraus et pjesentis scripti patrocinlo corainunimus. Culus tenorem de 
uerbo ad uerbura presentibus inseri feciuius ad cautelam. qui talis est 
„In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Kgo Robertus elc. Vide n. CXi» 
Nulli eroro oranino horainura liceat hanc nostie confirraationis papnam aliquo 
modo inlViiioere uel ei ausu teraerario contrahire. Si quis autera hoc 
nostre confirraationis scriptum temere presurapserit uiolare. indig-nationem 



133 

omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius. et sacro- 
sancte Romane ecclesie se nouerit incursurum. Datum Prage Apud 3Iona- 
sterium Montis Syon. OI. Nonas 3Iartij. Pontificatus domini Honorii III. 
pape Anno. Sexto. 

Ex originali ejusdem monasterii sign. C. 2. 

cxxx. 

Otakarus, qui et Piemysl, rex Boemiae, ad petitionem Gre^orii de 
Crescentio, cardinalis et leg^ati, oninibus monasteriis et ecclesiasticis per- 
sonis, eorumque hominibus complures immunitates, jura et exemtiones 
concedit. Dt. Pragae 10. Martii, 1222. 

Originale in arcliivo capituli Pragensis anno 1220 insignitum; sed indictio 
X. et aliae circumstantiae praesentem indicant annum. — Excusum apud 
Ziegelbauer p. 277. — Pelzel Kronyka II. 451. 



CXXXI. 

Transactio inter monasteria Brewnowiense et Gradicense de circuitu Hrani- 

censi in Moravia sub sigillis Ofakari regis, Wladislai marchionis^ et 

Roberti, episcopi Olomucensis. Dt. apud Pragam, 1222. 

In nomine domini amen. Eo^o Dluhomil, abbas Brevnouensis, et 
totum capjtulum meura. Notum facimus omnibus presentem pa^inam in- 
specturis, quod cum nos abbatera Bonifacium et capitulum eius de Gradis 
super possessione terminorum et circuitus de Raingicz, Olomucensis dio- 
cesis,*^; quam possessionem et terminos et circuitum nobis et domui nostre 
de Raygrade de iure debere credere dicebamus, primo per iudices aucto- 
ritate domini pape delegatos, Epponem videlicet prepositum Pragensem 
et suos colleg;as; deinde per dominum Greg^orium, sancti Theodori dya- 
conum cardinalera, apostolice sedis in Boemia et Morauia legatum traxis- 
semus, etiam tandem per consilium et voluntatem illustris viri Wladislai, 
marchionis Morauie, in cuius |)otestate predictus circuitus est, et de cuius 
et antecessorum suorum donacione idem locus ecclesie Dei In elemosinam 



134 

periienit, ad Iioc est perueiituni: ut abbati Hermanno de Willenioue, et 
Friderico, raag-istro hospitalis cruciferorura sancte J>[arie in Pra«fa coininit- 
teret idein raaichio, (juod ante(|uain ad ali(|uain litio;iosam senteiitiain veni- 
reinus, coinpositio inter nos ainicabilis proueniret. Ilornin ita(|ue mediatorura 
ordinacione raediante, et coiisilio raultorutn alioruin prudeiitura accedente, 
qui raciones utrius(iue partis di!ia;eiiter attenderunt; ita inter nos est 
amicabiliter statutum, ut pro queriinonia, quain erg"a abbateni (jiadicensera 
et suuin capituluin predictos liabebainus, vifi^inti luarcas argenti et rertonem 
ad poiidus Pra<|;ense a prefato abbate et suo capituio reciperenius. Quod 
et feciraus bonuin pacis et concordie plurimuni amplectentes, et queiiinonie 
nostre, quam erg"a Ipsos pro ciicnitu supradicto habebainus, penitus iii 
perpetuum renunciantes. Neque ab aliquo successorum nostrorum abbatum 
seu fratrum ecclesie Brewnouensis super possessione de Raingicz abbati 
uel capitulo de Gradis vel eorura successoribus iinposterum lis vel questio 
moueatur. Presens scriptum slg^illo nostro, quod pariter est capituli iiostri, 
eisdem super Iioc concessimus roboratum. Iiisuper sig-illuin doiniiii nostri 
illustris reg-is Boeinorura Ottacari, et fratris eius inarchionis iVIorauie AVIadi- 
slai, et venerabilis Oloraucensis episcopi Roberti cuin sio-illis fratrum et 
coabbatuin nostri, et Premonstratensis ordiiiura, et aliorum, (|ui tuiic temporis 
in Prag-a presentes fuerunt, postulauimus super hoc sibl tradi, (pie et in- 
ferius sunt appeiisa. Acta suiit hec anno domiiii illillesimo ducentesimo 
vigesimo secundo, indictioiie nona apud Praoram solempnitcr presentibus 
et testantibus raultis quorura nouiina sunt hec de capitulo iiostro. 

Piter io Thesauro ab.scondito pag. H2. 



CXXXII. 

Heinricus, qui et llladislaus, marchio Moraviae, confirmat monasterio 
LdUcensi emlionem villae Mramotice a nohili viro Waceslao. Actum apud 

Znoym, 132!S. 

In noinine Saiicte et Indiuidue Trinitatis Ainen. Kgo Heinricus qui 
et Wladizlaus. dei g-racia raarchio Morauie. Notum fore volo tam futuris 
quam presentibus cunctis Christi fidelibus quod domiiius Floiianus uencra- 



135 

bilis in Christo Pater meus dictus Abbas de claustro Luka. vir prouidus 
honestus nichilominus et discretus. celle quoque sue. sue cure non iuDierito 
commendate fidelis siquidem et sollers procurator. villam quandam que 
BragotiX' uocatur a quodam nobili terre mee nomine Wazezlao in presentia 
mee Dominationis et meorum baronum pro centum et septuag^inta Marcis 
Argenti hereditario Jure prenotato claustro perpetualiter atque rationabiliter 
deseruiendam. cum plenitudine et fauore gracie mee. ad laudem Deo et 
prouentum claustri antefati comparauit. Ne autem tam laudabile et reli- 
giosum tam utique pium factum. quisquam posterorum meorum presumat 
uel possit cassare. uel quomodo infring-ere inposterum. non solum scripto 
presenti ueri 8io;iIli mei in|)ressione sio;na(i. uerum etiam et prudenti 
Testimonio meorum Nobilium viroruin ueridicorum ad cuius presentiam 
actum est hoc et quorum nomina secjuens exprimit subscriptio. id ipsum 
pretaxatum factum fulcire et corroborare non omisi. Hec uero sunt No- 
mina Testium. Frozimirus prefectus de Pravvlowe. Emerammus burgrauius 
de Znoym Pomnen Goworich Sepolt Ekhart cum fratre Hartlibo Heinricus 
Wilk Welen Branizlav Aolricus Bon^danez Castellanj de Znoym. Milites 
curie mee Petrus pincerna Pereo-rinus minor dapifer Wilhelmus maior 
pincerna et alij quam plures. Actum apud Znoym anno Domini Millesimo 
CC. XX. n. Datum autem per manus Apollinaris curie mee protonotarij. 

E.Y originali ejusdeni monasterii sign. H. 1. cum sigillo illaeso. 

cxxxin. 

PremysU qui et Ofakarus, rex Boemorum^ et frater ejus Wladislaus^ qui 

et Heinricus, marchio Morariae, Hartlebo de Znoi/m possessionem villae 

Naseralice confirmant. Dt. Brunae Vlll. Kal. Julii^ l!S^!S. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Quanto rerum obseruan- 
darum laudabili principio finis debet solidus et perpetuus adunari. tanto 
super ipsis solidandis houiinum recordacio videtur et est uio*ili litterarum 
testimonio excitanda ne lapsu temporis per obliuionis calig-inem sopiatur 
accio quam obseruandam in perpetuum posteris constituit solers ui^ilancia 
modernorum. Ego Premizl qui et odackarus miseracione diuina rex boemorum 



136 

nec non frater meus Wadizlaus qui el Henricus illustris maicliio 3Iorauie 
vniuersis scripti huius apices inspecturis exhibicione presencium duximus 
attestanduni quoniam dominus Vnko pie recordacionis vir nobilis de Boe- 
mia domino Arthlebo de Znoyem g-enero suo cura filia sua eidem matri- 
monialiter copulata villam quandaui Nasserafiz dictam cum omnibus attinenciis 
vice dotis contulit absolute ita videlicet ut idem Hartlebus cum consorte 
thori necnon utriusque filii ac filiorum filii succedentesque ipsorum heredes 
leg-ittimi prenominate ville possessione perpetua gaudeant et tranquilla. Ne 
quis igitur successorum meorum aut antedicti fratris mei dotem ac dona- 
cionem huiscemodi legittimam ac racionabilem inposterum cassare valeat 
uel presumat. ego ac frater meus prememoratus propter habundantem 
confirmacionis certitudinem non solum presentem pag-inam sigillorum nostro- 
rum munimine dignum duximus insigniri verum eciam ipso facto per testes 
idoneos viros et honestos quorum nomina subscripta sunt cautelam ad- 
hibuimus efficacem. Wladizkms et Waczlaus filii mei. Saztolow marscalcus. 
Zauis. Holax. Szuezlaus. Dulhomilus. Kadimir. Adalbertus prepositus. 
Bizzen. Bohuzlaus. Heinricus. alter Bohuzlaus. Peley. Arnoldus. 3[athias. 
Hermannus. Barones Morauie ac milites Boruta. ben de Wetow. Stephanus 
de 3IedIow. Petrus de Ruszinow. Ingramus de Znoyem. Houorix. Velen. 
Pominen. Ekhardus. Heinricus. Lupus. Theodoricus de Knesiz. Grut. Leo 
de Klobuc. Velen. Wers. Gwalata. Peregrinus. Wlurammus. Acta sunt 
hec anno dominice incarnacionis M. OC. XXH. Datum Brene per manus 
Hylarii no<arii A IH. Kalendas Julii. 

E codicibus Mss. sec. XIV. Olomucensi et Cremsiriensi saepius jam 
citatis. 

CXXXIV. 

RoberluSy episcopus Olomucensis, ecclesiae in Frisawa a se fundataey jus 
parochiale concedit decimasque assignat. 1S2S. 

Rfobertus) dei gracia episcopus Olomucensis omnibus presentem 
paginam inspecturis salutem in domino. Nouerint tam presentes quam 
futuri quod nos ad peticionem venerabilis abbatis Siberti et tocius con- 
uontus Welgradensis ecclesie et insuper ad peticionem incliti Marchionis 



137 

morauie wadizlai nomliie qiii fuit fund.itor monasterii prefati in uilla que 
uocatur vrishan quam ipse cum omni iure suo detlerat ecclesie weloTa- 
densi perpetuo possidendam ecclesiam quondam fundari permisimus. et ei 
in ipsius consecracione per nos facta ius parrocliiale assi^nauimus eam 
certis terminis limitando. Insuper decimas eiusdem uille ei integ-raliter 
assig-nauimus. nuUo contradicente ac reclamante cum omnes prouisores et 
persone eclesiarum adiacencium essent presentes. Vt autem liec limitacio 
et decimarum assig-nacio iili eclesie et iuris parrocliialis concessio. quia 
tunc temporis eciesie illius prouincie non erant limitate. tirmitatem haberent. 
Hanc nostre ordinacionis ])ao;inam sioillo nostro fecimus muniri. Iluius 
autem rei testes ad hoc uocati et in quorum presencia hec acta sunt. 
Sunt hii Cvonradus scriba de Brunna. ISeiniicus plebanus de vrbiz. Hein- 
ricus plebanns de boiliz. SilVidns plebanns de brawiz. Fridericus plebanus 
de briwiz. Willehelraus plebanus de moderiz. Orfanus et frater eius. rai- 
lites. Theodericus iudex de znoira. Aniso millesimo ducentesimo uicesimo 
secundo. 

Ex origin'ali ejusdeni monasterii sign. J. 2. — Iteni apograplium in codice 
Welehradensi Ms. fol. 39. 



cxxxv. 

Roberfus, episcopus Olomucensis, ecclesiae de Prjkluky CJ^riflac/iJ jus 
parochiafe cum decimis ritfae Masowice concedif. 1222. 

Jx(obertus) dei o^racia Olomvncensis ecclesie episcopus omnibus ad 
quos iste littore deuenerint salutem in domino. Veneranda consueuit anti- 
quitas comandare litterarum monimentis que uoluit perpetuo durare. et 
memorie firmam habere tenacilatem. Ilac i«;itur racione moti uohimus 
innotescere tam presentibus quam futuris. quod iios in uilla que vocatur 
Prikfuk ecclesiam quondam permisimus fundari. quara et consecrauimu.s. 
et eciam limitauimus. ius parrochiale ei concedentes in iure bapfizandi et 
sepeliendi et in omnibus iuribus que conueniunt ecclesie parrochiali uillam 
de Masserriz infra terminos eiusdem ecclesie includentes et eam iure 
parrochiali ecclesie de Prikluk snbicientes. in decimis et oranibus aliis 

i8 



138 

rebus ad ecclesiam baptlsnialem pertiiieiitibus non obstante aliqua reclama- 
cione inposterum ecclesie de Podevvin. que tempore consecracionis ecclesie 
de Prikluk nulla fuit. quia ipsa ecclesia de Podiwin cum omni possessione 
adiacenti precipue et inmedietato spectat ad ecclesiam Olomuncensem. licet 
el per potestatem laicalem uiolencia sit illata. et ecclesia de Podewin 
numquam per nos nec per antecessores nostros fuerit limitata. Vt autem 
hec rata et firma permaneant. presentem paginam sig-illi nostri munimine 
fecimus coramuniri. Iluius autem rei testes ad hoc uocati et in quorum 
presencia hec acta sunt. Sunt hii Herbordus plebanus de podevvin. Adolfus 
plebanus de g-erenowicz. Heinricus plebanus de vrbiz. Albero plebanus 
de Sheghat. Magister Greg-orius. Wido iudex de poratiz. Gotefridus iudex 
de Podewin. Brestanus et frater eius Wicardus de Sheghat. Adamarus 
et frater eius Lipertus de Izgruobi. Anno Millesimo ducentesimo uicesimo 
secundo. 

■ Ex originali ejusdem monasterii sign. E. 2. — Apographum in codlce 
Welehradensi Ms. fol. 20. 



CXXXVI. 

Robevtus, episcopus Olomucensis, aUestatm limitationes fundatanim eccle- 
siarum in Fiisawa el Prjkluky una cum concessione juris parochialis 

eisdem. ISS^. 

Rvpertus dei gracia episcopus Olomucensis. Omnibus presentem 
paginam inspecturis inperpetuum. Nouerint tam presentes quam futuri 
quod nos ecclesie de vriessan certos limites inposuimus. et eam secundum 
quod cautum est in sacris canonibus limitauimus. decernentes ut ipsa uilla 
iure parrochiali ad eam spectet. decimas omnes adnectentes eidem. nec^ 
non sepulturam, et omnia iura spiritualia que ecclesie parrochiali competunt. 
statuentes eidem illibata conseruari. Eodem iure limitauimus ecclesiam de 
Prikluk. uillam de Massoiniz, infra terminos eiusdem ecclesie includentes. 
iure parrochiali eam subicientes eidem. uolentes et statuentes ut habeat 
ius baptizandi. sepeliendi. et earum rerum tum in decimis tum in aliis que 
spectant ad ecclesiam baptisDialem. non obstante aliqua reclamacione ecclesie 



139 

de Podivdn. qiiia ipsa precipue et immediate spectat ad ecclesiam Olomu- 
censem. licet ei per potestatem laicalem violencia sit illata et ecclesia de 
Podiwin numquaui per nos. nec per antecessores nostros fuerit limitata. 
Vt autem hec rata et firma permaneant. presentem pag^inam sigilli nostri 
munimine fecimus commvniri. 

Ex originali ejasdem monasterii sign. E. Ji. — Apograplium in codice 
Welehradensi fol. 44. 



CXXXVII. 

Rudoshim, archidiaconus Olomucemis, monasterio Welehradensi quasdam 
possessiones in Hosice, in Opavia et in Cladruh confert. 122!S. 

tjuoniam sacre fidei religiosi cultore.s ipsam fidem consonis operibus 
informant et semper inforraare nituntur. inde est quod terrenis non tantum 
testantur heredibus sed spe eternorum fugitiue possessionis Christum po- 
tius elig;unt successorem. Eapropter nouerint omnes tam moderni quam 
futuri teniporis presentem pag-inam inspecturi. quod eo;o Radozlaus archi- 
diaconus Oflonnicensis dono desuper accepte caritatis exhilaratus ob meorum 
indujofentiam delictorum et intermiiiabilis uite peihenne participiuni. proque 
meorum salutari remedio carorum partem uille que dicitur Hossizc. quam 
iure emptionis libere cum omiiibus suis possederam piouentibus nullo con- 
tradicente aut roclamante ecclesie beate Marie virginis in willcgraf. que 
est domus ordinis cisferciensis cum omnibus attineiitiis suis solleinpniter 
contuli perpotua pace possidondam. Et quoniam prefati ordiiiis intomerata 
dei o;oiiitrix causa tocius boiii. spe melior et inota spei patrona prepotens 
esse dinoscitur. sub cuius umbra fratres dicte relig-ionis dilatantur et ui- 
uunt in g-entibus. accessit et placuit quod g-ratia douotionis amplioris edocuit. 
scilicet partem usuum fructuariorum facte donationis hoc est. X. niaicas 
arg:enti in quasdam refectiones fratrum dicti monasterii tempore determinato 
hoc est in assumptiono. natiuitate. puriticatione. annuntiatione. ipsius beate 
virginis pie ordinare. Octo marcis michi amiuatim de dictis reditibus 
mancipatis. nam decem et octo marce de memorata uilla ex annuo censu 
proueniunt. Ortus quoque et prata cura uiuariis que in donatione similiter 

18* 



140 

emancipaui. orani tempore quo uanitati cum ceteris creaturis sum subiectus 
mee seruient necessitati. Post vocationem autem meam de medio omnia 
emancipata cum omnibus mobilibus et immol)ilibus prefatis fratribus domus 
Willegradensis feliciter possidenda refundentur. Preterea buic sollempni 
donationi addidi terras quas babui in cladurup que est uilla in Ollomucensi 
prouintia sita. et tria molendina in oppauia ortum domum unam et mansos. 
quos babui ibidem. bac fideli conditione ut in die palmarum in quo mee 
depositionis diem anniuersarium pia recordatione a dictis fratribus celebrari 
postulaui. et in octaua pentecostes ob honorem et reuerentiam summe 
trinitatis et insequenti die in memoriam omnium lidelium defunctorum. ex- 
inde toti conuentui recreationes solito meliores procurentur. Id est simila 
pisces habunde. et uinum sicut in fratrum minutione ministretur. Omnes 
au<em supradicti reditus ad doraus redibunt in restaurationem. ita sane. 
quod mee deuotionis affectus suo non priuetur effectu quo ad fratrum 
consolationera. Vt autera res acta j-obur firraitatis obtineat nec ulla ig;no- 
rantia possit oblitteraii. presens scriptum sigillo capituli rauniri. et inter 
fratres ex utraque parte placuit recitari. raeum quoque sig^illum buic pao^ine 
affixi. ut amplioris testimonii ueritate. cunctis habundantius reueletur. 
Placuit etiam ad rei g;este corroborationem prescripti pacti uiolatores pena 
pecuniaria. v. marcis auri multari nullo medio interueniente que cedent in 
usus magistri operis' ad fabricas dicte domus instaurandas et restaurandas. 

Ex originali duplo ejusdem nionast. cum anno 12^2. in dorso insignito; sign. 
G. 54 et 126. — Apograpluim in codioe Welchradensi fol. 79. 



CXXXVIII. 

Pi emysl, rex Boemorum, jura supanorum provinciae Znoymensis con- 
stituit. „Tcstes, qui buic paginae subscripserunt erant: Wenceslaus et 
Wladlslam, filii regis. Robertus episcopus Oloraucensis. Eppo prepositus 
Pragensis. Bobuta prepositus Boleslauleiisis. Enoelhardus protbonotarius 
regis. Benes castellanus Budissinensis. Budiwoy castellanus Glacensis. 
Diwissius castellanus Pracbinensis. Bo/2;us castellanus Netollcensis. Actum 
Ziioyme aiino dominice incarnationis millesimo ducentesirao vigesimo secundo, 



14 1 

presentibiis lege, regina et omnibus testibus. Datum per manus Hermanni 
regni Bohemie notarii." 

E fragmento in copia siniplici. — Ouiim aulcm liaec tabiila jurium cum 
originali diplomate ejusdcm rogis anno 1889. supanorum pro- 
vinciae Brunensis jura .stabilientc ad verbum concordet, lectorera 
benivolum ad ip.sum autographum diploma relegavi. 



CXXXIX. 

Ofakariis 'rex, et Constanfla regina Boemiae, conferunt Rayhradensi mona- 

sterio telonenm in Kunowice, con/irmantque possessionem vineae in 

Miroslaus C^lislice). Actum in Bruna, 1222,. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Otacarus qui et Premizl dei 
g-ratia Bohemorum rex, et Constantia re«*;ina. Ne ea, que a nobis pie 
sunt disposita et prudenter, processu temporis per quemquam possint lio- 
minum immutari, sed perpetuo stabilia permaneant atque firma: Notum 
facimus uniuersis tam |)resentibus quam futuris, (piod tlicloneum illud, quod 
prius in Brodskih ab antiquo soluebatur, cuius thelonei conucntus de Ray- 
grad recipiebat decimam septimanam, propter nostrum maius commodum 
idem theloneum in Cunouic transtulimus statuentes et ab omnibus facientes 
hoc perpetuo inuiolabiliter obseruari, ut prefatus conuentus de Bayg;rad 
per suum procuratorem in Cunouic absque omni contradictione semper 
eiusdem thelonei recipiat decimam septimanam, nec in eodcm theloneo ipsum 
quisquam audeat a<i'«>'rauare. Itcm confirmamus eidem conuentui de llayg^rad 
decimam tinam de \ inea, quam eis dedit frater noster bone memorie Wladi- 
zlaus, que vinea in Mirozlaus vulg-ariter appellatur; statuentes ut eadem 
decima de supradicta vinea suprasciipto coiuientui expleatur integre atque 
plene. Ad huius itaque nostre donationis et conlinnationis perpetuam 
memoriam et inuiolabiie firmamentum presentem paginam conscribi feciraus, 
et sio-illorum nostrorum munimine roborari. Adhibito teslimonio nostre 
curie honestorum hominum et proborum, quorum noraina subsequuntur. 
Bobeitus episcopus Olomucensis. Bauarus camerarius Olorauccnsis. Batiborius 
iudex Brunensis. Leo camerarius Brunensis. Stephanus de 3Iedlow. Ditricus 



148 

villicus Brunensis. Sdizlaus prepositus Brunensis. Cunradus scriba Bru- 
nensis, et alii quani plures. Actum in Bruna anno incarnationis dominice 
M. CC XXII. Indictione X. Datum per manum Hermanni regis notarii. 

Ex analectis Professoris Wolny. 



CXL. 

Otakarus, rex Boemiae, fratribiiH hospilaliss. Mariae domus Teutonicorum 

omnia jura et omnes possessiones, quas ipsis quondam Conradus dux, et 

Wladislaus marchio contuleranf, confirmat. Dt. Olomuc VII. Kalendas 

Septembris, I 8 2 S . 

In nomine sancte trinitatis, et indiuidue vnitatis. Eg"o Ottakarus rex 
Boemie tertius, Hermanno magistro hospitalis sancte Marie domus thevtuni- 
corum Hierosotymitani, eiusque fratribus tam presentibus, qvam futuris in 
perpetuum. Cum reg^ie magnificentie et munificentie beneficia ad omnes 
generaliter debeant extendi, nostra tamen consulte decreuit serenitas, eos 
tueri potentius, et fouere clementius, qui diuinis insudantes obsequiis non 
solum res suas pro terre sancte defensione laro;iter expendunt, sed etiam 
corpora sua animo imperturbato et affectu pregrauissimis periculis exponunt 
deuotius. Nouerit itaque tam presens etas, quam futura posteritas, quod 
nos domus et possessiones et fratres hospitalis sancte 3Iarie domns tbovtuni- 
corum Hierosolymitani, et insuper omnes in eorum possessionibus Iiabitantes, 
constitutos in regno nostro, tam in Bohemia quam in Morauia, seu in aliis 
prouinciis regno nostro attinentibus snb nostre maonitndinis recepimus 
protectionem, et omnes possessiones cnm omnibus appondiciis suis, quas 
uel nos eidem domui contulimus, vel inclyte memorie dux Conradus Bo- 
hemie, uel pie recordationis frater noster II fadislans marchio Morauie, 
uel etiam alii nobiles viri, uel ingonue matrone, siue etiam alii Christi 
fideles minoris facultatis et potontie prefate domui contulerunt oidom libore 
et pacifice possidondas, nostra ro«;ia auctoritate confirmauinuis. Emanci- 
pauimus etiam omnia prodia eis coliata, ot conferonda cum oorum colonis 
et inquilinis, et omni familia, siuo sint liberi, siuo sint sorui, ab omni iure 
ad usus nostros uel nobilium a nobis inbeneficiatorum, uel cetororum 



143 

officialium spectante, uel utilitate secuudum morem terre pertinente uel 
accrescente, hoc statuentes, ne quis prenominatam domum aliquomodo super 
his iusticlis, uel consuetudinibus, uel commoditalibus, que usui regni uel 
nobilium uel ceterorum competere uidebantur, audeant impetere, uel grauari, 
uel ea, que a nobis ei concessa sunt, in irrltum reuocare; ubi autem eos 
ab omni iure generaliter absoluimus, non est necesse, ut de aliqua iuris 
specie aliquis questionem debeat mouere. Addicimus etiam, quod firraiter 
sanximus, ipsos et eorum homines per telonea transeuntes nullum dare 
pessagium pro se ipsis uel aliquibus rebus ad domum eorum spectantibus, 
nisi sint mercatores eorum publici, (|ui pro commodis propiis ampliandis 
laborant, quos a teloneis non absoluimus. Si vero contig"erit, quod aliquis 
occidatur ab hominibus eorura, et araici occisi uelint occisores ab homi- 
cidio impetere, in curia nostra respondeant, res uero occisorum in prouidentia 
fratrum permaneant. Si autem fur, uel predo manifeste in ipso actu de- 
prehenditur, bona furis fratribus remaneant, et ipsi secundum consuetudinem 
terre a nostris iudicibus puniantur. Si uero Narok, quod latine uocatur 
accusatio, furum uel nocturnorum predonum super eorum homines euenerit, 
iudicio astent curie secuiidum morem terre in nullo nostre celsitudini nec 
nostris quoad aliquam utilitatem responsuri, sed omnis culpe satisfactio 
cedat in usus fratrum, et tamen homines, si rei fuerint comprobati, aduer- 
sariis satisfaciant. Si uero homo accusatus per honestos uicinos suos tide 
eorum reqnisita fuerit absolutus, cuiie non respondeat. Et hoc dilin;enter 
notandum, quod ubi eos ab omni utilitate nostra et nostrorum absoluimus, 
nihil iuris quoad hoc .nostre maornitudinis uel nostrorum commoditatibus 
retinemus. Nullus etiam cogat fratres, aut homines eorum ad aliquod 
serulle ofllcium, uel pro castrorum edificatione, uel pro aliquo seruitio tali, 
quod eis sit ad irapediraentum libertatis sue, quia plenam et integram in 
omnibus possessionibus suis eis concessimus libertatein, ita ut ipsi de 
hominibus suis disponant orania ad profectura domus. Cum uero celebris 
memorie tam iinperatores raa^nitici, quam alii oloriosissirai veges prescriptam 
domuin amplissimis ditauerunt possessionibus, et muniuerunt priuilegiis, 
nos, etsi eis non equaraur diuitiis, tamen pro posse noslro volumus eis 
beneficiis parificari meritis, ideoque indulsimus eis, quod siue raaiores, siue 
minores in reg^no nostro constituti proprias possessiones eidem doraui 



144 

contiilcrint, iiel ipsi aliquas iustis conditionibus, uel debitis modis acquisi- 
ucrint, ab omni i^refato iure ad usus nostros uel nostrorum accedente, 
secundura quod superius est determinatum, easdem possesslones esse liberas 
et absolutas, ut per lianc indulte libeitatis concessionem et utilitatis nobis 
collationem nostre clementie apud deum, et ipsius matrem nostra merita 
sint favorabiliora et excellentiora. Ut auiem hec nostre constitutionis pa- 
g-ina tara sereni.ssimis temporibus nostris quam futuris robur obtineat et 
firmitatem, eam nostre sublimitatis bulla aurea fecimus insio^niii^ districte 
sanctientes, ut quicumque has libertates uel induIo;entias temere transg-ressi 
fuerint, uel ea, que a nobis, uel predecessoribus nostris, uel a fratre nostro, 
uel ab aliis tidelibus viris eidem domui sunt collata, violenter imiaserit, 
uel abstulerit, pena decem marcarura auri in nostram cameram soluendarum 
puniantur, ita tamen, ut prius lesis satisfaciant. Huius rei testes sunt: 
Robertus Olomucensis episcopus. abbas Gradicensis. abbas Weleg-radensis. 
Bauarus camerarius. Zauissa castellanus Olomucensis. Chistiborius castel- 
lanus Prerouensis. Sulizlaus dapifer. ^eliz iudex. Zpitata. \ aneta maoMstri 
uenatorum, Jaross. Boruta castellanus de Podiuin et filius Boruta. Witlg'0 
et frater eius Henricus. Groznata subcamerarius reo;is. Bohuslaus filius 
Wokonis. Stephanus de Medilou. Gimraeramus de Bozkowicz. Ones castei- 
lanus Olomucensis. Luder, et fratres eius, Neplach. Gerhardus de Brazlau. 
Adlart filius Buzonis, Boyna de Wistriczi. Prosrair castellanus Znoymensis. 
Erhardus et frater eius. Hartlibus castellanus Znoymensis. Petrus et frater 
eius swoysse. Ulricus filius Juric. Holach subpincerna regis. Actum OIo- 
muc anno incainationis dominice millesimo ducentesimo vio^esimo secundo. 
VH, Kalendas .Septerabris, indictione X. Datum per manus Herraanni 
mag*istri reg-is notarii. 

E copia simplici sec. XYII. — Originale in arcliivo Freudentlialensi 
asservatur, 

CXLI. 

Honorius papa HI. mao;istro et fratribus hospitalis S. ]>Iariae domus 
Teutonicorum praecedens diploma confirmat. I)t. 19. Decembris, i2'i2. 

Palacky's Rcise pag, 5i3. — e Regcsto Honorii III. lib. VII. cpist. 80. 



145 

CXLII. 

Honoriiis papa . . prohibet bulla . . fratribus hospitalis sancte Marie 
Teutonicorum Jerosolyniitanorum, „ne quis post professionem ordinis vestri 
vobis regulariter factam, habitumque receptum ad seculum vel mundi mili- 
tiam aut seculares nuptias licentiam habeatis transeundi. Nullus quoque 
maioris siue minoris religionis obtentu sine magistri sui licentia presumat 
ad aliura ordinem transuolare sub pena indignationis bcatorum martyrum 
et sanctorum Petri et Pauli. Datum Laterani III. Nonas Februarii. Pon- 
tificatus nostri anno VII." (12523.) 

Ex analectis Profcssoris Wolny. — Originale in archivo ordinis ejusdem 
Frcudenthalii scrvatur. 

CXLIII. 

Ofakarus, qui el Prctnysl, rex Boemiae ef dux Moraviae, cum conjuge 

sua Cunslanfia monialibus ad s. Pefrum Olomucii possessiones quasdam 

in Bukowan ef Tynice conferunf, ef exemfionem rillae Klojwfowice 

con/irmanf. Act. in Brunna VI. Nonas Marfii, 1223. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Notum sit uniuersis 
cliristiane religionis professoribus, tam njodernis quam futuris quod eo^o 
Otfucarus qui ef Premizl dei nutu tertius rex Boemie ef dux morauie 
cum coniuge nostra Constantia re«;ina Boemie pro remedio peccatorum 
nostrorum deuotis rirginibus circa ecclesiam Beafi Petri in Olomuch% 
Christo famulantibus, In villa que vvlo-o dicitur Bukowan. tres terras ad 
Thynech pertinentes et tres (jue ibidem ad Olomucense castrum pertinebant. 
hereditario iure possidendas contulimus. Pauperes quoque earum a re- 
edilicatione castrorum et ab omnibus tributorum vectigaliura ceteroruraque 
huiusmodi exactionibus liberali muniHcentia absoluimus. Ceterum sicut 
uenerabilis recordafionis Marchio Morauie frafer noster Wtadizsslaus 
predecessor nosfer villam que dicitur Kfopofhouichi quam prefate uirg"ines 
legitirae possidebant pro remedio anirac sue ab omni exactione Olomucensis 
castri omniuraque eiusdera castri beneficorum concessit esse liberam. ita et 
nos eandem ipsius concessionem approbantes. villam lam dictam prenorainatis 

19 



146 

virg^iiiibiis sub eadem libertate concessimus libere et pacifice in perpetuum 
possidendam. Vt autem hec ratam habeant et inconcussam firmitatem 
8ig;illi nostri irapressione presens scriptura muniuimus. Actum in Brunna. 
VI. nonas Marcii. Anno gracie Millesimo ducentesimo vigesimo tertio. 
Testes sunt hii. Bawarus Olomucensis Camerarius. Golach Olomucensis 
Burgrauius. Boruta cum fiiio suo Boruth. Zavissa cum fratre suo Cstibor. 
Stephanus Burg^rauius in deuichki. Semizsslaus cum fratre suo Ninech. 
Datum per manum AVyperti curie nostre prothonotarii. 

Ex originali in arcliivo capituli Oloniucensis; sigillum attrituni. 

CXLIV. 

Premysl, rex Boemorum et dux Moravorum, cum conjuge sua Constantia 

eisdem monialibus sex terras in Bukowan et macellum unum Olomucii 

cum exemtione hominum earumdem conferunt. S. d. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Cum in sancta deuotione 
in Christo pie uitam ducentibus relig-iosam quemlibet christianum sit necesse 
orationum muniri sufTragiis. iustura profecto est quatinus ipsorum inopiam 
nostram putantes ex eis que nobis ex largitate donationis alfiuunt diuine 
eorum suppleamus misericorditer defectum. Nouerint itaque tam presentes 
quam futuri christiane professionis filii quod Ego Premizl dei nutu tercius 
rex boemorum et dux morauorum pro remedio peccatorum meorum nec 
non et predecessorum nostrorura cura coniuge mea Constancia boemorura 
regina deuotis uirginibus circa sancti Petri ecclesiam in Olomuch Christo 
famulantibus. tres terras ad tynech spectantes in villa Bukowan dicta et 
quasdam ad Oloraucense castrum pertinentes. iure possidendas hereditario 
in perpetuura contulimus. adderUes eis insuper carnificem unum in ciuitate 
Olomuch. in subsidium hospitum ad ipsas aduenientiura. Pauperes uero 
earura a reedificatione castrorum et ab omnibus tributorum seu vectigalium 
ceterorumque huiusraodi exactionibus libeiali raunificencia absoluimus. Vt 
autem hoc nostre collationis donum robur habeat firraitatis ac deinceps 
teraporura processu ratuni teneatur. venorabilem Oloraucensem episcopura 
Robertuiu perpetuo anatheniate confirmare rogauimus. scriptique presentis 



147 

tenore et sigilli iiostri regalis inpressione simul et nobilium nostrorum qui 
presentes tunc aderant attestacione ceterorumque testium adnotacione feci- 
mus roborari. Huius autem rei testcs sunt: Jarozlaw. Slawek. Cyrnin. 
Arnustli. Wilam. Predbor Hebki. Boo^uzlaw Odolenowich. Petrus rozss. 
Sdizlawek Grutouich. Blud. Doben. Pribizlaw. PauHk Sobehyrd. Swezlau. 
Suiiziaw. Jacobus. Hinricus. Luder. Hren. Jan. Nepplah. Boruth. Borutha. 

Ex originali in archivo capitiili Olomucpnsis. — Tenor diplomatis in- 
ter annos lJi07 — 1209. pertinere videtur; ast quuni diploma 
ipsum cumpraecedentiplene cohaereat, hicdemum est iusertum. 

CXLV. 

Otakarus, qui et Premysl, rex Boemiae et Moraviae, confirmat jura et 

possessiones a fratre suo Wladislao, marchione Moraviae, civibus de J'ncow 

(Xova civilate) concessas, indulgetque jus Magdehurgense. Acta in 

Brunna, 1SS3. 

l^-J-. In nomine patris. et (ilii. et spiritus sancti. amen. Quoniam ea 
que ple ac laudabiliter a predecessoribus ordinata dinoscuntur esse. uel 
rite concessa a regia munilicentia immutari debent aut .... sed conser- 
uari potius et au«;eri. ideo eg^o Otliakarus qui et Premixl dei gratia rex 
Bohemorum cum meis Hberis notum facimus uniuersis tam presentibus quam 
futuris quod nos idcm ius et eandem per omriia libertatem quam frater 
noster Wadizlaus pie memorie quondam marchio Morauie concessit dilectis 
ciuibus nostris de vnisov que est noua uilla in eodem oppido uel extra 
oppidum eandem ipsis reg*ia clementia duximus liberaliter concedendam et 
in scripto autentico solkMiipnitcr rediorondam. Videlicet ut quelibet arca 
in predicto oppido siue parua siue magna sex denarios et quilibet mansus 
terre arabilis fertonem argenti et tres raensuras annonc unam scilicet de 
triJico. alteram de siligine tertiam de auena. singulis annis in festo sancti 
Martini persoluere teneantur. Item siluam (juam acceperunt exstirpandam 
ad XXX annos de quibus iam decem preterierunt. eisdem concedimus 
esse liberam prout quilibet eorum po<erit exstirpare. Item terminos cir- 
cuitus ipsorum tam in siluis quam in campis et pascuis a predicto fratre 
nostro marchione sibi iuste primitvs deputatos. liberos eis ac pacilicos 

19* 



1 48 

auctoritate regia preci)3inius conseruari. Item omnes culpas secundura 
quod hactenus inter se et a|)ud ipsos iudicarunt fratre nostro concedente 
concedimus ipsis secundum suas consuetudines iudicare. nisi fuerit grauis 
et mao-na culpa que coram nobis aut nostris merito debeat uentllari. Item 
in summa idem ius Meidburgense et easdera consuetudines. quas liabent 
ciues nostri de froudental eisdera misericorditer uoluravs indulg^ere. Ad 
hec uillicationera seu aduocatiam quara prefatus frater noster Theoderico 
aduocato et eius heredibus dignoscitur contulisse. ipsi Theoderico et suis 
heredibus sicut collata est in pace cupiraus possidere. Vt autera hec 
concessio nostra stabilis habeatur. et rata. presenti pag-ina eandera et 
sio^illorum nostrorura raunimine roboramus. rogantes uenerabilem patrem 
Ruobertum Oloraucensera episcopura qui et presens fuit ut ad maiorem 
huius concessionis firmitatem siuim sio-iHura apponeret. quod et fecit. Acta 
sunt hec sollempniter in Brunna. Anno domlnice incarnationis Millesimo. 
CC XXIIl. Indictione. XI. per raanura Wigberti notarii nostri. presentibus 
multis testibus quorum nomina sunt hec: Zdizlaus prepositus sancti Petri 
in Brvnna. Conradus scriba in Brvnna. Stephanus de medlovv. Henricus 
61ius victonis et frater eius Victo iunior. Diuis. Zuatozlaus. Holasc. Coiata. 
Zemislaus. castellani Olomucenses. Bawarus. camerarius Olomucensis. Za- 
uisse. Ztibor. Welis iudex olomucensis. Zpitata. Petrus de Loziz. et frater 
eius Nicolaus. 

Ex originali ia curia ejiisdem civitatis ciini duobus sigillis bene servatis; 
quorum primum est ecjuestre cum insigiii in scuto leonis bicaudati 
cum circumscriptione: ,,-j- Premizel dei gracia rex Bohemie et 
Moravie;" alterum est sigillum Roberti, episcopi Olomucensis. 



CXLVI. 

Constantia, regina Boemorum et ducissa Moravorutn, conferi civilafi suae 
Bisence vineas suas ibidem. Dt. in Hodonjn (Gddinf/J mense Martio, 

ly(onstantia3 dei gracia regina Bohemorum et ducissa Morauorum. 
Notum faciraus vniuersis tain presentibus quani fiilinis. quod volentes ciues 
uostros dilectos de Bysinze in prouincia Brecizlauensi. quam a carissimo 



149 

marlto nostro g-ubernandam accepimiis ciim omnibus suis pertlnentiis et 
redditibus post incursum malio-norum et ig^nis A^orag^lnem. quo magna pars 
eorum clultatis consumta esse dinoscitur. pristinum in statum ymmo luxta 
posse in commodiorem constituere et eueliere regie compasslonis intuitu 
ipsis uinearum montes quos plantauimus ipsi cluitatl adiacentes contulimus 
in perpetuum possidendos. relaxantes omnes decimas que nobis competere 
poterint exlnde. exceptis tantuunnodo decimis vinearum quas monialibus ad 
sanctum Petrum in Olomuc et monasterlo in Gradisch hactenus persoluimus 
quas etiam In futurum sohient prefati ciues de iisdem montibus. Et ut hec 
nostre benignitatis donatlo robur In perpetuum vaUturum obtlneat carissimus 
maritus noster dominus Otakarus qui et Premizl dei gracia rex Bohemorum 
et dux Morauorum. slo;^iHi quoque sul munimine hanc nostram pao-lnam 
roborauit. Actum in Godin«j;e mense 3Iaitlo anno gracie Mlllesimo ducen- 
teslmo vi«;esimo tertlo coram testibus subnotatis. quorum sunt liec nomina: 
Bawarus Olomucensls camerarius. Stophanus de Medloue. Cstibor castel- 
lanus I*rerouensis. Ratiborlus iudex Brunensis. Cunradus scriba Brunensis. 
Onso buro;raulus de Podiuln ct alil quam plures. Datum ibidem per manus 
Jaros capellani nostri. 

E codice Tischnowicensi Ms. sec. XIV. 



CXLVII. 

Piemysl, qiii et Ofakarus, rex Boemorum et dux Moravorum, confirmat 

civibus de Bisence privilegium Wtadislai, marchionis jfloraviae, ah anno 

ViiA^.^ et concedit easdem libertates, quibus civitas Breclaw utitur. 

Dt. in Hodonjn mense Martio, 1^!S3. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. amen. Proulde ac laudabi- 
liter per predccessorum instituta et ordinata inconuulsa quoque conseruare 
et tuerl regie sane est maiestatls. Hinc est quod ego Ottakarus qui et 
Premizl dei gratia rex Bohemorum et dux Morauorum. innotescere cuplo 
omnibus tam presentibus quam successurls in Christo. qnaliter clues nostri 
dilecti de Bisinze accedentes ad mee serenitatis presentiam in Godinge 
humiliter supplicarunt. quatinus ipsis priuilegium bone et pie memorio dilecti 



150 

fratris nostri niarchlonis Morauie nomine Wladjxluy. quod temporis et i^nis 
iniuria non modice lesum extitit innouarem et fauorabiliter contirmarem. 
cuius videlicet tenor in hec uerba scriptus erat: In nomine dommi amen. 
Ego Henricus efc. anno 1214. (Vide n. LXIV.J — Videntes itaque qualiter 
prefati ciues malin;norum incursu et ig^nis uorao^ine ad mag-nam eg^estatis 
pressuram sint delapsi ipsis prefati priuilegii tenorem reg;ia auctoritate 
confirmantes in restaurum ciuitatis sue prouentus telonei nostri ibidem in 
Bisince per decennii cupriculum concedimus benig;ne. et indulo;emus ut 
omni iure et libertate g;audeant que ciuitati Brecizlaue sunt concessa. 
Actum et datum mense marcio in Godinge anno dominice incarnationis 
millesimo ducentesimo vigesimo tertio. Ad maiorem rei cautelam ego 
Otakarus et domina Constantia reg^ina Bohemorum presentem paginam 
impressione nostrorum sig-illorum muniuimus coram testibus. quorum sunt 
hec nomina: Bawarus Olomucensis camerarius. Stephanus de Medloue. 
Cstibor castellanus de preroue. Ratiborius iudex Brunensis. Cunradus 
scriba Brunensis. Onso burg-rauius de Podiuin et alii quam plures. Datum 
per manus Jarosii capellani domine regine. 
Ex eodem Tischnowicensi codice Ms. 

CXLVIII. 

Premysl, Boemiae rex et marchio Morariae, eximit civifafem Breclaw 
CLundenburff) a teloneo ad decem confinuos annos. Dt. in Hodonin, 

1233. 

Premizl dei gracia Bohemorum rex et marchio Morauie. oranibus 
theloneariis per regnum nosfrum Bohemie et Morauie. constitutis notum 
et mandatum esse uolumus. quod nos ad instantem intercessionem karissime 
coniugis nostre Constancie. ciuibus ciuitatis ipsius que dicitur Brecizlaua. 
site in terminis Austrie hanc concessimus graciose libertatem. ut sint per 
continuos decem annos ab omni tributorum et vectigalium exactione liberi 
et exempti et telonea per terras prefatas libere transeant. quatinus sic 
ciuitatis sue meliorationem nos omnimoda liberalitate promouere sentiant. 
Datum in Hodonin anno gracie 31CCXXIII. 
Ex eodem Tischuovviccnsi codice Ms. 



151 

te =3 

CXLIX. 

Lmtrentius, episcopus Wratislariensis, monaslerio in Rybnjk decimas plu- 

rium pagorum in castellatura Tesjnensi conferf, aliasque confirmat. 

Act. Wratislaviae VIIL Kal. Junii, 1233. 

In iiomine sancte et indiuidue trinitatis. Nos Lauientius iniseiatione 
diuina Wratislauiensis episcopus notum facimus presentibus et futuris quod 
cum communi consensu capituli Wratislauiensis ad honorem dei et ad 
sustentationem sanctimonialium ecclesie s. Saiuatoris in Ribnik ad peti- 
tionem reuerendi princlpis et catbolici domini Casimiri iliustris ducis de 
Oppol. damus et concedimus ecclesie s. Saluatoiis in Ribnik decimas villa- 
rum iii castellatura de Tessin^ que sunt Bolesouo^ Vizla Aschrichino., 
Zamaischi Nageruici. Suenchiezi sub urbium Zasere Clechenuge^ Rado- 
uisque Punzo Beleuiezo. Ogrozona Nouoza in perpetuum habeiidas. In 
decimis etiam, que in noualibus desertorum eiusdem castellature succrescere 
poterunt, cum dicti capituli Wratislauiensis consensu predicte ecclesie 
s. Saluatoris in Ribnik damus et concedimus medietatem. In ambitu autem 
de Estaudi cum duabus villis adiacentibus Rachou W Lichan duas partes 
decimarum eidem ecclesie s. Saluatoris in Ribnik cum prefati capituli con- 
sensu damus et concedimus. Decimas vero quas predecessor noster pie 
memorie D. Z) roslaus quondam Wratislauiensis episcopus ecclesie s. Marie 
virginis in Ribnik in ipsius ecclesie consecratione contulit cum sepe dicti 
capituli Wratislauiensis assensUj eidem ecclesie conlirmamus. Decimas 
videlicet ipsius ville Ribnik, Smolna^ Zalese, Kneg-nici, quam ultimam villam 
recepit ecclesia de Ribnik ab ecclesia de sale in concambium pro villa 
Bolconis. Et ne in liberis decimis quas sepe dicte ecclesie s. Saluatoris 
in Ribnik quidani milites de voluntate propria contulerunt, ipsa ecclesia 
quoquo modo defraudari possit, ipsas eidem ecclesie cum supra notato 
assensu confirmare digniim ducimus, decimas videlicet Vincentii et Przibi- 
slai, Crisani, et Joannis Bassomi, et Alberti, Alexandri, et Zeteszonis, 
Vincentii et fratrum eius Suentossii et Michaielis, Eustachii, et Wisimiri, 
Witeslai, et Primislai, donationes siquidem ipsius g-s. Ducis prenominate 
ecclesie s. Saluatoris in Ribnik liberrime contulit. Huic vestre donationi 
ad memoriale sempiternum dignum duximus interserere, que sunt, ipsum 



152 

teriitoniim de Ribnik cum capella et omni iure et iurisdictione et libertate, 
et utilitate tara castrorura, quam et aliorum prouentuum que in presenti 
seu in futuro possunt aut poterunt in eodem territorio succrescere: villa 
de Breze, Sraolna, Knegnici, Wroblino, et Susela cum sua circuitione. 
Bresini, Scacouici, Cra\ arr, cuni suo arabitu, Rachouo et Liclian, cura plena 
libertate, Grudina, et teloniura de Sevor. llt erg-o hec nostra donatio et 
concessio a nostris successoribus inuiolabiliter obseruetur in posterura ipsa 
presentis pao;ino attestatione, et tam sigilli, nostri quara et supra positi 
capituli appensione roborando confirraaraus. Actiira in Wratislauia in choro 
s. Joannis anno ab incarnatione doraini M. CC XXIII. VIII. Kalendas 
lunii in presentia Victoris decani, et lanusii archidiaconi. Eoidii schola- 
stici, RadulfFi cantoris, Laurentii custodis, Radoslai archidiaconi Olomucensis, 
Sdizlai archidiaconi de Zauchost. Canonicorura Wratislauiensiura Othonis. 
Lupi, Alberti, vSdizIai, Procasii^ Franconis, Lanitini, Siraonis, Joannis 
Bog^uslai, et aliorura canonicorum Wratislauiensium, coraitis Radozlai, iudicis 
de Oppol, qui in hoc facto nuncius extitit ducis Casirairi, et in presentia 
multorura aliorura. Supra dictis addidlraus quod medietatera noualiura in 
castellatura de Tessin ecclesie s. Joannis in Wratislauia reseruaraus et 
tertiam partem decimarura in Cravarr, Rachov et Lichan, ecclesie vero 
s. Nicolai in Tessin pro cambio quarumdara deciraarura superius dictarum. 
He ultinie additlones facte sunt in Sraarschov eodera anno ^'I. kalendas 
coram predictis testibus, quadraginta ulnas mellis assig-naraus in Cozle. 

Hugo — Annales Praemonstrat. I. CCCCLXXXI. 



CL. 

Honorius papa III. componit causam super jurisdictione, decimis et 
restitutione privilegiorum ecclesiae inter Andreara, episcopura Pragensem, 
et Otakarum, reg-em Boeraorura, exortara, praestita regis cautioue et jura- 
mento. Dt. Signiae X. Kal. Julii (^nn. Vll). 1223. 

Originale in archivo capiluli Pragcnsis adservatur. 



lo3 



CLI. 



Robertus, episcopus Olomucensis^ confirmat monasterio Lucensi emtionem 
villae Mramoticcy decisa super eadem lite vertente. Actum in Znoym, 

1223. 

In Nomine Domlni. Amen. Ego Robertus dei ^racia Olomucensis 
Episcopus. Omnibus fidelibus in perpetuum. Notum facimus omnibus pre- 
sentibus et futuris. quod cum in presentia nostra apud Zenoim. presentibus 
etiam Castellanis et aliis multis probis viris. questio uerteretur super 
quadam emptione ville de Brawatiz cum suis appenditiis quam Abbas de 
Luca Florianus legitime ac sollerapniter fecit cum Wencezlao et Wlrico 
Zenoiraensibus. nos a predictis Castellanis qui nobis considebant quanto 
potuiraus artius et altius ex parte domini Reg^is. et nostra. cum vices ipsius 
Regis Otlacari tunc temporis gereremus. in salute ipsorum requisiuimus et 
eos monuiraus diligenter. vt cura ipsi uenditioni illi quam fecerat A"ence- 
zclaus ex parte sua. et Wlricus ex parte neptis sue et liberorura eius 
cum Abbate prefato. de villa supra dicta interi[uisseut. veritate de con- 
trouersia quam intcr sese ex ipsa venditione et eraptione habebant. publice 
et sententialiter declararent. Qvi pariter Adiurati icsponderunt a|)erte. 
quod prenorainatus Abbas Florianus leg-itima cniptione villam de Brawatiz 
cum suis pertinentiis ab ipsis Vencezclao scilicet et Wlrico emerat. et 
quod Wlricus partem pecunie scilicet duas Marcbas quas adhuc Abbas 
Wlrico de hac emptione debebat. in contradictione recipere deberet. Quas 
cum Abbas sibi in presentia nostra et oranium qui aderant persoluere 
uolens offerret. ipse prirao. secundo. ac tercio raonltus ad reciplendum. 
noluit eandem pccuniam rccipere. Vnde statim iudicatum cst a Castcllanis. 
quod eadera pecunia sic oblata et a nullo recepta deberet infiscari. hoc 
est in Caraerara Reo^is transire. Quod et factura est. Vt erg-o predictus 
Abbas sepedictara villam cura omnibus suis appenditiis. et ecclesia Lucensis 
emptam- sic legitime et obtentam in pace deinceps ualeat possidere. et 
quieta possessione ^audere nos presens scriptum cum sigilli nostri muni- 
mine. de hiis que audiuimus qX tractauiraus. sibi duximus concedendum. 
Imrao et insupcr notum fieri uolumus. quod inj)rcsentia doraini 3Iarchionis 
lladezlai bone memorie et eodem consentiente. hec uenditio et emptio 

20 



i 34 __ 

priuio sunt facte. siciit testaiitur liitere ipsius autentice. domino Abbati et 
ecclesie lucensi super hoc per eundera Marcliionem concesse. Actura est 
hoc sollempniter in Zenoim. Anno domini M.CCXXIII. presentibus multis 
testibus. quorum nomina sunt hec. Lucas prior lucensis. Helnricus Came- 
rarius hicensis. Nicolaus Caitellanus Lucensis. Magister Gregorius Cano- 
nicus Olomucensis. Ilesso et Ambrosius sacerdotes Capellani donnne Helwidis. 
Milites laici de Castro Zenoimensi. Eno;ramus Bur£;rauius. Sebodo. Pome- 
iiiiuis. Houorlz. Lupus. Eo;liardus. Hartlievus. Bolidantius. Rudg-erus. Ortuinus. 
TheodericHS villicus Brunnensis. Streicto vilUcus Zenoimensis. 

Ex originali ('jusdcni nionasterii sign. H. SJ. 



CLII. 

Honoriiis papa IIF. regcm Boemiac rogal et /lorfafnr, nt possessiones 

ijuasdam ecclesie Wratislariensis.^ in qnihus aurifodinae consistcbant, a ciarae 

memoriae marchione 3lorariae per violentiam detentas, eidem ecclesiae 

restifuat. Df. Latcrani 17. Kal. Februarii, 1224. 

Honoiius episcopus seruns seruorum dei. . . liiusiri reo;i Boemie 
salutera et apostolicatn benedictionem. Cura venerabili fratre iiostro . . 
Wratislauiensi e|)iscopo accepimus Intimante, quod dare memorie. . . 
Marchio Morauiensis possessiones quasdam, ecclesie sue, in quibus auri- 
fodine consistunt, per violentiam detinebat, unde iios 31archionem duximus 
rogandam, eundem monuimus et exhortati sumus in domiiio, ut possessiones 
ipsas cum perceptis ex iis fructibus ecclesie restitueret memorate, ita (juod 
omnipotentem dominum, quera male detinendo possessioiies easdeni ofTen- 
derat, ex ipsarum sibi valeret restitutione placare, ac nos deuolionein 
ipsius commendare possemus, dantes nihilominus venerabili fratri noslro . . 
Cracouiensi episcopo et dilectis iiliis . . abbati de Andreow, et J. schola- 
stico Luciocensi Cracouiensis et Gnesnensis diocesis nostris literis in maii- 
datis, ut si prefatus 3Iarchio, quod ipsum fueraraus hortati, non duceret 
ad imiilendum, ipsi cuiii ad resthuendas possessiones easdem per censuram 
ccclesiasticam appellatione remota co^ereiit iustitia mediante. Sed diclo 
Marchione ante decisionera negotii raemorati viam uniuerse cariiis iiioresso, 



155 

ecclesla pretaxata possessiones per eos leciipeiaie noii potuit antedictas. 
Cum igitur, sicut nostris est auribus intimatura, ail nianus tuas tam pos- 
sessiones iara tlicte, quani orania bona marchionis preCati deuenisse dicantur, 
Serenitatem tuam rogamus, monemus attentius et hortamur, quatenus pos- 
sessiones ipsas cura IVuctibus perceptis ex eis ob reuerentiam beati Petri 
et nostrara episcopo et ecclesie restituas supradictis, preces nostras taliter 
adraissurus, quod dictus eplscopus eas sibi et ecclesie sue fructuosas sentiat 
per efFectura, et iios excellentiam regiam propter hoc non iramerito com- 
raendare possiraus. Datura Laterani VI. Kalendas Februarii. Pontificatus 
iiostri anno octauo. 

E Regesto Honorii III. anni VIII. epist. 2^6. in tabulariis Vaticanis. 



CLIII. 

Olakarus, qui et Prcmysh re.v Boernorum, volem civifafem Opaviam 
umpliare^ eandem juribus ef possessionibus clofaL DL in Huljn., 1234. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Ottacarus, qui et Premisl, 
dei giacia Boemorura rcx. Continoit plerumque, donationes legitimas 
factaque horainura celebrata sollempniter imnuitari, nisi testiraonio proborum 
et sipllatis litteris roborentur; uiuit enira littera et actio littere comraendata. 
Notura itaque facimus vniuersis tam presentibus quam futuris, quod nos 
uolentes nostram ciuitatem, Oppauiam noraine, ampliare diuitiis et honore 
pariter et decore, ut et per hoc nostra atque nostre prolis et eius suc- 
cessorum utilitas aug^eatur, eiusdera ciuitatis habitatoribus tam modernis 
quain futuris quoddara ius et (piedara bona dedimus, tani nostia propria 
(piam commutata, et quedara etiam, que ad castrum nostrum, Gradec nomine, 
pertinebant, dedimus perpetuo pacifice possidenda, ut in presenti pagina 
seriatim et plenius continetur. Inprirais staluiraus, et ab omnibus uolumus 
inuiolabiliter obseruari, quod a fossato prefate ciuitatis infra unum railliare 
taberne nulle prorsus tiant, sed omnes penitus deponantur, exceptis illis, 
que sunt in dotibus ecclesiarum; et quod ciuis O^pauiensis in Lubschicz 
telonium non persoluat, et tunc etiara non soluat, cum unuira dncit in Po- 
loniain ad uendendum. Sua quoque bona, secundura quod ipse possidet, 

20* 



156 

diiiumotlo sibi placeat, siiie impediiuento aliquo ueiidat libere, cuicumque 
uelit. Pieteiea damus antedicte ciuitati nostram propriam uillam, nomine 
andrcoidc, cum omnibus suis attinentiis, et aliaai uillam Lutconis, nomine 
Ijuhomirici, cum suis omnibus attinentiis, quam commutauimus cum alia 
uilla, nomine Crauar. Item aliam uillam, que fuit filii Petri, cum suis 
omnibus attinentiis, que in vulgarl Zlauicowaives nominatur. Et ab liac 
parte aque, Hosnic nomine, ea bona, que ad nostrum castrum Gradec, 
uldelicet cum omnibus suis attinentiis pertinebant, scilicet Napsdicari et 
Urabul. Ad bec bona Prosimiri venatoiis, que commutauimus cum dimidia 
uilla, nomine Ijcchsdorff, concedimus et donamus sine impedimento aliquo 
in perpetuum pacifice possidenda. Ad huius itaque nostre donationis et 
confirmationis perpetuam memoriam et inuiolabile firmamentum presens pri- 
uileg-ium conscribi fecimus, et nostri atque filiorura nostrorum sigilli muni- 
mine roborari, statuentes, ne liceat cuiquam hominum, hoc tam sollempne 
nostrum factum immutare, uel ei ausu temerario contraire. Si quis autem 
iiostrorum nobilium attemptaueiit immutare, C marcas auri pro pena regali 
nostre camere componat. Huius rei testes sunt: Rupertus, episcopus 
Olomucensis. Arnofdus, prepositus Wissegradensis. Bawarus, camerarius 
Olomucensis. Zauisa et frater eius Stiborius. Henricus, filius Wittconis, 
et frater eius Witco. Bohuzlaus, filius Zlauconis. Coiata, filius Grabise. 
Witco, castellanus de Gradec. Stephanus de Medlow. Holach, castellanus 
Olomucensis. Zemislaus. Onso, et frater eius Victor. Woco, filius Borut. 
Zlatoslaus, subpincerna. Zwoyse, subdapifer, Petrus, filius Bohute, et frater 
eius Nicolaus. Zuezlaus, camerarius de Brumow. Datum in Hulin per 
manum Hermanni notarii. Anno incarnationis dominice Millesimo ducen- 
tesimo uigesimo quarto. Indictione XIII. 

E codice privilegioruni Opaviensium Ms. in museo ibidem. — Originale 
in curia Opaviae fru.slra quaesivi, licet consignatum inter originalia. — 
Excusum apud Tschoppe et Stenzel. 



157 

CLIV. 

Honorius papa III. confirmat monasterio Lucensi privilegium Roherti., 

episcopi Olomucensis, super jure patronatus et decimis. Dt. Laterani 

XIII. Kalendas Juniiy 1^S4. 

Jjlonoiius episcopus seruus seruoium dei. Dilectis filiis . . . abbati 
et conuentui Lucensi salutem et apostolicam benedictionem. Cura a nobis 
petitur quod iustum est et honestum tam uigor equitatis quam ordo exigit 
ratiojiis ut id per sollicitudinem ofTicIi nostri ad debitum perducatur elTectum. 
Sane tenor littcrarum venerabilis fratris nostri . . Olomucensis episcopi. 
litteris dilecti filii nostri G. sancti Theodori diaconi cardinalis tunc legati 
apostolice sedis insertus nobis exhibitus continebat. quod cum ex laicali 
concessione haberetis ius patroiiatus in quibusdam ecclesiis. nec non de 
Chatoui. de Diakouic. de Chobze. de Rokytinc. de Olexouiz. de Domamil. 
de Lodinnic et de Znoem Ecclesias sue diocesis quas cum decimis et 
aliis pertinentiis suis predecessorum suorum assensu mlnime requlsito 
receperatis de manibus laicorum. idem episcopus uoleus ut possideretis 
canonice quod contra statuta canonica uidebnmini hactenus possedisse. 
vobis predicta omnia confirmauit. et cardinalis predictus inspectis eiusdem 
episcopi litteris super hoc factis in quibus sigillum Olomucensis capituli 
dependebat. eidem facto robur sue confirmationis adiecit. Nos igitur iustis 
precibus uestris benignum impcrtientes assensum. quod super hoc ab ipso 
episcopo de capiluli sui consensu pie ac prouide factum est auctoritate 
apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli 
ergo omnino hominum liceat hanc pag^inam nostre confirmationis infring^ere 
uel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc atteraptare presumpserit 
indionationera oranipotentis dei et beatorum Petri et Pauli. apostolorum 
eius. se nouerit incursurura. Datura Laterani XIIL Kalendas lunii. Ponti- 
ficatus nostri anno octauo. 

Ex originali in arcliivo c. r. anlico Vindobonae. — Apographum in 
Ilegesto Honorii III. anni VIII. epist. 445. in tabulariis Vaticanis. 



158 



ChV. 



Otakarus, qui et Premysl, Boeuioruui rex, bullaiu Joannis paj^ae XIII. 
super praerog-ativa lionoris dignitate abbatis, et iuribus ac libertatibus 
monasterii Bfewnovvensis, vetustate temporis consumtam ad petitionem Dlubo- 
rajli abbatis approbat, renovat, et transcribi curat. „l)atum Praa^e per 
manum Benedicti, cancellarii curie nostre, pre|)ositi Lutbomericensis. Nono 
Kaiendas Au^usti incarnationis dominice anno 3ICCXX1III. regni nostri 
deo propitio XX. sexto. In presentia Wenceslai filu nostri senioris, ducis 
Pliznensis et Budesensis^ et afteriiis fiiii nosfri iunioris JVladistai seu et 
Henrici marchionis Morauie, qui in buius rei testimonium si£i;iila sua fece- 
runt apponi. Ad hoc etiam uocauimus et rogauimus venerabiles patres 
nostros, dominum Peieg"rinum episcopum Pragensem, et dominum Robertum 
episcopum Olomucensem, ut ipsi buius nostre renouationis essent testes, 
et eius uiolatores, si moniti nolient satisfacere, excommunicarent, et ex- 
communicatos denunciarent, et in liuius rei testimonium sig-iila sua appo- 
nerent, quod et l^ecerunt. Insuper iiii ut testes essent, afruerunt: Arnoidus 
Wlsseg-radensis prepositus. Budiuoy comes. Daiibor. Martinus. Bobuse. 
Jaros. Benes. Zlauelc. Groznata. Wsebor. Zauise. VitlvO. llenricus dapifer. 
Coiata subdapifer. Henricus fiiius Bobute. Olricus iilius Juricb. Zbramir 
iudex de Piyzen. Vlastlzlau iudex Churimensis. Bauvor. Mstidruh bur- 
grauius Prag^ensis, et alii quam plures." 

Ziegelbauer Historia Brewnow. pag. 215. 



CLVI. 

Honorius papa III. Nepomucensem et Ostrowensem abbates et praepositum 

Olomucensem ad eligendmn norum episcopum Pragensem consiiiarios 

providet. Dt. Laterani IV. Nonas Octobris, 1224. 

llonorius episcopus seruus seruorum dei. Diiectis fiiiis . . de Nepo- 
much Cisterciensis ordinis et . . de Ostrov abbatibus Pragensis diocesis 
et . . preposito Oiomucensi salutem et apostoiicam benedictionem. Atten- 
dentes niuitum expedire Pragensi ecciesie, ut bone memorie . . Pragensis 



159 

episcopus, qui usque ad raortem pro eius lil)ertate certauit, virum experte 
probitatis liabeat successorem, Pragensi capitulo in celebraiida electione 
pontificis vos, de quorum prouidentia o-erimus fiduciam specialem, con- 
siliarios duximus prouidendos, eisque per scripta nostra mandauimus, ut 
cum consilio vestro personam, que tanto cong-ruat oneri et honori, sibi 
eligant in episcopum et pastorem, ac eum cum aliquot ex electorlbus eius 
examinandum et confirmandum ad nostram cnrent presentiam destinare. 
Ideoque discretioni vestre presentlum auctoritate mandamus, quatenus ad 
ipsam ecclesiam accedentes, studeatis solum deum habere pre oculis, ut 
talis in eius ell«»;atur e|)lsco|)um, quod eura apostolica sedes debeat merito 
approbare. (Juod si non omnes his exeqnendis potueritis intcresse duo 
vestrum ea nihilominus exe<iuantur. Datum Laterani, IIII. nonas Octobris. 
Pontificatus nostri anno nono. 

E Regesto Ilunorii III. aniii IX. episl. 24. in tabulariis Vaticanis. 



CLAII. 

Honorius j^apa III. capltulo Pragensi ad eli^endum novum episcopum 
deputat consiliarios \e|)omucensem et Oslrovensem abbates et praepo.nfum 
Olonmcemem, jubetque, ut electum ad suam praesentiam examinandum et 
confirmandum destinent. I)t. Laterani IV. Nonas Octobris, 1224. 

Palacky"s Heise pag. 24. — e Regesto Ilonorii III. aoui IX. epist. 23. 



CLVIII. 

Otakarus, Bohemorum rex, dllectae sorori suae Ag^netl, sancti Georgii 
abbatissae, et monasterio ipsius concedit exemtionem ab exactione, quae 
vnlgari vocabulo Pogezda dicitur. „Actum anno dominice incarnationis 
MCX'XXI1II. V. Idus Octobris: pontificatus domini llonorii pape III. anno 
IX: reo^nante illustrissimo Romanorum imperatore et rege Sicilie Friderico 
anno IV. Iluius rei testes sunt /ilins noster Whidi.skms, marchio Morauie, 
Arnoldus decanus et Onso canonicus Pragensis, dominus Jaroz, dominus 



160 

Budiiioy, domimis Boiuta, dominus Vitko et Henricus fdii Aitkonis, Bohu/Ians 
camerarius noster, Hroznata subcamerarius. Actum publice apud Ztragow." 

Haminerschniidt Historia s. Georgii pag. S2. 

CLIX. 

Honorius papa III. archiepiscopum Moguntinum fpariter repre/iendif.^ quod 

Peregrinunif electum episcopum Pragensem, contra mandatum apostolicum 

consecrarerit. Di. Ijaterani XIII. Kal. Apritis, 1226. 

rlonorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . arclii- 
episcopo jVlag-untino salutem et apostolicam benedictionem. Nimis ^raue 
dispendium immineret ecclesiis, si prelatis decedentibus perirent quoque 
prosecutiones causarum inceptarum pro tuitione iuris et honoris ecclesia- 
stici ab eisdem. Attendentes siquidem illius zeli feruorem et illam raentis 
constantiam, quam bone memorie Andreas Pragensis episcopus habuit et 
exhibuit in prosecutione ecclesiastice libertatis, pro qua laboribus et pro~ 
prie persone abiectione contemptis usque ad ultimum vite diem indefesso 
animo decertauit, ac satag-entes ut talis substitueretur eidem, qui causam 
quam prosequi sic constanter inceperat pari vigore animi susciperet pro- 
sequendam, mandauimus Pragensi capitulo, ut cum consilio dilectorum 
filiorum . . de Nepomuc Cisterciensis ordinis et . . de Ostrov abbatum et 
. . prepositi Olomucensis, quos eis prouideramus consiliarios in hac parte, 
personam scientia, vita et fama preclaram tantoque congruentem oneri et 
honori, sibi elig^erent canonice in episcopum et pastorem, ac ne quid 
deesset necessarie prouidentie, illum quem in episcopum suum eIio*erent, 
cum aliquot ex electoribus eius ad nostram examinandum et confirmandum 
presentiam destinarent. Tibi quociue dedimus in mandatis, ut id equa- 
nimiter tolerares, cum nostre intentionis non esset deioo^are iuri tuo in 
aliquo vel honori, sed prouidere sicut status temporis exigebat, ut di^num 
haberet idem epi.scopus successorem. Ipsi vero antequam ad eos manda- 
tum apostolicum peruenisset, P. canonicum ipsius ecclosie in episcopum 
suum, sicut accepimus ele«;erunt, tuquc ipsorum electionem nondum recepto 
mandato apostolico conQrmasti. In quo quidem non es aliquomodo culpabilis, 



161 

dunimodo uniuersa que debent in electi persona et ipsa electione con- 
currant; quod non consueuisti satis diligenter attendere, sicut Paderburnensis 
ecclesie negotium manifestat. In eo autem es plane ac plene culpabilis 
et inexcusabilis prorsus, quod postquam predictum recepisti mandatum, ad 
consecrationem eius procedere presumpsisti, cum scire deberes maius tibi 
concessum non esse, ubi minus nobis reseruatura fuerat et tibi per con- 
sequens interdictum. Penam autem excessus huiusmodi suo loco et tempori 
reseruantes, per apostolica tibi scripta firmiter precipiendo mandamus, quatenus 
dictum P. in festo s. Michaelis proximo, quod sibi a te volumus terminum 
peremptorium assignari, ad nostram facias personaliter venire presentiam, 
eundem ad id, si necesse fuerit, per censuram ecclesiasticam appellatione 
postposita compellatis, omni alienationis ^enere eidem interim penitus inter- 
dicto. Preceptnm nostrum saltem in hoc ita sollicite impleturus, quod in 
te videatur aliqiia deuotionis et obedientie scintillula relucere. Datum 
Laterani XIII. Kalendas Aprilis. Pontificatus nostri anno nono. 

E Regesto Uouorii III. anni IX. epist. 246. in tabulariis Vaticanis. 



CLX. 

Henrirus, ^fagnae Trojae episcopns, consecrat rogatii abhatis LiUcensis 

ecclesiam in Kridlowice, eique decirnas sex rillarum adjacentmm assignat. 

Acta V. Kalendas Maji, 12^5. 

In nomine domini amen. Ego Henricus. dei gracia Magne Troie 
episcopus. Cum casu terram Morauie intrassemus. rog-ati a domino FIo- 
riano venerabili abbate Lucensis cenobii. annuente etiam reuerendo patre 
Roberto Olomucensis ecclesie episcopo. ecclesiam in Scrilouicz ut conse- 
craremns primo monuimus patronos. quid vel quantum nomine dotis eidem 
ecclesie vellent assignari qui in continenti nominauerunt decimas sex vil- 
iarum adiacentium quarum nomina sunt hec. Scrilowicz Borolicz Raclinitz 
Dersicrajowitz Bosicz Petrowitz. Ne autem aliquis 'scrupulus dubitationis 
super predictis oriatur. presentem paginam sigilli nostri munimine duximus 
roborandam. subiicientes plenissimo iure ante dictam ecclesiam cum oranibus 
pertinentiis suis Lucensi monasterio de libera voluntate et consensu patro- 

Sl 



noriini. Adiclentes etiain. ut quicunqiie supra dictam dotern ecclesie iu- 
fringere niteretur. irara Dei oranipotentis et beatorum apostolorum Petri 
et Pauli incurreret. et perpetae ihelieinie traderetur. Acta autem sunt 
hec anno dorainice incarnationis MCCXXV. Quinto Kalendas Maii. Testes 
autem' subscripti sunt hii. Yrarararaus quondam castellanus Zno) mensis. 
Detelez de Derben. Lutoldus de Lisinicz. Joannes de Marchia. Ortwinus 
de Znoym. Chrepecz de Lisinicz. Drugo Lutoldi. Ilnano de Derben. 
Petrus maff"ister scolarum de Znoym. Chazlavv tunc temporis sacerdos 
eiusdera ecclesie. Joannes plebanus de Schatow. Frater Gerardus de Luka. 
Frater Marcus. Frater Henricus et alii fratres quam plures de capitulo 
Lucensi. Item si necesse est adducere in testimonium huius donationis 
ecclesie maximam partem vicinie. ecclesia Lucensis inducere poterit. et cetera. 

E copia vidimata in archivo monasterii Lucensis. 

CLXI. 

Ofakarus, (jin et P?enit/.sl, Boemomm rex^ reslituit monasterio Gradicensi 

tabernam in Prerow sttb confirmatione filii siii Wladislai, marchionis 

Jloraviae. Actiim in Bruna, IS^d. 

Ottacarus, qui et Preraisl, dei gracia Boemorum rex. Notum facimus 
uniuersis tam presentibus quam futuris, quod, cum olim per predecessores 
nostros, bone meraorie principes Morauie, qui fuerunt fundatores claustri 
s. vStephani Oloraucensis diocesis, quod claustrura in- Gradist uulg-ariter 
nominatur, quedam tabeina in Prerow ad usum et coramodum eiusdem 
claustri fuerit instituta, et postmodum per prauos et cupidos homlnes de- 
perdita penitus et destructa; nos nolentes prefati claustri utilitatem dimi- 
nuere, aut in aliquo defraudare, cuius bona cupimus et uoluinus potius 
aug^raentari: ad preces et iiistantiara dilecti nobis Petri, uenerabilis abbatis 
claustri antedicti, in iam dicto loco siue foro Prerow^ tabernam pro remedio 
nostre anime et successorum nostrorum, eidem Petro, uenerabili abbati de 
Gradist, et fratiibus ibidem deo faraulantibus, restituimus et donamus per- 
petuo incoinrautabiliter ot pacifice possidendam. Ad huius restitutionis et 
donationis prefate taberne in Prerow supradicto abbati Pctro et fratribus 



163 

in Gradlst perpetiiam memoriam et inulolabile firmamenUim hoc presens 
scriptum priuileoium confecimus, et sig^illi nostrl robore communiuimus. 
Si quis uero lioc nostrum solemne factum imposterum forte attemptauerit 
immutare, in(l!<i;nationem et maledictionem omnij)otentis dei incurrat, et 
perpetuis ignibus deputetur cum Satban cruciandus. Testes huius rei 
sunt: Coyata. Leo. Stephanus de Medlow. Ileinicus, camerarius Olomu- 
censis. llolac purg-rauius. Aeliz. Sulizlaus. Zemislaus. Slauata, et alii quam 
plures. Actum in Bruna. Anno dominice incarnationis 3Iillesimo ducen- 
tesimo uio;esimo quinto. Nos etiam ^Miidizlaus, marchio Morauie^ dona- 
tionem patris nostri consensu et sig^illi nostri appositione coniirmamus, 
mediante mag-istro Zdislao, et presentibus supra nominatis testibus, et 
aliis multis. 

Ex Aniialiliii.s 31.s.s. nionaslerii Gradicensi s in rcnislr. c. r. (jiibcrnii. 



CLXII. 

JJladislaus, marchio Moraviae, conferf moniitHlnts ad s. Pelriim Olomucii 
rillam Moslkowice ciim e.vem(ione humimttn ejnsdem. 1)1. in Kralice 

W Idus Maji, i'i'io. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue a nitatis. Cum principalem 
deceat honestatem, iustis deo seruiencium precibus accomodaie |)ium beni- 
^nitatis auditum, et eis maxime profectibus intendere, qui utilitati ecclesiarum 
ac paci expediant et libertati simul eciam animarum saluti. Nouerint tam 
presentes quam futuri quod nos Wladizlaus diuina gracia Mmchio MorauiCj 
participes esse cupientes oracionum deo famulancium, dominabus deo dicatis 
uir«;inibus in Olomucz ad ecclesiam apostolorum sanctorum Petri et Pauli 
in sancta professione commorantibus in villa iure hereditario collata eis 
Mostcowicz nuncupata, et a serenissimo reg^e Boemorum patre nostro con- 
firmata, in remissionem peccatorum, ac retribucionem eternorum premiorum, 
eam quam ville episcopatus obtinent libertatem habendam in perpetuum 
concedimus. Huic nostre concessionis dono hanc gracie nostre beniuolenciam 
attribuentes, ut libera sit iamdicta villa ab omni inquietacione camerariorum 
terre, et omnibus molestiis, ab omni infestacione olficialium quorumlibet et 

81* 



164 

granaraine iiidebito, a castrorum edificacione et fossati, ab omnlura bene- 
ficorum violencia et ty rannido, ab oranium uectio;alium inpedimento, ab 
omnibus indebite seruitutis honeribus, ab orani eciam censu principura et 
tributorura quoruralibet iniuria. ,Si auteni furem deprehendi contigerit in 
eadem villa, statuimus ipsum furem tradi in custodiara curie principis, bona 
autem furis inteo-ra maneant domino ville ad succursum inopie dominarum, 
vt inde pro arbitrii sui disponant libera voluntate. Si vero aliquod ibi 
furtura inueniatur, uel horaicidiura perpetratum fuerit, inhiberaus oranimodis 
grauaraen a castro in villa fieri, et predara violentam que alias solet exer- 
ceri penitus interdicimus, sed orania maneant inconcussa dominabus, in 
laudibus dei nocte ac die vio;ilantibus. Vt autera lioc nostri priuilegii 
statutum robur habeat firraaraenti, et iiuiiolabiliter inperpetuum custodiatur 
illibatum, sigilli nostri appensione scriptnra presens et testium subscripcione 
firmari precepimus. Huius facti nostri testes sunt hii. Henricus camerarius 
Oloraucensis. Golach castellaiuis Olomucensis. Welys iudex Oloraucensis. 
Semizlaus. Onso. Zulizlaus dapifer. Prothyuen iudex. Brechyzlaus. Andreas, 
Ag;azo. Wilchek. Rudolphus lilius Zauisse. Datura in Cralicz. V. Idus 
Maii. Anno dominice incarnacionis Millesimo CC. XXV. Indiccione XHI. 

Ex originali in arcliivo capituli OloDHiccn.sis. — Iteni acle.st in confirnia- 
tione Wenceslai reiiis ab anno ISiSB. ibidem. 



CLXHI. 

Monasterium Trehiceme permutcit possessionem suam Oslowan cum Heilwide, 

nobili matrona de Znoym, pro praedio ejusdem Horka. Acta in Trebjc 

XVI. Kalendas Junii, 1225. 

In Noraine Doraini. Araen. Ego Lucas dei misericordia abbas Trebe- 
censis. toturaque ca|)ltulum meura Trebecense. omnibus Christi fidelibus tam 
futuris quam presentibus in perpetuum. Preciosus memorie thesaurus est 
scriptura que rerura seriem gestarum incomrautabiti loquitur ueritate et 
opponit obstaculum emero;entibus calumpniis in conuulsura facile quidera 
conditiones plurirae et facta moitaliura pluriraa uacillarent nisi ea scripture 
tidelis testimonium roboraret. Eapropter subscriptione presentis pagine 



i65 

nouerint uniiiersi qiiod nobilis mulier ac relig^iosa matrona Heihnidls vide- 
Ilcet de Znoym pio zelo sue salutis ac muitorum diuinitus accensa cum 
claustrum monialium ordinis Cysterciensis fundare disponeret. nec locum 
ad hoc aptuiu inueniret. ipsa tandem domino deo disponente intra posses- 
siones claustri nostri Trebecensis ang^ulum quendam Ozlawan nomine nobis 
quidem ad modicum urdem sed ad edificandum claustrum mente preconceptura 
reperit competentem. Aerum quia rem alienam non licuit sine iusto titulo 
nec decuit occupari. eadem matrona deo deuota petiit a nobis predictum 
locum per concambium commutari. Nos Igitur ipsius pie uoluntati ac desi- 
derio laudabili unanimiter inclinati. nec non domini Coinadi viri reueren- 
tLssimi tytuli sancte Rvffine cardinalis. Portuensis e[)iscopi apostolice sedis 
ad partes nostras tunc leg^ati. simulque vencrabilis patiis nostri Rvberti 
Olomvncensis episcopi consiliis et exhortacionibus inuitati. ad supradicti 
predii de Ozlawan pro alio predio de Horka permutationom accessimus 
competentem Ita tamen (piod a prefatis patribus ad conseruandam utriusque 
partis indempnitatem. de communi assensu nostro et ipsius domine Heilwigis 
dati sunt nobis estima(oros iideles viri nobilcs scilicot vir Leo. Woyzlaus. 
Howoritsch. Theodoricus procurator domini Re<;'is in Znoym. qui boiia Hde 
iurauerunt se in utriusque predii estiniacione fidoliter processuros. Oui 
diligenter circumeuntes et sollerter considerantes predivm de llorka cum 
silua et campis. et cum villis duabus aliis. videlicet Hardebiz-. et Coso- 
chowiz cum quatuor terris. et ex altera predium de Ozlawan et sua 
appendentia. inuenerunt. et in animas suas asseuerauerunt. quod predivm 
predio in suo precio equaliter responderet. vnde sicut compromissum inter 
nos fuerat et consensum coram domino Cardinali. et coram domino episcopo. 
mutuam ])ermutationem predictorum prediorum acceptauimus libenter ac 
spontanee. tum propterea quia nichil vidimus in hoc nostre ecclesie depe- 
rire. tum quia ex debito nostri ordinis ad tam sanctum propositura fundandi 
claustri voluimus sicut debuiraus cooperari laudabiliter et coadiuuare. Illud 
quoque huic pagine cautum duximus adnotandum quod predicta nobilis 
raatrona ut indcmpnitati nostre ecclesie Trebecensis in hac permutatione 
caueret inposterum hoc effecit ut nobilis vir Hartlebus nepos eius siquid 
ivris habebat in predictis prediis de Horka in manus supradicti Cardinalis 
et domini episcopi Olomucensis pro se et pro suis successoribus heredibus 



JGG 

reslg;nauit. Oiila igitnv de comuni assensu nostro et capituli nostri nec- 
non auctoritate doniini Cardinalis supradicti. et nostri dyocesani Oloniu- 
censis episcopi. pie et coinmendabiliter hoc dinoscitur esse factum presenti 
nostro scripto sollenipni et sigilli communis nostri et ecclesie nostre appo- 
sitione hoc roboramus. et permutationem supradictam rationabiliter factam 
modis omnibus communiter approbamus. et ne per aliquem successorum 
nostrorum infrin^atur quantum possumus inhibemus. sed claustrum de 
Ozlawan predium idem in quo situm est perpetuo iure in pace possideat. 
et ecclesia Trebecensis econuerso predivm de Horka cum supradictis 
appenditiis suis pacifice deinceps habeat et quiete. presertim cum predictorum 
patrum auctoritate et nobis presentibus et consentientibus sub intermina- 
tione anathematis ne quis diflldentie filius hoc unquam audeat infring;ere 
sit sollempniter interdictum. Acta sunt hec in Trebetsch Anno dominice 
Incarnationis millesimo CCXXV. Indictione XII. Mense ivnio sub testimonio 
et confirmatione predictorum patrum venerabilivm. et aliorum multorum tara 
clericorum quam laicorum qui presentes affuerunt De capitulo maioris 
ecclesie nostre Olomucensis. Esau archidiaconus Prerowensis. Mag^ister 
Greg^orius. et Heinricus canonici Olomucenses. Sifridus orphanus archi- 
diaconus Pataviensis. Mag;ister Bernhardus prepositus Vrisacensis. 3Iag;ister 
Salomon canonicus Erbipolensis. De capitulo autem nostro TrebecensK 
Arnoldus prepositus de Luha sancti Benedicti. 

Ex originali ejusdem monasterii in registratura c. r. Gubernii. 

CLXIV. 

Premysl, rex Boemorum, rafihabet commuUdionem bonorum Oslowan et 

Horka, ef monasferinm norum Osfotranense, momalium orifinis Cisferciensis, 

libertafibus ornat. Data Pragae VI. Kalendas Julii, i226. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Ego Premizl tercius 
rex Boemie. Domui sancte 3Iarie in Ozlouan^ et omnibus personis reli- 
giosis ibi Deo seruientibus in perpetuum. Cura re<i^ie conneniat serenitati 
omnium sub potestate eius doo^oncium uUlitati ot tranquillitati prouidere, 
in eo tamen ei uberior augTtur g-Ioria, si eorum qui l)ei obsequiis spccialius 



167 

mancipantur, commodls consulat, et prouideat libertati. Nouerint itaque 
tam presentes quam futuri. Qnod domum illam quam nobilis matrona domina 
Heilwidis de Znoym in Ozlauan fundauit, sub nostra protectione recepiiuus. 
iiostre defensionis speciali benelicio benignius fouendam et tuendam. Per- 
rautationem illam ratam liabentes, quam prefata matrona secundum estjma- 
tionem nobiliuni virorum Leonis. Woyzlai, Iloworis, Tlieodorici procuratoris 
nostri cum venerabili abbate Luca Trebecensi ex consensu capituli sui 
duxit liabendam. videlicet de Horka et de Ozlawan. Quod Ilorka erat 
predium domine Ileihvidis, et Ozlawan predium monasterii Trebecensis. 
In quo llorka cum nobilis vir Hartlebus nepos j)redicte matrone illud ius, 
quod si in eodem predio liabere credebat, resi<!;nauerit iii manus reuoren- 
dissimi viri Conradi Portuensis et sancte Ruline episcoi)i apostolice sedis 
leo^ati, qui tunc temporis plenissime le«;ationis olTicio in re^no nostro fun- 
gebatur. Villas quoque Jlartinicz et Pribislawicz cum duodecim vineis 
in diuersis locis sitis, quas illa in^enua matrona eidem domui contulit, 
ipsi condrmamus, easdem possessiones cum ipsa villa de Ozlawan liberas 
esse decernentes ab omnibus exactionibus tisci, et ab omni iure ad reg-ie 
maiestatis utilitatem vel hereduin nostroruin spectante, ita ut illa domus 
eisdem gaudeat priuilegiis quibus letatur doiuus AVeligradensis Cisterciensis 
ordinis, quam inclite memorie frater noster AV^IadizIaus quondam marcliio 
Moiauie fundauit et magnis possessionibus ampliauit, noue relig^ionis saiicti- 
monialiuiu venustati et honestati, que antea in terra nostra non apparuit 
cong*audentes, ct approbande petitioni prenominati legati pro libertate 
domus prefate et securitate nostri consensus auctoritatem adhibentes. Ut 
autem hec nostre serenitatis pagina perpetuo robore firmetur, eam nostre 
sublimitatis sigillo feciiuus communiri. Omnibus illis, qui libertates domus 
illius aut iura eidem domui a nobis concessa violauerint, penam decem 
marcaium auri inllig-entes. Iluius rei testes sunt. Venerabilis Conradus 
Portuensis et sancte Rufine e|)iscopus tunc apostolice sedis legatus. Pere- 
grinus venerabilis episcopus Pragensis. Venerabilis Robertus Olomucensis 
episcopus. Petrus abbas Stiagouiensis. Walterus abbas de Lutomisl. Or- 
phanus archidiaconus et prepositus. Beriiardus prepositus Frisacensis. 
Arnoldus prcpositus Wilegradensis. et alii quam plures (am laice quam 
ecclesiastice persone. Cancellarius domini regis Benedictus. Marquurdus 



168 

fiater Beiies. Eng-elscalcus notariiis reg-is. Jeros. Data per maniim domini 
Hermanni notarii nostri anno ab incariiatione domini millesimo ducentesimo 
vicesimo quinto in ciuitate Prag^a VI. Kalendas Julii. 

E Monastico Moraviae Ms. in arclilvo Rayhradensi. 

CLXV. 

Coniadus, aposfollcae sedls legatus, confirmat commutationem bonorum 

Oslowan et Horka, nec non possessiones novi monasterii OslouHinensis ab 

Heilwide fundatrice^ et libertates ab Otakaro rege concessas. Data Pragae 

VI. Kalendas Julii, V^2^. 

lyonradus, miseracione diuina Portuensis et S. Rurtine Episcopus, 
apostolice sedis leo^atus. Domui S. Marie in Ozlavan et religiosis ibi 
seruientibus in perpetuum. Consueuit sagax venerande antiquitatis sollertia 
temporum suorum acta, que voluit habere robur et firmitatem, scriptis 
diligencius commendare, ne successorum suorum inuida malicia ea, que rite 
et recte g-esta fu^re, posset inmutare. Quapropter precedencium pruden- 
ciam et prudentum cautolam volentes imitari, tam presentis etatis quam 
future posteritatis memorie volumus esse firmiter inscriptum, et num(]uam 
obliterandum, quod quedam nobilis matrona, doinina Heiliridis de Znoym, 
fecit quandam permutacionem cum venerabili abbate Ltica Trebecensi ex 
consensu capituli sui de quodam predio in Ozlavan, quod erat predium 
abbatis Trebecensis, cum quodam predio, quod vocatur Horka, quod fuit 
predium domine prefate, nobis estiraatores utriusque predii dantibus ex 
parcium consensu, qui bona fide iurauerunt, se legitime ac fideliter in 
vtriusque predii estimacione procedere, quod et fecerunt. Visuin est erg^a 
estimatoribus, quod prediura predio in suo precio equaliter responderet, 
nec vna pars vel alia aliquid sibi inuicera adderent. Oiiara permutacionem, 
sicut a nobilibus viris Leone, Woyzlao, Howoris, Teodorico, procuratore 
regis in Znoym, electis estimatoribus, ratam habemus et confirmamus. 
Sic vtrique parti prouidentes, vt vtraque ecclesia tam de Ozlauan quam 
Trebecensis seruetur ind(>mpnis et illesa. ()uia vero nepos predicte matroney 
aobilis vir, nomine Hartlebus, videbatur, sicut ipse dicebat, ahquid iurls. 



i69 

in illo predio sibi usurpare, illud, quod iuris habere videbatur, in manus 
nostras et venerabilis fratris nostri, Olomucensis episcopi nomlne Roberti, 
resignauit. Ideoque in hoc prouidimus Trebecensi ecclesie, ne a predicto 
Hartlebo vel eius heredibus ipsa posset in posterum s^rauari, et ecclesia 
illius possessionis quieta g-auderet libertate. Villam itaque de Ozlauan 
cum determinatis eius appendiciis ab estimatoribus prenominatis, et alias 
duas villas, videlicet JMartinvz et Pribizfauiz domui s. 3[arie in Ozlauan 
possidendam roboramus. Quia vero illustris rex Boemie, Premizl nomine, 
ad piissimam peticionem nostram ex consueta sua liberalitate quasdam illi 
ecclesie concessit libertates, scilicet ut ville prescripte ab omnibus ex- 
actionibus lisci et ab omni iure, ad regie maiestatis utilitatem spectante, 
absoluerentur, et ea commoditate et libertate gauderent, qua gaudet ecclesia 
Welig^radensis in priuilegio, a vegia, serenitate sibi concesso, nos casdem 
sepedicte ecclesie contirmamus. Vineas eciam duodecim, in diuersis locis 
sitas, quas ipsa matrona contulit eidem ecclesie, easdem volumus pacifice 
et quiete possidere. Et hec omnia, que illa ingenua matrona eidem domui 
contulit, sub protectione ecclesie Romane et nostra recipimus. Et venera- 
bili Roberto, episcopo Olomucensi, et eius successoribus ipsam ecclesiara 
raanutenere et defendere commisimus, sicUt eciam iure facere tenetur. 
Ut autem hec omnia rata maneant et inconcussa, presentera pa^inani nostro 
si«filIo fecimus communiri. Si quis autem de abbatibus Trebecensis ecclesie 
vel alius ea, que a nobis leofitime confirmata sunt, immutare temptauerit 
vel in irritum reuocare, iram dei et beatorum apostolorum Petri et Pauli 
et oranium sanctorum se nouerit incursurum. Et nos auctoritate, qua 
fun^imur, quicunque hoc salutare statutum scienter violauerit, nisi tercio 
comraonitus humiliter resipiscat, eum pena anatheraatis innodatura annun- 
ciaraus. Data Vvage Anno MCCXXV. VI. Kalendas Julii. In huius 
autera nostre confirraacionis testlraoniura precepiraus Pragensi et Oloraucensi 
episcopis, ut sigilla sua apponerent. 

E libro apographoruiu in archlvo ecclesiae s. Jacobi Brunae Ms. 



22 



170 



CLX^*L 



Heilridis, Hlustris matrona, concamhit quasdam possessiones cum mona- 
sterio in Luh. Acta in Prawlow, i22o. 

lii noniine domini. amen. Omnibtis Christi fidelibus presentes litteras 
leg"entibns uel in futurum inspecturis notum sit. (jualiter eg"o Heiluidis 
illustris matrorui de consensu illustris domini Wladizluy marchionis JMorauie 
permutationem quandam feci siue concambium cum A. preposito de Luha 
sancti Benedicti et conuenlu eiusdem assentiente L. abbate de Trebech 
in hac forma. prefatus prepositus tradidit nobis ({uatuor mansos in Ozlanan 
cum uineis iuxta Yuancici pro terra arabili iuxta Manizi et uinea in 
Bozonoh. que a prefato doiuino marchione parata emi pecunia. Item dedi 
prefato preposito LX marcas adecpiantes pretii valorem iuxta proborum 
estimationem uirorum. Acta sunt hec in Praueloue corara Luca abbate 
de Trebech. Esau archldiacono Prerouensi. Zdizlao prej)osito de Brunna. 
Salomon canonico. Prozlmir prefecto. Woyzlao. Theodorico Grutouic. 
Mislibor et Ilartleb de Mirozlau. Lupo. Ranozir et aliis fide dig-nis aiuio 
incarnationis doniinice inillesimo CC XXV. data per manus Friderici 
capellani domine lleihidis, 

Ex oriyiuali uiouastcrii Oslowanensls. 

CLXVII. 

Compositio litis inter monasterium Lucense, et Adam sacerdotem ratione 

ecclesiarum s. Nicolai et s. Michaelis novae civitatis Znoymae. Acta in 

monasterio Lucensi in vigilia s. Jacobi^ 1226. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Amen. F. de Jenis et B. 
de Altenburg', per Dei misericordiam abbate.s, et B. plebanus de Hardeck, 
ab apostolica sede iudices deleg-ati super causa, que vertebatur inter 
abbatem de Luca et Adam, sacerdotem de Znoyra, super iniuriis, quas 
idcm sacerdos abbati super parocliiali ecclesia s. Nicolai in Znoym inferre 
presumpsit. Cum nos itaquc eundem Adam, multoties a nobis citatura, 
propter contumaciam excomraunicassemus, et in eadera excoraraunicatione 



per annum stetisset; nos ad coniiincendam ipsius malitiam ad monasterium 
Luca accessiraus, et predictum sacerdotem prestita caucione iuratoria nec 
non fideiussoria absoluimus. Dedit quippe fideiussorem domiiuuu Wiber- 
tum, pre[)ositum s. Ypollti, scribam reo^is, et personaliter iurauit, quod 
deinceps in parochiali iure, in sepuKuris et decimis ecclesiam s. Nicolai 
non grauaret. Ad petitionem quoque nostram et domini Wiberti, qui ex 
parte regls venerat, ut concordiam iuter eos procuraret, abbas de Luka 
expensas iudiciales, que in litem facte erant, et alia demum g^rauissima, 
que pridem Adam monasterio iutulerat, sepeliendo mortuos excommunicatos, 
et indilTerenter conuocaudo et recipiendo plcbem s. Nicolai ad ecclesiastica 
sacramenta, remisit renuuciando accusacioui iniuriarum. Concessit etiam 
abbas ecclesie s. Michaelis- baptismum et sepulturam in vico Bala, et in 
quibusdaui curiis inlVa ambitum fossati, et in proximo ecclesie s. Michaelis 
adiacentibus, quas nominatim exprimere ad cautelam decreuimus. Curia 
Arnoldi |)arui et Radozlae giozze. Cuiia, qiie fuerat Letkonls. Curia 
Wilhami pellificis. Curia Wernerii pellificis, et curie hominum ipsius; adde, 
quas possidet nomine dotis; deinde a curia ade curia Henelen, curia 
Hostic, curia Olzic, curia Persic, curia Ziawo, curia Bolius, curia Arnoldi, 
curia Alberti, curia Salmanni, curia Rudevvin, curia Letkonis vidue, curia 
Martini, demum curia Pcregriiii, curia Zalasch, curia Petri Wilizel cum 
vico, qui quondam dicebatur vicus vngarorum, qui protenditur vsque ad 
portam orientalem^ que ducit ad Zuchoheidel, in quo quam plures curie 
continentur, ita tamen, qu^od de bala et de oranibus supra dictis curiis et 
domibus, vineis, ortis, frugibus, denariis et omnibus satis decimas ecclesia 
s. Nicolai perci|)iat, et plebs de supra dictis omnibus curiis ad ecclesiam 
parochialem s. Nlcolai in raaximis festiuitatibus, scilicet natalis domini, 
pascha, pentecosten et oranium Sanctorum conueniat. Auctoritate i^itur 
apostolica predicta omnia firmiter statuimus obseruari, firmiter prohibentes, 
ne presbyter deinceps, qui in ecclesia s. ^[ichaelis pro terapore ministra- 
uerit, nullum de castro vel ciuitate Znoym, iis exceptis, que supra enu- 
merata sunt, ad ecclesiam audeat recipere sacramenta. Quicunque autem 
huius ordinacionis temerarius transo;ressor extiterit, indignacionem Dei et 
beatorura apostolorura Petri et Pauli et omnium sanctorura incurrat, et aucto- 
ritate nobis iniuncta a sede apostolica sit excommunicatus, donec resipiscat 

22* 



172 

et emendet, vt discat saplens esse in pena, qui stultus fuit in culpa. Et vt 
hec rata maneant et perpetua, sigilloium nostiorum impressione communi- 
uimus. Acta sunt liec anno ab incarnacione domini Millesimo ducentesimo 
vigesimo VI. in monasterio Luca, in vigilia s. Jacobi, anno pontificatus 
domini Honorii XI. 

E vidimatione ab anno 1410. ejusdem monasterii. 



CLXVIII. 

Ofakarus, qui et Premysl, Boemorum rex, confert monastcrio Lucensi 

pro fundo ^^Culchow'\ quem norae civitati Znoym construendae addidit, 

ecclesiam in Prosmerice, agros in Zadowan et decimas rinearum juxta 

Znoym. Actum in Znoym Xfll. Kal. Octohris, i226. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ottacarus qui et Premizl 
dei g;racia boemorum rex. Ne id quod a nobis pie disponitur atque 
racionabilitor ordinatur. et maxime circa loca relig-iosa. dominoque famu- 
lancia humiliter "et deuote. j^ossit per quemquam hominum procossu (cmporis 
immutari. sed perpetuo stabile permaneat atque nrmum. Notum facimus 
uniuersis tam presentibus quam futuris. quod cum nos uellemus ante Znoym 
ciuitatem consfruere. in ipsamque homines conuocare. et quia nostia pro- 
pria aj-ea ibidem sita ad ipsam construondam nobis non erat sulficiens. 
fundum quendam culchov nomine cum omnibiis suis attinenciis. ag-ris vide- 
licet atque teloneo quod ibidem percipiebatur ad cenobium lucense perti- 
nentem. excepto solo quodam vico circa eccleslam sancti nicolaj slto 
Vgezdcz nomine dicto qui speciallter eiusdem ecclesie dos semper exstitit 
cum curiis magistri Petri. Heinrici sagittarii. Vlrici sa^ittarii. et aliis eidem 
Ecclesie prope adiacentibus. predicte ciultati et suis habitatoribus addidimus. 
Prefato Lucensi cenobio loco iam dicti fundi et omnium suorum attinencium 
ecclosiam in jnozimeriz cum sua dote atque iure patronatus in perpetuum 
contulimus et donauimus pacifice possidendam. Insuper eidem cenobio 
addidimus ngvos ad nostrum aratrum et ad nostros rusticos in Zadoican 
id est pomoriis. pertinentes. Hoc etiam statuimus. quod cum j^lantate 
uinee in agris quos prenotate ciuitati nostre addidimus cum Lucensi 



173 

abbate commutantes ex ipsis decimas percipiat idem abbas integre vtrisque 
plene. Postmodum autem abbas cenobii prenotati nomine Florianus ad 
nostram presenciara accedendo nobis ITumiliter supplicauit. ut eandera 
nostrara donacionera et ut uerum fateamur commutacionem ratam babentes 
atque Hrmissima auctoritate reg-ia confirmaremus. Nos vero ipsius precibus 
inclinati. et quia eciara boc factura pium est et honestura. eandera nostraro 
donacionem et commutacionem ratam babentes et firraam auctoritate reo;ia 
confirmaraus. ipsam non personalera. set vniuersitatis siue ecclesie intelligi 
volentes. atque decernentes ne boc tam sollempne. pium ac honestum 
factum liceat imposterura cuiquara borainura irarautare. set perpetuo firmum 
et stabile perseueret. Ad buius itaque nostre donacionis et commutacionis 
perpetuam memoriara et inuiolabile firmaraentum presens priuilegium con- 
scribi fecimus. et sio;illi nostri robore comrauniri. Noraina avtem testium 
sunt hec. Uobertus Olomucensis episcopus. Zvezt abbas trebecensis. Her- 
mannus prepositus Lutomericensis. Otto castellanus de donin. Wrs Castel- 
lanus in znoim. Pomnen. Ifartlibus. Bobusa. Wilhamus pincerna cum 
fratribus. Howorish. Ileinricus Pribraraj. Branizlaus. Paulus iudex. Lutobor 
cuin fratribus. Lupus. \'lricus saofittarius. Tbeodericus de' A^etov. Ztona- 
rius caraerarius. Bohuzlaus castellanus de Wranov. Woco et Andreas 
filii Benes de Benessow. Oztoy cura fratre. Theodericus villicus. Wibertus 
prepositus sancti ypolitj, 3Iagister Zdizlaus. 3Iagister Stephanus. Sdezlaus. 
Lambertus. 3Iattheus. Actura in znoira ainio incarnacionis dorainice Mille- 
sirao CC. XXVL Indictione XIIII. XIII. Kalendas Octobris. 

E.v origiiiali cum sigillo illaeso monasterii Lucensis; siga. H. 4. 



CLXIX. 

Olakarus, (jul el Premysl, Boemiae re.r, funduturus ecclesiam in Korjm 

statuil, uf sif (ilia ecclesiae s. Pefri Brunae, et dicimae ibidem ad hanc 

pertineant. Actum Brunae.^ 12S6. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Amen. Othacarus, qui et 
Preraisl, dei gratia Bohemorum rex, uniuersis in Christo fidelibus tam pre- 
sentibus, quam futuris. Ut ea, que a nobis prouide et sollempniter dispo- 



i74 

nuntur, non possint a quoquam lioiiiinum processu temporis immutari, sed 
perpetuo stabilia permaneant atque firma: Notum facimus in perpetuum, 
quod cum ecclesia sancti Pefri*m Bruna ius decimarum in villa, Corim 
nomine, habuerit tempore ab antiquo, licet nostre sit intentionis et pro- 
positi fundare ibidem ecclesiam, et dotare, nolumus tamen, quod eadem 
Brunensis ecclesia priuetur iure suo: imo volumus et statuimus, ab omnibus 
successoribus nostris inuiolabiliter et firmiter obseruari, ut prefata Cori- 
mensis ecclesia sit filia ecclesie sancti Petri in Bruna, ita quod prepositus 
ecclesie sancti Petri de ipsa Corimensi ecclesia, et de omni suo iure tam 
decimarum, quam alio secundum suum bene|)Iacitum, quidquid uelit, ordinet 
et disponat. Ad liuius autem statuti nostri perpetuara memoriam et in- 
uiolabile firmamentum, presens priuilegium consciibi fecimus et sigilli nostri 
munimine roborari. Huius autem rei testes sunt hii: Hermannus prepositus 
Luthomericensis. Ratiborius de Strachotiz. Stephanus de 31edla\v. dominus 
Leo de Klobuk. Thaz castellanus Brunensis cum fratribus. Prepositus 
Arnoldus de Luh. Cirh subdapifer. Milich subpincerna. Andreas marchalcus. 
Vocco subcamerarius. Spitata. Glupen. Vecen. Ivvan capellanus domini 
reg^is. Martiiuis plebanus de Dacziz. Hermainius '«'3 plebanus in Pribi- 
zlawiz. Victor plebanus de Nouaciuitate. Johannes. Zdeslaus. Simon. ca- 
pellani domine regine aliique quam plurimi. Actum in Bruna, anno dominice 
incarnationis millesimo duceutesimo vigesimo sexto ; indictione quarta decima. 



•) Hieronymus alia in copia Kcrililtur. 

E (luobus apographis simplicibus. — Excusum apud Fasseau Collect. 
Synod. III. «4. 



CLXX. 

OtakaruSy qui et Premysl, Boemorum rex^ monasterio lAtomysIensi cuJpam, 
quae in vulgari hlawa dicilur, indulgel. Acfa 1S^6. 

*|- In. nomine. sancte. et indiuidue. trinitatls. Ottacarus. qul et Pre- 
mizl. dei «^racia Boemorum Rex. Immutantur plerumque donationes Ieo;i- 
time. factaque hominum solerapniter celebrata. nisi testimonio proboruin 



175 

liominiim et sig-illatis litteiis roboreutur. Viuit enim littera. et actio littere 
commendata. Notum siquidem facimus uniuersis. tam presentibu^ quam 
(utujis. quod cura nos somel de Morauia per LulomHl \\\ Boemiam trans- 
ireuius. per querelam domini WuUeri Abbatis et fratrum in eodem Claustro 
domino famulantium nobis constitit euidenter. quod a castellanis et judicibus 
atque aliis nostris beneliciariis occasione illius culpe que Hlaua uulg-ariter 
iiominatur. eiusdem nostri Claustri pauperibus maxima inpedimenta. et in- 
iurie. atquie grauamina fiebant. quam culpam Illauam uidelicet. ut antedicti 
nostri Claustri hominibus perpetuo penitus indulo^eremus diuine remunera- 
tionis intuitu. prefatus W. Abbas cum fratrlbus nobis bumiliter supplicauit. 
Et quia prenotatum claustrum Lutomizl. scilicet maxime cum sit nostrorum 
predecessorum atque nostra fundacio. speciali quadam dileccione semper 
dileximus. et a nostris successoribus dili^i uolumus et foueri. ad preces 
domini Walteri uenerabilis AbbatTS eiusdem Claustri et fratrum suorum 
eandem culpam que lllaua uuli»'ariter dicitnr. omnibus g-eneraliter bominibus 
ad iam nominatum Claustrum Lutomizl pertinentibus perpetuo indulo-emus. 
Statuentes ut nullus uin(|uatt castellanus uel judex. seu quicumque alter 
noster aut successorum nostrorum beneliciarius. super eadem culpa cura 
ipsis disponere audeat aut tractare. sed ipse Abbas eiusdem Claustii cura 
suis fratribus inter suos homines cum Hlaua fuerit. nullum respectum ad 
beneficiarios habens quidquid uoluerit ordinet et disponat. Quicumque 
autem castellanus uel judex. aut alius beneficiarius hanc nostram libertatem 
quam benigne pro remedio anime nostre et predecessorum atque succes- 
sorum nostrorum Claustro et Elemosine nostre in Lutomizl indulsimus. 
immutare uoluerit. beneficio careat. et ab Episcopo terre publice excommu- 
nicetur. Ad huius uero nostre indulg"encie perpetuum et inuiolabile firma- 
mentum. presens priuileflfium per Cancellarium nostrum Arnoldum Wisse- 
g-radensem prepositum. et Hermannum notarium nostrum Lutomericensem 
prepositum conscribi. et sigilli nostri robore communiri. nomina etiam 
testium coram quibus hec facta sunt hic decreuimus annotari. Slauek 
camerarius Pragensis. et filius eius Boguzlaus. Bicen castellanus Wrati- 
zlauiensis. Hartlebus uillicus Regis. Johannes castellanus. Jaros de Pribi- 
zlauic. Vitek et frater eius Henricus. Boruta de Redgosc. cum filio suo 
Boruta. Sulizlav de Loza. Sauisa. Cstibor de Nedelisc. Coiata filius 



176 

Grabisse de Ponte. Golac castellaiuis Olonuiceiisls. et frater eius Zuezlav 
de Planau. Janec iudex Wratizlauiensis. Otazlav de Radgosc. cum filio 
suo Hartlebo. Wacek. Jaclin de Borouec. Suatoziav de Hermannic. Gro- 
znata de Podebrad. Predbor. Groznata de Hinerov. Glupen de Gor. Petrus 
de Seleuic. Dobromil. Zueprav. Dnepr. Scizlav. Mladota. Vatzlav. Bolczud 
de Cralic. Slusek de Pusic. Cristan de Zuincan. Mirozlav cum filiis. Jan 
et Budizlav de ualle sacerdotis. Bicen. Ratmir. Sdimir. Budizlav. Buz. 
Predbor de Morasic. \ ictor filius Blud. et alii multi. Acta sunt autem 
hec anno Dominice incarnacionis M.CC.XXVI. Indictione XIIII. Epacta XX. 
Concurrente III. 

Ex originali ciim sigillo illaeso arcliivi episcopatus Litoinyslensis in regi- 
stratura c. r. Gubernii Moravici. 



CLXXI. 

Ottacharus, qui et Premysl, rex Boemorum, fundationera monasterii 
Doxanensis a parentibus suis quondam Wladislao, reg-e Bohemorum, et 
Judita regina factam omnesque donationes, possessiones et concambia, 
quae nomine enumerat, confirmat. Testes: ^^Wenceslaus dux filius regis^ et 
frater ipsius Wladislaus, marchio Morauie. Arnoldus cancellarius regis 
et prepositus Wissegradensis. Petrus abbas Stragouiensis cum fratribus 
suis Gerardo priore et Joainie suppriore et Petro sacrista. Guntherus 
prepositus Doxanensis. Hermannus prepositus Lutomericensis et notarius 
curie. Vata camerarius ducis. Chastlou filius Zmil, venator summus. Petrus 
filius Milhozt. Ludher et filius eius Milhozt. Jan de Morasic. Zuatobor 
de Pressic. Beneda filius Stibor. Dalebor de Coneckulma. Zmil filius Pro- 
tiuec. Sobecherde de Rozalouic. Neostup miles. Trebata miles. Drisizlaus 
filius Radim, et alii multi. Acta sunt hec anno verbi incarnati MCCXXVI. 
Epacta XX. Iiulictione XIII. Concurrente tercio." 

Hugo — Annales Praemonstr. I. pag. CCCCCXIX. 



i77 



CLXXII. 



Gregorms popa IX. abbatlbus de Waldsassen et Lubech, alque praeposito 

de Spainsart committit litem episcopi Olomucensis cmn decano inrestigan- 

dam et diffiniendam. Dt. Laterani pridie Kalendas Aprilis.^ 1227. 

(xre^orius episcopus seruus seruoruin dei. Dilectis filiis de Walte- 
sasseii et , . de Tiubech al^batibus Cistercieusis ordinis, et mag;istro H. 
preposito de Spaiiisart, llalisponensis et Wratislauiensis diocesis salutem 
et apostolicam benedictionera. Venerabilis IVater noster . . Olomucensis 
episcopus nobis exposuit, quod curn Maffister S. Olomucensis canonicus 
sibi prestiterit iuraiuentum, (piod ei et ecclesie sue lidelis in suis agi-endis 
existeret, sua et ijjsius ecclesie neo;otia lideliter procurando, idem contra 
iuraraentum suura tcaiere veniens, carissimo in Christo filio nostro . . 
iliustri regi Boeinie contra ipsum et ecclesiain eandem adhesit, et ei se- 
cretis reuelatis ipsius, illum ini(]uis contia eum s(io;o;estionibus o^iauiter 
concitauit", (|ui etiam quasdam literas, quas ad opus ecclesie sue a sede 
apostolica impetrarat, temerario ausu subripuil, et ' a quibusdam eius 
concanonicis malicie sue complicibus se piocurauit in decanum Olomu- 
censem elig-i, post apellationera ad Sedera apostolicam leo^itirae interiectam, 
et falsato si<»'illo ecclesle, sub eo electionis sue literas fabricauit, et non 
solum ab eo monitus residentinra in ipsa ecclesia facere iie^lig-it; verum 
etiara alios verbo et exemplo retrahit ab eadera, alias sibi debitaiu obedien- 
tiara et reuerentiam deneoando. llnde humiliter petiit, ut euin de periurio 
et falsitate puniri, compesci ab occupatione decanatus, (piera talis electionis 
pretextu sibi vendicare contendit, compelli ad restitutionem literarum ip- 
sarum, et ei super aliis quod iustuin est fieri raandareinus. Dictus vero 
Mao;ister obtentis sufier hoc literis in coinmuni audientia contradicens pro- 
posuit ex aduerso, quod episcopus hoc falso confiiio;ens infamis, famam ei 
nititur sugillare, asserens quo(T cura idera episcopus dubitaret, ne per bone 
memorie G. sancti Theodori diaconum cardinalim tunc in partibus illis apo- 
stolice Sedis leg-atura fieret inquisitio contra ipsuin, manu data promisit eidem, 
(|uod in nullo ipsum offenderet, sed foueret, propter (|uod et ipse sibi manu 
data promisit, quod libenter ei debito raodo serulret, si de cetero a o;iauibus et 
enormibus exccssibus, quos corainiserat, et specialiter a frequentatione inona- 

23 



178 

sterii Cunlcensis, unde factus erat multis in scandalum, abstineret, omnino 
inficians se sibi iuramentum aliud prestitisse. Adiecit quoque idem magister. 
quod reg^em Boemie contra eum nullatenus concitarat, sed mitig;aret potius 
concitatum. Surreptionem autem literarum et falsationem sigMIIi penitus 
negans adiunxit, quod in decanum Olomucensem se numquam eligi procurauit, 
qui et potius electioni de se facta victus elig^entium intinitis precibus vix 
consensit; et quod ipse in ecclesia Olomucensi non residet, habei ex 
apostolica indulg^entia speciali. Addidit insuper se debitam reuerentiam 
et obedientiam episcopo nullatenus deneg^asse, sed iile forte reputat dene- 
^atam ex eo, quod idem facinoribus non consensit illius, qui non solum 
se ipsum in partibus illis se conteraptibilem reddidit, sed totum ordinem 
clericalem. Quia vero nobis non constitit de premissis, discretioni vestre 
de ipsius magistri et dicti episcopi procuratoris assensu per apostolica 
scripta mandamus, quatenus vocatis qui fuerint euocandi, et auditis hinc 
inde propositis, quod cartonicum fuerit, appellatione postposita statuatis, 
facientes quod statueritis per censuram ecclesiasticam firraiter obseruari. 
Quodsi non omne« his exsequendis potueritis interesse, duo vestrum ea 
nihiiominus exequantur. Datum Laterani II, Kalendas Aprilis, pontificatus 
nostri anno primo. 

E Regesto Gregorii IX. anni I. epist. 7. in tabulariis Vaticanis. — 
Excusum iucorrectius apud Manrique in Annal. Cisterc. IV. 3 13. 



CLXXIII. 

Gregorius papa IX. archiepiscopo Salzhurgemi mandat, ut injuncta poeni- 

tentia competenle ministerialibus Austriae, qui terram Boemiae depopulati 

fuerant, eis ahsolutionis Ijefieficium impendal. Dl. Laterani III. Nonas 

Apritis^ 12*^7. 

(jrregorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . archi- 
epi.scopo Salzburg;ensi salutera et apostolicara benedictionem. Dilectus 
filius nobilis vir . . dux Austrie transmissa nobis potitione monstrauit, quod 
ipso cxistente in paitibus Lorabardie, quo vocatus fuerat a carissirao in 
Christo tilio nostro F. Romanorum imperatore illustri seraper Augusto et 



179 

rege Sicilie, de terre sancfe siibsidio (ractaturiis, Boemi terram eius 
hostiliter inuadentes, i|)sam depopulari rapinis et incendiis presumpserunt. 
Quare Henr. de Cunrino; ministerialis ducis ipsius, quem ipse dimiserat 
ad custodiam terre sue, inimicis |)ro posse repug-nans, obsequentium sibi 
militum auxilio comitatus, terras illarum potenter intrauit et ibidem exer- 
cuit incendia et rapinas. Unde dictus dux nobis fecit humiliter supplicari, 
ut, licet dictus ministerialis et socii eius iniustissime prouocati se licite 
vindicantes nil egisse videantur iniuste, quia tamen bonarum mentium est 
ibi culpam ag-noscere ubi culpa non fuit, predictum ministerialem et sequaces 
suos ab excommunicationis lacjueo, si quem propter hoc forsitan incurre- 
runt, faceremus absolui, presertim cum idem ministerialis paratus sit propter 
hoc quatuor milites suis sumptibus qui alias ituri non essent in terre 
sancte subsidium destinare. Aolen^es ioitur sic aiuniere precibus suppli- 
cantis, ut vio;orem seruemus ecclesiastice discipline fraternitati tue per 
apostolica scripta mandamus^ quatenns illo preniij«a complente, ipsis iuxta 
formam ecclesie benefieium absolutionis im|)end«is, ipsis secundum quali- 
tatem et quantitatem culparum iniung-as penitenliam .cojupetentem. Datum 
Laterani, III. nonas Aprilis, pontilicatus nostri anno primo. 

E Regesto Grcgorii IX. anni I. epist, '47. in tabulariis Vaticanis. 

CLXXIV. 

Gregorius popa IX. Olomucemi episcopo, aliisque praelatis ejusdem dioe- 
cesis ordinem fratrum praedicatorum. commendat. Dt. Laterani XI. Kal. 

Mi{ji^ 12^7. 

iirregorius episcopus seruus sernornm dei, venerabili fratri episcopo 
Olomucensi, et dilectis fdiis abbatibus, prioribus, prepositis, et aliis eccle- 
siarum prelatis per Olomucensem diocesim constitutis, salutem, et aposto- 
licam benedictionem. (}uoniam abundauit iniquitas, et refriguit caritas 
plurimorum, ecce ordinem dilectorum filiorum fratrum predicatorum dominus 
suscitauit, qui non que sua sunt, sed que sunt Christi querentes, tam 
contra proflioandas hereses^, quam contra pestes alias mortiferas extir- 
pandas se dedicarunt euangelizationi verbi dei in abiectione voluntarie 

23 - 



180 

paupertatis. Nos igitur eorum sanctum propositum, et necessarium mini- 
sterium, fauore beneuolo prosequentes, uniuersitati vestre ipsos afTectuose 
duximus commendandos: caritatem vestram ro^antes, et exliortantes in 
domino, ac per apostolica vobis scripta mandantes, (juatenus dilectos fiiios 
fratres predicatores pro reuerentia diuina ad ofTicium predicandi ad quod 
deputati sunt^ recipiatis benig^ne ac populos vobis commissos, ut ex ore 
ipsorum verbi dei semen deuote suscipiant, et conliteantur eisdem, cum 
auctoritate nostra liceat confessiones audire, ac penitentias iniuno^ere, 
sedulo admonentes, pro nostra apostolice sedis reuerentia in suis eis 
necessitatibus liberaliter assistatis, quatenus ad predicta suscipienda vestris 
exhortationibus populi preparati, tanquam bona, et fructifera terra pro 
vitiorum tribulis incipiant se^etem £;erminare virtutum, et dicti fratres per 
operationem vestram suscepti ministerii cursum felicius consummando, 
optatum reportent sui laboris fructum, et finem, salutem videlicet animarum. 
Quia vero sepe vitia sub specie virtutum occulte subintrant, et an^elus 
Satane in an£^elum lucl^^ s.e plerumque simulare transformat: Presentium 
vobis auctoritate mandaiiMis^ quateims, si qui de predictorum fratrum ordine 
se dicentes in vestris partibus predicauerint, ad questum se pecuniarum 
conuertendo, per quod religionem eorum, qui paupertatem professi sunt, 
contingeret infamari, vos tanquam falsarios capiatis, et condemnetis eosdem. 
Datum Laterani XI. Kalendas Maii. Pontificatus nostri anno primo. 

RipoU — BuJlariuni. I. p. 18. — ex autoffrapho conventus Brunensis. 

CLXXV. 

Gregorius papa IX. ordinem praedicaiorum universis ecclesiarum praelatis 
commendat. Dt. JLaterani XI. Idus Maji, 12S7. 
Grregorlus episcopus seruus seruorum dei. A^enerabilibus fratribus. 
Archiepiscopis et episcopis. et dilectis filiis. abbatibus. prioribus. et aliis 
ecclesiarum prelatis ad quos littere iste peruenerint. Salutem et apostolicam 
benedictionem. Ouoniam habundauit ini(juitas elc. eisdem rerbis, sicut in 
praecedenti Imlla, usque . . condcmpnefis eosdem. Datum Laterani. VI. 
Idus Madii. Pontificatus nostri aiujo primo. 

Ex originali bulla archivi monasterii pracdicatoruni Olomuccnsis. 



fel 

CLXXVI. 

Leopoldus, dux Ausfriae et Sfyriae, confirmat fratrihus hospifalis s. Joannis 

jus pafronafus ecclesiarum in Wolkenstein, Patariensis, ef in Krdburg, 

Olomucensis dioecesis. Dt. in Nova civitate IV. Idus Maji^ i227. 

lieopoldus, dei gracia dux Austrie et Stirie. Vniueisis presentibus 
et futuris cupimus esse notum, quod Otto de Traberch^ ministerialis noster, 
de nostre voluntatis assensu, per manum et assensum Ilenrici, tilii sui, 
pro remedio anime sue et dominorura suorum omniumque parentum suorum 
salutc iura |)atronatus et (piicquid iuris habuit in ecclesiis Walgerstein 
Patauiensis, et Erdpur^fe Olomucensis diocesium, libere et absolute tradidit 
hospitali et fratribus sancti Johaiuiis iure perpetuo possideiula, vna cum 
vniuersis decimis campestribus et domesticis IVu^i^um, silig^inis, tritici, ordei, 
auene, canapi, papaueri, croci, raparum, lini, lentis, caulium et omnium 
ex terra germinantium, insuper poiccllorum, anserum, anatum, g;allinarum, 
ouorum, mellis, agnellorum, vitulorum et omnium'doraesticorum brutorum; 
que omnia, sicut nos de facto a nostris ibidem colonis recc|)imus, ita de 
iure diuino et canonico, tanquam dominus temporalis, qui decimas dei de 
iure possidere nequit, dictis fratribus plebanis in Walg^erstein et Erdpurga 
tradidimus possidenda, recipienda, et in suum usum conucrtcnda. Vt ig^itur 
hec donatio, coram nobis in conspectu procerum nostrorura racionabiliter 
facta, rata permaneat, presentem litteram sigillo nostro appendenti roboratam 
memoratis fratribus plebanis tradidimus. Actum noue Ciuitatis IV. Idus 
Maii. Ainio incarnationis dominice MCCXXVII. Indictione XV. 

E copia in niuseo Moravico. — Originale adest in archivo Melitensium 
Pragae. 

CLXXVII. 

Kogata de Hnewjnmost QBruxJ.^ filius Hrabise, monasterium Zderazense 

ante Pragam, quod cum frutre suo Wsebor fundaverat, dotut possessio- 

nibus in Boemia et Moraviu. Dt. XI. Kal. Augusti, 1227. 

JNlouerit presencium uniuersitas, et posteritas futurorum, quod ego 
Coiata de Gnevinmost fifius Grabisse, considerans carnalem mihi prolem 



182 

diuinitus esse negatam, que milii in meis bonis succedere posset, volens- 
que Cristum heiedem habere, et in bonis meis successorem, qui pro datis 
sibi reddit centempUuu, et dat vitam eternam, ecciesie Zderasiensi ante 
Pra«;am, quam ad honorem Cristi, et eius sancti Sepulcri e^o et dominus 
Swebor karissimus frater meus fundauimus, et in qua sepulturam eleoi do, 
dono, et relinqno Gnevinmost cum omnibus suis appendiciis, et Wrutek 
cum omnibus attinenciis suis, et Jamne cum liis, que ad se pertinent, 
Thislovsi et ^estoiewice, Liemusi, Lipetim, Copisti cum oranibus eorum 
iuribus et utilitatibus, ita tamen, quod domina Wratislaua conlunx mea 
dilecta Thustovsi et Sestoiewici possideat temporibus vite sue, post mortem 
autem eius pertineant ad ecclesiam memoratam. Ut autem donacio mea 
robur obtineat firmitatis, presens scriptum iussi sig;illis predicti domini 
Svveborii fratris mei, qui eidem ecclesie Sderasiensi dedit plura sua bona, 
et meo roborari. Testes horum sunt Grosnatha comes de Podibrad, Bogu- 
slaus, Unka, Wok, Matheus, Castolow, Henricus, Zezema, Milotha, Stoo;^new, 
Benes. Actum et datum Dominice Incarnacionis millesimo ducentesimo 
XXVII. undecimo Kalendas Auo^usti. 

Dobner Monumenta IV. pag. 257. 



CLXXVIII. 

Kogata, filius Hrabise, testamento siio bona sua et villas in Boemia et 
Moraimi nonnullis monasferiis et agnatis suis transcribit. 1227. 

jNotum sit omnibus quod ego Coiata. filius Grabisse. cum filios non 
habeam Christum heredem faciens. in testamento relinquo ecclesie Prag^ensi 
Krriti. preter unam curiam. que subiacet ecclesie sancti Georo;ii in Tiz. 
Sepulchro Christi Sderazensi uidelicet ecclesie relinquo Gnevin most cum 
omnibus appendiciis suls. et Wrutek cum omnibus attinenciis suis. et 
Jamni cum omnlbus que ad se pertinent. In Morauia Bvdiccowici.- Koie- 
tici. Jurinouici. Tlustovsi. Lemusi. Sestoiowici. Ostrasan ita dum taxat ut 
domina VWatisIawa uxor mea regat et possideat omnibus diebus uite sue. 
Ecclesie sancti Laurentii Opatowic villara Matarow. Ad Gnevin raost 
none septimane totum. totum ius fori nec non et tabernarum usus secunduni 



183 

numerum quantitatem none taberne census reddatur. Ecclesle Strao^owiensi 

villam Coberici. Ecclesie Sedlecensi Sesemici. Krastno. Prelozi. Zmine. 

Sororinis meis duabus Evvfemie et Swatobne in Morauia. Drujiowici et 

Ratsici. vSororino nostro Benes villam Cladorub. Kocasice. Domaslaw. 

Hermanno seruienti Zadub. Marsoni Krasicow. 3Iirkow. Miquarto Coco- 

tow. Blasio Polsice. Woo;slao et Boo^uslao Bezdruzice. Pribislao et 

Wladorio Podgore. Bodiwoo; Tizu. Jarosowi Jabloni. Miloslao AVelebu- 

dici. Detriko Slatinicci. Item Miquarto Nenkowici. Predborio Nascalsce. 

Blasio clienti Nauisocei. Kliraete Scrrihlebee. Zezeme et Milote fratri eius 

Hocen. Wizrece. ita ut diuiso nemore cum sepulchrariis faciant sibi no- 

ualia. Nacasso Nalo^ote et nemus. Nalubhane. Johanni Vmostka Oslovvi 

Wlocoti. Olcsna. Voyslao Vg-erci. Conrado Goreni Napronowe. Et quia 

omnium habere memoriam pocius est diuinitatis quam humanitatis ut ultime 

uoluntatis mee disposicio perpetuum rObur obtineat lirmitatis. testaraentum 

meum feci in scriptis redegi. faciens illud mei slg-illi muniraine roborari. 

Dominum eciam electum Prag"ensem rogaui. ut suum appenderet sio-illum. 

Testes autera qui rogati a me in disposicione hnlus factl fuerunt. sunt 

isti. Dominus 3Iartinus prepositus Sacensis. Clefnens archidiaconus Bole- 

zlawieiKsis. Dorainus Berhardus Subd(iaconus) curie Roraane. Pragenses 

canonici. Conradus Abbas de Opatow. Abbas de Ossek. Abbas de Mile- 

wsk. Abbas de Sedlec. Hroznata comes de Podebrad. Boguslaus. Vnka. 

Wok. iMatheus. Castolow. Henricus. Zezema. Milota. Stognew. Benes. 

Nicolaus archidiaconus. Vogslaus canonici Pragenses. Anno dorainice 

incarnacionis Millesirao XXV^H. facta sunt hec et confninata. hora priraa. 

Ex originali in- c. r. bibliotheca Pragensi. — Excusuni incorroctius dedi 
Dobner Monumenta IV. pag. S59. 

CLXXIX. 

Otakarus, qui et Plemyfil, Boemiae rex, Pelro, rectori provinciae Bito- 
wensis, civitatem Gamnice dum construeret, dat licenliam vendendi mona- 
sterio Lucensi circuitum LdOivetjn cum cerlis suis libertatibus. Act. Prayae, 

1227. 
In Nomine. Sancte et indiuidue Trinitatis. Amen. Otlacarus. qui et 
Premizl dei gracia Boemie Rex. Volentes immo firmiter precipientes. ea 



184 

que a nobls et ad honorem nostrum prouide disponuntur rata haberi et 
firma. at(|ue ab omnibus inuiolabiliter obseruari. nec debere processu tem- 
poris per (piemciuam Iiominum immutari. Notum facimus uniuersis. tam 
presentibus quam futuris. (piod cum fidelis noster minister Pelius rector 
proiiincie Belouemis. ciuilatem in Jamnic cepisset edificare mnro forti. 
nec haberet sumptus sufTicientes ad ipsam perficiendam. nus ei dedimus 
liberam licentiam circuitum quemdam nomine Louetin quem a nobis suo 
fideli seruicio promeruerat. domino Floriano abbati de Luca et toti con- 
uentui uenumdandi. ita quod idem dominus abbas. et sui successores in 
aquis que ibidem fltuunt Ihlawa scilicet et crupi ubicumque uelit. possit ad 
(juemcumque locum eedem aciue deriuentur piscinas et molendina licite 
collocare. omnium fluminum ibidem labcntium ripas hereditario iure possi- 
dendo. Ilanc etiam eidem abbati et suis successoribus de nostra gracia 
in eodem circuitu dediraus libertatem. ut quicumque fur inter suos homines. 
quos in ipso eodem circuitu collocauerit fuerit depreliensus. collum domino 
terre et suis beneficiarlis assiofuet. bona uero furis claustro inteo^re et 
sine cauillatione alicpia statulmus assig^nari. Et ut iiec omnia rata et sta- 
bilia perpetuo perseuerent. nec per quemquam hominum imposterum immu- 
tentur. presens priuilegium sibi et suis successoribus pro testimonio #cimus 
exhiberi. Actum Prage. Anno incarnationis dominice Millesimo CC XXV^II. 
Indictione XV. Testes. Johannes Episcopus prao;ensis. Ilermannus prepo- 
situs Lutomericonsis. Vipertus pre|)ositus Znoymensis. Zauise Judex curie 
regis Boemie. albertus subpnicenm. albertus subcamerarius. Heinicus et 
Vitko filii uitkonis. Woc filius Borute. Zuest. Wirs jfurfi^ravius et IJohuse 
castellanus de Znoym. Radozlav Magister uenatorum. Bartus iudex de Betov. 
Ex originali moiiasterii Liicensis cuui siglllo illacso; sign. H. 3. 

CLXXX. 

OtakaruSf qm et Premysl, Boemiae rex, donat Petro, rectori prorinciae 
Bitotvensis, pro sumiibus in consfruenda civitate Gamnice impensis (pias- 
dam adjacentes villas cum aurifodinis el proventa mef(dhrum de montibus 
circa Gasnnice. Actum Prayae. I'<^'i7. 
In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Amen. Ottacarus, qui et 
Premi/I, dei gracia Boemie Bex. Volentes, immo firmiter precipientes, 



185 

ea, que a nobis et ad honorem nostruni prouide disponuntur, rata haberi 
et firma, atque ab omnibus inuiolabiliter obseruari, nec debere processu 
temporis per queniquam hominum immutari: Notum facimus vninersis tam 
presentibus quam futuris, quod, cum fidelis noster minister Pelrus, rector 
prouincie Befouiensis, ad perficiendam ciuilatem in Jamnic, quam cepisset 
muro forti edificare, non habens sumptus sufficientes, circuitum quendam, 
qui unlg-ariter Louetin nnncupatnr, quem a nobis suo fideli seruicio pro- 
meruerat, domino Floriano, abbati de Luca, et toti conuentui ibidem, de 
nostro fauente assensu cum omni iure et pertinenciis uendidisset, nos ipsi 
in recompensam tantorum sumptnum de nostia gracia spcciali, qua eundeni 
fidelem ministrum nostrum prosequimur, villam nostram Boianouice totam, 
Hostakonice dimidiam et curiam in Vnenice villa cum omni proprietate 
dedimus et concedimus iure hereditario perpetuo possidendam. Insuper 
de libera nostra uoluntate et auctoritate re«;ia contirmamus. eidem fideli 
uostro suis(|ue heredibus usum et urburam aurifodinarurt, que nunc ibidem 
in circuitu ciuilatis Jamnic sunt, atque in futurum fuerint ibidem reperte, 
omnemque prouentum de montibus ibidem, siue sit in auro, argento, plumbo, 
ferro aliisque meta'IIis, fauorabiliter admittimus libere et hercditarie perci- 
piendum nunc et in futurum. Inhibemus itaifue et mandamus ma<^istro 
montium de Igia, et uniuersis magistris, urbariis et iuratis montanorum 
per Bohemiam et Morauiam, nt prefatum fidelem nostrum Petrum suosque 
successores contra omnes iuris, sibi a nobis benio^ne concessi, violatores 
defendant fideliter et tueantur, sub fauoris nostri regii obtentu. Et ut hec 
omnia rata et stabilia perpetuo perseuerent, nec per quemquam hominura 
imposterum immutentur, presens priuilegium scribi, et ipsi suisque here- 
dibus pro testimonio fecimus exhiberi. Actum Prag"c. Anno incarnationis 
dominice 31. CC XXMI. Indictione XV. Testes: Johannes, episcopns 
Pragensis. Hermannus, prepositus Lutomiricensis. Vipertus, prepositus 
Znoymensis. Zauise, iudex curie re^is Boemie. Albertus subpincerna. 
Albertus subcamerarius. Henricus et Altko, filii uitkonis. Woc, filins Bo- 
rnte. Zuest. Wrs, purgrauins, et Boluise, castellanus de Znoym. Rado- 
xlaus, magister uenatorum. Bartus, iudex de Betovv. 

E copia sec. XIV. iii archivo monasterii Lucensis. 

24 



i86 

CLXXXI. 

Otakarus et Wenceslaus regcs sub allestatione episcoporum Pragensis et 

Olomucemis profitentur, reges Boemiae ab archiepiscopo Moguntino esse 

coronandos. Dt. Pragae. 1228. 

lii noniiiie doniini, anien. Odacliariis et Wencezlaus reo^es incliti. 
Vniversis Cliristi fidelibiis presens scripliini intuenlibus salutem in per- 
petuum. Contitemur et publice protestamur, quod tam nos, quam omnes 
successores nostri, consecrationem reg^alem et diadematis impositionem de 
sacrosancte sedis Mo^untine Arcbiepiscopo, terre nostre Metropolitano in 
perpetuum tenemur recijiere. vSi vero idem Arcbiepiscopus requisitus, se 
pro motu animi sui subtraxerit alteri episcopo, quem nos uel successores 
nostri postulauerint, vicem suam ad exequendum committet. Vt autem 
hoc ratum et inconvulsum j)ermaneat, hanc paginam de consensu venera- 
bilium et dilectorum Prag;ensis et Olomucensis episcoporum et supanorum 
nostrorum, a])pensione sioillorum nostrorura roboravimus. Data Prag;e, 
anno dominice incarnationis 3ICCXXVIII. indictione prima. 

Gudenii.s Codex dipl. Moiruntinus I. paij. .500. — Item minus correcte 
Goldastus In Appendice 34. IJalbinus et alii. 

CLXXXII. 

Otakaius, Boemorwn re.r, cum Wenceslao filio in regem tunc temporis 

consecrato monasterio Teplensi bona ablata resarcit ad monitionem Sieg- 

friedi archiepiscopi Moguidini, et episcoporum Johannis Pragensis, et 

Roberti Olomucensis. Acta in Strahow, 1228. 

O0al<«rus) dei ^ratia Bocmorum rex. una cum suo primoo^enito 
Venzeslao in reofem eiusdem terre tunc temporis consecrato tam presen- 
tibus quam futuris. salutem in omnium saluatore. O"oniam nostre ac uni- 
uersorura sortes mortalium sunt in manu dei et quid nobis crastina dies 
pariat iornoramus. cum vita bominum ac memoria labantur cum tcrapore 
labente. ct sicut aque cito delluanl. nos animarum nostrarum saluti pro- 
uidere cupientes. uniuersis presentera. Iccturis paginam notum esse voluraus 



ac declaramiis. quod nos. 0. dei gratia rex. cum filio nostro. W. tunc 
temporis in regem consecrato. ad monitionem venerabilis patris nostri S. 
Maguntini archiepiscopi. ac dominorum et patrum nostrorum. Joliannis et 
Roberti. Pragensis et Olomoncensis episcoporum. qua liberalitate ecclesie 
Teplensi villam que dicitur Cramolim. contulimus in perpetuum possidendam 
pro bonis quibusdam que eidem ecclesie abstulimus tam in ipsa villa 
Lutumeric. quam clrca villam eandem. Et ne de donatione nostra de cetero 
dubitetur a quoquam. presentem litteram sl^illorum nostrorum caractere 
duximus roborandam. Acta sunt hec anno dominice incarnationis 31. 
CC. XXVIII. in Stragov. coram venerabili patre nostro 3Iaguntino archi- 
episcopo et dominis Prao^ensi (^et Olomucensi} episcopis. ac aliis pluribus 
testibus. quornm nomina sunt hec. Arnoldus prepositus Wisseg-radensis. 
llerimannus prepositus Lutumericensis. Albertus abbas Placensis. .Johannes 
archidiaconus Curimensis. Xdisselaus canonicus Olomucensis. Boruta. Zsuest 
et frater eius Sibodo. Brezislaus et duo filii eius. Brezislaus et Zihirninus. 
HeinricHS et Withko. filii Withkonis. Zsuatozlaus. AVocko de 3toravia. 
Albertus subcamerarius. Boneda de Zuessam. Zstresemivus filius Johannis. 
Cuno de Cunove. Ego Sifridus jMao;untiiuis archiepiscopus facto prescripto 
interfui. et sigillum meum apponens roboraui. Eg^o Robertus Oloraucensis 
episcopus huic facto inttMJui et sigillum moum apposui. Ego Johannes 
Pra«^ensis episcopus alTui et sigillum meum apposui. 

Ex originali monastcril Teplensis in aiialectis F. Palacky; sigilla avulsa 
desiderantur. 

CLXXXIII. 

Roberlus, episcopus Olomucensis, decidit litem inler abbatem Lucensem et 

Martinum plebanmn de Rohalec super decimis et juribus parochialibus. 

Dt. in Modrice in festo b. Mathiae, 1328. 

^otum esse uolumus vuiuersis. quod nos Robertus dei gratia OIo- 
mucensis Episcopus. 3I:irtinum plebanum de Rohother pro causa que 
uertebatur inter ipsum et dilectum filium nostrum Abbateni de Lucha super 
decimis et quibusdam iuribus parochialibus in villis videlicet Jazouic. Zlubiz. 
Mazouiz: Branzodiz frequenter ad presentiam nostram citauimus. qui ali- 

84* 



188- 

quando compareiis coram iiobis lite abiit coiitestata super decimis et inribus 
memoratis. Iterato itaque peremtorie eidem 3Iartino precepimus ut ueniret 
per se uel per responsalem idoneum dicto Abbati responsurus. Ipse autera 
nec per se uenit. nec procuratorem pro se misit. Ideoque ipsum reputantes 
contumacem parcentes laboribus et expensis dicti Abbatis, possessionera 
rerum petitarum Abbati de Luclia nomine ipsius ecclesie sue adiudicamus. 
et ipsum in possessionem mittimus. probibentes sub pena excommunicationis 
ne quis eundem super predictis audeat molestare. Precepimus etiam dicto 
M. plebano ut frug^es quas in principio litis de consensu utriusque partis 
usque ad linem cause posuimus in sequestro. infra unius mensis spatium 
abbati restituat et assignet. Quod si facere contempserit ex tunc ex- 
communicationis sententie sit subiectus. Condempnamus etiam dictum M. 
Abbati In expensis quas occasione buius litis se fecisse probauerit idem 
abbas. Quod autem sententiam damus pro abbate nos mouet quia ecclesia 
de Rohatber non est limitata et monasterium de Lucha. decimas et alia 
iura ex ipsius fundationls exordio possedit diucius et percepit. Data in 
Modrice anno gratie M. CC. XXVIII. Quinta feria post Reminiscere in 
festo beati 3Iatliie apostoli. Pontificatus nostri anno XXV^II. 

Ex origiiiali nionasterii liuccnsis; sign. C. 4. — Sigillum est avulsum. 



CLXXXIV. 

Gregorius papa IX. praeposito Neuburgensi mandai, ul Joanni clerico 
praehendam in ecclesia Olomucensi restitui procuret. Dt. Romae IJI. 

Nonas Aprilis, 1S38. 

Gregorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . prepo- 
sito et . . decano Nimbur«^ensi salutem et apostolicam benedictionem. 
Dilectus filius Johannes clericus, natus nobilis viri Jacobi de arloco ciuis 
Roraani, nobis exposuit, quod bone raemorie CConradus) Portuensis epi- 
scopus tunc in partibus illis apostolice sedis legatus, prebendam sibi in 
ecclesia Olomucensi concessit, quam nos eidem clerico postmodum duximus 
confirmandam, ac venerabilis frater noster . . episcopus Olomucensis annuam 
pensionem trium marcarum in supplementum dicte prebende propter tenui- 



189 

tatem ipsius eidein clerico ad preces dicti legati concessit; et licet peii- 
sionem eaiidem sibi promiserit liberaliter se annis singulis soluturum, de 
ipsa tamen nichil fuit ei per biennium persolutum. Unde eisdem episcopo 
et capitulo nostris damus litteris in mandatis, ut exhibeant eidem clerico 
tam prebende dicte fructus, quam pensionem anni preteriti et presentis, 
ac deinceps procuratori eius suo nomine de prebenda et pensione predictis 
respondere procurent. Quo circa dilectioni vestre per apostolica scripta 
precipiendo mandamus, quatenus, si dicti episcopus et capitulum mandatum 
nostrum neg-Iexerint adimplere, vos eos ad id auctoritate nostra sublato 
appcllationis impedimento cogatis. Ceterum sciatis, quod . . . abbatem 
sancte crucis Cisterciensis ordinis Patauiensis d} ocesis per litteras nostras 
rogauimus, ut predicta illius nomine recipiat annuatim, et tideliter trans- 
mittat eidem. Dalum Rome aput sanctum Petrum III. Nonas Aprilis. 
Pontiticatus nostri ainio secundo. 

Fischer Schicksale von Kl. \euburg Urk. Buch pag. 184. 



CLXXXV. 

Premynl, qui ef OUikarus, rex Boetnorum, con/irmal fundationem mona- 
Hterii O.slowanensis, a nobili mafrona Heilwide facfam, et libertates, quibus 
monasferium Welehrad fruitur, concedit. Dt. Oslowan VII. Idus NovembriSf 

1228. 

In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Ego Premizl qui 
et othacarus tercius rex Boemorum. Cenobio in x'alle s. Marie constituto. 
et in eo dcgentibus in perpetuum. Cum regalem deceat excellenciam 
uenerari. et promouere sanctam in omnibus ecclesiam. cono^ruura nostre 
uisum ftiit cleraencie id iniciari et exequi quod nostre serenitati cederet 
ad raeritum. et sancte raatris ecclesie transiret ad prouectum. Ibi enim 
recte locantur beneficia. ubi crescunt raerita. Ibi decenter irapertitur gracia. 
ubi cum premiis curaulatur fi^Ioria. Nouerint itaque tara presentes quam 
futuri. nos quoddam monasterium monialium Cisterciensis ordinis. a quadam 
nobili matrona nostra domiiia Helwidi ex consensu nostro et approbacione 



190 

venerabilis patiis nostri Robeiti Olomucensis episcopi. in reg-no nostro et 
episcopatu eius constructum. et in brunnensi prouincia constitutum. quod 
Ozlmran vulg"o uocatur. cuius nomen ipsius immutatum est in Vallem sancfe 
Marie auctoritate venerabilis patris nostri Roberti Olomucensis episcopi 
ad peticionem prefate matrone. et quorundara baronum nostrorum. in nostram 
tutelam et protectionem sicut merito debenuis recepisse. cum omnibus ibi 
coramanentibus. videlicet sanctimonialibus et earum ministris. earuraque 
prediis et possessionibus. siue acquisitis siue acquiiendis. Cui monasterio 
eandem dedimus libertatem quam dedimus ^V^elo;radensi cenobio. Cister- 
ciensis ordinis. a nostra benio;nitate et inclite memorie fratris nostri Wladi- 
zlay quojidam raarchionis raorauie inpensis et expensis fundato et constructo. 
Libertas autem hec est quara a pietate nostra statuiraus et sanccimus fir- 
raiter obseruari. scilicet omnes villas et possessiones quas ecclesia illa 
possidet uel possessura est ubicunque site sint in regno nostro slue iu 
Boemia siue in Morauia. ab omni onere tributorura. vectioalimu. collectarum 
aliarumque exactionum. siue in quatuordecim ad principem uel beneficiarios 
spectantibus quocunque raodo norainentur esse absolutas. Adicientes ut 
nullus princi[)um successorum nostrorum uel baronum nobis uel eis subie- 
ctorum. pro castrorura edificatione uel reedificatione uel aliqua ingruenti 
expedicione. horaines prefati cenobii audeat inquietare. Jus aulem quod 
datur pro capite eis concedimus. hoc de fure statuentes si in eorura habitat 
possessionibus. et deprehensus fuerit in furto manifesto. uel de aliquo 
occulto accusetur. videlicet quod ad iudiciura ferri candentis uel aque uel 
uomeres calcandos uel duelli et conuiucatur in aliquo istorum in iudicio 
seculari. eidem raonasterio bona liiris siue rei integ-raiiter remaneant. 
Jvdices autem quorum interest. faciant de eo quod eis iustum uidebitur. 
Si autera homines eiusdem cenobii corara iudicibus nostris culpabiles in- 
ueniautur. nec in nobis nec iudicibus nostris curialibus uel beneficiariis 
aliquid inde utilitatis proueniat. sed aput ideui cenobiura culpe perseueret 
satisfactio nisi in eo in quo tenetur satisfacere aduersario. Ceterura ut 
omnia breuiter conprehendaraus. oranera utilitatem que spectat ad usus 
nostros uel successorum nostrorum uel beneficiarios nostros a nobis in- 
feudatos. eis remittiraus. ut plena et perfecta gaudeant libertate. et ut 
nullus eis nouas condiciones contra statuta nostra audeat inponere. et hoc 



191 

ideo feciraus. qiiia quaiito est fiagilior et tenerior sexus muliebris diuinis 
inancipatus ofTiciis. tanto aniplioris reg-ie raao;nificencie debet uallari bene- 
ficiis. et rauniri presidiis. Statuimus etiara ut nullus caraerarius intret villas 
monasterii ad alicjuera citandura uel ad aliquid ibi faciendura. sed significet 
procuratori doraus illius cui coramissa fuerit procuracio in temporalibus. ut 
eos citari faciat. qui sunt citandi. quatinus die et loco deterrainato eos 
corara iudicibus statuat. quoruni interest causas et negocia reg;ni nostri 
tractare et dilfinire. Si quis autem alicui persone relig;iose. infra septa 
monasterii constitute manus iniecerit uiolentas ad aliquara ibi dehonestandam 
capite puniatur. et pro eraunitate lesa nionasterio decera raarcas auri cora- 
ponat. nisi quoad sentenciam capitis aliud nostre uisura fuerit cleraencie. 
Si uero quis iriuperit claustrum monasterii ibi aliquid iniuste rapiendo. 
ablata restituat. atcpie in caraerara nostrara et successoruni nostrorura 
decera raarcas auri coraponat. uel secundura quod uisura fuerit nostre sere- 
iiitati satisfaciat. Insuper statuiraus. ut quicunque nobiliura uel potentuiu 
in prefati monasterii curiis uel uillis pernoctando uel intrando eidera ex- 
titerint iniuriosi. bannura nostrum in decera marcis cbmponant. et ei dampna 
illata in diiplura restituant. Muius autera libertatis a nobis concesse. et 
regali raunificencia donate. prefato inonasterio heredes nostros tutores coii- 
stituiraus et defeiisores. et precipue fiUum noslium Wenzezlaum in regem 
consecratum. el fratrem eius Prcmizl marc/iionem morauie. Hoc sanccientes 
ut huius priuileg-ii uiolatores in cameram nostram et successorum nostro- 
rum deceni raarcas auri componant. Insnper roo^auimus venerabilem })atrem 
nostrura Robertum. Oloraucensem episcopura. in presentia filii iiostri Pre- 
mizl marchionis morauie. necnun baronum nostrorura. ut oranes qui prefati 
cenobii uiolarent eiuunitatera. qui eciara tunc teinporis ecclesi.ara consecrauit. 
cui nos cura illustri coniuge nostra Constancia et filio nostro Premizl 
antedicto interfuimus excoramunicaret. Addentes eciara. ut horaines prefati 
cenobii per thelonea transeuntes in rebus que spectant ad opus uel usus 
ecclesie ad eara in necessitatibus eius deferendis uel transducendis. sint 
a pedagiis et theloneis absoluti. 3Iercatores uero soluant quod sui iuris 
est. Hoc eciara omnibus esse uoluraus manifestura quod sine oirensa nostri 
erit. si prescriptus episcopus et eius successores. nostrarura constitucionum. 
in hac pagina et in priuilegio AVelgradensi contentarum. secuudum eccle- 



192 

siaslica iiira piinierint transgressores. Possessiones autem quas ad presens 
possident siint hec. Ozlawan cum suls specialibus pertinenciis. Gnanleiz- 
doi f. cum omnihus suis pertinenciis. Martiniz cum suis. Leccowiz cum suis. 
Babiz cum suis. Chelesiz cum suis. Milocowi% cum suis Vsecowiz cum 
stiis. Vinee quedam in luca site, Ecclesia de zelub. Et ius patronatus 
ecclesie sancti Jacobi in Brunna. Vt autera hec orania rata et inconcussa 
perpetuo perraaneant. hanc nostre serenitatis pag-inara nostro sio^illo fecimus 
corarauniri. et rogauiraus reuerendura patrera nostrura Robertum Olomu- 
censera episcopum. quod in huius rei testiraonium suum sig-ilUim adponeret. 
Huius autera concessionis quoad hbertates ecclesie antedictas. a nostra 
reg;ia raaiestate prolate. baro noster Leo camerarius Oloraucensis in pre- 
sencia raultorum tam clericorum quara laicorura regni iiostri fuit promul- 
gator. et libertatem prefati monasterii a nobis concessam soliempniter 
pronunciauit. Cuius rei testes hii. Albertus abbas Welgradensis. Hugo 
et Hartmannus raonachi eiusdera cisterciensis ordinis. Arnoldus abbas Tre- 
becensis. Petrus et Paulus monachi eiusdera. Petrus abbas Gradicensis 
cum quibusdara fratribus suis. Florianus prepositus cvnicensis. Herraaninis 
prepositus Luthomericensis. Lucas prior. Petrus. Sdico preraonstratensis 
ordinis. Esau et Henricus canonici Oloraucenses. Zdizlaus. Thomas. Hila- 
rius. Fridericus capellani curie nostre. Conradus notarius noster in brunna. 
Nobiles autem et barones nostri sunt hii. Leo camerarius Olomucensis. 
Marcuardus frater benes. Theodericus Hrutowiz. Stephanus de Medlow. 
Bohuzlaus de Wranow. Ratibor. Wrse camerarius. Hartlibus castellanus 
Znoyraensis. AVilhelraus cum fratre suo. Milis. Rabota. 3Iartinus. Zpitata. 
Ben castellanus betovensis. Welen. Bares. Riwin. Voizlaos. et frater eius. 
Taz iunior. Adwie. Proztey. Othazlaus. Mathias. Woluramnus. Sdizlaus. 
Strachota. Theodericus. Rvbinus. Chuno procuratores nostri Znoymensis. 
Brunncnsis et Olomucensis prouinciarura. et alii quam plures. Insuper 
nouerint vniuersi quod denunciacio antedicta facta per Leonera baronem 
nostrum super prefatis libertatibus a nostra maiestate concessis cenobio 
sepcflicto. auctoritate nostra et mandato nostro fuit promulo-ata. Facta 
autera sunt hec anno ab incarnatione doraini M. CC. vicesirao VHI. Reo;ni 
nostri anno XXXIH. VH. Idus Nouembris. Indictione I. in loco. qui vul- 
o;ariter appellatur Ozlawan in quo idem monasterium fundatum est et 



193 

coiistnictuni. Data per inanum notarii nostri Heimanni prepositi Lutho- 
mericensis. VII. Idus Nouembris. 

Ex originali confirniatione Wenceslai regis ab anno 1S33. in curia 
Brunensi. 

CLXXX^ I. 

Premysl, qui et Otaharm, rex Boemorum, confirmat fundationem mona~ 

sterii Welehradensis a fralre suo Wiadislao, quondam marchione Morariae, 

factam, latissime descriptis ejusdem possessionibus el libertatihus. Daturn 

Welehrad V. Kal. Decembris, 1228. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Primizel qui et Ottiia- 
karus torcius Rex Boemorum monasterio Welegradensi. Cysterciensis 
ordiiiis et ministris dei ibi de^fentibus in per|)etuum. Cum Regalem deceat 
excellentiam venerari et promouere sanctam in omiiibus ecclesiam. nostre 
uisum fuit cleinentie id iniciari et cxequi quod nostre serenitati cederet 
ad nipritum. et sancte matris ecclosio transiret ad proTectum. Ibi enim 
recte locantur beneficia. ubi crescunt merita. Ibi decenter irapertitur «racia. 
ubi cum premiis cumulatur gloria. Nouerint itaque tain |)reseiites quara 
futuri. nos ex consilio fratris uostri et petitione Wladizfai quondara illustris 
Marcliionis Morauie. nec iion et reuerentissiml patris nostri Ruperti. Epi- 
scopi Ollomucensis assensu. domum Cysterciensis ordinis Wetegrade con- 
struxisso. et prout tuiic temporis potuimus ditasse eandcm. ut seruis dei 
ibi de^entibus. cottidianus inde proueniat uictus et uestitus. necnon eciam 
in nostram et successorum nostrorum tutelain et proteclionem sicut merito 
debenius. eaiidem recepisse. cum omnibus ibi commanentibus eorumque 
prediis et possessionibus. siue acquisitis siue eciam acquirendis. et a nostra 
beni^nitate nennon inclite memorie fratris nostri antedicti impensis et ex- 
pensis fundato et edificato. hanc libertatera donasse. Libertas autem hec 
est quam a pietate nostra statuiraus et sanccimus firmiter obseruari. scilicet 
ut omnes uillas et possessiones quas modo occlesia ista possidet uel postea 
est possessura. ubicunque in Reg-no nostro site sunt. siue in Boemia siue 
in Morauia. ab omni onere tributorum. redi^alium collectarum. aliarumque 
exactionum. siue in quatuordecim ad principem uel beneficiarios spoctantibus. 

25 



194 

quocuiique modo nomineutur. esse absolutas. Adicientes ut nullus principum 
succcssorum nostrorum uel baronum nobis uel eis subiectorum pro castrorum 
edilicatione uel reedificatione uel aliqua ing^ruenti expeditione homines 
prefati monasterii audeat inquietare. Jus autem quod datur pro capite eis 
concedimus. Hoc eciam de fure statuentes. si in eorum babitat possessio- 
nibus et deprehensus fuerit. in furto manifesto uel aliquo occulto accusetur. 
videlicet quoad iudicium ferri candentis. uel aque. uel uomeres calcandos. 
uel duelli. et conuincatur in aliquo istorum in iudicio seculari. eidem 
monasterio bona furis siue rei inteo^raliter remaneant. Judices autem 
quorum interest faciant de eo quod eis iustum uidebitur. Si autem homines 
eiusdem monasterii coram iudicibus nostris culpabiles inueniantur. nec nobis 
nec iudicibus nostris curialibus uel beneficiariis aliquid inde utilitatis pro- 
ueniat. sed aput iddem cenobium culpe perseueret satisfactio. nisi in eo 
in quo tenetur satisfacere aduersario. Ceterum ut omnia breuiter com- 
prehendamus omnem utilitatem que spectat ad usus nostros uel successorum 
nostrorum uel beneficiarios nostros. a nobis infeudatos. ei remittimus. ut 
plena et perfecta j^audeat libertate. Et ut nullus ei nouas conditiones 
contra nostra statuta audeat imponere, uel eius iura immutare. Statuimus 
eciam ut nullus camerarius intret uillas monasterii ad aliquem citandum. 
uel ad aliquid ibi faciendum. sed significet procuratori domus illius ciii 
abbas cum fratribus commisit procurationem in temporalibus. ut eos citari 
faciat qui sunt citandi. quatenus die et loco determinato eos coram iudice 
statuat. quorum interest causas et negocia regni nostri tractare et difTinire. 
Si quis uero alicui persone religi^iose infra septa monasterii constitute manus 
iniecerit uiolentas. ad aliquem ibi dehonestandum. uel aliqnid inde abstulerit 
ausu temerario. manifeste. bannum nostrum quo ad XXX. marcas com- 
ponat. et monasterio dampnis suis resarcitis. in totidem satisfaciat. Prohi- 
beuuis eciam ne uenatores nostri uel caniductores in abacia uel eorum 
uillis sino abbatis et fratrum consensu. pernoctent uel ali(|uid ibi inferant 
violcntie. et hoc sub pena X. librarum monete prouincialis. nisi abbati 
placuerit et fratribus eis aliquid in uictualibus inpendcre. Id eciam adden- 
tes quod si exstiterint eis iniuriosi. liceat eis ipsos sine offensa nostra de 
domibus et possessionibus uiolenter expellere. Insuper statuimus quod 
quicunque nobilium uel potentum in prefati monasterii curiis uel uillis 



195 

pernoctare (fiic^ uel intrando eidem exstiterint iniuriosi. bannum nostrum 
in X. marcis componant et eidem monasterfo dampna illata in duplum 
restituant. Adicimus eciam ut homines prefati ceuobii per thelonea trans- 
euntes. in rebus que spectant ad opus uel usus ecclesie ad eam in neces- 
sitatibus eius deferendis uel transducendis. sint a pedag-iis et theloneis 
absoluti. 3Iercatores uero soluant quod sui iuris est. Huius autem liber- 
tatis a nobis «oncesse et reg-ali munificentia donate. prefate domus heredes 
nostros et successores tutores constituimus et defensores. et precipue filium 
nostrum Wencezlaum in Regem consecratum et fratrem eius Premizhel 
fiiium nostrum Marchionem Morauie. hos sanctientes ut huius priuiiegii 
uiolatores in cameram nostram et successorum nostrorum X. marcas auri 
componant. Insuper rogauimus venerabilem patrem nostrum Rupertum epi- 
scopum Olomucensem in presentia filii nostri Premizel Marchionis Morauie 
nec non baronum nostrorum ut omnes qui prefati monasterii uiolarent 
emunitatem et libertatem eidem nostra Regia munificentia collatam. qui 
tunc temporis eandem ecclesiam consecrauit. cui consecrationi nos cum 
illustri coniuge nostra ConsianUa et filio nostro Premizel sepe dicto pre- 
sentialiter interfuimus. excommunicaret. Quod et factum est ab eodem. et 
hoc eciam oranibus uolumus esse manifestum quod sine olTensa nostra erit. 
si proscriptus episcopus et eius successores nostrarum constitutionum in 
hacpagina contentarum secundum ecclesiastica iura punierint transgressores. 
Mete autem circuitus Welegrade infra subscripta intersignia locorum 
protenduntur scilicet riuulus Bezca. qui fluit ad septentrionem. Ad occi- 
dentem lapis qui dicitur kralau stul. de hinc mons qui nominatur Zchala 
postea ambiens siluam vg-ezd et Polisowiz et sic per insulam tendens in 
morauam. Infra predictas metas et in omnibus siluis quas hulc domui 
contulimus in morauia et in omnibus aquis liberam habeant potestatem. ut 
nullus in pascuis in piscatione. et venatione eos inquietare presumat. sed 
nec venator aliquid sibi uendicet iuris. Verum omnem utilitatem vnde- 
cunque prouenientem. cenobium illud libere et absolute j)ossideat. Posses- 
siones uero eiusdem cenobii sunt hee. Welegrad chiiias primo Modobiirgus. 
Cozielen. Nenakewiz. Polisowiz. Borschiz. Vgezd. Zlechowe. Secschw. 
Capella in Zpiiiingniv. Vschcenowiz. In Babiz ad duo araira. Maretiz. 
Poppowiz superius ei Poppowiz inferius. Knesopole. Briezi. ChiHdchowiz. 

25- 



196 

Zdehoriz in provincia Oppamensi cum nemore adiacente et omnibus atfi- 
nentihus uersus occidentem usque in torrentem qui dicitur morawize. Si/- 
rodki. Nuolunsdi. Juxta Brtmam et ortuliini vinee. Cwenowiz. Brieschane. 
Britteluche. Massitz. Pottworiz. Vneschowiz. Corsitz cum monte uhi site 
sunt vinee. Curiam in Podwin. Due curie in Oppauia. Curia in Bri-nna. 
Nempschiz. Ottradiz. Zettokowiz. Mistrin. Parissowiz. Tuorchowc. Biescha. 
Thesshane. Barice. Trapleiz. Jarosschowe. Wasan. Domankowiz. Molen- 
dinum in Vnischowe et domus que soluunt tres marcas annuatim. Passhiwiz 
ad duo aratra. Brizowifz in prorincia Znoymensi. curia et molendinum. 
Ecclesia sancti Johamiis iuxta Weligrade cum agris suis. iuxta Welika 
ad uillam unam. Biscopiz. Tupez. Zahlazan et vsnowitz cum suis appen- 
diciis. Vt autem hec omnia lata et incoiicussa peipetuo maneant. Iianc 
serenitatis nostie paginam nostro si«;illo fecimus communiri. et loo^auimus 
reuerendum patrem nostrum Rupertum Olomucensem episcopum ut in liuius 
rei testlmonium sio;illum suum appenderet quod facturum se promisit. Cuius 
rei testes sunt. Dominus Jacobus Nitriensis episcopus, Heinricus Zwet- 
lensis. Sigbertus Placensis. Arnoldus Trebecensis. Petrus Gradicensis 
abbates. Tlieodricus Olomucensis Bohuta bolezlaviensis. Ilermannus Ivto- 
mericensis prepositi. Badozlaus et Esav archidiaconi et canonici. Stizlaus. 
Gerhardus. Heinricus Alexius et Greg^orius canonici Olomucenses. Stlzlaus 
Brvonensis prepositus. Waltherus pathaviensis canonicus. Bartholomeus 
canonlcus Olomucensis. Thiemo canonicus bolezlaviensis. Cvnradus scriba 
Reg-is in Brvnna. Zlavvich et Gerhardus capellaui episcopi Olomucensis. 
Comes Cvoiu-adus de hardeke. Heinricus de Kyowe. Theodericus de veh- 
towe et hruto lilius eius. Wrso camerarius Znoymensis. Bohuzlaus castel- 
lanus de fra"!!. Stephanus de medelowe cum filio suo woytech. Diwls 
castellanus de grjece. Holasche castellanus olomucensis. Petrus filius 
Wlaztiborii. Henricus de Gozcnberene. Johannes Lozoz. Raliborius. Par- 
dvz. Martjiius. Welen. verchozlaus. Miligh Cerreo dapiCer et Scaztelov 
frater eius. Benco. Wocco caraerarius. Bvdiwoy filius Ben. Zemizla. AViez. 
Victor. Bludo. Ncdamirus. Jurich. camerarius Regine. 3Iileta. Otezlaus 
miles domini ej^iscopi Olomucensis. Hogerus dapifer. 3Iirozlaus pincerna. 
Woytech marscalcus. AVitigo, Nienech. mathias et frater eius Bigno. 
Mracota. Heniicus. Bribizlaus. Pertherus et quam plures alii. Acta sunt 



19^ 

hec publice anno ab incarnatione doraini. M. CC. XXVIII. mense No- 
nembri. Indictione I. in con.secracione ipsius ecclesie que sunt V. Kalendas 
decenbris. Ilegni nostri anno XXXIII. Datura autem per manura Hermanni' 
prepositi Lvthoraericensis notarii nostri antedicti. presidente eidera cenobio 
domino Alberto venerando. 

Ex originali cuiii tribus sigillis adpendentibus in archivo ejusdem monasterii; 
sign. A. 2. — Secundum originalc, cuni in plurirais a primo differat, mox 
in sequenti ad verbum inserilur. — Terlium vero autograplium in c. r. 
arcliivo aulico Vindobonac est deposituai. — Excusum mcndoso apud 
Sonimersberg. 

Mn nomine sancle iiinUatis et indiiiidue vmfatis. EffO Premvzl qui el 
Othararus tercius Re.r Boemorum Monasterio W^olligradensi. Cisferciensis 
ordinis. et Tninistris dei ibi deffentibus inperpefuum. Cum reffalem deceat 
excellenfiam renerari el protnouere sancfam in omnibus ecclesiam congruum 
nostre uisum fuil clemeniie id iniciari ef exffqui quod nostre serenitati 
cederet ad merifum ef sancfe mafris ecclesie transiret ad prouectum. Ibi 
enim recte locanfur beneficia i'bi crescunl merifa. Ibi decenter inpertifur 
gratia vbi cum premiis cumulatur gloria. Nouerinf itaque fam presenfes 
quam futuri nos ex consilio fratris nostri et petitione Wladizlay condam 
illustris marchionis ]>Iorauie necnon et reuerenfissimi pafris nostri Roberti. 
episcopi Olomucensis assensu. domum Cisterciensis ordinis in Welig^rade 
construxisse. et prout iunc temporis potuimus eandem dilasse. ul seruis dei 
ihi deffentibus coftidianus inde proueniaf uictus et uestitus. nec non etiam 
in nostram et successorum nostrorum futelam et proiectionem. sicut nierito 
debemus eandem recejHSse cum omnibus ibi commanentibas eorumque prediis 
et possessionibus. siue acquisitis. siue efiam acquirendis. et a nostra beni- 
gnitate necnon tnclite memorie fratris nosfri antedicti inpensis et expensis. 
fundafo et edificuto. hanc libertatem donasse. Liberfas aulem hec est. quam 
a pieiate nostra siaiuimus et sanccimus firmiter obseruari scilicet omnes 
rillas et possessiones quas modo ecclesia ista possidet uel postea est pos- 
sessura. ubicunque in regno nosfro sife sunt. siue in Boemia. siue in Mo~ 
rauia. ah omni onere iributorum. reciig(dium. colleciarum. aliarumqne ex- 
actionum. siue in quaiuordecim. ad principem uel heneficiarios spectaniibus 



198 

quocumque modo ndminenlur esse absolufas. Adicienfes ut niillus principum 
successorum nostrorum uel baronum nobis uel eis subiecforum pro casfro- 
rum edificatione. uel reedi/icatione. uel aliqua infjruenfi expedifione. -/lomines 
prefafi monasterii audeat inquietare. Jus autem quod dotur pro capite eis 
concedimus hoc de fure sfafuenfes. Si in eorum habitaf possessionibus et 
deprehensus fuerif in furto manifesfo. uel de aliquo occulfo accusetur. i'ide- 
licef quo ad iudicium ferri candentis. uel aque. uel uomeres calcandos. 
uel duelli. ef conuincafur in aliquo istorum in iudicio secidari. eidem tnona- 
sferio bona furis siue rei integralifer remaneant. Judices aufem quorum 
inferest faciant de eo quod eis iusfum uidebifur. ^i aufem homines eius- 
dem monasferii coram iudicibus nostris cidpabiles inueniantur. nec nobis. 
nec iudicibus nostris curialibus uel beneficiariis. aliquid inde utilifatis pro- 
ueniat. Sed apud idem cenobium cidpe perseueret satisfacfio. nisi in eo 
in quo fenetur satisfacere aduersario. Ceferum ut omnia breuifer compre- 
hendamus omnem ufiHfafem que spectat ad usus nostros. uel successorum 
nosfrorum. uel beneficiarios nosfros a nobis infeudafos. ei remitfimus. ut 
plena et perfecta gaudeuf liberfate. et ut nullus ei nouas condiciones contra 
nosfra sfatufa audeat imponere. uel eius iura mufare. Sfafuimus etiam ut 
mdlus camerarius intret uillas monasferii. ad atiquem citandum. uel ad 
aliquid ibi faciendum. sed significet procurafori domus illius. cui abbas cum 
fratribus comisit procurationem in femporalibus. ut eos cifari faciat qui 
sunt cifandi. quatinus die ef loco deferminato eos coram iudicibus stafuat. 
quorum inferesf causas et negocia regni nosfri fractare ef diffinire. Si quis 
uero alicui persone religiose infra sepfa monasterii consfitufe. manus in- 
iecerit uiolenfas ad aliquem ibi deonesfandum. uel aliquid inde abstulerit 
ausu tcmerario. manifesfe bannum nosfrum quo ad XXX marcas componat^ 
et monasterio dampnis suis resarcitis. intofidem satisfaciat. Prohihemus 
etiam ne uenafores nostri uel caniductores in abbacia uel eorum uillis sine 
abbatis et fratrum consensu pernoctent. uel aliquid ibi inferanf uiolentie. et 
hoc sub pena decem librarum monete prouincialis nisi placuerif abbafi et 
fratribus eis afiquid gratie in uicfualibus inpendere. Id etiam addenfes 
quod si exsfiterint eis iniuriosi. liceaf eis ipsos sine offensa nostra. de 
domibus et possessionibus suis uiolenter expeltere. Insuper statuimus quod 
quicumquc nobilium uel potentum. in prefafi monasterii curiis uel uillis 



199 

pernocfando. uel inirando eidem exstiterint iniuriosi. hannum nostrum in 
decem marcis componant. ef eidem monasterio dampna illata in duplum 
restifuanf. Adiecimus etiam ut homines prefafi cenobii per telonea trans- 
euntes. in rebus que specfant ad opus uel usus ecclesie. ad eam in neces- 
sitatibus eius deferendis uel fransducendis. sint a pedagiis et teloneis ab- 
soluti. Mercafores vero sotuant quod sui iuris est. Uuius autem libertatis 
a nobis concesse et regali munificencia donafe prefafe domus heredes nosfros 
et successores tutores consfituimus ef defensores. et precipue filium nosfrum 
Wencezlaura iii regem consecraliim. et IVatiem eiiis Bremizl. filium nostrum 
Marcliionem Morauie. Hoc sanccientes ut huius priuitegii uiotatores in 
cameram nosfram et successortim nosfrorum X. marcas auri conponant. 
Insuper rogauimus ueneralntem patrem nosfrum Robertum Olomucensem 
episcopum inpresencia filii nostri Bremizl Marchionis morauie. necnon 
baronum nostrorum ut omnes qui prefati monasferii violarent emunitatem 
et libertafem. eidem nostra regia munificencia coftafam qui efiam tunc tem- 
poris ecclesiam eandem consecrauit. cui consecrfftioni nos \cum illusfri con- 
iuge nosfra Constanfia et filio nostro '■Bremizl sepe dicto presencialifer 
interfuimus. excommunicaret. Quod et factum est ab eodem. El hoc etiam 
omnibus rolumus esse manifesfum. quod sine offensw nosfra erit si pre- 
scripfus episcopus et eius successores nosfrarum constitutionum in hac 
pagina contentarum. secundum eccfesiasfica iura punierint transgressores. 
Mete aufem circuitus Wetigrade infra subscripta intersignia locorum pro- 
ienduntur scilicef riuulus Bezka qui fluit ad sepfentrionem. Ad occidenfem 
lapis qui dicitur kralavvstol. dehinc mons qui nominafur zhcala. postmodum 
amhigens siluam rgezd et Polisowiz. et sic per insulam tendens in mora- 
uam. Jnfra predicfas metas in omnibus siluis quas huic domui contulimus 
in ^Morauia et omnibus aquis liheram habeant potestatem ut nullus in pa- 
scuis piscatione. et renacione eos presumat inquiefare. Sed nec renator 
aliquid iuris sibi rendicet. rerum omnem rtilitatem rndecunque prouenienfem 
cenobium illud libere et absolute possideat. Possessiones rero eiusdem 
cenobii sunt hee Welihrad ciuitas primo. iModoburgus. Costelen. Nena- 
kvniz. Polisovviz. Borschici. A'«;ez(l. Zlechow. Setsclije. Capella Spitignev. 
Vscha?novviz. In Babiz ad duo aratra. Maretiz. Popowiz. superius et Po- 
powiz inferius. Knesepole. Briezt. Khwalkowiz. Zdeboriz. Sirodki. Nalusche 



^soo 

iuxta Brunnam et ortulani et vinee. ZvAenowiz. Brieschense. Brlkkluk. 
Massiz. Potworowiz. Vnescbowiz. Scorschiz. cum monte ubi site sunt _ 
vinee. Curiam in Bodewin. due curie in Opauia. Curia in Bruiuia. Nem- 
schice. Othradiz. Zetocowiz. Tessa^ne. Barice. Trapleiz. Ja?roscliowe. Wa- 
san. Demankowiz. j\[islrin. Parisshowiz. Tovrcowe. Bisclise. Molendlnum 
in Vnisowe et domus alique que soluunt tres marcas annuatim. Passzla- 
wiz. ad duo aratra. Brizowiz. In prouincia Znoymensi curia et molen- 
dinum. Ecclesia sancti Joliannis iuxta Welihrad cum ag*ris suis. Juxta 
Welika. ad villam unam. Bizcoupiz. Tupezzi. Partem Zablazan et partem 
in Babiz. Et hec omnla cum suis appendiciis. 17 imtem hec otmiia rata 
et inconcussa perpeiuo permaneanl hanc nostre serenitatis paginam nostro 
sigillo fecimus communiri. et rogauimus reuerendmn patrem nostrum Rober- 
tum Otomucensem episcopum. ut in huius rei iestimonium sigillum suum 
appenderet. quod ei fecit, Ctiius rei iestes sunt. Dominus Jacobus Nitriensis 
episcojms. Heinricus Zwetilensis. Sigbertus Placensis Arnoldus Trebecensis. 
Petrus Gradicensis abbates. Theodricus Olomucensis. Bouiha Bolezlauensis, 
Hermanmis Lrthomericensis prepositi. Radozfaus et Esau archidiaconi. el 
canonici Ofomucenses. Sdizfaus. Gerhardus. Heinricus. Afexius et Grego- 
rius. canonici Ofomucenses. Sdezfaus Brumiensis prepositus. Waftheriis 
canonicus Patauiensis. Barthofomeus. canonicus Wissegradensis. Themo. 
canonicus Bofezfauensis. Cunradus scriba regis in Brunne. Sfauic ei Ger- 
hardus capeffani domini episcopi Ofomucensis. Comes Cunradus de Har- 
dekke. Heinricus de Ai/ow. Theodricus de retotr. et Hrrto. fifius eius. 
Wersho. camerarius Znoimensis. Borzfaiis casieffamis de }ranor. Stepha- 
mis de medefow. cum fifio suo Voiihech. Dewiz. casteffamis de grece. 
Hofache. casteffamis Ofomucensis. Semizfatis. JVunez: Victor. Bfudo. Ofo- 
mucenses. Petrus fifius Mastiborii. Heinricus de Bozen. Verene. Johannes 
IjOzoz. Raihiborius. Bardvz-. Martinus. Wefen. Vrecoslaus. Itlifizce. Cerro. 
dupifer. et Chastafoir frater eius. Wocco. camerarius. Bordiuoje fitius 
domini Ben. Nedamirus. Pardrz. Jrrich. camerarius regine. Mifata. Oihe- 
ztavus mifes domini episcopi Ofomucensis. Hogerus dapifer. Mirozfaus. 
fincerna. Voic. Podeconig. Chece. Vilco. Nienech. Mathias et frater eius 
Bieno. Benco. Mracota. Heimicus. Ywanus. lAvbofdus. Wfceco. Prebizfaus. 
Berhtherus. Crnradus et quam plures afii. iam cferici quam faici. Aciii 



201 

aufem suni hec publice anno ab incarnacione iomini M. CC. XXVllt. 
mense Xouembri. Indictione prima. in consecratione ipsius ecclesie que 
fuit. V. Kalendas decembris. Regni nostri anno. XXXIIL Data autem 
per mamim Hermanni prepositi Luthomericensis notharii nostri. V. Ka- 
lendas Decembris. Regni nostri anno XXXIII. presidente eidcm cenobio 
domino Alberto abbate wenerando. -}*. 

Ex originali altero archivi ejusdem monasterii; slgn. G. 3. in registratura 
c. r. Gubernii. — 



CLXXXVII. 

Otakarus, qui et Premysl, rex Boemiae, confirmat et auget possessiones 

el immimifates monmterii Opatowicensis in remedium animae filii sui Wladi- 

slai, recolendae memoriae marchionis Moraviae. Actum. Pragae, 1338. 

In iiomine sancte et indiuiduc trinitatis. Anien. Ottacarus, qui et 
Premisl dei gracia tercius rex Boliemle omnibus in peipetuum. Conting-it 
plerumque, donatlones Ieo;itimas factacjue mortalium solempniter celebrata 
labente tempore immutari, nisi scripto memorie commendentur: littera enim 
viuit, et actio littere sagaciter commendata. Notum siquidem facimus uni- 
uersis tam presentlbus quam posteris, (piod ob remedium anime dilectissimi 
filii nostri IJladisfai, recofende memorie iffustris marchionis Morauie, cum 
grato assensu nostre carissime coniugis Constancie, nec non primon;eniti 
filii nostri IVeticesfai In reg^em coronati o-ratuita voluntate, villam Stolan 
cum oranibus attinenciis suis monasterio sancti Laurencii in Opatouicz et 
fratribus ibidem domino deo deuote famulantibus contulimus iure hereditario 
possidendam. Item Chrup|)i dimidiam villam, et in Wtelno ad aratrum, 
et duos hospites Luchinici de 31ylbezy. Przeulessie cum omnibus appen- 
diciis suis. Policzie dedimus eidem monasterio nostro Opatouicensi et 
omnium nostrorum ob remedium animarum predecessorum. Herzen emimus 
pro pecunia ecclesie prenotate. Copisci in prouincia Luthomislensi, obla- 
tam pro anima Stephani ministri fidelis et iudei baptizati, pro villa Dolany 
apud Mykus nobilem nostrum feclmus commutari. Item villam 3Icsilesiez 
apud Hroznatam de Podyebrad pro villa Skalicze sita in Swosoburno 

26 



feclrans comnmtari. Itern Coyata filius Hiabysse villam Matharsov pio 
anima sua obtulit; et idera Coyata vir nobilis villam Slacouitz pro anima 
Petri filii Ratiborii sepedicto raonasterio sancti Laurentii attribuit coram 
uobis. Item Czasta vir nobilis et prouidens saluti anime sue villam Drzi- 
czie doraui sancti Laurentii obtulit. 3Iattheus, coquus noster, AVilkovvig;ie 
de raea licencia addidit. Item Czaslavv supparius villam Czornoo-edii dedit. 
Zdeslavv filius Zeloluth Wessele iam sepe dicte ecclesie s. Laurentii dedit, 
ad quam accepit sepulturam. Otto et filius eius Stoyhnyevv Hlavveczko 
obtulerunt. Item prefate ecclesie venerabilis Cunradus abbas cura fratribus 
villam Placzimicz apud Johannem filium Jarolniievv in nostra presencia 
pecunia comparauerunt. Itera idera abbas apud Perardura Lutha iuxta 
Placziraicz pro XV. raarcis argenti erait publice et aperte. Preterea nos 
rex Wenceslaus saluti anime nostre imposterura prouidendo Lliutara, nomine 
Prehrad, et molendinum in Luce indulsimus locari ad instanciam et peti- 
cionem eiusdem Cunradi al)batis venerabilis atque fratrura. Insuper siluara 
nostrara, ville Missilesicz adiacentera, dediraus ex mera nostra liberalitate. 
Ibi enim decenter locantur beneficia, ubi crescunt merita. Propter pra- 
uorum hominum cahnupnias et inlurias emersuras oranibus prescriptis nostris, 
et certorum bonorum nostrorum donacionlbus seu emptionibus preter pontes 
reformandos plenariam ab oranibus exactionibus libcrtatem concessiraus, 
videlicet ut pauperes ex oranibus prenotatis villis castellanorura siue bene- 
ficiariorura iudlcio non astent, nisi velint propria voluntate, sed corara 
nobis et nostris successoribus iudicentur, et penara per sentenciara ad- 
iudicatain nulli alteri, nisi doraino suo abbati et eius fratribus sohiant 
secundura ius consuetudinis adinuente. De eo, quod vulgariter dicitur 
narok siue svvod, et de eo, quando aliquis interficitur, quod vvl^fariter 
hlavva vocatur, et inde, quod narez sonat, iam supradictarum vlllarura 
incole sint perpetuo liberi et immunes. Et ut he nostre probacioncs et 
aliorura virorura proborura oblaciones seu erapciones antescripte, per nos 
confirniate solerapniter et aperte, robur Jiabeant firraitatis, nec debeant im- 
posterum commutari, sed stabiliter perseuerent, presens priuilet»iuin mona- 
sterii sancti Laurentii in Opatovvicz fecimus exhiberi, nostroruui si^illorum 
atque nostri sanctissirai patroni Wenceslai robore connnunituni. Actum 
Prage anno dominice incarnacionis MCCXXVIH. Indictione XI. Eodera 



203 . 

anno rex Wenceslaus militari gladio est acciuctus, et a yenerabili sacre 
^log-unciensis sedis SylFndo archiepiscopo extitit coronatus. Datum per 
manus Arnoldi cancellarii et prepositi ^Viscliegradensis, Hermanni pre- 
positi Lutliomericensis notarii reg^ie aule. 

E copia monaslerii aboliti Aulae reginae Brunensis. — Excusum dedit 
Piter in Thesauro abscond. pag. 195. 



CLXXXVIII. 

Wenceshms, rex Boemonim, concedif /iominihus monasterii Litomyslensis 

in remedium animae fratris sui Wladislai, quondam marchionis j}lorainae, 

exenitionem a jurisdictione laicali et in aliis. 1228. 

In nomine sancte et indiuidue et perpetue trinitatis. AVenceslaus dei 
gracia Rex boemorum omnibus ad quos presciMS pa<^inii deuenerit. salutem 
et tidei pietatem. Cum inter mundanas actiones. ea sola salubris ac 
meritoria permaneat. que diuine retributionis et obtinende perpetue beati- 
tudinis o^racia celebratur. alie omnes more liquentis aque cum tempore 
transeunt et labuntur. nichil secum temporalis «lelectationis retinentes preter 
peccata. que talibus <2;enerantur. hanc ig-itur considerationem animo reuol- 
uentes. animaduertimus. qualiter bona monasterii Luthomislensis possent 
ad statum pristinum reformari. que per discordiam nobilium terre in tantum 
consumpta fuerant et distracta. ut etiam IVatres ibidem diuinum ofricium 
perag-entes. uictum et uestitum penitus non liaberent. Nos itaque tempo- 
ribus nostris bona claustralia dolentes taliter deperire. pro salute anime 
dilecti IVatris nostri bone memorie. 3[archionis Morauie. nomine ^^^adizlai. 
et pro reraedio peccatoium nostrorum statuimns. et imperpetuum inuiola- 
biliter conlirmamus. ut homines iam dicti monasterii hanc habeant libertatem. 
si in culpam inciderint. siue aliquis in uillis ecclosie eiusdem casu misera- 
bili ab alio sulTocetur. quod uuIo'ariter hlaua dicitur. seu aliquo pro latro- 
cinio incusetur. quod Boemice narok uocatur. siue etiam aliquando hac 
seruitute fuerint oblig-ati. quod narez materna ling-ua nominatur. uel si quis 
hominum prefate ecclesie suspensus fuerint. quod wizelche Boemice dicitur. 
ab ouniibus hiis ipsos penitus decernimus absolutos. arbitrio domini abbatis 

26-* 



204 

reliiif|iientes. ut pro lilis et aliis ciilpis liomines suos pena debita puniat. 
in usus luonasterii quicquid ex culpa proueneiit conueitendo. Ut autem 
iiostra relaxatio et constltutio robur obtineat ueritatis. presentem paginam 
testibus subscriptis nostri sigilli caractere fecimus cOnsignari. Acta sunt 
autem hec coram nostris fidelibus uldelicet. Witkone antiquo filio Witkonis. 
Wata subcamerario. et Bouzlao fratre eius. Zbrazlao subpincerna. Zlau- 
nicho subdapifero. Drislao marsalcho. Jurik noscone. Petro milhozti filio. 
Ztrezimiro caluo. 3Iilata de 3Iorauia. Daleborio fiUo daleborii. Voyzlao 
canonico de Zaska. Magistro abdone. Petro capellano de neJianic. et aliis 
multis. Datum anno dominice incarnationis M. CC. XX. AIII. concurrente 
VI. Regni nostri anno primo. Amen. 

E duobus originalibus ejusdein mon.isterii, quorum primuni cum duobus sigillis 
appensis in registratura c. r, Gubernii Moravici, alterum in museo 
adservatur. 



CLXXXIX. 

Constanfia, regina Boemorum, cirilatem Hodonjn (Gixling') secundum jus 
Tcutonicorum locat, eique jura et libertates clargitur. 1328. 

i^Coustantia} dei o;racia Bohemorum Regina, vniuersis Christi fidelibus 
presentem pagMiiam inspecturis salutem in vero salutari. Sciant presentes 
et posteri, quod cum villicum nostrum Petium fures et latrones et alii 
malefici interfecissent in Godinf/en super regale ciuileque ius nostrum 
conuocauimus viros honestos Thcutonicos, et locauimus in ciuitate nostra 
tali iure: vt nulli dominio subditi essent, nec ulli seruirent, nlsi michi et 
tiliis meis. Item talem potestatem eis etiam tradidimus, quod iiullus iudex 
dominaretur eis, nisi quem ipsi voluntarie eligerent. Et hec iura censualia 
sunt XXX denarii de laiieo, de subside agrum habente XII denarii, de 
subside agro carente VI. Ouicunque braxauerit ceruisiam, XII de qua- 
libet braxatione. In lite cum Jiliquls se defendendo alTugerit ad proprlam 
domum, si aliqucui occiderit, tenetur mortuus talem culpam soluere. Infra 
Rastam unam nullus presumat cereuisiam braxare, et si quis presumpserit, 
abiudicatus est bonis suis et collo suo. Fur siue falsariiis, si inuentus 



205 

fuerit, iioii alias nisi ibidem suffocetur. Et si quis allquem interfecerit, 
caput pro capite ponderetur. Owcumque temerarius intrauerit domum ali- 
cuius et aliquem occiderit, soluat in domo VI solidos, et extra VI. Et si 
velit dampnificare aliquem violenter, soluat iterum VI solidos in domo, et 
extra VI. Si alapam dederit, manu careat, aut V talenta soluat, et iudici 
LXXII. Infra miliare fjiber, textor, calcifex aut quallscunque artifex non 
compareat, nisi in eadem ciultate. 3IoIendinum soluat VIII modlos slliginis, 
et IV^ tritici, et III solidos denariorum. Si non sufTicit molendinum reddere 
ista, que prediximus, pendeat in gracia regine et in consilio ciuium. 
Item molendinum debet habere XX inofera a«;ri et III subsides et pisca- 
torem. ]\[ercatoros domos liabentes nullum tlieloneum soluant, sed in tran- 
situ aque dimidium. Item kletska, sicca |ig"na, jibere herbasque habeant, 
excepta viridi quercu. Pastor cum fi^reg-e vadat libere in eadem sllua. 
Insuper nulli iudicio subiaceant pro uita et bonis, qui meruerint, nisi in 
eadera ciuitate. Et illi, qui Petrum occiderunt, omnium habeant inimicitiam, 
et pro malefactoribus habeantur. Omiiis homo in via pergens infra Rastam, 
pacem habeat de manu mca et iiliorum meorum, qui perg^endo querit forum. 
Ciuibus nostris in eadem ciuitate talem libertatem damus, quod nullum ' 
theloneum soluant per totam terram 3Iorauie et Bohemie. Ilanc etiam 
libertatem eis concedimus, quod nullum tributum soluant infra X annos. 
Iluius rei tesles sunt: Pardus, Twridse, Zudomir, Bun, Ninco. Capellani 
predilecti; Scliedron, Marquardus. l)a<um anno domini Millesimo CC. XXVIII. 

Ex oriijiiKiIi coufirmatione Joannis regis in tabulario civitatis ejusdem. 



cxc. 

Kazimjrus, dux Opofiensh, tvansfett monastenum ordinis Praemonstra- 
tensis de Rybnjk in Boijdom, ejusque possessiones confirmaf. Dafum 

in Opof, 1228. 

In nomine patris et filii et spirltus sancti Amen. Nos Casimirus dei 
gratia dux Oppoliensis, filius ducis Mesconis, quondam bone memorie, 
notum facimus universis, tam ])resentibus quara futuris, quod ex instinctu 
dei pro remedio nostrorum peccaminum, ac salute animarum nostrorum 



206 

predecessorum, claustriiin predicti conventus, quod antea per dominam 
Ludmiliam pie recordationis matrem nostram, in liibnick fuerat fundatum, 
de petitione et consensu sepe dicti conventus in Bozidom transfercntes 
omnes donationes tam in hereditatibus, quam in libertatibus, iam sepe fate 
domui litteras nostras quoque his superaddentes de baronum nostrorum 
consilio contirmavimus. Primum ipsum Ribnick pro Czarnowans commu- 
tantes, exceptis tabernis et capella cum sorte sua in Falenik que pro 
suis usibus detinuerunt. Storoo-oston Most quoque cum omnibus suis pro- 
ventibus Knesichen Krawarr, Wreblino, Bedricliowici, Walchi, Gracho- 
hiba, Stradunia, Susda, Brosci, Raduna, Sdazna, Dobrzen, Dzelnoza, Gru- 
dina, Lapcowici, Orrizen, Pinicow, Radozevici, Dedoboici, Dzelhonem, cum 
suis sortibus et molendino, et Lg-atam que vocatur Blunco. istas omnes 
villas supra dictas tam a nobis quam a nostris predecessoribus, seu ba- 
ronibus collatas, placuit nobis de nostra libertate mera cum pleno iure 
nostri domlnii, perpetua Tfbertate donare. Ita quod homines sub iuris- 
dictione eorum, in predictis villis manentes, a nemine penitus provocentur, 
vel iudicentur nlsi tantum a preposito domus dei, vel si causa talis fuerit, 
vel excessus, coram ipso duce provocati stare tenebuntur responsuri. 
Ita tamen quod ibi iudicatum fuerit, omnis penalis solutio domui cedet 
ratione iurls dominii. Item excipimus sepe nominatos liomines ipsorum ab 
omni seruitute iuris Polonici, ut est Stan, Stroza, Powos, Przewod, qua- 
hteicumque Bobrownici, Psare, ad castra etiam edilicanda, siue reparanda, 
seu alias munitiones construendas ire non tenebuntur, ab omni quoque 
expeditione eos absolvimus, excepto eo duntaxat, si forte exercitus subito 
super terram nostram occupandam (quod absit) ing-rueret. Ut aiitcm hec 
nostra donatio per presens scriptum robur obtineat firmitatis, Iianc pa«;i- 
naui, ne ab aliijuo quocumque modo posset violari, sioiUi nostri munimine 
eamlem fecimus roborari, subscribentes nomina testium, qui nostre luilc 
donationi presentes fuerunt. Videlicet dominus Sebastiainis cancellarius, 
comites Macheslano, Wernerus, Joannes Clementis, Sbrozlavius, Sclesla- 
vius, Jaslzo, Streclz, Petrus Laurentius, Goslavius, Joannes de Rudno, 
Joannes Sibochie, et alii quam plures. Acta autem sunt hec in Oppol. 
Anno ab incarnatione domini millesimo ducentesimo vig"esimo octavo. 
llun-o — Annales Praemonstrat. I. CCCCLXXIX. 



207 

CXCI. 

Otakams^ rex Boemorum, confert monasterio Oslowanensi jus pafronatus 
ecclesiae s. Jacobi Brunae. Dt. VHL Idus Decembris, 1228. 

Jligo Ottakarus, qiii et Primizl, dei gratla rex Boemoriira, omnibus 
hanc chartara inspccturis. Nouerint tara presentes quara fuluri, quod nos 
ad petitionera matrone nostre noraine Heiluidis de Znoym e consensu ueiie- 
rabilis patris nostri Roberti, Olomucensis episcopi, ius patronatus sancti 
Jacobi in Brunna de consueta liberalltate cenobio vallis sancte Marie in 
Ozlauaji libere et absolute in perpetuara eleraosinara contuliraus, eandera 
libertatem concedentes, quam ipsi cenobio cum omnibus suis pertinentiis, 
secundura quod in |)riuileo;iis eiusdem dorans continetur, oinnlbus contra- 
dictoribus perpetuum silentiura imponentes. Et ut hec donatio nostra pei- 
petua firraitate roboretur, eara si«i;illi nostri raunimine fecimus corarauniri. 
Et in testiraoniura luiius donationis nostre ro^ierendissimus j)ater noster 
Robertus, Olomucensis episcopus, sigillum suura apposuit. Iluius autem 
donationis a nobis facte hii testes fuerunt: Baro noster ]>[arquardus frater 
Benes. Conradus notarius Brunensis. Henricus canonicus Olomucensis. 
Datum per raanura notarii nostri Ilormainii, prepositi Lutomericensis. Octauo 
Idus Decerabris. Regni nostri aniio XXXIII. Testes eiiim plures, qui fuerunt 
presentes, sunt hii: Nedamirus frater Werse. Hartlibus de Znoym. Miles 
Theodricus. Rector eiusdem ecclesie. Eo;o dei o-iatia episcopus Oloraucensis 
Robertus in huius donationis testiraonium sigillum raeura ap[)Osui. 

E confiruiatione Tlieoderici, episcopi Oloniucensis 1298. in curia 
Brunensi; lad. K. 

CXCH. 

OtakaruH rex et Constantia regina confirmant et augent possessiones prae- 

positurae s. Hippotyti in Hradisf CPo/tenbergJ apud Znoymam. Actum 

upud Znoymam III. Idus Jlartii^ 1229. 

lii noraine saiicte et indiuidue trinitatis. Otacarus qui et Preraizl 
dei gratia Boemorum rex et Constantia eadera gratia reo;iiia Boemoium 
et ducissa Morauorum . . . ad petitionem Wiberti prepositi et scribe 



208 ___ 

doniini regis omiies possessiones et libertates ecclesie s. YpoliU in casfro 
Gradisc sicut ex antiquissinia fundatione et ex pia collatione quondam 
frahis uostri dilectissimi Wladixlay marchionis Morauie felicis memorie 
liabere dig^noscitur . . . confirmauimus. adicientes de gratia speciali ad 
prefati Wiberti meritorum exig-entiam ivs montium in Kovernich et pre- 
dium in Godonich iure hereditario ad eandcm prepositurara spectat.urum 
etc. . . Actum apud Znoymam anno dominice incarnationis 31CCXXIX. 
m Idus 3Iartii. 

E codice Tischnowicensi Ms. 



CXCIII. 

Otakarus, Boemiae rex, et Constanlia regina confernnt monasterio s. Bene- 

dicti juxta Brunam (in Luh) praedium Rudolli in Manice. Actum et 

datum in Bruna, Idibus Martii, 1229. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ottacarus qui et Premizl 
dei g-ratia re.^ Boemorum. Ne ea que a nobis pie disponuntur atque 
rationabiliter ordinantur et maxime circa loca reli<'iosorum deo famulan- 
tium liumiliter et deuote. possint per quemquam hominum processu temporis 
immutari. sed jjerpetuo inconuulsa i)ermaneant atcpie firmitate gaudeant. 
Notum sit uniuersis tam presentibus quam futuris. quod cum in amplianda 
ciuitate nostra Brunnensi essemus intenti. hortos quosdam secus fundum 
figulorum una cum curia cambiuimus cum fratribus ordinis s. Benedicti 
ante prefatam ciuitatem in cenobio manentibus. et dedimus ipsis in manus 
abbatis de Trebech noniine Zvest totidem ortulanos na Luze et duos 
mansos ad ecclesiam s. illartini spectantes et curias Cate fig-uli et Bohus 
sag;ittarii ad nos pertinentes iure perpetuo hereditarie possidendas. Pre- 
senti vero tempore ad intercessionem nostre karissime coniu«;is domine 
Constantie. ut fratribus ad au«;mentum cultus diuini succurreremus eorum- 
que orationum participes lieiemus. superaddidimus de g;ratie spccialis et 
re^ie munificentie . . . predium liudolti in Ma?i}z iuxta Brunnam ad nos 
hereditarie devolutum et tale factum utpote pium et honestum huius scriptl 
tcnore . . . firmissima regia auctoritate firmauimus. Ad huius itaque nostre 



209 

coinniutationis et donationis perpetiiam nienioriani et iniiiolabile firniamentura 
presens prinile«;ium conscribi fecimus et si«;illi iiostri munimine roborari. 
Nomina autem testium sunt hec . . . Actum et datura in Brunna anno 
iiicarnationis dominice M. CC. XXIX. Idibus Martii. Traditura vero iri 
manus Arnoldi abbatis de Trebech. 

E codice Tischnowicensi Ms. 



CXCIV. 

Ofakarus, qui et Premysl, Bormorum re.v, jura zupanorum et nohilium 

omnium alque vulgo toflus proriuciae Brunensis, uf a Conrado duce, ab aliis 

aut a se ipso sunt stafufa, rafihabet et obserrari mandat. Acfum in Bruna 

XVI. Kalendas Aprilis., 1229. 

Vy*i*. In nomine sancte et indiuidue trinitatis auijSji. . Otacarus qui et 
primuzl dei giatia boemorum re.v suppanis et omnibus uobilibus atque 
uulo'o prouincie brennensis perpetuo. E<iuitati est consentaneum et regie 
conueniens excellentie pariter et honori. modis oranibus ad hoc intendere' 
atque niti. ut nemo contra iuris ordinera ag^grauetur. sed iura orania con-' 
seruentur unicuique penitus iiiconuulsa. Juris enira obseruantia. et terapo- 
ralis honoris gloria conseruatur. et anime a deo in celesti patria premium 
tribuetur. Ne autera ea iura que prius a nostris predecessoribus ut a bone 
raeraorie duce Conrado. et ab aliis postmodura aut a uobis in tota brennensi 
prouincia sunt statuta. processu teraporis per queniquara horainura possint 
iramutari. sed perpetuo stabilia permaneant atque firma. Nouerit tam pre- 
sens etas quam eius sequens posteritas quod nos habito dilig-enti tractatu 
cum fidelibus nostris suppanis Boerais pariter et Morauis uolentes ab oranibus 
perpetuo inuiolabiliter obseruari. Jura statuiraus in hunc modura. Oranes 
hereditates quas uiri nobiles tani raaiores quam minores terapore ducis 
Conradi sine querela iuste et pacifice huc usquo possederunt. in bona 
tranquillitate pacis amraodo possideant. Itera nullus caraerarius citet aliqueni 
nisi certo cura testinionio eorura quorura interest et norainatira quilibet 
eorura debet ducere castellani nunciuni. et aliura iudicis. insuper duos pro- 
bos uiros de circurasedentibus uillis. et si caineiarius uadit ipse secundus 

27 



aut tercius sine nuuciis beneficiatoruni. si interficitur nichil de eo respon- 
deatur. Si fuerit fur apud aliquem nobilem uel apud aliquem cuius est 
uilla et dederit eum curie. omnia bona sua sint. et collum eius in poie- 
statem principls detur. Insuper si fur capitur in aliquo loco et suspenditur. 
omnia sua principis sunt preter fruges que adhuc remanserunt in ao^ro. 
Item quod dicitur narok Iioc non debet esse nisi ubi constet sub certo 
testimonio sua bona amisisse. nisi acciderit in silua uel in aliquo loco 
secreto uel alicui hospiti et antequam admittatur debet notificari curie. 
quorum interest scilicet iudici. castellano cum ceteris. Quaiulo aliquis 
pauper aenit de propria re conquerendo pallium sibi nullatenus deponatur. 
Nullus zok aliquem accuset nisi certo sub testimonio uicinorum constet de 
dampno. et si fuerit zok conuictus testimonio fori communis lapidetur. 
Quando aliquis iudicium aque debet subire luillus eum in aquam dimittat 
nisi sacerdos et eius cooperator. si deus iuuerit eum iudici det duos dena- 
rios et sacerdoti XUII. si nudauerit se et iudicium noluerit subire. soluat 
ca[)eIlano. VII. denarios et uetule duos. Si aliquis nobilis uir et non 
druho su|)er se habuerit narok. puer pro ipso subeat iudicium. et si non 
fuerit adiutus soluat pro eo C.C. denarios. (Juando ducitur quod dicitur 
zuod debet adesse castellani nuncius. iudicis. et uillici. et camerarii. et 
unus uel duo de uicinatu illo et ultra tres non ducatur sed in tercio 
remaneat. et si conuictus fuerit. C.C. in cameram re»is reddat denarios. 
et illi qui dicitur powod satisfaciat. Siquis equos. equas. uel boues. uel 
uaccas. uel aliqua maiora subtraxerit. quantitas dampni estimetur sub certa 
fide et sacramento eorum quibus iurisdicio est commissa. et secundura hoc 
accusatores admittantur. Item fures cum sociis et fautoribus eorura pari 
pena puniantur. Si substrahuntur alique res pallium aut aliquid tale hoc 
curie non notificetur. sed si bos uel iumentura subtrahitur curie notificetur. 
Et quando aliquis uulneratur de foro ueniendo uel alibi notificetur curie. 
Item quando aliquis nobilis capitur in furto et suspenditur et non habet 
prolem hereditas ipsius regi cedat. et si aliquis capitur in manilosto furto 
uxor eius habeat terciam partem. Quicumque nohilis. uol rusticus occi- 
derit aliquem. C.C. denarlos soluat curie. et alias recedat et querat gra- 
tlam et uxor sua in pace sedeat et indempnis. Si quis non habuerit 
filium u^I filios et hcibuerit filias ad illas deueniat hereditas equaliter. et 



211 

si non ;fuerint. liereditas deiieniat ad proximos lieredes. Si alicui sub- 
traliuntur iumenta aut famuli apes furantur debet subire iudicium feiri 
scilicet uomeres. lnsuj)er si quis spoliatus fuerit per vviboy incuset quos 
uult. et de hirdozt nominet quos uult et antique consuetudines conserueiitur. 
Quisquis theloneum pertransierit a thelonario licentia non obtenta neque 
theloneo persoluto non aliter puniatur nisi ius thelonei duplicabit. et preter 
hoc pro pena soluet LX. denarios. 8i quis equum proprium currum ali- 
quem trahentem recog"nouerit. non plus quam LX. denarios. pro curru 
et rebus in eo existentibus iudici persoluat. Item siquis equum apud ali- 
quem inuenerit uulneratum. non equum uendicet sibi iudex. nisi suhimmodo 
LX. denariis sit contentus. Item siquis citatus fuerit et obtinuerit ius 
suum in iudicio neque wrez iieque pohon/e. sed solummodo denarios duos 
persoluat. quod pomocne uulg-ariter appellatur. Item ad clamorem com- 
munem qui nestoyte uulgaritor nominatur nullus currero teneatur nisi de 
propria uoluntate hoc facere uoluerit. Item siquis super rebus propriis 
mobilibus siue immobilibus in iudicio conuenitur. eadem bona de quibus 
fit questio neque iudex neque doinini terro uillicus sibi uend^icet possidenda. 
sed idcm qui super eisdem bonis conuenitur eadem bona pacifice possideat. 
donec eadem questio per sentenciam decidatur. Item si uestigia rei furtiue 
secus ali(|uam uillam deperierint. eadem uilla occa.<ione eiusdem furti nulla- 
tenus puniatur. Preterea nullus de illis qui custodiunt siluam. debet spoliare 
aliquem in uia uejl in foro. nisi tunc illum spoliet quando inuenit arborem 
.secanteoi. Ad hoc iudex nun(|uam iudicet iii CCC. denariis iiisi LX. 
Insuper nunquam iudex. debet iudicare solus nisi presente castellano aut 
aliquibus nobilibus. et quando uillicus iudicat. non debet ire ad capiendura 
consiliuiu de iudicio scd iudicet sedens cum militibus. Item quando tempus 
est ire ad iudicandum. et omnes sunt. et uillicus non uu!t uenire. iudex 
iudicet cum militibus. et de mane semper et iiun(|uam hora uespertina 
a iudice et uillico iudicium ltal>eatur. Quando aliquis interficitur in uia 
siue homo militis. siue iudicis siuo uillici fuerit. confusio magiia inde fit. 
soleiit apponi denarii aurum et aro;entum. ille quis accusat et dominus, 
debet iurare super sancta sanctorum. Pro dobito siquis citatus fuerit. et 
in primo termino non astitorit iudicio. uendatur. nisi leg;ittimum probare 
possit inpedimentum. Insuper nullus de hominibus nobilium ({ui uadit in 



^12 

aliqua iiel in propria leg-atione siue adforum. iiunquam in nouo nisi in 
antiquo theloneo soluat. Item ad iudicium nullus accedat nisi de domo 
secundum ius primo citetur. Insuper si uillicus ie«|:is sine iudicio aliquem 
inpi«*-noiauerit. rex suo iure corrigat. si uillicus camerarii marcam auri 
soluat. si dominus. benelicio careat. Preterea duelhim quod in uulgari 
dicitur kiy. non habeant nisi ad extraneos. In hiis omnibus excipimus 
priuilegia religiosorum uirorum a principibus eis concessa. et iura cleri- 
corum cum dotibus ecclesiarum quibus reguntur secundum ius canonicum. 
Ad huius igitur institutionis imitationem et debitam secundum iuris ordinem 
obseruationem assurgimus. et ne in eis que prescripta sunt. ueritati falsitas 
ualeat nouercari. et ne aliquo uideantur scrupulo posse obluscari. nostra 
qua debemus potentia sanximus. et nostri testimonio sio^illi munimus et 
priuilewiamus per eum qui nos iusticia et ueritate filio suo priuileo^iauit. 
Actum in brenna. Anno gratie. M. CC. XXIX. XVI. kalendas aprilis, 

Ex oHginali in registratiira c. r. Gubernii. Sigillum avulsum desideralur. — 
Excusum rainus correcte in libello: Jura primaeva Moraviae. 

cxcv. 

Otakarus, qui et Premyal, Boemiae re.r, homines villae Strelice a juris- 
dictione bene/iciariorum eximit, et mandat, ut a judice Brunensi judicentur. 
Actum apud Brunam, XV. Kal. Aprilis, 12 '^9. 
Ottacarus. qui et Premizl dei gratia rex Boemorum omnibus bene- 
ficiariis camerariis et aliis oincialibus nostris in perpetuum. Mandamus et 
sub obtentu regie nostre «;ratie uobis districte precipiendo inhibemus. 
quatinus homines ville Strclih nullo modo siua pernoctatione. siue exactione. 
siue vocatione ad iudicium molestetis aut aggrauetis. sed potius eosdem 
secundum tenorem nostrarura litterarum quas super hoc iudici nostro de 
Brunna dedimus specialiter. conseruetis et defendatis. in quo priuilegio 
signanter est expressum ut solum modo a iuilice. <|ui pro tempore fuerit 
in ciuitate Brunnensi iudicentnr. Si quis autem contra hanc constitutionem 
venire tem|)tauerit X marcas in cameram nostram componat . . . Datum apud 
Brunnam anno gratie M. CC. XXIX. XV^ Kalendas Aprilis. 

E codice Tischnowicensi Ms. 



213 

CXCVI. 

Otakarus, qui et Pfemyslf Boemiae rex, judici Olomucensi mandat, ui 

homines de Ijazka et de Hodolany secundum jura Olomucensis civitaiis 

judicet. Actum in Bruna, XV. Kal. Aprilis, 1238. 

Ottacanis qui et Primizl dei g;ratia rex Boeraorum . . . iudici iiostro 
de Olomuc m perpetuura. Mandamus tibi et districtius precipimus quatinus 
homines de Lasech et de Hodolany non aliter iudicare presuraas quam 
secundum iura antiqua ciuitatis Oloraucensis. que a bone memorie patnio 
nostro Wladimiro duce quondam Olomucensi in eadem ciuitate sunt statuta 
et secutidum que prefati homines hactenus iudicari consueuerunt. non 
obstante priuilegio felicis memorie fratris nostri Miadizlai marchionis Mo- 
rauie in quo prefate ciuitati Oloraucensi de nostro consonsu usum iuris 
Teufonicorum quod Meigdebxirgense vul^ariter nuncupatur, liberaliter con- 
cesserat. Constituinuis i<;^itur dilectura filium nostrum Preinizl, marchionem 
Morauie huius nostre constitutionis defensorem . . . Actum In Brunna anno 
doraini M. CC. XXIX. XV. Kalendas Aprilis. 

Copia in archivo Olomucensis curiae. 

CXCMI. 

Constantla, Boemomim regina, monialibus in Kaunice tres vineas in Medlow 
a nobili Wogtech emtas confert. Dt. in Bruna, 1229. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Innotescat oranibus tam 
presentlbus quara futuris quod eg-o Consfantia dei gratia Boeraorum reo-ina 
cupiens iu remediura anime mee particeps fieri orationum dilectarum in 
Christo sororum inclusarum in monasterio quod constructum esse dinoscltur 
in Chuniz. ordinis Premonstratensis ipsis contuli iure perpetue possessionis 
tres vineas quas mea comparaui pecunia apud nobilem uirum Voyteb in 
Mediloue. comparatasque in manus Floriani prepositi prefati monasterii 
resignaui. quatinus in usus prefatarum sororum in perpetuum conuertantur. 
Datum in Brunna anno domini M. CC. XXIX. 

E codice Tischnowicensi Ms. 



214 



CXCVIil. 



Gregorius papa IX. confirmat monasterio Tynecensi possessiones nec non 
decimas in circuitu Kozel et Rybnjk. Dl. Perusii, VII. Ral. Junii, 

12-^9. 

Grreg"onus episcopus seriius seiuorura Dei, dilectis filiis Luitfrido 
abbati monasterii Tvnecensis cunctisque fratribus, tam presentibus, quam 
fnturis regularem vitam professis, in perpetuam rei memoriam. Reli«;iosam 
vitam eligentibus, apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet 
temeritatis incursus, aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit, 
sacre religionis infrin^at. Ea propter dilecti in domino filii! vestris iustis 
postulationibus clementer annuimus et monasterinm S. Petri de Tynica in 
quo diuino estis mancipati obsequio. Sub beati Petri et nostra protectione 
suscipimus et presentis scripti priuiIejg;io communimus. In primis siquidem 
statuentes, ut ordo monasticus, qui secundum Deum et B. Benedicti regfulam 
in eodem loco institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus in- 
violabiliter 4>bservetur. Preterea quascunque possessiones, quecunque bona 
idem monasterium in presentia iuste et canonice possidet, aut in futurum 
concessione pontiticum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, 
seu aliis iusfis modis prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestris- 
que successoribus permaneant. In quibus hec proprius duximus exprimenda 
vocabilis. liocum ipsum, in quo prefatum monasterium situm ost cum omnibus 
pertinentiis suis: villas cum ecclesiis, Iiomlnibus, decimis, mellificiis, tabernis 
venationibus, iuribus, piscationibus, tributis — et cum aliis pertinentiis: — 

— Villam de Orlowa, Dubrawa, Koczobenz, Cierlitzko, maiori Gorzice, 

Uchilsko, Ostrawa, Wierzbica, Zablocio, Zukow, Laclianty, et Golkowice. 
Decimas de sortibus in Kozle pertinentibus ad castellaturam de Raczibarz 
circa Rybnik, quas venerabilis frater noster Laurentius Vratislaviensis 
episcopus de assensu capituli sui monasterio vestro pia liberalitate con- 
cossit pront in literis inde confectis j)Ienius continetur. Duas tabernas et 
ius fori in Bytom. Decernimus erg;o, ut nulli omnino hominum liceat pre- 
fatum monastorium j)oitnrbare, aut elus possossionos auferre, vel ablatas 
rotinoro, minuoro, sou quibuslibet vexationibus fati<^are, sed omnia integre 
conserventur eoium, pro quorum gubernatione, et sustentatione concessa 



215 

sunt usibus profutura, salua sedis apostolice auctoiitate et diecesani epi- 
scopi iustitia. Si que igitur in futurum ecclesiastica, secularisve persona 
hanc noslre constitutionis pa^inani sciens contra eam teraere venire tenta- 
verit, secundo tertiove commonita, nisi erratum suum cong-rua satisfactione 
correxerit, potestatis, honoristpie sui dig^nitate careat, reumque se divino 
existere iudicio de perpetrata iniquitate cog;noscat, et a sacratissimo cor- 
pore et sang-uine dei et domini redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, 
atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem 
loco sua iura seruantibus sit pax domini nostri Jesu Christi quatenus et 
hic fructum bone actionis percipiant et apud strictum iudicem preraia eterne 
pacis inveniant. Amen. Kgo Gregorius catholice ecclesie episcopus. Eg-o 
Thomas tit. s. Sabine Presbyter cardinalis. Koo Sing^ebaldus tit. s. Lau- 
rentii in Lucina Presbyter cardinalis. Ego Stephanus s. 3iarie trans Tiberira 
tit. s. Calixti Presbvter cardinalis. Effo Otho ss. Serffii et Bach. diaconus 
cardiiialis. Eg"o Romanns s. ^Farie in Cosraedin diaconus cardinalis. Eg^o 
Eo"idius ss. Cosrae et Dainiani diaconus cartfinalis. Kgo Petrus s. Georgii 
ad vellura aureuin diaconus cardinalis. Ego Reoinaldus s. Eustachii dia- 
conus cardinalis. Datuiu Perusie per raanum 3Iachantini S". K.' C. vice- 
cancellarii septirao Calendas Junii, indictione sccunda, incaihationis dorainice 
anno M. CC. XXIX. Pontificatus vero nostrianno tertio. 

Hormayr'.s Archiv Jalirgang 1820. 

CXCIX. 

Gregoriun pap<i IX. episcopo Cracoviensi atqne praeposifis Pratjensi et 

Cracoriensi commillit controversiam episcopi Olomucensls cum Wrati- 

slariensi super limitibus suarum dioccesum de „Golesisco^' CHolasicensi 

provincia) decidendam. Dt. Perusii VII. Idus Junii, 13S9. 

VJrregorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri .. episcopo 
Cracouiensi, et dilectis filiis . . Pragensi et . . s. Michaelis Cracouiensi pre- 
positis salutem et apostolicam benedictionem. Venerabilis fiater noster . . 
Olomurensis episcopus transmissa nobis petitione monstrauit, quod cum 
olira venerabilis frater noster . . Wratislauiensis episcopus contra eum 
super limitibus diocesum suarum ad . . abbatem de Buch et eius coniudices 



216 

apostolicas llteras impetrasset, idera Olomiiceiisis ab eis ex snfficienti g'rana- 
minc ad apostolicam Sedem appeilans, snper lioc ad . . abbatem de Cella 
et eins colle«;as ab eadem literas im|)etranil: qnornm iudicinm cum idem 
Wratislaniensis per friuole appellationis diiru«;ium declinasset, a nobis ad 
. . decauum 3fisuensem et eius coniudices per falsi sn£;g;estionem comitti 
obtiuuit causam ipsam. A quibus idem Olomnceusis sentiens indebite se 
granari, eo qnod testes partis aduerse ante litis ing;ressnm, ipso uon citato 
nec se per contumaciam absentante, coutra iustitiam receperuut, nostram 
audieutiam appellanit. Uude petebat, ut reuocato in irritum, quicqnid per 
dictura decanum Misneusera et eins colleg;as fuerat teraere attemptatum, 
processnm abbatis de Cella et colleo;arnm ius faceremus executioni raandari. 
Cum antem impetrate snper liiis litere leo;erentur, mao-jster Aston scriptor 
noster Wratislauiensis canonicus procurator episcopi Wratislauiensis pre- 
fati eis in communi audientia contradicens, coram dilecto fdio nostro S. tit. 
s. Marie trans Tiberim presb} tero caidinali sibi et Henrico caiionico Olo- 
mucensi procnratori Olomncensis prefati a nobis auditore coucesso, proposnit 
ex adnerso,* qnod fura causa que inter . . episcopnm ^^'^ratislauieiisem 
eundem et norainatura Olomuceusem episcopura snper liraitibus suarnra dio- 
cesnm de Golesisco vertitnr, olira dilecto (ilio abbate de Bnch et snis 
coYiindicibus a Sefle apostplica comissa fuisset, dicti indices Wratislaniensem 
ipsnm propter aduerse partis contnmaciam manifestara in possessiouem rerum 
petitarura iii ludicio causa cnstodie induxeruiit. Prefatus uero Oloraucensis 
episcopns se ab eis legitiiiie appellasse conling-eus, ad . . abbatem s. Marie 
de Cella et . . Mag-deburg-ensem et . . Patauiensem jirepositos super hoc 
literas apostolicas impetranit. Norainato autem Patauieiisi preposito com- 
roittente niaoistio Alberto clerico nices suas, quia dictus abbas de Cella 
cuni ipso clerico absente preposito Magdeburgensi iara dicto, nec se per 
literas vel nuntiura excusante, ad testiura receptionem minns canonicam 
procedendo, et ipsorum depositionibus ininime publicatis, processum iudicnm 
premissorum de ipso non cognito contra iustitiam reuocanit, procuiator 
eiusdem Wratislauiensis vocem ad iios ap|)eIlationis eraittens, ad . . deca- 
num et scolasticura Misnensem et B. canoiiicum Ciceiisem Nuherabnrg-ensis 
diocesis super Iiiis a nobis snb certa forraa literas impetranit. Onl de iudicum 
utrorumque processu legitime coguoscentes, processu abbatis de Cella et 



217 

clerici premissorura penitiis irritato, eiindem Wratislauiensem in dictam 
possessionem rerum ipsarum reduci sententialiter decreuerunt; a quorum 
sententia ex parte Olomucensis prefati, ut sic saltem tenere posset iam 
dictum negotium diutius in suspenso, fuit iterura nostram audientiam appel- 
latura. Quare sepefatus Wratislauiensis episcopus hurailiter postulabat, 
ut ne propter luiinsraodi difliigia irapediri diutius valeat neg^otlum meraorati 
processus, prouidere super hoc de benignitate sedis apostolice dio;nareraur. 
Licet autem super premissis oranibus fuisset a procuratoribus antedictis 
coram auditore prefato diutius disce|)tatum, cjuia tanien per ea, que fuere 
proposita coram ipso, nqbis non potuit de meritis cause liquere, causam 
eandem de procuratorum ipsorum assensu vestro duximus examini conirai- 
tendara, discretioni vestre per apostolica scripta mandantes, quatenus de 
oraniuni iudicnni preraissorum processu leo-itinie cogfnoscatis, et illura vel 
illos, quos vel quein de iure videritis adraittendos, reIi(|uo vel reliquis penitus 
irritatis, facientes Cs'0 P^'' censurara ecclesiasticara firraiter obseruari. 
Ad litis contestatioiKMn infra quatuor meiisium spatiura post citationem 
factam a vobis, ad quod si necesse fuerit partes auctoritate nostra sub 
cuiusuis contradictionis et appellationis obstaculo corapelli voluinus et raan- 
daraus, legitinie procedatis, ad decisiohera negotii si de partiura voluntajte 
processerit ratione preuia processuri. Alioqnin causara ipsam sufTicienter 
instructam ad apostolice Sedis remittatis exaraen, prefigentes partibus ter- 
minum competentein, quo per se vel procuratores idoneos nostro se con- 
spectui representent, iustam dante domino seiitentiam recepture. Si vero 
ad litis contestationera procedi non poterit iuxta quod superius est expressum, 
nec (jsic) per tergiuersationem alicuins fiat huiusmodi questio imraortalis, 
prefi«;atis partibus terrainura corapetentem, quo litem contestature ac in 
eadem causa sicut iustum fuerit processure per se vel procuratores idoneos 
corapareant coram nobis. Testes autem qui fuerint norainati, si se gratia, 
odio vel tiraore subtraxerint, per censuram ecclesiasticam appellatione 
cessante corapellatis veritati testiinoniura perhibere. Quod si non oranes 
his exequendis potueritis interesse, tu fiater episcope cura eorum altero 
ea nihiloiniuus exequaris. Datura Perusii VII. idus Junii, pontiticatus nostri 
anno tertio. 

E Regcsto Gregorii IX. aiiiii III. epist. '40. iii tabulariis Vaticanis. 

28 



818 

CC. 

Cjrreoj^orius papa IX. archiepiscopis et episcopis, regibus et princi- 
pibus (inter quos et reg-i Boemiae et episcopo Pragensi) flag-itia, quibus 
„FOidericus) dlctus imperator fidem nominis Christiani confudit et prodidit," 
nota facit. Datum Perusii XV. Kalendas Augustij pontificatus anno 
tertio. Ci239.) 

Palacky's Reise pag. 24. — e llegesto Gregorii IX. aiini III. epist. 38. 

CCI. 

Wolframus de Schenkenbevg monasterio Oslowanensi decimas integras in 
Mutzmans Cy^zmansJ confert. 8. d. (ante 1230.) 

In nomine patris et tilii et spiritus sancti. amen. Vniuersa neo;ocia 
mandata litteris ex earum trahvnt memoria tirmamentum. Notum sit igitur 
tam presentibus quam futuris quod ego Wolframvs dictus picerna de 
schenkenberg^ decimas in vxmans integ-raliter clavstro in ozla et ibidem 
deo seruientibus pro amore dei et eius genitricis Marie uiua uoce Ilbera 
contuli uoluntate. ita quod in perpetuum ibidem deo famvlantes pro remedio 
anime raee meorumque progenitorum diuinam clementiam dig^nentur iugiter 
inuocare. Vt autem huiusmodi douationem tilii mei uel eorum posteritas 
nvllo avsu temerario ualeant reuocare litterarum memorie commendaui et 
testium nominibus subscriptorum et sio;iIIi mei munimine roboraui testes 
autem svnt hii Vi^^ilhelmus et marquardus filii mei. Chvnradus baberg-ensis 
canonicus et plebanus de iacobav. hildebrandus plebanus de wolframes- 
kirchen et alii quam plures. 

Ex originali cum sigillo illaeso ejusdem monastcrii in registr. c. r. Gubernii. 

CCII. 

ArnolduSf abbas Trebjcensis, oppignorat monasterio Oslowanensi rillam 
Kewusjn S. d. (cc. 1230.) 

iyum carnis successio sit prona posteritas et rerum temporalium mora 
consueuit obliuionem generare. necessarium est vt acta mortalium scriptis 



819 

et testibns ydoneis annotentur. Inde est quod ego Arnoldus abbas cum 
scire et consensu fratrum Trebecensis raonasterii — cum haberenuis pecu- 
niani necesse et iara accepiraus ab Ozlauiensi uionasterio LXXV^ marcas 
condicionaliter uillara (piandani Rerssin assio;nantes vt predictam pecuniam 
in tempore statuto solueremus conipromittentes. quod si eandem pecuniam 
non soluereraus eadem uilla Ozlauiensi cenobio cederet . . . Testes autem 
corara quibus hec acta sunt . . . Malko. Petrus . . . Sdik. Zlauko. Johannes. 
Cayn . . . Budis. Radorail. Vincencius . . . et ceteri fratres. 

Ex ori£inali mutilo in curia Brunensi; lad. K. n. 93. 



CCIII. 

Esau, archidiaconus Prerowiensis et canonicus Olomucensis, coram Dietrico, 
priore frairum praccUcatorum, et Valentino^ guardiano frafrum minorum 
in Olomuc, de consensu frafris sui Al)raliami, abbafis Gradicensis mona- 
sterii, cedit conveutui Gradicensi dc eremo et silva Slrelna. Pridie Nonas 

Februarii, 1230. 

Anno doraini i\Iillesimo Ducentesirao tiin^esimo pridie nonas Februarii. 
Ego Esau, archidiaconus Preronensis et caiioirK^is Olomucensis, eg-er nunc 
corpore, raeiite uero sanus, corain uobis, dilecti in Christo fratres et do- 
miiii, uidelicet: Prior Ditrice, et frater Zbramir, ordinis fratrura predicatorum: 
Guardiane Valcntine, et Rudolphe, ordinis fratrura minorura in Oloinucz, 
Gaudenti, capellane doinini marchioiiis, frater ]\[;itthee, canonice ecclesie 
Gradicensis, Petre, notari dicti loci abhatis, et coram uobis omnibus, qui 
ad me specialiter hodie conuocati conuenistis, de consensu fratris mei 
uterini Abra/iami, canonici et abbafis Gradicensis, ordinis Premonstratensis, 
qui est una mecum nunc superstes, cedo conuentui et ecclesie Grudicensi 
de eremo et tota sylua, que uulo;ariter Sfrefna nuncupatur, cum omnibus 
his, que ad eam pertinent, que trio^inta aiinis et amplius cum meis fratribus 
tenui noinine sue ecclesie. In qua eremo et sylua dictus frater raeus 
Abrahain, habitum g^estando ordinis Preinoiistratensis, mansit ferme trifi;inta 
annis. Cedo inodo denuo supradicte ecclesie corain uobis omnibus, sicut 
prius cesseram coram baronibus, uidellcet: Beneda, mag'istro venatorum, 

38* 



280 

Johanne iiidice, Petro uillico, beneficiaiiis Olomucensibus, et Nezamysl, 
Onsone, filio Bicenonis, et alio Onsone, filio Bludonis. In cuius rei certi- 
tudinem sigillum raeum appono huic littere, et uos fratres, uidelicet priorem 
fratrum predicatorum, et guardianum IVatrum minorum rogo, ut etiam huic 
littere sio^jlla uestra appendatis, et super ordinatione, quam presens pagina 
continet, testimonium dignemini perhibere, quandocumque fueritis requisiti. 

Ex Annalibus Gradicensibus Mss. in registr. c. r. Gubernii; et ex aliia 
apographis ejusdem monasterii. 



CCIV. 

Gregorius papa fX. mandat archiepiscopo Moguntino ejusque suffraganeis^ 
ut monasterium Oslowanense contra malefactores tueantur. Dt. Laterani^ 

VII. Idus Junii, 1830. 

Cjrregorius episcopus scruus seruorum dei. Uenerabilibus fratribus 
. . archiepiscopo 3Iag"untinensi et sufTrao^aneis eius et dilectis tiliis abba- 
tibus. prioribus. prepositis. decanis. archidiaconis. et aliis ecclesiarum 
prelatis per Maguntinam prouinciam constitutis presentes litteras inspecturis. 
salutem et apostolicam benedictionem. Non absque dolore cordis. et plu- 
rima turbatione didicimus. quod ita in plerisque partibus ecclesiastica 
censura dissoluitur. et canonice sententie seueritas eneruatur. ut relig-iose 
persone et hec maxime que per sedis apostolice priuilegia maiori donate 
sunt libertate. passim a malefactoribus suis iniurias sustineant et rapinas. 
dum uix inuenitur qui cong-rua illis protectione subueniat. et pro fouenda 
pauperum innocentia se murum defensionis opponat. Specialiter autem 
dilecte in christo filie . . abbatissa et sorores monasterii in Ozlauan cister- 
ciensis ordinis Olomucensis diocesis tam de frequentibus iniuriis. quam de 
ipso cotidiano defectu iustitie conquerentes. vniuersitatem uestram lilteris 
petierunt apostolicis excitari. ut ita uidelicet eis in tribulationibus suis 
contra malofactores earum prompta debeatis iuao;nanimitate consur^ere. 
quod ab angustiis quas sustinent et pressuris. uestro possint presidio re- 
spirare. Ideoque vniuersitati uestre. per apostolica scripta mandamus atque 
j>recipimus. quatinus illos qui possessiones uel res seu domos earum uel 



hominum suorum irreuerenter inuaserint. aut ea iniuste detinuerint que 
predictis sororibus ex testamento decedentium relinquuntur. seu in ipsas 
sorores uel earum aliquam contra apostolice sedis indulta sententiam ex- 
communicationis aut interdicti presumpserint promulgare. uel decimas laborum 
de possessionibus habitis ante concilium ^enerale quas propriis sumptibus 
excolunt. seu de nutrimentis animalium ipsarum spretis apostolice sedis 
priuilea;iis extorquere. monitione premissa si laici fuerint publice candelis 
accensis singuli uestrum in diocesibus et ecclesiis uestris. excommunica- 
tionis sententia percellatis. Si uero clerici uel canonici regulares seu 
monachi fuerint. eos appellatione reraota ab ofTicio et beneficio suspendatis. 
neutram relaxaturi sententiam. donec predictis sororibus plenarie satis- 
faciant. et tam clerici seculares quam laici. qui pro uiolenta manuum in- 
iectione in sorores ipsas uel earum ali(|uam anathematis uinculo fuerint 
innodati. cum diocesani episcopi litteris ad sedem apostolicam uenientes. 
ab eodem uinculo mereantur absolui. Datuni Laterani Yll. Idus Junii. 
Pontificatus nostri anno quarto. 

Ex originali in curia civitatis Brunensis. 



ccv. 

Gregoriun papa IX. fundationem monasterii Oslowanensis confirmat, sub 
s. Petri protecfionem suscipit, et privilegiis locupletat. Dt. Laterani III. 

Nonas Julii, 1230. 

tjrrew-orius episcopus servus servorum Dei. Dilectis in Christo filia- 
bus . . . abbatisse raonasterii in Ozlawan, eius sororibus tam presentibus 
quam futuris regularem vitara professis in perpetuura. Religiosam vitam 
elio^entibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet teme- 
ritatis incursus eas a proposito revocet. Ea propter dilecte in Christo 
filie vestris postulationibus clementer annuimus, et monasteriura sancte Dei 
genitricis et virginis Marie in Ozlawan, in quo diuino mancipate estis 
obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipiraus, et presentis 
scripti privileg^io communiraus. In prirais siquidem statuentes, ut ordo 
monasticus, qui secundura Dei et beati Benedicti regulam atque institu- 



828 

cionem Cisterciensium fralrum in eodem monasterio institutus esse dlno- 
scitur, perpetuis ibidem tcmporibus iiiviolabiliter observetur. Preterea 
quascunque possessiones, quecunque bona idem monasterium impresentiarura 
iuste ac canonice possidet, aut in futurum concessione pontilicura, largicione 
reo;um vel principum, oblacione fidelium, seu aliis iustis raodis prestante 
doraino poterit adipisci, firma vobis et eis que vobis successerint et illibata 
perraaneant. In quibus hec propriis duxiraus expriraenda vocabulis. Locum 
ipsura, in quo prefatura monasteriura situra est, cura oranibus pertinentiis 
suis. Babiz cura pertinenciis suis. Lechcowicz cura pertinentiis suis. GlaTiI- 
vistorfT cum pertinentiis suis. Narmicz cura pertinentiis suis. Shceleschicz 
cura pertinenciis suis. Milochowicz cura pertinenciis suis. Vsechowicz cum 
pertinenciis suis. Hrudsich cum pertinenciis suis. Vineas in Luca sitas, 
possessiones de Zelub cum pertinenciis suis et ius patronatus ecclesie 
sancti Jacobi in Bruna, cum pratis, vineis, terris, neraoribus, usuag;iis et 
pascuis in bosco et plano, in aquis, raolendinis, in viis et seraitis et om- 
nibus aliis libertatibus et iraraunitatibus suis. Sane laborura vestroruni de 
possessionibus, habitis ante conciliura generale, ac etiara novalium, que 
propriiis "sumptibus colitis sive de hortis, virgultis et piscacionibus vestris, 
vel de vestrorum aniraalium nutriraentis nullus a vobis deciuias exig-ere, 
vcl extorquere presuraat. Liceat quoque vobis personas liberas et abso- 
jutas e seculo fugientes ad conversionem recipere, ac eas absque contra- 
dictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli sororura vestrarum 
post factara in monasterio vestro professionem fas sit sine abbatisse sue 
licencia de eodem loco discedere, discedentera vero absque coinrauniura 
litterarura vestrarura cautione, nullus audeat retinere. Illud districtlus in- 
hibentes, ne terras seu quodlibet beneliciura ecclesie vestre collatum liceat 
alrcui personaliter dari, sive alio modo alienari absque tocius conventus 
consensu vel raaioris aut sanioris partis ipsius. Si que vero dona- 
tiones yel alienaciones aliter (piara dictum est, facte fuerint, eas irritas 
esse censemus. Insuper auctoritate apostolica inhiberaus, ne ullus episcopus 
vel quelibet alia persona ad synodos vel conventus forenses vos ire, uel 
iudicio seculari de vestra propila substancia vel possessionibus vestris 
subiacere corapollat, nec ad doinos vesdas causa ordines celebrandi, causas 
tractandi, vel aliquos conventus publicos convocandi venire presuraat, nec 



283 

reg-ularem abbatisse vestre electionem impediat, aut de instituenda vel 
removenda ea, que pro tempore fuerlt, conlra statuta Cisterciensis ordinis 
se aliquatenus intromittat. Pro consecracionibus vero altarium vel eccle- 
siarum vestrarum, sive pro oleo sancto, vel quolibet alio ecclesiastico 
sacramento nullus a vobis sub obtentu consuetudinis vel alio modo quid- 
quam audeat extorquere, sed hec omnia «fratis vobis episcopus diocesanus 
impendat. Alioquin liceat vobis, quemcunque mahieritis catholicum adire 
antistitem g^raciam et communionem apostolice sedis habentem, qui nostra 
fretus auctoritate vobis, quod postulatnr, impendat. Quod si sedes dioce- 
sani episcopi forte vacaverit, interim omnia ecclesiastica sacramenta a vi- 
cinis episcopis accipere et absque contradictione possitis, sic tamen, ut ex 
hoc imposterum pro|)rio episco|)o nullum preiudicium g^eneretur. Quia veio 
interdum proprii episcopi copiam non habetis, si (juem episcopura Romane 
sedis, ut diximus, graciara et comraunionera habentom, et de quo plenam 
noticiam habeatis per vos transire contigerit, ab eo bejiedictiones vasorum 
et vestlum, consecraciones altariura, et benedictiones raonialiura auctoritate 
sedis apostolice recipere valeatis. Porro si episcopi Vel alii ecclesiarum 
rectores in monasterium vestrum, vel personas inibi constitutas suspensionis, 
excomraunicacionls, interdicti sententias promulgaverint, sive in mercenarios 
vestros pro eo, quod decimas sicut dictura est non persolvitis, sive aliqua 
occasione eorum, que ab apostolica benignitate vobis indulta sunt, seu 
benefactores vestros pro eo, quod aliqua vobis benelicia, vel obsequia ex 
charitate prestiterint, vel ad laborandum adiuverint, in illis diebus, In quibus 
vos laboratis, et alii feriantur, eandem scntenciara protulerint, ipsam tan- 
quara contra apostolice sedis indulta prolatam decernimus irritandara. Nec 
litere ille lirmitatem habeant, quas tacito noraine Cisterciensis ordinis et 
contra tenorera apostolicorura privilegiorura constiterit impetrari. Cura autem 
generale interdictura terre fuerit, liceat vobis nihilorainus in vestro niona- 
sterio exciusis excomuiunicatis et interdictis audire et facere divina officia 
celebraie. Paci quoque et tranquillitati vestre |)aterna imposteiura sollicitu- 
dine providere volentes, auctorilate apostolica prohibemus, ut iiifra clausuras 
locorura seu o^rangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ig^nem 
apponere, sanguinem fundere, hominera teraere capere, vel intcrlicere, seu 
vioienciam audeat exercere. Preterea omnes libertates, immunitates a pre- 



284 

decessoribus nostris Romanis pontificibus ordini vestro concessas, nec non 

libertates et exemptiones secularium exactionum a regibus et principibus 

vel aliis fidelibus racionabiliter vobis indultas auctoritate apostolica con- 

firmamus, et presentis scripti privilegio communimus. Decernimus erg-o, 

ut nulli omTilno hominura liceat prefatum monasterium temere perturbare, 

aut eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibus- 

libet vexacionibus fatigare, sed omnia integ;ra conserventur earum, pro 

quarum gubernacione ac sustentacione concessa sunt, usibus omnibus pro- 

futura salva sedis apostolice auctoritate. Si qua ig;itur in futurum eccle- 

siastica secularisve persona hanc nostre constitucionis paginam sciens, 

contra eam teraere venire temptaverit, secundo, terciove comraonita, nisi 

reatum suum cong-rua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui 

careat dignitate, reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniqui- 

tate coo^noscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et domini redem- 

ptoris nostri Jesu Christl allena fiat, atque in extrerao exaraine districte 

subiaceat ultioni. Cunctis autera eidera loco sua iura servantibus sit pax 

domini nostri Jesu ChrisU, quatinus et hic fructura bone actionis recipiant 

et apud districtum iudicem preraia eterne pacis inveniant. Amen. Amen. 

Araen. *[• Ego Gregorius catholice ecclesie episcopus subscripsi. f Ego 

Johannes S. Praxedis presbyter cardinalis ss. -J- Kgo Bartholoraeus 

S.Pudenciane presbyter cardinalis tt.pastoris ss. f Ego Guifredus tt. S.Marci 

presbyter cardinalis ss. f Ego Sigembaldus S. Laurencii in Lucina pres- 

byter cardinalis ss. f Ego Stephanus S. Marie trans Tiberim tt. Calixti 

presbyter cardinalis ss. f Ego Jacobns Tusculanus episcopus ss. f Kgo 

Octavianus SS. Sergii et Bachi diaconus cardinalis ss. f Ego Raynerius 

s. Marie in Cosmidin diaconus cardinalis ss. f Ego Romanus s. Angeli 

diaconus cardinalis ss. f Ego Egidius SS. Cosme et Daraiani diaconus 

cardinalis ss. f Ego Petrus s. Georo-ii ad velura aureura diaconus car- 

dinalis ss. f Ego Raynaldus s. Eustachii diaconus cardinalis ss. Datuni 

Laterani per manum Martini sancte Roraane ecclesie vice-cancellarii III. 

Nonas Julii, indictione II. Incainacionis dominice anno 3ICCXXX. Pontifi- 

catus uero domini pape VllIL ainio quarto. 

Apographum in Monaslico in arcliivo monastorii Ra) liradcnsi.s minus 
corrcctuui emendavi c buUa Tischnowiccusi anni l2Hb. 



225 



CCVI. 



Cirregorius papa IX. „universis Christi fidelibus per Magdeburg-ensem 
et Bremensem provincias, Poloniam, Pomeraniam, Moruriam, Suraniam, 
Holisantiam et Gotlilandiam constitutis" literas dat monitorias ad subsidia 
contra Prutenos duci 3Iazoviae et fratribus ))ospitaIis s. Mariae Teutoni- 
corum praestanda. Datum Anagniae, Idus Septembrisj pontificatus anno 
quarto. Ci^SO.) 

Palacky'8 Reise pag. SJ4. — e Regesto Gregorii IX. anni IV. epist. 6i. 



CCVII. 

Frideiicus imperator regem Boemiae ad compescendam ducis Austriae 
temeritatem provocat. , l^^P* 

Inviti trahimur ad tuara et aliorum notitiam principum adversus Hen- 
ricum ducem Austriae materiam publicae quaestionis airerre." cuius levitas 
ducta motibus inconsultis adeo processit in pnblicum, et eius temerita.s' 
contra honorem nostrum et imj^erii di^nitatem verbo et' opere attentata 
nos tam g;raviter provocavit, quod transire non possumus ulterius incorrectos 
suae levitatis excessus. Ke vera quia dileximus patrem suum, merito 
paterni servitii cordi nobis est et curae, in eundem ducem et filium eius 
favorem paternae dilectionis elTundere, et affectionem nostram iuxta suum 
commodum et lionorem ostendere cum effectu. Itaque cum apud Ravennam 
curiam indixerimus celebrandam, vocavimus ipsum sicut caeteros principes, 
ut veniret, pioponentes eum amore paterno recipere ac fovere. Sed 
maiori parte principum in multis laboribus et expensis venientibus a remo- 
tis ipse, qui opportunius venire poterat, suum deneo^avit accessum. Heinde 
nobis transeuntibus Aqulleg-iam, cum eum ibidem videre vellemus, vocatus 
venire puerilitfir recusavit. Quod et nos habentes respectum ad paterna 
servitia dissimulare voluimus aetatis suae moribus adscribentes. Quin 
potius ut eo non recederemus inviso, contuliraus nos personaliter ad terram 
suam Portae novae, quam habebat in Foro Julii. Et ibi moram trahentes 
misiraus pro eodem, ut si moleslum sibi fuerit in civitatibus nostri imperii 

29 



286 

iios vldisse, ad terram suam pro iiobis accedere iion vitaret. Quem veiiientem 
venerabili affectione recepimus satag-entes, ei verbo et opere complacere. 
Tantam insuper sibi gratiam facientes, quod pro sopienda lite, quam in 
exactione dotis suae filius noster Conradus contra eum iure et viribus 
attentabat, octo millia marcliarum promisimus exhibenda: non ommittentes 
ei satisfacere de pulcliris equis et aliis donariis, ac libentissime procurare 
parati, quae suis g-rata essent affectibus et accepta, ut eum redderemus 
nostris aspectibus gratiorcm. Nuper autem in Alamanniam venientes, quia 
de ipso fiduciam habebamus, non dubitavimus, personam nostram in terram 
suam Stiriae committere, ut ei darelur maior de nostra gratia praesumtio, 
ac ipse ad nostra beneplacita se mag^is obsequiosum et benevolum exhi- 
beret. Idem vero, cum essemus in eadem terra sua, non erubuit duo 
millia marcharum a nobis exigere pro guerra tibi et illustri reo;i Hun- 
g-ariae facienda. Quas quia sibi non dedimus, dixit, se nobis nunquam 
ut antea serviturum: ut quadara violentia non agnosceret dominum, coram 
quo tam improbe loqueretur. Non tamen propter hoc moti nos fuimus, 
sed patienter iuvenilem eius dissimulavimus levitatem habentes nihilominus 
in proposito sua commoda promovere. Indicta etiam 3Ioguntiae curia 
generali convocavimus eum ad eandem curiam termino constituto, prout 
generaliter et specialiter singuli principum fuerant evocati. Qui cum prae- 
fixo termino convenissent, idem dux nedum venire contumaciter recusavlt: 
quin potius cnm campestri excrcitu absque nostra licentia vel assensu 
terram regis Uno^ariae liostiliter et violenter ingressus adeo tantum prin- 
cipem provocavit, quod ex|)editione facta imperii fines intravit, non sine 
iniuria nostra et imperii laesione, humilians eum ad sua beneplacita, et man- 
data. Interim etiam non contentus quod conterminum sibi regem turba- 
verat, principes imperii, videlicet te reg;em Bohemiae, venerabiles Magde- 
burgensem, Pataviensem, Ratisponensem, Brandenburgensem, et Frigiensem 
episcopos, Bavariae ducem, et Morariae mai chionem noii dubitavit offen- 
dere, auferens eis iura et reditus, quae in Austriae et Stiriae ducatibus 
possidebant. Ad cuius debitam ultionem tanta moles principum irruisset, 
nisi quod pacem imperii turbare vitantes nobis et imperio detulerunt, 
saepe coram nobis specialiter per literas et nuncios non leves querimonias 
deponentes. Delatae suiit etiam querelae multi|)lices coram nobis pro parte 



227 

homiiuim terrae siiae, quod lustitiam et iudicium de terra sua proscripserit, 
et cum iniquitate foedus iniens prorsus abiecerit aequitatem. Viduis et 
orphanis, quos iure fovere debuerat, molestus existens, divites opprimens, 
pauperes coticulcans, humiiians nobiies, et destruens populares, diversis 
flas^itiis afficiens subditos, nuliam adversus eos aliam causam habens, nisi 
quod pium sibi esse credit et licitum, quidquid libet. 3[inisteriales et alios 
infeudatos, quos ab imperio tenet, tanto graviori persequitur vohintate, 
quanto in odium nostrum et imperii afflictos immaniter ab ipso percepimus, 
et quanto de ipsis coo;imur dubitare. Data \g'\tuv per eum effroeni licentia 
luxui, et mente ipsius in omnem viam malitiae turpiter inquinata, deflorat 
viro^ines, et facit a suis complicibus deflorari, matronas venerabiles deho- 
nestat, auferens filias patribus, viris mulieres per violentiam. Et utinara 
his contentus non exco^itaret in patrum animas et virorum: in quorum 
iiecem diversas specics mortis exag-ojerat, quibus trucidat miserabilius in- 
nocentes. Pro quorum inelfabili malorum cumulo mota fuit saepe nostrae 
prseeminentia dig-nitatis. Sed nos paterni servitli memores voluimus cum 
levitate procedere, intendentes a via mala virum impium revocare. Qua- 
propter monuimus eum, beni«;ne rogavimus, ut ad colloquium practeritae 
curiae praeterita hveme indictae Auo^ustae veniret. Ibi de restitutione 
status sui et ipso comparando cum praedictis principibus atque tecum, 
et abolenda infamia supradicta eum alloqui et cum eo disponere voleba- 
mus, provisa ei iuxta requisitionem et velle suum securitate conductus 
de personis, quas et quot voluit exeo;isse: illara eidem g-ratiam exhibentes, 
quod (juia dubitabat pro huiusmodi querimoniis diu morari, promisimus ei 
per nuncios suos, quod moram et reditum ad suam permitteremus volun- 
tatem, et quod eum super obiectis ad iustitiam nullatenus cog-eremus-; etiamsi 
deberemus ofl^ensis principum satisfacere per nos ipsos. Deinde quia apud 
Au^ustam curiam venire noluit, supplicantibus nobis pro iterata citatione 
sua dilecto principe nostro venerabili archiopiscopo Salzburgeiisi et aliis 
nunciis suis et acceptantibus, ut apud Agamiensem nostram provinciara 
citaretur, indiximus sibi euiulem locum et termiiium competentem, in quo 
apud Ag^amiam ad nostiam praesentiam se conferret, ibidem de bono statu 
et intew^ritate famae suae disponere cupientes. Ipse vero cum non posset 
vulneratae conscionliae suae nefanda contegere, etsi saepius exposuit se 

89* 



888 

venturum, seniper illuslt, et potentiam nostram in superbia et abusione 
contemnens datus in sensum reprobum et penitus effectus ingratus caepit 
contra personam nostram verbo et opere macbinari: ut praeter insidias, 
quas in captione dudum fdii nostri Henrici in itinere manifeste paraverat 
cum Mediolanensibus et aliis inimicis nostris, contra honorem nostrum et 
imperii moliretur. Sed et nequiter contra animam nostram excogitans 
misit nuncios suos ad seniorem Montanae, qui dicitur Assassinus, promittens 
ei pecuniam infinitam, ut nostram laederet maiestatem. Alio etiam spiritu 
suae fatuitatis inductus, quod nobis est valde molestum, non est veritus 
attentare sanctissimum in Cluisto patrem nostrum summum pontificem, ut 
sibi esset favorabilis, inducere satagendo. Praeterea nuncios nostros in 
securitate sua et conductu receptos spoliari mandavit. Xenia quoque per 
ducem Rossiae nobis transmissa nunciis eius in contumeliam et iniuriam 
nostram fecit anferri. Castra autem, quae Ratisbonensis quondam advo- 
catus nobis et imperio in sua morte Ieg'avit, non est veritus occupare. 
Nec omisit cuncta praesumere, quae nobis essent et imperio nocumento. 
Qui cum nec deum timeat, sicut dicit, nec terrenum velit dominum revereri, 
reverentiam non observans nobilem dominam matrem suam, suis bonis 
oraHlbus spoliatam, de terra sua turpiter effuo^avit, et si manum in eam 
mittere potuisset, uber eius infelix homo praecidere minabatur. Et nisi ad 
te dilectum principem nostrum et affinem habuisset confugium, cum con- 
silio tuo postmodum ad praesentiam nostram accedens, non haberet, ubi 
caput tantae nobilitatis domina reclinaret. Quae lachrymis apud deum et 
nos clamore continuo querula non cessat, iustitiam sibi adversus tara im- 
probum filiura implorare. Nec possumus silentio praeterire, qualiter mar- 
chionera Misnensera sibi sorore sua nuptui tradita et in terra sua nuptiis 
celebratis ago^ressus est eos iii lecto et surgere non perraisit, donec eos 
in manibus eius oranera dotera et ius, de quibus tenebatur eis pro raari- 
tagio, respondere oportuit necessario remisisse, contra securitatem sibi 
promissam, quod nullam deberet eis petitionem facere vel reraissionera 
aliquam postulare. 3Ietu insuper incusso ministerialibus suis, quod nullus 
evaderet, nisl quidquid petierit corapleretur: ut sibi et aliis suis intimis 
persecutor et tirannus cominuni oranium iudicio censeretur. 0"'l>us omnibus 
lacessiti, cum tanla sit i|»sius iniquitas, quod non possit veniam promereri. 



289 

ad tot querimonias principum in nostra praesentia replicatas, ad querelas 
et lachr} raas matris suae petentis de nostra sede iudicium, ad lachrymosas 
voces nobilium, et popularium, orphanorum, et viduarum, et omnium in- 
habitantium terram suam coram deo et nobis clamantium contra eum, 
attendentes insuper offensas nostras et imperii per eum nequiter atten- 
tatas, ad condi«;nam correctionem eiusdem exigente iustitia duximus ex- 
urgendum, responsuri stulto secundum stuhitiara suam, ne sapiens sibi 
videatur: sed discat per seipsum, qualiter deum tiraere debeat ac nos et 
imperium, teneatur omnibus raodis revereri. Quae omnia tibi et aliis prin- 
cipibus nostris duxiraus exponenda, ut rei certitudo ad eius exterminium 
pateat universis. 

E Petri de Vineis Epistolis lib. III. n. V. edit. Basil. Iselianae — Han- 
thaler in Fastis Canipililien. I. 83!<2. 

CCMII. 

Gregorius papa IX. archiepiscopo Salzburgensi et episcopo Ratis- 
ponensi imperialis aulae cancellario mandat, ut a praelatis et principibus 
imperii C^nter 'principes prinms nominatur rex Boemiae} cautionem recipere 
procurent nomine imperatoris Friderici pro pace inter ipsum et ecclesiam 
corapactata apud s. Gerraanum (1230. 23. Julii). Datum Laterani XVII. 
kalendas Februarii, pontiticatus anno quarto (1231.} 

Palacky's Reise pag. 25. — e Regesto Gregorii IX. anni IV. epist. 96. 



CCIX. 

Gregorius popa IX. confirmat decisionem litis inter abbatem Lucensem ei 

Adam presbyterum super ecclesiis s. Nicolai et s. Michaiilis Znoymae. 

Datum Laterani XT'. Kalendas Februarii, 1231. 

Ijrregorius episcopus seruus seruorura Dei. Dilectis tiliis abbati et 
conuentui raonasterii de Luca Preraonstratensis ordinis, salutem et aposto- 
licam benedictionem. Ea, que iudicio vel concordia terminantur, tirraa debent 



230 

et illibata consistere; ac iie iii recidiue coiitentionis scrupiilum relabantur, 
apostolico conuenit presidio communiri. Sane petitio vestra nobis exliibita 
continebat, quod cura olim inter uos ex parte vna, et Adam, presbyterum 
ecclesie s. Mlchaelis in Znoi/ni, Olomucensis diocesis ex altera, coram 
abbate de Jerus et coniudicibus suis a sede apostolica deleg-atis super 
iure parochiali ecclesie *. Mcolai ad eorum monasteriura pertinente, sepul- 
turis, decimis et rebus aliis questio verteretur; tandem inter uos et eundem 
presbyterura mediantibus predictis iudicibus amiCabilis super his compositio 
intervenit, quam apostolico roborari inunimine postulastis. Nos igitur pre- 
cibus uestris benignum impercientes assensum compositionem ipsam, sicut 
sine prauitate prouide facta est et sponte ab vtracpie parte recej^ta, et 
hactenus pacifice observata, nec non in litteris predictorum iudicuui con- 
fectis exinde dicitur plenius contineri, auctoritate apostolica confirmamus 
et presentis scripti patrocinio communimus. NuIIi ero^o omnino hominuin 
liceat hanc paginam iidstre confirmationis infringere uel ei ausu temerario 
contraire. Si quis autera hoc atteraptare presumpserit, indio;nationera omni- 
potentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se nouerit in- 
cnrsurum. Datum Laterani XV. Kalendas Februarii. Pontificatus nostri 
anno IV. 

E copia in arcluvo ejusdem monasterii. 



ccx. 

Gregorius papa IX. Consfantiam, reffinam Boemiae. et bona in Moraria, 

ad eam ralione dotalitii pertinentia, snb protecfionem suscipif apostolicae 

sedis. Dt. Laterani, IV. Idus Aprilis, 1*^31. 

Cjrregorius episcopus seruus seruorura dei. Constantie illustri regiiie 
Boheraie salutem et spostolicam benedictionem. Etsi sedes apostolica, cui 
licet irameriti presidemus, tamquam uniuersalis mater oranibus aperiat vis- 
cera pietatis, non tamen omnes equali affectu prosequitur, sed maiori 
piero»;atiua personas illas dilig^it et honorat, quas in deuotione reperit 
proraptiores. Inde est quod nos attendentes deuotionem, quam ad sacro- 
sanctam Romanam ecclesiam matrem tuam et personam nostram dinosceris 



831 

habere sinceram, et preter commune debitum pastoralis officii, quo curam 
et sollicitudinem tenemur g^erere singulorum specialem, serenitati tue g^ra- 
tiam exhibentes, personam tuam cum omnibus bonis, que in presentiarum 
rationabiliter possides, aut in futurum iustis modis prestante domino poteris 
adipisci, sub protectione suscipimus apostolice Sedis et nostra; specialiter 
autem Brecyxlauiensem, Ptibizlauiz; Conowiz, Godenin, Bisenz et Bude- 
wiffez prouincias, quas ad te ratione dotalitii asseris pertinere, sicut eas 
iuste possides et quiete, auctoritate tibi apostolica confirmaraus et presentis 
scripti patrocinio communimus. Nulli erg^o omnino hominum liceat, hanc 
paginam nostre protcctionis et conlirmationis infring^ere vel ei ausu teme- 
rario contraire. Si (|uis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem 
ouHii|)otentis dei et beatorum PoMi et Pauli apostolorum eius se nouerit 
incursuruu). Dat. Laterani 1\'. idus Aprilis; pontiticatus nostri anno quinto. 

E Regesto Gregorii IX. aiini V. episl. i8. in tabulariis Vaticanis. 

CCXI. 

Giegorius papa IX. confirmat omnes possessiones et liberiates monast^i 
Daubrawnicensis. Dt. Reatae XI J\ Kal. Julii, 1231. 

Cjireo;orius episcopus seruus seruoium dei. Dilectis in Christo filia- 
bus . . abbatisse ac soroiil)us inclusis monasterio sancti Francisci in Mo- 
rauia constituti. Salutem et apostolicam benedictionem. Sacrosancta Romana 
ecclesia deuotos et humiles lilios ex assuete pietatis ofTicio propensius 
diligere consueuit. et ne prauorum hominum molestiis agitontur. eos tan- 
quam pia mater sue protectionis munimine conlouore. Eapropter dilecte 
in Christo lilie uestris postulationibus g;rato concurrentes assensu. personas 
uestras et locum in quo diuino estis obsequio mancipate cum omnibus 
bonis. que in presentiarum rationabiliter possidet. aut in futurum iustis 
modis prestante domino poterit adijtisci sub bcati Petri et nostra protectione 
suscipimus. Specialiter autem possessiones et alia bona uestra. sicut ea 
omnia iu.ste ac pacilice possidetis. uobis et per uos monastorio uestro 
auctoritate a|»ostoIica contirmamus et presentis scripti patrocinio commu- 
nimus. NuIIi evgo omnino hominum liceat hanc paginam nostre protectionis 



832 

et confirmationis infringere uel ei ausu teraerario contraire. Si qiiis autem 
hoc atteniptare presumpserit. indig-nationera omnipotentis Dei et beatorum 
Petri et Pauli apostolorum cius se nouerit incursurum. Dat. Reate XIIII 
Kalendas Julii. pontificatus nostri anno quinto. 

Ex originali in curia Brunensi; lad. J. n. 5. 



CCXII. 

Pridericus, Romanorum imperafor, Wenceslaum, filium Olakari, innestit 
in regnum Boemiae. Dt. Melfiae, mense Julio, 1231. 

C_/. In nomine sancte et indiuidue trinitatls. Fridericus secundus 
diuina fauente clementia Romanoruni iraperator semper Augustus. Jerusalem 
et Sicilie rex. Tum imperiale fastigium sua rutilat dio^nitate. ac potentie 
sue sceptra clarificat. cum ad reg^es et principes. suo subiectos imperio. 
sue radios claritatis effundit. et ij)sis paterna regna munifica largitione 
confirmat. Hinc est igitur quod per presentera Augustalem paginam notum 
esse volumus tam modernis quam posteris uniuersis. quod cum olira uiuente 
dilecto principe nostro Odakaro illustri Boeraorum Reg*e. recepto a dilecto 
principe et afiine nostro Watizlao iuniori Reqe filio eius homagio iuxta 
morem concesserinuis ei taraquam primo ^enito de innata liberalitate nostra 
regnum Boemie post eiusdera patris sui obitnra ab iniperio possidendura. 
attendentes ad presens. rege predicto 0. patre ipsius rebus huraanis exerapto. 
qualiter ipse dura vixit. nobis illustri Roraanorum reg^i. Henrico carissirao 
filio nostro. et Imperio deuotus extiterit. et raenioratus filius eius Watizlaus 
Rex iunior paterne deuotionis ero;a nos. dictura reg^era filiura nostrura et 
Imperium imitator et successor existat. atque iuifiter «^rata et ardua ser- 
uicia exhibet. et in antea exhibere poterit giatiora. nec non etiaui ob 
maioris dileetionis «^ratiara. qua suo increraento teneraur. cura illustrera 
reginam . C. dilectam consobriam nostram habeat feliciter in consortem. 
concesslonis dudum habite munera libeialiter prosequentes. Re«;num Boe- 
mie cum orani bonore ac di<^nitate. ciuitatibns. castris villis. et lerris eidem 
regno pertinentibus. et cura omni iure quo dicUis rex pater eius idem 
regnum rationabiliter noscitur possedisse. imperialis auctoritatis mnniraine 



833 

confirmanius jnefuto Watl/lao iuniori leg-i. tenendura et possidendum sicut 
tenere debet a nobis et imperio. presentis priuileo^ii auctoritate mandantes. 
quatinus nullus princeps. dux. marcliio. comes. leo-atus. nullaque sublimis 
persona vel humilis. ecclesiastica vel mundana. contra presentis contirma- 
tlonis nostre diualem paginam venire presumat. quod qui presumpserit. 
pena mille librarum auri se compositurum ag-noscat. quarum medietatem 
curie nostre. et reliquam parti passe iniuriam se nouerit soluturum. Ad 
huius itaque nostre confirmationis memoriam et robur perpetuo valiturum 
presens priuileoMum fieri. et bulla aurea typaris nostre maiestatis impressa 
iussimus communiri. Uuius autem rel testos sunt. Lando Reginus. Ja. 
Capuanus. et Marinus Barensis archiepiscopi familiare^ et fidelos nostri , . . 
Salernitanus et Pe. Brundusinus archiopiscopi. R. lUelfiensis et P. Rauel- 
jensis o|)iscopi. frater Hei-mannus mag^ister hospitalis sancte Marie Theo- 
tonicorum in Jorusalem. Pebardus de Arneysten legatus in Ytalia . . . 
lang-rauius de Luckimber. comes Porardus de Saumes.* t^ridericus de Karo. 
et Conradus de Smidiluolt. 3[anfridus marchio Lanzensis. Th. comes Acer- 
rarum. Riccardus marescalcus. Ricfardus camorarius. Henricus magne 
imperialis curie magister iusticiarius et alii quam plures. Sig^nura domini 
nostri Fridorici secundi doi oratia inuictissimi Romanorum imperatoris semper 
Auousti. Jorusalem ot Sicilie regis. Acta sunt hec anno dominice. incar-* 
nationis millosimo ducentesimo tricosimo primo. mense Julii. quarte indi- 
ctionis. Im|)orante domino nostro Fridorico doi «•ratia illustrissimo Roma- 
norum imporatore semper Aug-usto. Jerusalom et Sicilie rege. anno imperii 
eius undocimo. reg-ni Jorusalom sexto. regni vero Sicilie tricesimo quarto. 
feliciter. amen. Datum in ciuitate Melfie. anno mense et indictione pretitulatis. 

E.v originali cimi biilla atirea aj)pensa iii c. r. arcliivo aulico Vindobonae, — 
Excusum apud Golda.stum in appeiidice 15. et alios. 

J 

CCXIII. 

Robertus, episcopus Olomucensls, monasterio Osloicanensi confirmal jus 
pafronafus ecclesiae s. Jacobi Brunae, collatum quondam a rege Premysl. 

Df. in Modricz, 1231. 
In noraine sancte trinitatis. et indiuidue vnitatis. Nos dei gracia 
Rubertus. Olomucensis episcopus abbatisse. et toti sacro conuentui in valle 

30 



834 

sancte Marie. que nilgo dicilur Ozlauan. deo seruientlbus inperpetuum. 
Cum antiquorura matura et decocta prudencia gesta teraporum suorum 
consueuerit scriptis mandare. eo quod g^estarum rerum memoria esset tenax. 
et firma. nos eorum imitantes uestig^ia statuimus quedam necessaria claustro 
vallis sancte Marie in scriptis redio;ere. et precipue illa que quodam tem- 
pore in nostra presencia sunt difinita. Nouerit itaque tam presens etas. 
quam futura posteritas. quod illustris memorie III. Rex Bohemorum Premixl 
nomine. ad peticionem nostram et aliorum bonorum virorum pro remedio 
anime sue. et inclite recordacionis Wladizlay. fratris sui. quondam mar- 
chionis morauie. ivs patronatus in ecclesia sancti iacobi. que est sita in 
Burgo Brunensi. cum omnibus appendiciis suis. contulit claustro quod vulo;o 
uocatur Ozlauan. ad usus inibi deo seruiencium. Super qua donatione 
eis suum dedit priuileo^ium. suo sigillo munitum. que ecclesia illos deberet 
habere limitos. quos tempore fratris sui Wladizlay consueuerat habere. 
videlicet quod omnes teutonici. et gallici. prefate ecclesie cum decimatione. 
et omni iure ecclesiastico debeant subiacere. Nos autem illi ecclesie 
concessimus ius parrochiale. quoad baptismura et sepulturam. et cetera 
sacraraenta. que spectarjt ad ius parrochiale. quia illa ecclesia temporibus 
nostris fundata. et a nobis in expensis abbatisse prenorainate consecrata. 
Ecclesia avtera sancti Nicolay. quc iacet infra teniiinos ecclesie sancti 
iacobi. non debet habere sej)ulturara. nec ba|)tismura. nec huiusmodi sacra- 
menta parrocliialia. Sed quia ciues circa illam manentes. raaxirae erant 
roniani. et linguara raorauorura uel teutonicorura non intellig^ebant. ideo 
auctoritate nostra facta fuit capella sancti nicolay. et a nobis consecrata. 
et dedimus eis romanura sacerdotem. qui eoruni linquas intellig-eret. et 
confessiones audiret. et haberet diurnara vtilitatera. qualiscujiiquc posset 
fjcri de oblationibus eorura. et siquid vellent ei boni specialiter facere 
hoc suum esset. Et hoc feciraus cum consensu et consilio capituli nostri. 
Saceidos autcra in ecclcsia sajicti Jacobi non debet institui. nisi ad pre- 
.^entationera domine abbatisse. et conuentus illius ecclesie. salua vbique 
auctoiitate diocesani episcopi et archidiaconi. i(a ut eorura iuri in nullo 
dctrahatur. Nec sacerdos debet institui ad ecclesiain saiicti Nicolay. nisi 
saluo iure sancti Jacobi ecclesie. ct ab ipsa dcbot institui. Testcs autera 
huius donationis et conliiinationis suiit hii. Arnolnhus trebecensis. Conradus 



835 

Zaberdoiiicensis. Otto Lmtomislensis abbates. Anibrosiiis prepositus Cuni- 
censis. Mauritius de Lubes. Luduicus et Siruon de Weli^rad monachi 
ordinis cisterciensis. Doniinus nicolaus. archidiaconus Brunensis. Conradus 
notarius brunensis. Et alii quam plures. Datum in Modriz. anno ab in- 
carnatione domini 31. CC. XXXL 

Ex originali in curia IJrunensi.; lad. K. n. 2. 



CCXIV. 

Wenceslaus, rex Boemorum^ monasterio Welehradensl conprmai literas 
patris sni Ofakari ab anno 1228. Dt. in Metehrad XV. Kal. F^ebruarii, 

In nomine sancte et nidiuidue trinitatis. Amen. E^o Wenzeslaus 
dei g-racia Rex Boeraorum IIII. monaslorio Milleffradensi Cisterclensis 
ordinis et fratribus ibi deo scruientibus i:!perpetuum. Cum reo;alis potestas 
debeat esse clemens et munilica et prccipue sanctarum ecclesiarum pro- 
uidere libertati et securitati, venerande anticpiitatis decernimus imitari 
vestitjia et monasteria ma^nilicentissime memorie auorum et proauorum 
nostrorum constructa, insuperque celtbris memorie patris nostri Premizle 
et inclite recordacionis patrui nostri Wladizlay abbaciam ab eis fuiuiatam, 
dotatam et ditatam, cura diligentissima manutenere, fouere et tueri et 
iura ipsi abbacie afflua liberalitate concessa perpetualiter conseruare, in 
quantum diuina nobis concedit auctoritas et nostra ])erspicacior prouidencia 
sacrosanctis ecclesiis valet consUlere. Ins|)eximus autem priuileg"ia ex- 
cellentissimi patris nostri et insuper preclari patrui nostri, ideoque quicquid 
ab eis iuris et libertatis concessum monasteiio Willegradensi in eorum 
priuileg-iis, eidem monasterio abprobamus et confirmamus. Et ne quis 
dubitet, quid in priuilegio patris nostri contineatur, uerbo ad uerbum feci- 
mus in hac carta exprimi, vt nuilius animus, cum ex autentico nostro 
certam rerum habeat noticiam, possit aliqua suspicione turbari, quando 
nostre liberalissime uoluntatis coo;iioscatur circa abbaciam Willegradensem 
plena deuocio et contiuua defensio. Priuileo^ium g^Ioriosissimi patris nostri 
incipit sic: In nomine elc. CVide n. CLXXXVI.) Hic est expressus integraliter 

30- 



236 

(eiior priuileo;ii patris nostri illustris memorie regis Preapiisle, qui et Otlia- 
carus cog"nomiiiabatur. Quem tenorem nos auctoritate nostra confirmamus, 
et etiam, vbicunque possumus, eideni monasterio plenius ^t firmius volumus 
prouidere, secundum quod conuenit magnifice potestati nostre. Testes 
quidem huius nostre confirmacionis et accedentis in priuilegio patris nostri 
consensus sunt hii, qui ad hoc uocati sunt et in quorum presencia hec 
acta sunt, scilicet in capitulo Willegradensi, ubi nostre potestatis plena 
accessit auctoritas. Nomina autem testium sunt hec: Heinricus abbas 
Placensis cum monachis Lupoldo et Heinrico. Rivvinus abbas Gredicensis 
cum monacho Sebastiano. Bohuslaus filius Zlauconis. Heinricus filius Witi- 
conis. Swatoslaus. Nycolaus filius Bohute. A¥atha subcamerarius. Jaroslaus 
subdapifer et Zbraslaus subpincerna. Sulizlaus filius Zvesth. Strezimirus. 
Ahna filius ]\[ilhost. Daleborus. Mladota filius Bohusse. Guntherus de Bu- 
dissin Boemi. 3Ioraui Petrus comes. Slawa. Sudomirus. Pardus. Semislaus. 
Johannes. Andreas. Gerardus. Wilehelmus pincerna et Lupoldus frater eius. 
Gebehardus. Que vt omnia rata permaneant, hanc nostre serenitatis pa- 
ginam sigilll munimine feciaius roborare. Datum in Wille^rade ainio ab 
incarnacione domini ]>ICCXXXH. XV. Kalendas Febrnarii, per manum 
Johannis notarii nostri, Lutomericensis canonici, presidente domino Alberto 
abbate reuerendo. 

Ex originali iri c. r. archivo aulico Vindobonae. — Aliud excmplar autogra- 
phuni adservatur in arch. ejusdeni niouasterii sign. A. 3. — Apographuui 
in cod. Welehradensi Ms. fol. 6. 



ccxv. 

Wenceslaus, rex Boemorum, confirmat fundationem et dotationem mona- 
Hterii Welehrademis factam a patre suo Premysl Otakaro et patruo Wladislao, 
• marchione Morariae, et varias libertates eidcm monasterio concedit. 
Dt. in Welehrad XV. Kal. Fehruarii, lJ335j. 

' In «omine sancte et indiuldue trinitatis. Amen. Ego Wenzezlaus 
dei o^racia rex Boemorum HH. monasterio Welehradensi Cysterciensis 
ordinis et fratribus ibi deo seruientibus. Cum reg^alis potestas debeat 



237 

esse cleoiens et munifica et preclpiie sanctarum ecclesiarum prouidere 
libertati et securitnti, venerande antiquitatis decreuimus imitari uestigia et 
monasteria maofniftcentissime memorie auorum et proauorum nostrorura con- 
structa, insuperque celebris memorie patris nostri Premizle et inclite re- 
cordacionis patrui nostri Whtdi%lay abbaciam ab eis fuiidatam, dotatam et 
ditatam cura dili^entissima manutenere, fouere, et tueri et iura ipsi abba- 
cie afTlua libcrtate concessa perpotualiter conseruare, in quantum diuina 
nobis concedit auctoritas et nostra perspicacior prouidencia sacrosanctis 
ecclesiis ualet consulere. Ins|)exiraus autem |)riuilegia excellentissirai patris 
nostri et insuper preclari patrui nostri, idooque quicquid ost ab eis iuris 
et libortatis concossum monastorio Wolobratlensi in oorura priuilo«:iis eidem 
monastorio a|)probaraus, conlirniaraus et au<^moiitamus. Noscat i«;itur tam 
presons bominum etas, (piara succossura postoritas, quod nos specialis 
prerooatiua diloctionis claustrura A^ olo«;radense conploctcntos principaliter 
ob roinodiura anirac nostre et assecutionera felicitati* etorno, oraniura quo- 
que predecessoruift nost;H)rH»i aniinabus salubriter prouidendo, vniuorsa 
priuilet^ia patris nostri I*ieinizil, qul et Ottakarus, felicis raoraoVie seronis- 
sirai booinoruni ro»;is tPirii, patrni nicliiloiniiius iiostri Wladizlay recorda- 
cionis pio, fratris ociain iiostri utorini, quondam marchiomim Jilorauie et 
orania instruraoiita, (juo supor doiiacione vol oinpcioiie quocuiKpie pacto, 
quoue contractu liaut scriboiidi inodo ex parte episcopojuiu, clericorura, 
baronura, railitum, aduenaruin Woloo;radensis assecuta est ecclesia, de 
uerbo ad uorbuin, de clausula ad clausulain, do articulo ad articulura iuxta 
tenorein et forniain priullog"ioruin et instruinciitorura porpotualiter duxiraus 
confirraanda; perpotuantos eidera oranes donaciones et gracias siraulque et 
libortatos, que sibi ox parte oiniiiura iiostrorura predecossoruni et con- 
sanguineoruiu pariter inpense sunt. Adicienles, vt in quacunque ciuitate, 
villa, foro, tlieloneo, seu alio loco nostre potostatis, eciuus et aliud aniraal, 
quocunque censeatur vocabulo, deprebensum aut detentura fuerit, voluti 
violenter ablatura aut furto subtractura, eodetn precio rodimatur, quo se 
fratres einisse prolitontur. Si uoro in roinodiura decedenciura collatura 
fuerit, idem precipiraus obseruari.- Iii rei g'este euidenciam et roT}ur per- 
petuuin presens priuilegium sigilli nostri karactore consigMiantos. Testes, 
qui huic actioni intorfue4"unt^ noraiiietenus subscribendo: Heinricus abbas 



238 

Placensis. Rivviuus abbas Gredicensis. Boliiizlaus fiiius Zlauconis. Hein- 
ricus filius AViticonis. Szuatozlaus. Nycolaus filius Boliute. Wata sub- 
camerarius. Jarozlaus subdapifer. Zbraslaus subpincerna. Zulizlaus filius 
Zvestli. Strezimirus. Ahna tilius Milhost. Daleborus. 3IIadota filius Bohusse. 
Guntherus de budissin Boemi; Moraui: Petrus comes, Slawa. Zudomirus. 
Parduz. Semizlaus. Johannes. Andreas. Gerardus. Willehelnuis pincerna. et 
Liupoldus frater eius. Gerardus. Datum in AVelegrade anno ab incarna- 
cioue domini MCCXXXII. XV. Kal. Februarii, per manum Johannis notarli 
nostri, Lutomericensis canonici. Presidente domino Alberto abbate reue- 
rendo. Hoc sancientes, vt priuileoMorum nostrorum violatores in cameram 
nostram et successorum nostrorum decem marcas auri componant. 

Originale in c. r. aulico archivo Vindoboiiae ciini sigillo appenso genuino 
quidem et illaeso, sed filis sericeis delabentibus inepte applicato; diplonia 
ipsum secundum computum F. Palacky est sublestum, quura cliaracterem 
seculi XIII. cc. medii prae se ferat; tenor vero diplomatis impugnari non 
potest. — Apographum iu codice Welehradensi Ms. fol. 13. 

CCXVL 

Wenceslaus, rex Boemorum, emtionem villae Boleluc confirmat Radoslao, 
archidiacono Olomucensi, cc. 1232. 
WCencesIaus) dei ^racia rex Boemorum omnibus, ad quos littere 
iste peruenerint, salutem in eo, qui est salus omnium. Notum sit vniuersis 
et sino;uIis litteras presentes inspecturis, quod cum medietatem ville, que 
vocatur boleluch a nobili viro Bohuzfao filio Protiuen Radozlaus archi- 
diaconus Olomucensis cum omnibus appendiciis emisset, videlicet pratis, 
siluis, aquis, taberna, molendino cum terra ad benefTicium venatoris per- 
tinente, ad nos humiliter accedens peciit, quatenus regia munificencia 
suam emcionem liberaliter confirmaremus, ne inposterum ab aliquo vel 
aliquibus questio moueatur, et ne factum obliuionis desidia sepeliatur, nos 
ad preces ministri Barnabe et fratrum eius videlicet Ilermanni, Engilscalci, 
Cunradi dc Brunna inclinati ob deuocionis predicti archidiaconi obsequium 
regia auctoritate confirmamus et sig"illi nostri munimine roboramus, dantes 
ei potestatem vendendi claustris, vel coo;natis vel cuicunque voluerit con- 
ferendi. lluius autem sollempnis confirmacionis testes sunt isti : Preborius 



839 

curn filiis. Wocco de thowachow cum homiiiibus suis. Wocco subcamera- 
rius. Thomas. Victor. Moises archidiaconus. Johannes. 3[artinus. lasco 
miles . . . 

Apographum in codice Welehradensi Ms. sec. XV. fol. 48. 



CCXVII. 

Ijrregorius papa IX. ministris et fratribus ordinis Praedicatorum hi 
regno Boemiue constitutis praedicationis oflicium contra Prutenos injungit, 
ac Bohemos, cjui Hierosolymitanum iter voverant, commutato voto adversus 
Prutenos signa attollere imperat. l)t. Reate X. Kalendas Februarii, pon- 
tificatus anno V. (1832.) 

Raynald XIII. p. 4<J6; — Palacky's Reise p. 85. — e Regesto Gregorii 
IX. amii V. epist. 168. 

CCXVIII. 

Wenceslaus. rex Boemiae, confumal monasteiio Oslovanensi literas fun- 
dationis a. 1228. datas. Dt. in Znoym, Vll. idus Augusti, 1838. 

In nomine sancle et indiuidue trinitalis. Eo;o AVencezlaus rex boe- 
morum qvartus. Monasterio Vallis sancte Marie qvod wlgo uocatur Ozlo- 
wan. et deo ibidem seruientibus inperpeluum. Cvm regalis potestas debeat 
esse clemens et munifica. et precipue sanctarum ecclesiarum prouidere 
libertati. et securitati. venerande antiquitatis decreuimus imitari uestigia. 
et monasteria de consensu et uoluntate ma^nifici patris nostri Premixl in 
regno nostro constructa. specialiter autem abbaciam sanctimonialium vallis 
s. 3Iarie in Ozlavvan cisterciensis ordinis a quadam nobili matrona nostra 
domina Helwidi constructam. cura dilig-entissima manutenere fouere et tueri. 
et iura ac libertates ipsius abbacie. a prefato venerando patre nostro afflua 
liberalitate concessa. prout in ipsius priuilegio continetur perpetualiter 
conseiuare. Et ne quis dubitet. qvin nostre liberalissime uoluntafis coo;no- 
scat circa prefatam abbaciam plena deuocio et continua defensio. quicquid 
in priuilegio gloriosissimi patris nostri continetur. uerbo ad uerbum in hac 



840 

carta fecinms annotaii. quod sic incipit. In nomine sancte irimkilh ef in- 
diuidue ^mitalis. Ego Premizl qui et othacaius tcrcius rex Boemorum 
. . . Oide n. CLXXXV.J Hic est expiessus integ-ialiter tenor priuileg^ii 
patris nostri illustris memorie Premizl. qui et Otluicarus coonominabatur. 
Quem tenorem nos auctoritate nostra confirmamus. et eciam ubicunque 
possumus eidem monasterio plenius et firmius uolumus prouidere. secundum 
quod conuenit magnifice potestati nostre. Testes autem liuius confirma- 
cionis sunt liii. Albertus abbas Weigradensis. cum A¥alclunio et Jacobo 
monachis ordinis cisterciensis. Wicpertus de sancto ypolito. Cunradus 
notarius brunnensis. Henricus filius Witiconis. Bohuzlaus de ^ ranow. 
Hruto de Betowe. Hartlibus. Wilhelmus. et frater suus Livpoldus. Henricus 
filius Pribrami. Lvtoborius. Branizlaus. Bohusch. znoemenses. Theodericus 
procurator Znoemensis prouincie. et alii quam plures. Datum in Znoim. 
per manum Johannis notarii nostri. Lvthomericenses canonici. Anno ab in- 
carnatione domini M. CC. XXXH. VH. Idvs Augusti. 

Ex originali in curia Brunensi; lacl. K. / 



CCXIX. 

Premysl, marchio 3loraviae, capellano suo Gregorio terram duorum came- 

rariorum in ipsius villa Lodenice et silvam adjacentem confert. Dt. in 

Znoym, mense Novembri, 183!<d. 

In nomine domini amen. Premisl Dei g;racia marchio Morauie. Om- 
nibus ad quos presens scriptum peruenerit. Cum in signum prouidencie 
principalis facta et statuta nostra littere, que baculus est memorie, com- 
mittere debeamus: Notum facimus vniuersis, quod nos fideli capellano 
nostro Gregorio digna retribucione ipsius seruicio nobis exhibito principa- 
liter recompensare volentes terram duorum camerariorum in ipsius villa 
nomine Lodeniche existencium et siluam adiacentem pro ipsius commodo 
ampliori contulimus hereditarie possidenda, precepta ewangelii attendentes: 
digfnus est operarius mercede sua. Quum autem quoiumlibet hominum 
statuta et facta processu temporis euanescere consueuerunt, ad huiusmodi 
errorem repellendum et dubietatera importunam hanc nostram donacionem 



241 

presenti littere inserentes nostri sigilli appensione imperpetuum confirmamus. 
Hii sunt testes. Wocco Olomucensis caraerarius. Semizlaus. Priborius iudex 
Olomucensis. Zlauata. Zpitata venatores Olomucenses. Wokko subcaraera- 
rius. CVrb subdapifer. Idik subpincerna. Bludo tilius Bludonis. Bludo tilius 
Onsonis. Bobuzlaus filius Protbiuen. Beneda marscalcus. Beneda. Woina 
filii Woine. Sudomirus filius Sudomiri. Pabianus. Woina tilii Luder. Bocko 
filius Gerardi. Nabrad filius Weliz. Zbizlaus. Predbor filii Miloslai. Ratibor. 
Tworimir filii Budizlai. Bun. Jurik. Buz filii Priborii. Zaulsse nepos Semi- 
zlai. Bose. Bobuta. Brecizlaus. Neplab filii Neplah. Vlastibor. Gilye filii 
Jankonis. Predbor filius Ratrairii. Ceren. Jacssa. Luder filii Scripen. Luczlaus 
filius Nedamiri. et alii quam plures. Datura in Znoym per manus Bartbo- 
lomei dilecti protbonotarii nostri anno dominice incarnacionis M. CC. XXXIL 
mense Nouembris. 

Apographum in codice privilegioruni membran. n. I. sec. XIV. f. 5J3. in arch. 
capituli Olomucensis. 



ccxx. 

Tesfameniutn Roberti, episcopi Olomucensis, continens fundationem piae- 
posifurae Olomucensis, aliasque pias ordinafiones. S. d. (1232.) 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Eg"o Robertus Olomucensis 
episcopus. Ea, que debent babere firmitatem et rite sunt ordinata merito 
debent in scriptis redigi, ne cuiusquam inuidia fraude uel violencia valeant 
immutari. Nouerint itaque tam presentes quam futuri, quod preposituram 
in Olomuc instituimus, cui ad refeccionem fratrum tres villas assi^nauimus : 
villam, que vocatur Dub, cum duobus aratris. Dluhoniz cum aratro. Ofte- 
yriby cum aliquantis alueariis apura, redditus capelle de Cromezir. Exceptis 
biis, que ad sacerdotem inibi seruientem secundum quod antiquitus ordina- 
tum fuit pertinebant, cura aliis quibusdam rebus in Olomucz molendino et 
quibusdam curiis. Addidiraus eciam ei decimam vinee noue, quam planta- 
uimus in Pusfimir. Quedam eciara addidit ei rex, secundura quod con- 
tinetur in priuilegio reofis, in quo libertas Olomucensis ecclesie continetur, 
quod dominus papa contirmauit. 'Ecclesie in Pusfimir dedimus ad aratrura 

31 



248 

ct^^dimidluin iii ipsa uilla et terram ad aratrum in Drissiz et totam terrara 
(juam liabuimus in Schelchdol, decimam trium aratrorum et prouentum 
nostrum in omnibus vendicionibus et censu et caseorum et quaduordecim 
denariorum. Vineam eciam, quam emimus cum arboribus infra sepem eius- 
dem vinee contentls. Insuper addidimus ei ducentos numos de censu nostro 
ibi accipiendo, quia duos ordinauimus sacerdotes, ad quorum vsus ista 
spectare debent; et qualibet septimana due misse debent dici exceptis 
aliis, vna pro peccatis et altera pro defunctis, nisi infirmitas eorum pre- 
])edierit uel grauis superuenerit necessitas, et tantum, quod obmissum fuerit, 
debet suppleri. Ad iumen ecclesie Olomucensis dedimus qualibet septimana 
triginta numos, ut sancti, qui lucent in luce perpetua, nostri luminis hono- 
rentur coUacione. Vt autem cresceret seruicium in ecclesia Olomucensi 
prebendam ordinauimus in hunc modum: Villam Tucep totam cum aratro 
et molendino prepositure et obediencie fratrum, pro qua reficiuntur in ad- 
uentu et in quadragesima, dedimus, medietatem prepositure et medietatem 
obediencie. Ne sit eis g-raue nouum pascere canonicum, nouo canonico 
assignauimus loco prebende duodecim denarios qualibet septimana de tha- 
berna medonis in Cromezir et terram spectantem ad episcopatum in Gu%- 
ssow de redditibus, quos canonici percipiunt, ante tempora ista nichil debet 
habere, quoadusque ei ex consensu fratrum ita prouideamus, ut bene fieri 
possit. Quicunque tenet uel tenuerit istam prebendam, debet succedere 
in primam vacantem et tunc integre omnia cum fratribus percipere. Pre- 
benda vero illa post hoc debet alii conferri, vt probetur, qualis vite futurus 
sit, et sic consensu fratrum succedat in prima vacante et hoc in perpetuum. 
Prepositus et obedienciarius de villa prenominata debent dare duo prandia 
fratribus, et illis diebus, quando dantur prandia, vna missa djcatur pro 
peccatis et alia de sancto Johanne Euang:elista et fratres pariter con- 
ueniant. Terram episcopatus nostri in Rathay et aliam, quam ibidem 
acquisiuimus, cum quinque marcls dedimus ecclesle Olomucensi. Inde sunt 
cottidiane misse pro defunctis ordinate in ecclesia. De Rathay debent 
dari tria prandia fratribus in tribus diebus, in quibus debent dici tres 
misse, vna pro animabus omnium fidelium defunctorum episcoporum et 
canonicorum illius ecclesie et anima patris et matris nostre dicetur, alia 
missa pro peccatis, quani diu nos uiuinuis, quo post vitam nostram debet 



243 

cominutari in missam anniuersarii nostri. Tercia dicatur in honore sancte 
Crucis solempniter. Si quid vero fratres possunt inde plus vti, vtantur. 
Pro marchionissa ordinata est vna refeccio in die sancti Johannis euan- 
geliste, alia refeccio semel in aniio. Et tunc debet dici inissa pro peccatis, 
quam diu ipsa uluit. Post mortem vero eius debet commutari in missam 
anniuersarii eius. Memoria patris et raatris eius debet esse in ecclesia 
illa et hoc pro iilis terris, quas contulit Olomucensi ecclesie. Quicquid 
continetur in priuilegio abbatis de Welleg"rad a nobls concesso et sigillo 
nostro munito, vel in abbatis de Luca, vel in abbatis de Luthomissl uel 
in abbatis de Gradissch, tantum de decima de Nackel, uel in priuilegio 
dominarum iuxta sanctum Petrum a nobis dato cum canonicorum testimonio 
totum sit ratum. Vt ruiem hec omnia rata permaneant, hanc pao^inam 
nostro sigillo fecinuis muniri et huius nostri facti transgressores excom- 
municauimus. Si quis vero successorum nostrorum dicat, facile fuit ei 
conferre ea, que non acquisiuit, in recompensacionem coUatorum respon- 
deant pro nobis possessiones empte et recuperate, redditus episcopatus 
multiplicati, adaucta et emendata edificia que omnia pre 'se sine nostra 
voce nostri laboris ferant testimonium. Altare quoddam sancte Katharine 
consecrauinuis in ecclesia beati Petri, cui dedimus thabernam quandam in 
Prerow et terram vnam ad aratrum in Bezfruzicz et decimam duorum 
aratrorum in Jarogneuiz circa Cromezir; pro hac collacione debent solui 
prandium fratribus et clericis in festo ipsius virginis, et fratres debet ibi 
conuenire et vesperas et vigilias et cetera diuina oflTicia solempniter cele- 
brare. Ecclesiam Olomucensem, quara vir sancte raeraorie Sdiko edificauit, 
nos post incendiura sicut hodie apparet reparauimus. Cuius patronis corpus 
et animam et iter nostrum commisimus. amen. 



Apographum in codice privilegiorum chartaceo n. II. sec. XIV. f. 84. in arch. 
capituH Oloniucensis. 



3i* 



244 



CCXXI. 



Conslantia, regina Boemiae, cum filio Piemysl, marchione Moraviae, donant 

tnonasterio ad s. Pelrum Olomucii terram in Drozdowice. Acium in 

Olomuc, XI /. Kal. Februarii, 1233. 

Iii iioinlne sancte trinitatis. Notuin sit «niuersis tara presentibus quara 
futuris presentera pag-inara inspecturis quod Ego Constancia dei gratia 
Regina Boemiae et Premizl filius meus eadem gracia Marchio Moravie 
mecura. pro reraedio aniraarura nostrarura et predecessorum nostrorura de- 
uotis uirginibus circa ecclesiam sancfi Petri in Olomuz Cbristo faraulantibus 
terrara ad castrura Gradecense pertinentera in willa que dicitur Drozdowic. 
contuliraus iure bereditario in perpetuura pacifice possidendam. Pauperibus 
super fundum earundem in predicta wiila residentibus eandem quam wille 
Oloraucensi Episcopatui antiquitus collate habent plene et absolute indul- 
gentes libertatera. Hec autem feciraus Alberto nobili viro qui tunc Castrum 
Gradecense tenebat et ad quem ratione castri dicta terra pertinebat exi- 
stente presente et huic nostre collacioni beniuoUim prebente consensura et 
fauorera. Et ut nostra eleraosina stabilis et rata perraaneat. presentera 
cartam sio;iilorum nostrorura muniraine feciraus roborari. Huius rei testes 
sunt. Woch caraerarius. Holach purcrauius. Prebor iudex. Ones. Seraizlaus. 
Spitata. Slauata. Mztata castellani Olonmcenses. Johaiuies decanus. Rado- 
zlaus. archidiaconus Olomucensis. Moyses arcliidiacoiuis Brecizlauiensis. 
Nicolaus archidiaconus Biunensis. Alexius. Henricus. canonici Olomucenses. 
Actum in Olomuz. XH. Kalendas Februarii. anno doininice incarnacionis 
Millesimo CC. XXX. HI. 

Ex orjginali in archivo capituli Olomucensis. 

CCXXII. 

Constantia, regina Boemiae, et Premysl, marchio Morariae, confirmant 

civibus de Freudenthal privilegium Otakari ab anno 1213. Acta in 

Olomuc, mense Januario, 1233. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Eg^o Constantia dei gratia 
regina Boeraie et Premizl filius raeus eadem gratia marchio Morauie. 



845 

notum faciraus vniuersls tara modernis quam futuris ad quos presens pa^ina 
peruenerit. quod exhibita nobis humilis petitio dilectorum ciuium de Ureu- 
dendal continebat. quatenus priuilegium felicis recordationis Premizl. regis 
Boheraorum mariti et patris nostri karissimi. eisdem ciuibus concessum de 
innate clementie gratia confirmare dignaremur. cuius quidem priuileg-ii 
tenor conscriptus est in hec verba . Premizl dei gratia . . (Vide n. LX.) 
Et ut hec omnia et singula in hoc priuileg-io per articulos specialiter 
expressa terapore vite nostre rata et inconuulsa prefatis ciuibus perraaneant 
hanc nostre confirmationis pag-inam sigillorum nostrorum muniraine iussimus 
roborari. Huius rei testes sunt hii. Woch camerarius. Holach purcrauius. 
Prebor iudex Oloraucenses. Beneda maisalcus. Sezema pincerna doraini 
Marchionis. Victor. Blud. Voitech de Medlov. Oztoy. Johannes decanus. 
Radozlaus archidiaconus. Moyses archidiaconus Brecizlauensis. Esav archi- 
diaconus Prerovensis. Nicholaus archidiaconus Brunnensis, Henricus cano- 
nici Oloraucenses. Gregorius capenanus noster. Acta sunt liec in Olorauz. 
mense Januario anno dominice incarnationis Millesirao CC. XXXHI. in- 
dictione sexta. 

E codice Ms. Tischnowicensi sec. XIV. 



CCXXHI. 

Constanda, regina Boemiae, et Premysl, marchio Moraviae, confirmanl 

monasterio Siloensi literas Waceslaw ducis ab anno 1174. super praedio 

Stannern et silva Borek. Acta in Olomuc, mense Januario, 1:^33. 

In noraine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Constantia dei gratia 
regina Boeraie et Preraizl filius nieus eadem giatia marchio Morauie. no- 
tum facimus vniuersis tam presentibus quara futuris quod ad petitionem 
abbatis Siloensis nomine Hermanni litteras quondam Waczlai ducis super 
corarautatione prediorura in terre nostre ditione facta nobis hurailiter ex- 
hibitas in huius scripti tenorem transcribi fecimus in hec verba. In noniine 
domini ... ego Wacezlaus dux Morauiensis ... 1174 — (Vlde Tom. I. 
n. CCCXIIF.J — Et ut hec orania et singula in hiis litteris per arti- 
culos specialiter expressa omni euo rata et inconuulsa fratribus prefati 



846 

raonasterii pennaneant hanc nostre confirmationi.s pa^inam sigillorum no- 
strorum mnnimine iussimus roborari. Huius rei testes sunt hii. Woch 
caraerarius. Holach purcrauius. Prebor iudex Olomucenses. Beneda raar- 
salcus. Sezema pincerna domini Marchionis. Victor. Blud. A^oitech de 3[edlov. 
Oztoy. Jqhannes decanus. Radozlaus arcliidiaconus. Moyses archidiaconus 
Breclzlauensis, Esav archidiaconus Prerovensis. Nicholaus archidiaconus 
Brunnensis. Henricus canonici Olomucenses. Gregorius capellanus noster. 
Acta sunt hec in Olomuz. mense Januario ailno dominice incarnationis 
Millesimo CC. XXXHI. indictione sexta. 

Ex eodem codice Tischno wicensi. ^ 



CCXXIV. 

In nomine sancte et indiuidue Trinitatis. Amen. Nouerint igitur 
posteri et presentes, quod, quia serenissima mater nostra Constantia, regina 
Boemie, pro remedio anime sue pariter et nostre, concepit fiindare mona- 
sterium dominarum Prag^e in ecclesia, que dicitur S. Petri in vico Teuto- 
iiicorura: nos Dei gracia Wenceslaus, rex Boemie, cupientes matris nostre 
desiderium promonere, concedimus eidem et donamus circuitum Withsin... 
Datum Prage, anno incarnationis dorainice M. CC. XXXIH. Indictione VI. 
VIII. Idus Februarii, per manum Arnoldi Cancellarii. 

Millauer — Der deutsche Ritterorden in Bohmen pag. 91. 

ccxxv. 

Nos Constantia, Dei gratia regina Bohemie, coniux quondam bone 
memorie regis Ottocari, circuitum Withsin . . . quem Wenceslaus filius 
noster, gloriosus rex Bohemie, nobis donauit monasterio Tepiensi vendi- 
dimus cum pertinentiis omnibus . . . Solutionis autem series sic processit: 
concepimus siquidem, Prag-e in ecclesia, que dicitur S. Petri, in qua fra- 
tres hospitalis S. Marie de domo teutonica raorabantur, locare Cisterciensis 
ordinis moniales: ad quarum alimoniara, ab eisdem fratribus, villam Glupetin 
cum suis pertinentiis, et quedam bona alia comparauimus pro mille et quin- 



247 

gentis marcis: et in sexceiitis marcis abbatem ad conuentum Teplensis 
ecclesie, ipsis fratribus delefi^auiraus debitores. Verum quia in ecclesia 
S. Petri Prag^e domine religiose ordinis Cisterciensis commode non pote- 
rant commorari: ipsis in Morauia, in loco, qui Tumowic dicilur, compe- 
ientem constituimus mansionem: bona vero, que a predictis hospitalariis 
emeramus, videlicet Glupetin cum suis pertinentiis, S. Francisci contulimus 
hospitali. Memorati autem abbas et conuentus, predictis fratribus has 
villas, Bichcovici, Vezel, Ugezdez, curiam in Lutomiric, Perna, cum vineis 
et aliis pertinentiis; pro quadring^entis marcis exposuerunt: et insuper in 
puro aro^ento, ducentas marcas eisdem plenarie persoluerunt. Ut autem . . . 
Acta autem sunt hec anno domiiiire iiicarnationis M. CC XXXllI. liidi- 
ctione VI. VIII. Idus Februarii. i)ata Prago in ciaustro S. Georgii. 

Millauer — ibidem pag. 92. 

CCXXVI. ' V 

•^■» . • 
JNos Wenceslaus — quod mater nostra Constantia, illustris reofina 
Boemie, D. Abbati Johanni de Tepla, nostra voluiitate annuente, circuitum 
Withsin, Utheri, Oleschowic, Leschen, Posho, J)re\vohrisi, Starawez, 
Dobrawoda, Nemschize, Hyrztowo, Brachometi, Otroschin, Dizowe, Botru- 
zowo, Qualizi, Bohuslawe cum omnibus suis attinentiis, pro DC marcis 
argenti vendidit hereditario iure possidendum: ut cenobium S. Petri Prafi^e 
in vico Teutonicorum, a fratribus domus teutonice pro MD marcis com- 
paratum posset exsoluere. Testes autem buius rei sunt hii: Aeiierabiles 
viri: Abbas Bernhardus de Buch, Abbas Petrus de Strahow, Abbas Her- 
maunus Siloensis, Arnoldus cancellarius reg-ie aule, Wissehradensis pre- 
positns: Gerhardus, canonicus eiusdem ecclesie: Johannes, notarius: Wil- 
helmus, notarius: Henricus de novo castro: Wacco, subcamerarius: Bohu- 
zlaus, frater eius : Henricus, filius Zmyl : Zawische, filius Witegonis : Nostup 
de Frinberg: Neulaz, filius Radi.slai: Budislaus, filius Jaroslai, Zulezlaus: 
Zlawnik: Yposch: Przibislaus cuiu fratre Brunone: Pizibislaus, filius Spd: 
Zbrazlaus, subpincerna: Gallus, filius Marquardi: Fridericus, filius Naserad: 
Witha de Stankowic: Cunradus da Walkenberg: Nothat, Campanosius, 



348 

et Lambinus, fratres: de domo teutonicorum, Yolkmarus: et iterum Volk- 
marus: 31ladota: Gozwin: Hermannus: et alii quam plures. Ut autem ... 
Facta sunt hec anno dominice incarnationis M. CC XXXIII. Iiidictione VI. 
AIII. Idus Februarii. Datum Pra^e, per manum Arnoldi cancellarii. 

Millauer — ibidem pag. 94. 

CCXX\ II. * 

Gregoriiis papa IX. monasterio Dattbraimicensi indulgentias elargitnr. 
Datum Anagniae^ VII. Kalendas Martii, 11^33. 

Irregorius episcopus seruus seruorum dei. Vniuersis Christi fidelibus 
per Olomucensem diocesim constitutis. Salutem et apostolicam benedictionem. 
Qvoniam ut ait apostolus omnes stabimus ante tribunal Christi recepturi 
prout in corpore j^essiraus siue bonura fuerit siue raalum. oportet nos diem 
messionis extreme misericordie operibus preuenire. ac eternorum intuitu 
seminare in terris quod reddente domino cum multiplicato fructu recollio;ere 
debeamus in celis firmam spem fiduciamque tenentes. quoniara qui parce 
seminat parce et metet. et qui seminat in benedictionibus de benedictionibus 
et metet uitam eternara. Cum igitur in sanctorum festiuitatibus debeant 
ecclesias uisitare fideles. si cupiunt apud deum eorum sulfrag-iis adiunari. 
vniuersitatem uestram moneraus et hortauuir in doraino. quatenus ecclesiam 
sancti francisci de Dubraunic in eius festo ipsius petituri sufTrag^ium. et 
pias sororibus loci eiusdem que in paupertate suam sufricientiam posuerunt 
elemosynas largituri cum deuotione debita uisitetis. ut per hec et alia 
bona que domino inspirante feceritis. ad eterne possitis felicitatis gaudia 
peruenire. Nos enim de omnipotentis dei misericordia et beatorum Petri 
et Pauli apostolorum eius auctoritate confisi. omnibus in festo ipso corde 
contrito et hurailiato accedentibus ad ecclesiam supradictam. viginti dies 
de iniuncta sibi penitentia misericorditer relaxamus. Datum Anagnie VII. 
Kalendas Martii. pontificatus nostri anno sexto. 

Ex origiuaii in ouria Bruueusi; lad. J. n. 6. 



249 

CCXXVIII. 

Gregorms papa IX. episcopo Olomucensi mandut^ ut Daubrawnlcense 
monaslerium adversus molestatores tueatur. Dt. Anagniae^ VII. Kalendas 

Martu, 1*^33. 

Cireg"orins papa nonus, non absqiie dolore cordis, et pliniina turba- 
tione dldicit, quod ita in plerisque partibus ecclesiastica censura dissolvltur, 
et canonicae sententiae severitas enervatur, ut viri religfiosi, et hi maxime, 
qui per sedis apostolicae privile«;ia majori donati sunt libertate, passim 
a malefactoribus suis injurias sustineant et rapinas, dum vix invenitur, qui 
congrua illis |)rotectione subveniat, et i)ro fovenda pauperum innocentia 
se murum defensionis opponat. Specialiter autem abbatissu et moniales 
monasterii de Daulrrawnik, pauperum inclusarum Olomncensis dloecesis, 
tam de frequentibus injuriis, quam de ipso cotidiano justitiae conquerentes, 
literis petieiunt apostolicis excitari, ut ita videlicet eis in tribulationibus 
suis, contra malefactores earum, a quocumque prompta magtianimitate suc- 
curratur, quod ab angustiis quas sustinent et pressuris tuto possint prae- 
sidlo respirare. Eapropter papa idem Greo;orius venerabili fratri episcopo 
Olohiucensi et dilectis liliis abbatibus, prioribus, praepositis, archidiaconis, 
decanis et aliis ccclesiarum praelatis por Olomuconsem dioecesim constitutis 
mandat atque praecipit: quatenus illos, qui possessiones vel res, aut domos 
praedictarum inonialium irreverenter invaserint, aut ea injuste detinuerint, 
quae praedictis monialibus ex testamento decidentium relinquuntur, seu in 
ipsas vel ipsarum aliquam contra apostolicae sedis indulta sententiam ex- 
communicationis aut interdicti pracsumpserint promulgare, vei decimas nova- 
liura quae propriis sumptibus excolunt, seu nutrimentis animalium ijisarum 
spretis apostolicae sedis privilegiis extorquere, monitiono praemissa, si 
laici fuerint, publice candelis accensis, singuli illorum in parochiis suis, 
excommunicationis sententia jiercellant, si vero clerici vel canonici reo*u- 
lares seu monachi fuerint, eos appellatione remota ab ollicio et benelicio 
suspendant, neutram relaxaturi sententiam, doncc praedictls monialibus in 
Daubravnik plenarie satisfaciant, et tam laici quam clerici seculares, qui 
per violentain manuum injectionem in moniales ipsas anathematis vinculo 
fuerint innodati cum dioecesani episcopi litteris ad sedem iipostolicam venientes, 

32 



850 

ab eodem vinculo mereaiitur absolvi. Datnm Anagniae, septimo Calendas 
Martii, pontificatus sui anno sexto. 

Ex Annalibus monasterii S. Thomae Brunae ab anno 1769. Mss. communi- 
cavit R. D. Abbas, Cyrillus Napp. 



COXXIX. 

Premysly marchio 3toraviae, monasterio Lucensi jus patronafus ecclesie 
in Primetice confert. Dt. in Znoym, IV. Nonas Aprilis, 1233. 

In Nomine Sancte trinitatis. amen. Premilz miseracione diuina Mar- 
chio morauie omnibus Cliristi fidelibus in perpetuum. Cum inter cetera 
uirtutum insignia quadam excellencia speciali preluceant caritatis opera 
ipsis primum relig^io debet intendere christiana per que multitudo graciarum 
feliciter adaug;etur. ac post exilium huius mundi peregrinantibus celestis 
reg-ni patria salubriter aperitur. Omnes itaque modernos ac posteros scripti 
huius consideracionem et copiam habituros presencium exibitione uolumus 
edoceri. quoniam pro remcdio aiiime iiostre ius patroiiatus ecclesie de uilla 
nostra que Primetic uulgariter nuncupatur. Moiiasterio de Luca cum 
omni iure ad nos spectante contulimus tam hilariter quaiii libenter. ut uiri 
religiosi domino famulantes ibidem. releuata ipsorum indio^encia sustenta- 
tione g"audeant ampliori. nosque oracioiiibus eorumdem sperate consolacionis 
beneficia consequentes. adepta remissione peccaminum perfrui possimus 
consortio beatorum. Vt autem donacio prememorata. quam afFectuose ac 
devote in pios usus et iustas causas duximus conuertendam. rata et inuio- 
labilis cursu temporum perpetuo perseueret. ob resecandum tocius ambi- 
g'uitatis scrupulum obuiandumque malitie hominum seu ignorancie presentem 
pag;inam sigilli nostri munimine fecimus iiisi«'niri. subscriptionem testium 
nichilomiims adhibentes quorum nomina sunt in sequentibus subarata. Bohu- 
zlaus filius Zlauconis. Pribizlaus sororinus Jarosonis. Albertus de Sliuan. 
Pribizlaus Dyrsizlaus filii percos. Ctibor. Beiieda de Bethov. Semizlaus. 
Wilhalnuis camoranus. Ben. Bui«>'«;rauius de Znuim. AA^yrs. Ratibor. Arc- 
lebus. Boliobud. Ilrut. Lupoldus pinccrna. Bohuse. Piostcy. Lutobor. Lupus. 
Ostov. Dethelcc. Henricus. Pribrami. Branizlav. Beneda3Iarsalcus Maichionis. 



851 

3Iarquaidus dapifer. Sezeina plncerna. Bocko. 3Iicul. Joliftfines Bahuse. 
filii Prozimiri. Wipei-tus prepositus. 31arquardus. Thyino Symon Thomas 
Vjctor. 31ilos. petrus Wilhalmus Fisicus Greg-orius Nicolaus Helyas Bar- 
tholomeus. Acta sunt hec Aniio dominice incarnacionis M. CC. XXX. III. 
Indictione V. datum Znoyem per manus Hilarii notarii. IIII. Nonas aprilis. 

Ex originali ejusdcm monasterii; sign. F. 3. cum sigillo servato appenso, 
cujus insigne est aquila. 



ccxxx. 

Joannes qnidam Sybothae dlsponens de praediis suis inelae infra Polonos 
el Moravos statuendae tnentionem facif. Df. in Pransyna in die s. Viti, 

1S33. 

In nomine domini amen. Eg-o Johannes Sybothe sciens horam 
mortis incertam esse et malens distribucionem rerura mearum in uita mea 
facere quam post mortem meam alieno arbitrio relinquere faciendam. de 
rebus meis ita finaliter disposui duobus filiis patrui mei videlicet Semyano 
et Ottoni relinquo duas uillas quas ultimas locaui in densa silua circa 
metas. Item cum socrus mea et vxor mea bene meruerint apud me 
necessitati earum quam diu vixerint tenear prouidere. si super vixerint 
michi ambe uel vna. relinquo eis uel ei uillam meam Cresse et uillam 
meam pransinam in qua dominus Thomas wratislauiensis Episcopus fundauit 
ecclesiam in honore beati Petri apostoli sccundum quod ipsa uilla proten- 
ditur «sque ad aquam pransynam et ad ortum eiusdem aque et uillam 
Chisouitz cura earum attinenciis. ut norainatis uillis vtantur ipse arabe 
uel una earum quara diu uixerit. post mortera autem earum statuo quod 
eedem uille relinquentur deo alicui videlicet Ecclesie secundura ipsarura 
arbitrlura. Reliquam autera totara terram meam que est vltra prans}nam 
versus Osohlogam cum uilla mea Gostonia et parte uille mee. que est 
super ortum Pransyne relinquo Episcopo et Ecclesie wratislauiensi et 
lubram ipsam et quitquid circa partes illas cesserit in partem polonie cnm 
stafufa fuerif mefa infra polonos et moranos. quod autem fuerit m parfe 
Jlorauie de lioc ita sit sicut statuit frater meus domazlaus. Cum auteoi 

32^ 



25g 

socrus mea si eo^o siiper uluerem ei dederit michi uillam iu Gay ante 
wratislauiara secuiidum quod ipsa est professa coram domino T. wratisla- 
uiensi Episcopo et omnibus subscriptis eandem eciam uillam post mortem 
meam relinquo beato Johanni ponens in opcione eiusdem Episcopi si sibi 
placuerit uillarum omnium predictarum plenam in presenti intrare posses- 
sionem de uillis beati Johannis michi et socrui mee et vxori mee in equi- 
pollenti preuideat utilitate quo ad nostram uitam. Ita videlicet quod here- 
ditates mee pienotate beato Johanni cedant in presenti cum omnibus atti- 
nenciis et utilitatibus que ad ipsas pertincre noscuntur. post mortem autem 
nostram uille que ex parte Ecclesie memorate pro usu uite nostre nobis 
fuerint assignate omni fructu et apparatu ad ipsam ecclesiam reuertantur. 
Aclum est hoc. Anno dominice incarnacionis M. CC XXXIII. in die san- 
ctorum viti et sociorum in uilla mea Pransyna. In die qua fundauit pre- 
notatus Episcopus Ecclesiam in eadem uilla. et feci disposicioiiem hanc in 
presencia eiusdem Episcopi et Magistri Reginaldi archidlaconi de Opol. 
Socrus mee et vxoris mee. Ottonis venatoris consanguinei mei. voycesi 
pincerne. Makarii filii adalberti. Alexii. marcussii cognatorum meorum. her- 
manni tribuni de Othmuch. Mag-istri ade Canoiiici wratislauiensis. domini 
Martini Cancellarii Episcopi. Alberti plebani sancti Sepulcri de leg-nicz. 
Golardi capellani Cracouiensis Episcopi Grodyslai filii lupi. Slauici Johannis 
tilii pipini. nicolai Sulizlai capellanorum domini Episcopi. Stephani fratris 
Jacconis. Johannis calui. Bogdani Subdapiferi. albrachti et multorum alio- 
rum clericorum et laicorum. 

E Libro nigro ecclesiae Wratislav. apogr. in analectis Prof. Stenzel. 



CCXXXI. 

Wenceslaus, rex Boemiae, restiluU monasferio Siloensi bona a filiis Wol- 

frumi et Hanoijri, nobilium de iMoravia, ablala. Dt. apud Cladrub, VIII. 

Kalendas Septembris, IS33. 

INotum sit omnibus presentem paginam infipecturis. quod nos AA^^ence- 
zlaus dei o^racia Boemorum rex. Ecclesias Dei. que per regnum Boemie 
sunl constructe. tam in temporalibus quam in spiritualibus proficere uolenles 



253 

et dilatari. monasteriiira Syloense. quod a prog^enitoribus meis ad lionorem 
dei fundatum est. sed a filiis Wolframmi nobilis nostri de Morauya uiolenter 
est oppressum de manibus eorundem liberare disposuimus. ut serui dei 
liberius et quietius in omni tranquillitate et quiete. pro pace nostra. et 
pro statu reg-ni nostri. deum Ibidem ualeant exorare. Hii autem sunt ter- 
mini silue et predii. in Borek. a dextra parte uie Humpolecensis. qua itur 
in Morauiam. per montera Rozocatech. et ab ipso monte ad uiam que 
vocatur Nahaber. et per eandem uiam Nahaber. usque ad ryuulum zmrytsna. 
qui ryuulus sicut Gyglauam influit. Abinde per ascensum fluminis. Gyglaue. 
usque ad locnm illum ubl ryuulus Otuirna ipsum fluraen influit. Abinde per 
ascensum eiusdem ryuuly. usque ad ortum. Abinde spacio interposito oritur 
ryuulus Wizkydna. qui ryuulus sicut Cleteisnara influit. nullius bonis inter- 
iacentibus metas ecclesie deterrainat. Igitur prediura illud Borek. cura 
suis pertinentiis. siluis. pratis. pascuis. et ryuulis. super quibus inter 
predictiira raonasteriura et fllios Wolframrai contentio habebatur. sicut per 
sententiam recolende meraorie patris nostri obtinuit. auctoritate regia. coram 
testibus infra scriptis. eidem monasterio confirmauiraus. Facta est hec 
conflrraatio. anno dominice incarnacionis 31. CC. XXXHI. octauo Kalendas 
Septembris. in capella oranium sanctorum. apud Clradorub. coram testibus 
infra scriptis. Johainie prag-ensi. Roberto Olomucensi episcopis. Ypolito 
archidiacono pragensi. Bernardo scolastico Piagensi. Herraainio preposito 
Lutomericensi. Marquardo archidiacono Luthoraericensi. Laurencio canonico 
prag-ensi. Sdezlao caraerario nostro. Vitkone seniore. et ultkone iuniore. 
Chastolovv nobili nostro. Nostup castellano nostro de Friraberk. Brechizlao. 
Zbrazlao. Sulizlao. Budizlao. et Jarozlao. filiis Jarozlay. Ad huius igitur 
nosire contirmationis firmitatem presentem cartam nostro sigillo duxiraus 
roborandam. 

Ex originali ejusdem monasterii in analectis F. Palacky. — Excu.'^. incorre- 
ctius dedit Pelzel in Vita Caroli IV. II. 436. 



254 

CCXXXII. 

Premysl, marchio 3lorariae, monasferio in Lanfjheim villam Doloplaz in 
dislrictu Olomucensi donat sub sigillo Ottonis, ducis Meraniae, soceri sui. 
' . • 1233. 

lii nomine sancte et indiiiidue trinitatis. Amen. Eg^o Premizl dei 
gracia Marchio Moraiiie inperpetuum. Pium ac deo placitum opus creditur 
pie religioseque viuentibus ac deo famulantibus subsidia vite atqne solacia 
procurare. Nouerint io;itur tam presentes, quam post futuri, quod eo^o 
spe vite eterne prouocatus ecclesie dei genitricis in Lankei/m fratrum 
inibi deo seruiencium indig-encia atque deuocione oculo clemeiiciore con- 
templata villam in Doluplaze denominatam in districtu Olomucensi constltu- 
tam cura vniuersis pertinenciis suis, videlicet ag-ris, siluis, pratis, viis, 
inviis, itibus et reditibus quesitis et non quesitis manu potestatiua cum 
omni libertatis racione et integ^ritate contradidi, exclusis eciam seruilibus 
oneribus, peticionibus, collectis et exaccionibus camerariorum et bene- 
ficiariorum et eius accusacionis, que Narok appellatur. Sane obseruandum, 
quod earuradem possessionum pensiones atque prouentus memorato conuentui 
in aduentu domini et quadragesima ad alleta coemenda et oleum inte^ra- 
liter sunt deputati et nulla obliuione seu necessitate vmquam hec nostra 
institucio erit immutanda. Neque igitur ecclesiastica secularisue persona 
huic nostre tara pie, taraque legittime donacioni atque ordinacioni inposte- 
rum aliquatenus temerario ausu valeat contraire, sed pocius lata inperpe- 
tuum maneat et inconcussa, presentera paw;inara conscribi atque nostro, 
socerique nostri domini O. illustris Ducis Jleranie sig-illis testiumque 
munimine fecimus roborari. Acta sunt hec anno oracie MCCXXXIII. 
presentibus et cooperantibus viris nobilibus ac discretis quorum nomina 
infra sunt annotata. Testes itaque sunt Dux prefatus Meranie. Henricus 
de Cvnnenberc et filii eius Henricus et Cviieraundus. Henricus de AYsten- 
rode et frater eius Babo. Otto de Sconebrunne. Albertus de Blassen- 
berch. Deinhardus de Truhpahc pincerna. Gotfridus. Slavir marscalcus 
et suorum ministerialium plures. I)e iiiea vero potestate atque dicione: 
Holach burgrauius. Szeraizlaus camerarius. Bohuzlaus mao^ister venatorum 
Oloraucenses. 31ilich burg-rauius Gradicensis. Bohubude de Honehu. Crut. 



Lupoldus pincerna Znoymenses. Wirchozlaus. Zauis de Tassow Brunnenses. 
Clrho dapifer. Wocko subcamerarius. Eg-idius subpincerna. Beneda sub- 
pincerna. Victor. Wlaztibor. Lassek milites curie. Sdizlaus prepositus 
Bruiniensis. Markwardus. Henricus sacerdotes. Simon. Tliiemo diaconi et 
alii plures. Datum per manus Hilarii notarii, VH. Kalendas Octobris in- 
diccione sexta. 

E codice Welehradensi Ms. fol. 22. 

ccxxxni. 

Hermunnus Balko, maghfer de domo Teufonica, hona in Humpolec et 
super Gihlawa Hermunno, abbuti Siloensi, vendit. 1S33. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis Amen. Quia per successiones 
temporum sepe debiiitatur memoria hominvm. oportet vt ea cpie a uiris 
fidelibus rationabiliter actitantur. testibus et scri|)to confirmentur. ne per 
antiquitatem inmvtetur in tempore. quod novvm semper debet esse et stabile. 
Inde est qvod hermannvs Balko frater et magister de domo tevtunica cum 
fratribus deg"entibus ibidem. notvm facimus vniuersis qvod domino hermanno 
siloensi uenerabili abbati vendidimus bona. illa que Iiabvimus in hvmpolz 
et svper Gightva. villas videlicet podole. dobre. scrisowe. bogedunze. pust- 
sin. cum vniversis. in silvis. pratis. venationibus. molendinis. et rivvlis in 
terris cultis et iiicultis. et omnibus pertinentiis. pro centvm marcis arg^enti. 
Ovamvis autem in rebus saciis venditio locum non habeat videlicet in 
ecclesiis. quia tamen cum v^niuersitate transeunt ivs quod in ecclesiis sitis 
in prediis que vendidimus habuimus tradidimus simpliciter et absolute pre- 
dicto abbati et fratribus degentibus ibidem rerum venditarum dominium 
concedentes. ipsis tradidimus possessioneui corporalom promittentes eis de 
euictione et uitio cavtionem. Facta est autem hec venditio. Anno giRcie 
31. CC. XXX. III. quoram domino pereg^rino quondam Episcopo. et fra- 
tribus ordiiiis nostri. Henrico. gladota. Gozwino. Chvnone. Bertoldo. Ber- 
toldo et thederico sacerdotibus. huo^one laico. et aliis quara pluribus. Vt 
evgo venditio iiiter iios liabita et coiitractus ratvs et inconvvlsus permaneat 
presentem kartulam sig-illi nostri appensione duximus roborandam. 

Ex origiiitili in musco Moravico. 



256 



CCXXXIV. 



RoheriuSy episcopus Olomucensis, confirmat renditionem honorum in Humpolec 
et super Gihlawa, necnon decimas ecclesiae Iglaviensis. 1^33. 

JtVobertus miseratlone diuina Olomucensis ecclesie episcopus. Omnibus 
Christi tidelibus. presentem paginam inspecturis. salutem in vero saiutari. 
Nouerit tam presens hominum etas. quam in Christo successura posteritas. 
quod accedentes ad nos tunc Prage constitutos. venerabiles viri. Hermannus. 
cognominatus Batko. frater et magister de domo teufonica cum fratribus 
suis. et Hermannus abbas Sgloensis. nobis humiliter et deuote supplicarunt. 
quatinus emptionis et venditionis contractum inter conuentum monasterii 
Syloensis. et inter eandem domum Teutonicam mutuo habitum. et coram 
domino Pereo^rino quondam Pragense episcopo ac aliis viris ydoneis et 
honestis terminatum. super bonis temporalibus. que prefata domus Teutonica 
in Humpolz et super Gyglaua iuste ac legittime possidebat. et que pro 
centum marcis argenti vendidit S>Ioensi monasterio memorato. propter 
ratihabitionem. scripti nostri attestatione et nostri appensione sigilJi con- 
firmaremus. Cum ia;itur prefatus Hermannus Balko et fratres sui. ius quod 
habuerunt in ecclesiis sitis in prediis que vendiderunt. simpliciter et abso- 
lute tradiderint cum decimis integ;ralibus tam theloneorum quam vlllarum 
prefato Hermanno abbati et ecclesie Syloensi. vt g;estorum series predi- 
ctorum per nostram attestationem. firmius robur habeat et munimen. ad 
petitionem partis utriusque presentem pag^inam nostri impressione sio;iUi 
duximus roborandam. curam animarum abbati Syloensi et fratribus eius in 
Gyo^Iaua. que ad nostre spectat diocesis iurisdictionem committentes. De- 
cimas quoque ad prefatam ecclesiam in Gygiaua spectantes. in villis quas 
hic nominetenus specificamus. scilicet Bohikoxle. Borisowe. vizenowe. Ko- 
ssowe. Dobresoicic. Hel/iota. Boleniilzic. Stihor. oliud Stibor. Bukowe. aliud 
Bukowe. Smirzna. Sarech et Poretz-. ecclesie Syloensi perpetuo j)resenlibus 
conliiinauimus. statuentes. et sub interminatione anathematis districtius inhi- 
bentes. ne quisquam insultu maligno contrauenire presumat. uel modis 
aliquibus obuiare. Acta sunt hec anne ^ratie M. CC. XXX. Tertio. 
Pontificatus nostri anno XXX. quarto. 

E vidiuiatione cc. 15il3. in museo Moravico. 



257 



CCXXXV. 

Consfontia, regina Boemiae, circuifum Kygow monasferii Gradicen$is cum 

omnibus suis possessionibus in suam profecfionem recipity eidemque amplis- 

simas fiberfafes concedif. Df. in Tisnow, 133-3. 

lii nomine sancte et indiuidue trinilatis. Amen. Constantia, Dei gra- 
cia Boemorum reofina, iiionasterio Gradicensi, Premonstratensis ordinis, et 
rainistris del ibi degentibus in perpetuum. Cum reofalem deceat excellen- 
tiam, uenerari et promouere in omnibus sanctam ecclesiam, nostre uisum 
fuit clementie, id imitari et execjui, (piod nostre serenitati cederet ad meritum, 
et sancte matris ecclesie transiret ad prouectum. Ibi etiam recte locantur 
beneficia, ubi crcscunt merita, ibi decenter g"ratia impertitur, ubi cum 
premiis cumulatur gloria. Xouerint itaque tam preseiites quam futuri, quod 
nos ex consensu filii nostrl Wenceslai, illnstris quarti reg^is Boemorum, 
circuitum nomine Kifjow cum omnibus suis possessionibus siue acquisitis, 
siue acquirendis, et a nostra benignitate nec non successorura nostrorum 
largitate eidera loco in prouincia Brezfauiensi, ad nos pertinente, sito 
impensis in nostram tutelam et protectionem, sicut merito debemus, rece- 
pisse, istasque, que subscripte sunt libertates, pro salute anime mariti 
nostri Ottacari, inclyte memorie regis Boemorura, ac -ob reuerentiam domus 
Gradicensis, cuius bona sunt, cum affectu nostre g^ratie contulisse. Libertas 
autem bec est, quam a pietate nostra statuimus obseruari. Omnes uillas 
et possessiones, quas modo prelibata ecclesia in iam dicto circuitu possidet, 
vel postea est possessura, ab orani onere tributorum, vectig^-alium, collecta- 
ram aliarumque exactionura, siue ad principem vel beneficiarios spectantium 
quocunque modo nouerint esse absolutas; adiicientes, ut nullus principum 
successorum nostrorum uel baronum, nobis uel eis subiectorum, pro castro- 
rum edificatione uel reedificatione uel aliqua ingruenti expeditione bomines 
prefati circuitus audeat inquietare. Jus autera, quod datur pro capite, 
eis concediraus, hoc de fure statuentes: Si in eorum habitat possessionibus, 
et deprehensus fuerit in furto manifesto, vel de aliquo occulto accusetur, 
videlicet quoad iudicium I\?rri candentis, vel aque, vel vomeres calc^ndos 
vel duelli etc, et conuiucatur in aliquo istorum in iudicio seculari, eidem 

33 



258 

monasterio bona furis siue rei integraliter reraaneant, iudices auteni, quorum 
interest, faciant de eo, quod iustum eis videbitur. Si autem horaines eius- 
dem monasterii coram iudicibus culpabiles inueniantur, nec uobis nec 
ludicibus nostris curialibus uel bencficiariis aliquid inde utilitatis proueniat, 
sed apud idem cenobium culpe pcrseueret satisfactio, nisi in eo, in quo 
tenetur satisfacere suo aduersario. Ceterum ut orania breuiter coniprehen- 
damus, omnem uUlitatem, que spectat ad vsus nostros uel bcneficiarios 
a nobis infeudatos, eis remittimus, ut plena ^audeant libertate. Statuimus 
etiam, ut nuUus camerarius intret villas monasterii ad citandura aliquem, 
sed si£;niticet procuratori domus illius, cui abbas cura fratribus commisit 
procurationem in temporalibus, ut eos citari faciat, qui sunt citandi, qua- 
tenus in loco determinato eos corara iudicibus statuat, quorura interest, 
causas et neo*otia regni nostri tractare et dilfinire. Si quis autera alicui 
persone relioiose, infra septa monasterii constitute, raanus iniecerit uiolentas 
ad aliquera ibi dehonestandum, ucl ali(juid iiule abstulerit ausu teraerario 
manifeste bannuni nostiura quoad decem marcas argenti incurrat, et raona- 
sterium damnis suis resarcitis in totidem contentet. Prohibemus etiam, ne 
venatores nostri in sepe dicto circuitu, sine abbatis et fratrum consensu, 
pernoctent, vel aliquid ibi inferant uiolentie, et hoc sub pena decem libra- 
rum monete prouincialis; id etiara addentes, quod si exstiterint eis iniuriosi, 
liceat eis, ipsos de doraibns snis eiicere. Insuper statuimus, quod quicunque 
nobilium in prefati circuitus curiis pernoctando eisdem ininriosi extiterint, 
baniuuu nostrum in decem raarcas incurrant. Adieciraus etiam, ut homines 
prefati cenobii per telonea transeuntcs in rebus, que spectant ad opus 
ecclesie, ad eam in necessitatibus deferendis uel transducendis sint a pe- 
dagiis et theloneis absoluti. Mercatores uero soluant, quod sui iuiis est. 
Huius autem libertatis a nobis concesse prefate domui filium nostrum 
Wenceslaum defcnsorem constituiiuus, (pii easdem ad petitionem nostram 
sui sin;iUi raunimine roborauit. Et hoc etiara oranibus uolumus esse niani- 
festum, quod uenerabilem patrem nostrum Robertum, Olomucensem episcopum, 
rogauimus, ut omnes, qui prefati monastcrii uiolarent iraraunitatem et liber- 
tatem eidem a nostra munificentia collatara, excoramnnicaret; quod et factum 
est ab eodcra. Istud sirailiter absque olfcnsa nostra erit, si prefatus epi- 
scopus et eius successores nostrarum constitutiomim in hac pagina con- 



259 

tentanim secundum ecclesiastica iura puniuerint transgressores. Datum 
in Tliusnowitz, anno gracie M. CC. XXX. III. 

Ex Annalibus Gradicensibus Mss^ in registratura c. t. Gubernii. 

CCXXXVI. 

Constantia, regina quondam Boemorum^ monialibus in Datihrawnjk quasdam 
vineas confert. Dt. in Tisnow, niense Octobri, 1233. 

In nomine sancte et iniliuidue trinitatis amen. Notum sit omnibus 
Christi (idelibus tam modernis cjuam futuris. quod ego Constantia quondam 
regina Boltemorum cupiens in remedium anime mee panticeps fieri oratio- 
num dilectarum in Christo sororum inclusarum in nionasterio quod constructum 
esse dinoscitur in uilla Dubraunik. ipsis contuli iure perpetue possessionis 
uineas. quas pro CXL marcis comparaui apud nobilera uirum Zudomir. 
comparatasque in manus Voyteh prepositi prefati monasterii resignaui. 
quatinus in usus prefatarum sororum in perpetuum conuertantur. Datum 
in Thusnow anno domini MCCXXXIII. 3Ieuse Octobri. 

E codice Tischnowicensi Ms. 

CCXXXVII. 

Gregorius papa IX. archiepiscopo Gneznensi afque episcopis Wratislaviensi 

et Olomucensi mandat, ne viduam ducissam de Opol et filios ejus a quo- 

quam molestari permittant. Dt. Laterani X. Kal. Januarii, 1233. 

Grreo;orius episcopus seruus seruorum dei. Venerabilibus fratribus 
archiepiscopo Gneznensi et . . Gratislauiensi et' . . Olomucensi episcopis 
salutera et apostolicam benedictionem. Inter ceteras apostolice sedis curas, 
quibus iu^iter occupamur, cordi nostro est humilium releuare o^rauamina 
et subuenire oppressionibus viduarum, ut defensionis nostre munite pre- 
sidio a peruersorum raolestiis secure maneant et quiete. Cura igitur dilectam 
in Christo tiliam \. viduam ducissam de Opol ac filios eius in deuotione 
ecclesie persistentes, cum omnibus bonis, que in presentiarum luste ac 

33* 



860 

rationabilitei- possident sub apostolice sedis protectione recepenraus sjjeciall, 
mandaraus quatenus eos contra luiiusmodi protectionis nostre tenorera non 
permittatis ab aliquibus indebite molestari, molestatores huiusraodi auctori- 
tate nostra apellatione postposita compescendo. Quodsi non omnes his 
exequendis potueritis interesse, duo vestrum ea nihilominus exequantur. 
Presentibus post quinqueiniium minime valituris. Datum Laterani X. Kal. 
Januarii, pontificatus nostri anno septimo. 

Ex autographo Regesto Gregorii papae IX. anni VII. epist. 407. in 
Tabulariis Vaticanis. 

CCXXXVllI. 

Premysl, marchio Moraviae, monasterii Litomyslensis possessiones in Mo- 

racia ab omnibus oneribus et exactionibus eximit, eique jus patroiiatus 

ecclesiae in Wanowice confert. Dt. Olomucii, VI. Kalendas Januarii, 

1233, 

In nomine domini nostri hiesu cristi. amen. Premilz miseracione 
diuina marchio 3Iorauie monasterio beate Marie uirginis in Lutomisl fra- 
tribusque deo famulantlbus ibidem in perpetuum. Cura prirao loco regnum 
dei querere debearaus. ut bonorura raultiplicetur adiectio. sollerter et sumrao- 
pere inuio;ilandum est operibus caritatis. ut pro conparandis spiritualibus in 
pios usus et iustas causas bona teraporalia conuertamus. Vniuersis itaque 
raodernis ac posteris scripti huius apices inspecturis presencium exhibicione 
clarescat. quoniam ecclesiam sancte 3Iarie Lutoraisl beneficio gracie spe- 
cialis decorandam duximus et au«:eiuiam. ita uidelicet. ut omnia bona eius 
acquisita et acquirenda. que in terra nostra possidet uel adhuc possessura 
est. et precipue uilla Pametiz. ab omnibus seruiciis consuetudinariis nouis 
seu ueteribus nec non aliis n;rauamlnibus quocum(|ue nomine censeantur 
sint perpetuo libera et exerapta secundum tenorem priuileo;iorum que A eli- 
gradensi ecclesie duximus conferenda. Contulimus etiam eidem ecclesie 
ij) Lutoraisl ius patronatus quod iii ecclesia ywanouii, habebamus adicientes. 
ut homines prefati monasterii per omnia thelonea terre nostre sine aliqua 
sohicione transeant libcri et securi. Vt autera hec pag-ina nostre con- 
cessionis robur obtliieat perpetuo firmitatis. presens scriptum sio-iUi nostri 



861 

muiiimine decreuiraus insigniri. testium subscripcione adhibita. quorum sunt 
iiomina subarata. Robertus Olomucensis Episcopus. Gerlacus abbas Gradi- 
censis. Wocko burg-rauius. Szemizlaus camerarius. Ones. Victor. Blud. 
Bohuzlaus raagistei» uenatorura Oloinucenses. Dyuis filius Petri. Woytech 
de 3Iedlo\v. 8tiborius. Wocko subcainerarius. Zezeina subpihcerna. Hart- 
lebus subdapifer. Bochko marscalcus. Wilhalmus phisicus. ronradus scriba 
Brennensis. ^\'sezlaus. Helias. sacerdotes. Syraon. Mylolos diaconi. Acta 
sunt hec anno gracie 31. CC XXXHH. Indictione VI. Datura Oloraucii 
per manus ylarii notarii. VI. Kalendas Januarii. 

E.v originali in arch. ejusdera monasterii in registr. c. r. Guberiiii Moravici. 

CCXXXIX. 

Adolphi, comifis de Schaumhurg, diploma mh testimonio fiatris sui Briinonis, 
praepositi Luhecensis. Dt. in Halberstadt X. Kal. Pehruarii, 1834. 

Adolphus dei gratia coraes de Schovvenbor^ vniuersis christi fide- 
libus, tara presentis temporis, quara futuri, cupiinus notnra esse, quod nos 
ob araorera retributionis eterne et nostrorum in reraediura peccatorura, tres 
mansos proprietatis nostre, sitos in parvo Scheppenstede, quos Baldevvinus, 
Marschalcus de Aolkmerode de manu nostra iure tenuit pheodali, et nobis 
resionavit, ecclesie de Riddao^shusen conlulimus cura oranibus attinentiis 
suis, donatione perpetua possidendos. Pro his vero mansis recepimus 
a predicto Baldewino alios tres mansos proprietatis sue sitos in Voltsem, 
et unura in Lere, quos ei porrexiraus a nobis eo iure, quo precedentes 
noscitur habuisse. Ne autein aliqua in posterum possit suboriri vexatio, 
boni testimonii viros, qui huic nostre donationi astiterunt, presenti charte 
fecimus annotari; et eorum nomina sunt hec: frater noster Bruno, pre- 
posifus iii Luheck, Ludolphus Coraes de Halreraunt, Henricus Coraes de 
Dannenberg. Henricus Coraes de Waldenberg. Tidericus de Adenois. 
Ecbertus et Burchardus de Woll^erbutle. Insuper ut hec res ex hoc nunc 
et deinceps firraa perraaneat et inconvuisa, hanc pa^inara testiraonialem 
inde conscriptam sigilli nostri muniraine iussiraus roborari. Datuni Halber- 
stad anno Domini 3iCCXXXIHI. X. Kalendas Februaril. 
Meibonii Scriptores rerum Germ. I. pag. 53<J.' 



262 



CCXL. 



Premysl, marchio Moraviae, monasterio Gradicensi pro dotno sua in 01" 

drisow (Odersc/i) et omnibus praediis eidem villae atlinentibus amptissimas 

libertates juraque concedit. Actum in Welehrad, Nonis Aprilis, 1234. 

"remlsl, dei gracia marchio Morauie, monasterio Gradicensi, Pre- 
monstrateiisis ordinis, Oionuicensis diocesis, et fratribus tam presentibus 
quam futuris, regularem uitam ibi professis in perpetnum. Cum munifica 
principalis auctoritatis clementia omnibus benefacere debeat, maxime dome- 
sticis tidei ac uiris approbate relii^ionis uitam et habitum professis qui diu 
noctuque pro statu matris ecclesie g;ubernatori omnium suppllcando deuo- 
tius famulantur, manum pie consolationis ac iuste defensionis ciypeum 
speciali rationc tenetur propensius exhibere: eapropter presens nouerit 
etas, et sciat futura, hanc esse libertatem, quam prefate domui et fratribus 
ibi deg^entibus ad ampliorem eorum sustentationem, et ob ipsorum orationum 
recompensationem statuimus et sancimus irrefrag-abiliter obseruandam in 
Oldrisowe et omnibus prediis eidem vilie cum omni iure attinentlbus, sci- 
licet ut ab omni onere tributorum, vectig"alium, collectarum aliarumque 
exactionum, siue in quatuordecim ad principem vel beneficiarios quocumque 
modo nominentur spectantibus, nostra pietate emancipate dio^noscantur; adii- 
cientes, ut nullus principum, successorum nostrorum, uel baronum, nobis 
uel eis subiectorum, pro castrorum edificatione uel reedificatione, uel aliqua 
in^ruenti expeditione liomines iam dicte domus in Olrisow vel in ceteris 
prediis, eidem uille adiacentibus, cum omni iure suo commorantes, audeat 
inquietare. Jus autem, quod datur pro capite, eis concedimus, hoc de 
fure statuentes: Si in dicta possessione habitat, et deprehenditur in furto 
manifesto, uel de occulto accusatur, quoad iudicium quodcumque conuictus 
fuerit, eidem monasterio bona furis absolute remaneant. Judices autem, 
ad quos spectat, de reo sententiam exequantur. Si vero dicti homines 
coram iudicibus nostris culpabiles inueniantur, nec nobis nec iudicibus 
nostris curialibus uel beneficiariis aliquid inde utilitatls prouenlat, sed apud 
dictum cenobium culpe satisfactlo perseuoret, nisi in eo, in quo tenelur 
aduersario rcspoiulere. Ceterum ut omnia breuiter comprehendamus, omnem 
utilitatem, ad nos vel successores nostros vel beneficiarlos nostros spectantem, 



263 

superiiis memoratis fratribus in eorum possessionibus, in dictis uidelicet 
prediis diocesis Oppauiensis relaxainus. Statuimus etiam, ut nulius came- 
rarius easdem uillas inoTediatnr ad aliquem citandum, vel ad aliquid ibi 
faciendum, sed sio;nilicet procuratori domus illius, cui abbas et fratres 
procurationem in temporalibus commiserunt, ut eos citari faciat, qui sunt 
citandi, quatenus die et loco prelixo eos coram iudicibus statuat, quorum 
interest causas et neootia proulncie tractare et diffinire. Probibemus 
etiam, ne uenatores uel caniductores nostri in dictis uillis audeant per- 
noctare, uel aliquam ibi inferre uiolentiam, et boc sub pena decem librarum 
monete prouincialis. Adiicimus etiam, ut bomines dictarum possessionum 
per tbelonea transeuntes in his, que spectant ad usus ecclesie, ad eam 
in necessitatibus eius transdncendis uel deferendis sint a pedaoiis et tbe- 
ioneis liberi et absoluti, et plena et perfocta gaudeant libertate; hoc firmiter 
sancientes, ut huius libortatis a nobis concesse uiolatores imposterum iu 
cameram nostram et successorum nostrorum decem marcas auri componant. 
Vt autem hec omnia robur firmitatis obtineant, et perpetuo maneant in- 
concussa, hanc nostram beneuolentie paginam sigillo nostro dlgnum duximus 
eternari. Huius rei testes sunt: Dominus abbas Welew-radensis, et ordi- 
nati eiusdem domus, Henricus prior, Wolframus camerarius, Jacobus, pro- 
uisor hospitum, et totus conuentus. Capellani curie nostre: 3Iarquardus, 
Wenceslaus, Wilhelmus.physicus, Wilhelmus de Bruna, mao;ister Hilarius, 
Gregorius, jMilos. Viri nobilos: Arnulphus, comes de Hnceuahe, Bobuslaus, 
filius Slawconis, Pribislaus, filius Pyrcose, Chestiborius, Spatarius, Wocco, 
subcamerarius, Idico subpincerna et frater eius Slauibor, Gerardus cum filio 
suo, Beneda marsalcus, Woyslaus, Stiborius, Rapota, camerarius marchio- 
nisse, et alii quam plures. Acta sunt hec sollempniter in Welegrad, anno 
verbi incarnati millesimo ducentesimo tricesimo quarto, indictione sexta, 
Nonas Aprilis. Data per manum protonotarii nostii Bartholomei in memo- 
rato cenobio, eidem loco presidente Albertho, ablJate uenerando. 

Ex Annalibus Gradlcensibus Mss. in registratura c. r. Gubernii. 



864 

CCXLI. 

Roberfus, episcopus Olomucensis, moniistcrio Gradicensi suas libertates in 

Oldrisow cum ejus appendiciis a Piemysl, marchione Morariae, concessas 

confirmat. Dt. in Welehrad, Nonis Aprilis, 1234. 

jVoueiiDt tain preseiitcs qiiam futuri, quod illustrls iuarchio 3Iorauie^ 
Premisl uomine rog^auit uos Robertum, dei o^racia episcopum Olomuceusem, 
quod libertatem ecclesie Gradicensis iuxta Olomucz ecclesiastica auctoritate 
coufirmaremus, secuudum quod in eius priuileo;io continetur, quod et feci- 
mus sub tali forma. Ad eius enim petitionem sub testimonio baronum eius 
excommuuicauimus omnes uiolatores iibertatis prefatarum possesslonum, que 
data est ecclesie Gradicensi in Odrisow et eius appendiciis, imprecantes 
uiolatoribus eiusmodi libertatis indignatiouem dei et beati Petri et Pauli 
et omnium sanctorum, quod siut extiucti et adeo excommunicati, nisi resi- 
plscant, et ad satisfactionem debitam perueniant ecclesie Gradicensi. In 
cuius rei testimonium huic pagine nostrum sioillum fecimus apponi, et etiam 
capituli uostri sub testimonio canonicorum nostrorum. 

Ex cisdeni Annalibus Mss. 

COXLII. 

Premysl, marchio Jfioraviae, tnonasterio Lucensi jus patronatus ecclesiae 
in Tasowice confert. Dt. Znoymae, IV. Idus Julii, 1234. 

In nomine sancte et indiuldue trlnitatis. Amen. Premilz miseracione 
diuina marchio Moraule omnibus Christi fidelibus in por|)etuum. Cum inter 
cetera uirtutum insignia quadam excellentia speclali preluceaut caritatis 
opera. ipsls primum religio debet intendere Christiana. per que multitudo 
gratiarum feliciter adaugctur. ac post exiHum huius mundi pcregrinantibus 
celestis Rcgni patria salubiiter apcrltur. Omncs itaque modernos ac po- 
steros scrlpti huius consideracionem ct coj^lam habhuros presencium ex- 
hibitlone uolumus edoceri. quoniam pro remedio anlme nostre ius patronatus 
ecclesie de uilla nostra (jue Taszouiz uulgariter uuncupatur. monasterio 
de Luca cum omni iure ad nos spectante contullmus tam hilariter quam 



86S 

libenter. iit uiri relig^iosi domino famulantes ibidera. releuata ipsorura indi- 
gencia siistentacione g^audeant ampliori. nosque oracionibus eoruradera 
sperate consolacionis beneficia consequentes adepta remissione peccaminum 
perfrui possimus consorcio Beatorum. Yt autera donacio premeraorata quam 
affectuose ac deuote in pios usus et iustas causas duximus conuettendara. 
rata et inuiolabiiis cursu temporura perpetuo perseuei*et. 6b resecandum 
tocius arabiguitatis scrupulura. obuianduraque hominura raalicie tseu igno- 
rancie presentera pa^inam sio^illi nostri muniraine fecimus insigniri. sub- 
scripcionem testium nichilominus adhibentes. quorura nomina sunt in sequen- 
tibus subarata. Wilhalmus caraerarius. Luppoldus pincerna. Ben burgrauius. 
Hrut. Bohus. Oztoy judex. Lnpus. Lutoborius. Cunradus de Planeche. 
Henricus. Branizlaus. urbani znoymenses. Stiborius Burn^rauius de Weuere. 
Cyrho dapifer. Wocko subcamerarius. Beneda marscalcus. Szeszema sub- 
pincerna. Bohuta prepositus bolezlauensis. AVipertus prepositus de monte 
sancti ypoliti. Thomas. 3Iarqvvardus. Helias sacerdotcs. Milos. Themo. dia- 
coni. Petrus. Nycolaus subdiaconi. Wilhahnus phisicus. Werso de Hrus. 
Bohubud de daleboriz. Hartlebus de 3Iizllboriz. bochchek. Nykul frater 
eius. Velizlaus. Pyrkos filius Pribizlai. Petrus filius Hajenonis. Petrus de 
Budissin. Acta sunt hec anno dominice incarnacionis M. CC. XXX. HH. 
Indictione VL Datum Znoyem. per manus Hylarii notarii HH. idus Julii. 

Ex originali in archivo ejusdem monasterii; sign. F. 4. 



CCXLHL 

Premysl, marchio Moraviae , confirmat civilati Vncoiv libertates a suis 

proffcnitoribus concessas, et villam ejusdem Sfielice intuitu metallorum 

fodiendorum magna libertate et jure mitliari donat. Dt. in Olomuc, 

XVIIl. Kalendas Septembris, 1^34. 

In noraine domini nostri hiesu cristi. araen. Premilz miseracione 
diuina marchio Morauie ciuibus in vnichow in perpetuum. Quoniara omnis 
actio racionabilis ac legitima discrecionis est moderamine gubernanda. 
summopere preciura est. ut ea que pro usu et commoditate mortalium debent 
esse perpetua. non tantum labili hominujii raemorie uerum etiam uiuaci lite- 

34 



266 

rarum testimonio commendent. 3Iodernorum itaque ac posterorum uniuer- 
sall noticie presencium exhibicione duximus declarandum. quod nos reno- 
uantes omnera libertatem collatam a prog-cnitoribus nostris aduocato ac 
ciuibus in vnichow. ea rata tenere dccreuimus que in nouis siue antiquis 
ipsorum priuile«;iis sunt expressa. Adicimus eciam ut quicumque mag-ister 
uenalorum pre tempore (uerit. ciues prenominatos occasione ville que 
Zfrelez- uulo-ariter appellatur. nullatenus inquietare presumat nec aliquid 
importune ab eisdem exigere preter statutam et usitatam annuam pensionem. 
Inliibemus eciam ne extra terrltorium suum ad aliena iudicia pertrahantur. 
sed secundum cousuetudines suas in ullia prenominata exhibeant iusticie 
complementum. eo excepto. ut si forte ipsos alicui in nostro iudicio con- 
uenire placuerit respoiuleant coram nobis. Id eciam precipimus iirraiter 
obseruari. ne iu circuitu sepedicte uille ad miliare unum aliquis tabernara 
habere presumat. uel uictualia in carnibus siue iu pane uendere seu aliis 
quibuscumque. Statuimus iiisuper ne aurifode qui nobis decimarum solu- 
cione tenentur. habitandi seu eciara pernoctandi causa ad uillas circum- 
iacentes refugiura habere presumant. Sunt autem termini eiusdera uille. 
a raetis Boeraie usque ad diraidium flumen quod Moraui/ nuncupatur. et 
ab eodem flumine ad aliud flumen dimidiura quod Biztrize uocatur. et orane 
genus raetallorura intra predictos terrainos ad ipsara uillara saluo iure 
nostro dinoscitur pertinere. \t autera secundura forraaui prescriptani nostra 
nostroruinque progcnitorum concessio robur obtineat perpetue firmitatis. 
presentem paginam sigilli nostri raunlmine decreuimus insigniri. testiura 
subscripcione adhibita. quorum nomina in sequentibus continentur. Szemi- 
zlaus camerarius. Wokco burgrabius de (jJradez. Gerardus beneficiarius 
de Prerow. Buzzen iudex. Preborius de Obrau. Onso. A ictor. Bludo. Pro- 
tyuen dapifer. Bochko subcamerarius. Ilartlebus subdapifer. Marcwardus 
marscalcus. Dyrsicraus magister cocorum. Johannes de Wissenow. Thomas. 
Marcwardus sacerdotes. Acta sunt hec anno «racie M. CC. XX\. IIIl. 
Iiulictione VIII. Datum in Olomuc. per manus Ilvlarii notarii X\ III. Ka- 
lendas Septembris. 

Ex originali ejusdcni civilatis, 



267 

ccxLiy. 

Premt/sl, marchio Moraviae, confert monasferio Oslowanensi jus pafronatus 
ecclesiae in Mo/ietno. l!<^34. 

Onmibiis Cliristi fidelibus presentia visuris iii perpetuum. PCr^oiysl} 
Marchio Moravvie salutem in Christo. Ouoniam morte cog^ente re^na 
mutantur et potestates ivra etiam et soHicitudines hi diuersas trans Ibr- 
niantur personas iie de antecessorum facto apud posteros dubitetur iiecesse 
est ut ipsis posteris fidom faciant scriptorum fidehum auctoritates. Qno 
clrca scripto presenti et sig^iHo vniuersitati uestre fidehter innotescimus et 
perpetue memorie commendamiis quia ius }tatronatus ecclesie de JMohiln 
perpetuo iure et jnteo;ro quo nos ihud liactenus possedimus contuhmus 31. 
abbatisse et conuentui eius in Ozlawan cisterciensis ordinis volentes et 
constanter sub obtentu gracie nostre singulis et omnibus precipientes ut 
sicut nobis ita per omnia dictis abbatisse et conuentui presentes et posteri 
respondeaiit et obauchant de omni ivre quo hactenus nobis est responsum 
et quicquid iii ecclesia dicta ordinandum duxerit hoc latum ab omnibus 
inviolabihter habeatur. Datum anno gracie M. CC. XXX. quarto. Testes 
Domiiius episcopus Olomucensis AVrso de Znoym Hartliebus Woco came- 
rarius Woitech lilius Stephani de medlov llrut Hylarlus notarius Cunradus 
scriba et omnes curiales curie et alii quam plures. 

Ex originali in archivo ejusdem monasterii. 

CCXLV. 

Rohertnsy Olomucensis cpiscopus, monasterio Oslowanensi jus pafronatus 

ecclesiae de Mohelno collatum a marchione Premysl confirmat. Dt. in 

Modiice, VII. Kalendas Octohris, 1S34. 

J>(obertus) dei gracia Olomucensis episcopus. Omnibus Christi fide- 
libus hanc pa^inam inspecturis. salutem in domino. Nouerit vniuersitas 
vestra quod PCr^iui^-O ilhistris 3Iarchio ^loravie ivs patronatus de Mohvln 
pro honore dei et gioriose virginis Marie matris eius perpetuo ivre et 
integro quo illud hactenus possedlt contulit M. abbatisse et conuentui 

34* 



268 

ecclesie in Ozlawan eisterciensis ordinis .supplicando uobis humililer et 
deuote quatinus eidem monasteiio spiritualia cum pmni»ivre de predicta 
ecclesia concederemus quod ad peticionem illustris principis. ]>Iarchionis 
i>Ioravie et pro deuocione et oracionibus dominarura de Ozla libenter feci- 
mus^ hoc statuentes et confirmantes quod de omnibus prouentibus et appen- 
diciis ecclesie^ memorate prefatis abbatisse et conuentui respondeatur. hoc 
excepto quod plebano qui per predictam abbatissam et conventura fuerit 
institutus in eadem de prebenda provideatur per prefatas abbatissam et 
conuentura ad ipsius sustentationem vt possit diocesano loci et archidiacono 
qui pro tempore fuerint soluere ivra sua. Omnis autem qui hanc nostram 
confirmacionem seu ipsam ecclesiam aut eius dotem inuaserint excommuni- 
camus ipsos tradentes in interitum vsque redierint ad penitentiam et emen- 
dara. Datum in 3Iodriz anno gracie MCCXXXIIII. AII. Kalendas Sep- 
tembris. presentibus Woccone camerario. Hartliebo burgravio Znoiraensi. 
Arnvlpho trebecensi et Ottone Lvtomislensi abbatibus. Nicholao archidiacono 
brunnensi. Conrado notario brunnensi et aliis quam pluribus, 

£x originali in curia Brunensi; I^d. K. n. 3. 

CCXL\ I. 

Piemysl, marchio Moraviae, decisa lile concedit Ratihorio de Dehljn par- 
tem argentifodinarum in Dehljn. Datum Iglaviae, mense Septemhri, 

1234. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Ego P(remizl) dei 
gracia marchio Morauie . . Notura sit omnibus, quomodo ex sentencia 
a C. iudice. G. urburario ceterisque iuratis. montiura in Igla necnon L, 
urburario in Brod contra nobilera nostrum R(atiborium) pronunciata. tres 
stollones siue montes in Dohlin iure obtinuimus montano. Intuentes taoien 
grata eiusdera nobilis uiri seruicia. quibus charissime matri nostre reg^ine 
CConstantie) ac nobis coraplacuit fideliter et incessanter complaceat in 
futurum eidera de innata beni^nitate in o^ratiam fidelitatis sue specialem 
cessiraus de omni iure quod in predictis raontibus nobis competere dinoscitur. 
ac tenore presentium cedimus ipsi bona predicta in dictis montibus iuxta 



869 

Doblin conferentes iure hereditario possidenda inperpetuum. In cuius rei 
euidentiam et firmitatem hanc nostre concessionis paginam nostri sigilli 
munimine fecimus roborari. Acta sunt hec in Igla anno dominice incarna- 
tionis 3IC(/XXXIIII. in presentia nobilium terre nostre quorura nomina 
sunt. Ben burg-rauius de Znoym. Piibizlaus bur^rauius de Gradec. filius 
Pyrcose. Stiborius burgrauius de Weueri. Cyrho dapifec. Lupoldus pin- 
cerna. Albertus prefectus de Vranoue. Beneda. Woyteh filius Ymrammi. 
Tazzo de Budizhoue. et alii quam plures. Datum mense Septembri. In- 
dictione VII. 

Ex origiijali in archivo Tischnovicii. — Apographum in codice Tisch- 
n o w i c e n s i. 

CCXLVII. 

Piemysl, marchio Moraviae, ad pefitionem sororis suae Agnetis hospitali 

s. Francisci Pragae villam Raksice in Moravia confert, eamque liberta- 

tihus donat. Dt. apud Pragam, IV. Nonas Octobris, 1S34. 

In nomine sancte Trinitatis et indiuidue unitatis. Ego Premizl dei 
gratia Marchio Moravie hospitali sancti Francisci et pauperibus in eodem 
commanentibus in perpetuum. Cum deceat principalem munificentiam large 
pluere beneficia, quibus non tantum suppleatur pauperum inopia, sed etiam 
quibus religiosorum propulsetur necessitas, visum fuit nostre benignitati, 
quamdam villam, Raksice nomine in nostro 3Iarchionatu sitam, cum omnibus 
appendiciis suis, pratis, pascuis, siluis, agris, aquis, tempe et omnibus 
hulusmodi pertinentiis, que retroactis temporibus dederamus illustri sorori 
nostre Agneti virgini, que se Deo statuit dicare, ex eius petitione con- 
tulimus hospitali ab ea fundato Prage, ad usus piauperum ibi commorantium 
necessarios. Absoluimus autem villam illam ab omni iure, quod spectat 
ad usus principum, siue in iure, quod datur de capite vel Zwod, vel pro 
fure, vel quocumque modo spectat ad vtilitatem principum et aliorum, 
qui' castri tenent beneficia. NuIIus autem inquietet eam pro castrorum 
edificatione, vel imminenti expeditione, et si de Narok fiet questio, illa 
causa tractetur coram illius ville procuratore, quem procurator hospitalis 



270 

ibi constituerit. Insnper si fur fuerit conuictus 4e ,furto, et atliudicatus 
mortij, vel aliqujs de homicidio debeat capite truncari de Ifiominibus vilie 
illlus, A^^el inciderit in aliam ali(|uam causam, in (pia debeat satisfacere 
aduersario, semper bona furis, et bona capite puniti, et culpe satisfactlo 
r^maneat apud hospitale ad usus ipsius, ut villa illa mera g^audeat libertate. 
Quia autem hec omnia non poterant j)lenarie confnmari sine auctoritate 
serenissimi fratrls nostri Wincezlai quarti reg-is Boemorum^ roo;auimus 
eum, quod sicut nos villam iilam prefato hospitali liberaliter contuliraus, 
ita ipse eam eidem hospitali cum omni iure prescripto, sub munimine sio;illi 
sui benio;iie roboraret, quod et fecit; unde verba eius sunt hec: Eg^o 
AVincezlaus dei gratia IV. Rex Boemorum. Ad absterg-enda vestigMa 
totlus hesitationis per presens scriptum ad notitiam omnium cupio peruenire, 
quod villam Rakscisce nomine, quam inclytus frater noster, Marcliio 
Moravie, Premizl nomine, prius cum omnibus ap])endiciis suis sorori sue 
virgini contulerat, et postea ex petitione eiusdem sororis sue donauit 
hospitali beati Francisci, quod ipsa fundavit Prao^e, perpetuo possideiidam, 
confirmaui cum omni iure in priuileo;io fratris nostri prescripto. Ut autem 
iiec omnia perpetua lirmitate roborarentur, in huius rei testimonium sigillum 
serenitatis mee huic pag"ine feci apponi. Kgo etiam Premizl dei oratia 
J^Iarchio Morauie hanc cedulam mei principatus sigillo in ipsius rei testi- 
monium rauniui. Testes autem huius rei sunt hi: \'enerabiles doraini, 
Johannes Prag-ensis ecclesie episcopus. Robertus, Olomucensis ecclesie epi- 
scopus. Pereo-rinus, episcopus quondam Pragensis ecclesie, et honesti uiri 
Eppo prepositus Pragensis et Arnoldus Wissegradensis ecclesie prepositus. 
Vitco senior. Heinricus frater eius. Sedezlaus camerarius. Breschizlaus. 
Scaztolow cum fratre suo Heiinico prefato Budisnensi. Hroznata filius 
Arnusti. Arnust filius Wilhelmi. Wilhalmi filius Zuatolaus. Johannes filius 
Zblzlai. Pribizlaus filius Petri. Budizlaus cum fratre suo Jarozlao filio 
Jarozlai. .larozlaus cum fratre suo Gallo fillo Marquardi. \ occo cum fratre 
suo Drisizlao filii Benes de Benesou. Bouzlaus cura fratre suo Newflas 
(sic) filii Radim. AVatto cum fratre suo Bouzlao. Zawisse subcaraerarius. 
Witko iunior filius Heinrici. Albertus cum fratre suo Rodulfo. lYIikes cum 
fralribus Zlauiborio et Egidio. Fridericus et alii fere omnes Boemi. Ex 
.Morauis: Ben burgrauius Znoimensis. Pribizlaus filius Pircos buigi-auius 



271 

Gradeceiisis. Stiborhis prefectus de Weuerl. Girho (^Cirho) dapifer cum 
fratre suo Schastolou. Ratisborius. AVierso. Vocco filius Borut. AA^ilielmus 
camerarius Betliouensis cum fratribus suis Lupoldo pincerna et Wolframo. 
Ardebus. Albertus prefectus de Wranou. Beneda submarescalcus et fere 
omnes 3Iorauu In cuius rei euidentiam, et perpetuam lirmitatem, ne in 
posterum super ipsa donatlone et conGrmatione aliqua caUimnia possit sub- 
oriri, presentem paginam conscribi fecimus, et si^illorum nostrorum chara- 
cteribus codimuniri. Acta sunt hec anno dominice Incarnationis MOCXXXIV\ 
Indictione VII. Datum apud Praofam per manum AVilhelmi notarii VI. 
Nonas Octobris. 

£.YCiisuiu in Sbaraleac Bullario Franci.scano I. 157. et novissiDie revisiim 
et coilatuni cum fontc suo Hcire.sto Gregorii papae IX. in Tabula- 
riis Vaticani.s a F. Palacky. — Porro cxcus. apud. Wadding T. II. 
et Bienenberg p. 16. 

CCXLMII. 

Piemysl, marchio 3lor(n'iae, absolvit atque eximit monasterium Lucense, 

ordinis Praemonstratensis. ah omnibus praestationitms et jurisdictione laicali, 

et rariis libertatibus donat. IJt. Znoymae, XI. Kalendas Novembris, 

1234. 

In nomine domini nostri hiesu cristi araen. Premilz miseratione diuina 
marchio 3Iorauie. monasterio beate 3Iarie uiro;inis. et Sancti Wenzezlai 
gloriosi martiiis. in Luca. Christique famulis ibidem deg-entibus in per- 
petuum. Non habentibus manentem in liuius peregrinatione seculi ciuitatem. 
sed futuram inquirentibus ciuitatem. uidelicet regis magni suadet neces- 
sitas. blanditur utilitas. ut per caritatis o])era et uirtutum insig;nia. uiris 
dcuotis ac locis reIig;iosis pia inpertientes sulfragia. ibi collocemus bene- 
ficia. ubi pro meritis multiplicantur premia. ubi oioriam conlirmat eternitas. 
ubi sine fine crescit beatitudinis et iocunditatis iimiensitas. A niuersis ita- 
que modernis ac posteris scripti Iiuius copiam habitiiri«j presencium ex- 
hibicione clarescat. quoniam ad honorem dei ac beate Marie uiroinis. 
sanctique Wenzezlai martiris. nec non pro remedio anime nostre. pro- 
genitorumque ac successorum nostrorum salute. ecclesiam in Luka cum 






oinnibus bonis suis. uidelicct uillis gran^is pratis pascuis siluis molendinis 
aquis tempe. cultis et incultis. acquisitisL et acquiiendis. decorandam duxi- 
mus et augendam. benelicio g;racie specialis. Ita sciiicet. ut eadcm ecclesia 
cum omnibus prediis suis. quocumque nomine. censeantur. a talliis. collcctis 
exactionibus. edificacione seu reedificacione castforum uel oppidorum foren- 
sium. ab accusatioue que uulgo Narok dicitur. a grauamine. quod Zwod 
nuncupatur. a pernoctacionibus. que Nozlehe nominantur. ab omni iure 
beneficiatorum seu camcrariorum nostrorum. scilicct ut nullus camerarius 
intret uillas monastcrii ad aliqucm citandum. uel ad aliquid ibi faciendum. 
sed significet procuratori ecclcsie prcdicte cui commissa est procuratio in 
temporalibus. ut accusatos citet. quatinus die et loco determinato coram 
iudicibus statuat. quorum interest causas Marchie nostre tractare et difll- 
nire. et ut que spccificare non possumus gencraliter concludamus. ab 
omnibus grauaminibus nouis et ueteribus consuctudinariis siue nouiter ad- 
inuentis perpetuo sit libcra et excepta. Jus eciam. quod datur pro capite 
eis concedimus. dc fure ct latronc statucntes. ut si fur uel latro in bonis 
ecclesie premeraorate fuerit deprchensus in furto manifcsto. ucl de aliquo 
occulto accusctur scilicet quoad iudicium fcrri candentis ucl aque uel 
uomeres calcandos siuc duclli ct conuincatur in aliquo istorum in iudicio 
seculari. bona furis siuc rei dicto monasterio integralitcr remaneant. 
Judices autcm quorum intercst faciant dc reo quod eis iustum uidebitur. 
Si uero eiusdem cenobii homincs coram iudicibus nostris culpabiles in- 
ueniantur. nec nobis nec iudicibus nostris nec beneficiariis aliquid inde 
utilitatis proucniat. scd apud idcm cenobium quantum ad bona ipsius culpe 
satisfactio perscueret. nisi in eo in quo tenetur satisfacere aduersario. id 
est salua lesis et iniuriam passis satisfactione condigna. Adicimus insuper. 
ut homines eiusdem ecclesie per totara terram nostram iura forensia non 
persoluant. nec ab eis theloneum ucl pcdagium exig-atur. nisi forte mer- 
cator cxtitcrit. qui soluto thcloneo nulla prorsus dampnificacione g-rauetur. 
Ceterum ut omnia breuiter comprehendamus. omnera utilitatera siue in qua- 
(uordecim dcnariis siue in aliis ad nos spectantem. et usus nostros uel 
succossorum nostrorura uel beneficiarios nostros a nobis infeudatos eis 
remittimus. ut plcna et i^erfecta gaudeant libertate. et ut nullus eis nouas 
condiciones contra statuta nostra audeat inponere. Insuper statuimus ut 



quicumqiie nobilium in prefati monasterii uillis seu curiis pernoctando seu 
intrando extiterint iniuriosi. bannifio nostrum in decem marcis auri com- 
ponant. et ei dampna illata in duplum restituant. Iluius autem libertatis 
a nobis concesse et prlncipali munilicentia donate prefato monasterio suc- 
cessores nostros et si deo largiente lieredes habebimus tutores constituimus 
et defensores. Hoc sanctieirtes ut huius priuileg-ii uioTatores in cameram 
nostram successorumque nostrorum decem marcas auri componant. Vt 
autem hec nostre liberalitatis concessio remoto cuiuslibet inpedimenti scru- 
pulo robor perpetue obtineat firmitatls. sio^illi nostri munimine presentem 
pa^inam decreuimus insio;niri. testium adhibita subscripcione. quorum nomina 
in sequentibus continentur. Heinricus de nouo castello. Zezema filius eius. 
Pribizlaus. Dyrsizlaus iilii Pyrkos. Stibor et Beneda fratres. Wocko. Andreas 
germani. Cyrho et Chaztolous germani. AA irso cum filio Nedamir. Rati- 
borius cum filiis. Hartleuo et Jane. Hartleuus de 31irzlay. Albertus bur- 
^rauius in Vrane. Cunradus cum Ranosziiio de Plaus. Bohubud. Beneda. 
Ranoszir ma«;istrl uenatorum. Piibizlaus Jarossonis. Nedamirus cum filio 
Wersone. Ben bui<:;rauius Znoyewensis. W^ilhalmus camerarius. Lup|)oIdus 
pincerna cum fratribus 3larquoardo et AVIuramo. Hruto. Bohus. Lutoborius. 
cum fratribus. Bohus et Jaiie. Wezen uenatorum mag-ister. Albertus de 
Kaniz. Oztoy et Detolez de Derban. Henricus. Piibram. Branizlaus. Lupus. 
Velen. Aezemil. Jacobns iudex Brenensis. Szemizlaus camerarius Olomu- 
censis. Rym uenator. Leo. Lubomir. Lassek. AMcliardus. Szpitata. Albertus 
de Zlyvvan. AVittek. AVoytecli de 3IedIo\v cum Stephano fratre suo. 
Budko Mracota. AVipertus. Bartholomeus. Fridericus. Mylos. Marcwardus 
Symoii. Capellani marchionis. Acta sunt hec aniio gTacie M.CC.XXX.Hn. 
Indictione W. Datum Ziioym per maiius ylarii notarii XI. Kalendas 
Nouenbris. 

Ex originali in arcliivo cjiisdeni monastprii; si^jn. H. 5. — E..\cii.sain apud 
Pclzel— Karl IV. in coufirniat. 1350. I. 119. 



35 



274 

CCXLIX. 

Premysl, marchio Moraviae, fundafionem monasterii Poriae Coeli in Tis- 
nowice a matre sua Constantia regina factam, et donationes fratris sui 
regis Wenceslai confirmat, et monasterio fundum el locum Tisnowice et 
diversa jura confert. Acta in Znogm, et dt. pridie Katendas Novemhris, 

1234. 

In nomine sancte trinitatls. et indiuidne unitatis. Eg"o Preinizl dei 
g;racia Marchio Morauie Abbatisse. et toti sacro conuentui in Thussnouich 
collocando in perpetuuni. Consueuit antiquorum ueneranda. et approbainla 
prudentia ea litterarum raandare monimentis que statuit habere robur et 
firmitatem ne modernorum astuta ing^enia. que semper oraudent nouitate 
inueniant occasiones rite et raature g-esta neg;ocia dolosis peruertere 
aro^uraentis et fraudulentis racionibus infirmare. ]\!eraoria quidera humana 
non est diuturna et si esset eterna esset diuina ideoque necesse est ut 
scriptis in quibus res g-este continentur adiunetur. et sic quodara perpetui- 
tatis robore raaneat tenax. et inconcussa. Nouerint 'ita({ue tara presentes 
quam fnturi. quod nos ad pias preces inclite matris nostre Consfancie 
regine Boeraorum monasterio quod porfa celi vocatur, in quo reli«;iosissl- 
mus conuentus dominaruni ordinis Cysterciensis cepit deo et o;loriosissirae 
matri eius beate I^Iarie seruire dedimus fundum et locum in thussnouich 
ubi deo inperpetuum seruiant. quem fecimus certis liraitibus distino-ui ab 
aliis possessionibus nostris adiacentibus ne inposterura aliqua inde super- 
ueniat dubitacio. unde prefatum raonasterium possit o^iauari. uel inquietari. 
Considerantes autem glorioso raemorie patrem nostinm Premizl noniine. 
a quo sortiti sumus oriofinom et nonien multis interfuisse negotiis imperii. 
et etiam ])ropriis. in quibus multa gessit que sine peccato non potorant 
transioi. uisura fuit nostre cleniencie nostris eleraosinis. et preci])ue raona- 
sterii prodicti eius noxas qualescunque releuare. quia aput cleraentissiraum 
iudicera cui pro|)riura est raisereri et parcere luillum bonura est inremune- 
ratum. Decebat etiam ut domine que scruiunt deo in sepe nominato mona- 
sterio eo quod sibi non possunt ob sexus fraoilitatom bene prouidere. 
quatenus aniplis sustentontur bonoficiis ut sic liberius conditoris sui possint 
uacare seruitiis. llinc est eciam. quod uice concambii dedimus monasterio 



875 

preiiominato pro loco qui uocatur Trebow. quem pater noster vir magne 
virtutis et fame qui ob probitatem suam in toto orbe terrarum ciaruerat. 
dum uiueret ad claustrum prefatum ediiicandum desi^nauerat. quod con- 
cambium ut sit ratum et inconcussum frater noster serenissimus Rex Boe- 
morum Wencezhius nomino sua auctoritate de nostra bona et mera uolun- 
tate conlirmauit. eidem claustro. quod nos semper liabebimus stabile et in- 
uiolatum. Concambium autem hoc est. Giglava cum theloneo et cum aUis 
uillis ad eam pertinentibus. scilicet. Bolemilchichi. Wicenow. Borissow. 
De pestovv. dimidiam uillam cura omni iure. Pobikozli. Kohhoue. Smyrch- 
nowe. Vblazka. Leofota. Byrdniche. eciam cum suis villis. et omnibus 
attinenciis scilicet Branchewess. Cyhhowe. Jazstrabe. Ozthehhouichi. Vg- 
g;rinowichi. Presseka. Dubkowa.- Vmaleg^o. Wig-nanow autem cum omnibus 
suis appendiciis. ex mera liberalitate nostra addimus claustro predicto. et 
aliam uillam Weraisslichi nomine sirailiter. Appendicia autem vocamus 
quicquid est in siluis in pratis in pascuis in piscaturis. et huiusmodi que 
utilitati claustri conucniunt. Decreuimus etiam prefati monasterii omnes 
possessiones iam liabitas et habendas in j>Iorauia constitutas ab omni 
genere Tributorum \^ectigalium Collectarum aliarumque omnium exactionum 
esse absolutas adicientes, ut nullus pro castrorum edilicatione uel reedilica- 
tione siue pro aliqua ino;ruenti expeditione. homines monasterii audeat 
Inquietare. Jus eciam. quod datur pro capite siue pro fure uel pro 
Swod principi ncl eius inbeneliciatis raonasterio concessinius perpetuo ob- 
tinendum. hoc statuentes de fure. si in maleficio fuerit deprehensus manens 
in prediis monasterii siue capiatur et coram iudicio convincatur quatenus 
eius bona monasterio remaneant ipse uero secundum quod placuerit prin- 
cipi puniatur. Si uero homines raonasterii in aliquo coram iudicio culpa- 
biles inueniantur nec nobis nec iudicibus nostris uel curialibus scu in- 
beneficiatis aliquid iude proueniat utilitatis sed aput monasterium culpe 
perseueret satisfactio. nisi in quo tenetnr satisfacerc aduersario. Ceterum 
autem ut omnia breuiter comprehendamus omne ius qnod spectat ad usus 
principum eidem raonasterio remittimus ut plena et perfecta g^audeat liber- 
tate nec ullus ei nouas conditiones audeat imponere ifel eius iura rautare. 
Ut autem hec orania robur habeant perpetue firmitatis. llanc paj^inam 
nostro sigillo fecirous insigniri et rogauimus illustrem Reg;em Boemie fratrem 

33* 



276 

nostrum Wencezlaum iiomine quatenus possessiones et omnia iura ea que 
nostra mera liberalitate concessimus monasterii prenominati auctoritate sua 
Renia dionaretur contirmare quod et ipse ad honorem dei et beate 3Iarie 
ffratanter fecit et ad huius rei testimonium sig-illum suura apposuit. Et hec 
sunt verba, Reg'is. Ego AYencezlaus Rex Boeipie quartus ad carissirai 
fratris nostri peticionem in^enui 3Iarchionis 3Ioravie Premizl nomine in 
rerum prescriptarum testiraonium nostre serenitatis sio^illum a[)posuimus tale 
bannum statuentes ut quicunque septa monasterii uiolenter intrauerit uel iura 
predicta uisus fuerit enoruare potenter uel fraudulenter componat in carae- 
ram fratris uostri Marchionis Morauie et successorum suorura X marcas 
auri. Insuper roo^auimus venerabilem patrem nostrura iJominura Robertum 
Olomucensem episcopum quod in huius rei testimonium huic paofine sigillum 
suum apponeret quod et fecit. Et hoc eciam petiuimus quodsi barones 
nostri. vel milites vel populares nostra Priuilegia vellent aliquando inso- 
lenter violare et indebite quatenus ipse iure ecclesiastico ecclesiastica 
sententia percelleret. Eandem Auctoritatem suis relinquendo successoribus. 
Quia quicquid umquam stabilitatis potest illud monasterium consequi ad sue 
tranquillitatis firmamentum. Iloc est nostre uoluntatis et erit in perpetuum. 
Addidimus etiam uillam quandam Lukowe nomine cum omnibus appendiciis 
suis ad usus claustri prenominati cuius in ultimis fecimus mentionera. quia 
nondum erat uoluntatis nostre eam illi claustro asio;nare. Aolumus autem. 
quod illa uilla seruiat claustro eidem similitcr et uille iste Kapenich Cheiche 
et Knenich quas iirater nostra dedit eidem claustro sub omni iure pre- 
scripto et omni prefata ^audeat libertate. Totum autem hoc factum est 
Auctoritate fratrls nostri Wencezlai illustris Roo;ls Boemorum, Testes 
autem in quorum presencia hec Acta sunt. sunt hii. !)e Boemia Arnoldus 
prepositus \Visse|j:radensis. Arnoldus abbas Trebecensis. Florianus abbas 
liucensls. Geriacus abbas Gradiscensis. Nobiles de Boemia Zdezlaus Kostka 
camerarius Reo;is. Vilko sonior. Vitko iunior. Vitko tilius lleinrici. Breci- 
zlaus frater CJMrnini. Budizlaus fdius yaroslai. Nicholaus lilius Boo;uthe, 
Borulha filius Boruthe. Albortus de Slivven. Conradus buro-rauius de zwekow. 
.Jewan (ilius (Mussne. Ilotebor (ilius llotheborii. Ze/,ema cum fratre ^lilota 
(ilii Milole. Zobozlaus lilius Odolen, Zbrazlaus subpincorna. Nobilcs :>Iorauie 
huius rei liii testes sunt. Swatozlaus lilius Willalmi. Ratvbor cuui (iliis. 



277 

Arthlebiis. Willelnms camerarius Bethowiensis. Liipoldus pinceina frater 
eiiis. Ben burffrauius Znoemensis. Grut filius Theodorici. Boffobud bur- 
grauius Bethovviensis. Semizlaus camerarius Olomucensis. Vocko Olomu- 
censis bur£i;rauius.- filius Boruth. A'ocko subcamerarius. Aoyteh filius Stephani. 
Lutobor Filius Prossimiri.. Milich. Ydik. Slauebor. Acta sunt hec in Znoem 
Anno dominice incarnationis. MiHesirao. CC. XXXIIII." Indfctione VII. 
Ej)acta XVIII. Concurrente VI. Datum per manus Ylarii Pridie Kalendas* 
Nouembris. 

Ex originali ia archivo cjusdem monasterli In registratura c. r. Gubernii. 

CCL. 

Premysl, marchio Morariae, fjionasferio Rajfhrademi eadem jura ef liber- 
tafes conferf, qnibus monasferiiim Melehradense ufebafur. Dt. in Brumi, 
IV. Nonas Norembris, 1234. 
In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Ego Premisl diuina 
gratia ^larchio Morauie cenobio Raijffradensi et in eo de«;entibus vonerari 
et promouere sanctam in omnibus ecclesiam. Con«;ruum nostre visuni fuit 
pietati id iniciari et exequi, quod nobls et successoribus nostris cederet 
ad meritum, et sancte matri ecclesie transiret ad prouectum. Ibi enim 
recte locantur beneficia ubi crescunt donorum merita, ibi decenter imper- 
titur gratia, ubi cum preralis cumulatur gloria. Nouerint itaque tam pre- 
sentes quam futuri, nos cuidam 3Ionasterio fratrum, quod Rayg-rad dicitur, 
diuina inspirante nobis clementia et fratre nostro illustri rege Boemorura 
et inclite raemorie patruo nostro AAIadizlao, quondam Marchione 3Iorauie 
fundato et constructo ad subleuandam loci eiusdem paupertatem. I^ibertatora 
illam, qua in prima sua fundatioiie a ()rogenitoribus nostris videlicet Bole- 
zlao et Brezchizlao famosissimis ducibus eadem cella roborata est, renouantes 
precipue, et cum ex diuersis regionibus imrainente festiuitate sanctoruni 
Apostolorum Petri et Pauli ad eundora locum per septera dies populi mul- 
titudo confluit foruni ibidem ex aiitiqua institutione ab ounii infestatione 
beneficiariorura nostrorura liberrime a«;atur. Ipsam autera villam Rayljrad 
(dico) eidem celle adiacentera iure forensi prout ubique teutonice libertatis 
est, fundatam confirmauimus die forensi in gratiam ria(rufn coiisiituio. 



878 

Sancimus itaqiie et inuiolabiliter statuimus obseruari omnes vilias et pos- 
sessiones, quas ecclesia possidet, vel possessura est, ubicunque in 3Iarchia 
nostra ab omni ohere tributorum, vectig^alium, collectarum, seu etiam fore- 
stariorum nostrorum, qui vulgo Louschi appellantur. Aliis exactionibus, 
siue in quatuordecim ad princlpem vel beneficiaiios spectantibus, quocunque 
modo nominentur, esse absolutos. Adiicientes ut nuUus principum succes- 
sorum nostrorum vel baronum nostrorum, nobis vel eis subiectorum pro 
castrorum edificatione vel reedificatione, vel aliqua ingruenti expeditione 
homines prefiati cenobii audeat inquietare. Jus autem, quod datur ex 
capite, eis concedimus. Hoc de fure statuentes: Si in eorum habitat 
possessionibus, et deprehensus fuerit in furto manifesto vel de aliquo 
occulto accusetur, videlicet, quoad iudicium ferri candentis, vel aque, vel 
vomeres calcandos, vel duelli, et conuincatur in aliquo istorum in iudicio 
seculari, eidem monasterio bona furis siue rei inteofrallter remaneant. 
Judices autem, quorum interest, faciant de eo, quid iustum videbitur. Si 
autem homines eiusdem cenobii coram iudicibus nostris culpabiles inue- 
niantur, nec nobis, nec iudicibus nostris curialibus, vel beneficiariis aliquld 
utilitatis proueniat. Sed apud idem cenobium culpe perseueret satisfactio, 
nisi in eo, quo tenentur satisfacere aduersario. Cetera omnia ut breuiter 
comprehendamus, omnem utilitatem, que spectat ad usus nostros vel suc- 
cessorura nostroium, vel beneficiarios nostros nobis infeudatos, eis remittimus, 
ut plena et perfecta gaudeant libertate, et ut nullus eis conditiones contra 
statuta nostra audeat imponere, statuimus etiam, ut nnllus camerarius intret 
villas monasterii ad aliquem citandum, vel aliquid ibi faciendum, sed sioni- 
ficet procuratori domus illius, cui commissa fuerit procuratio in temporalibus, 
ut eos citari faciat, qui sunt citandi, quatenus die determinato eos coram 
iudicibus statuat, quorum interest causas et neg^otia 3farchie nostre tra- 
ctare et dilfinire. Si quis autem alicui persone religiose infra septa 
monasterii constitute manus iniecerit violentas ad aliquem ibi dehonestan- 
dum, capite puniatur, et pro emunitate lese 3Iaicstatis monasterio decem 
marcas auri componat, nisi quoad sententiam capitis alind visum fuerit 
nostre benio^nitati. Si vero quis irruperit claustruin monasterii ibidera 
aliquid iniuste ra|)iendo, ablata restituat, atquc in cameram nostram et 
successorum nostrorum decem marcas auri componat, vel secundura quod 



279 

visiim fuerit nostre pietati, satisfaciat. Iiisuper statuimus, ut quicunque 
nobilium in prefati monasterii curiis vel villis pernoctando vel intrando 
eidem extiterint iniuriosi, bannum nostrum in decem marcis componant, et 
ei dampna illata in duplum restituant. Huius autem libertatis a nobis con- 
cesse et principali munificentia donate prefato monasterio successores 
nostros, et si Deo largiente heredes habebimus tutores constituimus et 
defensores. Hoc sancientes, ut huius priuilegii Aiolatorcs in cameram 
nostram et successorum nostrorura decem marcas componant. Insuper 
rogauimus Patrem nostrum, venerabilera Robertiim, Olomucensera episcopum, 
ut omnes, qui profati cenobii jier thelonea transeuntes, in rebus, que spe- 
ctant ad opus vel usus ecclesie, ad eain in neccessitatibus ei dei^erendis 
vel traducendis, sint a pedagiis et theloneis absoluti. 3Iercatores vero 
soluant, quod iuris est. Hoc etiam omnibus volumus esse" manifestum, 
quod sine offensa nostra erit, si prescriptus episcopus et eius successores 
nostrarum institutiotnnn in hac paoina et priuilegio Welleo;radcnsi con- 
tentarum, secunduiu quod dictant iura ecclesiastica punient transgressores. 
Ro«j;auimus etiam screnissimum fratrem nostrum, Reo^em Bohemie quartum, 
Wenceslaum noinine, et reuerendum patrem nostrura Robertura, Olomucensem 
episcopum, quatenus dig-narentur hanc paginam donationis nostre suis 
sigillis confirmare, quod et fecerunt, sua videlicet sig-illa apponendo. Sic- 
ut et nos preseiitem paoinam in testimonium huius donationis sio-illo nostro 
muniuimus. Huius rei testes sunt hi: Arnoldus comes de Hukensuach. 
Bernardus, dux Carlntie. Woco, castellanus Oloraucensis. Ratiborius de 
Deblin. AVocco, subcamerariuSo Otto purcrauius de Donin. M(ilich) et 
frater ipsius Idic. Lupoldus castellanus de Meidberch. Zweizlaus subdapifer. 
Nagrad de Orechou. 31ladota de Tazzow. Bosco filius Gerhardi. Zmil filius 
Ranosir. Cunradus notarius Brunnensis. Raschardus scholasticus in Brunna. 
Bartholomeus, Marguardus, Gregorius, Simon, capellani. Artliebus filius 
Ratiborii. Acta suiit hec ab incarnatione domini Aiino Millesirao CCXXXIV. 
Indictione VII. Datum per manum Hilarii notarii in Bruna IV. Nonas No- 
uembris. Contradictores huius priuileg;ii et inuasores prenominati monasterii 
cum Dathan et Abiron, quas terra viuos absorbuit, accipiant porcionem. 

E pluribiis apotrraphis. — Originale in archivo Rayliradensi asservatur. ■ — 
Excus. ileciil Dobner in Monum, VI. pag. 13. 



280 



CCLL 



Premysl, marchio 3loraviae, cortfirmaf omnes jwssessioneH afque Uberfafes 

domui hospitalis s. Joannis Hierosolymilani in Moravia, Acta Brunae, 

VI. Idus Norembris, 1234. 

Iii noiuine sancte trinitatls et indiuldue unitatis. E^"o Prciuisle dei 
gracia uiaichio 3loiauie domui hospitalis s. Johannis et {Vatiibus ad illud 
pertineutibus in pcrpetuuiu. Licet siuius iuuenilis etatis tamcn cuui prin- 
ceps simus. et ro»io sang-uine natus. filius scilicet inclite raemorie Premisle 
qui et Ottacharus a theutonicis uocabatur tercii re«;is Boemie. decet nos 
prudencie habere sagacitatem. mores honestos. et maturis uti consiliis. et 
pietatis operibus exuberare. et ad liec perao;cnda intcndcre decieuimus stu- 
diose. Visum itaque cst nostre discrccioni esse conueiiiens. quod illustris 
patris nostri priuilcoia et cciam incliti marchionis patrui uostri bone lue- 
morie Wladislay cuius suiuus hcrcs. ct marchionatus sui douiinus. et pos- 
sessor. religiosis domibus concessa renouare. et eciam conlirmarc. I«itur 
ad peticionem fratrum domus hospitalis s. Johannis. et precipue fratris 
Iluconis. qui eorum posscssionibus prcest gubernandis in marchionatu noslro 
statuimus in subscqucnti scripto omnia iura que munitlccncia patris nostri 
reg-is Boemie et patsui nostri quondam marchionis 3Iorauie prcfate domui 
concessit. coniirmare. vt inconcussa pcrpetuo maneant. et illibata. Hinc 
est quod patris nostri Premisle et patrui nostri AVIadislay jniuileo-ia uerbo 
ad uerbum subsequenti pagine preccpimus inserere. Inci|»it autcm priuile- 
o*iura patris nostri. In noniine sancte trinilatis et indiuidue unifatis. Kgo 
Premissl. . . . 1214. (Vide w. LXII.) Priuileo^ium uero aliud patrui nostri 
Wladislay inci|)it sic. In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitalis. 
EffO Heinricus qui et Wladizlaus . . . 1214. (Vide n. LXIJ Igitur hec 
omnia que illustris patcr nostcr rex Boemie Othacarus nomiiie. et patruus 
noster Wladislaus prefate domui s. Johannis et fratribus in ipsa moian- 
tibus concessit. nos idem latum habemus et confirmamus. et in huius rei 
testimoniuiu si«:;illuiu nostrum huie pa«;:ine fecimus apponi. et ro«i:auimus 
illustrem fratrem nostrum A\'enceslaum regem Bocmie. quod el ipse ean- 
dem donacioncm auctoritate sua confirmaret. et in testimonium huius confir- 
macionis quam ipse libenter et deuote fecit. sigillum suum huic scripto 



g81 

apposuit. Insuper rogauimus vnacuui fiatre nostro AVenceslao rege Boe- 
niie venerabilem patrem nostrum dominum Robertum Olomucensem episcopum 
quatenus ad pleniorem huius prefjite donacionis confirmacionem preseiiti 
carte sioiljum suum apponeret. quod et fecit. Testes uero in quorum 
presencia hec acta sunt. liii sunt. Dominus Arnoldus prepositus Wisegra- 
densis. ArnolplRis abbas Trebecensis. Ambrosius prepositus Cunicensis. 
Paul preposltus Rag-yg-radensis. Wilehuvs notarius reg"is Boemie. Bartho- 
lomeus canonicus Olomucensis. 3Iarguardus capcllanus noster et socii eius. 
Sdezlaus camerarius Boemie. Witteco. et Heinricus frater eius. et Wit- 
teco iuuenis frater eorum. A\'occo filius Borutonis. Wocco fiUus benesonis. 
Ratiborius. Arthlebus. Cruth lilius Detrici. A\^irso. Ranozyrug. Pardus. et 
frater eius Thewirdese. Stephanus iudcx domine regine. Huale. Ottaslaus. 
Wogeteh. Kctor. milites domini episcopi. Wilelmus. Lupoldus. Nagrade. 
Pelegius. Ilarthebus. et Johannes filii Ratiborii. Acta sunt hec Brunne. 
in domo Brumonis monetarii regis. anno ab incarnacione domini Millesimo 
Ducentesimo tricesimo quarto. Quarto Idus Nouembris. Data per manus 
Hylarii prothonotarii nostri. 

E.v originali iii archivo Melitensium Pragae. 

CCLII. 

Ijrreg^orius papa IX. archiepiscopos et episcopos Germaniae (inter 
quos etiam episcopi Pragensis et Olomucensis nominantur) hortatur ad 
auxilia ecclesiae et terrae sanctae tum ferenda, tum promovenda. Datum 
Perusii, VII. Kalendas Decembris; pontificatus anno VIII. (1^34.) 

Palacky"s Reise p. 26. — e Regesto Gregorii IX. lib. VIII. epist. 330. 



CCLHI. 

(jrregorius papa IX. principes Germaniae (inter quos etiam rex 
Boemiae et frater ejus marchio Movariae referuntur) ad idem hortatur. 
Dt. Perusii, V. Kaiendas Decembris; pontificatus anno VIII. (1334.} 

Ibidem epist. 333. 

36 



282 

CCLIV. 

Premysl, marchio Moraviae, confirmat et auffet lihertates ecclesiae Olomu- 
censi a palre suo Otukaro concessas, donationesque noras eidem factas 

ratihahet. (i234.) 

In iiomine sancte trlnltatis et indiuidiie vnitatis. Eofo Preniizl, dei 
gracia niarciiio Morauie, Ruberto, dei gracia Olomucensi episcopo. ef eius 
successoribus ac ecclesie Olomucensi inperpetuum. Cum sit honestum et 
iustum, cuililiet iura sua conseruare, tamen vitielur esse conueniencius et 
iusticie mao-is consonum, sacrosancte ecclesie, cuius proles sumus ^ene- 
rosa, eiusque sacramentis regenerata, ipsius iura illibata custodire, et vt 
integ;ra et inconcussa permaneant, prudenter et raature j)rouidere. Decreuit 
itaque nostre prouidencie prouida sa^acitas ad peticionem venerabilis patris 
nostri Ruberti, Olomucensis episcopi, qui in presenciarum est, ecclesie 
Olomucensis priuilegia, ab illustris memorie rege Bohemorum, patre nostro 
Othakaro nomine, <|ui lingvva boheniica Premizl vocabatur, eidem ecclesie 
Olomucensi concessa, et a predecessoiibus suis, principibus ac ducibus 
Bohemie et Morauie, plenarie ac studiosius renouare, et quicquid a tanta 
Regis clemencia est indultum, totaliter confirmare. Vt autem liberalitas 
nostra vbique clareat [irofusius, eciam quedam beneficia libertatis, sancte 
ecclesie Olomucensi profnlura, superaddidimus, quatinus ex nostris adauctis 
beneficiis beati apostoli Petrus et Paulus et gloriosus mart) r Wencezlaus, 
de cuius san^uine traximus orig^inem, nobis sint apud deum propicii, ac 
pro nostia salute et remedio animarum predecessorum nostrorum, et pre- 
cipue inclite memorie patris nostri, intercessores existant assidui. Priuile- 
o-jum autem patris nostri tale est, sicut in subsequentibus apparet, in quo 
priuilooio eciam quedam libertates continentur, quas excellentis memorie 
\yfadi/zfaus, auus noster, secundus rex Bohemorum, ecclesie Olomucensi 
concessit, et concessas confirmauit, et sui appensione sig;illi, ne inposterum 
violarentur, roborauit: Innomine sancte et indiuidue trimfatis. Ef/o Premizf, 
dei yracia re.v Bohemorum, . . . usquc ..prohibemus." C^ *di' n. XXXI.) 
Et quia dominus papa confirmauit priuileg^ium patris nostri, et transofres- 
sores excommunicauit, nos illud semper volumus liabere ratum, et firmum 
tenere; ampliori autem nostre deuocionis alFectu matrem nostram Olomu- 



283 

ceiisem venerari eccleslam omnimodis cupientes, hanc graciam eidem ex 
raera nostre benignltatis liberalitate conferimus: vt, quascun(}ue posses- 
siones emunt episcopi vel canonici nomine ecclesie, prescripta g;audeant 
libertate. Si vero episcopi vel alicpii ex canonicis emunt in usus proprios, 
respondeant principi secundum ius terre. Ouod si temporis processu per 
illorum bonam voluntatem, qui eas emerant, contig-erit, vt ecclesie assi- 
^nentur, decerniraus eas subiacere prefate libertati, et vohimus, vt ecclesia 
in ipsarum gaudeat traiujuilla possessione. Habentes preterea in anime 
nostre desiderio, ad plenum ecclesiam dei, a quo et per quem nobis vni- 
uersa raanant prosperitatis commoda, ab inpeticionibus indebitis exonerare, 
et paci canonicorum prouidere, lianc libertatem ipsis concedendo statuimus, 
vt nullus camerariorum uel quorumlibet nuncciorura per benelicos trans- 
missorum audeat villas ecclesie aut canonicorum ing-redi, ad iudicium euo- 
candos ipsorum homines, seu pro aliqua culpa «[■rauandos. Non enim 
volumus admittere, vt domus pauperum ipsorum preuideatur a camerariis, 
vel a qulbuslibct per iudices seu beneficiarios a castro ad hoc deputatis. 
Sed si ex euentu contigerit, coram iudicio vt accusentur, decernimus, vt 
ad dominos ipsorum mittantur benefici, quatinus per eos citentur, qui fue- 
rint accusati, et iudicio assistant tempore et loco determinato, per iudices 
vel beneficos super sibi obiectls responsuri. In promptu autem causa est, 
quare violencias huiusraodi fieri esse prohibemus, quia siiie giaui pauperum 
lesione exerceri non possunt, et precipue cum omnis vendicio hominum 
ecclesie ad episcopum pertineat, et canonicorum transeat vtilitatem, et 
nichil nobis commodi inportet, vel beneficis augeat aliquid emolimenti. 
Ceterum quia b(»neficia assecuti per principem nouiter vel ex antiquo soliti 
sunt interrurapere, decimam episcopalem, septimanam et canonicorum de- 
trahentes vtilitati ecclesiam dampnificant, in periculura animarum suarum 
ius decimale impedlentes. firraitor hanc violenciara fieri inhibentes per no- 
biles nostros, statuiraus, vt quisquis hanc fecerit violenciam ecclesie, siiie 
uostra offensa ecclesiastice subiaceat vlcioni, quam meruit, nec dedecus, 
quod incurrit, andeat coram nobis per inanera querimoniam propulsare, 
sed sciat se tamquam nostri transgressorem mandati priuandum benefici 
lionore, nisi festinet delictum suum corri^ere dig^na satisfaccione pro ea, 
quara fecit ecclesie, graui lesione. Demum quia ius suum indempne libeitas 

36* 



884 

debet semper obtiiiere, et nullum bonum irremuneratum est apud deum, 
intendentes augere profectum ecclesie Olomucensis, et nostre largitatis 
beneliciis ipsam sublimare, villam nomine Rafay, quara domiiuis episcopus 
Rubeitus de licencia patris nostri Premizl, incliti legis Bohemorum, emptam 
ecclesie contulit, et alteram vulgo dictam .llediveze, per patruum nostrum 
Wladyzhmtn, pie memorie marcliionem Morauie, emptam et collatara, et 
illas, quas Waltherus decanus et Stephanus prepositus contulerunt de li- 
cencia patrui nostri videlicet: Lufyn, Nerefyn, Go%chich, ]}tislochowic%, 
et domine marchionisse tres terras in Chidorub, et vnam in Samifessicz; 
et eas oranes, quas snb teinporibus Wladymivi principis, seu patris nostri 
vel patrui possedit ecclesia in Lyssek, in Nelessowicz et in Celechowicz 
sub episcopatus iure antiquo liberas esse statnimns, et inquletari prohibe- 
mus, saluum ius in omnibus ecclesle Olomucensi libertatis relinquentes, et 
sicut ab antecessoribns nostris priuilegiatam se gaudeat Olomucensis ec- 
clesia, ita per nostre liuius donacionis graciam mag^nificet, se esse liberam, 
et ab orani iugo vetuste inquietatis penitus exutara. Inhiberaus eciara, 
a canonicorura plaustris, cura vina sua in theloneis, vel salem, segetem, 
vel liumadum, seu alia quelibet deducunt, sine quibus subsistere non pos- 
sunt, nec ab ipsis theloneum exigatur, uel aliqua violencia inferatur eis 
indebite exaccionis; statuentes hanc penara, vt, qnicnnque raandati nostri 
statutum violauerint, et non statira satisfeceriiit super illato ^rauamine, ex 
tunc vindictara in ipsos debitara exerceat ccclesia, et carceris nostri ma- 
cerentur ^raui custodia. Uecernimus eciam hoc obseruari secundnm iura 
canonum, vt clerici non trahantur in iudicium seculare, nec iudicentur 
per seculares personas, sed ecclesia, cuius interest, discuciat clericorum 
iudicia, et eorura, qui contra ipsos |)rocedunt in quMlicunque queriraonia; 
addicientes hoc, vt benefici nostri nichil habeant iudicare de diuorcio, vel 
de matriraonio discutere inter virum et mulierera, cuni orane tale iudicium 
soli sit ecclesie specialiter auctoritate apostolica concessura. Hniusmodi 
iudicia vendicione non indigcnt, sed penitencia splritali et iusticia. Vt 
omnia autem raatri nostre sancte ecclosie Olomucensi cupiaraus prospera 
a deo retribucionis beate «;raciara prestohintes: tabernas canonicorura, que 
priraitus inpediebantur per nostros benelicos et tabeiiiarium Olomucciisem 
seu viilicum nostrura, liberas esse pre<;ipirans, et ne amplius g-rauentur 



285 

inhibemus, \n Cyrtorige, et in Rofaif, et iii montihua, et qne in doteni sunt 
ecclesiis assio^nate et utllitateni. Ouia veio de villa dicta Brunovicli sepius 
inpetebatur episcopus et ecclesia, et tam per principes quam nobiles mole- 
stabatur principum, ne deinceps calumpniose infestetur, vel aliquatinus super 
ea infesUiose conuenlatur, episcoj^o ipsam Oiomucensi ecclesie inperpetuum 
possidendam confirmamus, ei conlirmatam restituimus, hulc addicientes con- 
firmacioni nostre re«^ie villam, luincupatam JVasazaue, vt libere et quiete 
easdem Olomucensis ecclesia in recordacione oracionum suarum nostri et 
antecessorum nostrorum semper habeat in memoriam. Vt autem liec omnia 
rata et inconcussa pormaneant, Jianc nostre screnitatis paoMnam noslro 
si^illo feciinus roborari, et a vencrabili patre lluberto in die Pasche pu- 
blice excommuiiicari. Si quis autem contra hanc nostram venerit con- 
stitucionem, rerum suarum orpaui multetur dispendio, et deum cum sanctis 
suis sibi aduersum iii extremo senciat iudicio. 

E codicibus Mss. Cremsjricnsi A, IV n. II. — et Olomucen. fol. I. 



CCLV. 

Premysl, marchionis Moraviae, aliud dlploma super libertaiibus ecclesiae 
Olomucensis in plurimis varians. (^i234.) 

(J. In nomine sancte et indimdue trinitatis. Ego Premizl dei gracia 
rex Boemorum tercius. Venerabili episcopo Olomucensi Roberto suisque 
successorihus et otoumcensi ecclesie in perpeluum . . . usque ,,pro/dbemus.^' 
CVide n. XXXf.) — Et (juia dominus papa con/irmauit priuilegium patris 
nostri et transgressores excommunicauit. nos iltud uolumus semper ratum 
habere. Vt autem ex nostre deuotionis affectu quem erga deum hahemus 
letetur sempcr mater riostra sancta Otomucensis ecclesia et ampliori bene- 
ficiornm honore gaudeat se esse excelsam. ex nostra mera liheralitate hanc 
eidem gratiam conferimus quod quascunque possessiones episcopi emunt 
uel canonici nomine ecclesie. prescripta gaudeant libertate. Si uero epi- 
scopus uel atiqui ex canonicis emunt in usus proprios respondeant prin- 
cipi secundum ius terre. Quod si temporis processu configerit eas deuolui 
ad ecclesiam per itlorum uoluntatem qui eas emerant. ut eo magis sit 



. 886 

acceptabilis deo noslra deuocio. sfafuimns ul prenominale subiaceanl liber- 
tati. et uolumus ut ecclesia in ipsarum gaudeat tranquiUa possessione. Villam 
etiam rulgo diclam ^ledueze (/uam pie memorie ^^Hadizlaus patruus emptam 
contulit ecclesie. et illas quas Walterus decanus de licencia eiusdem patrvi 
nostri et dominus prepositus Stephanus emplas ecclesie donauerunt. uidelicet 
Lutin. Neredin. Gozcliichi. Misslocliouichi. el illam quam dominus episcnpus 
emplam de consensu patris noslri Premizl inclili regis Boemorum addidit 
ecclesie nomine Ratliay. insuper lerras Ires domine marchionisse in Cladorub 
et unam in Semitessich. et ad duo aratra in Lyssek. el in Nelessouicli 
ad duo. in celehhouich ad unum. in eas uillas seu lerras. quas sub tem- 
pore principis AVIadiraiii possedit ecclesia. sub episcopatus iure anliquo 
liberas esse constifuimus. Prelerea cupientes ad plenum ab impelicionibus 
indebilis exhonerare ecclesiam dei et paci canonicorum prouidere hanc 
libertatem ipsis dando statuimus ul nullus camerariorum uel quorumlibet 
nunciorum a caslro audeat uillas ipsorum ingredi pro aliquo grauamine. 
hominibus eorum inferendo uel eos si accusali fuerini ad iudicium euo- 
cando. Volumus autem ul iudex uel benefici per sibi subieclos ad dominos 
eorum mittant per quos citati homines ipsorum iudicio assistant. nec enim 
decet beniuolentiam principalem hoc fieri sustinere. ut domus uel bona 
pauperum ecclesie per camerarios preuideantur uel euertantur quia sine 
dampno et grauamine rerum non facile possint huiusmodi uiolencie exer- 
ceri. et ideo precipue inhibemus ne ista fiant quia omnis uendilio hominum 
ecclesie Olomucensis in ius reuoluitur episcopalus el commodum canonico- 
rum sicut longe ante nostra iempora per antecessorum noslrorum priuilegia 
ecclesie Olomucensi priuilegiatum est. Adicinms etiam Hbertali canonicorum 
ampliorem hanc gratiam staluentcs firmiler obseruari ut quociescunque per 
Ihelonea uina ipsorum uel quelibet omnia alia deductintur ipsorum cotn- 
parata precio sine quibus minime bene et honesle cura domeslica polest 
subsistere uel humanis usibus sunt necessaria. theloneum non soluant. sed 
libere sua quocunque uotuerint absque omni exactione deducant. Quod 
autem benefici nostri uel nouiter inbeneficiati solili sunt episcopali decime 
seplimane iniuriari interrumpcntes eam. et canonicorum ius auferunt. ne 
propter nostram negligentiam in preceps contra ecclesiam aliquid tale 
agatur. statuimus ut ordo predicfe septimane non interrumpatur sed ordi- 



887 

narie obsemetur, aUoquin qnicunque contra hoc sfalufum nosfrum uiolenfer 
egerit et ecclesia in ipsum ius suum exercueiif. cum querimonia ad noa 
non recurrat sed sine nostra offensa eeclesiasfice sententie que in ipsum 
lafa fuerif subiaceaf donec satisfaciat. ac deinceps ecclesiam non offendat. 
Ceferum quia per nobUium nostrorum magis quam per principum pofen- 
ciam presbyteros uel clericos iudicari audiuimus. qui sorfe dei sunf efecfi 
ad iudicia compeUi uiolenter uf assistant responsuri ef ipsos funquam ru- 
sficos uendi. uolenfes reddere que Dei sunt deo a quo /labemus uniuersu, 
sfafuimus uf siquis e.r presbyferis canonicis uet clericis ad iudicium com- 
mune /tierif euocafus per iudicem uel beneficorum nostrorum nuncios e.e 
parte casfri. per se uel per responsalem nuncium suum compareatd n&n 
iudicandus sed fanfum uidendus. sed omne iudicium secundum sfaiufa ca~ 
nonum deuotuatur ad episcopum uel preJafos Olomucensis ecclesie quafinus 
secundum processum cause discuciunf inter uccusafum et accusantem utri- 
que ius suum impercientes. nec uolumus uf a laicis domus uel bona cferi- 
rorum preuideantur seu distrahanfur nec uendifio aUqua ab ipsis exigafur. 
Demum nosfre deuofionis pium affecfum tofaUler Olomucensi ecclesie offe- 
renfes. decernimus fafternas canonicorum esse Uberas in Certorige in Ra- 
tliay ef in raontibus que prius soUte eranf grauari. Adicientes eidem hanc 
yrafiam ul in domibus canonirorum nemo curiaUum nosfrorum uel quorum- 
libet nobiscum aduenienfium hospitetur nisi ex nostra peficione hoc faciant 
cum gratiarum actione, lllud etiam quod uulgo dicitur Cisfolhne ne ab 
hominibus ecclesie accipiafur inhibemus, siue iffud quod propfer euifacionem 
uiarum malarwn exigitur et solef fieri uendicio penifus ab huiusmodi 
Uberos esse sfatuimus. 

Ex onp;inali archivi Cremsiriensis. 

CCLVI. 

l*remysl, marchio iMorariae, riUam monasterii Zabrdowicensis „Letuz," in 
disfricfu Opariensi sitam ab omni onere ei servitute eximit. Datum 

Opariae, 1834. 
Iri noniine domini araen. Nouerint uniuersi taiu posteri quam raoderni 
scripti liuius inspectioneni et copiam liabituri. quod ego Premilz raiseratione 



888 

diiiina marchio Morauie personis ac locis reli^iosis pro salute aninie niee 
ac progenitorum nec non successorum meorum in omnihus. que ipsoium 
commotlitatem utilitatemque respiciunt misericorditer et pie cupiens pro- 
uidere. uillam quandam Leuiz nomine monasterii de Zabirdouiz- sitam In 
Holachiz. sine omni excepcione ah uniuersis seruitutihus et honerihns spe- 
cialihus siue communihus liheraui. lihertatem sihi plenariam concedens 
secundura tenorem priuilegiorum Velgradensis monasterii ita uidelicet. ut 
nullus camerariorum seu beneficiariorum prenominatam uillam pro aliqua 
niolestacione uel occasione ^rauaminis andeat introire. ut ah eadem uilla 
mea licencia et fauorahili consensu demum Teutonicis hahita. liherius et 
amplius monasterio de Zahirdouiz ualeat seruicium exhiheri. Hanc itaque 
paginam predicte concessionls oh |)erpetuam memoriam et hahundantem 
cautelam sigilli mei karactere insio^niui testium suhscripcione adiuncta, 
quorum nomina sunt hec: Vlricus filius ducis Karinthie. Arnoldus comes 
de Hucswach. Wocko subcamerarius. Alhertus de Medlovv. Stephanus 
frater eiusdem. Luppoldus castcllanus de ^leofdeberc. Volurammus frater 
eius. Bocliko marscalcus. Mikul frater eius. Mileta de Gradez. Woyna. 
Beneda. Victor. Onso. Bludo. Zwerch. \ ilk. Luhomir. Predborius de Diuiz. 
filius eius Prlbizlaus. Datum in Opavia. indictione VIL 

Ex originali in archivo c. r. aulico Vindobonae. 

CCLVIL 

Premysl, marchio Morariae, inonasferio Oslowanensi confert jus patronatus 
Novae ecclesiae C^eukirchettJ in districfu Opaviensi. 1234. 

Umnihus presentia uisuris Christi fidelihus P(^remysl) dei g-ratia Mar- 
chio Moravvie eternam in domino salutem. Quoniam generatio preterit et 
generatio advenit plurima propter hehetudinem mentium a memoria hominum 
elabuntur. Quare paci et tranquillitati M. abbatisse et conuentus de Oz/a- 
wan prouisum esse uolentes vniuersitati vestre iii presenti sigillo et pag^ina 
notitie transmittimus quia ivs patronatus nove ecclesie site in terminis 
oppavvie sicut libere et quiete tam nos (juara dilecta uxor nostra visi suraus 
possidere contulimus dictis abbatisse et conuetitui ao successuris eiusdera 



389 

in perpetuiim libere et absolute volentes et preciplentes dicto sacerdotl 
et successoribus suis quatenus ipsis abbatisse et conuentui respondeant 
de omni reuerentia obedientia ac ivre prout nobis bactenus responderint." 
Quod si aliquis contra hanc ordinationem nostram venire quod absit pre- 
sumpserit offensam nostram et successorum nostrorum incurret et rogamus 
dominum diocesanum uti spirituali ^ladio ipsis occurrere dio^netur presum- 
ptoribus et donationem suo confirmet vt decet assensu. Datum anno gracie 
31. CC. XXX. IIII. Testes Tbeodericus preceptor domus tbeutunice et 
fratres sui et Capellani et Wurchozlaus dajnfer Marchionisse Peregrinus 
magister coquine et alii quam plures. 

Ex originali ejustlein luonasterii. 



ccLvin. 

Heinricus, ahbas de fjangheim, praedium Doloplaz, a Preimjsl, marchione 
Moraviae, coUatum, monaslerio Welehradensi vendit. 1^34. 

Jrlenricus diuina miseracione dictus abbas in Lankeym. Que g^eruntur 
in tempore simul pereunt cum tempore, si non rece[)erint a voce testium 
vel litteris firmamentum. Ad tollendam igitur omnem odiose contencionis 
vel dubietatis molestiam, nosse cupimus omnes presentis pao;ine inspectores, 
quod nos de communi consensu tocius conuentus, habita eciam delibera- 
cione cum episcopo diocesano et cum patre abbate, predium nostrum in 
Doloplaz; quod illustris 3Iarchio Morauie nobis pro remedio anime sue 
contulit, vendidimus domino abbati et conuentui in Weleo^rad pro centum 
marcls cuni omnibus aftinenciis, et iure nosfro, quod in eodem predio 
a predicto Marchione nobis fuerat confirmatum. Ad huius rei eternam 
euidenciam presentem paginam exinde conscriptam sio;lllo nostro feciiuus 
insig-niri. Testes sunt dominus Henricus abbas de Plaz et monachi sui 
Heidinricus supprior et Johannes et alii plures. Actum anno domini 
MCCXXXIHL, indiccione VH. . 



E codice Weleliradenii'Ms. fol. 89. 



37 



890 

CCLIX. 

Aflesfaflo donofl ab Hermanno de Rudikow monasfeiio Oslowanensi juris 
pafronafus in Rudikow. Actum in Osloimn, 1334. 

jNlos Bvilish fle Namez vniuersis Iiaiic litteram inspecturis ad rei 
memoriam sempiternam. Ne ea que ad divini nominis cvltum ampliandum 
divina preveniente gracia ex liberalitate copiosissima donatorum piis locis 
et personis religiosis dei amore conferuntur a successoribus eorum per 
ipsorum aUenationem animabus g;raue dispendium generent et iacturam 
iiecessarium est vt litterarum annotationibus et testium assertionibus robo- 
rentur. Ad tocius ig-itur litis et calumpnie successofibus represslonem in 
futurum hils nostris litteris bona fide protestamur. quod vir nobilis Her- 
mannus de Rvdwico noster consanofuinevs vna cum matre sua divinitus 
inspirati ad laudem dei et honorem gloriose virg;inis marie ius patronatus 
ecclesie ville de Rrdwico cum omnibus suis attinenciis ad vsus dominarum 
de 02-/« et sustentationem contulerunt principaliter propter deum renun- 
ciantes ivri patronatus ecclesie memorate protestantes nichilominus dona- 
cionem huiusmodi et renunciationem alicpiociens quam plurimis presentibus 
in vita et in morte. In huiusmodi igitur protestationis donationis et re- 
cessus evidenciam memoriam et cavtelam presentem litteram sio-illi nostri 
munimine feclmus insig-nirl. Actum in Ozla anno domini M. CC. XXX. IIII. 

E-v originali iii archivo ejusdcm monasterii. 



CCLX. 

Wenceslaus, rex Boemiae, fratribus hospifalis ordinis stellariorum Pragae 
divcrsa jura ef liberfafes concedif. 1)1. Pragae, pridie Idus Februarii, 

1335. 

In nomine sancte trinitatis, et indiuidue vnitatis. Araen. Nos Wence- 
slaus dei ^ratia quartus rex Boemorura vniuersis fide christiana preditis 
in perpetuum. Quoniam actiones mortaliura sub tempore solenniter cele- 
brate propter lon^euum temporis cursum proh dolor a memoria decidere 
consueuerunt, expedit, et ouniino necessarium arbitramur, vt ne suis fru- 



891 

strentur eflectlbiis literanim et testium aminiculo perliennentur. No-scat 
igitur tam presens hominum etas, quam successura in Christo fidelium 
posteritas, quod nos ad prcdecessorum nostrorum et successorum remedium 
propriamque salutem, moti tamen specialiter pia ac deuota precum instantia 
dilecte sororis nostre domine Agnetis, hospitale saucti Francisci, quod 
ipsa in pede pontis Prag-ensis ad vsus infirmorum, peregrinorum, et quo- 
rumlibet debiliura ibldem confluentiura construxit cum fratribus eiusdem 
hospitalis ordinis stelliferoiura presentibus et futuris huius subnotate liber- 
tatis priuileglo ex alFluentia regia gaudere volumus iugiter^ et eiusdem 
muneris plenitudine eosdem fratres a nobis nostrlsque successoribus in 
perpetuum possider^ de regali largitione. Ipsls primo liberaliter' conce- 
dentes, et sub. obtentu nostre gratie precipientes firmiter et districte, vt 
nulli nostrorum oIRcialium, camerarii, ofllciales, ministeriales, barones, nobiles, 
iudices, prouinciales vel simplices seu cuiuscuiuiue potestatis nostre ex- 
titerint rectores in dicti hospitalis curiis, villis, ciuitatibus et allodiis ac in 
oranibus eorura bonis aliis habitis et habendis aliquod forum iudicii pro 
quacunque causa quantumcunque mao^ui criniinis fuerit, videlicet homicidii, 
furti, stupri, inceudii, spolii, vel alterius cuiuslibet flag-itii sibi contra sta- 
tutum regiura aliqualiter attrahant vel vsurpent. V^oluiuus enira, vt fratres 
predicti in omnibus eorum bonis et possessionibus de orani causa facul- 
latera habeant manu videlicet libera iudicandi, ipsis ex nostre plenitudinis 
gratia concedentes, vt si quid vnquara horaicidii vel nephandi criminis in 
hereditate eorum subortum fuerit, de hoc primo coram eorura prefectis, et 
iudicibus per actores tantum modo iustitia requiratur. Qui si ad detinitionem 
vel decisionem cause neglig-entes vel insuflicientes extiterint, ex tunc talis 
casus discussio suramo magistro et fratribus prefati hospitalis ab actoribus 
deferatur, vt fine debito mediante tamen iustitia cluitatum nostrarum et non 
alia decidatur. Quod si magister et fratres antedicti hospitalis ad hoc 
deterrainandura etiara inexpertis vel tardi seu raalitiosi quod absit extiterint 
et hoc per testimonium fide dio-num probatum fuerit, huius litis contestatio 
et cause predicte detruucatio^ad examen tantum regalis presentie perti- 
nebit. Ita taraen vt quidquid corara nobis vel nostro iudice specialiter 
super hoc deIeg;ato satisfactionis exinde vel emende profluxerit nobis, 
totum In vsus pauperum dicti hospitalis et debilium conuprtetur. Addentes 

37* 



298 

etiam vt si per defectimi supradictum pauperes et homines predlcte fun- 
dationis coram nobis vel nostris iudicibus hoc modo respondere contig^erit 
pro quocunque casu ad nulhim aliura locum quam ad castrum nostrura 
Pragense ipsos liceat citari per aliquem quemcunque nostrum nobilem vel 
actorem. Eisdem etiam fratribus et eorum hominibus ex habundantia fa- 
iioris reg-ii liberaliter indulgemus, vt si ad forum alicuius iudicii seu se- 
cularis siue spiritualis contra modum supradicti processus ducti fuerint vel 
coacti, licet etiara causa raaxima mediante ab eodera penitus sint exerapti, 
et aduersam partem ipsius in expensis, quas fecerunt per presentia con- 
dempnamus. Additis omnibus illis, qui Prage vel in aliis nostris ciuitatibus 
fratres vel horaines antedicti hospitalis pro quacunqufe causa occupauerint, 
vel grauauerint indecenter. Ad hec de nostra raunificehtia sepe dictis 
fratribus conferiraus gratiose, vt per oranem hereditatem hospitalis eorum 
in quibnscuraque locis ipsis expedire videbitur ad ampliorem infirraorum 
refectionem et profectum nullis obstantibus casibus tabernis eorum vtantur 
perhenniter, pacifice, libere et quiete. Preterea si forsan propter terre 
necessitatem prenorainatos fratres et eorum successores de hominibus ho- 
spitalis exactionera que vocatur steura vel berna regis vnquam dare con- 
tinget ipsara tantura fidelitati eorum per omnes possessiones suas coramit- 
tiraus coiligendara, quam cum prosecuti ex integro fuerint mediam eius 
partem nostre caraore, reliquam vero ad vsus infirraorum predlcti hospitalis 
fideliter assignabunt. NuIIis nostris officialibus et coliectoribus ipsis resi- 
stentibus in hac parte. Insuper maglstrura prefatum cum suis posteris 
hospitalis hoc rauneris dono potiri voluraus, vt cura sex equis infra terram, 
et cura octo extra terre terrainos nostre expensis nostre familie sit asstri- 
ctus, inhibentes districtius ne quis suppanorum nostrorum in quocunque 
nostro vel eorum negotio in bonis supra dicti hospitalis se recipiat ad 
pernoctandum in eorum preiudiciura et grauamen. De libero etiara nostro 
arbitrio concediraus, vt predicti fratres per oranes possessiones suas ve- 
nandi libcrara in euum potestatem habeant, et omnis posteritas eorundem. 
Demum omnia bona nostris baronibus a nobis quocunque iure coUata, que 
sepedicti fratres ordinis stelliferorum ad hospitale donationis vel emptionis 
tltulo contraxerint eiue in ciuitatibus vel villis curiis ecclesiis siluis, pisca- 
tionibus, pratis, carapis, siue in aliis quibuscunque prouentibus habeantur 



293 

cuncta eisdem personis presentibus et afluturis predicta bona cuni omnibus 
obuentionlbus ac utilitatibus eorundem ad vsus et refectionem debilium in 
perpetuum conferimus iure hereditario possldenda, quam donationem ad 
omnes nostros posteros extendi volumus, in his scriptis, adiicientes nihilo- 
minus quod predictum hospitale nostrum cum omnibus suis tam rebus 
quam personis omni et maxima libertatis frui debet gratia, quo per nos 
seu predecessores nostros vnquam in terris nostris cuiquam esse facta 
dignoscitur perhenniter et g;audere. Ad quam libertatis gratiam ipsam 
presentibus confirmamus. Cum autem huius pie affectionis et donationis 
nostre libertas iam dicto hospitali tam in suis personis quam possessionibus 
in palam facta sit ad laudem dei principaliter sueque g-enltricis Marie et 
omniam sanctorum pariter gloriam et honorem ac in remedium predeces- 
sorum nostrorum et nostram ac successorum nostrorum propriam ad salutem. 
Ipsi summo deo, suisque sanctis omnibus nec non sanctissimo patri nostro 
summo sedis apostolice pontifici Gregorio, qui nostre voluntatis et dona- 
tionis in hac parte magnificentiam ad preces nostras personaliter confir- 
raauit. Promittimus reg^ia fide data pro nobis ac omnibus nostiis succes- 
soribus quod omnem excellentie nostre munificentiam his literis editam et 
Impensam circa dictum hospitale et in bonis suis ratam et inuiolabiiem ac 
inconuulsam perpetuo volumus obseruare de libero nos ad hoc obIig;antes 
arbitrio cum omnibus nostris successoribus, vt si vnquam cog^ente quacun- 
que necessitate per nos vel sequaces nostros bona prenominati hos|)italis 
nunc habita vel habenda ab eo alienata vel in vsum alterius nostre fun- 
dationis quantumlibet care vel etiam ad vtilitatem sororis nostre Agnetis 
siue sancti Francisci stipendia translata fuerint per donum seu per rapinam 
vel cahimpniam aliquam et redacta. Si de malitia quacunque quod absit 
predicte libertatis nostre collatio circa bona sepe dicta suis effectibus pri- 
uata fuerit vel minuta, ex tunc ad eiusdem restitutionem et reformationem 
integram indig^nationem omnipotentis dei et bannum beatorum apostolorum 
Petri et Pauli ac offensam et proscriptionem omnium regum, nos et totam 
succesiuam nostram posteritatem protitemur et decerntmus incurrisse. In 
cuius rei perpetue firmitatis vigorem presentis scripture seriem conscribi 
et sig-illo nostre sublimitatis iussimus insigniri. Testes srint hi: Johannes 
v^enerabilis Pragensis ecclesie episcopus. Eppo Pragensis prepositus et 



294 

totus eiusdem ecclesie conuentus. Boluita prepositus Boleslauiensis. Arnoldus 
jjiepositus AVisseofradensis. Laici Roznata noster camerarius. Mztidruli 
castellanus Pragensis. Zawisse subcamerarius. Poych castellanus Wisse- 
gradensis. Budislaus et .Jaroslaus fratres vterini. Zubyslaus et Cztimich. 
Bauarus de Labohonitz. Sdeslaus de Synich et alii quam plures clerici et 
layci fide digni. Acta sunt hec anno dominice incarnationis 3ICCXXX\\ 
Reg-ni nostri anno decimo quarto. Oatum in ambitu Pragensis ecclesie. 
pridie Idus Februarii. Indictione tertia. 

, Pelzel — Karl IV. iii confirmatione a. 1350. I. pag. 141. — Bienenberg 
Analekten pag. 19. 



CCLXI. 

Constantia, Boemiae regina, hospilali sancti Fiancisci Pragae hereditatem 

Hlaupetjn, ecclesiam s. Petri Pragae et atiam in Rybenice cum vilta 

eadem donat. Dt. Brunae, pridie Idus F^ehruarii, 1235. 

lyonstantia, Dei Gracia Boemorum Regina, omnibus Christi fidelibus, 
presens scriptum inspecturis, in vero salutari salutem. Noverit tam pre- 
sens hominum etas, quam in Christo successura posteritas, quod nos ho- 
spitali claustri sancti Francisci in Pra^a Domine Agnetis, dilecte filie 
nostre illustris, pro remedio anime nostre omnem hereditatera, quam emimus 
a fratribus hospitalis Sancte Marie Domus Thevtonicorum contulimus vide- 
licet: Villas Glupetin cum omnibus villulis ad eam pertinentibus scilicet 
Huraenche, Nidoscitz, nec non et villam Borotiz cum omnibus villulis 
ad eam pertinentibus, scilicet Supenowizt, Drahtesicz, et Ecclesiam Sancti 
Petri cum curia et villam Ribiniz cum suis pertinenciis; et supradictas 
villas tradidimus hospitali predicto cum omnibus agris, silvis, Aquis, here- 
ditatibus, horainibus et oranibus aliis rebus ad ipsas pertinentibus jure 
perpctuo possidendas, hoc salvo, quod Doraina IVuctuura esse voluraus 
usque ad ^errainura vite nostre, ut possimus de iis facere, quod nobis 
secundura Deum videbitur expedirc. Ut autem hec donacio in perpctuum 
hospitali rata ac firma inconcussaque permaneat, nostri sioilli munimine 
fecimus roborari. Huius rei testes sunt: Stephanus Kcrsiz. Slaua judex 



895 

Biezizlauiensis. Nimliiis de Posiia. Jesuthbor. Witouiz. Bunsdizlauiz. Ninco 
niarsalcus. Wiceto judex Pribizlauensis. AVseborius de Lesoniz. Rutli 
filius Radoste. Demetrius de Dolan. Milota filius Jarogneu. Pelei et Wla- 
ken filii Volis. Qwalec filius Kwaliz. Sudomir de Serauih. Wislaus filius 
Woizlai. Petrus filius Kwalonis. Item capellani curie. Cois de Slauetin. 
Predwoi de Neporadiz. Lambertus plebanus de Lukou. Barth. plebanus 
in Cunowih. Bertholdus parochianus in Budwih. Absalon plebanus in Bi- 
zente. et alii quam plures. Datum Brunne. Anno Domini M. CC XXXV. 
II. Idus Februarii. 

Nos aufem Ventizlaus rex IIII. Boeraorum omnia predicta, que con- 
tulit mater nostia hospitali claustri sancti Francisci dilecte sororis nostre 
Agnetis sio;illo nostre celsitudinis fecimus insigniri, confirmantes et roboran- 
tes donationem predictam. 

Excus. in iSbaraloae Bullario Franciscano I. i.59. ct novissime cum fonte 
suo Uegeslo Gregorii IX.inTabuI. Valicanis collatum a Palacky. — 
Item excusum apud Wadding et apud IJienenbcrg. 



CCLXIL 

Piemyal, marchio MoraHae, monaslerio Zabrdowicemi amplissimas, quibus 

monasterium Welehradense ffaudebat, libertales elarffitur. Dl. Brunae, 

I'. Kalendas ApriliSf 1835. 

In noraine sanctc trinitatis et indiuidue unitatis amen. Ego Premizl 
dei oTacia marchio Moravie, monasterio beate 3Iarie virginis in Zabur- 
dowiz, et abbati Cuonrado ciusque successoribus atque toti sacro conuentui 
Zaburdowicensis ecclesie in perpetuura. Cum principalem deceat honori- 
ficentiam, ex nobilitatis sibi innate beniuolentia deuote assistentibus sibi in 
famulatus fideli obsequio retributionis informare meritum; equum est et 
saiutare ma^is ac tiecentlus, quatinus ecclesiam del, a quo nobis cuncta 
bona procedunt, et uniuersa beneficiorum sue gratie manant dona celestia, 
potestate nobis ab ipso concessa protegamus, et eius honorl ita prouidea- 
mus et paci, quatinus nobis ab ecclesia continua in presidium fluant ora- 
tionura munera, et pro beneficiis presentibus, sine quibus subslstere non 



296 

potest, que eidera impertiti fuerimus, perpetua tribuantur uite eterne gau- 
diorum premia. Nouerint itaque presentes et futuri sciant posteri, quoniam 
ad honorem Uei et beate \iro;inis Marie in Zaburdovviz ecclesie lianc 
g^ratiam libertatis in perpetuum obtinejidam contulimus, et specialis beneiicii 
dono inuestlendam dig-num duximus, non pecunie alicuius munere corrupti, 
vel nobilium nostrorum mediante rogatu, sed solius diuine pietatis gratia 
propulsati, accedente super hoc fratris nostri incliti reo;is Boemorum con- 
sensu et mera voluntate, Wencezlay nomine, uidelicet, ut in omnibus eam 
libertatem habeat Zaburdowicensis ecclesia, qua se gaudet donata Wele- 
hradensis ecclesia. Libertas autem, quam statuimus, et firmiter obseruandam 
decreuimus, hec est: Omnes villas et possessiones, (]uas modo possidet 
Zaburdovicensls ecclesia, uel prius possedit, uel est possessura, siue sint 
in Morawia, siue in Boemia, acquirendas vel adquisitas, ab omni onere 
tributorum, vectigalium, collectarum, quatuordecim denariorum ad principem 
spectantium, seu ad beneficiarios, et aliarum omnium exactionum, quocunque 
nomine censeantur, esse absolutas uolumus, et presentium exhibitione, liberas 
esse declaramus, adicientes, vt nullus successorum nostrorum principum 
terre per malorum uel bonorum iniqua seductus consilia ad iniuriam dei 
et ipsius ecclesie dcstructionem uoluntatem suam apponat, cum hoc statutum 
nostrum in retributionem sit omnibus apud dominum. NuIIus evgo pro 
castrorum edificatione uel reedificatione seu oppidorum forensium vallatione 
siue muratione uel aliqua ingruente expeditione homines prefate Zaburdo- 
wicensis ecclesie audeat inquietare. Jus autem, (^uod dicitur de capite, eis 
concedimus, hoc de fure statuentes, ut si deprehensus fuerit in furto in 
possessionibus ecclesie occulto uel manifesto, et coram iudicio conuictus fuerit, 
bona furis eiusdem remaneant ecclesie inteo^raliter: fur secundum quod 
placuerit principi uel beneficis, puniatur uel absoluatur. Illud etiam ius, 
(]uod pro eo soluitur, quod dicitur Zvod, eis indulgeraus. O"odsi occurrat 
eis, iudicium subire candentis ferri manualis, vomerura uel aque seu duelli, 
et non fuerint adiuti, bona ipsorum ecclesia obtineat, ipsi autera, prout 
possunt, apud beneficiarios se expediant; ab eo autem, quod uocatur 
Schiztotne, liberos esse concediraus pro eo, quod per deura sunt adiuti, 
non per hominera. Ab accusatione illa, quod narok dicitui', et a pernocta- 
tionibus, quod vulgo nozceleh norainatur, ecclesiara iam dictara absoluinuis. 



297 

et ne uillas elus camerarii intrent, pro quocunque neg^otio a castro uel 
per beneficiarios missi, inhibemus. Volumus autem, ut per nuncios tales 
significetur preposito uel fratri ecclesie, qui exteriorem curam domus agunt, 
quatinus per illos ad iudicia citentur ipsorum homines, et statuantur die 
prefixo per iudicem et loco determinato. Omnis autem Yienditio, ex cele- 
bratione iudicii surgens, ad abbatem et fratres ecclesie reuoluatur. Si 
uero contra nostrnm hoc statutum in preceps ao^entes camerarii vel qui- 
libet tales nuncii villas ecclesie iniuriari uolentes intrauerint, quicquid eis 
inuenerint commodi vel incommodi, habeant pro mercede. Preterea ab 
omnibus g;eneraliter g^rauaminibns nouis, uetcribus, consuetudinariis, siue 
nouiter adinueniendis ecclesiam prenominatam de Zaburdovviz; liberam esse 
statuiouis, eidem super cetera g-ratie nostre donum adicientes, vt per totam 
terram nostram forensia non soluant homines, et non theloneum ab eis uel 
pedagium exigatur, nisi mercator sit, quibus soluto theloneo iniuste non 
retardetur, quod libenter in periculum anime sue thelonarii, qui Obuznici 
vulgo dicuntur, sepius ausi sunt facere propter dominorum suorum auari- 
tiam, sed utinam in manifestum nobis ueniant puniendi, et benefici, qui 
talia fieri admittunt, a beneficio irrecuperabiliter manerent suspensi. Ce- 
terum quia specificare omnia non possumus, omnem vtilitatem in quatuor- 
decim nostram siue in aliis ad nos spectantem uel successorumnostrorum 
uel beneficiarios nostros a nobis infeudatos eidem remittimus, ut plena et 
perfecta semper ecclesia gaudeat lihertate, et ut nullus ei nouas conditio- 
nes contra statuta nostra audeat inponere, firmiter inhibemus. Insuper 
statuimus, ut, quicunijue nobilium in supradicte ecclesie villis vel curiis 
pernoctando seu intrando extiterint iniuriosi, bannum nostrum in decem 
marcis auri componant. et ei dampna iilata in dublum restituant, uel si adeo 
fuerint maliciosi et insani, ut non possint eos grangie vel ville abbatis 
tollerare uel forte ipsum claustrum, ex tunc liceat hominibus et fratribus 
domus sine nostra offensa violenter ipsos expellere. lluius autem liber- 
tatis a nobis concesse, et principali munificentia donate, prefato monaslerio 
successores nostros, uidelicet heredes, quos Deo largiente habebimus, 
tutores constituimus ac defensores, hoc sanctientes, ut huius priuilegii 
violatores in cameram nostram successorumque nostrorum decejn marcas 
auri componant. Ilogauimus etiam fratrem nostrum inclitum regem Boo-' 

38 



898 

moruin Wencezlaum, ut prefate libertati nostre fauorabilem ac benignum 
regie auctoritatis preberet assensura, quod et fecit, ac sigilli sui regalis 
munimine nostrum muniens, presens roborauit priuilegium. Insuper quia 
concors erat voluntas, et vnanimis benignitas fratris mei serenissimi regis 
et mea, sese inuicem comitantes; supplicandum di^num habuimus venerabili 
patri nostro Ruperto, Olomucensi episcopo, vt post hanc pecuniariam 
penara, que est inscripta, oranes violatores huius nostri priuilegii, per nos 
contirmati, excommunicationis vinculo innodaret, et pena grauiori percel- 
leret, quod et factum*, et in signum huius fiicti placuit, quatinus ad nostram 
petitionem circa duo nostra slg^illa in testimonium maius euidens sigillum 
suum appenderet dominus episcopus, quod et fecit. Hoc etiam, quod su- 
perius obmissum est priuiieoio interserere de venatoribus et caniductoribus, 
qui Holothi nuncupantur, statuimus, ne in abbatia vel villis abbatie per- 
noctent, sed de bona uoluntate abbatis iiel fratrura, quidquid eis impensum 
fuerit in caritato, inde ipsos contentos esse decreuiraus, alioquin si iniu- 
riosos se reddiderint, sicut antea de Iiuiusraodi predictum est, eiectione 
dignos esse censemus, nec eis quicquam gratie vel uictualium impendatur. 
Huius rei testes sunt: Vlricus dux Carintie. Arnoldus comes de Hukens- 
wag;e. Wocco castellanus Olomucensis. Zemizlaus caraerarius. Predbor 
iudex. Zlavva<a. Bohuzlaus fdius Protivve. abbas Gerlacus de Gradis. Onso. 
Bludo. Victor filii Bludonis. et alii quara plures in prouincia Brunnensi 
et ZnO) mensi. (Bludo fillus Onsonis. hambertus. Swiebor. Wedebor. Mileta 
iudex de Oppou. Zwiesche. Beneda de Grex. Woyna frater eius. Puir- 
randus notarius Oppauiensis. Mitlisch. Idik frater ipsius. Mlschek Olomu~ 
censis. Thcodoricus prepositus Olomucensis. Wilhebnus decanus. Radozlaus 
archidiaconus. Moyses archidiaconus. Esau archidiacomis. Nicolaus archi- 
diaconus. Gerhardus canonicus. Bartholomcus. Altcxius. canonici Olomu- 
censes. Ratitwrius castellanus Brunnensis. Artlebus. Jenzo. filii eius. Zwezlaus 
camerarius Brunnensis. Woco subcamerarius. Jacobus iudex. Alhertus de 
Medlou. ^tephanus. Imeramus frater ipsius. Rubinus uillicus in Brunna 
Pribislaus de Madlomeritz. Rim. Cirh. Schatolow frater ipsius. Pribizlaus. 
Pircoslaus filii Pircos. Bohuslaus de ZiedenicZ: Hoztislaus dc Sehelin. 
ijupoldus castellanus de Meidhery. Boscho marschahus. Nikul frater ipsius 
Gerhardus pater eorum. Naggrad de Orehqu. Welen. Leo filius eius. 



299 

Predbor de Diuik. Pribislaus. Zwiezlaus. Oina filii eius. Leo de Bole" 
hradicz. Birnen^es. Wilhelmus purggrauius. Artliebus. Vierso camerarius. 
Hrut. Wirchoslaus camerarius domine tnarchionisse.) Acta sunt hec anno 
dominice incarnationis MCCXXXV. Indictione VIII. Datuiu per manus 
H) iarii notarii in Bruinia Y.' Kalendas Aprilis. 

Ex originali in archivo c. r. aulico Vindobonae et ex Annal. Zabrdow. 



CCLXIII. 

Gregorius papa IX. confirmai donationes Consfanfiae reginae hospifaliariis 
cum rubea stella Pragae facfas. Dt. Perusii, XV. Kal. Junii, 1235. 

Ijrregorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis rectori, et 
fratribus hospitalis sancti Francisci Prag-ensi, salutem et apostoiicam bene- 
dictionem. Filius summi regis, qui habet in suis manibus corda regum, 
charissime in Christo filie nostre Constantie illustri regine Boemie in- 
spirauit, et prudenter attendens, et humiliter recognoscens, quod etsi diues 
in omnibus dominus, non nisi pro nobis egeat bonis nostris; acceptum 
tamen est ei, ut creatura, non solum sua, sed etiam semetipsam impendat 
beneplacito creatoris, ut de perceptis beneficiis gratias exhibens potiora 
percipere mereatur; secus agentibus reputatis ingratis, quorum spes eua- 
iiescit, ut spuma g^racilis, que deiicitur a procella, illi voluit dare quedam, 
qui sibi contulit uniuersa; ut pro transitoriis reciperet sine fine mansura, 
et terrena pro celestibus felici commercio commutaret. Sicut enim eiusdem 
regine littere nobis exhibite continebant, ip.sa pro anirae sue remedio pos- 
sessiones, et res alias, quas emit a magistro, et fratribus hospitalis sancte 
Marie Teutonicorum, hospitali vestro, quod dilecta in Christo filla Agnes 
virgo nata regine predicte ad honorem beati Francisci construxerat; quod- 
que ad Romanara ecclesiam nullo pertinet mediante, liberalitate pia, et 
liberali contulit pietate; prout in eisdem litteris expressius, et plenius con- 
tinetur. Quare fuit ex parte vestra nobis humiliter supplicatum, ut dona- 
tionem huiusmodi apostolico dignaremur munimine roborare. No^ igitur 
vestris supplicationibus benignum impertientes assensura, donationem eam- 
dem, sicut pie ac prouide facta est, auctoritate apostolica confirraamus, et 



300 

presentis scripti patrociuio couimuiiimus, tenorem litterarum ipsarum pre- 
sentibus de verbo ad verbum inseri facientes, qui talis est: Consfantia 
dei gratia Boemorum regina . . . a. 1235. C^ide n. CCLXL) Nulli 
ero-o omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis infringere, 
vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare presumpserit, 
indignationcm omnipotentis dei, ac beatorem Petri et Pauli apostolorum 
eius se nouerit incursurum. Datum Perusii XV. Kalendas Junii; pontifi- 
catus nostri anno nono. 

Excusum in Sbaraleae Bullario I. 159. et novissinie cum fonte suo Reg. 
Gregorii IX. in Tabulariis Vaticanis collatum a F. Palacky. — 
Item excus. apud Wadding et Bienenberg. 



CCLXIV. 

Greqorius papa JX. episcopo Olomucensi mandat, ut litem rectoris sancti 

Michaelis Znoymae cum fratrilms s. Joannis in Kaunice decidat. 

Dl. Perusii, XIII. Kalendas Junii, 1335. 

Gregorius episcopus seruus seruorum dei. Venerabili fratri . . epi- 
scopo Olomucensi saUitem et apostolicam benedictionem. Exhibita nobis 
rectoris sancti Michaelis in Znoyma petitio continebat, quod magister ho- 
spitalis sancti Johannis Hierosolymitani de Cuni% diocesis tue, super quo- 
dam censu, decimis et rebus aliis in Prabelove iniuriatur eidem. Ideoque 
discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatenus partibus con- 
uocatis audias causam et appellatione remota debito fine termines, faciens, 
quod docideris per censuram ecclesiasticam firmiter obseruari. Testes 
autem, qui fuerint nomlnati, si se gratia, odio vel timore subtraxerint, per 
eandem censuram appellatione cessante compellas veritati testimonium per- 
hibere. Datum Perusii XIII. Kalendas Junii; pontificatus nostri anno nono. 

Ex originali archivi Soc. Jesu Znoym. in registratura c. r. Gubernii, 



CCLXV. 

Gregorius papa IX. confirmat hospifali sieUiferornm Pragae donationem 

Premysly marchionis Moraviae. riUae Raksice. Dt.Perusiiy XV. 

Kalendas Junii, 1335. 

Cjrregorias episcopus seruus seruoruni Dei. Dilectis filiis rectori et 
fratribus liospitalis sancti Fraiicisci Pragensi salutem et apostolicam bene- 
dlctionem. Filius summi regis, qui habet in suis manibus corda regura, 
dilecto filio noblli viro Premizl marc/iioni MoraviCy nato clare memorie 
regis Boemie, inspirauit, et prudenter attendens, et humiliter recognoscens, 
quod etsi diues in omnibus Dominus non nisi pro nobis eo;eat bonis nostris, 
acceptum tamen est ei, ut creatura non solum sua, sed etiam semetipsam 
impendat bencplacito creatoris, ut de perceptis beneficiis gratias exhibens 
potiora percipere mercatur; secus ag;entibus reputatis ing^ratis, quorum spes 
evanescit velut sj)uma «^racilis, que deiicitur a procelia, illi voluit dare 
quedam^ qui sibi contulit uniuersa, ut pro transitoriis reciperet sine fine 
mansura, et terrena pro celestibus felici commercio commutaret. Sicut 
enim ipsius marchionis exhibite nobis littere continebant, idera ad petitionem 
dilecte in Christo filie Agnetis virginis, sororis sue, de assensu cliarissimi 
in Christo filii nostri AV. illustris reo;is Boemie, fratris sui, villam, que 
dicitur Rakscice, in suo marchionatu sitam, cum pratis, pascuis, siluis, a^rls, 
aquis, et omnibus pertinentiis suis hospitali sancti Francisci Vestro, quod 
ad Romanam ecclesiam nullo mediante pertinet, liberalitate pia et libera 
contulit pietate, prout in predictis literis expressius et plenius continetur. 
Quare fuit ex parte vestra nobis humiliter supplicatum, ut donationera hulus- 
modi apostolico dlo^narerour muniraine roT)orare. Nos igitur vestris sup- 
plicationibus benignura irapertientes assensura donationem eamdera, sicut 
pie, ac prouide facta est, auctoritate apostolica confiruiamus, et presentis 
scripti patrocinio comrauniraus; tenorem litterarum ipsarum presentibus de 
verbo ad verbum inseri facientes, qui talis est: In nomine sancte trinitatis 
ei indiuidue uniiatis. Amen. Kgo Premizl, dei gratia marchio illorauie . . . 
a. 1234. Qide n. CCLVII.) Nulli er^o oranino horainura liceat hanc 
pa^inam nostre confirraationis infrino;ere, vel ei ausu temerario contraire. 
»Si quis autem hoc attentare presura|>serlt, indi^nationera omnipotentis dei, 



308 

et beatorum Petri et Pauli apostolorura eius se nouerit incursuruia. Datum 
Perusli, V. Kaiendas Junii; pontificatus nostri ainio nono. 

Ex eisdem fontibus, sicuti n. CCLXIII. 

CCLXM. 

Premysl, marchio Moraviae, monasterio Tisnowicensi villatn Lomnice 
confert. Dt. apud Brunam, VIII. Idus Junii, 1835. 

In nomine sancte trinitatis et individue unitatis. Amen. Egfo Premizl 
dei gratia 3Iarchio 3Iorauie abbatisse et sororibus Cisterciensium ordinis 
in Tusnovice constitutis et earum successitricibus inperpetuum. Consueuit 
maiorum nostrorum prudens antiquitas litteris mandare ea, que uoluit me- 
morie firmitatem obtinere, ne labili obliuione absorberentur, qvod uoluit 
stabiliter durare. Hinc e.st, quod uolumus constare tam presentibus, quam 
futuris, nos quandam villam Lomnice nomine cum omnibus appendiciis suis, 
pratis, siluis, aquis, piscationibus, venationibus et omnibus aliis, quocunque 
modo nominentur, claustro in tusnovice contulisse, omni excepta condicione 
et tali modo, ut illa villa omni gaudeat libertate, que in ipsius ecclesie 
priuilegiis continetur, ab illustris fratris nostri Wencezlay Re«;is Boemie 
benio-nitate et nostra liberalitate concessis et venerabilis patris nostri 
Ruberti Olomucensis episcopi auctoritate confirmatis. lllustris autem mater 
nostra, sicut domina pia et benigna, considerans in aliquibns rebns defe- 
ctum nostrum, dedit nobis centum marcas ar^enti ne ipsa videretur nobis 
esse grauis et onerosa et ne possimus ei imputare, quod nostri marchio- 
natus minueret inpendia; sed vtrfque hoc accideret, qvod utriusque com- 
modis accederet. In huius autem rei euidenciam et perpetuam firraitatem 
cum subscriptione testium si«;illi nostri muniraine iussiraus insigniri, quorum 
subsecuntur Nomina in hac carta expressa. Nos uero Wencezlaus dei 
gratia quartus rex Boemie per presens scriptum tam presentibus, quam 
futuris ad noticiam cupimus perucnire, quod nos donationem fratris nostri 
Premizl illustris marchionis Morauie, eius peticione interueniente, villam 
Lomnice cum suis attinenciis, quam contulit claustro in Tusnovice, secun- 
dum quod superius expressum est perpetualiter possidendam, regia nostra 



303 

auctorltate confirmauinius. Ne autem in posterum super ipsa donatione et 
confirmatione aliquid contrarietatis possit oboriri, vel calumpniose quid fieri, 
ad euidentiam perpetue firmitatis sig-illi nostri irapressione hanc paginam 
fecimus roborari. Nos autem cum inclito fratre nostro marchione Morauie 
ro^auimus venerabllem patrem nostrum Rubertum nomine Olomucensem 
episcopum, quatenus ea, que nostra liberalitate claustro in Tusnowiz libe- 
raliter contulimus et confiniiauimus, sua auctoritate confirmaret, et oranes 
uiolatores huius donationis excommunicaret, et eos, secundum quod iustum 
est, a sacramentis ecclesie arceret, nisi ad satisfactionem et debitam pe- 
nitentiam redirent. Testes autera huius rei sunt hii: Vitco iunior. Uitco 
filius Heinrici.Zavvisse subcamerarius. Gallus filius Marquardi. Zobezlaus 
filius Odolen. Zezema filius Milote. Daliborius ivuenis subcaraerarius. Pribi- 
zlaus filius Zobehurd. Gothborjus filius Chotheborii. Sdezlaus de Ilulraez. 
Zlavviborius. Iladozlaus. Protivva filius Protive. Reinardus. Lutherius. Gebe- 
hardus. fratres. Ex Moravis : Ratiborius de Doblin. Voco filius Boruth. 
Voiteh filius Stephani. Milisc cum Zlavviborio fratre suo. Voco subcame- 
rarius. Lupoldus filius Wolframmi. Zemizlaus. Zuatozlaus. et alii quam 
plures Boemi et Moraui. Acta autem sunt hec anno dominice incarnationis 
Millesimo CCXXXV^ Indictione VIII. Datum aput brunnam per manum 
notarii \Vilhelmi VIII. Idus Junii. 

E.v originali in archivo c. r. aulico Vindobonae cum tribus sigillis adpen- 
dentibus. — Excusum Incorrectius apud Sommersberg I. 933. 

CCLXVII. 

Gregorms papa IX. monasterivm in Tisnowice in profecfionem snscipif, 
omnesque ejus libertates et possessiones conflrmat. Dt. Perusii, VI. Kal. 

Septembris, 1235. 

Ijrregorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis in Christo filia- 
bus . . Abbatisse Monasterii de porfa celi. eiusque sororibus tam presen- 
tibus quam futuris regularem uitam professis in perpetuum. ReIig;iosam 
oitam elig-entibus. apostolicum conuenit adesse presidium. ne forte cuius- 
libet temeritatis incursus. aut eas a proposito reuocet. aut robur quod absit 



304 

sacre religionis infringat. Ea propter dilecte in Christo filie uestris iustis 
postulationibus clementer annuiiuus et Monasterium sancte Dei g-enitricis 
et uirginis 3IARIE de Porta celi Olomucensis diocesis. in quo diuino 
estis obsequio mancipate sub beati Petri et nostra protectione suscipimus 
et presentis scripti priuileoMo communimus. In primis si(]uidem statuentes 
ut ordo Monasticus qui secundum Deum et beati Benedicti regulam atque 
institutionem Cisterciensium fratrum a uobis post concilium generale sus- 
ceptam in eodem monasterio institutus esse dinoscitur perpetuis ibidem 
temporibus inuiolabiliter obseruetur. Preterea quascumque possessiones 
quecumque bona idem Monasterium impresentiarum iuste ac canonice pos- 
sidet aut in futurum concessione pontificum. laro^itione Re^um uel Prin- 
cipum. oblatione fidelium seu aliis iustis modis prestante domino poterit adi- 
pisci. firma uobis et eis que uobis successerint et illibata permaneant. 
In quibus hec propriis duximus exprimenda uocabulis. Locnm ipsum in 
quo prefafum Monafiterium situm est cum omnibus pertinenfiis suis. Pos~ 
sessiones de Giglaua cuni feloneo. Bomelici. IJicenow. Boriscew. de Pe- 
sfew. mediefafem cum omnibus ruribus et perfinenfiis suis. Ifetn posses- 
siones et ferras de Pobikozli kohhoue. Smirchowe. Vblaxka. Legofa. Birdini. 
cum omnibus iuribus ef perfinenfiis suis scilicet Branchaowess. Cihhowe. 
Jasfrabe. Ozfhechowichi. Vgrinowichi. Persseka. Dultkowa. Humalego. 
Wignanow. cum omnilms iuribus et perfinenfiis suis. Weimizliz cum per- 
finentiis suis. Lukow. Scahiswe. Cappaniz. Chneniz. Thuscheiww. ferras 
et possessiones. cum omnibus iuribus ef pertinentiis suis. Lomniz- ef Selezna 
cum omnibus perfinenfiis suis. Cum pratis. uineis. terris. nemoribus. usua- 
giis et pascuis. in bosco et plano. in aquis et molendinis. in uiis et semitis. 
cum omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane noualium uestrorum 
que propriis manibus aut sumptibus colitis de quibus aliquis hactenus non 
percepit. siue de ortis. uirgultis et piscationibus uestris uel de nutrimentis 
animalium uestrorum. nullus a uobis decimas exig^ere uel extorquere pre- 
sumat. Liceat quoque uobis personas liberas et absolutas e seculo fug*ientes 
ad conuersionera recipere ac eas absque contradictione aliqua retinere. 
Prohibemus insuper ut nulli sororum uestrarum post factara hi ]>Ionasterio 
uestro professionem fas sit sine abbatisse sue licentia. de eodera loco 
discedere. Discedentem uero absque comunium litterarum uestrarura cautione 



305 

nullus audeat letinere. IlUul districtlus inhibentes ne terras seu quodlibet 
beneficium ecclesie uestre collatuni. liceat alicui personaliter dari siue alio 
modo alienari absque consensu totlus capituli uel maioris aut sanloris partis 
ipsius. Sique uero donationes aut alienationes aliter quam dictum est lacte 
fuerint. eas irritas esse censemus. Insupcr auctorltate apostolica inbibemus 
ne ullus Episcopus uel quelibet alia persona. ad sinodos uel conuentus 
forenses uos ire uel iudicio seculari de uestra pro|)ria substantia uel pos- 
sessionibus uestris subiacere compellat. Nec ad domos uestras causa 
ordines celebrandi. causas tractandi uel alicpios conuentus publicos con- 
uocandi uenire presumat nec reo-ularem electionem Abbatisso uestre im- 
pediat aut de instituenda uel remoueiida ea que pro tempore fuerit. contra 
«tatuta Cisterciensis ordinis ser aliquatenus intromittat. Pro consecrationibus 
uero altarium uel ecclesiarum siue pro oleo sancto uel quolibet ecclesiastico 
sacramento. nullus a uobis sub obtentu consuetiulinis uel alio modo quic- 
quam audeat extorquere. sed omnia gratis uobis Episcopus diocesanus 
iinpendat. Alioquin liceat uobis quenicunque malueritis catholicum adire 
antistitem gratiam et communionem apostolice sedis habentem qui nostra 
fretus auctoritate uobis quod postulatur impendat. Quod si sedes diocesani 
Episcopi forte uacauerit. interim orania ecclesiastica sacramenta a uicinis 
Episcopis accipere libere et absque contradictiono possitis. Sic tamen ut 
ex hoc in posteruin proprio Episcopo nullum preiudicium g-eneretur. Quia 
uero proprii Episcopi copiam non habetis si quem Episcopum Romane sedis 
ut diximus gratiam et communionera habentera et de quo plenam notitiam 
habeatis j)er uos transire contigerit. ab eo benedictiones uasorum et uestium 
ac monialinm consecrationes altariura. auctoritate apostolice sedis recipere 
ualeatis. Porro si Episcopi uel alii ecclesiarum Rectores in Monasterium 
uestrum uel personas inibi constitutas suspensionis. excommunicationis uel 
interdicti sententias promulg-auerint. siue etiam iii Mercenarios uestros pro 
eo quod decimas sicut dictura est non persoluitis siue aliqua occasione 
eorura (que) ab apostolica benignitate uobis indulta sunt. seu bonefactores 
uestros pro eo quod aliqua uobis beneficia uel obsequia ex caritate pre- 
stiterint uel ad laborandura adiuuerint in illis diebus in quibus uos laboratis 
et alii feriantur eandem sententiam protulerint. ipsam tamqyam contra sedis 
apostolice indulta prolatam. decernimus irritandam. " Nec littere ille firmi- 

39 



30B 

tatem habeaiit qiias tacito nomiiie Cistercieiisis ordinis et contra indnlta 
apostolicorum priuileoiorum constiterit impetrari. Preterea cum commune 
terre interdictum fuerit. liceat uobis nicliilominus in uestro l^Ionasterio. 
exclusis excommunicatis et interdictis. diuina officia celebrare. Paci quo- 
que et tranquillitati uestre paterna in posterum sollicitudine prouidere 
uolentes auctoritate apostolica prohibemus. ut infra clausuras locorum seu 
g-rangiarum uestrarum. nullus rapinam seu furtum facere. ig^nem apponere. 
sang-uinem fundere. hominem temere capere uel hiterHcere seu uiolentiam 
audeat exercere. Preterea omnes libertates et immunitates a predecesso- 
ribus nostris Romanis Pontilicibus ordini uestro concessas. nec non liber- 
tates et exemptiones secularium exactionum a Reg-ibus et Principibus uel 
aliis fidelibus rationabiliter nobis indultas. auctoritate apostolica confirmamus 
et presentis scripti priuilegMo communimus. Decernimus ergo ut nulli om- 
nino hominum liceat prefatum Monasterium temere perturbare. aut eius 
])ossessiones auferre uel ablatas retinere. minuere seu quibuslibet uexatio- 
nibus fatigare. sed omnia integra conseruentur earum pro quarum guber- 
natione ac substentatione concessa sunt. usibus omnimodis profutura. salua 
sedis apostolice auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secula- 
risue persona hanc nostre constitutionis paginam sciens contra eam temere 
uenire temptauerit. secundo tertioue commonita nisi reatum suum congrua 
satisfactione correxerit. potestatis honorisque sui careat dignitate reamque 
«e diuino iudicio existere. de perpetrata iniquitate cognoscat. et a sacra- 
tissimo corpore et sanguine Dei et doraini redemptoris nostri Jesu Christi 
aliena fiat atque in extremo examine districte subiaceat ultioni. Cunctis 
autem eidem loco sua iura seruantibus. sit pax domini nostri Jesu Christi 
quatinus et hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem 
premia eterne pacis inueniant. Amen. atque Amen. Ego Gregorius catho- 
lice ecclesie episcopus. Ego Thomas tituli sancte Sabine presbyter Car- 
dinalis. Ego Johannes Sabinen. episcopus. Ego Egidius sanctorum Cosme 
et Damiani diaconus Cardiiialis. Ego Guifredus ti(uli sancti Marci pres- 
byter Cardinalis. Ego Jacobus Tusculanus episcopus. Ego Petrus sancti 
Ceorg'li ad uelum aureum diaconus Cardinalis. Ego Sinibaldus titull sancti 
Laurentii in Lucina presbyter Cardinalis. Ego Rainaldus Ostiensis et Aelle- 
trensis episcopus. Datum Perusii por maiunu magistri Cuillelmi sancte 



307 

Koniane ecclesle Aicecancollaiii. VI. Kalendas Septembris indictione VII. 
incarnationis doniinice anno M. CC. XXXV^ Pontificatus uero domini 
Greo;orii pape Villl. ainio nono. 

E.v orijfiiiali iii .irchivo cjusdem inonasterii. 

CCLXVIII. 

Premysl, marchio Moraviue, ad peUlionem Margarethae conjugis eximif 

octo curias adjacentes el pertinentes ad monasterium s. Petri Olomucii 

ab jomni exactione. Dl. Olomuciiy 1235. 

-J-. In nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Ego Premizl Dei 
^racia marcliio morauie. Uniuersis presentem pao^inam inspecturis. jsalutem 
in eo qui est salus omnium. Ne gestarum rerum memoria. processu tem- 
poris euanescat. et pereat. prouidentia discretorum solet eam per litteras 
eternare. sciant ergo presentes et innotescat posteris. (piod eg^o P. con- 
siderans deuocionem et bonam conuersacionem sanctimonialium in claustro 
fyeati Petri in olomuch. octo curias sub predicto claustro quas possederunt. 
de consensu meorura ad peticionera nostre coniugis. M. dei gracia mar- 
chionisse morauie. pro remedio animarum nostrarum predecessorum. et pro 
nostra sahite ab omni iure et exactione que prius ad castrum persoluebant 
absoluimus. Ita tamen quod predicto claustro oinne ius persoluant. Vt 
autem nostra conlirmacio lirmfor sit. presentem pag-inam |)refatis dominabus 
contulimus. nostri sigilli munimine loboratam. Huic conlirmacioni cum fieret 
alfuerunt laudabiles uiri. Wocco purcrabius olonmcensis. Zlawata. Zemi- 
zlaus camerarius. Preboeius iudex. Onso. Werhozlaus et omnes canonici 
olomucensis ecclesie. datum j^er manus Hilarii notarii nostrl et Helye proto- 
notarii marchionisse in Olomuc. 

Ex originali in archivo capituli Olomucensis. — Sigilla valde attrita, in 
quorum primo mulicbris figura cernitur cum circumscriptione: .... DEI 
GRACIA MARCHIOMSSE ... 



39- 



_ 308^ 

, CCLXIX. 

, . . . ^ ■ ■ 

Robertus, episcopifs OlonMcemis, appropriat monasterio Oslowanensi decimas 
ex omnibus suis possessiombus. * Dt. Crenisirii, 1235. 

lii nomine sancte Irinltatis, et indiiildiie unitatis. Ego Rubertiis dei 
gracia Olonuicensis episcopus-dilectis in Ciiristo filiabus abbatisse et toti 
sanctimonialiuui coiuientui vallis sancte 31arie in Ozla Cisterciensis ordinis 
Olomucensis diocesis in perpetuum. iuter opera karitatis precipue constat 
alTectuosius religiosis persouis misericorditer subuenire. ut deo militautibus 
victus et vestitus prouideatur. et locus inter iustorum a^mina preparetur 
eternus. Cum igitur ex ofTicii nostri debito benefacere sing-ulis teneamur 
illis specialius debemus ac volumus prouidere. qui relig-ionis approbate 
vitam et habitum sunt professi et pro statu tocius ecclesie die noctuque 
domino deo sup|ilicando deuocius famulantur. Quo circa nos conuentum 
et domum in Oz!a tanquam filiam specialem sincere dileccionis uluis am- 
plexantes et dofec(um ac necessitatem ipsius domus diligentius attendentes. 
et karitative supj)lere cupientes pro})ter divine pietatis remuueracionem. et 
ip§arum sanctimonialium oracionum instanciam. nec non et peticionem ac 
specialem dileccionem nobilis matrone nomiue Ileihvig-is. que fundatrix 
eiusdem doiiuis dinoscitur. decimas integrales omnium villarum et eccie- 
sianun in agris. vineis. animalibus sive quibuslibet usuum fructibus quo- 
cunque censeantur vocabulo. quas ipsum monasterium ad presens possidet. 
et in posterUm per largicionem principum seu baronum. vel per emptionis 
modum aut commutacionis sive sub cuiuslibet occasionls pretextu testa- 
mentis quoque decedencium in quibuslibet provinciis nostre diocesis per- 
petualiter possessurum erit. ad usus et sustentacionem ampliorem inibi deo 
servieucium libere et absolute sepe dicte domui in perpetuum mlsericorditer 
ac liberalitcr duximus coucedendas. hoc tameu omnimodo providentes, ut 
omnibus capellanis quibus ecclesias suas conferre voluerint. prebenda 
sufficiens deputetur. et hoc ideo fecimus. quia quanto est fragilior et te- 
nerior sexus muliebris divlnis mancipatus ojficiis. tanto amplioribus debet 
vallari beneficiis ct tueri pre^idiis. Ut ig-itur hec nostra donacio fiima sit 
et stabilis. nec per aliquem successorum nostrorum valeat in posterum ali- 
quatenus revocari. nos ipsam donacionem et donacionis memoriam presenti 



309 

pag-ina et sigilll nostri munimine roboramus. Huius rei testes sunt: Do- 
minus Harimannus abbas Wellegradensis. Walcuno. Alexander monachi 
Wellegradenses. Dominus Esau custos. Mag-ister Gregorius. canonici Olo- 
mucenses. Chunradus notarius Brriuensis» frater Llricus de Ozla. Johannes 
plebanus de Zlapanicz. et alii quam plnres. Datum in Crimsir anno ab 
incarnacione domini millesimo ducentesimo' XXX. quinto. 

E Monastico Ms. in archivo Bayhradensi. 



CCLXX. 

Wenceshms, rex Bocmiae, possessiones domus in Erdherg frafrum sanctt 
Joannis Hierosolymitani, necnon eam ipsam domui in MeUberg OJtavren- 
bergj obtinendam con/irmat. Dt. apud Znoym, XII. Kalendas Januarii, 

1233. 

J^os Wenceslaus Dei gratia qvartus rex Boemie domui sancti Joannis 
in Movremberch, et omnibus ibidem deg^entibus in perpetuura. Reo;aliS 
prudentie commodo confert et honori antiqvorum facta favorabilia approbare, 
ac reo;io patrocinio confirmare. Ad resecandum i«;itur totius hesitationis 
scrupulum ad notitiam tam presentium qvam futurorum perducimus, qvod 
nos fratribus in 31ovremberch sancti Joannis libertatem contractam a patruo 
nostro AYIadi-slao clare memorie marchione I^Ioravie in omnibus bonis per 
terrara Moravie professis spectantibus ad domum Erpurg, et ipsam cum 
suis attinentiis, pertinente ad domum in Movremberck perpetualiter obti- 
nendam conlirmamus. Ne autem hoc statutum in irritum convertatur, pro- 
cessu teraporis, nec calumnia super ipsa libertate imposterum qveat suboriri, 
presens scrlptum sigilli nostri charactere iussimus insi^niri. Acta autem 
sunt hec anno dominice incarnationis MCCXXXV. Indictione VIll. Datum 
per manum notarii Wilhehni apud Znoym. XII. Kalendas Januarii. 

E copia simplici. — Origiaaie ia arch. Melitensium Pragae asservalur. 



310 



CCLXXI. 



WenceslauSy rex Boemlae, monasteiio Welehradensi pro damno illalo in 

bello cum fratre suo Piemysl, marchione Morariae, a haronihus suis et 

ad quingentas marcas aestimato rillam Wolkoicice in prorincia Znoymensi 

delegat. Dt. XV. Kalendas Fehruarii, 1236. 

Wenceslaus dei gratia qiiartns rex Boemorum. (Praecedentia desunt 
us(jue) . . . marcescat. Habito autera barouum iiostrorum prouido discre- 
toque consilio ob prosperitatem tocius terre et pacem simulque salutem in 
abolicione peccatorum animarum quietam mansionem horum, qui nos cum 
sio;no tidel precesserunt et vsque in diera treniendi iudicii carnis onere 
abiecto subsecuntur, deleg;auimus super altare beate virginis' Marie in 
loco prenotato Welegrad fratribus ibidem degentibus et ipsorum succes- 
soribus inperpetuoque successuris ad seruiendum deo viuenti villam, que 
dicitur Wolkwicz in diocesi Olomucensi, prouincia Znoemensi sitam iuxta 
predicti cenobii villam, que dicitur Vriskau, que ville vno tantum limite, 
sciiicet sulco aratri diuiduntur, regia potestate, manu potestatiua Cister- 
ciensis ordinis libertate nuUo contradicente, apostolica benediccione prote- 
g^ente, cum omnibus appendiciis, suis curiis, domibus, pratis, agris cultis, 
incultis, fructetis, noualibus, aquis, pascuis, uiis, inuiis, limitibus in emolu- 
mentum sustentacionemque vite presentis in perpetuo reo;ia tuicione munitam 
et sine omni infestacione spiritualis secularisue persone possessuram. Fe- 
cimus autem hanc largam donacionem ad predicti cenobii patris venerabilis 
Hartmanni abbatis peticionem, quia desiderium, quod ad religionis propositum 
et salutem pertinere animarum raonstratur, auctore deo sine aliqua est 
dilacione coraplendum, qui vna cum fratribus sibi comuiissis ibidera deo 
famulantibus dampnum ecclesie sue, quod a haronibus et comilitonihus nostris 
in quodam bello ad quingentas libras illatum estimauerunt. Sed cura dicat 
scriptura: qualia seminauerit homo, hec et nietet, ne talionera inpuniti raali 
meteremus, et ut dictum est, pro refrig:erio animarum fundatorura preceden- 
cium, quam et post sequencium et salute viuencium, villara prescriptara 
inuiolabiliter retinendam, nec ullo raodo retractandam, quia sane terrenum 
seminatur, cum colestium messio exspectatur, in AVelegrad tradidimus dei 
genitrici ea iuris dicione, sicut regiam condecet dignitatem, ea tranquillitate 



3H 

simul et libertate, qiiam in nostra fuit potestate; lianc ig-itur delegacionem 
reg-iam liberamque donacionem omnium priuileg-iorum Cisterciensium iure 
regia potestate sanccimus et sanccitam confirmamus, decretorum nostrorum 
iura edicentes, ut nullus successorum nostrorum seu baronum siue militum 
vel iudicum seu eciam omnium bominum nostri reo;ni subditoriim, spiritua- 
lium seculariumue personarum inposterum antiqui liostis sugfg^estione pre- 
dictos fratres in Welegrad super villa A\ olkwicz dicta, seu et limitibus 
suis audeat indebite infestare. Statuimus eciani et districte inhibemus sine 
preiudicio monasterii pretaxati, ut si qua ecclesiastica secularisue persona 
quod absit contumaciter donaria nostra infring;ere presumpserit, XXX libras 
auri purioris camere nostre persoluet et in successorum nostrorum lisco 
nichilominus omni occasione semota de eisdem tenebitur oblig^ata, 'sciens 
se in hoc reo;iam oflendisse maiestatem, super qua cum rebus, quam honore 
et corpore omnisque ipsius successiua priuabitur posteritas, nec aliquo 
medio regie reconciliabitur dignitati, nisi prius pro iniuria illata et edicto 
nostro inuiolabiliter obseruando et beate Marie, que naufrao;antibus de 
huius mundi salo luctuoso enatantibus portum salutis parat, liatribusque 
in Welegrad ei eiusque (ilio primogenito omnipotontis vnio;enito famulantibus 
secundum omnium satisfaciat voluntatem; preterea su|)erni regis archana 
cordium rimantis graciam se demeruisse et apostolicam excommunicacionem, 
anathema sacerdotum, bannum episcoporum ecclesieque eliminacionem et 
tocius ordinis Cisterciensis lacrimas in conspectu iusti iudicis super iniuriis 
indebite exactis contra se fusas recognoscat. Prcdicimus eciam omnis 
iniurie exaccionem, statuentes, nt nullus inibi subditorum nostrorum familia- 
rium seu baronum hac illacque vag^ancium sine permissione patris spiri- 
tualis, ab ipsoque in olTiciatis a predicte ville ruricolis audeat expostulare 
vel quidquam polestatiue exagfgferare, quia potentis peticio non minus 
raptore iniquo equipparatur. A t autem hec omnia inconuulsa et incon- 
taminata et ii>concussa iu|>:iter perseuerent, sicut reo;uDi dccet edicta, pre- 
sentem pag^inam memorie omnium retinendam In honore reo;is eterni eiusque 
pie g;enitricis Marie ad sepedictorura fratrum profectum, sig-illi nostri in- 
pressione et appensione testibus subscriptis priuileo-iorum decretis corro- 
boramus. Huius rei testes sunt: Dominus Wipertus prepositus de^ sancto 
Ypolito. Ottb capellanus et canonicus Bolezlaw iensis. Thimo capellanus et 



312 

caiionicus Wissegradensis. Johannes capellaniis et canonicus Lutouiiiicensis. 
Coraes Lutoldus de Hardek. Comes Arnoldus de Huswalde. Barones Boe- 
morura: Zdezlaus summus camerarius. Bohuslaus lilius Zlavconis. Witigo 
senior et Witigo iunior fratres. Witig-o cum fratre suo Zezema filii Hen- 
rici de Novva domo. Zwoyssa filius Bohuzlai. Zdezlaus de Hilmez. Zlauibor. 
Radozlaus. Pulecz. Barones Morauie de Znoem: Hruto bura;rauius. Wirsso 
camerarius. 3lilitsk. Idic fratres. Wolik. Wilhelnuis de Lupoldus fratres. 
Zerrcho et Zdaztolo fratres de Budisin. Bernardus. Lutherus. Heitwicus 
fratres. Acta sunt hec in Welegradensi monasterio publice coram baro- 
nibus Boemie et 31orauie, venerabili abbate Hartmanno eiusdem cenobii 
patre omni precum instancia deposcente et alii quam plures tara clerici, 
quam laici. Datum per manus dilecfi notarii nostri et capeTlani Wilhelnii, 
anno incarnacionis domini MCCXXXVI. XY. Kalendas Februarii. Epacla 
XI. Indiccione X. Anno Regni nostri IX. Regnante domino nostro Jesu 
Christo. Araen. 

E codlce Welehradensi Ms. fol. 14. 



CCLXXIL 

Friderici II. imperaioris confoederatio cum rege Boemiae, duce Barariae, 

marchione Brandenburgensi et episcopis Bamberffensi et Pataviensi udversus 

Fridericum, ducem Austriae. Dt. Augustae, 17. Junii, 1236. 

Fridericus dei gratia Romanorura imperator seraper auij^ustus, Jero- 
solirae et Sicilie rex. Per presens scriptura notum facimus unluersis quod 
nos dilectis principibus nostris subscriptis, uidelicet illustri W. Regi Bohemie 
dilecto affini nostro, E. Babenbergensi, R. patauiensi episcoj)is, 0. duci 
Bauarie, Comiti palatino Reni et 0. 3Iarchioni Brandenburgensi firmiter 
proraisimus, quod cum Friderico duce Austrie et Styrie contra nos hono- 
rem et dignitatem nostram et imperii grauia nirais et illicita moliente, nuDas 
treogas pacera uel concordiara facieraus contra ipsorura uoluntatera et con- 
sensura et quod eis contra ipsum et omnes suos fautores, efficaciter assi- 
stemus, et siquid grauaminis dictis nostris principlbus a quacunque persona 
uel quocunque casu accideret pro hoc facto nos cos iuuabimus, sicut nostram 



313 

coiicedit maiestatem. Ad cuius rei memoriam presens scriptum fieri et 
sigillo maiestatis nostre iussimus communiri. Datum apud Augustam XVII. 
Junii. Villl. Indictione. 

Wiener Jahrbiicher XL. 137. ) 



CCLXXIII. 

Wenceslaus, rex Boemorum, confirmat monasterio Oslowanensi donatum a 

fratre suo Premysl, marchione Morariae, jus patronatus ecclesiarum in 

Nova ecclesia et in Mohelno. Datum apud Camik, pridie KalendaS " 

Junii, 1336. ^ 

In nomine Sancte et indiuidue trinitaUs amen. Nos WencezlauS dei 
gracia Quartus Boliemorum Rex vniuersis tara presentibus quam futuris 
hos apices inspecturis in salutis auctore salutem. Actiones que ratione 
pietatis con«;rue ac iuste fiunt ex deuotione pro Christo ut stabiies ac 
firme permaneant necessarium et decens est ut scripti meraoria ad repres- 
sionem totius calumpnie confirraentur. Hinc est quod significandura duxiraus 
vniuersis quod nos largfam donationcm Premizel fratris nostri illustris IVIar- 
chionis Morauie super Jure patronatus ecclesiarum uidelicet noue ecclesie 
site in terminis oppavie. et de 3IohiIn ecclesie circa ipsum claustrura Oslavva 
site dicto cenobio in Oslavva et deo ibidem famulantibus jure perhenni 
confirmamus. ut exinde earum inopie aliquantulum prouideatur. Ad cuius 
rei evidenciam et j^erpetuara stabilitatera ne inposterum super predicta 
donatione et confirraatione a mali^nis malignorum horainura sug-gestionibus 
aliqua possit calumpnia suboriri presens scriptum sigilli nostri caractere 
iussiraus insi^niri. Acta sunt hec anno dorainice incarnationis. Millesimo. 
Ducenteslmo. Tricesirao Sexto. Datura apud Camik per manura Notarii 
Wilhelrai pridie Kalendas Julii. 

Ex originali ejusdem monasterii. 



40 



314 



ccLxxn. 



■Preinyfil, marc/iio Moriwiae, monasterio Oslowanensi villam quamdam ab 
Hcrmanno de Rudikow emtam confirmat. Acta in Bruna, 1236. 

In nomine patris et filii et spiiitus sancti amen. Nos Premizl Dei 
Gracia Marchio 3Iorauie. Omnibus hanc litteram inspecturis inperpetuum. 
Cura g-enus humanum ab ortu natiuitatis sue vsque ad mortis occasura 
more fluentis aque ad conpetentera terrainum ex canus liquore cottidianis 
defectibus delluat et declinet. serenitati nostre,visum fuit et ivrls ordo id 
requirit indempnitatibus ecclesiarum reh'giosarura et |)eri^narura ibidera deo 
seruiencium per nostram mag"nificenciam provideri in quibi|s pro peccatorum 
nostrorum venia et aliorura fideliuin diuine hnidis org-ana modolantibus uocibus 
attolluntur. Inde est quod notum esse vohnnus presencium inspectoribus 
et auditoribus vniuersis quod Hermannus vir nobilis de Rvdwicowe pro- 
testatus est. se villam quandam . . . noraine pro XL raarcis arg-enti Ab- 
batisse et Conuentui. de Ozla cisterciensis ordinis vendidisse recedens 
ab orani ivre qvod in eisdera bonis habere videbatur. recognouit nichilo- 
miinis coram nobis de Jvre patronatus Ecclesie ville de Rvdicowe quod 
pie memorie raater sua aput easdera doininas supulta dudum ante ipsius 
defunctionera prefatis Abbatisse et Conuentui contulerat propter deum dc 
ipsius consensu et libera voluntate processisse. renuncians Jvri patronatus 
Ecclesie meraorate. Verum ne pretextu raalicie cuiusquara de facto queat 
per successores ipsorum litigiosa calumpnia suboriri titulura emptionis pro- 
testacionis recognicionis litteris nostris inscribi feciraus et sigilli nostri 
munimine recipere firmamentum. Acta sunt hec in Brvnna Anno domini 
M. CC. XXXVI. coram testibus subnotatis. Arnoldo trebecensi et Hart- 
manno Welegradensi Abbatibus. Theodorico preceptore domus tevtonice 
et fratres sui. Conradus notarius brvnnensis. Woccone camerario. Janzone. 
Hartliebo castellano znoiraensi. Stiborio burgrauio de Aychorns. Cirhone. 
Bvdizlao de Meseriz. Lvpo de Nasraariz. Stephano de Medelowe. Hilarius 
notarius noster. et alii quara plures nobiles et curialcs curie nostre. 

Dx originali ejiisdem monasterii, 



^15 

crLxxv. 

Premysly marchio Moraviae^ Ctiborio, hurggraino de Eichhorn, provenfus 
rillae Jjaian cum usu ferrifodinarum donat. Dt. in Tfsnowice, 1236. 

ln noinine domini. Anien. Ew;o Premizl dei gracia marchio Morauie 
omnibus tam presentibus quam futuris in perpetuum. Quoniam coo^ente 
morte reg^na mutantur et posteritates, iura etiam et soliicitudines in diuersas 
transformantur persouas, ne de antecessorum facto apud posteros dubitetur, 
necesse est, «t ipsis posteris tidem faciant scriptorum fidelium auctoritates. 
Quocirca scripto i»re»enti omnibus innotescere cupimus, (piod inspectis inde- 
fessis et fidelibus seruiciis dilecti nostri nobilis Stiborii purclirauii nostri 
de Aychorns, quibus se nobis incessanter fidelem «^ratumque exhibuit, de 
innato benignitatis nostre et g;ratitudinis stinuilo, ipsi eiusque successoribus, 
videlicet purclirauiis nostris de ibidem, omnes prouentus et vtilitates ville 
Lazane, que ad castrum nostrum Aychorns spectare dinoscitur, cum integro 
et pleno usu et questu ferrifodinarum ibidem contulimus inperpetuum in 
vsus suos secundum suum velle et posse conuertendos. Et ut hec nostre 
gratitudinis lar^itio rata et inconcussa perseueret, presentes conscribi et 
sigilli iiostri karactere coramuniri fecimus. Actum et datum in Thusnowic 
anno gracie MCCXXXVI. presente et aiwiuente inatre nostra dilectissima 
domina Constancia, illustri quondam re«^iiia Boemie. Testes suiit hii: 
Ratiborius de Deblin. Janecz filius eius. Pribizlaus de Malomeriz. Ste- 
phanus cum fratre Voyteh. Hartlibus de Luchca. Asebor de Rayec. Lupoldus 
filius Wilhalini. Tazzo filius Bznethe. Jvrik. Lubos. Petrus. et alii quam plures. 

Ex oriffinali in cancellaria dooiinii Tischnowicen.sis. 



CCLXXVL 

Conradus, abbas Neuburgensis, vineas in Widnik monasterio Welehradensi 

vendit. 1236. 

Notum sit omnibus tam presentibus quara futuris presentem pao^inam 
inspecturis, quod nos, videlicet ego chunradus prepositus et totus con- 
aentus ecclesie Niumburgensis unanimi consensu vendidimus dnas vineas 

40- 



316 

sitas in widiiik an dem ekke pro XL libris denariorum domino abbati et 
fratribus in welhetat tali conuentione, quod perceptis fructibus dictarum 
vinearum persoluant nobis iura montis, videlicet in decimis et in eo iure, 
quod dicitur percbrecht; cum quo simul persoluendi sunt quatuor denarii, 
qui dicuntur voitreht, quos ideo siraul dari concessimus, licet ab alils ho- 
minibus de vineis suis in montibus nostris habitis ter in anno persoluantur 
nobis, ne magister montium nostrorum in placitis suis, suo tempore habitis 
dictos fratres vel procuratorem eorum possit propter absentiam solicitari. 

Fischer — Schicksale von Kloster-Xeuburg; tJrkundeiibuch p. 193. 

CCLXXVII. 

Wenceslaus, rex Boemiae, heneficiarih Olomucensibus mandat, ut desistani 
a molestatione et spoliatione ecclesiae Otomucensis. 1236. 

VVenceslaus dei gratia Boemie Rex dilectis et, fidelibus suis S. burg- 
g^rauio. M- camerario. V. iudici. Z. procuratori et omnibus b«neiiciariis in 
Olomuc sue gracie plenitudinem. Cum Olomucensis ecclesia nostrorum pre- 
decessorum priuileg^iis et nostris super libertatlbus suis fortiter sit munita, 
egre ferimus et eciam indig-namur, quod vos parum defertis eidem ipsius 
homines spoliantes. Nam cum dominus Gregorius noster capellanus circa 
nos interim, cura fuimus in Moravia, hobis deseruiens manserit, ipsum in 
uilla ecclesie Vdrilice pro ex])edicione presumptuose spoliastis, in quo 
apparet violentia manifesta et contra omnem nostrura mandatum, quod eo 
tempore in Snoyma audieratis a nobis. Ouapropter in ea fide, qua nobis 
tenemini et sub optentu nostre gracie uobis precipimus et mandamus, quod 
a tali desistatis presuraptlone ablata quantocicius restituentes et ecclesiam 
suis libertatibus gaudere sinatis, in venditionibus, citacionibus et aliis quibus- 
cunque; alioquin offendemur. Cctera Bartliolomeus noster capellanus per 
quem uobis mandaraus, que uoluraus, ut horaines canonicorum Olomucensis 
ecclesie coram nobis pocius quam coram uobis iudicentur, si desunt domini, 
milites exequantur. 

E codice dliartaceo I. Oloniucensi fol 73, 



817 

CCLXXVIII. 

Premysl, marchio Moraviae, hospitali domus sancti Joannis possessioneni 
quanUam in Koberice confirmat. ' Acta in Olomuc. 1236. 

- * .Iii iiomiiie sancte trinitatis et iiurmidue unitatis. Eo;o Premizl dei 
gracia marchio Morauie accommodans aures iustis peticionibus ma^istri 
Vgonis fratris hospitalis domus s. Joliannis ba|)tiste traiismare* et particeps 
esse cupiens orationum et rraternitatis dominorum in ipsa Deo militancium 
quandam terram in viila Koberici dicta. que quondam gradicensis fuerat. 
et ex antujuis temporibus ab antecessoribus principibus 3lorauie prenomi- 
iiate collata domui. ne a castrensibus deinceps inpetatur. uel aliqui forte 
malig^no inducti spiritu attemptent eam deseruire tamquara non datam seu 
privilegiatam domui iam prefate. presenti scripto in perpetuum possidendam 
conlirmamus. et ne inquietari dcbeant in posterum. sigilli nostri appensione 
roboramus. et testium subscriptione in presentia quorura acta sunt hec 
communiraus. Huius rei testes sunt. Seraizlaus Oloraucensis caraerarius. 
Gerardus Olomucensis buro;rauius. Voko filius Boruth burgrauius de Gradech. 
Victor burg-rauius de Prerow. Bicen iudex Oloraucensis. Prebor filius Bun. 
cum filiis Bun et Jurik. Onso cura filiis Bludek et Spytata. Bochek sub- 
camerarius. Ratibor ciim filio suo Arthlebo dapifero. Marquardus marscalcus. 
Dyrzisslaus. Pribizl. Zlavvata cura fratre Wseborio. Acta sunt hec in 
Olomuc anno dominice incarnationis 3IiIlesimo CCXXXVI. Datum per 
manum Marquardi capellani. 

Ex originali in archivo Melitensium Pragae. 

CCLXXIX. 

Premysl, marchio Moraviae, monastcrio Welehradensi villam Wolkowice, 

a fratre suo Wenceslao, reye Boemiae, in recompensationem damnorum 

bello illatorum donatam, confirmat. Datum in Olomuc, Kalendis 

Januarii, 1237. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Ego Premuizil dei gracia 
Marchio Morauie. omnibus iu spiritu sancto renatis imperpetuum. Erige- 



348 

scente karitatis officio. uespera miiiidi ing-ruente. multoruin ciuondam gesta 
fortium facillant. torpore inercie tJiabefacta. solem iusticie qui estuabat 
super caput Jone scienter nescientcs. nescienter scientes. hederam desi- 
derantes. que a uerme quem preparauit dominus ascensione diluculi iri 
crastinum percussa exaruit. quia preterit figura huius mundi. et uteros 
amantlum se vacuos relinquid. nicliii secum preter peccata ferentes. unde 
sanum fore duximus. splendorem inaccessabilem qui oculta cordium omni 
compag;e fissurarum semota scrutatur. archanaque declarat conscientiarum 
super omni dono. intra archam mentis. regis scilicet eterni. qui illuminat 
omnem hominem uenientem in hunc mundum. alTectuose affectaie. ne tetrum 
chaos ig;norantie. humanis obtutibus per impenitudinem ilfabatur. Quoniam 
ut ait propheta. memoria iusti non derehnquetur a g^eneratione in genera- 
tionem. et ut liuius memorie dig^ne participemur. ad noticlam omni etati. 
tam masculini quam feminini sexus. presentis priuilegii nostri scripta eno- 
damus. ne per temporum antiquitatis euolutionem. a fluido intellectu hominum 
euanescat. qualiter dominus noster et frater uterinus. illustris Wenzezlaus 
boemorum rex quartus. reg-ali raorum uirtute strenuus. consilio prouidus. 
prospiciens inposterum. successiua (sic) salute animarum consulens. ad 
nostri precum omnimodam instantiam. consultu baronum suorum Boemorum. 
simul et nostrorum ]\Iorauorum. villam quandam que dicitur Wolkwh: in 
prouincia Znoemensi sitam. cenobio Melegradensi dotaliter libere et pote- 
statiue tradidit. sine ulla refragatione possessuram. Cum regalis nostre 
propaginis generosa propago. inuisibilia dei per ea que facta sunt intel- 
lecta conspiceret oculis hominis iiiterioris. qui non nisi spiritu sancto irra- 
diante merentur illuminari. toto annisu illuc anhelantes. fraterno karltatiuo- 
que. ingerente et mediante consilio. aurore preuenientem solis claritatem. 
intra conscientie sue secretarium. habitacula preparare pretaxabant. Com- 
placuit autem, utrobique scilicet patri nostro Otakaro regi Boemorum 
gloriosissimo et patruo nostro Watizlao Marchioni Morauie nobilissimo. 
beate et incontaminate semper dei genitrici uirgini I^larie. corbam. qnod 
est domum oratorii. in Welegrad fundare. fundameutaque illic iacientes. 
uiros ordinis Cysterciensis camino tribulationis a|)probatos collocare. qui 
licet corpore habitare uideantur in terris. eorum tamen conuersatio secundum 
I egulam beati BeneUicti semper manet per contemplationem patrie superne 



319 

in excelsis. Licet dominus noster et fiater. tnm et nos. nnius g-enitoris 
genitricisque propaoine propag;ati scilicet Wenzezlaus boeraorum rex in- 
uictus, reoiam in regno sit sortitus dignitatem. nos tamen nichilominus in 
patrui nostri successimus hereditatem. qui potiori saniorique preuentus con- 
silio. una cum auxllio. in fundatione claustri predicti tenuit patrocinatum. 
nnde nos in ipsius principatu principantes. Marchiam ]>Iorauie gubernantes. 
sollertiori cura. defensionis clippeo. omni circumspectione adhibita. ab ho- 
stiura incursione locum antefatum tenemur protegendo obumbrare. Sed 
cum nichil operi dei sit preponendum. et non nlsi per opera misericordie. 
misericordia miserentis acquiritur. que in dilectione ])roximi plurimum con- 
stat. per quam dilcctio dei ol)tinetur. dicente beato Greoorio. Nenio ad 
seipsum karitatem habere potcrit. sed dilectio tendit in alterum ut possit 
esse karitas. c;ernentes egestatis inopiam predictorum fratrum simul et 
damjmum a rege boemorum domino el fratre nostro Wenzezlao per exer- 
citiim suum. indebite in quodatn prelio. el contubernales suos. ad quingentas 
libras. per sanam taxantes estimationem ipsis illatnm. villam prenotatam 
Wolkwiz. in dampni restaurationem. fratrum consolationem peccatorum obo- 
litionem. viuorum salute. animarum perpetua quiete. gTuitorum nostrorum 
regum. loci prcdicti fundatorum omniumque subsequentium. per carnis de- 
bitum omni infestatione successorum nostrorum funditus eradicata. manu 
ualida. potestate regia. cum omnlbus appenditiis suis indebita exactione 
a subditis regni sui exclusa. omni iure priuilegiorum Cysterciensium con- 
cesso. ut in hoc. sicut et in aliis prediis ij)sorum perpclua libertate fruantur. 
ne ab aliquo super Ihnitibus. ag^ris. cultis. incultis. uiis. inuiis. aquis. pascuis. 
pratis. domibus. curtis. fructetis. noualibus quesitis. siue querendis. hactenus 
infestentur. monasterio Welegrad et beate Marie viroini. eique ibi iugitei 
famulantibus contradidit. decretorum suorum priuilegio muniens. scilicet ut 
inuasor predicte ville ecclesiastica secularisve persona lisco regio in XXX 
libris auri purioris foret obligata. et per regie maiestatis edictum. tum 
rebus quam honore imperpetuo. nisi per condignam satisfactionem. priuetur. 
Hanc igitur regiam donacionem in AVelegrad factam ad precum nostrarum 
omnimodam instanciam. et uenerabihs eiusdem cenobii abbatis Hartmanni 
annuimus beniuolentia fraterne dilectionis. ut si forte ex hiis quid nostros 
posset cedere In usus. quod pro communi geritur salute penitus nos nostrosque 



380 

excludimus successores. et iie reo^num in seipsum diuisum desolari uidea- 
tur. larga manu. sollempni donatione beate 3Iarie delegamus. scutum 
karitatis inexpuonabile. quam et materiale. contra omnem incursionem pre- 
dicte ville arripientes. manus ad defensionem fratrum in Welegrad. tum 
in hoc. quam in reliquo ipsorum predio. capulo ancipiti. adhibentes. Vo- 
lumus ut fratres in iam dicto monasterio super hanc elemosinarum largi- 
tionem. libera fruantur possessionc. priuilegiorum iura ordinis Cystercien- 
slum tenentes. quiete tranquilleque possideant. priuilegiorum nostrorum 
decretis muniti. sane ut si qua ecclesiastica. secularisve persona. sine iuris 
ratione. indebite. presumptuoseque eos inquietare conata fuerit. decretumque 
nostrum uiolare presumpserit in XXX libris auri camere nostre tenebitur 
oblig-ata. sciens nos omnem iurisditionem proscriptorum conXra ipsara que- 
stionari. nisi prius pro indebite illatis. beate dei genitrici Marie. eiusque 
famulis condigna satisfactione reconcilietur. Igitur cum huiusmodi geims 
hominum. railitari accinctum habitu. secularibus neg^otiis implicatura. raaxime 
tamen qui ^bernandis prouinciarum terris preferuntur. reg\ reoum. crea- 
tori oraniura. orationum instantia deseruire nequeant. hiis quorum deus uota 
ab alto prospicit. qui uigiliis attenuati. ieiuniis macerati. setis asperis super 
nudo castig-ati. in unitate fidei congregati. pro omni ecclesia fundere preces 
non cessant. strenuitatem ordinis Cysterciensis inuiolabiliter custodientes. 
inposterura prouidere. contra hos qui o;reo;era Christi contarainare machi- 
nantur diiudicaraus. Scientes itaque. quod luculenta inuidia non moritur. 
sed magis reuiulscit. et si quid egrura inuenerit deprehendit. eo ex omni 
parte fratres in WeIco;iad super uilla AYoIkuiz sataj^iraus salubrius pre- 
niunire. et premunitos tucius defensare. ut siquis quod absit. ecclesiastica 
secularisve persona. saluti ipsorum inuidens. ore rabido. inhianti animo. 
lingua ueneno farcita et sarcita. contra datum priuilegii nostri appellari. 
altcrcare. oblatrare. excipere. seu alleg-are contentiose presumpserit. dicendo. 
non unius teraporis esse. et super hoc cassare conatus fuerit respondemus. 
ville pretaxate deleg-ationera. tum doraini nostri et fratris reo^is boemorum 
AVenzezIai. et nostram Marchionis Morauie Primuzyl dicto. uno die. eadem 
hora. eodem momento. reg^io ol)secundantes imperio. gratuitara hanc fore 
donacionem. licet priuileoii nostri scripta. fere anni circulo post euoluto. 
cenobio in Welegrad super hiis sint administrata. Kt ut hec in cordibus 



321 

omniimi sagaci niemoria recondantur. nec per temporum decursum elabantur. 
presentium pao;inam scripti omnem iuris priuileo^lorum ditionem tradentes. 
.sigilli nostri impositione. imperpetuo. et testibus subnotatis. firmiter com- 
munimus. Huius rei testes sunt. Ratiborius de Deblin. Jtenez filius eius. 
Onso et Victor frater eius filii Blvdonis. Bludo et Zpitata. filii Onsonis. 
Wrchozlavs dapifer 3rarcbionisse. Zpitata filius Bvz. Stiborius de Lipnich. 
Borvtha et Hermannus. fratres. filii Wocconis. ^'^sebor de Raiez. Veri-s 
zlaus (sic) niarscalcus. Clerici. Radozlavs archidiaconus et canonicus OIo- 
mvncensis. Esav «rchidiaconus Preroviensis et canonicus Olomuncensis. 
Moyses archidiaconus Breschizaejisis. et canonicus Olomvncensis. David 
vicarius. et alii plures tam clerici cpiam laici. Datum in Olomvnz per 
manum dilecti notarii nostrl Helye. Anno dora. incarnacionis 3ICCXXXV^IH. 
Kalendis Januarii. Epacta XXH. Indictione XI. Reg-nante domino nostro 
Jesv Ciu-isto. Amen. 

Ex originali ('jusdcm monaslerii in rpgislr. c. r. Guberjiii. — Apographura 
in cod. Welehradensi fol. 41). 



CCLXXX. 

Wenzcslaus dei gratia rex Bohemiae . . . ob spem vite eterne et 
predecessorum nostrorum anime rcmedium donamus in subsidium terre sancte 
unum mansum apud villam Wubaw et alium mansum cum medietate vinee 
et IV subsidibus apud Hostheradic, quos domina Gysla iusto titulo pos- 
sedit omnibus diebus, quibus vi.vit, pacifice fratribus hospitalis sancte Marie 
Jerosolimitani. . . Testes: Newhlas filius Radimili. Daleborius subcamerarius. 
Borso filius Bohuslai. Jaros filius Alberthi de Zlivven. Andreas miles de 
numero tewtonicorum. Guntherus de Bybersteine. Cunradus de Sgel. Hen- 
ricus de Sachow. Wilhalmus et Lupoldus pincerne in Znoym et alii quam 
plures. Actum MCCXXXVH. X. Indictione. Datum apud Znoim per 
manum notarii Wilhalmi XIV. Kalendas Marcii. 

Ex Analectis Prof. Wolny. — Originale in archivo ordinis Teutoniconim 
Freudcnthalii adservatur. 



41 



3^ 

CCLXXXI. 

Gregorius papa JX. cum episcopo Olomucensi e.rposfuIaf, quod sfigmata 
h, Francisci non crederet. JJt. Viterbii, pridie Kal. Aprifis, 123*. 

* Cjrieg^oriiis episcopus seniiis senioi-um dei. Ad perpetuam lei nieino- 

riara. Venerabili fratri Episcopo Otomucensi, salutera et apostolicara 
benedictionem. Usque ad terminos orbis terre presumptionis tue si^na 
pretendens patentes literas exhibendas uniuersis Christi fidelibus cuidam ad 
sobrietatera spernenti sapere, ac damnabiliter dedito blaspbemiis manu 
lubrica concessistl; quas inter aliqua pietati conformia, et quedam obnoxia 
prauitati continere percepimus; quod cum solus Patris eterni Filius fuerit 
pro humana salute crucirtxus; et ipsius dumtaxat vuhiera deuotione supplici 
adorare debeat relig^io Christiana; nec beatus Franciscus, nec Sanctorura 
aliquis cura stig^matibus sit in Ecclesia Dei depingendus et quod predicanti 
contrarium tamquara iniraico fidei milla credulitas debeat adhiberi. Super 
quo non raodicura admirantes, que sit causa suasionis huiusmodi non indigne 
prouidiraus perscrutari; ut si forte bona sit quod impossibile creditur 
comraendabilis habeatur, si vero mala, quod in oblivlonem veniat, et tu 
inductus spiritu penitudinis, ad SHg^g^erendum salutare contrarium, promptus 
et facilis habearis. Etenim super his ex eo surapsisti forsitan argumentura 
quod non sit decens in subditis, ut prelate sibi pretendant insignia potestatis, 
nisi de speciali guatia cuiquara benemerito insignia huiusraodi sunt concessa, 
etsi non raulta, que possuraus, tamen breuiter quedam perspicue presidium 
rationis habentia respondemus videlicet, quod mirura si Dei sapientia, que 
de limo terre similem sibi forraans hominera sirailis illi fieri per Incarnationis 
mysterium, ut ipsum a morte redimeret, non contempsit; dilectum sibi beatum 
Franciscum suorum specie stig-natum decorauit. Que temeritas? quod 
peccaturaV si tam sing^ulare priuileg^ium ad indulgentis gloriara picture 
testimonio pateat oculis deuotorura? Nonne, ut silearaus de aliis, Princeps 
Apostolorum eximius, licet positione dissimili, quandoque pingMtur crucilixusV 
Sed dicis Intrepidus alia illud pactum reforraat ratio: quia, cura preteriri 
nequiuepit, quod de cruce Petri futurum veritas indicauit, neque im[»roprie 
suspensus in cruce dicitur, neque incong;rue tali damnatus supplicio li^u- 
ratur. Sed de Fraucisci cruce, uel stigmatibus, quod veritatis indiciumy 



323 

quod probabile argiimentum? De cruce siquidem nota seculis vita ipsius 
respondeat; quod postquam religionis assumpsit habitum, vacando virtutibus, 
continuum carnis subiit cruciatum. De stig^matibus veio plures fide dig- 
nissimi, quos miraculi tanti conscios diuine placuit reddere pietati testimo- 
nium veritati perbibeant; et ad hoc ipsum fidelis mater Ecclesia sufTragetur, 
que huiusmodi miraculo cum multis aliis debita solenniitate probato, causam 
specialem liabuit, quod eumdem Sanctum beatorum cataIog;o reuerenter 
adscripsit. Quid ad ista quasi mundo publica et tibi per consequens noii 
io;nota, nisi quod voluntatis arbitriura preferens consilio rationis nos, vei 
Deum potius o^ratis offenderis; ac utique dilectum Pratrum minorum Ordinem 
et deuotos eidem nimis improuide conturbarisV Ad cor igitur, qui os in 
celum ponere presumpsisti ut de reliquo taceatur sine mora reuertere, ad 
iram su})remi iudicis mitigandam studia suscipe j)enitentis prompta diligentia 
sit tibi forte sit possibile prouisurus ut scandalum, quod, quantum in te 
fuit, uniuersitati fidelium per predictas intulisti literas, deleatur; et dictorum 
fratrura collegia sint in Theutonie partibus in reuerentia consueta. Quod 
ut tante facilius auctore Deo prouenire valeat, quanto pium fore dinoscitur, 
ut inflictor vulnerijs, que salutis sunt etiam operetur, fraternitati tue in virtute 
obedientie precipiendo mandamus, quatenus cordi tuo pro solemni voto 
constituens, quod ali(|uid de cetero, ex quo prouocari su])erna raaiestas, 
vel Sedes Apostolica iaste conturbari valeat, non attemptes, predictum 
priuileg^ium quo celsitudinis diuine dignatio sui Confessorem nominis reddidit 
g-Ioriosum, damnabiliter infring^ere, aut impugnare caluraniis non presuraas; 
sed ut celebre in eisdem partibus ad honorem Conditoris oranium sicut et 
in aliis, habeatur, quantura in te fuerit, humili devotione procures; firmiter 
crediturus, quod idem Sanctus, cum adhuc nostre mortalitatis habitum 
baiularet, predictis stigmatibus diuinitus exstitit insi«;nitus, et licet illa visa 
pluribus, ipse tamquam contemnens laudes horainnm, vacansque contemplande 
dulcedini celestium organorum celare sepe studuerit; ea taraen mig^rans ad 
Paradisi patriam concurrentium obtutui publicault. Datura Viterbii II. idus 
Aprilis. Pontificatus nostri anno nndecirao. 

E Sbaraleae Bullario Franciscano I. 211. — Et novissime ciim fonte 
suo Regesto Gregorii IX. in Tab. Vaticanis collatum a Palacky. — 
Item excus. apud Waddlng in Annalibus ordinis Minorum. 

41* 



384 



CCLXXXII. 



Grefforius papa IX. piiorifms ordinis praedicaiorum mandat, ul frafrcm 

Buchardum, qm Opariae praedicando sligmala beali Francisci neffavil, a 

praedicalioms officio suspendanL Datum Viterbii, pridie Kalendas 

Aprilis, 1337. 

Oregoriiis episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis prioribus et 
prouincialibus ordinis fratrum predicatorum saUitem et apostolicam bene- 
dictlonem. Non minus dolentcs accepimus quam mirantes, quod quidam frater 
ordinis uestri, Bucliardus nomine, immemor, quod sermo predicantium salis 
gratie semper habere debeat condimentum, cum peruenisset (^)aviam 3Iorauie 
ciuitatem, depredicante transiens in blasphemum in communi diccre non ex- 
pauit, quod in laude beati Francisci per quosdam ex discij^ulis suis pie 
proposita, deberent haberi pro reprobis, quod in eius corpore Christi 
stin;mata non fuissent. ()\\\A ultra'(^ nec Christo, qui sanctum eundem manibus, 
pedibus ac latere huiusmodi stigmatum priuilegio de^orauit, nec nobis, qui 
ex tanto miraculo cum ceteris probato solemniter, causam specialem habui- 
mus, quod ijtsum adscripsimus catalog'© beatorum deferendo: dlcti fratris 
elatio in tantam prorupit insaniam, quod discipulos memoratos coram populo 
questuarios, et falsos predicatores appellans impudenter asseruit, quod in 
ipsos, et consimiles auctoritate nostra excommunicationis posset sententiam 
promulgare. Verum cum non solum iam dicte nequitie protulerit verba, 
sed et ipsis alia peruersa proximorum, pace suaque salute postpositis, 
cumularit: discretioni vestre per apostolica scripta in virtute obedientie 
districte precipiendo mandamus, quatenus si premissis veritas suffrao^atur, 
fratrem eumdem, apud quemcumque fuerit, suspensum a predicationis officio, 
ad nostram mittatis presentiam pro meritis recepturus. Datum Viterbii 
II. Kalendas Aprilis, pontificatus nostri anno undecimo. 

Wadding — Annales ordinis 3Iinorum ad annuin, 



3g5 

CCLXXXIII. 

Jlricus, dux Brcclaviensis, filius ducis Karinthie el nepos regis Boemorum, 

incolis provincie Breclaricnsis Ci^undenburg^ eadem jura, quae quondam 

a Conrado duce et Otakaro rege provinciae Brunensi sunt contradifa, ob- 

servanda mandat. Dt. in Biscnc, pridie Idus Jidii, 1337'. 

lii nomlne sancte et indiuidue trinitatis amen. Eg^o "lliicus dono 
dei filius ducis Karinthie ac nepos nobilissimi et incliti RegMs Boemorum 
tara modernis quam eofum successoribus suppanis militibus totique vvigo 
Brecizlaucnsis prauincie ex utraque parte Moraue constitutis inperpetuum. 
Quoniam res que multorum vtilitati tleseruiunt a mortalium memoria obli- 
uionis nubilo facillime su1)ducuntur. nisi scripti fuerint tenacitate firmate. 
eapropter ad nostri honoris amplitudincm et anime nostre perpetuam salu- 
tem ac omnium sub nostro districtu commanentium pacis et quietis inuiola- 
bilem plenitudinem. ne quis proprio libitu aut ausu temerario dolis aut 
calumpnia in parera subditum et inferiorem vtriusque sexus quasi licitus 
efferatur. talia ponimus obstacula et ei que in multis scaturire solet neofo- 
ciis obuiare cupimus inprobitati. Notum sit crgo vniuersis quod Illustris 
Boemorum rex auunculus noster de sua Regali auctoritate et potencia 
principali quando prouinciam Brecizlauensem nobis contradidit re^endam 
ac possideiidam. ad uiolencie et erroris omnimodam abolicionem prefatara 
prouinciam nostro nostrorumque nobilium rog-atu secundum Jura prouincie 
Brunensis reo*i et ordinari disposuit ac de sua Regali plenitudine nostro 
commisit arbitrio eadem Jura distendere et ampliare. ita tamen ut exinde 
presens etas proficeret et futura si nostre placeret discrecioni. Legentibus 
ergo et audientibus necnon prefatis utentibus iusiurandis ut nostra deposcit 
serenitas dubitacionis scrupulum et nubilum suspicionis remouere cupientes 
ipsa iura et uenerandorum Boemorum Regum gubernatorum pie videlicet 
raemorie ducis Conradi. necnon inclite recordacionis quondam Boemorura 
Reo'is aui nostri Ottakari. et nobilissimi auunculi nostri Boemorum re^is 
Wenceslai beupplacito et Reg*ali serenltate Brunensi prouincie contradita. 
et ipsorum auctoritate firmiter roborata de verbo ad verbum presenti pag-ine 
duximus inserenda hoc modo. Omnes hereditates quas uiri nobiles tani 
maiorcs quam minores tempore ducis Conradi sine querela iuste et pacifice 



326 

huc usque possedenint. in hona tranquilUtate pacis ammodo possideant. 
Item nullus camerarius citet aliquem nisi certo cum testimonio eorum quo- 
rum interest et nominatim quilibet eorum debet ducere castellam nuncium. 
el alium iudicis. insuper duos probos uiros de circumsedentibus uHlis. et 
si camerarius uadit ipse secundus. aut tercius sine nunciis beneficiarioium. 
si interficitur nichil de eo respondeatur. Si fuerit fur apud aliquem nobi- 
lem uel apud aliquem cuius est villa et dederit eum curie. omnia bona 
sua sint. et collum eius detur in potestatem principis. Insuper si fur ca- 
pitur in aliquo loco et suspendifur. omnia sua principis sunt preter fruges 
que adhuc in agro remanserunt. Ifem quod dicifur narok hoc non debet 
esse nisi ubi constef. sub certo testimonio sua bona amisisse nlsi acciderit 
in silua uel in aliquo loco secreto rel alicui hospiti et antequam admiffafur 
debet notificari curie. quorum interest scilicet iudici. castellano cum ceferis'. 
Quando aliquis pauper uenit dc propria re conquerendo pallium sibi nulla- 
tenus deponatur. Nullus %ok aliquem accuset nisi certo sub tesfimonio 
vicinorum de dampno constiterit. et si fuerit zok conuictus tesfimonio fori 
communis lapidetur. Quando aliquis iudicium aque debet subire nullus 
eum in aquam dimittat w««i sacerdos et eius cooperator. si deus iuuerit eum 
iudici det duos denarios et sacerdofi XIIII. Si nudauerit se et iudicium 
noluerit subire. soluat capellano VII denarios et vefule duos. Si atiquis 
nobilis vir ef non druho super se habuerit narok. puer pro ipso subeat 
iudicium, et si non fuerit adiufus sotuaf pro eo CC denarios. Quundo 
ditcifur quod dicitur zuod debet adesse casfellani nuncius. iudicis et uillici 
et camerarii. et unus uel duo de uicinatu ilto et ultra fres non ducatur 
sed in tercio remaneat. et si conuictus fuerif. CC iti cameram regis reddat 
denarios. et illi qui dicitur powod satisfaciaf. Siquis equos. equas. uel 
boues. uaccas. uel aliqua maiora subtraxeril quanfitas dampni estimetur 
sub certa fide et sacramento eorum quibus iurisdicio est commissa. et 
secundum hoc accusatores admUtantur. Ifem fures cum soeiis ef fauforibus 
eorum pari pena punianfur. Illiid eciam quod dicltur zlubiii zud habeant 
inter se libere et absolute scilicet de capra et oue et ceteris liuiusiuodi. 
preter vaccam bouem et equum ceteracjue niaiora. Si subsfrahunfur alique 
res pallium aut aliquid tale hoc curie non nofificetur. sed si bos uel iu- 
mentum subtrahitur curie notificetur. Et quando aliquis vulneratur de foro 



337 

ueniendo uel alibl notificetur curie. Item quando atiquis nohilis capitur in 
furto et suspendilur et non habet prolem hereditas ipsius regi cedat. et si 
aliquis capitur in manifesto furto uxor eius habeat terciam partem. Qui- 
cunque nobifis. uel rusticus occiderit aliquem. CC denarios soluat curie. 
et alias recedat et querat graciam. et uxor sua in pace sedeat et indempnis. 
8i quis non habuerit filios uel filium et filias habuerit ad illas deueniat 
hsreditas equaliter. et si non fucrint. hcrcditas deucniat ad proximos heredes. 
8i alicui subtrahuntur iumenta aut famuli apes furantur debet subire iudi- 
cium ferri scilicet romeres. Insuper si f/uis spoliatus fuerit per wiboy 
incuset quos vult. et de hirdozt nominet quos vult et antique consuetudincs 
conseruentur. Quisquis theloneum pertransierit a thelonario licentia non 
obtenta neque theloneo persoluto non aliter puniatur nisi ius thelonei dupli- 
cabif. et preter hoc pro pena soluet LX denarios. Si quis equum proprium 
currum aliquem trahenfem recognouerit. non plus quam IjX denarios. pro 
curru et rebus in co e.ristenfibus iudici persoluat. Item siquis equum apud 
aliquem inuenerit vulneratum. non equum vendicet sibi iudex. nisi solum- 
modo LdX denariis sif contentus. Item siquis cifatus fueril et obtinuerif 
ius stium in iudicio nequc icrez- neque pohonce. sed solummodo denarios duos 
persoluat. quod pomocne vulgariter appellafur. Ifem ad clumorem com- 
munem qui nestoite rulgariter nominatur nullus currere teneafur nisi de 
propria volunfate hoc facere voluerif. Ifem si quis super rebus propriis 
mobililms siue immobiUbus tn iudicio conuenitur. eadem bona de quibus fit 
questio neque . iudex neque domini terre villicus sibi vendicet possidenda. 
sed idem qui super eisdem bonis conuenifur eadem hona pacifice possideat. 
donec eadem questio pcr senfenfiam decidafur. Item si vestigia rei furfiue 
secus aliquam villam dcperierinf. eadem villa occasione eiusdem furfi nulla- 
tenus puniatur. Preterea nullus de illis qui custodiunt siluam. debet spoliarc 
aliquem in uia uel in foro. nisi tunc illum spoliet quando inuenit arborem 
secanfem. Ad hoc iudex nunquam iudicet in CCC denariis nisi LX. 
Insuper nunquam iudex. de.bet iudicare solus nisi presente castellano aut 
aliquibus nobilibus. et quando villicus iudicat. non debet ire ad capiendum 
consilium de iudicio sed iudicef sedens cum militibus. Ifeni quando tempus 
est ire ad iudicandum. et omnes sunt. et villicus non vult venire. iudex 
iudicet cum milifibus. ef de mane semper et nunquam hora . uespertina 



328 

/^ • 
a iudice et vilUco indicimn hahea(m\ Quando aliquis interficihir in via siue 
homo mililis. siue iudicis siue vitlici fuerit. confusio magna inde fit. solent 
apponi denarii aurum et argcnlum. ille quis accusat et dominus. dehet 
iurare super sancta sanctorum. Pro debito siquis citatus fuerit. et in primo 
fermino non astiterit iudicio. vendatur. nisi legitimum probare possit testi- 
monium. Insuper nutlus de hominibus nobilium qui uadit in atiqua uel in 
propria legacione siue nd forum. nunquam in nouo nisi in antiquo theloneo 
sotuat. Item ad iudicium nullus accedat nisi de domo secundum ius primo 
citefur. Insuper si vilUcus regis sine iudicio atiquem impignorauerif. rex 
suo iure corrigat. si villicus camerarii marcam auri soluat. si dominus. 
henefcio careat. Preferea duellum quod in vulgari dicitur kiy. non habeani 
nisi ad extraneos. In hiis omnihus excipimus priuilegia retigiosorum uirorum 
a principihus eis concessa. et iura clericorum cum dofibus ecclesiarum 
quibus reguntur secundum ius canonicum. Ne autem ad presens uel in- 
posterura error aut calumpnia siue contemptus ebuliiat in predictis. et vt 
res dicta firmitatem obtineat inperpetuum omni nouercandi occasione pro- 
pulsa presentcm paginam nostri sig^illi munimine. inuiolabiliter duximus 
corroborandara. Acta sunt hec anno gracie M. CC XXX\ II. In Bizinze 
pridie Ydus Julii. 

E copia vidimata et ciiin originali suo de novo collata. — Iteui in codice 
Welehradensi Ms. sec. XV. initiante fol, .58. — Excusuin incorrectius 
protulerunt: — Die Abliandlungen dcr bohm. gelehrten Cesellschaft, 
J. 1786. pag. 476. — Quae cursivis literis liic iuiprimuntur, plane cum 
Tabula jurium provinciae Brunensis regis Otakari anno 1S^9. 
edita concordant. 



CCLXXXIV. 

Wenceslaus, rex Boemiae, ecclesiae s. Petri Brunae permufationis tifulo 

hona sua in Bosonoh pro perfinenfiis praediorum Medlan, Brezowice afque 

atibi cedif. Dt. Brunae, et acta XIX. Kal. Septembris, 1237. 

In nomine sancte trinitatis. et indiuidue unitatls amen. AV^enceslaus) 
Dei gracia quartus Rex Uoemie Sdlzfao plebano ecclesie beafi Petri in 
Brunna. et successoribus eius inperpetuum. liabilis est bominum memoria. 



329 

===== - f-, 

sed uiult llttera. quia uiuente uluit et actio litterarum testimonio commen- 
data. Vniuersis itaque presentibus ac posteris scripti liuius inspectionem 
et copiam habituris. presentium exliibitione duximus declaraiulum. quod cum 
fideli capellano nostro Sdizlao plebano ecclesie sancti Petri in Brunna. 
permutationis contractu hinc inde sollempniter ac le^itime celebrato. totum 
quicquid in villa Bozonoch j)ossedimus. siue cultum siue incultum. cum 
omnibus appendiciis. ag^ris pratis pascuis siluis. et aliis quocumque noraine 
censeantur. assignauimus ecclesie prenominate. ac ante dicto Sdizlao. 
suisque successoribus qui pro tempore fuerint titulo permutationis prefate. 
Et quia permutationis neg"bcium sic procedit. ut uidelicet unus permutan- 
tium tribuat eo pacto. ut alter* e contrario tantundem uel amplius. si 
placuerit. det de suo. Idem capellanus noster Sdizlaus. de prediis in 
Medtan et Brezowiz ad scolas ecclesie sancti Petri pertinentibus. ac de 
prediis in JVafian et Bzowe ad uicarios et ad alios homiiies ecclesitf 
pertinentibus. cum omnibus appendiciis. agris pratis pascuis siluis et aliis 
quocumque nomine censeantur. cessit nobis. Licet autem permutatio fuerit 
inequalis. quia plus de bonis nostris in ipsam ucnit. quam predicti capellani 
nostri. totum tamen quicquid in Bozonoch habuimus. pro fidelitate ac 
seruicio ipsius. nec non pro dampnis et spoliis illatis ecclesie ab exercitu 
uostro. in eandem permutationem perduximus. Prefatus quoque capellanus 
noster ob ampliorem firmitatem permutationis pretaxate. nos in duobus 
equis honorauit. XX. marcas ualentibus. Ut autem hec rata perpetuis 
temporibus inuiolabiliter perseuerent. presentem paginam sigilli nostri muni- 
mine fecimus insig^niri. testibus subscri|)tis. quorum nomina in sequentibus 
continentur. Otto burcrauius de Donin. Arnoldus comes de Huckswag. 
Nicolaus filius bohute. Boruta filius Borute. Albertus filius Nachepluk. 
Zbrazlaus subpincerna Boemie. Ualeborius subcamerarius minor Boemie. 
Andreas de Wsechrom. 3Iilich et fratres sui Zlaiborius et Ydik. Pribizlaus 
et Volkmarus de Malomiric. Scaztolov^ de Ceblowic Bochko subcamerarius 
Morauie. Zawise de Breznik. Bohuse de tazov. Rym de selowiz. Karolus 
et fratres eius Benco et Luthzlaus de Richan. Nahrad de Orsichowe. 
Stephanus et frater eius f]mmeraminus de Medlow. Wecene de Pribram. 
Robertus de Trubzco. Andreas Dirsicrai filius Crezizlai. de Boemia. 
Conradus scriba Bernensis. magister Stephanus de Oztupowiz. Otto cano- 

42 



330 

nicus Bolezlav iensis. Siro kapellanus domini Reg-is. Heinricus plebanus 
de Cozten. Brunio ciuis Brvnnensis. Alrammus. Peregrinus. Petrus filius 
Symonis. SyiVidus et fratres eius Vlricus et Werenhardus. Albero 
Egrensis et alii quam plures. Acta sunt hec anno g-racie. M. CC. XXXVII. 
Indictione. A^IIII. XVIIII. Kalendas Septembris. Datum Brunne per manus 
Willehelmi notarii. 

Ex originali in archivo nionasterii Tischnowicensis. 



CCLXXXV. 

Gregovius papa IX. confirmat possessiones monasterii Zabrdowicensis. 
Dt. Viterbii, VIIL Kalendas Octobris, i2S7. 

Gregorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis Abbati et 
Capitulo monasterii de Zobroduwiz Premonstratensis Ordinis Olomucensis 
diocesis salutem et Apostolicam benedictionem. Justis petentium desideriis 
dignum est nos facilem prebere assensum et vota que a rationis tramite 
non discordant effectu prosequente complere. Ea propter dilecti in domino 
filii vestris iustis postulationibus grato concurrentes assensu. personas 
vestras et monasterium. in quo diuino estis obsequio mancipati. cum om- 
nibus bonis que in presentiarum rationabiliter possidet. aut in futurum 
iustis modis prestante domino poterit adipisci. sub Beati Petri et nostra 
protectione susciplmus. Specialiter autem Clobuk. Prestauilk. Diuaci. 
Bounici. Couthouici. Podole. Ziabirdouici. Ohoze. Kirtina. Kohi. Vthesenice. 
Bissou. Siretilz: Mezyletici. Cancouici. Borkouene. Caskouice. Hozteradici. 
Bohumilici. Vcamene. Vgezera. Coualouice. Drahonice et Leuice ^'illas. 
sicut eas iuste ac pacilice possidetis. vobis et per uos eidem monasterio 
authoritate Apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio commu- 
nimus. Nulli er^o omnlno hominum liceat. hanc paginam nostre prote- 
ctionis et confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si 
quis autam Iioc attcmptare presumpscrit. indio-nationem omnipotentis Dei et 
beatorum Potri ct Pauli, Apostolorum eius. se nouerit incursurum. Datum 
Viterbii VIII. Kalendas Octobris, Pontiticatus nostri Anno Vndecimo. ^ 

Ex originali in archivo cjusdcm monaslcrii. 



331 

CCLXXXVI. 

Premysl, marckio Morariae, cives Olomucenses ad defensionem civitatis 
suae provocat. Dt. in castro Wewerj, i2S7, 

Jrremizl dei gracia marchio 3Iorauie ciiiibus uniuersis fidelibus ciui- 
tatis nostre Olomucz . . De fidei uestre sinceritate inconcussam gerenteis 
fiduciam, vos oranimoda, qua uos seraper amplectimur, dilectione admonere 
ymo rogare non obmittebamus, iniuno^entes uobis gracie nostre sub obtentu, 
quatinus instante g;uerre ineuitabili, quam sumus exosi, necessitudine, studio 
et opera multiplici defensioni fidelis nostre ciuitatis et castri in Olomucz 
iam nunc preuideatls, post|)onendo quecumque alia negocia, que emersura 
sunt in uia iuris in iudicio tractandi. Promittimus uobis, ciues dilecti, uestri 
obsequii non inanem iore exliibitionem nunc et in iuturum. Cetera omnia, 
que tuicioni uestre ciuitatis et prefati castri ydonea esse poterunt et 
commoda, dilectus nobis nobilis uir Victor, filius Bludonis, accepit a nobis 
in mandatis secundum sui consilii apicem ordinanda. Datum in castro 
Ueueri. MCCXXXMI. 

E codice Ms. Ti.schnowicensi. 



CCLXXXVII. 

Premysl, marchio Moraviae, nohiles provinciae Znoymensis ad arma evocat 
castraque iuenda curaf. Dt. in Bruna, 1237. 

"remizl dei gracia Marchio 3Iorauie fideli nostro nobili uiro . . . 
burgrauio in Znoim. Fidelitatis tue constancia, quara pre ceteris in te 
experti sumus esse inconcussam, cordis nostri habitura spe induit indubi- 
tante, quod nostris raandatis solito raore te obsecjuiosum exhibebis. Man- 
damus \g\tur et exhortamur tuam fidelitatera, quatinus conuocatis in Znoi- 
mensi ciuitate cunctis inbeneficiatis et nobilibus huius prouincie, ipsis ex 
nostre uoluutatis auctoritate iniungas studiose, quod feria IIII. post pascha 
in Znoira comparere haut neg^Iig-ant armis precincti et armig-eris comitan- 
tibus propter temporis istius necessitatem. Item uolumus sub gracie nostre 
promissione, quatinus burg-rauii nostri in Vetoue, in Vranov, \\\ Jernnic, 

42* 



332 



in Mohilno, in Hradek et Ln aliis castris collectis et aditis railitibus et 
castelianis ex nunc et in futuium uigilancie et cuie exhibeant fidelitatem 
nobis iusiurando in manus tuas promissuri. Datum in Brunna ... MCCXXXVII. 



Ibidem. 



CCLXXXVIII. 

Constaniia, regina Boemiae, et marchionissa Moraviae, inhabitafores pro- 

vinciarum Brunensis el Znoymensis hortatur, ut depositis armis pacem 

a rege et sua intercessione exspectent. Dt. in Tisnowice, 1237. 

Constancia dei g"racia quondara et nunc reg-ina Bohemorum et 
ducissa Morauorum . . Uniuersis suppanis et nobilibus necnon cunctis 
incolis prouinciarum, que dicuntur Znoimensis et Brunnensis . . In^raue- 
scente execrabili proch dolor discordia inter regem Bohemorum et mar~ 
chionem terre Morauie, qui fratres existentcs et filii^ natique vteri nostri 
vlnis pocius araoris quam armis odii se inuicem petere deberent, que 
discordia guerre tumultum excitasse dinoscitur, uniuersitatera uestram, si 
quis uestrura pacis amans concordieque dilio^ens ac sano;uinis consanguine- 
orura effusionis pertesus uocari umquara uoluerit, adhortor, moneo et sub 
obtentu diuine gracie et in subterfugiura ire eiusdcra obsecro, quatinus 
armis, que in accinctu o^eritis, obsequlose depositis, in pace aducntum 
regis, domini uestri principalis, expectantes, ex eius clementie habundancia 
iusticie corapliraentum et pacis fructura percipiatis. 31CCXXXVII. 

Ibidem. 



CCLXXXIX. 

Robertus, episcopu^ Olomucensis, con/irmat monasterio Oslowanensi jus 
putronatus Norae ecclcsiae. Dt. in Zabrdowice, 1837. 

In nomine Sancte Trinitatis auien. Ilubertus dei gracia. OlomucensiSo 
Episcoi»us. Diloctis in Christo . . Abbatisse. ct Conuentui in Qslawa. 
cysterciensis ordinis salutem in domino. Effectus iusta postulantibus indulgere 



333 

et uigor eqoitatis et ordo exigit rationis presertim. quando petentium 
voluntatem et pietas adiuuat et ueritas non relinquit. Cum Igitur prout 
uestra nobis exhibita petitio continebat princeps Mag-nificus dominus Pri- 
mizel. Marchio Morauie. iihistris pium Hberalitatis et deuotionis zelum 
erg-a uos et monasterium uestrum g^erens ius patronatus Noue ecclesie siie 
in terminis opavie nostre dyocesis que habuisse dinoscitur in uos duxerit 
transferendura sicut in litteris suis confectis exinde plenius continetur. 
Nos vestre deuotionis supplicationibus inclinati dictique principis fcictum pium 
et prouidum commendantes in domino vobis ius presentandi ad dictam Nouam 
ecclesiam nostro et successorum nostrorum et archidiaconi loci qui pro 
tempore fuerit per omnia iure salvo auctoritate ordinaria confirmamus. 
Mandantes sub interminatione anathematis ne quis hanc nostram confirraa- 
tionem presumat infrino;ere uel sibi ausu temerario contraire. Datum in 
Zabardawitz. Anno dominice incarnationis 3Iillesimo. Ducentesimo. Tri- 
cesimo. Septimo. 

Ex originalf ejusdem mouasterii. 

ccxc. 

Premyslf marchio Moraviae, monaslerio Daubrawnicensi confirmat dona- 

tionem circuitus y^Semislaw" a nobili viro Wofflech de Dauhraivnjk factam. 

Dt. apud Huljn, VI. Kalendas Februarii, 1^38. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. amen. Premizl diuina mise- 
racione marchio Morauie Woytecho uiro nobili de dubranik (Daubrawnjk) 
in perpetuura. Quoniam diuinus cultus est iusticiara recenseri et ueritas 
sepius exagitata splondescit in luce. Illustrium principura clarissirae con- 
gruit dignitati. uniuersis et singulis accurate sollicitudinis munlficencia 
prouidere ipsorumque acciones leo;itiraas in quibuscunque contractibus eo 
discretionis temperamento dirio;ere. ne per duplicitatls ambiguum uel ob- 
scuritatis scrupulum contineat aliquid capciosum. Omnibus itaque raodernis 
et posteris scripuli huius inspectionera et copiara habituris exhibicione 
presentium duxiraus declarandura. quod Szemizlaus uir nobilis de 3Iorcoviz 
Woytecho quondam genero suo tunc in equestri habitu nunc uero sub 



334 

reg^ulari disciplina doroiho libititanti quemdara circuituni cum omnibus atti- 
nenciis. ag;ris. pratis. pascuis. siluis. fluminibus. et aliis cultis siue incultis 
quocunque noraine censeantur. Szemizlav uulgariter nuncupatuni in IIola~ 
censi districtu cura filia sua pie recordacionis ipsi quondara raatrimonio 
legaliter et naturaliter copulata pro dote donauit. In ipsa donacione id 
expriraens et distinguens ut si forte ipsa preraoreretur uel superuiueret 
nichilorainus predictus Woyteli de bonis pretaxatis pro sue uoluntatis 
coramodo disponendi haberet liberam facultatem. Sunt autem terniiui pre- 
nominati circuitus tam in longitudine quam in latitudine a silua domini 
episcopi in Zlaucob usque ad siluam Gradezcensera. et ab eadem silua 
usque terrainos silue que Brezaw norainatur. a Brezaw in Gedlaw a 
gedlaw usque in Zterylna a Zterylna usque ad fluuiura qui-Desna vulo^a- 
riter nuncupatur. Nos itaque donationi eidera hadibentes fauorabilem et 
benignum hilari liberalitate consensum pro habundanti cautela perpetuaque 
memoria presentem pagfinam sio;ilIi nostri duximus rauniraine insingnirl 
testiura subscriptione subiuncta quorura noraina in sequentibus continentur. 
De ordine predicatorum frater Radozlaus et frater Gregorius. De domo 
s. iohannis frater Bohuzlaus. Mag;ister Hylarius. Stizlaus Petrus filius 
Zobiherd Stanimir de trubc. Ector miles eplscopi. Predibor de Moriz. 
Ratiborius et filius suus Jenz. Ranozir. et filius suus Zmil. Milicz. Capel- 
lanus marchionis Victor. Sezla. Ludiwicus uisicus. Acta sunt. hec anno 
gracie 31. CC. XXX. octauo. Indictione IX. Datum apud Huliu per 
manus Victoris natarii VI. Kalendas Februarii. 

Ex originali in curia Brunensi; lad. J. 2. 

l 

CCXCI. 

Premysl, marchio MoraviaCy monasterio Gradicensi villam Polom confert 
cum liberiate, qua aliae villae monasterii gaudent. Dt. Pragae, III. 
Kalendas Aprilis, 1238. 

In nomine sancte ct iudiuidue trinitatis. Amen. Premisl miseratione 
diuina marchio Morauie, uenerabili in Christo abbati Gerlaco totique sacro 
conuentui Gradicensis ecclesie in perpetuum. Post primi parentis ruinam 



335 

eiasque peccatum homo eius miserie successurus didicit, aiigustie et ceteris 
incommodis et precipue obliuioni tarde miserabiliter subiacere. Necesse 
ig-itur fuit, actus homiiium scriptis tamquam in archa memorie et ceteris 
certis indiciis providere ac soliicite commendari. Noscat ig^itur presens 
christlanitas et in Christo futura, quod nos domino abbati et conuentui 
Gradicensi ob muhiplicia eius, que nobis fideliter ac deuote exhibuit ser- 
uitia, nec non ob remedium pie recordationis illustris patris nostri, regis 
Ottacarijj amissioni ipsius claustri, quam pro nobis sustulit, compatientes, 
coudig-ne eidem «•ratilicari nolentes, uillam Polom iure hereditario cum 
pratis, syluis, , tempe et ceteris suis appendiciis, que ad eandcm pertinent, 
perpetuo contulimus possidendam; ita ut eam possit uendere ac alienare 
pro suo commodo et sui utilitate cojuientus. Libertatem quoque, qua et 
alie uille eiusdem ecclesie gaudent, et quam habuit, cum ad mensam nostram 
spectaret, eidem prouida deliberatione statuimus concedendam. Insuper 
dilectum fratrem nostrum et illustrem regem Bohemie rogauimus, ut hanc 
paginam sigilli sui dignaretur munimine roborare. Venerahili etiam, ac 
in Cluisto diligendo Olomucensium suj)plicauimus episcopo, ut preseus 
scriptum sigilli sui caractere roboraret. Nos etiam sigillum nostrum in 
presentis pagine robur et munimeji duximus apponenclum. Ad maiorem 
etiam huius rei euidentiam, et totius scrupulum ambiguitatis abigendum, 
nobiles nostros rogauimus, ut titulos suorum nominum subscriptos appone- 
rent in testimonium ueritatis. Nomina autem eorum hec sunt: Dominus 
Rathiborius de Deblin. Dominus Onsso et filii sui. Bludo subdapifer, et 
Spitata. Dominus Aictor subcamerarius. Conradus camerarius. Joannes 
subpincerna. 3Iarquaidus raatschalcus. Dominus 3lilicz dapifer. Beneda, 
magister uenatorum. Joanncs, ilius Hathiborii. Dominus Ranozir et filius 
suus. Smil, Cunczo, capellani. Dominus Burchardus, notarius Oppauiensis. 
Ciues Opi»auienses: Winadus, Steuen, Heroldus, 3IaroIdus. Albertus de 
Vrendendal, et alii quam plures clerici et lalci. Acta autem sunt hec 
anno ab incarnatione domini millesimo ducentesimo trigesimo octauo. Tertio 
Kalendas Aprilis. Indictione decima. Data Prag-e, per manum Ludouici, 
uotarii nostri. 

Ex Annalibus Gradicensibus Mss. 



336 



CCXCII. 



Premyfil, marchio Morcwiae, monasferio Gradicensi concedit, ut in omnibus 
eam libertatem habeat, qua Olomucensis ecclesia gaudet. 1238. 

E<j;o Premisl, dei j^racia marchio Morauie, monasterio beate Marie 
uirginis et sancti Stepliani protomartyrls in Gradisch, et abbati Gerlaco 
eiusque successoribus atcjue toti sacro conuentui Gradicensis ecclesie iii 
perpetuum. Cum principalem deceat lionorilicentiam ex nobilitatis-.^ibi in- 
nate beneficentia, deuote assistentibus sibi in famulantus fideli obsequio 
retributionis informare meritum, equum est, ac salutare magis et decentius, 
quatenus ecclesiam dei, a quo nobis cuncta procedtuit bona, et uiiiuerse 
beneficiorum sue gracie manant dona celestia, potestate «b ipso nobis 
concessa protegamus, et eius honori ita prouideamus et paci, quatenus 
iiobis ab ecclesia continua fluant in presidium orationura munera, et pro 
beneficiis presentibus, sine quibus subsistere non potest, que eidem irapertiti 
fuerimus, perpetua tribuantur uite eterne gaudioruuj' preraia. Nouerint 
itaque presentes, et futuri sciant posteri, quoniam ad honorum dei et b. 
ulrofinis Maiie et s. Stephani protomartyris in Cradisch ecclesie hanc 
g-iaciam libertatis in perpetuum obtinendam contulimus, et specialis bene- 
ficii dono inuestiendam dig-num duximus; non pecunie alicuius munere 
corrupti, uel nobilium nostrorum mediante rog-atu, sed solius diuine pietatis 
g;ratia propulsati, accedente super hoc fratris nostri, inclyti regis Boe- 
morum consensu, et mera uoluntate, Wenceslai noraine, uidelicet ut in 
omnibus eam libertatem habeat Gradicensis ecclesia, quam ab antiquis 
tenqioribus et sub nostris se gaudet dotatam sancta Olomucensis ecclesia. 
Libertas autem, quara statuiraus, et firraiter obseruandara decernimus, hec 
est: Oranes uillas et possessiones, quas raodo possidet Gradicensis ecclesia, 
uel |)rius possedit, uel est possessura, siue sint in 3Iorauia siue Boheraia, 
acquisitas siue acquirendas, ab omni onere tiibutorura, uectio^alium, 
collectarum quatuordecim, ad principera spectantium seu ad beneficiarios, 
ac aliarum omniura exactionura, quocumque noraine censeantur, esse abso- 
lutas uolumus, et prescntiuni exhibitione liberas esse declaramus ; adiicentes 
ut nullus successorum nostrorum, principum terre, per malorum uel bonorum 
iniqua consilia seductus, ad iniuriara del, et ipsius ecclesie destructionem, 



337 

uoluiitatem suam apponat, cum hoc stattitum nostrum in retributionem sit 
omnibus apud deum. Nulius evgo pro castrorum edificatione uel reedifica- 
tione, seu oppidorum forensium uallatione siue muiatlone, seu aliqua in- 
g-ruenti expeditione, liomines prefate Gradicensis ecclesie audeat inqvietare. 
Jus autem, quod datur pro capite, eis concedimus; hoc de fure statuentes, 
ut si deprehensus fuerit in furto in possessionibus ecclesie occulto uel 
manifesto, et coram iudicio conuictus fuerit, bona furis eidem remaneant 
eccIesi^Mnteg-raliter; fur uero, secundum quod placuerit principi uel bene- 
ficiariis, puniatur uel absoluatur. Illud etiam ius, quod pro eo soluitur, 
quod dicitur Zwod, eis indulofemus. Quodsi occurrat eis iudicium subire 
candentis ferri manuafis, uel uomerum, aut aque, seu duelli, et non fuerint 
adiuti, bona Ipsorum ecclesia obtineat, ipsi autem, prout possunt, apud 
beneficiarios se expediant. Ab eo autem, quod uocatur Cistothne, liberos 
esse concedimus pro eo, quod per deum sunt adiuti, non per hominem. 
Ab accusatione ilia, que Narok dicitur, et a pernoctationibus, que uulgo 
Noczleh dicuntur alJt' norainantur, ecclesiam iam dictam absoluimus, et ne 
uillas eius camerarii intrent pro quocunque negotio, a castro per bene- 
ficiarios missi, inhibemus. Aolumus autem, ut per nuntios tales significetur 
preposito uel fratri ecclesie, qui exteriorem curam domus ag-unt, quatenus 
per illos ad iudicia citentur ipsorum homines, et statuantur die prefixo 
ante iudicem in loco determinato. Omnis autem uenditio, ex celebratione 
iudicii surgens, ad abbatem et fratres ecclesie reuoluatur. Si uero contra 
nostrum hoc statutum in preceps agentes camerarii, vel quilibet tales luintii, 
uillas ecclesie iniuriare uolentes, intrauerint, qvidqvid eis euenerit commodi 
uel incommodi, habeant pro hiercede. Preterea ab omnibus g-eneraliter 
grauaminibus, nouis, ueteribus, constietudinariis, siue nouiter adinuentis, 
ecclesiam prenominatam de Gradisch liberam esse statuimus eidem super 
cetera gracie nostre donura adiicientes, ut per totara terram nostram forensia 
non soluant homines eius, nec theloneum ab eis uel pedagium exig-atur, nisi 
mercator sit, qui soluto thelonio iniuste non retardetur, quod libenter iii 
periculum anime sue thelonearii, qui Obuzniczi uul^o dicuntur, sepius ausi 
sunt facere propter dorainorum suorum auaritiam. Sed utinam in manifestum 
nobis ueniant puniendi, et beneficiarii, qui talia fieri admittunt, a beneficio 
irrecuperabiliter manerent suspensi. Ceterum quia specificare omnia nou 



338 

possumiis, omnem utilitatem in quatuordecim nostram, siue in aliis ail nos 
vel beneticiarios nostios a nobis infeudatos spectantom, eidem remittimus, 
ut plena et perfecta semper ecclesia «'audeat libertate, et nt nullus ei nouas 
conditiones contra statuta nostra audeat imponere iirmiter inhibemus. Insuper 
statuimus, ut «juicunque nobilium in su|)ra dicte ecclesie uillis uel curiis 
pernoctando §eu intrando extiteriht iniuriosi, bannum nostrum in decem 
marcas auri componant, et ei damna illata in duplum restiluant; uel si 
adeo fuerint malitiosi et insani, ut non possint eos gia»g\e seu uille abbatis 
tolerare, uel forte et ipsum claustrum, ex tunc liceat hominibus et fratilbus 
domus, sine nostra ofFensa uiolenter ipsos exi^ellere. lluius autem libertatis 
a nobis concesse, et principali munificentia donate prefato monasterio, 
successores nostros, uidelicet heredes, quos deo Iar«;iente habebimus, tu- 
tores constituimus ac defensores, hoc sancientes, ut huius priuilegii uiola- 
tores in cameram nostram successorumque nostrorum decem marcas auri 
componant. Rogauimus etiam fratrem nostrum, inclytum reo;em Boemorura 
Wenceslaum, ut ])rcfate libertati nostre fauorabilem ac benignam vcgie 
authoritatis preberet assensum, quod et fecit, ac slgilli sui regalis muni- 
iiiine nostrum muniens presens roborauit euano;elium et priuilegium. Insuper 
quia concors erat uoluntas et unanimis benignitas fratris mei, serenissimi 
regis et mea, sese inuicem comitantes, supplicandum dignum habuimus 
uenerabili patri nostro Roberto, Olomucensi episcopo, ut post hanc pecu- 
niariam penam, que est inscripta, omnes uiolatores huius nostri priuiIeo;ii, 
per nos contirmati, excommunicationis uinculo innodaret, et pena o^iauiori 
percelleret, quod et factum est; et in signum huius facti, quatenus ad nostram 
petitionem ciica nostra duo sioSlla in testimonium maa;is euidens sigillum 
quoqiie siuim aj)penderet dominiis episcopus placuit; quod et fecit. Hoc 
etiam, quod superius omissum est priuilegium interserere de uenatorilius 
et caniductoribus, qui Holoti nuncupantur, statuimus, ne in abbatia uel 
uillis abbalie pernoctent, sed de bona uoluntate abbatis uel fratium, quid- 
quid eis impensum fuerit in charitate, indo ipsos contentos esse decernimus, 
alio(|uin si iniuriosi se rcddiderint, sicut antea de huiusmodi predictum est, 
eiecUone dignos esso censomus, nec eis quicqnam oracie uel uictualium 
impendatur. OHatum anno doniini M. CC. XXX\ III.) 

E.\ Aiinalilnis Gradicen.sibiis. — Origiiiale iii arcli. ejusdcin nionastcrii. 



339 



CCXCIII. 



Wenceslaus^ rex Boemiae, monasfeno Tisnoicicensi in gratiam matris siiae 
Canstantiae fundatricis omnia bona et jura confirmat. Datum Pragoe, pridie 

JSonas Aprills, 1238. 

lii noniine sancte et huliuidue trinitatis. Amen. Nos Wenzezlaus, 
uiiseratione diuina quaitus ex Boeiuie, illnstri doiuine dilectissirae matri sue 
Constantie, regine regni eiusdem, in perpetuum. Quanto diuina prouidencia 
uiros illustres, Reo^es uidelicet ac principes in ecclesia dei constituit 
clariores, tanto ipsos ad promerenda premia claritatis eterne in dilig^endis 
ac diri^cndis caritatis operibus secundum lelig-ionem fidei catholice deuo- 
ciores conuenit inueniri, et potissime in liiis, que ad opus Cliristo cottidle 
iamuiancium in pias causas et l>onos usus raisericorditer convertuntur. 
ilinc est, quod uniuersis Cliristi lidelibus tam modernis, quara posteris 
scripti huius ins|)eccionem et copiam habituris exhibicione presenciura 
duxiraus declarandura: ()uoniara una cuui fratre nostro Preraizl illustri 
raarchione 31orauie ad pias preces domine ac matris nostre Constancie 
inclite regine Boemie pro fundando monasterio monialiura g^risei ordinis in 
loco, qui Tusnowi% dicitur, Brunensis districtus, cum deuocione ac beni- 
uolencia toto animo inclinati, tam laudabili intentioni fauorabileui exhibui- 
raus ac beni<;;num hilari liberalitate consensum; id principaliter intuentes, 
(|uoniara |)retaxata doraina uiater nostra tara pro nostra pro»"enitorumque 
nostrorum, (juara pro salute propria sumptibus larg^issirais in ipsis claustra- 
libus editiciis sine intermissione laborat ad consummacionera operis inchoati. 
Quoniau) vero seraipleiunn vedetur, quod sine adieccione relinquitur, nos 
beneficiis regalibus crescere cupientes uniuersa bona siue in uillis aut 
theloneis, uel burgis forensibus et aliis quibuscunque, quocunque noraine 
censeantur, qualescunque reditus extiterint, seu predia per iVatrem nostrum 
supra memoratum, uel alios quoscunque cuiuscunque sint nominis, ])retaxatura 
monasteriura donacionis uel corarautacionis seu uendicionis aut alterius cuius- 
libet contractus titulo douoluta, ad honorem oranipotentis (tei ac gloriosissirae 
g;enitricis eius uirginis 3Iarie auctoritate regia predicto raonasterio ac 
ibidera deo faraulantibus in perpetuura contirraaraus, graciauKjue, quaui eidera 
ciaustro in contiruiacione huiusmodi uel donacione alia qualicumque fecimus 

43* 



340 

latam tenere perpetiio sine reiiocacione iiel diminncione permittimns. Nomina 
uillarum sepefati monasterii sunt liec: Tusnowiz, ubi constrnitur ipsum clau- 
strum. homniz: Khneniz. Draszow. Schachchowiz. Szelezne. Tyszow. 
Wemizliz: Luckow. Naluschan. Byidniz. Yglaua. cura tlieloneo. Wi/iianotc, 
Scysche. Capcniz. Intellio;endum est eciam, hec omnia cnm omnil}us suis 
attinenciis, agris videlicet, pratis, pascnls, siluis, iluminibus, molendinis et aliis 
quibuscunque cultis siue incultis confirmacionis predicte iure censeri. Vt autem 
liuius nostre confirmacionis liberalitas pia et felici recordacione perpetna 
et inuiolabilis perseueret, presentem paginam sigilli nostri karactere dig-nura 
duximus insio'niri. Testium subscripcione adnexa, quorum nomlna sunt in 
sequentibus subarata: Bernardus Pragensis episcopus. Eppo prepositus. 
Tobias decanus. Hermannus prepositus Lutomericensis. Stephanus pre- 
positus Szaszensis. Bohuzlaus camerarius. 3Iiztidru burg^rauius Pragensis. 
Albertus iudex. Rudolplius dapifer. Neoztup burg-rauius de Primda. Zobe- 
zlaus dapifer reo;is. Zbratizlaus i^incerna.. Bohuzlaus et Neulaz frater eius. 
Bohuzlaus filins Protiue. Acta sunt hec anno g-racie M. CC. XXX. VIII. 
Indiccione X. Datum Prage per manus Wilhalrai notarii. II. Nonas Aprilis, 

Ex originali iu archivo ejusdem nionasterli. 



CCXCIV. 

Rohertus, episcopus Olomucensis, confirmat monasterio Lucensi collationem 

ecclesiae de Tasowice facta?n per Premysi, marchionem Moraviae. Dt. in 

Zabrdowice, XII. Kalendas Junii, 1238. 

livbertus dei gracia Olomucensis Ep^iscopus omnibus Christi fidelibus 
tam presentibus quam futuris ad quos presen» scriptum peruenerit Salutem 
in verbo Salutari. Nouerit Vniuersitas Vestra quod Illustris Marchio 
Morauie j)remisle noraine habens ex pro^enitoribus deura cnra suis sanctis 
in surama reuerentia. ac ministris ipsius sacramentorura prouidens utilius 
et honestius Ecclesiam de Tassoivice contulit Monasterio sancti martiris 
Christi Wenceslay in Luca perpetuo possidendara cura omnibns suis appen- 
diciis que ad eandem Ecclesiam ab antiquo de Jure spectabant. Ad cuius 
preces instantes dictam Ecclesiara nos confirraamus venerabili viro^domino 



^41 

Johanni Abbati Monasterii de Luca. et eius successoribus cum ceteris 
omnibus que ad eam pertinebant quoquo modo siominentur. et vt idem 
Claustrum tam de libeiali donacione dicti domini Marchionis. quam de 
nostra confnmacione in ipsa Ecclesia perpetua gaudeat pace. cuui con- 
firmacione omnia spiritualia iura in ipsa Ecclesia dicto domino Abbati et 
eius successoribus concedimus. invasores violentos et dotis eiusdem Ecclesie 
distractores vel qualescumque persecutores vinculo excommunicacionis inno- 
dantes. Data in Zabyriduice XII. Kalendas Julii. Anno dominice incarna- 
tionis M. CC. XXX^lIl. Pontificatus nostri Anno XXXVIIII. Et vt hec 
nostra confirmacio inviolata permaneat. presentem paginam sigiUi nostri 
muniminc roboravimus. 

E.v originali in arcliivo cjusclem monaslerii; sigii. F. 5. 



ccxcv. 

Robcrtus, episcopiis Olomiicensis , confirmal ecclesias Daubrawnicensis 
monasierii et regulas monialium. Dt. Cremsirii, JV\ Kalendas Augusti, 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Robertus dei g;racia Olomu- 
censis ecclesie episcopus. Omnibus qui sunt et erunt in perpetuum. Uni- 
uersitatis neg;ocia litteris mandata. ex earum memoria trahunt firmitatem. 
Innotescat igitur presentibus ac futuris. quod eg^o Robertus *^ episcopus 
Olomucensis ecclesie cum consensu decani et tocius conuentus eiusdera 
ecclesie. cupiens annuere piis precibus viri nobilissimi domini Stephani de 
Medlow et filiorum eius. omnes ecclesias quas dictus dominus Stephanus 
ex suis hereditatibus contAlff claustro. quod ipse ex deuotione construxit 
in Dubrawnyk.^^ confirmaui in subsidium canonicorum regularium et domi- 
narum ibidem deo famulantium. videlicet ecclesiam in Medlow. cum suis 
apendiis et dicimis. Ecclesiam in Kadow"^ cum suis apendii» et dicimis 
ecclesiam in Wellessowicz, cum suis apendiis et decimis Eccleslam in 



•} Ruyerdis: b) Dubranik; c) Kndawj 



342 

Necolafice'^^ cum sul.s .'ipendiis et deciiuis. Kcclesiani de Kucx-erow"^ quaju 
ob deuocioiiem eidem claustro nobiles viii. dominus Woyzlaus et dominus 
Diislaus et «lominus Czaslaus/^ coiiluleKunt cum suis apendiis et dicimis. 
Contirmaui etiam memorato claustro decimum denarium de iudicio per totum 
circuitum in Dubrawnik. et omnes ecclesias que sunt in eodem circuitu. 
Hoc est ecclesiam in Bystrice. cum suis appendiis et dicimis. et omnes 
ecclesias que sunt edificate. uel adhuc edilicabuntur in eodem ciicuitu. 
Contirmaui insuper eidem claustro. decimas de duabus araturis iu Chudcycz. "^ 
Pium enim est et condecens. vt dicti reg-ulares. <jui continue deo deser- 
uiunt iii iaiu dicto monasterio. et domine ibidem recluse. eo quod sibi non 
possunt ob sexus fra<^ilitatem bene prouidere. per dictarum eccle«iarum 
superfluum })rouentum subleuentur. Hoc tamen saluo. vt quicunque fuerit 
prepositus claustri memorati. sic teneatur prouidere vicariis dictarum eccle- 
siarum. vt houeste et sine defectu possint easdem eccleslas procurare. 
Voio eciam et statuo. vt ante dicti canonlci regulares. et domine eisdeiu 
loci in Dubrawnik. suo preposito protiteantur et obediant in hiis omnibus. 
que non sunt contraria anime. et regule earum. Verum ne super hac 
confirmacione successoribus meis uel quibuslibet aliis contradicendi detur 
occassio. presentem pag^inam nominibus testium. qui huic conlirmacioni 
interfuerant. et sigillorum karactere. mei videlicet et ecclesle perpetualiter 
confirmamus. Relinquentes in mandatis. quod si quis lioc factum infreo-erit. 
anathema sit. Testium autem nomina sunt hec. Joannes Olomucensis ecclesie 
decanus. Theodricus Olomucensis ecclesie prepositus. Radozlaus eiusdem 
ecclesie archidyaconus. Esau canonicus eiusdem ecclesie et archipresbyter 
Prerowiensis prouincie. Hic etiam testem adhibuit dominum Nicolaum cano- 
nicum eiusdem ecclesie. cuius ipse vices tunc temporis hi absencia gessit. 
Moyses archidiaconus Brecislauieusis prouincie. Alexius canonicus. 3la- 
gister Greororius canonicus. Henricus canonicus. Blasco canonicus. (jlerhardus 
canonicus. Bonifacius abbas de Gradiscz. Hermannus"'^ abbas de XAeleg-rad. 
Ditricus '^ abbas Zaberdowicensis. Floriaiuis abbas de Luca. Ambrosius 
prepositus de Cunicz. ^^ Ob memoriam buius facti statuo, vt quicumque ad 



d3 Ncloliidce; c) Cuccro« : f_) Raclaus; i;} Cliutsicz; li) Uaitmaiiiius; i) Djetiicus: t) Cliuniiv.; 



343 

eeclesiani in Dubrawnik in (estiuitatibus sancte crucis aduenerit quanuliu ipsa 
steterit. XL dierura iniuncte penitencie remissione donetur. Hec autem 
facta sunt publice in capitulo Olomucensi, hiis et aliis pluriniis testibus 
presentibus. Verbi incarnati anno. 31iiIesimo ducentesimo XXXV^HI. indi- 
ctione nona pontificatus nostri anno XXXVIII. Datum in Cremsir'^ per 
manus Esau canonici IV. Kalendas Au^usti. 



1} Clircuisir; liacc iii eunfiiiiiaiioiio Coniadi riiiscjpi 1318. M>iiaii(, lilciasquc niagis geiiuiiias indicant. 

E confiriiiatione Joannis epfscopi Oloniiicen. 1303. in curia Brunensi; 
1. J. 3. — et collatuni cuni confinnat, episcopi Conradi a. 1318. ibidcm. 



CCXCVI. 

Prernysl, marcJiio Jforaviae, monasferio Welehradensi praedium Zahlaian 
vum silra et mineras ferri ibidem repertas conferf. Actum in Welehrad, 

Kalendis Auf/nsti, 1238. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Premiszel miseracione 
diuina marchio 3lorauie abbati AVeleg-radensi totique eiusdem loci sacro 
conuentui Inperpetuum. Cum propter miseriam luimane condicionis omnibus 
in commune moriendi incumbat necessitas nec aliquis hominum certum ali- 
quid habeat super statu uite sue eo quod nesciat quid ei superuentura 
dies in crastinum pariat ne simul pereant cum homine qve propter ipsum 
vtiliter gesta noscuntur di^num duximus memorie commendandum. Noscant 
ig:itur presentes in Christo et in eodem feliciter successuri quod nos de 
bonis paterna successione nos conting;entibus contulimus ob remedium anime 
nostre et parentum nostrorum felicis memorie quoddam predium quod Zablazan 
dicitur monasterio Weleg-radensi Cisterciensis ordinis cum pratis et omnibus 
attMientiis suis fratribus ibidem deo famulantibus iure |)erpetuo profuturum. 
Et vt in predicto predio prefatis fratribus quietem in posterum et securi- 
tatem prouideremus in manus domini Hartmainii abbatis eiusdem cenobii 
hanc nostram donationem fecimus in jjresentia multorum nobilium astantibus 
hominibus nostris camere pincernieque oflicio in famulatu nostro tunc tera- 



^44 

poris serulentibns hnic facte nostre donationi nnllo iuris obstacnlo valen- 
tibus contraire. Igitur qnia modis omnibus dicti monasterli ntilitatibus eo 
quod ad nos fundus ipse specialiter pertineat intendere debemus presertim 
ctim etiam ibidem sejmlfuram nosfram deo rolenfe cum pafribus nostris 
hubituri svmus siluam quandam Zablazan adiacentem que de valle que 
dicitur Cladic tendit usque in morauam et sic per moranam usque in 
Nachoniz iure hereditario fratribus prenotati cenobii pia deuotione con- 
cedimus deseruire. Qne dum olim a patrno nostro pie memorie Wadizlao 
illustri quondam Morauie Marchione ipsis cum sue dignitatis antentico 
tradita sit. et iure debito confirmata. Nos tamen nostrorum anctoritate 
pnuilegiorum testamentum huius donationis fecimus renouari et antiqnis 
lerminis ab ipso ibidem personaliter positis nouas superaddidimus metas 
ne sicut hactenns aliquis de nostris successoribus in prefata silua sibi ali- 
quod ius uel dominium audeat in posterum vendicare. Preterea mineras 
ferri que in presenti reperte sunt uel ubicunque in terra nostra poternnt 
de cetero reperiri et redditus ad easdem pertinentes qni nobis iure cede- 
bant eidem claustro WelegTadensi ad ipsius edificia construenda prouida 
deliberatione contulimus atque coram nostris baronibus illud perpetuo statui- 
mus esse ratum ad honorem dei et eclesie prenotate. Verum ne hec 
nostre liberalitatis seruis cristi volnntaria donatio possit ab aliquo in irri- 
tura reuocari presentem paginam conscribi et nostre auctoritatis priuilegio 
fecimus communiri. fideles etiam viros ac ydoneos qvi tunc presentes aderant 
in testimonium adliibentes. Qvorum nomina hec sunt: Petrus plebanus de 
Sudiz. Wechezlaus plebanus de Pevdevim. Waltherus plebanus de Lipnich. 
Lodewichus canonicus Boleszlauiensis omnes 3Iarchionis capellani. Rati- 
borius de Doblin Hartliebus et Janez filii eius. Zdizlaus magister venatorum 
filius Mutyni. babyan filius Lnderi Sdebor de Luchoe AVolker filius Pere- 
g;rini. Rohznata filius Jurich. Woo^yk Stoyza et alii quam plures clerici 
et laici. Acta sunt hec anno ab incarnatione domini M. CC. XXX. VIIL 
in monasterio Welegradensi Kalendis Augusti. Datum per raanum Lodo- 
wici notarii nostri. f. 

Ex originali iii regisfraliira c. r. "Giibernii: sig. G. 4. — Apograph. in cod. 
Weleliradeu.si Ms. fol. 71. 



345 

CCXCVII. 

Robeihis, episcopus Olomucensis, confinnat fundafionem hospifalis sancti 
Spiritus ante Brunam, pie factam a Hudgero, cire Brwnensi. Dafum 

in Mohelnice, iJJ38. 

•{-. lii noniine saiicte triiiltatis et indiuidiie iinitatis. anien, Rvobei-tus 
dei gratia Olouiucensis episcopus oiunibus Christi lidelibus in siia diocesi 
constitutis salutem in doinino Jesu Chiisto. Inter opera pietatis que se- 
cundum apostoluin promissionein habent vitc que nunc est pariter et future. 
hospitalitates nobis specialiter et (requenter diuina scriptura cominendat. 
vtpote que illa oninia coinpreliendit. projiler quam doininus in ultime discus- 
sionis examine remuiierationuin se boiios et malos asserit puniturum. Hec 
enim paseit esurieiites. sicientes potat. coHi«[»it hospites nudos uestit. et 
non solum infirmos visitat. sed eorujn in se iiifirmitates assumcns infirman- 
tium curam agit. in carcere positis subuenit. et quibus viuis in infirmitate 
communicat. participat in sepultura defunctis. Per hanc qvidam Ang^eli» 
receptis hospitio placuerunt. cum Abrahain et Loth liospitalitati uacante» 
angelos ineruerunt liosjiitari. per quos Abraham iam senex future sobolis 
promissionom accepit. et Loth fuit de inceiidio liberatus. l)uo quoque 
discipuli qui Jesuin liosj^iclo coeg-erunt. qvem in exposltione scrij)tiire non 
nouerunt. in panis fractione nouerunt. Per hanc superfluain diuitiim que 
congreo-ata fore seruareiitur ad niortem iii necessitates pauperum erogantur 
ad uitam. Per hanc terrena in cclestia et traiisitoria in eterna felici 
commercio commutantur. diim per manus ])auperum thesaurizamus in celis. 
ubi iiec erugo nec tinea demolitur. et ubi fures noii eirodiunt nec furantur. 
et facimus nobis de mainmona iniqvitatis amicos. qvi c»m defecerrmus in 
eterna tabernacula nos admittant. Ande noscat tam |)reseiis hominum etas. 
qvam iii Christo successura posteritas. qvod nos ad peticionem ciuium de 
Bruiina. Deum pre oculis habentium. locuin qveiidam qvem qvidain Rudyerus 
nomine ciuis Brunnensis cum sua coniuge Jlodawa nomine diuiiio nutu 
excitati. non solum pra sua veruni etiam suoruin predecessorum et omnium 
fidelium tam viuorum quam etiam defunctorum salute de propriis bonls 
emeruiit. et in eodem loco in edificiis coiistruendis LXX marcas ualcns 
expenderunt. ad hospitale ibidem edificandum. et in eodem loco c} miterivia 

44 



346 

consecrauimns ad sepiiltuiam pauperum et pereg:rinorum ibi morientium. 
Indula;emus et ad peticionem ciuium Brunnensium. ut receptores fraterni- 
tatum eiusdem loci sine ulla contradictione ibidem tumulentur. Decreuimus 
insuper ut receptores IVaternitatum siue coUectarum vestrorum (sic) saiuo 
iure dominorum suorum in beati Wencezlay martyris et nostra protectione 
consistant. et pace salubriter potiantur. Sirailiter etiara sancimus ut qvi- 
cumqve fuerit in vestra fraternitate receptus. si forsan parrocliialis ecclesia 
cuius ipse parrocbianus exstitit. a diuinis fuerit officiis interdicta. eumqve 
morl conti«;erit. ipsi sepultura ecclesiastica non nea;etur. nisi excomrauni- 
catus vel nominatira fuerit interdictus. Deciraas autem de terris et vineis. 
qvibus ad opus infirmorum et pauperura propriis manibus et suraptibus 
colitis. siue de nutriraentis aniraaliura. siue de fructibus ortorura vestrorum 
nullus exifi^ere uel extorqvere presuraat. Licet autera in domibus uestris 
uobis quas in presentiarura habetis. uel in futurum eritis habituri. ^d opus 
uestrum et faraille vestre nec non infnraorura et pauperura ibidera raanen- 
tiura. Oratorium et cymiterium sine impedimento cuiuslibet conditionis 
habere. ad hec districtius inhibemus ne a te fili R. ma«;ister uel succes- 
soribus tuis et fratribus hospitalis eiusdera exig^at ulla secularis ecclesia- 
sticave persona fidelitates. horainia. iuraraenta. uel securitates reliquas qve 
a laicis freqventantur. Postrerao quas consilio et assensu episcoporum 
a clericis uel a laicis potueritis obtinere istasque qvas consentientibus dio- 
cesanis episcopis successoribus meis et clericis ad qvos pertinet acqviretis 
auctoritate nostra et successorum nostrorum. et presentis scripti privilegio 
corarauniraus. Ceterura qvia non nulli sunt sicut accepimus in eisdera pro- 
ninciis qvi in elemosinis dandis. uel promittendis beato Antonio. votum suum 
protinus actenus oraiserunt. et hii raerito cura vox clamet prophetica. vouete 
et reddite. ut reddant domino qvod proraiserunt. ne cura Anania et Saphira 
qvi abeuntes retrorsum meriti sunt s. spiritui judicarentur. Et qvia petitores 
eiusdem elemosine beati Antonii minus ydonei extiterunt. eos fructus ele- 
mosine in usus pauperura ibidera in Brunna coraraorantiura. concediraus et 
indulf^emus. Vt autem omnia breuiter comprehendainiis. et in villis. vineis. 
et siluis. agris. pascuis. molentinis. lacubus. venationibus. cultis ot incultis. 
sive noualibus. habitis uel habendis eiusdera loci auctoritate nostra con- 
firuiamus. Constituiraus etiam ut nuUus in supra dicto loco habeat potestatem. 



347^ 

nisi idem supradictus Rfudg^erus), quod sicut est fundator sit et procurator. 
Jus auteni patronatus illius hospitalis volumus qvod spectet ad episcopura 
Olomucensem sub certa annuali pensione. XII denariorum. qvi clioro Olo- 
mucensi annuatim persoluentur. NuUi evgo omnino iiominum liceat predictum 
locum hospitalis perturbare. aut eorum possessiones auferre. uel ablatas 
retinere. rainuere. seu qvibuscumqve vexationibus fatigare. sed orania in- 
tegra conseruentur. eorum pro gubernatione ac sustentatione concessa sunt 
usibus omniraodis profutura. salua in omnibus nostra et successorum no- 
strorum auctoritate. Si qvi uero fratrum vestrorura qvi destinati fuerint 
ad elemosinas collig-endas. in quamlibet ciultatera. castellura vel vicum ad- 
venerint. si forte locus ille a diuinis fuerit oITiciis interdictus. pro omni- 
potentis dei reuerentia in eorum aduentu iocundo semel in anno pulsatis 
carapanis aperiantur ecclesie vt super eleraosinis acquirendis. verbura ad 
populura exhortationis in ecclesia proponatur. Cum auteni generale inter- 
dictum terre fuerit. liceat in ecclesiis vestris clausis ianuis. exclusis ex- 
coraraunicatis et interdictis. non pulsatis carapanis suppressa uoce diuina 
ofncia celebrari. Precipiraus etiam ut nullus horainura ausu temerario («). 
audeat raanus violentas in ali((vam personara ponere. qvi pro pace ad idem 
hospitale confuo;erit. Nullus etiam sacerdotum audeat interdicere mortuum 
ibidem sepeliri. qvi ante obitum suum cum testaraento suo si se petierit 
illuc transferri. Qvicunqve autera grata subsidia predicto hospitali porre- 
xerint. de peccatis qvibus contriti sunt et confessi et cessari uoluerint de 
misericordia dei omnipotentis confidentes. XL dies de iniuncta eis penitentia 
i»idul«;eraus. De cetero successores nostros obsecramus et obtestaraur in 
Christo Jesv qvi venturus est iudicare viuos et mortuos. vt locum supra- 
dicti hospitalis cum personis et rebus ad hospitalitatis ofliciura deput^tis. 
tanqvam spirituales patroni specialiter foueant ct defendant. qvam si ceteris 
piis locis teneantur. et eterne remunerationis intuitu prouidere. huic tameu 
hospitali qvod in subsidium ciuitatis Brunnensis et omnium villarum et in 
nostra diocesi existentiuni fundatura est et dotatum. et tara nostris qvara 
successorura nostrorum diebus credimus ampliandura. curara debent irapendere 
spiritualem. Si qua i^itur in futurum ecclesiastica secularisve persona 
hanc nostre institutionis paginam. sciens contra eam venire teraere tempe- 
rauerit. secundo tertiove commonita nisi reatum suum congrua satisfactione 



348 

correxerit renni se diuiiio iiulicio existere de perpetrata iniqvitate co;^no- 
scat. et a sacratissiiuo corpore dei et omnipotentis redeniptoris Jesv Cinisti 
aliena fiat. atqve extreino examine districte subiaceat vltioni. Cunctis 
autem eidem loco iura servandhus sit pax domini nostri Jesu Christi. 
qvatinus et Jiic IVuc(us bone actionis percipiant. et apud districtum ivdicem 
premia eterne pacis inveniaiit. Amen. Datum in i^tohiinlz anno dominice 
incarnationis 3rillesimo CC. XXX\'1II. 

E.v originali in arcliivo Melitensitim Pragae. 



ccxcvni. 

JRobertus, episcopus Olomucensis, JwspiUiU sancti Spiritus ante BrunatK^ 

conjirmat acl pctilioneni fundaloris ef procuratoris Rudlini decimas u reye 

Wenceslao collafas. Dt. Brunae, VI. Kalendas Sepfembrisy 1338. 

liubertus dei g"ratia Olomucensis e])iscopus. Oranibus Christi fide- 
lihus has litteras inspecluris salutem in domino. Licet non sit laicorum 
aliijuid ordinare de rebus ecclesiasticis et decimis ad ecclesias spectantibus 
iac precipue ad episcopatum Olomucensis ecclesie pertinentibus. tamen quia 
inoua domus est hospitale sancti Spiritus ante Brunnam et tempore nostro 
est fundata et quoad ius spirituale per nos specialius est inchoata ad 
])etitionem Rudlini ipsius lidelissimi procuratoris. decimas quas illustris Rex 
Bohemie Wencezlaus dedit eidem hospitali. auctoritate nostra dicte doraui 
confirmamus et quidquid dominus in hac parte ordinauit ratum habemus. 
Data Brunne VI. Kalendas Septembris. anno ab incarnatione domini Mille- 
simo CCXXX\'1II. pontificatus nostri annd XXXVllI. Ad maiorem autem 
cautelara et pau])erum in prescrij^ta domo deo^entium perpetuam libertatem 
de voluntate et consilio uenerabiliura fratrura nostrorum Olomucensis ecclesie 
canonicorum }tresentem litteram sio;illo nostro rauniraus. Approbantes autem 
IVatres hostri canonici Olomucenses nostrara ordinationera et idera ratuiu 
t(Mientes. eidera pagine sigillura capifuU sui apposuerunt. 

E.\ originali in arcliivo Melilcnsium Pragae. 



349 

CCXCIX. 

Grcgorius papa IX. monasterium Tisnowiceme cum possessionibus ejus 
in profectionem sedis aposfolicae suscipit. Dafum Ana(jniae^ Idibus 

Ocfobris, 1238. 

Cffregoriiis. eiti.scopus seruiis seruoiuui dei. Dilectis iu ClHisto 
filiabus . . Abbatisse et Coiuieutui 3Iouasteiii saucte 3Iaiie de porta celi 
siti iuxta vlllain Tuscinoiz ordiuis Cistercieusls Oiomuceusis diocesis. vSalu- 
tem et apostolicaia bcuedfctiouem. 0"otieus a uobis petitur quod relig^ioni 
et houestati couueuire diuoscitur auimo uos decet libeuti coucedere ac 
peteutium desideriis cougruum sulTrag-ium impertiri. Ea propter dilecte 
iu Christo lilie uestris iustis postulatiouibus o;rato coucurreutes asseusu 
•persouas uestraS et locum iu (juo diuiuo uacatis obsequio cum omuibus 
houis que impreseutiarum ratiouabiliter possidet aut iu futurum iustis modis 
prestaute domiuo poterit adipisci sub beati Petri et nostra protectione 
suscipimus et preseutis scripti patrocinio commuuimus. NuHi ero;o omuiuo 
hominum liceat hauc pa«»'iuam uostre proteclionis iulriugxue uel ei ausu 
temerario coutraire. Sicjuis autem lioc attemptare presumpserit indi^-na- 
tionem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se 
nouerit iucursurum. Datum Anaguie Idus Octobris. Pontificatus uostri 
Anno duodecimo. 

E.\ originali ejusdem uiouasteriL 



ccc. 

Gregorius papa IX. mandai, ut monasferium Ti'mowicense a Constantia, 

reffina Boemiae, fundatum per .episcopy,m Praffensem cum dioecesani loci 

ejusdem assensu consecrcfnr. 1)1. Laterani, Nonis Novembris, 1S38. 

Cxregorius episcopus seruus seruorura dei. Carissimo in Christo filio . . 
Illustri Reg-i Boemie. Salutom et a|)ostoIicara benedictiouem. Cum eccle- 
siara quara dilecta in Christo lilia Coustantia Re«ina raater tua in honorem 
beate 3Iarie ulrg-inis in qua Conneutus dilectarujii in Christo (iliarum 
3IoniaIiutli iuclusarum sub institutis Cisterciensis ordinis doraiuo famulantur 



350 

inspirata diuinitiis dicitur suis sumptibus inchoasse. ad ipsius instantiam 
mandemus per venerabilem fratrem nostrum . . Episopum Prao^ensem de 
diocesani loci assensu cum consumata fuerit consecrari. omnibus uere peni- 
tentibus et confessis qui in die dedicationis eius ad illam cum deuotione 
accesserint, Quadraginta dies de iniunctis sibi penitentiis habiturls. Sere- 
nitatem tuam attente rog-andam duximus et monendam. quatinus pro diuina 
reuerentia et apostolice sedis ac nostra et consideratione dicte g;enitricis 
tue tempore dedicationis ipsius ecclesie quatuor septimanis ante. ac quatuor 
post diem dedicationis eiusdem. uniuersis ad eam uenientibus thelonea et 
passagia per terras tuas facias relaxari. ita quod deo exiude placeas. et 
iios sinceritatis tue zelum possimus merita commendare. Datum Laterani 
Nonis Nouembris. Pontiticatus nostri Anno Duodecimo. 

Ex originali ejusdem monasterii. 



CCCI. 

Wenceslaus, rex Boemiae, Gregorio, capellano suo, araturam et silvam 

in LdOdenice a fratre suo Premysl, marchione Morariae, donutam con- 

firmat. Dt. Kalendis Decembris, 1;^38. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Wencezlaus, miseracione 
diuina Boemie rex quartus. Gregorio clerico eiusque posteris inperpetuura. 
Quoniara negocia, que inter mortales studiose tractantur, opertet non obli- 
uisci, ne tarda obliuio eadem negocia abradat, necessarium est ac prouidum, 
ea litterarum memorie commendari. Noscant igitur presentes in Christo et 
in eodem feliclter successuri, quod nos Gregorio clerico et eius successo- 
ribus ad dilecti fratris nostri peticionem, incliti Morauie marchionis, ara- 
turam vnam et silvam vnam in Lodenicz, quam idem frater noster contulit 
graciose eidem, auctoritate reg^ia confirmamus, sicut in priuilegio, eidem 
a prelato fratre nostro marchione concesso, liberaliter continetur. Ne igitur 
super hoc calumpniosa questio de cetero oriatur, et ad huius conlirmacionis 
nostre evidens argumentura, presentem paginam sigilli nostri raunimine 
fecimus insigniri. Testibus, qui ad hoc sunt necessarii, eciara subnotatis: 
Rathiborius. Szemezlaus. Conradus camerarius. Zauizs. Jenich» frater eius. 



351 

Rathlborius de Belchowiz. Beneda. Sdanimirus. Preddebor de Moriz. Esau 
archidiaconus Prerouiensis. Nicholaus archidijiconus Brunnensis et aiii <|uam 
plures clerici et layci fide dio;ni, Acta snnt hec anno incarnationis dominice 
M. CC. XXX. AIII. Kalendis Decembris. Datum per manum Wiihelmi 
notarii nostrl. 

E codicibus Mss. saepius citatis Cremsiriensi D. A'^!!. et Olomucen. I 16. 



CCCII. 

Wenceslaus, rex Boemiae, manaslerio Osloivanensi magnas lihertates et 
immnnilales elatgilur. l'^38. 

]\os Wencezlaus dei gracia quartus rex Boemie monasterio Ozlo- 
wanensi et uniuersis ibidem deo;entibus in perpetuum. Inter opera karitatis 
precipue constat elFectuosius relio^iosis personis niisericorditer subueni'e. ut 
Deo mllitantibus victus et vestitus prouideatur, et locus inter iustorum ag- 
mina perpetuetur eternus. Noscat io;itur tam presens hominum etas quam 
in Christo successura posteritas. Quod nos monasterio Cisterciensis ordinis 
quod Ozlaran vujo^o vocatur ct nomine transmutatnm est in vallem sancte 
Marie, eandem dedimus liberlatem quam habet Welleg-radense cenobium 
cisterciensis ordinis a patre nostro Premizl reo;e Bohemie pie recordacionis 
et inclyte memorie patruo nostro AVIadizIao quondam marchione Morauie 
fundatum et constructum. Libertas autem hec est, quam pie statuimus firmiter 
obseruari scilicet: omnes villas et possessiones quas ecclesia illa possidet, 
vel posse.ssura est, ubicunque site sint siue in Morauia, siue in Boemia 
ab omni onere tributorum, vectio;aIium, collectarum, aliarumque exactionum 
siue in XIIII denariis ad principem vel beneficiarios spectantibus quocunque 
modo nominentur, esse absolutas. Jus autem, quod datur de capite, eis 
concedimus. Hoc de fure statuentes, si in eorum habitat po.ssessionibus, 
et deprehensus fuerit in furto manifesto, vel de aliquo occulto accusetur, 
videlicet quod ad iudicium ferri candentis, vel aque, vel vomeres calcandos, 
vel duelli, et conuincatur in aliquo istorum in iudicio seculari, eidem mo- 
nasterio bona furis siue rei inteoTaliter remaneant. Judices aut quorum 
est faciant de eo quod eis iustum videbitur. Si autem homines eiusdem 



352^ • • 

cenobii coram iutlicibus iiostris cul|jabiles iimeniaiitur, iiec iiobis nec iudi- 
cibus nostris curialibus vel beneliciariis alicjuid iiule utllitatis proueiiiat: 
sed apud idem ceiiobiuin culpe perseucret satisfactio, nisi in eo in quo 
tenentur satisfacere aduersario. Cetera ut breuiter oiunia compreliendamus, 
omiiem utilitatem, que spectat ad usus nostros vel nostrorum successoruin, 
vel beneliciarios nostros a nobis infeudatos eis remittimus, ut plena et perfecta 
gaudeant libertate, et ut nullus eis iiouas condiciones coiitra statuta uostra 
audeat imponere, et hoc ideo fecimus, quia quanto est fragilior et tenerlor 
sexus muliebris dininis maiicipatus olFiclis, tanto amplioiibus re^ie muiii- 
liccncie debet vallari beneficiis et muniri presidiis; statuimus etiam ut nullus 
camerarius intret villas monasterii ad aliquem citandum vel ad aliquid ibi 
facieudum, sed sig-nilicet procuratori domus illius cui commissa fuorit pro- 
curacio in teinporalibus, ut eos citari faciat, qui sunt citandi, quatinus die 
et loco determinato eos coram iudicibus statuat, quorum interest vel causas 
vel neofocla reo-ui nostri tractare et definire. Ut autem contra cuiuslibet 
inopinate occasionis impetus emergentes nostrum solempne statutum semper 
Inconcussum permaneat et illesum tam nostris quam nostrorum temporibus 
successorum presentem paginam nostri sio-illi munimine in testimonium ro- 
boramus. Nomina testium sunt liec: Zavvisse castellanus. Budizlaus came- 
rarius. Pribizlaus castellanus in Weweiy et Cirho dapifer. Boscheco sub- 
caraerarius Brunensis et castellanus Ziioymensis. Wecene iudex Brunensis. 
Rimo Brunensis magister venatorum. Cunradus uotarius Brunensis. Otto 
capellanus curie. Rubinus procurator domini regis, et alii quam plures. 
Datum per manus VVillielmi notarii. Anno ab incar. domiiii 3ICCXXXVIIL 

E Monastico Ms. in Jirchivo Rayhradensi. 



ccciir. 

Hcinricns, dux WratlsUiviensifi, confert domui s. Joannis rillam Lassow 
sub testlmonio Boleslai, (juondam ducis Boemiae, et fratris ejus Sobeslai. 

Datum in Hobena^ 1S38. 

IVos Uenricits dei ;^racia dux Zlesie et Cracouie. Notam esse uolumus 
tam presentibus quam futuris. presens scriptuin iiispecturis. Quod fratribus 



353 

domus hospitalis ad honorem dei et ipsorum proficuum. villam que Lossowe 
nuncupatur. magistro Johanne fratre ipsorum et aliis fratribus qui ei sub- 
stituentur. ipsam reg^ente iure contulimus thevtonicali locandam. cum omnibus 
iudiciis que in hereditate supradicta occurrunt. Contulimns eciam super 
eandem hereditatem plenarie omnia iudicia iudicare. cum comicidii perpe- 
tracione. Si uero homo ibidem occiditur. uel abiudicatur morti. nuncius 
noster adesse debet. cum ipso iudice ville in eadem hereditate iudicaturus. 
ita quod due partes cedant domui supradicte. nobis uero tercia. Vt autem 
hoc ratum et tirmum permaneat. sigilli nostri munimine fecimus pa^inam 
hanc roborari. Datum in hobena. anno 31. CC. XXX. VIII. illo anno quo 
pater noster mortuus est. Aduerunt eodem tempore hii testes. Dominus 
bolezlmis quondam du.r Bohemie. et frater suus dominus Sobeslaus. dominus 
chvnradns notarius. Albrehtus tunc temporis subdapifer. Adlardus ducisse 
camerarius. 8*tephanus subuenator ducis. Petrus filius 3Ieche. Bogusa tilius 
dobesa. pribisslauus filius dirsconis. 

Ex originall ia archivo Melitensium Pragae. 

CCCIV. 

Emmeramus de Medlow confert monaslerio Tisnowicensi decimas argenti 

aliorumque metallorum e fodinis juxta castrum Lapidem CZuberstcinJ. 

Actum in caslro Medlow CPeywsfein^^ 1238. 

hjgo Emraeramus filius nobilis uiri Stephani de Medilowe omnlbus 
hanc pag"inam inspecturis ad lei memoriam sempiternam. Vt ea, que ad 
diuini cultus augnientum pie ac prouide ordinantur, locis ac personis reli- 
giosis inconuulsa permaneant, necesse est, ut rei geste series scripti tenore 
acquirat monimentum indissolubile. Ilinc est, quod eg"o Emramus de Med- 
loue monasterio, quod Porta celi uocatur in Tusnoue, pro remedio pecca- 
minum meorum contuli decimas argenti fodinarum nec non aliorum metal- 
lorum, que in montibus liereditatis mee iuxta castrum Lapidem reperta 
sunt hactenus uel in futurum reperiri poterunt. Et hec collatio facta est 
in manus serenissime domine Constancie, quondam regine Bohemorum, 
accedente fauorabili ad hoc consensu illustris domiui mei Premizl marchio- 

45 



354 

iiis Morauie^ qui iudici suo inontiuiu de IgUi dedit in mandatis, quntinus 
sorores prefate in piefatis decimis percipiendis a nullo urburariorum in 
futurura inquietentur. Actura in castro 3ledloue ainio doraini MCCXXXV^Ili. 

E codice Ms. Tjschnou icensi. 



cccv. 

Gregorius papa IX. confirmat ad petitionem praepositi Daubraicnicensis 

quasdam possessiones, quas quondam pater epis Step/tanus de iMedloiv /luic 

monasterio contuleraL Datum Laterani, V. Kalendas Maji, 1239. 

Cxreg^orius episcopus seruus seruorura dei. Dilectis filiis preposito et 
conueutui raonasterii ^e Daubrarnik., ordinis s. Augustini, Oioraucensis diocesis, 
salutem et apostoiicara benedictionera. Cura a nobis petitur, quod iustum est 
et honestura, tara vig^or equitatis, quara ordo exi«;it rationis, ut id per solli- 
citudinera officii nostri ad debitura perducatur effectura. Eapropter diiecti 
in doralno tilii, vestris iustis postulationibus grato concurrentes assensu, 
possessiones, quas quondam Steplianus, pater tuus, fili preposite, monasterio 
vestro pia Ijberalitate donauit, sicut eas iuste ac pacifice possidetis, vobis 
auctoritate apostolica confirraamus, et presentis scripti patrocinio communi- 
mus. Dt. Laterani V. Kalendas Maii. Pontificatus nostri anno duodecimo. 

Annales inonasterii sancti Thomae Brunnae Ms. a. 1769. — pag. 8. 



CCCVI. 

Wenceslaus, rex Boemiae, monasterio Tisnowicensi in gratiam matris suae 
Constantiae fundatricis omnia bona et jura confirmat. Datum Pragae, 

Kalendis Maji, 1239. 

Mn nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Nos Wenzezlaus, 
miseracione diuina quartus rex Boemie, illustri domine dilectissime matri 
sue Consluntie, regine regni eiusdem inperpetmim. Quanto diuina pro- 
uidencia uiros illuslres Reges uidelicet ac principes in ccclesia dei con~ 
siituil clariores, tanlo ipsos ad promerenda premia claritatis eterne in 



355 

diUgendis ac dirigendis carilaiis operibus secundum religionem fidei catho- 
lice deuociores conuenil inueniri, et potissime in hUSj que ad opus christo 
cottidie famulancium in pias causas et bonos usus misericorditer conuer- 
tuntur. Hinc esf, quod uniuersis Christi fidelibus tam modernis, quam 
posteris scripti huius inspeccionem et copiam habituris exhibicione pre- 
sencium duximus declarandum. Quoniam una cum fratre nostro Premizl 
illustri marchione Morauie ad pias preces domine ac matris nostre Con- 
stancie inclite regine Boemie pro fundando monasterio monialium grisei 
ordinis in loco, qui Tusnowiz dicitur, Brunensis districtus, cum deuocione 
ac bcniuolencia toto animo inclinati, tam laudabili intencioni fauorabilem 
exhibuimus ac benignum hilari Uberatitate consensum^ id principaliter in- 
tuentes, quoniam pretaxata domina mater nostra tam pro nostra progenito- 
rumque nostrorum, quam pro salute propria sumptibus largissimis in ipsis 
ctaustratifms edificiis sine intermissione taborat ad consummacionem operis 
inchoafi. Quoniam rero semiplenum ridetur, quod sine adieccione relin- 
quifur, nos beneficiis regalibus crescere cupientes uniuersa bona siue in 
uillis aut theloneis, uel burgis forensibus et aliis quibuscunque, quocunque 
nomine censeantur, qualescunque reditus extiterint, seu predia per fratrem 
nostrum supra memoratum, uel alios cuiuscunque sint nominis, ad pretaxa- 
tum monasferium donacionis uel commufacionis seu uendicionis auf alferius 
cuiuslibet contracfus fifulo deuoluta, ad honorum omnipotenfis dei ac glorio- 
sissime genifricis eius uirginis Marie aucforitafe regia predicto monasterio 
ac ibidem deo famulanfibus in perpetuum confirmamus, gratiamque quam 
eidem claustro in confirmacione htdusmodi uel donacione alia qualicunque 
fecimus, rafam tenere perpetuo sine reuocacione uel diminucione permit- 
timus. Nomina uillarum sepefafi monasferii sunt hec: Tusnowiz, ubi con- 
sfruifur ipsum ctaustrum. Lomniz. Khneniz. Draszow. Schachchowiz. 
Szelezne. Tyszow. Wemizliz» Luckow. Naluschan. Wynanow. Seysche. 
Capeniz. Inteltigendum est eciam, hec omnia cum omnibus suis attinenciis, 
agris videlicet, pratis, pascuis, siluis, fluniinibus, molendinis ef aliis quibus- 
cunque cultis siue incultis confirmacionis piedicte iure censeri. Byrdni?.. 
Yglaua cum theloneo. Preterea qvoniam predictam matrera nostram quam 
tenerrime diligimus uolumus in omnibus honorantes exaudire cedimus eciam 
ad peticionem ipsius de omni iure quod possemus post mortem eius habere 

45* 



356 

iii bonis. in Viig^aria coinparatis, Vf autem huius nostre confirmacionis 
liberalitas pia et felici recordacione perpetua et inuiolabilis perseueret, 
presentem paginam sigilli nostri karactere dignum du.rimus insigniri. 
Testium subscripcione adnexa. quorum nomina sunt in sequentibus sub- 
arata: Bernardus Pragensis episcopus. Eppo prepositus. Tobias decanus. 
Her?nannus prepositus Lulomericensis. Stephanus prepositus Szaszensis. 
Bohuzlaus camerarius. Miztridru burgrauius Pragensis. Albertus iudex. 
Rudolfus dapifer. Zobezlaus dapifer regis. Zbratizlaus pincerna. Bohu- 
zlaus et Neulaz frater eius. Bohuzlaus filius Protiue. Acta suiit hec Anno 
Incarnacionis domini Miliesimo Ducentesimo Tricesimo Nono. Indlctione 
Vndecima. Datum Prage per manus ^Vilhalmi notarii nostri. K^lendis Maii. 

E.\ originali in archivo ejiisdem monasterii; sign. Y. f. 2. — Confer diploma 
ejusdem regls a. lJi38. n. CCXCHI. 



CCCVII. 

Wenceslaus, rex Boemiae, monasterip Lucensi confirmat jus pafronatus 
ecclesiae in Primetice. Actum in castro Znoymensi, III. Kal. Julii, 

iS39. 

In nomine sancte et individue trinitatis. Uenzezlaus. dei gracia Quartus 
Rex Bohemorum. uniuersis Christi fidelibus tam moderni quam futuri tem- 
poris presentes litteras inspecturis sahitem. Cum inter cetera virtutum 
insignia quadam excellencia speciali reluceant opera caritatis. ipsis priraum 
debet intendere religio Christiana. per que muhitudo «'ratiarum feliciter 
adauo;etur ac post exilium luiius mundi peregrinantibus celestis reg-ni pa- 
tria sahibriter aperitur. Notum itaque sit omnibus tam presentis quam 
futuri temporis Christi fidehbus. quod nos Wenzezlans dei g-racia. Rex 
Boemorum, considerato et inspecto diligentius grauamine ac incommodo 
Ecclesie Lucensis. que a primis suis finidamentis a nostris est progenito- 
ribus fideliter erecta ct sollicite promota. pro rcmedio anime nostre paren- 
tumque nostrorum Regia liberalitate ac muniticentia donamus ius patro- 
natus ecclesie de villa nostra que Primetiz uulgariter nuncupatur. iara 
dicte ecclesie Lucensi. Insuper et confnmamus eidera auctoritate Regia 



357 

ius pationatus eiusdem ecclesie Primetiz. quod de collatione recolende 
meraorie patrui nostri Wladizlai. et fratris noshi Premilz. Marchionum 
Moraule. cura omnibus suis appenditiis hucusque pacifice posscdit et quiete 
quatinus subsidio a nobis iraj^enso tara hilariter quam libenter prenomi- 
nata possit Ecclesia liberius sub grauaraine respirare. et fratres ibidem 
domino militantes uberius sustentari. Ut autem hec nostra donatio et con- 
firmatio. qvam aiTectuose ac devote in pios usus et iustas causas duximus 
convertendam. rata et inuiolata perpetuo tempore perseueret. ad euitandum 
et resecandum totius arabi^uitatis plantarium. obuianduraque raalitie seu 
ig-norantie horainura. presentem nostre donationis et confirraationis pao;inam 
sigilli nostri rauniraine feciraus insig-niri. snbscriptione nichilorainus testiura 
adhibita. qvorura naraina in sequentibus lideliter sunt asscripta. 3lagister 
phylippus. doraini pape legatus. MaoMster Herraannus. minlster fratrura 
minorura in Znoyem. premilz. capellanus sancte Ivaterine. Otto capellanus 
Regis. Ilelyas cappellanus 3Iarchionis 3Iorauic. Cuinadus. scriba Brunen- 
sis. 3Iagister Hylarius. Bozcho castellanus Znohemsis. Ruto caraerarius 
Znoherasis et Betowensis. Wirso. Prostey. Lupus. Wilhelmus pincerna. 
castellanus in W^ren et frater eius Wolframus. Branizlaus. Henricus. filius 
Pribrami. Hostoy. Stliephanus Ungarus. Sthephanus. Juuenis de Metlovve. 
Heynricus filius Pavli. Wocko de Benesow. nachrade et alii qvam plures. 
Acta sunt autem in castro hec Znoyeraensi in die beatorum apostolorum 
petri et pauli. Anno domini 31. CC. XXX. IX. Indictione XII. Epacta XH. 
Concurrente V. Datum per.manus raagistri Wilhelmi. Regis Boemorum 
protonotarii. 

Ex originali iu archivo ejusdem monasterii ; sign. F. 6. 

CCCVIII. 

Robertus, episcopus Olomucensis^ monasterio Oslowanensi jus patronatus 

ecclesie in Miroslaw (Myslice) cum decimis confirmat. Dl. in Zabrdowice, 

VIII. Kalendas Septembris, 1239. 

IV(;obertus) dei gracia Olomucensis Episcopus vniuersis Christi fide- 
libus hanc paginam inspecturis salutem in demino. Nouerit vniuersitas 



358 

vestra. quod accedens ad nos nobilis Madona domina Marg-areta cum libeiis 
filii sui scilicet Harthlebi. Tomasio vidclicet. Ecbardo. et Arthlebo suplica- 
uit nobis bumiliter et deuote. quatinus Monasterio in Oslaa confirmaremus 
ius patroiiatus in Ecclesia sancfi Pefri in Myvoslau. et eidem ]\Ionasterio 
spiritualia cum omni iure de predicta ecclesia concederemus. quod pro de- 
uocione. et oracionibus dominarum de oslaa libenter fecimus. decimas dua- 
rum villarum Wolchers. et podolice. plenarias supra nominato Monasterio 
similiter conlirmantes. Omnes autem qui hanc nostram conlirmacionem. seu 
ipsam Ecclesiam aut eius dotem. uel ministros ausu temerario inuaserint. 
excoramunicamns. et dampnamus ipsos tradentes vSatbane in interitum. nisi 
redierint ad penitenciam et debitam satisfactionem. Datum in Zab> rdoAvice. 
VIII. Kalendas. Septembris. Pontificatus nostri Anno XXX. Nono. 

E.v originali iii archivo ejusdcni nionasterii. 



CCCIX. 

PrihislmD de Krjzanow^ casfellanus BrunensiSy cum ISibt/Ua uxore siia 

conferl hospifati s. ISpirifus Brunae eccfesiam in Krjzanow cum decimis. 

Dafum Brunae, III. Kalendas Januarii, l'^39. 

Jrribizlaus nobilis vir de Crisanoue et castellanus Brunnensis vni- 
uersis Christi lidelibus hanc pag^inam inspecturis salutem in domino. Diuine 
inspirationis votum difFerre non debet effectus, ne sancto pereunte proposito 
speratum quoque premium subtrahatur. Diuine inspirationis gratia accensi 
de consensu coniug-is matrimonio nobis copulate Sibille nomine nostrorum- 
que consensu pro remedio anime nostre nostroruraque presentium et futu- 
rorum et ut presentis uite statu cum incoluraitate nobis nostrisque perfrui 
gratia diuina concedat, ad sustentationem pauperum et recreationem inlir- 
morum ad hospifafe sancfi Spirifus in Brunna, quod a quodam prouido 
uiro Rudfino nomine, ciue Brunnensi de consensu uenerabilis Ruperti 
Olomucensis episcopi et capituli sui et gloriosi regis Bohemie Wencezlai 
constructum est, redditus nobis annuatim soluendos eidem suj^radicto liospi- 
tali perpetuo iurc conferimus exsoluendos. Forma autem nostre donationis 
hec est: Ecclesiam iii Krisanoue eidem supradicto hospitali pcrpetuo iure 



359 

conferimus', et ad idem hospitale contulimus decimas de omidbus villis ad 
ecclesiam iam sepedictam pertinentibus constructis uel in posteium con- 
struendis. De ecclesiis autem, si que in prefato circuitu construerentur 
in j)osterum de consensu supradicti venerabilis domini R. Olomucensis epi- 
scopi ac capituli sui, damus eidem hospitali ius patrojiatus, concedendo tam 
in cuJtis terris, quam in noualibus in ipso circuitu prouentus omnium deci- 
marum de tlieloneis, de piscationibus lacuum et fluminum, de lio-nis ex 
nemore uendendis et sturis soluendis ex denariis ex iudiciis soluendis de- 
cimas eidem hospitali conferimus exsoluendas de aratris nobis pertinentibus 
in villa Thuleschic decimas inteo^raliter conferimus et dimidium laneum, 
quod eo commodius possint decimas collig^ere. Insuper duas villas Luscz 
et Radomilicz in plenam proprietatem ; preterea decimas ville nastorowicze 
nomine integ^raliter eidem hospitali ad sustentationem i)au|)erum et recrea- 
tionem Infirmorum perpetuo condonamus. Quod si aliqua successorum no- 
strorum uel aliqua alia persona diabolice inspirationis instinctu nostre do- 
nationis beneficium retraxerit contra hanc nostre donationis et decreti 
paginam ire uel aliquam molestiam inferre temptauerit, auctoritate domini 
R. Olomucensis episcopi hic excommunicationi subiaceat et nisi reatura suum 
correxerit, in extremo examine eterne subiaceat vltioni. amen. Testes 
autem qui huic collationi interfuerunt sunt hii: dominus Theodrlcus abbas 
monasterii Zabrdouicensis. Frater Hermannus et minores fratres. frater 
Nicolaus prior predicatorum et frater Zacharias. Plebani hi ciuitate Brun- 
nensi: Baldninus plebanus ad sanctum Jacobum. Lutholdus et Petrata de 
sancto Petro et RCaschardus) scolasticus ibldem. Dominus Ratiborius de 
Doblin et Hartleb filius ipsius. dominus Cyrho dapifer regis. et Schastolaus 
frater ipsius. Gerhardus purg;rauius in Olomucz. Boscho purgrauius in 
Znoym. Bohusse de Tazzow. Hortuinus de Lusche. Wignandus mag-ister 
monete et omnes ciues Brunnenses et alii quam plures. Data Brunne per 
manus notarii nostri AVIczkonis tertio Kalendas Januarii indictione XHI. 
incarnationis dominice anno millesimo CC. quadrao;esimo. regnante domino 
nostro Jesu Christo, qui est honor et gloria in secula seculorum. Amen. 

Ex Actis seciill XIV. in archivo archiepiscopali Olomucii. 



360 



CCCX. 



Premysl, marchio Moraviae, nobili viro Viclori, filio Bludonis, oh fidei 

merilum. nommUas possessiones confert heredikirie, sub confirmatione regis 

Wenceslai. Actum in castro Pragensi, 1239. 

Iti nomiiie Sancte Trinitatis et indiiruliie vnitatis. Cuni principuin 
nonien iienustent honor et gloria, et laudum condiatur preconiis, quociens 
suorum inuig^ilant profectibus nobilium, ampliori studio dare operam iustice, 
consulit equitas, ut quicquid ab eis sollemi^niter agitur in largiendis retri- 
butionibus pro fideli ipsorum seruicio, perheiuietur scripture memoria, et 
testium confirmatione^ per obliuionem ne labatur uel euanescat, roboretur. 
Nouerint itaque presentes, et sciant futuri, quod ego Premizl, dei gracia 
Marchio Morauie, uiro nobili Victori, filio Bludonis, ob fidei sue meritum 
et seruicii deuotionem ia villa IIuzow contuli terras quatuor, spectantes 
ad castrum Olomucense, quas pater noster pie memorie Ottacarus, rex Boe- 
morum, sibi contulerat, dum adhuc uiueret, adiciens ei supra hoc datum 
terras duas Gradicenses et duas uenatorum iure possidendas hereditario. In 
uilla uero Towyr dicta superaddidi tres terras eidem, ad castrura Olomucense 
spectantes, et alias trcs, ad Gradech pertinentes et ad mensam domine duas 
terras respectum habentes de uoluntate mera domine Marchionisse. In villa 
autem Sejnitessich nomine unam terram, spectantem ad castrum Olomucense, 
et aliam venatorum terram. adiciendo simul alleiem terram uenatorum in villa 
Bukouane prefato nobili contuli perpetuo possidenda in hereditatem et suis 
posteris. Insuper quia necessitati compassus mee obtulit mihi duos dextrarios, 
XXX ualentes marcas, pro ipslus tali dono recomponsando, mag"is autem pro 
fidelitatis sue obsequio, supra predictam omnium collationem contuli quandam 
villam, Lazi nuncupatam, in ius hereditarium sibi et se sequentibus posteris 
suis. Sed quoniam hec omnia, que de beneuolentia principum et gracia larg-l- 
tatis emanant dona, plus euidentiori et manifesta declaratione necesse est 
elucescere, quatinus firmitatis robur obtineant aput eos, quibus sunt collata; 
ad peticionem predicti iam nobilis accessi personaliter ad fratrem meura 
Boemorum reg-em serenissimum, cum sincera deuotione humiliter ipsius 
regie raaiestati supplicando, quatinus iunioris fratris sui inclinatus prccibus 
consensum prestaret et uoluntatem, ad lianc raeam donationem confirraandam 



361 

noblli viro ^'ictori. Qiii, prout decuit, celsitudinem sue magnificencie, 
regio affectu simul et assensu raichi prestito ex fraterna carltatis dulce- 
dine et peticioni aiinuit beni«^ne uoluntatis sue occursu, et presentis scripti 
paginam re^alis sui sio;iUi appensione munitam roborando effectui deside- 
rato mancipauit. Sed ne imposterum calumpniose contra huius mee prln- 
cipalis doiiationis munus exliibitum nobili meo Victori uel posteritati ipsius, 
auctoritatis regie potestate confirmatum, ag-ere attemptatibus prestetur au- 
dacia, uel malio^nandi occurrat inpulsus eis, (jui bonorura inuident profectibus 
et infrino;ere acta principum nituntur zelo inuidie, ad sopiondum omnia, 
si que emerserint huiusmodi machinamenta quorumlibet benoficia castrorum 
possidentium et aliorum omnium confutanda mali«'nande frandis astuciam, 
et silentium cunctis iraponendura, ne furioso quodam impetu anirai possint 
oblatrando iusticie obuiare, et irrita facere celcbrata sollempniter testium, 
qui affuerunt, adnotatione, et qui iiitercesserunt personaliter presentia, et 
qui circuierunt tocius donationis metas distino^uendo, assig^nando, signis 
confirmando, iuxta consiliuin uirorum nobiliura, quibus desuper a deo datum 
est, afflueie discretionis prouidentia, confirinaui in perpetuum esse inuiolata, 
et permanere stabilia. Quod si accidontaliter contingat, labentibus homi- 
nibus in ino;ressum universe cariiis simul hoc labi in obliuionem, per 
scripti memoriam uiuat semper omnibus in recordationem. Generatio enim 
preterit, et generatio aduenit, sicut est uoluntatis diuine; sed quod littere 
declaratur exaraciono, leclura uiuentibus uiuit, nec periinitur oblinione. 
Uuius autem rei prime in villa Huzow de terris, Victori per dorainum 
Marchionem collatis, prout superius dictura est, intercessores fuerunt, et 
per dorainura reoera pie meraorie Ottacarum confirmatis nobilis uir Stephanus 
de Medlow et Swezlaus de borutow. li aput dorainuin raarchionem. Vocco 
filius Boruth. et CerhJi. llii autera huius donationis testes; Bohubico. Dete- 
ricus. filius Gruth. Ctibor filius Predwoy. Jacobus. Piotiwen filins Zulizlai. 
OnsG filius Blud. Zlawata. Zpitata. Super terris uero sibi collatis ut pre- 
dixiraus in villa Towir et in villa seraitess . . castri Olomucensis, quam de 
Gradech et terris domine roarchionisse et uenatorum, et in villa Bukouene 
una terra uenatorum isti intercessores extiterunt: Ranocerus filius Welen. 
Conradus de Plauech. llii autem jierambulatores terrarum fuerunt, et 
assignatores simul, et metarum distinctores: Conradus Camerarius. Beneda 

46 



362 

uenator. Zlauata. Prauona filius Wlassin. Ratibor de Belkouich cum fratre 
Tworiiiiir. Prebor lilius Ratbmiri. Werch prefectus super uenatores. ^'ena- 
tores auteiu isti: Milik. Queton. Drao^on. Budik. Otrok. Zmii villicns de 
Gradecli. Jau. Iloraines Gradiscenses: Male et Puten. Caraerarii castri 
Olomucensis: Damozlaw. Sdis. De uilla autera nuncupata Lazi pro recom- 
pensatione dextrariorura duorura, cjuos doraino ^larciiioni obtulit in valore 
XXX raarcarum prefatus nobilis victor, isti fuerunt petitores. Vocco filius 
Boruth. Oness. Cerhho. Et hii circuierunt raetas ville certis limitantes 
sig-nis, et eara A^ictori assig-nantes: Spitata uenator curiahs. Zlauata. 
Dirzizlaus filius Sudiwoy. Bun filius preborii. Prauone filius Wlassin. 
Prebor filius Rathrairi. Simplices uenatores: Srail. Otrok. Budik. Misslik. 
Kueton. Dragon. Omuiura autem eorum, que prenotauimus, per dominum 
Marchionem Victori collatis confirmatio facta est per serenissinuun Reo;em 
Boemorum, Wencezlaura, in presencia horum testium: Bernardus Episcopus 
pragensis. ^lstidruch burgrauius pragensis. Alberfus de Zliweu. Vocco 
subcaraerarius doraini reg;is. Pakozlaus mao;nus. Milich. Ydik filius 31ilich. 
Ratibor de Deblin. Ranozer filius Welen. Oness filius Bludonis. Conradus 
de plauech. Moyech. Beneda uenator. Ranozerus de plauch. Acta sunt 
autem hec Auno dominice incarnationis 3Iillesimo CC. XXX. IX. in Castro 
prag;ensi, et re«;io confirmata sigillo, et doraini Marchionis siofilli appen- 
sione munita. Datura per manum Wilhalmi, notarii domini reg^is. 

E.\ originali in archivo monasterii Gradicensis. 

CCCXf. 

Rohevtm, ephcopus Olomvcensis, monasterio Tisnowicensl confirmal jus 
palronaius ecclesiae s. Wenceslai in Tisnowice. Aclum in Bruna, 1239. 

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Rubertus dei gracia Olo- 
mucensis episcopus. A'niuersis Christi fidelibus hanc pao;inam inspecturis 
salutem in domino. Nouerit presens etas et successura posteritas, quod 
nos ad peticionem illustris Regis Boemie AVeucezlai et fratris sui Premizet. 
illustris Marchionis Morauie, necnon et serenissirae domine nostre Reg-ine 
Consfancie confirmauimus. ius patronatus in ecctesia sancti Wencezlai in 



363 



Tussnowicz raonasferio, qiiod iiocatur porta celi ibidem constructo ad usus 
monialiura ordinis Cysterciensis domino inibi seruientibus cum omnibus suis 
appcniilciis, villis, laneis, decimis plenis, pratis, siluis: volentes, ut per ea 
bona deinde claustrum eleuetur largius et ditetur. Quo facto item petiuit 
a nobis domina nostra dicta Reg-ina, quatenus claustro prelibato confirma- 
remus nostra dispensacione decimas eciara omnium suarura ecclesiarum iam 
habitarura, et habendarum, ut essent dominaruin antedictarura usibus perpetuo 
profuture; quod et libenter feciraus propter ipsius Re^ine specialera dileccio- 
nem et deuocionera earundem raonialiura et oraciones. Sacerdotibus tamen 
ipsarum ecclesiarum prebendam sulTicientem nichilomiiuis ordinantes: Omnes 
autera qui hanc nostrara confirraacionera seu ipsas ecclesias aut earum dotes 
uel rainistros ausu teraerario innaserint, excoramunicaraus et damnamus, 
ipsos traden(es Sathane in interitum, nisi redierint ad penitenciam, et debitam 
satisfaccionem- In huius rei roboracionem presentem pag^inam nostro sig-illo 
insigniuimus coram testibus, quorum noraina sunt hec: Dorainus Hartman- 
nus abbas de A\'elegrad. Dominus Theodricus abbas de Zaberdowiz. 
Dominus Gerlacus abbas de Gradiss. Nicolaus archidiaconus Brunnensis. 
Stizlaus prepositus ibidem. Chunradus notarius Brunnensis. Marchquardus 
plebanus de Ywansic. Magister Hylarius. I*reduoi. Jeroniraus. Johannes. 
Schedron, cappellani doraine Rcgine. Vlricus prepositus in Ozla. Nobiles 
terre: Dominus Pribizlaus. Ratiborius. Gerhardus. Stiborius. Parduz. Zudi- 
rairus. Cyrho. Schaztolaus. Buno. Beneda. Milotha. Nynko. Styborius de 
Lipnik. Acta sunt hec in Brunna anno gracie MCCXXXIX. Pontificatu» 
nostri anno XXXIX. 

Ex orijrinali confirmatioue regis Otakari a. i2o5. ejusdem monasteriL 

CCCXII. 

MeskOy dux de Opol, ordini s. ^oannis in Grobnig et Makow liberfafem 
sortibus ,^Chischi'^ in castro Koscl concedit. 1239. 



In nomine domini nostri Jhesv. christi filii sancte virginis. Marie. 
Amen. Ego Mesco filius Kazimiri dux de terra. Opoliensi. Notum facio 
tam presentibus quam futuris christi fidelibus. quod coram rae. et meis 

46- 



364 

baronibus et curlallbus mehis. Comes Goszlaws de predio. yodloimich. 
cum filiis suis. coiitulit ospitali sancti Johannis domui de Grobnic. ipsam 
domum magistro. Bogvsa in Grobnic. regente. et aliam domum. in Macov 
fratre. Potrcone regente. Sortes quas habvit eastro. Qvosle. que uocantur. 
Chischi. et eg;o dux Mesco pro salute mea et pro anima patris mei. Kazi- 
miri. contuli eisdem sortibus plenariam libertatem. a prouocaclone. coram 
castro. et a Strosa. et a stan. et a prevod rcnte mee. contuli eciam els in 
eisdem sortihii^i tabernam. et fluuio qul vocatur. Odra. clavsuram percuti. 
ut domus habeant piscium habundanciam. Cvius rei testes sunt hi. Andreas. 
Palatinus. Predborlus. ivdex curie. Nicholavs mlles. Yaxo. castellanus de 
Rosech. Vernerus castellanus de Qvosli. Semiianus. castellanus de Ratibor. 
Johannes. castellanus de Tesin. Otto subcamerarius. iHotco subpincerna. 
Pribislaws. subdapifer. Wisslaws. subvenator. 3Iarcus frater eius. Andreas 
saba. Bertoldus Jacobus frater eius. Hivalo. canonicus de Qvosle. Boce- 
porius. notarius curie. Johannes sacerdos curie. Albertus sacerdos curie. 
Jaroslav miles. Actum ab incarnacione domini nostri Jhesv christi JMille- 
slmo CC. XXX. Nono. Principatus nostri Anno primo. -|-. 

Ex originali in archivo Melitensium Pragae — in Actis conimendae 
Groebnicensis. 

CCCXIII. 

Gregorius papa IX. ahbati Gradicensi et priori Daubrawnicensi mandaf, 

ut Olomucensis episcopi cessionem officii sponfaneum i^ice ApostoUci recipiant. 

Dulum Lateranif XVI. Kulendus Februarii, iJi40. 

Cjrreg-orius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . Abbati 
de Grudis Preraonstratensis ordinis et . . priori de Duhraruk (sic) Olomu- 
censis diocesis salutem et apostolicam benedictionem. Usque in senectam 
et senium vcnerabilis frater noster . . Olomucensis episcopus iam perductus, 
prudenter a^noscens dei mlsericordiam in flas^ellis, et attendons, quod et 
insanabili sicut crcditur infirmitato «;rauatus nec non et confractus senio 
pastorale noquit olficium ut oxpedit adimplere; nobis per suas literas hu- 
militer supplicauit, ut cum oneri pastoralis ofl^icii cedere sit paratus, cessio- 
nem eius recipere curaremus. Ue vestra itaque circumspectione plenaui 



365 

iii domirio fiduciam obtinentes, mandamus quatenus recipiatis ipsius cessio- 
nem spontaneam vice nostia, et ad cedendum auctoiitate nostra cogatis 
eundom, si forte ipsum contjngeret penitere. Datum Laterani, XVI. Ka- 
lendas Februarii. Pontificatus nostri anno XIII. 

E Regesto Gregorii papae IX. anni XIII. ep. 206. in Tabular. Vaticanis. 



CCCXIV. 

Wenceslaus, rex Boemiae, monasterio Zabrdowicensi molam adjacentem 
cum nonnullis pertinentiis confert. Datum Brunae, XVII. Kalendas 
t Junii, 1240. 

In nomine Jesu Christi. Amen. Wonceslaus miseratione diuina quartus 
rex Bohomio, monastorio gioriose virginis 3Iarie in Zaberdouic% \n per- 
petuum. Dio;num ost, et rationi consentaneum, viros religiosos fidei dome- 
sticos, charitatiuo douolionis studio promouoro, ac per ipsorum indigontiam 
loca venorabilia oculo misoricordie inluori. Xouerit itaque prcsens etas, 
ac futura posteritas, quoniam pro romedio animc; nostre, ac progenitorum 
nostrorum monastorio piissime Doi oenitricis Marie in Zabrdouicz, molen- 
dinum quoddam oidom claustro contig^uum, quod aliquando Darenonis ex- 
titerat, cum omnibus attinentiis, ao^ris, piscatione et aqua, vsque ad aliud 
molondinum cuiusdam Mikul nomino, iure porpetuo, ac hereditario rauni- 
ficentie roo;aiis, liiiaii liberaiitate contulifnus. Vt autem donatio pretaxata, 
rata et inuiolabilis, perpetuis temporibus pcrseueret, presentom pao;inam 
sigilli nostri munimine duximus insioniri, testium nihilominus subscriptione 
adhibita, quorum nomina in soqnontibus oxprimuntur. Nicolaus iudex Bo- 
hemie. Albertus. Nachepluk. Bohuslaus. Radim. Boruta. Pribislaus castel- 
lanus Brenensis. 31ilich camerarius. Ydik. Zlaibor. Ratibor castollanus de 
Gradoz. Cyrho. Castolovv. Wecen. Budislaus. Ones. Victor. Bludo. Zbitata. 
Bohubudo. Rutho camerarius Znoymensis. Bosco subcamerarius. Wilhalmus. 
Lupoldus. Wluramus. Proztey. Gorardus castollanus Olomucensis. Prodbor. 
Pribizlaus. Wirhoslaus. Wers. Welen. Leo. Dobes. Leo. Carol. Bonek. 
Gerlacus abbas Gradicensis. Joannes abbas Lucensis. Ambrosius pre- 
positus Cunicensis. Arnoldns abbas Trebicensis. Robertus prior Luto- 



^66 

uiislensis. Acta sunt hec aiino gratie M. CC. XL. Iiidictioiie XIII. Datuin 
Briine per luanus Wilhehni notarii XVII. Kalendas Janii. 

Ex Annalibiis Zabrdowicensibus Mss. in registratura c. r. Gubernii. 

cccxv. 

Gregorius papa IX. hospUali sancti Spiritus ante Brunam jus pafronatus 

ccclesiae in Krjzanow nec non alias possessiones con/irmat. Datum 

Laterani, XVI. Kalendas Junii, 1240. 

Cirregorius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis magistro et 
fratribus hospitalis s. spirifus in Rrunna Olomucensis diocesis salutem et 
apostolicam benedietionem. Sacrosancta Romana ecclesia deuotos et hu- 
miles filios ex assuete pietatis officio propensius dilig^ere consueuit. et ne 
prauorum hominum molestiis agitentur eos tamquam pia mater sue protec- 
cionis munimine confouere. Eapropter dilecti in domino filii vestris iustis 
postulacionibus g^rato concurrentes assensu. personas vestras et locum in 
quo diuino estis obsequio mancipati cura oranibus bonis. que irapresencia- 
rum racionabiliter possidet. aut in futurum iustis modis prestante domino 
poterit adipisci. sub beati Petri et nostra protectione suscij)iraus. Specia- 
liter autem ius patronatus ecclesie de Crissanowe. quod diocesani episcopi 
et capituli sui accedente consensu canonice proponitis vos adoptos de Ltucz 
et de Radomilicz villas curtem iuxta Brunnara. vineas possessioncs redditus 
necnon libertates et immunitates secularium exaccionum. a carisyinio in 
ehristo filio nostro illushi rege Boemie vobis et vestro hosj)itaIi pia et 
prouida deliberacione concessas prout in eiusdem litteris confectis exinde 
dicitur plenius contineri. et alia bona vestra sicut ea omnia iuste ac paci- 
fice obtinetis. vobis et per vos ipsi hospitali auctoritate apostolica confir- 
raamus et presentis scripti patrocinio coramunimus. Nulli er«;o oranino ho- 
minura liceat hanc paginara nostre protectionis et confirmacionis infring-ere. 
uel ei ausu temerario contraire. Si quis autera hoc attera|)tare presumpscrit 
indignationem omnipotentis dei et beati Petri et Pauli apostolorum eius se 
uouerit incursurum. Datum Laterani XA I. Kalendas Junli. Pontificatus 
nostri anno quartodecirao. 

E vidimatioiie ab atino 1416. in arciuvo Melitcnsium Praaae. 



387 

CCCXVI. 

Wenceslaus, rex Boemiae, monasferlo Tisnowicensi ad inslaniiam mafris 

suae Consfanfiae in frafris sui Premysl, quondam marchionis Morariae, 

ibidem sepulfi animae remedium circuifum Krnow in Holasicensi disfricfu 

confert. Df. Brunae, V. Kalendas Maji, 1340. 

lii nomine sancte trinitatis et indiuidue unitatis. Amen. Wencezlaus 
diuina clementia quartus rex Boemie, monasterio gloriose uirginis Marie 
in Tusnowixe inpeipetuum. Quoniam per uirtutum insignia et karitatis opera 
in pereg-rinatione huius seculi supernam Iherusalem deberaus inquirere, 
summopere nobls satag-endum est, ut uitam actiuara cum Martha gerentes 
eis temporalia ministremus, qui sedentes ad pedes doraini eleo-erunt partera 
optiraam cum 3Iaria, quatinus ipsi nostris subsidiis temporalibus, et nos 
eorum oracionibus alterutrum adiuueraus. Vniuersis itaque Christi fidelibus 
presentibus et posteris huius scripti copiam habituris presencium exhibicione 
duximus declarandum, quoniam ad honorem gloriose uirginis dei genitricis 
Marie, nec non ad preces et instanciam illustris raatrone doraine ac matris 
nostre Consfanfie, quondam Regine Boemie, nonolle ipsius plantationi, 
monasterio uidelicet in Tvsnovvice circuifum quendam in disfricfu Hofas- 
censi, Kyrnow uulgarifer nuncupatmn cum omnibus appendiciis suis, willis, 
agris, pratis, slUiis, (lurainibus et aliis cultis siue incultis, quocunque no- 
mine censeantur, regie liberalitatis raunificontia perpetuo ac hereditario 
iure contuliraus hilariter ac libenter; et hoc feciraus precipue pro reraedio 
anime fratris nostri Premizl clare memorie quondam illusfris marchionis 
Moratnne, cuius corpus in prenominafo monaslerio requiescif, ut relig;iose 
persone tam feraine, quara viri sub regula raonastica ibidem domino famu- 
lantes, ob huiusmodi memoriale ipsum una nobiscum ac progenitoribus 
nostris suarum orationum participes faciant et consortes. Vt autem super 
donatione prescripta tocius inpugnationis matoria, et dubitationis scrupulus 
omnimodo precidatur, ac Reg-ie liberalitatis titulus inuiolabili robore muni- 
tus perpetuo persouoret, presontem paginara sigilli nostri raunimine duximus 
insigniri. Testiura subscripcione nichilorainus adhibita, quorum nomina in 
sequentibus annotentur. Gerhardus burcrauius Oloraucensis. Milische et 
fratres eiuSj Idik et Slauiborius. Zpitata. Predborius. Ratiborius de 



368 

Peblin et filll ipsiiis Hartliebus cum Jance. Pribizlaus de 3Ialoraence. 
Cyrho et frater ipsius Schaztolow. Nahrad. Wurchozlaus. Wiecen iudex 
Brunnensis. Rirao. Karolus et frater ipsius Benco. Boscheco burcrauius in 
Znoym. Proztei. Hruto camerarius Betowiensis et Ziioymensis. Budis de 
Budisovv. Budizlaus et frater ipsius Zawisse de Tazzov. Bohusse et Bi- 
znata. ipsius frater. Ztiborius. Gallus. Zobezlaus. Jaros de Boeraia. Erken- 
breht burcrauius de Starkenberch cura filio suo. Acta sunt hec anno 
gratie 3IilIesimo CCXL. Indictione XHI. Datum Brunne per manum Wil- 
halmi notarii V. Kalendas Maii. 

Ex orijrinali in arcliivo c. r, aiiJico Vindobonae. 



CCCXVII. 

Gregorius papa IX. ordini frafrum praedicatorum indulget, ut commissiones 

causarum et sententiarum executiones recipere non teneantur. Datiim 

Laterani, IV. Nonas Julii.j 1840. 

Gre^orius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . mag;istro 
et fratribus ordinis predicatorura. Salutem et apostolicam benedictionem. 
Quieti vestre providere uolentes. auctoritate uobis presentiura indulo^eraus. 
ut coraraissiones causarum uel sententiarum executiones. a sede apostolica 
uel deleg-atis eius seu a quibuslibet aliis factas uobis. sine uestra non 
tenearaini recipere uoluntate. nisi in litteris apostolicis de concessione 
huiusmodi mentio habeatur. NuHi ero;o oranino hominum liceat hanc paginam 
nostre concessionis infringere uel ei ausu temerario contraire. Si quis autem 
hoc atteraptare presurapserit indig-nationera omnipotentis dei. et beatorum 
Petri et Pauli apostolorura eius se nouerit incursurum. Datum Laterani 
IIII. Nonas Julii Pontificatus nostri anno quartodecimo. 

Ex originali ia archlvo conventus Olomucensis. 



369 

CCCXVIII. 

Gregorius papa IX. ordini praedicatorum indulget, ut in ordinem intrare 
volentibus absolutionem latae in eos senlentiae impendant. Dt. Laterani, 

IV. Nonas Julii, 1240. 

Ijrreoforiiis episcopas seruus seruoruiu dei. Dilectis filiis . . magistro 
et prioribus ordiuis predicatoruin. 8alutem et apostolicaui benedictionem. 
Auctoritate uobis preseutium indujo-emus. ut si conti;^erit aliquos ordinis 
uestri reli^ionem intrare uolentes. in canonem late sententie incidisse. ne 
pium eorum propositum possit ullatenus impediri. si eos ad sedem aposto- 
licam laborare oporteat. eis absolutionis benelicium impendatis. dummodo 
dampna passis et Iniuriam fiatisfaciant competenter. nisi forte usque adeo 
grauis fuerit et enormis eorum excessus. quod sint merito ad sedem apo- 
stolicam tran.smitendi. Nulli ero^o omnino hominum liceat hanc pa^inam 
nostre concessionis infring^ere. uel ei ausu temerario contraire. Si quis 
autem hoc attemptare presumpserit. indignationem omnipotentis dei et bea- 
torum Petri et Pauli apostolorum eius sc nouerit incursurum. Datum 
Laterani IIII. Nonas Julii. Pontificatns nostri anno quartodecimo. 

E.x origiuali ibidem. 

CCCXIX. 

Gregorius papa IX. mandat, ut fratres praedicatores ab ordine discedentes 
et propter hoc ipsum excommunicati ab omnibus evitentur. Datum Laterani, 

IV. Notlas Julii, 1340. 

Cjrreg^orius episcopus seruus seruorum dei. A^enerabilibus fratribus 
archiepiscopis. et episcopis. et dilectis filiis abbatibus. prioribus. decanis. 
prepositis. archipresbyteris. archidiaconis. et aliis ecclesiarum prelatis ad 
quos littere iste peruenerint. Salutem et apostolicam benedictionem. Cum 
dilectorum filiorum . . mao;istri et fratrum ordinis predicatorura precibus 
inclinati per nostras inhibuerimus litteras ne quis post professionem eldem 
ordini factam. ab ordine ipso sine sui prioris discedat licentia et disce- 
dentem absque cautione communium litterarum . . prioris et fratrum ipso- 

47 



370 

rum auctoritate alicuius priullegii ab apostolica sede indulti nullus audeat 
retinere. ^"niuersitati uestre per apostolica scripta luandantes. quatinus 
quoslibet contra inhibitionem nostram ab ipsorum fratrum ordine discedentes 
et propter hoc excommunicatos ab ipsis usque ad satisfjictionem condignara 
arcius euitetis. et faciatis ab omnibus euitari. NuUi erg^o omnirto hominum 
liceat hanc pag-inam nostre inhibitionis infringere. uel ei ausu temerario 
contraire. vSiquis autem hoc attemptare presumpserit. indignationem orani- 
potentis dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se nouerit in- 
cursurum. Datum Laterani IIII. Nonas Julii. Pontificatus nostri anno 
quartodecimo. 

Ex originali ibidem, . ».<«'■. 



cccxx. 

Robertus, episcopus Olomucemis, confirmat hospituU sancti Spiritus ante 

Brunam possessionem ecclesiarum in Krjianow et in Slarowice. Datum 

apud Zabrdoirice, IV. Nonas Julii, 1240. 

xVubertus dei g;ratia Olomucensis episcopus oranibus Christi fidelibus 
presens scriptum inspecturis salutem in Domino. Quanto maius est g^audiura 
Christi pauperibus, cum eis gratia solacii aliquarura rerura irapenditur et 
suis necessitatibus misericorditer subuenitur, tanto id facienti salubrius et 
retributori omniura bonorura acceptius pro certo credimus et speramus. 
Vnde noscat tara presens hominura etas, quam in Christo successura poste- 
ritas, quod nos ecclesias in Krisanov et in Strasouiz; quas vir honestus 
Pribizlaus nomine supanus cum sua coniuge Sibilla nomine diuino nutu 
excitati non solura pro sua, uerura et suorum predecessorura ac successo- 
rura et oraniura tideliuni tam viuorura quara etiam defunctorum salute ad 
hospitale in Brunna in honore s. Spiritus fabricatum obtulerunt et decimas de 
cunctis villis edificatis et edificandis ad Krisanov et in Strazouiz per- 
tinentium et etiam ecclesias edificatas et etiam edificandas in eadem here- 
dilate et aliquas villas proprie datas ad petitionem predictorum P. et S. 
auctoritate episcopatus nostri confirmaraus. Rei huius tcstes sunt: Esau 
canonicus et alii canonici Olonmcensis chori. Nicolaus et Radislaus archi- 



diaconi et alii prelati. Abbas de Zaberdouiz Dytricus. prior predicatorum 
Nicolaus. senior fratrum minorum frater Hermannus. Dominus Gerhardus 
purcfrauius in Olomucz et filius eius Bosclio purgrauius in Znoyma. do- 
minus Ratiborius et filius eius dominus Hartlibus purgrauius in Brunna et 
dominus Cyrho. Datum anno 31. CC. quadragesimo. Quarto Nonas Julii 
aput claustrum Zabrdouicz pontificatus nostri absque duobus XL. anno. 
Ex Actis sec. XIV. in archivo archiepiscopali Olomucii. 

CCCXXI. 

Gregorms papa IX. fratribus ordinis praedicaforum inhibet, ne qiiis post 
professionem ab ordine discedat. Dt. JLateraniy III. Nonas Julii, 1 240. 

Grregorius episcopns seruus seruomm dei. Dilectis filiis . . magistro 
et fratribus ordinis predicatorum. Sahitem et apostolicam benedictionem. 
Cum paupertatem et uitam profiteamini regularem. insistentes ex pio quem 
uobis dominus inspirauit. alfectu euangelizationi uerbi dei quo populus 
christianus numero et merito ampliatur. auctoritate presentium inliibemus 
ne quis post ordinis uestri professionem ab ordine ipso sine sui prioris 
discedat licentia. discedentem uero absque cautione litterarum nostrarum 
auctoritate alicuius priuilegii ab apostolica sede indulti nullus audeat retraere. 
NuIIi erg^o omnino hominum liceat hanc paginam nostre inhibitionis infrin- 
^ere uel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare pre- 
sumpserlt. indicjnationem omnipotentis dei. et beatorum Petri et Pauli 
apostolorum eius se uouerit incursurum. Datura Laterani l\\. Nonas Julii. 
Pontificatus nostri anno quartodecimo. 

Ex originali conventus Olomucensis, 

cccxxu. 

Gregorius papa IX. fratribus ordinis praedicaforum indulget, ut ad officium 

correctionis et visitationis aliorumi'e impendendum non teneantur. Datum 

Laterani, pridie Xonas Jutii, 1240. 

Ijrre^orius episcopus seruus seruorum dei. Dilectis filiis . . Magi- 
stro et fratribus ordinis fratrum predicatorum. Salutem et apostolicam bene- 

47- 



378 

dictionem. Inspirationis diuinc gratia faciente. uos quos in luce gentium 
dei sapientia dedisso dinoscitur ad hoc continuis desudatis alTectibus. ut 
spiritualem consequendo letitiam que per quietem contemplationis acquiiitur 
et predicationis sacre studium obtinetur. sic decurratis presentis uite spa- 
tium. quod annuente Jesu Christi clementia. uobis tandem ac proximis 
proueniat gloria perpetue claritatis. Digne ig-itur quia per ea que uobis 
a sede apostolica committuntur principahs uestrl propositi noinuniquam 
executio impeditur. et non modicum saluti detrahitur animarum auctoritate 
uobis presentium indulgemus. ut ad correctionis seu uisitationis officium 
monasteriis uel ecclesiis iuqiendendum. necnon ad executiones causarum. et 
denuntiationes excommunicationum procedere uel recipere curam monialium 
seu religiosarum quarumlibet nulli fratrum uestrorum decetero per litteras 
apostolicas teneantur nisi expresse de hac indulo;entia fecerint mentionem. 
Nulli erg^o omnino hominum liceat hanc pa^inam nostre concessionis in- 
fringere. uel ei ausu temerario contraire. Siquis autem hoo attemptare 
presumpserit indignationem omnlpotentis dei et beatorum Petri et Pauli 
apostolorum eius se nouerit incursurum. Datum Laterani II. Nonas Julii. 
Pontificatus nostri anno quartodecimo. 

Ex orjginali ibidem. 



CCCXXIII. 

Wenceslaus, rex Boemiae^ monasterio Oslowanensi capellam ajmd Novam 
ecclesiam constilutam confert. Acta apud Vamik, pridie Kalendas 

Julii, 1240. 

Wencezlaus dei gratia quartus Rex Boemie. Vniuersis tam pre- 
sentibus quam futuris hos apices inspecturis. in salutis auctore salutem. 
Actiones que ratione pietatis cono;rue ac iuste fiunt ex deuocione pro Christo 
ut stabiles ac firme permaneant. necessarium et decens est ut scripti 
memoria ad repressionem tocius calumpnie confirmentur. Hinc est quod 
significandum duximus vniuersis. quod nos. capellam apud Nouam Ecclesiam 
constitulam. claustro in Ozlawan iure nostri patronatus contulimus perpe- 
tualiter possidendam. iure perhenni eidem confirmantes eandem. lu cuius 



373 

rei euidentiara et perpetuam pretaxate donationis firmitatem. presens scri- 
ptum sio;illl nostri karactere iussimus insigniri. Acta autem sunt liec Anno 
dominicp incarnationis ]>IiIlesimo. CC. XL. XIII. Indictione apud Camik 
per manum Notarii A^ilhelmi pridie Kalendas Julii. 

Ex originali ejusdem monasterii. 

CCCXXIV. 

Capifulum Olomucense ratihahet confirmafionem Roherfi episcopi hospitali 

$ancti Spirifus anfe Brunam super eccfesiis in Krjianow et in Sfarowice. 

Daftim Olomucii, IV. Nonas Augusfi, 1*^40. 

lyonuentus canonicorum Olomucensis cleri omnibus Christi fidelibus 
presens scriptum inspecturis orationum obsequium. Noscat presens homi- 
num etas et in Christo successura posteritas. quod nos ex consilio de 
communi capltulo ecclesias in Crizanow et in t^farowicz et decimas de 
cunctis villis edificatis et edificandis traditas a viro honesto Pribyslao no- 
mine supano et coniuo;e sua Sibilla noraine ad hospitale in Brunna in 
honore sancfi Spirifus fabricatum. quas venerabilis pater noster Olomu- 
censls episcopus Rubertus dei g;ratia noraine ad petitionem predictorum 
P. et S. confirmauit et nos communi auctoritate capituli Olomucensis fir- 
miter confirmamus, ad testimoniura fratrura nosfrorum Johannis. Dytrici. 
Esav. 3Ioysen. Radslai et Nicolai. Datum anno 3IilIesimo CCXL in Olo- 
mucz IIII. nonas Augusti. 

Ex originali in archivo Melitensium Pragae. 

CCCXXV 

WenceslauSy rex Boemorum, Ulrico Nigro et ejus fratribus, Brunensibus 

civibus, confirmat possessionem quafuor mansorum in Menice et Pohoielice. 

Dafum Brunae, mense Augusfo, 1240. 

In noraine doraini araen. Nos Wencezlaus dei gracia rex Boemorum 
quartus, omuibus presentium noticiam habituris in perpetuum. Cunctis ista- 
rum testimonio tam presentibus, quam futuris fieri volumus raanifestum, quod 



374 

iios considciantes grata et accepta seruicia fidplium ciuiuni nostrorum 
Brunnensium. Olrici Nigri et fratrum eius, que nostre celsitudiiii exhibue- 
runt incessanter, duos mansus in Menisy et duos in Pohorelix- eo iuie, 
quo a fratre nostro clare memorie Marchione Morawie ipsos quiete et 
pacifice possederunt, de speciali g^ratia contulimus cum suis attinentiis; vo- 
lentes eosdem cum suis heredihus possessionibus prefatis absque fi;rauamine 
quolibet et impedimento gaudere. Presenti nichilominus statuentes edicto, 
ne quis heredum aut successorum nostrorum hanc nostre donacionem excel- 
lencie, quam predictis ciuibus nostris et eorura heredibus perpetuo possi- 
dendam presentibus confirraamus, irritare debeat, aut in ipsorum preiudicium 
et grauamen de ipsa quicquam immutare, sed semper ipsam ratam et in- 
iiiolabilem conseruet per omnia, vt est iustura. Voluraus eciara et irre- 
uocabiliter statuiraus, ne prefatos ciues nostros quisquara de personis eccle- 
siasticis vel mundanis in possessionibus prenotatis irapedire, raolestare uel 
perturbare presuraat. In huius itaque regie donationis et confirraationis 
euidenciara, presejitis priuilegii paginara prescriptis ciuibus nostris, cum 
testimonio subscriptorura duximus exhibendam, nostrorum sigillorura appen- 
sione munitara et perpetuo valiturara. Testes: Ratyborius de Deblin. 
Lupoldus pincerna. Bochko filius Gerardi. Rubynus iudex Brunnensis, et 
alii quara plures. Acta sunt hec anno dorainice incarnationis 31. CC XXXX. 
mense Augusto, indictione XIII. Datura Brunne, in dorao Brunonis an- 
tiqui, per manura curie nostre notarii Rerabothonis, auno, raeuse et indi- 
ctione prescriptis. 

Ex originali in arcLivo c. r. aulico Vindobonae. 

cccxxvi. 

Cjrregorius papa IX. universis ecclesiarum prelatis, regibus, et prin- 
cipibus (inter quos etiam rex Boemiae atque Olomucensis et Pragensis 
episcopi nominantur) indicit concilium ad festum Resurrectionis domini pro- 
xime venturum. Datum apud Criptam ferratam, V. Idus Augusti, 1340. 
Idem indidtur iisdem secunda vice pro eodem termino. Dt, Laterani, 
Idibus Octohris, 1240. 

Palacky'.s Reisc pag. 88. — e Regestp Gregorii papae IX. lib. XIV. 
epistolae 870 et 888. 



375 

CCCXXVII. 

Wenceslaus, rex Boemorum, confirmat monasierio Gradlcensi universas 
libertales, exemtiones, nec non possessiones latissime descriptas. Daturn 

Pragae, Kalendis Septembris^ 1240. 

>if 

lii nomine saiicte et indluidue trinitatis amen. Wenceslaus, dei 
^ratia IV. rex Boemoiuni, ecclesie beate 3Iane sanctique Stephani protho- 
martyris, et domino Uoberto abbati eiusque successoribus in Gradiss 
Premonstratensis ordinis secus Olmutz in perpetuum. Regali congruit 
dignitati, sanctam ecciesiam, a qua cuncta bona procedunt, ab omnibus 
uenerari, eiusque iura iUesa omnia et iilibata conseruari, quatenus ministri, 
in ea deo famulantes, qui prouisi pacis libertate iucundius altissimo deser- 
niunt, hanc ex nostre liberalitatis gratiam sibi in perpetuum g;audeant 
concessisse. Nouerint igitur tam presentes quam futuri, quod nos ad peti- 
tioneni dilecti capellani nostri, domini lloberti, abbatis Cradicensis, pre- 
inonstratensis ordinis, qui multiplici sue deuotionis famulamine penes nostre 
mao;nitudinis excellentiam se exhibuit meritorium et lidelem, ecclesiam 
dictam Gradicensem et ipsum abbatem ac successores ipsius ea libertate 
et omni eo iure g^audere uolentes, qua gaudet ecclesia sancta Olomucensis, 
omnia ipsorum priullegia, noua et antiqua, tum a patre nostro felicis me- 
morie Premisl, rege tertio, tum etiam ab auo nostro Wladislao, secundo 
reg"e, et W^ratislao, primo rege Boemorum, ac aliis principibus Morauie 
et Boemie concessa, renouamus, superaddentes eis amplioris gracie bene- 
ficia, que in sequentibus continentur, plenarie ea ex nostre benignitatis 
clementia indulta totaliter et ratificata confirmamus, et omnes possessiones, 
videlicet ciuitates et uillas, quas nunc possidet dicta ecclesia Gradicensis, 
uel prius possedit, uel est possessura, siue sint in Morauia siue Boemia, 
acquisite uel acquirende, ab omni genere tributorum, uectigalium, colle- 
ctarum aliarumque exactionum esse decernimus liberas et absolutas; ad- 
iicientes, ut nuUus pro edificatione castrorum, siue pro aliqua ingruenti 
necessitate uel expeditione homines dicte abbatie audeat inquietare, seu 
ad fossata circa castra uel oppida facienda, seu etiara pontes edificandos 
coactione compellere, precipue cum ag-grauaminibus, cum ab huiusmodi 
Gradicensis abbatia autecessorum nostrorum priuilegiorum beneficio sit 



376 

exerapta. Jus, quod datur pro capite siue fure, uel pro Zwod, uel pro 
eo, quod uulgo dicitur Cliiztotne, ad usum abbatis et conuentus dicti loci 
ac ipsorum successoribus concessimus perpetuo obtincndum; hoc statuentes 
de fure, quod si In maleficio fuerit deprehensus, residens in prediis abbatie 
et per iustam sententiam beneficiatorum condempnetur, bona furis plene 
remaneant ecclesle supradicte. Si uero homines al)batie dicte in allquo 
casu manifesto uel occulto, in quo subire eos oporteat iudicia ferri can- 
dentis, slue aque, ucl uomeris, uel etiam duelli, et in quolibet istorum uel 
alterutro istorum succubuerint, uel etiam adiuti fucrint, exinde nostris iu- 
diclbus curialibus uel uiUicis seu beneticiariis nihil proueniet utilitatis, sed 
ad usum abbatis et conuentus, ac ad ipsorum successorum utilitatem perseueret 
culpe satisfactio in integrum, nisi In eo reus, quod debet, satisfaciat 
aduersario et olfenso; inliibentes tirmiter super homines abbatie nominate 
spolia et uendltionem illam, que solet fieri propter uie grauis dlspendia, 
ubi de communl strata fit dlg-resslo secus uiam propter euitationem mali 
transltus. Similiter In occupatione metarum si allqui eiusdem ecclesie homines 
in iudlcium fuerlnt euocati et iudlcati, satisfactio culpe dicte remaneat 
ecclesle, et conquerentl satisfiat. ('etera uero ut breuiter compreliendamus, 
omnem uenditionem uel emendara, que de causis uel ratione culparum ad 
usus regis uel principum aut beneticiarlorum ab hominibus dicte abbatie 
cedere debent, remittimus ea, et concediraus doraino lloberto abbati et 
conuentui ac ipsorum successoribus perpetuo libere possldenda, ut ex liis 
perfectiorl possint «^audere libertate. Nec ullus els nouas conditiones 
audeat iraponere, uel ipsorum lura uiolare, uel ausu teraerario aliquatenus 
iramutare. Volentes etlam eandem ecclesiara ab impetitionibus indebltis 
exonerare, et perpetue paci ecclesle meraorate et fratrum ibi deg-entiura 
prouidere, hanc libertatem statuendo elsdera concedimus, quod nullus carae- 
rariorum uel beneficiarlorura uej nuntii Ipsorura beneficiariorum audeant 
ciuitates uel uillas ipsorum ino;redi ad ipsorura homines euocandos ad iu- 
dicium uel citandos, scu occasione alicuius cause uel culpe Inuente ag-g-ra- 
uandos; nec etiara uolumus admittere, ut homines ipsorum uel domus horai- 
nura eorura peruideantur a camerariis, per iudlcera seu beneficiarios a castro 
ad hoc deputatis. Sed si ex euentu hoc contigerit, quod homines ipsorura 
ad iudicium beneficiariorum citari debeant, uel si etiara super allqua causa 



accusentur, ad doiuinum abbateni uel piepositum aut iudicem ipsorum mit- 
tant beneficiarii, quatenus ipsi suos Itomines a quocunque accusatos coram 
iudicio presentari faciant loco et termino assignato, super sibi obiectis 
responsuros, et nullo modo a camerariis uel nunciis beneficiariorum citentur. 
Volumus etiani, ut homines ecclesie supradicte a nullo forestariorum nostro- 
rum, qui uulgariter Lowczy uel Havny dicuntur, ad ingrediendas siluas 
nostras uel comj)arandas per uim aliquatenus compellantur, sed libere ac 
pacifice siluas, quascumque uolunt, intrent, comparantes in eis necessarla, 
prout possunt', in promptu autem causa ost, quare huiusmodi uiolentias 
fieri prohibemus, quia sine g-raui lesione pauperum hec non possunt aliquatenus 
exerceri, precipue cum omnis culpe satisfactio ad abbatis et fratrum transeat 
utilitatem, et nlhil nobis ex his importetur utilitatis, uel beneficiariis augeatur 
aliquid emolumenti, presertim cum libertas ius suum semper indemne debeat 
obtinere. Statuimus, ut in omnibus ciuitatibus: Knyenicz, Suntauia, Ky- 
giow, HranicZ; Slrelna, et uillis, imo in nouis plantationlbus i])Sorum nunc 
habitis, uel in futurum habendis, fora et omnes libertates, et ea omnia 
iura plene haberi possint, que in ciuitatibus ac uillis et nouis plantationi- 
bus, ad nostre dignitatis culmen spectantibus, habentur et seruantur. No- 
lumus, ut ipsi in theloneis suis, ex deuotione antecessorum nostrorum con- 
cessis, uidelicet in Hradecz seeus Oppauiam, ubi sextum habent denarium^ 
uel pro eo scxtam hebdomadam, et in Brod in terminis JSorauie sextam 
septimanam, et de ponte Bretishmie sextam septimanam, et in propriis 
ecclesie sue ciuitatibus, uti iii Kygiow, in Brefislauiensi, et in Switauia, 
iii Vssobrunnensi prouinciis constitutis, a camerariis, uel beneficiariis, uel 
episcopis, uel aliis baronibus, uel quocumque ullam iniuriam uel aliquam 
diminutionem sui thelonei patiantur; sed dictus abbas et conuentus ac suc- 
cessores ipsorum in ipsis theloneis et pedag-iis omni irapedimento amoto 
et absque ulla diminutione pro iuribus theloneorum plene disponendi habeant 
facultatem eara, ipsi tantumraodo absque beneficiariis, inperpetuum percepturi. 
Que iura, cum de eis a quibusdam beneficiaiiis questio ageretur, idem 
abbas uocatus Pragam ad nostram presentiam, aduersa parte presente, 
secundum ius terre coram nobis obtinuit publice fide digno testimonio. 
Sunt autera hec iura in Kygiow et Switauia thelonei: 3tercator noster 
episcopi uel baronis cuiuslibet et hospes predicta thelonea transiens, de 

48 



378 

cuiTU pamii pieliosi soluat (lenarios octo: de curru paiini grisei quatuor; 
de curm linel j>aiijii quatuor; de curru lini, lane, canapi, papaueris, salis, 
tritici, siliginis, ordei, auene et rerri qnaluor: de curru mellis, de uase 
uini, de curru liumuli quatuor de curru liusonis et piscium maiorum octo; 
patcr familias rusticus traiisiens cum familia octo; de tonna mellis duos; 
de equo, boue, uacca, jiorco, perna duos; de lukno mellis, uel deferente 
in liumeris quodcunque pondus, de duabus ouiculis uel capris, et messor 
denarium; de massa halecis, de curru lig^norum duos etc. Theloneum 
furtiue uel contumaciter transiens deprehensus soluat duplum. Sequatur 
autem eum theloncarins Switauie uersus Brunam usque ad montem, qui 
dicitur vuIg"o Gedli; uersus Gewiczko uero usque ad aqvam, que dicitur 
Studena. Defendant antehac etiam dicti thelonearii 5us thelonei Kyg^ouie 
et Svitauie iii circuilu per milliare, contradictione qualibet procul mota. 
Ceterum uolumus, ut de plaustris ipsorum, in terris nostris per thelonea 
transeuntibus, cum uina sua, uel salem, seg^etem, humulum, pannos, uel 
alias quascumque res, sine quibus subsistere non possuiit, ab ipsis nullum 
theloneum exigatur, uel aliqua iniuria eis infcratur indebite axactionis. 
Insuper ut omnia hec et alia sepedicte ecclesie iura stabilia, prospera sint 
et firma, tabernas ipsorum, in quibus primitus a nostris beneficiariis, uel 
ciuibus Olomucensibus, uel aliis ciuibus impediebantur, liberas esse conce- 
dimus omnino; maxime uero illas tabernas, que ad dotem pertinent claustri 
prefati, et adiacent nostris ciuitatibus Olonmcz, Gewiczko, Luthowl, Vncxow, 
Oppauia infra milliare uel propins; in uillis ecclesie Cze/kouicz, Nakel 
Ijuboss, Bunnouicz; Lassc%ian, Rossczin, Zlobicz, Wrzesowicz, Bedi/iosscz; 
8Jon obstante eo. <piod nostris aliis terrig-cnis prohibuimus ipsas propter 
nostras prediclas ciuitates. Pretcrea cum donuis dci locus rcfug-ii sit, iiequa- 
quam admittimus, ut eius immunitas per nuncios nostros. uel beiieliciarios, 
uel quoscumque uioletur. Sed cum aliquis malelicus, quocuiiKiue malcficio 
perpetrato, in dictuui claustrum uel aliquain eiusdem claustri curiam confu- 
g-erit, ipsuni iiuUns omnino audeat ad damnandum excipcre niolentcr, sed 
abbas loci et rector curiaruin claustri malelicum huiusmodi tam diu conseruet 
iu bonis ecclesie prefate, doiicc ipsum caiile possiiu emittere e curia ucl 
claustro. Demuiii pernoctationes et expeiisas (jualc-sciiiujue in boiiis predicte 
ecclesie a quolibet heri |)rohibcmus. Inhibemus etiam. ne aduocalus uel 



^r9 

ciiies iiostri in Olmiicz et in aliis ciiiitatil.nis nostris homines ecclesie pre- 
(licte pro aliqua re detineant, uel impi^norent aut mancipent: sed si ex 
euentu lioc contig;erit, quod liomines ipsorum pro aliqua causa accusentur, 
iudex uel ciues ad abbatem mittant, quatenus ipse bomines suos, a quo- 
curaque accusatos, coram iudicio presentarl faciat, loco et termino assi^nato 
super sibi obiectis responsuros, et partibus conuocatis fiat iustitie comple- 
mentura. Kt siquidem in causa adiuti fuerint uel ceciderint, lesis satisfaciant 
prout possunt, et culpa mac^na uel parua non iudici nec iuratis uel ciuibus, 
sed abbati et conuentui cedet totaliter. Hoc autem summopere caueant ciues 
Olomucenses, ne super curiam uel areas, uel super homines ecclesie 
memorate, qui in elsdem areis resident, quas habet in suburbio Olomucensi 
uel circa, ullam collectam uel steuram recipiant, que uulgo Berne uel 
Pomocz dicitur, uel aliquam aliara exactionera faciant, per quam eis fierl 
possit molcstia uel o^rauamen, quia eandem curiam et areas et homines, 
residentes in eisdem, ab huiusraodi, imo ab omnibus exactionibus penitus 
liberamus. 0"'P"i"<|ue autem hec statuta nostra et concessiones ac liber- 
tates et donationes supradictas uiolare presumpserint, et ecclesie prefate 
statim non satisfeccrintj maiores terrarura nostrarum barones uel beneficarii, 
aduocati ciuitatura nostrarura iurati, et ditiores ciues si conuicti fuerint uel 
confessi, in caraeram nostrara dccem marcas auri, humiliores uero marcam 
auri soluant, et carceris nostri graui custodia macerentur, redimentes colla 
slcut possunt. Ut autom liec omnia predicta rata et inuiolata permaneant^ 
presens scriptum conscribi, et sigillo nostre dig"nitatis rea;ie fecimus roborari. 
Testes autem huius rei sunt: Nicolaus, episcopus Pragensis. Tobias pre- 
positus. Vitus decanus. Radoslaus, archidiacornis Prag-ensis, Hermannus, 
prepositus Lutoraericensis. Borso camerarius. Mstidruh castellanus. Poranen, 
iudex Prao^ensis. Andreas, dapifer Boemie. Borzita de Uedhosscz. Drslaus 
de Benessow. Vikto castellanus. 31ilicz camerarius. Nicolaus iudex. Petrus, 
uillicus Olomucensis. Onso, castellanus Prerouiensis. Bochko, castellanus 
Znoymensis, et alii quam plures. Actura et datum Prag-e anno doraini 
M. CC. XL. Kalendis Septembris, per manus mag^istri Wilhehni, canonici 
Pragensis, aule uostre protonotarii. 

Ex Annalibus Gradicensibus Mss. 

48* 



380 



CCCXX^ III. 

Consfmifia, quondam Boemiae regina, iesfamenfo pro viUa Komjn, quam 

a Diiris dc Diwisow («? f/ente Sfcrnberffica) pro CCLXXX marcis emeraf, 

f^deslao, filio Diwis, rcsiduas quinquaginfa marcas solvi procuraf. Acfa 

in monasferio Tisnowicensi, Nonis Decembris, iS40. 

IVos Constancia dei «^racia quondara Boemie regina nunc vero humilis 

ancilla Jesu Ciuisti omnibus j^resentem pag-inara inspecturis salutem in 

Cliristo Jesu. Ad vniuersorum presentis etatis et future yosteritatis per- 

uenire uoluraus noticiara t]uod nos eo;ritudine o^raui preoccupate circa 

Kalendas Decembris et imbeciliitate corporis inualescente coguouiraus nos 

viara carnis vniuerse per eandera infirmitatem ineuitabilitQr , in^ressuras. 

Sed quia villam que Komin nuncupatur quam apud dorainura Difuis de 

Dinysou raediantibus viris nobilibus videlicet domino Alberto de Slyuen 

caraerario Boemie et fideli nostro doraino Brnone eraimus pro ducentis et 

octoo;inta marcis ex integro persoluimus rainime maxirae propter lioc quia 

prenominato domino Diuis de Dyuisov carnis debitum persoluente filius 

suus Zdeslaus cuius eciara fauorem super empcione ville prelibate habui- 

mus et cui partem pecunie soluiraus pro villa sepe dicta ad raonlcionem 

ct peticionera nostrara sepius iteratam noluit circuire villara Korayn cum 

suis attinenciis pratis piscacionibus ao;ris et aliis cultis siue incultis sicut 

tenebatur de iusticia circuire. Saluti itaque anirae nostre consulentes rae- 

moriale istud nostre diraisimus domvi log^ante.s in domino ut post ostensio- 

nem raetaiura et circuituum ante dicto Zdcslao soluat abbatissa quecuraque 

fuerit quinquag;inta raarcas quia CC et XXX marcas soluiraus sibi et patri 

suo. Ad maiorem autera caucionera huius «^esti nostro sig^lllo et abbatisse 

hoc scrii)tum iussiraus coramuniri. Acta sunt anno gracie M. CC. XL. 

Nonis Decerabris. 

Ex oriijinali monastcrii Ti.schnowicensis. 



381 

CCCXXIX. 

Wenceslaus, rex Boemiae, pro remedio animae matris suae Consfantiue 

monasterio Tisnoivicensi, ubi sepulta est, jus patronatus ecclesiarum sancti 

Petri Brunae, in Budwice et in Bifes confert. Dafum in Tisnowice, 

VII. Idus Decembris, 1240. 

In nomine. Sancte. et indiuidue Trinitatis Amen. Wenceslaus qvartus 
Rex Bocmie . . Abbatisse et conuentui Cysterciensis ordinis. in Porta 
celi quod uulgo Tuhsnowicz. dicitur. In perpetuum. Quoniam testantc 
apostolo exorare pro emortuis est sancta cogitacio et salubris. ut soluantur 
a peccatis que fragilitate persepe preualente Mortalibus commiserunt. et 
plcrique j)reoccupati mundanarum dig-nitatum neo-ociis. ceu deberent minus 
possunt in^-oraci^num vacare frequentia. fore utiilissimum vidinujs. vt quod 
negligitur va orando. illud pio et deo «^ratuito elemosinarum sacrilicio 
suppleatur. Hinc est quod vniuersis moderne etatis. necnon et succesiue 
posteritatis prescncium exbibicione clarescere uolumus. quod domina et 
matre nostra optime Recordacionis. Constancia. (pwndam Regina Boemie. 
iter rniuerse carnis inyressu. cuius mortem non sine dolore ac suspiriis. 
in corde nostro reuoluere nos oportet. ut quam filialis caritatis priuiieg'io 
uiuentem dilexissemus. eandem eciam mortuam diligere uideremur pro sue 
remedio anime Monasterio Porte celi sanclimonialibus Cisterciensis ordinis. 
vbi prefafa domina ef mater nostra elegit et roluit sepeliri omne ius pa- 
tronatus quarundam ecclesiarum. quod ad nos spectabat. Ecclesie uidelicet 
Beati Pefri in Brunna ef Ecclesiarum in Budwice. et in Bytes quod eciam 
Heynrichs dicilur. contulimus perpetuo possidendum. omnem auctoritatem 
sepe memorati 3ionasterii abbatisse et Conuentvi. de nostre excellencie 
beniuolencia concedentes. easdera Ecclesias ad usus suos retinendi. vel 
cui eis placuerit conferondi. Insuper et sepedictum Monasterium pie com- 
passionis uisceribus amplccti quoad uixerimus. ac personas eiusdem siue 
res intendimus ab omnibus inuasoribus Reg-aliter defensare. inliesitatam 
obtinentes fiduciaoj. quod eo facto nobis ac nostris successoribus aliqua 
poterit parente domino cuius misericordie non est finis premiorura consolacio 
deriuari. Ut autem hec tam glorifica donacio in Monasterio pretaxato 
sollempniter celebrata. et super altare Beate virg-iuis. a nobis liberaliler 



382 

sacrlficata in presencia multoruui Honestorurn virorum. quorum nomina sunt 
subscripta. inuiolabiliter perseueret. statuimus. presentem paginam prcnomi- 
nato dare Monasterio nostri sigilli munimine conlirmatam. Acta sunt liec 
anno gracie 3LCC.XL. Indictione XIII. Presentibus viris nobilibus et di- 
scretis. quorum nomina sunt hec. Vlricus dux Karinthie. Theodericus abbas 
de Zabyrdowic. Heynricus prepositus Kvnicensis, Albertus prepositus de 
Dubraunik. Nycolaus. Zacharias. Waltherus fratres predicatores. Crisanus 
Philippus. de Opatowic. Jeronimus plebaiuis de Pribislawic. Jacobus ple- 
banus de Hodonin. Predvoy. plebanus de Caslawic. Petnis notarius Domine 
Regine. Ratiborius de Deblin. Pribislaus de Obran. 31ilic. cum fiatre suo 
Ydik. Chastolous de Ceblowic. Cyrh frater eius. Jurik. nosek. Bocko 
Znoymensis castellanus. Gallus lilius 3Iarquardi. Milota. Run. Nynek. Pelei. 
Vlahen. et alii quam plures. Datum in Tusnowice. VH. Idus. Decembris. 

Ex originali iii archivo ejusdem monaslcriij sign. B. 1, 



cccxxx. 

WencesUms, re.v Boemiae, in memoriam gratam Constantiae matris suae 

monasterium Tisnowicense in suam proteclionem suscipit, ejusque posses- 

siones confirmat. Dt. apud Brunam, VII. Idus Decemhris, 1S40. 

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Amen. Wencezlaus quartus 
Rex Boemie, monasterio g^Ioriose dei genitricis et uirg-inis 3Iarie in 
Tusnoivice, quod eciam porta celi dlcitur, inperpetuum. Quoniam miseri- 
cordia plenitudo virtutum est, et omnibus proposita perfecte forma uirtutis, 
ab ipsa nullus excipitur, sed in ipsius studio reo^es ac principes tenentur 
pocius exerceri, qui cum Martha vite actiue officium laudabiliter exequentes, 
locis ac personis religiosis, uiris siue feminis sedentibus ad pedes domini 
cum Maria, pro teraporalium beneficio debent mlsericoiditer subuenire, ut 
surapto ab ipsis psalrao et a nobis timpano tam spiritualibus, quam tempo- 
ralibus beneficiis alterutrum subleuemus, celestisque consolationis premla 
et diuinorum munerum consortia fiducialiter appetamus. Vniuersis itaque 
posteris ac moderni scripti huius copiam habituris presentium exhibitione 
clarescat, quod domina et matre nostra, clarc memorie Conslantia, quondam 



383 

regina Boemie uiam uniuerse carnis ingressa, nos moiiasteiio in Tusno- 
wice, quod alio noniine porta celi dicitur ac sanctimonialibns ordinis sancti 
Benedicti sub religione gTisei babitus ibidem deo famulantibus, quod mona- 
sterium prenominata mater nostra una cum lilio suo, fratre nostro Premizl 
inclite recordationis, quondam marcbione Moravie fundauit, dotauit et di- 
tauit, nostre auctoritatis interueniente llcentia et consensu, pie compassionis 
uisceribus intendentes di«;num duximus pretaxatum cenobium cum personis 
ac rebus, quocunque nomine censeantur, in nostram protectionem recipere 
specialem, ipsum, quoad uixerimus, contra quemlibet inuasorem potenter et 
reg-aliter defendere promittentes. Omnia vero bona eiusdem monasterii, 
que ipsura, siue per contractum, donationis seu commutationis seu uendi- 
tionis, uel alio quocunque iusto titulo possidet et in presenti, uel est. dein- 
ceps possessura, cum habitis et iiabendis ad lionorem dei omnipotentis ac 
gloriosissime g-enitricis eius virginis 3Iarie auctoritatc reg-ia confirmamus, 
eandem confirmationem si«:iHi nostri karactere apertius declarantes. Volu- 
mus eciam ipsam larg-a iuter|)retatione intellii^i, et non tanlura ad speci- 
ficata et expressim nominata, sed ad omnia attinentia extenili; ut siue 
donata, siue empta, seu commutata cum omnibus appendiciis suis, ag-ris, 
pratls, nemoribus, pascuis, fluminibus, molendinis, piscariis, aliisque cultis 
siue incultis, cuiuscunque sint nominis, eiusdem confirmationis sit beneficio 
comprehensa, ut sicut principale, ita et accessorium, sine aliqua diminu- 
tione, sed in omni plenitudine ad utilitatem et opus pretaxati monasterii 
pcrpetuo et inuiolabiliter perseueret. Nomiiia posscssionum enim et uilla- 
lum sunt hec: Tusnoicice uilla forensis, sub qua ipsum monasterium poria 
celi silum esf. Lomnice. Sc/ielezne. Wschecnwice. Jemne. Humence. Rohose. 
Nazhore dimidia uilla. Zkirhimire dimidia uilla. Moztisce. Wlscenowice. 
Druhnice dimidium. Kniehnice. Tethsice. Wemizlice. Luckow. Wihnanow 
circuilus cum vHtis atllnenUbus. Naluschan, quod dedit Clemens miles pro 
remedio anime sue. Scheische. Kapanice. Hohendorf circa Oppawiam. llec 
sunt ad monasterium donationis litulo deuoluta. Per commutationem vero 
de Drazow et Ziratoztaiv uiltas cum suis appendiciis. Panow cessimus 
monasterio pro Birdenicc et Ygla, que mater nostra uoluntarie resig-nauit. 
Komin emit Regina pro CCLXXX marcis argcnti. Jus quoque patro- 
iiatus ccclcsiarum quarundam eidem monasterio contulimus, ecclesie uidelicet 



384 

beati Pctri in Bruna et ecclesiaium in Budlwice et Biefes. Testes hiiius 
rei sunt: Vlricus dux Karintliie. Tlieodricus abbas de Zaburdowice. Hein- 
ricus prepositus Chuonicensis. Albertus prepositus de Dubrawnik. Nykolaus 
prior Brunonsis. Zacharias, Waltherus fratres predicatores. Crisanus, 
Phillippus monachi de Oppatowice. Baldwinus plebanus de Brunna. Rud- 
gerus monachus de Welhrad. Iheronimus plebanus de Pribizlawice. Predwoy 
plebanus de Schazlawice. Jacobus de Eychorn. Joannes de Zwatozlau. 
Ilarius clericus. Ratlborius de doblin. Gerhardus de Zbrazlaw. Pribizlaus 
de Obran. Bohobud de dalesehice. Wsiezlaus de Borutow. vSchaztoIov de 
ceblowice. Albertus filius Nasopluk. Gallus filius Marquardi. 3tilisch et 
frater ipsius Ydic. Boshec burgrauius Znoymensis. Ortwinus de lusche. 
AVilhelmus de domaradice. Lambertus de A^zoburna. Milota. IJynee. AAHa- 
chen, Pelei frater eius. Rubinus willicus. Stephanus magister monete et 
Johannes plebanus de luschin. Schezlaus, capellanus domine Regine et 
alii quam plures. Acta sunt hec anno g-racie millesimo CCXL. Indictione 
XIII. Datum apud Brunnam VII. idvs Decembris. 

Ex originall iii archivo c. r. aulico Vindobonae. 



CCCXXXL 

Wenceslaus, rex Boeniiae, ecclesiam in monte s. Hippolyfi CPoIfenberff), 
quac adjacet castro Znoymensi, cum omnlbus attinenfiis hospifali sancfi 
Prancisci, a sorore sua Agnete Prayae consfructo, contulit. Datum apud 

Pragam, 1340. 

In nomine sancte et mdiuidue trinitatis. Amen. Nos Wenceslaus, 
dei gracia quartus rex Boemorum. A^niuems fide christiana predltis in- 
perpetuum. Noscat tam presens hominum etas, quam successura in Christo 
posteritas, quod nos pie ac salubriter attendentes, quod reficiens omnia 
Christus ex eo reficitur, quod ad vsus pauperum erog^atur, ecclesiam in 
monte sancti Ypoliti, que adiacel rastro Znoymensi, cum omnibus attinen- 
ciis suis, hospitali sancfi Prancisci, quod dilecta soror nostra domina Agnes 
In Praga construxit pro eo, qui, cum diues esset in omnibus, paupertatis 
onus pro nobis sustinuit, pleno iure contulimus vsibus pauperum ad id 



385 

ipsum confluenciiim perpotuo profuturam. [Jt autem hec nostre deuocionis 
donacio rata permancat, et incoiuiulsa, presentem litteram conscribi, et 
sigilli nostri appenslone iussimus roborari, sub obtentu gracie nostre 
districte precipientes, ne quis contra dei et nostram inibitionem predictum 
hospitale in predlcta ecclesia tam in hominibus, quam in bonis ad dotem 
pertinentibus presumat temere perturbare. Huius rei testes fuerunt: frater 
Chunradus de Wormacia, ordinis fratrum minorum. Fi[)po prepositus. Rado- 
zlaus archidiacoinis ecclesie Pragensis. Pribizhuis. Elyas. EberJiardus. 
Vitus, eiusdem ecclesie canonici. Otto prepositus Melnicensis. Laici vero: 
Jerozlaus et Gallus, iilii 3[arquardi. Volcmarus maior camerarius Reg;ine. 
Andreas filius Petri de Bsehrom. Ypolitus castellanus Pragensis. Johannes 
et florianus filii Otradi. Pytroldus filius Friderici Pechman. Dobromil. [lugo. 
Cetech, camerarii reg^ine. Heiinicus sartor regis, et alii quam plures. 
Datum apud Prag-am per tiianum Wilhalmi notarii. Anno ab incarnacione 
domini 3[iIIesimo CC. quadra«*esimo. 

E copia vidJinata in registratiira c. r. Gubernii Moravici. 



49 



E m e n d a 11 d a. 



Pagina 






6 pro 


niarchionis lege niarcljiones. 




46 „ 


nostro „ vestro. 




63 „ 


Basiliae „ Basileae. 




iia „ 


factam „ factiim. 




118 „ 


appendat „ appcndet. 




V4i „ 


foffata „ fo.ssata. 




131 „ 


nouabibus „ noualibus. 




143 „ 


propiis „ propriis. 




214 „ 


proprius . . . vocabilis lege propriis 


. . . vocabulis. 


343 „ 


debent solui lege debet soiui. 




n 


fratres debet „ fratrcs debent. 




887 „ 


compareant „ compareat. 




312 „ 


de Lupoldus „ et liupoldus. 




317 „ 


1237. lege 1238. et diploma insere 


ante n. CCXC 


334 „ 


natarii „ notarii. 




336 „ 


famulantus lege famulatus. 




339 „ 


e.v Boemic „ re.\ Bocmic. 




342 „ 


eisdem loci „ eiusdeni loci. 




359 „ 


Baldninus „ Balduinus. 




360 „ 


iustice „ iusticie. 




V 


alterem „ alteram. 





SINDING C„T, JUL tO 



DB Codex diploraaticus et epistolaris 
543 Moraviae 
C66 
t. 2 



PLEASE DO NOT REMOVE 
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET 

UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY