Skip to main content

Full text of "Comoediae: recensuit et emendauit Fridericus Leo"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book thaï was prcscrvod for générations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 

to make the world's bocks discoverablc online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose légal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia présent in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journcy from the 

publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we hâve taken steps to 
prcvcnt abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use thèse files for 
Personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain fivm automated querying Do nol send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machine 
translation, optical character récognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for thèse purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogX'S "watermark" you see on each file is essential for informingpcoplcabout this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it légal Whatever your use, remember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is légal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countiies. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any spécifie use of 
any spécifie book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps rcaders 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of ihis book on the web 

at |http: //books. google .com/l 



" PLAVTI COMOEDIAE 



RECENSVIT ET EMENDAVIT 



FRIDERIGVS LEO 



• •• • • 

• • • 

• ••• 



VOLVHEN ALTERVM 

MILES NOSTELLARIA PERSA POENYLYS PSEVDOLYS RYDENS STICHV» TfHfl¥iflf¥»' 

TRVCVLENTVS YIDYLARIA FRAGMENTA ••*••• 

•••• ••••• 

. • • 

• • •• • • • 

,• • •• •« •• • 

• • • • • • 

• •• •• • • • ^ 

••••; ••>.: 

-•• •_ • ••••• 

••« •• • • • 

•'. :••• ••••• 



• »•• • • •• 

••••• ••••• ««^ 

-- • • • 

• •• •••• ... 

••••• ••••• 



• • •• 



•' 



• 



BEROLINI 

ÂPVD weidmânnos 

MDCCCXCVI 



_ www ^^^ 

••. 

• •:*• ••• 
•• •• 

• • •• 

• • • • 

> • • • 



• •• • V 

• ••• 






• 



• 



:10 05 8 2 



• • < •( 

• •• • 





'•*.V 








• •••_ 




• • 


• 




• • • 


••••• 




• • • 


• . 




• • • 


••• 

•• •• • 




• •• 




• 


.,... 


• • • 


:;:;; 


• •• *■ • 


• • * • 


!'Av! 


• • < 
• 


- # • 






•••:. 


• • 
• 


•//*! 




•••• 


• • • 


• • 

• • * « 


• • 


• • • 


•••• 


• • • 


'::•• 






ivîi: 


• 


• • 








• 


• 




• • • 
•• 


::'•' 




••••* 






• • «• 






• 






• 






•• •• 






••v;; 






. • •• • 





• •, 



PLAVTI COMOEDIAE 



II 



A codex AmbroBianus rescriptuB. 

P editioniB Palatinae exemplar (quo signo non utor nisi opposito A). 
B cod. Palatinas Vaticanas 1615. 
C cod. Pàlatinus Heidelbergensis. 
D cod. YaticanuB 3870. 

cf, I p. VIIL 



MILES GLORIOSVS 



Plaatns II. 



ARGVMENTVM II 

Meretricem iogenuam deperibat mutuo 

Atheniensis luvenis; Naupactam is domo 

legatus abiit miles in eandem incidit, 

déportai Ephesum invitam. servos Attici, 

ut nuDtiaret domino factum, navigat; 5 

capitur, donatur illi captus militi. 

ad erum, ut veniret Ephesum, scribit advolat 

adulescens, atque in proximo devortitur 

apud hospitem paternum. médium parietem 

perfodit servos, commeatus clanculum 10 

qua foret amantum. geminam fingit mulieris 

sororem adesse. mox ei domtnus aedium 

suam clientam soUicitandum ad militem 

subornât capitur ilie, sperat nuptias, 

dimittit concubinam et moechus vapulat. 15 



▲BOYiORTVif BD 2 DAupactis domam, carr. Py Iodes 3 eadem in- 
cadit B* 4 deportate peesom B^ inoita B\ inoitat CDB*, carr. Sara- 
cemu 5 £m^ B^CD 6 illic ^ 7 aduerom B^CD epessom B^ 
8 reaortitor, c&rr. Saraeenut, BoMus 10 dancilom CD^ U geminat, 
carr. Scutarius molier, carr» Corner arius 12 adesse Py Iodes: ait esse 
13 dientam CD 14 spemat B^CD 15 et: fart ut, cf. arg. 1, 14 
moecos B uabolat OD^ 



PERSONAE 

Pyrgopoltniges miles 
Artotrogys parasitus 
Palabstrio senrus 
Periplbctomehvs senex 

SCBLEDRTS SeiTIlS 

PfliLOGOMASiVM mulicr 
Pleysicles adulescens 
LvGRio puer 
AcROTELEVTiTM meretrix 
MiLPHiDippA anciUa 

PVER 

Cario cocus 

8caena bphesi 



S€rv. Aeru 12, 7 Plantas in Pyrgopolinice (v, 75, 76) Uv^onoXweixriç, 
non nv(^onoUvixoç, cf. A v. 56, Sidoni Ap. Laudianus ep, 1, 9, 8; BirHus mus. 
Rhen, 40, 532 in forma nominis quae est Periplectomenns omnia iesHmonia 
eoncinunt. Periplectomenns qtuui UsQinXexxofÂévTjç? 



I 1, 1-12 



PYRQOPOLYNICES I 1 

Curate ut spleodor meo sit clupeo clarior 
qaam solis radii esse olim quom sadiimst soient, 
ut, ubi U8U8 veniat, contra conserta manu 
praeatringat oculorum aciem in àcie hostibus. 

oam ego banc macbaeram mibi consolari volo, 5 

ne lamentetur neve animum despondeat, 
quia se iam pridem feriatam gestitem, 
quae misera gestit -l* et fratrem facere ex bostibus. 
sed ubi Artotrogus hic est? 

AETOTROGVS 
Stat propter virum 
fortem atque fortunatum et forma regia; 10 

tum bellatorem — - Mars baud ausit dicere 
neque aequiperare suas virtutes ad tuas. 



PTBGOPOLIHICB — T^?^ *" -^i PISGOPOLimOlS MILBS • ABTOT&O&VS PARÂ- 

siTYS B et (▲. P. PTRGO POLxmcBS M.) /> 1 moç AP: meus Prisdanui JS, 421 
dipeo 2 qoam AP: corn Nanius 31 esse om. Nonhts sndost B^CD, 
A n. L Bolet I^onius 4 sic AP, Nonms 34 {cf. Lucil. 863 L.) et 378, 
Prisdanus l s., Ps. Ascanius in Gc. divin. 46 5 sic AP: Donatus Ad, proL 15 
nam ego banc machaeram meam dico 7 fteriat]^ (Saracenus) A: fieri 

attam P 8 quem P miserç A gestitet fratrem CDB*^ gestat et fratri 
(-1 incertum) B^f g-£retii {vel fritis vel simUiter, minus probabiliter fretam) A; 
fêitximMuretus, Lambini 'libri vetersi^ fartem SkutscUus Berl phil. woch, 1894, 
cf. ad Most. 169, ubi namini aecedit genetivus, offam Bentûius, Granovius; 
cf. fertom 11 tum AP [ina]rs AB*: an P hfç ~ A: aat P qualis 
beUator sit ut efficacius quam epitheto fieri possit enuntiet, Martem dicit ipsum 
sua foriia facta wm ausurum proferre contra iliius aut comparare cum iilius 
virtutibus, bellatar plus est quam vir fortis, cf. Pseud. 992, Bacch. 927 (tam 
bellatorem Biars se hand BotMus) 12 nçqçe A: neqoi CD, meqoia B 



1 1. is-ai B1ILE8 GL0RI0SV8 7 

Pybo. QueiDDe ego senravi io campis Curculiooiis, 

ubi Bumbomachides Clutomistaridysarchides 

erat imperator summus, Neptuni Depos? 15 

Art. Memini. neinpe iUuin dicis cum arinis aureis, 

cuitis tû legiones difflaviati apiritu, 

qaaai ventoa folia aut paniculum tectorium. 

Ptbo. Istnc quidem edepol nihil est. Abt. Nihil hercle hoc quidemat 

praeut aiia dicam — quae tu numquam feceris. 20 

periuriorem boc bominem ai quia vident 

aat gloriaram pleniorem quam îllic eat, 

me aibi habeto, ego me maocupio dabo; 

niai anam, epityrum estur iDaanwn bene. 

Ptbo. Vbi tu ea? Art. Eccum. edepol vel elephaoto io lodia, 25 

quo pacto ei pugno praefregiati bracchium. 

Pyro. Quid, bracchium? Art. Illud dicere volui, fémur. 

Ptro. At indiligenter iceram. Art. PoI ai quidem 

cooiaua eaaea, per corium, per viacera 

perque oa elephanti tranamineret bracchium. ao 

Ptro. Nolo iataec hic nunc. Art. Ne hercle operae pretium quidemat 



13 c]arç9]io9[ie]JB A: carcua lia donia BD^ carcnacali donia C 14 bom- 
bom aridea P, earr, Pylades; A. n. l, clutom iata ridia archidia P; Glatomeatori 
dyaarchidea JRitschetius, in A fltisse — atarchidei verishmie est {quod tpectat ad — 
Bilatharchidaa cf. Ar. Ach. 597). KXvtofua^çiâvaaçx^âtjç cf. àçinçemiç sim. 
16 maria P; A n. L 17 legionea Nonius 97: legfççis A^ egionia P spiritu CD^ 
Nonhu: apiritom B;An.L 18 aat Merula: ut P; A n. l. penicalam jP, -nf- 
calam A^ carr. Tumebus (panicolam), Ritschelius 19 A.: spai. om, A qui- 
demat A: quidam P, cf. 31 20 qa]ae tu A: ta que P 2t periurio[rem] AB: 
peiorem B^ mg.^ peiuriorem CD 23 ut s. AP, sed (labeto A: habeto et CDB^^ 
habe tôt B^ anie corr. ei adiectum, quod tantum Ribbeckiui sprevit (me 
aIbi (ia) habatod), debiUorem facit sermonèm; addit ego me mandpio dabo, 
ne guis se ex sponsione non mandpio datum abducere metuat. cf. Merc. 449. 
Pers. 624. 532. ridicula res est, cf. Gai 1, 118 sq.; sufficit <ia> me (KeiUus), 
potest taie guid additum fuisse babeto et <aUto> 24 Varro L l 7, 86 (F) 
apud Plautum ^ai unum epytira eatner inaane bene'. epytimm nocabnlum eat 
dbi, qao frequentiua Sidlia quam Italia usa. id uebementer cam uellet dicere, 
dijdt inaane, qaod fiaciant insani omnia uebementer niai unum çpit[yrum 
ealtur Jniiannm bene A, niai unum epytir aut apud illa eaturienaa nebene P 
sed eaturienaa B)\ inaane quod Varro testaiur, solet Plautus inaanum {A), cum 
adverbio Most. 761 (A), Nervol. frg. 6; epityrum <illi> Ritschelius. cf. Baierus de 
PL fah. rec.174 25 a[ei e]lepbanto AB^: uellepbanto P indiam A 26 ef ^ ; 
om. P; cf. ad Poen. 302 prae{[re]giati A: prefigiati P 28 icer[am] A: bic- 
eram P 30 elepha[nti] A: elepanti B\ elephante />, elepante S*, elipbante C 
tlralnamin[ere]t A et ut vid. B^: tranamitteret C2>^* 31 quidemat A: quidem P 



8 PLAVTI 11,83-62 

mihi te narrare tuas qui virUites sciam. 

venter créât omnis hasce aerumoas: auribua 

peraurienda sunt, ne dentés dentiant, 

et adsentandumst quidquid hic mentibitur. 85 

Ptbg. Quid illùc quod dico? Abt. Ehem, scio iam quid vis dicere. 

factum bercle est, memini fieri. Ptbg. Quid id est? Abt. Quidquid est. 

Ptbg. Habes — Abt. Tabellas vis rogare? babeo, et stilum. 

Ptbg. Facete advortis tuom animum ad animum meum. 

Abt. Novisse mores tuos me meditate decet 40 

curamque adbibere, ut praeolat mibi quod tu velis. 

Ptbg. Ecquid meministi? Abt. Memini: centum in Ciiicia 

et quinquaginta, centum in Scytholatronia, 

triginta Sardos, sexaginta Macedones 

f sunt bomines quos tu occidisti une die. 45 

Ptbg. Quanta istaec bominum summast? Abt. Septem milia. 

Ptbg. Tantum esse oportet recte rationem tenes. 

Abt. At nulles babeo scriptos: sic memini tamen. 

Ptbg. Edepol memoria es.optuma. Abt. Offae mènent. 

Ptbg. Dum taie faciès quak adbuc, assiduo edes, 50 

communicabo semper te mensa mea. 

Abt. Quid in Cappadocia, ubi tu quingentos simul. 



sa haaoe A: hUB P 34 pennrienda C: pentudienda ABD; cf. Varro 
deLL6,63 %h aaribas andio. sane inUlUgi volt perhaorienda 35 Victo- 
rinus art. 199 (it verbo m i) in Milite Planti plorimom ad r^goidom est qoid- 
qoid hic mentibitar 36 spatmm anie ehem A: qaod dico Artotrogo, reUquum 
vertum miiiH tribuit P ehem A: hem CD^ em B nec détenus, cf, Bichterus in 
Studem. stud. 1, 431 37 herde est A : si herde P 38 tamium habes tnilitis A : 
habes tabellas miUtis P fabellas A t nis rogare i. e. ms rogare an tabellas 
habeam? 39 fuite AB\ fÎMile B^ tnom animom P: animom taom A 

40 mores tuos me ^; moris me taos P; cf. Kaempfius de pron. pers. 20 sq, 

41 praenokt ndhi qao P v. 36—41 nusquam nisi hic locum habent. nûUs ex 
tncre dUtare vult interfectarum ntimerum, ergo tàbeUis opus est; sed omnia 
iam ienet parasitus, ergo ne opus quidem est tabellis, cf, Vssingius. ecqoid me- 
ministi V. 42 nec ad memini fieri neque ad qaidquid est {37) adiungi potest 

42 ecquid meministi AB*: ec qoidememisti B\ eqoid emeministi 2>, et quidem 
meministi {sH ex sae) C dlidam A 43 ficythalatroniam A^ sycho latroniae 
(-nés B*iP 44 sardos A {Siud. sine dubitaUone): sardes vel sardîs A t. Loewio, 
sardis P, quant nominaiivi formam non commendai oraiio Sardianas intei- 
legit 45 omnes Studemundus; tu quos Pelades, sed cf. Kaan^fius p. 33; 
comed simal homines <et e)qaos tu, cf 54 46 ista hec B {ut solet per hanc 
fabulam), istic A 49 es A: st BJ)^ om. C monet P (oiEa me monet B*) 

50 qoalem P edis P (aedis B anie ras.) 52 capadoUa (capp. 6') P 



1 1. »-74 MILES GLORIOSVS 9 

DÎ bebes macbaera foret, uno ictu occideras? 

Ptbo. At peditastelli quia erant, sivi viverent 

ÂBT. Quid tibi ego dicam, qnàd omnes morlales sciunt, 65 

Pyrgopolynicein te unum io terra vivere 

virtute et forma et facUs iovictissiunum? 

amant ted omnes mulieres, neque iniuria, 

qui sis tam pulcber; vel illae quae bere pallio 

me reprebenderunt Ptbg. Quid eae dixerunt tibi? 60 

ÂBT. Rogitabant: 'bicine Acbilles est?* inquit mibi. 

'immo eius frater' inquam 'est\ ibi illarum altéra 

'ergo mecastor pulcber est' inquit mibi 

'et liberalis. vide caesaries quam decet. 

ne illae sunt fortunatae quae cum isto cubant.' 85 

Pybo. Itane aibant tandem? Abt. Quaen me ambae obsecraverint, 

ut te bodie quasi pompam illa praeterducerem? 

Ptbg. Nimiast miseria nimis pulcbrum esse bominem. Abt. Inuno itast. 

molestaé sunt: orant, ambiunt, exobsecrant 

videre ut liceat, ad sese arcessi iubent, 70 

ut tuo non liceat dare operam negotio. 

Pybo. Videtur tempus esse, ut eamus ad forum, 

ut in tabellis quos consignavi bic beri 

latrones, ibus denumerem slipendium. 

53 occideris P, occideres B* 54 peditastelli A: peditas tela P sioi J: 
Ëi P 55 quid ADB*: qoit BW 56 pyrgopolynicen (-— em t. Loetvio) A^ 
pyrigo pol inicen P 57 oirtatem P inuictisBimis A, inoictlB (inuietiB C) 
Bomis (— snmas B^) P, corr, Ritschelius cf. 1042 58 te AP ihiu- 

riam A 59 qui sis tam C, D ex corr.: quiststam D anie corr., qoiBtam B^ 
qui et tan A polcherum P hère A: herde P 60 eae RiUcheiius: efç A 
{fort, a pro r) P; cf. 73 61 achilles A, schoL Verg, georg. 2, 393: achillis P, 
adllis schoi. bucoL 5, 56 (Leidensis) mihl A, schoUa Ver g,: tibi P 62 est ^ 
sckol. bucol: om. P ibi A : inoit P (om, inquam — altéra schol. georg,, ibi i. a. 
schol. hueoL) 63 palch[er e]8t ^.* pulcer est schol. georg. ^ polcer bucol. {hic 
desinumi), pulcbere si Z' 64 aida et caesariis P 65 illo ^ cnbat P 
66 aiebaot A^ a leuat P qoaen A: que P obsecraoerit P 67 quanui B 
anie ras. illa B*: illam AP praeterducerent A 68 nimiast A, Donatus 
ad Euiu 4, 7 y 19 Ad» 3, 3, 45: nimis P îmmo \\^st A: om. P 69 exo)>8ç- 
erant A: obsecrant P; cf. Asm, 246 70 oiderit P (uideri B*) accersi P 
71 negotio AB*: negotii (negtii D) P 73 beri g: eri J, aeri /> 74—146 de- 
est A 74 latrones ibus honnis 486 testons ibus ut Placidus corp, gloss. 5, 75 
et Donatus ad £un. 3,1,42 (ibus denumerem stipendium cod, Canonic., sibi de 
mnnere st éd. pr,): latronis bus C/>, latronibos B denumerem B^ Nonius 
Donatus: denomerent C, denomerenm D {item cogerenm v. 76)^ dinomerem B^ 
Placidus, hic non viUose 



10 PLAVTI 11,75-2.18 

nam rex Seleucus me opère oravit maxumo, 73 

ut sibi latrones cogerem et conscriberem. 

régi bunc diem mihi operam decretumst dare. 

ÂBT. Age eamus ergo. Pyro. Sequiminî, satellites. — 



PALAESTRIO 1 2 

Mibi ad enarrandum hoc argumentum est comitas, 
si ad auscultaodum vostra erit beoigoitas; 80 

qui autem auscultare nolet, exsurgat foras, 
ut sit ubi sedeat ille qui auscultare volt, 
nunc qua adsedistis causa in festivo loco, 
comoediai quam nos acturi sumus 

^t argumentum et nomen vobis eloquar. 85 

Alazon Graece huic uomen est comoediae, 
id nos Latine gloriosum dicimus. 
hoc oppidum Ephesust; illest miles meus erus, 
qui bine ad forum abiit, gloriosus, impudens, 
stercoreus, plenus periuri atque adulteri. 90 

ait sése ultro omnis muHeres sectarier: 
is deridiculost, quaqua incedit, omnibus, 
itaque hic meretrices, labiis dum ductant eum, 
maiorem partem videas valgis saviis. 

nam ego hau diu apud bunc servitutem senrio; 95 

id volo vos scire, quo modo ad hune devenerim 



75 res selenticiu B^ 76 latranes CD locum inaccurate adfert 
Servius ad Aen, 12, 7 {accuroHus in Flariacensi) 77 rei BC die B^CD; 
fort hanc hodie décrétas (deor. C) CD, décret* B\ decretost B* 7$ âge 
eamas B ex corr,: âge temas C/>, âge tenemns B ante corr, satellitis BD, 
satellis C palestrio add, B^CD 79 palestrio bbbws BD quae de 
sedentibus spectataribus dicuniur 81 $q. non tam necessario ad tempus Piautino 
posterius speetant quam quae Amph. 64 sq. Poen, 19 sq, comûs B^CD 
80 at B^C 81 auscaltabont noUet, corr, B*t; 82 tille CD 84 comediae 
qnam nos Pyladet: qnandos CD, qnando B}, quam modo B^ anctori B^CD 
86 est Pyîades: eloqnar 88 epesom est; cf. Ribheckius illest Seyffertus: idê B, 
om. CD 91 omnes B^: nt omnis B*C, se (eras,) omnis D ectarier B^CD 
92 dericnlast B, deri dicast C, derisniest D in ras, {ex deridluist?), corr, Aci» 
daliut 93 meretrids labris cod. Charisi 103 errore; Stich. 723 labeas 
ducant (-nnt C) enm codd,, dactantem cod, Charisi, corr, Beroaldus 94 su- 
aoiis B, sanas C, sanis Festus 375 Th. 95 nam ad argumentum ptrgit {85), 
cuius magna pars est nova servitus Palaestrionis; cf 145 haad din B\ aut 
din B\ audia CD 96 at BW deaenerit B^D, conuenirit C 



1 2, »-i4 MILES GL0RI0SV8 11 

in servitutem ab eo cui senrivi prius. 

date operam, nam nuoc argumeotum exordiar. 

erat eras AtheDis mihi adulescens optumus; 

is amabat meretricem * ♦ matre Athenis Atticis, 100 

et illa illam contra; qui est amor cultu optumus. 

is publiée legatus Naupactum fuit 

magnai rei publicai gratia. 

interibi bic miles forte Athenas advenit, 

insinuât sese ad ilIam amicam eri f 105 

occepit eius matri suppalparier 

vino, omamentis opiparisque obsoniis, 

itaque intimum ibi se miles apud lenam facit. 

ubi primum evenit militi huic occasio, 

sublinit os illi lenae, matri mulieris, 110 

quam erus meus amabat; nâm is illius filiam 

conicit in navem miles clam matrem suam, 

eamque bûc invitam mulierem in Ephesum advebiu 

ubi amicam erilem Athenis avectam scio, 

ego quantum vives possum mihi navem paro, 115 

inscendo, ut eam rem Naupactum ad erum nunticm. 

ubi sumus provecti in altum, fit quod (di) volunt, 

capiunt praedones navem illam ubi vectus fui: 

prius périi quam ad erum veni, quo ire occeperam. 

ille (qui) me cepit dat me huic dono militi. 1^ 

bic postquam in aedis me ad se deduxit domum, 

video illam amicam erilem, Athenis quae fuit. 



97 ab eo coi Merula: habe ocnli CD, habeo oculis B ante corr,, habeo 
en B ex c&rr, 98 exordiat B^D, exodiat C 100 sic supptenda sententia: 
(itidem qoae illo tempore habitabat corn soa), cf. mus, Rhen. 38, 25 101 Do' 
natus ad Ad, 1, 1, 25 vX illa iUum contra qai est amoris caltor optimos 
103 Mar, Vict, 147 rei magnai publicai gratia (gratiai codd,) diductionem syUa* 
béunm testons, sed non recte dicens ea omissa trimetrum brachycatalectum fieri: 
magna rei pablicam (-cae B*), gratiaat 104 interiait (-im nt B^), corr, 

Acidalius milis ^ 105 at meri ^*C/>, î. ^. mei eri (eri mei Com^rortu^); 
fart, illanc eri amicam mei 106 infinitivus in — ariter exit CD 108 milis 
110 OUi CDB\ illos B\ corr, Scutanus 111 filia, corr, B* 112 contigit B, 
contegit CD, corr, Camerarius milis damât rem saam BC 1 13 ad- 
nenit BWÎD 1 14. 1 1 5 inverso ordine, corr, Acidalius 115 uiaus : citios B* 
116 inoendo CD ateram (alterom C) nuntiet B^CD 117 fit B: ait CD 
<di> lÀpsius 118 praedonis 119 perUt — uenit — iret B^CD 120 <qui> 
Bcroaidus hnc 121 at dnxit, corr, Camerarius 



12 PLAVTI 12.46-71 

ubi contra aspexit me, ocuUs mihi sigoum dédit, 

ne se appellarem; deinde, postquam occasio est, 

conqueritur mecum mulier fortunas suas: 125 

ait sése Athenas fugere cupere ex bac domu, 

sese illum amare meum erum, Athenis qui fuit, 

neque peins quemquaoi odisse quam istum militem. 

ego quoniam inspexi oiulieris sententiam, 

cepi tabellas, consignavi, clanculum iSO 

dedi mércatori cuidam, qui ad illum déférât 

meum erum, qui Athenis fuerat, qui hanc amaverat, 

ut is hue veniret is non sprevit nuntium; 

nam et venit et is in proximo hic devertitur 

apud suom paternum bôspitem, lepidum senem; 1S5 

isque illi amanti suo hospiti morem gerit 

nosque opéra consilioque adhortatur, iuvat. 

itaque ego paravi hic intus magnas machinas, 

qui amantis una inter se facerem convenas. 

nam unum conclave, concubinae quod dédit 140 

miles, quo nemo nisi eapse inferret pedem, 

in eo conclavi égo perfodi parietem, 

qua commeatus clam esset bine hue mulieri; 

et sene sciente hoc feci: is consilium dédit. 

nam meus conserves est homo haud magni preti, 145 

quem concubinae miles custodem addidit 

ei nos facetis fabricis et doctis dolis 

glaucumam ob oculos obiciemus eumque ita 

faciemus ut quod viderit ne viderit. 



124 apellarem B dein posqoam CD 125 fortana B^CD 126 athenis 
D, athenis ante corr, C caperet B^CD ex hac domn forma nominis et 
coHSiructio (pro ex hisce aedibus) smgularis, cf. Abrahamus stud. PI, 197 sq. 
127 amarat B^CD 128 odisset qoa istom milite B^CD 130 Upellas CD 
consignanit B^CB 131 at CD, a B^ 132 hac BD, hoc C 133 nt his, 
corr. B* 134 oenit et is DB^: aenietia B^, ueuit eius C 135 verba 

aliter coUooari nequeunt 136 isque MucUenu: itaqao mortem CD 
137 oioat CD 139 conaenias, corr. Camerarius 140 conclauem BWD 
qaodedit CD 141 qm ^ ea se, corr. Tumehus 143 hic B^CD 
haie B^ 144 senem sdentem, corr. B* îed is B*: fedsti vel feditis B\ 
f(a)edti8 CD 145 Mit BWD 147 aceedit A fscçtis A: ûicitis P doctis 
CDD*: dolis B\ f^çtils A 148 glaocamam A, Prùdanus 1 200: gUucomam 
Prisdani codicum pars, glaacoma P iç[ie]ipa8 A 149 no uiderit Prisciauus: 
ne oideat Prisdani codicum pars, non uiderit AP haec (145-149) cum 

sequente actione non condnentia vindieavit Traulweinius de proL Piaui, 46 sq. 



1 2, 7»-n a. M MILES GL0RI0SV8 13 

et mox ne enretis, haec duaram hodie vicem 150 

(snam) et hinc et iUinc mulier feret imaginem, 

atque eadem erit, veram alîa esse adsimulabitur. 

ita sublinetor os custodî mulieris. 

sed foris coDcrepnit bine a vicino sene; 

ipee exH: bie illest lepidus quem dixi senex. 155 

PEEIPLECTOMENVS H 2 

Ni bércle diffregéritis talos pôsthac quemque in tégulis 
Tideritis alienum, ego vostra faciam latera lorea. 
mi equidem iam arbitri yicini sunt» meae quid fiât domi, 
ita per implurium intro spectant. nunc adeo edico omnibus: 
quemque a milite boc videritis bominem in nostris tegulis, 160 

extra unum Palaestrionem, bue deturbatote in viam. 
quod ille gallinam aut columbam se sectari aut simiam 
dicatt disperiistis ni usque ad mortem maie mulcassitis. 
atque adeo ut ne legi fraudem faciant aleariae, 

adcuratote ut sine talis domi agitent convivium. 165 

Pal. Nescio quid malefactum a nostra bic familiast, quantum audio: 
ita bic senex talos elidi iussit conservis mcis; 
sed me excepit: nibili facio, quid illis faciat ceteris. 
adgrediar bominem. Për. Estne advorsum bic qui advenit Palaestrio? 



150 sic AP, ubi nicem nec a genetivo separari potesi nec signifieare in 
vicem 151 hinc A: hïc P f6r[çt] AB^: nt feret (ferret B^) P 

cf. Amph. 141 Capt, 39; non duarum imaginem fert^ sed suam imagincm duarwn 
vicem; ergo addidi snam 152 alla esset B^CD, om. P atsbniilabitor P 
153 sabUnetor os A: sublinitorest D, Bablitores C, sablinit sequerUe rasura B*, 
rablinitost 08 B* 154 sene AB^: senem P 155 dixi AB*: dixit P 
•enex A t. Loewio, B*: senem A t, St,^ senex est P 156 PEBiPLBCTOimrvs 

PALAmSTBIO A, PIBlFLBCTOMKinrB 8BNXX PÂLBSTIUO BXBYVS By Om. CD dc SCHÎS 

nomine cf. ad personarum indicem defiregeritis ADB*: defrigeritis B, defri- 
eratU C, carr, Ribbeekius; cf 722 Stich. 191 Asin. 474 {17 diflanisti B^ 
Paem. 156 diferor />, Merc. 58 difdnditari) [quem]<]^uem A, cf. 160. 460. 1391 
157 ego nostra P; uestra ego A 156. 157 mira modo débilitant vim versuum 
160—165 158 eqnidem A: qoidem P; cf. Capt. 866 arb[it1r[i nicini] 
mmt A: arbitriet (-iae C) nicis eunt (eam D) P 160 quemqaem A 161 decor- 
itbatote] A nia /> 162 simiam AB*: scimiam (-a C) B^C, somU D 
163 diBperi[stis] A, disperisti P malcasitis P 164 alariae P 165 accorra- 
tote P talis AB^: taliis (-ii C) P doUs A agitet P 166 qnit A 
a om. P haie P 167 consemis meis AB^: consemas meus P 168 ex- 
petit nihil facio qnod A 169 atgredlar P adaersum A hic qui anenit 
palaestrio A: est quasi vertu manco P; aduenit Ritschelius (nenit Flcckeisenus) 



14 PLAVTI n 2, 15-aa 

Pal. Quid agis, Periplectomeoe? Fer. Hau multos homines, si optan- 

dum foret, 170 

nuQC videre et coovenire quam te rnavellem. Pau Quid est? 
quid tumultuas cum nostra familia? Per. Occisi suoius. 
Pal. Quid negolist? Per. Res palamst. Pal. Quae res palamst? 

Per. De tegulis 
modo nescio quis inspectavit vestrum familiarium 

per nostrum impluvium intus àpud nos Philocomasium atque hospitemlTS 
oscuhutis. Pal. Quis bomo id vidit? Per. Tuos cooservos. Pal. Quis 

is bomost? 
Per. Nescio, ita abripuit repente sese subito. Pal. Suspicor 
me periise. Per. Vbi abit, conclamo : 'heus quid agis tu' inquam* in tegulis ?' 
ille mibi abiens ita respondit 'se sectari simiam.' 

Pal. Vae mibi misero, quoi pereundumst propter nibili bestiam. 180 

sed Pbilocomasium bicine etiam nunc est? Per. Quom exibam, bic erat. 
Pal. I sis, iube transire bue quantum possit, se ut videant domi 
familiares, nisi quidem illa nos volt, qui servi sumus, 
propter amorem suom omnes crucibus contubernales dari. 
Per. Dixi ego istuc; nisi quid aliud vis. Pal. Volo. boc ei dicito:185 
profecto ut ne quoquam de ingénie degrediatur muliebri 185* 

earumque artem et disciplinam optineat colère. Per. Quem ad modum? 
Pal. Vt eum, qui hic se vidit, verbis vincat, ne is se viderit. 
siquidem centiens hic visa sit, tamen infitias eat 

170 periplectomene AB^: periplectomeDem B^, peripleto menem CD 
haud B^ haut CD faerit P 171 uidere AB*: oideoret P conaenire A: quant 
ueniret (-re B*) P qoam te manellem AB*: qoantem aaellet B^D, qoantem 
eaellet C 172 om. P qom A 173 de tegulis B* in ras. {B^ seripserat 
quaeres palam est): de teqolis C, de tectnlis D, a de tegulis A {cf. Stude- 
mundus apogr. praef, XXIX) 174 quis AB^: quids P uestramm P 
familiaram CDB^ 175 aput A philocomasium (-u B^) B, filo comatium 
CD ospitem P 176 id uidit A: tuidit CD, uidit B consemns A: con- 
semns est P is AB*: is erit P 177 arripait A 178 périsse B, per- 
isset CD abiit AB*^ habiit P, corr. Bothius quid A: aquid P (et- 
quid B*) in tegulis A: om, P 179 simiam AB*: sdmiam P 180 misero 
AB^: amisero P perenndnm si (sit B*, ii CD) P, perenndus et A, corr. c 
nihili bestiam AB*: nihil bestia P 181 philoconuudum B\ philochomasium 
CD etiannnnc A erat AB*: eram P 182 i seis Gepperius: Mb A, 
sis P hue transire A non détenus possint A uideat P 183 fami- 
liares A: lamiliaris P 184 contubernales A: contnbemalls P 185 hoc ai A: 
hic P 185* om. P 186 cf. mus. Rhen. 38, 5. 11, ubi quod Plauto ips4tm 
formam earompse vindicabam, erravi colerem CD, colorem B quem AB^: 
et quem P 187 hic se P: se hic ^ uerbis nincat ne is se A: neruis (-i B) 
nincta ninctane esse P 



\ 



na.8B-» MILES GL0BI0SV8 15 

os babet, linguam, perûdiam, malitiam atque audaciam, 

confideotiam, confinnitatem, frauduIenUam. 189* 

qui arguât se, eum coolra vincat iureiurando suo: 190 

domi babet animum falsiloquom, falsificum, fakiiurium, 

domi dolosy domi delenifica facta, demi fallacias. 

nam mulier bolitori numquam supplicat^ si quasi mala: 

domi babet bortum et condimenta ad omnis mores maleficos. 

Fer. Ego istaec, si erit bic, nuDtiabo. sed quid est, Palaestrio, 195 

quod Tolutas tute tecum io corde? Pal. Paulisper tace, 

dùm ^o mibi consilia in animum eoovoco et dum consulo 

quid agam, quem dolum doloso contra conservo parem, 

qui illam bic vidit osculantem, id visum ut ne visum siet. 

Peb. Quaere: ego bine abscessero aps te bue intérim, illuc sis vide, 200 

quem ad modum adsUtit, severo fronte curans cogitans. 

pectus digitis pultat, cor credo evocaturust foras; 

ecce avortit: nixus laevo in femine babet iaevam manum, 

dextera digitis rationem computat, ferit fémur 

dexterum. ita vebementer icit: quod agat aegre suppetit* 205 

concrepuit digitis: laborat; crebro commutât status, 

eccere autem capite nutat: non placet quod repperit. 

quidquid est, incoctum non expromet, bene coctum dabit 



189 08 AB*: hos P maUtiam AB*: miUtia (ilitia C) P aadatia (-am 
B*) P 189« ui s. AB*: confidentU et fraadolentU P; nova verb^ hic et 191 
Ptauto potius quam interpolatori tribuo 191 om. A propter seguentis par 
ifdHum falsilocom (-corn B) faUiairiom BW 192 facta AP: dicta Lam-- 
hinus reete ut vid.; Fronio p. 121 ext, plane dicta omnia et uerba delenifica 
194 moret malçficos A: molis maleficos (milificos CD) P; mores praeparaium 
ilUs û qnast mala 187—194 haee est setUentiarum structura: pemeget: 
habet guibus ad meiUiendum opus est; peieret: instructa est ad periurium 
owmemgue fraudem; nam mulier est et mata, nec holera forts guaerit nec 
fallacias. augetur infitiatio periurio (cf Asin. 322); illa babet, haec domi babet, 
guad iUmttratur simili ex vita petito 195 ista bec P 196 tace AB*: 
taeet P 198 consema P 199 it P ut P: om, A ne A: me P 
Bit P 200 illac AB*: illias B\ illi is CD 201 ut s. A: abstitit seaera 
et corms cogitas P (268 odoras, 272 dormies B) 202 eaocaturust AB*: eaoca- 
tnruB P 203 ecce A: ecce autem P nisus leua in femina P 204 dez- 
teram BC ferit A: feries P, i. e, ferions ; potuit idt (Drue. 601\ sed prae- 
tulit ta naçioov, qua figura etiam metrum fulciri videlur. de délibérante Alexis 
frg, 147 K, $yafy' ànoçovfiévîj avw xdtw te neçinaxovo^ woneç Uldtioy 
oof^ov oiâkif evçrjx* dXli xom<û xà oxéXrj 205 eicit^; om. P agat Rit- 
schelius: agft A, acta P 206 crebros A 207 cf. Pers. 300 qno P 
208 non expromit B^ nonxpromit Z>, nox promit C coctu BW 



16 PLAVTI II 2.61-71 

eccc autem aedificat: colamnam mento suffigit suo. 

apage, non placet profecto mi iilaec aedificatio; 2l0 

oam os columDatum poetae esse indaudivi barbaro, 

cui bini custodes semper totis bons occubanf. 

euge, euscheme hercle astitit et dulice et comoedice; 

numquam hodie qnîescet priiis qnam id quod petit perfecerit. 

babet opinor. âge si quid agis, vigila, ne somoo stude, 215 

oisi quidem bic agitare maris varras virgis rigilias. 

tibi ego dico. an beri maduisti? beus te adloquor, Pataestrio: 

vîgila inquam, expergiscere inqitam, lucet boc inquam. Pal. Andio. 

Fer. Viden bostis tibi adesse tuoque tergo obstdium? consule, 

arripe opem auxiliumque ad banc rem: propere boc, non placide decet. 220 

anteveni aliqua aut tû aliquosum circumduce exercitam, 

coge in obsidium perdiiellis, nostris praesidium para; 

interclude inimicis commeatum, tibi muni riam 

qua cibatus commeatusque ad te et legiones tuas 

tuto possit pervenire: banc rém âge, res subitaria est. 226 

[reperi, comminiscere, cedo calidum consilium cite, 



209 ut s. A: bedificat colomna et (fartasse recte) saffolsit P 210 apage 
AB^ : apace P Qlam P (illa B"^) 21 1 oscolom natom B: oscnlnm natmn ACD, 
hoc colomnatnm Donatus (v. t.) inaadioi P, audiui A, carr. Bothius; mandaui 
Donati éd. pr. ad Phorm. 5, 6, 37 [ubi audiui Bembinus , inaudiui (Miopius) 
t.V. inandini; cf, Reitzensteinius quaesi, Verr. 61 ad Paubim s. auditani, quod 
verbum Stick. 167 frequentaHvam habet noHonem huic loco non aptam 
212— 24S deest A 212 nini, eorr, Camerarius oris oecubat (-pat O, 
corr, B* 213 euge eu8(cheme) adstetîsti et dnlce et comoedice Paulux 61 (s. 
corn.)» euge nscheme hercle astitis et (astitisset B) dnlce et comedice, eorr. 
Merula, Gulielmius 214 namquam B it qaot pitit CD perfecit, corr. 
Beroaldus 215 studet, corr.' B^ 216 uigilas, corr. Bergkius 217 an 
heri madnifti L.: anheriatns uettis primo mane haec gerurUur. an heri 
servandum esse et in nestii verbi exitum latere constat, cf. Amph. 283. Ver g. 
ecL 6, 15, Cic. pro Gall. frg. 1, Prop, 2, 34, 59, Lucian. dial. mer. 2, 3 fiifATi- 
vaÇf cJ MvçTiovy ^ xçainaXâç; xalxoi x^^Ç oi naw êfis&va^fiev (an heri ad- 
bibisti nuper Goetzius et SchoelUus) adloqui B, atloqai CD, corr. Bero* 
atdus 218 expergis, corr. B^ hoc inqua, corr. B* 219 uident B^CD 
atesse CD ergo, corr. Pylades consuli 220 arripet B^C, aripet D 
at CD properem B^CD 221 ante ueniet B, cf. ad 223 aut tu ali- 
quosum L.: aliqaos autu CD, aliqnos aut tu (autu CD) ef. Cas. 297 (aliquo- 
uorsum) lYuc. 403 AuL 287 (alionum, aliouersum) 222 coge Camerarius: 
cor 223 intercludite, corr. ç {cf. 219. 220. 226. 230. 239 et plwrima per 
hanc fabuiam) 224 atte legionis ut hic repeteretur commeatus, vocabuH 
significaius et usus effecit; cf. Capt. 826 226 reperit CD, repperit J?* 
condniscere B 



II 2, 73-98 MILES GLOBIOSYS 17 

quae hic sunt visa ut TÎsa oe nnt, focta ut faeta ne «ieot 

magnam illîc hooio rem incipisait, magoa oiunil mpenia.] 

tu UDus si recîpere hoc ad te dioB, confideQtiaat 

nos inimîcos profligare posse. Pix. Dico et redpio 280 

ad me. Peb. Et ^o impetrare dico id quod petia. Pal. At te luppiter 

bene amet Peb. Audeo participare me quod commentu's? Piii. Tace, 

dum io regionem aatotiarum meanim te induco, ut scias 

iuxta mecum mea conailia* Peb. SaWa sûmes iodidon. 

Pal. Erus meus dephaoti corio circumtentost, non suo, 285 

neque babet phis sapientiai quam lapis. Peb. Ego istue scio. 

Pau Nudc aie rationem ineipisso, hâoc instituam astutiam, 

ut Pbilocomaaio bue sororem geminam germanam alteram 

dicam Atbenis adTenisse cûm amatore aliquo auo, 

tam similem, quam (lacté) lactist; àpud (te) eos hic de?ortier VO 

dicam bospitio. Peb. Euge euge, lepide, laudo commentum tuom. 

Pal. Vt si iUic concriminatus sit adrorsum militem 

meus consenrosy eam TÎdisse hic cum alieno oscularier, 

eam arguam vidisse apud te contra conservom meum 

cum suo amatore amplexantem atque osculantem. Peb. Immo optume. 245 

idem ego dicam, si (ex) me exquiret miles. Pal. Sed simillimas 

dicito esse, et Pbilocomasio id praecipiendum est ut sciât, 

ne titubet, si exquiret ex ea miles. Peb. Nimis doetum dolum. 

227 oisa ut: tais aat B oisa ne cr: toi sane ut facta Spengelius: 
infecta aieC 226 bomo rem Meursius: honorem indpis sed magna monitis 
mania y emr. Sabnasius versum post v. 201 aptiorem esse dixit Ribbechius, 
sed tam v, 226 {cf. 208) et magis 227 ab huius sermords {2î9sq,) naiura recedunt. 
V. 229 cum 225 se caniungit {cf, hoc v, 229), v. 227 ad 199 respicit. très 
versus 226-^228 facti sunt ut in vicem totius lod {202--22S) succédèrent 
229 tode naos <-nlns B% corr. Reitius at C, a ^ 230 possit 231 at 
«gom inpetrarem dicom id qaod petis ef 214 de toto loco cf, Liv. 26, 18 
(a. M3) 232 aat inparte mid pare, corr. Buggius 234 consiliam CD 
aalnam 236 drenmtentas sam, corr. B^, cirenmtectos est Danatus ad Bec. 2, 
1,17 236 aapiantiame B^CB^ sapiantiam B* aegomi stoesdo BWD, egomet 
istne ado B* 237 iadpissom B^C, incipis cum ras, D institom B^ 238 pbilo- 
chomaatom banc, corr. Bitschelius altéra, corr. B* 23a adaenisse B*: ad- 
uenissa et aamtorem, earr, B* aliqao B^ : aliqoid quot 240 tum, corr, 
B* qoam iaete lacti est <lactiBt i. e, lactls est RitscheUus) B*, e: tam lacti 
est <te) ç: fort, hic apnd te eos 242 congHaidnaitas 243. 244 eum, corr. 
Merulai (sa) eam Ritsckelius oidisset oscnlarieam arguam CD, oscalari 
mam aignam B; fort, oscnlarier, arguam (illam) 245 amatorem immo 
BentUius: Immo ut 246 <ax> BàUchelius similimas (silimUimas J?*) 
247 asaet et radpiendnm est, corr. Plus 248 qoiret, corr. Ritsckelius 
(qoeret t^) 

Plantât II 2 



18 PLAVTI n 2, 94-116 

8ed si ambas videre in udo miles concilio volet, 

quid agimus? Pal. Facilest: trecentae possunt causae conligi: 250 

'noo domist, àbiit ambulatum, dormit, ornatur, lavât, 

prandet, potat: occupatast, operae non est, non potest', 

quantum vis prolationum, dum modo hune prima via 

inducamus, vera ut esse credat quae mentibimur. 

Peb. Placet ut dicis. Pal. Intro abi ergo, et si isti est mulier, eam iube 2&5 

cito domum transire, atque haec ei dice monstra praecipe, 

ut teneat consilia nostra, quem ad modum exorsi sumus, 

de gemina sorore. Peb. Docte tfbi illam perdoctam dabo. 

numquid aliud? Pal. Intro ut abeas. Peb. Abeo. — Pal. Et quidem 

ego ibo domum 
atque bominem investigando operam buic dissimulabiliter dabo, 260 

qui fuerit conserves qui hodie sit sectatus simiam. 
nam ille non pôtuit quin sermone suo aliquem familiarium 
participaverit de amica eri, sese vidisse eam 
hic in proximo osculantem cum aliène adulescentulo. 
novi morem: egomet tacere nequeo solus quod scio. 265 

si invenio qui vidit, ad eum vineas piuteosque agam: 
res paratast, vi pugnandoque bominem caperest certa res. 
si ita non reperio, ibo odorans quasi canis venaticus, 
usque donec persecutus volpem ero vestigiis. 

sed fores crepuerunt nostrae, ego voci moderabor meae; 270 

nam illic est Philocomasio custos meus conservos qui it foras. 



249 miles in onç çpncilio aeiit ^ niilis P 250 trecentem P con- 
ligi A: conlici B, condli CD (conid B^) cf. Trm. 791 sg. Ter. Phorm. 
704 sg. 251 abit A 252 potat AB*: potest P 253 ois J: ia /> prola- 
tionis A hnnc A: nnnc P 254 mentibitnr AP^ correctum m B 255 abi A : 
abilt P malier AB^: moliere CD y mulierem B^ 256 transiret P 4ice 
monstra A: monstram P (monstra B^) 257 consimilia P 258 perdocta P 
259 allât P habeas P et AB*: ec P 260 atqaem P innesti- 
gandos P dissimalabilitçr-^* dissimolando P 261 siet^P simia/^ 

262 iple] ADBy- illem B^C qoi sermon! P fiuiii[li]arlam A: familiamm P 

263 particaoerit P eri sesç nidissç A: eri*B enidisset ^ S eri se oidisse B^, 
eriqoi oidisset CD; erili se nidisse BiUcheUus 265 cornet ^; ego et P 
qaod om. P cf. Brixius p. 144 266 quid A at P oîneam A ( Veget. 
4, 15 istae, corn plores factae faerint, iongontor in ordinem e. g. s.) 267 pugnan- 
dod Heckeisenus capere P 268 ita scil. ut se narrando ipse prodiderit 
269 persecotins puncio super i addito A ero P: pro A 270 noce (-em B*) 
moderabo me P (poiuit uocem moderabo meam) 271 qui A: atqne P 



n 3, 1-22 MILES GLORI08V8 19 

SCELEDRVS H 3 

Nisi quidem ego hodie ambulavi dormiens in tegulis, 
c^o edepol scio me vidisse hic proxumae vicioiae 
Philocomasium erilem amicam sibi malam rem quaerere. 
Pal. Hic illam vidit osculantem, quantum hune audivi loqui. 275 

ScEL. Quis hic est? Pal. Tuos consenros. quid agis, Sceledre? Scel. Te, 

Palaestrio, 
¥olup est convenisse. Pal. Quid iam? aut quid negotist? fac sciam. 
Scel. Metuo — Pal. Quid metuis? Scel. Ne hercle hodie, quantum 

hic familiariumst, 
maxumum in malum cruciatumque insuliamus. Pal. Tu sali 
solos, nâm ego istam insulturam et desulturam nil moror. 280 

Scel. Nescis tu fortasse, apud nos facinus quod natumst noTom. 
Pal. Quod id est facinus? Scel. Impudicum. Pal. Tute scias soli tibi, 
mihi ne dixis, scire nolo. Scel. Non enim fâciam quin scias, 
simiam hodie sum sectatus nostram in horum tegulis. 
Pal. Edepol, Sceledre, homo sectatu's nihili nequam bestiam. 285 

Scel. Di te perdant. Pal. Te istuc aequom — quoniam occepisti, 

eloqui. 
ScEi^. Forte . fortuna per impluvium hue despexi in proxumum, 
atque ego illi âspicio osculantem Philocomasium cum altero 
nescio quo adulescente. Pal. Quod ego, Sceledre, scelus ex te audio? 
ScEU Profecto vidi. Pal. Tutin? Scel. Egomet duobus bis oculis meis. 290 
Pal. Abi, non verisimile dicis, neque vidisti. Scel. Num tibi 
lippus videor? Pal. Medicum istuc tibi meliust percontarier. 
▼erum enim tu istam, si te di ament, temere hau tollas fabulam: 



801LIDB0S PALÀB8TBI0 A, BCBLXDBYS PALBSTBI0 SBBVI II P 274 nudam 

rem A: nudam V4l malum ui vid. B\ aliom CDB* 275 loqni A: loqaere B^, 
loqnenton CDB^ 276 te ^; ste CD, iste B 277 quid negotii fac sciam P, 
qoid Ifip negoti est fasdam A 278 meta P p. D^: spaL A, om, P 
SGBL. B^: spot. A, PAL. P hic familiaromst (st om. B^) P, est fami — A m fine 
foin 279—343 dee$i A 279 sgb praem. BC cmciatom cum ras. B^; 
que deL Pylades insnHam C, insoliamos est B salist B^ 280 nO Bent- 
Uius: nihil hll (hic BD) 281 nesis tu fortasset apud nos facinust qaot nat**îc 
{eras. os h? natnst hic B^) n. B^ 282 qnot B^ sois, corr. Gutielmius 
solite tibi, cmr, Camerarius 283 dixit scerere B\ dixti scire B* sciât B 
2S5 nihili: mihi B 286 aeqaomst Ritsckelius quom CD 287 despezit B^ 
288 ilUc CD, illas B\ iUa B* 289 qao: quod B^ aono B^ 290 hic S> 
<liisce F. Schmidtius) 29t nonc B^ 292 te Luchsius melios, corr, 
RitscheUus perconctarier 293 emere B^ haud ollas CD, aat ollas B^ 

2* 



20 PLAVTI n 8. »-i5 

luis DUDC cruribu8 capitique fraudem capitalem hinc créas. 

nam tibi iam ut pereas paratum est dupUciter, nisi supprimis 205 

tuom staltiloquium. Soel. Qui vero dupliciter? Pal. Dicam tibi. 

primumdum, si falso insimulas Philocomasium, hoc perieris; 

iterum, si id verumst, tu ei custos additus (eo) perieris. 

ScEL. Quîd fuat me, nescio: haec me ridisse ego certo scio. 

Pal. Pergiu, infelix? Scel. Quid tibi vis dicam nisi quod yiderim?80O 

quio etiam quqc intus hic in proxumost Pal. Eho an non domist? 

8gel. Vise, abi intro tute, nam ego mi iam nil credi postulo. 

Pal. Certum est facere. — Scel. Hic te opperiar ; eadem illi insidias dabo, 

quam mox borsum ad stabulum iuuenix recipiat se (a) pabulo. 

quid ego nunc faciam? custodem me illi miles addidit: 906 

nuDC si indicium facio, interii; si taceo, (interii) tamen, 

si hoc palam fuerit quid peius muliere aut audacius? 

dûm ego in tegulis sum, iUaec sese ex hospitio edit foras; 

edepol facinus fecit audax. hocine si miles sciât, 

credo hercle bas sustoUat aedis totas atque hune io cnicem. 91C 

hercle quidquid est, mussitabo potius quam ioteream maie; 

non ego possum quae ipsa sese vcnditat tutarier. 

Pal. Sceledre, Sceledre, quis homo in terra te alter est audacior? 

quis magis dis inimicis natus quam tu atque iralis? Scel. Quid est? 

Pal. luben tibi oculos exfodiri, quibus id quod nusquam est vides? 918 

BcEL. Quid, nusquam? Pal. Non ego tuam empsim vitam vitiosa nuce. 



294 ruriboi capitiqui B^; scapolisque AcidaUus 295 nam Camerarius: 
iam nerf B^, ni B supprinos (î. e. snpprimis) C, snprimiB B, supprimas D 
296 dicam Guietus: hic dictam 297 falsom B, falsom CB 298 it B^ toi 
c. additoB B^ <eo> AcidaUus 299 quia (qoid B^) fnat (fait B\ at B) me 
<meat CB) 300 nesi B^ 301 hinc ioproznmnat B eo B^ 302 nisse 
abiit B^ iam om. C/> credidi B^ 303 pertom est ÛLceret B^; U/o&n 
certamtt Seyffertiu, cf. Fleckeisenus unn, 1891, 662 operiat B^, op(p)eriam 
CD iUi om. CD 304 qnam oxor ad, corr, Camerarius hmeois, carr. 
Saracemus ûCD i%) Botkius 9^ txêàiàit, corr, Bousa 306^terif> 
Camerarius 307 qnod B aut am. B^ 308 ergo iUac hec sese ex: 
«om B^C, snnmt B, se B*, se ex Lambinus illa (illaec) ec tno se h. dédit 
Lipsius 309 si miles Pius: simile 310 ercle assos tollat, c&rr. Came- 
rarius totas Pius: tota si tollat (totas t B*) atquem hmc Beraidus: 
hic (hinc B*) iaom,CB 311 qoicqnid, cf. Truc. 253 Trin. 413 quam B* 
312 queissasese CD, qaçsisse B\ qaç ista B", cf. dst. 450 313 intareaat 
est alter aadatior, carr. Bitschelius 314 dehis i. n. quantom a. irat, earr. 
Camerarius 315 iabent, corr. B* est aides e: hic aidis 316 
emptim aitam Lindemannus: matoam ea ipsi toi tam 



u 3, 4fr-€6 MILES QLORIOSYS 21 

8c. Quid negoUst ? Pal. Quid negoti sit rogas? Sa Cui* non rogem? 
Pai*. Non tu tibi istam praetruncari linguam largiloquam iubes? 
ScEL. Qnam ob rem iubeam ? Pal. Philocomasium eccam domi, quam 

in proxumo 
vidÎMe aibas te osculantem atque amplexantem cum altero. 820 

ScEL. Minimst lolio victitare te tam vili iritico. 
Pau Quid iam? Sgel. Quialuscitiosu's. Pal. Verbero, edepol tu quidem 
caecus, non luscitiosu's. nam illa quidem * domi. 
BcEU Quid, domi? Pal. Dornihercleyero. Scel. Abi, ludis me, Palaestrio. 
Pa. Tum mihi sunt manus fnquinatae. Se. Qui dum? Pa. Quia ludo luto.825 
BcEL. Vae capiti tuo. Pal. (Tuo) istuc, Sceledre, promilto fore, 
ni» oculos orationemque aliam commutas tibi. 
sed fores côncrepuerunt nostrae. Scel. At ego ilico observo foris; 
nam nihil est qua bine hue transire ea posait nisi recto ostio. 
Pal. Quin domi eccam. nescio quae te, Sceledre, scelera suscitant. 880 
Scel. Mihi ^o video, mihi ego sapio, (mihi) ego credo plurumum: 
mé bomo nemo deterrebit, quin ea sit in bis aedibus. 
hic obsistam, ne imprudenti bue ea se subrepsit mihi. 
Pal. Meus iliic bomo est, deturbabo iam ego ilium de pugnaculis. 
Tin iam faciam, ut stultividum * fateare? Scel. Age face. 885 

Pal. Neque te quicquam sapere corde neque oculis uti? Scel. VoIo. 
Pal. Nempe tu istic ais esse erilem concubinam? Scei^ Atque arguo 

317 qiiit priare loco CD h(>gas CD 318 om. C non tu tibi BcnU 
leius: nooi et iM B^, non ioi et ibi D, nom tate tibi B^ praetonc ari (dari B) 
319 inbeaty carr. B* qua, corr. B* 320 aleuas C, elenas D, iJas B*^ 
ampkzante (ampleocante CD), corr, B^ 321 mimm lolio Fulgentius 561 (ex 
Mereaiore versum afferens), mims olio codd,, corr. Camerarius 322 pcrsonas 
invertit B, corr, ç Uweiniosna B\ luieitioBaB es Fulgentius ueherbero, corr. 
B* hedepol 323 luidosna CD illa quidem D ex corr.: illam quidem illa 
de eorrupteîa cf, ad Bacch, 55; certost supplevit Gœtzius, cf. 398. 483 Varro 
Mem, 29 B, edepol idem *caecuB non luscitioBus' est (lusciosns Nonius 135) 
325 tam B*CD 326 <tno> Camerarius 327 oculna B^CD alla Guietus 
328 loris CD utrubigue crepnenmt Lindemannus abhinc pueUam expectant 
stimn spscUUares ilico B^: ila CD, illas B^; asiat ante osHum Peripiec- 
tomeni. terimm mansndi notionem hàbet obsend B\ obsemis CD, obser- 
uaaà B*, corr. e 329 bine g: bic transiret B^ recte B^ 330 quin 
Msnda: qnam (i. e. quein) quae Camerarius: utque suscitât B*CD 
331 (mihi) Pylades 332 deteruti B, detere uti CD, corr. Klotzius in his 
pyrrkichius 333 obdtam B 335 uim, corr. Plus ut stultiuidum CD: ut 
stultinidom ut ^S ut st te B*, cf. ad 323, 336, 341; (esse tu te) Gœtzius 
post aUas 336 te quicquam te saperet B uolo B : scio CD, gui omittunt 
337-^339 337 ais Camerarius: as esset 



22 PLAVTI II 8, 67-4. 4 

eam me vidisse osculaotem bic intus cum alieno viro. 

Pal. Sein tu Dullum commeatum hfoc esse a oobis? Scel. Scio. 

Pal. Neque solarium neque bortnm, nisi per impluvium? Scel. Scio. 840 

Pal. Quid nunc? si ea domist, si facio, ut eam exire bine videas domo, 

dignun es verberibus multis? Scel. Dignus. Pal. Senra istas fores, 

ne tibi elam se subterducat istine atque bue transeat. 

Scel. Consiiium est ita faeere. Pal. Pede ego iam illam bue tibi sistam 

in viam. — 
Scel. Agedum ergo face, vélo seire, utrum egon id quod vidi viderim 845 
an illie faeiat, quod faeturum dicit, ut ea sit domi. 
nam ego quidem meos oculos babeo née rogo utendos foris. 
sed bie ilU subparasitatur semper, hie eae proiumust, 
primus ad eibum vocatur, primo pubnentum datur; 
nam iilie noster est fortasse eirciter triennium, 850 

neque cuiquam quam illi in nostra meUust famulo familia. 
sed ego boe quod ago, id me agere oportet, hoe observare ostium. 
sic obsistam. bac quidem pol eerto verba mibi numquam dabunt 

Pal. Praeeépta faeito ut mémineris. Il 4 

PHILOOOMASIVM 

Totiéns monere mfrumst. 
Pal. At metuo ut satis sis subdola. Phil. Cedo vel decem, edoeebo855 
minime malas ut sint malae, mibi solae quod superfit. 
Pal. Age nuneiam insiste in dolos; ego abs te proeul reeedam. 



338 me Camerarius: ne uldisset 339 esset 340 ortom CD se. om. 

341 si nimc si CD eam : sedeam B^ hinc exire, corr, Jcidalius domi 

342 dignom est B^, dignus es CDD*, eorr. RiUchelius dignom B^ 343 née B 
dam CD se om, B^ subterdacatom est hinc B^ honc B^ 344 acce- 
dit A, qui in nova pag. exitum versus bipartiti habei in uiam pedes, corr, 
AcidaUus; pedibas iam ego Brixius inoitam P 345 egon A: ego CDB* 
eigo B^ 347 rogo utendos A: roga utendi CD, rogat utende (-a B*) B 
348 çaç ^: ea jP 350 fortasset B^C trienniom AP nUre sane, ut in 
Mercatore 533 sq, (cf. tut 106) biennium, sed prorsus non prohabiliter Guietus 
substitua trimenium. versum notât Dziatzko Jen, Litt-z. 1877, 655 35 1 nec A 
illi in ^, illi i>; cf. ad Bacch, 225 mellas est A, melios P 352 quod A: 
quid P hostiom A cf. Bachius de attr, inv. 21 philooomàsivm pal[ab]- 

8TBI0 B[GB]LSDRyS A SMBVI IDIM • PHILOCOMAnYM XYLIXB B, XmiM • PHILO* 

ooxABiYM smvi • n • MYLiBB C {undc patet quae m P fuerit tituli species), palb- 
STBio PHiLOCOMATiVM D 354 totioçs A : tollos P 355 at om. A decem A : 
dece B, dicem CD 356 minime A: memini P solae quod A: sola equo P; 
cf. 1156 357 nonciam A: iam nonc P, cf. Langenus symb. 187 % te A 



n 4. 6-2B MILES GLOmOSYS 23 

qoîdaîs tu, Sceledre? Sgel. Hanc rem gero. habeo auris, loquere quidvis. 
Paiw Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam, 
dîspessîs manibus, patibulum quom habebîs. Sgel. Quamnam ob rem? 860 
Pau Respice dam ad laevam: quis illaec est mulier? Sgel. Pro di 

immortales, 
eri côQCubinast haec quidem. Pal. Hihi quoque pol ita videtur. 
âge QUDciam, quando lubet — Sgel. Quid agam? Pal. Perire propera. 
Phil. Vbi iste est bonus sérvos, qui probri me maxumi innocentem 
faiso iosirnubvit? Pal. Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi. 9S5 

Phil. Tud me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem? 
Pal. Atque cum élieno adulescentulo dixit Sgel. Dixi hercle vero. 
Ph. TunmeYidisti? S. Atque bis quidem hercle oculis. Ph. Carebis, credo, 
qui plus vident quam quod vident. Sgel. Numquam hercle deterrebor 
quîn TÎderim id quod viderim. Phil. Ego stulta et mora multum, 870 
quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam. 
Sgel. Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum; 
ibi mef sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos. 
non possunt mihi minaciis tuis hisce eculi exfodiri. 
sed paucis verbis te volo, Palaestrio. opsecro te, 875 

unde exit haec? Pal. Vnde nfsi domo? Sgel. Domo? Pal. Mé viden? 

Sgel. Te video. 



358 ais ta À: asta B, asstas D, astas B^, stas C 359 istac P ex- 
emple AB^: extemplo CDB^ enndimi (-dem B) actotnm P: eandnm Geliius 
15, 15, 4, perfondnm (t. e* pereondom) A versum guidem praehcns sed semumem 
tnmus plénum et îepidum quam P extra poftLam] A, Geliius : si extra portam 
est P 360 dispessis GeUius eam formam iestatus: dispensis A, dispersis P 
habeUs CD, GelUus: habet ois B^, habetis B^ , oidetiB A; fort, snbieris 
361 sic AP CUM vitio metrico sed verhis ex usu compositis; corruptela gravior. 
cf. DzÎMizko Jen. LitL-z, 1877, 655 363 perire propera A: peripe propero B^, 
péri perpropere CDB* 364 est om. P probri A: prodit CD, prodioit B 
mazimi A: maxnme P 365 histimalanit A sq. ut s. A: PH. em (hem CD) 
tiU. P. hic mihi (mi CD) id dixit PH. tibi quem dixit (dixU CDB^) P 
366 tone A^ tate me P, carr, Rihheckius, cf. 368 sceleste t^A: scelestem B\ 
ieelette CDD* 367 atqoe AP, cf ad Epid. 522 368 ton me P: tone A 
harcle cm. P crebro A 369 deterrebor AB^ : deterebo CD, dat**erebo* B^ 
370 et mora ABK- moror CD£^ 371 fabuler A: fabnlet B\ fabnlem CDB^ 
373 sont maloris A, maiores sont P 374 possunt mihi B: mihi possunt ACD 
minaciis P: minis A oculis AB^ exfodiri A: fodhi P cf. Baierus de 
Pi. fêb. rec. 172 sq. 375 te in fine om. P 376 haec A: hac hue P; 
cf lÀndsay class, rev. 1892, 2 so. P: spatium om. A modo A pa. P: 
spatium om. A uidente uideo {sed tantum uiden sequente rasura B^) P, uldente 
t oideo A 



24 PLAVTI n 6, 24-41 

oimis mirumst facinus, quo modo haec hinc hue traosire potuit; 

oam certo neque solariumst apud nôa neque hortus uUiis 

neque fénestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intua vidi. 

Pal. PergiD, sceleste, inteodere hanc arguere? Phil. Ecastor ergod80 

mi hau faisum eyenit somnium, quod noctu bac somniavi. 

Pal. Quid gomniasti ? Phil. Ego eloquan aed amaho advortite animum. 

hac oocte in somnis mea soror geminast germana fiaa 

veniase Athenia in Ephesum cum suo amatore quodam; 

ei amho hôspitio hue in proxumum mihi devortiaae visi. 985 

Pal. Palaestrionis somnium narratur. perge porro. 

Phil. Ego laeta visa, quia soror venisset, propter eandem 

suspicionem maximam sum visa sustinere. 

nam arguere in somnis me meus mihi familiaris visust, 

me cum aUeno adulescentulo, quasi nunc tu, esse osculatam, 890 

quom illa osculata mea soror gemina esset suompte amicum. 

id me insimulatam perperam faisum esse somniavi. 

Pal. Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras? 

eu hércle praesens somnium. abi intro et comprecare. 

narrandum ego istuc militi censebo. Phil. Facere certum est, 99S 

neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam. — * 

ScEL. Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit. 

Pal. Sein te periisse? Sgel. Nunc quidem domi certo est. certa res est 

377 nimis A: nia D, nisi BC hic non apiisshnâ miserom est A 
bine hac A: )dc P pota[it] A: potnerit P 378 tolariom est A: solarioa 
(-mn B*) P 379 nid P: neque A darata AP, corr. Scutariut certe A: 
certo P hic om, A 380 intenderet B^, intendere et CDB^ ego P 
381 haat P (aat B^) eneniat P nocte A 382 BOmniauisti AP adaortU 
B\ adaortito CDB^ 383 geminast A: gemina et CD, gemina B 384 qaom 
suo A: cum eo B^D\ com meo CB^D^ 385 ei RiischeUus: ei A, hi P 
hospitiom A deoertiste A: âeuortîs B^, diaorti (dea. B*) sont CBB* 
386 Sceledro priora, perge p. PàUustriotU daniur (spai. ante perge A), cùrr. 
AcidàUus Palaestrioni AP, corr, Bousa 389 mens mihi familiariB oisiist A: 
ûuniliaria mens mihi oisos est (uisn sedetis B^) P 390 tu es anscnlatam A, 
est oscnlatam eaie CBB^f est aoscoltata est B\ corr, CamcrariuSf Hermaimus 
391 anscnlta AB^ suampte A: sompta B\ snom CDB^ 392 id A: item B\ 
ita CDB* ialsom (AP) scil. id 393 nigilantis P 394 eu A: heos P 
praesens somnium A: perdent sonmiom B\ praesentia omnia CDB^ anU aM 
spai. A 395 est A: om. P 396 probi A, prodi CBB*, proat B* (1. ۥ 
prooi), corr, Camerarius 397 gesserim A, Nonius 203: gesserit P âorsoa 
totus BC, Nonius fomutm Ustatus: dorsom totus D, dorsum totum A 398 péri'* 
isse CD: périsse AB (ex périsses B) so. nunc AcidaUui: sed nunc B, nunc 
CD, post spai. num A certo est A: certo se. P 



u 4, «6-5. 9 MILES OLOBIOSVS 25 

noue oastnim obsenrare ostium, ubi ubist. Pal. Ai, Sceledre, quaeso, 

ut ad id exemplum somnium quam simile somniaTÎt 400 

atque ut tu suapicatus es eam vidisae osculaotem. 

ScEL. Nescio quid credam egomet mihi iaoi, ita quod vidisse credo 

me id îam non Tidîase arbitror. Pal. Ne tu hercle sero, opinor, 

reaîpîsces: si ad erum haec res prius •!• devenerit^ peribis puïchre. 

ScEL. Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse. 405 

Pal. Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus. 

ScEL. Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi. 

Pal. Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti: 

dum te fldelem facere ero voluisti, absumptu's paene. 

sed fores yicini proxumi crepuerunt conticiscam. 410 

Phil. Inde ignem in aram, ut Ephesiae Dianae laeta laudes II 5 

gratesque agam eique ut Arabico fumiflcem odore amoene, 

quom me in locis Neptuniis templisque turbulentis 

serrant, saevis fluctibus ubi sum adflictata multum. 

ScEL. Palaestrioy o Palaestrio. Pal. Sceledre, Sceledre, quid vis? 415 

ScEL. Haec mulier, quae bine exit modo, estne erilis concubina 

Philocomasium, an non est ea? Pal. Hercle opinor, ea videtur. 

sed fadnus mirum est, quo modo haec bine bue transire potuit, 

si quidem east Sgel. An dubium tibi est eam esse banc ? Pal. Ea videtur. 



399 uM ubiit BotJdus et fort. A: obisset B\ ubi isaet CDB^ 400 qaam 
A: qda B^, quasi CDB^ 401 es om. A, est B^ 402 <m. P 403 me id 
îam A: so. meeam (meam B*) P arbitri B\ arbitraris CBB* hercle opinor 
obtecro P 404 resipisces si A: respicis (-tis D) û CDB^, resipisci B^ 
denenerit A: ob ocolos (cf, 405) pemenit CDB^, ob ocolos crenerit B^ 
peribis AB*: pemis P. duo ititimonia tantum in forma vcrbi medii disceduni; 
substilm poUst aeniet; aptum in hac sententia prias 405 ipi^ ^t schol Aen, 
1, 233: prias P opstitisse A, schol. Aen.: obtigisse CBB\ optingessint B^ 
406 t edepol A est id A: hic P hinc P 407—466 deett A 407 aidi 
mm Camerariuê: oideam oidit B^ 408 nostra (nos B^) poene perdidit, corr, 
Cammrwrius 409 ero om. B^ absompta st B^, absamptas es CDB* 
410 foris B^D concrepaenmt CD conticiscam philocomasium B, contices- 
cam CD 411 pmLoooicASiyM hvlibb servi n BC, pmLocoicATivM palbstbio 
BOiLSDBTs i>s laeta Pareus: laU B^, latas CDB^ 412 arabio B^ 
cf. Serv. georg. 2, 115 Plantas: Arabico tare odorem B 413 qui B^CD^ 
qnaa B^^ anrexi; cf. Brixius ad Trin. 823 neptanis B\ nepitaniis D 
414 semabit B^ at flictatam B^ 415 palestrlos o palestrios fa. os B^ 
amwM pekem^nier moto Sceledrus clamai, eum mimice imitatur alter; inutiliter 
éko substituerunt 416 eaexit B^ 417 est ei B^ 416 haec hic nanc 
transire potaerit, corr, BitscheUus (hinc s) 419 si quid demeast S. an da- 
biom id est eamessa et hec P. eam oidetur B {partim corr. B*) 



26 PLAVTI n 6. lo-ao 

ScEL. Adeamus, appellemus. heus, quid istûc est, Philocomasium? 420 

quid tibi istic in istisce aedibus debetur, quid negotist? 

quid nunc taces? tecum loquor. Pal. Immo edepol tute tecum; 

nam haec nil respondet. Scel. Te adloquor, viti probrique plena, 

quae circum vicinos vagas. Phil. Quicum tu fabulare? 

Scel. Quicum nisi tecum? Phil. Quis tu homo es, aut mecum quid 

est oegoti? 4S 

Scel. Mé rogas homo qui sim? Phil. Quin ego hoc rogem quod 

oesciam ? 
Pal, Quis ego sum igitur, si huoc ignoras? Phil. Mihi odiosus, quisquis es, 
et tu et hic. Se. Non nos novisti? Ph. Neutrum. Sa Metuo maxume. 
Pal. Quid metuis? Scel. Enim ne (nos) nosmet perdiderimus uspiam; 
nam nec te neque me novisse ait haec. Pal. Persectari hic toIo, 490 
Sceledre, nos nostri an alieni simus, ne dum quispiam 
nos vicinorum imprudentis aliquis immutaverit. 
Scel. Certe equidem noster sum. Pal. Et pol ego. quaeris tu, mulier, 

malum. 
tibi ego dico, heus, Philocomasium. Phil. Quae te intemperiae tenent, 
qui me perperam perplexe nomine appelles? Pal. Eho, 4% 

quis igitur Yocare? Phil. Diceae nomen est. Scel. Iniuria es, 
falsum nomen possidere, Philocomasium, postulas; 
aôixoç es tu, non ôixala^ et meo ero facis iniuriam. 
Phil. Egone? Scel. Tu(ne). Phil. Quaé heri Athenis Ephesum adveni 

vesperi 
cum meo amatore, adulescente Atheniensi? Pal. Die mihi, 410 



420 at eamoB philomasiom B^ 421 in istiBce Seyfferlus: insoe B^, 
in hiflce CDB^ 423 nihil est respondit, corr. B*D^ adloqoar B (eum CD 
Nonius 46?) probriqne Nonhts (probariqae L ^H^) : propinqae pleniu Namus 
424 qoi Nonius nagas B^ Nonius: naga es CDB^ 425 est B^D^ negotiat 
Ritscheiius 426 homo AcidaUus: hem (rogaseem B^) quid ait B qaot B\ 
qoae CD 427 hanc Pylades: ta hac B\ ta hanc CDB^ 429 (nos) Reiziut 
430 te BD^: tête CD^ neqaem B^ me BD^: même CD^ noaisset B^ 
perscratari Merula; ad persectandi verbum, quod falsum esss non persuadet 
Langenus symb. 246, apte accedii hic (hoc Bothius) 431 clam Botkius; dam 
reUnguers ausus sum, cum expectetur adverbium temporale quale intérim, cf, 
Rud. 779 433 qaaeres tam B^ 434 ego om. CD intemperiae tenent 
periae B^ 436 dicere, corr. Spengelius, cf. ad Cas. 799 es Dousa: est 
437 poBsideret B^ 438 a dice testa non dicat ei et meo, corr. SpengeUus 
ero non facis, corr. g 439 (ne) Ritscheiius ath»s B^ aesperis B 
440 mea CD atheniensis B^ pal. c, Dziatzko: se. 



II 5, 81-w MILES GLORIOSVS 27 

qaid hic tibi io Epheso est negoti? Phil. Geminam germaoam meam 
hic sororem esse indaudivi, eam veoi quaesitum. Soel. Mala es. 
Phil. Immo ecastor stulta multum, quae Tobiscum fabuler, 
abeo. ScEL. Abîre non sinam te. Phil. Mitte. Scel. Manifestaria es 
non omitto. Phil. At iam crepabunt mihi manus, malae tibi, 445 

nisi me omittis. Scel. Quid, malum, astas? quin tenes altrinsecus? 
Pàl. Nil moror negotiosum mi esse tergum. qui scio 
an ista non sit Philocomasium étque alia eius similis sit? 
Phiu Hittis me an non mittis? Scel. Immo vi atque invitam ingratiis, 
nisi Yolantate ibis, rapiam te domum. Phil. Hosticum hoc mihi 450 
domicilium est, Athenis domus est Atticis; ego istam domum 
neqne moror neque vos qui hômines sitis novi neque scio. 
Scel. Lege agito: te nusquam mittam, nisi das flrmatam fldem, 
te hue, si omisero, intro ituram. Phil. Vi me cogis, quisquis es. 
do fidem, si omittis, isto me intro ituram quo iubes. 455 

Se. Ecce omitto. Ph. At ego abeo missa. — Se. Muliebri fecit fide. 
Pal. Sceledre, manibus amisisti praedam. tàm east quam potis 
nostra erilis concubina. vin tu facere hoc strenue? 
8. Qoid faciam? P. Ecfer mihi machaeram hue intus. S. Quid faciès ea? 
Pal. Intro rumpam recta in aedis: quemque hic intus videro 400 

cum Philocomasio osculantem, eum ego ôbtruncabo extempulo. 
Scel. Visanest ea esse? Pal. Immo edepol plane east Scel. Sed 

quo modo 

441 eit negotii est ph. âge ninam germana mea B^ 442 inaadioi CD, 
andini m rat, B* nenio B^ 443 etcastor B^ fabulem B^ in ras., CD 
444 aidret B^ manifestaria res est, carr. Ritschelius 445 iam crepabunt 
mihi Bothius: mihi iam crepabunt B, iam crepabunt CD 446 qui detenes B\ 
qoi detines CD, quid tetenes B^, carr. Benikitis (quin rétines Pylades) alteris 
inaacnsi?^ 447 8ico^' 448istasj&^ wmi B\ îàqI Ritscheaus 449Mitti 
B^, ndttin Fleckeitenus inoitam e: uita ingratis B 450 uoluptate (-em 
B) iUy eorr. Camerarius hostium B, ostinm CD, corr, Lipsius hoc ndhi: 
homhist B* 451 est dondciliam CD athene* B^ domus est ac herus 
(ems CD) ego, correxi Herm, 18, 580; item qui editionis Camerarii exemplar 
Gottingensê adnotavit ascripsit tatoç atticis 452 homini sitis nouim neque 
do B*^ 453 firmata B^ 454 sine miseret B^ uim me B^ est B^ 
455 itora iubes B^ 456 feci B\ fecisti CDD*, corr. Ritschelius; egisti Seyf- 
fertms 457 (e) manibus Fleckeisenus tam — concubina Sceledri, corr, 
Pantamu ea siqne ampotis, corr. Camerarius 459—463 turhatum in servorum 
nomhUbus, corr. AcidaUus 459 bçc fer** maceram B (mihi add. B*) 
460 mpam B* 461 plicomasio B* obstruncabo me B extemplo 462 est 
CB*: B*8t B*, om. D esset B^ plane east B*: planète ast B\ planeast D, 
east C 



28 PLAVTl n 6, 5&-6, a 

dissimulabat Pa. Abî, machaeram hue ecfer. Sa lam faxo hic erit. — 

Pal. Neque equea neque pedes profectost qubquam tanta audacia, 

qui aeque facial confidenter quicquam quam mulier bciU 406 

ut utrubique oratiouem docte divisit suam, 

ut sublinitur os custodi cauto, conseiro meo. 

nimia beat quod commeatus traostinet traus parietem. 

ScEL. Heus, Palaestrio, macbaera nihil opust. Pix. Quidiam, autquidest? 

S. Domi eccam erilem coocubiDam. P« Quid, domi? S. In lecto cubât. 470 

Pal. Edepol ne tu tibi malam rem repperisti, ut praedicaa. 

ScEL. Quid iam? Pal. Quia hanc attingere ausu's mulierem hinc ex 

proxumo. 
ScEL. Magis hercle metuo. Pal. Sed oumquam quiaquam faciet quin soror 
istaec sit gemina huius: eam pol tu osculantem hic videras. 
SoEL. Id quidem palam est eam esse, ut dicis; quid propius fuit, f75 
quam ut perirem, si elocutus essem ero? Pal. Ergo, si sapis, 
muasitabis: plus oportet scire servom quam loquL 
ego abeo a te, ne quid tecum consili commisceam, 
atque apud hune ero vicinum; tuae mihi turbae non placent 
erus si veniet, si me quaeret, hic ero: hinc me arcessito. — 480 

SCELEDRV8 H 6 

Satin abiit ille neque erile negotium 
plus curât, quasi non servitutem serviat? 

463 etfiier B 464 profectos B\ praefectos CD, profecto B^, corr. Kamp- 
mannus 465 qoi aeque: que B^ qoiquam B^CD molieres (•ris CD) 
facionty corr. Lucksius 466 ut in fine antecedenHs versus utrolnqoe CDB*^ 
ut ubiqae B^ dactae diuit ottoam CD, docta^da it intoam B (docte edidit B*)^ 
corr. Lucianus MueUerus 467 ac ce dit A [Bob]linitar os AB^: sablinituma 
CD, sablimitoms B^ custodi A : custodiit CD, custodi ut (ot m ras. B*) B 
468 qaot P 469 opnst A: opos P aat qai4 st A^ haud quid opos est P 
471 reperisti BD 472 hinc ex A: hic in P 473i^. ut s. distribuit ^ sed ^ 
(474) hoios Sceledro, eam — (47S) dids Palaestrioni, quid — (476) ero Sceledro 
tribuit P 473 quin soror A: qui soror CDB\ qois**** sit B^ 474 ista sit 
germana huius P oscnltant^ A^ osculantem A*? 475 id A: et P 
476 locutos P essem ui^; essem et B\ foissem CD 477 mnsitabis CDB*^ 
music**** B^ 478 h te A: te B^^ onu CDB*; aps te Studemundus 

479 ero am. P 480 quaerçt Af quaerit P hic me acoersito P 481 sona- 

DBYS PXBIFLXCTOiaXOS (O SUpra V.) A, BCBLKDBYS SXBVYS PXBIPLXOTOMDfTS SSIIX 

P abit ACD, eras. B^^ abut D ante corr, herilem B^; erile productm 
ultima in AP admissum ut eodetn versus loco face Pers, 399; cf. ad Asin. 260 
erili negotio Brixius^ quod rectum esset, si Palaestrionem miles rébus suis prae^ 
feciuet; fort, neque eri hilo negotium plus curât, cf. Truc. 660 482 quasi 
AB^: qoam si CDB* seruitute AB, sémite CD, corr. Scutarius 



n«,8-s MILES GLORIOSVS 29 

certo illa quidem hic onnc intns est in aedibus, 

nam egomet cubaDtem eam modo offendi domi. 

certum est hubc obsenrationi operam dare. 4S5 

PEREPLECTOMENVS 
non hercle hisce homines me marem, sed femioam 
Yicini rentur esse servi militis: 
ita me ludiOcant meamne hic invitam hospîtam, 
quae heri hue Athenis cum bospite advenit meo, 
tractatam et ludiflcatam, ingenuam et liberam? 490 

ScEL. Perii hercle, hic ad me recta habet rectam via m. 
metuo, îllaec mihi res ne malo magno fuat, 
quantum hune audivi facere verborum senem. 
Peb. Accedam ad bominem. tun^ Sceledre, hic, scelerum caput, 
meam ludificavisti hospitam ante aedis modo? 495 

BcEU Vicine, ausculta quaeso. Peb. Ego auscultem tibi? 
ScEL. Expurigare toIo me. Peb. Tun te expuriges, 
qui facinus tantum lamque indîgnum feceris? 
an quia latrocinamini, arbitramini 

quidvis licere facere vobis, verbero? 500 

Sgel. Licetne? Peb. At ita me di deaeque omnis ament, 
nisi mihi supplicium virgeum de te datur 
longum diutinumque, a mane ad vesperum, 
quod meas confregisti imbricis et tegulas, 
ibi dum condignam te sectatu's simiam, 505 

quodque inde inspectavisti meum apud me hospitem 
amplexum amicam, quom osculabatur, suam, 
quodque côncubinam erilem însimulare ausus es 

483 qiSdMi illa P 484 egomet cabaotem eam modo A: ego et cubante 
■» doBO Bt «90 exeabaatem ea domo CD offandam A, oatendi B^ 
4M Mese  honlnis P 488 meanne A^ mea <me C) maae P inuitam A: 
iMrfta P; In nia Camerarius hospitam AB* : hospita CD, hospi B^ 

480 eri B*D 490 tcactaU <iracU CD) et ladificata ingenna et libéra P 
491 yeci A reeta via P 494 accedam ad h. Scekdri P 497 ex- 

f 'gare AP tone te P expnrges mihi AP, corr, Ritschelius 

601*538 deâsi A 591 me: ma B^ amet B^ 502 oiigaran, corr, 
Gmetm i»tar B^ 591 condignnm B^ Servhu §eorg. 4, 296 (PlautoB) 
ait ^friqgiati imbrioes meas, dam te dlgnam (sic Vat, dictam Servi codd.) sectaris 
slmlam'; soetams RibbccIHus 507 cxpectamus amplexos {Gmetus) quo 0. 
sua 0* 598 qood C contra huius enuntiati naturam conHnuo cursu in hypo* 
Uan defl^enHi^ donec v. 611 in v. 502 forUtu repeiemdo pausa facta in ttpodosin 
exeurnt; cf. et aUa et v. €14. 1072. Skutschius Plaut. u. Rom. 153 est B^ 



30 PLAVTl n 6, 2^-62 

probri pudicam meque summi flagiti, 

tum quod tractavisti hospitam aote aedis meam: 510 

nisi mibi supplicium stimuleum de (te) datur, 

dedecoris pleDiorem erum faciam tuom, 

quam magno veoto pleoumst undarum mare. 

SoEL. Ita sum coactus, Periplectomene, ut nesciam 

utrum me postulare prius ♦ tecum aequom siet; 515 

nisi (si) istaec non est haec neque (haec) istast, mihi 

me expurigare tibi Tidetur aequius; 

sicut etiam ouoc nescio quid viderim: 

itast ista buius similis nostrai tua, 

siquidem non eadem est. Peb, Vise ad me intro, iam scies. 520 

ScEL. Licetne? Peb. Quin te iubeo; et placide noscita. 

ScEL. Ita facere certum est — Peb. Heus, Philocomasium, cito 

transcurre curriculo ad nos, ita negotiumst 

post, quando exierit Sceledrus a nobis, cito 

transcurrito ad vos rursum curriculo domum. 525 

nunc pol ego metuo ne quid infuscaverit. 

si hic non videbit mulierem — aperitur foris. 

8cEL. Pro di immortales, similiorem mulierem 

magisque eândem, ut pote quae non sit eadem, non reor 529.590 

deos fâcere posse. Peb. Quid nunc? Scel. Commerui malum. 

Peb. Quid igitur? eanest? Scel. Etsi east, non est ea. 

Peb. Vidistin istam? Scel. Vidi, et illam et hospitem, 

510 tractabisti hospitem^ meas, correxi 511 mlhi Lambmu: 

tibl CDB^, te B^ de om, B <te> Lambinus 513 nentom pleniu (plennst £^, 
corr. Pylades) BWD 514 saïkm B* 515 aeqnom ait B\ aeqaomst CD, 
aeqno sit B^ sine exemple; item postulare tecum, nisi forte hic in analoçiam 
verbi orare abHt. sed utrumgue facturus est, nescit utrum prius faciat; ui sic 
sententia supplenda videatur: ntrom me postolare prias <at satis dois, an aeniam 
nt des orare) tecum aequom siet 516 (jû) Aâdalius ista hec B (baec) 
adsumpsi ex ver su sequente secutus Eitschelium sic pergit: sed si quae 

tuae demi est non est ea quae nostrae domi, neque haec ista, potius me pur- 
gaho. tum dubitationem excusât 517 mea B^ expurgare [hac] Fle^- 
eisenus, vide ad v. 516 519 itast ista CDB^: istas B^ nostrae 520 uise 
ad CDB*: qui sedeat B^ 521 quin Lipsius: neqoin iuueo et: i RU^ 
scheUus (ei) 522 heios B^ item 469 523 transcorrere c. at nos B^CD 
negotiost B^, negotiis B^CD 524 postquam B 525 msum D 526 quit 
527 fobis B^CD 52S immortalis 529. 530 non B*: no reo BWD 
531 qoit CD conmem BWD 532 eam st B^ east: aest BWD 
533 oidisti inistam CD, uidistin eam B et illam et hospitem âià fiêaov pasi^ 
tum non impedit quominus complezam v. sq. ad istam pertineat 



n 6, 6&-74 MILES GLORIOSYS 31 

complexam atque osculantem. Per. Eanest? Scel. Nescio. 

Pe. Vin 8cîre plane? Se. Cupio. Pe. Abi intro ad vos domumSS6 

continuo, vide sitne istaec Tostra intus. Scel. Licet, 

pulchre admonuisti. iâm ego ad te exibo foras. — 

Peb. Numquam edepol hominem quemquam ludificarier 

magis facete vidi et magis miris modis. 

sed eccum egreditur. Scel. Periplectomene, te opsecro 540 

per deos atque homines perque stultitiam meam 

perque tua genua — Peb. Qufd opsecras me? Scel. Inscitiae 

meae et stultitiae ignoscas. nunc demum scio 

me fuisse excordem, caecum, incogitabilem. 

nam Philocomasium eccam intus. Peb. Quid nunc, furcifer?545 

vidistin ambas? Scel. Vidi. Peb. Erum exhibeas volo. 

Scel. Meruisse equidem me maxumum fateor malum, 

et tuae fecisse me bospitae aio iniuriam; 

sed meam esse erilem concubinam censui, 

cui me custodem erus addidit miles meus. 560 

nam ex uno puteo similior numquam potis 

aqua aquai sumi quam haec est atque ista bospita. 

et me despexe ad te per impluvium tuom 

fateor. Peb. Quid ni fateare, ego quod viderim? 

et ibi osculantem meum hospitem cum ista bospita 555 

vidisti? Scel. Vidi (cur negem quod viderim?), 

sed Pbilocomasium me vidisse censui. 



535 nim B^CD abit B^CD at B^CD^ 536 isU haec B^CD 
noftra Bothius: demum uostra (aos tram D) 537 iam corr, D: si iam BC, 
liam D Mb CD, ate B 539 accedii A fàç[et1e A, e corr. B^: 

fadtd CD nidi et AB^: oidet B\ oidit et CD 540 te 'ex toe corr. A 
541 ftoltitia mea B^CD 542 genua ^; gea P 543 demnm AB^: dem CD, 
idem B^ 544 excorde BWD 545 qois B^CD 546 oidisti P exibeas P 

547 eqoidem me ^.* te qoidem et (et ems,) B, teqoideme CD facior P 

548 fedsaet B^CD hospitiae A aio iniuriam AB^: al* inioria B\ aio mi 
oiria CD 551 umo B^CD potest A Varro de l. l 5, 24 (umor) onde 
somi pote, pateus 552 aqna AB^: atqaam P aqaae A^CDB*, corr. 
Bentleius: aeque A^B^; cf, Men. 1089 et Bergkhu op. 1, 34 sumi AB*: 
Bummis P atqne ista AB^: atquem histham C, at quaem histuam D, a et 
post 6 lut. ras. ist B^ 553 meo A despexi P atte CZ>, eras. B 
554 ni P: nonc A fiitteare ego e: fatear et ego et P (et utrumgue del. B^), 
fitaare eigo A (et ego pro ergo /. Loervio); cf. 335 et 1171, auditur fatearis 
oiderit B^CD 555. 556 om. P propter homoeoteleuton 555 ist^ç A (ista 
r. Loewio) 557 nidisset B^CD 



82 PLAVTI u 6. 76-100 

Peb. RaUin istic me homioem esse omnium miniroi preti, 

81 ego me sciente paterer vicîoo meo 

eam fieri apud me tam iosignite iniuriam? MO 

ScEL. NuDc demum a me ioaipienter factum eaae arbitror, 

cum rem cognoseo; ai non maliUoae tameD 

feci. Peb. Immo iodigne; nim homioem genrom auos 

domiloB habere oporlet ocnloa et manua 

orationemque. Bcbl, Egooe si poat huoc diem jm 

muttivero, etiam quod egomet certo aciam, 

dato excniciandum me: egomet me dedam tibi; 

nuDC hoc mi ignoace quaeao. Peb. Viocam aoimum meum, 

ne malitioae factmn id eaae aps te arbitrer. 

igooacam tibi iatuc. Bcel. At tibi di faciaot beoe. 570 

Peb. Ne tu hercley ai te di ameot, linguam comprimes 

posthac, etiam iliud quod aciea oesciveria 

oec videris quod videria. Bcel. Beoe me mooes, 

ita facere ceKum eat. sed aatine oratu'a? Peb. Abi. 

ScEL. Numquid ounc aliud me vis? Peb. Ne me ooveris. 57S 

ScEL. Dédit hic mihi veii^a. quam beoigoe grattam 

fecit, ne iratus esaet acio quam rem gerat: 

ut miles cum extemplo a foro adveoiat domum, 

domi cémpreheodar. uoa hic et Palaestrio 

me habent veoalem: aeoai et iam dudum scio. 580 

numquam hercle ex ista oaasa ego hodie eacam petam; 

nam iam aliquo aufugiam et me occultabo aliquot dies, 

dum haec consilescunt turbae atque irae leniunt. 

558 ratusne AP me istic P Binimnm B^CD praetei A 

559 seiantem patere BWD 560 eam AB*: em P tam ABK- itam P 
inaigoitaa ui inioria S*Ci> 561 amer; a bm tam ^, me P arbitrorX?.' 
êMtro CD 563 homine B^CD seroom B*: aerao P, aemoa A lao CD, 
eras. B^ 565 egone AP, cf, M. Warren Amer, jmirn, 2, 51 hanc AB^: 
hac P 566 egomet AB^: ego mes B^, ego me CD scio A 567 dato 
excraciatnm me ego medidam (egomet dedam B^) tlM P 568 ignoseam P 

(ignoscas B^) 569 maUdosum A 570 ti istac A\ tibi iatnt A^ di m. P 
(at di tibi B^) 571 ni A amant CD, cf. ad Bacch. 1172 comprimas A: 
conq^rimis P 572 post haec P; ad verbum quod est comprimée necessmio 

pertineit audUur etiam ad sequentia 573 nec A: ne P 574 ita paceva 
(parcere B^, facere B^) certom esset satine oratos abit P 576 gratia P 
577 sdo quam AB^: socios qua B^, so dos qna CD 57S exemplo B^D 
579 comprehendat P 5S1 hercole Festus 169, om, Paulus nassa A, Feêtms 
s, V.: maaaa CDB^, eras, praeter m B^ hodie ego Féstus escam petam A, 
Festus: capetam CD, capiam B 582 aliquot AB^: aut aliquot (-od B^) P 



J 

% ■ 



n 6, loi-ra 1. 6 MILES GLORIOSVS 33 

Dam uoi satis populo impio merui mali. — 

[yenim tamen dé me quidquid est, ibo hinc domum.] 585 

Peb. Illic hfoc abscessît. sat edepol certo scio, 

occisam saepe sapere plus multo suem: 

quoio îd adimatur ne id quod vidit viderit. 

nam illios oculi atque aures atque opioio 

transfagere ad nos. usque adhuc actum est probe; 590 

nimium festivam mulier operam praehibuît. 

redeo in senatum rusum; nam Palaellrio 

domi nunc apnd me est, Sceledrus nunc autemst foris: 

freqnens senatus poterit nunc haberier. 

ibo intrOf ne, dum absum, aller sorti defuat. — 595 

PALAESTRIO m 1 

Céhibete intra limen etiam vos parumper, Pleusicles, 
sioite me prius pérspectare, ne uspiam insidiae sient 
Goncilium quod habere volumus. nam ôpus est nunc tuto loco, 
unde inimicus ne quis nostri spolia capiat consili. 

nam bene consultum inconsullum est, si id inimicis usuist, eoo 

neque potest quin, si id inimicis usuist, obsit tibi; 

584 uni A: nuic P hoc dicit: tantum mali merui quantum uni populo 
impie satis sii, cf. Poen, 226, WoelffUni arck. 9, 165, Paknerus Hermath. 
20, 64 585 spwrium esu vidit Ribheckius (cf, Alazon 71); cf. 593 et 816sq. 
taiBfmdiwi A, tamen deme, sed deme B* in ras,, B; cf. ad Merc. 695 hinc AB*: 
kic P 588 quin id A, qnod in CD, qaod*« B^, qaod ei B*, corr. Ribbeckius, 
cf. Madviffius adv, 2, 9 id adimatur sciL qnod nidit, quae verba dno xoivov 
pasitm sunt 589 aoris P 590 adhunc actum est P (corr. B*), adhuc tom 
tÊlt A 591 festiaa AP, corr. GuUelmius opéra P praehibuit A: péri- 
boni P 592 senatum B: sinnatnm CD, senatu A rusum A: mrsus P; 
cf. 702. 773 quoniam primo negotio perfecto nova deliberatione opus est, 
rursus se redire ait in senatum 593. 594 ita turbati in P, ut se excipiant 
594* 593^ 593* 594^ 593 est om, P autem foras P 595 multaç sortitaç 
fiât A, multi sortito fnam P (moltis B^, fortita D), correxi, sortitio inter duos, 
qui ifmnem rem adhuc egerunt^ quasi inter consules 596 bsbvys sinxx adv- 

LBtOIHB A, PALB8TBI0 SBBVYS PBBIPLBCT0MBNT8 SINBX PLBVSICLBS ÀDOL. BC, 

PLST8IDB8 ADO. PXBi D* pleuBsiclos B, pleusidos CD 597 pnu[8 plerspec- 
[taira A: prius perspectari D, prius prospectare B {cf, 609), per prius spectari C; 
cf. Most. 815 Cas. 755 sint P 598 uoljmus A nunc om. A 599 ne- 
qui A nostri A: nostris CDB^, nostra B* {v. i. dittographiam) captât A 
consili B^: consilii an consiliis incertum A, consiliis CDB^ sequitur in P 
{non A): unde inimicus nequis nostra (nostra om, CD) spolia capiat auribus 
Wi utom.P iàAB^: sit ^^ fit CD inimjcusuist A, inimicîs usus P 
601 quin s[i i]d A: qui nisi P (quin nisi B e corr.) usui st B: su est CD, 
An. l, tibi Acidalius: mihi P, A. n. /.; cf 604 

Plantas IL 3 



34 PLAVTl m i, 8-22 

[nam beoe (coosultum) consilium surripitur saepissimey 

si minus cûm cura aut cautella locus loquendi lectus est] 

quippe qui, si rescivere inimici consilium tuom, 

tuopte tibi consilio occluduot linguam et constringunt manus, 606 

atque eadem quae illis Yoluisti facere, illi faciunt tibi. 

sed speculabor, ne quis aut hinc aut ab laeva aut dextera 

nostro consilio venator adsit cum auritis plagis. 

sterilis bine prospectus usque ad ultumam est plateam probe. 

evocabo. heus Periplectomene et Pleusicles, progredimini. 610 

PERIPLECTOMENVS 
Ecce nos tibi oboedientes. Pal. Facilest imperium in bonis, 
sed Tolo scire: eodem consilio, quôd intus meditati sumus, 
gerimus rem ? Per. Magis non potest esse ad rem utibile. Pal. Immo ♦ 
quid tibi, Pleusicles? 

PLEVSICLES 
Quodne vôbis placeat, displiceat mihi? 
quis homo sit magis meus quam tu es? Pal. Loquere lepide et com- 
mode. 6U 
Peb. PoI ita decet hune facere. Pl. At hoc me facinus miserum macérât 



602. 603 dittographiam agnovit Weisias 602 consaltam Bothius: 

a 
om, AP 603 ant catçlla locos A, aut catalogos B^, aat catalogo CDB^ 

lect* est B^, lectam est CD 604 quippe qui Tyrrellitu BermatK 7, 7, Fssin^ 

gius: quippe hi A, quippe P si rescjnçrç A, scire siaere P taom A: 

Buam P 606 illi am. P 607 ant â[b Ijaeua A: ant aleaa B, a leua CD 

dextera B: [a] dextera A, adextra CD in A fuisse passe specolandom ne 

quis hinc dieit Studemundus 609 [altima]m çst pl^tea[m1 A: altnmam (era$. 

praeter Itn B^) plateamst P 610 [pleasiclejs AB^: plesicles B\ pleusides CD 

611 bo]nl8 AP^ bonos AcidaUus 612—6^0 deest A 613 ad rem non potett 

esse CD nt sibile B^ fa. Immo v, 614 indpit CD; sufficiat optome (opta- 

momst nuper SchoeUius) 614 tibi: inieUegi plBcet responsum docet plea- 

sides CD qaodne cf. ad 508 615 suum proprio sensu servum dicit {ef. 1367), 

arguto lusu mens quasi dicat ego; quodgenus ut in dialeciis sic in genetivis mai 

nostromm valei et in talibus: non! tnom. cf Cic. pro Marc. 21 qui magis 

snnt toi qoam qoibns tu salatem reddidisti? tn es s: ois B, us CD^, tas 2>* 

PAL. et sq. FXB. nescio quis: om. (pal. pro pxb. D) lepide mee commode B 

616 ded** B^ hanc pl. e: pib P me om. B^ miseram macéra B^ 

intus consilium haheri vel incipi {cf. 592 sq.) et foris repeti vel coniinuari, 

in eo quidem non offendimus; sed nec praeparatio v. 598 sq. nec continuatio 

V. 765 sq. satis quadrat ad ea quae leguntur inde a v. 612. quibus tamen rem 

peractam esse ostendit senex obsonatum iturus 738. cf. F. Schmidtius in FUck» 

eiseni ann. suppl. 9,338sq, sed qui intercedunt versus 616^—764 neque eo> 

solvi {cf. Ribbeckius ad v. 611) neque a Ptauto aut ab exemplari attico 

dicari possunt 



ni 1. 29-42 MILES GLORIOSVS 36 

meumque cor corpusque cruciat. Peb. Quid id est quod crucial? cedo. 

Plevs. Me tibi istûc aetatis homini facinora puerilia 

obicere, neque te décora neque tuis virtutibus; 

ea te expetere ex opibas summis mei honoris gratia 620 

mihique amanti ire opitulatum atque ea te facere facinora, 

qiiae istaec aetas fugere facta magis quam seclari solet: 

eam pudet me tibi in senecta obicere sollicitudinem. 

PALb NoYO modo ta homo amés, siquidem te quicquam quod faxis pudet; 

nihil amas, umbra es amantis magis quam amator, Pleusicles. 625 

Plevs. Hancine aetatem exercere (mei) me amoris gratia? 

Per. Quid ais tu? itane tibi ego videor oppido Acherunticus? 

tam capubris, tamine tibi diu videor vitam vivere? 

nam éqaidem haud sum natus annos praeter quinquaginta et quattuor, 

clare oculis video, pernix sum manibus, pedibus mobilis. 6S0 

Pal. Si albicapillus hic, videtur neutiquam ab ingénie senex. 

ioest in hoc emussitata sua sibi ingenua indoles. 

PLEva Pol id quidem éxperior ita esse ut praedicas, Palaestrio; 

nam benignitas quidem huius oppido adulescentula est. 

Peb. Immo, hospes, magis cûm periclum faciès, magis nosces meam 635 

comitatem erga te amantem. Plevs. Quid opus nota noscere? 

617 cf. 783 FiB. c.- PLBV8. craciant cèdent (ent eras.) B, cradat 
te CD, ecrr, Camerarius 618 plsys. e: pxb. 619 atqae te B^ 620 ea 
te CD: aetate B ex Bothius: te ex; cf, Merc. 111, ad v. 323 mihi, corr. 
Fylûdes sententiae membra praemissis me, te et versu 623 conexa (obicere et 
expetere guasi de pecarum pabulîs, cf. Cure. 531) mei (te) Bothius, ac 

postis: et ea expetere ex opibas sanmiis mei te honoris gratia 621 iret B^ 
ea te: ate i?^ 622 ista haec B^ 623 obiceret (obaeccere D) sollicita- 
dliie B^D 624 pal. B: pbb. CD taxis, corr. B* 625 est B^ amantam, 
corr. Niemeyerus plenddes CD 626 hacine B (mai) Camerarius, Linde- 
mmÊints gratiam B 627 tu itane: totam t. e, ta? tam Nonius 4 bac- 
(h)erantia8 Nonius 628 copalaris B^ tamine CD: tam me B uita, corr. 
(kmerwrùu aidere B^ 629 aat B^ annos natns Camerarius; cf. 660. 
721. 897, ad 507 630 daris ocnlis aideor B pedibas B: sum pedes CD, 
cf, ad 323 pedibas manibns Guieius, cf Servius ad Aen. 4, 180 VergiUum 
epHheta convertisse dicens 631 aibns capillas BD*, albet capillus Nonius 
457 ab Nonius: ibi CDB*, om. B^ senes Nonius nidetar dnô xoivov, 
cf. ad Capt, 690 632 emussitata Nonius 9: emusitata codd., emeos sietas 
Noni 457 codd. fere; emussitata testantur Paulus et Placidus 633 pl. s-. 

PBB. esset B^ 634 adolescentnles B^, adolescentule CDB*, correxi 
635 psa. om, botpis B pericalam mea 636 comitante merce te (mer- 
ced** B^, mearce te D), corr. Camerarius nostam scire B^ ante 637 talem 
sententiam interddisse probabilHer coniecit Ritschelius: nam ipsnm amasse oportet, 
si amanti ire opitalatam noies 

3* 



36 PLAVTI m i. «-es 

Peb. Vt apud (te) exemplum experiuodi hébeas, ne quaeras foris; 

oam nisi qui ipse amavit, aegre amantis ingeDium inspicit: 

et ego amoris aliquantum habeo umorisque etiam in corpore, 6n.640 

oeque dum exarui ex amoenis rébus et Toluptariis. 

Tel cavillator facetus vel conviva commodus 

item erô, neque ego oblocutor sum alteri io couYivio: 

iocommoditate abstioere me apud convivas commodo 

commemioi et meae orationis iustam partem persequi an 

et meam partem itidem tacere, quom aliéna est oratio; 

minime sputator, screator sum, itidem minime mucidus: 

post Ephesi sum natus, non enim in Apulis; non sum Animulas. 

Pal. lepidum senem, in se si quas memorat virtutis habet, 

atque equidem plane educatum in nutricatu Venerio. OSO 

Per. Plus dabo quam praedicabo ex me venustatis tibi. 

neque ego ûmquam alienum scortum subigito in convivio, 

neque praeripio pulpamentum neque praevorto poculum, 

neque per vinum umquam ex me exoritur discidium in convivio: 

si quis ibi est odiosus, abeo domum, sermonem segrego; 65ft 

Venerem, amorem amoenitatemque accu bans exerceo. 

Pal. Tu quidem cdepol omnis moris ad venustatem "h vacet; 

637 te om, B^CD ezperinndi vindicavit Vssingius, cf, qua€ dixi ad 
Cu^cem p. 52 ne qoaeras Luchsius: ndtas ^*, ne eas B\ negis CD 
S38 nam ipsi quod ipse B, nam qui ipse C/>, corr, Gruterus 639. 640 homorisque 
me etiam 641 amenis B: amoris CD 642 caoilator B^ 643 idem Vssingius 
ego ont. B oblecator CD\ oblioiscor B^ 644 conoiaias B^CD qaomodo, 
carr. Ritschelius (commode e) 645 commeminit fort, meam parem CD 
646 taceret 647 mini'mis putatur scrahator maccidos cf» Epid, 494 
648 in marg. B Animulas {formaium ut Eavennas Fidenas) inter aiia 
Scioppius: in imula cf, Paulus 25 Animula urbs pamarum opnm fuit in 
Apulia; schoL Ver g, georg. 2, 134 tum in Apulis non sum natus, non sum ani«» 
mnla (ad âvaa^av oris referens) noenum in Apulis, noenum Animnlae (swe, 
quod ratione caret, Aminulae) vulgo post Buechelerum et Ribheckium; sed sic 
segregatur Animulanus ah Apulo, guod ut recte fiât et Verrius Flaceus in inter' 
pretando loco erraverit, non recte tamen cum gente componitur oppidulum 
cum hoc sermone cf. frg. inc 61 G, 649 cf 725 o lepidum semine (semi 
semne CD) si, correxi uirtutes Scutarius: ur tuis 650 eductum, corr. Bent» 
leius 651 uenustas B^ 652 numquam Merula subigito min CD, sub digito 
meo B^ conuiuiom CD 653 pulmentum B^ peruorto CD copulnm, 
corr. B* 654 mea in om. B 655 sibi odiosus est B habeo 
secreto B^ 656 amoram amonitatem quae accubas 657 tui Camerarims 
probabiliter uenustate uicet CD; ualent Camerarius, uigent Ribbeckius, tu 
— uocas Vssingius; cogitari potest de adiectivo quale v. 660 lepidiorem, puia 
utiles 



m 1,64-82 MILES GLOmOSVS 37 

cedo tris mi hominis auricbalco cootra cum istis moribus. 

Plevs. At qaidem illûc aetatis qui sit non invenies alterum 

lepîdiorem ad omnis res nec qui amicus amîco sit magis. 660 

Per. Tute me ut fateare faciam esse adulescentem moribus, 

ita apud omois comparebo tibi res beoe factis frequens. 

opusue erit tibi advocato tristi, iracundo? ecce me; 

opusne leuî? leniorem dices quam mutum est mare, 

liquidiusculusque ero quam veutus est favonius. 665 

Tel bilarissimum convivam biuc indidem expromam tibi, 

pel primarium parasitum atque obsonatorem optumum; 

lam ad saltaudum non cinaedus malacus aequest atque ego. 

Pal. Quid ad illas artis optassis, si optio eveniat tibi? 

PLEva. Huius pro mérilis ut referri pariter possit gratia, 670 

tibique, quibus nunc me esse experior summae sollicitudini. 

at tibi tanto sumptui esse mibi molestumst. Peb. Morus es. 

nam in mala uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est, 

in bono bospite atque amico quaestus est quod sumitur 

et quod in dirinis rébus sumptumst, sapienti lucrumst. 075 

deum TJrtute est te unde hospitio accipiam apud me comiter: 



658 cedo tris CD: ceteris B hominibas B^ aoricalco codd., orichalco 
Serv. Aen. 12,87 contramtom histis B^CD 660 at nec magie quid arnicas 
mmicos dnt magis, carr, ç; cf. Merc, 385 661 fatear et adalescente B^CD 
662 ad (ego ad Biischeihis) Dousa conparabo B^ bona factis 663 opns 
nec B^ tris foracondo 664 dicis, cf. 843 Pseud. 360, 1323 Trin. 606 
Mott, 559, ad Bacch. 41 qnantum e amare B, tutum m marg. B* 665 liqoi- 
dinacvlasqne Nonius 334 (-ascnltasque Lugd. et Guclf): liquidias cuiasqae 
Ml>onia8 Nonius, iaonius CD\ facinas B 666 mira ad convivia Jiirsum redit, 
negue tamen satis post v. 662 virtutum exprompsit, cf Rihbeckius et Loren- 
âus hilarittimne CD conoioium hinc indidam 667 obsotorem B^, ob- 
sonat oram CD 668 at CD saltandam Nonius 5: salutandom malacot 
aeqne est (atqne ego add, Pithoeus) Nonius: maiacas eqnestant (egestant B\ 
çqne ttat in mg, B*) que ego 669 qui B at tillas CD, unde attollas B^ 
optiati, corr. Camerarius (optassi B^) optio notione insolita positum {cf 
Langenus stud. Pi. 326sg.) propter lusum verborum, item Cas. 190 670 haie 
Guûtus nteretf corr, B* 671 esset ezperio, c^^rr. ^* sollicitadine iiii/^ 
ecrr. CD 672 ter. praemittunt, ante moras spat, vac. relinquentes 

■ompta B^ molestam at B: molestas CD est 673 quit CD sumat, corr, 
Camerarius 674 qaaetos 675 sumptumst Ritscheiius: sumas sumpta (samptus 
B*); nMDMê Camerarius IncTOhi, correxi versum del, Rihbeckius 676 te 
onde Bauptius: eandem Nonius 415, tasenonde codd. accipiem (-am Nonius) 
me commitas B, me est comitas CD (quod servatum obtundit magis quam acuit 
sententiam), corr. Ritscheiius 



38 PLAVTI m i. 83-ioi 

es, bibe, anîmo obsequere mecum atque onera te hilarîtudine. 

liberae suDt aedis, liber sum autem ego: mei volo virere. 

nam mihi, deum virtute dicam, propter divitias mcas 

licuit uxorem dotatam génère summo ducere; 680 

sed uolo mi oblatratricem in aedis intro mittere. 

Pal. Cur non vis? nam procreare liberos lepidumst onus. 

Peb. Hercle vero liberum esse tête, id multo lepidiust. 

Pal. Tu homo et alteri sapienter potis es consulere et tibi. 

Peb. Nam bona uxor suave duclust, si sit usquam gentium 

ubi ea possit inveniri; verum egone eam ducam domum, 

quae mihi numquam hoc dicat 'eme, mi vir, lanaro, unde tibi pallium 

malacum et calidum conficiatur tunicaeque hibernae bonae, 

ne algeas hac hieme' (hoc numquam verbum ex uxore audias), 

verum prius quam galli cantent quae me e somno suscitet, 

dicat Ma, mi vir, kalendis meam qui matrem munerem, 

da qui faciam + condiat, dà quod dem quinquatribus 

praecantrici, coniectrici, bariolae atque haruspicae; 

flagitiumst, si nil mittetur quae supercilio spicit; 

tum plicatricem clementer non potest quin munerem; 

677 est bibe CDB^ : bono B^, due Noni codé. 120 onerata h. B^ 
hilaritadine Nonius s. v.: hilaritus me CD, hilarissime B 678 met, correxi; 
cf. Most. 194, Lachmannus Lucreti p. 246 aaolo CD y uo aolo B^ libère 
B^CD, bibere in mg, B*, carr. Hauptius cf. Ter. Ad. 865, Lucr. S, 961, 
Hor. ep. 1, 18, 107, Sen. de hrev. vit. 4, 2 679 oirtutem CD 680 smno CD 
681 accéda A oblatraticem P introducere^ {cf. 680) 682 ^xaACD 
lepidom est opus A, lepidos sonas P; cf. Truc. 470 683 tçte {probabilius 

quam ten) A: om. P id AB*: it C et ex corr. D, at B^ et ante carr. D 
lepidioB est A^ est lepidios P 684 es con8liiler[e AB^: est consulere (-et B^) P 
685 soauQ 4aç[ta]Bt si sit usquam A: sua deductnst sitns quam CD, sua dedncta 
est quam j9S su dedncta sit usquam B^; suaue t. e. snanis 686 pxb. praem. P 
possi CDy possim B 687 ianam A, tanam {eras. B) P, corr. c n]nde [ti]^i 
AP; tibi om, Bothius, mihi om. Baierus de PL fah. rec. 61; cf. Skuischims 
Plaut. u. Rom. 74 sq. 688 malamcum P hibernae A: ••ibernaa B, mihi 
bemae CD 690 e om. P 691 da [mi] A: da (dat CD) mihi P calendis P, 
A. ft. /. munerem A: uenerit P (iuuerit B^) 692 facia — A, fadat P, corr. 
RUschelius condi atdan CD, condiat da B^, conclamando B^, — on — A; 
expectamus inter Kakndas et quinquatrus diem festum, velut Nonis cenam, 
sciL Caprotinis, sive genio natae dem AB^: det P 693 praec[antr]ici A: 
preccatrici B^, precat atrici CD (precatrici B^, praecantatrici ;) conlectrid 
P, CQÇt[ri]çi A, corr. Camerarius hariolae et haru8pî[cale A: ariolae et ara- 
spicae P ' 694 flagitium est si CDB^, Festus 330: flagitium si B\ flagi- 
tiumst A superclio Festus, qui testatur spicit; res obscur a 695 plicat — 
A {supplevit Sludemundus), patricam P potest quin munere[m A: pota eat 
ipotest esse B^, potest B*) hinc quam (quin B*) munerem P 



m 1, 102-122 MILES GLORIOSVS 39 

iam pridem, quia nihil abslulerit, suscenset ceriaria; 

tam opstetrix expostulavit mecum, paruiii missum sibi; 

quid? Dutrici non missuru's quicquam, quae vernas alit?' 

baec atque horum similia alia damna multa roulierum 

me uxore prohibeot, mihî quae huius similes sermones serat. 700 

Pal. Di tibi propitii sunt, nam hercle si istam semel amiseris 

libertatem, haud facile in eundcm rusum restitues locum. 

Pleyb. At illa laus est, magno in génère et in divitiis maxumis 

liberos hominem educare, generi monumentum et sibi. 

Peb. Quando habeo multos cognatos, quid opus est mihi liberis? 706 

nanc bene vivo et fortunate atque ut volo atque animo ut lubet. 

mea bona in morte cognatis didam, inter eos partiam. 

[ei apud me aderunt, me curabunt, visent quid agam, ecquid velim.] 

prius quam lucet adsunt, rogitant noctu ut somnum ceperim. 

[eos pro liberis habebo, qui mihi mittunt munera.] 710 

sacrificant: dant Inde partem mihi maiorem quam sibi, 

abducunt ad exta; me ad se ad prandium, ad cenam votant; 

ille misérnimum se retur, minimum qui misit mihi. 

illi inter se certant donis, egomet mecum mussito: 

bona mea inhiant, me certatim nutricant et munerant 715 

Pal. Nimis bona ratione nimiumque ad te (te) et tuam vitam habes: 

696 ceriaria A: ceraria P; cf, Aul. 510, Epid. 233, sed nec de veritaie 
leciùms née de interpretatiane constat 697 opsetrix A, obstrex B^CD 
698 quid A: iin&P 699 horom WUcheUus: hnins AP 700 prohibent! P 
itarflitt Mrmonei aérant A, similis (-le B) sermoniserant P, corr. Lambinus 
701 propiti A sont am, A nam hercle A: hercle nam P; fort, nam si 
herde (Muellems) itU P 702 haud AB*: ant /> in ^; m te P mr- 
som B rettitais locum A, restitues aocom (nccum B^, iocom B*) P 703 maxi- 
oda Af masmnis P 704 homines A edncaret P monimentom A 705 est 
Go€tzius past Bitsektlium: fit P, om. A liberis om, A 706 pb. praetn, CD 
et AB*: ei P fortnnato P; cf, Epid. 243 atqoam animo ut lubet (libaet 
CD) P, atqoa at animo nt nolet A 707 in lAndemannus: mea AP; cf. Mcn. 411, 
de pro Caee. 10 (ad v, 323) cognatim CD, cognati* B dic}am A : dicam P 
partim P 708 hi AB*, 11 CD, Ucet B\ corr. Buechelenis ederunt P 
niaant CD, oisam B ecqnid ç: hic quid P, qoid A nelint B, nellt CD^ 
709 ao]mnum A: somniom P caeperiam P IIO ut s. A: habeo quam mit- 
tant P V. 708 (del. Brixius) et 710 {del Guietus) loco versuum 709-715 
facti 711 dant^^>.- dent CD, das B^ maiorem A 712 at i^ se ad 
A B*: se P aocant A B*: aocat P 714 ego et macam (mecum B*) musito P 
715 me om. P nutricant et munera P 716 pâ. non huic sed sq. ver sut 
praem, P ad te et tuam aitam habes A, atte (ate B^, ad te F*) et tua multam 
(malta B) aides P, ubi aides {cf. Ter. Phorm. 189) non sufficit sententiae; sup' 
plevi ad exemplum Petroni 38 llberti sceleratî qui omnia ad se feccrunt (similiter 



40 PLAVTI in 1. 120-141 

et tibi sunt gemioi et trigemini, si te bene habes, filii. 

Peb. Pol si habuissem, satis cepissem miseriarum e liberis: 

continuo excruciarer animi: si ei forte fuisset febris, 719. 79D 

censerem emori; cecidisselve ebrius aut de equo uspiam, 

metuerem ne ibi diffregisset crura aut cervices sibi. 

Pal. Huic homini dignum est divilias esse et diu vitam dari, 

qui et rem servat et se beoe babet suisque amicis usui est 

Plevs. lepidum caput. ita me di deaeque ament, aequom fuit Ttt 

deos paravisse, uoo exemplo oe omnes yitam viverent; 

sicut merci pretium statuit qui est probus agoranomus: 

quae probast mers, pretium ei statuit, pro virtute ut veneat, 

quae improbast, pro mercis vitio dominum pretio pauperat, 

itidem divos dispertisse vitam bumauam aequom fuit: 780 

qui lepide ingeniatus esset, vitam ei longinquam darent, 

qui improbi essent et scelesti, is adimereut aairoam cito. 

si hoc paravisseut, et homines essent minus multi mali 

et minus audacter scelesta facerent facta, et postea, 

qui homines probi essent, esset is annona vilior. T% 

Peb. Qui deorum consilia culpet, stultus inscitusque sit. 



SchoelUus in praef. Goetzii p, 23), cf. 717, 724, apte c Vssingiui verbo non 
Piauiino 717 triticemini (tricemini B*) P habet filifi A 718 pbb. om. P^ 
praem, v. 721 haboisset satÎB cepisse P e om. P 719. 720 om, P 
cf. Ter, Ad, 35 sq,; continao raro exemplo significtit contmenter, cf. Serv, 
georg, 1, 60 de numéro cf. ad Asin. 66 si ei: stet 721 ceddiaaetne 
AP, corr, Ritschelius ebrius aut sic AP deqao suspiam (soscipiam B) P 
722 defregisset AB^: defrigisset P, corr, Ribbeckius aut ^.* ad i' 723 pa. 
s*; om. P esse et AB^: esset P dare P 724 se A: qui P osai est 
A: unit CB^ , noie D, om. B^ 725 pa. D^ me di deaeque ament AB^: 
medietaqae (média eaqne C, média eaeque D) amet P 726 paraoisset P 099 
une, priore une ut vid, antiquitus eraso A omnis P 727 sq. sicnti P^ cf, 
Lachmannus ad Lucr, 2, 536 qui est probos agoranomus / quae probast mera 
pretium ei statuit om. P; mers pretium ei statuit pro uirtute ut neneat / quae 
improbast om. A; defecium sarcit Nonius 415 s, nirtns adferens quae inproba 
est mers pretium eis statuis pro uirtute ut neuiant rem expedivit KïoUius 
suorum annal, 64 {1852} 202, cf, SpengeUus T. Macc. PI, 37sq. 728 ueniat P 
(neuiant Nonius, om. A) 729 Nonius 157 (s. pauperat) ut P inprobast 
Nonius: inproba si P {om. A) pauperat Nonius: pauperet A, pauper erit P 
730 disperdisset P aequm A 731 ingenuatus P ei om. P longin- 
guam A 732 essent et scelesti is A: est («stet B) scaelçs hisus P (et scae- 
lesti his B*) adhimerant (-ent B*) P animom A 733 parauisset (-ent B*) 
hominis esset P 734 faceret P 735 hominis P lis A 736 concilia 
culpe P insictusque P 



m M8-162 MILES GLORIOSVS 41 

qnique eos Tituperet. nuDC istis rébus desisti decet. 

Dnnc Tolo opsonare, ut, hospes, tua te ex virtute et mea 

meae domi accipiam bénigne, lepide et lepidis victibus. 

Plevb. Nihil me paenitet iam quanto sumptui fuerim tibi; 740 

Dam bospes nullus tâm in amici bospitium devorti potest, 

qiÙD, abi triduom cootinuom fuerit, iam odiosus siet; 

Tenim ubî dies decem continues sit, east odiorum Ilias: 

tam etsi donynus non invitus patitur, servi murmurant. 

Peb. Serriendae servituti ego serves instruxi mihi, 745 

iiospes, non qui mi imperarent quibusve ego essem obnoiius: 

si illis aegrest mihi quod volup est, meo remigio rem gero, 

tamen id quod odiost faciundumst cum malo atque ingratiis. 

Dunc, quod occepi, opsonatum pergam. Plevb. Si certumst tibi, 

commodulum obsona, ne magno sumptu: mihi quidvis sat est. 750 

Peb. Quin tu istanc orationem bine veterem atque antiquam amoves? 

[nam] proletario sermone nunc quidem, bospes, utere; 

nam ei soient, quando accubuere, ubi cena adpositast, dicere: 

'quid opus fuit hoc, (bospes), sumptu tanto nostra gratia? 

insanivisti hercle, nâm idem hoc hominibus sat erat decem.' 755 

quod eorum causa obsonatumst culpant et comedunt tamen. 

Pal. Fit pol illud ad illud eiemplum. ut docte et perspecte sapit. 



737 qoidqae P atçpçret (oitiperet /. Loewio) A nunc A: nuiciam B, 
nnntfam CD; cf. Capt 266 isti P 738 opsonare at^: obsonare aelnt B, 
obtonoraetlat CD tua te A: tnam te CD tua B 739 domi B^ et fartasse 
A: do9{ A, demi P 740 quantum somptom A, quanto Bomptom P, corr. B* 
(sompta), Camensrius tibi P: ihibi A 74t bospes nuUas A: hospis nuUag D, 
hoc pis nnllas C, hoc pnsiUas B in amici A: inimici P deaorti CD: di- 
norCi B, deuerti (sed t syp. scr,) A 742 sit P 743 sit ea est odiorum 
ilias A : ite attodomm illas P; cf com. frg. adesp. 753 K. 744 inoitus partitur A, 
niliu (uitiia B) ait patitur P murmurât P 745 semienti seruitute P 
intronzi C, introdnzi BD 746 inpararent quibus ego P essem A: aessae CD, 
am, B 747 si illis aegre est mihi {4 quod uolup est meo remigio rem gerunt A, 
û Ulina egressi mihi indt (inicit B, meit D, cm. g) quod uolupis me horem 
remigio rem gero P; meo — gero âià tiéaov posita 748 odiost A: odiose P 
et fart. A fadendnmst A malum P atquem CD, om. B ingratis P 
749 certos P 750—788 de est A 750 commodolum D, cum modolum C 
nemo agnum snmptnm (suptu C, subtn D) sata est, cf 755 751 quin c: 
qnan nerem 752 [nam] BenlUius ploletario B hospis 753 ii CD, 
^B aecnbneret 754 (hospes) Cam^ronW tanta^ 755 sata erant 
756 obsonatn (-ante D) si culpante et versum fort, recte Goetzius posiium 
putat pro V. 757- 764 757 i. at i. B, iUut at illut D, illut C, illuc ad iUuc 
Botkius perspecie (-tie D) CD, perspeciem B 



42 PLAVTI m 1,168-187 

Per. Sed eidem hominesDumquam dicunt, quamquamadpositumstampliter: 

Mube illud demi; toile hanc patinam; reroove pernam, nil moror; 

aufer illam oflam porcinam, probus hic conger frigidus, 760 

remove, abi aufer' neminein eoruni haec adseverare audias, 

sed procellunt se et procumbuDt dimidiati, dum appetunt. 

Pal. Bonus bene ut roalos descripsit mores. Per. Haud centesimam 

partem dixi atque, otitim rei si sit, possum eipromere. 

Pal. Igitur id quod agitur, + hic primum praeverti deceU 76S 

nunc hoc animum advortite ambo. mihi opus est opéra tua, 

Periplectomene ; nâm ego inveni lepidam sycophaotiam, 

qui admutiletur miles usque caesariatus atque uti 

huic amanti ac Philocomasio banc ecûciamus copiam, 

ut hic eam abducat habeatque. Per. Dari istaoc rationero volo. 710 

Pal. At ego mi anulum dari istuoc tuom volo. Per. Quam ad rem usuî est? 

Pal. Quaodo habebo, igitur rationem mearum fabricarum dabo. 

Per. Vtere, accipe. Pal. Accipe a me rusum rationero doli, 

quam institui. Pleyb. Perpurigatis damus tibi ambo operam auribus. 

Pal. Erus meus ita magnus moechus mulieruro est, ut neminem 775 

fuisse aeque neque futurum credo. Plevs. Credo ego istuc idem. 

Pal. Isque Alexandri praestare praedicat formae suam, 

itaque omnis se ultro sectari in Epheso memorat mulieres. 

Per. Edepol qui te de isto multi cupiunt + non mentirier, 

sed ego ita esse ut dicis leneo pulchre. proin, Palaestrio, 780 

quam potis tam verba confer maxime ad compendium. 

Pal. Ecquam tu potes reperire forma lepida mulierem, 

758 idem hominis omqaam B atpositomst CD, appositam B 759 denui 
tolli B perdam B 760 portinam CD Mnc concer 761 aofert CD 
nemine B hac atseaerare CD 762 post v. 777 repetiiur ialis: sod 
procombant in meoBam dimidiati petnnt cf. Anaxippus com, flrç, 3 , 6 
{p. 299 K,) 763 descipsit CD, decepsit B centesima 764 rds istit CD, 
resistit B, corr. Pyîades (rei vel re) 765 hic; haie Scaliger, ei rei Seyf» 
fertus 766 hue B 767 lepidem, corr, Camcrarius 768 atmntiletor 
usque Camerarius: que 769 philocomasiom, corr. Corner arius et fitiamos C, 
efficiamas B 770 abducit dare 771 quam ad rem Camerarius: qoa- 
matre 772 eanim 773 pal. s: plb. rusam D: rufam C, mrsom B 

774 institi Fieckeisenus perpurgatis ambo damas tibi, corr. Fleckeisenus 

775 PAL. om, moeccas CD, cecus B 776 faisset atqae credo $q. 
iniuria seni irihuuniur (contra codices), gui quae scit v, 780 dicit; PleusicUs 
crédit illud expertus ipse istunc 777 isqae Z.: itaque codd,, atqae is 
Ritschelius formam BD^ forma C, corr, Guietus 778 ornai 779 pkb. om, 
nunc Acidalius mentîer B, métier CD 780 palesirio 782 pl. B et 
qaam (quan D) tu potis 



m 1, i»-ao6 MILES GLORIOSVS 43 

cui facetiarum cor pectusque sit plénum et doli? 

Peb. iDgenuamne an Kbertinam? Pal. Aequi istuc facio, dum modo 

eana des quae sit quaestuosa, quaé alat corpus corpore, 785 

cuiqae sapiat pectus; naro cor non potest, quod nulla habet. 

Peb. Lautam vis an quae nondum sit lauta? Pal. Sic consucidam, 

quam lepidissimam polis quamque adulescentem roaxume. 

Peb. Habeo eccillam meam clientam, merctricem adulescentulam. 

sed quid ea usus est? Pal. Vt ad te eam iam deducas domum 790 

itjqiie eam hue ornatam adducas, ex matronarum modo, 

capite compto, crinis vittasque habeat, adsimuletque se 

taam esse uxorem: ita praecipiunduro est. Pleys. Erro quam insistas viam. 

Pal. At scietîs. séd ecquae ancillast illi? Peb. Est prime cata. 

PaLw Ea quoque opus est. ita praecipito mulieri atque ancillulae, 795 

at simulet se tuam esse uxorem et deperire hune militem, 

quasique hune anulum faveae suae dederit, ea porro mihi, 

miiitî ut darem, quasique ego (ei) rei sim interpres. Peb. Audio; 

ne me surdum esse arbitrare, si audes. ego recte meis 

auribus utor * Pal. * 79d* 

ei dabo, (aps) tua mi uxore dicam delatum et datum, 800 

ut sese ad eum conciliarem; iUe eiusmodi est: cupiet miser, 



783 eor pectnsqae Dziatzko: corpusque (cor corpasque Camerarius ut 617, 
sed cf, 786) 784 iogemuimne hanc libertinam. pa. atque istac (-ne D) 
laciomdam (fadondum B) modo, corr, ç, Lambinus (nostri Ubri veteres^) 
786 iam 787 put. om. B ta B lautam 788 qoamqaem CD, qoam- 
qnam B 789 — 791 h^^et A in mg. supertore manu diversa sed coaeva ascriptos 
789 FiB. om, B eccillam clientam meam meretricem A, hec illam meam dien* 
tame letrieem (dioenta meletricem 2>, clientem electricem B) P 790 quid ea 
osas A: qoite anaus CD, te quid aaaas B ut P: aut A sine spatio personae, 
çua de re v, Studemundi apogr.praef, XXIX 791 ex om, P 792—804 ver- 
nmm imUa leguntur A 792 at simnl etque (eqne B) 793 ta[a]m A: 
tam P [esse n]fQr[em ACD: uxorem esse B itta {altéra t sup. scr, C, 
êxpuneta D) praecipiendnm CD erro oppositum insistendi verbo 794 sed 
kaeoqaa A^ set (sed D) haecqne P, cf. Seyffertus Berl phil. wochensckr. 1887, 
44 piindcata, eorr, Saimasius 795 praecipio, corr, Saracenus 796 perire 
B hnc CD 797 hune g: hoc AB, hue CD; cf, 931 faueae suae Scaliger: 
famçsç ancQle CD, famose ancille B; incisio qualis v, 787 798 <ei) Rit- 
sckeUus snm interpes B 799 ne me B[ur](} — ^, ne me surdum uer- 
ncrat oit (nerberauit B) si andis P, ne me surdum esse arbitreris sodés 
Seyffertus meas Seyffertus; v, ad v, sg. 799» om. P; in A legitur auris 
ut —, quorum titterarum quintam non videri b fuisse Studemundus adnotat; 
sed cf, S36. 1308 Epid, 5 (Langenus stud, PL 388 et in Woefflini arch, 
3, 329 sq,) 800 <ei> dabo A (suppl. Ribbeckius): dabo P <a) Camerarius 
uxorem 801 sese ad A : sese at (aut C) eum CD, sedeat niecum B concillare CD 



44 PLAVTI m 1,207-2, 9 

qui nisi adulterio studiosus rei Dulli aliaest improbus. 

Fer. Non potuit reperire, si ipsi Soli quaerendas dares, 

lepidiores duas ad hanc rem quâm ego. hàbe animum bonum. 

Pal. Ergo adcura, sed propere opus est. nuoc tu ausculta, Pleu8icle8.805 

Plevb. Tibi sum oboediens. Pal. Hoc facito, miles domum ubi advenerit, 

memineris ne Philocomasium Domines. Plevb. Quem nominem? 

Pa. Diceam. Pl. Nempe eandem quae dudum constitutast Pa« Fax, abi. 

Plevb. Meminero. sed quid meminisse id refert, (rogo) ego te tamen. 

Pal. Ego enim dicam tum quando usus poscet; interea tace, 810 

ut Dunc etiam hic agat ac tu tum partis defendas tuas. 

Plevb. Ego eo intro igitur. — Pal. Et praecepta sobrie ut cures face. 

quantas res lurbo, quantas moveo machinas. m 2 

eripiam ego hodie concubinam militi, 

si centuriati bene sunt maniplares mei. 815 

sed illûm vocabo. heus Sceledre, nisi negotiumst, 

progredere ante aedis, te vocat Palaestrio. 

LVCRIO 
Non operaest Sceledro. Pal. Quid iam? Lvc. Sorbet dormiens. 
Pal. Quid, sorbet? Lvc. lllud, stertit, volui dicere. 
sed quia consimile est, quom stertas, quasi sorbeas — 820 

Pal. Eho an dormit Sceledrus intus? Lvc. Non naso quidem, 



802 alia est versus additicius videiur 803 potoi P, paulo maius post 
p]o spatium A , corr. Py Iodes reperiri B 804 lepidioris P, A. n. /. at 
hanc aeram B ego (dabo) Luchshts habe: ab B 805 — 818 pauca in 
versuum finibus leguntur A 805 set properam opus est B, properas oputt 
CB, corr, Brixius plenlsicles AB: mi plensides CD 806 hoc (hue B) fadto 
(facto CD) PA. miles, pers, corr. Palmerius 807 q^çCm AB: quam CD 
808 V. ad V, 436 sq. abis, corr. Camerarius (-bes  t SU) - 806—808 fum 
faciunt ad sequentem fabulae partent, cf. Schmidtius p, 363 sq. 809 quid B: 
qui CD <rogo) Brixius post Hauptium 810 poscit ^u^ip taçe A 
811 nonc B: cum CD agit, correxi {cf. 770. 852 Rud. 592); in  aliqmd 
quale ita scn'ptum fuisse Studemundus didt actutom habet etiam A cf. Berm. 
18, 579; V. 1175sq. 812 ego eo ç: ego ego ei Guliehnius adeoies 
Ritschelius 813 Palestrio Lucrio, deinde palbstrio bxbvys lvobio ptir B, 
PÂLSSTBio LVOHBio PTBB D. pucr Aoxçlœv nominari videtur (r. 843), cf. Aoxgiç 
Pers. 624 sq. {notât fere Lv B, p i. e.puer CD) 815 manipolares (-is B) 
816 beius B negotium P, corr. Ritschelius (-tiaip[st] ^) 817 noca B^ 

aoco CD, corr. ç, cf. Brixius Fleckeiseni ann. 101, 770 818. opéra est C/>, 
opère est B d[or]mien8 ACD: dormes B 819 sterterit CD, steterit B 
S20—S^9 initia fere versuum leguntur A S20 quoé, corr. Acidalius stercaa 
BD 821 eo J9 nonaao B 



m 2, 10-81 MILES GLORIOSVS 45 

Dam eo mégnum clamât, tetigit calicem clanculum, 

dam misit nardum in ainphoram, cellarius. 

PaLw Eho lu sceleste, qui ilii suppromu's, eho — 824.825 

Lvc. Quid Tis? Pal. Qui lubitum est illi condormiscere? 

Lva Oculis opinor. Pal. Non te istuc rogito, scelus. 

procède hue. periisti iam, nisi verum scie. 

prompsisti tu illi vinum? Lvc. Non prompsi. Pal. Negas? 

Lyc. Nego hercle vero, nam iUe me vetuit dicere; 890 

neque equidem heminas octo exprompsi in urceum 

oeque illic calidum éxbibit in prandium. 

PaLw Neque tu bibisti? Lvc. Di me perdant, si bibi, 

ai bibere potui. Pal. Quid iam? Lvc. Quia enim obsorbui; 

nam nimis calebat, amburebat gutturem. 8S5 

Pal. Alii ebrii sunt, aliî poscam potitant. 

bono subpromo et promo cellam creditam. 

LvcB. Tu hércle idem fâceres, si tibi esset crédita: 

quoniam aemulari non licet, nunc invides. 899.840 

Pal. Eho an umquam prompsit antehac? responde, scelus. 

atque ut tu scire possis, (ego) dico tibi: 

si falsa dices, Lucrio, excruciabere. 

Lycr. Ita vero? ut tu ipse me dixisse délices, 

post (e) sagina ego eiciar cellaria, 845 



823 domi sitam ardhni nam amphoram CD, dormis ita arclimioam phoram 
B (pr— A% corr. Vssingius (nardini s*) cellararias CD 824. 825 eoh B, 
A n. /. seho B; l. eho Ribheckius 826 qui Beroaîdus: q[aî]d AP 
827 iatic B 828 ly praem. P 829 pa. praem. B 830 me aetait CD: 
netoît B 831 feminaa 832 illic Bothius: ille hic calidas JMemeyerus 
stud. Plaut. P, sed calidom guaesitius exoiait BD, exinit C coniunge 
calidom in prandiam 833 bi]bi[Bti AB: biaisti CD bini CD, bini B^ 
834 li bere CD potoisti commentator Lucani 4, 100 Plantas ^qoid enim 
absorbai' verbum tesiatus 835 calebat adarebat Nonius 207, c]aÏQ\^ — A, 
calanit (caloit B) ambareaat P 836 pal. om, ebri ACD alla post- 
eam D, potest cam C, postqaam B, corr. Lamhinus potaitam CD, potatam B^ 
corr, lÀpHui 837 sappr[omo et promlo A: sabpremo et promo B, sabpromo 
CD V. 836 post 837' cum Acidalio ponit Ribheckius et 837 Palaestrioni, 836 
Lucriani tribuit 838 l. om. idem ç: 14 — A, diem P; îtidem Bergkius 
Bit 841 p. om. prompsit A: promsit D, promisit BC 842 posais P, A 
n. Ly posdea Rîbbeckius, cf. Bacch. 762; (ego) Pylades 843 palsa P, A 

n, L dicis, corr. Ritschelius Lacrio Gronovius: aotio BC, uocio D; cf. 
Hauptius op. 3, 457 (et 2, 138), hiatus facile removendus excraciaberet 
844—854 extremi ferc versus Uguntur A 844 itan aero Ritschelius, quae 
soiet guinquisyilaba esse interrogatio 845 (e) Ritschelius eicia 



46 PLAVTI m 2, 8a-62 

ut tibi, si promptes, alium subpromum pares. 

Pal. Nod edepol faciam. âge eloquere audacter mibi. 

LvcB. Numquam edepol vidî promere. veniiii boc erat: 

mibi imperabat, ego promebam postea. 

Pal. Hoc illi crebro capite sistebant cadi. 850 

LvcR. Non bercle tam istoc valide cassabant cadi; 

sed in célla erat paulum nimis lôculi lubrici, 

îbi erat bilibris aula sic propter cados, 

ea saepe deciens complebatur: vidi eam 

plenam atque inanem fieri, plenam maxume; 

ubi baccliabatur aula, cassabant cadi. 

Pal. Abi, abi intro iam. vos in cella vinaria 

bacchanal facitis. iam bercle ego erum àdducam a foro. 

LvcB. Perii, excruciabit mé erus, domum si venerit, 

quom baec facta scibit, quia sibi non diierim. 

fugiam bercle aliquo atque boc in diem extollam malum. 

ne dixeritis, obsecro, huic, vostram (Idem. 

Pal. Quo té agis? Lvcb. Missus sum aliquo: iam hue revenero. 

Pal. Quis misit? Lvcb. Philocomasium. Pal. Abi, actutum redî. 

Lvcb. Quaeso tamen tu meam parlem, infortunium 

si dividetur, me absente accipito tamen. — 



846 promtis B, proptis CD; 1. e, si promus sis sajbpromom A: sabpromis 
(Bupr. C) P paris P et fort A 847 aget 848 p]rQ[nier]ç AP, cf. 1316, ad 
Asin. 250 849 inperanat CD\ imperauit B 850 hic, corr. Brixius ille- 
cebro B, illi célèbre CD, corr. lÀndemannus silstebant A: sistebat B, sistebas 
CD 851 om. A cassaaat CD, cessauit B, corr, Pylades 852 erit 
paulum erat Brixius; cf. Bacch. 220 Pers. 456 oL 853 nilibria anilia hic, 
corr. Ritschelius (bil. ç) 854 deiciens B compleuatur (-etiator D, -etar B) 
fort, complebatur, deciens oidi eam | plenam L.: die | ea plenam P, — j {— 
(9(1 — t. Loewio) A; in die Ritschelius cum ScaUgero, deleto versu sequenti 
855 -nem [fi]çr[i etiam A plena maxama P, ope]ra ip%[xilm — A quod 
posui non plane sufficit; mea coniectura est, transpositis in finem primis voca^ 
bulis pristinam hanc versus formam obscuratam esse plenam ex inani, ex plena 
inanem fieri 856 [bacchabatur a]all[a ca]8[8a]bant A: baccabatur aola caaaa- 
bat P 857 ab} [a^ij A, abi abi CD, abi B 858 ii\nm addncam a foro 

A, erum addncata (-cta B) fore P 859 sg, cf. 582 sq., F. Schmidtius 

p. 380 859 excmciaait P, A n. L 860 quom CD: cum A, qnomodo B 
sciait P, A n. /. dixerim A: dixerit P 861—994 deest A 861 die, corr. 
Camerarhts extoUat 862 ne haie Kellerhofius nostra 863 qao te 
agis testatur Isidorus orig. 9, 3, 64 aut de hoc loco aut de Poen. 333 {Lmde' 
mannus): qaot (qaod B) ta agis alio, corr. Hauptius ian CD 865 in* 
fortinom, corr. Sverdsioeus, Spengelius 866 si id oidetar B 



m a, 58-^. 16 MILES GL0RI0SV8 47 

Pal. Modo iotellexi quam rem mulier gesserit: 

quia Sceledrus dormit, hune subcustodem suom 

foras âblegavit, dum ab se hue transiret. placet. 

sed Periplectomenus quam ei roandavi mulierem 870 

nimis lépida forma ducit. di hercle hanc rem adiuvant. 

quam digne ornala incedit, haud meretricie. 

lepide hoc succedit sub manus negotium. 

PERIPLECT0MENV8 m 3 

Rem omném tibi, Acroteleûtium, tibique ûna, Milphidippa, 
domi démonstravi in ordine. hanc fabricam fallaciasque 875 

minus si tenelis, denuo volo percipialis plane; 
satis si fntellegilis, aliud est quod potius fabulemur. 

ACSROTELEVTIVM 
Stultitia atque insipientia mea islaec sit, (mi patrone,) 
me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari, 
si ea in ôpiflcina nesciam aut mala esse aut fraudulenta. 880 

Per. At melius est monerier. Acb. Meretricem commoneri, 
quam sane magni référât, nihil clam est quin egomet ultro, 
postqnam adbibere auris meae tuae oram orationis, 
tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari. 
Per. At nemo solus satis sapit. nam ego mullos saepe vidi 885 

regionem fugere consili prius quam repertam baberent. 
AcR. Si quid faciendum est mulieri maie atque malitiose, 
ea sfbi immortalis memoriast meminisse et sempiterna; 
sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat, 

867 qn* CD 868 hac 869 foris, corr, Lamhinus a dum ab B 
tranaire 871 adiaaat B^ atoioat C, at nlnat D, corr. Camerarius 872 aat 

874 PBBIFLICTOMBRTS fSMSKL MILFHIDIPPA ANC. AGBOTXLANiyX PALS8TBI0 B, Perl- 

plecto menas milphidippa acrotelantam palest CD tibi Acroteleutiam Stude- 
wmmduspost Camerarium: acretele tibi at iam (at anam B) 875 ordine Py Iodes; 
exempta dabit Beckerus in Studem. stud. 1 , 299 sq, 876 netetis B 
perdpiatisaplane CD 877 qaid CD 878 staltitiaqae (corr, ç) insipientiam 
fdsta hafldt (fidsa besit B)^ t. e, idem quod supra legis, cf, vind, PlauL 9sq.; 
iataeCy quam diâs; suppleri potest eliam Periplectomene 879 mai rei B 
tibi, correxi mea opéra B 880 eam opificinam, corr. Camerarius 
noiciat 881 meliast CD, melias B conunoaeri B 882 egomet altro 
Addalhu: ego mfastro CD, ego iasastro B 883 adhibere B mea et D, 
meaa et C toam moram, corr. GuUelmius, cf. Fest. 182; Lucr. 1, 936 sq. 
884 at CD potisset, correxi deasdarei CD, assecla roi B, corr. Palme- 
rius 886 reporta habere, corr. Pylades, Lambinus 888 meminisset et 
889 aat qaid aot, corr. Camerarius eisdem aeniat L.: si eadem (siadem C) 
aeniont; cf. 891 



48 PLAVTI m 3. i7-« 

obliviosae extempulo fiunt, meroinisse nequeunt 990 

Per. Ergo istuc roetuo, quom venît vobis faciuDdum utrumque: 

nam id proderit mihi, iniliti maie quod facietis ambae. 

AcB. Dum nescientes quod bonum facîamus, De formida. 

Peb. Mala mulîer mers est. Acr. Ne pave, peioribus conveniuot. 894.899 

Fer. Ita vos decet. coDsequimini. Pal. Cesso égo illis obviam ire? 

▼enire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus încedis. 

Per. Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. em tibi adsunt 

quas me iussisti adducere et quo ornatu. Pal. eu, noster esto. 

Palaestrio Acroteleulium salutat. Acr. Quis hic amabo est, 900 

qui tam pro nota Dominât me? Per. Hic noster architectust. 

Acr. Salve, architecte. Pal. Salva sis. sed die mihi, ecquid hic te 

oneravit praeceptis? Per. Probe meditatam utramque duco. 

Pal. Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo. 

Per. Ad tua praecepta de meo uihil bis Dovom adposivi. 900 

Acr. Nempe lûdificari militem tuom erum vis? Pal. Extocuta es. 

Acr. Lepide et sapieuter, commode et facete res paratast. 

Pal. Atque huius uxorem volo (te esse) adsimulare. Acr. Fiet. 

Pal. Quasi milili animum adieceris, simulare. Acr. Sic futunim esU 

Pal. Quasique ea res per me interprétera et tuam ancillam ei curetar. 910 



890 obliniose (obliulOBe CD) extemplo ut fiant meminisse nequeunt (neqœ 
eunt CD), correxi. de transitu a singulari ad pluralem vid. ad Cure. 495 
cf. Truc, 465 sq. 891 meta CD que, corr. Muellerus &ciendam CD 
892 militia, cmr. AcidaUus 893 neacientis quid bonam fademus CD 
hoc dicit: dum {faciamus) nescientes bonum nos facere; cf. ad Asin. 52 
894. 895 mala milla mer est CD, mala mulier est B, corr. Benlleius pauet 
V. ad V. 890; hoc dicit: nuUa mulier tam mala est, qua non quaevis alia pmor 
iit; quasi extenuatwra convicium auge t. ne pane cf. ad Cas. 392 896 pal. 
e: ▲ 897 nenere incedit, corr. Acidalius. cf. Capt. 447 cf. ad Asin. 405 
898 PEB. om. obuia B palestrid B, plestrid CD atsnnt CD 899 ne 
B iusisti CD addnceret et equo esîo 900 ac rotelenticnm qui rie 
ambo est, corr. Camerarius 901 quid B notam minât (mittat B) notam PB. 
ebic (PB. bic B, père chic Z>), corr. ç (me Pylades, Guietus) arcitectiist 
(-eciust D) CD 902 ardtecte CD salnasissiet CD , salua si sis et B 
haecquid (-it CD) 903 ducam B 904 nequit paueuo CD, paueno B 
905 at nouomat posni CD, posul B, corr. ç, Camerarius 906 est C, st BD 
907—910 pers. notae om, 907 facîte paratae (-te BC), corr, Camerarius 
908 huis CD uxorem tu uolo, supplevit Camerarius, qui scripsit esse te uolo: 
uolo te esse pr opter versum probahiUus; tu uolo t. e. uuolo, cf. 678 adri* 
mulari û%ty corr, Beroaldus 909 adieris CZ> 910 quasique aères (béret D) 
aest per CD, quasi que res est per B, corr, ç, RitscheUus interpetem e. t 
ancilla CD ei coeretur Ribbeckius: eieceretur B, ceretur CD 



ni8,87-« MILES GLORIOSVS 49 

AcR. Bonus vâtes poteras esse, nam quae sunt futura dicis. 

Palw Qaasique anulum hune aocillula tua abs té detulerit ad me, 

quem ego mîliti (porro) darem tuis verbis. Acr. Vera dicis. 

Peb. Quid istfs dudc memoratis opust quae commeminere? Acr. Meliust. 

nam, mi patrone, hoc cogitato, ubi probus est architectus, 915 

bene lineatam si semel carinam conlocavit, 

facile esse navem facere, ubi fundata, constitutast. 

nunc haec canna salis probe fundata, bene statutast, 

atque architecte adsunt fabri ad eam rem haud imperiti. 

si non nos materiarius remoratur, quod opus qui det 920 

(noTi indolem nostri ingeni), cito erit parata navis. 

Txu Nempe lu novisti miiitem meum erum? Acr. Rogare mirumst. 

popnli odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum, 

moechum unguentatum. Pal. Numille te nam novit? Acr. Numquam 

vidit: 
qui noTerit me quis ego sim? Pal. Mimis lépide fabulare; 925 

eo +potiuerim lepidius pol fieri. Acr. Potin ut hominem 
mibi des, quiescas cetera? ni ludiGcata lepide 
ero, cûlpam omnem in me imponito. Pal. Age igitur intro abite, 
insistite hoc negotium sapienter. Acr. Alia cura. 

Pal. Age, Periplectomene, bas nunciam duc intro ; ego ad forum illum 980 
conTeniam atque illi hune anulum dabo, atque praedicabo 
a tua uxore mibi datum esse eamque illum deperire. 
hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote, 

911 natis nom, corr. Cameran'us qui 912 andllnlam tnam 
aome />, ame BC 913 qoarem ego B (porro) ReitiuSj Brixius, cf. 960, 
1049 914 PB. B: pa. CD*, om. D^ opas est comminere B melius 
est B 916 liniatam 918 hic, corr. Camerarius satis profùndata bene 
et statutast, corr. Acidalius (et bene); pariicipia çuo consUio ex versu priore 
repttai, ostendunt augmenta eis accedetiiia 919 atque architecto adsont fabri 
Z.; atsont eabri (moliebriA B, corr. g) architectiqne ad eam rem haud Pylades, 
WeUius: ate amea ut (ama ut D, amant B) 920 materarius opust Lam^ 
bmus 922 mirom st B: miras CD 923 quinni CD, qum B nouerint B, 
sonerit (-at 2> ante corr.) CD magni dicunt CD 924 menechmom guen- 
tatom B flk et aenam CD, illa eam B, corr. Bothius 925 snm BD 
926 potiaerim (-riin 6\ -ran D): fort, pote qaod gerimus; opposita videntur 
fmsse fabnlare et fieri 927 ludificata lepido ero Nonius 476 s. ludificata 
ero hominem; ludificata ero lepide, | culpam Brixius; cf. Appuhnius quaest. 
PL 51 sq. (Most. 799) 928 inponit Nonius âge igitur CD: agite U 
930 bas ç: 9JèCD, sAB nuntiam BC egom CD 931 boc B, cf. 797 
atqnem 932 at tua esset eamquam 933 hec ad B, hoc ad />, haoit C 
qnam, corr, Camerarius mitdto, corr. Bothius 

Plantoi n. 4 



60 PL AVTI m 8, eo-iv i, ii 

quasi claDculum ad (eum) missa sit. Per. Faciemus. alla cura. 

Pal. Vos modo curate, ego illûm probe iam oneratum hue acciebo. — OSS 

Per. Beue arobula, beoe rem géras, egone hoc si efficiam plane, 

ut concubinam roilitis meus hospes habeat hodie 

atque hinc Athenas avehat, (si) hodie huoc dolum dolamus, 

quid tibi ego mittam munerisl âcb. Datne ab se mulier operam? im. 910 

Per. Lepidissume et compsissume. Acr. Coufido confuturum. 

ubi facta erit conlatio nostraruro malitiarum, 

haud vereor ne dos subdola perfidia pervincamur. 

Per. Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate, 

ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur, 915 

ne quid, ubi miles venerit, titubetur. Acr. Tu morare. -^ 

PYRGOPOUNICES IV 1 

Vôlup est, quod agas, si id procedit lepide at(que ex) seotentia; 
nam ego hodie ad Seleucum.regem misi parasitum meum, 
ut latrones quos conduxi hinc ad Seleucum duceret, 
qui eius regnum tutarentur, mihi dum Oeret otium. 950 

PALAESTRIO 
Quin tu tuam rem cura potius quam Seleuci, quae tibi 
condicio nova et lûculenta fertur per me interpretem. 
Pyrg. Immo omnis res posteriores pono atque operam do tibi. 
loquere: auris meas profecto dedo in dicionem tuam. 
Pal. Circumspice dum, ne quis nostro hic auceps sermoni siet. yss 

nam hoc negoti clandestino ut agerem mandatumst mihi. 
Pyro. Nemo adest. Pal. Hune arrabonem amoris primum a me accipe. 

934 (eum) Pylades 935 onerator hune aciebo (acibo B); cf. ad 

Asin, 360 936 gerat, corr. Seyffertus egone B: ego nec CD 937 con- 
cabina militis ont, B hospia 938 habeat, corr. Dousa (si) Camcrarius, 
Gruterus 939. 940 qoit C/> mitaC/) ab si; eapse itf^'^&W 941 lepidi 
som et (corr, Gruterus) comisomet (commissom B)\ comsissime {sic fere codtL) 
ex Mil, gi, adfert glossarium Piaut,, cf. Hertzius ad Prise. 2, 69, 2 cnm* 
faturum, corr, Camerarius 942 militiariam 943 ant 944 habemos, eorr, 
Camerarius cogitate cf. ReiUensteinius gu. Verr, 59 945. 946 inverso 
ordine, corr. Guiielmius 945 pb. praem. CD accorrate hue ageii* 
dum B 947 fiboopouniois milxs pâlbstbio bxbvys B, pibgo pal. 2>', om. 
CD^ militis ver bis fv praemittere solet C nolnptas est B it CD 
suppL ç, RitscheUus 948 hodi CD seleaticum B, item v, sq. 949 da* 
cere 950 que regnum om. B 951 ta tuam: tuta nam CD, tuam B 
seleati B, geleatici C cf. schol. Aen. 4, 608 953 posterioris C, D ex 

corr. 954 dido 955 circnmspicito eum, corr, g, Guietus ait 956 agora 
mandatas, corr, ç, Camerarius 957 pa. D\ om. B at est CD ta. om. 
arabonem B moris accepl 



IV 1, la-ae MILES GL0RI0SV8 61 

Ptbg. Quid hic? unde est? Pal. A luculenta âtque festiva femina, 

quae te amat tuamque éxpetessit pulcram pulcritudinem ; 

dus nunc mi ànulum ad te ancilla porro ut deferrem dédit. 960 

Pybo. Quid ea? ingenuan an festuca facta e serva liberast? 

PAI4. Vah, egone ut ad te ab libertina esse auderem internuotius^ 

qui ingenuis satis réspoosare oequeas quae cupiunt tui? 

Ptbg. Nuptanestanvidua? Pal. Etnuptaetyidua. Ptbg. Quopactopotis 961.965 

Dopta et Tidua esse eadem? Pal. Quia adulescens nuptast cum sene. 

Ptbg. Euge. Pal. Lepida et liberali formast. Pybg. Cave mendacium. 

Pal. Ad tuam formam illa una dignast. Pybo. Hercle pulchram praedicas. 

sed quis east? Pal. Senis huius uxor Periplectomeni ex proxumo; 

ea demoritur te atque ab illo cupit abire: odit senem. 970 

nunc te orare atque obsecrare iussit, ut eam copiam 

sibi potestatemque facias. Pyrg. Cupio hercle equidem, si illa volt. 

Pal. Quae cupit? Pyrg. Quid illà faciemus concubina, quae domist? 

Pal. Quin tu illam iube abs te abire quo lubet: sicut soror 

eius hue gémina venit Ephesum et mater, accersuntque eam. 975 

Pyrg. Eho tu, an venit Ephesum mater eius? Pal. Aiunt qui sciunt. 

Pyrg. Hercle occasionem lepidam, ut mulierem excludam foras. 

Pal. Immo vin tu lepide facere? Pyrg. Loquere et consilium cedo. 

Pal. Vin tu illam actutum amovere, a te ut abeat per gratiam? 

Pyrg. Cupio. Pal. Tum te hoc facere oportet. tibi diviliarum adfatimst : 980 

958 fy. am. CD atque cf. 367 fa. B: v? CD 959 taamqne Pius: 
tomqiie CD, comqne ^ expetisset 960 eis Ci> mmz cf, Bachius p, 247 
atte CD deferret 961 ingenoa, carr. AcidaUus an s*: ac BC, hac D 
e seniA Dousa: senuure libéra ast B 962 anah B ad te s*: abste 
andare (andeam Luchsius) 963 responsaret CD, responderet B quae om. B 
cupit ntl CD, capiti nti B, corr. Scioppius 964. 965 pyrg.: a CD nnptan 
iatannida CD, nuptanst uidua B^ corr, Eitschelius pa. B: pv. CD quo e*: 
qoid (qui IF) 966 uidua et nupta CD adem C, asdem 2>, idem B 
qui nnpta si CD^ nupta B 967 lepide B fort, euge lepide. pal. liberali, 
cf. 241 W$ ui BC pulchrum, corr. Pius 969 ea: haec B periplec- 
tomenai pl proznmo, carr. Bachius in Siudcmundi stud. 2,197 970 pa. 

praam. aUlo CD dpit CD, indpit B, corr. AcidaUus 971 cupiam B, 
eapiam CD 972 cf. 1149 973 illam B concubinam quando mist CD, 
qoândo miait B 974 quod iubet 975 ug geminam (ungg. 2>), corr. g*, Gru* 
tenu nenite 976 eon tu (eon ti D, ain tu e) adnenit, coït. RitscheUus, 
Goêtzius; probabiiius iliud quam eho an aduenit, licet verbum post uenit v. 975 
n&n impcdiat, cf. Cure. 339 Epid. 628 Mosi. 10. 376. 1123 sq. eius e: aeuins 
BC, aeoi roda D 977 cf. 1124 ubi quod legitur extrudam hoc loco incptum sit; 
cf. Langenus symb. 251 97S faceret pl loquerit et 979 babeat (-ant B) 
980 cupio tum pa. te 

4* 



V 2, »~-s IULES QLORIOSTS 63 

Dilitem Pyrgopolynicem. Pnto. Salia haec quoque me dépérit? 

MUD laodat speciem. edepol huius senoo haud Gioerem quaeritat. lOOQ 

?ÂL, Quo argumeoto? Ptbo. Quia enim loquitur lante et mininie 

sordide. 
?Ab Qnippini? istaec de te loquitur: nihil atlrectat sordidî. 
PxBO. Tgm aatem illa ipea est Dimium lepida nimisque nitida femina. 
hrIa nro iam adlnbeKit primulum, Palaestrio. 

PAZkPriiKiiaquaiD illam ocuUb luiB(Tideas)? Pybg. Video idquod credo tibi. lOOS 
■■ bMC cdocula aatem abseoteiD aubigit me ut amem. Pai^ Hercle 

hauc quidem 
■3 ta Mimiiii; mi baec despoasaat: Ubi si illa hodie nupserit, 
t|0 kwc GOBtinao uxorem dncam. Ptbo. Quid ergo banc dubitas cod- 

loqui? 
pAb Seqnin bac me ergo. Pxbo. Pedisequos libi sum. Milfh. Viiaam, 
cuius causa foras 
, ^du) cooTeniandi mibi potestas eteoat. uio 

et tibi esoptatum ôptinget, bonum habe dDimuro, oe formlda ; 
qui acit, qa6d qiiaeris nbi siL Milfh. Quem ego bic 
audlfi? 
taonun coBeUiorum et participem coosiliorum. 

«go id quod celo haû celo. Pal. Immo et celas et 
noD célag. 

I bos S deperii B 1000 nt meun Ribbeckiut, fort, meun at 

1 Al*^ MfmoBla, emr. Qmttnu ut flmereni B 1001 pt. om. P 

Aaiwiï Â — tat Bord— , trgo anora itçutntis t. idlima verba prae- 

I m-, lua toeo iUralurtu 1003 pal. Botkiui: om. qnJppini Z.; 

».(, i:. ijoid ad CD, qnid A Usée A: iita hec P; nrafn gen. do 

- qoM {et<>;ilDe) A (qvM d« ta (. Lotwia) •ordide, corr. BxUcheliut [A 

.4 &a»< rtrrut formam cawtm t n éal : qnidni Utaec qnae de te loquitur? 

: !,«< tI ,1 repetito iioqfia^i»aU) non unrpaise videlur 1003 pt, 

. j - ta JC, jJ^llUariMliga» Wdem B, À n. l. 1004-1013 no/i 

1 p. JtÊmlttât ^V40 tlU 1003) 1004 cf. JVaevi com. 

' JVUw, K Uek ^ ut Ideo B 1000 ton ;.■ 

■ C9; bwito B «MtM L.! aiam antas ; tum))- 

■■ M CD.- natait f rA. mte amera {amen £) 

tibi «ai. A lubflBrltCD 1008 ergo bac £ 

■is B, padb seqDu CD fonu *?. mtwwi 

•igetius T. Maec. PI. 236 eaeniat 

'ilioram g: GODiiliAritiin P, — Q-[a]m A, 

■t cel![ajj ft nçn cela« ^4 (^uoif «a; 

hnmo etiam (et etiam if) led non 




52 PLAVTI IV 1.84^2, 8 

iube sibi aurum atque ornamenta, quae îlli instruxti inulieri, 

dono habere, auferre * abs te quo lubeat sibi. 

Pybg. Placet ut dicis; sed ne (et) istam amittam et baec mutet fidem 

vide modo. Pal. Vah delicatu's, quae te tamquam oculos amet. 

■ 

Pybo. Venus me amat. Pai*. St tace, aperitur foris, concède hue clan- 

culum. 

baec celox illiust, quae hinc egreditur, internuntia, 
(Pybg. Quae baec celox? Pai*. Ancillula illiust, quae bine egreditur foras.] 
quae anulum istunc attulit quem tibi dedi. Ptbg. Edepol baec quidem 
bellulast. Pal. Pitbecium baec est prae illa et spinturnicium. 
viden tu illam oculis venaturam facere atque aucupium auribus? 980 

MILPHIDIPPA IV 2 

lam est ante aedis circus ubi sunt ludi faciundi mihi. 
dissimulabo, bos quasi non videam néque esse hic etiamdum sciam. 
Pybo. Tace, subauscultemus ecquid de me ûat mentio. 
MiLPH. Numquis nam hic prôpe adest qui rem alienam potius curet quam 

suam, 
qui aucupet me quid agam, qui de vesperi vivat suo? 
eos nunc bomines metuo, mihi ne obsint neve opstent uspiam, 
domo si bitat, dum bue transbitat, quae buius cupiens corporist, 
quae âroat hune boroinero nimium lepiduro et nimia pulchritudine, 

981 iubi B quae cm. B instnudt, corr, Camerarius 982 aoferet 
(abireqae) Bergkius; possis (et illa et se) qnod CD iubeat BC 983 (et) 
Brixius et om. B expectatur et hanc am. et istaec 984 uido B 
que etiam ocolos meos B 985 st Camerarius: ast tacet B aperiontoTy 
corr. Bentleius fores B hune B 986 illias est CD, illius B bic, earr, 
Bcroaldus egredietor B 987 dittographiam noiavit Seyfferius fflias 
est quae hinc Beroaldus: quae hic D, hic B (int — egr. om. C) foris B 
988 dédit, eorr. B* 989 belloas B phitednm 990 aenatoram Nonnu 230: 
uae natnram B, ut natoram CD 991 aciLPmDippA ahoilla • iolbs mm-sBE- 
TTs B , om. CD (nomma D^ tam (iam ad faciundi pertinet) Indificandi 
mihi, corr. Camerarius 993 hçc qoid B, ec qui CD 994 nam del. Reizius; 
numquis hibreve 7 properat est B 995— 1 000 m imtiis quaedam legwUur A 
995 agam A: aquam P qui de Camerarius: quidem 996 obstent ç: obtet 
CD, opte B 997 d[o]m — et aç et ççr ^is locis A^ domosibit (domos ibit C) 
ae dum hue transioit adqne (atque C) huios, quae recte tradita esse ostendi 
mus. Rhen. 38, 23 sq.; consilium muiatur demum v. 1166 in A mg. smp, mamu 
eoaeva ascripsit versvm [et]tLmeA cuius propter amorem cor nnnc miser 
çç— (vei çgç— ; miserae contremit Goetzius)^ quem post hune versum inserere 
possis, nisi quod et quaesitas sermonis ambages non apte incidit et fortiora 
verha habet quam v. 998; cf, Studemundi apogr. praef. XXV 111 (M non apte 
inter v. 996 et 997 inseritur) 998 nimiam pulchritudinem B 



IV 2, 9-2B MILES GLORIOSYS 53 

militem Pyrgopolynicem. Pybg. Satin haec quoque me dépérît? 

meam laudat speciem. edepol huius senno haud cinerem quaeritat. 1000 

Pal. Quo argumeoto? Ptbo. Quia enim loquitur laute et minime 

sordide. 
Pai«. Quîppini? istaec de te loquitur: nihil attrectat sordidi. 
Pyro. Tum autem illa ipsa est nimium lepida nimisque nitida femina. 
hercle Tero iam adiubescit primulum, Palaestrio. 

TaJj, Priusnequam illam oculis tuis(videas)? Pybg. Video idquod credo tibi. 1005 
tum haec celocula autem absentem subigit me ut amem. Pal. Hercle 

banc quidem 
nil tu amassis; mi haec desponsast: tibi si illa hodie nupserit, 
ego banc continuo uxorem ducam. Ptbg. Quid ergo banc dubitas con- 

loqui? 
Pal. Sequere bac me ergo. Ptbg. Pedisequos tibi sum. Milfh. Vtinaro, 

cuius causa foras 
som egressa, (eius) conveniundi mibi potestas evenat. 1010 

Pal. Erit, et tibi exoptatum ôptinget, bonum habe ànimum, ne formida ; 
homo quidamst qui scit, quôd quaeris ubi sft. Milfh. Quem ego hic 

audf vi ? 
Pal. Sociûm tuorum concfliorum et participem consiliorum. 
Milfh. Tum p61 ego id quod celo haû celo. Pal. Immo et celas et 

non celas. 

999 hoc B deperii B 1000 nt meam Ribbeckius, fort, meam nt 
(meam AP) sermoniSy earr. Gruierus ant emerem B 1001 py. om, P 
m fine këbuit A — tat sord—, ergo errore sequentis v, uliima verba prae^ 
cepit, gûdem tuo îoeo iteraturus 1002 pal. Bot/dus: om, quippini L,: 
qnid ait B, qnid ad CD, quid A istaec A: ista hec P; neutri gen, de 
fa P: qnae teteq(iie) A (qoae de te t. Loemo) sordide^ corr. Ritschelius {A 
M. L) A home versus formam commendat: qoldni istaec qoae de te loquitor? 
std qiiidni sine vcrbo repetUo (loquatnr laute) non usurpasse videtur 1003 py. 
C: am. tam AD: tu BC lepidam nimisqae itidem ^, ^ n. /. 1004-1013 ikin 
le^iur A (paudssima v. 1010—1012, -rç4Q tibi lOOS) 1004 cf. Naem corn. 
V. 137 1005 iliam (nideas) Pylades, Ritschelius ideo B 1006 tom c: 
com celocula Buggius: elocutam CD, locnta B aatem L.: illam autem ; ascrip- 
tum erat andlla ut v. 797 me ut CD: metnit B pa, ante amem (amen B) 
BD 1007defponaata8t(7i> tibiom.^ nubseritC/) 1008 ergo hac^ 
ef. Cas, 68 sg. 1009 pedii equis B, pedis seqaus CD foras sg. versum 
ineohat: fori B 1010 (eins) SpengeUus T. Macc. PL 226 eueniat 
1011 et am. B habet B 1013 consiliorum e: consiliariom P, — Q[a]m A, 
earr. Bothius 1014 han [cel]o immo ç[t ce]I[a]s çt nçn celas A (quod ex 
etmUctwra restituit Luchsius): haud celo pa. inmio etiam (et etiam B) sed non 
eelaa P, ef Brixius Fieekeiseni ann. 115, 337 



54 PLAVTI nr a, 24-40 

MniPH. Quo argtiineDto ? Pal. Infidùs celas : ego sûm tibi firme fidus. 101 
MiLPH. Cedo signum, si haninc Bàccharum es. Pal. Amat mûlier quae- 

dam quéndam. 
MiLPH. Pol istûc quidem multae. Pal. At non mullae de digito donum 

mfttunt. 
Milfh. Enim côgnovi nunc, fécisti modo mi éx proclîvo plénum, 
sed hic nûmquis adest? Pal. Vel adést Tel non. Milph. Cedo té mihi 

solae sôlum. 
Pal. Brevin an longinquo sérmoni? Milph. Tribus Térbis. Pal. lam 

ad te rédeo. 101 

Ptbo. Qnid ego? hic astabo tântisper cum bac forma et factis frustra? 
Pal. Patere àtque asta, tibi ego hânc do operam. Pybq. Propera, 

(éxpecta)ndo excrûcior. 
Pal. Pedetémptim (tu hoc sois) trâctari satiûst hasce buius modi mércis. 
Pybg. Age âge ût tibi maxume côncinnumst. Pal. NuUûmst hoc stolidîus 

sàxum. 
rodeo âd te. quid me vôluisti? Milph. Quo pâcto hoc Uium accédilOS 
Telis, ût ferrem abs te consilium. Pal. Quasi hune dépereat — Milph. Teneo 

istuc. 
Pal. Conlaûdato formam et faciem et virtûtis commemoràto. 
Milph. Ad eâm rem habeo omnem aciém, tibi uti dudûm iam demon- 

stràvi. 
Pal. Tu cetera cura et contempla et de meis venator Térbis. 
Ptbg. Aliquâm mihi partem bodie ôperae des denfque, tandem ades, 

remelfgo. 109 

Pa. Adsum, fmpera, si quid Tfs. Pr. Quid illaec narrât tibi? Pa. Lamentàri 

t0l5 personas om. P (A n, /.) fir[me] fidos A: firme fidelis CD, firma 
fides B 1016 [e]8— A: est P 1017—1026 pauca in imtiis legwitur A 
1017 didiglto domom B 1018 planom Gulielmus: patrem 1019 nel est B 
solae solom esse CD, sisolnê B, corr. ç 1020 brençm^ sermone (— ç B), 
eorr. EitscheHus 1021 quom B formam B fimstra Guietus: sit fira- 
stram B, si sic firostram CD 1022 [atlqne ast— A, aeque ast abi B, «tqne 
sta tibi CD properando, suppL Ritschelius, cf. Epid. 820 excmeiet B 
1023 hec, carrexi tractare, corr, Pylades satiost Z.; soleets D, soles C, 
sole B hasce om, B 1024 concinnaSy eorr, Camerarius nnUos est B 
1025 hocciliom accepi (cce e eorr, B, apeli CD), corr, Gertzius 1026 nelis 
[ut] % — A, nelis ut (oaeli ait CD) fero ad ta jP, correxi hue depere* 
ant B 1027—1031 pauca servata A 1028 at faciem CD, matiem B, 
corr. Camerarius; materiem tibi at dndom dem. Seyffertus ut dam B 
103U tan[de]m A: iam tandem P adest B, A n, l. remeligo L.: ilico P, 
A n. L {Cas. 804 remiligines A) 1031 illa haec CD, haec B pa. Pylades : 
te CD, om. B 



iV2.4i-« MILES GL0RI0SV8 65 

•H illam, miseram crûciari et lacrimântein se adflictâre, 

quia Us egeat, quia té careat. ob eâm rem hue ad te missast. 

Pybo. Iid>e adiré. Pal. Ai soin quid tû facias? facitô fastidi pléDum, 

quasi non lubeat; me inclâmato, quia sic te Tolgo yôlgem. 1085 

Pybo. Memini et praeceptis pârebo. Pal. Vocon érgo banc quae te 

quaérit? 
Pybg. Adeât,siquidTolt Pal. Si quidvis^adi, mûlier. Mil. PulcberiSâlTe. 
Pybg. Meum côgnomentum cômmemoravit. di tibi dent quaecumque optes* 
HiLPH. Tecum aétatem exigere ût liceat — Pybo. Nimium optas. 

MiLFH. Non me dico, 
sed erém mearo, quae te démoritur. Pybg. Hultae aliae idem istuc cûpiunt, lOio 
quibus copia non est Milpb:. Écastor baud mirum, si te babes cârum, 
hominém tam pulcbrum et praéclarum virtute et forma (et) factis. 
deus dignior fuit quisquam bômo qui esset? Pal. Non bércle bumanust 

érgo — 
nam Tôlturio plus bûmani credo est. Pybg. Magnum me fàciam 
noac quom ilhec me sic côniaudat. Pal. Viden tu ignayum, ut sese fnfert? 1045 
qoÎD tu buic responde, baec illaec est ab iilâ quam dudum (dixi). 
Pybg. Qua ab illarum? nam ita me ôccursant multaé: meminisse 

baud pôssum. 
MiLPH. Ab illâ quae digitos déspoliat suos et tuos digitos décorât, 
nam bunc ànulum àb tui cupienti buic détuli, bic (ad te) pôrro. 



1032—1039 pauea in primis et extremis versibus leguntur A 1032 pa. 
praem. P 1033 tis CD: scii ^ ad ta CD: aie ate B 1034 sin B 
&dte B, face ta c fastili B 1035 sic te Pylades: sic tam; cf. 1058; tam 
ta Bakrus emnm. phiL Hertz, 275 1036 noce, corr. Ritschelius quaç t9 
ACD: vtB 1037 adi mn. ^ 1038 commemoraoit CD: qois commerauit B; 
cf. ad Atm, 501, Bueehelena ad carm, epigr. 56, 3 1039 eidre B 

1040—1121 déficit A, nisi quod usque ad v. 1058 paucissima in primis et 
extremis versibus leguntur 1040 te demeritor CD, dete moritur B, corr, 

Pius aUae mnltae Brixius 1041 haad: ut B 1042 praeclara CD, prae- 
daram B, corr. BiUcheUus oirtatem et formam B (et) Camerarius; cf. 
r. 57 1043 deos Brixius: heus CD, heois B quam B hamamim stergeo, 
corr. Camerarius, Bauptius 1044 me om. B 1045 qao B, qm (i. e. qnon- 
iam) D, am. C, corr. Ritschelius illic sic Ritschelius: illic oiden ta 
CD: aidant B inférât CD, inférant B, corr. AcidaUus 1046 mil. quin 
praesipondi B pal. haec Illaec Pylades: illic (illinc Seyffertus) 
illam B <dizi> Reizius 1047 qoam B, qaanam Camerarius occorsat B 
aat B 1048 sao set uoi B 1049 hnc B ab toi om, B; scribendum sit 
% vel àbê tai; ab <illa> tai Buggius; cf. Langenus symb, 333 cupientis (-es 
C ante corr.) hac CD hic ad te Ritschelius: haie CD, om. B 



66 PLAVTI IV 2, 6^76 

Ptbg. Quid nûnc tibi vis, muliér? memora. Milph. Vt quae té cupit, 

eam ne spérnas, 1050 

quae pér tuam nunc vitâm vivit: sit nécne sit, spes io te ûno est* 
Pybg. Quid nûnc volt? Mil. Te compéllare et complécti et contrectàre. 
nam oisi tu illi fers sûppetias, iam illa àninium despondébit. 
âge, mi Achilles, ûat quôd te oro, serva illam pulcbrain pûlchre, 
exprôme benignum ex te ingenium, urbicape, occisor régum. lOH 

Pybq. Eu hercle ôdiosas res. quôtiens hoc tibi, vérbero, ego interdixi, 
meam né sic volgo pôllicitere operàm? Pal. Audio tu, mûlier? 
dixi bée tibi dudum, et nûnc dico: nisi huic vérri adferlur mérces, 
non hic suo seminiô quemquam porciénam iropertitûrust lOOQ 

Milph. Dabitûr quantum ipsus preti poscet. Pal. Talentûm Philippi 

huic opus aûri est; 
minus àb nemine accfpiet. Milph. Eu ecastôr nimis vilest tandem. 
Ptbo. Non mfhi avaritia umquam Innatast: satis hâbeo divitiàrum, 
plus mi aûri mille est môdiorum Philippf. Pal. Praeter thensaûros. 
tum argénti montes, non massas babet, Aetna mons non aeque altos, «f 1^ 
Milph. Eu ecâstor bominem périurum. Pal. Vtludô? Milph. Quid ego? 

ut sublécto? 
sed amâbo, mitte me àctutum. Pal. Quin tu huic respondes âliquid, 
aut fâcturum aut non fàcturum? Milph. Quid illâm miseram animi 

excrûcias, 

1050 memorat B qui 1051 perpetoam B niait Pius: nuit 
si B nec ne CD: nec B; necne bibreve vel monosyllabum, cf, Skutschius 
Plaut, u. Rom, 153 1052 conpellaret et B contractare B, C ante corr, 
1054 ml Acb. et sq, v, âge ezprome FUckeisenus prœf. Goeizii p, 23 acliil- 
lis B fort, faat, cf. Bainrut in comm. phiL Bertzianis 277 pnichram 
polcher Pius 1055 pa. praem, nbi cape B, inioirbicape C/>, corr. Came" 
rarius 1056 eu D: ba C, heu By h— A t. Loewio 1057 ne om. B 
pollidtare B, polliciteres CD, corr. Bentleius; poUicitarere MuetUrus cum eae- 
surae detrimento; possis operam (ta) 1059 aerri affértar Priscianus 1, 149: 
uerriant fertor CD, aerreant ael ta B mercis B 1060 porcalenam Meruta, 
Ribheckius: porculae nam Priscianus, procalem codd,, porcellam Reizius 
inpertita st B 1061 ipsias pretiist B philippiam, corr, Seyffertus; Phi- 
lippam Mcrula 1062 nemini B; fort, ab nemine minus eu CD: nea B 
oilest I. q. oilis est 1063 nata est B 1064 mille om. B mosidiam B 
praeter thesaanu B, praecertens auras CD, corr. Ritschelius 1065 montiB B 
çthna mons CD: om. B Aetna (Aetina Loewius ci. nom. 226, atque errât 
Lachmannus ad Lucr. p, 406) non aeqae alta est Camerarius 1 066 castor B 
ego ai, corr. Camerarius sablectos pa. scite, corr. Jcidalius 1067 mittite 
me C; cf. 1084 respondis B 1068 m. Buggius: om. miseram et amicam 
cracias B 



IV 2. 77-fl7 MILES GL0RI0SV8 67 

quae nûmquam maie de té meritast? Ptbg. lube eâmpse exire hue àd nos. 
die me ômnia quae volt fàcturum. Milph. Facis dûdc ut (te) faeere aéquorn, 1070 
quom, quaé te Tolt, eandém tu vis, Pal. Non Insulsum huic ingénium. 
MiLFH. Quomque me ôratricem haud sprévisti sisUque exorare éx te. 
quid est? ût ludo? Pal. Nequeo hércle equidem risû meo moderari. 

MlLPH. * 

ob eém causam hue abs te averti. Ptbg. Non édepol tu sois, mûlier, 
quantum égo honorem nunc fUi habeo. Milph. Scio, et fstuc illi dicam. 
Pal. Contra aûro alii hanc vendére potuit operâm. Mil. Pol istuc tibi credo. 1075 
Pal. Meri béllatores gignuntur, quas bic praegnatis fécit, 
et pûeri annos octfngentos vivônt. Milph. Vae tibi, nugâtor. 
Ptbg. Quin mille annorum perpétue vivent, ab saeclo ad saéclum. 
Pal. Eo minus dixi, ne haec cénseret me advôrsuro se mentiri. 
Milph. Péril, quot hic ipse annôs vivet, cuius fllii tam diu vivent? 1090 
Ptbg. Postriduo natus sum égo, mulier, quam lûppiter ex Ope nàtust. 
Pal. Si hic pridie natus forêt quam ille est, bic habéret regnum in caélo. 
MiLFH. lam iàm sat, amabo, est. sinite abeam, si pôssum, viva a vôbis. 
Pal. Quin érgo abis, quando résponsumst? Milph. Ibo âtque illam hue 

addûcam, 
proptér (quam) opéra est mihi. nûmquid vis? Ptbg. Ne mâgis siml065 

pulcber quâm sum, 
ita mé mea forma habet sôllicitum. Pal. Quid hic nûnc stas? quin abis? 

Milph. Abeo. 
Pal. Atque âdeo, audin [tu]? dicfto docte et cordâte, ut cor ei sàliat — 
Philocémasio die, si est istic, domum ut trânseat: hune hic ésse. 



1069 meritast CD: dixerit at B p. Seiappius: om, inbeam ipse, 
corr. BiUershunus 1070 mihi m. om. ut om, B <te) faeere ae- 
qnomat EitscheUus 1071 quom quae te Lambinus, Gruterus: quodte D^ (que 
tup, ser, D*), qnodipte C, qaodqae B eadem B pal. e: ptbg. non hoc 
inanlimm hinc, corr, RitseheUus (ingeniomst) 1072 cnmqae CD: quoniam 
(qllk) B haad Camcrarius: bic CD, hii B exste 2>> {recte): ixste 1073 ne- 
que B qoidem, corr, Bothius r. m. CD: risum ac B moderarier 
KL V€rsu sq,; deest velut ed<epol) 1077 bellatoris cingontor B preg- 
nantis CD 1078 m.: ptbg. CD, pa. B ue 1079 P. om, qui codd,, 
Honius 499 absado (-tio CD) adseclom P, ad saecolo pro ad saecalom 
Nonius 1080 censerit B 1081 qaod BC^ coi B dia sont B 
1082 natoa B ex ope natus est CD, ex optoma est B 1083 natus om. CD 
1084 abea nisi possnm adinoa nobis B 1085 abeis B atque: at B 
1086 <quam) g, Bentleius pulchra quam suam B 1087 habent nunc 
hic B 1088 [tu] Reizius dicito ut docte et cordate curas alait B 
10S9 si om, B istic Brixius: hic hune: hue B 



68 PL AVTI nr 2. 98-^. I8 

MiLFH. Hic cûm (roea) era est, (bine) clâm nostrum buDC sermônem sub- 

legérunt. 1090 

Pai^ Lepidé factumst: iam ex sérmone boc gubernàbant doctius pôrro. 
MiLPH. Remoràre, abea. — Pal. Neque té remoror neque tango neque 

te — tàceo. 
Ptbg. lube màturare illam éxire bue. iam istfc rei praevortémur. 

Pybg. Quid DUDC mi es auctor ut faciam, Palaestrio, IV 3 

de concubina? nam nullo pacto potest 1096 

prius haec in aedis recipi quam illam amiserim. 

Pal. Quid me consultas quid agas? dixi equidem tibi 

quo id pacto fieri possit clementissime. 

aurum atque vestem muliebrem omnem babeat sibi, 

quae illi instruxisti: sumat, babeat, auferat; 1100 

dicasque tempus maxume esse, ut eat domum: 

sororem geminam adesse et matrem dicito, 

quibus côncomitata recte deveniat domum, 

Pybg. Qui tu scis eas adesse? Pal. Quia oculis meis 

vidi hic sororem esse eius. Ptbg. Convenitne eam? 1105 

Pal. Convenit. Ptbg. Ecquid fortis visast? Pal. Omnia 

vis optinere. Ptbg. Vbi matrem esse aiebat soror? 

Pal. Cubare in navi lippam atque oculis turgidis 

nauclerus dixit, qui illas advexit, mihi. 

is ad hos nauclerus bospitio devortitur. 1110 

Ptbg. Quidis? ecquid fortis? Pal. Abi sis bine, nam tu quidem 

1090 <mea) Camerarius fera B <hinc) Muelîerus post honc; cf. 
Bachius in Studemundi stud. 2, 158 sablegeront sermônem CD; quae etUm 
noitrom banc sermônem inblegerat schol Ver g, hue, 9, 21 1091 pa. Pylades: 
om. factam sciam B 1092 pa. rememorare mil. abeo neque te remoro 
(neque temoro B)^ corr, Gruterus, Bothius neque tango Hemumnus: neqne 
et ago B, neqne te tango CD; unde guod te tago sumpserunt, hoc Pacuvium 
deeei 1094 milxs sbbyts B, pibo. pal. D\ om, CD^ qois CD mihi nnnc 
est (es S"), corr. RitseheUus 1096 haec om. B obmigerit, corr, Scaliger 
1098 pacto id B, cf. Amph. 592 Cure. 650 Rud. 1194 Pseud. 567; Amph. 915 
sim. 1099 omnem moliebrem CD tibi B post hune v. repeliiur v. 1097 B 
Il 101 maxumam, corr. Scaliger sedeat B 1102 geminat B esse, corr. 
Camerarius 1103 qnibns cam comita (commita B, comitata s-), corr. Ad' 
dalius 1104 qoid ea satissem B 1106 et quid B, Nonius 306 fortis 
Nonius: fortins 1107 optinare B, oplnare CD, corr. Camerarius alenat J9, 
agebat D 1108 innabel B (t. e. innaaei) ocoll tnrgredis B 1109 nam* 
clerus B quia B 1110 his ^ nos, corr. Pylades dinortitor CD, de- 
uortetor B 1111 his ^ ecqni abisis CD: abhis B hic, corr. Saraeenus 



IV s, 19-43 MILES OLORIOSVS 69 

ad equas fuisti scitus adiiiissarius, 

qui consectare qua maris qua feminas. 

hoc âge dudc. Pybg. Istuc quod das consilium mibi, 

te cum illa verba facere de ista re toIo; 1115 

nam cum illa sane congruos sermo tibi. 

Pal. Qui potius quam tute adeas, tuam rem tute agas? 

dicas uxorem tibi necessum ducere; 

cognatos persuadere, amicos cogère. 

PmBO. Itan tu censés? Pal. Quid ego uf ita censeam? 1120 

Ptbg. Ibo igitur intro. tu hic anle aedis intérim 

speculare, ut, ubi illaec prodeat, me proToces. 

Pal. Tu modo istuc cura quod agis. Pybg. Curatum id quidemst. 

quin si Toluntâle nolet, vi exirudam foras. 

Pal. Istuc cave fâxis; quin potius per gratiam 1125 

bonam abeat abs te. atque illaec quae dixi dato, 

aurum, ornamenta quae illi instruxisti ferat. 

Pybg. Cupio hercle. Pal. Credo te facile impetrassere. 

sed abi intro. noii stare. Pybg. Tibi sum oboediens. — 

Pal. Numquid videtur demutare ah'o atque uti liso 

dixi esse vobis dudum hune moechum militem? 

nunc ad me ut veniat usust Acroteleulium aut 

ancillula eius aut Pleusicles. pro luppiter, 

satine ut Commoditas usquequaque me adiuvat? 

nam quos Tidere exoptabam me maxume, 11S6 

una exeuntis video bine e proxumo. 



1112 9t B at missariag B, emissarius CD 1113 marisqney eorr. 
Lipsius 1114 PI. praem. By om. CD, corr. Ritsckelius 1115 pâ. praem, 
1116 flla: aUo B congraos (-is D) sermo CD, consemo B, congroit s. ç, con- 
gniost 8. Ritscheîius 1117 qaam B: cum CD tnte adeas Bothiut: tute 
adei CD, ta sed est i^ 1118 necessum (-as CD) esse ducere, corr, Sealiger 
1120 itane 1122 aecedit A il[laec] ACD: illa haec B 1123 quot B, 
A. n. L 1124 qui ^ foris P, A n, L, corr, Reizius lt26 abeat AC: 
habeat D, habeatis B illa (sequente c vel q t, Loenno) A, illa haec (hae 
B) P 1127 que B, q— A, que qa(a)e CD 1128 cupio hercle mi7iVi tribmt 
A: ci^>io FL hercle P 1129 ptbg. ont, P: spai. A obedies B, A n. /. 
1130 oidetor A: quidetur P alio atque uti Lachmannus ad Lucr, p, S 50 
{cf, V, 1291): aut utique P, An, l 1131 hune moechum A: hue mecum P * 
1 132 aut A : om. P; item in enumeraiione et Rud. 1169 1 134 scilicei ex qu&ms 
yno opus fuerat, una omnes exeunt 1135 me om, A me exoptabam Bent' 
Mus 1136 nideo exeuntis Acidaîius e om, P 



60 PLAVn IV 4, 1-16 

ACROTELEVUVM IV 4 

SéquimiDi, simul circumspicite, né quis adsit ârbiter. 

MILPHIDIPPA 
Neminem pol video, nisi hune quem volumus conventum. Pal. Et ego tos. 
MiLPH. Quid agis, noster architecte? Pal. Egooe architectus? vah. 

MiLPH. Quid est? 
Pal. Quia enim non sum dignus prae te, ut figam palum in parietem. 1140 
Agb. Heia vero. Pal. Nimis facete nimisque facunde malast. 
ut lepide deruncinavit militem. Milph. At etiam parum. 
Pal. Bono animo es: negotium omne iam succedit sub manus; 
vos modo porro, ut occepistis, date operam adiutabilem. 
nam ipse miles concubinam intro abiit oratum suam, 1145 

ab se ut abeat cum sorore et matre Athenas. 

PLEVSICÎLES 

Eu, probe. 
Pal. Quin etiam aurum atque ornamenta, quae ipse instruxit, mulieri 
omnia dat dono, a se ut abeat: ita ego consilium dedi. 
Pleys. Facile istuc quidemst, si et illa volt et iUe autem cupit 
Pal. Non tu scis, quom ex alto puteo sursum ad summum escenderis, 1160 
maxumum periclum inde esse ab summo ne rusum cadas? 
nunc haec res apud summum puteum geritur: si praesenserit 

A[CBOTS]LB[yTl]VM ]IILPHID[iPP]A [p]LEySIC[LB8 P]iJi — A, ÂXmjÇnMUKVTPnt, 
MBBBTBIZ MILPHIDIPPA ANC. PLXV8ICLS8 ADOL. PÀLB8TBI0 SEBVTS B, OtIU CD 

1138 pol om. A: cf. Baierus de PL fab. ree. 18 posi pers. spaL et A: sme 
pers, est et P; atque personas per hanc scaenam raro notât P 1139 qnidst A 
1140 quia Dousa: qui P, q— A indignas B ante carr., A n. /. — açt9- 
[pft]l— A, t. e. prae te, palnm ut figam pal hum CD, palliom B ante carr. ; 
sic V. 1151 cadhas CD 1 141 personas notavit Camerarius fi]cete A: fikdte 
B, fatite CD facinnda B, fçcan[de A, fecunden CD, eorr. ç malast P: m]ala 
9iàA: ac fort, apthis heia nero Milphidippae datur, ut haec ipsi respondeaniw, 
segucntia reliquis narrentur 1142 denondanit B , A n. l. m. add. g 

(spat. A) parûm P: rogas A 1143 est P, An.L 1144 porro nt s: porro 
ne P, [^t p]o[rro A adiutabilem A: atinit abilem CD, oitabilem B 
1145 abiit B:' abit A, habiit CD 1146 habeas P, A n. l. pl. Bothhu: 
spat. A, om. P 1147 instmxi molieri Ay histruxit mnlier P 1148 don a 
se ut abeat A, dono se ut habeat P consilium A: consUinm tnm P 
1149 fort, si et ille uolt et illa autem capit 1150 descenderis P 1151 peri- 
colum P inde esse A: indie esset CD, in dono esset B ab P: a A 
r[asu]m A: rursum CD, sursom B 1152 haec A: hanc P prosensorit AP 
(déversa prooideram Asin. 450, prodicere; cf. Fest. 229 prodigia quod prte- 
dicnnt fntora) 



IV 4, i7-« MILES GLORIOSVS 61 

miles, nihil ecferri poterit huius: dudc cum maxume 

opust dolis: domi esse ad eam rem video silvai satis, 

molieres très, quartus tute es, quintus ego, sextus senex; 11S5 

quod apud nos fallaciarum sex situmst, certo scio 

oppidum quodvis, si detur, posse expugnari dolis. 

date modo operam. Acr. Id dos ad te, si quid velles, yenimus. 

PAI4. Lepide facitis. dudc hanc tibi ego iropero provinciam. 

AcB. Impetrabis, imperator, quod ego potero, quod voles. 1100 

PAI4. Militem lepide, et facete (et) laute ludiûcarier 

▼olo. Agb. Voluptatem mecastor mi imperas. Pàl. Sein quem ad 

modum? 
Agb. Nempe ut adsimulem me aroore istius differri. Pal. Tenes. 
Agb. Quasique istius causa amoris ex hoc matrimonio 
abierim, cupiens istius nuptiarum. Pal. Orone ordine. 1165 

nisî modo unum hoc: hasce esse aedis dicas dotalis tuas, 
bine senem aps te abiisse, postquam feceris divortium: 
ne ille mox vereatur intro ire in alienam domum. 
Agb. Bene mones. Pal. Sed ubi ille exierit intus, istinc te procul 
ita volo adsimulare, prae illius forma quasi spernas tuam 1170 

quasique eiûs opulentitatem reverearis, et simul 
formam, amoenitatem illius, faciero, pulchritudinem 



1153 nihil ecferri poterit A: nihil hac (hac nihil B) ferre potait P; scil. 
neque pueiia negue res mazome A: maximi CD, maxime B 1154 opnst CD: 
opos est A, opns B ante domi pers. spaU A, pl. ç; Pleusicks non quarlum 
dixissei Palaestrianem , sed primum esset at P siloa^ A, silae CD, 

salue B 1155 molUeres tre]s A: malieres st (est B) res P tates P, A 
M* /• ^0 A: sego P 1156—1162 iantum priares paries Uguntur A 

1 156 lalatiamm P, An,l ses situmst Klotzius: sextom st CD, sexitum B 

1 157 si detor Luehsius: nidetor P et fort. A po]s8[e A: poset CD, poscet B 
expngnare <eis) dolis Ritscheîius 1159 lapide (lepidis CD) tacitis P hanc 
t. e. Gruterus: hoc tibi ^0 P, tibi ego ha— ^ (tibi hanc— t. Loewio) 1 160 quot 
ego BD 1161 fac[etel l[aate] APy <et> Camerarius 1162 aolnp[tatem] A: 
oohmtatam BC, uolntatem D sein Bothitis: et sein tu B, et scintar sein D 
ex c&rr,) CD 1163 adsimilem P am— A, amorem P differre (-eret D) 
titenis (dittenis C) P^ — çs A, eorr. Camerarius, Kochius (sdL di£Perrei) 
1164 cansa A: causam B, caaam CD 1165 istius nap[ti]i^[m t omne]ip 
[ordin]^ A {% in fine t, Loewio), istius omne ordinis nuptiarum P, corr, Bent- 
leius 1166 asce esset P aedes A d[ica]8 A: dicat P dotalçs A 
1167 abisse A, abisset BD, abiesset C 1168 domum A: damnum P 
1169 istic P 1170 tuas P 1171 opulentitate Nonius 146 reuerearis A, 
Nomus: renearis CD, reueris B et A: ret CD, am. B 1172 formam 
amoenitatem A: forma moenitatis CD, formam bonitatis B 



62 PLAVTI iV4,a7-« 

conlaudato. satin praeceptumst? Acr. Teneo. salinest, si libi 

meum opus ita dabo ezpolitum, ut improbare non queas? 

Pal. Bat habeo. nunc tibi yicissim quae imperabo ea discito. ilTS 

quom exteroplo hoc erit factum, ubi intro baec abierit, ibi tu ilico 

facito uli venias ornatu hûc ad nos nauclerico; 

causeam habeas femigineam, et scutulam ob oculos laneam, 

palliolum habeas ferrugineum (nam is colos thalassicust), 

id conexum in umero laevo, exfafillato bracchio, 1180 

praecinclus aliqui: adsimulato quasi gubernator sies; 

atque apud hune senem omnia haec sunt, nam is piscatores habeU 

Plevs. Quid? ubi ero exornatus quin tu dicis quid facturus sim? 

Pal. Hue venito et matris verbis Philocomasiiion arcessito, ltM.liB5 

ut, si itura sit Athenas, eat tecum ad portum cito, 

atque ut iubeat ferri in navim si quid imponi Telit 

nisi eat, te soluturum esse navim: ventum operam dare. 

Pleys. Satis placet pictura. perge. Pal. lUe extemplo iUam hortabitur 

ut eat, ut properet, ne morae sit matri. Plevs. Multimodis sapis. 1190 

1173—1179 exirema fere leguntur A 1173 sain B praeceptnit 
1174 mens B 1175 nisscisim CD, ois B [ea] discito A: non discitos P 
1176 quam, eorr. Lindenumnus [ibi t]a ilico A, RitscheUus: tibi tollleo 

(uilico B, taolico D) P 1 177 ut aeniat [ornatu h]ac f4 nos A, G00tzms: 
ornatos (-os CD) hue P na]acler[ico ^.' nanclerioco jP 117S cansiam Pius 
cause hanc; cf. Pers, 155 ferrogenas (-es CD), carr, Scutarius habeas 
ferr. interpolaiari (ribuit Ribheckius propanens portes in capite; fart, sq, v. 
palliolum itidem ferrugineum et scutulam A: cultura P ob A: ab P 
lanea P scutula ocuUs tuendis ad omatum nauticum pertinuisse mdetttr; âê 
qua iocatur 1306 sq, 1179 ut s. Nonius 549: ferrugenenm P, -ng- A 
is A, Nonius: isis C/>, sic B thalasaicus est Nonius, — al[a88]ica8[t] A: talaa* 
sicus P 1180 id conexum Nonius 103: id— A, id conizum B, it (et D) 

comiznm CD in nnmmro Nonius exfafillato P cum testimomo Pauli 83 
(efiiafilatum) et Placidi c. gl. 5,21, 7; 63,25 {item) cf. 67,3 (exfabOlauero): 

expapillato Paulus 79, Nonius, ex hto A t. St. (cui quadrare visum est 

non expapillato, sed fort, expalliolato, cf. Vssingius), exp .... (.)llato t. Lœmio;. 
cf. Buechelerus Vmbricorum 132 ad Vmbrorum sufafiaf 1181 precintns B, 
pretinctus C, A n. L sies A: sis P 1182 hanc fort. om. A j^bica- 
toris P 1183 qa[id ubi er]o A: quid abiero B, qoit ubi ero CD sum A 
1184. 1185 accersito P 1186 si itlura] siet at[henas eat t]ecu[m A, si itnra 
est etthena se tecum B, ai itura esiam (sutupraesia C) ethena se atecum CD 
[ad p]ortttm A: at portuum P 1187 [ut] iube[at] A, Camerarius: adinbeat B, 
adiuuet CD nauim ACD: nauem B, item v. sq. imponi uelit A : inponnnt B, 
impono CD 1188 eat A: etL P 1189 j^ctura AP: fictura Goellerus 
1190—1284 deest A, nisi quod 1257^1284 paucissima in primis et extremis 
versibus supersunt 1190 nescit (ne sit s*) matri more, corr. Taubmannus; ne 
matri mora sit Brixius multis modis CD 



w 4, 6i-«, u MILES GLORIOSVS 63 

Pal. Ego illi dicam, ut me adiutorero, qui onus feram ad portum, roget. 
Ole iubebit me ire cum illa ad portum. ego adeo, ut tu scias, 
prorsum Athenas protinus abibo tecum. Pleys. Atque ubi illo veneris, 
triduom servire numquam te, quin liber sis, sinam. 
FaIa. Abi cito atque orna te. PLEva Numquid aliud? Pal. Haec 

ut memineris. 1195 

Pleyb. Abeo. — Pal. Et vos abite bine intro actutum; nam illum 

hue sat scio 
iam exiturum esse intus. Acr. Célèbre apud nos iroperium tuomst. — 
Pal. Agite abscedite ergo. ecce autem comrooduro aperilur foris. 
hilarus exit: impétrant, iobiat quod nusquam est miser. 

PYRG0P0LINICE8 IV 5 

Quod Tolui ut Tolui impetravi, per amicitiam et gratiam, 1200 

a Philocomasio. Pal. Quid tam intus fuisse te dicam diu? 
Pybo. Numquam ego me tam sensi amari quam nunc ab illa muliere. 
Pal. Quid iam? Pybo. Vt multa verba feci, ut lenta materies fuit. 
Terum postremo impetrayi ut volui: donayi dedi 

quae Yoluit, quae postulayit; (te) quoque (ei) dono dedi. 1205 

Pal. Etiam me? quo modo ego vivam sine te? Pybg. Age, animo 

bono (es), 
eidem ego te illim liberabo. nam si possem ullo modo 
impetrare ut abiret, ne te abduceret, operam dedi; 
yerum oppressit. Pal. Deos sperabo teque. postremo tamen 
etsi istuc mi acerbumst, quia ero te carendum est optimo, 1210 



1191 PAL. g: ACB. adintore onos f&cerem adphorta rogitet B 
1192 iubebit: iassit B lt93 protinam Bentleius; cf, Capi. 508 1194 liber 
sis : liberis B 1195 orna te e: orare 1 196 hac Luchsius: hinc BC, om. D 
1197 iam Merula: nam B, non CD esset B cçledre est B, sceledre CD, 
cmr. Camerarius 1198 peritor 1199 hilarias inhiat qaod: mihi at- 
qne B 1200 muttu sibyvs B, om. CD (pt fa />*) ut uolo, corr, Guietus 

1201 qnid nam tam intns foisset et (fuisse CD) dicam dia, con\ Vssingius 

1202 me tam Camerarius: mittam B, quid tam (tuam D) CD 1203 fecit, corr. 
MueUerui 1204 inpetraoit B ante corr., CD uolait CD dedi Brixius: 
dere 1205 qnodqae CD supplevit Py iodes 1206 sinite BD bono 
animo B (es) ç 1207 et idem (iliem ante correcturam 1 m. faciam) agotelli 
illibera bonam B, et idem ago telliberabo nam CD, idem ego te liberabo, nam e, 
illim posui post Ribbeckium (et Idem cf. Cas. 461; ago cf. 1308) posset, 
carr. Addalius 1 20S inpetraret B ut haberet B, corr. Camerarius, om. CD 
née Saimasius abducere B 1209 sperabo B, schol. Aen. 1, 543: spero CD 
1210 ittud CD optime B 



64 PLATTI i78.i3-e.iB 

gallem id volup es), tfuom ex rirtule formae êvciitl tibj 

mes opéra super liac vicina, quam ego niinc concilio tibi. 

Prao. Quid opust verbis? iibertatein (ibi egn el divitias dabo, 

si impeCras. Pal. Reddaoi impelratum. Pybq. At gestio. Pa.l. Al 

modice decet: 
moderare animo, ne sis cupidus. séd eccam ipsam, egreditur Toras. un 

MILPHIDIPPA IV 6 

Era, i^ccum praeslo milltem. 

ACROTELEVTIVM 

Vbi est? MiLPH. Ad laevam. AcR, Video. 
Mn.PH. Aspicilo limis [oculls], ne ilie nos se sentiat videre. 
Ace. Video, edepol nunc nos tempus est malas peioris Beri. M 

MiLPH. Tuomst principium. Acr. Obsecro, Iule ipsum convenislj? 
ne parce ïocem, ui audial. Milph, Cum ipso pol sum locuta, 
placide, ipsi dum libitum est mibi. otiose, nieo arbitratu [ul rolui]. 
Pykq. Audin quae loquîlur? Pal. Audio, quam laela est, quia ted adiit. 
AcB. 0, fcrlunala mulier es. Pyrq. Vt amarl videor. Pal. Dignu's. I» 
AcK. Permirum ecastor praeilicas, le adiisse atque exorasse; 
per epistulam aut per nuotium, quasi regem, adiri cum aiunt. 
Milph. Namque edepol vix fuil copia adeundl atque impelrandi. 
Pal, Vt tu Jnclilu's apud mûlieres. I^ro. Paliar, quando ita Venus volt. 
Acr. Veneri pol habeo graliam, eandèmque el oro el quaeso, 13) 

ut eius mihi sit copia queni amo quemque eipelesso 
benignusque erga me ^ul) siel, quod cupiam ne gravetur. 

1211 sftltim id uolaptaa est quoniam <qm) B forme uenit, cotr. Came- 
rarius. cf. Most. 173 lïlî hac niciiia testatur Festus 305 (*. anper): hanc 

uicinam qna Feslus tibi Fesfus: mibi 1213 opos [214 împentnni, 
corr. Merata gestioa fi acmodicodnodofi), corr. Cameranw diceCi) 
I2t& faris CD 12tG ifiLPHisippA ÂCBOTBLitvnvii pyroopoliniobs PALBaTRio 
BD (C) et cum B 1217 aspicite, corr, Camerwîus [oculis] Guictus 
nldere sentiaot (-ent J). senlentiant B), corr. :, Reizius I!t8 a Addalius: 
PTB. est malos CD, fort, ex inaliB 6ere B 1219 eet Initiam CD, espa 
incipiom B, corr. Camerarius a. Acidaliut: om. 122U uocem testatur sehol. 
Aen. 10, 533: uoci (parce uictii audiat B), cf. Most. 104, Cure. 381, PauUu i. 
pwcito linguam; Bsrgkius si/mb. 163. cf. Pers. 682, S. ad V. 270 m. Came- 
rarius: om. secnta, corr. Saracenus 1221 ipse, corr. Bergkius; cf. mus. 
jRhtn. 38, 10. Cas. 323 Cure. 465 ma B arbitrii B [ut uoluf] Ràziut; 
cf.Aui. 771 1222 te adit CÙ, ad te B; cf. Langcnus symb. 101 1223 inter 
personas dislribuit Pijlades (a. Acidalius): un. praem. cf. Richterus Studeat. 
slud. 1, 605 m- 6.: mulieria B dignus est, corr. Aridaliui 1224 p. t; 
praedicaiaot £ audiaac omao BO 1225 adiri; asiria £ 122T qaanto 
B uult Bt B 1228 gralia B tandemque Cl) et oro S.- oxoro CJ> . 
1229 expetSB nant B 1230 ut eiet Merula: eiet CD, et B 






IV 6. I6r-a8 MILES GLORIOSVS 66 

MiLFH. Spero ita futurum, quamquam îllum mullae sibi expetesfiuot: 

ille itlas spernit segregat ab se oiunis, extra te unam. 

ÂCR. Ergo Î8ie metus me macérât, quod ille fastidiosust, 

De ôculi eius senteotiam mutent, ubi viderit me, 

alque eiiis elegaotia meam extémplo speciem speroat. 12S5 

MiLPH. Non faciet, bonum animum habe. f Pybg. Vt ipsa se contemnit. 

AcB. Metuo, ne praedicatio tua dudc meam formam exsuperet. 

MiLPH. Istuc cura?i, ut opinionc illius pulchrior sis. 

AcB. Si pol me nolet ducere uxôrem, genua amplectar 

atque obsecrabo; alio modo, si non quibo impetrare, 1240 

coDsciscam leUim: vivere sine illô scio me non posse. 

Ptbo, Prohibendam mortem mulieri video, adibon? Pal. Minime; 

oam tu te vilem feceris, si te ultro largiere: 

«De ultro veniat; quaeritet, desideret, exspectet 

siue: perdere istam gloriam vis, quâm habes? cave sis faxis. 1245 

nam nulli mortali scio obtigisse hoc, nisi duobus, 

tibi et Phaoni Lesbio, tam mulier se ut amaret. 

AcB. Eo fotro, aut tu illum hue evoca foras, mea Milpbidippa. 

HiLPH. Immo opperiamur, dum exeat aliquis. Acb. Durare nequeo, 

quin eamintro. Milph. Occlusaesuntforis. Acb. Exfringam. Milph. Sana 

non es. 12S0 

Acb. Si amavit umquam aut si parem sapientiam habet ac formam, 
per «morem si quid fecero, démenti ànimo ignoscet. 
Pal. Vt, quaeso, amore perditasl tuo misera. Pybo. Mutuom fit. 

1231 eom Benileius, cf. Skutschius PlauL u. Rom. 139 molta et 

aihi ^ 1232 ab se ç: hasce CD, hec B 1233 istus CD maceret B 
vtl flUc fastidiosns B 1234 sentenlia actimen reâpiat si scribas eius 

<animi> matent: aident B 1235 flagrantia B 1236 cf. Amph. 545 
Hmd. 687; habe animam bonam Bothius {Cas. 387 Epid. 601 Pseud. 925 
Truc. 525); fort. <modo> bonom animam habe (Cas. 381 Pseud. 866, item niiper 
Seyff^tus); cf. 1325. 1357 py. om. 1239 nolet C: nalet B, om. D 
1240 qaibot B 1241 conciscam B uiaeret B 1242 cf. 1272 malieri 
oideo malieri (-rem CD), corr. Gr utérus; cf. ad 323 fort, adbitone 

1243 œlim largaere C, largiri B 1244 tria ultima verba {cf. 1386) secer- 
nenda eramt m primo 1245 sine perdere £.: sinon perdere CD, sammopere B 
1247 phaoniles nictam B maaete (uiuere B) nt, corr. Seyffertus {gui scripsit 
•om) post Buggium (malieres ut amarent) 1249 eo intro antn illac enocatas 
(-tam CD), corr. Fteckeisatus 1249 operiamur 1250 eam Saracenus: 

etiam inter personas distribuit Pylades eflfringam CD est, corr. Py- 
iodes 1251 si amaoit Camerarius: simulauit sapientiam hic habet (hinc 
babent B), corr. BentUius 1252 ignoscet animo Reizius 1253 perditast 
too L : perdita site B (i. e. perditast te, cf Seyffertus Durs. ann. 84, 36, 
eut. 132 P), perdita est CD; cf Amph. 1066 sit B 

PUatof U. ^ 



66 PLAVTI IV 6, 89-TO 

Pal. Tace, ne aùdiat. Milph. Quid astilisti obstupida? cur non pultas? 
AcR. Quia Doo est intus quem ego volo. Milph. Qui scis? Acb. Scio pol 

ego, olfacio; 12M 

nam odore nasum sentiat, si intus sit. Pal. Hariolatur. 
Pyro. Quia mé amat, propterea Venus fecit eam ut divinaret 
Acb. Nescio ubi hic prope adest quem expeto videre: olet profeclo. 
Ptkq, Naso pol iam baec quidem plus videt quam ôculis. Pal. Caeca 

amore est. 
Acb. Tene me ôbsecro. Mil. Quor? Acb. Necadam. Milph. Quîdita? 

Acb. Quia stare nequeo, 128( 

ila animus per oculos meos (meus) défit. Milph. Mililem pol 
tu aspexisti. Acb. Ita. Milph. Non video, ubi est? Acb. Videras pol, 

si amares. 
Milph. Non edepol tu illum magis amas, quam ego amem, si per te liceaL 
Pal. Omnes profecto mulieres te amant, ut quacque aspexit. 
Ptbo. Nescio, tu ex me hoc audiveris an non: nepos sum Veneris. 1269 
Acb. Mea Milphidippa, adi obsecro et congredere. Ptbo. Vt me veretur. 
Pal. Illa ad nos pergit Mil. Vos voIo. Ptbo. Et nos te. Mil. Vt iussisti, 
eram meam eduxi foras. Ptbo. Video. Milph. lube ergo adiré. 
Ptbo. Induxi in animum, ne oderim item ut alias, quando orasti. 
Milph. Verbum edepol facere non potis, si accesserit prope ad te. 127Q 
dum te obtuelur, intérim linguam oculi praeciderunL 
Ptbo. Levandum morbum mulieri video. Mil. Vt tremit atque extimuit, 
postquam te aspexit. Ptbo. Viri quoque armâti idem istuc faciunt, 
ne tu mirere eius mulierem. sed quid (iUa) volt me facere? 



1254 qui B obstupi B 1255 M. Ribheckius: pà. pol ego, olfacio 
L.: edepol facio (olfacio ç) CD, edepol scio B; cf. Vahlenus ind. UcL 1892, 
6sq., FUckeUenus ann. 145, 214 1256 nasom om, B hariolatur Palae* 
slriani dedi, militi codd. 1257 amat propterea: tu propter B 1258 pro- 
perat est B 1259 plus ante haec Luchsius amore Gmterus: ore C, horae 
D*, hora />*, re ^ 1260 nec B qoiadstare neque B 1261 (meus) 
Hauptius fit B 1262 oidere spolia mares B 1263 amem si per te Canu- 
rarius (per te), Brixius: mea si te per B, mes! aperte CD 1264 quoque B 
1265 me ex, corr, Camerarius audieris 1266 pt. s: om. 1268 edoxit 
foris B 1269 in om. B, cf. Ahrahamus stud. PL 231 ne odorem mutares 
quando honerasti B odorim C 1270 edepol B: hercle CD potis si CD: 
potuistu B 1271 obuietur B, obtinuetor C intérim om. CD perierunt B 
1272 ut tremit Bermannus: oiden ut tremit CD, inbent adirem B 1273 [fia]çjunt 
A: faciont iube domum ire P, cf. 1278 1274 ne — mulierem MUphidippat: 
corr. Guliehnius eius L.: melios; cf. Drue. 92 Cas. 338 (Seyffcrtus stud. 
PL 27, apogr, Ambr. ind. s, ii); exempta item tinguUxria Ciceronis ad Att. 8, 4, 1 



IV 6, €0-7, u MILES GLORIOSVS 67 

MiLPH. Ad se ut eas: tecum vîvere volt atque aetatem exigere. 1275 

Ptro. EgoQ âd îllam eam, quae nupta sit? Tir eius me deprehendaL 
Melfh. Quîd tua causa exegit virum ab se. Ptbo. Qui id facere potuil? 
Mil. Quia aedis dotalis huius sunL Ptbo. Itane? Mil. Ita pol. Pyro. lube 

doroum ire 
iam ego illi ero. Milph. Vide né sies in exspectalione, 
ne îllam animi excrucies. Ptbo. Non ero profecto. abite. Mil. Abimus. — 1280 
Ptbo. Sed quid ego video? Pal. Quid vides? Ptbo. Nescio quis eccum 

incedit 
ornatu quîdem thalassico. Pal. It ad dos, volt te profecto. 
oauclerus hic quidem est. Ptbo. Videlicet accersit haoc iam. Pal. Credo. 

PLEVSICLES IV 7 

Alium alio pacto propter amorem ni sciam 
fecisse multa nequiter, verear magis 1285 

me amoris causa bôc ornatu incedere. 
verum quom multos multa admisse acceperim 
inhonesta propter amorem atque aliéna a bonis: 
mitto iam, ut occfdi Achilles civis passus est — 
sed eccûm Palaestrionem, stat cum milite: 1290 

oratio alio mihi demutandasl mea. 

mulier profecto natast ex ipsa Mora; 
nam quaevis alia quae morast aeque, mora 
minor ea videtur quam quae propter mulieremst. 

(cf. Nanius 496) et Vergili Aen. 11, 126 <ilUi> Ritschelms me tacerît B, 
met agere CD, -çere A, corr. Camerarius 1275 se ut CD: sed B uiafre B 
1276 ad om. CD oirom CD me deprehendat Loetvius (compr. Ribbeckius): 

ipf dat A, metaere hendast CD, metaendus est B 1277 qui B 

e]dgit a se Merula: asseqoi CD, obsequit B qui id D: qaid B, quid id C 
1278 iabe Weisius: iabam B, iuoam CD 1279 itam B, ita CD, corr. Bolhius 
mero B inipectatione CD, exspectatione B 1 280 abire m. habimus B 
1281 ecom BC^ 1282 thalasicco B pà. ç: om. {spat. B) it ad nos 
Brixius: iam non te B: est CD 1283 pal. praem. hanc iam. p. credo L, 
post alios: hanc — A, hac itam hic credo P, cf, 1279 \ 284 plbvsiclbs palxstrio 
(8B1YTS add. O PTEG0P0LI5ICB8 ncsciam B^ nescium CD, corr. Gruterus 
1285 fédssem ultra B aear B 1285—1303 pauca in inifiis exlant A 
1287—1289 om. A, non sine dclrimento orationis; cerle ut leguntur integri stmt, 
iv rf&ei dicii: inhonestorum ante perfectam enunliationem exempta prolaturus 
post primum se interrumpit 12S7 qaoniam (qm) B ut saepius malto CD 
mnltam B acceperi B, fort accepimus (cf. Luehhertus slud, gramm. 2, 137) 
1 288 Inhonestom propter amore B alieoom, corr. Guîielmius 1289 acbillis 
1290 pelestrionem CD militi B 1291 alio j9, a— A, iUo CD, corr. Came- 
rarius demutandas B 1293 qua B 1294 st CD: sibi B 

5* 



68 PLAVTI iv 7. 12-8, 2 

hoc adeo fieri credo consuetudine. 129S 

nam ego banc accerso Philocomasium. sed for^ 

pultabo. heus, ecquis hic est? Pal. Adule^ceos, quid est? 

quid vis? quid pullas? PLEva. Philocomasium quaerito. 

a malr^ illius venio. si iturast, eaL 

ornais moratur: navim cupimus solvere. 1900 

Pybo. lam dpdum reç paratast. i, Palaestrio, 

aurum, ornameota, Testera, pretiosa omoia 

duc adiutores tecuro ad navim qui ferant. 

omnia conposita sunt quae douavi: auferat 

Pal. Eô. — Plevs. Quaeso hercle propera. Py« Non morabitur. 1906 

quid istuc, quaeso? quid ocujo factumst tuo? 

Plevs. Habeo equidem bercle oculum. Pyro. At laeTom dico. 

Plevs. Eloquar. 
maris causa bercle boc ego oculo utor minus, 
nam si abstinuissem amare, tamquam boc uterer. 
sed nirois morantur me diu. Pybo. Eccos exeunt 1910 

Pal. Quid roodi flendô quaeso bodie fâcies? 

PHILOœMASIVM 

Quid ego ni fleam? IV 8 

ubi pulcberrume egi aetatem, àbeo. Pal. Em bominem libi, 



1295 deL Gtdeius 1297 et qois B 1298 quid etiam A ois Bilschelius 
(aeis): ç— ^, ta es CD^ ixi m B 1299 itora sedeat B 1300 omni— 
etiam A naaem B absolaere CD 1301 iaada— A paratast i Seyf- 
fertus: paratas ai B, paratast CD 1302 pretiosa omnia Bot/dus: predote 
(-om CD) omne ut ferat P, in fine } vel a A 1303 daç A: dam P naaem 
qai pereant B 1304 aa[ferat] AB: at ferat CD 1306 A n. l qaia B 
qaid ocalos iactas tao B 1307—1322 paucissima in extremis vertihus exiani 
{1308-1310 nihil) A 1307 pl. />>; pa. B eqaidem hercle cf. Luchsius 
Berm. 13, 500 argutatur Pleusicles: interrogavei^at neçl zov og>^kfiov, de 
omisse scilicet, respondet ^x^ oip^aXiiov. non rccte Seyfferius ad Pers, 794 
p. 166 Sch., cf. Vssingius dica B 1308 maris Meruia: maf- A t. Loewio, 
moris P ego ç: ago C2>, am. B minas Camerarius: minem 1309 ab- 
stinaisset (-a et B) amare Muretus, qui verbarum lusum expUcavU (cf Rib- 
heekius): amorem codd., qui accusaiivus nominis quo guis {se) abstinet a Plauto 
aUenus est {aliter Aul. 344 et manam abstinere); ef Cure. 180 tamqaam ç: qaem 
tamqaam atere 1310mediamj9 Tj.am, 1311 PALBSTBiopmLOCOMAanrx 
PL17SI0LI8 PTSOOP0LINI0B8 fcndo [n]i ^.* ne jP 1312 pulcberrume aoge- 
tatem (egaetatam O, —em C^ CD, palcherrimam etatem B abeo. p. em L. 
post alios: aideo pa. 9,h eo B {cf. aideo v. sq,)^ abeo (habeo D) pa. mom CD; 
de eonstructione cf. Stick, 142 bominem CD, —m A: homine B 



IV 8. s-20 MILES GLORIOSVS 69 

qui a maire et sorore venit. Phil. Video. Ptro. AUdiD, Palaestrio? 
Pal. Quid rà? Pybo. Quin tu iubes ecferri ômuia quae isti dedi? 
Plevs. Philocomasium, salve. Phil. Et tu sabre. Plets. Haterque 

et soror isis 

tibi salutem me iasseniut dicere. Phil. Sallvae sient. 
Plevs. Orant le, ut eas, Teotus operam dum dat, ut veium explicent; 
oam matri oculi si valereot, mecum venissent simul. 
Phil. Ibo; quamquam invita facio, impietas sit nisi eam. Plevs. Sapis. 
Pybo. Si non mecum aelatem egisset, hodie stulta viveret. 1S20 

Phil. Istuc crucior, a viro me tali abalienarier, 
nam tu quemvis potis es facere ut afluat facetiis; 
et quia tecum eram, propterea ânimo eram ferocior: 
eam nobilitatem amitteudam video. Ptro. Ne fle. Phil. Nod queo, 
quom te video. Ptbo. Habe bonum aoimum. Phil. Scio ego quid 

doleat mihi. 1325 

Pal. Nam uil miror, si libenter, Philocomasium, hic eras, 
(si) forma huiûs, mores, virtus, animum attinuere hic tuom, 
quôm ego serves quando aspicio huuc, lacrumo quia diiungimur. 
Phil. Obsecro licet compiccti prius quam proficrsco? Ptbo. Licet. 
Phil. mi ôcule, o mi anime. Pal. Obsecro, tene mulierem, 1880 



1313 uenite pm. oideom B pal. C, spaU B audistis in B^ àndistin CZ>, 
eorr. Guietus 1314 quin ta CD: qoi iatus B efferri CD: et for! B isti 
quae MscheUus, cf. 1338 1316 dbi dicere cf. 848 1317 eant nentas CD, 
aduentas B opheram dam d&nt B at aelum explicent e: —m [e]xplicent A, 
at nancm (nt nt oallem B) explicet P 1318 ocalis nalerent B moechum 
(hmec mmc B) nenissent (cenissenc CD) simul est P, — simol A 1319 in- 
uitam B fiuûo omni pietas scio (sit eo CD), plev (spai, CD) chant sapis P, 
^sapis Af corr. Brixius (impietas Bothius; corruptelae initium factum per 
£adom, cf, 1312. 1324. 1332) 1320 oiuere B, -ret A 1321 tah' me abalie- 
narier C, et alla aliaenarier B 1322 qaemais potissis Nonius 305, qoamafs 
potis es ieatB) aflaat^.- Ûaat P, Nonius facetis i' 1322-1393 deest 
A 1323 propter B animo Nonius: animam (nimio Mercerus) ferocior 
testatur Nonius: ferotior CD, fortior B 1324 amittendam om. CD aide 
omnia bec fle (flet B) phi. (spat. CD) nonqueo (nequeo BC), corr. Camerarius 
(oideo) et Lindemannus 1325 ptb. Ritschelius: om. ph. Bothius: pa. B, 
spat. CD ego inquit, cf. 1343 1326 hic: cum hoc Brixius 1327 <si> 
Buggims formam hnins morem airtus hic animam attinere hic taam, corr. 
Py Iodes, Camerarius {cf. ad 323) 1328 eam B, qaem CD lacramam, 
corr, Bibheekius qoiadiangitar, corr. Otmerarius 1329—1332 nomina om. 
proeUr ph. p. 1330 1329 conpleti CD proficiscor g (Merc. 939. 946) 
1330 oh mihi oculi, corr. Lorenzius mei CD o meam cor adicit Muellerus 
tene Gruterus: te 



70 PLAVTI IV 8, 21-38 

ne adfligatur. Ptbo. Quid istuc quaesost? Pal. Quia abs te abit, 

animo maie 
factum est buic repente miserae. Ptbo. Curre intro atque ecferto aquam. 
Pal. Nibil aquam moror, quiescat malo. ne intervenerîs, 
quaeso, dum resîpiscît. Pybo. Capita inter se nimis nexa hisce habent. 
non placet. labra ab labellis aufer, nauta, cave malo. ^^^ 

Pleys. Temptabam spirarel an non. Pybo. Aurem admotam oportuit. 
Plets. Si magis vis, eam omittam. Ptbo. Nolo, rétine. Pleys. At 

ultro misero. 
Pybo. Exite atque ecferte bue intus omnia quae isti dedi. 
Pal. Etiam nunc saluto te, (Lar) familiaris, prius quam eo. 
conservi conservaeque omnis, bene valete et viviie, 1^ 

bene quaeso inter vos dicatis mi med absenti tamen. 
Pybo. Age, Palaestrio, bouo animo es. Pal. Eheu, nequeo quin fleam, 
quom abs te abeâm. Pybo. Fer aequo ânimo. Pal. Scio ego quid 

doleat mihi. 
Phel. Sed quid hoc? quae res? quid video? lux, salve « 
Pleys. lam resipisti? « Phil. Obsecro, quem amplexa sum 1945 

hominem? perii. sumne ego apud me? Pleys. Ne time, voluptas mea. 1845* 
Pybo. Quid istuc estnegoti? Pal. Animus banc modo hic reliqueral. 
+ metuoque ut timeo, ne hoc tandem propalam fiât nimis. 

1331 atfligator CD istuc quaepost qui abste, corr, Seyffertus malae 
CD 1332 miserat cnrrit et intro (introm C, intrem B) atque certo (cereo D) 
aquam, corr. c, Seyffertus 1333 pà. e: ph. quiescat Luchsius: quoi C2>, 
qnod B 1334 ptb. praenu, corr. Palmerius respicit uexam hinc habet, 
corr. Camerarius (hisce Fieckeisaïus, bine i. e. hisc) 1335 labra (-am BC) 
ablanellis aufer MueUerus: fer nauta cane malum Buggius: inaut ace- 
malom CD, admacellum B; malo Lorenzius, v. ad Bacch. 463; ceterum nauta 
(cf. 1430) inccrta emendatio (aufer, niai qnaeris malum Seyffertus) 1336 spira- 
rent, corr. Camerarius non aurem at nostam CD, non aut eum ad nostam B, 
corr. Pareus; fuisse videtur adpostam {cf. Herm. 18, 580), sed apponere Plauto 
fere est xatatt&évai boportnit CD, hoc oportuit B 1337 nomina om., 
corr. Merula, Gruterus eam omittam Ritschelius: amo mittam retineat 
flo miser, correxi; possis omisero, sed cf. 444 sq. 453 sq. Poen. 1397 Rud. 1015); 
sic demum quid sequens versus sibi velit inteîlegitur 1338 hec ferte isti 
quae Taubmannus cf. 1314 1339 (Lar) Bothius ero 1341 mei med L.: 
et me; cf. ad Amph. 826, Vahlenus Herm. 17, 600 1342 est heu, corr. 
Taubmannus neqne quin (quiin CD) fleat 1343 hiatus nuîlus est cf. 1325 
1344 queris quod, corr, Camerarius, Seyffertus (quid ç) uîx B fort. Pieu- 
sicles respondit (et tu, lux mea) 1345 (Philocomasium) Ritschelius; potius 
post interrogationem aiia voceprolatam aliquid blandimenti adiecit 1346 talis 
sententia desideratur: rediit animus qui hanc reliqnerat 1347 ut : et c, vulgo 
Ritschelius aliquid ante hune versum intercidisse coniecit; fortasse initium potius 



iV8,39-«) MILES GLORIOSVS 71 

Pybo. Quid id est? Pal. Nos secundum ferri nunc per iirbem haec 

omnia, 
De quis tibi hoc vitio vortat. Ptro. Mea, non îllorum dedi: 1^ 

pairi ego illos fécio. agite, ite cum dis benevolentibus. 
Pal. Tua ego hoc causa dico. Ptbg. Credo. Pal. lam Taie. Pybo. Et 

tu bene Taie. 
Pal. Ite cito, iam ego adsequar tos: cùm ero pauca toIo loqui. — 
quamquain alios fideliores seroper habuisti tibi 

quam me, tamen tibi habeo magnam gratiam rerum omnium; ^^^ 

et, si ita seutentia csset, tibi servire malui 
multo, quém alii hbertus esse. Pyro. Habe bonum animum. 
Pal. Eheu, quom Tenit mi in mentem, ut mores mutandi sient, 
niuliebris mores discendi, oblisccndi stratiotici. 

Ptbo. Fac sis frugi. Pal. Iam non possum, amisi omnem lubidinem. ^^ 
Pyrg. I, sequere illos, ne morere. Pal. Bene vale. Pyrg. Et tu 

bene Taie. 
Pal. Quaeso memineris, si forte liber fieri occeperim 
(mittam nuntium ad te), ne me deseras. Pyro. Non est meum. 
Pal. Cogitato identidem, tibi quam fidelis fuerim. 

si id faciès, tum demum scibis, tibi qui bonus sit, qui malus. 13B5 

Ptro. Scio et perspexi sacpe. Pal. Verum cum antehac, hodie maxume 
scies: immo hodie me tuom factum faxo post dices magis. 
Pyro. Vix reprimor quin te manere iubeam. Pal. Cave istuc feceris: 
dicent te mendacem nec verum esse, fide nulla esse te, 
dicent servorum praeter me esse (hic) fidelem neminem. 1S70 

sic restituendum est: set surge. ut timeo propalam Camerarius: pro alla CD. 
proiUa B 1350 istuc Lucksius uitio om, B 1351 parues B alios 
Boihhts âge Weisius, cf. ad Aul. 168 ite cum: tecom B 1352 credo 
iam oale tmlitis, corr. e 1353 ucs adsequar B ero e: ego nolo loqui 
BitseheUus: eloqui 1354 fidelioris CD 1355 gralia CD 1356 ita si 
Laehmannus maui CD, mauelim s; cf, Solmsen stud. z. lai. lautgesch, 55. 
perfectum quaîe v. 1112, Rud. 378 1357 libertatis B esset habeo 
babeto animom bonum Bothius, cf. Epid, 601, habe bonum anûnum (modo) 
Muellerus, cf ad 1236 1358 eheu L.: haenm; et- 1342 quom — sient 
om. B com moris sint 1359 moris CD obliniscendi stratiosi B, 
stratiost CD, corr. Scutarius 1362 qaeso B: quaeso ut (ot ante correctnras) 
CD, cf. Caesar diss. Arg. 11, 307 fleri occeperit 1363 attene me CD, 
atbene ne B 1364 dent idem 1305 sciuistl qui B 1366 pal. om. 

(tum) hodie s 1367 pal. praetn. me tuom L,: meorum CD, eorum B; 
cf 615 Poen. 1218, Hcrm. 18, 585 136S mare CD 1369 esset fide 
nulla e: fidèle nulla CD, fidolent ulla B 1370 dicant; cf 3fcrc. 662 

Rud. 1098 esset hic adicci 



72 PLAVTI IV 8. 61-9, 16 

nam si honeste censeam te faeere posse, suadeam; 

verum non potest. cave fàxis. Ptb. Abi iam. Pal. Patiar quidquid est. 

Pyrg. Bene vale igîlur. Pal. Ire meliust strenue. — Pyrg. Etiam 

nunc Taie, 
aote hoc factum buDC sum arbitratus semper servom pessumum: 
eum fidelem mi esse invenio. cum egomet mecum cogito, ^^ 

stulte feci qui huDC amisi. ibo bine intro nunciam 
ad amores meos. sed, sensi, bine sonitum fecerunt foris. 

PVER IV 9 

Ne me moneatis, roemini ego officium meum, 
ego -¥ nam conveniara illum, ubi ubi est gentiiim; 
investigabo, ôperae non parcam roeae. ^ 

Ptbo. Me quaerit illic. ibo buic puero obviam. 
PvEB. Ebem, te quaero. salve, vir iepidissime, 
cumulate commoditate, praeter ceteros 
duo di quem curant. Ptbo. Qui duo? Pveb. Mars et Venus.* 
Ptbo. Facetum puerum. Pveb. Intro te ut eas obsecrat, ISi 
te volt, te quaerit, teque exspectans expetit, 
amanti fer opem. quid stas? quin intro is? Ptbo. Eo. — 
Pveb. Ipsus illic sese iam impedivit in plagas; 
paratae insidiae sunt: in statu stat senex, 
ut adoriatur moecbum, qui formast ferox, t3£ 

qui omnis se amare crédit, quaeque aspexerit 
mulier: eum oderunt qua viri qua mulieres. 
nunc in tumultum ibo: intus clamorem audio. — 

1371 censeat 1372 abilam CD quitqait CD patiar qoidqaid est 
Palaestrioni dedi, codd. milili 1373 utramque valedicHonem serve, mediam 
adhcrtationem miliii dédit Camerarius; mihi muUo facetior codicum distributio 
videtwr, semet ipse exhartatur, cf, e, g, Stich, 2B0 , Ar, Ach. 485 melios 
est trenne 1374 hue som 1375 fidèle CD inaento ego et, corr. 
Lambinus 1376 fecit amisit ninciam B 1377 at mores sed 
AcidaUus: et sensit 1378 FTBGOPOLuacBs milbs. pveb B, om. CD (pybb 
PTBOOPO /)") nemini B 1379 fort, ego eeficîam, c, cf. Pseud. 910 Truc. 711 
(ego iam Camerarius, ego iamiam c. illonc Ritschelius) 1380 inbestigabo (Innesti- 
gaaero Muelîerus) parco mené B 13S1 illic ibo huic CD: ilico hinc B; 
neque ilico aptum est neque illic abici débet; haie bisyllabum (ibo ego Brixius) 
1382 ehm B, echem D saine om. CD 1384 mars et: arse B 1385 intra 
te ut ea ^ 1386 te exspectat B petit CD, om. B, corr. Par eus 1387 qoin 
Merula: qoid 1388 sese Pylades: ese B, se CD 1389 status ad senex B 
1390 at domatom Nofiius 305 mecam, item Nonius forma est Nonius: 
forma si 1391 omni B qaemqae CD 1392 molieres eum CD, malierem 
B, corr. Camerarius quasi uiri B mulieris 



V 1-18 MILES GLORIOSVS 73 

PERIPLECTOMENVS V 

Dûcite istum; si non sequitur, ràpite subliméo foras, 
Tacite inter terram atque caclum ut sit (situs), discindite. 19d5 

PYRQ0P0LYNICE8 
Obsecro hercle, Periplectomene, te. Per. Nequiquaro hercle obsecras. 
vide ut istic tibi sit acotus, Cario, culter probe. 

CAMO 
Quin iamdudam gestit moecho hôc abdomen adimere, 
ut ea iam quasi puero in collo pendeant crepundia. 
Ptro. Perii. Per. Haud etiam, numéro hoc dicis. Car. lamne in 

hominem involo? 1400 

Per. Immo etiaro prius vérberetur fustibus. Car. MuUum quidem. 

* « 

Per. Cur es ausus subigitare àlienam uxorem, impudens? 
Pyro. Ita me di ament, ultro ventumst ad me. Per. Mentitur, feri. 
Ptro. Mane, dum narro. Per. Quid cessatis? Pyro. Non licet mihi 

dicere? 
Per. Die. Pyro. Oratus sum, ad eam ut irem. Per. Quor ire ausu's? 

em tibi. 1405 

Pyro. Oiei, satis sum Terberatus. obsecro. Car. Quaro mox seco? 



1394 PiBiPLSCTomivys mncx. ptroovolinicbs miles, cocys. lobabh B, 
LOKALn pnaPLXOTOMXifys ptboopo cocts 2>% om. CD^ accedit A sub- 
Hm B, rablimem CD, A n, l 1395 fac[ite1 intçr tferr . .]am ç[t çlaelçm ut 
s— A t. Su, licite ftsque ad caelum ut P t. Loetvio in fine fort. A eimdem defec- 
tum kabmt qyem P; quem explevi descendite B, A n, l. ; distendite Scaliger, 
cf. 1407 1396 pç|1plectomen[e ACB: periplecto mane B nec quicquam B, 
A ». /. 1397 inde sit tibi acatos clarior cnlter prohe *^ Sârvius* in Don, grarnm. 
L 4j 542 contra AP alçutas A, Servius: actus 1398 o. om. meco 

B, A m. L abdomo B, A n, L 1399 ut faciam qua[8i] AP, correxi 

pendeat B, A n.L 1400 per(i] A [h]au(} A: aut P hoc delet Bachius 
iStudemundi tttid. 2,283) coliato Cas. v. 646, probabiliter; fort, iamne hoc 
(— hue) in hominem inaoco P, A n. /., corr, s 1401 p. om, [ae]rb[ere- 
tn)r A: neretor DC, ferolnr D ca. Camerarhts: spat, P (A n, /.) versttm 

gui uquiiur om. P; haec comparent: agite . . ç anis . . . . s . . . sçy . . 

f . . . m— A 1403 u[entum e]8t a[d A, uentumst ad CD, nenta stat B 
1 405 om, A die oratus CD, decoratus B, corr. g ad eam ut irem Ribheckius, 
Seyfftrtfis: ad te amuttire CD, ad te uenirem B pbb. />'.* pt B, spat. CD 
qnor ire Seyffertus: quirere CD, quare B 1406 p. om. oiei A: olei P; 
cf. Ter. Eun, 716 Phorm. 663 cà. Camerarius: prr. BD\ spat. A, om. CD^ 
•eco A: ego P 



74 PLAVTI V 14-82 

P£R. Vbi liibel: dispennite hominem divorsum et distendite. 

Pyro. Obsecro hercle te, ut niea verba aùdias prius quam secat. 

Per. Loquere. Pyrg. Nod volui nec factum est: viduaui hercle esse censui, 

iiaque ancilla, conciliatrix quaé erat, dicebat roihi. ^4^ 

Per. lura te non nociturum esse h6mini de bac re nemini, 

quod tu bôdîe hic verberatu's aut quod verberabere, 

si te salvom bine amittemus Veneriuro nepotulum. 

Pyro. luro per lovem et Mavortem, me nociturum nemini, 

quod ego hic hodie vapularim, iureque îd faclum arbitror; m; 

et si intestatus non abeo hinc, bene agitur pro noxia. 

Per. Quid si id non faxis? Pyro. Vt TÎvam semper intestabilis. 

Car. Verberetur etiam, postibi amittendum censeo. 

Pyro. Di tibi bene faciant semper, quom advocalus mihi Tenis. 

Car. Ergo des minam auri nobis. Pyro. Quam ob rem? Car. Salvis 

testibus 1*^ 

ut te hôdie hinc amittamus Venerium nepotulum; 
aliter bine non ibis, ne sis frustra. Pyro. Dabitur. Car. Magis sapis. 
de tunica et chlamyde et machaera ne quid speres, non feres. 
Car. Verberon etiam, an iam mittis? Pyro. Mitis sum equidem 

fustibus. 
opsecro vos. Per. Solvite istunc. Pyro. Gratiam habeo tibi. 1423 

1407 p. om. dispennite testatur Nonius 9: d[i8pen]4[ite AB^ distendite 
CD diaersum Nonius, A n, L distenditç A, Nonius: dispendite P; disten- 
nite Meursius (Donatus Pkorm, 2, 2, 16) 1409 loquere non dum niliblo f&ctas B, 
loquere nondom donec factom est CD, loquere et post 17 lUierarum spatium st A^ 
correxi {haec militis esse indicavit Studemundus; non uoloi sciL subigitAre 
alienam uxorem, ad quam quaestionem respondere nondum salis potuerat; sed 
verbum sane incertum) hercle A: om, P 1411 non om, A homini A: 
hominem P nemini B: neaàn . A, neminem CD 1412 ho^ie hiç AP: hic 
hodie Bothius, cf. 1415 uerberabere A: nerberare P 1413 amittimas 
Priscianus 1, 102, mittemus A, mittimus P, corr. Bothius, cf. 1421 1414 îouem 
[et mauojrtem A, Studemundus: idam (-um B) et martem P 1415 uapolarim 
iureque id Camerarius: uapolarim- A, uapularim iureqni B, uapulo sed mihi 
id eque CD 1416 ijntestatns non AP; hinc non a. intestatus Ritschelius 
habeo P 141 7 pt. : spat. om. A semper uiuam A 1 4 1 S lob B: om. CD 
postibi amittendum A: post tibi amitte dum P 1419 bine A mihi uenis L.: 
mihi benest A, bene mihi es (adest B) P 1420 lob B: peb. />*, om. CD; 
item sq. et 1422 1421 sic AP 1422 non eibîs A: a nobis P 1423 4e 
tu[n]!çia[m] A, det tunicam B chl[a]my[d]e A: clamide CD, clamidem B 
[mac]h[aer]a A: macra P 1424 lob.'i^.- pyb. />«, spat. D\ om. C p«r. 
Etiam D^ an iam mittis Brixius et fort. A: anim amittis B, animam 

amittis CD mitissime quidem B et Noni 343 {s. mitis) codicum pars; A n. l. 
1425 PRB. praem. istunc A: istuc B, istum CD gratiam AP, cf Capt. 373 



V 88-^ MILES GLORIOSVS 76 

Peb. Si postbac prehendero ego te hic, carebis testîbus. 

Pybo. Causam baud dico. Peb. Eamus intro, Cario. — Pybo. Servos 

meos 
eccos Tideo. Pbilocomasium iam profecta est? die mihi. 

SERWS 
bm dudum. Pybo. Ei mihi. Seb. Magis dfcas, si scias quod ego scio. 
nain iile qui lâaain ob oculum habebat (laevom), nauta non erat. 1480 

Pybo. Ouïs erat igitur? Seb. Philocomasio amator. Pybo. Qui tu scis? 

Seb. Scio. 
Dam postquam porta exierunt, nil cessarunt ilico 
oscolari atque amplexari inter se. Pybo. Vae misero mihi, 
Terba mihi data esse video, scelus viri Palaestrio, 

is me in banc inlexit fraudem. iure factum iudico; 1435 

si sic aliis moecbis fiât, minus hic moechorum siet, 
magis metuant, minus bas res studeant. eamus ad me. plaudite. 

1426 carebis tettibas^; arebo cestibns P 1427 haad A: aut P 
ca]r0Ojl.- caries JP 1429 servo SceUdro nomen dédit /)^ nullum CD; in B 
kie nota «il £, m sequeniibus nulla magis id Bentleius 1430 illic A, 
ef, 262 lanam ob ocolom habebat P: ob oculum habebat \— A; laenom 
adUci 1431 B. D^: om. p. D*: om s. D*: ptb 1432 portam A, 
cf. ad Capt. 519 1433 ne P 1434 uîr P 1435 in banc iniexit {non in- 
lêzit) fraudem A^ bine iliexit frande CD, inlexit fraude in B iure — 143? 
itadeaot servo Bothius dédit, ef. f^ssingius 1436 si A: sic P moecbis 
A: moechuB CD, moecus, deinde moecorum B fuit P 1437 studeat B, 
An. l. BtPfA n, l. — ]fAO[ci] — plàvti | [in]LKs olobiosvs exp — | in— 

IIKI4BÇHX — VSUOITSB A, PLATTI MILES OLOBIOSYS BXPLIC INOIPIT MbBOATOB P 



MOSTELLARIA 



MOSTELLARIA 



ARGVMENTVM 

Manu misit emptos suos amores Philolaches 

Omnemque absente rem suo absumit pâtre. 

Senem ut revenit ludificatur Tranio: 

Terrifica monstra dicit fieri in aedibus 

Et inde f primum emigratum. intervenit 5 

Lucripeta faenus faenerator postulans. 

Ludosque rursum flt senex; nam mutuom 

Acceptum dicit pignus emptis aedibus. 

Requirit quae sint: ait vicini proxumi. 

Inspectât illas. post se derisum dolet, 10 

Ab sui sodale gnati exoratur tamen. 

UrCIPlT PLAYTI XYBTBLLABIA B; ▲BGVMBNTYM D 2 absimit, COÏT. JB^ 

4 sileri {td i. ras. 3 liti, Bh corr, Gruierus 5 pridem Bothius 8 acceptum 
tam, corr. Camerarius 11 exorator, corr. B^ 



**•» taM*>W 



PERSONAE 

Tramo servus 
Grvmio servus 
Philolaghes adulescens 
PuiLEMATivM meretrix 
Se A PB A ancilla 
Callidamates adulescens 
Delphiym meretrix 
Theopropides senex 
MiSARGYRiDES ddoisla 
Si MO senex 
Phanisgvs servus 
servi alii 

scaena atuenis 



Phasma fàbulam noi nat Fcslut 162 



I 1. 1-20 



QRVMIO 1 1 

Ëxi e culioa sis foras, niastîgia, 
qui mi inter patinas exhibes argutias. 
egredere, erilis permities, ex aedibus. 
ego pol te ruri, si vivam, ulciscar probe, 
exi, inquam, nidor, e culina. quid lates? 5 

TRANIO 
quid tibi, malum, hic an te aedis clamitatiost? 
an ruri censés te esse? abscede ab aedibus. 
abi rûs, abi dierecte, abscede ab ianua. 

ein, hocine volebas? Or. Perii. cur me verberas? 9.10 

Tb. Quia vivis. Gr. Patiar. sine modo adveniat senex. 
sine modo venire salvom, quem absentem cornes. 
Tb. Nec veri simile loquere nec verum, frutex, 
comesse quemquam ut quisquam absentem possiet. 
Or. Tu urbanus vero scurra, deliciae popli, 15 

rus mihi tu obiectas? sane hoc, credo, Tranio, 
quod te in pistrinum scis actutum tradier. 
cis hercle paucas tempestates, Tranio, 
augebis ruri numerum, genus ferratile. 

nunc^ dum tibi lûbet licetque, pota, perde rem, 20 

corrumpe erilem âdulescentem ôptumum; 

OBYiaO • TaANIO - SBBYI • H • B , TBAKIO GBVMIO 8BBYI DYO D perSOnOTUm 

notas praebent fere BD^ 2 exibes BD 3 herilis By heriles CD per- 
micies CD, pemities B^ 5 nîdore cupînam (l culinç B* mg,) corr. Pylades; 
xvlaa, ut alibi xanvôç (schoL Vesp. 325, Damox. ap. Athen. 3, 102 v. 44), 
xovioçToç, ^(ofxoç 6 clamât iosi (1 as sup. at B^}, corr, Acidalius 8 directe 
CB^ 9.10 en BD, in C qur B 12 sine: ne Nonius 81 saluorn 
Nonius, B*: salnos B^, saluus CD 13 neri B: nenum (uen) CD 14 posset 
B^C, posait DB^ 15 ueros cura B^ populi CDB* 16 obiecta B^ 
hoc sup. scr. B: om. CD 17 sis 20 tibi del Guieius iubet B^D^ 
21 erilem ano xoivov positum videtur ad rem et adoleacentem , cf, 28; erilem 
esse putavit erilem filium auctor argumenti I in Psettd. v, 6. possis corrompe 
(porro) 

Plantas IL 6 



( 



82 PLAVTI 1 1. ai-47 

dies Doctesque bibite, pergraecamiDÎ, 

arnicas emite libérale, pascite 

parasitos, obsonate poUucibiliter. 

haeciDe mandaTÎt tibi, quom peregre bine it, senex? 25 

bocine modo hic rem curatam offendet suam? 

hocine boni esse officium servi existumas, 

ut eri sui corrumpat et rem et filium? 

nam ego illûm corniptum duco, quom bis factis studet; 

quo nemo adaeque luveotute ex omni Attica SO 

antebac est babitus parcus nec magis contioens, 

is DUDC in aliam partem palmam possidet. 

yirtute id factum tua et magisterio tuo. 

Tr. Quid tibi, malum, me aut quid ego agam curatiost? 

an ruri quaeso non sunt, quos cures, bovis? 85 

lubet potare, amare, scorta ducere. 

mei tergi facio baec, non tui fiducia. 

Gb. Quam confidenter loquitur. Tb. At te luppiter 

dique omnes perdant, fu, oboluisti alium. 

germana inluvies, rusticus, bircus, bara suis, 40 

caeno xotcqùv commixte. Gb. Quid vb fieri? 

non omnes possuot olere unguenta exotica, 

si tû oies, neque superiores accumbere 

neque tam facetis quam tu vivis victibus. 41.45 

tu tibi istos babeas turtures piscis avis, 

sine me aliato fungi fortunas meas. 

tu fortunatu's, ego miser: patiunda sunt. 

meum bonum me, te tuom maneat malum. 49.50 

22 pergrecaminei 24 poUacibiliter B^ gloss. Plaut.: poUacibiter CD 
25 it Bothius {s): ut 26 hoccine CDB* (27 C) 28 rem et B: semet CD 
29 dico B^, cf. Bacch. 485 31 pacus n. m. contineas B 36 iubet B^D 
deducere B^ ^Ssg. cf. Berm, Î8,664sg. 38 loqoitar et sq. versu fu 
Rilschelius: loquitur fne (fut O ^^ ^Q** om,^ fnfae Gœtzius et Loewius; cf. 
Cas. 727 Pseud. 1294 obolusti B^ amum CDB^ 40 rusticus (test. 
Donatus in Phorm. 4, 4, 29) iure improbavit Ritsckeîius: stercus Bergkius 
op. 1, 678, cf. stircus m lege Lucerina CIL. 9, 782, 1 su! 4t canem (-am 
2>») capran (eapram CDB^) commixtam , correxii cf. Pers. 407, Poen. 826 
43 Buperior CD, superior quam ems B^ correxi 44. 45 iam f. quantitu B 
ante corr. lacunam ante hune v. statuit Ritscheliusi videtur tam facetis 

uictibus dictum esse ut tam uili tritico ^fï. 321 46 de dub. nom. 592 PI. 'tu 
tibi habeas hos turtures \ Serv. bue. 1, 58 PL ^tibi obustos turtures' (uterque 
genus testantes) aueîs B^ ciborum mirus ordo 47 aleato 48 pa- 
tienda B 49. 50 tba. praem. B, om. v. sq. 



1 1, 4&-75 MOSTELLARIA 83 

Tb. Qaasi invidere mi hoc videre, Gruinio, 

quia mihi bene est et tibi maie est; digoissumumst: 

decet me amare et te bubulcitarier, 

me victitare pulchre, te miseris moJis. 

Gb. carnuficium cribrum, quod credo fore, 55 

ita te forabuDt patibulatum per vias 

stimalis (carnufices), si hue reveniat seoex. 

Tb. Qui scis, an tibi istuc evenat prius quam mihi? 

Gb. Quia numquam merui, tu meruisti et nunc mères. 

Tb. Orationis operam compendi face, 00 

nisi te mala re magna mactari cupis. 

Gb. Enrom daturin estis, bubus quod feram? 

date, si non estis. agite, porro pergite 

quoniam occepistis: bibite, pergraecamini, 

este, ecfercite tos, saginam caedite. 05 

Tb. Tace atque abi rûs. ego ire in Piraeum toIo, 

in vesperum parare piscatum mihi. 

enrom tibi aliquis cras faxo ad viilam adferat 

quid est? qufd tu me nunc optuere, furcifer? 

Gb. Pol tibi istuc credo nomen actutum fore. 70 

Tb. Dum interea sic sit, istuc actutum sino. 

Gb. Ita est. sed unum hoc scito: nimio celerius 

veniet quod noies quam illud, quod cupide petas. 

Tb. Molestus ne sis nuncîam, i rus, te amove. 

ne tu [erres] hercle praeterhac mihi non faciès moram. — 75 

Gb. Satin abiit neque quod dixi flocci existumat? 

pro di immortales, obsecro vostram fidem, 

facite, hue ut redeat noster quam primum senex, 

52 dignis snmmiu B 53 decet B, Nonius 79: licet CD baboldtare 
Nonms 55 camificam (a s. ser. B), corr, Pyîades; cf. pontificios 57 sti- 
moins B^ tupplevi; fort, (cam. duo), cf. Pseud. 332 Stick, 443 58 eaeniat, 
cf. Bacch.144 62 semom B^y semum CD datori, carr. Py Iodes 
bobns CD 63 data es inonestis B: dataes inhonestis (-te C) CD; l date aes 
B* mg. 64 occepisti CDB^ bibi CDB^ 65 ecfemte C/>, ec ferite B, 
ewT. Camerarius 66 pyream CD 69 qaod ta B optaëre cf. 837, ad 
Bacch, 666^ 71 hiter eas 72 et ita est et quae sequilur sententia ostendit 
intercidisse saltem Tranionis verba talia: nescis num crus rediturus sit 
icelerins B^, ceclerius C 73 ueniet qaod noies (aenit Benileius^ noUa Rêt- 
schelhis) L.: aenire qaod moleste illac B^C qao B^ 75 o., 76 tb., 77 o. 
D* ispat. CD^)^ tantum 77 oby By corr. Camerarius 75 [erres] SpengeUus; 
ne ta erres Camerarius 76 qao B^ 

6* 



84 PLAVTI I 1. 76-2. 22 

triennium qui iam hinc abest, prius quam omnia 

periere, et aedis et ager; qui nisi hue redit, 80 

paucorum mensum sunt relictae reliquiae. 

nunc rus abibo. nam eccum erilem filium 

video, corruptum ex adulescente optumo. — 

PHILOLACHES 1 2 

Recôrdatus mdltum et diû cogitàvi 

argûmentaque in pectus institui multa 85 

ego, àtque in meô corde, si est quod mihi cor, 

eâm rem volûtavi et diû disputâvi, 

hominém cuius réi, quandô natus esset, 

similem ésse arbitrârer simuiâcrumque habére: 

id répperi iam exémplum. 90 

novàrum aedium ésse arbitrer simiiera ego hôminem, 
quandô natus est ei rei argumenta dfcam. 
[atque hôc haud vidétur yerf simiie vôbis, 
at ego id faciam esse ita ut credatis.] 

[profécto ita esse ût praedicô vera vlncam.] 95 

atque hôc Tosmet ipsi, sciô, proinde uti nunc 
ego ésse autumô, quandô dicta audiétis 

mea, haud aliter id dicétis. 
auscûltate, argumenta dûm dico ad hânc rem: 
simûl gnaruris vos volo ésse banc rem mécum. 100 

aedés quom extemplô sunt paràtae, expolitae, 
factaé probe examûssim, 
laudânt fabrum atque aedés probant, sibi quisque inde exémplum éxpetunt, 
sibi quisque similis voit suas, sumptum ôperam ^non) parcûnt suam. 

80 pertere CD hac: nimc RUscheUus 81 mensaom 82 eqaom B 
83 corrumptom D^ adolescentem B^ philolaohbs âdolbscbns (ad. om. />*) 
BD* 85 multa institiii, correxi 86 fort crebroque in 86. 87 eUcil Rit" 
schelius; iure Vssingius contuUt Mil 786, nisi quod recordatas iam ad cor per^ 
iinet 88 est, correxi 91 arbitre B^, arbitor D 92 qoando Lorenzms: 
quandô hic ; t. e. qoandoc (Seyffertus), cf, Men. 984 cf, Trin, 522 93 sq. qum- 
que versuum {96^100) duae diltographiae ; cf. Ritschelius, Vssingius 94 fort 
anapaesU ^hsq, disp,: Profécto —ipsi | Scio— aatomo | Qaando — dicetia 
{sciL V. 95 postea inlatus) 95 esse ita Béntleius 100 nos Camerarius: no 
102 ezamisBom B^ 103 expetant B^ 104 sibi quisque simiie sno is sua 
Bomptam (somptu B^ sumptas C^) operam parcont (pascunt CDB*, parsunt B^ 
mg.) suam, corr. Biisehelius (nolt), Spengelius (suas), Bemumnus (non) 



l ^ »-43 MOSTELLABIA 86 

àtque ubi illo Immigrât néquam homo, indiligens 106 

cûm pîgra fàmilia, immûndus, instréDUos, 
hic iam aédibus vitium âdditur, bonaé cum curantûr maie; 

âtque illud saépe flt: témpestas yenit, 

côofriogit tégulas fmbricesque: ibi 

dômious indiligens réddere aliâs nevolt; 110 

véDit imber, pérlavit pârietes, pérpluont, 

ligna putéfacit, perdit operâm fabri: 

néquior fâctus iam est ûsus aedium. 

àtque (ea) haud est fabri cûlpa, sed mâgna pars 
mérem hune induxérunt: si quid nûmmo sarciri potest, 115 

ûsque mantânt neque id fâciunt, donicum 

pàrietes ruont: aédificantur aédes totae dénuo. 

haec argumenta ego aédificiis dixi; ounc etiàm volo 
dicére, ut homines aédium esse similis arbitrémini. 

primûmdum parentes fabri liberûm sunt: 120 

ei fûndamentûm substruont liberôrum; 

extôllunt, parant sedulo in firmitâtem 

et ut in usum boni et in speciem f 

poplô sint sibique, haud matériae repàrcunt 

nec sûmptus ibi sumptui esse dûcunt; 125 

expôliunt: docént litterâs, iura léges, 
sumptû suo et labore 
nitûntur, ut alii sibi esse illôrum similis éxpetant. 
àd legionem cum ita (paratos mittunt), adminiclum eis danunt 

tum iam, âliquem cognatûm suom. 180 



105 indiligensque, corr. Pylades 106 strenuas 107 aditor CD 

111 laoit, corr. Ritscheltus, cf. Amph. 221; nomen fortins effert posl 108 

112 patreûtdt, corr. Ritschêlius perdît Bergkius: ^er 114 <ea) Ber^ 
mannus 115 morem Lamhinus: moram banc CDB* nummos acciri B^ 
117 edificator B^j aedificandae Vssingius 118 ante ego* eras. g B 
119 fort, adicere (scil argamenta); efficere Seyffertus 121 ei GuUelmiut (fort. 
jp*) : et 1 23 usu B 122 sg. constructionem praepositionis singularem verbum 
extollont faciliorem facit; sed adiunctus fuisse videtur v. 123 sic fere: et in 
ûtamy at boni <8int,) et in speciem, <at gr&ti) 124 populo aut nepar- 
eunt DB* 125 sibi g ducant esse Schoellius 126. 127 coniuncti 
126 fundant, extoUunt, denique expôliunt, cf 101 lege B^ 129 sq. tractami 
Vaklenus ind. lect. 1892, 9sq., quem secutus v. 129 suppievi 129 corn 
sup. ita (comita) scr. \ tum B adminiculam 130 tum iam: aedes cofir 
sUtuiae etexpolitae iam, contra tempestatesj etiam adminieulantur 



86 PLAVTI 1 2, 50-75 

eâteous. abeunt â fabris. ûnum ubi emeritum est stipendium, 
igitûr tum spécimen cérnitur, quo evéniat aedificâtio. 

nàm ego ad illûd fnigi usque et probus fui, 

ia fabrorûm potestàte dum fui. 

pôstea quom fmmigravi ingenium in meum, 185 

pérdidi operâm fabrorûm flico oppido. 

vénit ignâvia, ea mihi tempestàs fuit, 

mi âdventu suo grândinem [imbremque] attulit; 

haéc Terecûndiam mi et virtutfs modum 

délurbayft detexitque a me ilico; 140 

pôstiUa optigere me néglegens fui. 
contfnuo pro imbre amôr adyenit |in cor meum], 
is ûsque in pectus pérmanavit, pérmadefecit côr meum. 

nûnc simul rés, fides, fâma, yirtûs, decus 
déseruerunt: égo sum in usu fâctus nimio néquior. 145 

atque édepol ita haec ligna ûmide (iam) pûtent: non videôr mihi 
sarcire posse aedés meas, quin tôtae perpetuaé ruant, 
cum fûndamento périerint nec quisquam esse auxiliô queat. 

côr dolet, cum scio ut nûnc sum atque ut fui, 

quô neque indûstrior dé iuventûte erat 150 

(quisquam nec clârior) ârte gymnâstica: 

disco, hastfs, pila, cûrsu, armis, equo 
yfctitabâm volup, 
pârsimonia et duritia discipulinae alifs eram. 



131 eatenoB sâL parantur a fabris habeont BWD versus trochaicus 
ut videtur 133 sç. disp. B: Nam — fabrorom | Potestàte — fui 133 fui 
frugi SchoelUus 135 qoam, carr. GuUtus imigraoi B^, emigrani B* 
in ingenium, corr. Bothius 136 opido B 138 fort, ^et) mi [imbrem- 
que] L, 140 detezitqae Camerarius: texit detexitque a del. Piusxf 162 
141 opticere (( optinere B^ mg,) me Lawûftnus, Lorenzius: eam 142 [in 
cor meum] Bothius; ex Frontonep, 27 (nam illins quidem, ut Plautus ait, amoris 
imber grandibus guttis non uestem modo permanauit, sed in medullam nltro 
finit) supplendum post altos <tetigit guttis grandibus) 144 uirtus decnsque BB, 
nirtnsque decus C, corr. Bothius 145 usum Lambinus, cf. ad 122 sq. 146 ita 
haec DB^C^: ita hec ita C^, ita haec •••• {eras, non ita) B^ <iam> Ber- 
mmmus; umiditate Vssinçius, ita tigna umide haec Ritscheîius pntant, corr, 
B* uideo (-io D), corr, Camerarius 148 cum Ritscheîius: quin cum; fart. 
dum fandamenta, cf, 117 151 sq, disp.: Arte — filia | Gnrsn — uolnp 
151 supplevit Vssinçius 152 pila B^ mg.: filia 153 nolape CDB^ 
154 parsimoniae duritia (eduritia B) alieis B^ 



1 2, 76- 8, a MOSTELLARIA 87 

ôptomi quique éxpetebant à me doctrioâm sibi. 155 

DÛDC, postquam nihili sum, id vero meôpte iogenio répperi. 

PHILEMATIVM 1 3 

lam prldem ecastor frigida dod lâvi magis lubénter 
nec quom me melius, mea Scapha, rear esse deficatam. 
Sa Eyentus rebus omnibus, Telut horno messîs magna 
fuit Fhilem. Quid ea messis attinet ad meam lavationem? 160 

8a Nihilo plus quam lavatio tua ad messim. Philol. Venus venusta, 
haec iOa est tempestas mea, mibi quae modestiam omnem 
detexit, tectus qua fui; tum mihi Amor et Cupido 
in pectus perpluit meum, neque iam umquam optigere possum: 
madent iam in corde parietes, periere haec oppido aedis. 165 

Peolem. Contempla, amabo, mea Scapha, satin haec me restis deceat. 
Tolo mé placera Philolachi, meo ocello, meo patrono. 
Sa Quin tu te exornas moribus lepidis, quom lepida tute es? 
non vestem amatores amant [mulieris], sed vestis fartim. 
Philol. Ita me di ament, lepidast Scapha, sapit scelesta multum. 170 

ut lepide omnes mores tenet sententiasque amantum. 
Philem. Quid nunc? Sa Quid est? Philem. Quin me aspice et contempla, 

ut haec me deceat 
Sa Virtute formae id evenit, te ut deceat quidquid habeas. 
Philol. Ergo ob istuc verbum te, Scapha, donabo ego hodie aliqui, 
neque patiar te istanc gratiis laudasse, quae placet mi. 175 

Philem. Nolo ego te adsentari mihi. Sa Kimis tû quidem stulta es mulier. 
eho, mayis vituperarier falso quam vero extolli? 

155 a me B*: tamen e B, tam e CD post h. v. iaiem intercidisse 
conido: id profecto per fabrorum mihi oirtatem contigit pmLEMATiyM-iiKBB- 
TBEE • (malier D) scafa akcilla • pmLOLACHis- adolkscens {ad. om. D) BD 
157 mecastor CD 158 de*ficataiii B, dificatam CD 159 ^^otnnia bene 

evemunt, ut messis magna eveniC i. e. ridet eam quod nimium extolUU lavatiih 
nem suam; iusum non intellegens illa interrogat, respondet nihil lavationem ad 
wussem attinere, t. e. parvam rem ad magnam 161 oh 163 qua B*: que 
tom £.: quam; cf. 111. 142: imher venit post tempestatem, quae aedes dete- 
xerat 164 optingere 165 bae CD 167 me Boihius: meo philolacheti 
168 tate lepida (lap. C) CD {scil. b svp. tute, a sup. lepida D ordini restituendo, 
ex areketypo, inde lapida C) 169 uestis fartim opponitur aesti, ascHptum 
malieris acumen obiundit; fuit relut ne erres fartim item gloss. Plaut,, cf. Skut» 
schius Beri. phil. wochenschr. 1894, 138; fartam Saracenus 170 lepida, corr. 
Gruterus 171 mores Bergkius: res 172 decet, corr. Camerarius 173 id 
fort, delendum 1 74 istac Brixius: hoc 175 istanc B: banc CD gratis 
176 qoidem ivL CD 177 oitnperari 



88 PLAVTI 1 8, 23-60 

equidem pol vel falso tamen laudari multo malo, 

quam vero culpari aut meam speciem alios inridere. 179.180 

Philem. Ego verum amo, verum volo dici mihi: mendacem odî. 

So. lia tu me âmes, ita Philolaches tuos té amet, ut venusta es. 

Philol. Quid ais, scelesta? quo modo adiurasti? ita ego istam amarem? 

quid istaéc me, îd cur non additum est? infecta doua facio. 

periisti: quod promiseram tibi dooum, perdidisti. 185 

Sa Equidem pol miror tam catam, tam docilem te et bene doctam 

ounc stultam stulte facere. Philem. Quin mone quaéso, si quid erro. 

6g. Tu ecastor erras, quae quidem illum expectes unum atque illi 

morem praecipue sic géras atque alios asperneris. 

matrooae, non meretricium est uoum insenrire amantem. 190 

Philol. Pro luppiter, nam quod malum versatur meae domi illud? 

di deaeque me omnes pessumis exemplis interficiant, 

nisi ego illam anum iaterfecero siti fameque atque aigu. 

Philem. Nolo ego mihi maie te, Scapha, praecipere. Se. Stulta es plane, 

quae illum tibi aeternum putes fore amicum et benevolentem. 195 

moneo ego te: te ille deseret aetate et satietate. 

Philem. Non spero. Se. Insperata accidunt magis saépe quam quae speres. 

postremo, si dictis nequis perduci, ut vera haec credas 

mea dicta, ex factis nosce rem. vides quaé sim; et quae fui ante. 

nihilo ego quam nunc tu ♦ ♦ amata sum; àtque uni modo gessi morem: 200 

qui pol me, ubi aetate hoc caput colorem commutavit, 

reliquit deseruitque me. tibi idem futurum credo. 

Philol. Vix comprimor, quin involem illi in oculos stimulatrici. 

Philem. Solam ille me soli sibi suo (sumptu) liberavit: 

illi me soli censeo esse oportere opsequentem. 205 

Philol. Pro di immortales, mulierem lepidam et pudico ingenio. 

bene hercle factum et gaudeo mihi nihil esse huius causa. 



178 pmL. praem,^ om, v. 181 184 ista haec B^CD cura B^CD 
185 del. lïeckeisenus peristi (perdisti B*?) dona (dono B rubr.), corr. Taub- 
mannus ; vel àoïd perdisti^' iS6 <Mptam, corr, Pius docilem Z.; doctam 
(docta B^) 187 non, carr. Bothius stoltam B^: sta i tam 189 moram 
B aspemeres (-is B*) 191 domillam, corr, Camerarius 192 me omnes 
Ritschelius: oomes me CDB*, omnes B^; cf. Brugmannus de ni part. 16 
193 algn B: gela CD 194 mei 195 pntas CD 200 sic supplevit Seyf- 
fertus: (minas fui palchra et aenasta et nihilo | minas ego qaam nunc ta) 
201 calorem C^D^ 202 crede AcidaUus 204. 205 hoc ordine Ritsche- 
lius (cf. initium v. 205), inverso codd, 204 (sampta) Bentleius 205 illi 
Fleckeisenus: solam illi me Camerarius: meo 



1 8, 61-76 MOSTELLARIA 89 

Se Inscita ecastor tu quidem es. Philem. Quapropter? Sa Quae istuc 

^cures), 
ut te iUe amet Phileh. Cur obsecro non curem? Se. Libéra es iam. 
tu iam quod quaerebas habes: ille té nisi amabit ultro, 210 

id pro tuo capite quod dédit perdiderit tantum argeuti. 
Philol. Perii bercle, ni ego illam pessumis exemplis enicasso. 
illa banc corrumpit mulierem malesuada f vitilena. 
Philem. Numquam ego îUi possum gratiam referre ut meritust de me. 
Scapha, id tu mihi ne suadeas, ut illûm minoris pendam. 215 

Se. At boc ÛDum facito cogites: si illum inservibis solum 
dum tibi nunc baec aetatulast, in sénecta maie querere. 
Philol. In auginam ego nunc me velim verti^ ut veneficae iUi 
fauces prehendam atque enicem scelestam stimulatricem. 
Philem. Eundem ànimum oportet nunc mihi esse gratum, ut impetravi, 220 
atque olim, prius quam id extudi, quom illi subblandiebar. 
Philol. Divi me faciant quod volunt, ni ob istam orationem 
te liberasso denuo et ni Scapbam enicasso. 
Se. Si tibi sat acceptum est fore tibi victum sempiternum 
atque illum amatorem tibi proprium futurum in vita, 226 

soU gerundum censeo morem et capiundas crines. 
Philem. Vt fama est homini, exin solet pecuniam invenire. 
ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives. 
Philol. Siquidem bércle vendundust pater, yenibit multo potius, 
quam te me vivo umquam sinam egere aut mendicare. 230 

Se. Quid illis futurum est ceteris qui té amant? Philem. Magis amabunt, 
quom ^me) videbunt gratiam referre (bene mere)nti. 

208—223 non Pîauti esse iure iudicavit Ladervigius, Lorenzius (cf. 212 et 
192; 216 et 190 ; 219 et 203) 208 inciste ecastor (\ incus B mg., castor CD) 
suppl. Py Iodes 210 quot CD 211 capite (capte C) tao (s. scr, B), carr. 
Bentleius 212 ne B 213 maie saadam B^ uttilena C, uti lena ut vid. 
/>*; conieci oiri plena, quod tantum pr opter formae raritatem non recepi 
216 inBeraiis B^ 218 beneficae B^ Servius georg. 3,497 Plantas: nellem 
me in anginam uerti, nt haie aniculao faaces praeoccuparem, unde inter^ 
polatum versum in deterioribus Pauîi libris legi (p. 8) vidit RitscheUus 
219 enecem CDB^ 220 gratum interpolatoris esse videtur; oratam Pal- 

merus impetrauit (imperauit C) schol, Aen. 10, 231 (*at pro quoniam'): 

eundem animum mihi oportet esse gratum at impetraai (gratam impetu qoi 
Floriac.) 221 subl&ndiebar CDB^ 222 di 223 caspam 224 sat om. CD 
uinctam B^ 220 gerendum capiendos CDB* Nonius 202 (crines gen, 
fcm,) gerandam morem censeo et capiundas crines tibi (censeo tibi RitscheUus) 
227 sole B^CD 229 uendundum si, corr. Weisius 232 <me> Gruterus 
referenU CD, reffcrrenti B^ ut vid,, refferri B^, suppl, Camerarius, Bentleius 



90 PLAVTI 1 8, 76-100 

PmLOL. Vtinam nunc meus emortuos pater ad me nuntietur, 

ut ego exheredem meis bonis me faciam atque haec sit hères. 

Sa lam ista quidem absumpta res erit: dies nôctesque estur bibitur, 235 

oeque quisquam parsimoniam adhibet: sagioa plaue est. 

Philol. In te hercle certumst principe ut sim parcus experiri, 

nam neque edes quicquam neque bibes apud me bis decem diebus. 

Phileh. Si quid tu in illum bene voles loqui, id loqui licebit: 

nec recte si illi dixeris, iam ecastor vapulabis. 240 

PmLOL. Edepol si summo lôvi bovi eo argénto sacruficassem, 

pro illius capite quod dedi, numquam aeque id bene locassem. 

videas eam meduUitus me amare. oh, probus homo sum: 

quae pro me causam diceret, patronum liberavi. 

Se. Video te nihili pondère prae Philolache omnis homines. 245 

nunc, ne eius causa vapulem, tibi potius adsentabor. 

[si acceptum sal habes, tibi fore illum amicum sempiternum.] 

Philem. Cédo mi spéculum et cum ornamentis arculam actutum, Scapha, 

ornata ut sim, quom hue adveniat Philolaches voluptas mea. 

Se. Mulier quae se suamque aetatem spernit, speculo ei usu est: ^ 

quid opust speculo tibi, quae tute speculo spéculum es maxumum? 

PmLOL. Ob istuc verbum, ne nequiquam, Scapha, tam lepide dixeris, 

dabo aliquid hodie peculi tibi, Philematium mea. 

Philem. Suo quique loco (viden?) capillus satis compositust commode. 

So. Vbi tu commoda es, capillum commodum esse credito. ^^ 

PmLOL. Vah, quid illâ pote peius quicquam muliere memorarier? 

nunc adseutatrix scelesta est, dudum adversatrix erat. 



233 meus nunc B^ (fort, ipse correxit) mortaas, corr, SchoelUus 
234 meis bonis me Camerarius: meis me bonis hères B^: res CD, res^eres 
B^ 235 qoidem absumpta qnidem 237 principiom, carr. BentUius 
238 his decem Bentlàus: isdec B, isdem CD*, is 2>> 241 boni eo: uiao BB\ 
iooi C, ho B^, correxi Ritschelium ei Buggium secutus; cf, Epid, 175, ab- 
lativi Bacch.380 242 coUocassem, corr, Guietus 243 oideas SchoelUus: 
ut nideas v, 243, 244 diUographiam esse arbilrar 245 nideo enim te et 
philolacho Varro de L L 9, 54 247 notavit Acidalius, cf. 224 sg. si Came- 
rarius: is 249 ueniat, corr. RitscheUus phllolaces B, item 269 250 ci 
U8U8 est Camerarius: elasa est (a t. ras. B^) 251 cf Anth. Pal, 5, 143 [Mele- 
agri), 90, 91, Philostr. ep, 1 252 dixerit B^ 253 perculi B^D^, ferculi 

CD > 254 cf vindic. Plaut. 9 ; Poen, 11 78. 314, Rud, 157 Nonius 1 98 (capillus 
gen. neutri) uide capillum satis compositnm sit commode 255 conunodA es 
Camerarius: commodes 256 potest CDB* molleri B morarier 



1 8, 101-128 MOSTELLABIA 91 

Fhileh. Cedo cenissam. Se. Quid cerussa opust nàm? Philem. Qui 

malas oblinam. 
Sa Vna operà ebur atramento caodefacere postules. 
Fhilol. Lepîde dictum de atramento atque ebore. euge, plaudo Scaphae. 260 
Philem. Tum tu igitur cedo purpurissum. Se. Non do. scita es tu quidem. 
nova pictura interpolare vis opus lepidissimum? 
non istanc aetatem oportet pigmentum ulluoa attingere, 
neque cenissam neque melinum, neque aliam ullam offuciam. 
P&iLEic Cape igitur spéculum. Philol. Ei mibi misero, savium speculo dédit. 265 
nimis velim lapidem, qui ego illi speculo diminuam caput 
Sa Linteum cape atque exterge tibi manus. Philem. Quid ita, pbsecro? 
Sa Vt spéculum tenuisti, metuo né olant argeptum manus: 
ne usquam argentum te accepisse suspicetur Philolaches. 
Philol. Non yideor vidisse lenam callidiorem ullam altéras. 270 

ut lepide atque astute in mentem venit de speculo malae. 
Pnn.Ky. Etiamne unguentis unguendam censés? Se. Minime feceris. 
Philem. Quapropter? Sa Quia ecastor mulier recte olet, ubi nihil olet. 
nam istae yeteres, quae se unguentis unctitant, interpoles, 
Tetulae, edentulae, quae vitia corporis fuco occulunt, 275 

ubi sese sudor cum unguentis consociavit, ilico 
itidem oient, quasi cum una multa iura confudit cocus, 
quid olant nescias, nisi id unum, f ni maie olere intellegas. 
Philol. Vt perdocte cuncta callet. nibil bac docta doclius. 
yerum illud ésse maxima adeo pars vestrorum intellegit, 
quibus anus domi sûnt uxores, quae vos dote meruerunt 
Philem. Agedum contempla aurum et pallam, satin baec (me) deceat,Scapba. 
Sa Non me istuc curare oportet. Philem. Quemobsecro igitur? Sa Eloquar: 
Philolacbem, is ne quid emat, nisi quod sibi placere censeat. 284.285 

[nâm amator meretricis mores sibi omit auro et purpura.] 

258 opns (opo8 ante corr.) B nam Philematii CD malas qui Rit" 
schelius 260 ebore B 261 porpnrissimam B^C, item gîossae (2, 165; 
4, 421) 264 offogiam {\ effîgiem B^ mg.) 265 cf, vindic, Plaut, 9 dedi B 
266 specolo imminoat CD, spéculum odim minuat B^ 268 oleant 270 alté- 
rant B*; cf. Paulus 27 (altéras ponebant pro alias) 271 maie B, mane CD 
274 istes B^ 275 suce B occolant schoL Verg. georg. 4, 39: occolt&nt 
277 nnam BWD^ 278 oleas, corr. Lambinus (oleant) ni: ut Camerarius, 
nimis Sannenscheinius 280 illuc esse GelUus 20, 6, 12, illud est codd., esse 
illoe Bitschelius; cf, Skutschius Plaut, u, Rom, 117 maxima GelUus: maxi- 
mum (-am B ante corr,) adeo om, Gellius 282 (me) Camerarius 
283 corare istae, corr, Guietus 284. 285 is B^D^: us tibi, corr, SchœUius 
286. 290. 291 removit Bitschelius op. 2, 284 sq. 




92 PLAVTI I 8. 129-164 

quid opust, quod suom esse nolit, ei ultro ostentarier? 

[purpura aetati occultandaest, aurum turpi mulieri.] 

pulchra mulier nuda erit quam purpurata pulchrior: 

[poste nequiquam exornata est beue, si morata est maie. 290 

pulchrum ornatum turpes mores peius caeno conliDunt.] 

nam si pulchra est, nimis oruata est. Philol. Nimis diu abstineo manum. 

quid hic vos agitis? Philem. Tibi me exorno ût placeam. Philol. Ornala 

es satis. 
abi tu hiuc intro atque oroamenta haec aufer. sed, voluptas mea, 
mea Philematium, potare tecum conlibitum est mihî. 296 

Philem. Et edepol mihi tecum, nam quod tibi libet idem mihi libet, 
mea voluptas. Philol. Em istuc verbum vile est viginti minis. 
Philem. Cedo, amabo, decem: beue emptum tibi dare hoc verbum volo. 
Philol. Etiam nunc decem minae apud te sunt; vel rationem puta. 
triginta minas pro capite tuo dedi. Philem. Cur exprobras? 800 

Philol. Egone id exprobrem, qui mihimet cupio id opprobrarier? 
nec quicquam argenti locavi iam diu usquam aeque bene. 
Philem. Certe ego, quod te amo, operam nusquam melius potui ponere. 
Philol. Bene igitur ratio accepti atque expensi inter nos convenit: 
tu me amas, ego té amo; merito id fleri uterque exislimat. 806 

haec qui gaudent, gaudeant perpetuo suo semper bono; 
qui invident, ne umquam eorum quisquam invideat prosus commodis* 
Philem. Age accumbe igitur. cedo aquam manibus, puere, appone hic 

mensulam. 
vide, tali ubi sint. vin ungucnta? Philol. Quid opust? cum stacta accubo. 
sed estne hic meus sodalis, qui hue incedit cûm amica sua? 810 

is est, Callidamates cum amica incedit. euge, oculus meus, 
conveniunt manuplares eccos: praedam participes petunt. 

287 opos est nolli B^ ei Pylades: te 288 aetate (l aetaa B*}, 
corr. Buggius torpe B^ structura recentior 290 postea, corr. Rit- 
schetius neqaicqaam ^*C/> si: est ^^ 291 idem Poen. 306 continimt 
(-ent f), corr, Valla 292 si Corner arius: nesi (niai B^) manu 293 nos 
Weisius: nos diu (dnae Camerarius) 295 philomatiiim mihi Bentleius: mihi 
libet 296 idem : id B* 297 mea aoluptas Philolachis, corr. g em B*: 
eam minas C{D^) 298 decem AciddUus: decom 301 oprobarier B^CD 
302 iam Camerarius i tam 303 opéra manus qaam B^CD 305 me am, B^ 
id ^; di CD 307 post 308, corr. Acidalius inuidiat CD prorsos B^ 
commodi B^CD; significatum vocahuH tiotavit Langenus symb, 254 308 paere 
Priscianus i, 114: puer mensolam testatur Priscianus: mensam 309 pmLO. 
om. opas est stacte B\ cf. Cure. 102 311 cum amica com (eccom B\ 
cf. vindic. Plaut. 10 



I *. 1-18 MOSTELLARIA 98 

CALLIDAMATES 1 4 

Advérsum venfri mihi âd Philolachétem 
volô temperi. aûdi, em tibi fmperatum est. 

nam fUi ubi fui, îude éffugi foras, 815 

ita me fbi maie convlvi sermônisque taésumst. 
nunc cômissatum Ibo ad Pbflolacbetem, 
ubi nos bilari ingénio et lépide accipient. 

ecqufd tibi videôr mammamadére? 

DELPfflVM 
Sémper istôc modo. 820 

morâtu's tu te. (ire hue) debébas. 
Call. Visne égo te ac tu me ampléctare? 
Del. Si tibi cordi est faceré, licet. Call. Lépida es. 
duc me amabô. Del. Cave né cadas, esta. 
Call. — o — ocellûs meus, tûos sum alumnus, mél meum.825 
Del. Cave modo, né prius in via accûmbas, 
quam illi, ubi léctus est stratus, concûmbimus. 
Call. Sine, sine câdere me. Del. Sfno, sed hoc, quod 

mi in manu est: 
si cades, non cades qufn cadam técum. 
Call. lacéntis tollet pôstea nos âmbos aliquis. 830 

Del. Madet hômo. Call. Tun me ais mammàmadere? 



313 OALLTPAMATBS • AsoLEBOBNS • DBLFHiTif xEBBTBiz BD* uenlre (uenere 
B% corr, Dousa PhUolachem, corr. Hermannus; cf. 167 314 versus idem 
317. 18, ef. 323. 330. 346 sg. 315 cf. 3Usq. fait, corr, Camerarius 3l6ibi 
om, B^; sohitiones in hoc carminé guaesitae tesont, corr. Par eus (pertaesom 
mt priores) 317 commisBatam 318 ilari (plur. nom.) et lapide B*: 
elepida acdpiet, corr. Lorenzius 3195^. ecquid — debebas uno versu 
319 hçc qmd mammam adiré; ma— ma— madère Boihius; cf. 331 

321 moratas oite (-ç B) debebas, correxi. cf. Jsin.413 alL; hoc dicit: quod 
ad Philolachétem te ire velle dicis, tu te moraris, qui titubans istuc gradiaris, 
cum hue deheas. cf. 333 sq. 322 amplectere, corr. Pylades; dim. anap., 
seguitur monom. cum ciaus. Reiz, 323 corde 324 duce dbl. B*: 
om. cf. 326. 329 325 hoho hocellus es ^S o ho hocelles (-leas D) es 
C2>, D ho ocellus es B^, corr, Boihius (es àbieci) som B^: saom 326 ac- 
cnbas B^CD 327 illic B^ coimus, correxi 318 versus qualis 325; de 
consiructione mise. Ciceron. 10 set B^CD: set et B* manas, corr. B*; 
ef. 1050. 594 329 clades qoin B^ dades qaiin CB 330 v. Reizianus 
331—335* anapaesti intercedente (334) dim. iambico 331 oal. c: om. me 
ais Scaliger: mea his CA meam ois B mammam adere (-ire B*) 



94 PLAVTI 1 4. w^n i. 6 

Del. Cedo mànuin, nolo equidem te àdOigi. 

Call. Em téne. Deu Age, i sfmul. Gall. Quo ego eam? 

Del. An (ne)scis7 
Gall. Scio, in mentem venft modo: 
nempe dômum eo comissâtum. 3S5 

Del. Immo, fstuc quidem. Gall. lam mémini. SS&* 

Philol. Nûm non vis me ôbvîam bis ire, anime mi? 
illi ego ex omnibus ôptume volo. 
iâm revertâr. Philem. Diu est iam id mihi. 
GALL.Écqui8bicést7 Philol. Adest. Gall. Eû,PhiloIache8, 
salve, amicfssime mi omnium faominum. S40 

Philol. Df te ament. àccuba, Càllidamates. 
ûnde agis te? Gall. Vnde faomo ébrius probe. 
PrnTiEM. Quin amabo àccubas, Délphium mea? 
da flli quod bibat. Gall. Dôrmiam ego iam* 
Philol. Nûm mirum aut novom qufppiam facit? 945 
Del. Qufd ego boc faciam pôstea? Philem. Mea, sic sine 

eumpse. 
âge tu intérim da ab Délpbio cito cântbarum circum. 

TRANIO n 1 

lùppiter supremus summis opibus atque industriis 
me periisse et Philolachetem cupit erilem filium. 

occidit Spes noslra, nusquam stabulum est Confldentiae, S50 

nec Salus nobis saluti iam esse, si cupiat, potest: 
ita mali, maeroris montem maximum ad portum modo 



332 DiL. c: OAL 3335^. disp.: Em— sda | Scio — eo | Conunissatam — 
memini, et quidem em — scie Delphn, {carr, Aeidalius, Gertzius)^ scio — uenit 
CalUdcmatis, modo — comissatom Delphii (corr, Gruterus)^ immo — memini 
CaUidamatis (corr, Muellerus) 333 i Camerarius: il qaod B^CD eam: 
cam B sda, carr, Gertzius 335 meo B^ commissatnm 336 phil. c 
DSL hisce g eire 337 dbl praem, illi ego Camerarius: illco 
338 DBL praem. phil. e: gâl id iam Buggius, cf. Amph, 530, BacMus in 
Studemundi stud. 2, 229 339 cal. s*: dil hec (eec B) qoia phil. ç: 
oàJL 340 PHI praem. 342 probe versu sg. 343 phil 2>* ante probe (corr, 
Ritschelius), am, B accmnbas CD 344 oal praem. 2>* oal. Vtsingius: 
spot. B 346 DSL. SpengeUus: om. phil. post mea c: om, eam ipse, 
corr, Grutents versus a irochaeis ad iambicum Reizianum ducens (893) 
348 TRAwiO'gKBWS » PHiLOLACHKa ■ 0ALLTDAMATB8 ■ DgLPHiVM B, eadem Homitia 
2>* indostris B^ 350 est stabulum est B^ 352 ita mali meroris B*: itam 
aliam eroris (erroris CB); cf. ad Aul. 279 



ni, 6-29 MOSTELLARIA 96 

coDspicatus sum: erus advenit peregre, periit Tranio. 

ecquîs homo est, qui facere argent! cupiat aliquantum lucri, 

qui hodie sese excruciari meam vicem possit pati? 8S6 

ubi suDt isli plagipatidae, ferritribaces viri, 

vel isti qui bosticas trium Dûmmum causa subeunt sub falas, 

ubi quinb aut dénis hastis corpus transGgi solet? 

ego dabo ei talentum, primus qui in crucem excucurrerit; 

sed ea lege, ut offigantur bis pedes, bis braccbia. 800 

ubi id erit factum, a me argentum petito praesentarium. 

sed ego — sumne infelix, qui non curro curriculo domum? 

Philol. (Adest) adest opsonium. eccum Tranio a portu redit. 

Tr. Philolaches. Philol. Quidest? Tb. ^Et) ego et tu — Philol. Quid 

et ego et tu? Tb. Periimus. 
Philol. Quid ila? Tb. Pater adest. Philol. Quid ego ex te aûdio? 

Tb. Absumpti sumus. 865 

pater inquam tuos venit. Philol. Vbi is est, obsecro? Tb. * adest. 
Philol. Quis id ait? quis vidit? Tb. Egomet inquam vidi. Philol. Vae 

mibi. 
quid ego ago? Tb. Nam quid tu, malum, me rogitas quid agas? accubas. 
Philol. Tutin vidisti? Tb. Egomet, inquam. Philol. Certe? 

T& ^Certe) inquam. Philol. Occidi, 
si tu vera memoras. Tb. Quid mihi sit boni, si mentiar? 870 

Philol. Quid ego nunc faciam? Tb. lube haec hinc omnia amolirier. 
quis istic dormit? Philol. Callidamates. Tb. Suscita istum, Delphium. 
Del. Callidamates, Callidamates, vigila. Call. Vigilo, cedo [ut] bibam« 
Del. Vigila. pater advenit peregre Philolachis. Call. Valeat pater. 
Philol. Valet ille quidem, atque ^ego) disperii. Call. Bis periisti? qui 

potest? 875 

Philol. Quaesoedepol, exsurge; pater advenit. Call. Tuos venit pater? 

355 meamai BWD, mea nice B\ corr. Pyîades 357 uel: oibi B^ 
hosticai RitscheUus: hastis nammorum falsa, corr. Camerarius 358 abi 
(ael B^) aliqui qoiqae dénis, carreoci; cf. Herm, 18, 668 soient B^ ex corr, 
360 brachia 362 infelix Py Iodes: ille infelix 363 (adest) Gruterus 

redit B^ corr.: aedit 364 (et) Dousa (tb. add. ç) périmas 365 adest B^: 
ad at est e 366 <in porta iam) suppl. RitscheUus 367 ae 368 agam, 
eorr, Lambinus nam Dousa: nom rogitet CD accubans 369 tan ^^ 
to^ B^, toiin CD, corr, Fleckeisenus (certe) Camerarius 370 mentirer, 
corr. Pyîades 372 quid B*CD tb. c: om. 373 [at] Bentleius, cf. 

Drue. 367, aiiier Cure, 654 374 d D*: phi B philolache, corr. Merula 
375 (ego) Pyîades disperi B^CD c: spat. B, t 2>> peristi 376 ede- 
pol (te) Reizius 



96 PLAVTI n i. 80-62 

iube abfre rursum. qufd illi reditio etiam hûc fuit? 

Philol. Quid ego agam? pater iam hic me offendet miserum adveoiens 

ebrium, 
aedis plenas convivarum et mulierum. miserum est opus, 
igitur demum fodere puteum, ûbî sitis fauces tenet; 880 

sicut ego adventu patris nunc quaero quid faciam miser. 
Tb. Ecce autem (iterum) faic deposivit caput et dormit, suscita. 
Philol. Etiam vigilas? pater, inquam, aderit iam bic meus* Gall. AId 

tu, pater? 
cedo soleas mihi, ut arma capiam. iam pol ego occidam patrem* 
Philol. Perdis rem. Del. Tace, amabo. Tb. Abripite huDC intro 

actulum inter manus. 885 

Call. Iam hercle ego vos pro matula babebo, nisi mihi matulam datis. 
Philol. Perii. Tb. Habe bonum animum: ego istum lepide medicabo 

metum. 
PniLoii. Nullus sum. Tb. Taceas: ego qui istaec sedem meditabor tibi. 
satin habes, si ego advenientem ita patrem faciam tuom, 
non modo ne intro eat, verum etiam ut fugiat longe ab aedibus? 890 

vos modo hinc abite intro atque haec hinc propere amolimini. 
Philol. Vbi ego ero? Tb. Vbi maxime esse vis: cum hàc, cum istac eris. 
Del. Quid si igitur abeamus bine nos? Tb. Non hoc longe, Delphium. 
nam intus potate hau tantillo bàc quidem causa minus. 
Philol. Ei mihi, quam istaec blanda dicta quo evenant madeo metu.9d5 
Tb. Potin animé ut sis quieto et facias quod iubeo? Philol. Potest. 
Tb. Omnium primum, Philematium, intro abi, et tu, Delphium. 
Del. Morigerae tibi erimus ambae. — Tb. Ita ille faxit luppiter. 
animum advorte nunciam tu quae volo accurarier. 

377 iube (emn) Riischeïius hue etiam Camerarius 378 offendlt 
380 am. CD fodere B* : todere fondere B^ (f fort, ex t) 382 (iterum) 
MuelUrus déposait soscitat B^CD 383 adherit B^CD 385 totus Philo- 
lac his, guem brevis exclamatio decet; inter Delphium et Tranionem diviserunt 
Seyffertus et Niemeyerus (amabo cf. S. stud, PI, 1) 387 meditabo B^C, medi- 
cabor D\ meditabor B* 388 nollam B^CD ista hec B'CD, item 395 
389 adhaerent h(uc: non modo hinc abite intro atque hec inquid {proprio 
versu CD) 390 eat B*: at 392 hac, (ta) Camerarius; cf. Cas. 612. Skut- 
schius Berh phil. tvochenschr. 1894, 139 393 si Bothius: est habeamas 
CD delephaam (-yam C, -iam D) 394 n* «etas B^, namentus C, nam- 
mentas D haad B* 395 qaom, corr. Camerarius; aliter Men. 303, 

Mil. 1358 eaeniant, cf. ad v. 58 396 at animo Bentleius, cf. Pseud. 235 
397 delpham (-ym CD) 399 nanciam ta Bentieius: nanc ta iam B, nanc 
talam CD accarrarier CD 



n 1, 68-75 MOSTELLARIA 97 

omnium primumdum aédes iam face occlusae sient; 400 

intus cave muttire quemquam siveris. Philol. Curabitur. 
Tb. Tamquam si iotus natus nemo in aedibus habitet. Philol. Lîcet. 
Tb. Neu quisquam responset, qnando hasce aedis pultabit senex. 
Philol. Numquid alîud? Tb. Clavem mi harunc aedium Laconicam 
iam iube efferri intus: hasce ego aedis occludam bine foris. 405 

Philol. In tuam cûstodelam meque et meas spes trado, Tranio. — 
Tb. Pluma haud interest, patronus an cliens probior siet. 

Homini, cui nuUa in pectore est audacia, 

[nam cuivis faomini, vel optumo vel pessumo] 410 

quamvis desubito facile est facere nequiter: 

venim id yidendum est, id viri docti est opus, 

quae designata sint et facta nequiter, 

tranquille cuncta et ut proveniant sine malo, 

ne quid potiatur, quam ob rem pigeât vivere. 416 

sicut ego efQciam, quae facta hic turbavimus, 

profecto ut liqueant omnia et tranquilla sint 

neque quicquam nobis pariant ex se incommodi. 

sed quid tu egredere, Sphaerio? 

PVER 

lamiam * 
* * Tb. Optime. 

praeceptis paruisti. Pveb. lussit maximo 420 

opère orare, ut patrem aliquo absterreres modo, 
ne intro iret ad se. Tb. Quin etiam illi hoc dicito, 

400 (haec) aedes RitscheUus fac 401 mutire 402 stintus B^CD 
PH. om, 403 putabit B^CD 404 hammcediam iaconicara, corr. Came' 
rarius 406 castodiam, corr, Bothius 407 propior B*, probrior B^, pro- 
prîor CD, corr, Seioppius, Tranio, Phiiolachis patronus eius verhU factus, iam 
solus reUctus dicil patronum et clientem idem vaîere; quod aliter esse solet, 
cf. Baech. 461 sequitur scaenae spatium (t&aiuo s. pvxb D^) 409 fort 
<ti) cui alla est in pectore, corr, Pylades 410 versus aliunde ascriptus, 
eiecit RitscheUus cniusnis B^^ caius CD homine B^C, hominis D^ 
post V. 411 iteraiur v. 425 412 docte B^CD 413 dissignata B\ dissignita 
CJDB*, corr, Merula neqnitia, corr. Dousa 414. 415 inversiy corr. Aci- 
dalius 414 sinemo malo B^, sine momolo CD, sine omnl malo B* 415 ni 
DB*C* patiatur B^ corr, 416 torbabimas, corr, Lambinus 417 lin- 
qneant B^CD 418 ex se Camerarius: exeis B, exei CD 419 egrederes 
perio (perii B^ effecit), corr. Seyfferlus; deinde lacunam agnovit SchoeîUus. 
suppléas: (eloquar. hanc clauem ferri tibi eros iussit.) optime cf, Stich, 145 
421 opete 422 ad se Pylades: adest 

Plantai H. 7 



98 PLAYTI n i. 78-2, 20 

facturum ^me), ut ne etiam aspicere aedis audeat, 

capite obvoluto ut fagtat cum summo metu. 

clavem cedo atque abi intro atque occlude osthim, 425 

et ego hiDC occludam. — iiibe venire nanciam. 

lados ego hodie vivo praeseoti lue ^iii 

faciaiDy quod credo mortuo numquam fore. 

concedam a foribus hue, hinc speeubbor procul, 

unde adveoienti sarcinam imponam seni. 490 

THEOPROPIDES H 2 

HabeOy NeplHee, gratiam magnan tibi, 
quom med amisîati abs te vix yivom domom. 
verum si postkac me pedem latum modo 
scies fmposisse in undam, hau causast, ilico 
quod ouDC Yoluisti facere quin facias mibi. 435 

apage, apage te a me nunciam post hune diem: 
quod crediturus tibi fui, omne credidi. 
Tb. Edepol, Neptune, peccavisti largiter, 
qui occasionem banc amisisti tam bonam. 

Th. Triennio post Aegypto advenio domum; 440 

credo exspectatus veniam familiaribus. 
Tb. Nimio edepol iUe potuit exspectatior 
venire, qui te nuntiaret mortuom. 
Th. Sed quid hoc? occlusa ianua est interdius. 
pultabo. heus, ecquis intust? aperitin fores? 445 

Tb. Quis homo est, qui noslras aedes accessit prope? 
Th. Meus sérvos hic quidem est Tranio. Tb. Theopropides, 
ère, salve, salvom te advenisse gaudeo. 
usquin valuisti? Th. Vsque ut vides. Tb. Factum optime. 
Th. Quid vos? insanin eslis? Tb. Quidnm? Th. Sic, quia 450 



A2^ (me) Pylades 424 obaoluta ^^C 425claaim abi hinc intro 
posi V. 411 sic: clauem cedo atque abii introat qae occludi ostins 426 nnn- 
tiam CD 427 hodi B^D sene B^CD 428 quod credo B*: qno do 
edo B^CD sequiiur scaenae spatium, m B inscripiae tranio 431 Tranio 
recedit, senex advenit, nec dudum expectatum nuntiari oportuit thbtkopu>ks 
BEHEX. TKARio 8XBVYS BD^ neptono B^ t. ras,: nepone CD 432 mo 
abs : a B\ ad B^CD domom P, Thomas: modo 433 nimm 434 aies 
causa illico est, corr, Scriverius 436 apage acage B*CD 437 omni 

B^CD 445 eos hecquis ista périt in fores (heus ecquis istas aperit fores B*)y 
corrcxi 447 thenropides 44S gaine B^CD salnem CD 449 nsqne 
innaloisti 



n 3, 21-45 MOSTELLARIA 99 

foris àmbolatis, nains nenno in aedibus 

serval, neque qui recludat neqae «f-qnîs respondeat. 

pultando [pedibus] paeoe confregi basée ambas ^foris). 

Tb. Eho an tû tetigîsti bas aedis? Th. Car non tangerem? 454455 

quin pultando, inquani, paene confregi foris* 

Tb. Tetigistin ? Th. Tettgi, rnqaan, et pokaii. TB.Vab. Th. Qnid eit 7 

Tb. Maie bercle factom* Th. Quid eêi negoti? Ta. Non potest 

dici, quam indignum faeinus fecistî et mahint. 

Th. Quid iam? Tb. Fuge, obseero, atque abscede ab aedibus. 460 

fuge hue, fuge ad me propius^ telîgîstin foris? 

Th. Quo modo pultare potuî, si non tangerem? 

Tb. Occidisti bercle — Th. Qnem mortalem? T& Omnis tuos. 

Th. Di te deaeque ômnes faxini cnm istoc omine — 

Tb. Metuo, te atque istos expiare ut poésies. 465 

Th. Quam ob rem? aut qua» subito rem mibi adportns novam? 

Tb. Et hens, inbe ilk>s illine ambo abscedere. 

Th. Apscedite. Tb. Aedes ne attigatis. tangite 

vos quoque terram. Th. Obseero bercle, quin eloquere * 

Tb. Quia septem menses snnt, quom in basce aedis pedem 470 

nemo intro tetulit, semel ut emigraviimis. 

Th. Eloquere, quid ita? Tb. Circumspicedom , numquis esl^ 

sermonem nostrum qui aucupet? Th. Tutum probest 

Tb. Circumspice etiam. Th. Nemo est. loqoere nunciam. 

Tb. Capitale scelus est. Th. Qnid est? non ^satis^ intellego. 475 

Tb. Scelus, inquam, factum est iam diu, antiquom et vêtus. 



452 qois (qni B*) del Bothius, sed loquendi genus exemple eget; fort 
neqne qui reelndai est neqae qpii respondeat 453 [pedibos] Bothius 
confregi aseo B^D^, confrigiasce (-gas ee /><) CD^ (foris) BitscheUus 
454.455 eo B^CD tu c: tute BD^, te te CD^ tetigistis CD vel basce 
456 cottfrigl B^CD 459 facimos CD 461 proptns D, proj^tios C 

463 beide D, hercole C 464 onmis axint B^CD isto homine (omine B*) 
p99i V. 466 versmm interddisse, quo erum terram tangere iuberet Tramo, vidit 
Rickterui in Studemundi stud. 1, 674 467 et: ex«« B^ amabo, carr. 

ScaUçer 468 atigate B^CD, attingite B* Diomedes 382 (attigo pluraUter) 
abfcedite taedis ne attigat 469 sic sententia suppleiur: eloquere <ero, qnid 
Bit qaod aedis fngere me nostras iubes); cf. e. g, Merc. 174 471 detolit B^ 
473 sermaBoa B^CD 474 nuntiam B^CD 475 capitali tcedis (capitalis 
cèdes B^) iàcta est th. qnid est non Intellego, correxi, cf. Herm. 18, 562 

7* 



100 PLAVn n 2, 46-73 

Th. Antiquom? Tb. Id adeo nos nunc factum iovenimus. 

Th. Qaid btùc est scderis? aut quis id fecit? cedo. 

Tb. Hospes necavit hospitem captum manu; 

iste, ut ego opinor, qui bas tibi aedis vendidit 480 

Th. Neca?it? Tb. Aurumque ei ademit faospiti 

eumque hfc defodit hospitem ibidem in aedibus. 

Th. Quapropter id vos factum suspicamini? 

Tb. Ego dicam, ausculta, ût foris cenaverat 

tuos gnàtusi postquam rediit a cena domum, 485 

abîmus omnes cubitum; condormivimus: 

lucernam forte oblitus fueram exstinguere; 

atque ille exclamât derepente maximum. 

Th. Quis homo? an gnatus meus? Tb. St, tace, ausculta modo. 

ait vénisse illum in somnis ad se mortuom. 490 

Th. Nempe ergo in somnis? Tb. Ita. sed ausculta modo. 

ait illum hoc paclo sibi dixisse mortuom. 

Th. In somnis? Tb. Mirum quin yigilanti diceret, 

qui abhinc sexaginta annos occisus foret. 

interdum inepte stultus es, ^heopropides). 4d5 

Th. Taceo. Tb. Sed ecce quae illi in * 

'ego transmarinus hospes sum Diapontius. 

hic habite, haéc mihi jdedita est habitatio. 

nam me Acheruntem recipere Orcus noiuit, 

quia praemature yita careo. per fldem 500 

deceptus sum: hospes [hic] me necavit isque me 

defodit insepultum clàm [ibidem] in hisce aedibus, 

scelestus, auri causa, nunc tu bine emigra. 

scelestae haé sunt aedes, impia est habitatio'. 



477 antiqaom seni deéUt e 478 est sceleste, carr, Spengelius 479 nega- 
oit B^CD 480 iste i. e, guem tu novisti^ nos ignoramus oppinor has 
tibi c; hastibos 481 cecauit CD^ ei Scioppius: et 482 en B^CD 

484 aut B^CD; fort, ut (forte), nam desideratur aligna temporis mdicoHo 

485 redit 486 gubitom B^CD 489 st Cameranus: si B^CD, sed B* 
490 ad se B*: adesse 493 qoi, corr, Pylades dicerit CD 494 annis 
coda,, Charisius 195, corr, Abrahamus stud. Plaut. 232 495 supplemt Bit- 
schelius 496 ille B^ in: inquit B* (somnis mortuos) SchoelHus, 
RitscheUut 498 habeto CD dedita haec mihi est Bothius 499 me B: 
ine CD orchos 500 hareo CD, «areo B^ 501 [hic] Z. (me hic Guietus, 
cf. Kaempfius de pron, per s, 31, locus noiatur sequenti v., uhi ibidem adiecit 
gui hoc V, hic) 502 [ibidem] Bentleius hisc CD 504 impU, corr. Pius 



n 2. 7i-« MOSTELLARIA 101 

quae hic moostra flunt, anno vix possum eloqui. 505 

Th. Su su 

Tb. Quid, obsecro hercle, factum est? Th. Concrepuit foris. 

Tb. HicÎD percussitl Th. Guttam haud habeo sanguinb, 

TÎTOin me accersunt Acheruntem mortui. 

Tb. Periif illisce hodie banc conturbabunt fabulam. 510 

nimis quàm formido, ne manifesto hic me opprimât 

Th. Quid tute tecum loquere? Tb. Abscede ab ianua. 

fuge, obsecro hercle. Th. Quo fugiam? eliam tu fuge. 

Tb. Nihil ego formido, pax mihi est cum mortuis. 

Intvb. Heus, Tranio. Ta. Non me appellabis, si sapis. 515 

nihil ego commerui, neque istas percussi fores. 

IsTVB, Quaeso — ^Tb. Cave verbum faxis. Th. Die) quid segreges 

(sermonem. Tb. Apage bine te. Th. Quae r)es te agitât, Tranio? 

quicum istaec loquere? Tb. An quaeso tu appellaveras? 

ita me di amabunt, mortuom illum credidi 520 

expostuiare quia percussisses fores. 

sed tu, etiamne astas nec quae dico optemperas? 

Th. Quid faciam? Tb. Cave respexis, fuge, [atque] operi caput. 

Th. Cur non fugis tu? Tb. Pax mihi est cum mortuis. 

Th. Scio. quid modo igitur? cur tanto opère extimueras? 525 

Tb. Nil me curassis, inquam, ego mihi providero: 

tu, ut occepisti, tantum quantum quis fuge, 

atque Herculem invoca. Th. Hercules, ted invoco. — 

Tb. Et ego — tibi hodie ut det, senex, magnum malum. 

pro di immortales, obsecro vestram ûdem, 580 

quid ego hodie negoti coufeci mali. 

505 monitra B^CJ) 506 st st Gruterus: sedet (setet B^ ante corr,) 
507 fores B^CD st st servo, quid sq. scni, concr. foris servo tribuuntur, sed 
non Dranionis est senis animum ad ianuae crepitum adverlere 508 hicine 
Tranio moriuo dicity non se sed senem fores percussisse, cf, 514. 516. 521, indê 
senis timor v, 509 509 ad cherontem CD\ ad acheruntem BD* 510 tb. 
Camerarius: om, perii e: per 511 opprimant CD 512 th. Camerarius: 
TRA qoit te tu com B^CD, quit tu tecum B\ corr. Merula tb. Camerarius: 
om. ab cède C, abcedo D 513 quor Bothius fuges CD, fugies (i /. ras. 
B*) B, corr. Pareus 5 1 5 intus vocari Rosiius inteUexit: thby tka. ç: om. 
516 qnommemi hM.bl^suppîevi posi Ritschelium i. om. 519 tra praem., 
deinde om. ista hec B^CD apellaueras B 520 amabant B^ ex corr., 
CD mortom CD 521 percussissem Acidalius, cf. ad 507 522 astias B^, 
aatras CD 523 operi Guielus: atque operi BC, operi atque D 527 fiige c: 
fui (fagis B^) 528 inuocabi, corr. Beniieius te 529 tibi hodie nt c 
utibi hodie nt BWD, ut tibi hodie B^ 531 malum, corr. Guietus 



102 PULTTI ni i, i-» 

DANISTA m 1 

Scelestiorem ego annum argento faeoori 
Qumquam uUum yidi qaam hic mihi aonus optigit. 
a mani ad Doctem usque in foro dego diem, 

locare argenti Demini Dummum queo. 535 

Tb. Nudc pol ego perii plane in perpetuom modom. 
danista adest, qui dédit ^argentum faenore), 
qui arnica est empta quoque ^opus in sumptus fait), 
manifesta res est, nisi quid occurro prius, 

ne hôc senex resciscat. ibo huic obviam. 540 

sed quidnam hic sese tam cito recipit domum? 
metuo ne de hac re quippiam indaudiverit 
accedam atque adpellabo. ei quam timeo miser, 
nihil est miserius quam animus hominis conscius, 

sicut me f habet. verum utut res sese habet, * 545 

pergam turbare porro: ita haec res postulat 
unde is? 

THEOPROPIDES 
Conveni iUum unde hasce aedis emeram. 
Tb. Numquid dixisti de illo quod dixi tibi? 
Th. Dixi hercle vero ômnia. Tb. Ei misero mihi, 
metuo ne techinae meae perpetuo perierint. 550 

Th. Quid tute tecum? Tb. Nihil enim. sed die mihi, 
dixtine quaeso? Th. Dixi, inquam, ordine omnia. 
Tb. Etiam fatetur de hospite? Th. Immo pernegat. 
Tb. Negat (scelestus? T^ Negitat in)quam. Tb. Cogita: 
(non confiletur? Th.) Dicam si confessus sit. 555 

quid nunc faciundum censés? Tb. Egon quid censeam? 

532 DAXISTA • THKYTBOPmBS - ISHBX • TBAïaO • 8SBVY8 • (semilS OtlL D^)BD^ 

i, e, argento et faenari, %¥ âià âvoïv 533 uidi B: iad CD 534 mane, 
cf. ad 767 âd B*: % 537 ei 538 supplevit Corner arius 539 qood, 
corr. AiigeUus 540 expeclo ne hoc senex re(aenianB> soscat resdisat 
542 ne ex ni B\ inandiaerit 543 et, corr. Taubmannus 545 me maie 
habet Niemeyerus; desidero lient mens nnnc est res esse se B^CD 547 la 
B^: his hase CD^ 548 dixi B*: dixit 549 <im> omnia Pylades 
oi ç: et CD, Vet -5*, Vo B* secuntur v. 553. 557—559 suis lacis redeuntes 
550 technae B* 551 tate r; ta (spat. in B), cf. 512 dit CD 552 dixtin 
BD, dixit in C 554 negat (necat CD^) et post spaiium quom cogita, sup- 
plevi (inqoam Camerarius) 555 suppl, Camerarius 556 th. praem,, deinde 
TH. Egon B 



ni 1, «Mis MOSTELLARIA 103 

cape, obsecro hercle, cùm eo ùoa ludicem 

(sed eum yideto ut capias, qui credat mihi): 

tam facile vÎDces quam pirum yolpes comest. 

Dan. Sed Philolachetis serfom éccum TraDium, 560 

qui mihi neque faenus neque sortem argenii danunt. 

Th. Quo té agis? Tb. Nec quoquam abeo. né ego sum miter, 

seelestus, natus dis inimicis omnibus. 

iam illo praesente adibit. ne ego homo sum miser, 

ita et bine et illinc mi exhibent negotium. 565 

sed oceupabo adiré. Dan. Hic ad me it, salfos sum, 

spes est de argento. Tb. Hibrus est: frustra est homo. 

salvere iubeo te, Misargyrides, bene. 

Dan. Salve et tu. quid de argentosl? Tb. Abi sis, belua. 

continuo adveniens pilum iniecisti mihi. 570 

Dan. Hic homo est inanis. Tb. Hic homo est certe biriolus. 

Dan. Quin tu istas mittis tricas? Tb. Quin quid vis cedo. 

Dan. Vbi Philolaches est? Tb. Numquam potuisti mihi 

magis opportunus adven{ire quam) advenis. 

Dan. Quid est? Tb. Concède hue. (Dan. Quin mihi faenus red)ditur? 575 

Tb. Scio té bona esse voce, ne clama nimis. 

Dan. Ego hercle vero clamo. Tb. Ah, gère morem mihi. 

Dan. Quid tibi ego morem visgeram? Tb. Abi quaeso hinc domum. 

Dan. Abeam? Tb. Redito hue circiter meridie. 

Dan. Reddeturne igilur faenus? Tb. Reddeturne. abi. 580 

Dan. Quid ego hue recursem aut operam sumam aut conteram? 

quid si hic manebo polius ad meridie? 

557 hercle obsecro cum meo posi v. 549 558 at apias (? ut vid., aca- 
pias 2>' 559 uincis CD 560 ecum B^CD; sed eccom pont passe memorat 
Bachius in Sludemundi stud. 2^ 112 cf, ad 1169 562 née quo qaom 
B^CD; née quoquam i. e, nasquam 563 deis Pius: dehis 564 homo del. 
Hermannus op, 8, 440 565 exibent B^CD 566 me it c: meîs C, B^ corr,, 
1)\ meas B^, mehis D^ salus B^CD 567 tbà praem,, carr. Camerarius 
568 mi sarcirites B, mis artirites CD; Misargyrides in Plauto didtnr trapesdt* 
Danaius in Adelph. in. 569 qoide argentés (-teos B^)f corr. B* 570 con- 
tinu CD 571 inanis est, cofT, Pylades cf, ad Jsin. 679 572 mittistis 
CD 574 magius B, corr. B\ maius C, mauis D oportanus suppl. r 
575 TB. cm. conde C/>* suppl. ç, Riischelius 576 accedit A 
clanat ipjipis A, om. P {supplevit Camerarius) 577 clamaLbo ACD ah 
fort, danistae fuit A gère AB*: cberem P 578 g(eraml AB*: ceram P 
579 hjuc AB^: hune P [merijdiem A, cf, 582. 651 Pseud. 1174 580 redde]- 
tor nonç ^bi AP, correxi {Herm. 18, 574) 581 summam P 582 quid siLç 
ipaçç^ hic pçjtîus A me|i<}iom AP (merediem B^) 



104 PLAVTI ini.6ft-77 

Tiu Immo abi domum, verum hercle dico, abi modo* 

Dai7. Quin vos mihî faenus date, quid hic nugamini? 585 

Tiu Eu hércle, ne tu — abi modo, ausculta mihi. 

Dan. lam hercle ego illum nominabo. * * Tb. Euge strenue. 

beatus vero es nunc, quom clamas. Dan. Meum peto. 

multos me hoc pacto iam dies frustramini. 

molestus si sum, reddite argenlum: abiero. &90 

respoDsiones omnes hoc verbo eripis. 

Tb. Sortem accipe. Dan. Immo faenus, id primum volo* 

Tb. Quid ais tu, omnium hominum taeterrime? 

venisti hue te extentatum? agas quod in manu est. 

non dat, non débet. Dan. Non débet? Tb. Ne frit quidem 595 

ferre hinc potes, an metuis ne quo abeat foras 

urbe exulatum faenoris causa tui, 

quoi sortem accipere iam licet? Dan. Quin non peto 

sortem: illuc primum, faenus, reddundum est mihi. 509.600 

Tb. Molestus ne sis. nemo dat, âge quid lubet. 

tu solus, credo, faenore argentum datas. 

Dan. Cedo faenus, redde faenus, faenus reddite. 

daturin estis faenus actutum mihi? 

datur faenus mihi? Tb. Faenus iUic, faenus hic. 605 

nescit quidem nisi faenus fabularier. 



583 ante aerom fort, pers, spot. A abi (abi> RiUchelius modo P-' 
4omam A 584 om, P,- n . . . lo— in ftiena— n qç— <^ A; leçi passe non 
eo vel at aolo, deinde — fttenus. t. i inqaam, i modo putat Studemundus 
587 illonc P clamatio mttrcidit (Ritschelius, Muellerus pros. 660) 588 puto 
P 589 j)A.praem. B (om. antea) 590 redite B^D^ 591 eripit P (eripite 
B^) 593 hominem (-om B*) omnium P; ton omnium hominum homo Brixius 
lYin,* p, 143 594 mana[m e]8t A 595 nec erit quidem P, — q^f^^m A, 
corr, Èllisius (Varro r. r. 1, 48, 3 illad autem sanmia in spica iam matora, 
qaod est minus quam granom, uocatur frit); ne yçv quidem Acidalius 
596 hoc P KH et post iac. Quo (quod B) habeat foras P 597 Yrbem 
exsul et post lacunam his (hic CB) causa toi P [ejxolatum A 598 Quoi 
sortem et post laeunam cebit Da Qoin non peto P cui ortçm A liceb[it] 
A{P), corr. Studemundus 599.600 om. P 601—646 inter 885 et 886 delati 
in P; de guibus turbis (excipiunt se v. 686—801, 842—883, 802—841, 884. 885^ 
601—646, 886-1065, 647-685, 1066 sg.) dixit Ritschelius parerg, 433 sq. 
et in praef., cf. Seyffertus et Gundermannus Berl, phil woch. a. 1892, Schoel- 
liuspraef. 9sg. 601 sit A 603 reddidefe A, redite B^ 604 est]is A: estiis 
(estus D) P 605 date mihi fenus P^ fort, datin tb.: spat, om. AP 



m 1, 78-101 MOSTELLARIA 105 

ultro te« neque ego taetriorem beluam 

yidisse me umquam quemquam quam te censeo. 

Dan. Non edepol tu dudc me istîs verbîs territas. 

Th. « calidum hoc est: etsi procal abest, urît maie. ♦ 609* 

quod illùc est faenus, opsecro, quod illfc petit? 610 

Tb. Pater eccum advenit peregre non multo prius 

iUius, is tibî et faénus et sortem dabit, 

ne inconciliare quîd nos porro postules. 

vide num moratur. Dàn. Quin feram, si quid datur. 

Th. Quid ais tu? Tb. Quid vis? Th. Quis iUic est? quid ilUc petit?615 

quid Pbilolachetem gnatum compellat (meum) 

sic et praeseoti tibi facit convicium? 

quid illi debetur? Tb. Obsecro hercle, (illud) iube 

obi^ci iUi^ argentum ob os impurae beluae. 

Th. lubeam — ? Tb. luben homini argento os verberarier? 620 

Dak. Perfacile ego ictus perpetior argenteos. 621 

Tb. Audin? videturne, obsecro hercle, idoneus, 625 

danista qui sit, genus quod improbissimum est. 

Th. Non ego istuc euro qui sit (quid sit) unde sit: 

id volo mihi dici, id me scire éxpeto, 628 

quod illud argentum est? Tb. Est — huic débet Philolaches 622 

paulum. Th. Quantillum? Tb. Quasi — quadraginta minas; 

ne sane id multum ceoseas. Th. Paulum id quidem est. 624 

adeo etiam argenti faenus creditum audio. 629 



607 aetro te P (ad uetro in mg, ï netero B*), corr, Seyffertus; onç . . A, 
quod onote (cf, Nonitis 183) fuisse coniecit Siudemundus. cf, Baierus de Pi. 
fab. rec. 179; Solmsenus stud. 66 sg. belaam AB*: belom P 608 quam 
om. A 609 nnnc me tu P, tune me A, corr. Schoellius 609* seni dédit 
Gruierus {610 H praem, B). non salis est versus quo ad colloquium denuo 
senex accédât, neque vero apius eo loco quo Acidalium seculi posuerunt (post 
V. 665); sed dixit: 'nescio quid tam diu altercetur Tranio; calidum e,q.s.; 
aecedam proprius' lalia, abest urit A: habes turita P 610 illud P 
612 est sortem A 614-652 (t;. ad 630) deest A 614 t. e. ego quidem non 
moror 615 S Quid ais tu? H Quid uis? quis ^ (S ^/ H de servo et sene 
saepius) 616 (meum) Camerarius 617 T praem. B 618 supplevi; 
pronomen posilum ut e, g. Truc, 661 iubi 6 1 9 suppl. Cy Camerarius (huic) 
620 iaben B*: iube in homine B^ argento os B*: argento*8 B^, argen- 
teos CD 625—628 suo loco reposuit Rilschelius 625 videtur, corr. Came» 
rarius 626 qui ^ ; quid improbissimus B^ 627 fort, istonc supplevi 
628 fort, (ego ) uolo 622 vel illuc cf, vind. Plaut, 10 623 paululum B 
624 H ne et tb p. B, corr, e paullum 629 crédit 



106 PLAYTI m 1, 102. 122. 12a. iCfâ-120 

Tb. Quattuor quadraginta illi debentur minae, 680 

et sors et faenus. Dan. Tantumst, nihilo pltu peto. 

Tb. Velim quidem hercle ut uoo niimmo plus petas. 

die te daturum, ut abeat. Th. Egon dicam dare? 

Tb. Die. Th. Egone? Tb. Tu ipsus. die modo, auseulta mihi. 

promîtte, âge inquam: ego iubeo. Th. Respoode mihi: 6S5 

quid eo est argeuto factum? Tb. Sai?om est Th. SoMle 

Tosmet igitur, si salvomst. Tb. Aedis fiiius 

tuos émit. Th. Aedis? Tb. Aedis. Th. Euge, Phiblaches 

patrissat: iâm homo in mercatura vortitur. 

aio tUy aedis? Tb. Aedis inquam. sed sein quoius modi? 640 

Th. Qui scire possum? Tb. Vah. Th. Quid est? Tb. Ne me roga. 

Th. Nam quid ita? Tb. Speculo claras, candorem merum. 

Th. Bene hercle factum. quid, eas quanti destinât? 

Tb. Talentis magnis totidem quot ego et tu sumus. 

sed arraboni bas dédit quadraginta minas; 645 

bine sumpsit quas ei dedimus. satin inteUegis? 

nam postquam haec aedes ita erant, ut dixi tibi, 

continuo est atias aedis mercatus sibi. 64S 

Th. Bene hercle factum. Dak. Heus, iam adpetit mendie. 649—651 

Tb. Absolve hune quaeso, vomitu ne hic nos enecet. 



630 repetilur post v. 652, ubi cum eo comuncti leguntur v. 631, 632 (item 
J) hic omissif a RitscheUo par erg. 478 reposili, atgue in A folittm atnissum 
(p. ad 614) tribus versibuspîus cepit guam 35 versus Palatinorum cf. Servius 
ad Aen, 9, 263 secondom Plautom tâlentam septuaginta librarom est: qui cum 
dixisset deberi centom quadraginta libras, paolo post intnlit duo taleata (9. 644, 
cf. ad Aen. 5,112); guo errore factum sit ut Servi auctor in Plauti verbis 
taientum septuaginta librarum (cf, Rultsch metroL 205, 252) invenerit, non 
apparet 630 tb. c: ont, (d priore loco B) 631 tantum est P, tantoç— .i 
632 nomo A 633 habeat B^D 637 saluom si CD aedes BC^ 
639 patrisat B^D, patriset C 640 an B^ scm B^: smt B\ in CD qaoois 
B^C 642 TB. Camerarius: onu speculo quasi ut specnlnm claras singularis 
constmcUo; composiium speculoclaras contra analogiam, cf, ad Cure, 77 
canorem (conorem B^), eorr, Spengeîius 644 tb. Saracenus: dâ. amagnis, 
corr, Pius quod BWB Servius Aen, 9, 263 {v, ad v. 630) debentur talenta 
tôt quot ego et tu sumna 646 hic, corr, Pylades quas ei B^ ex corr,: 
quasi B ante corr,, CD ad venditorem ei referens versum ante hune inter- 
ddisu coniecit RitscheUus 647 baec cedis B^CD, i, e, baece aedis itérant, 
corr, Camerarius 647. ^A^post v, 639 posuit RitscheUus; sed lepos in eo est 
638 sq,, quod senex mercator emptione gaudet, non quaerit de causa 651 si 
praem, B, item 661 et deinceps pro tb. {cf, ad 673) da. Pylades: om, 
meridies Saracenus 652 tb. Pylades: om, uomitnm, corr, Bothius 



ni 1, m^W MOSTELLAKIA 107 

Th. Adulescens, mecum rém babe. Dan. Nempe aps te petam? 

Th. Petito cras. Dàx, Abeo: sat habeo, gi cras fero. — 

Tr. Malum quod isti di deaeque omnes duint, 655 

ita mea coDsilia perturbai paenîstinie. 

nullum edepol hodie genus est homiDum taetrius 

Dec minus bono cum iure, quam daDistkum. 

Th. Qua in regione istas aedia émit filius? 

Tr. Ecce autem péril. Th. Dîeisne hoc quod te rogo? eeo 

Tb. Dicam. sed nomen domini quaero quid aiet. 

Th. Age comminiscere ergo. Tb. Qoid ego nunc agam, 

nisi ut in vicinum hune proximum *, 

eas émisse aedis huius dicam filium? 

calidum hercle esse audivi optimum mendacium. 665 

quidquid dei dicunt, id decretumst dicere. 

Th. Quid igitur? iam commentu's? Tb. Di istum perduint — 

(inmio istunc potius) de vicino hoc proximo 

tuos émit aedis filius. Th. Bonan fide? 669.670 

Tb. Siquidém tu argentum reddituru's, tura bona, 

si redditurus non es, non émit bona. 

non in loco émit perbono? Th. Immo in optumo. 

cupio hercle inspicere hasce aedis. pultadum fores 

atque evoca aliquem intus ad te, Tranio. 675 

Tb. Ecce autem perii. nunc quid dicam nescio. 

itenim iam ad unum saxum me fiuctus ferunt. 



653 {ef. ad v. 630) accedit A 654 da B: spot, om, ACD abeo 
AB^: habeo P fero P: p^tç A 655 qaad A di deaeque AB^: de dea- 
que P cf. Ter, Phorm. 976 656 peruortit Priscianus i, 99; 2, 67; A n. t.; 
peftnrbat i. c. pertorbaut. cf. ad Mil. 1038, Pers, 783 ail. (aliter 684 sg.) 
paenisaime iestaniur Charisius 189 Priscianus: plenisiime P (idem vitium m 
Chofisio, ad AuL 668) ; An. L 657 hodie om. A 659 qua P: qoare A 
661 i{ç( AB*: sdet P 663 [pr]o[xi]m^ip 4— r^iem (vel in fine im) A, pro- 
ximiim mendatiaoi (ex 665) P; rem conferam ad sensum recte suppl. RiP- 
schelius 664 h^uos A dicam non fuiurum esse voluit qui sic hoi versus 
camposuii; ceterum v. 663. 664 débilitant eorum vim guae seeuntur 667 sq. 
665 [eaie] audiui A: audiui esse P 666 scil. quidquid subito in mentem 

vmU. Callim. h. 3, 186 elnh, ^ea, ov /xhv afifuv, iyœ â* èréçoiaiv àelaœ 
deeratom (rectum B) est jP, ^çcrçtunst A 667 [iam] • coipip^t<^Bt -^ 
668 istoc P 671 ta ^; es P 673 th. praem. B, deinde kl Immo (spat, 
AD, am, C), corr. Seyffertus in optumo A: optamo P 674 th. praewu 
hasce A- hase (hascc B^) P 675 (hue) intns Ritschelius ad te ttinio A: 
atte temo P 676 perii A: iterum P 



1 08 PL A VTI ni 1, 148-2, 13 

quid nunc? non hercle quid nunc faciam reperio: 

manufesto teneor* Th. Eyocadum aliquem ocius, 

roga circumducat. Tb. Heus tu, at hic sunt mulieres: 680 

videndumst primum, utrum eae velintne an non velint. 

Th. Bonum aequomque oras. i, percontare et roga. 

ego hic tantisper, dum exis, te opperiar foris. 

Tb. Di te deaeque ômnes funditus perdant, senex, 

itâ mea consilia undique oppugnas maie. 685 

euge, optume eccum aédium dominus foras 

Simo progreditur intus. hue concessero, 

dum mihi senatum consili in cor convoco. 

igitur tum accedam hune, quando quid agam invenero. 

smo m 2 

Mélius anno hôc mihi non fuit domi, 090 

née quod una ésca me iûverit magis. 

prândium uxôr mihi pérbonum dédit, 

nûnc dormitûm iubet me ire: minime. 

non mihi forte visum ilico fuit, 

mélius quom prândium . quâm solet dédit: 695 

vôluit in cûbiculum abdûcere me anus. 

non bonust sômnus de prândio. apage. 

clànculum ex aédibus me édidi foras. 

téta turgét mihi uxôr, scio, domi. 

Tr. Rés parata est mala in vésperum huic seni. 700 

nam et cenandum et cubandûmst ei maie. 



678 quid nonc? seni dédit cum A Schoellius; sed eaocadnm illud euoca 
excipere videtw recerio P 679 odos A: foras P 680 hena ta sem 
dédit Botfttus 681 uelint aat non A 682 aeqomqne rogas { pçrcanctare A 
1 om. P 684 omnÎB P 685 mali vel maie A : mala P 686 tb. praem. 
eogae A, fage P (ipse) eccom Bachius in Studemundi siud. 2, 408, cf. v* sq. 
687 intoB A: ipsos P 6S9 hue ACB^ enaenero BC^ enuero D^ 

SDtO THBOBOPIDXS TB4HI0 A, SIMO THSTTBOPIDXS BBMXS -n • (• n • Om. D*) TBAHIO 

BBBVT8 BD* 691 neqaodest caonamemerit magis P (esca ona Merula); qaod 
iauerit ad id genus loquendi pertinet de quo vide ad Asin, 47 sq. 692 prandiom 
AB*: peraniom (perannium D) P 693 me ire AB^: mieire P 695 qom A, 
qoam P solet A : solnm P 697 bonnm est somnom A, bonus sonmiu est P 
699 scio A: scio nunc P 700 maie A 701 nam et cenandom ei et caban- 
dom est maie A, eorr. Bitschelius, nam et cenandom et cubandom st ni trahis 
maie P, quae corruptela nondum expUeata est 



ni 2, 14-88 MOSTELLARIA 109 

Sl Quém magis côgito cûm meo animo: 

si quis dotàtam uxorem âtque anum habet, 

Déminem sollicitât sôpor: ibi omnibus 

ire dormitum odio est véluti nuDC mihi 706 

éxsequi cérta res est, ut abeam 

pôtius bine éd forum qudm domi cubem. 

étque pol néscio, ut môribus sient 

Tôstrae: haec sât scie quâm me habeat maie. 

péius posthâc fore quâm fuit mihi. 710 

Tb. Abitus tuos tibi, senex, fécerit maie: 

nibii erit, quôd deorum ùUum accusites; 

te ipse iure ôptimo mérito incusés licet. 

témpus nuDC est senem huoc édloqui mihi. 

héc habet. répperi qui senem dûcerem, 715 

que dolo a mé dolorém procul péllerem. 

âccedam. di te ament plûrimum, Simo. 

Si. Sâlvos sis, Trânio. Tb. Vt vales? Sx. Non maie. 

qufd agis? Tb. Hominem ôptumum téneo. Sx. Amicé facis, 

quém me iaudâs. Tb. Decet. Sx. Cérte. quin m(utuomst): 720 

hércle ted haû bonum téneo servôm (manu). 

[Theofb. Heia, mastfgia, ad mé redi. Tb. lam isti ero.]721* 

SLJqufdnunc? quammôx? TB.Quidest? Sl Quôd soletfleri hic 



703 atque anom om, P spatio relicto fort, habet annm 704 sopor 
in onmibus A, corr. RitscheUus, sopo omissis extremis P (sopor B*) 705 4ôm- 
[ita]in A nèlut nonc mihi A: ne P (aero B*) 706 exeqoi A habeam P 
709 ao8[tra] A <at) haec Hermannus me om. B^; A n. L 710 cum 709 
coniungi nequit, intercidii versus polios A, pelins P 711 (si) abitus Came- 
rarius 712 nllam AB*: nnllam P 713 iiore vel eiure A incusses A. 
incoalB (-es B^) P 714 aâloqoimini P; versum repetit A post 715 sic [tempn]s 
nnne est m{hi hi^nc adloqoi senem 715 ducerem P: çir[camd]acerem A 
716 om.A, V. ad 714 qaod B^CD 718 tb. spat. om. A 719 amicç A: 
uamice P (ua amice B*), cf, 750 {superscr, si) 720. 721 com me lanças f 
4ec9t t ççrt9 ^uin m— | hau4 bonum tçnço seruum A, quom me landas (laudis 
CD), TBA. decet certe si hercle te habeo hau | bonum teneo seruom (si superscr, 
B, spat, om, CD; habeo hau induxit B*) P, supplevi, versus ascriptus turhas 
fedi 721* eia P eam istic P^ A n. /.; versus in his scaenis non toléra- 
bilis 722 nnm A tb. — si. e: smo— tba B, spatia ACD quid }s {vel 
fort, id) Ç8[t] A hic (die B"^) seguentem v, ineipit P 



110 PLJlVTI m 2.8*-^ 

intns. Tb. Quid id est? Si. Scis iam quid loquar. sic decet 
♦ ♦ morem géras. 

vita quam ait brevis, ^ simul côgitt. 7K 

Tb. • quid * ehem, 

vil tandem percépi super bis rébus oostris té loqui. 

Sl mùsice herele âgitis aetétem, ita ut tôs deeet, 

vioo et victu probe, piscatu declili 729.790 

.TÎtam colitis. *f Tb. Immo vita antebac erai: 

nunc nobis omnia haec exciderunt (simul). 

Sl Quidum? Tb. Ita ôppido occidimus omnes, Simo. 

Si. Non taces? prospère vobis cuncta usque adbuc 

processerunt. Tr. Ita ut dicis facta hau nego. 735 

nos profecto probe ut voluimus viximus. 
séd, Simo, ita nunc ventus navem (nostram) deseruit Si. Quid est? 

que modo? Tr. Péssimo. Sl Quaéne subdûcta erat 

tùto in terra? Tr. Ei. Sl Quid est? Tr. Mé miserum, occidi. 
Sl Qui? Tr. Quia venit navis, nostrae navi quae frangat f ratem.740 
Sl Vellem ût tu velles, Tranio. sed quid est negoti? Tb. Eloquar. 
erus péregre venit. Sl Tune (tibi) * portenditur, 
inde férriterium, postea (crux. Tb. Per tua te g)emia obsecro, 

723 folii uUimus, 724—758 deesi A 723. 724 uirique apraem. £; in P 
haec sunt: hie qnid id est 

Tb loquar 
sic decet morem géras 

723 versvts sic fiât: intos. scis iam— T. quid est? S. quid loqoar. sic decet. 
non probabilis septenarius intas — géras 724 cf» Bacch. 417 725 breoi 
CD simul sup. v, B^ deest veîut tu, sive fuerit (si) simul cogites 

726 quid m fine htdus versus post spatium, ehem in initia sepsentie, utFestus; 
cf, Pseud. 874. iatia fuerint: <haereo> quid (siet, kqoere perplexe.) ehem 

727 FestHS 306 {s. super) PI. in Phasmate: ehe<m ois) taadem pereipio svper 
rébus nostris loqui te 730 piscatu probo, carr, Guiielmius 731 (nos) 
colitis SpengeUus uita e: uit (ut B*); eonieci Simo, uita (ista) 732 com- 
munia, corr, Camerarius (simul) Wcisius (bona RitscheUms) 733 qudvm 
B possis ita (hodie) 734 f^. disp. B: Non — processerunt | Ita ^ nos | 
Profecto — niximus 735 heu C, haud B 737 sg. disp. B: Sed -— nauea | 
Deseruit — pessimo | Quae — terra | Ei — quia | Venit — ratem 737 scimo 
B^D (nostram) Camerarius 738 pessimo ^im^ni continuatur, earr. Boihms 
quae nec 740 trabes Larenzius, fort, latus (Bacch. 281) 741 oeUm, cerr. 
Muretus ta: ut* B^ trannios quid est (quid super scr,) B\ traimios est C 
(ante est fort eras. et qnid), D negotist Brixius eloquere B^ 742. 
743 spatia relicta 742 uenit peregre uenit B^ (tibi) Camerarius ^ deinde 
flagrum Vssingius, puta primum t cor tenditur, eorr. Fssingitu 743 sup- 
plevit Vssingius (per genua Camerarius) cf. Poen. 1387 



in2.W-79 MOSTELLARIA 111 

ne indfcium ero faeias meo. Sl Ë me, ne qirid metnas, nil sciet. 744.745 
Tb. Patrone, salve. Si. Nil moror mi istius modi clientis. 

Tb. Nunc hoc quod ad te noster me misit se&ex «- 

Si. Hoc mihi responde primum, quod ego te rogo: 

iaiii de istis rebus voster quid sensit senex? 

Tb. Nil quicquam. Si. Numqoid increpatit filium? 750 

Tb. Tam liquidust quam liquida eœe tempestaa solet ♦ 

nuBC te hoc orare ioesit opère maximo, 

ut sibi liceret inspicere hasce aedis tuas. 

Si. Non sunt vénales. Tb. Scio equidem istuc. sed senex 

gynaeceum aedifieare volt hic in suis 755 

et baline^ et ambulacrum et porticum. 

Sl Quid ergo somniavit? Tb. Ego dicam tibi. 

dare volt uxorem fllio quantum potest, 

ad eam rem facere volt novom gynaeceum. 

nam sibi laudavisse hasce ait architectonem 760 

nescio quem exaedificatas insanum bene; 

nunc bine exemplura capere volt, niai tu nevis. 

nam ille eo maiore hinc opère ex te exemplom petit, 

quia isti ûmbram aestate tibi esse audivlt perbonam 

sub sicco lumine usque perpetuom diem. î65 

Si. Inuno edepol vero, quom usqueqnaque umbra est, tamen 



744. 745 sciât BWD 747 même BWD 748 orogo B^ 750 si. nam 
ç: nnom increpitaoit CD 751 liqoidam est, corr. Camerarius sentai" 
liam supplevit Seyfferius seeundum Poen. 356 753 hase B^, hAS B^ 
755 dneceom B^ 756 balneas B* 757 qoid consomnUait, corrtxi cf. 
Stick. 666 759 accedit A 760 laaâ[aQi]8S[e A: laudasse P hasce ait 
B: [9X\\ bas ^, ait C2> [architecltonçip AB^: archltectorem CDB^ 

761 çzaedificatas esse [insaD]am — A, corr, Studemundus, en^ (am, CD) aedi- 
fieatas bas sane bene P 763 ^7. sic in P: 

nam ille eo malo (magno B^) opère exte (exte om. CD) exemplom petit 
qnia bic esse aestate perbonam 

subdia col perpetaum diem 

quorum vcrsuum aUer talis fuit seeundum A: quia hic (ombram aadioit) e^se aestate 
perbonam 763 eo [ma]i[9fç] hinc o[pere s— A, sibi e. p. SchoelUus 764 qoia 
}sti a[m]t>[ra]m açafatç [mlhi] çsse aad[ia)t pçfl}9ni^]m vel aestatem tibi A 
•m " ' 

ioo 

765 sub 8(od]pçpl[umi]ne A, correxi. si acctpias sub sudo colomine, aut sudum 
apricum signiftcet aut coîumen césium y neutrum prohabiUter, indpit et sicco 
feraere terra cane Properlius 766 es J 



112 PLJlVTI m 2. 80-108 

sol semper hic est usque a mani ad tesperum: 
. quasi flagitator astat usque ad ostium, 
nec mi umbra hic usquamst, nisi si in puteo quaepiamst. 
Tjel Quid, Sarsinatis ecqua est, si Vmbram non habes? 770 

Si; Molestus ne sis. haec sunt sicut praedico» 
Tb. At tamen inspicere voit Si. Inspiciat, si iubet; 
si quid erit quod iili placeat, de exemple meo 
ipse aedificato. Tb. Eon, toco hue hominem? 8i. I^ voca. 
Tb. Alexândrum magnum atque Agathoclem aiunt maximas 775 
duo rés gessisse: quid mihi flet tertio, 
qui solus facio facinora immortalia? 
▼ehit hic clitellas, vehit hic autem alter senex. 
novicium mihi quaestum institui non malum: 
nam muliones mulos clitellarios 780 

habent, at égo habeo homines clitellarios. 
magni sunt oneris: quidquid imponas vehunt 

nunc hûnc hau scio an conloquér. congrediar. 

heus Théopropides. Th. Hém quis hic nôminat me? 

Tb. Erô serves mûltis modis fldus. Th. Ynde is? 785 

Tb. Quod me miseras, adfero omne impetratum. 

Th. Quid iiiic, opsecro, tam diu destitisti? 

Tb. Seni non erat otium, id sum opperitus. 

Th. Antiquom optines hoc tuom, tardus ut sis. 

Tb. Heus tu, si voles verbum héc cogitare, 790 



767 hic est P: hoc  mani B^: mane APs a mani Plautinum 

iestaniur Servius ad Aen. 5, 19 alu, cf. Amph, 253 768 hostiam ACD 
769 [hic] A: om. P 770 arsinatis A ec (et CD) qoam P cf. Polyh. 2, 
M, 7 774 f A: om. P 778 uçhît [hic] AB*: uehit P 781 [at ^]go A: 
ego P 782 honeris P 783 trabio sxBW8-THBVBOPiDB8*si]io*8XNBB-n- 
B et fere D* novae scaenae inscribunt, sine spath pergit A h]anc AB*: 
om. P hausclo P (haat scio B^), baud scio A conloqaar AB^: con con- 
loqoar (coll. CD) intercedente spatio P; congredibor Weisius 784 theupro^ 
pides B, [tjheoropides A, theuropides CD quis hic A: qnis segitente spatio 
B, om, in spatio CD; <prope> hic Sehoellius 785 moltimodis A, mnltum 
sno P fidas Ritschelius: filias A, fidelis B, om. CD unde is om. P, quo 
accito praebet ero seruos multam suo fidelis. unde is? colon baceheum cum 
iambico, cf. 783. 784. 792 (sao fidas SpengeUus) 786 quod BK' quo ACDB^ 
787 vel iUi (iUic AP) destitisU AP, cf. Men. 777. 810 788 otiom erat P 
<erat om. B^) operitus BD 789 antiquoin P, aD[ti]qnm A sies A 
790 hoc nerbum Ritschelius 



m 2, ioi-127 MOSTELLARIA 118 

simul flare sorbereque haud factu facilest 

ego hic esse et fUic simitu hau pétui. 

Th. Quid nunc? Tb. Vise, specta tuo usque arbitratu. 

Th. Age (i), duce me. Tb. Num moror? Th. Supsequor te. 

Tr. Senex ipsus te ante ostium eccum opperitur. 795 

sed ut maestus est se basce (aedis) vendidisse. 

Th. Quid tandem? Tb. Orat ut suadeam Philolacheti, 

ut istas remittat sibi. Th. Haud opinor. 

sibi quisque ruri metit. si maie emptae 

forent, nobis istas redhibere haud liceret. 800 

lucri quidquid est, id domum trahere oportet. 

misericordias * hominem oportet. 

Tb. Morare hercle * facis. subsequere. Th. Fiat, 
dé tibi ego operâm. Tr. Senex illic est. em, tibi âdduxi hominem. 
Sl Sâlvom te advenisse peregre gaudeo, Theopropides. 805 

Th. Dei te ament. Si. Inspicere te aedis bas velle aiebat mihi. 
Th. Nisi tibi est incommodum. Si. Immo commodum. i intro atque 

inspice. 
Th. At enim mulieres — Si. Cave tu uUam flocci faxis mulierem, 
qua libet perambula aedis oppido tamquam tuas. 

Th. Tamquam? Tb. Ah, cave tu illi obiectes nunc in aegritudine, 810 
te bas émisse, non tu vides hune, voltu uti tristi est senex? 
Th. Video. Tb. Ergo inridere ne videare et gestire admodum; 
noli facere mentionem te (bas) émisse. Th. Intellego, 
et bene monitum duco, atque esse existumo humani ingeni. 

792 simul (simolet CD*) haud P (791 aut B) hau potoi simitu Seyf- 
ferius 793 qoid non ois f uisa specta f tac ^ usque om, P 794 âge 
duc me ^ nom moror ^ supsequor te A, âge Duc me nunc moror tra. snb- 
seqnor te P (t eras. ante Duc B, num B*, spaiium pro tra C, guod om, D); 
<i> Weisius; fort, âge i servi 795 ipse P hostium AD eccum P: 
fllud A opperibitur B, operitur CD 796 ut om, P sese A (aedis) 
RiUchcUui {om, AP) 797—825 de est A 798 haud (faciam) Vssinçius 
799 metuit CD 800 placeret CD 802. 803 spatia relicta; suppléas velut 
misericordia (se abstinere), (odiose) facis vel cum aliis (uerba ut^ facis 
fiât om, B 804 pers. om., corr, Camerarius hem B*, h in ras, homine 
B^ septenarium fecerunt scribentes hominem (Simo> Schoellius, adduxi ho- 
minem tibi Aldus 805 theuropides 806 h ahhine Theopropidem signai 
B inspiceren te (inspicerent CD, inspicere te B*) aedis te, corr, Pareus; 
inspicere iste aedis te Lorenzius belle 807 th. om, B incommodum 
est, corr, Bentleius h immo, deinde s ante i B 808 iUam B floxcifati 
fiaxis B^ 811 ut 812 et om. B 813 (bas) Guietus 814 esse Merula: 
se (te B*) humano B* ingénie 

Plautos IL 8 



114 PLAVTI raa.iaB^itt 

quid nunc? Sl Quin tu is intro, atque otiose perspecta ut lubet. 815 

Th. Bene benigneque arbitror te facere. Sl Factum edepol volo. 

[vin qui perductet? Th. Apage istum perductorem, non placet 816* 

quidquid est, errabo potius quam perductet quispiam.] 816^ 

Tb. Viden vestibulum ante aedis hoc et ambulacrum cuius modi? 

Th. Luculentum edepol profecto. Tb. Age specta postes cuius modi, 

quanta firmitate facti et quanta crassitudine. 

Th. Non videor vidisse postis pulchriores. Si. Pol mibi 820 

eo pretio empli fuerant olim. Tb. Audin 'fuerant' dicere? 

vix videtur continere iacrimas. Th. Quanti hosce emeras? 

Sl Tris minas pro istis duobus praeter vecturam dedi. 

Th. Hercle qui mullo improbiores sunt quam a primo credidi. 

Tb. Quapropter? Th. Quia edepol ambo ab infimo tarmes secat. 825 

Tb. Intempestivos excisos credo, id eis vitium nocet. 

atque etiam nunc satis boni sunt, si sunt inducti pice; 

non enim haec pultîpbagus opifex opéra fecit barbarus. 

viden coagménta in foribus? Th. Video. Tb. Specta, quam arte dormiunt. 

Th. Dormiunt? Tb. Iliud quidem, ut conivent, volui dicere. 8S0 

satin habes? Th. Vt quidquid magis contemplo, tanto magis placet. 

Tb. Viden pictum, ubi ludiûcat cornix una volturios duos? 

Th. Non edepol video. Tb. At ego video, nam inter volturios duos 

cornix astat, ea volturios duo vicissim vellicat. 

quaeso hue ad me specta, cornicem ut conspicere possies. 835 

iam vides? Th. Profecto nullam equidem illic cornicem intuor. 

Tb. At tu isto ad vos optuere, quoniam cornicem nequîs 

conspicari, si volturios forte possis contui. 

Th. Omnino, ut te absolvam, nullam pictam conspicio hic avem. 

816 benique (denique B*)t eorr. Camerarius ai. Camerarius: am. 
816*-*» cf. 843sq., adiecti ut v. 817-847 in actione omilterentur (Seyfferttu), 
omisit Taubmannus 816*> idem 846 s quid est h errabo (notas am. CD) 
817 aedes B amplacrom B^CD 819 Quam B\ Qoa B* 820 sl ç: 
om. 821 aat Infaerat (auden fuerant B^) 823 diebas, carr. Merida 
824 mnltom, a Plaulo alienurn 825 tramisecat (setat C, tramis secat B*)^ 

corr. Scaliger, cf. Paulus 358, Serv. georg. 1,256 826 ace e dit A 

intempestiuB excissoCs A docet A 827 etiannonc A si sint Camerarius 
828 polti fagus P, pultçfagis A 829 s praem. B dormant P {corr. B*) 

831 TH. ç : spat. om, AP contempler AP, cf. Langenus symb. 60, Pers. 564 

832 ludificator AP, corr. Bentleius una cornix A duo P 833 om. 
P pers. spat, om. A uideor nam A, corr. Studemundus 834 duos A 
nellitat P (corr. B*) 835 ad ambiguë , velut Aratus axénzeo tcoqu sim. 
(75. 167) possis P 836 comicum A int99r ^' intueor B ex correctura, 
intueos (t et e super, scr.) C, intues D 



m 2, 1»-IV 1, 6 M08TELLARIA 115 

Tb. Age, iam mitto, ignosco: aetate noo quis optuerien 840 

Th. Haec, quae possum, ea mihi profecto cudcU vdienenter placent. 

Si. Latius démum est operae pretimn ivisse. Th. Rede edepol mones. 

Sl Eho istum, puere, circumduce hasce aedis et conclavia. 

nam egomet ductarem, nisi mi esset apud forum negothim. 

Th. Apage istum a me perductorem, nil moror ductarîer. 846 

quidquid est, errabo potius quun perductet quispiam. 

Sl Aedis dico. Th. Ergo iotro eo igitur sine perductore. Si. Ilicet 

Th. Ibo iotro igitur. Tb. Mane sis videam, ne canis — Tel Age- 

dum vide. 
Tb. EstI abi, canis. est! afain diérecta? abin hinc in malaai cmcem? 849.850 
at etiam restas? estl âbi istinc. Si. Nil pericii esi, âge (nodo). 
tam placidast, quam fêta, quam vis ire intro audacter ticet 
eo ego hinc ad forum. — Th. Fecisti commode, beoe ambula. 
Tranio, âge, canem istam a foribus (aliquis) abducat face, 
etsi non metuenda est Tb. Quib tu iUam aspice ut placide accubat;855 
nisi molestum vis Tideri te atque ignavom. Th. Iam ut lubet. 
sequere bac me igitur. — Tb. Equidem haud usquam a pedibus ap- 

scedam tuis. — 

PHANISCVS IV 1 

Servi qui, quom culpâ carent, tamén malura metuont, 

ei soient esse eris uUbiles. 
nam illi qui nii metuônt postquam sunt màlum meriti, 
stullé sibi expetunt consilia: 
exercent sese ad cûrsuram, [fugiunt] sed ei si reprebensi sunt. 



842 II0II [demom est], sed fortasu demuntt A recte AB^: erecte P 
843 paer P hoc vel hos A 844 ad P 845 a me ^; me P perdae- 
torem om, P spatio relicto ut v. sq. 846 çrl^albç potioi quam A, om. P; 
cf. 81$^ 847 adis P S48 igitar AB*: igitur est P onde P 849. 850 est 
pr0 st hiterieetionem scribuni AP cani A abin fartasse fuit in A: abi 
P diérecta CDB*; A n. L abin AB*: est abin P (in om. CD) 
861 restas est CD: restât est B^, restas B* et fort. A a. ç: om. AP 
(modo) Weisius (om, etiam A ut vid.) 852 qnaenis A, qua «is P, carrexi; 
cf. Eerm. 18, 668, Buechelerus mus. Rhen. 39,287; 43,153 eire P, 

cf. 336. 693. 969 853 eo ego B: eo ego CD, ego abeq A 854 (aliqois) 
Weisius: om. P et ut videtur A 855 ill[a aspi]çe A 858 TBÀM[iB]qv^ 

~nrÂ[çx]Y— (supplevit Studemundus, Schoeîtius Pinacinm) A, tbanio • thxvbo- 
pmui • Buo • DAHisTA B, ADVBB8IT0BES addit D*, om. CD çarenf A: carint 
P V. 858. 859 repeluntur Men. 983*-^ versus Reizianus, secuntur ana- 
paesti 869-890 deest A 859 hii, corr. Seyffertus 862 fugiont del. 
Bothius, débilitât verba antecedentia hii, corr. Se^ertus reprehensii B^ 

8» 



116 PLAVri IV 1,6-2. 8 

fâciunt de malô peculiûm quod nequeunt (dé bono). 

augent ex pauxillo ♦ de parant. 864. 86S 

mihi in pectore consili * malam rem prius 

quam ut meum * 

ut adhûc fuit, mihi corium ésse oportet, 
sincérum atque ut Totem vérberari. 

si hufc imperébo, probe tectum babébo, 810 

malûm quom impluU ceteris, ne impluât mi. 

nam ut servi volûnt esse erum^ ita solet ♦ 

boni sunt: (bonûst); improbi sunt, malus fit. 

nam nûnc domi nostrae tôt péssimi Tivont, 

pecûli sul prodigf, plagigéruli. 875 

ubi adversum ut eant vocantur ero: 'non eo, molestus ne sis. 

scio quo properas: gestis aliquo; iam hercle ire vis, mub, foras 

pastum.' 

béne merens hôc preti inde âbstuli. abii foras. 

sôlus nunc eo advôrsum ero ex plûrimis servis. 879.880 

b6c die crâstini quôm erus rescfverit, 

mâne castigâbit eos bûbulis exuviis. 
pôstremo minons pendo tergum illorum, quam meum: 
ilii erunt bucaedae multo potius, quam ego sim restio. IV 2 

PINACIVM 
Mâne tu atque adsiste ilico, 885 

Phânisce. etiam respicis? 
Phan. Mihi molestus ne sies. 8S0* 



863 de Gulxelmius: a peculio, corr, Pylades supplevii BiUcheUus 
864. 865 païudl C et fort. B\ paosil D 865/^. sentenHae addidenaU (then- 
saorom in)dey C0DBili<imi8t caaere), meum (tergum doleat). quae servata sunt 
anapaestos inéUcant 869 nerberare, eorr, Pylades 870 fort. (Là) si huic 
msAt tecom B^ 871 ceteros BWD 872 sermo tolerahiUs, metrum non 
item; puta ita se parabit 873 boni sunt bonust Bergkius: bonis sum im- 
problB BC fidt, corr. Gruterus 874 dmeier Reizianus; nisi fuit nam t6t 
peisami nonc domi nostrae nluont (simiUter Bermannus) 875 #^. disp,: pecoli 
— eant | nocantor — sis 876 uocator B^ desidero et (qni) ubi et <reipon- 
dent:) non (cf. Vssingius); sicpost septenarium troch. dimeter anap, molesttLs — 
properas et Reizianus gestis — pastom 877 quo Meruia: quod herde B: 
erdet (t eras.) D, erede C 878 predom onde abstoltabi, corr. Camerarius, Her- 
mannus 881 di B^CB 882 cf ad Bacch. 989sq. 883 pen tergam (ergom 
CD) spatio intercedente ^Sisq. cf. ad 601 de Pinacii nomine vide titulum 
IV, 1 (A), per hanc scaenam personae non distinçuuntur 886. 886* uno 
versu B respices C, respice B sis 



lV2,4-2Bîm8.i.2 MOSTELLABIA 117 

Pin. Vide ut fastidit simia. 
manésne ilico, impure parasite? Phàn. * 887* 

qui parasitus sum? Pin. Ëgo enim dicam: cibo perduci pôtis es quovis. 
Phan. Mihi sûm, libet esse, quid id curas? 
Pin. Ferôcem facis, quia te érus amat Phàn. Vah, 890 

oculi dolent Pin. Cur? Phàn. Quia fûmus molestust. 
Pin. Tace sis, faber, qui cûdere soles plûmbeos nummos. 
Phan. N6d potes tu cogère me, ut tibi maie dicam. 
Dovit erus me. Pin. Suâm quidem p6l culcitulam opértet. 804.895 
Phan. Si sôbrius sis, maie non dicas. Pin. Tibi obtémperem, cum 

tu mihi nequeas? 
Phan. At tu mecum, péssime, ito advérsus; quaeso hercle abstine 
iâm sermonem de istis rébus. Pin. Faciam, et pultabo fores, 
heus, écquis bic est, mâiimam qui bis iniuriam 
foribûs defendat? écquis bas aperit foris? 900 

nemo hioc quidem foras éxit. 
ut esse âddecet nequam hominés, ita sunt. sed eô magis cauto est ôpus, ne bue 
exeàt qui maie me mûlcet. 

TRANio ma 

Quid tibi Tisum est mercimooi? 

THEOPROPIDES 

* totus gaudeo. 
Tb. Num nimio emptae tibi videntur? Th. Numquam edepol ego me scio906 

887 adhaerei v. 889 iranspositus ab AeidaUo 887* ve!ut (die ta> 
888 poteres (poteris Camerarius) 889 v. ad 887 milis snm 890 erus 
Camerarius (erostam): eratos; fort, laiei quod tetrametrum hacch. effecerit 
nha 891 q]uj4 acceditA; usque ad 922 pauca îeguntur qur BC 
mole8[to]8 [est] A, mclestoB P 892 mommos C, nombosnos B, — ^un— sub 
finem A 893 [no]n ut vid. et in fine — a]94[ka]n A addita syllaba versus priori 
exaequatwr; cf. 346, ad Cas. 892 894. 895 côlcitollam P, A n. l. ; Lucil. 866 
cf. Cure. 104 896 neque eas P, A n. /.; scil. obtemperare, cf. Cas. 548. 
1011 ail. 897 pesB[ime ito] A: pessimi tu P 899 q[ai bis] AP, bis qui 
Guietus trimeirum faciens 900 [écquis b]a8 aper[it] forja A: bec quis ec qois 
bac exit atque aperit P 90 1;^. disp. P: Nemo — sunt | Sed — mulcet {sed 
Ne); 903 in A a quo verbo inceperit non liquet 901 [hçip]o [nçmç hjnç] 
qçi[de]m — A ut supplevit Studemundus (anapaesti) 902 vel séd eo magis 
caatdst opuB (sequente dimetro anap. acatalecto), non iambi 903 me om. A 

ut vid. moltet B^, A. n, l. 904 — bop sçyq sequente aller o versu 

vacuo A TBAHio (bbbyvb add. D) • phasiscys • thsybopidbb (sbiox add. D) 
BD scaenam III 3 fecerat Camerarius, cf. ad 601 sq. qui — et in fine totus 
ga9[de]9 vcrsu breviore sequentibus A; (edepol) totus Rilschelius 905 — qoam 
edepol m[e 8]çio A scito P 



118 PLAVTI m a. 8^38 

vidisse usquam abiectas aedes, nisi modo hasce. Tb. Ecquid placent? 

Th. Ecquid placeant me rogas? immo hercle vero perplaceiit. 

Tb. Cuius modi gynaeceum? quid porticum? Th. InsaBum bonam. 

non equidem uUam in publico esse maiorem bac eiistimo. 

Tb. Qain ego ipse et Pbilolacbes io publico omsis poiticus 910 

sumus commensi. Th. Quid igitnr? Tb. Looge omnium longîsaima est. 

Th. Di immortales, mercimoni lepidi. (si) hercle niinc fecat 

sex talenta magna argenti pro istis praesentarîa, 

numquam accipiam. Tb. Si hercle accipere cupies, ego nnmquam sinam. 

Th. Bene res nostra conlocata est istoc merdmonk). 915 

Tr. Me suasore atque impnlsore id factum audacter dicito, 

qui sobegi, faenore argentum ab danista ut sumeret, 

quod isti dedimus arraboni. Th. Senravisti omnem ratem. 

nempe octoginta debentur huic minae? Tr. Hau nummo amplius. 

Th. Hodie accipiat. Tb. Ita enim vero, ne qua causa subsiet. 920 

vel mibi denumerato, ego illi porro denumerayero. 

Th. At enim ne quid captioni mihi sit, si dederim tibi. 

Tr. Egone te ioculo modo ausim dicto aut facto foUere? 

Th. Egone aps te ausim non cavere^ ne quid committam tibi? 

Tr. Quid? tibi umquam quicquam, postquam tuos sum, verborum dedi?925 

Th. Ego enim cavi recte: eam mihi des gratiam atque animo meo. 

sat sapio, si aps te modo uno ca?eo. Tr. Tecum sentio. 

Th. Nunc abi nis, die me advenisse iilio. Tr. Faciam, ut iubes. 

Th. Curriculo iube in urbem veniat iam simul tecum. Tb. Licet. 929. 990 

nunc ego me illac per posticum ad congerrones conferam. 

dicam ut hic res sint quietae atque hune ut hinc amoverim. — 



906 pmqaam AP, carr. Dousa abiectas (ablactas B*) P, A n. L 
haec quid P 907 placent P, [pll^-- -^p ^orr. Camerarius 908 modo CD, 
A n, /• 911 sommas P, corr. B\ A n. /. 912 (si) Camerarius; A n, /. 
914 acdpiem P, A n, /.; cf. Festus 286 hercle ç: ère te P (orecte D), A 
n, L copias Camerarius; duo futur a suni ut 912 sq. duo eoniunctipi 
918 quid A arriboni B, m- ^ 019 haud B\ A n, L 922 captionis 
Geppertus sit B*: wA P, An, l. 923 egone te iocnlo (locnlo practer B^) 
P: çgo[n tç içKîo] A 924 egon P ne vel ni ^, ni P 925 quU AP, corr. 
Bothius 926 mihi des L.: dehis P, bis {pel bes, dis, des) A; debes B*, mihi 
debes Camerarius. ^eius rei mihi concédas gratiam*, mihi atque animo meo 
cf Dnn. 394, Aul 724, Truc, 378, Mil 716, Cas, 642; SaU. Catii, 52, 8 mihi 
atque animo meo nullius nmquam delicti gratiam fecissem 928 abi A: abi 
i P TB.: spat, cm. A iubes A: noies P 930 iube A: ubi iube P 
TB.: spat. A, om. P 931 illa P at BW, A n. L 932 hhic AD^ qoae- 
sitae A hune ut A: ut hune P 



IV 2, 24-a9 MOSTELLARI A 119 

Phak. Hic quidem oeque conviyarum sonitus, item ut antehac fuit, 

neque tibicioam cantantem ueque alium quemquam audio. 

Th. Quae illaec res est? quid iliisce homines quaerunt apud aedis D)eas?9S5 

quid ToluDt? quid intro spectant? Pin. Pergam pultare ostium. 

faeus, reclude, heus, Tranio, etiamoe apéris? Th. Qaae haec est fabula? 

Pin. Etiamoe aperis? Callidamati nostro adversum veoimus. 

Th. Heus vos, pueri, quid istic agitis? quid istas aedis frangitis? 

Phan. Heus seoex, quid tu percontare ad te quod nihil attinet? 910 

Th. Nihil ad me attinet? Phan. Nisi forte factu's praefectus novos, 

qui res aliénas procures, quaeras videas audias. 

Th. Non sunt istae aedis, ubi statis. Phan. Quid ais? an iam Tendidit 

aedis Philolaches? aut quidem iste nos defrustratur scnex. 

Th. Vera dico. sed quid vobis est negoti bic? Phan. Eloquar. 945 

erus bic noster potat. Th. Erus bic voster potat? Phan. Ita loquor. 

Th. Puere, nimium delicatu's. Phan. Ei advorsum venimus. 

Th. Cui bomini? Phan. Ero nostro. quaeso, quotiens dicendumst tibi? 

Th. Puere, nemo bic babitat. nam te esse arbitror puerum probum. 

Phan. Non bic Pbilolacbes adulescens babitat bisce in aedibus? 950 

Th. Habitavit, verum emigravit iam diu ex bisce aedibus. 

Pin. Senex bic elleborosust cerle. Phan. Erras perverse, pater. 

nam nisi bine bodie emigravit aut heri, certo scio 

bic babitare. Th. Quin sex menses iam bic nemo babitat. Pin. Somnias. 

Th. Egone? Pm. Tu. Th. Tu ne molestu's. sine me cum puero loqui.955 



933 sonitvs AP, est audiiur sequenle fait, cf. 159 itidem AP, corr. 
Boihius 935 iUisc P (illic B^) meas AB^: me* • B\ mem CD 936 pal- 
tarç AB*: pultari P B per hanc seaenam unum modo servum notai (A t. e, 
advorsitor)f Pmacio sua 936 sq, 952 sq. dederunt RitseheUus et Canuranus 
937 etiam P 938 calidamati P 940-945 omitHt P, nescio an iurt. non 
casu amissos esse ostendil v. 945 quaestionem v, 939 factam repetens; v, 949 
prhnum dici mdetur quod 943 sq, praecipitur 940 lhçu]s percanctar^ 
•IttÇl quQ* ivel quid) nihjl [at]tln- 941 [nihi]l attîn[çt] praefectum iure 
dicundo dici non prohabile est, qui dicatur obscurum 942 ultima verba ncc 
apia et posilione debiUtata 943 [nçjn [sa]nt iftaç aç[4i8]9 eodem sensu ut 
videtur quo nemo hic habitat 949; moae sunt Schoellius (quibus secundum 
Studemundum spatium non suffidt) 944 ae[4iâ] aut quid Schoellius de^^- 
[stjratur; frustrari, non defruslrari alias 946 herus utrubique P 947 puer 
P adelicatus P, delicatum A pers, om. P 948 dicendust A 949 puer 
hic nemo P 950 hisc AP (hist C, his B*) in om. P 951 om. P 

952 eUcborosus est A: cerebrosus (-nus B^) est P ante erras spat. om. A 

953 hic P 954 mensis A 955 ne molestu*8 cf. Rud. 1254 paero (hoc) 
Buggius 



120 PLJlVTI iV2,40-«d 

nemo habitat. Phàn. Habitat profecto, nâm heri et nudius tertius, 
quartus, quintus, sextus, usque postquam hinc peregre eius pater 
abiit, numquam hic triduom unum desitum est potarier. 
Th. Quid ais? Phan. Triduom UDum est haud intermissum hic esse et bibi^ 
scorta duci, pergraecari, fidiciaas tibicinas 900 

f ducere. Th. Quis istaec faciebat? Phan. Phiiolaches. Th. Qui Philo- 

iaches? 
Phan. Quoius patrem Theopropidem esse opinor. Th. Ei (mihi), occidi, 
si haec hic vera memorat. pergam porro percootarier. 
ain tu istic potare solitum Phiiolachem istum, quisquis est, 
cûm ero vostro? Phan. Hic, ioquam. Th. Puere, praeter speciem 

stultus es. 965 

vide sis, ne forte ad merendam quopiam devorteris 
atque ibi ampliuscule quam sâtis fuerit biberis. Phan. Quid est? 
Th. Ita dico, ne ad alias aedis perperam deveneris. 
Phan. Scio qua me ire oportet et quo venerim novi locum. 
Phiiolaches hic habitat, cuius est pater Theopropides. 970 

qui, postquam pater ad mercatum hinc abiit, hic tibicinam 
liberavit. Th. Philolachesne ergo ? Phan. Ita, Philematium quidem. 
Th. Quanti? Phan. TriginU. Th. Talentis? Phan. Ma rov^Anôilwy 

sed minis. 
Th. Liberavit? Phan. Liberavit valide, triginta minis. 97S* 

Th. Ain minis triginta amicam destinatam Philolachi? 
Phan. Aio. Th. Atque eam manu emisisse? Phan. Aio. Th. Et, 

postquam eius hinc pater 975 



956 alterum habitot A: haec tat CD, h** itat B\ hem itk B^ eAP 
957 hinc om. A peregrei eiios A 958 ab[it] A^ babiit P onnm desitoù 
est potarier A: manum (unom D) desitum (desitum est in ras. B*) esse et bibi 
est (bibi B*, bibisse B^) P 959 agis P {ex ais B) 961 conduci Rit- 
scheUus ista haec P q[ni] AB: quid CD 962 cuiius A, quoi P: 
cf, 970 theupropidem B, theuropidem CD, teoropj^em A ei vel et A: 
et P <mihi> Camerarius {om. AP) 964 istuc portare P sUitum A 
965 uostra P (-0 £*) hic e: haec (hec B^) P, aie vel aio A 966 copiam 
P 967 axpplius A, melius cui P, correxi (meliuscule Camerarius) ; ef, Sidonius 
Ap. p. 148, 6 L., Claudianus Mam. p, 188, 9 £. 968 ad AB*: ab P 

neueneris P 969 ire AB*: et re P (cf. ad 852) locum A: loqui BD, 
loqui qur C 970 cui|\|i8 A theoropides A, theuropides P 971 hinc 
abit hic A, abit (habit B\ abiit B*) hinc P 972 ne om, P 973 triginta — 
minis Phanisci P, triginta talentis Pinacii e sed A: sex P 973* om. P 
pfliçe vel ualide 974 4^tîn^[ta]m A: destinatum P phiiolachem AP, eorr. 
GuUelmius; cf, Epid, 467, aposiopesis ah hoc sermone aliéna 975 ejjus A 



IV 2, ea-3, 2 MOSTELLARIA 121 

sit profectus peregre, perpotasse assiduo, âc simul 

tuo cum domino? Phan. Aie. Th. Quid? is aedis émit bas hinc 

proxumas ? 
Phak. Non aio. Th. Quadraginta etiam dédit huic quaé essent pignon? 
Phan. Neque istud aio. Th. Ei, perdis. Phan. Immo suom patrem 

illic perdidît. 
Th. Vera cantas. Phan. Vana yellem. patris amicu's videlicet. 960 

Th. Eu edepol patrem eius miserum praedicas. Phan. Nihil hoc 

quidem est, 
triginta minae, prae quam alios dapsilis sumptus facit. 
Th. Perdidit patrem. Phan. Vnus istic servos est sacerrimus, 
Tranio: is vel Herculi conlerere quaestum possiet. 
edepol ne me eiûs patris misère miseret, qui cum istaec sciet 985 

facta ita, amburet ei misero corculum carbunculus. 
Th. Si quidem istaec vera sunt. Phan. Quid meream, quam ob rem 

mentiar? 
Pin. Heus vos, ecquis basce aperit? Phan. Quid istas puitas, ubi 

nemo intus est? 
alio credo comissatum abiisse. abeamus nunciam 

atque porro quaeritemus (illos). sequere bac me. (Pin. Sequor). 990 
Th. Puere, iamne abis? Phan. Libertas paenulast tergo tuo: 
mibi^ nisi ut erum metuam et curem, nihil est qui tergum tegam. — 
Th. Perii hercle, quid opust verbis? ut verba audio, IV 3 
non equidem in Aegyptum hinc modo vectus fui, 

976 ac Bimnl om. P; <ph. aio th.) ac Schoellius, perpotaYisse Skuischius 
Berl phil w. 1894, 137 977 aÎQ AB*: alio (a*îo B^) P, t. e. aiio, cf, 978. 
979 aedes B, edçs A bas hinc A: hic P 978 [aijç ACB*: agio BW 
dédit huic quae B*: dédit hue que P, hùic qui A est P 979 illud B, A 
n. l [aio] ADB*: aUo B\ ïbHo C 981 eu P: heç A, el B^ eiius A: 
eom C, meum B^D, me B^ 982 prêter quam P dapsilis A, dapsillies P 
983 perdidit patrem Phanisci P est AB^: si P acerrimus P 984 potest 
AP, eorr. Camerarius 985 ne om, P misère om. P 986 ita P: is^a 
esse A e]i miseri A, misero ei P 987 merear AP, cf. ad Poen. 430 
988 PIN. — PHAN. Ritschelius: a — s (i. e. ph. — th.) B aperit bas A 
ista P (istac B^) intus st P 989 a praem. B comisatom A {cf. Pers. 568, 
Rud. 1422) j commissatum P; cf. 317, 335 abisse P, abçsse A abeamus 
nunciam AB^: abemus nantiam P 990 om. P puerç atque puç[ro] q^aç- 
lifemus sequere hac me, ubi porro emendavit Goetzius, sequor suppletit S'tude- 
mundus; puere ex v, sq, aniicipatum, quaeritemas obiectum flagiiat 991 ioius 
senU P (a pracm. v, sq. B) 992 erum ut P tergum tergam A 993 thxy- 
BOPiDxs • siHO • SBNES • n • BD*, spat, ACD^ 993—1013 paucitsima icrvata A 
(non noiabo A n. L) 993 péri B^C, heri D opus est uerbera (-rit D) 



122 PLAVTI IV 8,8-38 

sed etiam in terras solas orasque ultumas 995 

sum circumvectus, ita ubi duqc sim nescio. 
verum iam scibo, nam eccum UDde aedis filius 
meus émit quid agis ta? 

smo 

A foro incedo doroum. 
Th. Numquid processit ad forum hodie novi? 
Si. Etiam. Th. Quid tandem ? Sl Vidi efferri mortuom. Th. Hem. 1000 
Si. [Novom unum: vidi mortuom efferri foras.] 
modo eum vixisse aiebant. Th. Vae capiti tuo. 
Si. Quid tu otiosus res noyas requiritas? 
Th. Quia hodie adveni peregre. Sl Promisi foras, 
ad cenam ne me te vocare ceoseas. 1005 

Th. Haud postulo edepol. Sl Verum cras, nisi (quis) prius 
Tocaverit me, vel apud te cenavero. 
Th. Ne istuc quidem edepol postulo. nisi quid magis 
es occupatus, operam mihi da. Sl Maxime. 
Th. Minas quadraginta accepisti, quod sciam, loio 

a Philolacbete? Sl Numquam nummum, quod sciam. 
Th. Quid, a Trânione servo? Sl Multo (hercle) id minus. 
Th. Quas arraboni tibi dédit? Sl Quid somnias? 
Th. Egone? at quidem tu, qui istoc te speras modo 
potesse dissimulando infectum hoc reddere. 1015 

Sl Quid autem? Th. Quod me apsente bic tecum filius 
negoti gessit Sl Mecum ut ille bic gesserit, 
dum tu hinc abes, negoti? quidnam aut quo die? 1018 — 1020 

Th. Minas tibi octoginta argenli debeo. 
Sl Non mibi quidem hercle. verum, si debes, cedo. 

995 uoltomas 996 circom uentas, corr, Merula 998 ais, corr, Aldus 
999 nihil addi potest 1000 e m iniiio et — r[tu]am t b^ in fine A 
mortam P 1001 nçu — A nouoin. S unom B dittographiam notavit 
Vssingius 1002 totus Theopropidis B enim Tixisse C, uixisse eum D 
uae B^: taae 1003 ta Merula: ta ut 1004 si. Py Iodes: om. 1005 ^^ 
A te Camerarius: tae 1006 th. Aldus: si. B sl Aldus: om. (ts. super 
edepol B) <qai8> Camerarius 1007 apat 1008 m B [istac] AB^: 
iste P 1009 es otn. A si. om. 1010 triginta P et foriasse A, corr. Py- 
lades (cf. 1025) accepistin fort. A qaod Gmetus: qaas B et fort. A, qua 
CD 1012 <hercle> Ritschelius, spatium reliqmt P; — ma]t9 ^W9^ A, in quo 
fuerit hercle id m. m. ver sum suspectum facit sequens dédît 1014 pers. 
spat post Qgone A [spe]ra8 te ^ 1016 teçam A: om. P 1018 cf. 
ad Poen. 641 



IV 8, 29-v 1, 1 MOSTELLARIA 1 23 

fides servanda est, ne ire infitias postules. 

Th. Profecto dod negabo debere, et dabo; 

tu cave quadra^nta accepisse liinc te neges. 1025 

Si. Quaeso edepol hue me aspecta, et responde mibi. 

(quadragÎDta istas cur mih)i argent! minas 1029* 

fil(ius, ut ais, debebat? Th.) Ego dicam tibi. 

ta(Ientis daobus, Tranio ut dixit) mibi, 

de te aedis (émit. Si. De me) ille aedis emerit? 1026' 

Sl Te velle uxorem aiebat tuo nato dare, I02T 

ideo aedificare hic velle aiebat in tuis. 

Th. Hic aedificare volui? Si. Sic dixit mihi. 

Th. Ei mihi, disperii. vocis non habeo satis. loao 

vicine, perii, interii. Sl Numquid Tranio 

turbavit? Th. Immo éxturbavit omnia. 

deludificatust mé hodie indignis modis. 

Sl Quid tû ais? Th. Haec res sic est ut narro tibi: 

deludificatust me hodie in perpetuom modum. 1095 

nunc te obsecro, ut me bene iuves operamque des. 

Sl Quid vis? Th. I mecum (bine), obsecro, (ad te) una simul. 

Sl Fiat. Th. Servorumque operam et lora mihi cedo. 

Sl Sume. Th. Eademque opéra baéc tibi narra vero, 

quis med exemplis hodie ludificatus est. 1040 

TRANIO V 1 

Qui homo timidus erit in rébus dubiis, nauci non erit; 



1025 mccepisse hinc (h. a. B) ne neges P, corr, Lambinus, a]cc[epi8S]ç 
minas J 1026^' cm, P; guae in A servata sunt senteniiam satis certo in* 
dicant, verborum exemplum suppeditavi {1026^ Studemundus, ubi una Uttera 
plus spaiiii. ineerta i ante argenti, tertio versu mihi; initia secundi fu vel fil, 
Pêl 1 pro f, quarto post aedis fort, personae spat. post hos versus in amissc 
foUo aUos XXI versus in P omissos extitisse prohàbile est 1027—1041 deest 
A 1027 agebat, corr, B* 1028 hoc, corr. Camerarius agebat B^ 
1030 disperi D, dispergi C 1031 uidni, corr, Acidalius péri interi CD 
1032 tnrbabit B^CD si. immo B (si. om, 1031) immo <mi> Bothius 
eztorbabit B^D 1033 te ludificatust mi (mihi C\ om, B, et me in marg,) hodie 
indignis dis (indignidis CD, indignis modis B^), corr, Bothius 1034 agis 

BWD 1035 mi C, et me B^ {antea te lad.) 1036 non B^CD 1037 sup- 
plevi ex Vssingii et Palmeri sententia; cf, Poen, 1147 1039 si. — th. om. 
operam BC 1040 me exemplis B^, me ««emplis B^, meç emplis D, me 
enplis C eladificatus 1041 tbànio • sbbws • (s • thbahio D) thbvbopidis • 
smo • anns • lobâbu BD dubiis Priscianus 1, 204: dabii sis 



1 24 PLAVTI V 1. 3-aQ 

atque equidem quid id esse dicam Terbum Dauci, nescio. 

Dâm erus me jpostquam rus misit, filium ut suom arcesserem, 

abii illac per aDgiporturo ad bortum Doslrum claoculum, 1044.45 

osUum quod in angiportu est horti, patefeci fores^ 

eaque eduxi omném legionem, et maris et feminas. 

postquam ex opsidione in tutum eduxi maniplares meos, 

capio consilium, ut senatum congerronum convocem. 

quoniam convocaTÎ, atque illi me ex senatu segregant. 1060 

ubi ego me video venire in meo foro, quantum potest 

facio idem quod plurimi alii, quibus res timida aut turbidast: 

pergunt turbare usque^ ut ne quid possit conquiescere. 

nam scio equidem nuUo pacto iam esse posse haec clam senem. 1054.S5 

non amicus aiius quisquamst 

aut 

pro 

ille qui ero simul. 1069.60 

praeoccupabo atque anteveniam et foedus feriam. me moror. 

sed quid boc est, quod foris concrepuit proxima vicinia? 

erus meus hic quidem est. gustare ego eius sermonem volo. 

THEOPROPEDES 
Uico intra limen isti astate, ut, cum extemplo vocem, 
cootinuo exiliatis. manicas celeriter conectite. 1065 

ego illum ante aedis praestolabor ludificatorem meum, 
cuius ego bodie ludificabor corium, si vivo, probe. 
Tb. Res palam est. nunc te videre meliust quid agas, Tranio. 

1042 accéda A qaoàFesius 166: (im^AP cumSchoelUo inieîlegas 
Tramonem ne verbum quidem novisse, sed frugi foriemque este 1043 çt 
filium AP, corr, Boihius accerserem P 1044. 45 a^i W^ ^> abilla P 
1046 ^ngfpoito vel — u A orti P 1048 ezii A opsidionem P 

1049 coDgerronem A, coDgeronem (-om B*) P 1050 esenatos P 1051 cm. 
B uenirç À: uentrem CD 1052 ali P 1053 pçssît A: ait P 

1054. 1055 h[aec] A: om. P 1056—1061 om, P; 1056 nçn 'ainiçqs aijas ^ois— 
et sub finem ^ia^bose inceriissima, ut extrema quatluor priorum versuum omnia; 
1057 aut — es — ff — ; 1058 prosi — m — q — sal.l — ; 1059. 60 îUe qui — çro 
sfipql— ; quorum nihil restilutionem admiilii 1061 praeoccupato, corr. Stude- 
mundus 1062 qai4 AC^B*: qui P proxima uidnia (AP) cf. Mil. 154. 
1377 1063 sermonem AB^: sermone P 1064 novae scaenae inscribit 

THB0B0PIDB8 TBAii|0 Aj Continuât P illico P istastate A, corr, Vssingius, 
astate illic P 1065 manilas P coniectite A 1066 th. praem. B 
prestabor B^, praestabo CD 1067 collas A bo4{e A: hic P ludificabo 
CDB* 1068 TB. om. melioa est P, ip^Upsçt A 



V 1, 21-14 MOSTELL ARIA 126 

Th. Docte atque astu roibi captandumst cum illo, ubi hue advenerit. 
non ego illi éxtemplo hamum ostendam, sensim mittam linearo. 1070 

dissimulabo me horum quicquam scire. Tb. mortalem malum, 
aller hoc Athenis nemo doctior dici potest. 
verba illi non magis dare hodie quisquam quam lapidi potest. 
adgrediar hominem, appellabo. Th. Nunc ego ille bûc veniat velim. 
Tb. Siquidem pol me quaeris, adsum praesens praesenti tibi. 1075 

Th. Euge, Tranio, quid agitur? Tb. Veniunt rure rustici. 
Pbilolacbes iam hic aderit. Th« Edepol mi opportune advenerit. 
nostrum ego hune vicinum opinor esse hominem audacem et malum. 
Tb. Quidum? Th. Quia negat novisse vos. Tb. Negat? Th. Necvossibi 
nummum umquam argenti dédisse. Tb. Abi, lûdis me, credo haud negat. 1060 
Th. Quid iam ? Tb. Scio, iocaris nunc tu. nam ille quidem (edepol) 

haud negat. 
Th. Immo edepol negat profecto, neque se hasce aedis Philolacbi 
vendidisse. Tb. Eho, an negavit sibi datum argentum, obsecro? 
Th. Quin ius iurandum poUicitust dare se, si vellem, mibi, 
neque se hasce aedis vendidisse neque sibi argentum datum [est]. 1065 

Th. Dixi ego istuc idem illi. Tb. Quid ait? Th. Serves poUicitust dare 
sues mibi omnes quaestioni. Tb. Nugas. numquam edepol dabit. 
Th. Dat profecto. Tb. Quin i cum illo in ius. sine inveniam. Th. Hane. 
experiar, ut opinor. certum est. Tb. (Immo) mibi hominem cedo. 1000 
vel hominem iube aedis f mancipio poscere. Th. Immo hoc primum volo, 
quaestioni accipere serves. Tb. Faciundum edepol censeo. 

1069 TH. om, a[8tat]ç APt corr, Boihius illoc P 1070 hamum 
A: itamom B^, ita meom CLB^ sensom CDB^ 1071 tb.; spaU om, P 
mortale P 1073 dare om. P déficit A 1075 sedqoidem (s'q.) 2>S 
sqnidem C 1076 mri 1077 om, C adherit B oportmie (opurt B) 
adnenies, corr, Bentleius 1078 hac B^CD (hoc D ante corr.) 1079 quia 
Botfdus: qui nonise B^C uor B^CD 1080 umquam B^: quam 
argentei CD, argetei B^ 1081 om. CD iocaris tu nunc tu B^ <edepol> 
Biischâlius, Luchsius 1082 has cedis BWD\ bas aedis B^ 1083 tb. eho 
B^: reeho CD et fort, B^ 1084 qui pollicitas est se si c; sisi CD et 
fart. B^, si B* 1085 [est] Pylades (datam esse B^) versum intercidisse 
vidit Acidalius; gui exierit in illi argentum datum est 1087 tb. — th (ex 
tb) — TB. ^ pollicitus est 1088 th B, spat, om, CD 1089 TRpraem. 
tb. et TH. om, ei cum illo L.: et illnm sine inneniam Buggius: si ueniam 
1090 TH ante certum inserit B <immo) Ritschelius post hune v, traditur 
V. 1093, corr. Acidalius 1091 mancipare Vssingius; conieci vel (tu in) iure 
aedis mancipio posce (ut hominem interiecto v, 1093 ex 1090 repetitum sit) 
TH. om, hoc om, CD 1092 th. praem. B 



126 PLAVTI V1.42. iB-« 

Th. Quid si igitur ego accersam homines? Tb. Factum iam esse oportait 
ego intérim banc aram occupabo. Tel Quid ita? Tb. Nollam rem sapis. 
Dé eoim illi hue confugere possint, quaestioDi quos dabit 1095 

hic ego tibi praesidebo, ne interbitat quaestio. 
Th. Surge. Tr. Minime. Th. Ne occupassis, obsecro, aram. Tb. dur? 

Th. Scies, 
quia enim id maxime volo, ut illi fstoc confugiant. sine: 
tanto apud iûdicem hune argenti condemnabo facilius. 
Tb. Quod agas id agas. quid tu porro serere Ws negotium? 1100 

nescis quam metuculosa res sit ire ad iudicem? 
Th. Surgedum bue igitur. consulere quiddam est quod tecum toIo. 
Tb. Sic tamen bine consilium dedero. nimio plus sapio sedens. 
tum consilia firmiora sunt de divinis locis. 

Th. Surge, ne nugare. aspicedum contra me. Tb. Aspexi. Th. Vides? 1105 
Tb. Video, hue si quis intercédât tertius, pereal famé. 
Th. Quidum? Tb. Quia nil (illi) quaesU sit. mali hercle ambo sumus. 
Th. Perii. Tb. Quid tibi est? Th. Dedisti verba. Tb. Qui tandem? 

Th. Probe 
med emuDXti. Tb. Vide sis^ satine recte: num mucci fluont? 
Th. Immo etiam cerebrum quoque omne é capite emunxti meo. 1110 

nam omuia maie facta Testra repperi radicitus, 
non radicitus quidem hercle, verum etiam exradicitus. 
Tb. Numquam edepol bodie (bine, si vivo,) in?itus desistam tibi. 
Th. Iam iubebo ignem et sarmenta, carnifex, circurodari. 

1093 V. ad 1090 th. om. quis B^ esse iam, corr. Cameranus 
1094 occnbabo CD 1095 non enim illic B^ hic, carr, Saraeenus 
1097 minine B neoc ta passis BWD arma, carr. Pylades 1098 id 
enim B 1099 hinc B^CD condem «dabo ^', condemdabo C, condemp 
dabo D 1 100 quod agis Pylades, cf, ad Capt 237 ois serere, carr, Bothius 
1101 metuculosa testatur Priscianus 1, 138 (a metu metncolosus) res B*, Pris- 
cianus: re 1102 hac est consulere igitur quiddam, carr. Langenus symb, 312; 
schaî, Aeii. 11, 343 Crem consuUs') consulere quiddam est quod tecum toIo 

1103 sic Pius: si saplo CD Servius Aen. 9, 4 sine inxta aram sedeam 
et dabo meliora consilia {Plauto Servius trihtnt, Mastellariae Fiariacensis) 

1104 tune CD 1106 intercédas B^CD 1107 supplevi sid 1108 qui 
tandem seni cantinuatur 1109 me emunxit (-cxit 2>, -xistl B^) si CD 
1110 omnem B^CD munxti CP>, muncxi Z>, munxit^^ 1111 fata B^ 
1112 eradicitns Franta p, i5^ radicitus, immo Tero nXavxivoxixtp nerbo ez- 
radidtus 1113 supplevi in exemplum (hinc Seyffertus) inditus (d ex u) 
B destinant, carrexi; cf. ad 787 1114 lubeo B, labo C, inbe D, earr. 
Pylades sarmen B (quod prababile esset, si inbeo ferri posset), sarnem CD, 
carr. Pylades 



V 1, 66-2, 17 MOSTELLARIA 127 

Tr. Ne faxis, oam elixus esse quam assus soleo suavior. 1115 

Th. Exempla edepol faciam ego in te. Tb. Quîaplaceo, exemplumexpetisT 

Th. Loquere: quoius modi reliqui, quom hiDC abibam, fllium? 

Tr. Cum pedibas, manibus, cum dîgitis, auribus, oculis, labris. 

Th. AHud te rogo. Tb. Aliud ergo nunc tibi respondeo. 

sed eccum tui gnaU sodalem video hûc incedere 1120 

Callidamatem : illo praeseDte mecum agito, si qaid voles. 

CALLTOAMATES V 2 

Vbi somno sepelivi omnem atque édormivi crapulam, 
Philolacbes venisse (dixit) mihi suom peregre hue patrem 
quoque modo hominem ad(veDientein) servos ludificatus sit, 
ait se metuere io conspe(ctum sui patris pr)ocedere. 1125 

Dunc ego de sodalitate solus sum orator datus, 
qui a pâtre eius coociliarem pacem. âtque eccum optime. 
iubeo te salvere et salvos cum adveois, Tbeopropides^ 
peregre, gaudeo. hic apud nos hodie cènes, sic /ace. 
Th. Callidamates, dei te ament de cena facio gratiam. liao 

Call. Quin venis? Tb. Promitte: ego ibo pro te, si tibi non libet. 
Th. Verbero, etiam inrides? Tb. Quian me pro te ire ad cenam autumo? 
Th. Non enim ibis, ego ferare faxo, ut meruisti, in crucem. 
Call. Age mitte ista ac te ad me ad cenam die venturum. Tb. Quid taces? 
Call. Sed tu, istuc quid confugisti in aram? Tb. Inscitissimus 11S5 

adveniens perterruit me. loquere nunc quid fecerim: 
nunc utrisque disceptator eccum adest, âge disputa. 
Th. Filium corrupisse aio te meum. Tb. Ausculta modo. 

1115 faxÎB B^: faxis sis solio B^CD saaoio B^ 1116 inte tb. 
(nota sup. V.) B: inter CD 1118 qaom B dicitis B\ clititis D 1119 ego 
B 1120 haec (Me Q corn gnatis B\ gnatus CB hoic^ cf. 1123; bac 
<illim) Buggius; unde veniat non salis apparet 1121 calidainatem BB 
praesenti CD, cf. 1164, ad Jmph. 826 agite B^CB 1122 oaludaxàtbs • 

AD0LX8CEN8 • THXVBOPIDBS • TRÂlUO B, CALL > ADVL - (add. teoropides B^) UDEM 

D Bomno Ritschelius (somno meam): omniam B^CB, onmem B* obdormiai, 
corr, Camerarius ; cf Rud. 586 1 1 23 (dixit) Pylades, Bothius haie CB 
1124 dominum Buggius spatium relictum, item v. sq,; suppUtnt Aldus 
lodificatum 1 1 25 suppUvii post alios Ritschelius occedere CD 1 1 27 optîmi 
B^CD 1128 saliuure CD et fort, delendum aduenisset (adneninisaet B) 
heoropides salanm adaenisse te th. B^ 1129 face Seioppius: taie 

1130 calidainate 1132 aerbo B^ inridens B^D quia B* ire om, B 
anthnmo B^CD 1133 ibi B^ 1134 ac te Vssingius: acto (ac ito B^) 
die — taces Tranionis die uentom B\ dicontor am CD 1135 hisc. CaUi- 
damatis, corr. Fergerus ; potius iste vel bomo insc. 1 136 eloqaere Langenus 
symb. 193 1138 — 1144 personarum notas om. 



128 PLAVTI V 2. 18-40 

fateor potavisse, amicam libérasse absente te, 

faenore argentum sumpsisse; id esse absumptum praedico. 1140 

numquid aliud fecit nisi quod [faciuDt] summis gDati generibus? 

Th. Hercle mihi tecum cayendum est, nimis qui es orator catus. 

Gall. Sine me dum istuc iudicare. surge, ego isti adsedero» 

Th. Maxime, accipito banc (tute) ad te litem. Tb. Enim istic captio est 

fac ego ne metuam ♦ ut tu meam timeas vicero. 1145 

Th. lam minoris (omnia alia fa)cio, prae quam quibus modis 

me ludificatust. Tb. Bene hercle factum, et factum gaudeo: 

sapere istac aetate oportet, qui sunt capite candido. 

Th. Quid ego nunc faciam? Tb. Si amicus Diphilo aut Philemoni es, 

dicito eis, quo pacto tuos te senros ludificaverit: 1150 

opturoas frustrationes dederis in comoediis. 

Gall. Tace parumper, sine Ticissim me loqui, ausculta. Th. Licet. 

Gall. Omnium primum sodalem me esse scis gnato tuo. 

îs adiit me, nam eum prodire pudet in conspectum tuom 1154.55 

propterea quia fecit ^uae te scire scit. nunc te obsecro, 

stultitiae adulescentiaeque éius ignoscas: tuost; 

scis solere illanc aetatem tali ludo ludere. 

quidquid fecit, una nobiscum fécit: nos deliquimus. 

faenus, sortem sumptumque omnem, qui amica (empta) est, omnia 1180 

nos dabimus, nos conferemus, nostro sumptu, non tuo. 

Th. Non potuit venire orator magis ad me impetrabilis 



1139 peccayisse, corr, AddaUus te om, B^CD 1140 fiaenori, corr. 

Vssingius; uhique somere faenore (cf. Cure. 480) ^ dare faenori 1141 feci 

B^CD [faciont] Guietus eammi CD, som B^ 1142 Erile, eorr. Pius 

qui es Giphanius: quis 1144 accipte B\ accipite CD (tate) Ritschelius; 

spatium relictum hic et v,sq, 1145 tb. praem. <mihi atqae> Ritsehelius, 

sed condicionem indieari oportet qua decedat quamvis eaptio sit, velui (modo, 

hic> 1146 TH, om, suppl, Camerarius, Ritschelius 1147 ludifi catus 

est TB. c: CAL. Bj spat, om, CD 1148 qui sont Camerarius: qais 

e 
candedo D, cendido C{in quorum exemplari fuit candido) 1149 totus senis 

dephilo aat philomontes, nomina correxi, Tranionis sermonem esse vidit Buechc' 

Unis, cf, Hermae 18, 559 sq, 1150 cal. praem, lis capto 1151 th. 

praem, commodiis 1152paniomper^*CZ> mevàdssim^ corr, Acidalius 

ioqui BW lacet BWD, Callidamati continuatur 1153 esses C, esse si B 

1154. 1155 me est nam B^ illom, corr, Bothius 1156 quia facît qoae CD, 

qui facit qam «te (ete?) B^, quia et qaom P*, corr. Merula 1157 ignoscat 

B^ tuas est 1159 nobiscum una Camerarius; cf, Eerm, 18, 585 sq. non, 

corr, Camerarius delinquimus, corr. Pius 1160 fortem B quo B^ 

suppl, Ritschelius 1161 conferimos B 



V a, 41-69 MOSTELLAELA. 129 

quam tu; neque (iam) illi sum iratus neque quicquam suscenseo. 
immo me praesente amato bibito, facito quod lubet: 
si hoc pudet, fecisse sumptum, supplici babeo satis. 1165 

Call. Dispudet. Tb. (Post) istam yeniam quid me fiet nunciam? 
Th. Verberibus caedere multum pendens. Tr. Tamen etsi pudet? 
Th. luterimam bercle ego (te), si vivo. Call. Fac istam cunctam 

gratiam : 
Tranioni amitte quaeso banc noxiam causa mea. 

Th. Aliud quidvis impetrari perferam a me facilius, 1170 

quam ut non égo istum pro suis factis pessumis pessum premam. 
Call. Hitte quaeso. Th. Istumne (ut mittam)? viden ut astat furcifer? 
Call. Tranio, quiesce, si sapis. Th. Tu quiesce banc rem modo 
petere: ego illum, ut sit quietus, verberibus subegero. 
Tr. Nihil opust profecto. Call. Âge iam, sine te (boc) exorarier. 1175 
Th. NoIo ores. Call. Quaeso bercle. Th. NoIo, inquam, ores. Call. Ne- 

quiquam nevis. 
banc modo noxiam unam, quaeso, (missam) fac causa mea. 
Tr. Quid gravaris? quasi non cras iam commeream aliam noxiam: 
ibi ulrûmque, et boc et illud, poteris ulcisci probe. 
Call. Sine te exorem. Th. Age abi, abi impune. em buic babeto 

gratiam. iiso 

spectatores^ fabula baec est acta, vos plausum date. 

1163 (iam) Bothius esom B^ 1164 présent! B^ 1165 somptom 
bis CD sapplici (id) Luchnus Studemundi siud, 1, 22 1166 dispadet 
Tranionis, corr, AcidaUus (post) Muetierus th ante nontiam B in ras, 
1167 TH. om. B lutam, corr, Vssingius tam inest A B^CD (t. e, taminetsi), 
tametsi B*. haec seni continuantur, corr. Lambinus 1168 interemam^' 
<te) Guietus, Mahlerus si oino B^: suibo 1169 remitte (bis CD)y corr» 
Vssingitis noxia B^ 1170 th. om, B a me facilius perferam, corr. 
Bothius 1171 SOS B^ pessumis pessom: spes smn et post ras. spessum 
B^ 1172 mitte que sis tom eoident (tome viden CDB^) ut restât f, priora 
corr. ç, CamerariuSy astat Ritschelius, cuius supplementum (istum. th. (illum 
u. m.)?) secutussum 1173 qui esse sapis, corr. Camerarius qui esse B^ 
1174ergo B^ uerberibus ut sit quietus, corr. AcidaUus 1175 OkL.praem., 
deinde om. opus est B (hoc) Ritschelius, cf. ad Poen. 380 1176 ne- 
quicquam 1177 unam noxiam unam, corr. Lomanus suppl. Ritschelius 
1178 gras iam B^, gratiam CD 1179 ibi (tu) Ritschelius 1180 abe abi 
CD et fort. B^ hem CD plavti mvstsllabià (most. C) bxplioit BCD 



Plantas II. 



P E R s A 



9* 



ARGVMENTVM 

Profecto domino suos amores Toxilus 
Emît atque curât, leno ut emittat rnaoUT^^--- 
Raptamque ut emeret de praedone virginem 
Suboraéta suadet sui paraciti fiiia, 
Atque ila intricatum ludit potans Dordalum. 




moip • PXB8A • jLBGyxBNTYii P; hoc arg, om, A % aiiittat que B 

3 ut Voila: ai 5 intrichatom dorpalom. 




lur — ruu 

• 

umn — mm 
mat — rçe 
m — eru 
fincunt 
aDt[u]ereç 
ru 
ta — rsî 
de [ugrgi 
cam ùë)|> 

• 

etio[t]aru 
va[n]faci 
are-pite 
tue '600 



dum 



10 



hoc argumeniwn om, P; mediam versuum partem et 4. 6 exitus servavit A. 
postv.14 nihU scriptum fuit 1 (eros dam peregriiui)tar, <8e)rua<8 Toxilns) 
SchaelUus 8 <adla>tA <e Pe>r8ia SchoeUius 10 padicam aendit ? 13 < cum 
praed)a re(ci>pit SchoeUius 14 <perpe>tae leno (.laditor)? reliqua aut multis 
aut nuUo modo suppleri possunt 



PERSONAE 

ToxiLvs servus 
Sagaristio servus 
Satvrio parasitus 
SopHOGLiDiSGA aocilla 
Lemnisblbnis meretrix 
Paegnivm puer 

VlRGO 
DORDALVS ICDO 

SGAKNA ATHENIS 



Lemniselenis cf* 196. 248. Ritsckelius praef, p. XVII Sch. 



I 1, 1-13 



TOXILVS I 1 

Qui amans egens ingressus est prÎDceps in Amoris vias, 
superâyit aerumnis suis aerumDas Herculi. 
nam cûm leone, cum éxcetra, cum cérro, cum apro Aetôlico, 
cum avibûs Stymphalicfs, cum Antaeo déluctari mâvelim, 
quam cûm Amore: ita fio miser quaerendo argento mutuo, 5 

nec quicquam nisi 'non est' sciuut mihi respoudere quos rogo. 

SAGARISTIO 
Qui er6 suo servire volt bene sérvos servitûtem, 
ne illum edepol multa in pectore suo conlocare oportet, 

quae er6 placera cénseat praesénti atque apsentl suo. 

ego neque lubenter servio neque satis sum ero ex sententia, 10 

sed quasi lippo oculo me érus meus manum apstinere hau quit tamen, 

quin mi imperet, quin me suis negotiis praefulciat. 

Tox. Quis illic est qui contra me astat? Sag. Qufs hic est qui sic 

centra me astat? 

TOZILYS A, TOZILYS • SAQABISTIO • BBBYI -U' B, BSBYI > H • BAQABIStillS TOzUlIB 

J)*, om. CD^ ut titulos reliquos personarum notas per totam fàbulam fere 
om. -P, add, D^ 1—5 (amore) adfert schol Verg, bue. 10, 69 1 àegens A 
est A, schol. Verg,: es P uias P: uiam schoL Verg., uj— A 2 sois AP: 
in suis schol. Verg, herculi P: hercnlis schol, Verg,, hercol— A utrius- 
que versus si meirum corrupium, sensus integer, ut emendari nequeant; fort, 
ietrametri quales Ar. Av. 1755 sq.^ ut v. 2 supplendum sit velut sois (miser \ 
septenarios {cf, 7. 8) ne faciamus traditae clausulae dissuadent 3 cam 

excetra A : cum excetçra schol. Verg, {Leid,), et com exscedra (ecscetera B) P 
cum ceruo om. schol. Verg, aetolito B, A n. L; poetae errorem notavit Vssin- 
gius 4 déluctari (dellactari B) AP: me deloctari schol, Verg, malueram 
schol. Verg. 6 non est CD^ A^ corr.: nonst A ante corr., nonem B 
sciant P, A^ corr. ut vid,: aç8[ti]9nt A ante corr. post v. 6 versus vacuus 
(scaenae titulo) A, non P 8 edepol illom P 9 quae (qoe) ero P: q[aae]ro A 
10 serai A 11 haa A: wii P 12 qaid mihi P 13. 14 inverso ordine A 
13—15 personarum spatia om. A praeter ultimum {ante contra), item v. 23 
13 qai sic Schoellius: qai si A, qui P; quis illic est qui Bachius in Studemundi 
stud. 2, 304 contra mea stat BB: me contra astat C, contra — A 



11,14-66 PERSA 137 

Tox. Similis est Sagaristionis. Sao. Toxilus hic quidem meus amicust. 
Tox. is est profecto. Sag. Eum esse opiDor. Tox. Congrediar. 

Sag. Contra adgredibor. 15 

Tox. Sagaristio, di ament te. Sag. Toxilé, dabunt di quae exoptes. 

ùt vales? Tox. Vt queo. Sag. Quid agitur? Tox. VIvitur. 
Sag. Sétin ergo ex sententia? Tox. Si eveniuiit quae exopto, satis. 
Sao. Nimis stûlte amicis utere. Tox. Quidiam? Sag. Imperare oportet. 
Tox. Mihi quidem tu iém eras mortuos, quia non te visitabam. 20 

S. Negotium edepol — T. Ferreum forlasse? S. Piuscuium annum 
fui praéferratus apud moias tribunus vapularis. 
Tox. Vêtus iam fstaec militiast tua. Sag. Satin tu ûsque vaiuisti? 

Tox. Hau probe. 
Sao. Ergo edepol pâlies. Tox. Saucius factus sum in Veneris proelio : 
sagittâ Cupido cor meum transfixit. Sag. Iam servi hic amant? 25 

Tox. Quid ego Taciam? disne advorser? quasi Titani cum eis beiligerem 

quibus sat esse non queam? 
Sag. Vide modo, ulmeae catapultae tuom ne transfigant latus. 
Tox. Bâsilice âgito eleûtheria. 

Sag. Quid iam? Tox. Quia crus peregri est. Sag. Ain i\i^2a^ 
péregri est? Tox. Si tu tibi bene esse 
p6te pati, veni: vives mecum, 80^ 

bâsilico accipiere victu. 
Sag. Vâh, iam scapulae pruriunt, quia te fstaec audivi loqui. 

Tox. Sed hoc me ûnum excruciat. Sag. Quidnam id est? 
Tox. Haéc dies summa hôdie est, mea arnica sitne libéra, 
an sémpiternam sérvitutem sérviat. Sag. Quid nûnc vis ergo? 84* 



14 sagaristioni A ami[cn]st A: arnicas est P 15 adgredibor A: 
adgredior (aggredior CD) P 16 dçi ament ti ^^ o om. A exoptes P: 
op[te]8 A 17 ires versus in A: at vales | ut q. q. agitur | vivitor 19 im[pe]- 
rare A: quia iam imperare P 20 aisitaui P 21 negoti A 22 cf. 
Pseud.llOO 23 hand P 24 som factos A 26 ego A: ergo P 
deisne A aduorse P eis ^; dis i^ 26. 27 {ut s. disp. AB) systema 
trochaieum 26 ulmeae Scutarius: ut meae P, aiipç[ae] A cata putae P 

29 proprius versus in A, in quo de s un t v. 30 — 167 meirum hoc est: ^^^ 
v^v^v^ ^ww^ cf. Bacch, 989 sq. sic disponit B: Baailice — 30 est | Sicat 
— uictu 29«— 32 systema trochaieum XII metrorum cum catalexi et clausuia 
iambica; cf. v. 36 sq. 29« peregri testatur Charisius 212: peregre utrubiquè 

30 si ta Camerarius, Brixius: sit ut CD, sicnt et B 30* meum B 
32 oaiham B 33 proprius versiculus B me onnm CD: meom am B 
excrada 34 dies Camerarius: de; cf. ad Asin. 534 34*. 35 systema quale 
Amph, 1067. 1068 ubi vide adn.; cf. v. 39 sq. 



138 PLAVn II, 86-2,8 

Tox. ^Fâcere aini)cum tibi me polis es sempiternum. Sao. Quem ad 

modum? 86 

Tox. Vt mihi des Dummos sescentos, qu6s pro capite illius peDdam, 
qu6s contiDUo tibi repoDam in hoc trfduo, aut quadriduo. 

âge fi benigDus, subveni. 
Sag. Qua cônfidenlia rogare tu â med argentum taotum audes, 
fmpudeos? quia si egomet totus yéneam, vix recipi potis est 40 

qu6d tu me rogas; nam tû aquam a pûmice nunc postulas, 
qui fpsussitiat. Tox. Sicine hoc te mihi fâcere? Sao. Quid faciam? 

Tox. Rogas? 
alicûnde exora mutuom. Sag. Tu fâc idem quod rogas me. 
Tox. Quaesiyi, nusquam repperi. Sag. Quaeram equidem, si quis credat. 
Tox. Nempe habeo in mundo. Sag. Si id domi esset mihi, iam poi- 

licerer: 45 

hoc meumst ut faciam sedulo. Tox. Quidquid erit, recipe te ad me. 
quaeré tamen, ego item sedulo. Sag. Si quid erit, (te fac)iam ut scias. 
Tox. * obsecro te resecro(que), operam da hânc mihi 

fidélem. Sag. Ah, odio me éuicas. 48* 

Tox. Amôris vitio, non meo, nunc tibi moroiogus ûo. 
Sag. At pol ego aps te concessero. — Tox. lamne âbis? bene ambulato. 50 
sed recipe quam primum potes, cave fûas mi in quaestione. 
usque ero domi, dum excoxero lenoni malam (rem magnam). — 

SATVRIO 1 2 

Veterem atque antiquom quaestum maio(rum meum) 
servo atque obtineo et magna cum cura colo. 
nam numquam quisquam meorum maiorum fuit, 55 



35 supplevit Camerarius 36—38 systema trochaicum cum cîausula iam- 
bica, cf. 29^ sq.; 37. 38 coniungit B (In) 36 mihi dens B, des mihi CD 
37 in hoc in fine coU offendii 38 fi ^; sed CD 39—41 systema, cf. 3é^ sq. 
39 confitenti arogare tniame CD 40 ueniam 41 nam : manam B 
pimice B 42 sitiare sitine B te mi hoc MueUerus rogan B ante corr. 
44 repetitur post v. 46 B reppere B ante corr. 45 abeo cf. Brixius 
Fleckeiseni ann. 123, 50. fort. 44 qaaeram — 46 sedalo Sagaristio loquitur de- 
Uberans mi esset Seyffertus iam c: am 46 meunst B recipite CD 
47 S. Bothius: om. faciam Camerarius , te faciam Abrahamus: iam 

48. 48* coniungit B 48 resecro, corr, Scaliger, cf. Aul. 683 suppléas 
aadln, Sagaristio? 48* moenicas B 49 morolocus, cf. Pseud. 1265 
51 recipete B, recipite CD, corr. Bothius inqnaesdone B 52 malam B: 
malom CD; supplevit RitscheUus 53 sattbio pabasitvb D^ maiorum 
meum Gruterus: malo CD, mali B 54 com magna CD 55 maonim B 



I a, 4-28 PERSA 189 

quin parasitando paverint ventres suos: 

patér, avos, proavos, abavos, atavos, tritavos 

quasi mures semper edere alienum cibum, 

neque edacîtate eos quisquam poterat viDcere; 

atque eis cognômentum erat durfs Capitonibus. 60 

unde égo hune quaestum optineo et maiorum locum. 

neque quadrupulari me volo, neque eoîm decet 

sine meo periclo ire aliéna ereptum bona, 

neque illf qui faciunt mihi placent, planen loquor? 

nam pûblicae rei causa quicumque id facit 65 

magis quàm sui quaesti, animus induci potest, 

eum esse civem et fidelem et bonum. 

sed * * 

si legirupam qui damnet, det in publicum 

dimidium; atque etiam in ea lege adscribier: 

ubi quadrupulator quempiam iniexit manum, 70 

tantidem ille iili rursus iniciat manum, 

ut aequa parti prodeant ad tris viros: 

si id fiât, ne isti faxim nusquam appareant, 

qui hic albo rete aliéna oppugnant bona. 

sed sumne ego stultus, qui rem euro publicam, 75 

ubi sint magistratus, quos curare oporteat? 

nunc hue intro ibo, visam heslernas reiiquias, 

quierfntne recte necne, num afuerit febris, 

opertaen fuerint, ne quis obreptaverit. 

sed aperiuntur aedes, remorandust gradus. ^ 



56 uertriB B 58 cf. CapU 77 59 edatitate B 60 neque, correxi 
ils B^ hus CD erat om, CD intelUgitur Doricapitonibos 61 optineo 
guaestam SchœUius 62 qoadmplari 63 pericôlo 64 plane CD 
65 quicom CD 67 et fidelem et B: et fidelem CD hiatus nemo probabiH 
ratione removit. taie quid desiderat Schoellius: eum ciaem <at credam) et 
fidelem ease et bonom; cf, Trin. 704 68 sed •• si Brixius: sed si B, sed 
CD; V, sq. in ea lege ostendit sententiam fuisse: sed ^qui cayeator, legem con- 
Bcribi Yolo); unde pendebai ascribicr. cf, Goetzius mus, Rhen. 30, 170 
legenunpam damne CD 69 etiam (hoc) Schoellius 70 quadroplator 
quoipiam AcidaUus; cf. Truc, 762 inlexi, corr, Camerarius 71 ille illam 
Bothius initiât 73 faximas quam, corr, Pylades 74 rete venatorium 
aUmm facit pr opter iudicia 78 qoieaenerint nerecte, corr, Camerarius; ne 
om, g infuerit, corr, Rauptius 79 oporte ne, corr, Pylades 80 remo- 
randus est add, toxias satorio B 



140 PLAVTI 1 8. 1-22 

TOXILVS 1 3 

Omnem rem inveni, ut sua sibi pecuoia 
hodie illam facîat leno libertam suam. 
sed eccûm parasitum, quoius mi auxilio est opus. 
simulabo quasi non videam: ita alliciam virum. 
curate istic vos atque adproperate ocius, 85 

ne mihi morae sit quicquam, ubi ego intro advenero. 
commisce mulsum, struthea + coluthequam appara, 
bene ut in scutris concaleat, et calamum inice. 
iam p6I ille hic aderit, credo, congerro meus. 
Bat. Me dicit, euge. Tox. Lautum credo e balineis 90 

iam hic adfuturum. Sat. Vt ordine omnem rem tenet. 
Tox. Collyrae facite ut madeant et colyphia, 
ne mihi incôcta detis. Sat. Rem loquitur meram. 
nihili sunt crudae, nisi quas madidas gluttias; 
tum nisi cremore crassost ius collyricum, 95 

nihiiist, macrum illud epicrocum pellucidum: 
quasi + iuream esse ius decet collyricum. 
nolo in vesicam quod eat, in ventrem volo. 
Tox. Prope me hic nescio quis loquitur. Sàt. mi luppiter 
terrestris, te coepulonus compellat tuos. 100 

Tox. Saturio, opportune advenisti mihi. 
Sat. Mendacium edepol dicis, atque haud te decet: 



81 TOxiYS BBBYTB • 8ÂTYBI0 • PABASiTVS D^ 83 quolus mihi B: que mihi 
las CD 84 allictam (allietam CD) nerum, corr. Camerarius 85 ocolas B, 
ocnlos CD, corr, Camerarius 87 colatheaqae e, colutheaaqaamV/6rf vW^^f' 
Lamhiniy colatea fructum r^ç xolvxàaç Gronovius esse voluit, et re et forma 
mirabile. et haec et singularis numeri concaleat lacunam indicant, accedit 
PUnius 14 y 92 lautissima apud priscos uina erant myrrhae odore condita, 
ut apparet in Plaati fabula quae Persa inscribitur, qnamqaam in ea et calamum 
addi iubet. taîia fuerint: commiBce mulsum, struthea (et cotonia decoquito, 
murram inde ac totam apo^thecam appara. similiter post alios Seyffertus 
88 stutris BC, strutris D, corr, Camerarius nice 89 congerro B , Varro 
L L 7, 55, congero CD; corruptelae Noni codicum 118 inde natae quod gerrae 
ad congerro ascriptum est 90 eugae B ebalieneis B , abalieneis CD 
91 ut CD: ut in ^ rea ^ 92 collirae coliphia CD 93 incocta ne 
mihi Bolhius loquitum eram, corr, Camerarius 94 nihil, corr. Pius 
95 cresso B est ius Camerarius: sotius colllricum, item 97 96 nlhil 
est, corr. ScaUger magrum illud epigrocum cf, Paulus 82 97 iure 
am BC: iure se am 2>; sisuram Ritschelius 99 qui Charisius 215 100 epu- 
lonns Bergkius compellatiuus CD 101 oportone CD 



13. 23-60 PERSA 141 

nam essurio venio, dod advenio saturio. 

Tox. At edes, nam iam intus veotris fumant focula. 

caleûeri iussi reliquias. Sat. Pernam quidem 105 

ius est adponi frigidam postridie. 

Tox. Ita fieri iussi. Bat. Ecquid hallecis? Tox. Vah, rogas? 

Sat. Sapis mûitum ad genium. Tox. Sed ^tu), ecquid me- 

ministi, hère 
qua de re ego tecum mentionem feceram? 
Sat. Hemini: ut murena et cooger ne calefierent; 110 

nam nimio meiius oppectuntur frigida. 
sed quid cessamus proelium committere? 
dum mane est, omnis esse mortaiis decet 
Tox. Nimis paéne manest. Sat. Mane quod tu occeperis 
negotium agere, id totum procedit diem. 11^ 

Tox. Quaeso animum adyorte hoc. iâm heri narravi tibi 
tecumque oravi, ut nummos sescentos mihi 
dares utendos mutuos. Sat. Hemini et scio, 
et te me orare et mihi non esse quod darem. 
nihiii parasitus est, cui érgentum domi est: 120 

lubido extemplo coeperest convivium, 
tuburcinari de suo, si quid domi est. 
cynicum esse egentem oportet parasilum probe: 
ampullam, strigiiem, scaphium, soccos, pailium, 
marsuppium habeat, inibi pauilum praesidi, 125 

qui familiarem suam vitam obiectet modo. 
Tox. Iam nolo argentum: filiam utendam tuam 
mihi da. Sat. Numquam edepol cuiquam etiam utendam dedi. 
Tox. Non ad istuc quod tu insimulas. Sat. Quid eam vis? 

Tox. Scies, 
quia forma lepida et liberali est. Sat. Res itast. idO 



103 esorio CD 104 ad aedes Nonius 10: atedis uentris Nonius: 

ueneris 106 meliast Ritscheîius 107 haUegis 108 <ta) SchoeUius 
h(a)ec quid hère B, gloss, PL: ère CD 110 gonger Prisciani 1, 224 codd. 
fere ne Prise: nec 116 iam B: enim iam CD, t. e. vel iam vel enim 
narranit CD, narra ut ^ 117 sescento mih B 118 dare B 119 meo 
B darom B 120 nihil B coi hisyil, domi est Py Iodes: domideste 
B, domi idê CD 1 22 taborcînari Nonius 179 : tarbadnari BD, torbici&nari C 
est: ait Nonius 123 gentem; cf. Stick, 331 paraaitds B 124 cf. Stick. 
230 125mar8opiam/>, marsipiam^ habiat^^ paoIomCi^* 128 mi- 
hilda nomqoaam B etiam oendaadedi 129 instimolas eam uii ç: 
eamas 130 libirali B 



142 PLAVTI 1 8, 61-79 

Tox. Hic leno neque te novit neque gnatam tuam. 

Bat. Me ut quisquam norit, nisi ille qui praebet cibum? 

Tox. Ita est. hoc tu mihi reperire argentum potes. 

Sat. Cupio hercle. Tox. Tum tu me sine illam veodere. 

Sat. Tua illam vendas? Tox. Immo alium adlegavero 1S5 

qui vendat, qui esse se peregrinum praedicet. 

sicut istic leno non sex menses Megaribus 

hue est cum commigra?it. Bat. Pereunt reliquiae. 

posterius istuc tamen potest. Tox. Sein quam potest? 

numquam hercle hodie hic prius edes, ne frustra sis, 140 

quam te hoc facturum quod rogo adfinnas mihi; 

atqué nisi gnatam tecum hue iam quantum potest 

adducis, exigam hercle ego te ex bac decuria. 

quid nunc? quid est? quin dicis quid facturus sis? 

Bat. Quaeso hercle me quoque etiam vende, si lubet, 145 

dum saturum vendas. Tox. Hoc, si facturu's, face. 

Bat. Faciam equidem quae vis. Tox. Bene facis. propera, abi 

domum; 
praemonstra docte, praecipe astu filiae, 
quid fabuletur: ubi se natam praedicet, 

qui sibi parentes fuerint, unde surpta siL ^^ 

sed longe ab Athenis esse se gnatam autumet; 
et ut adfleat, cum ea memoret. Bat. Etiam tu taces? 
ter tanto peior ipsa est quam illam tu esse vis. 
Tox. Lepide hercie dicis. sed sein quid facias? cape 
tunicam atque zonam, et chlamydem adferto et causeam^ ^^ 

quam ille habeat qui banc lenoni huic vendat. Bat. Eu, probe. 
Tox. Quasi sit peregrinus. Bat. Laudo. Tox. Et tu gnatam tuam 
ornatam adduce lepide in peregrinum modum. 
Bat. Ilo^ev ornamenta? Tox. Abs chorago sumito; 



134 uedere B 136 ued&t B pergrinom B posl v. 136 guaedam 
intercidùse RitscheUus caniecii. sicut cf. Epid, 272, 643 Ma, 974 al 137 non 
fVeisius: nondum 140 sedis BCD, edis c^ corr, Bothms 142 qnantoa 
B, qoam tua CZ> 144 quid est? Saturiani iribuii Seyffertus 145 etiam: 
dam sup, scr, B, ut iam D uendes (aendas CD) elnbet, cmr, Pylades, Schoel- 
liui {de versu ef, Rud, 567) 146 uedas sequente ras. 4 Uti, B lAlsg.per- 
sonos permutât D* 147 faciem C donmn B 150 sorrapta 154 qui 
155 damidem CD caosem CD, camsem B, corr. Saracenusi cf. Mil, 1178, 
nautea 157 perregrinns B gnatam tnam Càmerarius: tnam gnatam tamen 
158 peregrinns B 159 noBe D, nom B, noe C horago B, choragro CD 



1 8. 9^n 1. u PER8 A 143 

dare débet: praebenda aediles locavenint. 160 

Bat. lam faxo hic aderuDt. sed ego nihil honinc scio. 

Tox. Nihil hercle vero. nam ubi ego argentum accepero, 

codUduo lu iliam a lenone adserilo manu. 

Sat. Sibi habeal, si non extemplo ab eo abduxero. — 

Tox. Abi et isluc cura, inleribi egô puerum volo 165 

miUere ad amicam meam, ût habeat animum bonum, 

me eaae effecturum (hoc) hodie. nimis longum loquor. — 

SOPHOCLIDISCA H 1 

Salis fûil fndoctae, immemori, insfpienti dicére totiens. 
nimis tandem me quidem pré barda et pro rûstica reor habitam ésse aps te. 
quamquam égo vinum bibo, al mandata non cônsuevi simnl bibere una. 170 
me qufdem iam satis tibi spéctatam censébam esse et meos môres. 
nam equidém te iam sectôr quintum hune annûm, quom interea, credo, 
ovis si in iudum iret, pôtuisset iam fieri ut probe litteràs sciret, 
quom intérim tu meum ingeniûm fans atque infans nonduro etiam edfdicisti. 

potin ût taceas? potin né moneas? 175 

memini et scio et calleo et cômmemini. 

amas p6l misera: id tuos scâtit animus. 

ego istûc placidum tibi ut sit faciam. 

LEMNISELENIS 
Miser est qui amat. — Soph. Cérto is quidém nihilist, 
qui nil amat: qufd ei homini ôpiis vita est? 180 

160 débet hoc uno loco {praeter Amph. 39) cum inf. camuncium, v. Langenus 
symb. 28à^ gui versum inducit; fort, praebebit 161 nihil homac^, honmc 
nihil CD 163 alenon 164 haat B 165 coram metibi ego, corr. Ad- 
daims 166 amcam mam B 167 (hoc) Guietus add, Bophoclidisca B 
168 BOPBOOLiDiflOA • ÀNOiLLA D* accedit A satist A {aUera t exp,?); 
8. <pol> Weisius indotae P 169 t. eqnidem Nonius 10 [pro r]aBtica AP, 
Honius: mlla Vienerus cl, corp. gl. lat. 2, 175, 60 sq, (mUas mendicns àyv^tiç 
ei rolla x<^9^ ayçolxoç, cf, KoUi nomen), mstica quod primam produdt 
haereo. de repetita praeposiiione cf, Muellerus pros, add, 77 170 sq, disp, 
B: Qoanqaam — simnl | Bibere — spéctatam | Censoeram — mores 170 at 
A: ad P 171 tibi A: bi P censaeram P 172 lam te ^ inter[ea] A: 
interiam P 173 oois Bergkius: qais A, cois B, coioB CD potoisse {am 
A 174 qaom A, com CD intérim del, Ritschelius fans non edidicisti 
atque infans P, quae verborum compositio verior esse videtur. fans atqae infans 
cf ad CapU 76 175. 176. coniungit B 177 sq, disp, B: Amas — placidoml 
Tibi — amat | Certo — nita est 177 scatet AP, cf Aul, 558 178 plad- 
dom P: pelagOB A {scil. fontem scaleniem faciam ut aequor sit, aUenum ut 
puto) 179 L.— s. ç: spat, om, AP nihili est A: nihil est P 180 ei P: 
et A in B manus coaeva ascripsit: nita certe qnidem istachil est qoin 



144 PLAVTI n 1. 12-2, 20 

iré decet me, ùt erae opsequéos fiam, libéra ea opéra ôcius ut sit. 
coDvéDÎam hune Toxilum: eius auris, quae mandata suot, onerabo. 

TOXILVS n 2 

Satin haec tibi suot plana et certa? satin haec meministi et tenes? 

PAEGNIVM 
Melius quam tu qui docuisti. Tox. Ain véro, verbereum caput? 
P. Aio enim véro. T. Quid ergo dixi? P. Ego recte apud illam dixero.185 
Tox. Non edepol scis. Paeg. Da hercle pignus, ni omnia memini et scio, 
et quidem si scis tute, quot hodie habeas digitos in manu. 
Tox. Egon dem pignus tecum ? Paeg. Audacter, si lubido est perdere. 
T. Bona pax sit potius. P. Tum tu igitur sine me ire. T. Etiubeo etsino; 
sed ita volo te ire, ut domi sis, cum ego te esse illi censeam. 190 

Pa£0. Faciam. Tox. Quo ergo is nunc? Paeo. Domum: uti domi 

sim, quom iiii censeas. 
Tox. Scelus tu pueri es, atque ob istânc rem ego aliqui te peculiabo. 
Paeg. Scio fide hercle erili ut soleat impudicitia opprobrari 
nec subigi queantur umquam, ut pro éa fide habeant iudicem. 
T. Abi modo. P. Ego laudabis faxo. T. Sed bas tabellas, Paegnium, 196 
ipsi Lemniseleni fac des et quae iussi nuntiato. 

SoPH. Cesso ire ego quo missa sum? 
P. Eo ego. T. I sane. ego domum ibo. face rem banc cum cura géras, 
vola curriculo. — Paeg. Istuc marinus passer per circum solet. 
illic bine abiit intro hue. sed quis haec est quae med advorsum incedit?200 
S. Paegnium hic quidem est. P. Sophoclidisca haéc peculiarest eius 
quo ego sum missus. S. Nullus esse hodie bôc puero peior perhibetur. 

181 l[ib]çfa ça A: liberam ea P 182 aoreis A v. 181 anapaesti 
sunt quidem, sed dubiiandum et de hoc v. et de sequente; ubi Ritschelius ^et> 
eins aores quae sont mandata 183 toxilvb pbqnivx sophoclidisca AB 

(paegn.), toxilvb bbbvyb pbcnivm pveb. sophoolid. D^ plana A: planae B, 
plane CD hac A 184 ta A: om. P 185 t.: spat, P, om. A 187 et 
quidem A: equidem P qaod habeas hodie P 188 egon A: eoon S, eo 
CD lubidoB est P 190 urolo A ire L,: currere A, curare P 191 duobus 
versiculis faciam — uti vel ut | domi — censeas A fort, recte (ut), sequente 
systemate [192—194), cf. 197 192 aliqoit A, aliquid P, corr, Dousa 

193 fidei P hercQlç A opprobari P 194 ne (ne?) A 195-247 if^- 
ett A 195 ergo 196. 197 coniungit B 196 lemnisse leni CD 198 isan- 
ego B curas 199 marrinus B 200 hinc abiit Ritschelius: abiit (habiit 
B) hinc hune CD me (mae duor sum B)\ fort, intro. sed q. h. est, hue 
quae me 201 t. praem, D sophodidisca C, sophodiclisca D, item 205 
peculiaris est, r. ad Capt. 518 202 missum B poior B 



na,2i-« PEBSA 145 

Paeg. Compeliabo. Soph, Commorandust. Paeo. Apud banc obieci * 

SoPH. Paegnium, deliciae pueri, salve, quid agis? ut vales? 

Paeo. Sopboclidisca, di me amabuDt. Soph. Quid me? Paeo. Vtrum 

hercle (di volent); 206 

sed si ut digDa es faciant, odio hercle babeaut et faciaot maie. 
SoPH. Mitte maie loqui. Paeg. Quom ut digua es dico, beue, nou 

maie loquor. 
SoPB. Quid agis? Paeo. Feminam scelestam te astans contra contuor. 
SoPH. Certe equidem puerum peiorem quam te novi neminem. 
Paeg. Quid maie facio aut quoi maie dico ? Soph. Quoi pol cumque 

occasio est. 210 

Paeg. Nemo bomo umquaro ita arbitratust Soph. At pol multi esse 

ita sciunt. 
Paeg. Heia. Soph. Beia. Paeg. Tuo ex ingenio mores alienos probas. 
Soph. Fateor ego profecto me esse ut decet lenonis familiae. 
Paeg. Satis iam dictum babeo. Soph. Sed quid tu? confitere ut te 

autumo? 
Paeg. Fatear, si ila sim. Soph. Iam ébi, vicisli. Paeg. Abi nûnciam 

ergo. Soph. Hoc mi expedi, 215 

qu6 agis? Paeg. Quo tu? Soph. Die tu. (Paeg. Die tu. Soph.) Prior 

rogavi. Paeg. At post scies. 
Soph. Eo ego bine baud longe. Paeg. Et quidem ego baud longe 

(bine eo). Soph. Quo ergo (is), scelus? 
Paeg. Nisi scierô prius ex te, tu ex me numquam boc quod rogitas scies. 
Soph. Numquam ecastor bodie scibis prius quam ex te audivero, 
Paeg. Itane est? Soph. Itane est. Paeg. Mala es. Soph. Scelestu's. 

Paeg. Decet me. Soph. Me quidem addecet. 220 

Paeg. Quid ais? certumnest celare, qu6 iter facias, pessuma? 



203 p.: T. />' s.: spat. p. addidi obicem V alla; fort, (standomst) 
apud hanc obicem 204 penignam B paeris B 205 et anie quid 
eras. B (di noient) Schoellius 206 dlgna es: dignas, item 207 208 p. 
ex T. carr. D^ astan B 209 qaan B 210 mali facio CD 2t2 beia 
V. ad Epid. 95 213 ergo, corr. Camerarius 215 faciar B pers, spat, 
ante ergo {non ante hoc): corr, Brixius Fleckeiseni annalium 123, 51 hoo 
B 216 ais correctum 1. m. in abis CD (die ta) Bentleius 217 supplevi, 
similiter alii ergo: ego B spat, ante scelas 218 scio Kampmannus ut 
234. 236 aU,, cf, Lindskogius de enunt. condicion là; sed vide v. sq, (prias) 
sois C, B ante corr, 219 (ego) ex Kampmannus 220 cf. Berm. 18, 574 sq. 
mala es: maleas B qaide B addecet Bothius: haad decet 221 certom 
est, carr. Camerarius 

PUalQS n. 10 



146 PLAVTI n 2. 40-» 

SoPH. OfflnnastiD occultare quo te immittas, pessume? 

Paeg. Par pari respoodes dicto. abi iam, quando ita certa res. 

nihili facio scire. valeas. Sofh. Asta. Paeg. At propero. Soph. Et 

pol ego item. 
Paeg. Ecquidhabes? Soph. Ecquidtû? Paeg. Nilequidem. Sofh. Cedo 

manum ergo. Paeg. Estne haec manus? 225 

So. Vbi illa altéra est furlifica laeva? Pa Domi eccam. hue nuliam attuli. 
Soph. Habes nescio quid. Paeg. Ne me attrecta, subigitatrix. Sofh. Sîd 

te amo? 
Paeg. Maie operam locas. Soph. Qui? Paeg. Quia enim nihil amas, 

quom ingratum amas. 
Soph. Temperi banc vigilare oportet formularo atque aetatulam, 
né, ubi versicapillus fias, foede semper servias. 290 

tu quidem haud étiam es octoginta ponde. Paeg. At confidentia 
illa militia militatur multo magis quam pondère, 
atque ego banc [nunc] operam perdo. Soph. Quid iam? Paeg. Quia 

peritae praedico. 
sed ego cesso. Soph. Mane. Paeg. Molesta es. Soph. Ergo (ero) 

quoque, nisi scio, 
quô agas te. Paeg. Ad vos. Soph. Et pol ego ad yos. Paeg. Quid eo? 

Soph. Quid id ad te attinet? 235 

Pa. Enim non ibis nunc, vicissim nisi scio. So. Odiosu's. Pa Lubet. 
numquam hercle istuc exterebrabis, tu ut sis peior quam ego siem. 
Soph. Halitia certare tecum miseria est. Paeg. Mers tu mala es. 
So. Quid est quod roetuas? Pa. Idem istuc quod tu. So. Die ergo « 
[ne hoc cuiquam homini edicerem, omnes muti ut loquerentur prius.] 240 
Pa. Edictum est roagno opère mihi, ne quoiquam hoc homini crederem, 

222 offirmasti, corr, Camerarius pesBoma B ante corr, 223 pîri B 
dicito CD (cf, 303), sequente spatio ut in B; fort, SophocUdisca insequitur die 
ta res est 214 nihilo, corr. Camerarius oleas B at propero: 
apropera B ite B, ire CD, corr, Camerarius 225 etqnid ta 226 aibi 
alterra B; pronuniiandum altra eccillam Muellerus atnli B 227 habe- 
8cio quid B sibigitatrix B, sabigatrix CD sin cf, Pseud, 253 228 in- 
grata 230 ibi B aorsicapillos Eitschelius: capillos aerdpellis (aesipellis 
B, aersibellis C, aersippellis D) puerum viçiiare oportet, ut peculium con- 
ficiat; cf. Fssingius 231 tantum ultimis respondet: îicet parvus sim, iam 
amarevaleo, suaserat alium amorem 233 [nanc] Bothius 234 molesta es: 
molestes B {eco) Bothius 235 ate attenet B 236 cio B odiosos es 
237 prior, corr, Camerarius 238 milicia B 239 dl ^ <at die ta prias) 
Goetzius; at yetita som post v. 2àO''lihri veteres' Lambini 240 dicerem 'libri 
vet,* Lambini {etiam muti ex silentio) malti versum delevit Goetzius act, 
Lips. 6, 238 241 editom B magnopere hoc om, CD 



n 2,80-8. u PERSA U7 

omnes muti ut eloquerentur prius hoc quàm ego. So. At tu hoc face : 

fide data credamus. Paeq. Novi: omnes suot ienae levifidae, 

neque tippulae levius pondust, quam fides leuonia. 

So. Die amabo. Pa. Die amabo. So. Nolo âmes. Pa. Facile impetras. 245 

SoPH. Tecum babeto. Paeg. Et tu hoc taceto. Soph. Tacitum eriL 

Pa£o. Celabitur. 
Soph. Toxilo bas fero tabellas tuo ero. Paeg. Abi, eccillum domi. 
at ego banc ad Lemuiselenem tuam eram opsignatam abietem. 
Soph. Quid istic scriptum? Pabo. luxta tecum, si tu oescis, nescio; 
Disi fortasse blanda verba. Soph. Abeo. Paeo. Et ego âbiero. — 

Soph. Ambula. — 250 

SAGARISTIO n 3 

I6vi opulento, fucluto, 

Ope goâto, suprémo, validé, viripoténti, 

q)és, spes bonâs, copias commodâuti 

* lubeus vilulorque merito, 
quià meo amico amiciter banc cômmoditatis côpiam 255 

danÛDt, argenti mutui ut éi egenti opem adferam; 
qu6d ego non magis sômniabam ueque opiuabar neque censebam, 
eam fore mihi occasionem, ea nunc quasi decidit de caelo; 
nam erus meus me Eretriam misit, doroitos boves ut sibi mercarer, 
dédit argentum, nam ibi mercatum dixit esse die septumi: 260 

stultus, qui hoc mihi daret argentum, cuius ingenium noverat. 
nam hoc argentum âlibi abutar: boves, quos emerem, non erant; 
nunc et amico prosperabo et genio meo multâ bona faciam, 

242 omnis B miti B ante corr, loqnerentor, corr. MuelUrus 
244 tippulae Paulus 366: 8tipiil(a)e; cf. frg, inc, 62 pondus est, item 
Paulus 246 abeo B taceo B 247 tabeUaes B ecillom 248 accedit 
A at AP: at pol Muellerus lQmn[i8e]len[6iii] AP (lemnisse lenem D) 
250 et AcidaUus: et P, A n. l sagaristio add, P, sag. seruas B*, spaUum 
{cum nomne?) A 25t. 252 et 253. 254 coniungit B; 251 ab içoi, 252 sa- 
premo, 253 çpes incipit A 251 ope gnato num in A post [in]çli}tp fuerit 
incertum 254 ante ^ pîura fuisse videntur A. lacunam demonstrat guod 
seqmtwr danont; déesse velut disque omnibus ago gratias dixit Vssingius, cf 755 
Capt. 909. 922; Liv. 6, 29, 9 255 qa[ia] AP: qoam Nonius 510 256 matai 
B et fort. A: minutî CD [ut]î e[ge]ntî A, utl^enti P, corr. Weisius; (ut 
amanti egenti Schoeliius) 257 magis: mira anacoluthia 258. 259 inverso 
ordine P 259 nom P eretsiam B, iam post spatium CD; nam Eretriam 
eros Schoeliius u\ A: uti P, cf ad v. 265 260 die esse Bothius, cf ad 
Cas. 230 septaini A: septimei P 262 abatar alibi Guietus 263 et 
amico: amico A, et amico meo P 

\0* 



148 PLAVTI n8.M-^,9 

diu quo bene erit, die ûno absol? am : tux tax tergo erit meo. non euro, 
nunc amico homini boves dômitos roea ex cnimina largiar. 265 

nam id demum lepidomst, triparcos bomines, vetulos, avidos, arides 
béne admordere^ qui salinum serve obsignant cum sale, 
virtûs, ubi occisîo admenet, dispieere. quid faciet mihi? 
verberibus caedi iusserit, compédes impingi? vapulet, 
ne sibî me credat supplicem fore: vae illi, nil iam mihi nevi 270 

ofTérre potest, quin sfm peritus. sed * Toxili 

pûenim Paegnium eccum. 271* 

PAEGNIVM n4 

Pensum meum, qued datumst, cônfeci. nunc dômum prepero. Sao. Mane, 

etsi preperas. 
Paegnium, ausculta. Pa. Emere oportet, quem tibi eboediré velis. S. Asia. 
Paeg. Exhibeas molestiam, ut opiner, si quid debeam, 
qui nunc sic tamen es molestus. Sao. Scélérate, etiam respicis? 275 
Paeg. Scie ego quid sim aetatis, ee istuc maledictum impune auferes. 
Sao. Vbi Tôxilus est tuus érus? Paeg. Vbi illi libet, néque te con- 

sulit Sag. Etiam 
dicis ubi sit, venéfice? 
Paeg. Néscio, inquam, ulmftriba tu. 

Sag. Maie dicis maieri. Paeg. Prier preméritus perpetiére. 280 

servam eperam, linguam liberam erus iussit med habere. 280' 



264 quo A: qaod P tnxtax A : tuxcax P, tattax gloss. Plaut. 265 homin! 
bibos domi[ti]8 A, hominibos domitis P, corr.^Spengelius ; cf, Zanderus vers, 
liai, ex 266 a]ri[do8 AP; pronuntiandunT ardos (Seyffertus stud. PL 6); 
netolos aridos Guietus 267 qa[i 8]alinam A: qnis alienum P 268 uirtos — 
occasio I admonet — mihi A uirtos est ubi AP, cf. Asin, 323; fort niri 
opust, cf, MosL 412 {MueîUrui pros, 366) 269 comped^ ACD : compedis B 
impingi A: imponi CD, inpono B 270 saplicem BC mihi iam nihil P 
TJ\,21\*^ coniungunt AP * 27 1 oferi ^, offerrl CD octonarius fuisse videtur 
sequente clausuia; velut sed (qois hinc exit?) Toxili 271* cf 254 272 pabg- 

NIYM 8AOABI8TIO AB, PIOHIYM PYBB 8A0ABI8TI0 SBBV. />' omapoesti, cf 277 

domum propero A: pro domom P 273 p(a)epmam BC aitas A 

274 ut (ego) RiUchelius, cf, Kaempfius depran. pers. 4 275 s. praem. D^ 
tamen A : tam P p. />* et sic deinceps nomina commutons usque ad v, 279 
277 versicuUs minutis A: nbi — ems | ubi — neqne | te — etiam, voluisse videtur 
dimetros iambicos duos cum clausuia Reiziana etiam m B versum sç. in- 
cipit 278. 279 comungit B 278 edicis P 279 uimitriba A, mul mitriba 
CD; sane paenultimam com'pit 280* liberam P: operam P iussit me B, 
iassit meç (med ex meo correctum?) A, me iussit CD 



n 4. io-«o PEB8A 149 

Sao. DicisDe mi, ubi sit Toxilos? Paeg. Dico ut perpetuo pereas. 
Sag. Caedere hodie tu restibus. Paeq. Tua quidem, cucule, causal 
non hercle, si os perciderim tibi, metuam, morticÎDe. 
Sao. Video ego te: iam incubitatus es. Paeg. lia sum. quid id ad 

te [attioet]? 
at non sum, ita ut tu, gratiis. Sag. Confidens. Paeg. Sum bercle vero.286 
nam ego me confido iiberum fore, tu te numquam speras. 
Sag. Potin ut molestus ne sies? Paeg. Quod dicis facere non quis. 
Sa. Abi in malam rem. Pa. At tu domum : nam ibi tibi parata praestost. 
Sag. Vadatur hic me. Paeg. Vliiiam vades desint, in carcere ut sis. 
Sag. Quid hoc? Paeg. Quid est? Sag. Etiam, scelus,maieloquere? 

Paeg. Tandem ut liceat, 290 

quom seryos sis, servom tibi maie dicere. Sag. Itane? specta 
quid dedero. Paeg. Nil, nam nil habes. Sag. Di deaeque me omnes 

perdant — 
Paeg. Amiens sum, eveniant volo tibi quae optas. Sag. Atque id fiât, 
nisi te hodie, si prehendero, defigam in terram colaphis. 
Paeg. Tun me defigas? te cruci ipsum adfigent propediem alii. 296 

Sag. Qui te di deaeque — sois quid hinc porro dicturus fuerim, 
ni linguae moderari queam. potin abeas? Paeg. Abigis facile, 
nam umbra mea iam intus vapulat. — Sag. Vt istûnc di deaeque perdant, 
tamquam proserpens bestiast bilinguis et scelestus. 
hercle ilium abiisse gaudeo. foris aperit, eccere autem 900 

quem convenire maxime cupiebam egreditur intus. 



282 cédera AC, credere D canssa A 283 hos AD^ morticeine A 
284 es P: som A ovum es, sed iam incubitum an te attinet A, attinet 
adte P; ad te atdngit Iduelierus; convieium laiere caniedi Scyffertus, puta fiatae. 
cf. ad Rud. 1106 285 som am. A {cf. 28é) nt tu gratiis A: uito (oita 
CD) gratis P 287 sis ^ 289 desinit A 290 versus non quadrat ad 
anteeedentem, tantum ad v. 279 {cf 280) aut 283. praeterea offendit v, 290 
post V. 280. fartasse v. 280-289 ad aiteram, 290—295 ad altérant recen» 
swnem pertinent uti liceat A, udiceat B tandem: çuasi de re magna et 
ilHdta loquatur 292 me A: te P 293. 294 inverso ordme P 293 eaeniat 
A ante atqae spat. om. A 294 deferam A colaphels A 295 ton ^; 
tune P propediem (-entl CD) adfigent P allei A 296 qui A: qoin P 
297 nillingnae CD, nll ingroae, sed il In m ras., B moderaris qaiam A 
f potin A habeas P 298 [iam] A, ut supplevit Boihius: om. P 
istom A 299 tanquam AC bestiast A: bestlae P 300 istom A fores 
P aperit AP, cf. Aul. 411 eccere aotem cf. ad Cas. 969 301 con- 
uenire A: cum uenire P 



150 PLATTI n6.i-» 

TOXILVS n 5 

Paratum iam esse dicito, unde argentum sit futuruni, 
iubeto habere animum bonum, die me illam amare multum; 
ubi se adiuvat, ibi me adiuvat. quae dixi ut nuntiares, 
satin ea tenes? 

SOPHOCLIDISCA 
Magis célleo quam aprugnum callum callet — 305 
Tox. Propera, abi domuro. * Saq. Nudc ego huic graphice facetus fiam. 
subnixis ails me inferam atque amicibor gloriose. 
Tox. Sed quis hic ansatus ambulat? Sag. Magoifice conscreabor. 
Tox. Sagaristio bic quidemst. quid agitur, Sagaristio? ut valetur? 
ecquid, quod mandavi tibi, + estne io te speculae? Saq. Adito. 310 

videbitur. factum volo. venito. promoneto. 

Tox. Quid hoc hic in coUo tibi tumet? Sag. Vomicast, pressare parce; 
nam ubi qui mala tangit manu, dolores cooriuntur. 
Tox. Quando istaec innatast tibi? Sag. Hodie. Tox. Secari iubeas. 
Sag. Metuo, ne immaturam secem, ne exhibeat plus negoti. 315 

Tox. Inspicere morbum tuom lubet Sag. Ah ah, abi atque cave sis 
a cornu. Tox. Quid iam? Sag. Quia boves bini hic sunt in crumina. 
Tox. Emitte sodés, ne enices famé; sine ire pastum. 
Sag. Enim métuo, ut possim reicere in bubile, ne yagentur. 
Tox. Ego reiciam. babe animum bonum. Sag. Credetur, commodabo. 320 
sequere bac sis. argentum hic inest, quod mecum dudum orasti. 



302 TOZILYS 8ÂGABI8TI0 SOPHOCLIDISCA AB^ 8BBTI -JL* et AHO. odd. D 

dicte P 304 a4iaa[at] {bi me a]di]9[aat] A: adloat ibi me adlaat P 
305 satinea P: satine A magis AP, Charisius 72: plus Nonius258 calleo 
AP, Nonius: tabello Charisius apruf^om AP, Servius Aen, 11, 66: apranum 
Nonius, pranom Charisius^ cf. Poen» 579 306 ego haie P: hnic ego A; cf, 
Kaempfius de pron. pers. 22 sq., gui coniecit domom <nanc). minime Paegnio 
facetum se fecerat Sagaristio, cf. Poen. 426 (propera atque abi) Pseud. 161, 
fort, domom. (soph. Abeo.) 308. 309 inverso ordine A 308 set A 

ansatus AP: conatos Nonius 479 conscreabor Nonius: concrçabo • A, con- 
stabor (contestabor D) P 309 qoidem est A, qoidem sed P ^\0 ut s. AP; 
in te specnlaest Ritschelius; fort, estne adiectum 311 cf. Asin, 686 

promoneto AP, promoneto e. promonere signiflcatum habere tndetur coram et 
aperte admonendi de promisso vel debito, cf. proclamare protestari proquiritare 
aUa. Cicero ad Att, 4, 12 ibi te igitor videbo et promonebo 313 tetigit P 
315 negotçi A 316 iabet A ah ah abi A: ahbi B, abi CD 317 cromçna 
A, crimina B 319 in babfle (babilem P) r[ei]cere AP, corr, Bothius 

aag[en]tar A: uiagentur B, aagientur CD 320 creditor P, corr, Guietus; 
A n, l, 321 seqae P quod me dadom rogasti P 



n 6, n-m i. is PERSA 161 

Tox. Quid tù ais? Saq. Dominus me bavis mercatum Eretriam misit. 

DUDC mi Eretria erit haec tua domus. Tox. Nimis tû facete loquere. 

atque ego opme argentûm Ubi hoc actutum incolume redigam; 

nam iam omaee sycophaotias instruxi et comparavi, 825 

quo pacto ab lenone auferam hoc argentûm, Saq. Tanto melior. 

Tox. Et mulier ut sit libéra atque ipse ultro det argentûm. 

sed sequere me: ad eam rem usus est tua mibi opéra. — Ba. Vtere ut Tis. — 

SATVRIO m 1 

Quae res bene vortat mi et tibi et ventri meo 
perennitatique adeo huic, perpetuo cibus 330 

ut mibi supersît, suppetat, superstitet: 
sequere bac, mea gnata, me, cum dis volentibus. 
quoi rei opéra detur scis, tenes, intellegis; 
communicavi tecum consilia omnia. 

ea causa ad hoc exemplum te exornavi ego. 835 

venibis tu hodie, virgo. 

VIRQO 

Amabo, mi patw, 
quamquam libenter escis alienis studes, 
tuin véniris causa filiam vendas tuam? 
Bat. Mirum quin régis Phiiippi causa aut Attali 
te potius vendam quam mea, quae sis mea. 340 

ViR. Ytrum tû pro anciila mé habes an pro fliia? 
Bat. Vtrum hercle magis in ventris rem videbitur. 
meum, opino, imperiumst in te, non in me tibi. 
ViB. Tua istaéc potestas est, pater. verum tamen, 
quamquam res nostrae sunt^ pater, pauperculae, 345 

modice et modeste meliust vitam vivere; 



322 boais A: aobis P me Eretriam b. m. RitscheUus, cf. 253 324 h^c 
Actutom A: hoc ta tum P; ego (hoc) MuelUrus pros, 368 sq. giH hoc (i. e. hac) 
redigam coniungit 325 omneis A 328 aaturacio add. B battbio A^ vkSLk- 
nrvB viBGO D^ 330 perennitateique A, perennitatisqae P cibo AP, 

correxi perennitassitqae adeo haie perpetaom cibum Buechelerus {cf, Rih- 
beckius /r«^. frg. p. 270), sed sic huic post mihi et ventri meo, sequente mihi, 
loewn non habere videtur 334 commonicaoi B ante corr. 335 caussa A 
ezemptum A 336 odie BD 338 toi uentris causam A oendis P\ uen- 
dei Salmatius, cf. Vssingius ad Amph, 741 339 caussa A 341 ta om. A 
343 opinor APy item Bacch. 511, Cas, 541, Poen, 1169 tibist P 346 mo- 
deste melioat AP: modestest melius Nonius 342; cf. Charisius 206 



162 PLAVTI m 1. 1»-46 

nam ad paupertatem si admigrant infamiae, 

grayior paupertas fit, fides sublestior. 

Sat. Enim Téro odîosa es. Vot. Non sum, neque me esse 

arbitrer, 
quom panra natu recte praecipio patri. 850 

nam inimici famam non ita at natast femnt 
Sat. Ferant eantque maximam malam crucem; 
neque ego fnimicitias omnes pluris existimo, 
quam mensa inanis nanc si apponatur mihi. 
ViB. Patér, hominum immortalis est infamia; 955 

etiam tum Tivit, cum esse credas mortuam. 
Sat. Quid? metuis, ne te vendaro? Vis. Non metuo, pater. 
verum insimulari noio. Sat. At nequiquam nevis. 
meo modo istuc potius fiet quam tuo 

fiât, quae bae res sunt? VnL Cogita hoc Terbum, pater :aeo 
erus si minatus est malum servo suo, 
tametsi fd futunim non est, ubi captumst flagrum, 
dum tunicas ponit, quanta adficitur miserial 
ego nunc quod non futurumst formido tamen. 
Sat. Virgo atque mulier nulla erit quin sit mala, 965 

quae praeter sapiet quam placet parentibus. 
VnL Virgo atque mulier nulla erit quin sit mala, 
quae reticet, si quid fierî pervorse Tidet. 
Sat. Malo cavere meliust te. VnL At si non licet 
cavere, quid agam? nâm ego tibi cautum toIo. 870 

Sa. Malusne égo sum ? Vi. Non es, neque me dignumst dicere, 
verum ei rei operam do, ne alii dicant, quibus licet. 
Sat. Dicat quod quisque volt; ego de bac sententia 



347 admigrant AP: immigrant Fesius 294 imfamiae (-mç CD) P 
nam abi ad paapertatem accessit infamia Nonius 177, sine vitio 348 pau- 
pertas graoior Nonius sabtestior A 349 me om, A 350 qom A, corn 
P 351 nata est A, nata si P; fort, res natast 352 eantque A: eantque 
in P 353 non ego AP, corr. Sonntnscheinius ciass, rev. 1892, 401 omnis 
P aestimo Pylades (cf. Capt. 682), sed plans existimo coaUscit (plnre Chari- 
sU 109. 211 hue rettulit Seyffertus); cf. 833 360 post fiât personne spatium 
AB qaa[ee h]ae res sont A y qoae hères sont P; (ne) fiât S. qoae (haec) 
res? BitscheUus 362 tamen etsi (es! A) AP, corr. ç id futorom P: auras 
super scripto a correctore id futu— A; tamen si daturas non est Bitschelius 
367 erat P 369 meliust B: melius st CD, melius est A liceat A 

371 est ^ dignast A, dignuBst P, corr. e 372 açram A: oirom P 



ni 1. 46-71 PERSA 163 

non demovebor. Vis, At, meo si liceat modo, 
sapienter potius facias quam stulte. Bat. Lubet. 875 

ViB. Lubere per me tibi licere iotellego; 
Tenim lubere hau lubeat, si liceat mihi. 
Sat. Futura es dicto oboediens an oon patri? 
ViB. Futura. Sat. Scis iamtibi quaepraecepi? Vm. Omnia. 
Sat. Et ut surrupta fueris? Vm. Docte caUeo. 380 

Sat. Et qui parentes ftierint? Vm. Habeo in memoria. 
necessitate me mala ut fiam facis. 
verum Tideto, me ubi voies nuptum dare, 
ne baec fama faciat repudiosas nuptias. 
Sat. Tace, stûlta. non tu nunc bominum mores vides? 386 
quoivis modi hic cum [mala] fama facile nubitur: 
dum dos sit, nullum vitium vitio vortitur. 
ViB. Ergo istuc facito ut veniat in mentem tîbi, 
me esse indotatam. Sat. Cave sis tu istuc dixeris. 
pol deum virtute dicam et maionim meum, 990 

ne te indotatam dicas, quoi dos sit doroi: 
librorum eccillum hâbeo plénum soracum. 
si hoc adcurassis lepide, cui rei operam damus, 
dabuntur dotis tibi inde sescenti logi, 

atque Attici omnes; nullum Siculum acceperis: 306 

cum hac dote poteris vel mendico nubere. 
Vm. Quin tu me ducis, si quo ducturu's, pater? 
vel tu me vende vel face quid tibi lubet. 
Sat. Bonum aequomque oras. sequere hac. — Vm. Dicto 

sum audiens. — 



374 iice%t A 375 /'ort. <at> lubet 376 tibi per me A 377 labeat 
ai liceat Pisioris: liceat si labeat (iabeat B) P, liceat si liceat A 379 iam 
Seyffcrtus: nam AP 380 nt: ut ui A, id at P: fort, etiam at (Kt non sur- 
ripilwr) 382 necesitate A 386 qaoias B, que ais CD, caias A, corr. 

Guieius maU fama AP, corr. Camerarhts 387 sit P: et A 390 airta- 
tem Namus 495 dicam P, Nonius: dlcç A 391 ni ^ 392 Paulus 296 
aoracam est qao omamenta portantar scaenicorum (PolL 10, 129), apvd Festum 
servatur: — ram iciilum ecillum A, ecce illam CD; eccillad secundum Paulum 
Sonnenscheinms class. rev. 1892, 400 plénum P: plénum illum A, cf. Poen. 314 
plein (?)^ {Seyffertus) 393 adcurassis A : accurras sis P 394 Ps. Ascomus 
p, 116 Or. ad Cic. divin. 39 adfert dabuntur tibi sezcenti logi, atque attici, 
nallam siculum acceperis logei A: longi P 398 (me) face ÈiUcàelius 
399 aequmque A, aequumque P dicto P: endicto A audi eas P dor- 
dalus add. B dobba lys lbno D* {craso toxilys sbbyvs, cf. se. sq.), spat. ABCD^ 



164 PLAVTI m 2. 1-8. 19 

DORDALVS m 2 

Quidnam esse acturum buDC dicam vicinum meum, 400 

qui mihi iuratust sese hodie argentum dare? 
quod si non dederit atque hic dies praeterierit, 
ego argentum, ille iusiurandum amiserit. 
sed ibi concrepuit foris. quisnam egreditur foras? 

TOXIL VS m 3 

Curate isti intus, iam égo domum me recipiam. Dor. Oh, 406 
Toxile, quid agitur? Tox. Oh, lutum lenonîum, 
commixtum caeno sterculioum publicum, 
impure, inhoneste, iniure, iniex, labes popli, 
pecuniae accipiter ayide atque iovide, 

procax, rapax, trabax — trecentis versibus 410 

tuas impuritias traloqui nemo potest — 
aecipin argentum? accipe sis argentum, impudens, 
tené sis argentum, eliam tu argentum tenes? 
possum te facere ut argentum accipias, lutum? 
non mihi censebas copiam argenti fore, 415 

qui nisi iurato mihi nil ausu's credere? 
Dor. Sine respirare me, ut tibi respondeam. 
vir summe populi, stabulum servitutium, 
scortorum liberator, suduculum flagri, 

compedium tritor, pistrinonim civitas, 420 

perennisenre, lurco, edax, furax, fugax, 
cedo sis mi argentum, da mihi argentum, impudens, 
possum a te exigere argentum? argentum, inquam, cedo, 
quin tu mi argentum reddis? niine te pudet? 



400 tiL ad 399 dicat hanc A 401 ioratus estAP se A 404 fores F 

405 TOXILYB DOBDALYS B, TOZILYS SBBYVB D0BBALY8 LSNO J)\ Spat ACD^ Istl A: 

istic B, istac CD o\i A: oh B,o CD 406 oh A: eo P 407 sterci- 
linom P cf. Most. 41 408 iniore P, Nomus 10, 447: periore A; cf, 
Paulus 110 iniumm : perioram popli A, Nohws 10 : populi P, Nonius 447 
409 a4qae A 411 transloqoi A 415 om. P 417 sene P tibi at P 
418 seruitritiam (-ciomi>) AP, carr. Coîerus; cf. Lorenzius PhiloL 30, 596 sq,; 
vitiosum est adiectivum, flaçiiatur genetivus rei ut illa nequidae, flagiti, con- 
fidentiae. nec idem est in hac librorum memoria — tiom quod — ciom 4 1 9 iuda- 
culom A, cf Paulus 336: sabicnlom P 420 pristinorom AB ; cf. Epid. 145 
ciailas A 421 per[enn]îi86nie A, perennis herbae Aonius 11 lurco edax 
Nonius: lyrchç ^4%x A, larchedax P; lorcho veteribus tribuit Servius Aen. 6, 4, 
Plauto Sacerdos 6, 475 K.^ cf Probus cath. Ail coedo P (item B v. sq.) 
423 a om. A 424 nihilne A: nihil ni P 



m 8, 90-iv 1, 4 P£BSA 166 

leno te argentum poscit, solida servitus, 425 

pro liberanda arnica, ut omnes audiaDt. 

Toz« Tace, obsecro hercle. ne tua tox valide valet 

DoR. Referundae ego habeo linguam natam gratiac. 

eodém mihi pretio sal praehibetur quo tibi. 

nisi me haec defendet, numquam delioget salem. 490 

Tox. lam omitte iratus esse, id tibi suscensui, 

quia te negabas credere argentum mihi. 

DoR. Mirum quin tibi ego crederém, ut idem mihi 

faceres quod partim faciunt argentarii: 

ubi quid credideris, citius eitemplo a foro 4S5 

fugîuDt quam ex porta ludis euro emissust lepus. 

Tox. Cape boc sis. Dob. Quin das? Tox. Nummi se- 

scenti hic erunt, 
probi, numerati. fac sit mulier libéra, 
atque hue continue adduce. Dob. lam faxo hic erit. 
non hercle, quoi nunc hoc dem spectandum, scio. 440 

Tox. Portasse metuis in manum concredere? 
Dob. Mirum quin * * [citius iam a foro argentarii 
abeunt, quam in cursu rotula circumvortitur.] 
Tox. Abi istâc travorsis angiportis ad forum; 
eadem istaec facito mulier ad me transeat 44( 

per hortum. Dob. Iam hic faxo aderit. Tox. At ne propalam. 
Dob. Sapienter sane. Tox. Supplicatum cras eat. 
Dob. Ita hercle vero. — Tox. Dum stas, reditum oportuit. 
si quam rem accures sobrie aut frugaliter, lY 1 

solet illa recte sub manus succedere. 450 

atque edepol ferme ut quisque rem accurat suam, 
sic ei procedit postprincipio, denique 

428 referendae AD 430 haec me A versus sententiae alienae 
431 omitto P 432 quia . . . negabas A 433 ut AP: nt ta Bothius 
435 a om, A 436 corn emissust (-os st C) P: eiplssos A 437 cape A: scape 
B, sape CD sexcenti P; A n, l. 439 adjdççej A, adlace B 442 leno 
respanderat mirum quin cupiam. quae perierunt hausit dittographia versuum 
435. 436 hue delata propter par initium versus 433. fortasse Toxilus lenonem 
monuerai ut vicinos rem celaret^ ne ero narrareni postea consentiunt AB, 
in manom concredere mirum qoin citius om. CD 444—478 deest A 
444 istrac B traaorsis "^lihri veieres* Lambini: tauorsis 445 eadem: ad 
est B ista haec 446 ortum B 449 scaenae spatium codd., tozilys i>* 
450 sommanos 451 firme, corr. Scaliger 452 post princlpio testatur Do- 
natus in Ter. Bec. 3, 3, 33 



166 PLiyn IV 1,6-6.7 

si malus aut nequamst, maie res Tortunt quas agit, 

sin autem frugist, eveniunt frugaliter. 

banc ego rem exorsus sum facete et callide, 4&6 

igitur profenturam bene coofido mihi. 

nunc ego lenooem ita hodie iotricatum dabo, 

ut ipsus sese, qua se expédiât, nesciat. 

Sagaristio, heus, exi atque educe virgioem 

et istés tabellas, quas consignayi tibi, MO 

quas tu attulisti mi ab ero meo usque e Persia. 

SAQARISnO IV 2 

Numquid moror? Tox. Euge, euge, exoruatu's basilice; 
tiara ornatum lepida condecorat schéma, 
turo banc bospitam autem crepidula ut graphice decet 
sed satin estis meditati? Saq. Tragici et comici 465 

numquam aeque sunt meditati. Tox. Lepide bercle adiufas. 
[âge, illûc abscede procul e conspectu et tace. . 
ubi cum lenone me videbis conloqui] 
id erit adeundi tempus. nunc agite ite tos. 

DORDALVS IV 3 

Quoi homini di prépitii sunt, âliquid obiciûnt lucri; 470 

nam égo bodie compendi feci binos panes in dies. 
ita anciilâ mea quae fuit bodie, sua nunc est: argento vicit; 
iâm hodie alienum cenabit, nil gustabit de meo. 
sumne probus, sum lepidus civis, qui Atticam hodie civitatem 
maximam maiorem feci atque auxi civi femina? 475 

sed ut ego bodie fui benignus, ut ego multis credidi. 



456 prouentura CD; bene pronentnram Boihius, cf, Bacch. 856, ad 
Mil. 852 459 sagariscio B edoc CD 460 in zeugmaie offendii Rit- 
schâlius 462 saoâsistio (-scio B) tozilys sbbyi (sbbyi om, B) BD* basil- 
lice BC 463 tiara ornatum lepide condecorat taom codd,, theatrom lepida 
condecorat schéma Priscianus 1, 200 qui testatwr schéma primae declinationit 
et generis feminini; corr. Zipsius, Vssingius (qui scripsit omatnm nt). schéma 
apud veteres tanium ablaiivo easu 465 potius virgo loquitur, cf, 673 
467. 468 redeunt v. 727. 728, ubi et tace (cf. 729) et toium versum alterum tam 
apta esse quant Me inepta intellexit Vssingius. versus subsHtuti sunt alns quibus 
dixit Toxilus, post epistulam perlectam et rem lenoni expositam adeundi tempus 
fore 467 âge iÛac aspice deprocul inconspectum. s. (s. om. BCD*) tace, 

cf. 727 469 id aderit CD non CD agite ite Camerarius: âge rite BC, 
agite D 470 dobdalys lxno toxilys bbbyys o D*, dobdaltb toxhiYS B 
de B 471 binons B, non CD, corr, Camerarius 476 nt ^: at et [sciL ntei) CD 



IV 8, 8-38 PERSA 167 

Dec satis a quiquam homine accepi: ita prosum credebam omnibus; 

Dec metuo, qnibus credidi bodie, ne quis mi in iure abiurassit: 

bonus volo iam ex boc die esse — quod neque fiet neque fuit 

Tox. Hune bominem ego bodie in trasennam doctis deducam dolis, 480 

itaque buic insidiae paratae sunt probe, adgrediar yinim. 

quid agis? Dob. Credo. Tox. Vndeagis te, Dordale? Dor. Credo tibi. 

di dent, quae velis. Tox. Eho, an iâm manu emisisti mulierem? 

D. Credo edepol, credo, inquam, tibi. T. Iam liberta auctu's? D. Enicas. 

quin tibi me dicocrédere. T. Dicbona fîde: iam liberast? D. Ôlim. 4S5. 486 

\, i M forum ad praetorem, éxquire, siquidém mihi credere non vis. 

libéra, inquam, est: ecquid audis? Tox. At tibi di bene faciant omnes. 

nûmquam enim pôstbac tibi nec tuorum quoiquam quod nolis Tolam. 

Dor. Abi, né iura, satis credo. 490 

Tox. Vbi nûnc tua libertést? Dob. Apud te. Tox. Ain, apud mést? 

Dob. Aio, inquam, apud te est, inquam. 
Tox. Ita mé di ament, ut ob istam rem tibi mûlta bona instant à me. 
nam est rés quaedam, quam occûltabam tibi dicere: nunc eam nârrabo, 
unde tû pergrande lucrûm facias: faciam, ûl mei memineris, dûm Titam 
Tiyàs. Dob. Bene dictis tufs bene facta aurés meae auxilium expéscunt. 495 
Tox. Tuom prémeritumst, merito ût faciam. et ut mé scias esse ita 

fàcturum, 
tabellâs tene bas, péUege. Dob. Istaé quid ad mé? Tox. Immo àd 

te attinént et tué refert. 
nam ex Pérsia sunt haec âllatae mihi a méo ero. D. Quando ? T. Haud dûdum. 

477 qnoqQam CD, cf. Bacch, 14 accipi B prosom sic 479 ac- 
ce dit A 480 trasennam ACD: trassenam B ducam P 482 cf. ad 
Amph. 719 483 mollirem A 484 pers. spatia om. A aactus A, auctus 
es P 485—487 anapaesti 485. 486 olim L.: olet antécédente spatio vel 
littera et incerto num sequantur etiam duae tresve Ulterae A, om. P 487 ii P: 
i A ad pr(a)etorem P: e praetore A; cf. Baierus de PL fàb. rec. 146 

credere mihi P 488 inquam [est f] qaid vel inquam[8t ecjqnid A ficiant 
A 489 quoiquam Lamhinus: quiquam A, om. P 489. 490 coniungit A 
490 sg. disponit B: Abi — est | Aie — rem | Tibi ~ occûltabam | Tibi — 
facias | Faciam — dids | Tuis ~ ezpostulant 491 libertast A: libertas P 
492 istanc A 493 ea Nonius 210 494 pergra[nd]e AP: pergrandem Nonius 
testatus genus mascuUnum 495 yivas priori v. adhaeret A dicis P 
facta P: actis A ezpostulant P; cf. Abrahamus stud. PI. 194 sq. 496 ita 
om. P 497 disponit B: Tabellâs — attinént | Et — domino | Quando ~ ipsis | 
Ipsae — recitato | Tace — faciam 497 pellige P istae Bachius in Stude- 
mundi stud. 2, 251: hae AP aliènent A 498 nam ex Persia sont istaec 
allat^ mfhif ^ mço [er]o A, corr. Bachius, nam epersia adme allatae modo rant 
istae a meo domino P, cf. Baierus l s. 77 haut A 



168 PLAVTI iV8,a>-«e 

DoR. Quidistaé narrant? Tox. Percéntare ex ipsis. ipsae tibi nérrabunt 
DoB. Cedo sàne [mihi]. Tox. At clare récitato. Dor. Tace, dûm 

peiiego. Tox. Hau verbûm faciam. MO 

Dos. Salutem dicit Toxilo Timarchides 

et familiae omni. si Taietis, gaudeo. 

ego valeo recte et rem gero et facio lucrum, 

neque istéc redire bis octo possam mensibus, 

itaque hic est quod me detinet negotium. 505 

Chrysopolim Persae cepere urbem in Arabia, 

plenam bonarum rerum atqae antiquom oppidum: 

ea comportatur praeda, ut fiât auctio 

publicitus; ea res me domo expertem facit. 

operam alque bospitium ego isti praehiberi volo, 510 

qui tibi tabellas adfert. cura quae is volet, 

nam is mihi honores suae domi habuit maxumos. 
Dor. Quid id ad me aut ad meam rem refert, Persae quid rerum gérant 
aut quid erus tuos? Tox. Tace, stultiloque; nescis quid te instet boni 
neque quam tibi Fortuna faculam lucrifera adlucere Tolt. 515 

DoR. Quae istaec lucrifera est Fortuna? Tox. Istas, quae norunt, roga. 
ego tantumdem scio quantum tu, nisi quod pellegi prior. 
sed, ut occepisti, ex tabelUs nosce rem. Dor. Bene me mones. 
fac silentium. Tox. Nunc ad illud yenies quod refert tua. 

Dor. Iste qui tabellas adfert adduxit simul ^20 

forma expetenda liberalem virginem, 

furtivam, abductam ex Arabia penitissuma; 

eam te volo accurare ut istic veneat. 

ac suo pericio is emat qui eam mercabitur: 

mancipio neque promittet neque quisquam dabit 525 

probum et numeratum argentum ut accipiat face. 

haec cura, et hospes cura ut curetur. vale. 



499 percontarfte A 500 sane MueUerus pros. 419: gane mihi AP; 

cf. 772 pellico P, pelligo reçitç A haud P 504 isto reddere P 
505 detenet A 506 chrytopolin A, dea8ipolim\P 507 antiquom ACD 
508 comparator P 511 offert A nelit A 512 honores is mihi Schoel- 
iius 513 meam P: eam A 514 instet cf. ad Amph, 17 515 neque qoam 
A: nequiqnam P l[acri]feram A, Indficam P, corr. RitscheîiuSy Vssingius 
516 fortnna lucrifica est P 517 perlegi A 518 tabelle[8 A 519 aentes P 
521 ^jâfginem A: molierem P 522 abductam A: addactam CD, Prisdanus 
If 99, adaectam B 523 carare A; cf MU. 165 ueniat A 524 pericolo 
A eam om. A 525 prondtt{8 A, promittes non recte Geppcrtus 



IVM»-é,8 PERSA 169 

Tox. Quid îgitar? postquam recitasti quod erat cerae credituin, 

îam mibi credis? Dob. Vbi nunc illest hospes, qui hasce hue attulil? 

Tox. Iam hic credo aderit: arcessivit illam a navi. Dob. Nil mi opustôdO 

litibus neque tricis. quam ob rem ego argentum enumerem foras? 

nisi mancipio accipio, quid eo mi opus est mercimouio? 

Tox. Tacen an non taces? numquam ego te tam esse matulam credidi. 

quid metuis? Dob. Metuo hercle vero. sensi ego iam compluriens, 

neque mi haud imperito eveniet, tali ut in luto baeream. 535 

Tox. Nil pericli mibi yidetur. Dob. Scio istuc, sed metuo mibi. 

Tox. Mea quidem istuc nil refert: tua ego hoc facio gratia, 

ut tibi recte conciliandi primo facerem copiam. 

DoB. Gratiam habeo. sed te de aliis, quam alios de te suaviust 589.540 

fieri doctos. Tox. Ne quis vero ex Arabia penitîssuma 

persequatur. etiam tu illam destinas? Dob. Videam modo 

mercimonium. Tox. Aequa dicis. séd optume eccum ipse advenit 

hospes ille, qui bas tabellas attulit. Dob. Hicinest? Tox. Hic est. 

Dob. Haecine illàst furtiva virgo? Tox. luxta tecum aeque scio« 545 

nisi quia specie quidem edepol liberalist, quisquis est 

Dob. Sat edepol concinnast facie. Tox. Vt contemptim carnufex. 

taciti contemplemur formam. Dob. Laudo consilium tuom. 

SAGARISTIO IV 4 

Satin Athenae tibi sunt visae fortunatae atque opiparae? 

VIRGO 
Vrbis speciem vidi, hominum môres perspexi parum. 550 

Tox. Numquid in principiô cessavit verbum docte dicere? 



529 hue om, P 530 accersinit AD opus est P, A n. /. 531 tr[ici8] 
A: trichis (trohis D) P e]gQ ACD: om. B eçumerem A: nomeram P 
532 est om. P 534 rem eloqui leno non vult, sed saiis mdicat quid metuaL 
cf. Vstingius iam om. GeUius 5, 21, 16 535 ludo P 536 mihi om. P 
set A 537 quidem (hercle) Muellerus hoc facio A: reîero P fort sic 
fere: mea quidem nil refert, tua ego hôc faciebam gratia, nam istuc non recte 
habet 539. 540 alios de te Z'; 4ç te alios A 541 barbaria P 543 ad- 
aenit ^.' adont B, addunt CD 544 hiccinest (-e est CD) P 546 qui aspecie 
quidem B: qui aspexi eqnidem CD; A n. l est A: es P 547 concinnas 
P, corr. Camerarius; A n. l. 546 con[temple]mnr AP^ contemplemns Lan- 
genus, cf. ad Most. 831 549 sâgibistio tozily— h — A, saoabistio toxilts 
DORDALYS LKNO siBTi -u- viBOO D^ 549 8[an]t A: om. p 550 speciem 
(spedem D) P in ter ho]minam et [mores p]er8[pexi] spatium fere sex Htteris 
suffedt A; hominum <aatem) SchoelUus prospexi P ïôiv aaxea xal 
voov fyvw 551 gessauit A 



160 PLAVTI IV 4, 4-26 

DoB. Hau potui etiam in primo verbo perspiceré sapientiam. 
Sag. Quid id quod vidisU? ut munitum muro tibi visum oppidumst? 
VnL Si incolae bene sunt morati, pulchre munilum arbitror. 
perfidia el pecûlatus ex urbe et avaritia si exulant, 565 

quarta invidia, quinta ambitio, sexta ébtrectafio, 
septimum periurium, Tox. Euge. VnL Octava indiligentia, 
Dona îniuria, decimum, quod pessimum adgressust, scelus: 
haec unde aberuut, ea urbs moenita muro sat erit simplici; 
ubi ea aderûnt, ceotumplex murus rébus servaudis parumst. 560 

Tox. Quid ais tu? Dob. Quid vis? Tox. Tu in illis es decem sodalibus: 
té in exilium ire bine oportet Dob. Quidiam? Tox. Quia periurus es. 
D. Verba quîdem haud indocte fecit. T. Ex tuo, inquam, usust: eme banc. 
D. Edepol qui cum banc magis contemple, magis placet. T. Si banc emeris, 
di immortales, nuUus leno te aller érit opulenlior. 565 

evortes tuo arbitratu hômines fundis, familiis; 
cum optimis viris rem babebis, gratiam cupient tuam: 
venient ad te comissatum. Dob. At ego intro mitti Totuero. 
Tox. At enim illi noctu occentabunt ostium, exurent fores: 
proin tu tibi iubeâs concludi aédis foribus ferreîs, 570 

ferreas aedis commutes, limina indas ferrea, 
ferream seram atque anellum; ne sis ferro parseris: 
ferreas tute tibi impingi iubeas crassas compedis. 
Dob. I sis in malum cruciatum. Tox. I sane tu, [banc eme atque] 

ausculta mibi. 



552 haut B, hand CD perspiceré B: perficere CD; A n, l 553 ai8[um 
op]pidam8t A: uisamst oppidum (opidom B) P 554 pulcbre monitum P, [i4 
p]u[lch]re munitum A 555 pecolatus cf. ad Epid, 520 exsulant A 
556 ambitio (-cio B) P: arbitrio A hiatus probabiiis medela non facile in- 
veniatur 557 tantum periurio cur applaudat apparet engae A 558 ad- 
gressnst ^.* adgressa P 559. 560 duorum versuum ioco hune unum habet P: 
haec unde aberont centnplex murus rébus seruandis parum ait 560 ab- 
erunt A murum A 562 ire bine P: h— A, û e. bine iro (Schoellius) 
posl hune v, alium iniercidisse Ritschelius statuit; sed ipse v, 562 parum facetus 
est el fartasse alii substitutus 563 haut B; An, l. uisust eme C, ussu te 
mtB;A n, l. 564 contempl[or] A 565 di immortal— A ; cf. ad Amph. 442 
567 çlufpienf ACD: condpient B 568 comisatam B; A n. /.; cf. ad 

Most, 989 qoluero A, om. P, recte Camerarius 570 proinde P aedes 
CD; A n. l, 571 aedis A: aedes P 572 anulum AP, corr. Bothius 
573 tulte A conpe4i8 crassas A 574 sis om. P, quod post v. 572 minime 
abiciendum est [ta] A, Ritschelius: om. P ausculta L.: h[an]c eme aus- 
culta A, banc eme atque ausculta P ausculta scnsus ambigui^ item verborum 
dislinctio 



rv 4, 2^-48 PERSA 161 

DoB. Modo uti sciain, quanti indicet. Tox. Vin hue vocem? Dob. Ego 

illo accessero. 575 

Tox. Quid agis, hospes? Saq. Venio, adduco hanc ad te, ut dudum 

dîxeram. 
Dâm heri in portum nocta navis venit. veniri hanc volo, 
si potest; si non potest, iri hinc volo quantum potest 
DoR. SalYOs sis, adulescens. Saq. Siquidem hanc vendidero pretio suo. 
Tox. At qui aut hoc emptore vendes pulchre, aut alio non potis. 580 
S. Esne tu huic amicus? T. Tarn quam di omnes qui caelum colunt. 
Dob. Tum tu mi es inimicus certus. nam generi lenonio 
Dumquam uUus deus tém benignus fuit, qui fuerit propitius. 
Sao. Hoc âge. opusnest hac tibi empta? Dob. Si tibi venissest opus, 
mihi quoque emptast; si tibi subiti nihil est, tantumdemst mihi. 685 

Sag. Indica, fac pretium. Dob. Tua mers est, tua indicatiost 
Tox. Aequom hic orat. Sag. Vin bene emere? Dob. Vin tu pulchre 

vendere? 
Tox. Ego scio hercle utrumque velle. Dob. Age, indica prognariter. 
S. Prius dico: hanc mancupio nemo tibi dabit. iam scis? D. Scio. 
indica, miuimo datunis qui sis, qui duci queat. 590 

Tox. Tace, tace. nimis tû quidem hercle homo stultus es pueriliter. 
Dob. Quid ita? Tox. Quia enim te ex puella prius percontari volo 
quae ad rem referûnt. Dob. Atque hercle tu me monuisti hau maie, 
vide sis, ego ille doctus leno paene in foveam decidi, 
ni hic adesses. quantum est adhibere hominem amicum, ubi quid géras. 5d6 
Tox. Quo génère aut qua in patria nata sit aut quibus parentibus, 
ne temere hanc te émisse dicas suasu atque impulsu meo, 
volo te percontari. Dob. Quin laudo, inquam, consilium tuom. 

575 nt AD 576 agis A, B ante corr.: ais CD, B ex corr, ad te 
A: om. P 577 post nenit ialia intercidisse suspicor: hodie uesperi profi- 
ciscetnr mrsos, igitnr propere ueniri P: ne , . . , A 578 iri ^; ire Z' 
adolescens P 580 potis aui potist A, potes P 581 estne AP 584 hac 
A: haec P nenioisse opust FUckeisenus 585 subiti om. A 586 f fac tel 
i îàc A 587 aequm h. o. A: aequo mihi corat (carat CD) P uin tu A: aine 
ta By aincta CD 588 belle A, Nonius 150 prognariter testaniur Nonius 150. 
155, gloss. Plaut. 591 hercule B {item 593. 628, 629), om. A est AP, corr. 
s 592 ex paella te A 593 repérant A atqae A: et qui P haad P 
594 ego ille doctus P: [i^e] illç [4Iortu8 A leno P: leno et A 595 hondnem 
amicam adhibere A gerat A 597 saasa atqae impalsa meo P, cf. THn. 10. 
167. 1140 Cas. 775, Ter. Hec. 242. 687: meinpalsore aatinlice^, cf.Most.916 
Trin. 1161, Ter. Ad. 560; cf. Niemeyerus de Piauii fab. rec. dupl 1 
598 om. P 

Plantain. 11 



162 PLAVTI IV 4.49-71 

T. Nisi molestum est, percontari hanc paucis hic volt. S. Maxime, 

suo arbitratu. Tox. Quid stas? adi sis tute atque îpse itidem roga, 600 

ut tibi percontari liceat quae velis; etsi mifai 

dixît dare potestatem eius; sed ego te malo tamen, 

eumpse adiré, ut ne contemoat te iUe. Dob. Satis recte monea. 

hospes, volo ego hanc percontari. Bao. A terra ad caelam, quid hibet 

Dob. lube dum eam hoc accédât ad me. Bao. I sane ac morem illi gère. 60S 

percoDtare, exquire quid via. Tox. Age, âge nunc tu, in prœlium 

vide ut iugrediare anspicato. Vib. Liquidumst auqNcium, tace. 

curabo ut praedati pukhre ad castra convertaminL 

Tox. Concède istuc, ego iUam adducam. Dob. Age, «t rem esse in 

nostram putaa. 
T. Ehodum hue, virgo. vide sis quid agas. Y. Tàoeaa, curabo ut voles. 610 
Tox. Seqnere me. adduco hanc, si quid vis ex hac p^contarier. 
D. Enim voio te adesse. T. Hau possum quin hnîc operam dem hosptti, 
quoi erus iussît. quid si hic non volt mé adesse una? Sag. Immo i modo. 
Tox. Do tibi ego operam. Dob. Tibi ibidem das, ubi tu tnom amicum 

adiuvas. 
Tox. Exquire. heus tu, advigila. Vib. Satis est dictum: quamquam 

ego serva sum, 615 

scio ego officium meum, ut quae rogiter vera, ut accepi, eloquar. 
Tox. Virgo, hic homo probus est.' Vm. Credo. Tùx. Non diu apud 

hune servies. 
Vib. Ita pol spero, si parentes facient ofQcium suom. 
DoB. Nolo ego te mirari, si nos ex te percontabimur 
aut patriam tuam aut parentes. Vm. Quor ego id mirer, mi homo? 620 
servilus mea mi interdixit, ne quid mirer meum malum. 
Dob. Noli flere. Tox. Ah, di istam perdant, ita catast et callida. 
ut sapiens habet c6r, quam dicit quod opustl Dob. Quid nomen tibist? 



600 a[4i1 sis A, SpengeUus: abi B, habi CD 601 percontari A 
603 eumse A, eom ipse P, corr, RitscheUus contempnat P 604 per- 
contiri A 605 ea APy corr, Redslobius hnc P 606 in proeliom A: 
inproe B^ impera CD; In proeliom, imperor *noslri libri^ Lambmus 608 om, 
P 609 istuc A: sis iam (si soam anie corr, B) P in P.* i ^ potras 
A 610 om, P 612 haod P, ho A h[ai]c AB: hoc CD 613 una adesse 
A 614 ego tibi P 615 t heos A [est] ACD: ego B 616 rogit[çr] A, 
Grutcrus: rogitet P 617 probos est hic homo Bothius 619 mi}rari A: 
minari P 620 qor A, cor P id P: hic A homo mi A 622 noH flere 
t ah 4! istam A, item sed ut ah virgini detur Lambinus auctore non indicato: 
dii (di CD) istam P 623 nt sapiens om. P qoid P: qood A 



IV i. 72-96 PER8A 168 

Tox« Nunc metuo ne peccet Vib. Lucridi oomeo in patrU fuit 

Tox. Nomen atque omen quantivis iam est preti. quin tu hanc émis? 625 

nimis pavebam, ae peecaret. expediyit. Dor. Si te emam, 

mihi quoque Lucridem confi<lo fore te. Tox. Tu si hanc emeris, 

nufliqHMtt bercle huoc mensem vortenleni, credo, servibit tibi. 

DoB. Ita velkn quidem hercle. Tox. Optata ut evenaot, operam addito. 

Bihii adhuc peccavit etiam. Dor. Vbi tu Data es? Vib. Vt miU ^^ 

mater dixit, io culina, io aogulo ad laevam rnanum. 

Tox. Haec erit tibi fausta mcretrix: natast iu calido loeo, 

ubi rerum omnium boaarum copiast saepissume. 

tactust leno; qui rogaret, ubi nata esset dicereC, 

lepide lusit. I>ob. Al ego patriam te rogo quae sit tua. 6S5 

Vib. Quae mihi sk, niai haec ubî dudc sum? Dor. At ego iUam 

quaero quae fuit* 
ViR. Omue ego pro nihilo esse duco quod fuit, quaado fuît: 
tamquam honÎBem, quando auimam ecflavit, quid eum quaeras qui fuit? 
Tox. Ita me di bene ameat, sapienier. atque equidera miseret tamen. 
sed tameu, virgo, quae patriast tua, âge mi actutum expedi. 610 

quid taces? Vis. Dico equidem: quaodo hic servio, haec patriast mea. 
Tox. Iam de ittoe rogare omitte (non vides nolle eloqui?) 
ne 8uar4m se miaeriarum in memoriam inducas. Dosu Quid est? 
captusne est pater? Vir. Non captus, sed quod babiûi perdidit. 
Tox. Haec erit bono génère nata: nil scit nisi verum loqui. 615 

Dor. Quis fuit? die nomen. Vm. Quid illum miserum memorem qui fuit? 
nunc et illûm miserum et me miseram aéquom est nominarier. 



624 noac A: nonte P lacridei A paria A ante corr, 625 iam 
BitscheUus: tam A, om. P 627 fore te P: forte A 629 optata at eneniant 
Lamlnni Hbri {partim optata, omnes eneniant): ut optata eneniant {nullo pers. 
spaiiô ante nt) A, opta ut conneniant P; cf, ad Bacch. 144 632 cajlido A, 
B ant€ corr,: callido B ex corr,, CD 633 saepisBum — A, sepisse B; saepis- 
snm^ ex A Schoellius, ut Catonem nepotem locutum esse tradit Priscianus 1, 90 
{cf. 2, 80) 634 tactos est leno P, taetns lenost A rog%nt A ; modus assi- 
milaius sequentibus verbis (pro rogaoit) 635 iussit B te rogo P: qa[ae]80 
A (qnaero ex te vel quaeso die Schoellius; cf. 636) 636 ill^m ACD: illa 
B qui A, cf 638 637 dacto P 638 ecflaoit A: etflaoit P 639 equi- 
d«m P: eo A 641 qoando h[ic] A: patriam qoandoquidem hic P haec A: 
hac B ante corr., has B ex corr., CD 642—656 pauca in versuum imtiis 
servata A 642 de: d— A; de re rogare aîiud est quixm rem rogare (cf 
Abrahamus stud, PL 233) loqoi, corr. Camerarius sententiam distinxit 
SchoelUus 644 perdidit Bothius: id perdidit 



164 PLAVTI IV 4. 96-118 

DoB. Quoius modi is (suo) in populo habitust? Vm. Neroo quisquam 

acceptior: 
servi liberique amabant. Tox. Hominem miserum praedicas, 
quom et îpsus prorsus perditust et beneyolentis perdidit. 650 

DoB. Emam, opinor. Tox. Etiam opinor? summo génère esse arbitror; 
divitias tu ex istac faciès. Dor. Ita di faxiut Tox. Eme modo. 
ViB. lam hoc tibi dico: |lain] actutuin ecastor meus pater, ubi me scîet 
veniisse, ipseaderit et me abs te redimet. T. Quid dudc? D. Quidest? 
Tox. Audin quid ait? Vm. Nam ëtsi res suut fractae, amici suot tameD.655 
Dor. Ne sis plora; libéra eris actutum, si crebro cades. 
▼in mea esse? Vib. Dum quidem ne nimis diu tua sim, toIo. 
Tox. Satin ut meminit'libertatis? dabit haec tibi grandis bolos. 
âge si quid agis, ego ad hune redeo. sequere. redduco banc tibi. 
DoB. Adulescens, vin vendere istanc? Sao. Magis libet quam perdere.660 
DoB. Tum tu pauca in verba confer: qui datur, tanti indica. 
Sao. Faciam ita ut te velle video, ût emas. habe ceutum mînis. 
DoB. Nimiumst. Sao. Octoginta. Dob. Nimiumst Bao. Nummus 

abesse bine non potest, 
quod nunc dicam. Dob. Quid id est ergo? eloquere actutum atque indica. 
Sag. Tuo pericio sexaginta haec dabitur argenti mînis. 665 

Dob. Toiilé, quid ago? Tox. Di deaeque te agitant irati, scelus, 
qui hanc non properes destinare. D. Habeto. T. Eu, praedatu's probe, 
non edepol minis trecentis carast fecisti lucri. 
Sag. Heus tu, etiam pro vestimentis hue decem accèdent minae. 

648 quias A, qno ois CD, qao lus B <8uo^ Fssinçius memorat 
650 qom [çt ijpsos A, Riischelius: corn ipsus P prosom Muellerus pros. 208: 
prope P; A n. /. perditus est 651 etiamne Muellerus (A n. /.) soixmio 
B esse arbitror CD: opinor B 652 ist ac faciès B: ist acfacîes acfades 
CD 653 [iam] Guieius {A n. /.) 654 aenf sse [ipjsç ade— A, uenisse hoc aderit 
hic P; cf. Engelbrechtus stud. Findob. 1884, ksSsq.; ad 584, Pseud.1090 
abs te Bothius: absentem P; A n, l 657 nenimis CD: neminis B, [çimîls 
A 659—670 paucissima in extremis versibus servaia A 659 redduco C: 
reduco BD 660 adolescens 661 quid, corr, Scioppius 662 uellem CD 
nideam, corr. Acidaiius centom Voila: — tum A, trecentom CD, trecentis B, 
cf, 668 minas CD 663 na[mm]a8 [abessle AP (nammos B), cf. ad 353 
665 datur, corr, BentUius 666 scelas Pylades: et scelos {ex iratei) 
666 — 669: in A versum 666 (? exiit fart, in scelus) secuntur duo vel potius 
unus bipartitus, gui legi nequit; deinde 667 — pr]obe, 669 —minae, omisse 
668 667 hac habebo CD pr]Qbe A: probe abi argentum effer (et fer 
CD) hue P; verba excurreniia hic locum non habeni {cf. 671 sg.) nec probabile 
est ea versus amissi partem esse; substituta videntur iliis eu praedatu*6 probe 
ad scaenae finem coartandum 669 hue om. B accédant B {A n. /.) 



IV4.U9-6.13 PER8A 166 

Bob. Abscedent enim, nôo accèdent. Tox. Tace sis, non tu illum vides 670 
quaerere ansam, infectum ut faciat? abin atque argentum petis? 
♦ * atque ut dignust périt. 671' 

DoB. Heus tu serva istum. Tox. Quin tu is iotro ? Bob. Abeo atque 

argentum affero. — 
Tox. Edepol dedisti, virgo, operam adlaudabilem, IV 5 

probam et sapientem et sobriam. Vir. Si quid bonis 
boni fit, esse id et grave et gratum solet. 675 

Tox. Audin tu, Persa? ubi argentum ab bec acceperis, 
simulato, quasi eas prorsum in navem. 8ag. Ne doce. 
Tox. Fer angiportum rursum le ad me recipito 
illac per hortum. SAo. Quod futurum est praedicas. 
Tox. At ne cum argento protinam permittas domum, 680 

moneo, te. Sao. Quod te dignumst, me dignum esse vis? 
Tox. Tace, parce voci: praeda progreditur foras. 

DORBALVS IV 6 

Probae hic argenti sunt sexaginta minae, 
duobus nummis minus est. Sao. Quid ei nummi sciunt? 
Bob. Cruminam banc emere aut facere uti remigret domum. 085 
Sag. Ne non sat esses leno, id metuebas miser, 
impure, avare, ne crumillam amitteres? 
Tox. Sine quaeso. quando lenost, nil mirum facit. 
Bob. Lucro faciundo ego auspicavi in bunc diem: 
nil mihi tara parvist, quin me id pigeât perdere. 090 

âge, accipe boc sis. Sao. Hune in collum, nisi piget, 
impone. Bor. Vero fiât. Sao. Numquid ceterum 
me voltis? Tox. Quid tam properas? Sao. Ita negotiumst: 
mandatae quae sunt, toIo déferre epistulas; 



671 quere CD abisne 671* om. P; servatorum verhorum sententia 
ap Harem post v. 672 locum habet —u . . . . t atque cf. Schoellius praef. 
p. 20 672 is intro P: in~ A (intro is, Bothius) 673 Toxilyb sagabibtio 
serai n. persa viboo />*; spat. BCy — ox[iL]y8 A adlaudabilem AB, lauda- 
bilem CD; cf. Mil ÎIU 675 i]d A: idem P 676 [ab hoc arlgentom A, 
Guiettts 677 pro[rsu]m ACD: prorsus B 679 illa /^ qa[od] A: que P 
[fat]a[ra]n A 680 perlmittas AP, cf. Vssingius 682 uoci A: noce P; 
cf ad Mil. 1220 683 toxilvs sbbtvs dobdalys lbno batybio pabasitvb 
Yisao 2>'. spat. ABC probae A: probat P 684 vel minust 685 ut 
AP 686 satis A 687 cruminam P 689 faciendo A^ I^onius 468 
691. 692 âge accipe (— i B) hoc sis nunquid ceterum | hune incollom nisi piget 
impone uero fiât P 692 impone nero Brixius Fleckciseni ann. 123, 50; 
sed neutro loco apium uero 694—708, certe 694^699 Me legi miramur, 



166 PLAVTI IV 6, 13-7. 4 

geniDum autem fratrem senrire aodivi hic meam, 606 

•am ego nt requiram àtqiie uti redimam toIo. 

Toz. Atque edepol tu me commonuisti haù maie. 

▼ideor TÎdisse bic forma pergimilem tui, 

eadém statura. Sao. Quîppe qui frater siet. 

DoB. Quid est tibi nomen? Toz. * quod ad te attinet 700 

DoB. Quid attinet non scire? Sao. Ausculta ergo, ut scias: 

Vaniloquidorus Virginesvendoiiides 

Nugiepiloquides Argentumezterebronides 

[Tedigniloquides Nugides Palponides] 

Quodsemelarripides Numquameripides. em tibi. 705 

DoR. Eu bercle, nomen muhimodis scriptumst tuom. 

Sag. Ita sunt Persarum mores, longa nomina, 

contortiplicata babemus. numquid ceterum 

▼oltis? DoB. Vale. Sao. Et vos, nam animus iam in navist meus. 

Tox. Cras ires potius, hodie bic cenares. Sag. Vale. — 710 

Tox. Postquam illic (bine) abiit, dicere bic quidvis licet IV 7 

ne bic tibi dies inluxit lucrificabilis. 

nam non emisti banc, verum fecisti lucri. 

DoB. nie quidem iam scit, quid negoti gesserit, 

cf, 677 et 709, fartasse amplioris scaenae reliquiae sunt, cwn hanc fabulae 
partent (673—752) coartatam hàbeamus, cf, 830 et ad v, 667 {Goetzius act. 
Lips. 6, 300) 695 cf ad Asin. 68sg, 696 eum A: tom P [uti] fort. A: 
ut P ^uolo avium* Téiubmannus [cf 199), immo constructûmis exemplum 
notabile pro eom ogo me reqairere atque redimere uolo, cf Asin. 846. 897 
ut redimam <adniti) uolo Schoellius, alii simiUter 697 ef 593 me <nanc) 
Bermannus [hau] A: haud P 700 quod est tibi nomen ... s ... quod ad 
te attinet A (quid Brixius), versum om. P; sed scire uelimus quod tibi nomen 
siet *'ex auctoritate unius veteris codicis* Lambinus (item Scaliger) versus 
cum antécédente sermone non satis coniunctus est quaeso quid id ad te at- 
tinet Goetzius; fort, sciscita quod ad te attinet 702 uii^ginisnen^enides A, 
nirginis uendonident (uendo uident CD) P, corr. Pyîades 703 nngiçpiloquides 
A: nugipiloquides P ar[ge]ntnmextenebronide8 AP, cf ad Epid. 476 
704 nagi(}e8 i palponides A: nundes (nnm des CD) expalponides P i. e. idem 
quod A, quamvis eleganter Ritschelius eoniecerit Nommosexpalponides. versum 
interpolatum esse repetita ^loquides et nugi— ostendunt. nomina sententiae 
tenorem habent: qui vana loçuitur, virçines vendit, nugas insuper addit, argen- 
tum elieit, quod arripuit tenet. cf 715 sq. 705 quod semellarripides P 
numquameripides A: numquam eripi P em tibi A: om. P 706 multis 
modis scriptumst P, maltimo[di] s[cri]pt9m A 709 et P: set A iam in nani 
est (nauis st CD) meus P: in naui est ndhi A; cf Pseud. 34 7tl toxilts s 
BODALTs L sATYBio P YiBOO />', spot, BC, om, A (Muc) KtessUngius 
712 lucrificabis A 



IV T. 6-9. 2 PERSA . 167 

qui mihi furtivam meo perido vendidit, 715 

argeatom accepit, abiit. qui ego nuoc scio, 

ao iam adseratur haec manu? quo illum sequar? 

in Persas? nugas. Tox. Credidi gratum fore 

beneficiuin meom apud te. Dob. Immo equidem gratiam 

tibi, Toxile, habeo; nam te seusi sedulo 720 

mihi dare bonam operam. Tox. Tibine ego? immo sedulo. 

Dob. Attat, oblitus sum intus dudum edicere 

quae volui edicta. adserva banc — Tox. Salvast haec quidem. 

ViR. Pater nuoc cessât. Tox. Quid si admoaeam? Vib. Tempus est. 

Tox. Heus, Saturio, exi. ounc est illa occasio 725 

inimicum ulcisci. 

SATVRIO 

Ecce me. numquid moror? 
Tox. Age, illûc abscede procul e conspectu, tace; 
ubi cum ieDone me videbis conloqui, 
tum turbam facito. Sag. Dictum sapieoti sat est. 
Tox. TuDC, quando abiero — Sag. Quin taces? scio quid velis.730 

DORDALVS IV 8 

Traoscidi loris omuis adveniens domi, 
ita mibi supellex squalet atque aedes meae. 
Tox. Redis tu tandem? DoR. Redeo. Tox. Me ego hodie tibi 
bona multa feci. Dos. Faleor, habeo gratiam. 
Tox. Num quippiam aliud me vis? Dor. Vt bene sit tibi. 735 
Tox. Pol istûc quidem omen iâm ego usurpabo domi, 
nam iam inclinabo me cum liberta tua. 

SATVRIO IV 9 

Nisi ego illum hominem perdo, perii. atque optume 
eccum ipsum ante aedes. Vir. Salve multum, mi pater. 

715 pericolo A 720 te sensissedalo B, sensisse te dulo CD 721 tibin 
P 864ttlo A: serai P tibine ego quasi negans inconsuUo protulii, inse' 
quitur immo sedulo 722 dicere A 723—730 cf, Wilamowitzius ind, iect. 
Goti, 1893194, 21 ante 726 versus vacuus novam scaenam mdicat A 
727. 728 cf. 467, 468 727 <et> Uce Acidalius (potius ac, Seyfferius ap, 

Schoellium p. 160) 730 om. P, versus suspecius ante quin om. pers, spaL 
731 DOBDALVS Aj DOBDALys «L* TOxiLvs • 8 • viBGO D^ , spat, BCD^ traos- 
idi P omnçB A 734 bona molta effeci A, bona mnita feci 'Ubri veteres' 
Lambini, bonam nitam feci P; cf. Cas. 841 habebo A 736 omne iam C2>, 
onmiam B 737 verbum ambiguë ductum a xXivij, cf. 765 738 batvbio p 
DOROALYB L YiBGO D\ spaL BCD^, om, A illanc Camerarius 739 mihi A 



168 PLAVTI IV9.8-V1.» 

Bat. Salve, mea gnata. Bor. Ei, Persa me pessum dediL 740 

ViR. Pater bic meus est. Dob. Hem, quid? pater? periioppido. 

quid ego igitor cesso infelix lameDtarier 

minas sexaginta? Sat. Ego pol te faciam, scelus, 

te quoque etiam ipsum ut lamenteris. Dob. Occidi. 

Sat. Age ambula io ius, leno. Dob. Quid me ia ius yocasÎTéS 

Sat. Illi apud praetorem dicam. sed ego io ius toco. 

Dob. NoDue antestaris? Sat. Tuao ego causa, carnufex, 

cuiquam mortali libero auris atteram, 

qui hic commercaris civis homioes liberos? 

Dob. Sine dicam. Sat. NoIo. Dob. Audi. Sat. Surdus 

sum. ambula. 750 

sequere bac, sceleste, fêles virginaria. 
sequere bac, mea goata, me usque ad praetorem. — Vm. Sequor. — 

TOXILVS V 1 

Hostibus victis, civibus salvis, re plàcida, pacibus pérfectis, 
bello éxstiucto, re béne gestâ, intégré exércitu et praésidiis, 
cum béne nos, luppiter, iûvisti, dique âlii omnes caelipotentes, 756 

eas vôbis habeo grêles atque ago, quia probe sum ûltus meum inimicum. 
nunc ôb eam rem inter participes didàm praedam et participabo. 
fie foras: bic volo ante ôstium et iânuam 

meos participes bene accipere. 758* 

stâtuite bic léctulos, pônite bic quae âdsolent 

hic stâlui volo primum f aliqua mihi, 759* 

unde égo omnis hilaros^ lûdentis, laeliGcantis faciam ût fiant, 760 

quorum ôpera mihi facilia factu facta haéc sunt, quae volui éffieri. 

740 ei A: et P pessom AP; cf. Truc. 36, corp, gioss, lat. 4, 271, 32 
persom (SchoeUius) in 741 déficit A 746 illic cf Rud, 866. ialia 
desiderari videntur: z>. sed ego (non seqnar. s. rapière obtorto coUo. z>. perii.) 
8. in ins aoco 748 at terram B 749 cuas B 751 scelesta, corr, Lam- 
binus 753 toxilyb saoabistio ssbyi «n- xbbxtbix 2>', spat. BCD^ s. 
praem. D* placida CP: placidîs a (is eras.) B; fort, rébus placidis, pacibas 
factÎB. cf, Langenus symb, 106 755 iupiter B oiaisti CP omnis B 
756 grates babeo B 757 dioidam 758—759' binos versiculos coniungit B 
758 cf, ad Poen. 1235 hostiam 759 stemite Fridericus Knatz quomodo 
Persei fab, artif, gr. et rom, tractaverint, th, I V, cf. v. sq. statoi et Men. 353 
Stich, 357. 678, ubi tamen intus fiunt 759* primum aquila mihi CP, pri mihi 
aligna mihi B ante corr., primum aliqnam B^ ex corr,; item sequenti versui 
adhaeret aliqua mihi (1 ex c v^l q) B; aquilae statuendae nullus locus pace 
facta. mulsum indicari oportet (post hune v, taie qtiid plenam moisi himeam 
suppi. SchoeUius) 761 haec mihi facilia factu facta sunt, corr, Muelierus 



V 1, 10-2, 1 PERSA 169 

nam imprôbus est homo qui béDeficium scit àccipere et reddére nescit. 

LEMNISELENIS 
Toxile mi, cor ego sine te sum, cur tu aûtem sine me es? T. Àgedum ergo, 
accède ad me atque ampléctere sis. Lemn. Ego véro. Tox. Oh, nihil 

hoc màgis dulcest 
sed, amâbo, oculus meus, qufn lectis nos àclutum comméndamus? 765 
liEMN. Omnia quae tu vis, éa cupio. Tox. Hutûa fiunt a me. âge, 

âge ergo, 
tu Ségaristio, accumbe in summo. 

SAGARI8TI0 

Ego nil moror: cedo parem, quém pepigi. 
Tox. Temperi. Sao. Mi istuc temperi serost. Tox. Hoc âge, accûmbe. 

hune diém suavem 
meum nàtalem agitemûs amoenum. date aquâm manibus, apponite mensam. 
do banc tibi florentem flôrenti. tu liic éris dictatriz nôbis. 770 

liEMN. Age, pûere, ab summo séptenis cyatbis commilte hos lûdos. 
Tox. Move mànus, propera, Paegniûm, tarde cyatbôs mihi das, cedo sàne. 
bene mihi, bene vobis, béne meae amicae, optâtus hic mihi dies dàtus bodiést 
ab dis, quia te Ucet liberam med amplécti. Lemn. Tua factum ôpera. 
Tox. Bene omnibus nobis. hoc méa manus tuaé poclûm donat, ut 

amântem 775 

amanti decet. Lemn. Cédo. Tox. Accipe. Tox. Bene ei qui invidét 

mi et ei qui hoc gaûdet. 

DORDALVS V 2 

Qui sûnt -i- qui erunt quiqué fuerunt quiqué futuri sunt pôstbac^ 



762 acdpere B: sumere CD 763 aatem ta CD (ta sup. scr. 2>*) 
agidam B 764 adme CD: mea adme B ampléctere sis CD: amplecteris 
B L.: T. D* T. Ritschelius: spat. hoc om, B 765 lectis Came' 
rarius: inlectis 766 l. TVeisius: om. âge âge âge 767 moror om. CD 
768 T. hoc 6". hoc B, om, CD âge, (âge) Muellerus saaae B 769 amoe- 
nam nom B ponite Guietus, cf. 354 Asin. 829 Most. 308 770-777 disp.: 
Do — paere | A — propera | Paegn. — amice | Optatas — amplécti | Taa — 
donat I Vt — gaadet 770 florente B dlxtatrlx B 771 l. Vssingius: 
spat, a ciathis BC 772 t. om, moue manos B: moneamas CD 
paenigniam B, item 818 cia zas B et fort, D ante corr.y ciatas CD 
773 meae çi me 774 me 775 boc (li) B: heç CD mea Camerarius: 
meae pocalum donant CD 776 zip ^&ovovvu xaï imxalçovzi cf. ad 
Poen. 832 777 sordalvs lb bdb (i. e. eidem) tozilyb bagabibtio bebvi D\ spat. 
BCD' cf Bacch. 1087 Amph. 553 Mil. 776 Vid, 82 solito ordine praesentis 
perfecti futuri (cf Catuil. 49, tic. ad Quir. 16, ad fam. 11, 21, 1, Xen. conv. 



170 PLAVn y 2,2-21 

soins ego omnibus antideo facile, miserriinus homiDum ût WvaiD. 

péril, interii. pessimus hic m dies bédie ioluxit côrruptor, 719.780 

ita mé Toxilus perfàbricavit itaqué meam rem divéxavit. 

vehiclum ârgenii miser éieci [amisi], neque quam 6b rem eieci, hàbeo. 

qui illûm Persam atque omnfs Persas atque étiam omnis persônas 

maie di ômnes perdant, (ta misero Toxilus haec mihi concfvit. 

quia ei fidem non babui ârgeali, eo mihi eas machinas môlitust: 785 

quem pôl ego ut non in crûciatum atque in cômpedis cogam, si vivam, 

siquidem hùc umquam erus rediérit eius, quod spéro — sed quid ego 

âspicio? 
hoc vide, quaehaècfabulast? hic qnidem pol potânt. adgrediar. ôbonevir, 
salvéto, et tu, bona liberta. Tox. Dordàlus hic quidemst. SAa. Quin 

iûbe adiré. 780.790 

Tox. Adi, si libet. Sag. Agite, adplaûdamus. Tox. Dordâle, homo 

lepidissûme, salve, 
locus hic tuos est, hic accumbe. férte aquam pédibus. praeben tû 

puerc? 
DoR. Ne sis me uno digito âttigeris, ne te àd terram, scelus, àdfligam. 
Paeo. At tibi ego hoc continué cyatho oculum éxcutiam f tuum. 
DoB. Quid als, crux, stimulorûm tritor? quo modo me hodie versâTisti, 795 
ut me fn tricas coniécisti, quo modo de Persa mànus mi aditast? 

Tox. lurgium hfnc auféras, si sâpias. 
DoR. At, bôna liberta, haec scivisti et me célaristi? Lemn. Stàltiliast, 
cui béne esse licet, eum praévorti litibus. posterius istaec te 799.800 

2, 10, Eur. Tro, 468), sed Hesiodus xi r' èovxa xd r' iaaofisva nço t* iovxa, 
cf, Philemo frg. 91, 1, Menand. 540,7 K,; Trin, 1125, Pacuv- 297; probàbile dueo 
posi altos qui sont, ubi ubi sont, qui f aérant 778 cf, Bacch, 1089 Gst 205; 
fort, scias ego omnis sapero antideo homonam B 782 aehicolam 
[andsi] Acidalius neqne (iUac) RiiseheUus 784 miter, corr, ScaUger 
consciait, Cùrr. Camerarius; cf, Men. 902 Merc, 796 785 fort, eam machinam 
{Bacch. 232) 787 fort, omq. post eius 788 fàmalast B pol hic qaidem, 
corr. Muellerus 789. 790 spat. ante et ^ (o bone air inter ipatia CD); sed 
bone air salaeto puellae non eonueniunt D. h. q. puellae dédit Vssingius 
qoidest BC, qaidem D ex ras, 791 s. Schoellius: spat. (deinde t. B*) 
792 8. praem. />* acambe B; fort, accaba, cf Most, 341 794 Paegnio 
dédit Pylades ego tlbi CD datho BD\ ciUtho C2>« cf. Men. 156. 1011 
Pseud. 510 Trin. 463; ad Mil 1306. îatet cotmdum 795 stamoloram B 
796 trichas BD, thrichas C additast, corr. Camerarius 797—803 disp. B: 
largiam — sdaisti | £a — praeaorti | Litibas — mihi | Da — capat | Ne — 
intellego 797—802 systema anapaesticim ne habeatur unum obstat cor v. 802; 
de quo cf Buechelerus mus. Rhen. 46, 238 798 et Camerarius: ea 799. 800 ista 
h(a)ec 



▼ 2.»-^ PEBSA 171 

BMgis par tgerest Dor. Vrftar cor mi. Tox. Da illi cantharom, 

extingue ignem, si 
cor ûritur, caput oe ardéscat. 
DosL. Lûdos me fàcitis^ intéllego. 
Tox. Vin cinaedûm novom tibi dari, Paégaium? 
qufn elade, ût soles, quéndo liber locast hic 805 

hui, babae, bàsilice te intulisti et facete. 
Paso. Decét me facétam esse, et hûoc inridére 
leDùnem lubidost, quandô digous ésL 
Tox. Perge ût coeperàs. Paeg. Hoc, léno, tibi. 
BoR. Perif percnlit me prope. Paeo. Em, serva rûsum. 810 
Bon. Delûde, ut lobet, erus dom bine abest. 
Paeg. Viden ût tuis dictis pàreo? 
sed qufn tu meis contra item dictis servis 
atqae hôc, quod tibi suadeô, facis? Dor. Quid est id? 
Parg. Restfm ta tibi cape crassam ac suspende te. 815 

Dor. Cave sis me attigâs, ne tibi hôc scipiône 
malûm magnum dém. Paeg. Vteré, te condôno. 
Tox. lam iàm, Paegnium, da paûsam. 
Dor. Ëgo pol vos eràdicabo. Paeg. At te file, qui suprâ nos habitat, 
qui tibi maie volt maleque faciet non hi dicunt, verum ego. 820 

Tox. Age, circumfer muisum, bibere da usque plenis cantharis. 
iam diu fàctum est^ postquam bibimus; nimis diu sicci sumus. 
Dor. Di faciant ut id bibalis quod vos numquam transeat. 
8ao. Nequeo, ieno, quin tibi saltem slaticulum, olim quem Hegea 
faciebat. vide vero, si tibi satis placet. Tox. Me quoque volo 825 

reddere^ Diodorus quem olim faciebat in lonia. 

Dor. Malum ego vobis dabo, ni abitis. Sag. Eliam muttis, impudens? 
iam ego tibi, si me inritassis, Persam adducam denuo. 



801 cantamm B 802 uritor cor Brixius {métro aUo) apud Niemeyerum 
siud. PL 13 805 delnde Langenus symh. 17; cf, 811 806 htd 'proiervum 
Paegnii motutn admiratur* Fssingius 805. 806 de métro cf, Richterus in 
Studemundi stud. 1, 681; Cure, 121; Amph. 236-247, in baccheis simiUa hic 
delevit et hoi extra versum posuit Bothius 808 dignust 810 pari 
probe Bothius hem CD ranom CB, tu sam B 811 delube 813 sed 
c: i sed 814 tibi om, B 815 te suspende RitscheUus, sed non sic colio- 
C4iri soîet (Bacch. 903 Capt, 636 Poen. 309. 311) 816 attingas BD* 

817 dein B nihil desideratur. tu utîtOT Schoellius 818 penignium B 
821 bibere da B: biberet CD cantaris B 822 nimi B diu om. CD 
825 T. SchoeUius: spat, 827 nisi matis 



172 PLAYTI V 2, 4a-€6 

D. [iam taceo hercle] Atqoe tu Persa es, qui me usque àdmutilavisti ad cutem. 
T. Tace, stulte: hic eias geminust frater. D. HiciDest? T. Ac gemioissumus. 880 
DoR. Di deaeque et te et gemioam fratrem ezcrucient. Sag. Qui te perdidit: 
Dàm ego nil merui. Dor. At enim quod iUe meroit, tibi id obsit yoIo. 
Toz. Agite sultis, hune lûdificemus. Lemk. Nisi si dignust, dod opast. 
et me haud par est. Toz. Credo eo, quia dod iDCODciliavit, cûm te emo. 
Lemn. At tameD dod — tamea — Toz. Cave ergo sis malô, et sequere me. 8S5 
te mibf dicto audieDtem esse addecet, Dam bercle absque me 
foret et meo praesidio, bic faceret te prostibiiem propediem. 
sed ita pars libertÎDorum est: oisi patroDo qui adversatust, 
Dec satis liber sibi videtur uec satis frugi Dec sat hoDestus, 
Df id effecit, Di ei maie dixit, Di grato iogratus repertust 840 

Lemk. Pol beue facta tua me hortaDtur^ tuo ut imperio paream. 
Toz. Ego suro tibi patroDus plaue, qui huic pro te argeutum dedi. 
« grâpbice huDC volo ludfficari. Lemk. Meo ego iu loco sedulo cùrabo. 
DoB. Certo illi homlues mihi Déscio quid mali cônsuluut^ quod faciànt 

Sag. Heus vos. 
Toz. Quid afs? Bag. Hiciu Dordalus est leuo, qui hic libéras virgiues 

mércatur? 845 

hiciuést, qui fuit quoDdâm fortis? D. Quae haec rés est? ei, colaphô me icit. 
malum vôbis dabo. Toz. At tibi dôs dedimus dabimûsque etiam. Bob. Ei, 

Datis pérvellit. 

829 iam taceo hercle segregavi verba quae tiarbant sermonis progrès- 
sum; qui interpolavit, atque non irUellexercU, cf. Richierus in Studemundi 
stud. 1, 458 sq. custem B, cnrtem CD 830 ef. Luchsius ib, 346 geminos 
est hicine est B, hiccinest CD geminisumos B 833 himc sultiB Guieius 
{cf, Asin. 1 Stick. 65) l. RitscheUus: spat, om. 834 at, corr, Ritschelius 
credo eo SchoelUus: eo credo incondliaut, et recte; praeterito opus est. 
ef. ad Mil. 1038 835 t. dod attamen (nolo tamen Vssmgius). caae sis malo 
ergo Bothius 836 te — addecet alius personae (l. e) 837 prostipilem CD; 
cf. Stick. 765 cropediem 838 adaersatus est 839 satis honestus B 
840 de sententiae forma cf. Vssingius efficit r. e. nisi id effecit ut ei ad- 
versatus sit (cf. Brugmannus de pari, ni 20). ni ei offécit Bothius ingrates 
B ante corr. reportas est 842 de se tamquam de pairono locutus erat; 
declinavit puella, se beneficOs ei obstrictam dicens. iam plane patronum se esse 
contenait 843 graphice *^libri veteret* Lamhini {item Scaliger): hice post 
spatium B, hic est item CD; deest nanc vel âge (Muellerus), pergraphice Spengelius 
(quod non satis commendat Trin. 1139) honc uolo: nonc uoloi /. v. Lam- 
hini 844 quid faciant t heu 845 agis B hidn c, SchoeUius: hic si 
ne libéras uirgines: vocales exteri videntur mércatur om. B 846 hic- 
cinest nàXai Tiot* ijaav alxi/noi colapho me Lambinus, Acidalius: 
colaphum 847 nates CD percellit Vssingius 



V 2.07-75 PERSA 173 

Paeo. Licet: iàm diu saepe sunt éxpunctae. Dos. Loqueré tu etiam, 

frustûm pueri? 
Lemn. Patrône mi, i iDtro, amébo, ad cenam. 

DoB. Hea Ignàvia, tu nunc me fnrides? 850 

L. Qufaoe te vocô, beoe ut tibi sit? D. Nôlo mihi bene ésse. L. Ne sit. 
Tox. Quld igitur? sescénti nummi quid agunt, quas turbàs danunt? 
DoB. Mâle disperiî^ sciunt referre probe inimico grâtiam. 
Tox. Satis sûmpsimus sûpplici iam. Dos. Fateôr, maaus vobfs do. 

Tox. Et pôst dabis sub fûrcis. 855 

8ao. Abi fntro — io cnicem. Dos. Ad me hic parum éxercitum hisce 
habéot? Tox. Conveuisse te Tôxilum me * 

spéctatores, bene valete. leno periit. plaudite. 



848 dius sont pro brevi non magis probabile quam v, 182, 761; sont 
saepe BiischeUus, an saepe monosyîlabum? cf. Naev. conu 108 849. 850 con- 
tungii B 849 patronem intro, eorr. Gruterus colon Reizianum duplex 
850 D. ç: spot. cm. cf. Men, 137 85t quia necte CD 852 SagarisHoni 
trihwt SchoelUus sexcenti BD acont 854—857 disp, B: Satis — dabis | 
8ab — me 854 supplicii iam CD^ sappliiiam B; iam sapplici Bothiui 
fort, anapaesti: satis sûmpsimus sapplici iAm. fateor. manus a6bis {mono- 
syllabum) do. et post dabis sûb furcis; eiiam sequeniia inceria propier hisyl- 
lahum hisce, cf Studemundus in Fleckeiseni ann, 113 y 65; Skutschius BerL 
phiL ir. 1892, 1619 856 spat ante abi; potius haec SagarisHoni quam pucllae 
{ef 850) danda. intro in cnicem quid sibi velit v. 849 sq. docent exedtum B^ 
fed tom CZ>9 eorr, Camerarius 857 me<min6ris) Camerarius 858 plaudite 
pantio (pantio probabilius est corrupiela ortum esse inter plaudite et plauti 
quam ex cantio corruptum) playti pbbsa bxplicit BCD* 



POENVLVS 



ABGVMENTVM 

Puer séptuenois surripitur Cartbagine. 
Osor mulienim émptum adoptât hune seaez 
Et facit beredem. (deinde) eius cognatae duae 
Nutrixque earum raptae. mercatur Lycus, 
Vexatque amantem. at ilie cum auro ▼ilicum 
Lenooi obtrudit, ilaque eum furto alligat. 
Venit Hanno Poenus, gnatum buac fratris repperit 
Suasque adgDOScit quas perdiderat filias. 

ABGYXBNTVX IN PKNYLVM PLAYTI BD, Om. C t Cf. 66 2 Cf, 74 

ostor CD mulierOi B, moliemm ibi RiUchelius 3 suppUvi; (item) Rit- 
scKeUus 4 mercatos, corr. AngeHus 6 itae B, ita CD, corr. Geppertus 

7 hanc B repperit CD {vidum versificaloris): repperis B; cf. 121, 124 

8 aasque adcognoscit B 



PUatas II. 12 



PERSONAE 



DBLPHA8ITM 1 

> puellae 

IfTERASTILISl '^ 



Agorastoglrs adulescens 

MiLPHio servus 

Adblphasitm 

A 

Ltcvs leno 

AfiTAMOifiDEs miles 

Advocati 

COLLTBISCYS YllicUS 

Stncrrastys 8er?U8 
H A If NO PoeoQs 
GiDDRffis nutrix 

PVER 

SCAENA GALTDONE 



Antamonides v, ad v, ÎS22, Colljbiscas ad v. 170 
de scaena cf, ad v. B72 



fioL 1—18 



PROLOGVS 

Achillem Aristarchi mihi commentari lobet: 

inde mlhi principium capiam, ex ea tragoedia. 

sîleteque et tacete atque anîmum adyortite, 

aadire iûbet vos imperator histricus, 

bonoque ut aDÎmo sedeate in subselliis, 5 

et qui esurientes et qui saturi veneriot: 

qui edistis, multo fecistis sapientiust 

qui non edistis, saturi fite fabulis; 

nam cui paratumst quod edit, nostra gratia *" 

nimia est stultitia sessum impransum iacedere. 10 

exsurge, praeco, fac populo audientiam; 

iam dudum exspecto, si tuom olBcium scias: 

exerce vocem, quam per vivisque et 4* colis. 

nam nisi clamabis, tacitum te obrepet famés. 

âge Dunc réside, duplicem ut mercedem feras. 15 

bonum factum esse, edicta ut senretis mea. 
scortum exoletum oe quis ia proscaeuio 
sedeat, neu lictor verbum aut virgae muttiant, 

Pbologys BD in prologo variarum recensionum partes eoniunctas esse 
manifesto in fine appareL de edietorvm {16—46) tempore Ritschelius egit 
{parerg. 212sq,), cf, praeter alias Schuethius de Poenulo Plautina 6sq, 
3. 4 Enm praeter verbum ultimum (tr. 14 sq, R.) 4 labet B hystricus 
5 ut pendit ab iabet, cf, Pseud. 1151, Lorenzius ad Most. 930 sedeant g. 
sedeate t. e, sedeatis, quod commendant quae antecedunt et v. 7 sq., numpropter 
uenerint improbandum sit dubito; cf Cure. 467 sq. 6 esuplentes qtd cm. 
CD 7 edisti B 8 fabulis verbo ludit, cf. Stich. 690 (Loewius anal. 

PL 206) saturi fite fabulis t. e, esurile: eo modo adiunguntur v, 9.10 
9njuaB paratnm si 10 stultia C/> 13 ntXeè Geppertus, fort, te êJâa 
14 nom B tatitum B, statim CD cf. Trin. 61 16 cf 44 sq.; edicta 
ueuntur, ergo non recte cum Pylade scribitur factumst; neque sufficit factum 
erit enuniiatum intercidit a quo pendebat infinilivus, v. ad 46 sq. 17 quis 
BB: que C, quod c Glycera iv roïç TtQoaxîjvioiç Satfixev Alciphr. 2, 4, 5, 
cf Benndorfius act. gymn. Austr. 26, 84 sq. 18 niue 

12* 



180 PLAYTI piol. 19-46 

neu dissignator praeter os obambulet 

neu sessum ducat, dum histrio io scaena siet. 20 

diu qui domi otiosî dormieruot, decet 

aoimo aequo nunc stent, vel dormire tempèrent. 

servi ne obsideant, liberis ut sit locus, 

Tel aes pro capite dent; si id facere non queunt, 

domum abeant, vitent ancipiti inforlunio, 2S 

ne et hic varientur virgis et loris domi, 

si minus curassint, quôm eri reveniant domum. 

nutrices pueros infantis minutulos 

domi ut procurent neu quae spectatum adferat, 

ne et ipsae sitiant et pueri perçant famé ao 

neve esurientes hic quasi haedi obvagiant. 

matronae tacitae spectent, tacitae rideant, 

canora hic voce sua tinnire tempèrent, 

domum sermones fabulandi conférant, 

ne et hic viris sint et domi molestiae. 85 

quodque ad ludorum curatores attinet, 

ne palma detur quoiquam artiûci iniuria 

neve ambitionis causa exlrudantur foras, 

quo détériores anteponantur bonis. 

et hoc quoque etiam, quod paene oblitus fui: 40 

dum ludi fiunt, in popinam, pedisequi, 

inruptionem facite; nunc dum occasio est, 

nunc dum scriblitae aéstuant, occurrite. 

haec quae imperata sunt pro imperio histrico, 

bonum hercle factum pro se quisque ut meminerit. 45 

ad argumentum nunc vicissatim volo 



21 perfecti e correpta pr<uter versus colive finem tantum hic, cf, ad 
Baech. 668 decet ad animum aequum pertinet, de quo imperium non fit ut 
de silentio {cf, Schuelhius p. 8) 27 car&sint ueoiant, corr. Bothius 
28 minittdos CD 29 ut inducit primum edictutn non negativum neue spec- 
tatum afferant Pylades, ç 30 portant B, peritent Tumebi schedae 31 aedi 
32 redeant C, rediant B, reddeant D 33 lanora C, onara cum spat. init. B 
34 cf, ad MU. 637 36 ad om, B cf. Amph. 64 sq. 3S niue C 43 scri- 
plitae C, Bcribilitae B; vocali augent nomen codd, fere Martialis 3, 17 Petrom35. 
66 Nom 131 (Afran. v. 161), mmuunt Catonis de r. r. 78, e. gL lat. 2, 180, 29 
{cf J. Schmidtius z. gesch. d. indog, vocal, 2, 363), cf Chrysippus Tyaneus ap, 
Athen, lé, 647^, ubi est axçifialrrjç AQsq. ad locum spectant quo de arçU" 
mento iam sermo fuerit; potesi post v, 15 talis sententia fuisse quaiis extat 
Asin, 6sq. sed 46—58 nofi ab U7W poeta esse diversae finitionis (48. 49) et 



pw)L «7-«7 POENVLVS 181 

remigrare, ut aeque mecum sitis gnarures. 

eius nûnc regiooes, limites, confinia 

determinabo : ei rei ego ûnitor factus sum. 

sed nisi molestumst, nomen dare Yobis volo 60 

comoediai; sin odiost, dicam tamen, 

siquidém licebit pér illos quibus est io manu. 

Carchedooius vocatur baec comoedia, 

* 
latine Plautus patnius pultiphagonides. 

nomen îam habetis. nunc rationes ceteras 66 

accipite; nam argumentum hoc hic censebitur: 
locus argumentost suom sibi proscaenium, 
Yos iuratores estis. quaeso, operam date. 
Carthaginienses fratres patrueles duo 

fuere, summo génère et summis ditiis; 60 

eonim âlter vivit, alter est emortuos. 
propterea apud vos dico confidentius, 
quia mihi pollictor dixit qui eum pollinxerat. 
sed illl seni qui mortuost, (ei) filius, 

unicus qui fuerat, ab diviliis a pâtre 06 

puer séptuennis surripitur Carthagine, 
sexennio prius quidem quam moritur pater. 

censurae (56—58) comparationes docent, v. 46^49 paraîleli sunt versibus 55 
^58. cf, Dziatzko de prologis 31 47 remigare B gnarures Tumebi 
schedae: ignamres 49 eius Nonius 11 sum factas finitor CD, Nonius, ÙLCtus 
finitor B, corr. Muretus ôO set B molestom si non mendare, corr. g, 
MenUa 51 comedîaîs inodiosi 52 immanu B (347 immazimam, 980 im- 
nuuiibas) 54 platos (p expuncia B) graece, latine P. P. RiischeUus (guod 
si probandum esset, proîogum scurriHter iocari potius dicerem quam pristinum 
fabulae nomen pro ferre), obstat puUiphagouidae nomen Romane non Poeno 
(Caio de r. r. 85) aptum, cf. Plin. 18, 83 Most. 828, Franckenus Mnemos. 4j 163sg, 
Schueihius de Poenulo p, 10 sq.; secundum Cas. 31 sq. posi altos iaU modo locum 
suppleverim: Carchedonius uocatur haec comoedia (graece, latine Poenolus. 
graece hanc qutdem Menander scripsit, rarsum patmom Poentdam> latine Plantas 
patmos pultiphagonides, scil. maccus {Asin. 11) 55 oratiooes CD 57 sibis 
B, scibis CD {scil. sibist) 60 dioitiis 61 est om. B ^2sq. cf. Men. 45 
63 pollector codd., pollioctor Fulgentius 559 (cf. ad Men. 35); cf. Asm, 910, 
Non. 157 ( Varro Men. 222. 324) 64 cui CD <ei> Acidalius 65 fiierit 
B abditiuus, utpost Gulielmium scribunt, et exemplo caret (Paul. 22, Woeff- 
Uni arch. 3^ 494) et ab huius sermonis colore alienum est, eidem aptissimum 
ab dioitiis, ut divitiae ante patrem memorentur. cf. Men. 59 66 cf. 902. 
987 et or g. 1; ineptus etiam qui sequitur v., cf. Schueihius p. 15 sq. 67 sezenoi 
opprins (obprius CD) 



182 PL AYTI ptoL 68-94 

quoniaiD periisse sibi videt goatum udîcuid, 

conicitur ipse in morbum ex aegritudine: 

fiicit illuiD heredem fratrem patruelem suom, 10 

ipse abit ad Acberuntem sine viatico. 

ille qui surripuit puenim Calydonem avehit, 

Tendit eom domino hic di?iti quoidam seni, 

cupienti liberorum, osori mulierum. 

émît hospitalem is filium imprudens senex \ % 

puerum illum eumque adoptât sibi pro filio 

eumque heredem fecit, quom ipse obiit diem. 

is illic adulescens habitat in illisce aedibos. 

reyertor rursus denuo Carthaginem: 

si quid mandare voltis aut curarier, 80 

argentum nisi qui dederit, nogas egerit; 

[venim] qui dederit, magis maiores nugas egerit. 

sed illi patruo hûius, qui vivit senex, 

Carthaginiensi duae fuere filiae, 

altéra quinquennis, altéra quadrimula: 8( 

cum nutrice una periere a Magaribus. 

eas qui surripuit, in Anactorium de?ehit, 

vendit eas omnis, et nutricem et YÎrgines, 

praesenti argento hômini, si leno est homo, 

quantum hominum terra sustinet sacerrumo. 90 

vosmet nunc facite coniecturam ceterum, 

quid id sit hominis, cui Lyco nomen siet. 

is ex Anactorio, ubi prius babitaverat, 

hue commigravit in Calydonem haû diu, 

69 in morbum: improbum B 71 habiit acherontem CD cf, Baierus 
in comment. Hertz, 277 74 mulierem 75 cf, erilis filius; USsq, Long- 
rehrius de Poen, p. 25 77 cf. 904. Men. 62 78 inillis ce hedibos D, 
inilUs cae cae diebos B 19 sq, cf Men. 49 sq.; hue non quadrant v. 79—82, 
cf sed et hoios v. 83 80 quit amandare 82 [uemm] SchoelUus ad Men. 55 
83 hiatus medelam non admittit 84 carthaginensi CD 85 altéra cf tesaera 
1052 86 quom B, ut fréquenter per hanc fabulam B, v. 981 A Mèyaça 
suburMum Carthaginis Appianus describit Lib, 117 sq., Magalia novit scholion 
recens et sine fide ad Verg. Aen. 1, 368, cf Serv. ad i, 421 magalia — debuit 
magaria dicere e. q. s. {quo spectat Isidorus orig. 15,12,4, cf ad 4, 259) et 
quod sequitur scholion 88 omnis: crinis Nonius 397 et: e CD oirginis 
Nonius 89 praeseoti Nonius: praesens (PpresaeoB B) 90 terras Nonius 
92 homines lico CD 93 habitab. aerat B 94 calydone B, calidone CD 
in Calydonem commigrauit Pylades 



proL 96-123 POENYLYS 188 

sui quaésti causa, is in illis habitat aedibus. 96 

earum hic adulescens alteram efOictim périt, 

suam sihi cognatam, imprudens, neque scit quae siet 

neque eam umquam tetîgit, ita eum leno macérât: 

[neque quicquam cûm ea fecît etiauiDum stupri 

neque duxit umquam, neque ille voluit mittere] 100 

quia amare cernit, tangere hominem Yolt bolo. 

illam minorem in concubinatum sihi 

volt emere miles quidam, qui illam dépérit 

sed pater illarum Poenus, postquam eas perdidit, 

mari te(rraque) ùsquequaque quaeritat. 105 

ubi quamque in urbem est ingressus, ilico 

omnes meretrices, ubi quisque habitant, in?enit; 

dat aurum, ducit noctem, rogitat postibi 

unde sft, quoiatis, captane an surrupta sit, 

quo génère gnata, qui parentes fuerint. UO 

ita docte atque astu filias quaerit suas. 

et is omnis linguas scit, sed dissimulât sciens 

se scire: Poenus plane est quid verbis opust? 

is heri hue in portum navi yenit vesperi, 

pater barunc; idem huic patruos adulescentulo est: 115 

iamne hoc tenetis? si tenetis, ducite; 

ca?e dirumpatis, quaeso, sinite transigi. 

ehem, paéne oblitus sum relicuom dicere. 

ille qui adoptavit hune sihi pro filio, 

is illi Poeno hûius patruo hospes fuit. 120 

is hodie hue veniet reperietque hic ûlias 

et hune sui fratris filium, ut quidem didici ego. 



96 cf. 1095 97 neqne sitqoe aesit B, neque sit que sit D, neque quae 
fit C 99 qaom nam Merula: nan B^ non CD 99. 100 induxit Guietus 
101 uolibolo (aoliblo Z>}, corr, Camerarius 102 inconcabinatam CD 103 pe- 
perit 104 illanun c: illi im ^ intercedenie spath, illi in Ci> pes qoam 
(posqoam RitscheUus) meas perdedit 105 marite BCD, mari terra Merula, mari- 
qoe terraqae Camerarius; postqaam perdidit, mari terraque eas Gepperius 
106 (is) est Pylades 109 quoiatis captaneant 112 set ^ 113 opos 
it ^ 114 inportuna uis Charisius 223 uesperi testatur Charisius : uespere 
118 leliquom 119 pro filio sibi, corr, BotMus; cf, 76 120 patmo ç: patri; 
Ucet etiam pater AgarastocUs hospes Jntidamae fuerii (cf, 75), haec ad ipsam 
fabulam spectant (955. 1042) possis is illi Poeno hoias patmo héspes (anti- 
ques) fuit, cf. Baech.261 121 repperietqae 



184 PLAVTI pnd. lae-i» 

ego iboy ornabor; yos aequo animo noscite. 

hic qui hodie yeniet, reperiet suas filias 

et hune sui fratris filium. dehinc ceterum 125 

yalete, adeste. ibo, alius nuoc fieri volo: 

quod restât, restant alii qui faciant palam. 

yalete atque adiuvate, ut yos servet Salus. 

123 ibi BC aeqaos animes (-mas ante corr.) B 124 hac Geppertus 
repperiet 127 restant restant (7/> alii qoi ClaifMranttf : aliqai VH—VèSprih 
logum claudunt, item i2é''i2B, qui versus ad iié^î20 meUus quadrant (121^123 
ad 113). 125 et 127 cohaerere videntur, 126 et 123 paraUeli esse, ef, Seyf- 
fertus stud. PL 11; Schuethius p. 15 add. Adgorastodes (-des B) Milpbio 
(Melphio B, Milpio D) 



I 1, 1-17 



AGORASTOCLES I 1 

Saepe ego res multas libi mandavi, Milphio, 
dubias, egenas, inopiosas coosili, 130 

quas tu sapieoter, docte et cordate et cate 
mibi reddidisti ôpiparas opéra tua. 
quibus prô bene factis fateor deberi tibi 
et libertalem et multas grates gratias. 

MILPHIO 
Scitumst, per tempus si obviamst, verbum vêtus. 1S5 

nam tuae blanditiae mibi sunt, quod dici solet, 
gerrae germanae, aal âè xollvQat kvgai. 
nunc mibi blaodidicus es: beri in tergo meo 
tris facile corios cootrivisti bubulos. 

AooR. Amans per amorem si quid feci, Milphio, 140 

ignoscere id te mi aequom est. Mil. Haud vidi magis. 
em, nunc ego amore pereo. sine te verberem, 
item ut tu mibi fecisti, ob nullam noxiam: 
post id locorum tu mibi amanti ignoscito. 
Agor. Si tibi lubido est aut voluptati^ sino: 145 



Adqobabtoclbb • AsoLBSCBNS . MiLPBio BBBYVB BD , om. C; dttnde AQ., in- 
scrihit B, A^g D, om. C, nominum plerumque spatia hahet B, om, CD, nomma 
non sine errore notare soUt D^ {fere Adg vel Ad. pro Ag.) 129 res om. 

B 130 cf. Cap t. 406 132 post reddidisti lacunam esse coniecit Muellerut 
pros. 499 , puta (semper plenas consili, dites, opimas) oppiparas CD 
134 moltas {non magnas) propter res mulias, gratias {non gratiam) guod mtUtae 
suni et adiunçuntnr grates; grates iocosa sollannitate (grates gratias asyndeton), 
haec contra Laugenum symh 14. cf. Trin. 821, Landgrafius act. sem. Erlang. 
2,48 135 pcrs. om. (138 m. praem. D) st: si utrubique 137 hae de- 
eoUyrae lyre {pro j bis i CD; lyrae lyrae ex schedis testatur Turnebus adv. 15, 6); 
ego cal posui {aï âh x. ?.. Palmerus), sed iocus non meiior evadit quam Aristo» 
phaneus Ran. 1478 xo nvtîv 61 ôunvtîv coniecerunt edepol kriçoi meri et 
similia 139 corios testatur Mom'us 199 140 ag. amans Weisius: adamans 
{cf. nomen in titulo) fecit 141 m. c: Adg. D, om. BC 142 em Vssingius: 
et {cf. Merc. 911) et ego nunc pereo amore Ritschelius 144 locarom, corr. 
Pylades 145 cf Trin. 629 



186 PLAVTI 1 1, ia-48 

suspende, vinci, yerbera; auctor sum, sioo. 

Mil. Si auctoritatem postea defugeris, 

ubi dîssolutus tu sies, ego peadeam. 

Agob. Egone istuc ausim facere, praesertim tibi? 

quin si feriri video te, extemplo dolet. 160 

Mil. Hihiquidemhercle. Ao. Immo mihi. Mil. Istuc mavelim. 

sed quid nunc tibi vis? Agob. Cur ego apud temeotiar? 

amo immodeste. Mil. Meae istuc scapulae sentiunt 

AooB. At ego banc vicinam dico Adelphasium meam, 

lenonis huius meretricem maiusculam. U5 

Mil. lam pridem equidem istuc ex te audivi. Agob. Differor 

cupidine eius. sed lenone istoc Lyco, 

iilius domioo, noo lutumst lutulentius. 

Mil. Vin tu illi nequam dareounc? Agob. Cupio. Mil. Eoimedato. 

Agob. Abi dierectus. Mil. Die mihi vero serio: 160 

vin dare malum illi? Agob. Cupio. Mil. Em, eundem me dato: 

utrumque faxo babebit, et nequam et malum. 

Agob. locare. Mil. Vin tu iUam bodie sine [damno et] dispendio 

tuo tûam libertam facere? Agob. Cupio, Milphio. 

Mil. Ego faciam ut facias. sunt tibi intus aurei 105 

trecenti nummi Philippi? Agob. Sescenti quoque. 

Mil. Satis sûnt trecenti. Agob. Quid iisfacturu's? Mil. Tace. 

totum lenonem tibi cum tota familia 

dabo bodie dono. Agob. Qui id facturu*s? Mil. lam scies. 

tuos Côllybiscus nunc in urbest vilicus; 170 

eum hic non novit leno. satin intellegis? 

Agob. Intellego bercle, sed quo évadas nescio. 

Mil. Nonscis? Agob. Nonhercle. Mil. At ego iam faxo scies. 

ei dabitur aunim, ut ad lenonem déférât 

dicatque se peregrinum esse, ex alio oppido: 175 

se amare velle atque obsequi animo suo; 



146 berbera forU sum tibi 147 ^ers, om. (149 m. D^) po8t era 
151 mihi alierum om. CD 152 ergo B 154 ad ^ 155 meritricem B 
malascaliini B, mascnlam CD, carr. ç 157 lico CD 158 demi CD 
159 en mendato 160 aero cf. ad Amph, 855 161 em: e B 163 locare 
D: locare BC [damno et] Gruterus 164 libertatem CD 166 philippii CD, 
philipii B 168 qaom B 169 qui id Guietus: quid 170 coUabiscas ; cf. 194 
et (CollabiscuB) 415, 558, iiiuli IH 2.3; uno îoco quo A testimonium pragsiat, 
CollybiBcam habet {415), cf. BilscheUus op. 3, 344sq. 174 ei c et ad: 
a ^ 176 obsequi (hic) Mueîlerus cf. 656 sq. 



ri, 49-80 POENVLVS 187 

locum sibî Telle liberum praeberier, 

ubi nequam facial clam, ne quis sit arbiter. 

leno ad se accîpiet auri cupidus ilico: 

celabit bominem et aurum. Agob. Consiliuin placet. 180 

Mil. Rogato, serves veneritoe ad eum tues. 

ille mé ceosebit quacri: continue tibi 

negabiL quid tu dubitas, quin extempulo 

dupli tibi auri et hominis fur leno siet? 

neque id unde efficiat habet: ubi in ius venerit, 185 

addicet praetor familiam totam tibi. 

ita decipiemus fo?ea lenonem Lycum. 

Agob. Placet consilium. Mil. Immo etiam, ubi expolivero, 

magis hoc tum demum dices: nunc etiam rudest. 

Agob. Ego in aedem Veneris eo, nisi quid vis, Milpbio. 190 

Aphrodisia hodie sunt. Mil. Scio. Agob. Oculos volo 

meos délectare munditiis meretriciis. 

Mil. Hoc primum agamus quod consilium cepimus. 

abeamus intro, ut Collybiscum vilicum 

banc perdoceamus ut ferat fallaciam. Idô 

Agob. Quamquam Cupido in corde vorsatur, tamen 

tibi auscultabo. — Mil. Faciam ut facto gaudeas. 

inest amoris macula buic homini in pectore, 

sine damno magno quae elui ne utiquam potest. 

itaque hic scelestus est homo leno Lycus, 200 

quoi iam infortuni intenta ballistast probe, 

quam ego haud muUo post mittam e ballistario. 

sed Adelphasium eccam exit atque Anteraslilis. 

haec est prior, quae meum erum dementem facit. 

sed evocabo. heus, i foras, Agorastocles, 205 

si vis videre ludos iucundissimos. 

AGORASTOCLES 
Quid istûc tumultist, Milphio? Mil. Em amores tuos, 
si vis spectare. Agob. multa tibi di dent bona. 



177 praebirier B 183 extemplo CD 184 doplici B ex eorr,, CD 
hauri 185ueuenerit^ 187 licum CZ> xov Xixov 188 abiom. C/> 
expoUaaero C, expuncium consilium et s. scr. exBpoliaaero D 190 qoit 
191 post scio erasum hoc B 194 ut: ai 2^ eoUybis eum B: collibiscum 
CD 195 cf. Pseud. 765 200 licus CD 203 adel fasium ecam B 
exit eccam Camerarius 205 ago rastodes B 



188 PLAYTI I 11 81-2, 2B 

quom hoc mi optulisti tam lepidum spectaculum. 

ADELPHASIVM 1 2 

Negôti sibf qui voIét vim parère, 210 

navem et mulierero, baec duo comparato. 
nam Dullae magis res duae plus negoti 
habcDt, forte si occeperis exornare, 
[neque umquam salis hae duae res ornantur] 
neque eis ulia oroandi satis satietas est. 215 

atque baec, ut loquor, nunc domo docta dico. 
nam oos usque ab aurora ad boc quod diei est, 
[postquam aurora ioluxit, numquam concessamus] 
ex industria ambae numquam concessamus 
lavari aut fricari aul tergeri aut ornari, 220 

poliri expoliri, pingi fingi; et una 
binae singulis quae dataé nobis ancfllae, 
eae nos lavando eluendo operam déderunt, 
aggerûndaque aqua sunt vin duo defessi. 

apage sis, negoti quantum in muliere una est. 225 

sed vero duae, sat scio, maxumo uni 
poplo cuilubet plus satis dare potis sunt^ 
quae noctes diesque omni in aetate semper 
ornantur, lavantur, tergentur, poliuntur. 

postremo modus muliebris nullust: numquam 290 

lavando et fricando scimus facere finem. 
[nam quae lauta est nisi perculta est, meo quidem animo quasi inluta est] 



209 suhscr, adelfasiom (-ph- C) anterastilis milphio agorastocles BC 

ADBLPHASIVM AMTKBASTILI8 MHBBTBIOBB • U • MILPHIO BBBYVS AG0RA8T00LB8 

ADOLB8GKN8 £D, om. C; andlia loquitur v. 332 211 <8ibi> duo Pylades, 
Spengelius 214 eiecit Ritscheiius versui aliquid deest 215 ordinandi 
B 216 modo, corr, Goellerus ad Truc, 436 in B inter v. 217 et 218 
intercedunt v, 285—352, cf. ad v, 479; Spengelius T. M. PL 49. cf. Stude- 
mundus in FUckeiseni ann. 93, 53 218 eiecit Acidalius dittograpfdam ad 
217. 219 220 lauari cf. 229 Truc. 323, Langenus symb. 297 aufricari B 
222 ancillae nobis Bothius; ef Herm. 18, 586 223 ea 224 gemndaqae 
Spengelius 227 popolo 228—232 eiecit RitscheUus, cf. Langenus stud. 
PL 337 228 in omni CD 230 nollus est numquam Bothius: neque 
omqnam 231 facere fioem Lambinus: facere en iam Tumebi schedae adv. 3, 5, 
fiaceren niam B, facere CD 232 qaa claoata (i. e. quae lanata) inlosta B, 
inioata CD, corr. Camerarius, cf. 316; possunt anapaesti esse versus ab 

Adelphasio alienus sorori conveniat 



12,31-44 P0ENVLV8 189 

ANTERASTILI8 
Hirôr equidem, sôror, te istaec sic fabulari, 
quae tam callida et docta sis et faceta. 

nam quom sedulo muoditer nos habemus, 285 

vix aegreque amatorculos inveoimus. 
Ad. Ita est. verum hoc unum tamen cogilato: 
modos omnibus rebùs, soror, optimus est habitu. 
nimia ômnia nimium exhibent negôti hominibus éx se. 

Ant. Sorôr, cogité, amabo, ilém nos perhibéri 240 

quam si salsa muriatica esse autumantur: 

[sine omni lepore et sine suavitate] 

nisi multa aqua usque et diu macerantur, 

olént, salsa sûnt, tangere ût non velis. 

item nos sumûs 245 

[eius seminis mulieres sunl] 245' 

insûlsae admodum âtque invenûstae 
sine mûnditia et sûmptu. 
Mil. Coqua est haec quidem, Agorastoclés, ut ego opfnor: 
scit, muriatica ut maceret. Agob. Quid molestu's? 
Ad. Soror, parce, amabo: sat est istuc alios 250 

dicere nobis, ne nosmet in nostra eliam vitia loquamur. 

Ant. Quiésco. Ad. Ergo amô te. sed hôc nunc respônde 
mihf: sunt hic ômnia, 
qnae ad deûm pacem opôrtet adésse? Ant. Omnia âccuravi. 

Agob. Diém pulchrum et célebrem et venûstatis plénum, 255 



233 sic om, CD; fort, te i. , soror, fabulari 236 uix aegreque item 
Priscianus 1, 105: ut egre Nonius 510 238 optimum, correxi, cf. Stick, 59 
Mil. 101, ad 685, Trin. 679; versus Reizianus 239 negotlum, corr. Her- 
maunus 240 fort, cogitato item 241 quam si cf, ad Truc, 832 

mariatica B 242 sentenliam conturbat 243 nisi (si) Hermannus, cf, 325 
244. 245 coniuncti 244 non uelis duhitationem admittit, v, Solmsenus 

stMd. 9sq, 245* eiecit Ritschelius 246 insûlsae risum captât post salsa 
tant adque B inuenustate, corr, Merula; inuenustatis (plenae) Her- 
mannus, Lochius, cf, 255, ad Merc, 795 247 mundacia B ante corr, 
247. 248 coniuncti 249—254 disp, B: Soit — amalo | Sat — loquamur | 
Qoiesco — mihi | Sunt — accuraui 250 amalo 251 Ne antécédente spatio 
ut personae B uitiam B, ut iam CD nostra etiam uitia eloquamur Her- 
mannus metrum nullum certo apparet, tantum anapaesti ultro procedunt 

(-^^ Zs^ I ^v^^^v^w ^vy — ). item 253 sq, metra incerta, cf, 258, 

mus. Rhen, 40,189sq, 255 pleninm B 



190 PLAVTI l2,46-« 

dignûm Venere pôl, quoi sunt Aphrodisia hôdie. 
Mil. Ecquid gratiae, quom hue foras te evocavi? 

iam nûm me decét donari 
cadô vini véteris? die dére. nil respôndes? 

liDgua hufc excîdit, ut ego opfoor. 

quid hic, malum, astans ôpstipuisti? Agob. Sine amem, ne opturba 

ac tace. 
Mil. Taceo. Agob. Si tacuisses, iam istuc taceo non gnatum foret. 
Ant. Eamus, mea soror. Ad. Eho amabo, quid illo nunc properas? 

Ajsrr. Rogas? 
quia erus nos apud aedem Veneris mantat. Ad. Haneat pol. mane. 
turba est nunc apud aram. an te ihi vis inter istés versarier 
prosedas, pistonim amicas, reliquias alicarias, 
miseras schoeno delihutas servolicolas sordidas, 
quae tihi olant stabulum statumque, sellam et sessibulum merum, 
quas adeo hau quisquam umquam liber tetigit neque duxit domum, 
senrolorum sordidulorum scorta diobolaria? 310 

Msu I in malam crucem. tun audes etiam ser?os spernere, 
propudium? quasi bella sit, quasi eampse reges ductitent, 
monstnim mulieris, tantilla tanta verba funditat, 
quoius egô nebulai cyatho septem noctes non emam. 
AooB. Di immortales omnipotentes, quid est apud vos pulchrius? 2T5 
quid habetis qui mage immortales vos credam esse quam ego siem, 
qui haec tanta oculis bona concipio? nam Venus non est Venus: 
hanc equidem Venerem venerabor, me ut amet postbac propitia. 

256 aeneri, carr. Pius; cf. 509, 847; Trin. 1153 257. 258 et 259. 260 eon- 
iuncti 257 gratiaett Ritschelius 259 dari, corr. Dousa (die te dore, non 
tube dari) 260 lingoa Camerarius: oncua B, otn. CD spalio reiicto 261 hic 
om. B opstitoisti, corr. Camerarius ac tace Camerarius: actate B^ aetate 
CD 262 sit accaisses B 263 illic CD 264 mantat B: mandat CD 
mantet Ritschelius 265 aput B 266 prosedas B, Feslus 330 (Paulus 226): 
proseda CD reliqais C, relliqais D allicarias, cf, Paulus 7 267 scboeno 
{B, Bcheno CD) testatur Festus 330, cf. Varro 1. 1. 7, 64 dili< butas) Festus 
semilicolas 269 haud CD 270 daobolaria; cf Varro l. s,, Paulus 74, 
Cist. 407; dio— synizesin patilur 271 l in C, i i in ^ 272 pro pidiom 
C eam ipse dactitent Ci ducti tenet B, discutient D 273 monstrom 
B: et monstrom CD 274 quoias B: quo uis C, pro coins D nebolae 
CD, nebola B ciatho C, cir at ho B cf 348. de vini flore iColum.l2, 30) 
Ovidius fast. 5, 270 nebolae dolia sunmia tegont (Seyffertus BerL phil. tvoch. 
1889, 598) 275 di i mortales B, dii imm. C 276 immortalis B ex corr. 
278 ametat pos hac, corr, Camerarius 



12,67-88 P0ENVLV8 191 

Milphio, heus, ubi es? Mil. Assum âpud te, eccum. Agob. Ai ego 

elixus sis volo. 
Mtt.. Enim vero, ere, facis delicias. Aqob. De tequîdem haéc didici omQia.280 
Mil. Etiamne ut âmes eam quam numquam tetigeris? Aoob. Nihil 

id quidemst: 
deos quoque edepol et amo et metuo, qufbus tamen âbstîneo manos. 
Ajnt. Eu ecastor, quom ornatum aspicio nostrum ambarum, paenitet 
exornatae ut simus. Ad. Immo vero sane commode; 
nam pro erili et nostro quaestu satis bene ornatae sumus. 285 

non enim pôtis est quaestus fieri, ni sumptus sequitur, scio, 
et tamen quaestus non consistet, si eum sumptus superat, soror. 
eo illud satîust, satis quod habitu, (haud satis est quod) plus quam sat est 
Aoob. Ita me di ament, ut illa me amet malim quam di, Hilphio. 
nam illa mulier lapidem silicem subigere, ut se amel, potest. 290 

Mil. Pol id quidem hau mentire, nam tu es lapide silice stultior, 
qui banc âmes. Aoob. At vide sis, cum illac numquam limavi caput 
Mil. Curram igitur aliquo ad piscinam aut ad lacum, limum petam. 
Aoob. Quid eo opust? Mil. Ego dicam: ut illi et tibi limem caput 
Aoob. I in malam rem. Mil. Ibi sum équidem. Aoob. Perdis. Mil. Taceo. 

Aoob. At perpetuo volo. 295 

Mil. Enim vero, ere, meo me lacessis ludo et delicias facis. 

279 Milphio heas Bothius: milphio heas milphio adsom apnt B 
cf, Most lus 280 nero om, CD omnia usque ad v. sq. illic (id) om, B 
{habetàïàïci qaidem st) haec omnia: totum hoc genus caviilandi, cf,296 
281 id Bothius: illic CD (ont. B) 282 accedil A qEoibçs tamen ab]8[tineo 
A: qnibos ego tamen abatineo P 285—352 Tpost v. 217 B 285 erili et A: 
erilicet P 286. 287 unus versus in P: non enim potest qaaestus non con- 
sistet si eom sumptus saperat soror 286 non çnîm potis [e]8[t] qu[ae]8t[tt]8 
fieri ni [sumptas 8e]qujit]o[r — A , non enim pote qaaestos fieri ni8i sumptus 
sequitor Bcio Charisius 223 lestatus pote pro nerbo ; sed non enim non creticum 
fadt 287 et \sm^n {vet fort, tamçn) quaestas non coQ8i8[t]e[t si] e{nm] 
si^pptvs Bi)[perat so]rof A 288 eo [iljlud satiasK s^tiç] ^[uod] s— A, eo 
illud (-ut B) satitts si satis qaod satis est habitas plus quam sat est P, priora 
eorr. Aeidalius et Ritschelius, sententiam supplevi (quam quod plus sat est 
AddaUus) 291 it quidem P, equidem A [hau] A: haud P 292 cum 
ACD: quom B Eugraphius ad Eun, 3, 5, 53 (Plautus) numquam cum ea 
limaui caput 294 ojpus [e]8t A: opus dt P limen P 295 i om. A 
perg[is] A (fort, perdis) ç; cf. Morris on the sent, quest, 12 296 cf 280 
aare P m[e lalcçsslis] AD: mal accessis BC; cf Pseud. 743 289—296 ad 
dittograpMam versuum 275 sq, rettuierunt Muelierus pros. add, 63sq , Goetzius 
act. Lips. 6f26ôsq,; sed nec probabiie est mereirices tam longos sermones 
sine frirorum interloquio habuisse neque lumen orationis 285—288 sine Agora- 
stocUs admiratione praeteriisse (cf Schuethius 23) 



192 PLAVTI 1 2. 84-106 

Ant. Satis nuDC lepide ornatam credo, soror, te tibi viderier; 

sed ubi exempta conrereotur meretricum aliarum, ibi tibi 

erit cordolium, si quam ornatam meiius forte aspexeris. 

Ad. lovidia in me numquam innatast neque malitia, mea soror. SOO 

bono med esse ingenio ornatam quam auro multo mavolo: 

aunim^ id fortuna invenitur, natura ingenium bonum. 

[bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo.] 

meretricem pudorem gerere magis decet quam purpuram: 

[magisque meretricem pudorem quam aurum gerere condecet.] M 

pulchrum ornatum turpes mores peius caeno coniinunt, 

lepidi mores turpem ornatum facile factis comprobant 

Agob. Ebo tu, vin tu facinus facere lepidum etfestivom? Mcu Vole. 

Agob. Potesne mi auscultare? Mil. Possum. Agob. Abi domom ac 

suspende te. 
Mil. Quam ob rem? Agob. Quia iam numquam audibis verba tôt 

tam suavia. 310 

quid tibi opust vixisse? ausculta mibi modo ac suspende te. 
Mil. Siquidem tu es mecum futurus pro uva passa pensilis. 
Agob. At ego amo banc. Mil. At ego esse et bibere. Ad. Ebo tu, 

quid ais? Ant. Quid rogas? 
Ad. Viden tu? pleni oculi sorderum qui erant, iam splendent mibi. 
Ant. Immo etiam in medio oculo paullum sordest. Ad. Cedo sis dex- 

teram. S15 

Agob. Vt quidem tu huius oculos inlutis manibus tractes aut teras? 
Ant. Nimia nos socordia hodie tenuit. Ad. Qua de re, obsecro? 
Ant. Quia non iam dudum ante lucem ad aedem Veneris venimus, 

298 conferantar meretricium P 300 innatast P: gnata est J, na primo 
carrée tore super scHpia; cf. MU. 1063, Pers. 314 301 me e[88e inlgenio A: 
me ingenio esse B, ingenio me esse CD 302 id A: in P; cf. 1069 Mil. 25 sq. 
Merc. 210sq., Sauppius ind. lect. 1890, 14 303 decl B (4ici vel deci A) 
versum eiecit Ritschelius (cum r. 302) 304. 305 inverso ordine A 305 eiedt 
Guielus, 304 Langenus stud. PL 338 cum Gepperto magisque A: magis quid 
(qoit B) P; non maie magisque id meretricem, pud. quam a. gerere, c. 
306 idem Most. 291, cf. Ritscheiius op. 2, 284sq. turpest A 309 vel potine 
(potesne AP) auscoltari C*D, An.l. 310 quia ^; qui P 311 opost A: 
opus û P 9^P:etA 312 tu es AP: es tu Nonius 11 (siqoide aes ta) 
313 amabo A 314 uiden tu {AP) cf. Most. 254 pleni P.- pie . . . A {fort. 
plein, certe non pleni) sordçrom A: Borderont P 315 paulum P 
aordet AP, corr. ç (sordis est, Gruterus sordist), cf. Aul. 448 ante cedo 
persona non mutatur AP sis P: sf A deteram Scaliger (Anterastilis) 
316 ta qaidem P terras A 318 non iandudum À, iam non dudam CD 



1 2. 10&-127 POENVLVS 193 

primae ut inferremus ignem in aram. âd. Aba, non factost opus: 

quaé babent oocturna ora, noctu sacruficatum ire occupaot 920 

prias quam Venus expergiscalur, prius deproperant sedulo 

sacruficare; nam vigilante Venere si veniant eae, 

ita sunt turpes, credo ecastor Venerem ipsam e fano fugent. 

Agob. Milpbio. Mil. Edepol Milphionem miserum. quid nunc vis tibi? 

Agor. Opsecro bercle, ut mulsa loquitur. Mil. Nil nisi laterculos, 325 

sesumaiD papaveremque, triticum et frictas nuces. 

Ag. Ecquid amare videor? M. Damnum, quod Mercurius minime amat. 

Agor. Namque edepol lucrum amare nullum amatorem addecet. 

Ant. Eamus, mea germana. Ad. Age sis, ut lubet. Ant. Sequere bac. 

Ad. Sequor. 
Mil. Eunt bae. Agob. Quid si adeamus? Mil. Adeas. Agob. Primum 

prima salva sis^ SSO 

et secunda tu secundo salve in pretio; tertia 

salve extra pretium. Anc. Tum pol ego et oleum et operam perdidi. 
Agob. Quo te agis? Ad. Egone? in aedem Veneris. Agob. Quid 

eo? Ad. Vt Venerem propitiem. 
Agob. Ebo, an irata est ? propitia bercle est. vel ego pro illa spondeo. 
quid tu ais? Ad. Quid mibi moleslu's, opsecro? Agob. Aba, tam 

saeviter. 885 

Ad. Hitte, amabo. Agob. Quid feslinas? turba nunc illi est. Ad. Scio. 
sunt illi aliae quas spectare ego, et me spectari volo. 
Agob. Qui lubet spectare turpes, pulcbram spectandam dare? 
Ad. Quia apud aedem Veneris bodie est mercatus meretricius: 
eo conveniunt mercatores, ibi ego me ostendi volo. 840 



319 primae ut A: prima cum ut B^ Tumebi schedae, prima com CD 
Bignem P ah P, cf. 335 factust A 320 occupans P 321 uenas ex- 
pergisgatur A, uenus experiscatur B, experiscatur (expescatur C) uenus CD 
322 uignlante B ex corr,, B, iagal&nte C aeae P 325 laterculi tion Cato- 
niani (de re r. 109) vino aspero molliendo; cf, oatçaxlxrjç Athen. 14, 647 f 
326 emanerat guibus placenta fiunt. cf. praeceptum Chrysippi Athen, 647 exU 
xdçva — xal à/ÂvyâaXa ïxi ôh fA^xœva (pçv^aç — sha criaafÂOV Xbvxov tçitpaç 
e, g, t. Besumam AP, arjaâfirjv 328 ut 5. AP; cf. Capt. 604 cum Vssingii 
et Pseud, 555 cum Lorenzi notis; lucram (quldem) Brixius, cf. Stick. 573, 
Merc* 508 331 ta in secando salue In pretio AP, corr, Camerarius 
332 anciUam îogui Acidalius dixil {spatia in AP) 333 te om. A 334 pro- 
pitia h. est alii personne tHhuunt AP 335 personas ut t, mutât A: quid — 
obsecro unius personne {Adelphasii) P tds AP (agis Camerarius), cf 343 
{interrogare incipit, cf Vssingius) aha A, ^onius 510: 9h P 336 etiam 
ante turba pers. spat, A 340 ego om. A 

Plantas IL 13 



194 PLAYTI I2.12B-.1I6 

ÂGOB. Invendibili merci oportet ultro emptorem adducere: 

proba mers facile emptorem reperit, tam etsi io abstruso sitast. 

quid ais tu? quando illi apud me mecum caput et corpus copulas? f 

ÂD. Quo die Orcus Acherunte mortuos amiserit 

Agob. SuQt mihi intus nescio quot nummi aurei lymphatici. 145 

ÂD. Deferfo ad me, faxo actutum constiterit lymphaticum. 

Mil. Bellula bercle. Agob. I dferecte in maxumam malam crucem. 

Mil. Quam magis aspecto, tam magis est nimbata et nugae merae. 

Ad. Segrega sermonem. taedet Aqob. Age, sustolle hoc amiculum» 

Ad. Pura sum, comperce amabo me attrectare, Agorastocles. 350 

Agob. Quid agam nunc? Ad. Si sapias, curam banc facere compendi potes. 

Ag. Quid? ego non tecurem? quid ais, Milpbio? M. Ecce odiummeum. 

quid me vis? Ag. Cur mi haec irata est? M. Cur haec irata est tibiT 

cur ego id curem? namque istaec magis meast curatio. <!• 

Agob. lam bercle tu periisti, nisi illam mihi tam tranquillam facis 855 

quam mare olimst, quôm ibi alcedo pullos educit suos. 

Mil. Quidfaciam? Agob. Exora, Maudire, expalpa. Mil. Faciam sedulo. 

sed vide sis, ne tu oratorem hune pugnis pectas postes. 

341 inaendibili merci Â: inaendibili meree CD, inuendibilem ers B 

342 (mers AP) repperit P t&metsi A: tarem est et si /^ in abstmsos 
(-aoBos CD) ita est P: in occolto sitast A; cf. CapL 80 sq. 165 lYm. 664 

343 caput et corpus copalas P: palpas et lallas A, obscure, cf. Stundemundus 
siud. 2, 129; in P caput et nimium est et sermo rusticits 344 achaemnte 
A: ab achaeronte B, ab aheronte CD amiseris P 345 intus om, A 
quod AP laorei lymphaticçi A 346 verba vix Adelphasii deest initium 
diverbn inter erum etservum 347 ao.: persona non mutatur AP eiA 
348 Isidorus orig, 19, 31, 2 qno magis eam aspicio, t. m. nimbata est (mmbatam 
a nimbo fasciola in fronte feminarum derivans ; alludi videtur (id lymphatam) 
ante v. 349 AgorastocUs verba desunt, quûbus respondeat Adeiphasium; atque 
etiam eri responsum desideratur post v. 348 350 attractare A 35t sei ^ 
potest AP 352 non Acidalius: nunc AP aïs A: agas P ecce odium cf. 
Men. 784. non recte Bachius Studemundi stud. 2, 395 353 qnr bis A (prius 
cor) B irata est fibi AB: mihi irata est CD. usus non postulat tibi haec 
irata sît: aut a verbo pendet (quid est? quid sit me rogitas?) aut persona mutatur 
(quid tu mihi faciès? egone quid faciam tibi?). cf. Bacch. 561, aliter eam- 
paratus Trin. v. 1050. sed Terentius sic: quid est? quid sit? exempta congessit 
Beckerus in Stud. stud. 1, 199 sq. 354 q{ur] AB meast A, mea est P, tua 
est ç; nam qui Ritschelius, sed hoc desideratur: tua istaec magis qaam meast 
curatio. cf. 427 355 peristi P, peristis A 356 alcedo teslatur Priscianus 
i, 206 {item legerat lYonto, v, p. 225 N.), cf. Loewius prodr. 271sq,: alcyo 
AB, alycio CD. cf. Varro de i l. 7, 88, Paulus 7 educit A, Priscianus, 
cf. Isidorus orig. 12, 7, 28: seducit P 357 exblandire Goetzius Loewius 
expalpa P, Nonius 104 (s. v.): palpai 358 postea P: omnia A 



I a, 146-167 P0ENVLV8 196 

Agob. Non faciam. Ad. Non aequos io me es, sed morare et maie facis. 

bene promittis multa ex multis: omnia in cassum cadnnt 960 

liberare iurafisti me haud semel, sed centiens: 

dum te exspecto, neque ego usquam aliam mibi paravi copîam 

neque istuc usquam apparet; ita nunc servio nibilo minus. 

i, soror. apscede tu a me. Agob. Perii. ecquid agis, Hilpbio? 

Mil. Hea voluptas, mea delicia, mea ?ita, mea amoenitas, 866 

meus oceUus, meum labellum, mea salus, meum savium, 

meum mel, meum cor, mea colustra, meus molliculus caseus — 

Agob. Mené ego illaéc patiar praesente dici? discrucior miser, 

nisi ego illum iubeo quadrigis cursim ad carnificem rapi. 

Mil. Noliy amabo, suscensere ero meo, causa mea. 970 

ego faxOy si non irata es, ninnium pro te dabit 

atque te fàciet ut sis civis Attica atque libéra. 

quin adiré sinis? quin Ubi qui bene volunt, bene ?is item? 

si ante quid mentitust, nunciam dehinc érit verax tibi. 

sine te exorem, sine prebendam auriculis, sine dem savium. 975 

Ad. Apscede bine sis, sycophanta par ero. Mil. At sein quo modo 7 

iam bercle ego faciam ploratillum, nisi te facio propitiam, 

atque hic ne me verberetilium faciat, nisi te propitio, 

maie formido: novi ego huius mores morosi maios. 

quam ob rem amabo, mea voluptas, sine te hoc exorarier. 860 

359 aeqoof A: aecaias P set AP 361 iara ois te P sed contiens 
A: sodent lens B, sed deciens CD 362 expecto P ego om. P 364 ▲.: 
spat. A, om. P agis P: ais A 365 mea delicia testatur GetUus 19, 8, 6 
{mde Jiomus 100): meae deliciae AP 366 ocalus A 367 mel CD: mei B, 
mali (vel mel f) A {cf. 383. 388) colastra AB: collastra CD tract, de 
dub. nomin. 5, 576 K, meum mel mea colustra 368 illaec patiar praesente 
P: prae8ent[e] patiar illaec A 370 causa mea cum noli coniungendum 
371 irata es Tumebi (adv 15, 6) schedae: ifatast A, irata P ni^njam AB, 
Tumebi schedae: nimiam CD; vocabulum significatus oàscuri, cf. gens Nmnia, 
Suet, vit. Bar. 45, 5R., vèrvoç, Hesych. vlvvov tov xafidXXrpf *innov, cf Tume- 
bus, Sieph. s. vtvlov 372 sies A permire Attica; cf. L. Reinhardtus in 
Studem. stud. 1, 109, Langenus stud. PL 186 373 adiré AP, sed fort, abire 
A, gui haec qoin a. sinis puellae tribuit quin A: qui la ^, qui ui D, qui 
C 374 quid mentitust A: quidem entitus ait B, quidem mentitus ait CD 
375. 376 hoc orditie A: inverso P 375 auris A, cf Asin. 668 376 sico- 
phanta P sin P cf Amph. 857 377 hercule P ploratillum A: plo- 
rantem illum P facio p— A: propiciam facio P 378 ne me A: me ne P, 
cf Tumebus adv, 16, 6 ext. ; fort, ne in me, cf vind, Plaut, 7sq. 379 morosi 
B: moros A, mores CD 380 amabo om. A te hoc Gepperlus: te P, hoc 
A; cf 375 Most, 1175 Bacch. 1170 Ter. And. 901 (Muelierus pros. add. 116) 

13* 



196 PLAVTI I 2, 168-196 

AooB. Non ego homo trioboli sum, nisi ego illi mastigiae 

exturbo oculos atque dentés, em voluplatem tibi, 

em mel, em cor, em labelium, em salutem^ em savinm. 

Mil. Impias, ère, te: oratorcm verberas. Agob. lam istoc magis: 

[etiam ocellum addam et labelium et linguaro. Mil. Ecquid faciès modi?38S 

Aa.] aicine ego te orare iussi? Mil. Quo modo ergo orem? Ao. Rogas? 

sic enim diceres, sceleste: buius voluptas, te opsecro, 

huius mel, huius cor, buius labelium, buius lingua, buius savium, 

buius delicia, buiûs salus amoena, buius festivitas: 

[buius colustra, buius dulciculus caseus, mastigia, 990 

buius cor, buius studium, buius savium, mastigia] 990* 

omnia illa, quae dicebas tua, ésse ea memorares mea. 

Mil. Opsecro bercle te, voluptas buius atque odium meuro, 

buius amica mammeata, mea inimica et malevola, 

oculus buius, lippitudo mea, mel buius, fel meum, 

ut tu buic irala ne sis aut, si id fieri non potest, 995 

capias restim ac te suspendas cûm ero et vo$tra familia. 

nam mibi iam video propter te victitandum sorbilo, 

itaque iam quasi ostreatum tergum ulceribus gestito 

propter amorem vestrum. Ad. Amabo, men probibere postulas 

ne te verberet magis quâm ne mendax me advorsum siet? ' 40O 

Ant. Aliquid buic responde, amabo, commode, ne incommodus 

nobis sit nam detinet nos de nostro negotio. 

Ad. Verum. etiam tibi banc amittam noxiam unam, Agorastocles. 

non sum irata. Agob. Non es? Ad. Non sum. Agob. Da ergo, ut 

credam, savium. 
Ad. Mox dabo, quom ab re divina rediero. Agob. I ergo strenue.405 
Ad. Sequere me, soror. Agob. Atque audin etiam? Veneri dicito 
multam meis verbis salutem. Ad. Dicam. Ag. Atque boc audi. Ad. Quid est? 

384 cf, Donatus ad Hec, prol 2, 1 385 et linguam P: linguam A 
versum spurium esse et labelium post 383 ostendii et çuam non dixerai lin- 
guam , cf. 388, et çuod 386 orare ad oratorem v. 384 pertinet 386 orares 
P inssit A ego A 389 om. CD deliciae A, corr. Gepperius (cf. 365): 
colastra B 390 om. A, cf ad v. sç.; Milphionis facettas sane non repetit 
390* cor cf Buechelerus mus. Rh. 46, 238 supra sauium mastigia corrector 
scripsU dnlcicolas caseus A versum delevit Angelius 391 esse del. Rei- 
zius 392 eios A 393 mammeata A: mammiata P caius amicam mam- 
meatam Nonius 137 394 oculos P leppitado P 396 quom B 399 ad. 
c; spat, om, AP 401 incommodis BC 402 Dobeis A 404 spat, ante 
non sum om, A 406 seque B etiam Adelphasii AP (spatia) ; cf Asin, 109 
407 multa P [uejrbeis A audin RitscheUus quidst aut quit est A 



1 2, 196-8, 2S POENVLYS 197 

AooR. Paucis verbis rem divinam facito. atque audio? respice. 
respexit. idem edepol Venerem credo facturam tibi. 

13 

quid ouDC mi es auctor, Milphio? Mil. Vt me verberes 410 

atque auctionem facias: nam iropunissume 

tibi quidem hercle vendere hasce aedis licet. 

Agob. Quid iam? Mil. Maiorem partem io ore habitas meo. 

Agor. Supersede istis verbis. Mil. Quid dudc vis tibi? 

Agob. Trecentos Philippos Collybisco vilico 415 

dedi dûdum, prius quam me evocavisti foras. 

OUDC opsecro te, Milpbio, banc per dexteram 

perque banc sororem laevam perque oculos tuos 

[perque meos amores perque Adelphasium mearo] 

perque tuam libertatem — Mil. Em dudc nihil opsecras. 420 

Agob. Mi Milphidisce, mea commoditas, mea salus, 

fac quod facturum te esse promisti mihi, 

ut ego buDC leuonem perdam. Mil. Perfacile id quidemst 

i, adduce testis tecum; ego iutus intérim 

iam et oroamentis meis et sycophantiis 425 

tuom exornabo viiicum. propera atque abi. 

Agob. Fugio. Mn., Meum est istuc magis officium quam tuom. 

Agob. Egone egone, si istuc lepide ecfexis — Mil. I modo. 

Agob. Vt non ego te hodie — Mil. Abi modo. Agob. Emit- 

tam manu — 

Mil. I modo. Ag. Non bercle meream. Mil. Ob — Ag. Vab— 

Mil. Abi modo. 490 

Agob. Quantum Acberuntest mortuorum. Mil. Etiamne abis? 

Agob. Neque quantum aquaist in mari. Mil. Abiturun es? 



409 i4em edepol A: idem pol P, it(i]d[e]m edepol A t. Loervio 410 ago- 
RÂ8T0OLBS lOLPmo A, item in fine v. 409 et suhscr. adolbsobns. bbbwb B 
auctor es ^ 412 aedçs A 413 mea P, Tumebi schedae {eaedem partem 
minore, cum parte minore sit in P) 414 nunc uis P: neis nonc A 415 coUy- 
biscon A, coUabisco (colab. D) P 416 dadom P: dum A enocasti P 
419 cf. ad Capi. 246; sed versum spurium esse vidit Vssingius 420 leiber- 
tatem A 422 esse om. A promisti C: promisisti ABD; cf. Cure, 705. 709 
424 om. A i om. CD 425 et omamentis P: torroeçtis A mils B^ cf. 473 
426 oilicom B ante corr. 427 fugio servo continuât A 428 efTexis A, et 
fexis P 430 meream P: merear A; cf Bacch. 1184 Men. 217 Stick. 24, 
contra quae non satis efficit Most. 987 oh AP: scribendum videtur obe 
uah ut Cas. 369 in personis mu tandis consentiunt AP 431 achaerontest 
A 432 aqaa est B, aquast A, est aqaa CD, corr. Pareus marc A 
aUtanune P 



198 PLAVTI i8,24r-nio 

Agob. Neque Dubes ornnes quantumst. Mil. Pergin pergere? 

Agob. Neque stellae in caelo. Mil. Pergin auris tundere? 

Agor. Neque hoc neque illud neque — enim vero serio — 4tt 

neque — hercie vero — quid opust verbis?' quippini? 

quod uno verbo — dicere bic quidvis licel, 

neque — hercie vero serio, sein quomodo? 

ita me di amabunt, vin bona dicam fide, 

quod hic inter nos liceat? ita me luppiter, 440 

sein quam videtur? credin quod ego fabuler? 

Mil. Si nequeo facere ut abeas, egomet abiero; 

nam isti quidem hercie orationi Oedipo 

opust céniectore, qui Sphingi interpres fuit. — 

Agob. Illic bine iratus abiit nunc mibi cauUo est, 44S 

ne meàmet culpa meo amori obiexim moram. 

ibo atque arcessam testis, quando Amor iubet 

me oboedientem ésse servo liberum. — 

LYCVS n 

Di illum infelicent omnes, qui post hune diem 
leno ullam Veneri umquam immolant hostiam 450 

quive uUum turis granum sacruûcaverit. 
nam ego hodie infelix dis meis iratissumis 
sex immolavi âgnos, nec potui tamen 
propiliam Venerem facere uli esset mibi. 

quoniam litare nequeo, âbii illim iiico 4tt 

iratus, votui éxta prosicarier; 

[neque ea poricere Tolui, quoniam non bona 4(7* 

haruspex dixit: deam esse indignam credidi.] 4bt 

433 nubis omnes J perginc A {punctum 1. m.) 434 aor^ A 
436 illac P 436 opas si P, opas A 437 qnidueis A 439 bonam sic A 
440 Ucet A 441 uidetur A: aide tu P 442 abireo B, abhre CD 443 ora- 
tioni AP, Priscianus 1, 272^ orationist (deinde opas) Bothius oedippo P 
444 opost A: opas est P^ Priscianus coniectore et sfingi Prisciani codd, 
fere 447 qaando <ita> Luchsius Studemundi stud. 2^ 126. cogites de qoandoc, 
cf. ad Men. 984 448 me ACD: meo B oboedientem me Benileius, meo 
ob. me Gruterus 449 ltcts antaxokkidbs A^ item sed antamonedes post v. 448 
P, deinde liots • amta monbdxs • lxho • milbs B; de militis nomine cf. BitscheUus 
op. 3, 345 sq, et infra de personarum notis v. ad v,470 451 qai oUam 
thoris A 452 deis mei, sed corr. meis, A 453 agnos immolaai Pylades 
454 at A; at (tandem) Goetzius Loervius 455 non qaeo Geppertus, cf, Abra- 
hamus stud. PL 215 abi AP cf 486 456 uotai P: uolai A; exU notai 
Reizius, fort, uotai <ei) prosicarier sic AP (prositarier B) 457**'» om. A, 
cf 463 457* picere B, aspicere CD, corr. Seyffertus; cf Pseud. 266 



n ii-M P0ENVLV8 199 

eo pacto avarae Veneri pulchre adii manum. 

quaodo id quod sat erat satis habere noluit, 

ego pausam feci. sic ago, sic me decet. 

ego faxo posthac di deaeque ceteri 460 

contenliores mage enint atque avidi minus, 

quom 8cibunt, Veneri ut adierit leno manum. 

condigne haruspex, non homo trioboli, 

omnibus in extis aibat portendi mihi 

malum damnumque et deos esse iratos mibi. 466 

quid ei divini aut humani aequomst credere? 

mina mibi argenti dono postilla datast 

sed quaeso, ubi nam iliic restitit miles modo, 

qui banc mihi donayit, quem ego ?ocavi ad prandium? 

sed eccum incedit. 

ANTAMONIDES 

Ita ut occepi dicere, 470 

lenulle, de illa pugna Pentetronica, 
quom sexaginta milia hominum uno die 
volaticorum manibus occidi meis. 

Lyc. Volaticorum hôminum? Antàm. Ita dico quidem. 
Ltc. An, opsecro, usquam sunt bomines volatici? m 

Aktam. Fuere. verum ego iuterfeci. Ltc. Quo modo 
potuisti? Antam. Dicam. viscum legioni dedi 
fundasque; eo praésternebant folia farferi. 
Lyc. Quoi rei? Antam. Ad fundas viscus né adhaeresceret 
Lyc. Perge. optume bercle perieras. quid postea? ^ 4âO 



459 pausMin A 460 de! A 461 magef^nt A adqae P 462 qom 
B, cum ACD 463 post v. 471 A 464 aîebat AP 466 ei P: et A 
band P, atqne A aeqao[m]8t A: aeqaom si B, aecom si CB 469 qacd A 
470 àbhinc namina personarum praebere soient CB, notas militis l, lenonis 
m B 471 lenulle Priscianus testaiur 1, 109^ Tumebi schedae Olenulle de 
UIa pagna pentethronnica aliquantulum tamen scriptura conturbata* adv. 15, 7): 
lenulle A^ lenoite CB^ lennuite B illa A, Priscianus (Titm. v, s,): illac P 
pentetronica AP, Tum, v. s.; Ptenomithica Gronovius, fort. Ptenolatronica, cf. 
Mil 43j Herm. 18, 580 472 qao P mUlia A, cf. Trin, 152 MU, 46 
473 oeddimiu B, cf. 425 474 éao]ati[c]oram (cum puncto supra e) A, eaolati- 
eonun (s noL B) P; aolaticoramne Guietus; cf. ad 470 Aul. 829 sim. delco 
A 475 oiatici P 476 praem. p B 478 cf frg. inc. 70 G. , Paulus 88, 
farfiuraiii Plin. ind. 24, 85 479 cui ^, qui P ne ad fondas afscos AP, 
eorr, Bothiut (at ad f. aiscus ne Luchsius) post v. 479 in B leguntw 547 
^608 480 periaras AP, cf. 1242 qulppostea B^ qoipostea CB 



200 PL AYTI n »-in i, 3 

Antam. In fuDdas visci indebant grandiculos globos, 

eo illôs volantis iussi fuDditarier. 

quid multa verba? quemquem tIsco ofTenderant, 

tam crebri ad terram âccidebaDt quam pira. 484* M 

ut quisque acciderat, eum Decabam ilico 

per cerebnim piona sua sibi, quasi turturem. 

Ltc. Si bercle istuc umquam factum est, tum me luppiter 

faciat ut semper sacruûcem nec umquàm litem. 

A. Ad mi haec non credis? L. Credo, ut mi aequomst credier.49û 

âge eamus iotro. Lyc. Dum exta referuntur^ volo 

narrare tibi etiam unaro pugnam. Ltc. Nil moror. 

A. Ausculta. L. Non bercle auscultabo. A. Quo modo? 

colaphis quidem bercle tuora iam dilidam capul, 

nisi aut auscultas aut is in malam crucem. 4S& 

Lyc. Malam crucem ibo potius. Antam. Certumnest tibi? 

Lyc. Certum. Antam. Tum tu igitur die bonô Apbrodisiis 

addice tuam mihi meretricem minusculam. 

Lyc. Ita res divina mihi fuit: res sérias 

omnis extollo ex hoc die in alium diem. 500 

Antam. Profestos feslos babeam decretum est mihi. 

Lyc. Nunc bine eamus intro. sequere hac me. — Antam. Sequor. 

in bunc diem iam tuos sum mercennarius. — 

AGORASTOCLES m 1 

ita me di ament, tardo amico nihii est quicquam inaequius, 
praesertim bomini amanti, qui quidquid agit properat omnia. 506 

sicut ego bos duco advocatos, homines spissigradissimos, 



481 oisclindebant A, uis uindebant P^ corr, Gruterus glandicalos A 
482 eos A, ego -P, corr, Camerarius 484. 485 c]rçl?rti '^' crebi P de ixeu- 
tica agitur nec dubitari potest quid viscus effeeerii. Bacch, 51. 1158 ad t 
tam c. Bermannus 486 <acta) ilico Muellerus; cf. Men. 156 489 fadam 
Nonius 42é nec AP: neqne Nonius; ef, 230 490 aeqamst credere A^ est 
aecnm (aequam CD) credier P 491 militi trihuit D, lenoni continuant BC^ 
corr. Brixius, cf. 502 referantor A 493 auscultabo usque ad (v. sq,) horde 
om. P 494 eilldam vel dilidam Ay elidam P 495 pritis aut om, P 496 cf. 
799 Capi. 469 Men, 328 497 aphrodiis P 500 ex P, Nonius 407: om, 
A 501—571 dcest A 501 5^. lenoni continuantur, nisi quodii, sequor B, 
corr, Gronovius profectos, corr. Scaliger post v. 503 agorastocles, deinde 
ADTLBSGBRB ADYOCÂTi - C- B, qui adulescentem ▲, advocatos h littera notât 
scaena duplex est, brevior Plautinae suhstituta haec: 543—546. 567—577 
504 mediantent B nihili 505 qui i? <f corr.: que 506 duco dnccatos 
B spissi grandiflsimus CD 



m 1, 4-27 P0ENVLV8 201 

tardiores quam corbitae 8unt in tranquillo mari. 

atque equidem bercle dedita opéra amicos fugitavi seoes: 

scibam aetate tardiores, metui meo amori moram. 

nequiquam hos procès mi elegi loripedis, tardissimos. 510 

quin si ituri hodie estis, ite, aut ite bine in malam crucem. 

sicine oportet ire amicos homini amanU operam datum? 

nam iste qaidem gradus succretust cribro poUinario, 

nisi cum pedicis condidicistis istoc grassari gradu. 

ADVOCATI 
Heus tu, quamquam nos videmur tibi plebeii et pauperes, 516 

si nec recte dicis nobis, dives de summo loco, 
diritem audacter solemus mactare infortunio. 
nec tibi nos obnoxii [sumus] istuc, quid tu âmes aut oderis: 
quom argentum pro capite dedimus, nostrum dedimus, non tuom; 
liberos nos esse oportet. nos te nihili pendimus, 530 

ne tuo nos amori servos [tuos] es&e addictos censeas. 
liberos bomines per urbem niodico magis par est gradu 
ire, servile esse duco festinantem currere. 
praesertim in re populi placida atque interfectis hostibus 
non decet tumultuari. sed si properabas magis^ 525 

pridie nos te advocatos bue duxisse oportuit. 
ne tu opinere, haud quisquam bodie nostrum curret per vias, 
neque nos populus pro cerrilis insectabit lapidibus. 
Agob. At si ad praudium me in aedem vos dixissem ducere, 
vinceretis cervom cursu vel gralatorem gradu; 530 



507 corbitae Nonius 533: corditae in: et in Nonius 508 adque 
baec édita B fngit aut senes CD 509 sciebam aetati; cf. 256 tardiores 
om, relicto spath B 510 procos cf, Festus 2é9^ Zanderus vers. liai. ant. 85 
511 estis hodie CD aut ite g*.* audite 514 condidicisti (— tel /), conde 
dicisti B, cf. 554) sis occrassari, corr. Lambinus Csic hàbent nos tri codices 
anUquC) 515 A praem. B (errore) 516 net B saam mo B 517 aac- 
dacter B 518 obnixii BC^ [somos] Bothius 521 [tuos] Pylades 
522 perturbem B 523 seruili D, seruuli C fort, recte, veiut Most 190 
duco cf. 567. 609. 728. 733, Langrehrius de PL Poen. 19. singularis non magis 
offendit quam in Atticorum choris 524 adque B cf. Truc. 75 525 tumul- 
tuari cf. Langenus symh, 67 Bet B 529 ad si aedem cf. Trin. 468 
530 cemnm cursu: circum curso Varro de 1. 1. 7, 69 {F), cursu ceruas Paulus 97 
{cf. ad 532) uel CD, Varro: el Z^, et Paulus, Tumehi schedae 5, 11 {15, 7 
nel non certis verbis testalur); cf. Langenus symb. 78 gralatorem Varro: 
grallatorem Paulus {cf. grullatores corp. gloss. 2,36, 3, grauatores Placidus 
5, 24, 23 etc.), glabatorem {ortum ex glaratorem, cf. Nonius 115) CD, clabatorem 
B, clauatorem Tumebi schedae 



202 PLAVTI m 1, 28-4» 

Dunc vos quia mihi advocatos dixi et testis ducere, 

podagrosi estis ac vicistis cochleam tarditudine. 

Ady. Ad vero non iusta causa est, quor curratur celeriter 

ubi bibas, edas de alieno quantum velis usque ad fatîm, 

quod tu invitus numquam reddas domino, de quoio ederis? 

sed tamen cum eo cum quiqui, quamquam sumus pauperculi, 

est domi quod edimus, ne nos tam contemptim conteras. 

quidquid est pauxillulum illuc, nostrum id omne, non tuomst, 

neque nos quemquam flagitamus neque nos quisquam flagitat. 

tua causa nemo nostrorumst suos rupturus ramites. 540 

Agob. Nimis iracundi estis: equidem haec vobis dixi per iocum. 

Ady. Per iocum itidem dictum babeto quae nos tibi respondimns. 

[Agob. Obsecro hercle, operam celocem banc mihi, ne corbitam date; 

attrepidate saltem, nam vos adproperare haud postule. 

Ady. Si quid tu placide otioseque agere vis, operam damus; 545 

si properas, cursores meliust te advocatos ducere.] 

Agob. Scitis rem, narravi vobis quod vestra opéra mi opus siet, 

de lenone hoc, qui me amantem ludificatur tam diu, 

ei paratae ut sint insidiae de auro et de serve meo. 

Ady. Omnia istaec scimus iam nos, si hi spectatores sciant; 550 

hornnc hic nunc causa haec agitur spectatorum fabula: 

hos te satins est docere, ut, quando agas, quid agas sciant. 

532 cocleam tarditane Nonius 181 (s. tarditudine) qaodagrod estia co- 
cleaa (cf, 530) tarditudine 533 h non hidc sed sq. versui praem. B an 
Dousa: ad BC, at D iuxta B quo, corr. Ritschelius ceb'riter B 
534 edas: et das B nelis CD: om. B, ois Geppertus 535 qoio B^ qno CD, 
corr, Bergkius 536 qaom utrubique B, priore loco CD qoiqni B: coi CD 
cf. 588; Buechelcrus in Woelfflini arch, 1, 280 537 nos tam: nostram B 
contemptim om, Nonius 507 538 pauxiliom B non tanmst BentUius: intoa 
est 539 quemquam: quam quam C 540 nostrornm si codd.^ nostrum est 
Nonius 166 rupturos ramices Nonius, cf, ad Merc. 138 542 dicta BentUius; 
cf 913, Epid, 2àO, ad Bacch. 126 543 v, ad v, 503; cf 507 celocem 
Nonius 533 bis (s, celox ei corbita): uelocem ne: nec Nonius bis 544 attre- 
pitate CD adprobare CD attrepidare per iocum finxit; non ad corbitas 
trepidalionem refert {cf. Schuethius 27 Langenus stud. PI. 339), sed postquam 
dixit *'celoces este non corbi(ae\ hoc addit: si ut celoces properare nequitis, 
spissos vestros gradus accelcrate saltem, t. e, attrepidate 546 meliua ai 
cum hoc V, cohaeret v. 567 547 quod cf, ad Asin. 52; quid Vssingius 
operamini opus 550 staec B speccatores B sciant cf ad Cure. 299, Lind- 
skogius de enunt, condic. 81 551 borunt B, horum CD bine BD^ hnic C, 
corr. Pylades agitur haec CD cf Pseud. 720 552 quid agant, corr. 
Addalius 



m 1. BO-74 POEN VLVS 203 

nos tu ne curassis: scimus rem omnem, quippe omoes simul 

didicimiis tecum una, ut respondere possemus tibi. 

Agob. lia profecto est. sed agite igitur, ut sciam vos scire rem, U5 

expedite [et] mihi quae vobis dudum dixi dicite. 

Ady. Itane? temptas an sciamus? non meminisse dos ratu's, 

quo modo treceutos Philippos CoUybisco vilico 

dederis, quos deferret hue ad leaonem iDÎmicum tuom, 

fisque] se ut assimularet peregrinum esse aliunde ex alio oppido? seo 

nbi is detulerit, tu eo quaesitum servora advenies tuom 

cum pecunia. Agob. Meminîstis memoriter, servastis me. 

Ady. Ille oegabit: Milpbionem quaeri censebit tuom; 

id duplicabit omne furtum. leno addicetur tibi. 

ad eam rem nos esse testis vis tibi. Agob. Teoetis rem. 565 

Ady. Vix quidem hercle, ita pauxilla est, digitulis primoribus. 

Agor. [Hoc cito et cursim est agendum. propera iam quanlum potest. 

Ady. Bene vale igitur. te advocatos meliust céleris ducere; 

tardi sumus nos. Agob. Optime itis, pessime hercle dicitis. 

quin etiam decideriut vobis femina in talos velim. 570 

Ady. At edepol nos tibi in lumbos linguam atque oculos in solum. 

Agob. Heia, hau vostrumst iracundos esse, quod dixi ioco. 

Ady. Nec tuom quidem est amicis per iocum iniuste loqui. 

Agob. Hittite istaec. quid velim vos, scitis. Ady. Cailemus probe: 

lenonem ut periurum perdas, id studes. Agob. Tenetis rem.] 575 

euge, opportune egrediuntur Milphio una et vilicus. 

banlice exornatus incedit et fabre ad fallaciaro. 



554 dedidmtu possimos, correxi 555 sed: set ^ ui ^ 
556 [et] Lambinus, Ritschelius: cf, Men. 176 Truc, 790 557 nos ratas Came- 
rarius: nostratos B, nostra CD 558 collibisco /), coUabisco BC 560 isqne 
induxi 561 seruom qaaesitom Bothius adaentes, corr. Botfdut 562 qom 
penicunia B 564 dublicabit B omne cf. 184, 738 565 esse estis 
566 ita <re8) Ritschelius, ita est p. Geppcrtus 567—575 dittograptdam agnovit 
Weisius 568 adaocata» melias, corr, Geppcrtus 570 femina nobis 
Ritschelius 571 tibi nos Bothius cf. Men.156 572 accedit A 
[eia haln [aeB]trt}m8t A haud B, aat CD 573 n^ A 574 mitt^ istçc qoid 
nelimas sd^is A cailemus cf. 578 675 ut per|amm AB*: nt periurem 
B^f periorom nt CD studeas CD, An, l. 576 êuce vel euge A: ecce P; cf. 
Langenus symh. 4 oportune P 577 bassilice A incedit P, cedit potius 
quam incedit A, cf, ad Asin, 405 subicit Milphio collabiscus agorastocles B, 
deinde sxbyos yiliovs AnyLBsosNs adyooati • o-; in A tituti reiiquiae collt- 
bi8c[y]8 /. Laewio, dubitat Studemundus per sonos servi b, vilici 0, adule- 
scentis a, advocatorum h notât B 



204 PLAVTl m 2, i-aa 

MILPHIO m 2 

lam teoes praecepta in corde? 

00LLYBI8CVS 

Pulchre. Miu Vide sis calieas. 
Coll. Quid opust verbis? callum aprugnum callere aeque noD sinam. 
Mil. Fac modo ut condocta tibi siDt dicta ad banc fallaciam. 580 

Coll. Quin edepol condoctior sum, quam tragoedi aut comici. 
Mn.. Probus bomost. Agor. Adeamus propius. Mil. Adsunt testes? 

Agob. Tôt quidem. 
Mil. Non potuisti adducere horoines magis ad banc rem idoneos. 
nam istorum duHus nefastust: comitiales sunt meri; 
ibi babitant, ibi eos conspicias quam praetorem saepius. 566 

bodie iuris coctiores non suut qui lites créant, 
quam bî sunt, qui si nihil est quicum litigeot, lites emunt 
Ady. Di te perdant. M. Vos quidem bercle — cum eo cum quiquî tamen 
et bene et bénigne facitis, quôm ero amanli operam datis. 
sed isti iam sciunt, negoti quid sit? Agob. Omne in ordine. 590 

Mil. Tum vos animum advortite igilur. hune vos lenonem Lycum 
Dovistis? Ady. Facile. Coll. At pol ego eum, qua sit facie, nescio. 
eum mibi volo demonsirelis bominem. Ady. Nos curabimus. 
satis praeceptumst. Agob. Hic trecentos nummos numeratos babet 
Adv. Ergo nos inspicere oportel istuc aurum, Agorastocles, 5d5 

ut sciamus quid dicamus mox pro testimonio. 
Coll. Agite, inspicite. Ady. Aurum est profecto boc, spectatores, 

comicum : 
macerato hoc pingues fiunt auro in barbaria boves; 
verum ad banc rem agundam Philippum est: ita nos adsimulabimus. 



579 opust A: opus si P^ opas Nonius 258 aerb[eis] A apru[g]num 
A: apmnam Nonius, apugnom P; cf. Pers. 305 582 [adeamjus À: ad eam 
P pi'opiCuls AD: proprias BC adsunt t Agoraslocli continualur, tôt 
quidem non e. g. s, Milphioni tribuuntur, correxi qa[id]e A 584 nefastust 
D: nefastus st BC, [n]efast[a]8 çst A 586 ii}ri[8] AB: om. CD ç[o]çti9|*e6 
AP: doctiores c; tocum explicavit Turnebus adv. 15, 7: coctiores, non docUores, 
dicit ad ius cuiinarium adludenSy cum genetivo iungit quasi doctiores 587 qui- 
corn litigent lites emont A: litium lites semant P (ipsis litiam, 1. e. Kienitzius) 
588 dei A cum eo cam: qao meo (o ex do C) quom (qaam B) P, cum'O^um 
{pro d fort, o, c, g) A 590 omne in ordinem A, omnem in ordine P, corr. ç; 
omnem rem ordine Camerarius; cf. ad Mil. 875, Pseud. 676 592 c: b ^ 
593 aolo mihi P 594 praeceptanst A, praeceptum P 597 hoc Geppertus: 
hic (non hoc) A, om. P 599 ab A agandum est philippum est ita nos ad- 
simnlemus A 



m 2. 28-8, 7 POEN VLV8 205 

Coll. Sed ita adsiroulatote quasi ego sim peregrinus. Adv. Scilicet,600 

et quidem quasi tu nobiscum adveniens hodie oraveris, 

liberom ut commostraremus tibi locum et voluptarium, 

ubi âmes, potes, pergraeccre. Coll. Eu, edepol mortales malos. 

Agob. Ego enim docui. Mol. Quis te porro? Coll. Agite intro abite, 

Agorastocles, 
ne bic tos mecum conspicetur leno neu fallaciae 605 

praepedimentum obiciatur. Ady. Hic bomo sapienter sapit. 
facîte quod iubet. Agob. Abearous. sed vos — Ady. Satis dictumst. abi. 
Agob. Abeo. Ady. Quaeso, di immortales^ quin abis? Agob. Abeo. — 

Ady. Sapis. 
Coll. St, 

tace. Ady. Quid est? Coll. Fores baé feceruot magnum flagitium modo. 
Adv. Quid (id) est flagiti? Coll. Crepuerunt clare. Ady. Di teperduint.610 
pone nos recède. Coll. Fiat. Ady. Nos priores ibimus. 
Coll. Faciunt scurrae quod consuerunt: pone sese bomines locant. 
Ady. niic bomo est, qui egreditur, leno. C. Bonus est, nam similis malist. 
iam nunc ego illi égredienti sanguinem exsugam procul. 

LYCVS m 3 

Iam ego istûc revortar, miles: convivas volo 615 

reperire nobis commodos, qui una sient; 
interibi attulerint exta^ atque eâdem mulieres 
iam ab re divina credo apparebunt domi. 
sed quid bue tantum hominum incedunt? ecquidnam adferunt? 
et illé cblamydatus quisnam est, qui sequitur procul? ^ 

Ady. Aetoli cives te salulamus, Lyce, 



601 hodie om. A 602 commonstraremus P aoltariam A 603 B B: 
(om. CD), M. g* 604- 634 ^ <r ^5 / ^ 604 agorastodes B (iUm 595) 605 nec 
ante corr, B 606 adv. Seyffertus s(ud. PL 3: a B, {om. CD), m. ç domo 
CD 607 Iubet ào. Angelius: om, adv. Vssingius: om. 608 adv. 
Bothius {ante di): om, h quin B b sapis B, corr. Ritschelius 609 si 
tace 0. ç: a B hi fecerint B 610 <id) AcidaUus 612 &cian B 
consaeaenmt pones esse B cf. Festus 294 613 malus est CD, est B, 
corr. Bitscheliut (malo est Camerarius) 614 illîc Ritschelius subscr. lycas 
collabiscoSy deinde lbno advooati vilicvs dy B ; liovs uno advooati oolla- 
BI80Y8 YILLI0V8 n D^, om. CD^ personas lenonis b, advocatorum h, vilici S 
notât B 615 istac ego, con\ Bothius; cf, Brixius Fleckeiseni ann. 101, 776 
renotar B 616 repperire BC qui om. CD 617 attolenint CD ad- 
qae B 618 diaiua BD, diuaia C 619 et qaidnam B 620 chlamidatus 
(cL CD) seqaetur post v, 622 legitur et qaamqaam sq, versus 639, hinc 
eiecit Bentleius 



206 PLAVTI m 8, 8-86 

quamquam hanc salutem ferimus inviti tibi. 

Lyc. Fortunati omnes sitis, quod certo scio 

nec fore nec fortunam id situram fieri. 

ÂDv. Istic est thensaurus staltis in lingua situs, 625 

ut quaestui babeant maie loqui melioribus. 

Lyc. Viam qui nescit, qua deveniat ad mare, 

eum oportet amnem quaerere comitem sibi. 

ego maie loquendi vobis nescivi viam: 

DUDC ?08 mihi amnes estis; vos certum est sequi: 890 

si bene dicetis, vostra ripa vos sequar, 

si maie dicetis, vostro gradiar limite. 

Adv. Malo bene facere tantundemst periculum 

quantum bono maie facere. LYa Qui vero? Adv. Scies. 

malo si quid bene facias, [id] beneficium interit; 685 

bono si quid maie facias, aetatem expetit. 

Lyc. Facetc dictum. sed quid istûc ad me atUnet? 

Adv. Quia nos honoris lui causa ad te venimus, 

quamquam beoe volumus leniter lenonibus. 

Lyc. Si quid boni adportatis, habeo gratiam. 640 

Adv. Boni de nostro tibi nec ferimus nec damns 

neque pollicemur, neque adeo volumus datum. 

Lyc. Credo hercle vobis: ita veslra est benignitas. 

sed quid nunc voltis? Adv. Hune chlamydatum quem vides, 

ei Mars iratust. Coll. Capiti vcstro istuc quidem. 645 

Adv. Nunc hune, Lyce, ad te diripiundum adducimus. 

Coll. Cum praeda hic hodie incedet venator domum: 

canes compellunt in plagas lepide lupum. 

624 foren et B, fore et CD, corr. Pylades sisaturam D, s«itataram (t 
eras.) C 625 vel iste in llngaa sitas ont. B 626 loqoi bis B 627 l. 
om, 630 amnis Brixius 631 aos ripa Boihius 632 lymîte B non 
ripas discerna, sed utcumgue locuturi sint, eorum cursum se sequi velle dicit; 
amnem in ripa meantes sequimur {cf, Langrehrius de PL Poen, 19, Langenus 
siud, PL 340) 633 tantundem (-de B) si 634 qaid 635 accedit A 
bene P: maie A id beneficium interit (id deL Bentleius) P: aetatem ezpetit 
A cf. 812 sq. 636 qaîdè sic A etatem expetis A 63B atte A, hnc adte 
P toi honoris causa hnc ad te Reizius, aique sic toi h. c pont solet, sed 
cf, Amph. 867 Asin. 191; hac ad te ef, Bachius in Studemundi stud. 2, 205 sq. 
639 cf. ad 622 640 adportastis A 641 boni cf Mosi. 1017 Ter. Phorm. 709 ; 
vind. Plaut. 8 damas A: damas tibi P 642 necqae pollicemur A 
643 aobeis A 644 ▲. : spaL om. A clamidatam CD 645 iratos est P 
646 hanc nunc P diripîendam P 647 c Acidalius: om. raeda B, 
reda CD 648 lupam A: lycam P; cf 776. 646 



m 8. 86-86 P0ENVLV8 207 

Lyc. Qais hic est? Ady. Nescimus nos quidem istum qui siel; 

Disi dudiiin maoe ut ad portum processimus, ^^ 

atque istum e navi éxeuntem oneraria 

videmus. adiit ad nos extemplo exiens; 

salutat, respondemus. Coll. Mortalis malos, 

ut ingrediuntur docte in sycophantiam. 

Lyc. Quid deinde? Adv. Sermonem ibi nobiscum copulat.655 

ait se peregrinum esse huius ignarum oppidi; 

locum sibi velle liberum praeberier, 

ubi nequam faciaU nos hominem ad te adduximus. 

tu si te di amant, agere tuam rem occasiost. 

Lyc. Itane ? Adv. Ilie est cupiens, aurum habet. Lyc. Praeda 

haec meast. M) 

Adv. Potare, amare volt. Lyc. Locum lepidum dabo. 
Adv. At enim hic clam furtim ésse volt, ne quis sciât 
neve arbiter sit. nam hic latro in Sparta fqit, 
ut quidem ipse nobis dixit, apud regem Attalum; 
inde hue aufugit^ quoniam capitur oppidum. 665 

Coll. Nimîs lépide de latrone, de Sparla optume. 
Lyc. Di deaeque vobis muita bona dent, quom mihi 
et bene praecipitis et bonam praedam datis. 
Adv. Immo ut ipse nobis dixit, quo accures magis, 
trecentos nummos Philippos portât praesidi. 670 

Lyc. Rex sum, si ego illum hodie ad me hominem adlexero. 
Adv. Quin hic quidem tuos est. Lyc. Opsecro hercle hortamini, 
ut devortatur ad me in hospitium optumum. 
Adv. Neque nos hortari neque dehortari decet 
hominem peregrinum: tuam rem tû âges, si sapis. 675 

nos tibi palumbem ad aream usque adduximus: 
nunc le ilium meliust capere, si caplum esse vis. 
Coll. lamne ilis? quid quod vobis manda vi, hospites? 



649 istom quidem P 650 manç A: a mane P, cf. Cic. epist. 9, 26, 3, 
Varro de re r. 3, 9, 10 651 exiuntem B 655 copolant P 658 faciet P 
659 tei te dei ^ agere AP: âge Acidalius; similis anacoluthia Pseud, 855 
Bacch. 420. 1108, cf. ad Culte, p. 31 660 itane — cupiens Lyci, a. h. ad- 
vocatorum, earr. Seyffertus Burs. ann. 80,289 661 uoli P, itetn 662, 
cf 1021 662 ad B <8e> esse Muellerus sciant P 663 siparta P 
664 nobeis A 665 bac Cameraritis: nonc P, om. A 669 accnrres AP 
670 praesibi AP, corr. Gulielmius 671 ad me om. A mallexero P 
673 Est post spot, (deinde om. pers.) P: sum A 676 osquae A 677 melias 
AP, carr. Geppertus castam P 67S uobeis A 



208 PLAVTI m 8, e6--92 

Ady. Cum illoc te meliust tuam rem, âdulescens, loqui: 

illic est ad istas res probus, quas quaeritas. (180 

Coll. Videre equidem vos vellem, quom huic aurum darem. 

Ady. IIHdc procul nos istuc inspectabimus. 

Coll. Bonam dedistis mihi operam. Lyc. It ad me lucnim. 

Coll. Illud quidem quorsum asinus caedit calcibus. 

Lyc. Blande homiaem compellabo. hôspes hospitem eS5 

salutat. salvom te advenire gaudeo. 

Coll. Multa tibi di dent bona, quom me salvom esse vis. 

Lyc. Hospitium te aiunt quaeritare. Coll. Quaerito. 

Lyc. Ita îili dixerunt, qui bine a me abierunt modo, 

te quaeritare a muscis. Coll. Minime gentium. 690 

Lyc. Quid itâ? Coll. Quia (a) muscis si mi hospitium quaererem, 

adveniens irem in carcerem recta via. 

ego id quaero hospitium, ubi ego curer mollius, 

quam régi Antiocbo ôculi curari soient. 

Lyc. Edepol ne tibi illud possum festivom dare, a95 

siquidém potes ésse te pati in lepido loco, 

in lecto lepide strato lepidam mulierem 

complexum contrectare. Coll. Is, leno, viam. 

Lyc. Vbi tu Leucadio, Lesbio, Thasio, Chio, 

velustéte vino edentulo aetatem inriges; 700 

ibi ego te replebo usque unguentum geumatis, 

quid muita verba? faciam, ubi tu laveris, 

ibi ut bélneator faciat unguentariam. 

sed haec iatrocinantur, quae ego dixi, omnia. 

Coll. Quid ilâ? Lyc. Quia aurum poscunt praesentarium. 705 



679 qaom B melias P rem tuam Guieius 682 illic A 686 t s&l- 
aom A 687 dei A qaom A : qao B, cum CD 688 bo8[pit]am A 689 quei 
A 690 minime P: ah minime A {sequenti versui praepositio adiecla videtur 
et inieriâctio hue maie inlata) 691 a om, AP cf. Tmc. 64 Merc. 361 
{Truc, 284); sed iocus qui sit non apparet cf, Lindsay in H^oelfflini 
arch, 8, 442 692 irem A: hue irem P 693 hostium P 694 oculi AB, 
om. CD; ocelli Goelzius Loewius, nihil mollius quam oculos curamus, ut niiiil 
magis quam oculos amamus 695 illam AP (post possum CD), corr. c; illom 
ad locam pertinere non potest 696 te om. P; potes pati esse te Bothius 
697 lepidam P: et lepidam A 698 contractare P inis Bothius nia A 
ut vid, 699 lesbio A: los bio B, lespia C, lebia D ch{o A: choo P; cf. 
ad Cure. 78 701 ego te ^; te P; cf. Capt. 918 genetivus a verbo pendet, 
cf. ad Merc. 795 egeamatis P, cheamatis Ritschelius 702 laneres A 
703 balniator A 705 quid iam Acidalius, cf. Luchsius Berm. 8, 114 



m 8, »-4. 16 P0ENVLV8 209 

CojÂj, QuiD hercle accipere tu non mavis quam «go dare. 

Adv. Quid si evocemus hue foras Agorastoclem, 

ut ipsus testis sit sibi certissumus? 

beus tn, qui furen captas, egredere ocius, 

ut tute inspectes aurum lenoni dari. 710 

AGORASTOCLES m 4 

Quid est? quid voltis, testes? Adv. Specta ad dexteram. 
tuos sérvos aurum fpsi lenoni dabit. 
Coll. Age, accipe hoc sis: hic sunt numerati aurei 
trecenti nummi, qui Tocantur Philippei. 

hinc me procura; propere hosce apsumi volo. 716 

Lyc. Edepol fecisti prodigum promum tibi. 
âge, eamus intro. Coll. Te sequor. Lto. Age, âge, ambula, 
ibi, quae reliqua, alia fabulabimur. 
Coll. Eadém narrabo tibi res Spartiaticas. 
L. Quin sequere me ergo. — C. Abduc intro. addictnm tenes. — 720 
Agor. Quid nunc mi auctores estis? Ady. Vt frugi aies. 
Agob. Quid si animus esse non sinit? Ady. Esto ut sinit 
Agob. Vidistis, leno quom aurum accepit? Ady. Vidimus. 
Agob. Eum vos meum esse servom scitis? Ady. Scivimus. 
Agob. Rem ad versus populi saepe leges? Ady. Scivimus. 725 



706 quin A: qui P post hune v. haec sunt in P: 

■. quin sequere me intro. S duc me ergo intro. addictnm tenes 720 

quid si eaocemos hac foras agorastoclen 707 

nt ipse testis sit sibi certissimus 708 

{CD: fcr$, spatia; ergo me; foras hue agorastoclem; certi snmns); haec m A: 

quid si euocomas hue foras agorastoclem 707 

quin seqaere me intro dnc me ergo intro 720 

si exierit leno qaid tum faominem interrogem 730 

ut ipsus testis sit sibi certissumus 708 

in guo venu de sinit A, iierum incipit in v. 746 versus 720 lectio in AP 
di/feri ab àltero loco, ergo veiustior est translatio, fartasse decurtandae scaenae 
factu 709 qui forem CD: quis tu rem B 710 dare, corr. Bentleius 
past h. V. agorastocles , deinde ADyLBSOBirs ibbm dy B, agorastocles adole- 
Bcens eidem D*, am. CD^ Agorastoclis nota ▲ B 712 <iam> ipai Gep- 
pertus dabat, corr. Pylades 713 hic e, sciL heic: se ic BC, se hic i> 
714 phUippi, corr, Pylades, cf. 781; Langenus symb. 87 sq. 715 propera 

CD 716 prodigiom CD 718 ibiqne reUqua 719 spartiacas CD 720 cf. 
ad V. 706 721 aactoris B sies e: spes 722 <ita> nt Muellerus, cf. ad 
Amph, 719 725 quom B, cum CD, fort, a qoo 724 acimns, corr. CamC' 
rarius 725 saepe leges cf. Pers. 385 {aliter Andr.175); fart, scita loges 

Flsutoa n. 14 



210 PLAVTI m 4. 16-6. 8 

Agob. Em istaec volo ergo vos commeminisse omnia, 

mox qaom ad praetorem ûsus veniet. Ady. Meminimus. 

Agob. Quid si recenti re aedis pultem? Adv. Censeo. 

Agob. Si pultem, non recludet? Ady. Panem frangito. 

Agob. Si exierit leno, quid tum? homiDem interrogem, 79) 

meus sérvos ad eum veneritne? Ady. Quippini? 

[Agob. Cum auri ducenlis nummis Philippîs? Ady. Quippini? 

Ag. Ibi extémplo leno errabit. Ad. Qua de re? Ao. Rogas? 

quia cenlum nummis minus dicelur. Ady. Bene putas. 

Agob. Alium censebit quaeritari. Ady. Scilicet.] 735 

Agob. Exlemplo denegabit. Ady. luratus quidem. 

Aq. Homo fûrli sese adstringet Ad. Hau dubium id quidemst 

Agob. Quanlum quantum ad eum eril delatum. Ady. Quippini? 

Agob. Diespiler vos perduit. Ady. ïe quippini? 

Agob. Ibo et pultabo ianuam iam. Ady. Quippini? 740 

Agob. Tacendi tempus est, nam crepuerunt fores. 

foras égrediri video lenonem Lycum. 

adeste quaeso. Ady. Quippini? f si voles 

operire capila, ne nos leno noverit, 

qui illi malae rei tanlae fuimus inlices. 745 

LYCVS m 5 

Suspendant omnes nunciam se haruspices^ 
quam ego illis posthac quod ioquantur creduam, 
qui in re divina dudum diccbant mihi 



726 hem CD ego uos meminisse C/iansius 2àO 727 qaum B, corn 
CD ad praetorem quom Gepperius memiminimus B 728 cf, ad 523 
730 cf. ad 706 {A) quid tum A: censerit B^ censent (— eo C antc corr.) CD, 
t. e. censen 731 seruos Gepperius: seruosi B, seruus si CD 732 — 735 spurios 
esse apparet, pugnant cum 181 sg. 561 sg, 761sg.; cf. Schuethius de Poen. 27, 
Zangenus stud. PL 341; inlerpolatio facta fartasse ut alia de eisdem rébus omitti 
passent 732 quom B 733 cerrabit B 734 diceretur, corr. Pylades 
737 furtî sese Pareus: furtis est (es C^B*, e CD*) adstringit haud C, 
aud B qoidem CD, qaid est B , corr. Corner arius 739 post 740 posuit 
AddaUus 739 imprecatur eis propter repetitum quippini 740 iam. ao. 

quippini? L.: ita quippini? advocalarum 742 egredier B, egredietor CD, corr. 
Brixius (ad Men. 754) 743 sed vel nisi prias labet Seyffertus, fort, sed usni 
est 744 nouerit: post spat. rit CD 745 qui B: coi CD malae (-rç C) 
ire it ante (ante om. C) inlyces B Nonius 447 quid illi tantae rei 
fumas illix addit lycus. agorastocles, deinde lbno adolxscens àdvooati dv 
B , Licus leno Agorastocles Advocati D*, om. CD^, vers. vac. A 746 ac- 
cedit A sese A 



in 6, 4-82 POENVLVS 211 

malum dananumque maximum portendier: 

is explicavi meam rem postilla lucro. 750 

Agob. Salvos sis, leno. Lya Di le ament, Agorastocles. 

Agob. Magis mé bénigne nunc salutas quam antidhac. 

Lyc. Tranquillitas evenit, quasi navi in mari: 

utquomque est venlus, exim vélum vortitur. 

Agob. Valeant apud te quos volo; atque haud te volo. 755 

Lya Valent ut postulatumst, verum non tibi. 

Agob. Mille ad me, si audes, hodie Adelphasium tuam, 

die féslo celebri nobilique Aphrodisiis. 

Lya Calidum prandisti prandium hodie? die mihi. 

Agob. Quid iam? Lyc. Quia os nunc frigefactas^ quom roga8.7fl0 

Agob. Hoc âge sis, leno. servom esse audivi meum 

apud te. Lyo. Apud me? numquam factum reperies. 

Agob. Menlire. nam ad te venit aurumque attulit 

ita mihi renuntiatumst, quibus credo salis. 

Lyc. Malus es, captatum me advenis cum teslibus. 765 

tuorum apud me nemost nec quicquam tui. 

Agob. Mementote illud, advocati. Ady. Meminimus. 

Lyc. Hahahae, iam teneo quid sit, perspexi modo. 

hi qui illum dudum conciliaveruut mihi 

peregrinum Spartanum, id nunc his cerebrum uritur, 770 

me esse hos trecentos Philippos facturum lucri. 

nunc hune inimicum quia esse sciverunt mihi, 

eum adlegarunt^ suom qui servom diceret 

cum auro esse apud me; compositast fallacia^ 

ut eo me privent atque inter se dividant 775 

lupo agnum eripere postulant nugas agunt 

Agob. Negasne apud te esse aurum, nec servom meum? 



750 is sciL eut maîum portendi dicebant ezplicauit A 751 ^ei 
A 753 enençt A quasi nantin A^ qoast naoi in P 754 est om. A, cf. 
Epid, 49 755 oalent A 756 postulatam si P, poBtalant[am] est A 

758 afrodisiis B 760 os A: hos P 762 apud me numquam AD: apud 
numquam me, sed correctum, C, apat nunquam B repperies P (p alL s. 
scr, B) 763 maurumqae P 765 es P: est A ad uenit BW qnm 
B 767 illuc P 768 ha ha he CD, [hahe] A perspexit CD, perpexit B 
770 his cerebrum uritur A, Tumehi schedae (adv, 19,12 exU), hisce | crebro 
auritur CD, om. B 773 adlegauerunt P 774 quom B 775 inter 
prinent et atque aliquid velut auro fuisse videtur A adqne BC 777 nec P: 
ne A (fort, c super sq, s) 

14* 



212 PLAVn ni 6. 

Lyo. Nego: et negando, si quid refert, nvio. 

Ady. Periîsti, leno. nain istest huhis vilicus 

quem tibi nos esse Spartiatan diximus, 780 

qui ad le trecentos Pfailippeos modo detulit. 

idque in istoc adeo aûruoi inest marsuppio. 

Lyc. Vae vostrae aetati. Ady. Id qiiîdeni (in) mundo est tuae. 

A€K>B. Age omitte actutam, furcifer, marsuppîam: 

manifesto fur es mihL quaeso herde, operam date, 785 

dum me Tideatis senrom ab hoc abducere. — 

Lyc. Nunc pol ego perii œrto, haud aiiiitrario. 

consuho hoc factvm est, mihi ut insidiae fièrent. 

tBod quid ego dubito fugere hinc in malam cmcem, 

prios quam Une optorto coUo ad praetorem trahor? 790 

ebeu, quom ego habui bàriolos faaru^iices; 

qui si quid bene promittant, perqpisso e^enit, 

id quod mali promittunt, praesentariura est 

nunc ibo, amicos oonsulam, quo me modo 

suspendere aequom censeant potissiraum. — 706 

AGORASTOCLES m 6 

Age tu progredere, ut [testes] videant te ire istinc foras, 
estne hic meus serves? 

OOLLYBISCVS 
Sum hercle vero, Agorastocles* 
Agob. Quid nunc, sceleste leno? Ady. Quicum litigas 
apscessit Agob. Vtinam hinc abierit malam crucem. 

778 raoio A, Tumthi schedae (adv, 19, 12 ext,): a • oio (o ex a) B, aoio 
CD; de prosodia (raaciam Sehuethius de Poen. 42, raoiero L. Muellerus ad 
Non. 164) cf. Cist 304 Aul 336; sed Apollinans Sid. p. 140, 49; 165, 78; 230, 
122 râuns rânolas 779 pçristi A 780 spartî&tem AD, spamatem BC, corr. 
Vssingius 781 ad te A: atte B, a te CD philippços A: philippos P 
mode A expectatur trecentos nommos Philippos detulit 782 adeo in istoc 
Pylâdes marsapio BD 783—849 deest A 783 ne CD uostra B 
istoc qaldem Luchsius comm, pros, 2, 6 (in^ Pykides 784 marsupiam 
785 cf. 184 790 hinc om. CD 791 qnam Nonius 392 cf. ad. Asin. 579 
792. 793 qui si (qnia Nonius) qaid (quit B) bene promittant praesentaiiom 
(praesentiarom CD, praesentari Nonius) est, supplet Nonius 392. boni c 
perspesso Noni codicum pars, id quid ilem 795 aeqom C, aeqnom D 
addit agorastocles. colybiscns, deinde ADyLBscKNS yilioys adyocati B, Agora- 
stodes adol. collabiscos oillicas adaocati n D^, om. CD^ 796 âge ta e: 
agetor; hoc potius ut ex AgorastocUs nomine ortum del. SpengeUus T. M. 
PL 43 sq. [testes] Bentleius 797 semas mens CD som me herdei 
corr. AcidaUus 798 ady.: o D^ qaiqaom B 799 aberit 



m ^ fi-rr 2, a POENVLVS 213 

Ady. Ita nos velle aequom est. Agob. Craft subscribam bomini dicam. 800 

Oqlu Numquid me? Aqob. Apscedas^ sumas ornatum tuom. 

Coll. Non sum nequiquam miles facius; paululum 

praedae intus feci: diim lenonis familia 

donnitat, extis sum satur factus probe. 

abscedam hinc intro. — Aqob. Factum a Yobis comiter. 805 

bonam dedistîs» advocati, operam mihL 

cras mane, quaeso, in comitio estote obviam. 

tu sequere me intro. vos valete. — Ady. Et tu vale. 

iniuriam illic insignite postulat: 

nostro servire nos sibi censet cibo. 810 

verum ita sunt « isti nostri divites: 

si quid bene facias, levior pluma est gratia, 

si quid peccatumst^ plumbeas iras gerunt. 

domos abeamus nostrasy sultis, nnuciam^ 

quando id, quoi rei operam dedimus, impetravimus, 815 

ut perderemus corruptorem civium. — 

MILPHIO IV 1 

Exspécto quo pacte meae techinaé processuraé aient 
studeo hune lenonem perdere, qui meum erum misemm macérât, 
is me autem porro verberat, incursat pugnis, calcibus: 
servire amanti miseria est, praesertim qui quod amat caret 820 

attat, e fano recipere video se Syncerastum, 
lenonis servom; quid habeat sermonis auscultabo. 

SYNCERASTVS W 2 

Sitis spectatum est, deos atque homines eius neglegere gratiam, 
quoi bomini erus est consimilis velul ego habeo hune huius modi. 

800 aequm C, aequom £D crassus scribam 801 num qui omamen- 
tom B 803 preda CD 805 ▲.: D* 808 del. Geppertus propter v, 801 
et 805y nec salis est removere v. 805 {Langenus stùd, PL 342); 806—808 
pro 801—805 positos esse coniecit Langrehrius de Poen.20 810 nostros 
sibi nos CD 811 sont (omnes) Pylades, <morati) Palmenis Hermath, vol. 5, 
61sg. (coll. Truc, 99 Asin. 390) noBtri Bachius in Siudemundi stud. 2, 259 
812 graoia 813 peccatum si ^ 814 habeamas stoltis CD nontiam 
B 815 qaoire (sciL daiivus re) CD, quodrei ante corr. B 816 mylphio 
addity deinde Ssbyos c. B, Milfio seruus D*, ont. CD^ 817 pacco B 
mea et ethine (ehinç CD), cf. Ritschelius op. 2,473 sierit B 818 qui 
e: lut B, at CD 820 presentim BC 821 sincerastam 822 sermones 
823 smcsBASTYS • MiLPmo sbbvi • u 0. (0. om. 2>') BD^, om. CD^ Syncerasti 
nota Kin B, vide ad 864. 892. 897. 906 neclegere B 824 qaohi 
homines C; qaoius hominis Geppertus est Pylades: et nonc, corr. Bothius 



214- PLAVTI iv a, a-as 

neque periurior neque peior aller usquam est gentium, 825 

quâm erus meus est, neque tam luleus neque tam caeno coiilitus. 

ita me di ament, vel iû lautumiis vel in pistrino mavelim 

agere aetatem praepeditus latere fortî ferreo, 

quam épud lenonem hun& servitutem colère, quid îlluc est genus, 

quae illic hominum corruptelae fiunt. di vostram fidem, 880 

quodvis genus ibi hominum videas, quasi Acheruntem veneris, 

equitem peditem, libertinum, furem an fugitivom velis, 

yerberatum, vinctum, addictum: qui habet quod det, (ut)ut homo est, 

omnia gênera recipiuntur; itaque in lotis aedibus 

tenebrae lalebrae, bibilur eslur quasi in popina, hau secus. 886 

ibi tu videas lilteralas fictiles epislulas, 

pice signalas, nomina insunt cubitum longis lilteris: 

ita vinariorum habemus noslrae dilectum domi. 

Mil. Omnia edepol mira sunt^ nisi erus hune heredem facit, 

nam id quidem, illi, uti meditatur, verba faciet morluo. 810 

et adiré lubet hominem et aulem nimis eum ausculto lubens. 

Sync. Haec quom hic video fieri, crucior: pretiis emptos maxumis, 

apud nos expeculiatos serves fieri suis eris. 

sed ad poslremum nihil apparet: maie partum maie disperit 

'M'tt., Proinde habel orationem, quasi ipse sil frugi bonae, 845 

qui ipsus hercie ignaviorem potis est facere Ignaviam. 

Sykc. Nunc domum haec ab aede Veneris refero vasa, ubi hostiis 

erus nequivit propitiare Venerem suo festo die. 

Mil. Lepidam Venerem. Stnc. Nam meretrices noslrae primis hostiis 

Venerem placavere extemplo. Mil. lepidam Venerem denuo. 850 



827 laatamiis C, lantamis 2>' pristino B 828 praeditos B catolo 
BentleiuSf cf, Muellerus pros. 346, Schuethius de Poen. 43 ferro, corr, 
ScaUger; nisi corrigendum ^f ^ praepeditas forti ferro — . sed fartasse laterem 
ferreum dioài ut lateres aureos argenteos, nXlv&ovç XQ^<^^^ (otârjçâç Ludan. 
Char. 12), cf. ind. philol 14, 395 829 quod Bothius; cf Truc. 382 
830 hominem B corruptellae CD 832 eques pedes liberot complectwUur 
ut Bar. art. 113, deinde Ubertinus, denique servorum omne genus ad, carr. 
Acidalius, contra quem Hinzius de an partie. 15; del. ad? 833 <at) Gukel- 
mius 835 esta CD haud CD 836 fictUes om. CD 839 nesi 840 ut 
Bf om. CD cf mise. Ciceron. 10 facile, corr. Vssingius 841 ant cnlto 
843 fieris uisceris B, fieri aiaisceris CD, corr. Camerarius 844 posterom B 
parum cf. Naev. tr. 54 R. 840 hercie ipsas, corr. Curio, Lambinus 
poti est 847 aedi 848 nequiait e: ne qauti B, necuti CD 849 mère* 
tricis nostras B ante corr. primas CD^ om, B hostÎB CD 

850 accedit A exemplo P 



IV 2, 2^-47 POENVLVS 215 

Sync. Nudc domum ibo. Mil. Heus, Synceraste. SYNa Syncerastum 

qui Yocat? 
M. Tuos amicus. S. Haud amice facis, qui cum onere offers moram. 
Mil. At ob banc moram tibi reddam operam ûbi voles, ubi iusseris. 
babe rem pactam. S. Si futurumsl, do tibi operam banc. M. Quo modo? 
Sync. Vt enim ubi mihi vapuiandum sit, tu corium sufferas. 855 

apage, nesciéquidvirisis. Mil. Malus sum. Sync. Tibi sis. Mil. Tevolo. 
Sync. At onus urget. Mil. At tu appone et respice ad me. Sync. Fecero, 
quamquam baud oliumst Mil. Salvos sis, Synceraste. Sync. Milphio, 
di omues deaeque ameut. Mil. Quemnam hominem? Sync. Nec te nec 

me, Milpbio: 
neque erum meum âdeo. Mil. Quém ament igitur? Sync. Aliquem, 

dignus qui siet. sao 

nam nostrorum nemo dignust. Mil. Lepide loquere. Sync. Me decet. 
Mil. Quid agis? Sync. Facio quod manufesti moecbi haû ferme soient. 
Mil. Quid id est? Sync. Refero vasa salva. Mil. Di te et tuom erum 

perduint. 
Sync. Me non perdent; iUum ut perdant facere possum^ si velim, 
meum erum ut perdant, ni mibi metuam, Milpbio. Mil. Quid id est? cedo.865 
Sync. Malus es? Mju Malus sum. Sync. Maie mibi est. Mil. Memora, 

num esse aliter decet? 
quid est, quod maie sit tibi, quoi domi sit quod edis quod âmes adfatim, 
neque triobolum uUum amicae das et ductas gratiis? 
Sync. Diespiter me sic amabit, Mil. Vt quidem edepol dignus es. 

851 beos AD: hea BC sinceraste P sincerastam AP 852 cum A: 
quam P effaras A^ B ante corr, 853 moram A : rem P; remoram Gep^ 
pertus 854 spat. ante si et quo A: ver sum Syncerasto tribuit P fatonim 
est A, fatomm si P 855 s. Acidalius: Milph. sit A, Nonius 397: est P 
plus quam habent acuminis m his guaerit Beckerus in Studemundi stud. 1, 
238 sq. 856 s. praem.j ceterum recle inter personas distribuunt AP apage 
ut Bacch, 73 al, malus sum cf. 866 te uolo cf, Gronovius 857 adonus 
P 859 dei A quennam B 860 aliquem [e]9 4iguu8 qui siet A: aliquem P 
861 dignus est AP lepidueloquere B, lepidum eloquere CD s. g: spat. A, 
om. P 862 manufesto imo echi (m. himechi CD) P; moechi hic Bothius 
haud P 863 dçl A 864 b notât B perdent illam A: perde niillum BD^ 
per hercle nuUum C possim CD 865 ut perdant repetit cum actione, certa 
determinatione auctum; similia Merc. 989 Truc. 890 Most. IL 310.562 sq. 
ni A: ne B, nei CD idst A 866 post es spat om, A memora num A: 
mémorandum P, memoradom Valla, memoradum num Geppertus 867 non 
recte cohaerere cum v. 866 observavit Schuethius de Poen. 30. cf. Ter. Beaut. 
192 sg. tibi om. P qaodque âmes A 868 gratieis A 869 spat, ante 
ut om. A 



216 PLAVTI Tf%»-99 

STHa VI ego banc familiain mterire cupio. Mil. Adde operam^ ai aiipi8.810 
SYNa Sine peonis volare hau facilest: meae alae pennas non habent 
Mil. NoIUo edepol derellisse: iam bis duobiis mensibua 
Yolucrea tibi eruDt toae hirqoÎDae. 8. I in malam rem. M. 1 tu atqne ervs. 
Syira Verum. enim qui bômo eum norit, norit. cito borna peirorii poleat 
Mil. Quid iam? Sufra Quasi tu taeilom babere quicquam potis sb. 

Mil. Reciios 875 

taciiaa tibi res sistam quam quod dictnm est mufae mulieri. 
SYva Animum inducam facile nt tibi istuc credam, ni te noTerim. 
Mou Grede audacter meo periclo. Stno. Maie credam, et credam tamen. 
Mil. Sein tu erum tuom meo ero esse inimicum capitalem? SYNa Sdo. 
Mil. Propter amorem — Sync. Omnem operam perdis. Mil. Qvidiam? 

Syno. Quia doctum doces. 880 

Mxu Quid ergo dubitas quin lubenter tuo ero meus quid posnel 
faeere faciat roale, eim merito? tum autem si quid tu adiovas, 
eo facilius faeere poterit. Syno. At ego boc metuo, Milphio. 
M. Quid est quod metuas? S. Dûm ero insidias paritem, ne meperduim. 
si erus meus me esse elocutum quoiquam mortali sciât, 
continoo is me ex Syncerasto Crurifragium fecerit. 
Mxu Numquam edepol mortalis quisquam fiet e me certior, 
nisi ero meo uni indicasso, atque ei quoque ut ne enuntiet 
id esse facinus ex ted ortum. Syno. Maie credam, et credam tamen. 

870 spat ante adde om. A 871 pçnnis ACD: pinnis B hand P 
pçnnas AD: pinnas BC cf. Asin. 93 872 noli A 873 taae hirqninae 
A: taae irqoinae B, bircinae CD; (alae) toae Muellerus i in s-; in P (t. q, 
isne?), i A, cf.lSOQ^ ad 496 874 uemm respondet, cf, 403; imperativo (i) 
ut enunUativo respandeiur ut Pers. 678sg. cf, ad Men. 1024 norit nçrif A: 
norit (scguente spaUo CD, sine sp, B) P; cf, Bud. 1229, ubi ut Me Mique 
loquitur, Amph, 627, Ter. And. 10 Pharm. 265, carm. lat. epigr. 64, 3 qui bene 
cognomnt cognitam bene ezistnmant. de corruptela cf. 921 Stich. 687 Cas. 556. 
600 Bcito A 875 tu tacitom habere L.: tu tacere uero A, ta tacere P, 
cf. 890 (quasi tu servandum est, cf. Kaempfius de pron. pers. 37) potisçs A 
M. Acidalius: om, AP 876 tacitas tibi resistam AP, corr. Palmerius Bo- 
(hius malae B, malae CD 877 credam ni A: credamini P 878 pericnlo 
AP 8. om. A credam credam et ^ 881 quin A: qui P meos 
AP: meus erus A i. Loewio qaid ACD: qaod B; quid t. e. qaidqaid, cf. ad 
Merc. 991 882 maie eius cf. Pers. 830 883 poteris P {ante faeere CD) 
884 pariter A, parilem P, corr. s; me perdoim A: Aie perdiam P 885 locu- 
tam P quiqaam B, caiqaam ACD mortali CD: mortalis AB {deinde sdaa 
C) 886 syncerasiocrarit fra^am B, syncera {sequente spatio C) CD cf. 
Bacch. 362; desideratur aUqua paronomasia 888 ero uni meo Bothius 
889 te AB, D ex corr.^ om. C; id exit facinus ortum D ante corr. asUe 



ITa.«»-« POENTLYS 217 

sed lioc tu tecum taeitum habeto. Mil. Fid« non melins creditur. 890 

loqoere (loeus occasioque est) libère: bic soli somus. 

Sy. Erus si tttos volt facere frugem, meum erum perdet. Mi. Quîidpotest? 

STva Facile. Mil. Fac ergo id facile noscam ego, ut ille possit noscere. 

S. Quia Adelphasium, quâm crus deamattuos, ingenuast. M. Quo modo? 

STEra Eodem quo soror illius altéra Anterastilîs. 895 

Mil. Cedo qui id credam. 8yno. Quia illas émit in Anactorio parrolas 

de praedone Siculo. Mil. Quanti? 8YNa Duodeviginti minis, 

duas illas et Giddenenem nutricem earum tertiam. 

et ille qui eas Tendebat diiit se furtiras vendere: 

ingenuas Garthagine aibat esse. Miu Di rostram fidem, 900 

nimium lepidum memoras facinus. nam erus meus Agorastocks 

ibidem gnatust, inde surptus fere sexennis, postibi 

qui eum surrupuit hue devexit meoque ero eum hic Tendidit. 

is in divitias homo adoptavit hune, quom diem obiit suoro. 

Stnc. Omnia memoras quo id facilius fiât: manu eas adserat 905 

suas popularis liberall causa. Mil. Tacitus tace modo. 

STNa Profecto ad incitas lenonem rediget, si eas abduxerit 

Mil. Quin prius disperibit faxo, quam unam calcem civerit. 

ita paratumst. Stno. Ita di faxint, ne apud lenonem hune serviam. 

Mil. Hercle qui meus conlibertus faxo eris, si di volent. 910 



maie spot, om, A cf, 878; muliae in hoc scaena repetitiones (cf. 863 et 
873 sq., 866 et 856, 884 et 865) sermonem per ambages et cautelas ductum 
non dedecent 890 fide P: fidei A 891 liberae BC, libéra A 892 aolet 
P frngem AP, cf, Placidus corp. gl 5, 22, 31; 70, 24 frugem fedsti, Sym- 
maehus ep, 1, 7,2 frugem bonam feceris (KrolUus de Symm. stud, 29) 
perdit^ qui iàACD: b quid B 893 ego om. P 896 anterastillis A 
non sine consilio v. 894 omnes praeter septimam arsin solutae sunt, v. 895 
nuUa 896 cedo qui A: seqai P id om. A pamolas A: paradas P 
897 B qaanti k dao deulginti mlnis | de predone syculo b quanti x duo deui- 
ginti minis (b et x om. CL, per s. add. D\ siculo CD) P 898 giddençnem^: 
om. spatio reUcto P 900 carthagine A: sariagine CD, om. spatio relicto B 
aiebat A, alebat P dei ^ 902 gnatus st P, gnatus est A surruptus AP 
903eamw^:tumP surrupuit ^Z>.' surripuit ^6' hic eum i^'zfW 904qaum 
B, eum ACD 905 mira memoras qui scribit nexum sententiarum solvit. id 
scil, ut manu eas adserat 906 caussa A a tace demum Milphio (b B) 
indpit AP, corr. Camerarius 907 s. om. profectu ad incita leonem 

Nonius 123 [s. incitas) 908 disperiuit (-auit) Nonius 199 unam AP: 
nnom testatur Nonius, cf. Charis. 93, 2 {552, 1) 909 paratum est P: paratust 
A dei A lenem A seruiam ACD: seruam B, feruçam A t. Loewio 
910 quin hercle collibertus meus A, qui hercle conliberatus meus P, corr. Fleck* 
eisenus eris P: tu eris A sei dçi A 



218 PLAVn IV 2. 8*^107 

Syno. Ita di faxint. numquid aliad me inorare, Milphio? 
Mtt^ Valeas beneque ut tibi sit. Stnc. Pol istuc tibi et tuost ero in manu, 
vale et haec cura clanculum ut sint dicta. Mil. Non dictumst. vale. 
S. At enim nibil est, nisi dum calet hoc agitur. M. Lepidu's, quom mones. 
et ita hoc fiet SYNa Proba materies data est, si probum adhibes fabrum.915 
Mil. Potin ut taceas ? Sync. Taceo atque abeo. — Mil. Mihi commodi- 

tatem créas, 
illic hinc abiit di immortales meum erum senratum volunt 
et hune disperditum lenonem: tantum eum instat exiti. 
satine prius quam unumst iniectum telum, iam instat alterum? 
ibo intro, haec ut meo ero memorem. nam bue si ante aedes eTOcem,920 
quae audivistis modo, nunc si eadem hic iterum iterem, inscitiast. 
[ero] uni potius intus ero odio, quam hic siro vobis omnibus. — 
[di immortales, quanta turba, quanta adventat calamitas 
hodie ad hune lenonem. sed ego nunc est cum me commoror. 
ita negotium institutumst, non datur cessatio; 925 

ném et hoc docte consulendum, quod modo concreditumst, 
et illud autem inserviendumst consilium vernaculum. 
rémora si sit, qui malam rem mihi det merito fecerit. 
nunc intro ibo: dum erus adveniat a foro, opperiar domi. ^ — ] 



911 dei ^ nanc qaid P 912 ut éno xoivov, cf, ad Amph. 9 tac erost 
P 913dicia/> 914 ad ^ 917 illinc /> àeiA 919anam8iP infectam 
A: inlectam P iam A: tam P altenun^: iteram P instat mirum est 
quod post 918 repeiitur 920 seaoeem P 921 audiuisti P itenim ite[re]m 
A : iterom P 922 uni Guietus: ero uni AP intus P: intro A obio P 
923—929 dittographiam agnovit fVeisius 923 dçi A quanta tiqtba] A: 
am. Pf qaanta clades Lambinus, qui clades in "^suis libris veC esse didi, neque 
prorsus negat Sludemundus idem in A esse potuisse; cf. Capt 903 sq. 911 
a[t]9eniat vel aduentat A: aduenit B, atuenit CD 924 commorof A: moror 
B, morer CD 925 ita A: id P est A^ îX P spat ante non A 

926 nocte P quod modo A: quod homo CZ>, quo domo q B 927 autem 
P: aurum A 928 remor P, remoror A, corr, Camerarius quia A 

929 addit hanno foenice B, deinde pobnvs loqyityb BD^ (t. e. Hanno Poenus 
poenice loqoitur), cf, ad 939 de Punicis agentem sequor Gildemeisterum 
in Goetzii et Loewii ed, p, XV sq. 114 sq.; a Plauto aliéna esse recte iudicavit 
Vssingius 930—939 om. A, in quo versum 929 exdpiunt 940 sq., quam Puni- 
corum recensionem priorem esse item recte existimare videtur Vssingius {cf. 
Gildemeisterus p. XVIII) terha definivit Gildemeisterus , in codd. multa 

secus cohaerent 



V U 1-18 POENVLVS 219 

HANNO V 1 

Yth alonim ualonuth sicorathi symacom sylh 990 

chy mlachthi in ythmum ysthyaim ych-ibarcu mysehi 
li pho caneth yth bynulhi uad edin byn ui 
bymarob syllohom alonim ubymysyrthohom 
byth limmolh ynnocho thuulech-antidamas cbon 

ys sidobrim chi fel yth chyl is chon chen liful 935 

yth binim ys dybur ch-innocho-lnu agorastocles 
yth emanethi hy chirs aeiichot sithi nasot 
bynu yid ch-illuch ily gubulim lasibithim 
bodi aly thera ynaynu yslym min cho-th iusim 

Ythalonimualoniuthsicoralhijsthymhimihymacomsylh 940 

combaepumamitalmetlotiambeat 

iulecantheconaalonimbalumbar dechor 

930 Nythalonim D, pro N spat. inii. C; cf. B v. 940 sicorathiaima D, 
sicoratsima C Ruftnus p. 560 K, Sisenna in commentario Poennli Plaatinae 
fabolae sic: halo nia m Poenl dicont denm, et prodncenda syllaba metri gratia 
^aicat) ezigit iambas. quasi versus esse concedit Oildemeisterus p. XVII versio 
Giidemeisteri: ^deos deasqae qaos inaoco hnius loci' 931 Ghym lachonyth- 
momys (lahcha— C, lach cha— D) thyal (tyal i>, thral B) mycthi bara imy 
(Uni CD) sehi ^nt negotiam menm hic perficiam rogo (eos) et ut fortonent 
exitom menm' 932 nathi ad edynbynoi B, nnthii ad çdin binuthii CD 
^ntinam hic recnperem filias meas et insuper cum eis filiom firatria mei' 

933 birnarob CD urbymy syrthoho B, uyby (nbi D^ sed y sup, a 2>') my- 
syrthoho CD ^per intercessionem tatelae deomm et per eomm iustitiam' 

934 byth lym mothyn noctotha nlechanti clamas chon (dasmachon CD) ^tem- 
père pristino hic hospitiom menm Antidamas fait* 935 yssid dobiim thyfel. 
yth? chyl? ys? chon? chem? (them CZ)) lifal? (liphol6J2>; signa distincHva fere 
ont. CDf item v. sg.) 'ainun hanc dicant fecisse omne qaod fait ita facien- 
dom'; cf. GilderMisierus p. XVIII 936 yth? (ath CD) bmim? ysdybor? 
(yadibar CD) thinnochot (—chat CD) na a. *filium eias ait aliqaia: hic nobis- 
com est, Agorastocles' 937 ythemaneth? (— neht CD) ihychir saeUchot (— lychot 
CD) sith naso ^signam fidei meae (meam) est tessera hospitalis, qaam mecam 
fero' 938 bynny idchil. liichily (liihily CD) gabnlim lasibit thim (thym i>, 
hjm C) ^nobis testimonio affîrmatam est, ilUc esse regionem habitationis 
eios' 939 bodialyt (— yalit G, — yalyt D) herayn nynnars (nynnays i>, nynays 
O lymmon choth (chot C/>) lasim Mam adhac ad portam sam, en per- 
contabor hinc egredlentes* addit B hiannio panicae 940 — 949 dedi 
ex Studemundi apographo (cf Loewius praef VII). haec sunt in P (phonys 
DV praem. B, t Jj D*) 

N {om. CD) Exanolim aolanas succarratimistimaltim acom esse 

concabitam abellocutim beat lala canti (cant CD) chona 

enases hai ec silic (silihc CD) panasse (panesse CD) atidmascon (-th- CD) 



220 PLAVTI vi.i4-a;a 

bats • • • . hunesobinesubicsillimbaliiD 

• • • • 

esseantidamossonalemuedubertefet 

donobun.huDeccilthumucommucroIuruI 9tt 

altanimauosduberithemhuarcharistolem 

sittesedanecnasotersahelicot 

alemusdubertimyrmuçopsuistiti 

aoccaanecliclorbodesiussiliinlimmîmcolus 

• • • • . • 

deos deasque veneror, qui banc urbem colunt, 9S0 

ut quod de mea re hue veni rite Yenerim, 

measque hic ut guatas et mei fratris fiiium 

reperire me siritis, di vostram fidem. 

[quae mihi surruptae su ni et fratris fiiium.] 

sed hic mihi antehac hospes Antidamas fuît; M 

eum fécisse aiunt, sibi quod faciundum fuit. 

eius fiiium esse hic praedicaut Agorastoclem : 

ad eum hospitalem banc tesseram mecum fero; 

is in hisce habitare monstratust regionibus. 

bas percoDtabor qui bine egrediuntur foras. 960 

AGORA8TOCLE8 V 2 

Ain tû tibi dixe Syncerastum, Milpbio, 
eas ésse ingénues ambas surrupticias 



alem oidaberte felono batune (-th- CD) celtumco macrolneoi 

at enim anoso nberhenthracharistoclem (aberhenthyachar- CD) 

ette seanec (-ehc CD) nasoctelia hélices 

alemus dubertermi compsuestipti (aespti CD^ ud s sup. e erasa C) 

aode aneclictorbodes iussam limnimcolas 
sex versus incipientes ah exanolim, concabitom, hoi, celtom, ette, aodeanec CD; 
V. 9à2 (hui) —952 repeiit post v. 1013 C (ubi est 948 uespti et versuum initia 
alem, atenim) haec recensere Gildemeisterus noluit, quod ea tantum vgrba m- 
tellegantur quae in prioribus quoque invenianiur (p. XVII sq,) 950 X praem, 
B hanc A 951 hune A 952 mei CD: mçl AB eum non quaerit, 
sed cf, 932 953 dei A 954 eiecit Lindemannus 955 antidamas AP^ 
cf, 1051. 1058; Muelierus pros, 10, totus sermo ut legitur vix est Plautinus 
956 cf* ad 935; loculio frequens in sepulcralibus {Buechelerus ad carm. lot. 
ep, 146) 957 hic praedicant esse P 958 deam hospitalem arcesseram P 
959 is om, P abltrare A monstratu est A, monstratns st P 960 per- 
conctabor BC hinc A: hanc C, hue BD 961 agorastoclbs milphio pobhys 
AD^y ▲. X. HANNO ASOLBSOBNS SKBYOS POBHYS DY B personos inscribit etiatn 
CD; de notis in B cf. ad 979. 990 dixe • A 962 eas^; as ^, bas C2> 



V t, 8-» POENVLVS 221 

Charthaginiensis? 

MTTiPmO 

Aio, et, si frugi esse vis, 
eas Uberali iam adseres causa manu. 

nam tuom flagitiumst tuas te popularis pati 965 

senrire ante oculos, domi quae fuerint liberae. 
TTav Pro di immortales, opsecro yostram fidem, 
quam orationem banc aures dulcem deyoraut. 
creta'est profecto hérum hominum oratio, 

ut mi apsterserunt omnem sorditudinem. 970 

Agob. Si ad eam rem testis babeam, faciam quod iubes. 
Mil. Quid tu mihi testis? quin tu iusislis foiliter? 
aliqua Fortuna fuerit adiutrix tibi. 
Agob. Incipere muhost quam impetrare facilius. 

Mil. Sed quae iilaec avis est, quae hue cum tunicis advenit? 975 

numnam in balineis circumductust pallio? 
Agob. Faciès quidem edepol Punicast. Mil. Guggast homo. 
servos quidem edepol veteres antiquosque babet. 
Agob. Qui scis? Mil. Viden bomines iSarcinatos consequi? 
f atque ut opinor digitos in manibus non babent 960 

Agob. Quid iam? Mil. Quia incedunt cum anulatis auribus. 
Hak. Idibo bosce atque âppellabo Punice. 
si reapoBdebunt, Punke pergam loqui; 
si non, tum ad horum mores linguam vertero. 

964 iam om. A adsere P manu B: manam ACD 965 popidariB 
te P 967 dei A 966. 969 inverso ordine P 969 <haec> honmc Gepperius 
970 omnem ACD: bominem B, omnes Nonius 173; fort, anime, sive at ml animo 
absternt omnem 971 habeant A 972 qoid ta s: qnintu C in ras., qonta 
D, quanta B^ qoita A qaintu CD: qaan tu B, qaita A 975 sed qaae A: 
sed qoaenam P cum AD: ca C, qaom B fort, adaolat cf. Servius 
ad Aen, 8, 724 976 nunnam P; fort, nam homo in abaliniis P, 

in batfneds] A cbrcamduetas P 977 a. om. (spat. D) m. addidi 
gaflga[8t] homo A, Tumebi schedae, Lambini Uibri*: om, P. quid sit ignoramus, 
sea ioeus servilis videtur. seguentes 4 versus nescio an adiectieH sint. 979 k 
praem. B, item 981 hominis P, omnes A expecto velut incamatos 

980 mtq[ae opjinor A opinior B atqae at ego opino in manibns 

digitos non babent Weisius (atqae at ego non fuit in A, cogitari posse de atqae 
(h)ercle Studemundus dicit) 981 cam CD, Prisdanus 1, 139: qaom AB 
982 H. c: om.; cf. Dùatzko mus. Rhen. 21, 479 sq, aadibo P hosce 

atqae B, hosc atqae A (cf. 1147)1 atqae hosce CD, (ad) hoice atqae Cornera- 
rius cf. 1029. utrimque accedunt cum simili consilio 983 si om, A 
984 lingaam A: lingaa ac P, cf 884. 1018. 1077, 1344 



222 PLAVTI V 2, 26-48 

Mil. Quid ais tu? écquid commeminisli Punice? 98$ 

Agob. Nibil edepol. nam qui scire potui, die mihi, 

qui illim sexennis perierim Carthagine? 

Han. Pro di immortaies, plunimi ad iUum modum 

periere pueri liberi Carthagine. 

Mil. Quid ais tu? Agob. Quidm? Mil. Vin appellem hune Punice? 990 

Agob. An sois? Mil. NuUus me est hodie Poenus Poenior. 

Agob. Adi atque appella, quid velit, quid venerit, 

qui sit, quoiatis, unde sit: ne parseris. 

Mil. Avo. quoiates eslis aut quo ex oppido? 

Han. An no byn mytthymballe udradait annech. 99S 

Agob. Quid ait? Mil. Hannonem se esse ait Carthagine, 

Carthaginiensis Mytthumbalis filium. 

Han. Avo. Mil. Salulat. Han. Donni. Mil. Doni volt tibi 

dare hic nescio quid. audin poilicitarier? 

Agob. Saluta hune rursus Punice verbis meis. 1000 

Mil. Avo donni inquit hic tibi verbis suis. 

Han. Me har bocca. Mil. Istuc tibi sit potius quam mihi. 

Agob. Quid ait? Mil. Miseram esse praedicat buccam sibi. 

985 qoid ais? ecquid ta Goetzius Loewius; cf. Kaanpfius de proti. 
pers. 12 986 potui cf, 1056. Stich. 301 988 dei A plurnmet ^ pl- 
<iaiD) Bârmannus ad illom modo A, ad hune modum P sentenlia non 
constat nisi suppleatur in hune modum: pro di immortaies, (obsecro, qoid ego 
aadio? sed uana spes est:) plurimi 990 ▲. — u, c: b — a B, Mil. — Agor. 
CD apellem P 991 a. — x. c: Milph. — Agor. P hodie B, Priscianus 1, 
84: om, CD, A, n. l. denas (penus D^) panior P, ponus ponior Priscianus, 
pu— {ad puniis pertinere vidctur) A; cf, 1125 992 x. om. B adjl A 
993 qui P^ quel A: qoid Priscianus 1, 595 et 2, 122 quoiatis A: quo patis 
P, coiatis Priscianus parseris Priscianus 2, 122: passeris Priscianus 1, 595, 
pa^çrit ^» parlons P 994 x. s: Agor. P auo quoiatis estis onde sit ne 
p[a]fs[e]rît A {Priscianus cum P) auo: qoid est Priscianus utrubique 

cuiates Priscianus, quo lates P oppido: quoppido B 995 dedi ex A {pro 
byn de byty, byte, byic, pro mytthym de mynhym cogitari potest; udradait tii- 
certissimum): annon muthum balle bechaedre anech P 996 a. — x. s"; 

Milph. — Agor. P, personae spatium omiUere videtur A se esse A: lese 
P 997 carthaginienses P mytthumbalis A: muthum ballis (baslis praeter 
C*D^) P; hue spectare videtur Probus Gdlii 4, 7, 2 {frg. inc. 42 G.) 
V, 995-997 poslea adiecti videntur 998 auo A: uo P 999 hinc P 

autin A pollicierier (— carier D) P 1000 rusus B 1001 donnim A: 
nonni (— e CD) mihi P, quae scriptura ad donnim redit {in D mihi post hic) 
inquit hic tibi A: hic tibi inquid P (hic mihi tibi inquit D) 1002 me har 
bocca P, ipçpbarbua A; mesbarbucca fuisse Vssingius post Schroederum putat, 
atque de s cogitari posse teslatur Sludemundus 



▼ 2. **-«2 POEN VLVS 223 

fortasse medicos nos esse arbitrarier. 

Agob. Si (ila) est, nega esse; nolo ego errare hospitem. 1005 

Mil. Audin tu? Han. RufeyD nyccho issam. Agob. Sic volo 

profecto vera cuncta buic expedirier. 

roga nûmquid opus sit. Mil. Tu qui zonam non habes, 

quid in banc venislis urbem aût quid quaeritis? 

H. Muphursa. A. Quid ait? H. Miuulec bianna. A. Quid venit? lûio 

Mil. Non audis? mures Africanos praedicat 

in pompam ludis dare se velle aedilibus. 

Han. Lech lacbanna nilimniicbto. Agob. Quid nunc ait? 

Mil. Ligulas, canalis ait se advexisse et nuces: 

nunc orat, operam ut des sibi, ut ea veneant. 1015 

Agob. Mercator credo est. Han. Assam. Mil. Arvioam quidem. 

Han. Palu mirga detba. Agob. Milpbio, quid nunc ait? 

Mn^. Paias vendundas sibi ait et mergas datas, 

ad messim credo, nisi quid tû aliud sapis. 

[ut bortum fodiat atque ut frumentum metat] 1020 

Agob. Quid istuc ad me? Mtt.. Certiorem te esse volt, 

ne quid clam furtim se accepisse censeas. 



1005 (ita) Camerarius: om. AP 1006 audi P h. Vtsingius: am. 
AP; Milphio punice nihil scit nisi auo (115J2 ut 1001 repetit quod audieraf), 
iocus autem verborum nutlus apparet rufeynnycchoiBsam A: rufeen (nifen 
CD) nuco istam P 1008 sonam A, •onam B^ 1009 (hic) quid Gepper- 
tus 1010 mapharsa^/' miaulec hi an na ^: mniulec hianna {totum 

coniungit C) CD: mju — na spatio non satis capiente quae in P intercedunt A 
1011 mures africanos P: ma[re8]acrifiça[no]8 A 1012 plonpam A^ popam 

B 4are 8[e A: dares P 1013 lechlacha[n]nanilimniicbto A: laech lach 

(lalehclahc, nisi quod ab I C incipit, CD) ananim limini chot (liminichot comungit 
C, totum ab initia D) P; liminuchot Gildemeisterus ; cf, ad 1152, interpretatur 
servus quasi distinxerit Poenus lechla ebannanilim niichto 1015 sibi om. A 
neneant AC* .* aeniant BD, ueniat C^ 1016 assammarbinam A: issam b arbinam 
(is sam C, mil pro b CD) P; m {vel h) in A fort. Milphionis nomen indicaverat. de 
araina(/fâ:i tn Waelfflini arch,9, 161, quasi Poenus dixerit 'assam camem\ inse- 
quitur'' pinguicutam quidem pro qaidem, de quo Studemundus non dubitabat, 
qa[i]d est in A legit Loewius (ut coniecerat Camerarius) 1017 palumjrgadetha 
^;paIamergadetha(dectbaCZ))P 1018—1021 me om, C 1018 bendundas 
P sibi ait et A: sibim i^i P 1019. 1020 inverso ordine P 1019 quid 
tu alia4 sapis A: qaidem tua P 1020 fodiat^; foâi BD\ om. 2>> çetat 
A dittographiam agnovit Hasperus. palae ad messim non pertinent, nec 

possunt (secundum P) se excipere ut frumentum metat, ad messim. cf. indic. 
philol. 14, 396 1021 uolt ^; uoii P 1022 furtim se A : fortise B, fortiue CD 



224 PLAVTI ▼ a. »-» 

Han. Mufonnim siccoratim. Mil. Hem, cave sis feceris 

quod hic te érat Agob. Quid ait aut qaid orat? cxpedi. 

Mil. Sub cratim at iubeas se supponi étque eo lOS 

lapides imponi muUos, ut sese neces. 

Han. Gunebbal samem lyryU. Agob. Narra, quid est? 

quid ait? Mil. Non hercle aune quidem quicquam seio. 

Hakk. At ut scias, nunc dehioc latine iam loqaar. 

servom hercle te esse oportet et nequam et malum, 1090 

hominem peregrinum atque advenam qui inrideas. 

Mil. At hercle te hominem et sycophantam et subdobim, 

qui hue advenisti nos captatum, migdilix, 

bisulci lingua quasi proserpens bestia. 

Agob. Maledicta hinc aufer, linguam compescas face. 1085 

maledicere huic tu temperabis, si sapis. 

meis cénsanguineis nolo te iniuste loqui. 

Carthagini ego sum gnatus, ut tu sis scieiis. 

Han. mi popularis, salve. Agob. Et tu edepol, qoîsquis «s. 

et si quid opus est, quaeso, die atque iinpera 1010 

popularitatis causa. Han. Habeo gratiam. 

[verum ego hic hospilium hâbeo: Antidamae filium 

quaero (commostra si novisli) Agorastoclem.] 

sed ecquem âdulescentem tu hic novisti Agorastoclem? 

Agob. Siquidem Antidamai quaeris ddoptaticium, 1045 



1023 mafo[n]iilmBiccoratim A: mnphonniam sucorahim (-raimZ>)P 
^.* em P us A: si P 1025 cra[te]m A: gratim P se AP: sese PyhuUs 
1027 ganebbalsamemlyryla A: gonebel balsameni (-em D) ensan P 1028 quid 
A: qui P 1031 adaeniam A qui Inrideas om. A 1032 ad B 

sicopbantam C, sycophanta BD 1033 migdilix A: micdiliz Twmébi schedae, 
mie dilia P; migdilibs ScaUger. — lix expUcatum non habet née 4ipparet nomen 
an adverhium sil 1034 cf. Asm. 695 Pers, 299 1035 banc A anfers P 
1036 diiiographiam versus prions notavit Lonumus; uier venu sit non dinaseo. 
cf, Men, 121 Most, 515 ta om. A 1038 cartbagine A siens A 

1039 mihi P popolarçs A spat. om. A est A 1041 popataritatis 
A 1042. 1043 cum 1053 (gui suo îoco redit) posi v. 1048 collocat A. dupUcem 
recensionem agnovit Seyffertus stud. PI 11, qui alteri tribuit v. 1042. 1043 et 
post Agorastocîis responsum [cf. 1046) v. 1050—1053. fartasse retractatcr 
coniunxit v. 1035 {vel 1036). 1042. 1043 et post responsum 1050—1055 (inde). 
V. 1049 cum 1053 coniungi nequit, intercedere debent 1050sq. 1042 ego hic 
ACD^: ego B, hic ego />»/ cf. Kaempfius de pron. pers. 25 hospitinm A: 
hospiti sum P t043 quaero AP: quaeso c commostra si A: com mon- 
stransi B, commonstrans CD agorastoclen A {v. 1044 — «) 1044 hec 

qaem P 1045 antidamati A, antbi damarchi (antid. C) P, corr. Botàims 



V 2, »-m POENVLVS 226 

ego sum ipsus quem tu quaeris. Han. Hem^ quid ego audio? 

AooR. Antidamae gnatum me esse. Han. Si itast, tesseram 

conferre si vis hospitalem, eccam attuli. 

AooB. Agedum bue ostende. est par probe, quam babeo domi. 

Han. mi bospes, sal?e multum. nam mibi tuos pater 1060 

patritus -l* ergo bospes Antidamas fuit 

haec mi bospitalis tessera cum illo fuit. 

AooR. Ergo bic apud me bospitium tibi praebebitur. 

nam baûd répudie bospitium neque Cartbaginem, 

uode sûm oriundus. Han.. Di dent tibi omnes quae velis. 10(6 

quid ais7 qui potuit fieri, ut Cartbagini 

gnatus sis? bic autem babuisti Aetolum patrem. 

AooR. Surruptus sum illinc. bic me Antidama bospes tuos 

émit, et is me sibi adoptavit filium. 

Han. Demarcbo item ipse fuit adoptaticius. 1000 

sed mitto de illoc, ad te redeo. die mibi, 

ecquid memioisti tuom parentum nomina, 

patris atque matris? Aoor. Hemini. Han. Hemoradum mibi, 

si novi forte aut si sunt cognati mibi. 

Aoor. Ampsigura mater mibi fuit, lahon pater. 1006 

Han. Patrem atque matrem viverent vellem tibi. 

AooB. An mortui sunt? Han. Factum, quod aegre tuli. i 

nam mibi sobrina Ampsigura tua mater fuit; 

pater tuos, is erat frater patruelis meus, 

et is me beredem fecit, quom suom obiit diem, 1010 

quo me privatum aégre patior mortuo. 



1047 H.: spat. om. A tesseram A: te esseram B, te esse iam CD 
1048 comferre A 1049 haie A es A qoam Seyfferttu: nam AP 
abeo domi A^ habeo domom P 1050 mihi tuas pater P: mi pater A 

1061 patritus A: patri tuos D, pater tuas B, patmos C ergo viHosum est, 
Antidamas forma novicia, cf, ad 955. versus ut est reiractaiori debetur, fUisse 
amido patritus hospes fuit, Demarchi filins, cf. 1060 1052 quom B 
cf. MueUerus pros. 4 1053 tibi om. A utrubique (cf. ad v. 10l2sq.) 

1054 nam AP: oam ego Muellerus prepudio P 1055 inde AP, corr. e; 
cf.adl042sq. à^iA 1056 qoi P; quid ^ 1058 antidamas ^^ 1061 illo 
P 1062 ecquid AP: et qoidem Priscianus 1, 309 (praeter G r) 1063 patris 
atque matris memini Agorasioclis P memorandom P 1064 noni P: 
notio A 1065 amsigura AC hiaon A, ihon B^ iacbon CD, cf. 1072 
1066—1103 de est A 1067 quod <ego> Lambinus^ sed toli suspeetum, cf. ad 
Cure. 644; quod mi aegre fait Reizius cl. Cure. 169 1068 ampsagora B {prima 
a ex corr.) 1070 bis B 1071 prioatum (esse) Camerarius agrae B 
PUntos n. 16 



226 PLAVTI V a, m-ifls 

sed si ita est, ut tu sis lahonis filius, 

sigDum esee oportet in roaou laeva tibi, 

ludenti puero quod meroordit simia. 

ostende, inspiciam. (Agob. Em osteudo.) Han. Aperi. audi atque ades: 1075 

Agob. Hi patrue, salve. Han. Et tu sahe, Agorastocles. 

itenim mihi gnatus videor, quom te repperi. 

Mil. Pol istâm rem vobis bene evenisse gaudeo. 

sed te rooneri num nevis? Han. Sane volo. 

Mil. Paterna oportet filio reddi booa. 1060 

aequomst babere hune bona quae possedit pater. 

Han. Haud poslulo aliter: restituentur omnia; 

suam sibi rem salvam sistam, si illo advenerit. 

Mil. Facito sis reddas, etsi hic habitabit, tamen. 

Han. Quio mea quoque iste habebit, si quid me fuat. 1066 

Mil. Festivom facinus veuit mi in mentem modo. 

Han. Quid id est? Mil. Tua opus est opéra. Han. Die mibi quid lubet: 

profecto uteris, ut voles, operam meam. 

quid est negoti? Mil. Potin tu fieri subdolus? 

Han. Inimico possum, amico insipientia est. 1090 

Mil. Inimicus bercle est huius. Han. Maie faxim lubens. 

Mil. Amat ab lenone hic. Han. Facere sapienter puto. 

Mil. Leno hic habitat vicia us. Han. Maie faxim lubens. 

Mil. Ei duae puellae sunt meretrices servolae 

sorores: earum hic alteram efflictim périt, 1095 

neque eam incestavit umquam. ELân. Acerba amatiost. 



1072 iachonis C 1074 momordit ^; cf, Nonius 140 1075 ostende 
inspici (-ce CD) iam aperi aadiatqae ades, supplevi m exemplum, cf. Epid. 683 
AuL 641, inspidam corr. Camerarius, inter pasonas distribuerunt Muretus et 
Gruterus aadi atqae ades cf. Men. 643 Merc. 668, Abrahamus stud. 

PI. 228 desunt verba agniiionis 1077 fort. Agorastocles loquitw que 
atte B, que ate CD, corr, Luebbertus 1079 Et, corr. Pareus niaii D, me 
nis C 1080 filio reddi D^: reddi fiUo versum induxit Langrehrius de 
PI Poen. 21y cf. 1035. 1036 1081 aeqaom (aeqaom i>, çqam C) si 

1082 haut B 1083 rem sibi CD 1084 facite ante corr. B habitabit 
Pylades: habit 1085 qoim B siquit B fait B 1086 immentem B 
1087 est opas CD 1088 operam meam cf. Langenus in JVoelffUni arch. 3, 330; 
Pseud. 160 Stich. 616 1090 amico est Pylades 1092 allenone B, alenone 
CD; cf. Pers. 326 facile, corr. Camerarius 1093 spurium esse puto 
1095 periit 



V a. 187- 166 POEN VLVS 227 

Mil. Huoc leno ludiûcatur. Hak. Suoin quaestum coiit. 

Mil. Hic illi malam rem dare volt. Han. Frugist, si id facit. 

Mil. Nudc hoc consilium capio et banc fabricam apparo, 

ut te allegemus, filias dicas tuas 1100 

surniptasque esse parvolas Cartbagine * 

manu liberali causa àmbas adseras, 

quasi filiae tuae sint. iamoe intellegis? 

Hak. lutellego bercle. nam mibi item guatae duae 

cum Dutrice uoa sunt surniptae parvolae. 1105 

Mil. Lepide bercle adsimulas. iam iu principio id mibi placet. 

Han. Pol magis quam vellem. Mil. Eu bercle mortalem catum, 

« malum crudumque, estolidum et subdolum. 

ut adflet, quo illud gestu faciat facilius. 

me quoque dolis iam superat arcbitectonem. lUO 

Hak. Sed earum nutrix qua sit facie, mi expedi. 

Mil. Statura bau magna, corpore aquilost Hak. Ipsa east 

Mil. Specie venusta, ôre atque oculis peroigris. 

Hak. Formam quidem bercle verbîs depiuxti probe. 

Mil. Vin eam videre? ELàK. Filias malo meas. 1115 

sed i àtque evoca illam; si eae meae suut filiae, 

1097 xmnc, cott, Pius ludicatnr B 1098 rem om. B frugist 
MuelUrus: frngi 1099 fabrica aparo B 1100 at: ni B allegemna, dicàs 
asymUia taas om. B post 1101 intercidit nutricis mentiç {cf. lHl) êi 
sententiae contmuatio: <cum natrice ana — atqae ilico) 1102 manom 
1103 iamne L.: ambç inpellegis 1104 accedit A a praem. B, 

Agor. C daae B: d— A, tuae CD 1105 qaom B sont slçpraptaç 

A: surreptas uni P, sarreptae sont s pamoloe B, p^r~ A 1106 in 
principio cf. ad Epid. 32é 1107 catom CD: c-< A, 'om. B 1108 quo 

versus loco vocubulum desitf velui (senem) malum, non Uquet crudom 
cf. Truc. 644 [98tQ!i]4vtp A: est oilidam P; cf. egelidus, Scrvius ad 

georg. 2, 65 1109 illum gestum A iHi cf. ad 1101; de puelUs inter- 

rogare non poUst, ut quarum faciès permutata sit, de nutrice non potest nisi 
commsmorata sit. cf. Beckerus in Studemundi stud. 1, 155 facie BD, 

Gellius 13, 30, 6 (Nonius 52): fac[i]9] AC 1112 hau A: haud CD, baat B, 
non Gellius (Nonius) aquilost Gellius (aqnilino Nonius)i aquilo AP east 
AP: est Gellius (Nonius) 1113 ore AP Gellius: crine Bentleius (cf. Hor. 

carm. 1, 32, 11 art. 37); sed nec crinem dixisset sed capillum et ore servandum 
esse apparet ex Cap t. 647 Pseud, 1219 Ter. Beaut. 1062; cf. Asin. 400 Merc, 640, 
Catull. 43, 3. nomen intercidit quale (usto) ore, aut {nam istarum noiaiionum 
partes inconexae esse soient) in atque latet quale intègre 1114 depinstf 

AB: depinxit Gellius, depioxisti CD probe A, Gellius: mihi P 1115 nin 
eam^; uinam/> 1116 atque v^ A cf Cas. 295 Cist. 287 Men. 674 Most. 674 
Trin. 1174; delet Par eus, cf. ad Capt. 658 illum A meae om. A 

15* 



228 PLAVTI V 2, 1B7-8, 21 

8i illanim est nutrix, me continuo noverit. 
Mui. Heus, ecquis hic est? nuntiate ut prodeat 
foras Giddeneoi. est qui illam conveutam esse volt. 

GIDDENES V 3 

Quis pultat? Mil. Qui te proximust. Gidd. Quid vis? Mil. Efao, lUD 
Dovislio tu illuDC tunicatum hominem qui siet? 
GmD. Nam quém ego aspicio? pro suprême luppiter, 
erus meus hic quidem est, mearum alumnarum pater, 
Hanno Carthaginiensis. Mil. Ecce autem roala. 

[praestrigiator hic quidem Poenus probust, lis 

perduxit omnis ad suam sententiam.] 
Gidd. mf ère, salve, Hànno, insperatissume 
mihi tuisque filiîs, salve atque — eho, 
mirari noli neque me contemplarier. 

cognoscin Giddenenem ànciUam tuam? IISQ 

Hav. Novi. sed ubi sunt meae goatae? id scire expeto. 
Gidd. Apud aedem Veneris. Hak. Quid ibi faciunt? die mihL 
Gidd. Aphrodisia hodie Veneris est festus dies: 
oratum ierunt deam, ut sibi esset propitia. 

Mil. Fol satis scio, impetrarunt, quaudo hic hic adest. lias 

AooB. Eho an huius sunt illae filiae? Gidd. Ita ut praedicas. 
tua pietas nobis plane aûxilio fuit, 
quom hue advenisti hodie in ipso tempore; 
liamque hodie earum mutarentur nomina 
facerentque indignum génère quacstum corpore. 1110 



1118 ecqoid A 1119 gid dene me P, giddenenem A, corr, MuelUrus 
1120 GiDDSHiB iDiK A; Clddis Milphio Agorastodes Hanno subscriptis httbix 

BBBYOS ▲DTrLBBCBfS POINTS DY B; ÀTOTBAS GITDI8 HAHO FXHYS • lOLFIO 81B 2>* 

personas non notant CD x.: $pat. A, om. B te P: ta A proxi[mnit] A: 
proximoB est P 1121 noa— ^: moaistin P 1122 sappreme CD, An.l 
iappîte B, A n, L 1123 [hi]ç qaide[m est mens elros A (vel mens est); ef. 
Most 1063 1125 praestîgiator CD probns est P, pro— A 1126 çipnçs 
A si malam dicit nutricem, non est cur Hannonem praestigiatorem dieat, 
perdoxit omnes non qutidrat: Açoriutocles adhue nihil, dubitat v, 1136. hic 
quidem potest interpolatoris esse (Poenas est Luchsius eomm, pros. 2, IS) 
1127 (o) Hanno Muellerus insperastis some P 1128 Uiterula plus çuam 
[saine atque] in A fuisse videtur adqne BC eho suspeetum, ef. Seyffertus 
Bursiani act. 80,316 1129 contemptarier P; cf. ad Most. 831 1130 gQd- 
djençnQm A, giddeninem (-imem C, -imenZ))P; O. <me) Koehius 1131 noni 
se4 A: nonis et P sint ^ 1132 facii[nt ^ 1136 illa et P, t. e. illaec 
1137 plane nobis AcidaUus 11^9^ pro virginibus meretrices fierenÂ^ fisinçius 



V 8, 2»-46 POENVLVS 229 

PvEB Auamma illi. Gidd. Hauon bane silli in musUne. 

GiDD. Mepstaetemes tas dum et alanna cestimim. 

AooB. Quid illf locuti sunt inter se? die mihi. 

Hav. Hatrem hic salutat suain, haec autem hune filium. 

tace atque parce muliebri supelleetili. 114S 

AooB. Quae east supellex? Hav. Clarus elamor. Agob. Sine modo. 

Han. Tu abduc hosce intro; et una nutricem simul 

iube banc abire bine ad te. Agob. Fac quod imperat. 

Mil. Sed quis illas tibi monstrabit? Aoob. Ego doctissume. 

Mil. Abeo igitur. Aoob. Facias modo quam memores mavelim. USÙ 

patruo advenienti cena curetur volo. 

Mil. Lachanna vos, quos ego iam detrudam ad molas, 

inde pôrro ad puteum atque ad robustum codicem. 

ego faxo hospilium hoc ieniter iaudabitis. — 

Agob. Audin tu, patrue? dico, ne dictum neges: 1155 

tuam mihi maiorem filiam despondeas. 

Han. Pactam rem habeto. Agob. Spondesne igitur? Han. Spondeo. 

Agob. Hi patrue, salve, nam nunc es plane meus. 

nunc demum ego cum illa fabulabor libère. 

Dunc, patrue, si vis tuas videre filias, UflO 

me sequere. Han. lamdudum equidem cupio, et te sequor. 

[Agob. Quid si eâmus illis obviam? Han. At ne intervias 

praeterbitamus metuo. magne luppiter, 

restitue certas mi ex incertis nunc opes. 

Agob. «i* Ego quidem meos amores mecum confido fore.] 1186 



1141 aaammajlli haaonbane8jU[9çlma8tîn9— A, haudones illi haucn bene 
aiilli in mostîne P; puerum loquentem fecit Angelius 1142 mipst^temestx- 
{vel a)8d!mietalan[naçe]8ti[mim] A^ mepsi (meipsi CD) etenes te dam et alamna 
cestimim/' 1143 [silnt^ 1144 fort, honc (suom) 1145 adqae B^C 
Buppellectili BD 1146 supçelljex] A, sappelle P n. e: u. B, spat. A 
spatium ante aine A: om, P; pareendum est clamori, non elamori sine modo, 
cf. Cure. 655 1147 hosc A, hos B, has CD 1148 banc abbre hinç A: 

Mre banc P Ub2 u. g : h. B ; fort. h. lachanna vos. x. ego vos iam 
lâch»T?na Af lacbanam P; cf 1013 1153 ad pateom A: apad eom P 
adque P, A n. /. rabnstom B, A n.l, 1158 mi ^df.* mihi P nonc vel 
nonc A 1159 qaom B 1161 iandadom A breviorem recensionetn efficere 
videntur v. 1146. 1162--1165. 1169-1173, cf Seyffertus stud. PL 10; Schueihius 
de Poen. 31 sq. Langrehrius 21 1162 illi P h.: spat. AD, om. BC 
intemiis A 1163 praeterbita B, praebiterta CD 1165 ego qnidem AP, 
quod retinendum (èym âè ys)\ amores meos Pylades, versus ut in Ulnis est 
septenarius est 



280 PLAYTI V 8, 47-4, 8 

sed eccàs video ipsas. Han. Haecioe meae suDt filiae? 

quBDtae e quantilUs iam sunt factae. Agob. Sein quid est? 

tragicae sunt: in caloues sustoUi soient. 

[Mil. Opino hercle hodie, quod ego dixi per iocum, 

id eventurum esse et se?eruni et serium, ilK) 

ut haec fnveniantur hodie esse buius filiae. 

AooB. Pol istûc quidem iam certum est. tu istos, Hilpbio, 

abdace intro. nos basée bic praestolabimur.] 

ADELPHASIVM V 4 

Fuit bôdie operae pretiûm euivis qui amâbilitati animum adieeret, 
oeulis epulas dare, délubrum qui bodie ôrnatum eo visére yenit« llTS 

deamàyi eeastor flli bodie lepidissima munera méretrieum, 
dignà dea venustissimà Venere, neque eôntempsi eius opes bodie. 
tanta ibi eopia venustâtum aderat» in suô quique loeo sita munde. 

aras tus, murrinus, ômnis odor 

eomplébat. baud sordére visust 1179 

festûs dies, Venus, née tuôm fanum: 

tantûs ibi elientarum érat numerus, 1180 

quae ad Câlydoniam vénérant Venerem. 

1167 e P: [ete] A à. c: x. B 1168 tb[raç]ae sanf [in ççl]0Dem sustolli 
soient A, th[ra]eca[e 8]ant etc. U Loewio, tbraecç (threoç CD) sont caelom ne 
Bdstollis olem (oleni CD) P, correxi, cf. Paulus 46 calones calcei ex ligno ftudd, 
gloss. mus. Rhen, 28, 419 (Isidorus orig. 19, 34, 6) tragoedonun cotomi sont, quos 
qaidam etiam calones appellarunt. Woelfflini arch. 9, 162 1169—1173 Bothius 
postv, 1150 posuerat AcidaHo duce; cf. ad 1162 sq. 1169 opinor P; oui 
opi[nor ercle aut opi[no hercle ut vid. A ego om. A 1170 [çssçlt et A 
seuerum cf. Cist. 646 1171 de structura cf. Cas. 1013 1173 intro (hinc) 
Goetzius Loewius praestolabitur P 1174 A]âel[pha8iam] — s — [Ago]fa8- 
t[o]cle8 A; Adelphasium Anterastilis agorastocles hanno, deinde mbbbthiobb n • 
▲DVLB80XN8 POXNYS - ' B, item fcrc sine o ' D* F praem. B, adbl D* 
çuiois A: ciois P 1175 u/ supra AP; delubrumqae hodie omatum inoisere 
Yeneris Brixius; versus plane corruptus talem sensum hahuerit necesse est: 
ocolis epalas dare qai vellet, fanum omatum visera Yeneris 1176 fecastor 

A, dastor B iUi Weisius, Muellerus: illiç eo A, illic ego P 1177 dea 
Guietus: diua AP ifus A opes A: opus P 1178 quique P: quicq[ae 
A; cf. ad Most. 254 et Stich. 62 loco vel sita om. A 1179 dimetri 

AP ara[b]u[s] murrinus onmjs odor A, arabus myrrinns odor Charisius 123, 
arabius murrinusque dor (odor D) P; vitiosum est et adiectivum Arabus, quod 
maie testatur Charisius, cf. Mit. 412, et compositio Arabus murrinus odor, et 
déficit obiectum; ergo correxi ut supra, odor ad utrumque adiectivum per tinet, 
omnis positum ut omnia Rud. 215 sordere haud uisust Weisius, fort, haad 
sordere, Yenus, festus dies yisus nec 1180—1182 bina cola coniunguntAP 
1180 tuum A^ tom P; pertinet ad diem et fanum 



▼*.»-» POENVLVS ?31 

ANTERASTILIS 
Certo eDÎm, quod quidem ad nos duas 1181 

attiouit, praepotentés pulchre 

pacisque potentes, sôror, fuimus, 1182 

neque ab iûventute înibi inrfdiculo 
babitaé, quod pol, 

soror, céteris omnibus fâctumst. 118S 

Ad. Halim istuc aliis videatur, quam uti tû te, soror, conlaûdes. 
ÂNT. Spero équidem. Ad. Et p61 ego, quom, fogeniis quibus sûmus 

atque aliae, gnôsco; 118S 

eo sûmus gnatae génère, ût deceat nos ésse a culpa câstas. 
Han. luppiler, qui genus colis âlisque hominum, per quém yivimus 

vitâlem aevom, 
quem pênes spes yitae sûnt bominum omnium, da diem hune sospftem 

quaeso, 
+ rébus meis agundis, ut quibus annos multôs carui quasque (é) patria 
perdidi panras -i* redde is libertatem, iuvictae praemium ut esse sciam pietati. 1190 
AooB. Omnia faciet luppiter faxo, 

nam mi est obnoxius et me 1191 

metuit. ELâj^. Tace quaeso. 
Agob. Ne lâcruma, patrue. 1191* 

1181 a certo personam mutai A, non P certô enim quod qaldëm Ad 

nos duas AP; iniercidit aliquid 1182 pal[ch]rç AC, polchrae BD; eonieei 
daelli, quod et ad praepotentes et ad rem apiius guadret quam pacis potentes 
sensu sacro 1183 uno versu AP [jçil^!] A, ibi P facta[mBt] A: factas 
st B ante corr., factum est P 1184 ant CD aliis A: alils ita P 

uti tate CD^ at itate B, A n. l, 1185 à praem. B, a* erasa g D, ày (i. e. 
Agor., cf. titul D^ 1120) C; deinde Adelph. B et Pylades: ut P, A n. /. 
eg[o] AP ingemis B, ingç— A gnosco B: ig[no]8[co ^, cognosco CD 
1187—1190 systema 1187 uejaimas uçjtalem J; masculinum Lucretius, cf. 
carm. lat epigr, 762, 2 florentem aeyum 1188 (jii[em pênes] s[pe]8 A: quem 
apud pênes spe P hominum Qmn[iam] ACD: hominam B, cf Brixius app, 
TWn. 1115 4% [djçm] banc 8[o]s[pit]em omisso quaeso A ; sospitem cf. Hor. c. 
saec, 40 1189 reb[u8] meis agundis A, item sed mis CD, mebus mlsigaindis 
B; meis rébus agundis Mueilerus, verba fort, spuria ^t AP, et e, del. Came- 
rarius e Camerarius: om. AP 1190 redde is (hisZ)) abertatem P, pe49rt? 

(non ab r ineepii) libertatem A inuictç A (inuictS /. Loewio) B^ inuictae CD 
sciant A libertatem interpolatoris esse (quam interpoîationem secutum est sciant 
in A) intellexit Muellerus; redde, inuictae {sine ut v. 1189) Vssingius. talia fuerint: 
perdidi parvas, dederis yere, tandem inuictae ut | praemiom ésse sciam pietAti. 
cf 1164, 1255 1 1 9 1 ^7. disp. A B (in B inier duos versus spatium vaeuum 10 ver* 
suum): omnia — qoaeso | ne— uictoria 1191. 1191* cola habet dimetrum, parce* 



232 PLAYTI V 4,30-87 

Airr. Vt vôlup est bominii inéa soror, si quôd agit cluet Victoria; 
sicût nos hodie iotér alias praestftimus pulchritûdine. 
Ad. Stulté, soror^ magis es quâm volo. an tu éo pulchra viderci ôbsecro, 
si tibi illi non os ôblitumst fuiigine? 1196 

Agob. pâtnie, o patrue mf. Han. Quid est, 
fratris mei gnate, guate, quid vis? expedi. 1196 

Aqob. At enim h6c volo agas. Han. At enim âgo istuc. 
Agob. (0) pàtrue roi patrufssime. 1197 

Han. Quid est? Agob. Est lepida et lauta. ût sapit 
Han. Ingénium patris habet quôd sapit. USB 

Ag. Quae rés? iam diu édepol sàpientiâm tuam haéc quidem abosast 
nunc bine sapit, bine sentit, quidquid sapit, éx meo amore. ^^ 



Ad. Non eo génère sûmus prognatae, tam étsi sumus servaé, soror, 

ut deceat nos facere quicquam quod bomo quisquam inrideat. 

multa mulierum sunt vitia, sed boc e multis maxumumst, 

quom sibi nimis placent minusque àddunt operam, uti placeant virîs. 

Ant. Nimiae voluptatist quod in extis nostris portentumst, soror, 1306 

quodque baruspéx de ambabus dixit, Agob. Velim de me aiiquid dixerit 

Ant. Nos fore invfto domino nostro diebus paucis libéras. 



tniacum, Reizianum geminatum; cf. 1199 sq. obnixius B anie earr,, C 
nihil aptius his verbis in scaenae parie quae hinc incipit liberiore et ioeosa. aria 
iocaiio ex illis o? xè (ab xiiÀTiaovai, (lâXiata 6h fÂrjtleza Ztvç 1191* lacrime 
P 1193 prestitumas P 1194 magis es ^.* magjs [e]8t A^ es magis CD an 
tu eo A: anaeo P 1195. 1196 disp. A: ai — ml | quid — expedi, B: si— 
foligine | o— mi | qoid — expedi 1 195 inier si ei st f9li[gi]n[e spaiium paullo 
minus A ollitam est B foli neci CD, foli neti B 1196 q pattrlçe o 
patme m} ^: o patme o patrue mi patruissîme P, cf. 1107 firatrîs mei gnate 
gnate qoid vis expedi P: — namftjgn]a[te qai<} qîJs expedi vel —ris mei gnate eic. 
A, — gnat[e] f[ra]trÎ8 q[uid ui]8 expedi i, Loewio; repeiiio vocàbulo Agorastodis 
compellationem per iocum imiiaiur 1197 uno versu P ci ui vid. A 

paroemiacus ei dimeier iambicus h]oc [çoljp [agas] A, uolo hoc agas P 
H.: spai. B, Agor. CZ>, A n, L ate enim ago* istuc P, -go [is^çç] A 

om, AP 1198 sic duobus versibus AB 1199 edepol P: eo edepol A 
quidem A: qui quem P 1200 hinc (anie corr. hicc B, hi*c D ui vid,, id C) 
sapit hinc P: hic sapit hic A quic quid P, quicquit A ex. A: e B, 

om, CD amare P duo dimetri anapaesiici cum clausuUs Beizianit 

1203 sunt mulierum AP, corr, Boihius maxumust A, maximum est P 

1204 addunt A: addant 'nosiri libri veteres^ Latnbinus, om, P ut AP 
1206 aiiquid A: allquid quid P 



V *. as-w POENVLVS 233 

id ego nisi quid di aut parentes faxint, qui operem hau scio. 

Agob. Hea fiducia hercle haruspex, patrue, his promisit, scio, 

libertatem, quia me amare hanc sciL Ad. Soror, sequere bac. An. Sequor. 1210 

Han. Prius quam abitis, vos volo ambas. nisi piget, consislite. 

Ad. Quis revocat ? Aa. Qui bene volt vobis facere. Ad. Facere occasiost. 

sed quishomost? Aa. Amicus vobis. Ad. Qui quidem inimicus non siet. 

Ag. Bonus est hic homo, mea voluptas. Ad. Pol istum malim quam malum. 

Agob. Siquidem amicîtiast habenda, cum hoc habeodast. Ad. Hau precor. 1215 

Agob. Hulta bona volt vobis facere. Ad. Bonus bonis bene feceris. 

[Han. Gaudio ero vobis. Ad. At edepol nos voluptati tibi. 

Han. Libertalique. Ad. Istoc pretio tuas nos facile feceris.] 

Agob. Patrue mi, ita me di amabunt, ut ego, si sim luppiter, 

iam hercle ego illam uxorem ducam et lunonem extrudam foras. 1220 

ut pudice verba fecit, cogitate et commode, 

ut modeste orationem praebuit. Hàn. Certo haec meast. 

sed ut astû sum adgressus ad eas. Agob. Lepide hercle atque commode. 

Han. Pergo etiam temptare? Agob. In pauca confer: sitiunt qui sedent. 

Han. Quid istic? quod faciundumst cur non agimus? in ius vos voco. 1225 

Agob. Nunc, pâtrue, tu frugi bonae es. tené. vin ego hanc adpréndam? 



1208 dçi aut parentis A qui A: quid BD, quod C haad P 

1210 personas no(. V.- spalia AP 1211 abitis aos uolo amb^is A: hàbiit 

(abiit D) sacs uolamabas (clamabas CD) P 1212. 1213 pers, not e: 

spot. AP 1212 qui P: quis A 1213 ameicus aobeis A dt A, 

est P; de coniunciivo cf. Bacch. 1132 Mai. 20é Trin. 552. 953; qui fort car- 
ripitur, ut proceUumaticus sii {cf. 282), nom aobis monosyilabum hic quidem 
non commendo. de génère argutiarum v. ad Auî, 207 1214 ad. cr: spat. 

AP; item 1216. 1217 1215 seiqaidçm A qaom B ad. e: spat. A, om, 
P, item 1218 haad P habenda. ad. hau deprecor Palmerus Bermath. 
20, 70 1216 uolt uobeis facere A: uobis facere ault P bonis P: beneis 
A feceris ^P: fecerit Acidalius 1217 uobeis^ ad ^ 1218 leibertat[iqae 
A istoP 1217.1218 ut meretricios Langrehrius de Poen. 22 notât, cf. 1221 
1219 me di P: <}ei A 1222 h. Vssingius: spat. AB (Hannonis notam B, 

spatium D versui 1223 praem.) 1223 astus som P âo. Camerarius: spat. 
AP commode ^ (— e A CD) 1224 sine pers. spat. ACD, Hannonis totus 
B, corr, Acidalius perge AP, corr. Acidalius temptaret P qui AD: 
que B, qaç C 1225 quur B in ius nos uolo A, in lasuos (Inlisos CD) 

uolo Pf corr, Camerarius 1226 nanc patrue tu frugi bonae es ain hanc ego 
adprehendam | tene A, nonc tene patrue tufrugi sibonç es t nin ego hanc ad- 
predam tene (tene om. CD) P, correxi (tene Uannoni Camerarius, sed cf. 1232; 
Adelphatium interpellât, nomine patrui stupefacta. ego hanc cf. Kaempfius 
de pron. pers. 24) 



234 PLAVTI V 4, 67-78 

ÂD. Ad patruos est, Agorastocles, tuos hic? Aoob. lam faxo scibis* 

nunc pol ego te ulciscar probe, nam faxo — mea eris spoDsa, 

Han. Ite io iu8, ne moramini. antestare me atque duce. 

Aoob. Ego te antestabor, postea banc amabo atque amplexabor. 1290 

sed illûd quidem volui dicere — immo hercle dixi quod volebam. 

Hak. HoramÎDÎ. in ius vos voco, nisi honestiust prehendi. 

Ad. Quid in îûs vocas nos? quid tibi debemus? Aoor. Dicet illi. 

Ad. Etiam me meae iatrant canes? Aoor. At tu bercle adiudiato: 

dato mibi pro offa savîum, pro ôsse linguam obicito. 12» 

lia banc canem faciam tibi oleo tranquilliorem. 

Han. Ite si ftis. Ad. Quid nos fecimus tibi? Hak. Fures estis ambae. 

Ad. Nosnetibi? Han. Vos inquam. Aoob. Atque ego scio. Ad. Quidid 

fûrtist? Aoob. Hudc rogato. 
Han. Quia annos multos filias meas célavistis clam me, 
atque equidem ingenuas libéras summoque génère gnatas. 1210 

Ad. Numquam mecastor reperies tu istuc probrum pênes nos. 
Aoob. Da pignus, ni nunc perieres, in savium, uter ulri deL 
Ad. Nil tecum ago, apscede opsecro. Ao. Atque hércle mecum agendum est 
nam hic patruos meus est, pro hoc mibi patronus sim necesse est; 
et praedicabo quo modo [vos] furta faciatis multa 1245 

quoque modo bûius filias apud vos babeatis servas, 
quas vox ex patria libéras surruptas esse scitis. 
Ad. Vbi sunt eae? aut quas, opsecro? Ao. Satis iâm sunt maceratae. 



1227 hic A: bec B, haec CD âo. J)*: spaL AB 1226 ego pol A 
eris mea A 1229. 1230. Hannonis P, sine spatiis A, carr. TFeisius, Gep- 
pertus 1229 in ios AD: iniurs B^ inuis C antetarde A 1230 amplexabo 
P 1231 deicere A, dece B immo dixi hercle P; immo dixi Beniiaus 
1232 iniussaos aoco B, in ius nos aoco D, in ius uoco vos C 1233 dicet illi 
P: dç[ic]eti8 iUi A; Le. diacetis illi? 1234 me om. A; meae me Kaempfius 
de pron. pers, 21 adlatrant c adta C, attha B 1235 pro 08[ie] AP; 
fort tuam pro osse, sed cf. ad Asin. 706 1236 ite 8} itig A: ite sit tis P; 
nec poiest aptius excogitari {cf. 511 CisL 378 Mil. 1299, Slich. 710, Cas. 765. 
831, Pers. 658, Vssingius ad Epid. 197); ite monosyllabum, cf. D. L, Z. 1892, 
1432, Skutschius Plaut. u. Rom. 149 1238 nosne AP; cf Sdch. 135 Epid. 624, 
Skutschius p. 153 ante atque spat om. A fla]r[ti8]t A t. Loewio (n. /. St.): 
forti estis P hanc A: nunc P 1239 feilias A 1240 leiberas A 

e génère natas A 1242 da om. A perîares AP, cf 480; de coniuncHvo 

cf. Epid. 699, ad Truc. 275 1243 agi super i {vel e) scripta o A atqoi 
Guietus, cf Rud. 719, relat, soc. Gotting. 1895, 430 1245 [nos] E. Beckerus 
{habent AP) 1246 (uos) huias Goetzius Loewius 124S quas AP: qoae sont 
Camerarius âo. Camerarius: spai. AB 8ati[8 i]am A: sati sim P 



V 1, 79-98 POENVLVS 285 

H. Quid si eloquamur? Ao. Censeo bercle, patrue. Ad. Misera timeo, 

quid hoc sit negoti, mea soror; ita stupida sine animo asto. 1250 

Hak. Advortite animum, mulieres. priroum, si id ûeri possit, 

ne indigna indignis di darent, id ego evenire vellem; 

nunc quod boni roihi di danunt, vobis vostraeque roatri, 

eas dis est aequom gratias nos agere sempiternas, 

quom nostram pietatem adprobant decorantque di immortales. 1255 

vos meae estis ambae filiae et hic est cognatus vester, 

huiusce fratris filius, Agorastocles. Ad. Amabo, 

nuro hi falso oblectant gaudio nos? Aoor. At ita me di servent, 

ut hic pâter est vester. date manus. Ad. Salve, insperate nobis 

pater, té complecti nos sine. Ant. Cupite atque exspectate 1200 

pater, salve. Ad. Ambae filiae sumus. Ant. Amplectamur ambae. 

AooB. Quis me amplectetur postea? Han. Nunc ego sum fortunatus, 

multorum annorum miserias nunc bac voluptate sedo. 

Ad. Vix hoc videmur credere. Hak. Magis qui credatis dicam. 

nam vostra nutrix + primum me cogoovit. Ad. Vbi ea, amabo, est? 1265 

Hak. Apud hune est. Aoob. Quaeso, qui lubet tam diu tenere coUum? 

omitte saliem tu altéra, nolo ego istuc. Ad. Enicas me. 

prius quâm tibi desponderit Agor. Milto. Ad. Sperate, salve. 



1249 quid si eloquamur A: quin eloquar P hercle B: bçrd- A, ergo 
CD; fart. <o> patrue 1251 pçsset A 1252 cf, 1270 dei A eueniaaet 
A; ef, Blasius diss. ArgenU 10, 87, gesch. d. irrealis 3 1253 dei danunt^: 
idid anunt B, didanint C, di dant D uobeis A 1254 deis A aequo B 
(-quum CD) 1255 di P: det A 1257 huiusce ^i>; cf. SchmidHus de 

pron, d€m. formis 56 sg,, gui de lahonis cogitai ; fort, meique. cf, Capt. 10 
agorastodes B, om. CD 125S oblectant A: obiectant P ^\ AC: ad BD 
me ita AP, corr, Geppertus; cf JVackemagel Indogerm, Forsch, i, 410 
dei A 1259 ad. ç: spai. AD, om. BC 1260 te A: e P nos sine A: 
nosse ne P ant. Boihitis: om. AP 1261 spat. praem. D post salue spat. 
B; A n. l. <tuae> ambae Goetzius Loetvius; A n. l. sumus c: sunt P, 
■u — A post 8unt spat. P; aut item aut sumus sine spat. A; distribui inter 
puellas 1262 h..* spat. A?, om. P 1263 sedeo P 1264 uideamur P 
1265 primum AP: prima Bentleius; fort, primum erum ad. ç: spat. A, om* 
P ubi ea A: ibi^ B, ubi CD 1266 nunc P est om. A âg. Angelius: 
spat. AP 1267. 1268 ordine inverso P 1267 [sajltem A: salie CD, sainte 
B AD. Goetzius Loewius: om. AP [en]iç4[8] me A: enicam P déficit 
hoe: non decet me rem tecum habere 1268ti[bi de]8ponderi[t tmittot]^^:r 
Studemundi supplemento, m[ihi de]8[p]onderi[t te t omitto*] t. Loewio: te mihi 
desponderit f omitto t P {sed despenderit B, derit t. ras.) versu careri non 
potes t, quo Agorasioclis animum ex impatienii tranquillum (1271) fieri videamus 



236 PLAVTI V 4, »-«, n 

Hak. CoDdamus alter alteruin ergo in nervoin braccbîalem. 

quibus nûDC in terra melius est? Agok. Evenîunt digna dignis. UflO 

Hak. Tandem buic cupitum contîgit. Aa. Apella, o Zeuxis pictor^ 

cur numéro éstis morluî, hoc exeroplo ut pîngeretis? 

nam alios pictores nil moror huius modi tractare exempla. 

Hak. Df deaeque omnes, vôbis habeo mérito magnas grâtias, 

quom bac me laetitia adfecistis tanta et tantis gaudiis, tm 

ut meae gnâtae ad me redirent in potestatem meam. 

[Ad. Mi pater, tua pietas plane nobis auxilio fuit. 

Agob. Patrue, facito in memoria babeas, tuam maiorem filiam 

mibi te despondisse. Hak. Memini. Agob. Et dotis quid promiseris.] 

ANTAMONIDES V 5 

Si ego minam non ullus fuero probe, quam lenoni dedi, 12S0 

tum profecto me sibi habento scurrae ludificatui. 
is etiam me ad prandium ad se abduxit ignavissimus, 
ipse abiit foras, mé reliquit pro atriensi in aedibus, 
ubi nec leno néque illae redeunt, nec quod edim quicquam datur. 
pro maiore parte prandi pignus cepî, abii foras; 1285 

sic dedero: aère militari tetigero lenunculum. 
nanctus est bominem, mina quem argenti circumduceret. 
sed mea amica nunc mibi irato obviam veniat velim: 
iam pol ego illam pugnis totam faciam uti sit merulea, 
ita replebo âtritate, âtrior multo ut siet, 129o 

1269 H. Camerarius: om. P 1270 meliust A digna dignii cf. Bueehê- 
lerus mus, Rhen. 46, 2à3 1271 h. Pylades: om. P contingit A âb. c: 
spat. AP apelle A 1272 qtir AB numéro estis AP, Festus 170 (verba 
cum alio fragmento errore conglutinata); estis numéro Reizius hoc ezemplo 
Aj Festus: hic ezemplum P 1274 dei ^ uobeis A cf. ad Asin. 143 
1275 adfecistis post tantis P 1276 In P: et in A fuisse conieceruni Stude- 
mundus et Loervius 1277 — 1279 induont Geppertus 1277 cf 1137 

nob[ei]8 A 1278 memoriam P 1279 spaiiapers. om, A promiserim c 
▲NTÀMONiDBs pBM A, AMTÂMBNIDS8 lOLBs BiDBM D, autamoenldes sq, V. vacuo 

B 1281 habento scur— A, habeant oscurrae P \ çMtçffl A t. 

Loewio {n, L St,): ludificis catii (cauiis CD) P 1282 9A A t, Loewio, P, 

19 A t. St. abduxit B: adduxit CD, A n, l, 1283 abeit A, habiit CD 
reh'quid pro atrensi P 1284 illae A: illac B, ille CD 1285 prom more B, 
pro more CD prandçi A abi A 1286 aerem P, corr, Pylades: e {vel i) 
A, item e Priscianus 1, 109 testalus lenunculum; cf. Gai inst, 4, 27 , GelL 6, 
10, 2 1287 nactus A que P 1289 ut AP 1290 replebo <eam> 

Benlleius atritate t. g. atritatis, cf. ad Merc. 795 atrior P: atritior A, 
cf. Paulus 28 atritas: atri coloris, ante Aegyptinos, v. ad v. sq, et Reitzcnstdmus 
Ferr, Forsch. 62, Goetzius in Woeifflini arch, 2, 347 



V 5. ia-«4 POENVLYS 287 

quam Aegyptioi, qui cortioam ludis per circum ferunt. 

AsTEEL Tene sis me arte, mea voluptas; maie ego metuo miluos, 

mala illa bestia est, ne forte me auferat pullum tuom. 

Ad. Vt nequeo te satis complecti, mi pater. Antah. Ego me moror. 

propemodûm hoc opsonare prandium potero mihi. 1295 

sed quid hoc est? quid est? quid hôc est? quid ego video? quo modo? 

quid hoc est conduplicationis? quae haec est congeminatio? 

quis hic homo est cum tuoicis longis quasi puer cauponius? 

satiu ego oculis cerno? estne illaec mea amica Anterastilis? 

et ea est certo. iam pridem ego me sensi nihili pendier. 1900 

non pudet puellam âmplexari baiolum io média via? 

iam hercle ego illum éxcruciandum totum caroufici dabo. 

sane genus hoc mulierosumst tunicis demissiciis. 

sed adiré certum est hauc amatricem Africam. 

heus tu, tibi dico, mulier, ecquid te pudet? IW 

quid tibi negoti est autem cum istac? die mihi. 

Han. Adulesceus, salve. Antam. Nolo, nihil ad te attinet. 

quid tibi banc digito tactio est? Hak. Quia mihi lubet. 

Ant. Lubet? Han. Ita dico. Ant. Ligula, i in malam crucem. 

tune hic amator audes esse, hallex viri, ISIO 

aut coDtrectare quod mares homines amant? 

deglupta mena, sarrapis, sementium, 

manstruca, halagora, sampsa, tum autem plenior 

1291 Aegyptini A: aegipti aut P; cf. Paulus l s. Aegyptinos: Aethiopas 
faenmt P 1292 ad. B, corr. ç 1294 ant. B, alteri dedi compecti A 
1295 hoc AP; fartasse hoc (pretio) 1296 quid est antécédente personae 

spaUo A: quid hoc P 1298 qaom B 1299 oc[ali8] ego A anteraitris 
CD, ant rastris B 1300 est certo A: esterto P 1301 amplexarei A 
baliolom (i. e, baiiolom) P 1302 illonc Bothius, fort, illom (hondnem) 
date A 1303 molierosast A, maliebroBom st (si B) P demiasicos C, demiaidis 
CD 1304 hanc A: banc 2A P 1305 ec qnit B, et quid CD 1306negotii 
(hiegotii B) aatem est P, negotiom est aatem A qaom B 1307 atte 

AB 1308 istanc Pylades, cf. Bachius in Studemundi stud. 2, 244 

1309 lignU ACD: legola B i in DA*: fin ^, in C, i A^ 1310 haUez 
P: f%)laz A; cf. Aul, frg. Ô, Cato r. r. 68,- hallox Loemus prodr. 273 {polUx 
pedis apud Paulum 7 (allas) 102 (hallas) et in glossis (allax) 1311 contra- 
ctare AP 1312 ut s. AP; sarrapis cf. aaganiç, aaçdnovç; et hoc obscurum 
et sementiam, cuius prier pars erit 8em(i) 1313 ipi^QStnica A: manstructa 
P; ef. Cic. pro Scauro 45 halagora om. A, quid sit obscurum; sampsa 

sale fit samçsa (es plane incertae^ sed fort, ps; 8aar[e]x t. Loemio) A, 

sama P (halogoras amatam); ef. Colum. 12, 47 sq.; nigris oUvis fit 



238 PLAVTI V 6, 86-w 

ali ulpicique quatn Romani rémiges. 

Agob. Num tibi, adulescens, malae aut dentés prariunt, 1515 

qui huic es molestus, an malam rem quaeritas? 

ÂiTTAM. Quin adhibuisii, dum istaec loquere, tympanum? 

nam te cinaedum esse arbitrer magis quam virum. 

Agob. Sein quam cinaedus sum? ite istinc, servi, foras, 

ecferte fustis. Antam. Heus tu, si quid per iocum isao 

dixi, noiito in serium convertere. 

Anteb. Qui tibi lubido est, opsecro, Antamonides, 

loqui inclementer nostro cognato et patri? 

nam hic noster paier est; hic nos cogno?it modo 

et hune sui fratris filium. Antam. Ita me luppiter ISS 

bene amet, bene factum. gaudeo et volup est mihi, 

si quid lenoni ôptigit magni mali. 

[quomque e virtute vobis fortuna optigit. 

Anteb. Credibiie ecastor dicit crede huic, mi pater. 

Han. Credo. Agob. Et ego credo, sed eccum lenonem Lycum.] IsacM 

Agob. Bonum virum eccum video, se recipit domum; 

[[Han. Quis hic est? Agob. Vtrumvis est, vel leno vel Lycus. 

in servitute hic filias habuit tuas 

et mi auri fur est. Hak. Bellum hominem, quem noveris.]] 1SS5 

rapiamus in ius. Han. Minime. Ag. Quapropter? Han. Quia 

•1* iniuriarum multo induci satius est. 

1314 alii iil4içiqae A (ab[i] ulpicique t, Loewio): aliiolpiqae B, alaolpique 
CD; cf. Colum. 11, 3, 20 de Romanis dubitat Martleius Hermath. vol 4, 308 

1317 quin Gepperius: qur (cur CD) non AP 1318 cinaedn A 1310 siim 
A t. Loewio 1320 fuistifi» A 1322 qui Seyffertus: quid AP est O: 

es P, om. A antamonides A, antomonedes CD, antam moenides B 1323 
indementer C, in denemter B 1327 siqui^ A: siqoidem P lenoni <haic) 
Pylades 1328 — 1330 removit Langenus stud, PL 344, indicia interpolaiionis 
quomque post si, repetitum optigit, dittographia (repelito eccum) 1330. Î33i. 
versus posid pro v, 1410^1414. cf, ad 1349 sq, 1330.31 lycum P: opt[ume] 
A post h. V. dittographiam hahet A: çred[o] t at ego credo t edepol hi[ç] 
uenit commodus, om, P 1332 se recipit P: [r]9deuD[te]m A domum P: dç- 
[m]am t quis hicst A, qui praeier ista prima verba omiUit v. 1333^1336. qui 
sunt eidem qui 1382 — 1384 et inde hue antiquitus ascripti, ut docet A, quis 
sit qui veniat ex v. 1327 sq, apparet, sed 1373 sq, non nuntiatus leno accedit 
1333 uel leno uel v, 1382 (cf. Langenus stud. PI. 351): et leno 1335 mihi 
V, 1384: mibi hic 1336 in ius A: intus P 1337 indici A opposita susU 
induci et rapiamus; iocatur Hanno non negans in ius vocandum esse, quasi 
negans rapiendum esse, corruptum, cuius in hac re nuUus locus est, iniuriarum, 
ac scribendum videtur in ius (bonum) uirum mùlto 



V «. 1-21 POENVLVS 239 

LYCVS V 6 

Decipitur nemo, mea quidem senteotia, 

qui suis amicis narrât recte res suas; 

nam omnibus aofiicis meis idem unum convenit, 1S40 

ut me suspendam, ne addicar Agorastocli. 

Ag. Leno, eamus in ius. Ltc. Opsecro te, Agorastocles, 

suspendere ut me liceat. Han. In ius te voco. 

Lto. Quid tibi mecum autem? Hak. Quia basce aio libéras 

ingenuasque esse filias ambas roeas; 1345 

eae sûnt surruptae cum nutrice par?oIae. 

Ltc. lam pridem equidem istuc scivi, et miratus fui, 

neroinem venire qui istas adsereret manu. 

[meae quidem profecto non sunt. Antam. Leno, in ius eas. 

LTa De prandio tu dicis. debetur, dabo.] 1S50 

Ag. Duplum pro furto mi opus est. Lyc. Sume bine quid lubet. 

Hak. Et mibi suppliciis multis. Ltc. Sume bine quid lubet: 

[Antam. Et mibi quidem minaargenti. Lt. Sume bine quid lubet.] 

coUo rem solvam iam omnibus, quasi baiolus. 

[Ag. Numquid récusas contra me? Ltc. Haud verbum quidem. 1855 

Ag. Ite igitur intro, mulieres. sed patrue mi, 

tuam, ut dixisti, mibi desponde filiam. 

Hak. Haud aliter ausim. Antam. Bene vale. Ag. Et tu bene vale. 



1338 LTCVB A, idem v. 1337 addit B , liots lxno EiDBMn D^, om, C 
1340 mus B, cf. ad é25 Idem onam Truc. 806, LuciL 814 eadem ut nna 
maneant in sententia, 506. 737 {Paul guaesl. gramm. 34) 1341 addicare P 
1343 in lus A: leno in las P 1344 qn[ia] AP, quia <enim> Bothius 

hasce aio Corner arius: basée mo B, basce modo CD y bas d[ico] A 1345 fort, 
<et> filias 1346 çaç ^; te jP surruptae P: [8]urreptae A 1347 8ç[i]i}[i] 
et ACD: Buaet B 1348 manum P 1340. 1350 iUm ut 1353 adiecti ut in 
exitu compendiario militis partes explerentur, qui v. 1398 demum lenonem ad- 
gredi débet 1340 ius e: lus P, A n. l 1350 [de]betur ACD, debitar B 
1351 doplom AP: duplo Vssingius mibi om. A L,: b B quodiubet A^ 
quidem P 1352 B[u]pplicii8 A: aupplicis (supl. C) CD, B ex corr,, supplices 
B quid lubet P: quo4 [lujbet A 1353 om. A; v. ad 1349. 1350 

minam ç, minimam P, corr. Camer arius 1354 collo rem A: colorem P 

1355—1371 novicii cum v. 1328-1330; 1349. 1350; 1353 scaenae insertis ad 
cîaudendam fahulam adiecti 1355 contra me P: contram A; contra Langenus 
stud. PL 352 baud uerbam quidem A, Tumebus Clego\ ^sic perspicue serip- 
tum est in nostris libris veteribus* Lambinus: aduersom quidem P 1356 mi 
{aut mei) A: mihi P 1357 dizti A 1358 alfer A, aliiter B ta oale 

bene A, Uneolis correctum 



240 PLAVTI v«,a»-.7,io 

Antam« Leno, arrabonem hoc pro mina mecum fero. — 

Ltc. Perii hercle. âg. Immo haud multo post, si in lus venerîs. 1500 

Ltc. Quin egomet tibi me addico. quid praetore opust? 

verum obsecro te, ut liceat simplum solvere, 

trecentos Philippos; credo conradi potest: 

cras auctionem faciam. Ag. Tantisper quidem 

ut sis apud me lignea in custodia. 1965 

Lyc. Fiat. ÂG. Sequere intro, patrue mi, ût hune festum diem 

habeamus hilare, huius malo et nostro bono. 

multum valete. multa verba fecimus; 

malum postremo omne ad lenonem reccidiL 

nunc, quod postremum est condimentum fabulae, 1570 

si placuit, plausum postulat comoedia. — ] 

ÂooB. Quam rém agis, miles? qui lubet patruo meo Y 7 
loqui inclementer? ne mirere, mulieres 
quod eum secuntur: modo cognovit fllias 
suas ésse hasce ambas. 

LYCVS 

Hem, quod verbum aures meas 1575 
tetigit? nunc perii. âittam. Vnde haec perierunt domo? 
ÂG. Carlhaginienses sunt. Lto. At ego sum perditus* 
illuc ego metui semper, ne cognosceret 
eas àliquis, quod nunc factumst vae misero mihi, 
periere, opinor, duodeviginti minae, 1380 

qui hasce emi. âgob. Et tute ipse periisti, Lyce. 

1359 arabonem P 1360 si in A fuisse visum JLoewio, litterae spatkan 
Siudemundo: om, P [i]n ias A: intos P 1361 egonet A addçco A 
quod CD, quoi B opos est AP 1363 de re rectius v. 1393 sq, 1408. 1417, 
sed ne ibi quidem recte, cf. 784, Goetzius acL Lips. 6, 254 1366 hnnc om. A; 
cf. Bcàerus de PL fab. rec, 18 1367 habeamus A, B ante corr.: habemas CJ), B 
ex corr. hllarem jP, ilarem A, corr. Bentleius; cf. Ahrahamus stud. PL 221 
1369 positron reccidit A: redit P 1370 quid P post v. 1371 nuUmn 
novae scaenae indicium A, spaiium P, auga eidem inscr, D^ 1 372 — 1 397 scr^U ut 
substituerentur versibus 1315^1354 et, ut est in Ubris, eum 1398 sq. coniunçeren- 
tur. qui scripsit, lenonis partes ut videtur ampli ficare volebat 1372 agfs A: 
agitis P melios cul A 1373 ne mirere A: meminere P 1374 se- 

qnntor A 1375 l.: ah. D^, item 1377 aores AB^: aoris CD, B ex corr. 
1376 tetigi A^ ânt. Seyffertus: spaL AB, ào. D^ haec A: haa P 
ante domo pers. spot, BD 1377 repetitur post 1381 (u^t A iam deficif); at- 
que omitti potuerunt v. 1378—1381 carthaginiensis post 1381 P 1378 me- 
tuçi A 1379 ante vae pers, spaL AB 1381 tute A: ta P peristi AP 



V 7, u-29 C7-W) POENVLVS 241 

Han. Quîs hic est? ÂaoB. Vtrumvis est, vel leno vel Lycus. 

in servitute hic ûlias habuit tuas, 

et mi auri fur esL Han. Belluin hominem, quem noyeris. 

Antam. Leno, rapacem te esse semper credidi, 1886 

verûm etiam furacem qui norunt magis. 

Ltg. Accedam. per ego tua te genua ôbsecro 

et hune, cognatum quem tuom esse intellego: 

quando boni estis, ut bonos facere addecet 

faciatis, vestro subveniatis supplici* 1900 

iam pridem equidem istas scivi ésse libéras 

et exspectabam, si qui eas àssereret manu. 

nam non meae sunt prosum. tum autem aurum tuom 

reddam, quod apud me est, et iusiurandum dabo, 

me malitiose nil fecisse, Agorastocles. 1995 

ÂGOB. Quid mihi par facere sit, ego mecum consulam. 

omitte genua. Ltg. Mitto, si ita sententia est.] 

Antam. Heûs tu leno. Ltc. Quid lenonem vis inter negotium? 
Antam. Vt minam mi argenti reddas, prius quam in nerrom abducere. 
Ltg. Di meliora faxint. Antam. Sic est: hodie cenabis loris. 1400 



1382—1419 deestA, omisse folio 38 versuum (ut F) IZ^l—XZhiv.lBBSsq. 
1382 ut train ois B ael leno nel lycns Liptius: nonélle nouellycaB (-ieoB 

CD) 1383 abuit B tua B {cf. 1389. 1401. 1419), dnas (ex mias O CD 
1384 for B neris B 1385 aht.: spat. BD, om. C, ao. vulgo; Agorastocles 
tam obscure de furto logui non polest, miles potest ad minam suam adludens 
anteguam reposcat 1386 furacem (aiont) Brixius 1387 accedam post ista 
coUoqmi initia Plaulus non scripsisset; inteliegit^propius accedam*. cf. Langenus 
stud. PL 355 taa te Kaempfius de pron. per s. 21: te tua te (oro) ôb- 
secro Geppertus, cf. Amph. 923 1389 bonos: bono B 1390 faciatii L.: 
ùkcite et 1391 meqoidem B esse sciai Bothius 1392 manam; cf. 1348 
1393 nam meae prosam non sunt, correxi; cf. Most. 307. Trin. 729 (prorsas 
post negationem) taam B 1396 ag. c: spat. B, om. CD qaod, carr. 
Hasperus ego mecam Mahlerus de pron. pers. colloc. 26: cam (qaom B) 

egomet; cf. 1402 1397 ante omitte spat. CD, scilicet ut Hanno haec dicat, 

cf. 1388 mitto cf. Mil. 444 sq. 1398 excipit versum 1354. sed ne hune 
quidem exilum vere Plautinum esse indicare videntur v. 1408. 1417 {cf. 784), 
V. ad V. 1363, ad v. 1400—1403. olim in fine fabulae militem AnterastiUs nup' 
lias impetrasse indicio sunt v. 1322 sq., cf. Franckenus mnemos, 4, 170 sq. 
1398—1400 Antamonidis personam restituit Seyffertus: ao. 1399 at minam 

mi argenti Seyffertus, Muellerus: atinam mihi argentam 1400 de meliora 

faxait B; de locutione Plauto non usitata cf. Baierus de PI fab. rec, 33 
est hodie Hasperus^ Vssingius: esta ideo cenabilis B 

FlaataiIL 16 



242 PLAVTI POENVLVS V 7, 80-n (W-»?) 

aurum argentum coUum, leoo, tris res dudc debes simul. 

SÏan. Quid me ^in) bac re facere deceat, egomet mecum cogito* 

si volo buDC ulcisci, litîs sequar in alieno oppido, 

quantum audivi ingenium et mores eius quo pacto sient 

Adelph. Mi pater, ne quid tibi cum istoc rei sit pessumo, obsecro. 140S 

Anteb. Ausculta sorori. abi, diiunge inimicitias cum improbo* 

Han. Hoc âge sis, leno. quamquam ego te meruisse ut pereas scio, 

non experiar tecum. Aoob. Neque ego ; si aurum mihi reddes meum, 

leno, quando ex nerro emissu's — compingare in carcerem. 

Lyo. lamne autem ut soles? âittam. Ego, Poene, tibi me purgatum yoIo. 1410 

si quid dixi iratus advorsum animi tui sententiam, 

id uti ignoscas quaeso; et quom istas invenisti ûlias, 

ita me di ament (ut^ mibi volup est. Han. Ignosco et credo tibi. 

Antam. Leno, tu autem amicam mihi des facito aut [auri] mihi reddas minam. 

Lyo. Vin tibicinam meam habere? Antam. Nil moror tibicinam; 1415 

nescias, utrum ei maiores buccaene an mammae sient 

Lyo. Dabo quae placeat. Aittam. Cura. Lyo. Aûrum cras ad te referam tuom. 

Agob. Facito in memoria habeas. Lyo. Miles, sequere me. — Antam. Ego 

vero sequor. — 
Agob. Quid ais, patrue? quando bine ire cogitas Cartbaginem? 
nam tecum mi una ire certum est. TTak. Vbi primum potero, ilico. 1420 
Agob. Dum auctionem facio, hic opus est aliquot ut maneas dies. 
Hak. Faciam ita ut vis. Agob. Age sis, camus, nos curemus. plaudite. 

1401 coUam cf, 1354 tris res Lipsius: stris re semai CDf semel 

B 1402 <in> Reizius, Geppertus 1403 sic B de locutione Teren- 

tiana lites sequar v. Langenus symb. 218; cf. Ter. And. 810 sq. Phorm, 
407sg. Ad, 248. nec satis est ad sententiam^ sed ^lites seguendae erunt* vel 
Uiles sequens periclitabor* 1404 quod pacto (pecto B) 1405 mi />.* ni 

BC naquit tibi qaom B siet pessomo L,: ac massmn 1406 soroi 
B 1409 debuit ^ liber sis\ dicit "^ compingare in carcerem\ id utantithesi ex- 
tollat praemittit *^ quandoquidem e nervo emissas es* (cf, 1399). interpungendum 
erat post ego v. 1408 émisas B 1410 iam, corr. SpengeUus 

militis personam restituit Seyffertus: om. pugnatom 1413 at mihi aolap 
est Seyffertus: mihi uoluptatis est 1414 atem B [aari] Seyffertus 1416 eim 
B mores baccene amammae 1417 cras ad te Lipsius: crassate 

1418 facto inmiemorîa B 1419 cogita B cartaginem CD 

1420—1422 initia et média quaedam extant A 1420 mihi B: om. CD, habuisse 
videtur A 1421 facto hic opas P, — o opus A aliqaod P, A n. i, 

1422 at om, B , A n, l, f plaadite B subscnptionis reliquiae maç (cf, 
Goetzi et Loewi praef. 6) A; plàyti pobnylyb (pbn. B) bxplioit incipit pmbsa P 



PSEVDOLVS 



M. IVNIO. M. FIL. PR. VRB. 

AC. M* 



didascidiae reliquias servavit A 2 ac: scriptum fuit oui ac aut fac, 
sequente fort, c (ace vel face) M: scriptum fuit me vel aed. acta Mega- 
lesiis RitscheUus 



16' 



ARGYMENTyM 1 

Praesentis numéral quindecim miles minas, 
Simul consignât symbolum, ut Phoenicium 
Ef det leno, qui eum cum réiicuo adferaL 
Venientem caculam intervortit symbolo, 
Dicens Syrum se Ballionis, Pseudolus 
Opemque erili fta tulil; nam Simmiae 
Leno mulierem, quem is supposuit, tradidiU 
Venit Harpax ?erus: res palam c'ognoscitur, 
Senexque argentum, quod erat pactus, reddidit. 

arg, I habet P post proloçum, om, A argumenio praem, psevdoltb B, 
PBOLoaTB CD 1 milles B 2 simbolnm phçnicnm 3 reliqao 
4 cf. 2, 13 6 siniiniae 



ARQVMENTVM U 

Calidorus ivYÇDÎ? iii(eretricem Phoenicium) 

ecOictim deperibat, nummorum indigus; 

eandem miles, qui viginti mulierem 

minis mercatus abiit, solvit quindecim. 

scortum reliquit ad leDonem ac symbolum, 5 

ut qui attulisset signum simile cetero 

cum pretio, secum aveheret emptam mulierem. 

mox missus ut prehendat scortum a milite 

venit calator militaris. hune dp.lo 

adgreditur adulescentis servus Pseudolus lo 

tamquam lenonis atriensis: symbolum 

aufert, mina8(que) quinque acceptas mutuas 

dat subditicio caculae cum symbole; 

lenonem fallit -¥ secophantacie cacula. 

scorto Calidorus potitur, vino Pseudolus. 15 

or g, II hàbet A ante prologum, om, P 2 etfiictim 4 absolvit, carr. 
Ritschelius 5 reliqnid 7 praetio maliere 8 ut prehendat Bugçhis: 
adpraehendit scorta 10 adoliscentis 12 adfert, corr. Maius <qae> 
Ritschelius 13 sabditivo Ritschelius; caculae subditicio Bergkius 14 fart. 
secophantaue A sycophanta Ritschelius, cacola sycophantice Seyffertus 
15 CalydoroB uiao sendulo A, corr. Sauppius 



PERSONAE 

PsEYDOLVs servus 
Calidorys adulescens 
Ballio leno 
Si MO senex 
Callipho senex 
Harpax servus 
Charinvs adulescens 

PVER 

Cocvs 

Si MI A servus 

SCAENA ATHEN18 



PROLOGVS 

♦ ♦ 

exporgi meliust lumbos atque exsurgier: 
Plautina longa fabula in scaenam veniU 



proiogi duo tanium versus posi Plauiwn factos ex imiio poiiut guam 
uUmos praebent AP, post argumentum A, anie argumentum P; praemissum 
jscaiT paiYDOLYS (PBBDOLYS D) PBOLOGTS BCD setUentia sic f ère suppieiur: 
sed si qui sont qui noient dare silentiam 1 ezpord méUaa lombos atque 

exBurger P; exsurgere Pareus* cf. Epid, 733 



T 1, 1-22 



PSEVDOLVS 1 1 

Si ex te tacente fieri possem certior, 
ère, quae miseriae te tam misère macèrent, 

duorûm labori ego bominum parsissem lubens, 5 

mei te rogandi et tis respondendi mibi; 
nuDC quoniam id fieri non potest, nécessitas 
me subigit ut te rogitem. responde mibi: 
quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies 
gestas tabellas tecum, eas lacrumis lavis, 10 

neque tui participera consili quemquam facis? 
eloquere, ut quod ego nescio id tecum sciam. 

CALIDORVS 
Misère miser sum, Pseudole. Ps. Id te luppiter 
probibessit. Cal. Nihil boc lovis ad iudicium attinet: 
sub Veneris regno vapulo, non sub lovis. 15 

P& Licet me id scire quid sit? nam tu me antidbac 
supremum babuisti comitem consiliis tuis. 
Cal. Idem animus nunc est. Ps. Face me certum quid tibist; 
iuvabo aut ré aut opéra aut consilio bono. 

Cal. Cape bas tabellas, tute hinc narrato tibi 20 

quae me miseria et cura contabefacit. 

Ps. Hos tibi geretur. sed quid boc, quaeso? Cal. Quid est? 
Ps. Vt opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos: 
alia aliam scandit. Cal. Ludis iam ludo tuo? 

paiYDOLYS CALTDOBVS A, P P8BVD0LVS 0ALTD0RV8 | SnVVB ÀDyLBSOniS 
B, PSBYDOLVS BBBVYS CALTDOBVS ÂD0LB8CBNS C, PSBDOLVB 0ÂLLIDOBY8 D 

4 macèrent A^ Geliius 20, 6, 9: macérant P 5 hominum AP, Gellius: homi- 
nem Nonius 501, Diomedes 368 6 mei te rogandi AP, Gellius: me Inter- 

rogandi Nonius et tis Cario: et ta! tis libri GelUi, et tui Nonius, etni Ay et 
te i' 12 id om. A \Z cf. Nordenus mus. Rhen, 49, 202 16 id om. 

A me P: meo A 17 suppremam habolsti se tais Festus 305 

18 fac P 19 iababo A re (te) Ritschelius posl Camerarium 24 iam 
A: me P,- ef. ad Aul 819 



250 PLAVTI I it aa-fis 

P& Has quidem pol credo nisi SibuUa legerit, 21 

interpretari àlium posse neminem. 

Cal. Cur ÎDcIementer dicis lepidis Utteris 

lepidis tabellis lepida conscriptis manu? 

P& An, opsecro bercle, habent quas gallinae manus? 

nam has quidem galliua scripsit Cal. Odiosus mihi es. 90 

lege vel tabellas redde. Ps. Immo eoim pellegam. 

advortito auimum. Cal. Non adest. Ps. At tu cita. 

Cal. Immo ego tacebo, tu istinc ex cera cita; 

nam istic meus animus nunc est, non in pectore. 

Ps. Tuam amicam video, Calidore. Cal. Vbi ea est, opsecro? 9i 

Ps. Eccam in tabellis porrectam: in cera cubât. 

Cal. At te di deaeque quantumst — P& Servassint quidem. 

Cal. Quasi solstitialis herba paulisper fui: 

repente exortus sum, repentino occidi. 

P& Tace, dûm tabellas pellego. Cal. Ergo quin legis? 40 

Ps. 'Phoenicium Calidoro amalori suo 

per ceram et lignum litterasque interprètes 

salutem mittit et salutem abs te expetit, 

lacrumans titubanti ânimo, corde et pectore.' 

Cal. Perii, salutem nusquam invenio, Pseudole, 45 

quam illi remittam. Ps. Quam salutem? Cal. Argenteam. 

Ps. Pro lignean salute vis argenteam 

remittere ilIi? vide sis quam tu rem géras. 

Cal. Recita modo: ex tabellis iam faxo scies 

quam subito argento mi usus invento siet. 50 

Ps. 'Lcno me peregre militi Macedonio 

minis viginti vendidit, voluptas mea; 

et prius quam hinc abiit, quindecim miles minas 

dederat; nunc unae quinque reraorantur minae. 

ea causa miles hic reliquit symbolura, 55 



25 sibylla B, sibilla CD 26 interpraetari J aliam JP: natom Bri' 
xius 27 qur A 29 quas A: que P 30 gallinas A 33 hinc P 35 caly- 
dore ABC 36 ceram A 37 quantum est A, quantust CD 40 pelligo 
P 41 calydoro ACD 42 lignum in Ausoni episl. 22, 1 p, 184 Sch.: linom 
AP; ef, 47 {aliter Bacch. 748) interpraetes A 43 mittit P: inpertit A; 
cf. V. 46 remittam abste P: este A, fort, oapse 45 ipseudole BD 
47 vlqIa A 51 macedonico Z' 52 mea uoluptas uendidit ^ 53 abitP 
55—59 pauca in initiis leguntur A 55 caussa A symbolum B ex carr., 
simbolum CD 



1 1. w-79 PSEVDOLVS 251 

expressam in cera ex anulo suam imaginem, 

ut qui hue adferret eius similem symbolum, 

cum eo simul me mitteret. ei rei dies 

baec praestituta est, proxuma Dionysia/ 

cras ea quidem sunt. Cal. Prope adest exitium mihi, 60 

nisi quid mihi iu te est auxili. Pb. Sine pellegam. 

Cal. SinOf nàm mihi videor cûm ea fabularier; 

lege: dulce amarumque una nunc misées mihi. 

Ps. 'Nunc nostri amores mores eonsuetudines, 

[iocus lûdus sermo suavisaviatioj 65 

compressiones artae amantum corporum, 

teneris labellis molles morsiunculae, 

[nostrorum ôrgiorum — iunculae] 67' 

papillarum horridularum oppressiunculae, 

harunc voluptâtum mi omnium atque itidem tibi 

distractio discidium vastities venit, 70 

nisi quae mihi in test aut tibist in me salus. 

baec quaé ego scivi ut seires curavi omnia; 

nunc ego te experiar quid âmes, quid simules, vale.' 

Cal. Est misère scriptum, Pseudole. P& 0, miserrime. 

Cal. Quin fles? Pb. Pumiceos oculos habeo: non queo 75 

lacrumam exorare ut expuant unam modo. 

Cal. Quid ita? Ps. Genus nostrum semper siccoculum fuit. 

Cal. Nilne adiuvare me audes? P& Quid faciam tibi? 

Cal. Eheû. Ps. Ebeu? id quidem bercle ne parsis: dabo. 

Cal. Miser sum, argentum nusquam invenio mutuom. go 

Ps. Eheu. Cal. Neque intus nummus uUus est. Ps. Eheu. 

57 ut P: qi A symbnlom B, Bimbolom CD 68 qom B mittere 
CD 59 (ad) Dionysia RiischeUus, cf. 374. 622; 85 ei 82 61 pellçgam A, 
perligam P 62 cam A: qaom P ut fere per hanc fabulam 63 nunc P: 
m— polius quam n— A (na— /. Loewio) 65 idem Bacch. 116, ubi apius est 
numerus singularis; cf. Kiesslingius symh. phil. Bonn. 835 iocas P: loc^ 
A (1. e. lod) snauis saoiatio (— tico B) P, 8aaa[i8] suauiatio A 66 cor- 
poram AB: comparom CD 67* om. P nostrum Lorenzius ofgipram •& 
et post 8 lut, spatium ncol^e (oscolatiancalae inter alia Loewius). versus inter 
67 et 68 non ferendus (cf Baierus de Pi. fab, rec. 128), ab auctore versui 64 
adiunetus 69 haram P • ibidem A, ibidea P, corr. ç 70 uastities P, 
Nonius 184 s. v.: aQ[8titie]s A 71 i]n test aat tibist A: intestauit ibi est 
P 72 Bcibi P 73—78 paucissima servaia A 73 simimoles B 
75 poniceos B 76 ezpatant B 77 qoii B [8icc]oci}lam A*P: sicco- 
coloi A^ 78 ades, con: e 70 alterum [eheu] A, heu P 81 ehe[a] A: 
pieadole pb. eheu P C. om. P pb.: c. P 



262 PL AVTI 1 1, 80-106 

Cal. Ille abductunis est mulierem cras. P& Ebeu. 

Cal. Istocine pacto me adiuvas? Pb. Do id quod mihi est; 

nam is mihi thensaurus iugis in nostra est domo. 

Cal. Actum est de me hodie. sed potes du ne mutuam 85 

dracbumam dare unam mihi, quam cras reddam tibi? 

P& Vil bercle, opiner, si me opponam pignori. 

sed quid ea drachuroa facere vis? Cal. Restim ?oIo 

mihi émere. Ps. Quam ob rem? Cal. Qui me faciam pensilem. 

certum est mihi ante tenebras tenebras persequi. 90 

P& Quis mi igitur drachumam reddet, si dedero tibi? 

an tu te ea causa vis sciens suspendere 

ut me defraudes, dracbumam si dederim tibi? 

Cal. Profecto nulle pacto possum vivere, 

si illa a me abalienatur atque abducitur. 06 

Ps. Quid fies, cucule? vives. Cal. Quid ego ni fleam, 

quoi nec paratus nummus argenti siet 

neque libellai spes sit usquam gentium? 

P& Vt litterarum ego barum sermonem audio, 

nisi tu illi lacrumis fleveris argenteis, 100 

quod tu istis lacrumis te probare postulas,' 

non pluris refert quam si imbrem in cribrum géras. 

verum ego te amantem, ne pave, non deseram. 

spero alicunde hodie me bona opéra aut hac mea 

tibi inventurum esse auxilium argentarium. 105 

atque id futurum unde unde dicam nescio, 

nisi quia futurum est: ita supercilium salit. 

Cal. Vtinam quae dicis dictis facta suppetant. 

82 [abdacjtarast A molierem cras est Bolhius versus videtur inier^ 
poîatus esse, cf, ad 59 83 adiaaas ç: ad tuas P, A n. l. 84 thensanr^ 
A: thensaaros B, thésaurus CD nostra P: nostra vel uostra A est domo 
P: d]o— t A (domost?) 85 actnm est de m[e hodie sed pot]ç8ta matoam A^ 
actnm hodie iam de me est sed (quod B) potes nanc mutuam P 86 drachmtam • • •] 
A mihi unam P 87 si A: est si P; etsi RiischeUus 88 qQ[id] e% 

[d]rachama A: qaidem adrachama P 89 pen[si]lem AP: pendalam Porphffrio 
ad Hor. sal. 2, 2, 99 91 dederim P 92 canssa A sciens sciL dûio 
malo 93 defrudes B drachnmam B: drachmam A, drachnma CD 
98 libellae AP 100 lacrumis Mcursius (dacrumis): drachmis AP (dracmis 
B) 101 probare xaxoçQ^ovv sine exemple 102 imbrim in crçbmm A 
géras P: legas A; ingéras Salmasius, cf, 369 104 bac mea Meruia: hçc 
meam {pro hoc fort, hac vel hac) A^ haec mea P; ipsius opéra qualis sit non 
dicit, honae ludens suam opponit; cf. mise, Cic, 12 107 fatums est P 



1 1, 107-2, 8 PSEVDOLVS 268 

Ps. Scis tu quidem bercle, mea gi commovi sacra, 

quo pacto et quantas soleam turbellas dare. 110 

Cal. lu te nunc omnes spes sunt aetati meae. 

P& Satin est, si ha ne hodie muliercm efScio tibi 

tua ut sit, aut si tibi do viginti minas? 

Cal. Satis, si futurumst. Ps. Roga me viginti minas, 

ut me effecturum tibi quod promisi scias. 115 

roga, opsecro bercle. gestio promittere. 

Cal. Dabisne argenti mi hodie viginti minas? 

Ps. Dabo. molestus nunciam ne sis mihi. 

atque hoc, ne dictum tibi neges, dico prius: 

si neminem alium potero, tuom tangam patrem. 120 

Cal. Di te mihi semper servent verum, si potest, 

pietatis causa — vel etiam matrem quoque. 

Ps. De istac re in oculum utrumvis conquiescito. 

Cal. Oculum anne in aurem? P& At hoc pervolgatumst minus. 

nunc, ne quis dictum sibi neget, dico omnibus 125 

pube praesenti in contione: omni poplo, 

omnibus amicis notisque edico meis, 

in huuc diem a me ut caveant, ne credant mihi. 

Cal. St, tâce opsecro hércle. Ps. Quid negoti est? Cal. Ostium 129. 180 

lenonis crepuiu Ps. Crura mavellem modo. 

Cal. Atque ipse egreditur in tus, periuri capuL 

BALLIO 1 2 

Exfte, agite exite, ignavi, maie hâbiti et maie concfliati, 
quorum numquam quicquâm quoiquam venit in mentem ut recté faciant, 
quibus, nisi ad hoc exemplum éxperior, non pôtest usura usûrpari. 135 



109 scis tu profecto mea si commooissem sacra schoi Âen. à, 301 
110 pacto AP: alto Festus 355 turbellas P: torbelas A, Festus^ torbas schoL 
Ver g. 114 faturu (— um Cj est P 115 qao P 116 opsecro hercle 
Calidon P cf. 1073 117 dauis ne P 121 di te ADB^: dicite B'C 
semper om. P se ^ potes P 122 caussa A expectabatur *^ par cas 
et* 124 oculum anne in aurem Bentleius: ocolom ntrom anne in aorem 
P, utr[um a]a in a[ar]em A\ in àno xoivov ut ab Asm, 163 129. 130 st 
A: sit P hercle op8eç[r]o A 131 manelim A 132 intos Riltershusius : 
ç[e]nitu8 AP periurum CD, cf. FUckeisenus ann. 1891, 678. Rud. 1099 

BÂLLIO CALTD0BV8 P8BVD0LV8 A, LBNO LOBÀBU lUI BT IDBM B, LBNO LORÂBn 
•mi- PBBVBOLVS 8BBYY8 0ALID0BV8 ÀDOLB80BH8 B, Om. C CÇii de hoC SCOenU 

Vsenerus ind. Gryphisw. 1866 133— 136 d!^ anapaestis constat, sed i^rflagri- 
tribae anapaestos non admittit 133 agite ite P habit! maie Spengelius 
134 nunquam A, nunc quam B faciat A 



264 PLAVTI 1 2, *-aB 

neque ego hômiDes magis asinés numquam yidi, ita plagia costaé callent: 
quôs quom ferlas, tfbi plus noceas; éo enim ingeDio hi sûnt flagrilribae, 

qui haéc habent cônsilia, ûbi data occâsiost, rape clépe tene 
hârpaga bibe es fuge: hoc 

est eorum opus, ut nià?elis lûpos apud ovis lluquere, 140 

quam hôs domi custodes, 
àt faciem quom aspfcias eorum, hau màli videntur: ôpera fallunt. 
nûnc adeo banc edictionem nisi animum advortetis omnes, 
nisi somnum socordiamque ex pectore oculisque exmovetîs, 
ita ego vestra latera loris faciam ut valide varia sint, 146 

ut né peristromâta quidem aeque picta siot Campànica 
neque Aléxandrina beluata tonsiiia tappetia. 
atque héri iam edixeram omnibus dederamque eas provincias, 
verum ita vos estis praediti callenti ingenio fmprobi, 
oflQcium vestrum ut vos malo cogatis commonerier; UO 

nempe ita animati éstis vos: vincftis duritia hoc âtque me. 
lioc sis vide, ut alias res agunt. hoc agite, hoc animum advortite, 
hue adhibete auris quae ego loquor, plagigera gênera hôminum. 
numquam edepol vostrum durius tergum erit quam terginum hoc meum. 
quid nunc? dole(ne? em sic datur, si quis erum servos spemiU 156 

adsistite omnes contra me et quae loquar advortite animum. 



t36 homines A, homiDis P nnnqaam A, amqoam P 137 quam A: 
dam P 138. 139 ei 140. 141 coniungii B, item duohus versihus bipartitis A; 
suni quinque dimelri, quorum primi duo coalescunt, cum clattsula 138 et 140 
ut septenarii sua incisione careant 138 clepe ont. A, tene om, CD; rape 
clepe arpaga adfert Nonius 20 139 es fuge A: est fagi P 140. 141 est 
priori versui adhaeret AP eoroixi opus ut indaellis lapas apad oois 1. q. h. d. c. 
P: eoram officiam [a]t maaelis lapos apad oaeis qaam hos | domi Unqnere 
c[as]tode8 A (i. e, qoam hos domi | linqaere castodes, cf, 355, 1003 Epid. 170* 
ail., ad Cas. 674) 142 qom A, cam P aspici^ A: aspicies P haud 
P 144 exmouetis A: amonetis P 146 versus forma novicia, fuit peri- 
stroma, cf Slich, 378, Buechelerus de decl. lat. 13 147 ton[sî]li* A: con- 
silia P tappetja AP (Upetia D) cf Slichus 378, Festus 351 149 callenti 
L.: . . glonti A, neglegentes P; cf Poen. 578 sq. improbo P 150 maie A 
151 prior pars sic cum hiatu AP; fort, (quom) estis oîncitÎB durita [ho]ç 
atqae me A: oincite hoc daritia crgo atqae me P, quod eodem redit nisi quod 
hoc alto loco positum est non peiore; ergo = torgo {cf. Asin. 321 Mil. 219) 
interprelamentum ad daritia, v. D. L. Z. 1892, 1433 152 sis aide at Loewius: 
aide sis at P, aid[e iitl ^ ataortite A 153 post 154 A loqaar P 
154 daram Non. 227 non erit, sed etit vel efit vel sim. A terginam hoc 
P: hoc terg. Nonius, terginum A 155 qui[d] A: qui P sic P: si A 
156 me et quae A: me*qao B, me (a)eqae CD loquor P 



1 2, 24-46 PSEVD0LV8 265 

tu qui urnam habes aquam ingère, face plénum ahenum sit coco. 

te cum securi caudicali praeflcio provinciae. 

Sebyvs At haec retunsast. Bal. Sine siet; itidem vos quoque estis plagis 

[omnes]: 
numqui minus ea gratia tamen omnium opéra ûtor? 160 

tfbi hoc praecipio ut nfteant aedes. hâbes quod facias: prôpera, abi intro. 
tu esto lectisterniator. tu argentum eluito, idem exstruito. 
haec, quom ego a foro revortar, facite ut offendam parata, 
vorsa sparsa, tersa strata, lautaque unctaque omnia ut sint'' 
nam mi hôdie natalfs dies est, decet éum omnis vos concélebrare. 165 
pernâm callum glandiûm sumen facito in aqua iaceant. satin audis? 
magnifiée volo me viros summos accfpere, ut mihi rem essé reantur. 
intro abfte atque haec cito céierate, ne môra quae sit, cocus cum veniat; 
ego eo in maceilum, ut piscium quidquid ibist pretio praéstinem. 
i, pûere, prae; ne quisquam pertundât cruminam caûtiost. 170 

vei ôpperire, est quôd domi dicére paene fui oblitus. 
audftin? vobis, mûlieres, banc hâbeo edictiônem. 

vos, quae in munditiis, moliitiis déiiciisque aetâtuiam agitis, 
viris cûm summis, inclûtae amicae, nunc égo scibo atque hodie éxperiar, 
quae cépiti, quae ven tri ôperam det, quae suaé rei, quae somnô studeat; 175 
quam libertam fore mihi credam et quam vénalem, hodie expériar. 
facite hôdie ut mihi munéra multa hue ab amâtoribus convéniant. 
nam nisi mihi penus annûos hodie -i- convenit, cras populo prostituam vos. 

157 igefç A fac A abemom A, aenom P coco A: cito CD, 
scito B 158—181 fiauca leguntur A 158 te P: ae A 159 lo inser. 
D\ am. BC [omnes] Bothius; A n. l 161 abintro B; A n, l. 163 qaa[m 
Af cam P e]g[o A t. Loewio: eo P reaortor P, corr, RitscheUus; 

A n, l, 164 upfsa sparsa t[er8a] strata lautaq(ae) — q(ue) if— A, norsa- 
sprastergastrata lautaque coctaque omnia uti sint (sunt CD) P; uorsa sparsa 
Diomedes 739; inueniam omnia uersa sparsa Set-vius, inueniam aersam tersa 
strata aat unctaque omnia schol, CasselL Aen, 1, 478, unde unctaque Lade- 
wigius 165 omnes CD; A n.l uos P: \,,% A concebrare B, çoç— 
A 166 çallum A, gallum P iterum primum servum (157) compeUat cum 
aqua euntem et redeunlem. in macello pisces tantum empturus est 167 uiros 
summos Bothius: summos uiros P; A n. L 168 abite AP: ite Muellerus 
celebrate P^ corr, Guiielmius; A n, L ucniat RitscheUus: ueniat mihi P; 
A n, L 169 Libi es|] A, suppL RitscheUus: est P praet[i]o A ]pr^- 

stinem A: praesentinem P 170 qa[ispi]am potius quam quisquam A (tundat 
Spengelius) 171 m fine oblitus A habebat; cf, £pid.l79; paene oblitus fui 
Spengelius, cf, Poen. 40 175 quae suae Bothius: quaeque suae P; A n. L 
176 spurius? non vendere eas poenae causa sed prostituere volt. cf. 174 h. e. 
178 nisi mihi A, Servius Aen. 1, 703, Cledonius 40, Priscianus bis: nisi P 
annuus penus Servius, Priscianus hodie omittunt idem co]nv6nit AP, 



256 PLAVTI ia.46-41 

natàlem scitis mi ésse diem hune: ubi isti suDt quîbus vos 6culi estis, 
quibus vftae, quibus deliciae estis, quibus sa via, mammia, méllillaeT 180 
maniplâtim mihi muDérigeruli facite ânte aedis iam hic âdsinU 
cur égo vestem^ aurum atque éa quibus est vobfs usus, prahibeo? aût quid mi 
domi nisi malum vestra operàst hodie? improbaé yiui modo cûpidae estis: 
eo vos -i- vestros panticesque adeo madefâctatis, quom ego sim hic sicciis. 

nuDC âdeo hoc factust ôptumum, ut Domine quemque appeliem suc, Itt 
ne dictum esse actutûm sibi quaepiâm vostrarum mihi neget: 

advôrtite animum cûnctae. 
principio, Hedytium, técum ago, quae amica es fnimentâriis, 
quibus cûDCtis montes màxumi [acervi] frumenti sùnt domi: 
fac sis sit delatum hûc mihi fniméntnm, hune annum quéd satis, 190 
mi et fâmiliae omni sit meae, atque âdeo ut frumento âfluam, 
ut civitas noroén mihi commûlet meque ut praédicet 
ienône ex Balliône regem làsonem. 

Gai*. Aûdin, furcifér quae ioquitur? satin magnificus tibi videtur? 

PsEYD. Pôi iste^ atque etiam mâtificus. 195 

séd tace atque banc rém gère. 196* 



item Cledanius: congerator (— itur, — etar) Priscianus i, 170, congeritur (— atnr) 
id. 260y dator Servius, Vssingius, venit Bcrgkius op. 1, 676. cf. 189. jMraeier 
librorum lectionem duplex prodit: nam nlsi mi amiaoB penos côngeritor et 
nam nlsi mihi penus annûos bodie dator prostioa B, A n. l. 179 schol. 
Aen. 9, 641 natalem hune mihi diem scitis esse 180 mammi^ A: mamffla 

P; cf. fia/ji/jilov mçllillfç A: mellitae P; cf. Cas. 135 181 manipnlatim 
P et fort. A 182 qor A osas A: usai P aut A: cm. P 183 nini 
Beroaidus: uino P et fort. A, idem testatur Nonius 500 CabL pro gen.') cf 
Nonius 394 184 veatrosqae adeo panticis Nonius 395 uestros AP: 

rostros Baierus in comm. Hertz, p. 279; fort, pantices madide madef., cf 
1297 madefactatis Nonius: madefecistis A, madefacitis'j?, madefactiB 

CD qaom A, com P simihic A 185 factom est AP, carr, Lam^ 

binus; cf Aul. 582 nomine quemque P: quamque nomine A 186. 187 eo- 
haerent AP 186 nec P 187 Hedytiom: [ç47ltium A^ hedyllum (-illam 

CD) P, edilium c, t. e. Hedylium, cf WoelffUni arc/i. 9, 163 amica es A: 
amices (— is CD) P 189 aceroi posl frumenti A, interpretamentum eue 

vidit Addalius; f. s. structi Eitschelius 191 et malitiae A, etiam famIKae P 
afluam AP, cf. Dombartus in Fleckeis. ann. 115, 344 193 sg. lenone — fur- 
cifér I satin — mallficus | sed — gère A, satin — gère uno versu B 193 Içnone 
exbaliato regçm regem iasonem (vel exbalinto) A lasonem cf Cono 21 àig- 
âavoç xal 'laowv naZâeç àioq iS 'HJJxtçaç e. g. s., Byginus fab. 250 lasonem 
louis filiom ex Electra. cf. Wilamomitzius Antig. 141 adn., 0. Muellerus 
Orchom. 260 194 cal. D: it B, om. C, ps. (et 195 C.) Goetzius quae 
Ioquitur om. A 



I ^ «3-^ PSEVDOLVS 267 

Bal. Aéschrodora, tû quae amicos tfbi habes leDODum aémulos 
lâDÎos, qui, item ut nés iurando, iûre malo maie quaéruDt rem, audi: 
oisi carnariâ tria gravida tégoribus onere ûberi hodie 
mfhi eruDt, cras te quasi Dircam olim, ut mémorant, duo gnalf lovis 
dévinxere ad taûrum, item ego te distringam ad caruârium; 200 

id tibi profecto taûrus fleL Cal. Nimis sermone huius ira incendor. 

Ps. Hûncine hic hominém pati 

côlere iuventutem Atticam? 202 

ûbi sunt, ubi latent quibus aetas intégra est, qui amant àlenone? 
quin conveniunt? quin una omnes peste hac populum hune libérant? 201 
sed nimium stultus, nimis fui 

indôctus: illine aûdeant 206 

id fâcere quibus ut sénriant 206* 

sucs âmor cogit? 
[simul prohibet facîant adversum eos quod nolunt] 

Cal. Vah tâce. Ps. Quid est? 206.207 

Cal. Maie môrigeru's mihi, quôm sermoni huius ôbsonas. 
Ps. Tâceo. Cal. At taceas mâlo multo quâm tacere dicas. Bal. Tu aûtem, 
X^stilis, fac ut ânimum advortas, quôius amalorés olivi 210 

âijvafxiv domi habent méxumam. 
si mihi non iam hue cûUeis 
ôleum deportâtum erit, 
te ipsam cuUeo égo cras faciam ut déportere — in pérgulam; 
ibi tibi adeo léctus dabitur, ûbi tu hau somnum câpias, sed ubi 216 

196 aemolos A 197 maie om. P 198 togeribus A onerQ uberi A, 
oneri uberi P 200 ego te distringam A : hodie stringam P camariom id | 
tibi B 20 1 profectas A inde a nimis Pseudolum loquentem fecit AddaUus 
202 sic A, uno versu B 204 hune P: hinc A 206—- 217 disp, A ui supra 
(v. ad 205. 206); sic B: 8ed — fiii | Indactns — serriant | Sam — faciant | 
Adaersum — est | Maie — taceo f At — animom | adaortas — ma^nmam (sed 
amato Res cum CD) \ Si — deportâtum | Te — pergolam | Ibi — capias | Sed 

— loquor 205 sed et uah propriis versibus, deinde nimios stoltas nimis fui | 
indactas illine aadeant A, sed nimis som stoltas nimiam foi | indoctas ne illi 
andeant P; nimiam stultas Bothius 206 — 208 disp. A: saas — nolint | tace 

— obs. 206. 207 prohibent A nolint A interpolationem removit Bit» 
schelius uah om. A, cf. 205 recte haec disposuit Goetzius praef. XIII 
208 maie morigerus maie facis mihi cum sermone huic obsonas P, maie facis 
mihi quo sermone huius obsp— A 209 tacere A: tacere te P 210 xittilis 
P, zytills vel fort, xittilis A, xutilis, xistilis g; Xystilis ^^decus oiei*, ut Aéschro- 
dora turpeSf Phoenicium {cf. e. g. Plat. ap. Atheti. 48b) superbos amatores m- 
dicat quouis P 211 domo A 212 haie caillas P 213 erit om. P 
214 expectatur Un mare' vel carcerem, cf. vind. PI. 5 216 aat P 

riaatas U. 17 



268 PLAVTI 12.81-5,6 

ûsque ad laoguorém — tenes 

quô se haec tendant quaé loquor. 
âin, excetra tu? quaé tibi amicos tôt habes tam probe ôleo onustos, 
num quofpiam est hodié tua tuorum ôpera conservônim 
nitidiusculûm caput? aut num ipse égo pulmento utôr magis 220 

ûnctiusculô? sed scio, tu ôleum hau magni pendis, vino 

té devincis. sine modo, 
réprehendam hercle ego cûncta una opéra, nfsi quidem hodie tu ômnia 

fâcis effecla haec ût loquor. 
tu aûtem, quae pro câpite argentum mfhi iam iamque sémper numeras, 225 
éa pacisci modo sois, sed quod pâcta es non sois sôlvere, 
Phoenicium, tibi ego haéc loquor, deliciae summatûm virum: 
nfsi hodie mi ex fûndis tuorum amfcorum omne bue pénus adfertur, 
crés Pboeniciûm poeniceo côrio invises pérgulam. 

Cal. Pseudôle, non audis quae hic loquitur? Ps. Audio, ère, equidem 

atque animum âdvorto. I 3 230 

Gai.. Quid mi es auctor, huic ût mittam^ ne amfcam hic meam prostituât? 
Pb. Nil cûrassis, liquido es animo: ego prô me et pro te cûrabo. 
iam dfu ego huic bene et hic mfhi volumus, et amfcitia est antiqua: 
mittam hôdie huic suo die nâtali malam rém magnam et matûram. 
Cal. Quid opûst? Ps. Potin aliam rem ùt cures? Cal. At — Ps. Bât. 

Cal. Crucior. Ps. Cor dura. 2S5 



217 quorsam (quosum Ritschelius) haec e 218 ain ^.* en P; pergit quasi 
iUa responderil onustus B , bonestos A 219 capiam P etaa P 
220 nitidissimum P magis ad verbum pertinet 221 sq, disp, A ut s., sic 
B: Ynctiuscalo — modo | Réprehendam — niai | Quidem — loquor 221 haud 
P 222 deungîs Acidalius (deuincis AP, defenderai Passeratius) 223 repen- 
dam Angelius hercle ego canota Vsenertis: ego cuncta hercle P, ego herde 
ego cuncta A ; cf. Kaempfius de pron. pers. 40 hodie ta omnia | facis scelesta 
(• tia CD) haec ut loquor P, ta haec omnia | facis effecta quae loqaor A 
218—224 delet Vsenerus, cf. Nordenus mus, Rhen. 49, 197 sq. 225 se.per 
A, sepe P 226 ea relalivum suscipit, cf. Trin. 1141 Poen. 624 227 ego 
haec A: haec ego P uerum A 229 Phoenicium poeniceo A: phoenici 
(pheni D, om, C) phoenicio P inaisus A 230 conlinuatur A, nova scaena 
P, inscribitur in B: 

CALID0BV8 ÀDVLB80BNS BA.LLI0 

PSBVDOLVS BBBVVS LBNO 

tantum nomina 2>^ om, CD^ aadio ère AD: aadi cere BC 232 nihil A: 
bene 233 mihi hic uollmuB A 234 mittam P: mittam ego A natalio 
(— litio C) P 235-261 decst A 



1 3, 7-24 PSEVDOLVS 259 

Cal. Non pôssum. Ps. Fac possfs. Call. Quonam pacte possim? 

Ps. VÎDce ânimum. 
in rém quod sit praevôrlaris quam in re âdvorsa animo auscultes. 
Ca. Nugae istaec sunt : non iûcundumst nisi amans facit stulte. Ps. Pérgin ? 288 
Cal. Pseûdole mi, sine sim nihili, 
mitte mé sis. Ps. Sino, modo ego âbeam. 
Cai.. Mane, mâne, iam ut voles med ésse ita ero. Ps. Nunc tû sapis. 240 

Bal. ft dies; egô mihi cesso. 

i prae, puere. Cal. Heus, âbit. quin revocas? 211 

Ps. Qufd properas? placide. Cal. Ât prius quam abeat 
Bal. Quid [hoc], malum, tam placide is, puere? 242 

Ps. Hôdie nale, heus, hôdie nate, tibi ego dico, heus, hôdie nate, 
redi et respice âd nos. tamétsi occupâtu's, 
morâmur. mane^ ém conloquf qui volûnt te. 215 

Bal. Quid hôc est? quis est qui morâm mi occupa to 
moléstam optulit? Ps. Qui tibi sospitalis 
fuit. Bal. Morluôst qui fuit: qui sit ûsust. 

Ps. Nfmis superbe. Bal. Nimis molestus. Cal. Réprebende bominem, 

adséquere. Bal. I puere. 
Ps. Occédarous hâc obviâm. Bal. luppitér te 2&0 

perdât, quisquis es. Ps. Te volo. Bal. Àt vos ego émbos. 
vorte hâc te, puere. Ps. Non licét conloquf te? 
Bal. At mihi non lubét. Ps. Sin tuâmst quippiam in rem? 
Bau Licétne, opsecré, bitere an non licet? Ps. Vah, 

mânta. Bal. Omitte. Cal. Bâllio, audi. Bal. Sûrdus sum -i- pro- 

fecto iuanilogistae. 2S6 

236 quonam — animum Calidori yincere, correxi 237 quam Vssingius: 
qoft, cf. 1021 aduerso CD 239 uno versu, sed Mitte non mitte o C* o o 
BD cf, Skutscàius PL u, Rom, 149 sino modo c* ps. sine • oa • modo 

240 me ergo B^CD tom B^CD clausula iambica, cf. ad Cure, 98 sq, 

241 uno versu^ sed i non i B cesso BD: concesso C abiit, corr, Bothius 

242 quod B quid malum Rilschelius: quod hoc malnm placide is Came- 
rarius: placidis 244 ocupatus BD {246 D) 245 em Vsenerus: est Tolnnt 
te CD*: uolunte B, uoluntate D^ 246 mihi B, ont. CD 247 quid sospi- 
tali 248 ait ussust Bursianus: situs sas est B, sioissus est CD 249 sq, disp, 
B : Nimis — adséquere | I — es | Te — conloqui te (sed Yorte non uorte) | At — 
opselcro — audi | Surdus — dedisti | Dabo — heheu | Quam — modis j Quod — 
mortna | Verba —est | Iam — tu {sed Scio et Ambula) | Potin — respicias 
250 occedamns Passeraiius {cf, Festus 181); accedamos ac 251 cf. Cure. 
687 252 puere te Muellerus 254 bitere Lipsius: oluere pb. PyUuies: 
om, 255 pro fecto: hercle SpengeUus 

17» 



260 PLAVn I «. a»-i7 

Cal. Dedf dum fuit. Bal. Non petô quod dedisti. 

Cal. Dabô quando erft Bal. Ducitô quando habébis. 

Cal. Éheu, quam ego malis pérdidi modis 

quôd tibi détuli et quôd dedi. Bal. Môrtua 

vérba re nûnc facis; stûltus es, rem âctam agi». 

Ps. Nôsce saltem hûnc quis est. Bal. lâm diu scio 

qui fuit: dûdc qui sit ipstks sciât. 

âmbula tû. Ps. Potin ût semel modo, 

Bâllio, hue cûm lucro respfcias? 

Bal. Réspiciam istoc prétio; nam si sâcrnficem summô lovi m 

atque in manibus exta teneam, ut poriciam, înterea loci 

si lucri quid delur, potius rem divinam deseram. 

non potest pietati opsisti hufc, utut rés sunt ceterae. 

Ps. Deos quidem, quos maxume aequom est roetuere, eos minimi facit 

Bal. Compeilabo. salve multum, serve Athenis pessume. 7!0 

Ps. Di te deaeque ament vel huius arbitratn vel meo, 

vel, si dignu's alio pacto, neqne ament nec faciant bene. 

Bal. Quid agitur, Caiidore? Cal. Amatur atque egetur aeriter. 

Bal. Misereat, si familiam alere possim misericordia. 

Ps. Heia, scimus nos quidem te qualis sis; ne praedices. tlb 

sed sein quid nos volumus? Bal. PoI ego propemodmn: ut maie sitmihi. 

Ps. Et id et hoc quod te revocamus. quaeso animum advorte. Bal. Audio. 

atque in pauca, ut occupatus nunc sum, confer quid velis. 

Ps. Hune pudet, quod tibi promisit quaque id promisit die, 

quia tibi minas viginti prô arnica etiam non dédit 280 

Bal. Nimio id quod pudet faciUus fertur quam illud quod piget. 



257 dicito fi ante corr, 258 he heu 260 actam magis 261 dius 
BCD^ 262 accedit A ait îpse A, estis ipsas P creticus cum dimetro 
tfochaico, cf, 264 264 hue ÀB*: hune P cf, Schuethius de Poenulo 18 
266 pori[cia]in A, poritiam P; item poriciam Paulus 219 Th., ubi ap. Festum 
servaium est atque in — hitebea loci. cf, Poen, 457^ 267 deseram A: deatram 
B, deztram CD 268 ps. praemitt. P, om. v, sq. potest A, schol. Aen. 1, 378: 
potes P utut res {om. sunt) A, ut res sont P et (très sont ante corr,) tehoL 
Ver g, 269 quos schol. Ver g.: qaod P; A n. l. aeq[uom e]8t vel aequomat 
A: aecam est B , aequom est CD, est aequum schol. Ver g. 271 amente P 
(corr, B*) [ame]nt iie[l h]olu8 A 273 c]aljdore A oa. g-; ps. P, spot, 
A 274 po[8S]em A 275 simus P 276* propemodom A: prope modo 
(modu B*) P 277 reuocamus P: rogitaui A (rogamus t. Loewio) aduor* 
tite A 279 hune A: hnn B, heu CD quaque A: quamquam P; quamque 
ad promisit diem {cf. 622 sq. Vid. 90) Redslohius in Fleckeiseni ann. 146, 216 sç. 



1 8. *&-^ PSEVDOLVS 261 

non dédisse istunc pudet: me quia non accepi piget. 

Ps. At dabit^ parabit: aliquot hos dies manta modo. 

nâm hic id metuit, ne illam vendas ob simultatem suam. 

Bal. Fuit occasio, si vellet, iam pridem argentum ut daret 285 

Cal. Quid, si non habui? Bal. Si amabas, invenires mutuom, 

ad danistam devenires, adderes faenusculum, 

surruperes patrL Ps. Surruperet bic patri, audacissume? 

non periclumst ne quid recte monstres. Bal. Non lenoniumst. 

Cal. Egon patri surrupere possim quicquam, tam cauto seni? 290 

atque adeo, si facere possim, pietas prohibet. Bal. Audio. 

pietatem ergo istam amplexator noctu pro Phoenicio. 

sed cum pietatem te amori video tuo praevortere, 

omnes (bomines) tibi patres sunt? nulius est tibi quem roges 

mutuom argentum? Cal. Quin nomen quoque iam interiit mutuom. 296 

Ps. Heus tu, postquam bercle isti a mensa surgunt satis poti viri, 

qui suom repetunt, alienum reddunt nato nemini, 

postilla omnes cautiores sunt, ne credant alteri. 

Cal. Nimis miser sum, nummum nusquam reperire argent! queo; 

ita miser et amore pereo et inopia argentaria. aoo 

Bal. Eme die caeca hercle olivom, id vendîto oculata die : 



282 dédisse istunc A: dédisse istom Noniusà23, dedissetis tom P 
283 aliquo4 AP; aliqaos MueUerus et fort, A 284 hic it P: id hic ^tf 
tersum déUî Lorenzius 285 pridem AD^: pridat CZ>S di pridet B 

286 habvit A si amabas A: iam abas (abes D, habes C) P mati^nm A: 
taom P 288 sorraperis A: sorripuisses P audacissume alUri persanae 
assignat A 289 periculam est P monstret B lenonias est P 290 sub- 
mpere B: surripere ACl) tam A, B ex corr.: qnantam P 291 possem 
BD (A incert) 292 post 296 A 293—295 om. A 293 pietatem te 

Muelienu : ^9Me provertere ^ 294 <homine8> ^^ntZ^iW 295metuum 
quin ff; qui interit CD vcrsum inter Misse, quo ad danistas aduUscentem 
leno reUgarit, coniecit Kiesslingius mus, Rhen. 23, 416 296 ps. Bothius: 
BAL. satis poti niri A: satori (satura B^) poti P versus obscurus; 

fortoêse a mensa surgunt amhiguo sensu ad sacra pertinei, cf. Verg. Aen, 8, 109 
cumschoL 298 postilla onmes A: ab alienis P caatiorjs A ne credant 
A: nec reddant P 299 miser sum P: miserum A queo A, B ex corr.: 
que oc (hoc C) P 301 eme AP: emllto Festus 178, cf. True. 914, Mil. 1332 
et similia ceca A uenito A oculatum pro praesenti positum esse Festus 
dicit, cuius auetor a testimoniis caecis et ocuîatis interpretationem sumpsisse 
videtur ui ScaUger. sed oeulatam dfem per iocum Plautus dicit, qui iocus in 
eaeca die nititur, quae in uita aiiqua fuisse débet, putes sic diem dici gua 
taberuae clausae sint, ideo res solvi non possit. ab Asin. v. 202 proficisci non 
Heet. cf Lucil. 1131 



262 PLAVTI 1 8, 

iani hercle vel ducentae fieri possunt praesentes minae. 

Cal. Perii, annorum lex me perdit quinavicenaria. 

metuont credere omnes. Bal. Eadem est mihi lex: metuo credere. 

Ps. Credere autem? eho an paenitet te, quanto hic fuerit usui? 

Bal. Non est usu quîsquam amator nisi qui perpétuât data; 

det, det usque: quando nil sit, simul amare desinat. 

Cal. Nilne te miseret? Bal. Inanis cedis, dicta non sonant. 

atque ego te vivom saivoinque veliem. Ps. Eho an iam mortuost? 

Bal. Vtut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuost: 810 

ilico vixit amator, ubi lenoni supplicat. 

semper tu ad me cum argentata accedito querimonia; 

nam istuc quod nunc lamenlare, non esse argentum tibi, 

apud novercam querere. Ps. Eho an umquam tu huius nupsisti patri? 

Bal. Di melius faciant. Ps. Face hoc quod te rogamus, Ballio, Slft 

mea fide, si isti formidas credere. ego in hoc trfduo 

aut terra aul mari aiicunde evolvam id argentum tibi. 

B. Tibi ego credam? P. Quor non? B. Quia pol quâ opéra credam tibi, 

una opéra ailigem fugitivam canem agninis laclibus. 

Cal. Sicine mi abs te bene merenti maie refertur gratia? 820 

Bal. Quid nunc vis? Cal. Vt opperiare hos sex dies aliquos modo, 

ne illam vendas neu me perdas hominem amantem. Bal. Animo bono es. 

vel sex menses opperibor. Cal. Euge^ homo lepidissume. 

Bal. Immo vin etiam te faciam ex laeto laetantem magis? 

Cal. Quid iam? Bal. Quia enim non venalem iâm habeo Phoenicium. S2s 

Cal. Non habes? Bal. Non hercle vero. Cal. Pseudole, ei accerse hostias, 

victumas, lanios, ut ego huic sacruûcem summo lovi; 



302 possunt fie[ri] A 303 annortum P perdet A 304 mihi est 
A 305 penitet AP haie A 306 asui e: iostus AP quicqaam A 
307 det det A: detqae P 308 te A : temet (te mai e) P cèdes P 
309 mortaus est CD, mortus est B, mortaumst A 310 om, CD qaom B, 
item 312 mortuus est AB 311 supplicat A: plaçât P 312 qnaeri- 
monia A 313 istunc A clametare P 314 intellegit quereris, cf. 

Cure, 4ï tu umquam Fleckeisenus , Richterus Studemundi slud, 1, 449 
315 di meliora faxint A fac hoc quod P, face quod A; cf, Bachius Stude- 
mundi stud. 2,164 balho B, balcho CD\ callio A 317 aliquonde A {cf. 
Caesellius Cassiodori gr. l. 7,202sq.) vdi P: \xi A 318 cur P operms 
P 319 allicem fugitiuum Nonius 331 canem fugitiuam Dousa tactibns 
A 321 aliquos A: saltem P 323 fuge A 324 uein A, ohn B 
325 quid iam P: quidçjn A {de quidum cogitât St,) iam A: am B^, om, 
CDB* 326 pseudole ei accerse A: o pseudole {seq. rasura 6 litt. B) arcessi 
(accersi D) P 327 ut ego A: us tego (te ego C) P huic cf. ad Ampk. 702 



1 8, w-118 PSEVD0LV8 263 

Dam hic mihi nunc est multo potior luppiter quam luppiter. 

Bal. NoIo victumas: agnînis me extis placaiî volo. 

Cal. Propera, quid slas? ei accerse agnos. audin quid ait luppiter? sao 

Ps. lam hic ero; verum extra portam mi etiam currendumst prius. 

Cal. Quid eo? Ps. Lanios inde accersam duo cum tintinnabulis, 

eadem duo grèges virgarum inde ulmearum adegero, 

ut hodie ad litationem huic suppetat satias lovi. 

Bal. I in malam crucem. Ps. Istuc ibit luppiter lenonius. - 986 

[Bal. Ex tua re est, ut ego emoriar. Ps. Quidum? Bal. Ego dicamtibi: 

quia edepoi, dum ego vivos vivam, numquam eris frugi bouae.] 

Bal. Ex tua re non est, ut ego emoriar. Ps. Quidum? Bal. Sic, quia 

si ego emortuos sim, Athenis te sit nemo nequior. 

Cal. Die mihî, obsecro hercle, verum serio hoc quod te rogo. 840 

non habes venalem amicam tu meam Phoenicium? 

Bau Non edepoi habeo profecto, nam iam pridem vendidi. 

Cal. Quo modo? Bal. Sine ornamenlis, cum intestinis omnibus. 

Cal. Meam tu amicam yendidisti? Bal. Valdc, viginti minis. 

Cal. Viginti minis? Bal. Vtrum vis, vel quater quinis minis, 845 

militi Macedonio, et iam quindecim habeo minas. 

Cal. Quid ego ex te audio? Bal. Amicam tuamesse factam argenteam. 

Cal. Cur id ausu's facere? Bal. Libuit, roea fuit. Cal. Eho, Pseudole, 

ei, gladium adfer. Ps. Quid opusgladio? Cal. Qui hune occidam atque me. 

Ps. Quin tu ted occidis potius? nam hune famés iam occident. 860 

Cal. Quid ais, quantum terra «i- tegit hominum periurissume? 

iuravistin te iliam nulli venditurum nisi mihi? 



328 potias A qaeam P 329 oictamis A agninis A: ac ninis 
(—mis CD) P, cf. Siich, 251. Veneri agnis fit {Poen. 453) 330 ei A: om. P 
331 uerom B^, uerun A çairendust AP 332 daos P 335 bal. Gruierus: 
om. i A: om, P ps. B: oà. CD istuc A: istic P ioppiter 

B 336. 337. diliographiam notavi 336 b. c; om, est A: non est P b. : 
OA. 337 uias BD^ 338 b. om, non est ut ego emoriar P: ni ego emoriar 
non est e re .^ ps. : cal. bal.: ps. 339 emortus B, mortaos A 
nequor P 340 oal. : ps. nerum AP, cf. 1191, Muclierus add. pros. 140 
rogo A: rogo est P 343 quom intestinitis {vel — ieis vel sim,) A, corn testinli 
B 346 babeo <ab eo) Brixius 348 qor AB bal. D*: ps. ante eho 
spat. om. A 349 q{ A: ai C, \ BD opast RitscheUus hnnc P: hoc 
A atque enieem Vssingius, sed aut huius versus aui sequentis altior corrup- 
iela 350 te AP, te anum Mueilerus famés non intellegitur 351 terra 
tegit P, terra tetigit A, terram tetigit Geppertus, fort, terra tollit vel tolérât, 
cf. Poen. 90 



264 PLAVTI I ». 1»-» 

Bal. Fateor. Cal. NempecoDcéptisverbis? Bal. Etiam coDsutis quoqae. 

Cal. Periuravisti, sceleste. Bal. At argentum intro coodidi. 

ego scelestuB duhc argeDtum promere possum domo: M 

tu qui pîuSf istoc es geuere gnatus, Dummum non habes. 

Cal. Pseudole, adsiste altrim secus atque onera huuc maledîctis. Ps. Licet 

numquam ad praetorem aeque cursim cuiram, ut emittar manu. 

Cal. Ingère mala multa. Ps. lam ego te differam dictis meis. 

impudice. Bal. Itast. Gau Sceleste. Bal. Dicis vera. Ps. Verbero.m 

Bal. Quippiui? Cal. BusUrape. Bal. Certo. Ps. Furcifer. Bal. Factum 

optume. 
Cal. Sociofraude. Bal. Sunt mea istaec. Ps. Parricida. Bal. Perge in. 
Cal. Sacrilège. Bal. Fateor. Ps. Periure. Bal. Vetera vaticîiiaaiiQi. 
Cal. Legirupa. Bal. Valide. Ps. Permities adulescenturn. Bal. Acemime. 
Cal. Fur. Bal. Babae. Ps. Fugitive. Bal. Bombax. Cal. Fraus popuii. 

Bal. PlaDissume. 886 

Ps. Fraudulente. Cal. Impure. Ps. Leno. Cal. Caenum. Bal. Cantores 

probes. 
Cal. VerberavisU patreni atque matrem. Bal. Atque occidi quoque, 
potius quam cibum praebiberem: Dum peccavi quippiam? 
Ps. lu pertusum ingerimus dicta dolium, operam ludimus. 
Bal. Numquid aliud etiam voltis dicere? Cal. Ecquid te pudet? 870 
Bal. Ten, amatorem esse inventum inanem quasi cassam nucem? 
verum quamquam muha malaque dicta dixistis mihi, 
uisi mibi hodie attulerit miles quinque quas débet minas, 



353 consutis A: consub's P, consoltis c (540. Amph. 367), conceptis secus 
iniellegit, cf. Uesych. ad t^cjvaç avXXa^àç nànXcjv (Aesch, Suppi. 440) àvrl zov 
cdç ^civwfiai x€d rovç nénXovç avXXa/jL^dvœ 355 promere (hinc) Sauppius, 
cf. 141, odAsin. 260 356 pins istoc es ^; plus sistoc P, i. e. plus es, istoc 
natus nommas A 357 adsistera trinsecos P^ «dsiste alterimsecuB A, cf. 862, 
Merc. 977 358 atque c. c. iite mittar manos P 360^^. convicia inUr 

erum et servum distribuerunt Bergkius et Vssingius 360 oal.: ps. dices 
P 361 certe P ps. .* oal. factam P 362 sociafraude A mea 
istaec A: mea ec ista P 363 oal. Rilschelius: ps. ps.: oal. 364 lege- 
rapa.^, quiun scribendi rationem fere obtinere docuit Bavetus rev. dephiL 16,100 
pennittes A, permilies P bal.: spat. om. A 366 leno Caiidoro commuai 
P; fart, lutee {Poen. 826) 368 praeberem A, pre hibere B 869 portas- 
som P 370 nonquid aliad A: nunc qaid aliom P cal.: spat. om. A 
haec qaid te ^; ec quite P 371 ten A: te P; scU. pudet? inaentum 
esse P 372 uerum q. m. malaquae in me dicta dixistis tamen A, sed q. 
m. mala qaae in me dicta dixistis mihi P, corr. Rilschelius 373 hodie om. 
P mites P 



1 8, M>-4, 2 PSEVDOLVS 266 

sicut haec est praestituta summa ei argento dies, 

si id non adfert, posse opinor facere me oflQcium meum. S75 

Cal. Quid id est? Bai^. Si tu argentum attuleris, cum ilio perdidero fidem : 

hoc meum est officium. ego, operae si sit, plus tecum loquar; 

sed sine argénto frustra es qui me tui misereri postulas. 

haec meast sententia, ut tu hinc porro quid agas consulas. 

Cal. lamneabis? Bal. Negoti nunc sum plenus. — Ps. Paulo post magis. 880 

illic homo meus est, nisi omnes di me atque homines deserunt. 

exossabo ego illûm simulter itidem ut murenam coquos. 

Dunc, Calidore, te mihi operam dare volo. Cal, Ecquid imperas? 

Ps. Hoc ego oppidum admoenire, ut hodie capiatur, volo; 

ad eam rem usust homine astuto, docto, cauto et callido, 385 

qui imperata ecfecta reddat, non qui vigilans dormiat. 

Cal. Cedo mihi, quid es facturus? Ps. Temperi ego faxo scies. 

Dolo bis iterari, sat sic longae fiunt fabulae. 

C. Optumum atque aequissimum oras. Ps. Propera, adduc hominem cito. 
Cal. Pauci ex multis sunt amici, hômini qui certi sient S90 
Ps. Ego scio istuc. ergo utrumque, tibi nunc dilectum para 

ex multis atque exquire illinc unum qui certus siet. 

Cal. lam hic faxo aderit. — Ps. Potin ut abeas? tibi moram dictis créas. 

postquam illic hinc abiit, tu astas solus, Pseudole. I 4 

quid nunc acturu's, postquam erili filio a05 

374 somma ei A: sommae (— e CD) P 375 id non adfért ^.* is non 
aderit P me om. P 376 bal.: spaU om. A qaom B perdiderim P 
377 boc officiom meam est mfki opéra ti sit A 378 es qoi A: est quod P 
miserere SpengeUus 379 sententia meast A consaûs P: postolas A 

380 babis P bal. om, P ps.: bal. P, spat, om. A paollo A 

381 cf. 600 382 ego illam sûnulter Nanius 170 ('simnlter pro similiter'): 
ego Ulom similiter A, similiter ego iilum P cocas Nonitis, qaoqas B, qaoqois 
CD, qaoqnos A 383 sed nunc calidore operam mihi te aolo dare P calu- 
dore A 384 cf. 586 atmoenire A 385 hominem astntam doctom eauto 
et calUdo A, hominem astntam doctom scitom et callidom P, correxit BiU 
ichdius 386 effecta A, haec facta CD 3S7 es ^ : est Z' tempori P 
389 adhoc P cito P: celeriter A 390 cal.: om, molti A certe qoi 
sient .^ 891 ps.: ca. istonce ego utromqoe A, istoc ps. ergo otrimqoe P 
dçlectom A 392 ex moltis atqoe exqoire [ezlillis paods nnom qoi eertost 
cedo A, ex multis ezquire illis unom qoi eeitos siet P; in A mixtam tridemus 
scripiuram P, quam restiiui, ac taiem: ex moltis, ex illis paoeis unom qoi 
eertost cedo. cf. 631. 856. 1204. Calidorus cunctatur; Pseudolus cum ntrym- 
que facere hibet, et paucorum ex multis dilectum hahere et ex dilectu unum 
seligere quo opus sit. cf. mise. Ciceron. 10 393 perstmas om. P ad- 
oerit A habeas AP dlcis A 394 psbtdolts sxrttb dy B, rarvTLTS 

D, tpatium praemissum AC pseodols B, pseodolos CD 



266 PLAVTI I4.a-«.e 

largitu's dictis dapsilis? ubi sunt ea? 

quoi neque paratast gutta certi consili, 

[neque adeo argent! — neque nunc quid faciam scîo.] 

neque exordiri primum unde occipias habes, 

neque ad détcxundam telam certos terminos. 400 

sed quasi poeta, tabulas cum cepit sibi, 

quaerit quod nusquamst gentîum, reperit tamen, 

facit iilud veri simiie, quod mendacium est, 

nunc ego poeta ûam: yiginti minas, 

quae nusquam nunc sunt gentium, inveniam tamen. 106 

[atque ego me iam pridem huic daturum dixeram 

et volui inicere tragulam in nostrum senem; 

yerum is nescio quo pacto praesensit prius.] 

sed comprimundast vox mihi atque oratio: 

erum eccum video hûc Simonem una simul 410 

cum suo vicino Caliiphone incedere. 

ex hoc sepulcro vetere viginti minas 

effodiam ego hodie, quas dem erili ûlio. 

nunc hue concedam, unde horum sermonem legam. 

SBfO • 15 

Si de damnosis aut si dé amatoribus 415 

dictator fiât nunc Athenis Atticis, 
nemo anteveniat filio, credo, meo: 
ita nunc per urbem solus sermoni omnibust, 
eum veile amicam liberare et quaerere 
argentum ad eam rem. hoc alii mihi renuntiant; 420 



396 largios A; verbum absolute positum {cf. Trln. 742), dapsilis nomina- 
tivus, Xoyoïç ôaxpilriç. ea, guae largitus es, dapsiles labentias Ritschelius 
.397 quoi À: qui P neque parata gatta P, nec paratast quicquam A 

398 deletdt Vssingius; versus duobus sequentibus substitutus 400 detexen- 

dam A 402 nusquam si gentium jP, nusquam gentium est A récent A, 
repperit P 403 eicii KiessUngius 404 minae P, cf, Bachius de aitr. 

inv, 32 405 nunc nusquam A 406—408 eiecit Ladewigius, cf, 421 sq. 
406 atque ego huic iam pridem me d. d. P 407 et A: dXP incîpere P 
408 praesentis A 409 idem 788 conprimendast P, conpremunda A 
oratio est ^ 410 video (Ipsum) Bachius in Studemundi stud, 2, 409 

411 quom B, quem CD 414 unde A: ut P 415 siiio gallipho psbv- 

DOLVS Ay SDiO GÂLLIPHO 8BNBS II P8BVD0LV8 SBR DV B, Stfie DV D\ Om. CD* 

damnoseis A aut si ^; aut P 417 antecedat P {cf. 532, Cas, 217) 
418 sermoni omnibus^ A: sermone est omnibus P; sermo e. o. Merula 420 ali A 



1 5. 7-98 PSEVD0LV8 267 

atque id îam pridem sensi et subolebat mibi, 

sed dissimulabam. Ps. lém illi fetet filius. 

occisa est haec res, haeret boc Degotium. 

quo in commealum volui ârgentarium 

proficisci, ibi nunc oppido opsaeptast via. 425 

praesensit: nihil est praedae praedatoribus. 

CALLIPHO 
Homincs qui gcstant quique auscultant criminay 
si meo arbitratu liceat, omnes pendeant, 
gestores linguis, auditores auribus. 

nam istaec quae tibi renuntiantur, filium 490 

te velle amantem argento circumducere, 
fors fuat an istaec dicta sint mendacia; 
sed si sint ea vera, ut nunc mos est, maxume, 
quid mirum fecit? quid novom, adulescens homo 
si amat, si amicam libérât? Ps. Lepidum senem. 485 

SiM. Vêtus nôlo faciat. Cal. At enim nequiquam nevis; 
vel tu ne faceres taie in adulescentia. 
probum patrem esse oportet qui gnatum suom 
essé probioreni quam ipsus fuerit postulet. 
nam tu quod damni et quod fecisti flagiti 440 

populo yiritim potuit dispertirier. 
idne tû mirare, si patrissat filius? 
Ps. Q ZeU, quam pauci éstis homines commodi. em, 
illic est pater patrem esse ut aequom est ûlio. 
SiM. Quis hic lôquitur? meus est hic quidem sérvos Pseudolus. 445 
hic mihi corrumpit filium, scelerum caput; 
hic dux, hic illi est paedagogus, hune ego 
cupio excruciari. Cal. Iam istaec insipientiast, 

421 id P: hoc A sabbçlebat A: subolet P 422 om. P disse- 
mnlabam A foetet Loetvius: fe. . , A versus suspectus; sed PseudoU notam 
V. sg. om. P 424 quo in A: qoin P uolaeram Ritschelius 425 nia j4; 
nia P 430 istae P 432 fors fuat an istaec A: forsitan ea tibi P 433 sed 
si ea uera sont P maxime P: maxome tibi renantiant A, cf, 451 434 quid 
nouom (— um CD) P: quod noom A 435 ps.: sp. om, AC 436 at enim 
neqoiqaam P: neqaiatenimqoam A 442 cf. ad Cure. 705 mirari A 
443 estis: fort, ex multis commodiem P: cpmmodem A 444 pater om. 
P aequom est A: equo est P 445 qois A: s. (om. C, p. />') siqois P 
est hic quidem Fleckeisenus: hic est quidem AP serus A 446 scelerom 
cap[u]t hic corri^pit m[ih]i filium 447 ill} est A: ille est CD^ illest B 
448 insipientia si P 



868 FLATH 16. 

iram io prompta gerere. ({oanlo satius est 

adiré blandb Terbis atque exquaerere, 490 

sÎDtne illa Decne sint qnae tibi reoaiiUant 

bonus anîmus in mab re dimidiiUDsl mali. 

Sm. Tibî auscaltabo. P«. Itur ad te, Pseudole. 

oratioDem tibi para ad^orrain seoeiii. 

enim saluto primum, nt aequomst; postea, 456 

si quid superfit, TÎcinos impertio. 

Sm. SalTe. quid agitur? Ps. Statur hic ad hune modam. 

Sm. Statum vide hominis, Callipho, quam basîlicum. 

Gau Bene confideoterque adstitisse intellego. 

Ps. Decet innocentem qui sit atque innoiium 400 

servom superbum esse, apud enim potissimum. 

Cal. Sunt quae te volumus percontari, quae quasi 

per Debulam nosmet scimus atque audivimus. 

SiM. Conûciet iam te hîc verbis, ut tu censeas 

non Pseudolum, sed Socratem tecum loqui. 405 

Ps. Itast, iam pridem tu me spernis, sentio. 

parvam esse apud te niihi fidem ipse intellego. 

cupis me ésse nequam: tamen ero frugi bonae* 

SiM. Fac sis Tocivas, Pseudole, aedis aurium, 

mea ut migrare dicta possint quo volo. 410 

Ps. Age loquere quidvis, tametsi tibi susceoseo. 

SiM. Mihin domino servos tu suscenses? Ps. Tam tibi 

mirum id videtur? 8im. Hercle qui, ut tu praedicas, 

cavendum est mi aps te irato; atque alio tu modo 

me verberarê atque ego te soleo cogilas. 415 

quid censés? Cal. Edepol merito esse iratum arbitrer, 

quom apud te parvast ei ûdes. Sim. Iam sic sino; 

iratus sit: ego, ne quid noceat, cavero. 



449 (sic) iram Camerarius propta B , [plro[pr]om(pt]a A 450 ez- 
quirere P 451 sint illa negnes iniqaae P, sintne illa uera necne qoae A 
452 post V, 454 posuit Ritschelius dimidlast P 453 dA \a A: adie P 
455 aeqa\^n8t^; aeqaost Z' 458 quiam P 459^461 v. Capt 664—666 
460 innoxios AP, corr, Boihius (— om fort A) 462 nolimas A 460 pi. 
JD*: a B, om, CD* 467 pamam P: parum A (t. e. pamm — fide, cf. SchaeUiut 
in Goetzii praef XIV), cf 477, ad fktcch. 570 469 aociu&e A: nacinas 
(— aa B) P 470 quae A 472 mibi A tam ^; iam P 473 id ^m. ^ 
ercle AC 474 cauendus est (es CD) P 477—551 de est A 477 pamast 
ei Ritschelius: parum ste; cf. ad 467 sine Brixius 



1 6, 6é-« P8EVD0LVS 269 

sed quid ais? quid hoc, quod te rogo? Ps. Sf quid vis, roga. 

quod sçibo, Delphis tibi respoDSum dicito. 480 

SiM. Advorte ergo aaimum et fac sis promissi memor. 

quid ais? ecquam sels filium tibicinam 

meum amare? Ps. Nal yàç. Bim. Liberare quam velit? 

Ps. Kal ro€ro val ydç, Sim. Ecquas viginti minas 

[per sycophantiam atque per doctos dolos] 485 

paritas ut auferas a me? Ps. Abs te ego auferam? 

Sim. Ita, quas meo gnato des, qui amicam liberet? 

fatere, die. Ps. Kal roîiro val, %al toCro val. 

Cal. Fatetur. Sim. Dixin, Callipho, dudum tibi? 

Cal. Hemini. Sim. Quor haec, tu ubi rescivisti ilico, 400 

celata me sunt? quor non rescivi? Ps. Eioquar. 

quia Dolebam ex me morem progigoi maium, 

erum ut servos criminaret apnd erum. 

Sim. luberes hune praecipitem in pistriuum trahi. 

Cal. Numquid peccatum est, Simo? Soc Immo maxime. 4d5 

Ps. Désiste, recte ego meam rem sapio, CalUpho; 

peccata mea sunt. animum advorte nunciam. 

quapropter te expertem amoris nati habuerim? -f 

pistrinum in mundo scibam, si dixem, mihi. 

Sim. Non a me scibas pistrinum in mundo tibi, 600 



479 si deUt Fleckeisenus 481 Pseudoli D^ ftuorte e. a. et fiazis pro- 
missis memor 482 quid ais Pseudoli B 483 val yaç Bentleius: nae gar 
(negar CD) mea est qua B 484 ps.: o B, spai, D, om. C cetoton (centon 
CD) kaito itone gras (gars D, garis Q, correxit Bcntleius equas P 

485 cf, 527 1 delevit RitscheUus 486 a me auferas B, me auferas CD, corr. 
Camerarius 487 meo gnato c* ame eo (eo am. CDB*) cognato 488 fateri 
di chaytoyna P chaitoyionai (p am. C, spot, D), correxit Bothius 489 calipho 
490 resiaistî B 491 resiol ps. om, 492 praegignî C, pregigni D, qoe 
gigni B, correxit Scaliger 493 ut (saos) Uuellerus; cf, 449 criminarit 
CD, criminare it B 494 si.: spot, C, om. BD luberes CD^ iuberen Bo- 
thius pristrinum B ut solet 495 oâl. om. BD^ Simo peccatom est 
Bothius s. Imo B, immo CD fort, peccatum (ab isto) est? sl immo m. 
496 callippho B , callyppho C 497 s. praem. B 498 nati amoris te ex- 
pertem Bothius; vel nati expertem amoris te 499 mundum si dixem /^î^- 
schelius (sciL sei deixem): si id faxem aliam versus formam indicare videtur 
Charisius 201: in mundo pro palam et in expedito ac dto: Plautns in ••: 
quia sciebam, inquit, in (mi Goetzius) pistrinum in mundo fore (quia 
mihi sdebam p. i. m. fore Fleckeisenus) 500 si. D*\ m B 



270 PLAVTI 16,85—112 

cum ea mussitabas? Ps. Scibam. Sim. Quin dictum est mihi? 

Ps. Quia illûd malum aderat, istuc aberat longius; 

illud erat praesens, huic erant dieculae. 

Sim. Quid dudc agetis? nam hiDC quidem a me non potest 

argentum auferri^ qui praesertim senserim. 60K 

ne quisquam credat nummum, iam edicam omnibus. 

Ps. Numquam edepo] quoiquam suppHcabo, dum quidem 

tu vives, tu mibi hercle ârgentum dabis, 

abs te equidem sumam. Sim. Tu a me sûmes? Ps. Strenue. 

Sim. Excludito mi hercle oculum, si dedero. Ps. Dabis. 510 

iam dico ut a me caveas. Sim. Certe edepol scio, 

si apstuleris, mirum et magnum facinus feceris. 

Ps. Faciam. Sim. Si non apstuleris? Ps. Virgis caedito. 

sed quid, si apstulero? Sdc Do lovem testem tibi, 

te aetatem impune habiturum. Ps. Facito ut memineris. 516 

Sim. Egon ut cavere nequeam, cui praedicitur? 

Ps. Praedico, ut caveas. dico, inquam, ut caveas. cave. 

em istis mihi tu hodie manibus argentum dabis. 

Cal. Edepol mortalem graphicum, si servat fldem. 

Ps. Servitum tibi me abducito, ni fecero. 520 

Cal. Bene atque amice dicis. 4* nam nunc, nam meust 

Ps. Vin etiam dicam quod vos magis miremini? 

Cal. Studeo hercle audire, nam ted ausculto lubens. 

[Sim. Agedum, nam satis libenter te ausculto loqui.] 529* 

Ps. Prius quam istam pugnam pugnabo, ego etiam prius 

dabo aliam pugnam claram et commemorabilem. 525 

Sim. Quam pugnam? Ps. Em ab hoc lenone vicino tuo 



501 cam eamos scitabas ps. J)*: d B qain Ritschelhts: cor non 
dicta B 502 quia illad Acidalhts: qui (quid Ç) aliad 503 haie sciL quod 
nunc praesens est erat, correxit Pylades 504 si. D^: o. B 506 nom* 
nam B 507 nanc quam 508 (oiuos) uiues Rilschelius 509 si. Z>'.* o B, 
OA CD^ mea B ante corr, 510 s. sex diidito B; exlidito Ritschelius. 
cf. Ter. Phorm. 989 (oculum exclude Calliopius, exculpe Bembinus)^ Nonius 291 
elidere etiam excludere significat adlatis Ver g. Aen. 8, 261, Plaut. Rud, 659 
511 SL ç: CALL. 512 apsuteris B feceris facinus CD 513 absteleris (i. 
scr. a) B^ t. e. abstoleris ps. : spat. B, om. CD 516 post 517 Buggius 
516 praeditur 518 ta Pius: ut (tu mi Dzialzko) 521 call. Botkius: si. 
fort. Simoni dicit caue nunc iam meust D 523 studie te dauscalta B, 
te auscultn (—ta sup. scripta u C) CD 523* dittograpkiam agnovit Bergkius 
s By CA es PS Z>C 524 CA 525 commerabilem B 526 emabe hoc B, 
eme ab hoc CD 



1 6.iia-i88 PSEVDOLVS 271 

per sycophantiam atque per doctos dolos 

tibicinam illam, tuos quam gnatus dépérit^ 

ea circumducam lepide lenonem. Sim. Quid est? 

Ps. Effeclum hoc hodie reddam utrumque ad vesperum. 590 

Sim. Siqiiidem istaec opéra, ut praedicas, perfeceris, 

virlute régi Agatbocli antecesseris. 

sed si non faxis, numquid causaest, ilico 

quin te in pistrinum condam? Ps. Non unum in diem [modoj, 

verum hercie in omnis, quantumst; sed si effecero, 595 

dabia mi argentum, quod dem lenoni, ilico, 

tua voluntâte? Cal. lus bonum orat Pseudolus; 

dabo inque. Sim. At enim sein quid mibi in mentem venit? 

quid si hisce inter se consenserunt, Callipho, 

aut de compecto faciunt consutis dolis, 540 

qui me argento intervertant? Ps. Quis me audacior 

sit, si istuc facinus audeam? immo sic, Siroo: 

si sumus compecti seu consilium umquam iniimus [de istac re] 

aut si de ea re umquam inter nos convenimus, 

[quasi in iibro cùm scribuntur calamo iitterae] 644* 

stilis me totum usque ulmeis conscrjbito. 545 

Sim. Indice ludos nunciam, quando iubet. 

Ps. Da in hune diem operam, Callipho, quaeso mibi, 

ne quo te ad aliud occupes negotium. 

Cal. Quin rus ut irem iâm beri mecum statueram. 

Ps. At nunc disturba quas staluisti machinas. 560 

Cal. Nunc non abire certum est istac gratia; 



528 tuas CD, tas B 529 lepidele nomem B, lepidnle nomen CD 
lenonem, et qaidem | effectam Acidalius; sed totus locus graves dubitationes 
tnovei, cf. Kiesslingius mus, rhen. 23, à21; Langenus stud, PL 360 sq. 
530 hoc {sup, scr. D) hodie reddam CD: hodie hoc (om, reddam spatio relicto) 
B 531 at ^.- ant CD 532 Tirtute <tu> Ritschelius rei 533 nanqaid 
C, nanc qaîd B causa est, corr. Camerarius 534 in diem Ritschelius: 
qaidem diem [modo] Bothius 535 quantas est 536 lenon B 

539 conseserant^ 540 coDpacto CD 541 ïntQTXiOTtBJii Fleckeisenus: cfarcam- 
nertant aaditior B 542 audeam Pylades: audeam facere B, aadeam 
dicere CD 543 conspecti siue C/>, conspectis lae B, correxit Acidalius 
inimos [de istac re] Camerarius 544 conaeniamas 544* versum notavit 
Vssingius {interpolator oblitus est calamis pro stilis ponere v. 645) cam in Iibro 
Guietus Iitterae calamo CD post 545 fort, sponsio intercidit (talis: o. 
promittin tandem? p. dabin mibi argentum? s. dabo); cf. Sauppius qu. PL 7 
547 capho B 549 mecum stataeram Lorenzius: constitaeram 



272 PLAVTI I8,ia»-ni.« 

lubidost ludos tuos spectare, Pseudole. 

et si huDc yidebo non dare argentum tibi, 

quod dixit, potius qaam îd non fiât, ego dabo. 

SiM. Non demutabo. Ps. Namque edepol, si non dabis, SK 

clamore magno et multo flagitabere. 

agite amolimini bine vos intro nunciam 

ac meis vicissim date locum fallaciis. 

Cal. Fiat, geratur mos tibi. P& Sed te toIo 

domi usque adesse. Cal. Qoin tibi banc operam dico. — 560 

Sdc At ego ad forum ibo. iam bic ero. — Fâ. Actatum redi. 

suspicio est mibi nnnc vos suspicarier, 

me idcirco baec tanta facinora promittere, 

quo vos oblectem, banc fabulam dum transigam, 

neque sim facturus quod facturum dixeram. ^ 

non demutabo. atque etiam certum, quod sciam, 

quo id sim facturus pacto nil etiam scio, 

nisi quia futurumst. nam qui in scaenam provenit, 

novo modo novom aliquid inventum adferre addecet; 

si id facere nequeat, det locum illi qui queat. ^^^ 

concedere aliquantisper bine mi intro lubet, 

dum concenturio in corde sycophantias. 

^sed mox) exibo, non ero vobis morae; 

tibicen vos interibi hic delectaverit, — ^"^ 

PSEVDOLVS n 1 

Pro lûppiter, ut mihi, quidquid ago, lepide ômnia prospereque éveniunt : 
neque quôd dubitem neque quôd timeam, meo in péctore conditumst 

cônsilium. 575 

552 accedit A ludos P: in ludos A 554 dixi P 555 bl Gronovius: 
om, P 556 molto Scaîiger: moltom supra adéUta a B^ mnltom ACD\ molti- 
tado D^ flagit habere B, flagito abere CD 559 geratur A mos AD: 
nos B, nos C fs. om, P 560 quid A 561 ero A: adero P actntora 
redi Calîiphoni P, Pseudoîo trihuit Ritschelius 562 ps. praem, 563 facinora 
(his) Ritschelius; cf. ad v, 355 564 quo A: qoin P, qui e 565 de ean- 
structione cf, ad Cas. 617 567 quo id A: que B, corn CD 568 fntorimst 
A 570 id om. A nequead det A, nequeat et P 571 inro P 572 dam 
P: c\d vel cns (i. e.cnm) Nonius 11; An, l. sic. P bl3 om. P, tupplevi 
exibo L.: quinque litterae, quarum prima e (t, p.), secunda a (r, x), ter lia e 0), 
quarta g (b), quinta esse videtur, A 573* [tibi]gen A int[eri]^i A: in- 
terea (— ra B) P 574 scaenam notant A et ut vid, B (non CD); psivdolvb 
B 575 duhitans introierat, exit ovans quod non ampUus dubitet neque 
timeat et quod cônsilium invenerit (601 sq, 674 sq. 759). est ano notpov: 
timeam (est) 



n 1, 8-2. 2 PSEVDOLVS 273 

nam ea stûUitiast, facioûs magnum timide cordi credére; nam omnes 

rés perÎQde sunt 
ut agàs, ut eas magni facias; nam ego in meo pectore prius * 

fta paravi copias, 
duplicis triplicis dolos pérfidias, ut, ubiquomque hostibus côngrediar 680 
(maiôrum meûm fretus vfrtute dfcam, 
mea industria et malitiâ fraudalénta), 
facile ût vincam, facile ût spoliem meos pérduellis meis pérfidiis. 
DÛDC inimicum ego hûnc commuuem meum âtque vostrorum omnium, 
Bâllionem, exbâllistabo iépide: date operam modo; 585 

[hôc ego oppidum âdmoenire, ut hodie capiatûr, volo.] 586* 

atque bûc meas legionés adducam; si éxpugno 

(facilem banc rem meis civibus faciam), 688* 

post âd oppidum boc vêtus côntinuo meum exércitum protinus ôbducam : 
inde me et simul participés omnis meos praéda onerabo atque ôpplebo, 
metum et fugam perduéllibus meis me ût sciant natum. 
éo sum génère gnâtus: magna mé facinora décet efficere, 690 

quae p6st mihi clara et diû clueant. 
sed bunc quém video? quis hic est qui oculis meis ôbviam ignobilis 

ôbicitnr? 
lubet scfre quid bic veniât cum macbaéra et buic, quàm rem agat, bine 

dabo insfdias. 

HARPAX n2 

Hi lôci sunt atque hae régiones quae mi âb ero sunt demônstratae, 594. 606 
ut ego ôculis rationém capio quam mi ita dixit erus meus miles, 



576. 577 in AB, 578. 579 m B coniuncti 576 stolticia si P, stnltitia 
est A 578 nam ego in meo P: n[am melo ego in A suppléas (omnes) 
580 nbiquomqae A: ubicumque (corn sup, scr, B) cnm P 581. 582 coniungunt 
AB 581 maiorum meom A: malorom meorum P 582 mea A: me P 
fraadnlentia (~cia B) AB, fraudalenti CD, corr, Bothius 683 oincam fa- 
cflem A perfidis AP 584 nostram AP, carrexit Guietus 585« cf. 384, 
eiecit Bitschelius ho [die] A: hoc die P 586. 586*. 587 duobus versibus 
A: atque — faciam (sed versus post hanc divisus) et post 5^. 586 hac (vel hoc) 
A: ut hoc P si ^: si hoc P 586* hanc A: ego hanc P 587 fort, post 
<ego) mecnm P protinos obdacam P: proti omissis a Ubrario religuis A 
588 participis A 589 me A: me esse B, esse me CD versus Reizianus 
590 natos A 591 ciueant A t, Loewio 592 Ignobilis A, Festus p, 17à: 
ignorabilis P 593 disp, B: Lubet — rem | agat — ins. neniat A: nelit 
P vel dabo insidlas 594.595 hàbpaz pestdolys A,b. (b. om. D) habpax 
CAOTLA P (P om, D) P8BYD0LTS SEBYOS BD ; spdt. C cf. Bud. J927 
594—599 systema 596—600 pauca servata A 

PUntoi n. 18 



274 PLAVTI n a, s-as 

septumâs esse aedis à porta ubi ille bâbitet leno^ quoi iussît 
symbôlum me ferre et boc ârgentum. nimis vélim, certum qui id mibi faciat, 

Balliô leno ubi bic bâbilat 
Ps. [St, lace, tace, meus bic est bomo, ni omnes di atque bomines deserunt.]600 

Dovo côDsilio Dunc mibi opus est, 

nova rés subito mi baec ôbiectast: aoi* 

boc praévortar principio; illa omnia missa babeo, quae ante agere occepi. 
iam pol ego bunc stralioticum nuntium advenientem probe percutiam. 

Habp. Ôstium pultâbo atque intus évocabo aliquém foras. 

Ps. Quisquis es, compendium ego te facere pultandi folo; e06 

nam ego precator et patronus foribus processi foras. 

Habp. Tune es BalUo? Ps. Immo vero ego eius sum Subballio. 

Habp. Quid istuc verbist? Ps. Condus promus sum, procurator peni. 

Habp. Quasi te dicas atriensem. Ps. Immo atriensi ego impero. 

Habp. Quid tu, servon es an liber? Ps. Nunc quidem etiam servio. 610 

ELabp. Ita videre, et non videre dignus qui liber sies. 

Ps. Non soles respicere te, quom dicis iniuste alteri? 

H. Hune bominem malum esse oportet. P. Di me servant atque amant, 

nam baec mibi incus est: procudam égo bodie bine multos dolos. 

H. QuidiUicsecum solusloquitur? P. Quid aistu, adulescens? H. Quid est? 615 

Ps. Esne tu an non es ab illo milite Hacedonio, 

servos eius qui bine a nobis est mercatus mulierem, 

qui argenti ero meo lenoni quindecim dederat minas, 

quinque débet? Habp. Sum. sed ubi tu me novisti gentium 

aut vidisti aut conlocutu's? nam equidem Albenas antidbac 620 



597 habi]tet A: habitat P q[uoî] iossit A: calas ait P 598. 599 %mo 
versu (posi aelim aut certam divisa) A, sambolam — aelim | certain sg. B 
598 certam fort, om, A qui id C: qaid AP 599 bâillon leno abi P, ubi 
Ballio leno Bothius [haj.itat AP; cf. Epid. 438. 536 600 f^. disp. B: 
8t — nanc | mihi — ôbiectast 600 cf 381, eiecit Reizius si A: û P 
601 mihi nanc Muellerus 60 1« haec sabito mihi A 602 de versu metrum 
excedente cf ad Amph, 1062, 602. 603 octo metra sunt, 601—603 duo- 
decim, sine catalexi, nisi sic dividas: hoc praéaortar | principio — habeo | qaae 
— hanc I st. — ada. | probe percatîam , ut clausula Heiziana sit 604 ha. 

ostiam CD, Hostiam (H picta) B^ hostiam A pal stabo B 605 ego om. 
A patandi P 607 es ballio A: e (est CD) oballîo P 610 qaid P: quin 
A seraan es A: séracs (as CD) nées P 612 dicas P 615 solas secum 
A 616 milite {fort, militi) A, milite CD militite B 618 meo eri A 
620 equidem (qaidem C) P: idem A athenis P antedhac B ante corr., 
anteidhac A 



n 2, 27-œ PSEVDOLVS 275 

Dumquam veni, neque te vidi ante hune diem umquam oculis meis. 

Ps. Quia videre iode esse ; nam olim quom abiit, argento baec dies 

praestitutast, quoad referret Dobis, neque dum rettuliu 

H. Immo adest. P. TuDattuIisti? H. Egomet. P. Quiddubitasdare? 624.625 

Harp. Tibi ego dem ? Ps. Hibi bercle vero, qui res rationesque eri 

BallioDÎs euro, argentum accepto [expenso] et quoi débet dato. 

ELabp. Si quidem bercle etiam supremi promptas thensauros lovis, 

tibi libellam argeuti Dumquam credam. Ps. Dum tu sternuas, 

res erit soluta. Habp. Vinctam potius sic serfavero. 630 

Ps. Vae tibi, tu inyentu's vero, meam qui furcilles fldem. 

quasi mihi d6d sescenta tanta soli soleant credier. 

Habp. Potest ut alii ita arbitrentur et ego ut ne credam tibi. 

Ps. Quasi tu dicas me te velle argento circumducere. 

Habp. Immo vero quasi tu dicas quasique ego autem id suspicer. 6S5 

sed quid est tibi nomen? Ps. Serves est buic lenoni Surus, 

eum esse me dicam. Surus sum. H. Surus? P. Id est nomen mihi. 

Habp. Verba multa facimus. erus si tuos domi est, quin provocas, 

ut id agam quod mîssus hue sum, quidquid est nomen tibi? 

Ps. Si intus esset, evocarem. verum si dare vis mihi, 640 

magis erit solutum, quasi ipsi dederis. Habp. At enim sein quid est? 

reddere hbc, non perdere erus me misit. nam certo scio, 

hoc febrim tibi esse, quia non licet hue inicere ungulas. 

ego, nisi ipsi Baiiioni, nummum credam nemini. 

Ps. At iliic nunc negotiosust: res agitur apud iudicem. 645 

Habp. Di bene vortant. at ego quando eum esse censebo domi, 

rediero. tu epistulam banc a me accipe atque iili dato. 

nam istic sumbolust inter erum meum et tuom de muliere. 



621 adueni P, cf. 731 622 hic P 623 retulit P 624. 625 attolist^n 
 626 ego P: hercle A 627 accepto Bothws: accepto ezpenso AP 
628 promptes Acidalius et fort, A thensauros A: thesaoros C, theauros D, 
thenalaros (a sup, 1) B 629 libelam A ps. Acidalius: om. AP strennas 
P 630 PS. pratm, ninciam B, nntiam CD 631 ae tibi P: nalç ibi A 
nero meam qui P: scias ueromeam q[ai] A forcilles (—as C) P, cf. Bueche- 
lerus Vmbricorum p, 125 633 al[i] A, ani P nt ne P: n[e] A 635 id 
om. A 636 et 637 auras A^ syras P 637 mihi P: meam A 639 qno 
P lie P quicquid e. n. tibi Pseudolo tribuunt AP, correxit Acidalius 

641 quasi: qaam si A, quam P; cf. Brixius ad Trin. 265 sein ^; sin P 

642 mç A: om, P misit P: {assit A [fort, misdt) nam A: non P 

643 febrin P, febrem A hac A: hoc P, cf. 586 648 sjmbolos est A, 
simbolam est P 

18* 



276 PLAVTI na,5*-B,6 

Pa Scio equidem: [ut] qui argentum adferret atque expressam imaginem 
suam hue ad dos, cum eo aiebat Telle mitti mulierem. 660 

nam hic quoque exemplum reliquit eius. Habp. Omnem rem tenes. 
P& Quid ego d iteneam? Habp. Dato istuDC sumbolum ergo iUi. P. LiceU 
sed quid est tibi Domeu ? ELabp. Harpax. Pa Apage te, Harpax, bau places; 
hue quidem hercle haud ibis intro, ne quid aQjta^ feceris. 
Habp. Hostis vivos rapere soleo ex acie : eo hoc nomen mihi est 6K 
Ps. Pol te multo magis opinor vasa ahena ex aedibus. 
Habp. Non ita est. sed sein quid te oro, Sure? Ps. Seiam si dixeris. 
Habp. Ego devortor extra portam hue in tabernam tertiam, 
apud anum illam doliarem, elaudam crassam, Chrysidem. 
Ps. Quid nune vis? Habp.. Inde ut me arcessas, erus tuos ubi Tenerit.iXX) 
Ps. Tuo arbitratu, maxume. Habp. Nam ut lassus veni de Tia, 
me volo curare. P& Sane sapis et consilium placet 
sed Tide sis ne in quaestione sis, quando areessam, mihi. 
Habp. Quin ubi prandero, dabo operam somno. Ps. Sane censée. 
Habp. Numquid vis? P& Dormitum ut abeas. Habp. Abeo. — Fâ. At- 
que audin, Harpage? 666 
iube sis te operiri: beatus éris, si consudaveris. 

di immortales, conservavit me illic homo adventu suo. H 3 

suo viatico redduxit me usque ex errore in viam. 

nam ipsa mi Opportunitas non potuit opportunius 

advenire quam haec allatast mi opportune epistula. 670 

nam haec allata cornu copiaest, ubi inest quidquid volo: 

hic doli, hic fallaciae omnes, hic sunt sycophantiae, 



649 [ut] Ritschelius, habent AP 650 hue suam Botkius qnom P 651 h. 
om, 652 p.: ha. h.: pb. istonc sumbolom ergo A: ergo istmn 

Bimbolom ergo P p. om, 653 haut P 654 and A, haut B intro 
n[e] A: intro ni CD, om, B harpax AP 655 façie A eo hoc A: hoc 
P nomen mihi est P: mihi nomen est A 656 poltem nito m. o. a. ahenea 
exscaedibos P 657 ista A sin quid te orem syre (scyre B) P 658 de- 
uortar Scaligcr hinc Fleckeisentis 659 doliarem claadam crassam A: dio- 
bolia recludam (reclaudam B ex corr.) grassam P 660 accersas A, item 663 
661 HA.: spaL om, A 662 nolo P va. e: b B, a, B 665 nonqnid A, 
nnnc qaîd P 666 pseudolas omissis si cons., deinde sebyos c. B, pseydolys 
SHBYYB B*, om, Cf sine spatio A 668 rednxit CD 669 namqne ipsa 

opportunitas non potuit mihi opportonias ^ 670 alla[taBt] J; caoata est P 
671 copiast AP 672 doli A, B ex corr,: doliri // ante corr., dolori CD 
hic sont A: sunt liic Bunt P sycophanie, sed c sup, i, B, sicophanice CD 



n 8, 7-4. 2 PSEVDOLVB 277 

hic argentam, hic arnica amanti erili Alio. 

atque ego dudc me ut gloriosum faciam et copi pectore: 

quo modo quicque agerem, ut lenoni surruperem mulierculam, 075 

iam instîtuta oroata cuncta in ordine, animo ut volueram, 

certa deformata babebam; sed profecto hoc sic erit: 

centum doctum hominum consilia sola haec devincit dea, 

Fortuna. atque hoc verum est: proinde ut quisque Fortuua utitur, 

ita praeceUet atque exiade sapere eum omoes dicimus. 680 

beue ubi quoi scimus consilium âccidisse, bominem catum 

eum esse declaramus, stultum autem illum quoi fortit maie. 

stulti hau scimus, frusta ut simus, quom quid cupienter dari 

petimus nobis, quasi quid in rem sit possimus noscere. 

certa mittimus, dum iucerta petimus; atque hoc evenit 685 

in labore atque in dolore, ut mors obrepat intérim. 

sed iam satis est philosophatum. nimis diu et longum loquor. 

di immortales, aurichalco contra non carum fuit 

meum mendacium, hic modo quod subito commentus fui^ 

quia lenonis me esse dixi. nunc ego bac epistula 000 

tris deludam, erum et lenonem et qui banc dédit mi epistulam. 

euge, par pari aliud autem quod cupiebam contigit: 

venit eccum CaUdorus, ducit nescio quem secum simul. 

CAUDORVS n 4 

Dulcia atque amara apud te sum eiocutus omnia: 
scis amorem, scis laborem, scis egestatem meam. 



673 argentum (est) Camerarius 674 adqae A me ut A, Nonius 84: 
me P et A, Nonius: ut P 675 qnique P lenonis A sarriperon 
ACDB* 676 instituta omata P: institutam A in anime ut nolneram ordine 
Brixius; cf. ad Mil. 875 678 certum A 679 adqae A 680 praecellet 
vel praecellit A dçcimijis A 681 quoi scimus Addidius: qao[d di]8cimas 
A, qoid discimns P; discere non est Plauto noscere, cf, Poen, 122 acddisse 
cf. Langenus symh, 322 682 declaratnr A quoi A: qno P 683 hand 
P simns Camerarius: scimne AP quid Lipsius: qnod AP 685 enenit 
A: uenit P 686 pro obrepat fort, in A fuit repat 688 aoricalco A, auri- 
calcho CD 691 ludam A 693 calydorus A videtur aUquis scaenam ita 
compendi fecisse, ut v, 688—693 sermonem Pseudoli efficerent, qui ab initia 
compîexus sit v. 667—687 (sed iam satis est philosophatum. nunc ego hac 
epistula) et 691—693; nimis diu et longum loqaor adiectum ah eo qui haec 
coniunxit. similia Poen, 917—929 694 caltdobys GBABunrB PsaYDOLYS A, 
Calidoms o harinus ad holiscens • n • psaynoLYS sbbtos o. B, nomina (Ps. CaL 
Ch.) C, Calidoras Charinus i^S Adocentes pbbydvlts add. D* adqae A 



278 PLAVTI n 4, &-a 

CHARINVS 
CommemiDi oiHnia: id tu modo, me quid vis facere, fac sciam. 
[Cal. Quom haec tibi alia sum elocutus, vix rem sois de symbole. 698* 
Chab. Omnia, inquam. tu modo quid me facere vis fac ut sciam.] 096^ 
Cal. Pseudolus mi ita imperavit, ut aliquem hominem strenuom 
benevolentem adducerem ad se. Ghab. Servas imperium probe; 
nâm et amicum et benevolentem ducis. sed istic Pseudolus 
novos mihist. Cal. Nimium est mortalis graphicus, 4* heuretes mibi est. 700 
is mihi haec sese ecfecturum dixit quae dixi tibi. 
Ps. HagDufice hominem compellabo. Cal. Quoia vox resonat? Pa lo, 
io te te, turanne, te te égo, qui imperitas Pseudolo, 
quaero, quoi ter trina triplicia, tribus modis tria gaudia, 
artibus tribus tris déméritas dem laetitias, de tribus 706 

fraude parlas per malitiam et per dolum et fallaciam; 705* 

in libelle hoc obsignato ad te atluli pauxillulo. 

Cal. lllic homost. Chab. Vt paratragoedat carnufex. Ps. Confer gradam 
contra pariter, porge audacter ad salutem bracchium. 
Cal. Die utrum Spemne an Salutem te salutem, Pseudole? 
Ps. Immo utrumque. Ghab. Vtrumque, salve, sed quid actumst? 

Ps. Quid times? '^^^ 

Cal. Attuli hune. Ps. Quid, attulisti? Cal. Adduxi volui dicere. 
Ps. Quis istic est? Cal. Charinus. Ps. Euge. iam x^^^^ TOVT(p tcoiov. 

696* ^ om. A, removit Ritschelius uix rem sois L. : uis scires si sois 
699 istinc P 700 mihi est A, si mihi est P (scriptum fuerai mihi si pro 
mihist cum correctura est) graphicus P: scitus A eiçezi^ç ad sensum non 
satis est, graecum vocabulum adulescentem non decei {cf, Herm, 18, 566), la- 
tmum (heoreta est mihi) métro obest. fort, heureticissimust, cf. Mort. 12, 95 
pathicissimoB libellos 701 His P sese A: esse P etfeetumm A, effecturam 
P 702 0. spat. om. A sonat P 703 iote tête tiranne te rogo P, te 
te turanne i[e ç]go (y super a a primo correctore) A, correxi âpseadole A, 
pseadoli P, corr, e; cf. 1197 704 que iter P, quoi par A ter nuniiaturus 
est (tribus sg., artibus sq.^ de tribus sq.) tria consiUa tribus modis efficienda 
quasi éjecta, cf. ad Amph. 513 tria A : me tria P 705 tris A: tor P 
705« et per P: per A fallacias A fort, per dolum fallacias 706 ad te 
P: abs te hoc A 707 ca. Pylades: ch ch. Acidalius: ps. pb. Weisius: 
CA. 708 CA. contra P, corr, g proge audacter A, por claudaciter B, 
om. cum pariter lacuna relicta CD, côrrexit Guietus bacchium A 

709 spemne an salutem A: spem neans matrem P 710 actunst A timea 
APf cf. Cas. 392 ; tibi Buggius, ac deest conexus cum v. sq, 711 hinc 
P 712 CAL.: spat. om. A euge iam charytoi io nolo) (nola> CD) P, eng — 
tutopoio {inter g et t fuisse potest ae iam charin, incerta etiam ultima) A; x^çiv 
T0VT(p noiw Scaliger; quod posui non satis facit, placuerit Xaçîvoç x^^^Q^^^ 



n 4, 28-46 PSEVDOLVS 279 

Chab. QuId tu si qaid opust, mi audacter imperas? Pa. Tarn gratiast 

bene sit tibî^ Cbarine. nolo tibi molestos esse nos. 

Ch. Vos molestos mihi? molestumst mi id quidem. P. Tum igitur maDe.715 

Cal. Quid istuc est? Ps. Epistulam modo banc intercepi et sumbolum. 

Cal. Sumbolum? quem sumbolum? Ps. Qui a milite allatust modo. 

eius servos qui bunc ferebat cum quinque argeuti minis, 

tuam qui amicam biuc arcessebat, éi os sublevi modo. 

Cal. Quo modo? Ps. Horum causa baec agitur spectatorum fabula: 720 

hi sciuDtf qui hic adfuerunt; vobis post narravero. 

Cal. Quid nuDC agimus? Ps. Liberam hodie tuam amicam amplexabere. 

Cal. Egoue? Ps. Tu istic ipsus, iuquam, si quidem hoc vivet caput; 

si modo mihi hominem invenietis propere. Chab. Qua facie? Ps. Halum, 

callidum, doctum, qui quaudo principium prehenderit, 725 

porro sua virtute teneat quid se facere oporteat; 

atque qui hic noQ visitatus saepe sit. Chab. Si servos est, 

Dumquid refert? Ps. Immo multo mavolo quam liberum. 

Chab. Fosse opiuor me dare hominem tibi malum et doctum domo, 

qui a pâtre advenit Carysto nec dum exiit ex aedibus 790 

quoquam neque Athenas advenit umquam ante hesternum diem. 

Ps. Bene iuvas. sed quinque inventis opus est argenti minis 

mutuis, quas hodie reddam: nam huius mihi débet pater. 

Chab. Ego dabo, ne quaere aliunde. Ps. hominem opportunum mihi. 

etiam opust chlamyde et machaera et petaso. Chab. Possum a me dare. 735 

Ps. Di immortales, non Charinus mihi hic quidem, sed Copiast 



713 si qaid opa[B e]8t A: quicqaid opos est P tam graciam B, tam 
gratia A, ont, CD, corr, Pareus 714 tibi prius om. P 715 mihi P: nihll 
A molestumst mihi quidem A, molestum est quidem P, m. e. id quidem Pius 
(mihi servavi) tam tu ^ 716 CA. s*.* ch. modo om. A de diaeresi 
cf. Trin, 1016; hanc modo Guietus sambolam A hic et bis v. sq. , simbolom 
P, sed Bumb. — simb. v, sq, 717 €▲. c: oh. militi A allatosat modo 
A: allatust (alienatast CD) modo est P 718 ferebat et qoinque a. minas A, 
cf. 753 719 arcessaebat C, arcessabat B, accersabat A ei os P: eius A 
720 horun caassa A fabule P 723 tu istic A: tate ego P (ps. tute. ol. 
ego? ç) uiuit A: uiae P 724 pers. spot, ante et post propere A 
CH. Pylades: ca. fs. om. 726 porro ad facere pertinet 727 qai hic 
non uisitatus A: eum qui non hic usitatus P si P: n\ A 729 ch. e: oa. 
modo P; cf. Bacch. 648, infra 734 sq. 730 exiit ex aedibus (aediebus B) P: exit 
aedibtts A, fort, exiuit aedibus 732 lubas P 733 hoius A: unam huios 

P 734 oH. c: OA. homoinem B 735 opust chamyde (opus tech. ^) 
P mâchera AP oh.: spat. A, om. P 736 mihi quidem est sed copia P 



280 PLAVTI ni,€7-6S 

sed istic senros, ex Carysto qui bic adest, ecqaid sapit? 

Ghab. Hircum ab ails. P& Hanuleatam tunicam babere bominem tddecet. 

ecquid is bomo babet aceti in pectore? Chab. Atque acidissoini. 

P& Quid, si opus sit ut dulce promat indidem, ecquid babet? Gb. RogasîTID 

marrinam, passuro^ defrutum, mellam, mel quoivismodi; 

quin in corde instruere quondam coepit pantopolium. 

P& Eugepae, lepide, CharinCf meo me ludo lamberas. 

sed quid noroen esse dicam ego isti servo? Ghab. Simiae. 

P& Scitne in re advorsa vorsari? Ghab. Turbo non aeque citott. W 

P& Ecquid argutust? Ghàb. Malorum facinorum saepissime. 

P& Quid cum manifesto tenetur? GhIb. Anguillast, elabilur. 

P& Ecquid is bomo scitust? Ghab. Plebi scitum non est scitius. 

Pa Probus bomo est, ut praedicare te audio. Ghab. Immo si scias, 

ubi te aspexerit, narrabit ultro quid sese velis. 7S0 

sed quid es acturus? Pa Dicam. ûbi bominem exornavero, 

subditivom fleri ego illum militis servom volo; 

sumbolum bunc ferat lenoni cum quinque argenti minis, 

mulierem ab lenone abducat: em tibi omnem fabulam. 

ceterum quo quicque pacto faciat, ipsi dixero. 756 

Gal. Quid nunc igitur stamus? Pa Hominem cum omamentis omnibus 



737 isti P, iste A, corr, Merula qui hic adest ecqaid A: hic qui adoenit 
qoid (qui B) P 738 ch. Camerarius: ca. irqaom A^ hirqaom (hiscom 
CD) P aliis P addecet A, Prisctanus 1, 139, Nonius 536: decet P 
739 ecqaid is home habet Lorenzius (cf. 748)i ecqaid habetis homo Pf eqoidem 
home habet A ch. c: oa., item 740 acidissamom ^ 740. 741 qaod 

si opos est at dalce promant id est et qai habeat (habitat) roga | marrinam 
pasBom (passitam) defratam mella Plinius 14, 93 marrinam ieslaius, locwn ad- 
ferens secundum ^Scaevoîam et L. Aelium et Atetum Capitanem* 741 marri- 
nam passam defratam (defractam B, defracam CS detam i>*) mellam (meHnam 
B, mellinam CD) mel qaoiais modi (qaouis P, modo A) AP; mormarena passam 
defritam adlata a Varrone Men, 40, similiter de vita p. R, 1 (Nonius 551 utntm- 
que) 742 pantopoliam A: hermopoliam P, t. e, thermipoliam (cf. Cure. 292 
Rud. 529 Trin. 1013), sed non calida dixit, sed aceta et dulcia 743 me 
meo P 744 — 815 d^est A 744 qaid Camerarius: qai oh. e: OA. 
745—750 non Plauti esse vidit ICiesslingius 745 sq. seocies OA., corr. ç 
de V. 746 Prisctanus 1, 505 argatas i. e. conaictas, cf. Amph. 883 747 an- 
gaila, cf. Lindsay in WoeîffUni arch. 8, 442 748 ecqaitis homo scitos est B, 
ec (hec D) qaitis homo est scitas CD plebis citam citas, corr. Caméra' 
rius 749 si CD: sci B 750 sese Camerarius: esse 751 qoid D^: qai 
el B, qais CD^; sed qoid eo facturais? Ritscheiius (eo es f. Vssingius) 
752 sabdîtiam (—iciom D, — itam B), corr. Ritscheiius 753 simbolam 
qaom B, item 756 



n 4. 67-ra 1, 16 PSEVDOLVS 281 

exornatum adducite ad me iam ad trapezitam Aeschinum. 

sed properate. Cal. Prius illi erimus quam tu. — Pa Abite ergo ocius. 

quidquid incerd mi in animo prius aut ambiguom fuit, 

DUDC liquetf dudc defaecatumst cor mihi; dudc perviumst: 7B0 

omues ordine sub siguis ducam legiones meas, 

ayi sinistra, auspicio liquido atque ex (mea) sententia; 

coDfldeutia est inimicos meos me posse perdere. 

DUDC ibo ad forum atque onerabo meis praeceptis Simiam, 

quid agat, ne quid titubet, docte ut hauc ferat fallaciam. 76S 

iam égo hoc ipsum oppidum expugnatum faxo erit lenonium. 

PVER mi 

Cui servitutem di danunt lenouiam 

puero, atque eidem si addunt turpitudinem, 

ne illi, quantum ego nunc corde conspicio meo, 

malam rem magnam multasque aerumnas danunt 770 

velut baec mi evenit servitus, ubi ego omnibus 

parvis magnisque miseriis praefulcior: 

neque ego amatorem mi invenire ullum queo, 

qui amet me, ut curer tandem nitidiuscule. 

nunc buic lenoni hodie est natalis dies: 77S 

interminatus est a minimo ad maximum, 

si quis non hodie mu nus misisset sibi, 

eum crâs cruciatu maxîroo perbitere. 

nunc nescio hercle rébus quid faciam meis; 

neque ego illud possum, quod illi qui possunt soient. 780 

nunc, nisi lenoni munus hodie misero, 

cras mihi potandus fructus est fuUonius. 



757 attrapezitam 768 OA. e: pb. illic pb. om. CD, spat. B 
7S0 defecatom si peruiast BCD^; cf, odAuL 438 761 ordines, carr. Sca- 
Uger 762 ani: ab Nonius 334 ex mea Bothius: ex codd,, Nonius 
763 meoB me: mens mea Nonius 764 honerabo ml is preceptissimam 
B 765 neqoit B hune CD 766 ipsom indudi Bothius 767 pybb dy 
B et (om, DY) D* scaenam in suspicionem vocavit Lorenzhu (cf. Sauppius 
qu. PL 8). interpolata videtur ut in actione in vicem succederet scaenae I 2, 
versus 855 sq. ad puerum hac aetate non quadrant, cf. 170. 241 771 aellit, 
corr. 1 m. in BD 772 ministeriis Àcidalii (cf. Pers. 12) non recte dictum 
de puero praefolgior, corr. Beroaldus 773 inaenire ullum Pylades: ullum 
inuenire 774 caret, corr. GuUelmius cf. 220 775 lenon B est hodie 
Pyîades cf 165 sq. 776 interminatoB tam inimo 778 eum r: tom 
779 quid s: quia (qua O miis B 782 potantoB B fractos cf. 1304 



282 PLAVTI m i, 17-2, 19 

eheu, quam illae rei ego etiam nunc sum parvolos. 

atque edepol, ut dudc maie eûm metuo miser, 

si quispiam det qui mauus gravior siet, 185 

quamquam illud aiuut maguo gcmitu fieri, 

comprimere dentés videor posse aliquo modo. 

sed comprimenda est mibi tox atque oratio: 

erus eccum recipit se domum et ducit coquom. 

BALLIO UI 2 

Forum coquinum qui vocant, stulte vocant, '^ 

nam non coquinum est, verum furinum est forum, 
nam ego si iuratus peiorem boroinem quaererem 
coquom, non potui, quam hune quem duco, ducere, 
muitiloquom gloriosum insulsum inutilem. 

quin ob eam rem Orcus recipere ad se hune noluit, T^ 

ut esset hic qui mortuis cenam coquat; 
nam hic solus illis coquere quod placeat potest 

COCVS 
Si me arbitrabare isto pacto, ut praedicas, 
cur conducebas? Bâl. Inopia: alius non erat 
sed cur sedebas in foro, si er^s coquos, ^ 

tu solus praeter alios? Coc. Ego dicam tibi: 
hominum vitio ego sum factus improbior coquos, 
non meopte ingénie. Bal. Qua isluc ratione? Coc. Eloquar. 
quia enim, cum extemplo vcniunt conductum coquom, 
nemo illum quaerit qui optimus et carissimust: ^05 

illum conducunt potius qui vilissimust. 
hoc ego fui hodie solus obsessor fori. 
illi drachmissent miseri: me nemo potest 

783 illae rei ego Gruterus: ille relego (recego D*) 784 eam: malom 
Bitschelius 785 quoi s 788 cf. 409 789 ecum B dacet CD coqom 
Bj coqanm CD 790 b baliio lbro g cocys pybb dy B, item D* (om. b, 0, 
DY) 792 si ego CD peiorem B^CD 793 coquum B, coqom CD 
794 multiloquam CD, -cum B sin sulsum quam honc quem daco ad 
peiorem pertinetf hicposiium ui dnco dncere coniungereniur 795 hune ad ae, 
carr. Guietus 796 mortui scenam B: mortui cenam CD 798 oa. CD^ ut 
soient 799 qur B 800 coqus; fort, probas, cf, 802 801 alias 
802 uitîo Z..- auaritia; cf. Pers, 49 {Aul. 745. Truc. 828) improboor B 
cocas B , coqaas CD\ coqos D^ 803 me opte B: meo te CD 804 ex- 
emplo cocam B^ coqum CD 805 nemo Camerarius: ne et deleri non 
débet 808 drahcmis sent (essent CD, sont Gulielmius, eant Redslobius N. 
phil. Rundsch, 1888, 232) miseri me: mîserrime B 



in 2, 30-44 PSEVDOLVS 283 

minoris quisquam nummo ut surgam subigere. 

non ego item cenam condio ut alii coqui, 810 

qui mibi coudita prata in patinis proferuut, 

boves qui couvivas faciuut herbasque oggerunt, 

eas hérbas berbis aliis porro coudiuDt: 

induDt coriandnim, feuiculuin, alium^ atrum bolus, 

appoDUDt rumicem, brassicam, betam, blitum, 815 

eo lâserpici libram pondo diluoDt, 

teritur sinapis scelera, quae illis qui terunt 

prius quâm triveruDt oculi ut extilleut facit. 

ei homines cenas ubi coquont, cum condiuDt, 

non coudimentis condiunt, sed strigibus, 820 

yivis convivîs iotestina quae exedÎDt. 

boc bic quidem homines tam brevem vitara colunt, 

quom basée berbas buius modi in suom alvom congerunt, 

formidulosas dictu, non essu modo. 

quas berbas pecudes non edunt, bomines edunt. 825 

Bal. Quid tu? divinis condimentis utere, 

qui prorogare vitam possis bominibus, 

qui ea culpes condimenta? Coo. Audacter dicito; 

nam vel ducenos annos poterunt vivere 

meas qui éssitabunt escas quas condivero. 880 

nam egô cocilendrum quando in patinas indidi 

aut cepolendrum aut maccidem aut secaptidem, 

eaepse sese [patinae] fervefaciunt ilico. 



810 cod 814 alliam CD^ 815 ante 814 ponit Sauppius guaest. 
PL 9sq. S\Q accedii A lasserpici A, lasarpici P, cf, Rud. 630 
libra[inQ] A 817 sinapis scelera Charisius 144, Servius ad Aen. 9, 484: senapls 
cèlera P, sinapim scelera A ; teritur sinapis (aen.) scelerata Priscianus i, 205, 
teritur sinapi Charisius 63, et ilU praeter Charisium et alii grammatici nomen 
femininum et adiectivum iestantur, teront sinapis scelera Sauppius Us.; cf. 
Fleckeisenus ann. 1891, 677 sq, que A: cum P, Priscianus 818 triueront 
A extilient (exilient CD) P quod (corr. in quot) illi qui terit prias qnam 
contriait oculi ut ex(8)tillent facit Charisius 144 819 ubi cocont A: libi (sibi 
CD) coqoint P corn B 821 uiaas A 822 qolunt A 823 alanm e: 
salaum P, malaom A 824 formidalosam A essu A: esum P 826 qoit 
A 830 qui éssitabunt A: quis essit (esit CD) habontP condidero P 
831 sq, xaivà ^i/^ara, cf. Philem. ap. Athen, 659^ cocilindmm A: cidlendrum 
P patina scindidi P 832 cçpolendram A: si polindrum P sçcaptidem 
A: sauccaptidem P 833 eaepse sese Buggius: eaepse se patinae A, eae ip- 
sae sese patinae P 



284 PLAVTI m a, 46-90 

haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt: 

terrestris pecudes cicimalindro condio, 

hapalocopide aut cataractria. Bal. At te luppiter 

dique orones perdant cum condimentis tuis 

cumque tuis istis omnibus mendaciis. 

Coa Sine sis loqui me. Bal. Loquere, atque i in malam cnicem. 

Goo. Vbi omnes patinae fervont, omnis aperio: 810 

is odos dimissis manibus in caelum volât. 

Bal. Odos dimissis manibus? Goa Peccavi insciens. 

Bal. Quidum? Goo. Dimissis pedibus volui dicere. 

eum odorem cenat luppiter cottidie. 

Bal. Si nusquam is coctum, quidnam cenat luppiter? gff 

Goo. It incenatus cubitum. Bal. I in malam crucem. 

istacine causa tibi bodie nummum dabo? 

Goa Fateôr equidem esse me coquom carissumum; 

verum pro pretio facio ut opéra appareat 

mea quo conductus venio. Bal. Ad furandum quidem. 860 

Goo. An tu invenire postulas quemquam coquom 

nisi miluinis aut aquilinis nngulis? 

Bal. An tu coquinatum te ire quoquam postulas, 

quin ibi constrictis ungulis cenam coquas? 

nunc adeo tu, qui meus es, iam edico tibi, 865 

ut nostra properes amoliri ômnia, 

tum ut huius oculos in oculis habeas tuis: 

quoquo hic spectabit, eo tu spectato simul; 

si quo hic gradietur, pariter progredimino; 



834 aec P 835 terrestis A, terres très P cicimalindro Vssmgius: 
ciomalindro A, cicimandro P 836 haut hapalosopide (vel hapaloc.) A, ant 
(Aaud B) hapalopside P; aut deUvii Guieius aut (aad B, a />) cataractria 
(cactaractria B^ catactri C) AP cUtera mollis tundenti, altéra foriiter con-- 
fringenda 838 istis A: om. P 839 scis P iom.P 840 fenient P 
841 demisBis AP; item 842 A, 843 P; cf. Epid. 452 manibus A: pediboa 
P aolant A 842 odor P manibus A: pedibus P 843 b quidem o 
quia (qoiam B) demissis manibus u. d. P 844 ante 842 coUocant AP, suo 
loco Acidalius 844 eum modo rem P cotidie AD 845 is coctis P, carr. 
L*: coctum is A 846 it A: ià. P 848 essç me A: me esse P cocum 
P 850 ueni P 851 coquam B, coqom CD 853 b. om, quoquinatnm 
A te ire ^; tere (sup. scr. i B) coquam CD 854 constictis A 
qnoqnas B 855 es iam edico A: est amedico P 856 ammoliri (corr, B) 
omnia P, amoliri4euita omnia A; unde apparet duplex lectio: amoliri omnia 
{fort, (primnm) am.) et amoliri de nia 858 spectauit P 



m a, 71-97 PSEVD0LV8 286 

manum si protollet, pariter proferto manum: 800 

suom si quid sumet, id tu sinito sumere; 

si nostrum sumet, tu teneto altrinsecus. 

si iste ibit, ito, stabit, astato simul; 

si conquiniscet istic, conquiniscito. 

item bis discipulis privos custodes dabo. 865 

Goo. Habemôdobonumanimum. Bau Quaeso, quipossum, doce, 

bonum animum babere qui te ad me adducam domum? 

Goo. Quia sorbitione faciam ego hodie te mea, 

item ut Medea Peliam concoxit senem, 

quem medicamento et suis venenis dicitur 870 

fecisse rursus ex sene adulescentulum, 

item ego te faciam. Bal. Eho, an etiam es veneficus? 

Goo. Immo edepol vero hôminum servator» Bal. Ebem, 

quanti istuc unum me f coquinare perdoces? 874.875 

Goo. Quid? Bal. Vt te servem, ne quid surripias mihi. 

Goo. Si credis, nummo; si non^ ne mina quidem. 

sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis 

daturu's cenam? Bal. Pol ego amicis scilicet 

Goa Quin tués inimicos potius quàm amicos vocas? 880 

nam ego ita conviyis cenam conditam dabo 

hodie atque ita suavi suavitate condiam: 

ut quisque quicque conditum gustaverit, 

ipsus sibi faciam ut digitos praerodat suos. 

Bal. Quaeso hercle, prius quam quoiquam convivae dabis, 885 

gustato tute prius et discipulis dato, 

ut praerodatis vostras furtiQcas manus. 

861 shiitos A 862 alterimsecoB A 864 conquiniscito A: conquiniscito 
simnl P, ceneto simol Nonius 84 fort, vere 865 prias P 866—889 aUo 
iempore compositos esse suspicatur Sauppius ind. lecl. 1890, 14 866 poisim 
P doce om. A 867 bonum om, P 869 Medea Peliam Merula: me de 
apelleme (appellem me C, appellem D) P, meoeappellam A 871 ronnm P 
872 Ç8 A: om. P 873—875 uero P: u[er]o6 A, ueram CS* nero inm Bit' 
scheUus semator ehem sine pers, spat. A, seruator magis | ba. ehem mane 
P coqninare perdoces P, coquinare sull^doceB A; fort, coqninae rei doces (ut 
snb ad som correcturam antecedentis versus pertineai) 877 si credis nmnmo 
si non credis ne mina quidem A, sic reddis nommes inos neminas qoidem P 
878 tu om. P 880 c. om. tuos Loremius: tu illos AP uocas P: toas vel 
fort, tuos A 882 saaoi om. P condim P 883 qoitqne A 884 ipsos 
P, ipsç A 885 coiquam conoiaae A: qoicquam {om, B) connini (—ois ç) P 
886 gusU P 



r. 



286 PLAVn m 2. »-iv 1, 6 

Goo. Portasse haec tu nunc mihi non credis quae loquor. 

Bal. Molestus ne sis, nimium [iam] tinnis; non taces? 

em illic ego habito. fntro abi et cenam coque. 890 

propera. Pveb Quin tu îs accubitum, et conyivas cedo, 

corrumpitur iam cena. — Bal. Em, subolem sis vide: 

iam hic quoque scelestus est, coqui sublingulo. 

profecto quid nunc primum caveam nescio, 

ita in aedibus sunt fures, praedo in proxumo est 8K 

nam mi hic vicinus apud forum paulo prius, 

pater Calidori, ôpere edixit maxumo, 

ut mihi caverem a Pseudolo servo suo, 

ne fldem ei haberem. nam eum circum ire in hune diem, 

ut me, si posset, muliere intervorteret; 900 

eum prômisisse firmiter dixit sibi, 

sese abducturum a me dolis Phoenicium. 

nunc ibo intro atque edicam familiaribus, 

profecto ne quis quicquam credat Pseudolo. — 

PSEVDOLVS IV 1 

Si umquâm quemquam di immôrtales voluére esse auxliio àdiutum, 90s 
tum me et Calidorum sérvatum volunt ésse et lenonem éxtinctum, 
quom te âdiutorem génuerunt mihi tâm doctum hominem atque éstutum. 
sed ubi Illic est? sumne ego homo insipiens, qui haec mécum egomet 

loquar sôlus? 
dédit vérba mihi hercle, ut opinor: 
malus cûm malo stulte câvi. 909* 



888 credas P, cf. Bandius Turs. 2, 727 889 ba.: c B, om, CJD^ tinnif, 
non taces? Guieius: iam tinnis non taces B, iam tinnis non places CB, iam tinnis 
tace A 890 em om. A (iam) intro Muelierus, cf. 889 891 propere P 
PVBB Bothius: c B, ca CD; coau eum suis intro it, puer ultimus ioquitur 
quin tu is Pareus: qoit tu is A^ quin ois P et properas cedo A 892 ba.: 
B 893 quoq[al] sablinculo {vel fort. — golo) A: coqoi sablindo (sublingio 
Turtiehus) P 896 nam mihi uiçjnas A, iam mihi hic oicinus P 897 caln- 
dori A e^îxit A, item Henricus Schenkl stud. PL 60: fecit P\ edixit opère 
Abrahamus 898 abs peadol[o] A 899 ne A: nen P, cf 128 iret P 
901 fortiter A 905 psbydolvs simia A, psbydolys bbb stoophâhta c B, 
PSEYDYLYB sicoFAirrA B^, spat. C quomquam P: qoicqaam A dii mor- 
tales P uolaerant A 906 calydoram AB, callidomm C leratam (—nom 
CD) P 908 qui A : quid (Quid B) P loquor Camerarius, cf. Bacch. 91 
finit systema 909 ut supra disp. A; uno versu, sed dédit priori adnectens ei 
Malus non malus exhibens B 



IV 1, 6-21 PSEVDOLVS 287 

tum p6l ego interii, homo si lUe abiit, neque hoc 6pus quod volui hodie 

éfficiam. 910 

sed eccûro video verberéam statuam: ut it, ût magnifiée infert sese. 
ehem, te hércle ego circumspéctabam, nimis métuebam maie, ne àbiisses. 

SIMIA 
Fuit meum ôfficium ut facerém, fateor. 

Ps. Vbi réstiteras? Sm. Vbi mihi libitum est. 91S« 

Ps. Istûc 4r ego sâtis scio. Sim. Quor érgo quod scis mé rogas? 
Ps. At hôc Yolo monére te. Suc Monéndus ne me moneas. 915 

Ps. Nimis tandem ego aps te contémnor. 
Sim. Quippe égo te ni contémnam, 
stratiôticus homo qui clûear? 
Ps. lam hoc vélo quod occeplûmst agi. Sim. Numqufd agere aliud mé 

vides? 
Ps. Àmbula ergô cito. Sim. Immo ôtiosé volo. 920 

Ps. Haéc ea occâsiost: dum ille dormit, volo 
tû prior ut occupes adiré. 

Sim. Quid prôperas? placide, né time. 
ita file faxit lûppiter, 928* 

ut ille palam ibidem àdsiet, 

quisquls illest, qui adest a milite. 924* 

numquam édepol erit illé potior 

Harpâx quam ego. habe animûm bonum: 92b* 

pûlchre ego banc éxplicalàm tibi rém dabo. 
sic ego illûm dolis âtque mendâciis 
in timorém dabo militarem âdvenam, 
ipsus sese' ût neget ésse eum qui siet 
méque ut esse aùtumet qui Ipsus est. Ps. Qui potest? 990 

910 interi A habiit P aoloi Bothius: aoloit A, uoloit ego P 
911 ut it A: ati P 912 abisses AP 913. 913* coniungit B 914-919 disp, 
B: Ipsa — te | Monendas — contémnor | Qtilppe — iam {sed Strat non strat) | 
Hoc — aides 914 istud A, ipsac (^um B^) P velui <edepol) qor 
AS, car CD ergo quod A: ego que P 915 moneat P 917 si om, ni P: 
me A 918 stratiocas homo qui claear P, stratioticas esse homo claear A 
919 iam versui 918 adnectit A sine pers. spatio {cf, B) nonc qoid agere 
aliad P, nonqoid aliud agere A 920—925 disp. B: Ambola — uolo {sed Hec, 
omisso PS., non haec) | Ta — placide | ne {non Ne) — palam | Ibidem — mi- 
lite I Nnmqaam — bonom 922 A n. l. 923 s. : ^ B, om. CD 924 assiet 
Camerarius: atiet P, A n. l. 925. 925* uno versu A {cf. B) potior ille erit 
Bothius 927 si P 929 ipse P eum esse P 930 auttomet P P8.: 
spat. om, A qoid P 



288 PLAVTI IV 1, 82-40 

Suc Occfdis me, cum istûc rogitas. Pb. hôminem lepidam. 
Suc Té quoque etiâm dolis àtque mendàciis, 
qui magistér mihi es, àntidibo, ût scias. 
Pâ. lûppiter té mihi sérvet Sim. Immô mihi. 
séd Tide, ornàtus hic me satin côndecet? 

Ps. Optûme habet. Sim. Esto. 986* 

Pa. Tantûm tibi boni di immôrtales duint quantum tu tibi optes; 
nam si éxoptem, quantum dignu's tantûm dent, minus nihilô sit 
néque ego hoc homine quémquam vidi mégis malum et méleficum. 

Sm. Tun id mihi? Ps. Taceo. 986* 

sed egô quae tibi bona dàbo et faciam, si banc sôbrie rem accuréssis. 
Sdl Potin ût taceas? memorem immemorem facit qui monet quod memor 

méminit. (MO 

teneo, ômnia in pectore côndita sunt, meditâti sunt mihi dôli docte. 
Pb. Probus est hic homo. Sim. Neque hic est neque ego. Ps. At vide 

né titubes. Sim. Potin ût taceas? 
Ps. Ita mé di ament — Sim. Ita non facient: mera iàm mendacia fûndes. 
Ps. Vt ego 6b tuam, Simia, pérfidiam te amo et métuo et magni Eicio. 
Sim. Ego istûc aliis dare côndidici: mi optrûdere non potes pâlpum. 945 
Ps. Vt ego àccipiam te hodié lepide, ubi efféceris hoc opus. Soc. Hâ ha hae. 
Ps. Lepidô victu, vino, ûnguentis et intér pocula pulpàmentis; 
ibidem ûna aderit muliér lepida, tibi sâvia super savia quae det 
Sim. Lepide âccipis me. Ps. Immo si éfûcies, tum fàxo magis (id) dicas. 
Sim. Nisi effécero, cruciabiliter cârnifex me accipito. 950 

931 dimeter anap, cum claustUa Reiziana 932 si. RitseheUus: om. 
atque A: atque etiam P 933 om, P; 932. 934 coniungit B > antçidibo 
935—938 pauca servata A 935 Ba[tm] A: satis P 935* adhaeret priori 
B 936 dii mortales B, dam mortales CD; A n. /. diont P, corr. Pius; 

A n. /. exoptes Goeizius, cf. e, g, Trin, 857 937 nihilost vcl nihilo sit 
A: nihilo est P 938 fort, et (magi8> maleficom, cf. Mil. 539 ail.; nisi ana^ 
paesii sunt 938. 938* coniungunt AB, sed taceo sequentcm v. incipit B 
de métro cf. 931. 935* 939 duobus dimetris A quae tibi c: qoantibi B, 
qoam tibi CJD; A n. /. dona (Dona B) P, corr. Dousa; A n. l 940 qui 
P: qaoi A 941 in pectore omnia A mihi om. P 942 hic est P ad 
yide A: atade B, at tude CD potin ut A: potinom P 943 faciet A 
mera iam P: meram A fondis A 944 optuam B simiam P amo P: 
amo et amo A 945—955 média fere et ex tréma pleraque non servata A 
946 ha ha he P: hah— A 948 a(}e— A, aperit P super sauia quae det 
g: super oiaqae det P, — q[aae det] fort. A; sauia suauia quae det Buechc" 
lerus 949 efficis CD, effici B, A n. l., corr. Hermannus id dicas RUsche- 
lius: dic[a8l AP 950 claudit anapaestos paroemiacus, canticum clausula 

trochaica 



IV 1, 41-2. 17 PSEVDOLVS 289 

séd propera mibi mônslrare, ubi sit 6s lenonis aédium. 

Ps. Tertium hoc est. Sm. St, lace, aedes biscuDt. Ps. Credo, animo 

malest 
aedibus. Sim. Quîd iam? Ps. Quia edepol ipsum lenoDem evomunt. 
SiM. lilicinest? Ps. Illic est. Suc Mala mercist 4r 4r Ps. Illuc sis vide, 
ut Iraosversus, non proversus cedit, quasi cancer solet 965 

B ALMO IV 2 

Minus malum hune bominem esse opinor quam esse censebam coquom, 
nam nibil etiam dum barpagavit praeter cyathum et cantharum. 
Ps. Heus tu, nunc occasio est et tempus. Sim. Tecum sentio. 
Ps. Ingredere in viam dolose: ego hic in insidiis ero. 
Sim. Habui numerum sedulo: hoc est sextum a porta proxumum 900 

angiporlum, in id angiportum me devorti iusserat; 
quotumas aedis dixerit, id ego adroodum incerto scio. 
Bal. Quis hic homo chiamydatus est aut unde est aut quem quaeritat? 
peregrina faciès vidctur bominis atque ignobilis. 

Sim. Sed eccum qui ex incerto faciet mibi quod quaero certius. 966 

Bal. Ad me adit recta, unde ego bominem hune esse dicam gentium? 
Sim. Heus tu, qui cum birquina barba stas, responde quod rogo. 
Bal. Ebo, an non prius salutas? Sim. NuUa est mibi salus dataria. 
B. Nam pol hinc tantumdem accipies. Ps. Iam inde a principio probe. 969.910 
Sim. Ecquem in angiporto hoc bominem tu novisti? te rogo. 
Bal. Egomet me. Sim. Pauci istuc faciunt bomines quod tu praedicas, 
nam in foro vix decumus quisque est qui ipsus sese noverit. 

951 sit (sit Bit B) ostenonis aedium P, corr, Brixius, — is aediam A u 
Loemo (nihil post mon— legit St.); ubist lenonis ostinm Schmidtius 952 st 
Gruterus: si P, A n. /. ps. D: om. BC, A n. /. 953 si.: q ^ PS.: s ^ 
{deinde om.) 954 ut s, P: illicinest f illic ç[8t ■(■ malast] ipe — c sis aide 
A illic (ipsas) est Ritschelitis , sed cf. Truc, 599 Pers. 544. fort sic: b. 
mala mers est ps. <leno8t. s.) illac sis uide 955 nt transnersus non pro- 
uersas cedit Varro de l. L 7, 81 {qui versum enarrat): non prorsos nerom ex 
transaerso cedit (extran uerso B) P, non prosasue — A; extraaersns glossa- 
rium Plautinum. proaersos factura propter antitheton (Solmsenus stud. 66) 

956 BÂLLIO PSLbyIdOLYS BIMIA a, BàLUO (~X0 Ç) IDBM O BC, BALLIO PSiyDYLVi 

siooPAHTA CA B^ hunc ad coqaom 957 dum etiam A cantamm ACD 
959 4[o]lo8[e e]go A: dolos ego et B, dolos et ego et CD 960 proximomP; ad 
proxomom A 961 iasseras P 962 incerte A 963 clamidatos P; A n. /. 
965 SI. et sg. v, ba. Saracenus: om, faciem B; A n. L 966 a4— A, adi 
CD 967 bar]ba stas A: stas barba P; astas Camerarius; cf Vahlenus ad 
Men. 858 (hoc) qaod Ritschelius, cf, ad Cure, 708 968 an om, A EL : 
om. P; spat. A? 969. 970 ps.: si. probi P 971 nonoisti (non nidittl 
CD) P 973 qaisqois est P ipsa sese P, ipsas se A 

Plaatai H. 19 



200 FLAVn nr % ib-a 

P& Salvos sum, iam phiiosophatur. Sim. Hominem ego hic quaero malum, 

legîrupam, impurum, peiurum atque impium. Bal. Me quaeritat, 975 

nam iUa mea sunt cognomenta; nomen si memoret modo. 

quid est ei boniDi nomeo? Sim. Leno Ballio. Bal. SdTin ego? 

îpm ego Î8 sum, adnlescens, quem tu quaeris. Sim. Tudc es BiUio? 

Bal. Ego eDim vero is sum. Sim. Vt vestitu's, es perfossor parielum. 919. 960 

Bal. Credo, in tenebris, conspîcatus si sis me, apstineas manum. 

Sdc. Erus meus tibi me salutem multam voluit dicere. 

banc epistulam accipe a me^ banc mé tibi iussit dare. 

Bal. Quis is homost qui iussit? Ps. Perii, nunc homo in medio lutost; 

nomen nescit, haeret baec res. Bal. Quem banc misisse ad me autuma8?965 

Soc. Nosce imaginem: tute eius nomen memorato mibi, 

ut sciam te Ballionem esse ipsum. Bal. Cedo mi epistulam. 

Sdc. Accipe et cognosce signum. Bal. Oh, Polymacbaeroplagides 

purus putus est ipsus. novi. heus, Polymacbaeroplagides 

nomen est. Sdc Scio iâm me recte tibi dédisse epistulam, 990 

postquam Polymacbaeroplagidem elocutus nomeo es. 

Bal. Quid agit is? Sdc. Quod homo edepol fortis atque bellator probus. 

sed propera banc pellegere quaeso epistulam (ita negotium est), 

atque accipere argentum actutum mulieremque emitlere. 

nam necessést bodie Sicyoni me esse aut cras mortem exsequi, 995 

ita erus meus est imperiosus. Bal. Novi, notis praedicas. 

Soc. Propera pellegere epistulam ergo. Bal. Id ago, si taceas modo. 

miles lenoni Ballioni epistulam 

conscriptam mittit Polymacbaeroplagides, 

975 legirapum iopnrom peiiarum atque impium A, legirupam (lege rapam 
B) hnplam peiorom (ante p eras. per B, periumm CD) atque hnprobum P 
976 mea om, P 977 [no]men homini A sciuin AB\' sdbin (scinbin C) 
P 978 is sum Gruierus: is— A, istum P qnaeritas P bl: om. 
ton A 979. 980 [es] A: est P perforer P 981 hoc dicit: noctu {çuo 
iempore vestes râper e soles) si videre possis, meam vestem non tangos 
983 han me A 984 ps.: si. pçrii vel périt A: periit P lutost A: 
tuto est P 985 at A 986 eiins A 988 et A: om, P oho P 

polymacbaeroplacides (-cero- B) AP 989 b praemittit B putus A, Ao- 
nius 27: mutus P p. (spat, CD) polymachaero placides P: polumacbaero- 
placidi A, cf. 991 990 tibi me recte P 991 polymachaeroplacidem A, 

polymachero placide P; cf, Stich, 372 Amph. 1120 es P: se A 992 quid 
A: sed quid P 993 perlçgere A, pelligere CD negotius est B 994 mu- 
lieremque Guietus: mulieremque mihi P, mulierem A 995 bodie Sicyoni ne- 
cessést RitscheUus 997 ergo epistulam Bothius ag[o tj^çifus sis modo A, 
a[g]a si t[ac]e[a]8 modo t, Loewio 999 polymachero placides P, polimacba[e- 
ropjla— A 



IV 2. 4a-a, 7 P8EVDOLV8 291 

imagine obsignatam quae inter nos duo 1000 

convenit olim.' sumbolust in epistula. 
[yideoy et cognosco signum. sed in epistula 
nullam salutem miitere scriptam solet? 
SiM. Ita militaris disciplinast, Ballio: 

manu salutem mittunt benevolentibus; 1005 

eadém malam rem mittunt malevolentibus. 
sed, ut occepisti, perge opéra experirier 
quid epistula ista narret Balw Ausculta modo.] 
'Harpax calator meus est, ad te qui Tenit — >' 
tun es is Harpax? Suc. Ego sum, atque ipse âqfta^ quidem. 1010 
Bal. 'Qui epistulam istam fert; ab eo argentum accipi, 
cum eo simitu mulierem mitti volo. 
salutem scriptam dignum est dignis mittere: 
te si arbitrarem dignum, misissem tibi/ 
SiM. Quid nunc? Bal. Argentum des, abducas mulierem. 1015 
Soc. Vter remoratur? Bal. Quin sequere ergo intro. — 

Soc. Sequor. — 

Pb. Peiorem ego hominem magisque vorsute malum IV 8 

numquam edepol quemquam vidi, quâm hic est Simia; 

nimisque égo illum hominem metuo et formido maie, 

ne malus item erga me sit ût erga illum fuit, 1020 

ne in re secunda nunc mi obvertat comua, 

si occasionem capsit qui sit (mihi) malus; 

atque edepol equidem noio, nam illi bene toIo. 

iOGO Imaginem AP, corr, Gulielmus dao cf, Studemundus in ff^oelffUni 
arch. 3f 551 1001 [f 8almbol[imil8t A {scil. Simiae), simbolam est P, corr, 
RitscheUus 1002 post 1003 ponit A 1003 scriptam AP: ascriptam Bit* 
schelius, cf. ad 140. 141 v. 1002—1008 intcrpolatori scaemco dehentur, 
symbolus idem est atque signum, guod iam agnovit; de saîute (cf. Bacch, 1000) 
miles ipse loquitur, et metius, v. 1013 sq.; 1002 cognosco cf. 988 cum Larenzii 
adn.; in epistula molestum post 1001, 1003 scriptam {cf. 1013: hoc quidem loco 
debuit praescriptam) post in epistula 1004 ballio AD^: baltio P 1006 mittit 
A 1007 operam P 1008 naret B 1009 arpax A 1010 tan(e]s is 
harpax A: tones (tune es CD) saphax P harpax P, hapax A; cf. 653, 
Appian. b. civ. 5,118) 1011 accipe vel accipi A: accipi et P, cf. Rud, 1169 
1012 quom B simitu A, glossarium Plautinum: simit B, simnl CD 

1013 — 1047 deest A 1016 ergo e: rego sbbyob dy B, psbtdylyb D\ 
spat, C 1018 similia B 1019 vel illanc 1020 ergasme B 1022 capsit 
Camerarius: ceperit capsti (mihi) Vssingius, cf. Bacch. 660 1023 nolo 
êdl. illi malus esse (illi ano xoivov) 

19 • 



292 PLAVTI PT 8,8-4. 18 

nunc in metu suni maiimo, tripUci modo: 1024.1025 

primum omnium iam hune comparem meUio meum, 

ne deserat med atque ad hostis transeat; 

metuo autem, né enis redeat etiam dum a for^ 

ne capta praeda capti praedones fuant 

quom haec metuo, metuo ne ille hue Harpax advenat K>90 

prius quam hinc hic Harpax abierit cum muliere. 

perii hercle, nimium tarde egrediunUir foras. 

cor conligatis vasis expectat meum, 

si non educat mulierem secum simul, 1094.10S5 

ut exulatum ex pectore aufugiat meo. 

▼ictor 8um, vici cautos custodes meos. 

8TMTA IV 4 

Ne plora, nescis ut res sit, Phoenicium, 

vemm haud multo post faxo scibis accubans. 

non ego te ad illum duco dentatum virum 1010 

Macedoniensem, qui te nunc flentem facit: 

cuiam esse te vis maxime, ad eum ducere: 

Calidorum haud multo post faxo amplexabere. 

Pb. Quid tu intus quaeso desedisti quam diu? 

mihi cor retunsumst oppugnando pectore. 1045 

Soc. Occasionem repperisti, verbero, 

ubi perconteris me, insidiis hostilibus? 

quin hinc metimur gradibus militariis? 

Pa Atque edepol, quamquam nequam homo es, recte mones. 1019.50 

ite bac triumphi ad cantharum recta via. — 



1027 me transeant (n altéra super scrip ta B) 1029 fiant CD 
1030 adueniat C 1031 corn: qaom B^ 1033 ezpectata meum, corr. Me- 
rula 1036 exolatom B aat fogiat, corr. Camerarius 1037 oici cautos 
CD: oicia aat os B 1038 s sioophântà ssbvos mbbitsix dy B, sicovahtà 
PSEVDYLYB D*, spat, C 1039 bis scribunt CD 1041 qui te nunc Came- 
rarius: qaile nonc B, qui lenonem CD 1042 te esse, corr, Camerarius 
dacere Vssinçius: daco te 1043 interpolatus videtur Galydonun B 
amplexaaere B 1044 tam dia Addalius, cf. Ter. Eun. 754 sq, Eeaut. 363 
1045 retonsost 1047 perconctetis de ablativo cf. Mil 321 Trin, 345. 446, 
ad Most, 44, 45 1048 accedit A hinc A: hic (hii ^) P metimar AP; 
metamor Dousa militaribas D^ 1049. 1050 nequa AP es om. A 
^051 om. CD triomphi B et Tumebi schedae: triomphe A; triumphi nia 
quasi triomphali 



IV 6. 1-6, Il PSEVDOLVS 293 

BATiTJO IV 6 

Habae, nunc demum mi aoimus ia tuto est loco, 
postquam iste hinc abiit atque abduxit mulierem. 
iube nÛQC venire Pseudolum, scelerum caput, 
et abdûcere a me mulierem fallaciis. 1055 

coDceplis hercle verbis, satis certo scio, 
ego periurare me mavellem miliens, 
quam mi illum verba per deridiculum dare. 
nuDC deridebo hercle hominem, si convenero; 
. verum in pistrino credo, ut convenit, fore. 1000 

nunc ego Simonem mi obviam veniat velim, 
ut mea laetitia laetus promiscam siet. 

smo IV 6 

Viso quid rerum meus Vlixes egerit, 

iamne habeat signum ex arce Ballionia. 

Bal. fortunate, cedo fortunatam manum, 1065 

Simo. SiM.Quid est? Ba. lam — Suc Quîd iam? Bal. Nihil 

est quod metuas. Sdc Quid est? 
Tenitne homo ad te? Bal. Non. Suc. Quid est igitur boni? 
Bal. Hinae viginti sanae et saWae sunt tibi, 
hodie quas aps te est instipulatus Pseudolus. 
Sue. Velim quidem hercle. Bal. R6ga me Tiginti minas, 1010 
si ille hodie illa sit potitus muliere 
sive eam tuo gnato hodie, ut promisit, dabit, 
[roga opsecro hercle, gestio promittere.] 



1052 BALLio 8IM0 A, om, P (B sine spatio)^ sed ballio liho Z^, cf, 1063 
hahe P mihi demi}[m] A est loco P: loco est A 1054 iube nunc A: 
nonc iube schol. Aen, 9, 484, libet nonc P spç^^Qlam A 1057 manellem 
me P, non viHose 1059 si P: [cam] vel simiiiier, non si oui abi, A 
1060 pristriniun (pistrinom D) P 1061 somonem B [aem]^t ^^ nenitat B, 
nenire J9, nentrem C^, uentre C* 1062 promisca^, promiscna CD 1063 s 
smo SMSMJL (deinde erasum o) b bidsm. (demde crasum b) dy B, smo sbhbz 
BALLio LBNO 1) , om. spait'o reliclo C, sine spatio A ut supra , sed nisso A: 
oiso qui rerom (sérum CD) meom ollxes egerit (solixe se gerit B) P 
1064 balliona DC*, ballcona B, ballioni C^ 1065 manom P: mo4o manom 
A 1066 ut supra P {pro qaid est bis qoidem CD; Simo del, Bentieius): 
[quid i]aip quid [est qao](} metuas f qa[id e8]t A 1067 atte B lgit{i[r] est 
A 1069 est instipalatas Priscianus 1, 388: inde est instipolatus P, est sti- 
pnlatns A; cf. Rud. 1381, Buechekrus VmMcorum p. 44 (Buggiùs PhOoL 
31, 268) 1072 prosit B ; A. n. l 1073 cf. 116, deUvit Lorenzius rogato P 



294 FLAVTI TV % 

omnibus modis tibi esse rem ut salvam scias; 

atque etiam habeto mulierem dono tibi. ITO 

Sue. Nullum periclumst, quod sciaro, stipularier, 

ut concepisti verba: vigiuti minas 

dabin? Basj. Dabuntur. Suc Hoc quidem actumst hau maie. 

[sed conTenistin hominem? Bal. Immo arobo simuL 

SiM. Quid ait? quid narrât? quaeso, quid dixit tibi? mo 

Bal. Nugas theatri, verba quae in comoediis 

soient lenoni dici, quae pueri sciunt: 

malum et scelestum et peiurum aibat esse me. 

Soc. Pol hau mentitust Bal. Ergo haud iratus ftii: 

nam quanti refert ei nec recte dicere, 1065 

qui nibili faciat quique infltias non eat?] 

Sdl Quid est? quid non metuam ab eo? id audire expeto. 

Bal. Quia numquam abducet mulierem iam, nec potest, 

a me. meministin tibi me dudum dicere, 

eam véniisse militi Macedonio? loeo 

SiM. Memini. Bal. Em illius servos hûc ad me argentum attulit 

et obsignatum sumbolum, Sim. Quid postea? 

Bal. Qui inter me atque illum militem convenerat: 

is secum abduxit mulierem hau multo prius. 

Sm. Bonan fide istuc dicis? Bal. Vnde ea sit mihi? lo» 

Soc. Vide modo, ne illic sit contecbnatus quippîam. 

Bal. Epistula atque imago me certum facit; 

quin illam [quidem iam] in Sicyonem ex urbe abduxit modo. 

Sim. Bene hercle factum. quid ego cesso Pseudolum 

facere ut det nomen ad molas coloniam? 1100 



1076 est peri[cl]am A 1078 haa B (A?): haud CD 1079—1086 ùUêr- 
polaiarem detexU Kiesslingius; qui sindii ratione atque scaenam III 1 pro 12, 
kos versus in seaenae 1 3 vicem iniulisse videtur 1079 ambos P 1080 dixit 
BoMus: dicit P, A n, L 1083 periunun aiebant P 1084 haa AB: haad 
CD 1085—1119 deest A 1085 referte inegrecte B, refert Nec recte CD 
1086 nikil, corr, Camerarius 1087 si. om. quid est qaod Canurœrius 
metaas, carr, Botkius expecto, eorr. Beroaldus 1088 nonc qnaoi B 
abducet Bêntleius: a me abdacet 1089 a me om., cf. 1088, MueUerus pros, 
4UUL 87 1090 neolBse, cf. SHch. 232 Pers. 654 1092 et eboh iignatiim 
B iimbolam 1093 ba. om. 1094 ba. praem. haad CD 1095 bonam 
fldem B ante carr., CD 1096 conthecnatos CD 1098 qoin P^lmdes: 

qui quidem iam éUttograpkiam notavi insicyonem B, inaâoneia CD 
1100 Bolas fttmsi Molas accusmtivus; ef Pers, 22 



IV 6, 89-7. 19 PSEVDOLVS 295 

sed quis hic homo est chlamydaius? Bal. Non edepol scio, 
nisi ut observemus qu6 eat aut quam rem gerat. 

HARPAX IV 7 

Malus et nequam est homo qui nihili eri imperium sui sérros facit, 
nihilist autem suoQir qui ôfGcium facere fmmemor est, nisi est àdmonitus. 

nam quf liberôs [esse] ilicô se arbitrantur, 1106 

ex cônspectu eri si sui se abdidérunt, 
lûxantur, lustrântur, comedunt quôd habent, ei nomén diu 

séiritutis ferunt 
née boni ingeni qufcquam in is inesl, 
nisi ut improbis se artibus teneant f lUO 

cum bis mihi née locus 
nec sérmo convenit neque is ûmquam nobilfs fui. 
ego, ut mi imperatumst, étsi abest, hic adesse erum arbitrer. 

nûnc ego illum metuo, 
quom hic non adest^ ne quom àdsiet métuam. ei rei operâm dabo. 1115 
nam in taberna ûsque adhuc, si yenirét Syrus, 
cui dedi sumbolum, mansi, uti iusserat: 
leno ubi esset demi, me aibat arcessere; 
vérum ubi is non venit née vocat, 
venio hûc ultro, ut sciam, quid rei sit, ne illic homo me ludiflcetur. 1129 
neque quicquamst melius, quam ût hoc pultém atque aliquem éTocem 

bine intus. 



1102 cblam mi datas P, clamidatas CD 1103 oâoyla. lkho. bxhix B, 
BALUO BDio HABPAx OAOVLA BBBWs D\ spaL C nlhU Imperiom eri CD 
fàdt imperiom sui seruos eri Spengelius 1104 nihil est, carr, Merula 

nisi adeo monitos CD 1105 [esse] Guietus iUico ^C 1106 eri si C2>.- 
eriso, sed su eras, B 1 107— 1 1 15 disp, B: Loxariantnr — fenmt | Nec — utim | 
Probis — sermo | Gonuenit — fui | Ego — arbitrer (sed Imp., non imp.) | Nonc — 
adest I Ne — dabo 1107 loxantur Nonius 335 {Paulus 120 Inxantor a loxa 
dictum i. e. loxariantor) : lozariantar CD, loznriantur iantnr B ^ B: \ 
CD 1109 is B: his CD 1110 fort, nisi ut improbis artibus éniteant (cf. 
Truc. 160. 553) 1111 nec: bec B^ 1112 neque om, CD Um B de 
métro cf. 1113.1115 1113 Impetratom est B abest B: abem C, habem 
D 1115 metoiam CD 1116 inter berna CD si TeniretZ..- sineret; eof^ 
structionis exemple Lindskogius de enunt. condic. 68 1117 simbolom 
mansit CD ut 1118 aiebat CD, alebat B accessere C, arcersere B 
1119 iubi B 1120 accedit A qaod B^ A n. î. siet P, A n. l. 

1121 sg. disp, B: Neque — poltem | Atque — boc | Yolo ^ simol 1121 née 
A aliquem oTOcem h{nç AP^ aliquem (hue) Goetzius 



296 PLAVTI \ iVT.aiK^ 

léno argentum hôc volo f 

à me accipiat âtque amittal mûlierem mecûm simul. « 
Bal. Heûs tu. Sim. Quidvis? Bal. Hic homo meus esL Sim. Quidam? 

Bal. Quia lyfBeda haec meast: 
scôrtum quaerit, hébet argentum. iam àdmordere h|inc mfhi lubet U% 
Sue. lamue fUum coméssurus es? Bal. Dum recéiis est 
dater, dum calét, devorâri decét iam. : 
boni me ?iri pauperànt, improbi aûgentt 
poplô streoui, mi improbi usui suot 

Sim. Halûm quod tibi di dabûnt, sic sceléstu's. 1190 

Har. Me nunc commoror, quom bas foris non ferio, ut sciam, 

sitne Balliô demi. im' 

Bal. Vénus mi haec bona dat, quom hôs hue adigit 
lûcrifugas, damnicupidos, qui se suamque aetatém bene curant, 
édunt, bibunt, scortântur: illi sûnt alio ingenio àtque tu, 
qui neque tibi bene ésse patere et illis quibus est invides. lltt 

Har. Heûs ubiestis vos? Bal. Hic quidem ad me récta babet rectâm viam. 

[H. Heus ubi estis vos? B. Heus adulescens, quid istic debetur tibi?] 

bene ego ab hoc praedatus ibo; novi, bona scaevast mihi. 

Har. Ecquis hoc âperit? Bal. Heus chlamydate, quid btic debetur tibi? 

Har. Aedium dominum lenonem Bailionem quaerito. 1140 

Bal. Quisquis es, adulescens, operam fac compendi quaerere. 

Hab. Quid iam? Bal. Quia tute ipsus ipsum praesens praesentem vides. 

1122 ^ n. /. Tolo sequentem v, incipit A ul £ 1123 a me i^.* me 
P 1124 spot, ante qoid om, A mens [est] A, menât P 1125 iam Pius: 
tam ^, tam etiam CD, A n. L labet CD, 1 — A: iabet B 1126 comesnrM 
B, comme88ar[u8] ACD 1127 dum dator dum calet deaorari deoet tam (ta- 
men CD) Py dom calet dum dator deaora[ri dejcçt tam (vel iam) A, correxi 
1128 improbi angent A: improbi aient aogent rem meam mali P 1129 populo 
A, popnlc D\ popoli P improbi AP; damnon Ritschêlius liao sic Rit" 
scheUus: si A^ nisic B, nisl (% ex c D) CD; poHus ita expecies (ot e) 
1131 H. çi cm. qnom A, cnm P fort, (égo) me nonc commoror, 
qnom k&s foris n6n ferio ût sciam, de métro cf. v. 1108, 1111. 1122 1131«;^r»- 
ori adhaeret B 1132 sq. in systemate trochaico canticum desinit; éuponit 

B ut supra, A ucundum versum a damnicupidos incohat dat A: dat at P 
qonm A, corn CD; item 1146 1133 Incrifàcos A 1135 nec — vel neq— 
A 1136 tf/ 1137 H. et B. ç: om. P 1137 eiecit Fleckeisenus dittoffrapkUtm 
vertus 1139 nos fart, non habuit A 1138 [prae]4atas ibo n[oali A: pra*- 
datos si bono m P 1139 clamidate CD; A n. L 1140 h. D*: om. 

1142 qoid ia . • q sas ipsum A, quod supplevit Baierus de PL fab. rec, 79: 

qola te ipsos coram P 



IV 7, 44-70 PSEVDOLVS 297 

Hab. Tune is es? Sim. Chlamydate, cave sis tibi a curvo infortunio 

atque io hune intende digitum: hic leno est. Bal. Ai hic est vir bonus. 

sed, tu, bone vir, flagitare saepe claroore in foro, 1145 

quom. libella nusquamst, nisi quid leno hic subvenit tibi. 

Hab. Quin tu mecum fabulare? Bal. Fabulor. quid vis tibi? 

ELab. Argentum accipias. Bal. lamdudum, si des, porrexi manum. 

Hab. Accipe: hic sunt quinque argenti lectae numeratae minae. - 

hoc tibi erus me iussit ferre Polymachaeroplagides, 1160 

quod deberet, atque ut mecum mitteres Phoenicium. 

Bal. Erus tuos — Hab. Ita dico. Bal. Miles — Hab. Ita loquor. 

Bal. Macedonius — 
Hab. Admodum, inquam. Bal. Te ad me misit Polymachaeroplagides? 
ELab. Vera memoras. Bal. Hoc argentum ut mihi dares? Hab.* Si 

tu quidem es 
leno Ballio. Bal. Atque ut a me mulierem tu abduceres? 1155 

H. Ita. B. Phoenicium esse dixit? EL Recte meminîsti. B. Mane* 
i3m redeo ad te. ELab. At maturate propera, nam propero: vides 
iam diem multum esse. Bal. Video: hune advocare etiam volo; 
mane modo istic, iam revertar ad te. quid nunc fit, SinM)? 
quid agimus? manufesto hune horoinem teneo, qui argentum attulit. liao 
Sue. Quidum? Bal. An nescis quae sit haec res? Sue. luxta cum 

ignarissimis. 
Bal. Pseudolus tuos allegavil hune, quasi a Macedonio 
milite esset. Sim. Haben argentum ab homine? Bal. Rogitas quod vides? 
SiM. Heus, mémento ergo dimidium istinc mihi de praeda dare: 
commune istuc esse oportet. Bal. Quid, malum? id totum tuom est..li65 
ELab. Quam mox mi operam das? Bal. Tibi do equidem. quid nunc mi es 

auctor, Simo? 



1 143 ton P cnrio infortunio P, corvo infortonium Â, curvum infartunium 
sciyio est, ^ xofiJtvXrjj cf. Rud. 833 1144 ante at pers. spat, om. A 
bonus A: probns P 1145 bone A: none (non es CD) P 1146 qaom A, cum 
CD qoid A : quod P 1 1 47 ante qaid spat, A 1 148 ante iaQ4?dom (item B) 
spmL om, A 1150 polomacheroplagides A: polymachero placides (i pro j CDi 
P, item 1153 P, ubi A n. l, 1155 addaceres P, A n, L 1156 ba. D*: oa. 
P phoenitiom CD, phonictome B 1157 ad matora— A, at matoritate 
P 1158 die B, dia CD 1159 atte P, A n, l fiet P, A n. l 1160 BA. 
ante Biannfesto P t[e]ne[o h]an[c] hom— A U Loenrio 1161 qoidam A: 
qoidiam P corn : quoniam B post 1 16 1 m jP {non in A) leçuntur v, 1205^120 7, 
suo toco cum A iterum 1163 ante hûbea pers, spat. om, A habesne P 
1166 EA.: IL ^, om, CD^ ante tibi pers, spat, om, A 



298 PLAVn lV7,7l-« 

SiM. Exploratorem banc faciamus ludos suppositicium, 

adeo donicum îpsus sese ludos fieri senserit. 

Bàu Sequere. guidais? uempe tu illfus servos es? Hab. Planiasume. 

Bal. Quanti te émit? Hab. Suarum in pugna virium Victoria. ^'^ 

nàm ego eram domi imperator summus in patria mea. 

Bau An etiam umquam iile expugnayit carcerem, patriam tuam? 

Hab. ContumeUam si dices, audies. Bal. Quotumo die 

ex Sicyone hue peirenisti? Hab. Altero ad mendie. 

Bau Strenue mehercle iisti. Sim. Quamvis pernix hic est homo: 117( 

iibi suram ai^icias, scias pôsse eum — gerere crassas compedes. 

Bau Quid ais? tune etiam cubitare solitu's in cunis puer? 

Suc Scilicet. Bal. Etiamne facere solitus es — sein quid loqoar? 

Sue. Scilicet solitum esse. Hab. Sanine estis? Bal. Quid hoc quod 

te rogo? 
noctu in vigjliam quando ibat miles^ quom tu ibas simul, 1180 

conveniebatne in vaginam tuam machaera militis? 
TTATt. I in malam crucem. Bal. Ire licebit tamen tibi bodie temperi. 
Hab. Quin tu mulierem mi emittisy aut redde argentum. Bal. Hane. 
Hab. Quid maneam? Bal. Chiamydem banc conmiemora quanti con- 

ductast Hab. Quid est? 
Sue. Quid meret machaera? Hab. EUeborum bisce bôminibus opusést. 

Bal. Ebo, 1185 



1167 ludo AP, ccrr, ç 1168 ba.. pra^miiiit P, om, v, sq, non doni- 
com, sed donec m A fuisse videtur senserim P 1169 illias seryoi es P: 
ill[iB]8 militis A, i. e, illia's militis 1171 nvanP eram Bi dederam CD, 
A n, l, 1172 BA. om, [umqa]am iUe A: ille umqaam P Servius ad 
Aen. 1, 140: ^saxa immania uestras domos' de Pseadolo Plauti tractom est, nbi 
ait: nisi forte carcerem aliqaando eflEregistis (effiregisti) vestram domum. septe- 
narium faeiet carcerem ante uestram positum, qui locum habuisse non potest nisi 
in diverbio aliter conformato; sed testis fides nulla 1173 ha. om. 
1174 meridiem AP, cf. ad MosL 579 1175 ba. om, 8[tre]n— A, 8[tre]nae 
t, Loewio: strenoi P [isti] AP strenmasmDe hercle iuisti Bergkius. cf. 
Rud. 1365 SI. Goeltius {qui Ballioni versus sequentes tribuil): spaU A, 
om. P qoam vçlis pernix homost A 1176 [asplicas A 1177 solitus C, 
solitos es BD, A n. L 1178 si. Taubmannw: spaU B, om, CD rtti]%ip 
A solitum es P, [soliltonst A sequente pers. spatio 1179 bl Camerarius: 
&m. saniin A, sani c ne ^ ba. e: spat. A, si. P hoc om. A 
1180 quom A: tom P 1181 conaeniebant neP mâchera .iP 1182 i in 
(i om, C) P: ein A ilicebit Siudemundus tibi tamen P temperei A 
1183 BA. r: 0191. emistis A redde A: reddis P; cf. ad. Asin. 254 ba. gi 
spat. A, om. P 1184 damidem CD commémores P 1185 si. BotMus: 
BA. mâchera P, ma^aera A ellebrorom (etlebr. By eelebr. D) P 



IV 7, 90-108 PSEVDOLVS 299 

Hab. Mille. Bai«. Quid mercedis pelasus hodie domino demerel? 

Hab. Quid domÎDO? quid somnialis? mea quidem haec babeo omoia, 

meo peculio empla. Bal. Nempe quod fémina summa suslineot 

Hab. Vncli hi suol senes, fricari sese ex anliquo yoIudU 1189. 1190 

Bau Respoode, opsecro hercle, vero série hoc quod le rogo: 

quid mères? quanlillo argenlo le conduxil Pseudolus? 

Hab. Quis islic Pseudolusl? Balw Praeceplor luos, qui le banc fallaciam 

docuil, ul fallaciis hinc mulierem a me abduceres. 

Hab. Quem tu Pseudolum, quas lu mibi praedicas fallacias? 1195 

quem égo bomioem f nullius coloris novi. Bal. Nod tu islinc abis? 

uibil esl bodie bic sucopbanlis quaeslus: proin lu Pseudolo 

nunties abduxisse alium praedam, qui occurrit prier 

Harpax. Hab. Is quidem edepol Harpax ego sum. Bal. Imme edepol 

esse Tis. 
purus pulus bic sucopbanla est Hab. Ego libi argentum dedi 1200 

et dudum, adTeoiens extemplo, sumbolum serve tuo, 
eri imagine obsignalam epislulam, bic ante eslium. 
Bal. Meo tu epislulam dedisti servo? quoi serve? ELàB. Sure. 
Bal. Non confldit sycopbanla bic [oequam esl] uugis: meditalus malest 
[edepol bomioem yerberenem Pseudolum, ul docte delum 1206 



1186 BA.: spat. om. A 1187 qald somnia — A: qoid sodi qoid sonmia- 
tis P eqaidem CD; A n.l 1188 ba. c: spat. AP quod CD: qaid B, 
qa— A Bustinet P^ corr, Lambinus; A n. /. 1189. 1190 Harpaci dédit 
Camerarius: continuatur ex antiquo {A n. /.) corruptum esse videtur 
1191 nero serio hoc MuelUrus: ce— A, hoc aero serio P 1192 argento te 
Camerarius: argenti ote B, argent! te CD, ^— A 1193 quis istic Rilschelius: 
qoid istic AC, qui istic D, qnisti B, qui isti B ex corr, Qallaciam] etiam A 
ut vid,: vocabulum corruptum 1194 mulierem a me ^: me mulierem CD, 
A n, L 1196 nollios çqloriB AP, quod nihil est, certe non ^ nescio cuius coloris 
sii\ ut expUcant. cf. Cure. 232 1 197 hic om. A pseudole (— lo le C) P 
1198 addozisae P 1199 edepol et ego om. A esse ois sciîicet açnaS 
1201 simbolom P 1202 <mei> eri RitscheUus, A n. /. XI^^Harpad con- 

tinuatur {spatium ante aire C) tu c: tua P, A n. l. dedistis P siro 
CD, B ex corr. 1204 ut supra, sed meditatar maie P, —nagis meditatmn 

malest (ante n minus quam in P extitit t. Loewio) A; correxi, altéra lectio 
(cf. P) haec est: non confidit sycophanta hic, nequamst, meditatost maie. îeno 
timoré tactus fiduciam affectât et de Syro rem maie prolatam autumat 
1206—1207 hic A praebet et iterum (antea post v. 1161) -P, ergo hic reliqui. 
nom iustum locum non habent nisi ubi primum argentum accepit Ieno et nv- 
merat: collocari non possunt nisi in vicem versuum 1162. 1163; interpolaii sunt 
ab eo actore fortasse, qui in numerando argento verba desideraret 



800 PLAVTI IV 7. 10^183 

commentust: tantundem argent! quantum miles debuit 

dédit huic atque hominem exornavit, mulierem qui abduceret.] 

nam illam epistulam îpsus verus Harpax hue ad me attulit. 

Har. Harpax ego Yocor, ego serves sum Macedonis militis; 1209. 1210 

ego nec sycophantiose quîcquam ago nec maléfice, 

neque istum Pseudolum mortalis qui sit novi neque scio. 

SiM. Tu, nisi mirumst, leno, plane perdidisti mulierem. 

Bal. Edepol ne istuc magis magisque metuo, quom verba audio. 

mihi quoque edepol iamdudum ille Surus cor perflrigefacit, 12U 

sumbolum qui ab hoc accepit mira sunt ni Pseudolust 

eho tu, qua facie fuit, dûdum quoi dedisti sumbolum? 

Har. Rufus quidam, yentriosus, crassis suris, subniger, 

magno capite, acutis oculis, ore rubicundo, admodum 

magnis pedibus. Bal. Perdidisti, postquam dixisti pedes. 122D 

Pseudolus fuit ipsus. actumst de me. iam morior, Simo. 

Hab. Hercle te hau sinam emorirî, nisi mi argentum redditur, 

yiginti minae. Sim. Atque etiam mihi aliae yîgioti minae. 

Bal. Auferen tu id praemium a me, quod promîsi per iocum? 

Suc De împrobis vins auferri praemium et praedam decet 1225 

Bal. Saltem Pseudolum mihi dedas. Sim. Pseudolum ego dedam tibi? 

quid deliquit? dixin, ab eo tibi ut caveres, centiens? 

Bal. Perdidit me. Sim. At me viginli modicis multavit minis. 

Bal. Quid nunc faciam? Hab. Si mi argentum dederis, te suspendito. 

Bal. Di te perdant, sequere sis me ergo bac ad fônim, ut solvam. 

Hab. Sequor. 1290 



1206 commentomst tantundem P, sed priare loco conmientost CD, hoc 
commentom sitantamdem B; A n. L (— aD[de]m t Loewio) quantom A tt 

Me P, quantim P pr. l. 1207 abduceret AP, arcesseret Ppr. /.; ef. v. 1233 
1212 — nooi nescio A 1214 ha., corr. e 1215 ba. praern. surun 

B: «ma CD et B ex corr,; A n, l, 1216 sombolam qui ab hoc A: dmbo- 
lom qui hoc P n) ^.' om, P pseudolus est P 1217 dedistis BC 
simbolom P 1218 çrass^lç [8]aris A: crassis syris B, crassos sims CD 
1 220 BA. ScaUger : si. postquam dixisti P: i9[t nolminanisti A 122 1 — 1 254 pauca 
leguntur A 1221 actumst de me. iam Camerarius: actu imst dem et iam 
B, actum est idem etiam D, actumst idem C; A n. L 1222 h. om. 

te hau sinaip çmori— A, aut te sina moriri B, ant tesin a me moriri CD 
mihi argentum B: argentum mihi CD, A n. L 1223 si. Acidalius: ha. 
1224 auferen tu A: auferentnr B\ auferetnr CDB* 1225 auferris B ante eorr., 
anferi 2>'; A n. L 1227 ut CD: uit B, A n. l. caveres centies c: habere 
sentions P, A n. L 1230 hac sis me ergo RiUehelius; A n. /.; ef, Langenus 
symb, 66 



IV 7, 18»-V 1. 8 PSEVDOLVS 801 

Suc Quid ego? Bal. Peregrinos absolvam, cras agam cum civibus. 

Pseudolus mihi centuriata hâbuit capitis comitia, 

qui illum ad mé hodie adlegavit, mulierem qui abduceret 

sequere tu. nunc ne expectetis, dum bac domum redeam via; 

ita res gestast: angiporta baec certum est consectarier. ^^^ 

Hàb. Si graderere tantum quantum loquere, iam esses ad forum. — 

Bal. Certumst mi hune emortualem facere ex natali die. — 

SiM. Bene ego illum tetîgi, bene autem serves inimicum suom. IV 8 

nunc mibi certum est alio pacte Pseudolo insidias dare, 

quam in aliis comoediis fit, ubi cum stimulis aut flagris 1^^ 

insidiantur: at ego iam intus promam viginti minas, 

quas promisi si effecisset; obviam ei ultro deferam. 

nimis illic mortalis doctus, nimis vorsutus, nimis malus; 

superavit dolum Troianum âtque Vlixem Pseudolus. 

Dunc ibo intro, argentum promam, Pseudolo insidias dabo. — ^^ 

PSEVDOLVS V 1 

Quid hôc? sicine hôc fit, pedés? statin an non? 

an id voltis, ùt me bine iacéntem aliquis tôllat? 
nam hércle si cécidero, véstrum erit flagitium. 

pérgitin pérgere? ab, sérviendûm mibi 
hodie est; magnum hoc vitiùm vino est: 12&0 

pedés captât prfmum, luctâtor dolôsust. 

profécto edepol égo nunc probe habeo madûlsam: 
ita yfctu excurato, ita maguis munditiis (et) dis dfgnis^ 



1231 SI. Qoid ego? ba. Peregrinos Bothius: quid ego i* pereg— A, ba. 
quid ego peregrinos B et amisso nomine CD civibus B: uicibos D, acibos 
C, — s A 1234 \\ji A: Xb P in d[om]um exit A, i. e, uia redeam domum 
(Loennus) 1235 haec delet Vssingms: vidclur €id res ascripium esse 1236 ha. 
om. tantum quantum Pylades, quod A hàbuisse videiur: tantum P 
1237 BA. om, 1238 bimo • sbnbx • c. C, idem sine o BD*, continuai A 
1240 quam P: nam A comedis B, commoediis CD 1241 intus A: inultus 
P 1242 feram A 1243 doctust Ritschelius; A n, /. nimis nimis uorsu- 
tus— A 1244 uUxem pseudolus A: ui ixem (uixissem CZ>^ uizisset Z>') pseu- 
dolom P 1245 ibo c: ibi BC^ tibi D, A n. l, 1246 sbbyvb psxydolvs xbbiyb 
B, item sed p. s. D\ spat, AC quid CD: qui— A^ quod B 1247 tacen- 
tem Py corr. g, A n. L 1249 seoiendum P, corr, Bermannus; A n. l, 
1250 lip[d]ie e%t priori versui adnectit A 1252 habeo madûlsam P, — eo ma- 
dûlsam vel —jxm A, abeo madulsa Lipsius {Paulus 126 madulsa: ebrius; voca^ 
bulum obscurum) 1253. 1254 ordine inverso A 1253 munditis A et dis 
dignis Siudemundus siud. 1, 404: dis ^^ignlB A, digni ah P 



302 PLAVn V 1, ^» 

itaque in loco festivô sumus festfve accepii. 

quid opùst me multas agere ambages? hoc 12K 

est hômini quam ob rem vitam amet, 
hic ômnes voluptatés, in hoc omnés venastatés suot: 

deis prôximum esse àrbilror. 
nam i)bi amans complexùst amaniem, ûbi ad labra labélla adiuDgit, 
ûbi aller alterûm bilinguî mânîfesto inter se prehendunt, 1200 

ubi màmmam mammicula ôpprimit ant, si lùbet, corpora condépUcantur, 
manu cândida canthanim dûlciferum propfnat amicissima amico: 
ibi iâm neque esse alium alii ôdiosum 
nec môlestum nec sermônibus morologfs uti, 

unguénta atque odôres, lemniscos, corôllas 1285 

dari dapsilés, non enim parce prômi 
(victûm ceterum ne qufs me roget): 
hôc ego modo âtque enis minor hûnc diem sûmpsimus prothyme, 
pôstquam opus meum ômne ut volui pérpetravi bôstibus fugatis. 1269.70 
illôs accubântis, potântis, amântis 
cum scôrtis reliqui, et met) m scortum ibidem, 
suô cordi atque ànimo opsequéntes. sed pôstquam 1272" 

exùrrexi, orânt med ut sâltem. 
ad hune me modum intuli illis salis facete, 
nimis ex discipulina, quippe ego qui 1274* 



1254 versus Reizianus 1255 opos est A, opus P in hoc est versus 
exit P, in hjoc est homine^ duo cola Reiziana 1256 — 1281 deest A 
1258^^. disp, Bi Deis — complexùst | Ybi ~ adiongit 1259 sq, ita construeta 
est sententia: nam ubi amatur {—1263), ibi omnia commode et opulenter fieri 
(—1268), hoc deis prôximum est; quamquam non sic, sed inconsequenter fini' 
vit enuntiationem, inductus et sensu propriam condicionem spectante et paren- 
thesi, sic: hoc ego modo e, q. s. 1259 labra ad Camerarius 1260 aller: 

altéra B inter se Camerarius: inters B, inter CD 1261 ubi mammiam 
{er€ua i B) anicola opprimitor allant (alant CB) si 1. c. condaplicant, correxi 
(aut si Camerarius) 1262 sq. canpharum, corr. Scutarius propinare mi- 
cisBimam amicitiam | Neqne ibi esse aliom aHo odio ibi, correxi 1264 ad' 
haeret priori 1265 — 1282 disp. B: Ynguenta — promi | Victu — ro- 

get I Hoc — minor | Honc — pothyme | Pôstquam — fugatis | lUos — scortis | 
Reliqui — ibidem | Corde ~ post | Qaam — saltem | Ad — ego | Qui — ami- 
clos I Sic — revertar | Occepi — nolui | Idem — meae | Vt — cado | Id — pal- 
lium I Nimiae — bibi | Commute — amouerem 1265 lentiscos CD 1267 uictu 
cetero, corr. Seyffertus 1268 pothyme, corr. Camerarius de métro mus. 
Rhen. 40,177 1269.70 ut uolui omne CD 1272* suo post animo, cor- 
rexi corde, corr, Lambinus 1273 med Camerarius: me id 1274 intolit 
(cf. Pers. 806) 1274« nime ex disciplina 



^ 1. »-2, 4 PSEVDOLVS 303 

probe loDÎca perdidici. sed palliolatim amîctus 

sic haec incessi ludibuodus. 1275* 

plaudÛDt (et) 'parûm' clamîtânt mi, ut revértar. 
ôccepi dénuo, hôc modo: nôlui 

idem; amicaé dabam mé roeae, 12T7* 

ût me amarét: ubi cfrcumyortôr, cado: 

id fuit naenia lûdo. 1278* 

flaque dum enitôr, prox, iam paene inquinayi pâllium. 
nimiae tum Yolûptati edepol 
fui ob casûm. datur câotbarus: bibi. 1280* 

commùto ilicô pallium, illud posivi; 
iode bûc exif, crapulâm dum amovérem. 
nûnc ab ero ad erum méum maiorem vénio foedua cômmemoratum. 
âperite, aperite, heûs, Simoni mé adesse aliquis nùntiate. 

SmO V2 

V6x viri péssumi me éxciet foras. 1285 

séd quid boc? qu6 modo? qufd video ego? 
Pa Cûm corona ébrium Pseûdolum tuom. 
8iM. Libère hercle bôc quidem. séd vide stalum. 
nùm mea grâtia pérlimescit magis? 

côgito, saéviter bianditerne âdioquar. 1290 

sed me bôc votât vim fâcere qudc 
quôd fero, si qua in hoc spés sitast mibi. 



1275 lonica B: leonicaD, lenonica C palliotatim CD 1275* hçc B: 
cm, CD. xaXXapiêaç fialvsi EupoUs, grandia incedens Ammianus 22, 14, 3 non 
sine exemple 1274 — 1275* videntur ionica esse metra talia: ^ — ^ -^ — 

w^.— |ow-- ww ^-l^w w ^ _v._^|__- 

v^ — , non dissimiUa Aristophaneis 121^ {2i) Goeizius pamm 

B: partim CD me, correxi 1277 lit métro alto alteram saîtationem osten' 
dit. éccepf cf. ad Most. 111, Bacch. 665 1277* fort. <et) amicae 1278 ubi 
e: tibi 1279 emitor B proxiam B: praxiam CD; prox novit Feitus253 
paene cf. paenissime 1281 commutollico CD, B ante earr, porini B: 

posui CD 1282 accedit A e[xia]i ^, exi P grapulam P 1283 maiçrem 
[aâae]n( foedas coiDprob[at]a— A 1284 [he]i^8 A: heu P alfqois A: quia 
P nan[ti]ate A:' nùntiate simo pseudolus P snco PSimOLYS A^ simo 
8BNIX. PBsynoLVS SKBWB B 1285—1294 B binos versus coniungit, sed 1286 
Sed, 1290 Cogito 1285 [m]e A: hq P 1286 nideo A: tu nideo P post 
ego aliquid scriptum fuisse videtur A 1287 qnom B 1289 pertim9[8ci]t 
AD\ pertimescet P 1290 bl[a]iidit[e]me A: bianditerne P 1291. 1292 eon- 
iungunt AB 1291 me ho[c] A: hoc me P 1292 spes aitatt P: spesit— A 



304 PLAVTI ▼ % i^-M 

Ps. Vfr malus viro ôplumo obviam iU 
81M. Df te ameot, Pseùdole. fù i in malâm crucem. 
Ps. Cur égo adflictor? Sim. Quid tû, malum, in os igitûr mi ebrias 

inrûctas? ^^ 

Ps. Môlliter sic tene mé, cave né cadam: 

non vides me ut madide mâdeam? 
81M. Quae istaec audâciast, té sic intérdius 
cûm corolia ébrium incédere? P& LubeU 
Sim. Quid, lubet? pérgin ructâre in os mibi? 1300 

Ps. Suâvis ruclùs mibi est. sic sioe, Simo. 

Sim. Credo équidem potesse té, scelus, 
Mâssici mentis ubérrumos quâttuor 
frûctus ebibere in bora ûna. Ps. Hiberna âddito. 

Sim. Hau mâle mones, sed die tamen, 1306 

ûnde onustâm celocem âgere te praédicem? 
Ps. Cûm tuo fllio pérpotavi modo, 
séd, Simo, ut probe tâctus Ballio estl 
quaé tibi dixi, ut effécta reddidil 

Sim. Péssumu's homo. Ps. Mulier baec facit. ISU 

cûm tuo fllio libéra accubat. 
Sim. Omnia, ut quicque egisti, ôrdine scio. 
Ps. quid ergo dubitas dàre mi argentum ? Sim. lus petis, fateôr. tene. 



1293 air malus [ajjro ^/ . . . . mo . . . iaim[t] propriis verstbus A 1294 paea- 
dole pfui inmala crecem B, pseudolepsui (pseadoleflbBui D) in maljun cracem 
CD, ps[ead]Q[laç tl bae [f i in ma]lam cracem A; fa RitscheUus, cf. €id Most.39, 
Richterus in Studemundi stud, 1, 531; hae cf, gramm. lai, 5, 554 indignantis 
he 1295 ego a^ûîctçf A, ego (ergo B) me adflictor P; afflicter tamçuam ad- 
verbium glossar. PlauU in os igltar A: ergo in os P 1296. 1297 wm 
versu A et B (sed Me at B) 1296 sic A: sis P 1298—1303 bmos versus 
coniungit B (sed 1299 Cam, 1303 Massid) 1298 iB[tae]c aadadaat te A: 

ista hec aadacia site P 1299 ingrediri A (tetrameter) 1300 si. B: ps. 
CD --nos ra[c]tare mihi A (Nonius 164 cum P) 1301 8i[c sjine simo A: 
sic sine simon Nonius, sic sine modo P 1302 potis e[88]e A, potasse P 
1303 quatuor P 1304 sq, disp. B: Fractus — tamen | Haa — predicem | 
Qaom — ballio est (sed Sed) ( Que — est (sed Pessimas) | Malier — scio (ud 
Cam) 1304 PB c: hab. 1305 haud maie mones sed die tamen AddaUus: 
sod dica tamen ha[u ma]le mones A^ si. Sed die tamen ps. haa (haud CD) 
maie mones P 1306 honestam AP 1307 quom B perportavi P 

1308 sed simo ut probe | cam tuo filio libéra accapat | tactas est bail — A 
versu 1311 anticipato 1310 pessamas homo | malier haec facif A, bi. De- 

rides Peesimas homo est | P. malier haec facit P 1311 v. o^ 1308 

1312 ut supra, sed qaiqae, P: onmia scio nt qaicqae egisti ordlne scio A 



V a, 17-» PBEV0OLV8 805 

Ps. Àt n^gabis daturum ésse te mihi. 

onera hùnc hominem atque me côosequere hac. Sim. Egone istum 

onerém? Ps. Onerâbîs, scio. 1815 

Sue Quid ego huic homini faciàm? satin ultro et argéntum aufert et 

me inridet? 
Ps. Vae victîs. Suc Vorte ergo ûmerum. 
Ps. Ero. Sim. H6c ego numquam râtus sum 
fore me, ût tibi ûerem sûpplex. 
heu heû heu. Ps. Desine. Sim. Dôleo. Ps. Ni doléres tu, ego 

dolérem. ^ 1820 

Sim. Quid? hoc aûrereo, Pseudole mi, apsj tuo ero? P6. Lubentia^o 

X cô^e atque éi^o.^ > 

Sdc Non aûdes, quaeso, aliquàm partem mihi grâtiam racere hinc ârgenti? 
Ps. Non : mé dices avidum ésse hominem nam hinc nûmquam eris nummo 

divitior; 
neque té mei tergi misereret, si hoc non hodie ecfecfssem. 
Sim. Erit ûbi te ulciscar, si vivo. Ps. Quid minitare? habeo térgum.1825 
Sim. Age sâne igitur. Ps. Redi. Sim. Quid redeam? Ps. Redimôdo: 

non eris decéplus. 
Sim. Redeô. Ps. Simul mecum (i) pôtatum. Sim. Egone éam? Pé. Fac 

quod te iûbeo: 
si is, aût dimidium aut plus etiam faxo hioc feres. Sim. Eo, duc mé 

quo vis. 



1314—1319 disp. B: At — conseqaere (sed Onera) | Hac — ultro {sed 
Onerabis et Quid) | £t — hamemm | Em — snpplez {sed Fore) 1314 mihi 
Spengelius: mihi tamen das P, mih— A 1315 hanc hominem, qui Pseudolus 
est (nmerom AddaUus)^ BaîUonem intellexerunt , euius personam Simom sub- 
stitua a V. 1317 ad finem fàbulae P t e]^ne A: ego P 1316 si. c; spot. 
B, om. CD satin Pylades: 8ati[nne] A, statim P 1317 hamenun P 
1318 fort, iamb., cf. Richterus in Studemundi stud. 1, 498 1320 heu heu 
heu BC: heu heu AD ps. e: spat, B dimeter anap. et iamb, senex 
deflet cruminam dimissurus cf. Bachius in Studemundi stud. 2,252sq. 
1321 si. om. aoferen A: aaferre non P pseudole mi Seyffertus: psendo- 
loip (—us seguente pers. spat. t. Loewio) mihi A, pseudole P 1322 sl om, 
nonne audes quaesso A hic argenti P, hinc 4? argento A 1323 ps. D: 
om. BC deices B: dicis CD, di— A 1324 sei hoc P: hoc si ^ et fe- 
dssem P, effecissem A 1325 si ^: sei P 1326 bal. Age sane priori ad- 
neetit B sane igitur Brixius: sane ps. igitur PA redi B: reddi CD, 
redde A redeam A: reddam P 1327 bal. Redeo priori adnectit B i g, 
Bothius: om. P et ut vid. A 1328 plus A: plus P 

Plaatas II. 20 



806 PLAVTI PSEVDOLVS v a. 

Pa Quid DÛnc? numquid iratus es aut mihi eût fiiiô propter hâs res, 

Simô ? SiM. Nil profécto. Ps. I bac. 
BAii. Té sequor. quin Yocaa spéctatorés simul? i^ 

Ps. Hércle me îsti haû soient 
Yocére, neque ergo ego istos; 
Yérum si ?ôllis adplaùdere atque àdprobare 
hûnc gregem et fàbulam, 
in cràstinum vos vocâbo. 1S55 



1329 j^. disp. B: Qoid — aime (icd Aut) | Nihil ^ aimai (sed Spectatorea) | 
Herele — adpUadere {sed Yocare) | Atque — Tocabo; sic A: qoid — profetito j 
1 — iatoa I aeram — uoc. (très versus bipwrtiti) 1329 anie nihil spai. om. 
A 1330 ante te spai. om^ deinde t qoin A 1331 haod P 1332 neque 
ergo ego P: nec ego A ^^v^^y-^-- Uem 1335 1333 ci A: aed P 

(cf. 1324. 1325) coaleseit cum 1334 1335 craatinam B anie carr,^ [crjutiç— 
A subicriptum flayti PsayDOLya bxplioit P, — ayt— pçb [vDjOLYa A 



R V D E N 8 



ao< 



ABGVMENTVM 

Reti piscator de miMpi ^U*^^!^ Yi4u)ain, 
Vbi eraDt eriUs 01iae ci^pi^i^la*, 
Dominuin ad lenonen^ qu^e subrçpU^ venerat 
Ea in cKentelam suipte ipprudens pétris 
Naufragio eiecta de?epit: co^noscitur 
Suoque amico Plesidippo iungitur. 



DiaiFiT BVDSN8 LiGB (vcl XiiOB) B çui proâiéTea per totam fàbvHam m- 
scriptianum {ui C) ac Utterarum per^imoi ^oP^u^ (uf C fere ad v. 1097, de 
D cf. ad V. 99) spoHa inexpleta praebeL tituius idèi^ omisso ukêrno verbo 
CD ÀBaYKssTTu D 1 rete CD 2 crefonâà B A Bospte B, sascepte 
CD, corr, Cam^ranus 6 pleasidippo 



PERSONAE 

Argtyrys prologus 
SciBPARivio senrlis 
PLBSibiPPTS adulescetui 
ÛABMdNBâ sedéx 

pALABSTltA 



STRA 1 



ÀMPBL 

Ptolbmogratia sacerdos Veneris 

PiSGATORBS 

TRAGfiALio serYtts 

Labrax leno 

Charmidbs senex 

Lorarii 

6 R IPV s piscator 

8CAENA CTRENIS 



prol. 1—18 



AECTTVRVS prologus 

Qui gentes omnes mariaque et terras moyet, 
eius sum cîvis civitate caelitum. 
ita sum, ut videlis, splendens Stella candida, 
signum quod semper tempore exoritur suo 
hic atcpie in caelo: nomen Arcturo est inihi. 5 

[noctu sum îd caelo clarus atque inter deos, 
inter mortalîs ambulô interdius. 
at alla signa de caelo ad terram accidunt] 
qui est imperator divoro atque hominum luppiter, 
is nos per gentis alium âlia disparat, 10 

qui facta hominum, mores, pietatem et fidem 
noscamus, ut quemque adiuvet opulentia. 
qui falsas litis falsis testimoniis 
petunt quique in iure abiurant pecuniam, 
eorûm referimus nomina exscripta ad Io?em; 16 

cotidie ille scit quis hic quaerat malum: 
qui hic litem apisci postulant peiurio 
mali, res falsas qui impétrant apud iudicem, 

▲BOTTBYS DYO D proloçt V, 1—30 mterpretaHone vindicavit Marxius 
ind. leet. Gryphism. 1892193; ef. Kaihelius Herm. 29y 84 1 gentes suspee- 
ium; ef, Catull. 64, 206, Ov. met. 1, 180 2 dois B: coins CD cioitas 
tus signifieat, cf. Mère, 841. 846 3 som ut n. plendens B, ut nidetis som 
splendens CD stella ablaiivus {Marxius 4) 4 signe et suc ezoritnr B ante 
corr. 6. 7 in suspicionem vocavii Marxius Ssg., nempe de eaelo stellas ob' 
servare homines, interpolatorem non recte inteliexisse v. 4. 5 {ubi hic est ^ in 
seaena) 7 mortales CD (hic) interdius Spengelius 8 eiecU Dùatzko 
10 alios alla Guietus; aXXvâtç aXXoi Aratus 19 12 ut t. e. quo pacte, ali- 
çuid sententiae déesse vidit Schoellius, guam talent finsse: ntqnemqae (etfide- 
lem esse et bonum viderimas, sic enm ut) adinuet indicavit Sonnenscheinius ; 
opnlentia ablativus (Marxius 6) 13. 14 parallèles versibus 17. 18 (quos ilkh 
rum loco ponendos eenset) dicit Marxius 7sq., item v. 16 17 peiorio CD, 

pelorio B 



312 PLAVTI PK^ !»-« 

iterum iUe eam rem iudicatam iudîcat; 

maiore multa multat quam litem auferunt 20 

bonos in aliis labulis exscriptos habeU 

atque hoc scelesti in animum inducunt suom, 

loTem se placare posse donis, hostiis: 

et operam et sumptum perdunt; id eo fit quia 

nihil éi acceptumst a periuris supplici; 2& 

facilius 8i qui pius est a dis supplicans, 

quam qui scelestust, inveniet veniam sibi. 

idcirco moneo vos ego haec, qui estis boni 

quique aetatem agitis cum pietate et cum fide: 

retinete porro, post factum ut laetemini. 80 

Dunc, hue qua causa ?eni, argumentum eloquar. 

primumdum huic esse nomen urbi Diphilus 
Cyrenas voluit. illic habitat Daemones 
in agro atque villa proxima propter mare, 
senex, qui hûc Athenis exul venit, hau malus; S5 

neque is adeo propter malitiam patria caret, 
sed dum alios servat se impedivit intérim, 
rem bene paratam comitate perdidit 
huic filiola virgo periit parvola. 

eam dé praedone vir mercatur pessumus, 40 

is eam hue Cyrenas leno advexit vîrginem. 
adulescens quidam civis huius Atticus 
eam vfdit ire e ludo fidicinio domum, 
amare occepit: ad lenonem devenit, 
minis triginta sibi puellam destinât 4S 

20—37 initia servata A 22 <8i> in MueUenu (cf. Marxius 9), fort. 
qui; cf. Abrahamus stud. PL 231 indicont 23 placere B^ poaaa 

donis Bi posset omnibus CD; cf de. de leg, p. 99, 7 V. 24 perdonnt 
25 perioriis 26 plus, corr, Merula 26. 27 sentenUae aliguid deest, quas 
videtur porta piarum sacrifida magnis sceîestarum opposuisse^ xovq d-eoiai 
fweçà x^^Q^ dvorvaç xàXri xoîç fiovdvtovaiv (Eur. frg, 329) ^ puta qui pios est 
mica sûpplicans quam boyi scelestus. cf Bor. 3, 23 Sen, de henef 1, 6, 3 Oc. 
de leg, 2, 25 28 hoc Fleckeisenus que oestîs, corr. Merula 29 cum 
pietate et fide B, conpletate et cum fide CD inter 29 (qu— ) et 30 (r— ) 
vertus intercéda in prima Unea habens f— A 30 laetimini CD; cf Cist. 249 
33 drenas, item 41 demonies 39 virgo hic non desideres, desideramus 
Athenis huic 1 p* p., cf. 1105. Ull 40—56 nannullarum versuum extrema 
servata A 42 atticos P 



pioL 46-76 BYDENS 813 

datque arrabonem et iure îurando alligat. 

is leno, ut se aequom est, flocci non fecit fidem 

neque quod iuratus adulescenti dixerat. 

ei erat bospes par sui, Siculus senex 

scelestus, Agrigentinus, urbis proditor; M 

is illius laudare infit formam yirginis 

et aliarum itidem quae eius erant mulierculae. 

infit lenoni suadere, ut secum simul 

eat in Siciliam: ibi esse homines Toluptàrios 

dicit, polesse ibi eum fieri divitem. 

[ibi esse quaestum maximum meretricibus.] 

persuadât navis clanculum conducitur, 

quidquid erat noctu in navem comportât domo 

leno; adulescenti qui puellam ab eo emerat 

ait sése Veneri Telle votum solvere 

(id hic est Veneris fanum) et eo ad prandium 

Yocavit adulescentem hue. ipse bine ilico 

conscendit navem, àvebit meretriculas. 

adulescenti alii narrant ut res gesta sit, 

lenonem abiisse. ad portum édulescens venit: 

illorum navis longe in altum abscesserat 

ego quoniam video virginem asportarier, 

tetuli éi auxilium et lenoni exitium simul: 

increpui hibernum et fluctus movi maritimos. 

nam Arcturus signum sum omnium acerrimum: 70 

vehemens sum exoriens, cum occido vebementior. 

nunc ambo in saxo, leno âtque bospes, simul 

sedent eiecti: navis confracta est eis. 

illa autem virgo atque altéra ilidem anciUula 

de navi timidae desuluerunt in scapham. 75 

nunc eas ab saxo fluctus ad terram ferunt 



49 (namqne) ei Fssingiut par soi Fleckeisenus: paroi 63 lenonis 
oadare B 54 siciliam B 55 taie quid expecto: qnam plnrimos, possa 
ibL V, 54 oolaptarios si praedicativum sii, fuerit eos pro ibi 56 cf, 641, deL 
FUekeisenus 57—201 deest A 61 eo ad votum solvendum, atque adeo 
SchoeUius, cf. NettUship joum. of philol. 19, 109 62 bine B: hono CD 
63 nauem conscendit Camerarius aaenit 65 portum <qaom) FUekeisenus, 
cf, Merc, 616 (Sonnenscheinius) 68 ei Merula: et 70 omnium (unum) 
Seyfferius 72 amabo B in saxo simul Reizius 73 sedente (-ti CD) 
lecti, corr. Merula ils 74 ancilla CD 



814 PLAVTI proL TT-i a, 15 

ad villam illîus, exul ubi habitat senex, 

cuiiis détorbavit ventus tectum et tegulas; 

et servos illic est éius, qui egredîtur foras. 

adulescens hue iam adveniet, quem videbitis, 80 

qui illam mercatust de lenoue virgioein. 

valete, ut hostes vestri difBdant sibi. — 

SCEPARNIO 1 1 

Pro di immortales, tempestatem çuius modi 
NeptuDUs nobis nocte hac misit proxima. 
detexit ventus villam — quid verbis opusl? 86 

non ventus fuit, verum Àlcumena Euripidi, 
ita omnis de tecto deturbavit tegulas; 
inlustrioris fecit fencslrasque indidiU 

PLESIDIPP VS I 2 

Et vos a vestris abduxi negotiis 

neque id processit qua vos duxi gratia, 90 

neque quivi ad portum lenonem prehendere. 
sed mea desidia spem deserere nolui: 
eo vos, amici, delinui diutius. 
nunc hue ad Veneris fanum venio visere, 
ubi rem divinam se facturum dixerat. g^ 

ScEP. Si sapiam, hoc quod me mactat concinnem lutum. 
Ples. Prope me hic nescio quis loquitur. 

DAEMONES 

Heus, Sceparnio. 
ScEP. Qui nominat me? Daem. Qui pro te argentum dédit 
ScEP. Quasi me tuom esse servom dicas, Daemones. 
Daem. Luto usust multo, multam terram confode. loo 

villam integundam intellego totam mibi, 
nam nunc perlucet ea quam cribrum crebrius. 
Ples. Pater salveto, âmboque adeo. Daem. Salvos sis. 

77 Et ubi: qui ibi Bothius 78 del. Dziatzko 79 sed Luchsius 
82 uestiri CD, uestiriB ante corr, B 83 scbpabio sebws D immortalis 
86 eurippidi CD 88 inlastriorem Lambinus; cf, Fieldius cîass. rev. 1894, 99 
festrasque Meursius in indidit CD 89 pbbsidippvs abolesgbns sokpabio 
BEBW8 D; de amicis v. 315 et tacs CD 96 quod mandatomst Seyffertus 
97 PL. Camerarius: s D hic Merula: hinc d. e: p D heasoerpanio 
B, henscepamio CD 98 d. ^.* p 2> inde a v, 99 etiam D personarum 
plerumque spatia tantum habet 103 (et ta) saluos Schoellius, utrumque 
reipondere sequens sed docet {Seyffertus) 



î 2, i»-46 RVDEN8 816 

SoEP. Sed utram tu masne an femina es, qui illum patrem 

Toces? Pli. Vir sum equidem. 80. Quaere rir porro patrem. 105 

Daem, Filiolam ego unam hàbui, eam unam perdidi. 

virile sexus numquam uUum habui. Ples. At di dabunt. 

SoEP. Tibi quidem hercle^ quisquis es, magdum malum, 

qui oratioue [nos] hic occupatos occupes. 

Ples. Isticine ros habitatis? Soep. Quid tu id quaeritas?110 

quon furatum mox venias, vestigas loca? 

Ples. Peculiosum esse addecet servom et probum, 

quem ero praesente «i- praetereat oratio 

aut qui inclementer dicat homini libero. 

Soep. Et impudicum et impudentem hominem addecet iU 

molestum ultro advenire ad alienam domum, 

cui debeatur nil. Daem. Tace, Sceparnio. 

quid opust, adulescens? Ples. Istic infortunium, 

qui praefestinet, ubi crus adsit, praeloqui. 

sed nisi molestumst, paucis percontarier 120 

volo ego ex te. Daem. Dabitur opéra, atque in negoUo. 

ScffiP. Quin tu in paludem is exicasque harundinem, 

qui pertegamus villam, dum sudumst? Daem. Tace. 

tu si quid opus est dice. Ples. Die quod te rogo, 

ecquem tu hic hominem crispum, incanum rideris, 125 

malum, periurum, palpatorem — Daem. Piurimos, 

nam ego propter eius modi viros vivo miser.. 

Ples. Hic dico, in fanum Veneris qui mulierculas 

duas sécum adduxit, quique adornaret sibi 

ut rem divinam fociat^ aut hodie aut heri. 180 

Daem. Non hercle, adulescens, iam hos dies complusculos 

quemquam istic vidi sacruûcare, neque potest 

clam me esse si qui sacruûcat: semper petunt 

aquam hinc aut ignem aut vascula aut cultrum aut veru 



104 tOAsne an, corr, Camerarius 105 noces CD 106 eo B fart 
habebam 107 sexas ^neutro génère* iesiatur Priscianus 1, 162; oirile scriptum 
indetur pro genetivo uirilis 109 [nos] Guieius 111 quon L.: an qao 
nox Dousa, cf, TVm. B6A, de, pro Tull 48, Fieckeisenus ann. 1894, 850 
112 decet, corr. Bothius 113 quod sentenHae convenit praedeceat nesdo an 
luserit poit addecet 116 aliennm CD 118 opas, corr. Py Iodes isti 
122 exicasque Tumebi schedae: exigasqae B, exagitasque CD hamndine, 
corr. Pareus 124 cf, ad Cure. 708 125 hic suspecium 129 adornaret 
cf. 315. S20 131 ercle B adolescens 132 sacmificare B 



816 PLAYTI I a, 47-71 

aul aulam extarem, aut aliquid — quid rerbis opuat? is 

Veneri parari vasa et puteum, dod mihi. 

BQDC intervaUum iam hos dies multos fuit. 

Plbb. Vt yerba praehibes, me periisse praedieas. 

Daeh. Mea quidem hercle causa salros sis iicet. 

ScEP. Heus tu, qui fana veutris causa circumis, 140 

iubere meliust prandium ornari dooii. 

Daem. Portasse tu hue vocatus es ad prandiuni« 

ille qui vocavit nullus venit? Ples. Admodum. 

ScEP. NuUumst periclum te bine ire iopransum domum: 

Cererem te meliust quam Venerem seotarier: I4ft 

amori baec curât; tritico curât Ceres. 

Ples. Deludiûcavit me illic bomo indignis modis. 

Daem« Pro di immortales, quid illuc est, Sceparnio, 

bomioum secuodum iitus? Sgep. Vt mea est opiDio, 

propter viam illi sunt vocati ad prandium. 150 

Daem. Qui? Soep. Quia post cenam, credo, laverunt heri. 

Daem. Confracta navis in mari est illis. Sgep. Ita est 

at bercle nobis villa in terra et tegulae. Daem. Hui, 

bomuncuii quanti estis. eiecti ut natant. IM. IM 

Ples. Vbi sunt i homines, obsecro? Daem. Hac ad dexteram 

(viden?) secundum Iitus. Ples. Video, sequimini. 

utinam is sit quém ego quaero, vir sacerrimus. 

valele. — Scep. Si non moneas, nosmet meminimus. 

sed, Palaemon, sancle Neptuni cornes, 1(X) 

qui Herculis socius esse diceris, 4* 

quod facinus video. Daem. Quid vides? Sgep. Mulierculas 

video sedentis in scapha solas duas. 

135 alilam CD extare B 137 ef. Men. 104 141 labere CD 
142 D. Barthius: spot. om. 143 illn toi ^, illn + toi CZ> 144 nnllast 
CD cf. Aul. 235 145 Cererem çi prerem {spatio antécédente B) 

melins, corr. Reizius spectarier corr, Camerarius 146 amorem, earr. 

Meursius ceres CD: nenns B hoc dicit: ne formida in urbem reverti; 
sic Cereris aedibus occurres, cuius sunt dona çuibus indices 147 ille, i?/*. 
Luchsius Herm, 6, 279 14S scerpamio B 149 ut Mertda: aut opinlo 
est Reizius 151 quia ^.' qui CD 152 inter personas distribuit Vssingius 
154 noois nillam B d. Camerarius (se. ç) 155 eiecti at Datant Pris- 
danus i, 109: eiecti at narrant 156 i: hi B, om. CD; nec iUi nec {sti née 
hisce rectius dicatur 161 hercule CD Herculem salutarem Palaemona 
novit schol. Lycophr. 663, cf. I. G. S, 2874 CHçaxXUî Uakaifiovi xal xy [n6X\ei 
e. q. s. {prope Coroneam) fort. <ta)qae, Hercoles, (qui eias) socios 



1 2, 76-8. 7 RtDENS 817 

ut adflictantur miserae. euge eage, perbene, 
ab saxo avortit fluctus ad litus scaphain, 165 

nequé gubernator umqaam potuit (reclius). 
non vidisse undas me maîoris censeo. 
salvae sunt, si illos fluctus devitayerint. 
nunCf nunc periclumst. (unda) eiecit alteram. 
at in vadost, iam facile etiabit. eugepae, 170 

[viden alteraad illam ut fluctus eiecit foras?] 
surrexit, horsum se capessit. salra res. 
desiluit haec autem altéra iù terram e scapba. 
ut prae timoré in genua in undas concidit. 
salvast, evasit ex aqua. iam in litore est« 175 

sed dextrovorsum avorsa it in malam crûcem. 
bem, errabit illaec bodie. Daem. Quid id refert tua? 
Sœp. Si ad saxum quo capessit, ea deorsum cadit, 
errationis fecerit compendium. 179.180 

Dasél Si tu de iilarum cenaturus vesperi es, 
iUis curandum censeo, Sceparnio, 
si apud me essurus, mibi dari operam volo. 
ScEP. Bonum aequomque oras. Daeic Sequere me bac ergo. -^ 

ScEP. Sequor. — 

PALAESTRA 1 3 

Nimio bôminum forlunaé minus miseraé memorantur, 185 

* * experiundo iis datur acerbum. 
* * boc deo cômplacitumst, me boc ôrnatu ornatam in incertas 
regiônes timidam eiéctam. 
bancfne ego ad rem natam (ésse me) miserâm memorâbo? 
hancfne ego partem càpio ob pietatem praecipuam? 190 

nam bôc mi baud labôrist, labôrem bunc potiri, 

166 <rectiiiB> BentUius 167 me om. Nomus 619 168 deoitaaenmt 
CD, deuitanmt B, carr, Pylades 169 <anda) Guietus 170 eogepmee, corr. 
Camerarius 171 spurium esse vidit Sormenscheinius, 169—172 de Paiaestnt, 
173 sg. de AmpeUsca uide ne 172 orsom CD 176 it: est Pris- 

eiamu 2^ 75 177 em B; cf, Richterus p. 602 180 fecerat B ex earr. 
181 ai Merula: ait uesperi es Camerarius: Tepeiiei 188 iam inseri 

potest 185 PÂLB8TBA XVLIXB D 186 tf M 87 spatia in imtio paria lacunis 
noUmdis reliquit B; lacunas etiam C notavit et secundam D sic /ère sup- 
pléas: <qnam nôscont) experiundo, <abi> is dâtor acerbum. (nam praéter tpem) 
hoc; V. 186. 186. 189 ut 196. 196 Reixiani 187. 188 In ~ eiectam uno versu 
B 189 ad — 190 ego om. CD suppi. Sonnenseheinius 191 aat 
sit labori Fieckeisenus 



318 PLAYTI 1 8, 9-« 

si érga paréatem aut deés me impiâvi; 

sed fd si parafe curâvi at cavérem, 

tum hôc mi iadecôre, inique, inmodéste 
datiSf df; nam quid habebûnt sibi sigai impii posthac, ISI 

si ad bûnc modum .est ioDôxiis honôr apud tos? 

nam mé si sciam (in vos) fiscfsse aut paréntis 

sceléste, minus me mfserer; 19^ 

sed eiile scelus me sollicitât, eiûs me impietas mâle babet 

is navem atque ômnia pérdidit in mari: 
haéc bonorum éius sunt réliquiae; étiam quae siroul 200 

vécta mecum ip scapbast, éxcidit. égo nunc soU sunUp 

quaé mibi si foret sàlva salt^ro, labor 

lénior ésset bic mi éius opéra. 

nuuQ quàm spem.aut opem aût consill quid capitesam? 

ita biç sola sôlis locis compotita sum. XK 

bic sàxa sunt, bic mare sonat, 

neque qufsquam bomo mibi obviim reuit so0F 

* « 

bôc quod indûta sum, summae opes ôppido, 

née cibo née loco téeta quo sfm scio: 

quaé mihist spés, qua me vivere velim? 

née loci gnâra sum, née vidi aut bic fui. 210 

sâltem aliquém velim qui mibi ex bis locis 

aût viam aut sémitam mônstret, ita nunc 

hàc an illâc eam, incérta sum cônsili; 

née prope usquam bic quidem cûltum agrum cônspicor. 

âlgor, errôr, pavor, me ômnia tenenl. 215 

192 si me Bothius, paréntis Fteckeisenus 193 it BC 194 mi hoc 
Fleckeisenus 195 sibi igni CD, sibigni B, eorrexi 197 suppUvi icelette 
paréntis B 197« adhaeret priori mei, corr, Camerarius 198 soUitat 

B 202 accedit A, 202-206 paucissima in initiis servata, 207—210 umbrae 
iantum, 211—216 item paucissima 203 leniores sed CD 204 çfLçç q-- A: 
nomqaam P 205 [}t]a [h]iç soUa 80]1— ^, ita hic solii lods compotita son 
P; versus bipartiius fuit nisi sequehatur alter A sam del. Pyiades 
206 duarum ut supra versiculorum initia A; sic disp, B: Hic — qfiisqua | 
Homo — nenit [ne]qae A: nec P obuenlam CD inter 206* et 207 
(?) intercedehant duo versus A 208 cf, luven. 3, 211, Ov. her. 2, 55 (108). 
tecta ne ad locum quidem quadrat, fort, fréta 210 nec dia hic foi, eorrexi 
211 [salUtem aliqaem] AP: aliqnem saltem SchoelUus 212 monstrec CD; A 
n.l. 213 incerta snm Gr utérus: [incerta]8 — A, incertam CD^ incerta B 
215 om. A onmia, cf, ad Culicem p. 59, Men. 1158 Poen, 1179, lucU. 1150, 
CatuU, 14, 18 et saepius Tacitus luvenalis aiii 



18,84-4.17 RVDENS 319 

haéc parentés mei haud scitis miseri, 

me nûQc miseram esse ita u(i sum. 216^ 

libéra ego prognàta fui mâxume, nequiquam fui. 

nuDc qui minus servio, quâm si serve forem nâla? 
neque quicquam umquam illis prôfuit qui mé sibi eduxérunt. 

AMPEUBCA 14 

Quid mihi meliust, quid màgisin remst, quam a côrpore vitam ut8écludam?220 
ita mâle vivo atque ila mihi multae in pectôre sunt curae exânimales. 
ita rés se habent: vitae haû parco, perdidi spem qua me obléctabam. 
omnia iam circumcârsavi atque omnibus latebris perréptavi 
quaerére conservam, véce oculis auribus ut pervesLigarem. 
neque eam ûsquam invenio néque quo eam neque quâ quaeram consûltumst, 225 
neque quém rogitem respônsorem quemquam interea convénio, 
neque màgis solae terraé solae sunt quam haéc loca atque hae regiônes; 
neque si vivit, eam viva umquam quin inveniam desistam. 

Pal. Quôianam vox mihi prope hic sonatT 
Amp. Pértimui, quis hic loquitur prope? 290 

Pal. Spés bona, obsecro, sûbventa mihi, 
éxime ex hôc miseram metu. 

Amp. Cértp vox mûliebris aûris tetigit meas. 

Pal. Hûiier est, mûliebris vôx mi ad auris venit. 

num Àmpelisca ôbsecro est? Amp. Tén, Palaestra, aûdio? 295 

Pal. Quin voco, ut me aûdiat, nômine illàm suo? 

^npelisca. Amp. Hém quis est? Pal. Ego, Palaestra ♦ 

216 hau— A, aut B 216* ita om. CD; A n. l. 217 libéra ego P: 
leibera A 218 i[9rQ%l forem AB: forem sema CD paroem. cum clous, 
Reiziana 219 illis A: ils (his B) P neque umquam quicquam is Prehmus 
gu, Plaut. 14 profui Camerarius 220 ampilica palabstba A^ palbstba 
▲MPaLisoA MVLiBBBB DVAB D melius est i' a om. P ut am, P; 
cf. 1189. 328 Men. 832 221 exanimabiles A 222 ita res se habent A: 
dent P (cum spaUo BC) au A^ haud P 223 omnibus latebris A: omnibus 
in latebris B , in latebrii omnibus CD ; omnis latebras Kampnuumus 224 qœrire 
P oenlisqne A fort, peruestigaui 225 neque eam A: nequeem P 
226 inuenio P 227 loca P: sunt loca A 228 uioam numquam P 
229 qnoianam uox miiii A proprio venu; secuntur 5 versus desirucU (^/ûim 231 
àiparUius fuerii), deinde haec versuum initia: cerfp— ipv)i — numam — (et 
item V. 236-245 initia tantum) A 229—232 hoc schéma sequi canicio, uitimum 

^— <y\^ WA> — — v.A-> — — v>*> 

cum catalexi: w ~ ^^ — cf. ad Bacch, 989sq. 229 quianam 

P 232 eximes, corr. Pylades 234 inter 231 et 232 P 237 Palaestra s: 
palest B, palam est CD; deinde suppléas ecce me vel cum Seyfferto a. opaecro 



820 PLAVTI I «.!»-«. 6 

Amp. Die ubi es? Pal. Pôl ego nuoc in malis plùrimis. 

Amp. Sôcia sam, née miiior pérs meast quam tua. 

séd videre éxpeto té. Pal. Mihi es aémula. MO 

Amp. CôDsequamûr gradu Técein. ubi es? Pal. Écce me. 

àocede ad me àtque adi centra. Ahp. Fit sédulo. 

Pal. Cédo maoum. Amp. Accîpe. Pal. Die, lâfisne? ôbsecro. 

Amp. Tû facis mé quidem ut vivere dûdc velim, 

quôm mihi té licet tângere. ut vix mihi 21$ 

credo ego hoc, té teuere. ôbsecro, ampléctere, 

spés mea. ut me omnium iâm laborûm levas. 

Pal. Occupas praéloqui quaé mea oràtiost. 

nûnc abire hinc decet nos. Amp. Quo, amabo, ibioMis? 

Pal. Litus hoc pérsequamûr. Amp. Sequor que hibeL 250 

sidne hic cum ûvida veste grassâbimur? 

Pal. Hôc quod est, id necessàrium est pérpeti. 

séd quid hoc, ôbsecro, est? Am. Quid ? Pa« Viden, amabo, 
fanum [videsne] hôc? Amp. Vbi est? Pal. Ad déxteram. 
Amp. Video décorum dis locum vidérier. 2U 

Pal. Haud lônge abesse opôrtet homines hinc, ita hic lepîdûst locus. 
{quisquis) est deus, véneror ut nos éx bac aerumna éximat, 
miseras inopis aérumnosas ût aliquo auxilio àdiuvet. 

PTOLEMOCRAHA 1 5 

Qui sûnt qui a patrôna precés mea expetéssunt? 
nam vôx me precântum hue foras excitévit. 
bonam àtque obsequéntem deam àtque haud gravàtam 
patrônam exsequontur benfgnamque môltum. 
Pal. lubémus te sàlvere, mater. Ftol. Sahréte, 

puéllae. sed onde 



240 ess, cf, Merc. 489, carm. lai. ep. 1038, 5 244 oiuere ni Reizius 
245 quQm A: qoam P 247—260 paucissima servata extremantm ver 
{248—252 nihit^ A 247 levias CD 248 mest oratio, corr, Pylades, .^.- 
zius 251 hie com uino aneste P, corr. Saracenus; hic in umida ueate 
Mmerdrius de verh. âiff. G. L. 5, 652 K,, cf. v, 264. 409. 573 252 ei metrum 
{cf. Meyenu act. acad, Monac. 1864, 95) Terentianum et adieetitmm, ef. 
Andr. 632 258. 254 in A exeunt ut in P 254 [aideine] Baierus cammeni. 
Eertz. 280 267 (quisquîs) Camerarius exSgat A 258 ^[iaa]çt ^B: 
adianat CD sacbdob (sic) et eidem c D, spat. A ut BC 260 precantom 
me CD 261—481 decst A 2%lsq, disp. B: Patrônam — te | Sahere ^ 
oos (ud Sed) | Ire — uestitas 262 exseqaontar 



1 6, 7-a) RVDENS 321 

vos ire [cum uvida veste] dicam, ôbsecro, tam maéstiter vestftas? 266 

Pal. ilico hinc imus, haud lôngule ex h6c loco; 
vérum longe hinc abest ûnde advectae hûc sumus. 
FroL. Némpe equo ligneo pér vias caérulas 
éstisvectae? Pal. Admoduin. FroL. Ergo aéquius vos erat 
cândidatâs venire hôstiatâsque. ad hoc 2T0 

fânum ad istùnc modum oôn veniri solet 
Pal. Quaéne eiectae é mari sfmus ambae, ôbsecro, 
ûnde DOS hôstias agere voluisti hue? 
nûnc tibi ampléctimur génua egentés opum, 
quae in locis nésciis néscia spé sumus, 2fl5 

ût tuo récipias técto servésque nos 
miseriarûmque te ambârum uti misereat, 
quibûs nec locûst ullus née spes parata, 
neque hôc ampliùs, [quam] quod vidés, nobis quicquamst. 
ProL. Manûs mihi date, éxurgite à genibus àmbae. 280 

miséricordiôr nuUa me est feminârum. 
sed haéc pauperés res sunt inopesque, puellae: 
egomét (meam) vix vitâm colo; Veneri cibo meo servie. 

ÂMP. Veneris fanum, ôbsecro, hôc est? 
ProL. Fateôr. ego huius fâni sacérdos clueo. 285 

verûm, quidquid est, comitér fiet à me, 

quo nûnc copia valebit 
ite hâc mecum. Pal. Amfce benigneque honôrem, 

mater, noslrum habés. — Ptol. Oportet. — 



265 vorsire Nonius 511 c. u. a. {item Nonius) spuria verba {Cramius, 
ef, 251) expuUrunt si quid septenario deest maéstiter test. Nonius, Pris- 
ci anus 2, 71: mestiter B, aestiter CD ueste uestitas Nonius 266 aut loH- 
gola 267 ab es bondae aectae somus CD 268 equo ç: et qao CD, et 
quod B caeroleas 269 at modnm BC sucs erat B, aoi orat CD 
272 quae nec B ante corr., CD somas, corr. Bentleius 273 hac non 
addit Charisius 224 aoloisti hac adigere SpengeUus 274 tibi iam plec- 
timur 275 nescias pessimus Gelli codd, 9, 12, 21 {item Noni 145) 278 locns 
et parata est, corr, Reizius 279 [qnam] Reizius qaot aidons nobis qui 
qaast 282 hic B ante corr, ? res om, CD inopes Hermannus 
283 (meam> Fleckeisenus, Spengelius aeniri seraiuo BCD^ 7%\sq, disp, 
B: Veneris — Fateor | ego — quicqaid {sed Yeram) | est — aalebit 285 fa- 
cerdos B 286 comité D, comitem C 287 non CD {scil. ne) de métro 
cf. 289, ad Men. 762; nisi et hoc colon {uelut copia quo) et 289 iambica sunt, 
cf. 283sq. 

FUntoi n. 21 



822 PLAVTI n i, 1-2, 6 

PISCATORES n 1 

Omnibus modis qui paûperes sunt hômines miser! vivont, 290 

praesertim quibus uec quaestus est, nec didicere artem ullam: 
uecessitate quidquid est domi id sat est habendum. 
DOS iam de ornatu propemodum ut locupletes simus scitis: 
hisce hami atque haec harundines sunt nobis quaeslu et cultu. 
♦ ♦ ex urbe ad mare hue prodimus pabulatum: SB 

pro exercitu gymnaslico et palaestrico hoc habemus; 
echinos, lopadas, ostreas, balauos captamus, conchas, 
marinam urticam, musculos, plagusias striatas; 
post id piscatum hamatilem et saxatilem aggredimur. 
cibum captamus e mari: si eventus non evenit 900 

neque quicquam captumst piscium, saisi lautique pure 
domum redimus clanculum, dormimus incenati. 
atque ut nunc valide Quctuat mare, nulla nobis spes est: 
nisi quid conclarum capsimus, incenati sumus profecto. 
nunc Venerem banc veneremur bonam, ut nos lepide adiuerit hodie. 905 

TRACHALIO H 2 

Animum adversavi sedulo, ne erum usquam praeterirem; 
nam cum modo exibat foras, ad portum se aibat ire, 
me hnc obviam iussit sibi venire ad Vcneris fanum. 
sed quos perconter commode eccos video astare. adibo. 
salveto, fures maritimi, concbitae atque bamiotae, 910 

famelica hominum natio. quid agitis? ut peritis? 



290 piscATOBES D de hoc sermone cf, Marxius ind, GryptUsw. 1892; 93^ 
10 sq. 291 edidicere Marxius, nuUam Spengelius 292 it BC 294 hisce 
hami Camerarius: his cenam 1 (1 om, CD) hae qaest ta CD 295 spatium 
BC; (cotidie) Camerarius et'^lihri veteres Lamhini; podus primo mane vei similiter, 
adulescentes divites cum primo luci in palaestram commeant, ipsi ad mare 
296 palestricnm 297 hostrias (ostrias CD^, cf, Marxius 11) balano 298 pla- 
gusias corruptum fplacasias quasi nXaxoéaaaç Saimasius); ^apôcaxovq pectines 
dicil Aristoteles {Marxius 11), roiç awX^vaç {rovç nçoç xivcdv avkovç xal ô6- 
vaxaç xal owxaç xalovfiévovç) Diphilus medicus Athen, p. 90 d 299 hammat- 
tilem CD* ac greditor B, adgreditar CD, corr, Merula 300 nenit» corr, 
Bothius 300 — 302 spurios esse iudicat et posteriori recensioni {295, 300— 
302. 305) ascrihit Marxius 11 sq.; sed v, 303 vereor ne sine illis nulUan vim 
haheat, qui generatim enuntiant quod deinde ad huius diei condicionem refer- 
tur 303 at om. B 304 concharum ç cenati Reizius; de structura cf. 
810 sq. ail. 305 adiaaerit 306 tràchâlio sebws bt idbm pisoa D 
animo corr. Dissaldeus praeterimus B 307 alebat 309 eccona et ex 
corr. eocona CD, eccon si B adito 



n 2, 7-e, 4 RVDENS 323 

Pisc. Vt piscatorem aequomst, famé sitique [speque] ♦ 

Trâch. ♦ * ecquem adulescentem 

bue, dum hic astatis, streoua facie rubicundum fortem, 

qui très secum homioes duceret cblamydatos cum machaeris, 815 

vidistis (vos) venire ♦ ? ♦ 815* 

Pisa Nullum istac facie ut praedicas veuisse hue scimus. Tragh. Ecquem 

recalvom ac silaoum senem, stalutum, ventriosum, 

tortis superciliis, contracta fronte, fraudulentum, 

deorum ôdium atque hominum, mâlum,] mali \i/\i\ probrique plénum, 

qui duceret mulierculas duas sécum satis venustas? 820 

Fisc. Cum istius modi virtutibus operisque natus qui sit, 

eum quidem ad carnificem est aequius quam ad Venerem commeare. 

Trach. At si vidistis, dicite. Piso. Hue profecto nuUus venit. 

vale. — Tbach. Valete. credidi: faclum est quod suspieabar, 

data verba ero sunt, leno abit scelestus exulatum, 825 

in navem ascendit, mulieres avexit: hariolus sum. 

is hue erum etiam ad prandium vocavit, sceleris semen. 

nune quid mihi mehusf, quam ilico hic opperiar erum dum veniat? 

eadém, sacerdos Veneria haec si quid amplius seit, 

si videro, exquisivero: faciet me certiorem. 880 

AMPELISCA n 3 

Intellego: banc quae proxuma est villam Veneris fano 
pulsare iussisti atque aquam rogare. Tbach. Cuia ad auris 
vox mi advolavit? Amp. Obseero, quis hic loquitur? quém ego video? 
Tr. Estne Ampelisca haec quae foras e fano egreditur? Ah. Estne hic 

Z\2sq. disp. B: Vt — speque | Ecquem — astatis | Strenua — très | 
Duceret — uidisti seni | NuUam — scimus | ecquem — uentrioinm (sea Recalaom), 
atque remoUs quidem a margine iniliis Vt, Ecquem, Nullum, ecquem, ut 
alias lacunae significantur (item 321) 312 speque kic ipso acumine ineptum 
delevit Guietus 315 (secum homines) Mitscherlichius: 'ex nos tris libris vet. 
nonnuUi habent semihomines' Lambinus clamidatos cum macheriis uidisti 
seni, unde uersus 315* initium recuperavit Seyffertus {v, hue 314) ef, Marxius 
ad Herenn. 4, 65 317 at Silani cognomen frequens Romamt, cf. Silo 
(silus, silo Festus 340 Nonius 25; hic silonem e). Lucr. 4, 1169 simula Silena ac 
saturast. (recalanm ad Silanum taîi notationi non convenit) 318 rectius con- 
tracte, cf. MiL201, I^onius 204; fort, coacto 321 modis B aiet 322 at 
carn. 324 qno 328 nunquid C, numqnid D melius B illico B operiar 
B/J 329 hanc (haec ç) sacerdos Veneria, correxi 331 kvlibb axfuliboa 
TBACHAuo SEBws D proxlma est B, proxnmast CD; (me) nillam post 

Camerarium Bentldus; cf. Brixius annal phiL 131, 202 332 atquaquam 
cui, corr. Merula 333 quem Camerarius: tb. qaem D {deinde ont.)» t quem 
BC 334 haec om. CD 

21* 



824 PLAVn n 8, 5-« 

TrachaliOf quem conspicor, calator Plesidippi? 

Trach. East Amf. Is est. Trachalio, salve. Traoh. Salve, Ampelîsca. 

quid agis tu? Amf. Aétatem haud malam maie. Traoh. Melius ominare. 

Amph. Venim omnes sapientes decet conferre et fabulari. 

sed Plesidippus tuos erus ubî, amabo, est? Traoh. Heia vero, 

quasi non sit intus. Amf. Neque pol est neque hue quidem ullus Tenit 

Tb. Nod venit? Amf. Vera praedicas. Tr. Non est meum, Ampelisca. 

sed quam moi coctum est prandium? Amf. Quod praudium, obsecro te? 

Traoh. Nempe rém dÎTinam facitis hic. Amf. Quid somnias, amabo? 

Traoh. Certe hue Labrax ad prandium vocavit Plesidippum 

erûm meum erus vestér. Amf. Pol haud miranda facta dicis: SI6 

si deos decepit et homines, lenonum more fecit 

Trach. Non rem divinam facitis hic vos neque erus? Amf. Hariokreu 

Traoh. Quid tu agis hic igitur? Amf. Ex malis multis metuque sammo 

capitaUque ex periculo orbas auxilique opumque hue 

recepit ad se Veneria haec sacerdos me et Palaestram. 9M 

Tragel An hic Palaestrast, obsecro, eri mei amica? Amf. Certo. 

Traoh. Inest lepos in nuntio tuo mâgnus, mea Ampelisca. 

sed istûc periclum perlubet quod fuerit vobis scire. 

Amf. Confracta est, mi Trachalio, bac nocte navis nobis. 

Traoh. Quid navis? quae istaec fabulast? Amf. Non audivisti, amabo, 

quo pacto leno clanculum nos bine auferre voluit 

in Siciliam et quidquid domi fuit in navem imposivit? 

ea nunc perierunt omnia. Traoh. Oh, Neptune lepide, salve, 

nec te aleator nuUus est sapientior; profecto 

nimis lépide iecisti bolum: periurum perdidisti. 

sed nunc ubi est leno Labrax? Amf. Periit potando, opiner. 

Neptunus magnis poculis bac nocte eum invitavit. 

Traoh. Credo hercle anancaeo datum quod biberet ut ego amo te, 

mea Ampelisca, ut dulcis es, ut mulsa dicta dicis. 

sed tu et Palaestra quomodo salvae estis? Amf. Scibis faxo. 

337 tu agis BotMus haut nuJa maie B tr. Camerarius: am. D 
838 conferre et non sanum; et colère et i. Langius armai, phil, 141, 139 
339 plenidippus hehmero BCD^ 342 qnot B 343 hic hic B 344 pied- 
dippom aocanit ad prandium B , plesidippom ad prandium nocaoit CD, carr. 
Rdùus 348 hic om. B 349 periclo 350 recipit, cf. 410 351 palestra 
dt B ameica B 357 inposuit 358 ioh B 360 Iecisti B peiarom 
CD 361 périt 362 Neptoneus B 363 totum servo dédit Pistons: xm. 
ante ut D herehe B an ancaeo B cum Tumebi schedis: anan eo CD; 
fort, dvayxaîov, cf. Fiat. conv. 176 e inavayxsç âh fitjâhv elvai, Athen. 427 fsq.^ 
Alexis ib, 67e et alia 365 set ta C ^x corr,: sdta (—ta B) 



n 8, 86-66 RVDENS 325 

(de) navi timidae ambae in scapham insiluimus, quia videmus 

ad saxa navem ferrier; properaDs exsolvi restim, 

dum illi timent; dos cum scapha tempestas dextrovorsum 

differt ab illis. itaque nos ventisque fluctibusque 

iactatae exemplis plurimis miserae perpetuam noctem; 810 

vix hodie ad litus pertulit nos veotus exanimatas. 

Tbagh. Novi, Neptunus ita solet, quamvis fastidiosus 

aedilis est: si quae improbae sunt merces, iactat omnis. 

Amp. Vae capiti atque aetati tuae. Tbach. Tuo, mea Ampelisca. 874. 875 

scivi lenonem facere h6c, quod fecit, saepe dixi; 

capillum promittam optimumst occipiamque bariolari. 

Amp. Cavistis ergo tu atque erus ne abiret, cum scibatis. 

Tbagh. Quid faceret? Amp. Si amabat, rogas, quid faceret? adservaret 

dies nôctesque, in custodia esset sempcr. verum ecastor 880 

ut multi fecit ita probe curavit Plesidippus. 

Tbach. Cur tu istuc dicis? Amp. Res palam est Tbach. Sein tu? etiam 

qui it lavatum 
in balineas, cum ibi sedulo sua vestimenta serrât, 
tamen sunripiuntur, quippe qui quem illorum observet falsust; 
fur facile qui observât videt: cusios qui fur ait nescit 3S5 

sed duce me ad illam ubi est Amp. I sane in Veneris fanum hue intro, 
sedentem flentemque opprimes. Tbach. Vt iam istuc mihi molestumst. 
sed quid flet? Amp. Ego dicam tibi: hoc sése excniciat animi, 
quia leno ademit cistulam ei, quam habebat ubique habebat 
qui suos parentis noscere possél: eam veretur 890 

ne perierit Tbach. Vbinam ea fuit cistellula? Amp. Ibidem in navi. 
conclusit ipse in vidulum, ne copia esset eius, 
qui suos parentes nosceret Tbach. facinus impudicum, 
quam liberam esse oporteat servire postulare. 

Amp. Nunc eam cum navi scilicet abiisse pessum in altum. 895 

et aurum et argentum fuit lenonis omne ibidem. 
T. Credo aliquem immersisse atque eum excepisse. A. Id misera maeslast, 

366 de naui Fleckeisenus: nauis 367 at B ezBolaisti CD restem 
B 371 DOS om, B 372 quamuis CD: qnaoist a B 376 fart, lenonem 
facere hoc sciuimiis, cf. 378 377 incipiantqae Nanius 362 379 at ser- 
aaret B, ant semaret CD 383 ibi cum CD 384 obaeniat B ante con\, 
CD falsas est 385 qui prius Goetzius: qaem 386 fort, illam. ▲. i 
sane — t. nbist? a. in 387 molostust 390 qnis nos B: qui nos CD 
392 opia B ei Luchsius 395 eum Benileius abisse B 396 omne om. 
CD 397 it 



326 PLAVTI n 8, 07-4, 12 

sibi eorum evenisse inopiam. Trach. lam istoc magÎB usus factost, 

ut eam intro consolerque eam, ne sic se excruciet aDÎmi; 

nam multa praeter spem scio multis bona evenisse. 400 

ÂMP. Ai ego éliam, qui speraverint spem decepisse multos. 

Tbach. Ergo animus aequos optimum est aerumnae coodimentum. 

ego eo intro, nisi quid vis. — Amf. Eas. ego quod mihi imperavît 

sacerdos, id faciam atque aquam hinc de proximo rogabo; 

nam extemplo, si verbis suis peterem, daturos dixit. 40& 

neque digniorem censeo vidisse anum me quemquam, 

cui deos atque homines censeam bene facere magis decere. 

ut lepide, ut liberaliter, ut honeste atque haud gravate 

timidas egentes uvidas eiectas exanimatas 

accepit ad sese, haud secus quam si ex se simus natae; 410 

ut eapse (sic) succincta aquam calefactat, ut lavemus. 

Dunc ne morae illi sim, petam hinc aquam, unde mi împeraviL 

heus ecquis in villast? ecquis hoc recludit? ecquis prodit? 

SCEPARNIO n 4 

Quis est qui nostris tâm proterve fôribus facit iniûriam? 
Amp. Ègo sum. ScEP. Hem, quid hoc boni est? eu edepol specie lepida 

mulierem. 4U 

Amp. Salve, adulescens. Scep. Et tu multum salveto, adulescentula. 
Amp. Ad vos venio. Scep. Accipiam hospitio, si mox venies ♦ 
item ut adfectam; nam nunc nihil est qui te manem ♦ 
sed quid ais, roeâ lepida, hilara? Amp. Aha, nimium familiariter 
me attrectas. Scep. Pro di immortales, Veneris effigia haec quidem est 430 
ut in ocellis hilaritudo est, heia, corpus cuius modi, 
subvolturium — illud quidem, subaquilum volui dicere. 
vel papillae cuius modi, tum quae indoles in saviost. 
Amp. Non ego sum poUucta pago. potin ut me abstineas manum? 
Scep. Non Ucet saltem sic placide bellam belle tangere? 43 



398 aenisse CD 399 ut Camerarius : ne sic se Guietus: se sic 
404 it ^ 405 exemple BÎue 409 egente is 410 accipit 411 ea spe 
<8ic) Camerarius 412 mora, corr, Camerarius 413 hoc om. CD eqnif 
B soEPÀBNio SBBWS AMPBLI8CÀ • MVLiBB D; 414 puelloâ , 415 servi D 
415 molier, corr. Dousa 417 neni is CD^ cum spatio ut v, sg,, aenis B; 
cf. 111 418 adfectam cf. Paulus 2 inanem B; 417 nenles nesperi Csi€ 
legitur — in nostris vet. iibris sine ulla litura aut depravatione Utteranun), 
418 mane mulierem V Iibris vet.* Lamhinus. non satis certum emendatioms 
fundamentum 419 ah animnm B 420 adtractas CD 423 salost B 
425 saltem Z..* te 



Il 4. 13-^6,2 RVDENS 327 

Amp. Olium ubi erit, (um tibi operam ludo et deliciae dabo; 
DUDC quam ob rem hue sum missa, amabo, vel tu mi aias vel neges. 
8c£P. Quid DUDC vis? Amp. Sapienti oroatus quid velim indicium facit. 
ScEP. Meus quoque hic sapienti ornafus quid velim iodicium facit. 
ÂMP. Haec sacerdos Veneris hinc me petere aquam iussit a vobis. f 430 
SoEP. At ego basilicus sum: quem nisi oras, guttam non feres. 
nostro illum puteum periclo et ferramentis fodimus. 
nisi multis blanditiis a me gutta non ferri potest. 
Amp. Cur tu aquam gravare, amabo, quam hostis hosti commodat? 
ScEP. Cur tu operam gravare mihi quam civis civi commodat? 485 

Amp. Immo etiam tibi, mea voluptas, quae voles faciam omnia. 
8c£P. Eugepae, salvos sum, haec iam me suam voluptatem vocat. 
dabitur tibi aqua, ne nequiquam mé âmes, cedo mi urnam. Amp. Cape, 
propera, amabo, eiïerre. Scep. Hanta, iam hic ero, voluptas mea. — 
Amp. Quid sacerdoli me dicam hic demoratam tam diu? 440 

ut etiam nunc misera timeo, ubi oculis intueor mare. 

sed quid ego misera video procul in litore? 442—450 

meum erum lenonem Siciliensemque hospitem, 

quos pcriisse ambos misera censebam in mari. 

iam illud mali plus nobis vivit quam ratae. 

sed quid ego cesso fugere in fanum ac dicere haec 

Palaestrae, in aram ut confugiamus prius quam hue f 455 

scelestus leno veniat nosque hic opprimât? 

confugiam hue, ita res suppetit subit* 

SCEPARNIO n 5 

Pro di immorlales, in aqua numquam credidi 
volupUitem inesse tantam. ut hanc traxi lubens. 



427 alas 430 baec B: hic CD a uobia: fort, sibi, cf. 405 
431 basailicuB B, basiliscus C 432 nos proilinm pericolo 435 com- 
mendat B 43S meam scedo B 440 me B: mec CD demoratam 

Muellerus, cf. ad Epid, 630 442—450 (scil. lacunas statuerai Fleckeisenus 
propter hinorum singulorumve versuum spatia per hanc scaenam in B (f. 173^ 
passim reîicta, cum f. 174^ alia manus indpiat; cf. Schoellius ad II 4 in,) 
procal aideo B llttore CD 451 siciliensemque B 453 mail plus Came- 
rarius: plus mal! 455 cumfngiamus CD priai in aram ut confaglamas 
qaam bac Schoellius 457 hue Lambinus *'ex codd!: haie res ita CD 
8ubit<,o mihi) CamerariuSy 8ubit(aria) Vssingius secuntur in B v. 466. 467 
deleli {a B^?) et suo loco redeuntes 458 scbpabio bbbyts (dein àmpsxjb eras.) 

DY D 



828 PLAVTI n tt, fh-«, 8 

nimio minus altus puteus visust quam prius. 40 

ut sine labore banc extraxi, praefiscine. 

satin néquam sum, ut pote qui hodie amare inceperim? 

em tibi aquam, mea tu belliata. em sic volo 

te ferre honeste, ut ego fero, ut placeas mihi. 

sed ubi tu es, delicata? cape aquam banc sis. ubi es? 46& 

amat bercle me, ut ego opinor. delituit mala. 

ubi tu es? etiamne banc urnam acceptura es? ubi es? 

commodule ludis. tandem vero serio, 

etiam acceptura es urnam banc? ubi tu es gentium? 

nusquam bercle equidem illam video, ludos me facit. 470 

adponam bercle urnam iàm ego banc in média via. 

sed autem, quid si banc bine abstulerit quispiam, 

sacraro urnam Veneris? mi exbibeat negotium. 

metuo bercle ne illa mulier mi insidias locet, 

ut comprebendar cum sacra urna Veneria. 475 

nempe optimo (me) iure in vinclis enicet 

magistràtus si quis me banc habere viderit. 

nam baec litteratast, eapse canfat cuia sit. 

iam bercle evocabo bine banc sacerdotem foras, 

ut banc accipiat urnam. accedam bue ad fores. 4^0 

beus exi, Ptolemocratia, cape banc urnam tibi: 

muliercula banc nescio quae hue ad me detulit. 

intro ferundast. repperi negotium, 

siquidem bis mihi uUro âdgerunda etiam est aqua. — 

LABRAX 116 

Qui bomo sese miserum et mendicum volet, f 4S5 

Neptuno credat sese atque aelatem suam: 
nam si quis cûm eo quid rei commiscuit, 

460 uiius est 461 praeficisdne cum Turnehi schedis (ut Jsin, 491), 

corr, Camerarius 462 satis, corr, Bothius prote, corr» Cameranus 

inceperim amare, corr. Py Iodes 463 hem utrumque CD belliata cf. 

Cas. 854 465 tu om. CD sis B: si CD 467 de B cf. ad 457 

es B utruhique: est CD acceptara es ç: accepturas C2>, acceptura B utrubi- 
gue 468 ladis Fleckeisenus: melius 470 5^. equidem — hercle om, CD 
476 obtimo C, obtime D (me) Cameranus 477 magistra iussi CD 
478 litterat est B, litteratas CD eapse B: abse CD 481 heus exi Seyf- 
fer tus: heus si CD (cum spat. ante si), eu si B ptolemo (-meo CD) gratia, 
corr. Camerarius 482 accedit A; 482 — 498 paucissima in initiis servata 
483 inpro P, A n. L (recte Lamhini *libri omnes vetJ) 485 labràx lsno 
OHABMiDES PÀBAsrFvs D qoi— item A (esse) sese Bentîeius; cf. Asin. 68 



n 6, 4-80 RVDENS 329 

ad hoc exemplum amittit ornalum domum. 

edepol, Libertas, lepida es, quae numquam pedem 

voluisli in navem cum Hercule una imponere. 490 

sed ubi ille meus est hospes, qui me perdidit? 

atque eccum iocedit. 

CHARMIDES 

Quo malum properas, Labrax? 
nam equidem te nequeo consequi tam strenue. 
Labb. Vtinam te prius quam ôculis vidissem meis, 
malo cruciatu in Sicilia perbiteres, 485 

quem propter hoc mihi optigit misero mali. 
Chabm. Vtinam, quom in aedis me ad te addaxisti (tuas), 
in carcere illo potius cubuissem die. 
deosque immortales quaeso, dum vivas uti 
omnes tui similes hospites habeas tibi. 500 

Labb. Malam fortunam in aedis te adduxi meas. 
quid mihi scelesto tibi erat auscultatio, 
quidve hinc abitio quidve in navem inscensio? 
ubi perdidi etiam plus boni quam mihi fuit. 
Chabm. Pol minime miror, navis si fractast tibi, 505 

scelus te et sceleste parta quae vexit bona. 
Labb. Pessum dedisti me blandimentis tuis. 
Chabm. Scelestiorem cenam cenavi tuam, 
quam quae Thyestae quondam aut posita est Tereo. 
Labb. Perii, animo maie fit. contine quaeso caput. 510 

Chabm. Pulmoneum edepol nimis velim vomitum vomas. 
Labb. Ebeu, Palaestra atque Ampelisca, ubi estis nunc? 
Chabm. Piscibus in alto, credo, praebent pabulum. 
Labb. Mendicitatem mi optulisti opéra tua. 



490 hercley corr, Camerarius onam B philosopM commentum Di' 
philus respicere videtur, ad Omphalam retiulit Vssingius, Gruterus contuiit 
Lucian. de merc, cond. 23 ov yàç è^elr^aH aoi ij ^EXsv&Bçla aweiaeX&eïv iip' 
ovxmç ayew^ nçdyfjtara xal taneivà elaiovxi 494 (hisce) ocnliB Marxius 
ind. Gryphiw. 1892193, 13 495 sicillam, corr. Camerarius 496 optigi 
(obt D) CD 497 G. om, aedes B (taas) Camerarius, cf. 501 
498 incarcare CD^ 499—516 paucissima in extremis versibus servata A 
500 lai P, A n. l. 501 aedes B 502 erit CD 503 abito 505 ibi 
P, A n. L 509 aut posita est Nettleship joum. ofphilol. 19, 109: anteposita 
est ettereo P {cum codd, Lambini); A n. L 510 L. om. péri 
512 amplisca BC 



830 PLAVTI n6.8i--56 

dum tuis ausculto magoidicis meodaciis. M5 

Ghabm* Bonam est quod habeas gratiam merito mihi^ 

qui te ex insulso salsum feci opéra mea. 

Labb. Quin tu hinc is a me in maxumam malam crucem? 

Chàbm. Eas. easque res agebam commodum. 

Labr. Eheu, quis vivit me mortalis miserior? 5» 

Chabm. Ego multo tante miserior quam tu, Labrax. 

Labb. Qui? Ch. Quia ego indignus sum, tu dignus qui sies. 

Labb. scirpe, scirpe, laudo fortunas tuas, 

qui semper servas gloriam aritudinis. 

Chàbm. Equidem me ad velitationem exerceo, 525 

nam omnia corusca prae temore fabulor. 

Labb. Edepol, Neptune, es balineator frigidus: 

cum vestimentis postquam aps té abii, algeo. 

Chabm. Ne thermipolium quidem uUum instruit, 

ita salsam praehibet potionem et frigidam. 590 

Labb. Vt fortunati sunt fabri ferrarii, 

qui apud carbones adsident: semper calent. 

Chabm. Vtinam fortuna nunc anetina ûterer, 

ut quom exiissem éx aqua, arerem tamen. 

Labb. Quid si aliquo ad ludos me pro manduco locem? 5S5 

Chabm. Quapropter? Labb. Quia pol clare crepito dentibus. 

Chabm. lure optumo me élavisse âibitror. 

L. Qui? Ch. Qui (uQ)a auderem tecum in navem ascendere, 

qui a fundamento mi usque movisti mare. 

Labb. Tibi auscultavi, tu promittebas mihi 540 



518 eis A 519 eas A: das P 521 tanta AP, correcium in B 
525 ad aelitatonem A, at aelitationem P, cf. Most. 86J2 ; advelitatione ex schedis 
(at a.) Tumebus, cf. Pauîus 28 aduelitatio iactatio qaaedam aerborom figurata 
ab hastÎB aelitaribus. Reilzensleinitis quaest. Verr. 62 526 teremore A 
527 balneator P 528 qaom A & B &bi P 529 thermopoliom P {ex 
tberimop. B) ullum (iile) Camerarius 530 praebet P 531 a om. 

533 fort, anitina A Nonius 406 atinam fortunam nunc anutlDam terent 

534 at om. Nonius exissem APy Nonius; uti qaom exiaissem Camerarius 
rerem Nonius 533. 536 cf. Paul. 128, gui omiltit aliqao et qaia pol 
537 me (sic) Hermannus; passim hic dentés crépitantes syUàbas explevisse 
suspicantur Seyfferlus B, pàil. w. 7, 1628 et Sonnenscheinius laoisse AP, 
corr. Fleckeisenus 538 quia P, qui A, corr. Marxius p. 12 525—539 per- 
sonarum spatia codiccs habent v. 535. 536. 538, nomina D v. 527 en., 533 la; 
vulgo post Camerarium v. 531. 532 Charmides loquitur, ut deinceps se ex- 
cipiant; sed v. 529 sermonem ah aller o excipi omissa apostrophe ostcndit 



ne. 67-7, 8 RVDENS 331 

illi esse quaestum maximum merelricibus, 

ibi me conruere posse aiebas ditias. 

Ghabm. lam postulabas te, impurata belua, 

totam Siciliam devoraturum insulam? 

Labb. Quaenam ballaena meum voravit vidulum, 545 

aurum atque argentum ubi omne compactum fuit? 

CHABii. Eadem illa, credo, quae meum marsuppium, 

quod plénum argenti fuit in sacciperio. 

Labb. Eheu, redactus sum usque ad unam banc tuniculam 

et ad hoc misellum pallium. perii oppido. 550 

Cbeabm. Vel consociare mihi quidem tecum licet: 

aequas habemus partes. Labb. Saltem si mihi 

mulierculae essent saWae, spes aliquae forent. 

nunc si me adulescens Piesidippus viderit, 

quo ab arrabonem pro Palaestra acceperam, 555 

iam is exhibebit hic mihi negotium. 

Chabm. Quid, stulte, pioras? tibi quidem edepol copiast, 

dum lingua vivet, qui rem solvas omnibus. 

SCEPARNIO n 7 

Quld illuc, opsecro, negotist quod duae mulierculae 
hic in fano Veneris signum flentes amplexae tenent, 500 

nescio quém metuentes miserae? nocle bac aiunt proxuma 
se iactatas, atque eiectas hodie esse aiunt e mari. 
Labb. Opsecro hercle, adulescens, ubi istaec sunt quas memoras mulieres? 
BcEP. Hic in fano Veneris. Labb. Quot sunt? Sgep. Totidem quot 

ego et tu sumus. 
Labb. Nempemeae? Soep. Nempe néscio istuc. Labb. Quasuntfacie? 

ScEP. Scitula. 565 

vel ego amare utramvis possum, si probe adpotus siem. 



541 illic i> 542 aiebas P diuîtias AP 544 Biceliam A deuo- 
ratumm AB*: deaortaturam P 545 ballaena A: ballena B, bellana CD 
547 marsuppium AC: marsippium B, marsiipium D 549 tuîniculam A 551 con- 
Bciare P 555 que ab ^.' a que P arrabone A 556 is exibebit A: 
sexhibebit B, se exhibebit CD 559 sbbyys lbvo parabitys A, dbmoiiis sBirax 
(cf. 571, 583), 0HÂBMIDB8 PÂBÀSiTYS D, spot. BC illac opsecro negotist Fleck' 
eisenus: illuc opsecro negoti A, illuc est (est illac CD) obsecro negotii P 
561 aiunt ^.- nunc B, non CD; cf. Ribheckius ad MU, 61 562 eie[ctla8 A: iectas 
P 563 istec P, istae A 564 q[uo]d ego ACD 566 possum AP, scil. 
potis sum cum lusu verborum adpotus siem A: at potussiem B, at potoissim 
CD^ (siem 2>») 



332 PLAVTI HT,»-» 

Labb. Nempe puellae? Scep. Nempe moléstus es* î vise, si lubet. 
Labr. Meas oportet intus esse hic mulieres, mi Gharmides. 
Chabm. luppiter te perdat, et si sunt, et si non sunt tamen. 
Labr. Intro rumpam iam hue in Veneris fanum. — Ceiabm. In bara- 

thnim maveiim. 610 

opsecro, hospes, da mihi aliquid ubi condormiscani ioci. 
Bgep. Istic ubi vis condormisce; nemo prohibet^ publicum est. 
Chabm. At vides me ornatus ut sim vestimentis uvidis: 
recipe me in tectum, da mihi vestimenti aliquid aridi, 
dum arescunt mea; In aliquo tibi gratiam referam loco. 615 

Bgep. Tegilium eccillud, mihi unum id aret; id si vis, dabo: 
eodem amictus, eodem tectus esse soleo, si pluit. 
tu istaec mihi dato: exarescent faxo. Gharic Eho an te paenitet, 
in mari quod elavi, ni hic in terra iterum eluam? 

Bgep. Eluas tu an exunguare, ciccum non interduim. 560 

tibi ego numquam quicquam credam, nisi si accepte pignore. 
tu vel suda vel péri aigu, vel tu aegrota vei vale. 
barbarum hospitem mi in aedis nil moror. sat litiumst. — 
Chabm. lamne abis? venalis illic ductitavit, quisquis est; 
non est misericors. sed quid ego hic asto infeUx uvidus? 586 

quin abeo hue in Veneris fanum, ut edormiscam banc crapulam, 
quam potavi praeter animi quam libuit sententiam? 
quasi vinis Graecis Neptunus nobis suffudit mare, 
itaque alvom prodi speravit nobis saisis poculis; 
quid opust verbis? si invitare nos paulisper pergeret, 590 

567 nempe puellae (polie B) P: nepaellae A es i aeisse A: est aise 
P 568 mi ^; me Z' 570 baratrom ACD 572 papl[ic]am A 573 ut 
ornatus sim A 574 aesti aliquid P, aliquid uestîmenti A 575 loco om, 
P 576 tçgillum çcillom mihi unom id aret id si vis dabo Ay tigillom ec (eo 
CD) illad mihi unom aretit si ois dabo P, tegilium mihi aret id si ois dabo 
Paulus 366, cf. Nonius 179. Buechelerus mus. Rhen. 39, 422 sç. 677 ri 
plnoit P, ubi [pluit] A 579 el[an]i ne AB, delaoine CD, elaui niri Tumebi 
ichedae; <8emel) elaui Muellerus cf Lucil. 536 580 tu an B: tua ne 
CD, A n. l. exungare P: — uare A interdnm P 581 Charmidi trihu» 
endus vidéiur ri om. AD 582 nel etiam aegrota Priscianus 1,235 

{Charisius 122 tantum tu — aigu) 583 aedis A, aede is P mirum et quod 
barbarum appellat et quod loquitur quasi ipse Daemones sit 5S4 abeis A 
nenalis bis BD (illic A 586 hue A: hinc P; cf. 570. 622 587 fart. 
quom p. 588 — 602 initia fere servata A 589 pitodi] 8p[erauit] AP, ef. 
Lucr. 3, 603 extra prodita corpus (anima), ubi additum est quod hic deside- 
ramus; conieci perpurigauit, cf. Cat, de agri cuit, 115 aluum mouebit et postridie 
perpurgabit sine periculo falsis CD 590 nobis CD 



n 7, aa-m i, 20 BVDEN8 333 

ibidem obdormissemus: nuDC vix vivos amisit domum. 
nunc ienonem quid agat intus visam, convivam meum. — 

DAEMONES IH 1 

Miris modis di ludos faciunt hominibus: 
[mirisque exemplis somnia in somnis danunt] 
ne dormientis quidem sinunt quiescere. 695 

velut ego bac nocte quae praecessit proxima 
mirum atque ÎDscitum somniavi somnium. 
ad birundininum nidum visa est simia 
asceDsionem ut faceret admolirier 

neque eas eripere quibat iode, postibi 600 

▼idetur ad me simia adgredirier, 
rogare scalas ut darem utendas sibi. 
ego ad hoc exemplum simiae respondeo, 

natas ex Philomela 4- atque ex Progne esse hiruudines. 

ago cum 111a, ne quid noceat meis popularibus. 605 

atque illa ânimo iam fieri ferocior; 

videtur ultro mihi malum minitarier. 

in ius vocat med. ibi ego nescio quo modo 

iratus videor mediam arripere simiam; 

concludo in vincla bestiam nequissimam. 610 

nunc quam ad rem dicam hoc attinere somnium, 

numquam hodie quivi ad coniecturam evadere. 



591 nimc ex nam ut vid, B 592 agit, corr. Corner arius -n- A, db- 
MomS'iB* D cf, Merc. 226—254, Diphilus PMiemonem imitatus est, narra- 
tionem meliorem fecit, loco minus apto intuUt. Plautus utram fabuUtm prius 
laimam fecerit non constat 593. 594 eidem Merc, 225, 226, quorum alterum 
hue non quadrare intellexit Bitschelius (op, 2, 283) 593 miris m D rubri- 
cator addidit, m[ei]r[i8] A, om, spatio relieto BCD^ 594 [m]faiB- A, oiris- 
que B somnia Merc, 226: omnia B, Donatus ad And, 2, 5, 19, nam omnia 
CD 596. 597 cf. Merc, 227, 228 596 processit 598 tX P, A n. l, 
oisa est mihi simia Priscianus 1, 80 599 adoririer Priscianus sequitur in 

A versus u\ [iç çiplnibas ra[çal8i( çKs] s^s {plurima incertissima) , om. 

P 601 oidebatnr/^ inter 603 et 604 versus intercessitA 604—619 pau- 
eissima servata A 604 atque ex progne P (A n. L, sed versus brevior fUit): 
attica SchoelUus 606 illaec Pylades; illa nimio AcidàUus 608 me 
611 cf, Merc, 252 nonc qoam ç: nonqaam at col ectoram B (t. e, co- 
iecturam) 



334 PLAVTI m i, a-a, v 

sed quid hic in Veneris fano meac viciniae 
clamoris oritur? animus mirat(ur meus.) 

TRACHATJO m 2 

Pré Cyrenenses populares, vostram ego imploro fidem, 6U 

agricolae, accoiae propinqui qui estis his regionibus, 

ferte opem inopiae atque exempium pessumum pessum date. 

vindicate, ne impiorum potior sit pollentia 

quam innocentum, qui se scelere ûeri nolunt nobiies. 

statuite exempium impudenti, date pudori praemium, 8)0 

facite hic lege potius liceat quam vi victo vivere. 

currite hue in Veneris fanum, vostram iterum imploro fidem, 

qui prope hic adestis quique auditis clamorem meum, 

ferte suppetias qui Veneri Veneriaeque antistitae 

more antiquo in custodelam suom commiserunt caput, 625 

praetorquete iniuriae prius côUum quam ad vos pervenat. 

Dà. Quid istuc est negoti? Tr. Per ego haec genua te optestor, senex, 

quisquis es — Daeh. Quin tu ergo omitte genua et quid sit mi expedi 

(quod tu)multues. Trach. Teque oro et quaeso, si speras tibi 

hoc anno multum futurum sirpe et laserpicium ^ 

eamque eventuram exagogam Capuam salvam et sospitem, 

atque ab lippiludine usque siccitas ut sit tibi, 

[Daem. Sanun es? Trach. Seu tibi confidis fore multam magudarim] 

ut te ne pigeât dare operam mihi quod te orabo, senex. 

Daem. At ego te per crura et talos tergumque obtestor tuom, 6» 

ut, tibi ulmeam ni déesse speres virgidemiam 

et tibi eventuram hoc anno ûberem messem mali, 

ut mi istuc dicas negoti quid sit, quod tumultues. 

Trach. Qui lubet maledicere? equidem tibi bona optavi omnia. 

613 hoc Fleckeisenus, cf, Aul. 403, Cas. 620 et Tn'n. 1093 £uio meae 
aicîniae Turnebi schedae: fanom B cum spado, fano CD item 614 sup* 
plevit Camerarius 615 tbaohalio s dbmonis binbx Z>, spat, BC, A n. /. 
618 ineptoram Nonius 155 polentia Nouius nomen testatus 620—691 de- 
est A 624 antistae CD 625 custodiam, corr, Grulerus, cf, ad Mer c, 233, 
Most. 406 626 peraeniat 628 expeti B 629 quod tumoltaes Camerarius 
et Lambinus: moltaes B, tues CD, post lilterarum aliquot spatium omnes 
630 lasserpicinm B 633 magadarim CD , Prise. 1, 329: magidarim B, maga- 
darim Prohus cathol. 13 sq. versus interpoiatus: de spe agit, non de con' 
fidentia; magydarim si post laserpicium, at non post Uppitudinem in ferre potuit 
{Plin. 19, 46 non proueniens in Cyrenaica regione) 634 quot B 636 ni- 
meam ni déesse L,: ubi rem esse B, aberem esse CD (ni iam SchoelUus) 
speras Acidalius 637 hoc anno eaenturam CD 639 exoptaoi, corr, Guietus 



m 2, 26-8, 3 RVDENS 336 

Daem. Bene equidem tibi dico, qui te digna ut eveniant precor. 640 

Tr. Obsecro, hoc praevortere ergo. Da. Quid negotisl? Tr. Mulieres 

duae innocentes intus hic sunt, tui indigentes auxiii, 

quibus advorsum ius legesque Insignite iniuria hic 

facta est fitque in Veneris fano; tum sacerdos Veneria 

indigne adflictalur. Daem. Quis homo est tanta confidentia, 645 

qui sacerdotem violare aûdet? sed eae mulieres 

quae sunt? aut quid is iniqui fit? Trach. Si das operam, eloquar. 

Veneris signum sunt amplexae. nunc (homo audacissimus) 

eas deripere volt, eas émbas esse oportet (libéras). 

Daem. Quis istic est qui deos tam parvi pendit? (paucis expedi). 650 

Trach. Fraudis sceleris parricidi periuri pienis(simus), 

legirupa impudens impurus inverecundissimus, 

uno verbo absolvam, lenost: quid illum porro praedicem? 

Daem. Edepol infortunio hominem praedicas donabilem. 

Trach. Qui sacerdoti scelestus faucis interpresserit. 655 

Daem. At malo cum magno suo fecit hercle. ite istinc foras, 

Turbalio, Sparax. ubi estis? Tràch. I obsecro intro, subveni 

illis. Daem. Iterum haud imperabo. sequimini bac. Trach. Age nunciam, 

iube ocutos elidere, itidem ut sepiis faciunt coqui. 

Daem. Proripité hominem pedibus hue itidem quasi occisam suem. — 660 

Trach. Aucfio tumuUum. opinor, leno pugnis pectitur. 

nimis velim improbissimo homini malas edentaverint. 

sed eccas ipsae hue egrediuntur timidae e fano mulieres. 

PALAESTRA IH 3 

Nûnc id est cum omnium côpiarum étque opum, 
aûxili, praésidi viduitas nos tenet. 665 

(nûlla nunc) spéculast quaé salutem éfferat. 



641 praeuortere Tumebi schedae: renortere d. Granovius: om, sine 

spath 646 andeat, correxi; indicatimis quaiit Pteud, 137 sq, 648—651 cum 
iaeunis coda., supplevit 649 et 651 Camerarius, 648 et 650 ex codicibus ut 
ait Lamhinus 651 plenis CD, plenus B 656 hercle post malo Brixius 
658 aat CD 659 sepius CDD*, saepias Nonius 291 660 porrigite 

B^ 661 plectitur CD 662 improaissimo 663 ecce, corr. Bentleius 
hue om, CD e fano Meruîa: efandae B, aefand(a)e CD 664 trâohalio 
SBBVYS PÀLBBTRÂ • AMPKLiOÀ • BORORKS II D 666—671 locunos tndtcant codd.f 
quas, sensum si spectamus, recte suppieveruni Merula Pylades Falla Caméra' 
rius 666 specalast Camerarius: caiast B, cula est CD; 'nostri iibri veteres 
hic non satis integri neque liquidi sunt: hahent enm obscure, partim se nec 
uia est, partim sed ne nia est' Lambinus 



386 PLAVTI ma, 4-37 

(née quam in) partem fngredi pérsequamur 

(scfmus: tanto) in metu nÛDC sumus ambae, 

(tenta) importûnitas tântaque iniûria 

(fàcta in) nos est modo hic Intus ab nôstro ero, tw 

qui scelestûs sacerdôtem anum praécipes 

réppulit prôpulit pérquam indignfs modis 

nôsque ab signo intimo vf deripuft sua. 

séd nunc sese ût fenint rés fortunaéque nostrae, 

pér moriri est. neque est mélius morte in malis, 615 

rébus miserls. Trach. Quid est? quae fllaec orâtiost? 

césso ego bas cônsolari ? heûs, Palaestra, Pal. Qui Yocat? 

Traoh. Âmpelisca. 

AMPELTSCA 

Obsecro, quis est qui vocal? 
Pal. Quls is est qui nôminat? Trach. Si respexis, scies. 
Pal. Ô salutls meae spés. Trach. Tace ac bôno animo es. 
mé vide. Pal. SI modo id liceat, vis ne opprimât, W 

quaé vis vim mi âfferam ipsa âdigit. Tr. Ah, désine, nfmis inepta es. 

Pal. Désiste dictis nûnciam miserâm me consolâri; 

nisi quid re praesidium apparas, Trachalio, acta haec res est 

Amp. Certumst moriri qnam hune pâli (saevire) lenonem in me. 

sed muliebri animo sum tamen: miserae (quom venit) in mentem 665 

mihi mortis, metus membra occupât edepol * hune acerbum. 

T. Bonum animum habele. P. Nam, obsecro, unde (âni)mus mi invenitur? 

Tracb. Ne, inquam, timete; adsidite hic in ara. âmp. Quid istaec ara 

prodesse nobis (plus) potest quam signum in fano hic intus 

667 partem (Valla): artem B, rtem CD 667. 668 fart, bacchm , sed 
cf, 681 (674) 671 (qui) Saracenus: quin Turnebi schedae scelesta B 
673 ni deripoit B: oideri potoit CD 674 fort, fortonaeque, nos (cf 276) 
675 pars, corr. Merula est moriri, con\ Reizius 676 miseris Pylades: 
mçiseriis B, meis seriis CD; cf ad Pseud, 1047 677 cônsolari 678 fort. 
qcdB (is) est 679 respexes 681 ciausula trochaica 682 am. D 
dictas, corr, Pylades cônsolari 683 Palaestrae e praesidi Fleck- 
eisenus 684—687 lacuuas indicant codd.; Camerarii et Pyladis supplementa 
correxit Fleckeisenus 684 ax.: pers, sp, D certonst moreirei B, cer- 
tomst morire CD (saeoire) Schoeliius 686 ts. post edepol D eonieei 
edepol nonc <dator) acerbom, cf 186; edepol <qaamqoam) hoc acerbomst Tracha" 
liofds Pylades, Fleckeisenus 687 tb. Bothius: om, 688 tb. Pylades: am. 
(add. V. 687 D* in lacuna) adsidete B, ne adsidete CD, corr, Pylades 
ista (b sup. a) B 689 <plo8> Corner arius 



ni8.2&-4,8 RVDENS 337 

Veneris, quod amplexae modo, unde abreptae per vim iniserae? 690 

Tbach. Sedete hic modo, ego hinc vos tamen tutabor. aram habete banc 

vobis pro castris, moenia hinc égo vos defensabo; 

praesidio Veneris maiitiae lenonis contra incedam. 

Pal. Tibi auscultamus et^ Venus aima, ambae te obsecramus, 

aram amplexantes banc tuam iacrumantes, genibus nixae, 09& 

in custodelam nos tuam ut recipias et tutere; 

illos scelestos, qui tuom fecerunt fanum parvi, 

fac ut ulciscare nosque ut banc tua pâce aram obsidere 

pa tiare: elautae ambae sumus opéra Neptuni noctu, 

ne (invisas) habeas neve idcirco nobis vitio vortas, 700 

si quippiamst, minus quôd bene esse lautum tu arbitrare. 

Trach. Venus, aequom bas petere intellego: decet abs te id impetrari; 

ignoscere bis te convenit: metus bas id ut fâciant subigit. 

te ex concha natam esse autumant, cave tu hârum couchas spernas. 

sed optume eccum exit senex, patronus mihique et vobis* 705 

DAEMONES III 4 

Exi e fano, natum quantum est hominum sacrilegissime. 
vos in aram abite sessum. sed ubi sunt? Trach. Hue respice. 
Daem. Optume, istuc volueramus. iube modo accédât prope. 
tun legirupionem hic nobis cum dis facere postulas? 
pugnum in os impinge. Labr. Iniqua haec patior cum pretio tuo. 710 
Daem. At etiam minitatur audax? Labr. lus meum ereptum est mibi, 
meas mihi ancillas invito me eripis. Traoh. Cedo (iudicem) 
de senatu Cyrenensi quemvis opulentum virum, 

690 arreptae, carr, Merula periam CD^ 692 accedit A, ad 727 
pauàssima servata 692 moenia t. e. xapaf wv, Polyh, 6, 31, 11 tov âh x<iQ<xxa 
xœv axrjv(Sv à^iarâai xatà nâaaç tàç êm<pavelaç âiaxoolovç nôâaç hinc 
fort, om, A nos om, B 694 ax. D 696 custodiam, carr. Plus 

697 [iUo] A? 698 fac xfi ulciscare A: are post lac. P han B obsedere 
CD 699 pot[i^ç]la9— A, aut ae CD, aat hae B (post lac.) neptonei 
700 ne inoisas Corner arius: nç — A, spal. P idcirco non sanum 701 lau- 
tum ta Camerarius: laata 702 Venus Schoellius: ii^\ — {fort, ne — ) A, spat. 
P aequom B, aeqom CD; A n. L 705 tb. praem. D labbàx lino 
mvlubbs «n. lobabivs dbmonbs sbnsx tbaohalio bbbvys D; An. l. 707 fibi^i 
A T. : spat. om. P; An.1. 708—7 1 1 ^ n. /. 708 d. om. cf. Drue. 787 
709 tun Camerarius: tune lege rupionem /bW. nobisque et dis 710 in- 
punge CD alloquitur v. 708 Trachalionem, 709 Labracem, 710 lorarium, 
lenone omnia temptante 712 ancillas mihi inoito seguentc spatiolo, om. me, 
CD cedo iudicem om. P lacuna relicta: — e49— A, spatium o^arbitrum (sic 
Camerarius) capiendum non suf fiait 713 ofruip A: om. P spatio relicto 
Plaiitaa n. 22 



338 PLAVTI m i, •-« 

si tuas ésse oportet nive eas ésse oportet libéras 

ûive io carcerem compiogi (te) est aequom aetatemque ibi 715 

te usque habitare, donec totum carcerem coDtriveris. 

Labb. Non hodie isti rei auspicavi, ut cum furcifero fabuler. 

té ego appelle. Daem. Cum istoc primum, qui te novit, disputa. 

Labb. Tecum «go. Tbach. At qui roecum ageudumst. suotne illae 

ancillae tuae? 
Labb. Sunt. Trach. Agedumergo, tangeutrainvig digitulo minime modo. 720 
L. Quid si attîgero? T. Extemplo hercle ego te foUem pugilatoriom 
faciam et pendentem incursabo pugnis, periurissime. 
Labb. Mihi non liceat meas ancillas Veneris de ara abducere? 
Daem. Non licet: est lex apud nos — Labb. Mihi cum vestris legibus 
(nil quicquamst) commerci. equidem istas iam ambas educam foras. 725 
tu, senex, si istas amas, hue arido argentost opus; 
si autem Veneri complacueruDt, habeat, si argentum dabit. 
Daem. Det tibi argentum? nunc adeo meam ut scias sententiam, 
occipito modo illfs adferre vim ioculo pausillulum, 

ita ego te hinc ornatum amiltam, tu ipsus te ut non noveris. 7» 

vos adeo, ubi ego innuero vobis, ni ei caput exoculassitis, 
quasi murteta iunci, item ego vos virgis circumvinciam. 
La. VI agis mecum. Tb. Etiam vim i- proportas, flagiti flagrantia? 
Labb. Tun, trifurcifer, mihi audes inclementer dicere? 
Tbach. Fateor, ego trifurcifer sum, tu es homo adprime probus: 735 
numqui minus hasce esse oportet libéras? Labb. Quid, libéras? 



7 14 eas esse oportet Merula: eas oportet esse ; cf, 736 7 1 5 niue Acidalitu: 
nea te (cf. 1420) <te> Guietus aeqam CD posl ibi lacuna CD; <taam> 
SchoelUus, tf, Brixius ad Men. 720 720 agendum 721 pugillatoriam, cf. 
ad Bacch, 428 723 addacere P 724 non licet schedae Turntbi (non licet, ita 
libri vet. Lambini), non li— ^; lacuna in P ut sg. v. 725 suppievit Scyffer- 
tus commercli B, commerdi CD,- A n. L 726 amabas CD; An, L 
Nonius 246 aridum: pnrum lucidam. Pi. in B. 'argento arido*. *'hoc dêeù, 
opinor, propterea quod erat uvidus* Lambinus 727 si A: bae P ante 
habeat pers. spat. CD (et initia v. B) 728 4çi {fort, det) A, do P maw 
nf s— jtf; ut scias meam P 729 atferre P 730 ita hinc ego te ornatum 
te amittam P ut tu ipsa— uerit A 731 innu[ero] A: innero P 

[ni] A, Reizius: sine P, si libri vet. Lambini 732 iunci L.: iunds MeruU, 
Inncis P, A n. /. drcam ninclam P, correxit Pyiades; A n. L 733 mecui 
om, A tu. Camerarius: d D opprobras Valla (opprobras uim Fiêck- 
eisenus), cf. Truc. 280 Most.l6; fart, probro das 735 tr. Camerairius: lék. 
D atprime CD ; A n. l. 736 nnmqol A: nunc qui P haa esa— il, 
basce oportet este P 



in 8, 82-67 RVDENS 889 

Traoh. Atque eras tuas quidem hercle, atque ex germana Graecia; 
nam altéra haec est nata Athenis ingenuis parentibus. 
Daem. Quid ego ex te audio? Trach. Haoc Atheois esse natam liberam. 
Da. Mea popuiaris, obsecro, haec est? Tb. Noo tu Cyreoensis es? 740 
Dasm. Immo Athenis natus altusque educatusque Attids. 
Traoh. Opsecro, défende cives tuas, senex. Daem. filia 
mea, quom banc video, mearum me absens miseriarum conunones; 
trima quae periit mihi, iam tauta esset, si vîvit, scio. 
Labb. Argentum ego pro istisce ambabus cuiae eraot domioo dedi; 74K 
quid mea réfert, haec Athenis natae an Thebis sient, 
dum mihi recte servitutem serviant? Traoh. Itane, impudens? 
tune hic, fêles virginalis, liberos parentibus 
sublectos habebis atque indigne quaestu conteres? 

nam hûic alterae quae patria sit profeeto nescio, 160 

oisi scio probiorem banc esse, quam te, impuratissime* 
La. •}• Tuae istae sunt. Tb. Contende ergo, uter sit tergo — verior: 
ni offenimentas habebis pluris in tergo tuo, 
quam ulla navis longa clavos, tum ego ero mendacissimus: 
postea aspicito meum, quando ego tuom inspectavero: 766 

ni erit tam sincerum, ut quivis dicat ampuUarius 
optimum esse operi faciundo corium et sincerissimum, 
quid causae est qnin virgis te usque ad saturitatem sauciem? 
quid illas spectas? quas si attigeris, oculos eripiam tibi. 
Labb. At qui^ quia votas, utramque iam mecum abducam simul. 700 

Daem. Quid faciès? Labb. Volcanum adducam, is Venerist adversarius. 
Traoh. Quo iiiic it? Labr. Heus, ecquishic est? heus. Daem. Si 

attigeris ostium. 



738 nam[qiie haec alt]e— fort A ingenuis parentibus Camerarnu: in 
e (sine CD) et post lacunam tibos P, — is parentibas A 740 obsecro om. 
A drenenais P 741 eda[ca1^sqae A attigis P 742 8in[ez] A 
lUBic. e: LA D 743 quom A: corn ego P meamm me abient (me cm. 
CD) P: memçt ^[pselns A 746 hae Athenis natae haac SchoeîUus 
— is Ay thebç C, thebe D 747 tb. Camerarius: d D 748 fslts I^tmebus: 
fallis P, A n.l,, cf. Pers. 751 749 sabiectos BD^; A n.1 750 [q]iiaa 
patr[ia] A: patria qnae P 751 nisisi sdo B; A m. /. 752 L. am. nngae 
BsntUius (Brunckius), cf. Capt. 969 Pseud. 288 Cas. 833, Ter. Pharm. 517, 
potius tricae tb. Camerarius: la. D —or A, oeri P; expecUàatur 

purior, quod ipsum acumine careret 755 poste aspicito <ta) MueUerus 
757 opère P, carr. Pylades; A n. L 758 D. qnin D 700 atqnin P, ft^-* 
A semnl P 761 yeçerist A: veneris est Z' 762 tb. Reizéus: j> D 9.: 
spaiium A, om. P 

22* 



840 PLAVTI m *,»-«. 8 

iam hercle tibi messis in ore fiel mergis pugneis. 

LoBABiVB NuUum habemus ignem, ficis victitamus arîdis. 

Daem. Ego dabo ignem, siquidem in capite tuo conflandi copiaBt. W 

Labb. Ibo hercle aliquo quaeritatum ignem. Daem. Quidquominyeneris? 

La. Ignem magnum hic faciam. Da. Quin «f inhumanum exuras tibi? 

Labb. Immo hasce ambas hic in ara ut yivas comburam, id yoIo. 

Dabm. Iam hercle ego te barba continuo arripiam, in ignem conîdam 

teque ambustulalum obiciam magnis avibus pabulum. TM 

quom coniecturam egomet mecum facio, haec illast simia, 

quae bas hirundines ex nido volt eripere ingratiis, 

quod ego in somnis somniavi. Tbaoh. Sein quid tecum oro, senex? 

ut illas serves, vim defendas, dûm ego erum adduco meum. 

D. Quaere erum atque adduce. T. At hic ne — D. Maxime malo 8U0,TS 

si attigerit sive occeptassit. Tbaoh. Cura. Daem. Curatumst, abi. 

Tbaoh. Hune quoque adserva ipsum, ne quo abitat; nam promisimus 

carnufici aut talentum magnum aût hune hodie sistere. 

Daem. Abi modo, ego dum hoc curabo recte. Tbaoh. Iam ego rcYenero. 

Daem. Vtrum tu, leno, cum malo lubentius m 5 180 

quiescis an sic sine malo, si copiast? 

Labb. Ego quae tu loquere flocci non facio, senex. 

meas quidem te invite et Venere et summo love 

de ara capillo iam deripiam. Daem. Tange dum. 

Labb. Tangam hercle vero. Daem. Agedum ergo, accède bac modo. T& 

Labb. lube dûm recedere istos ambo illuc modo. 

Daem. Immo ad te accèdent. Labb. Non hercle equidem censeo. 

763 ui supra AP (mergeis A, pagnis P); fiet in ore meaais Sonneu' 
scheinius 763—765 Daemonis, corr, Saracenus, Merula 764 fids P: 
çl^çis A ari[de]i8 A 766 lignam Schoellius 767 Inhnmannm A: nt 
humanom P, Tumebi schedae (et Lambini"^ libri veteres^) ; quidfuerit apud medicos 
quaerendum exurias P, Tum. sch, 768 bas A combofem A id AB: 
■f id C, D (sup, scr.) id D 769 d. BolJUus: om. nam P continao barba 
A ia A: et m P coiciam CD 770 amba8t[a]latam A: ambustilatnm 
P obeidam A 772 ex nido P: e nado A ingratieis A 773 t&. ç: 
LA. D 774 emm P (herom B ui v. sq,): ero A 776 occeptassis A 

777 atserua P quo om, A habitat AB nam P: aut A promisaimiu 
B 779 om. P abi modo ego dum hç»çç . . tabo rççtç t iam QgQ fçnenero 
A; ego, dum abes, curabo Fleckeisenus et Studemundus {qui non negat carabe 
t>« A extare poluisse). ef, ad MU, 431 780 dasmonks lsno palaxbtba am- 
PKLiBÇA A, labri • palester - ampelisca - senex - leno B, lab lbno palmst&a ax- 
PKLiBOA • DKXONxs sKNxs B, spat. C 786 ambo B: amabo C, amboa AB 
787 equidem A: egomet P 



ni 6, ^-87 RVDENS 341 

Daem. Quid âges, si accèdent propius? Labr. Ego recessero. 

yenim, senex, si te umquam in urbe offendero, 

numquam hercle quisquam me lenonem dixerit, 790 

si te non ludos pessimos dimisero. 

Daem. Facito istuc quod minitare; sed dudc intérim, 

si illas attigeris, dabitur tibi magnum malum. 

Labb. Quam magnum vero? Daem. Quantum lenoni sat est. 

Labb. Minacias ego flocci non faciam tuas, 795 

equidem bas te invito iam ambas rapiam. Daem. Tange dum. 

Labb. Tangara hercle vero. Daem. Tanges, at sein quomodo? 

i dum, Turbalio, curriculo, adfert(o domo) 

duas clàvas. Labb. Clavas? Daem. Sed probas. propera cito. 

ego te hodie faxo rccte acceptum, ut dignus es. 800 

Labb. Eheu, sceiestus galeam in navi perdidi; 

nunc mi opportuna hic esset, salva si foret. 

licet saitem istas mi appellare? Daem. Non licet 

ehem, optime edepol eccum clavator édvenit 804. 805 

Labb. Iliud quidem edepol tinnimentum est auribus. 

Daem. Age accipe iliinc alteram clayam, Sparax. 

âge, alter istinc, alter hinc adsistite. 

adsistite ambo. sic. audite nunciam: 

si hercle illic illas hodie digito tetigerit 810 

invitas, ni istunc istis invitassitis 

usque adeo donec qua domum abeat nesciat, 

periistis ambo. si appellabit quempiam, 

vos respondetote istinc istarum vicem; 

sin ipse abire hfnc volet, quantum potest 815 

extemplo amplectitote crura fustibus. 

Labb. Etiam me abire hinc non sinent? Daem. Dixi satis. 



789 repetit A post 791 791 te non A: non te P dimlBsero A, dimi- 
serio P 792 minitaris B, minitares CD 795 ego A: ego istas P fado 
P 796 eas P 795—797 quamvis acUoni apti cum 782-^785 ipsis verhis 
magis conspirant quam in talihus Plautus admittit; facti videntur ut substitU' 
erentur versihus 782—794 798 — 844 deest A 798 affert CD, atfer B, 
correxi; cf. ad Pseud, 301 lacunatn indicant CD, nota d ut vid. in margine 
erasa B; affer <hac domo) Reizius 802 oportona BD fortet 805 nenit 
Bentleius; claaator fort, bisyliabum, cf. Solmsenus stud, 109 807 illin D, 

illanc Camerarius 808 fort, accedite 811 nei istis om. CD 812 os- 
qaadeo B, osqae adhec D^ habeat BC 815 sine ipse CD, sine dpse B 
abile B ante corr,; abitere Acidalius 817 desinent, corr, Pylades 



342 PLAVTI ni fi, aa-e, i 

et ubi ille senros cûm ero hue advenerit, 

qui erum accersivit, itote extemplo domum. 

curate haec sultis magna diligentia. — 810 

Labr. Heu hercle, ne istic iana mutantur cito: 

iam hoc Herculi est, Veneris fanum quod fuit, 

ita duo destituit signa hic cum clavis senex. 

non hercie quo bine nunc gentium aufugiam scio, 

ita nunc mi utrumque saevit, et terra et mare. 8S 

Palaestra. Lob. Quid vis? Labb, Apage, controversia est, 

haec quidem Palaestra, quae respondit, non mea est. 

heus, Ampelisca. Lob.alt!EB Cave sis infortunio. 

Labb. Vitro te. signa nt homines satis recte mènent. 

sed vobis dico, heûs vos, num molestiaest, 8» 

me adiré ad illas propius? Lob. Nil nobis quidem. 

Labb. Numquid molestum mibi erit? Lob. Nil, si caveris. 

Labb. Quid est quod caveam? Lob. Em, a crasse infortunio. 

Labb. Quaeso hercie, abire ut liceat Lob. Abeas, si velis. 

Labb. Bene hercie factum. habeo vobis gratiam. 8» 

[non] accedam potius. Lob. Illic astato ilico. 

Labb. Edepol proveni nequiter multis modis. 

certumst hasce bodie usque obsidione vincere. 

PLESIDIPPVS m 6 

Meamne ille amicam leno vi, violentia 
de ara deripere Veneris voluit? 

TRACHALTO 

Admodum. 840 

Ples. Quin occidisti extemplo? Tbach. Gladius non erat 
Pl. Caperes aut fustem aut lapidem. Tb. Quid? ego quasi canem 



819 arcessiait C 820 stnltis {item Fesii cod, 301 s. soltis) deiligentia 
B, diligentiam Fesius 821 ebeu, corr. Merula 822 est: fit Palmenu (ud 
exspcctes factumst); (modo) Veneris AcidaUus 823 hio B 827 eqnidem, 
corr. Aeidalius 829 ultro te signa at Z..* at potest ignani (cf. 826 apage 
et 828; schol. Eur. Hee, 838) 830 velut (ego) dico molestia est, cf. 
Vtsingius (MueUerus pros, 686) 832 nonqaid BC 833 craeso (ex craoto 
B) 834 adiré habeas 835 hercie B: ergo hercie CD fiactom (e(> 
Jddalius 836 [non] Rcizius pers, spat, ante non CB, om. anie illic, ecrr. 
LanUnnus astate {ex astatei ut vid. B), carr. Grutents 837 i.. atm. 

839 fSmiPPVB ÀD0LESCXN8 • SBBVVS MVLIXRB8 • H • LSHO • LOBA D; V, 868 CktO^ 

nUdet e fano prodit , cf. 692 ille ex iste ut vid, B lenoni CD 840 at 
modam B 841 claadius 842 quasi canem B: qoa sic non amem CD 



ra6.6^8i RVDENS 343 

hominem insectarer lapidibus nequissimum? 

Labr. Nudc pol ego perii, Plegidippus eccum adest. 

converret iam hic me totum cum pulvisculo, 845 

Ples. Etiamne in ara tune sedebant mulieres, 

quoiD ad me profectu's ire? Tbaob. Ibidem nunc sedent. 

Ples. Quis illàs duog illic serrât? Trach. Nescio quis senex, 

vicinus Veneris; is dédit operam optumam. 

is nuDc cum servis servat. ego mandaveram. 850 

Ples. Duc me ad lenonem recta, ubi illic est homo? 

Labr. Salve. Ples. Salutem nil moror. opta ocius: 

rapi te obtorto collo mavis an trahi? 

utrum vis opta, duro licet. Labb. Neutrum volo. 

Ples. Abi sâne ad litus curriculo, Trachalio, 855 

iube illôs in urbem ire obviam ad portum mihi, 

quos mecum duxi, hune qui ad carnificem traderenU 

post hue redito atque agitato hic custodiam. 

ego hune scelestum In ius rapiaro éxulem. 

âge, ambula in ius. Labb. Quid ego deliqui? Ples. Rogas, 860 

quin arrabonem a me accepisti ob mulierem 

et eam hinc abduxti? Labb. Non avexi. Ples. Cur negas? 

Labb. Quia pol provexi: avehere non quivi miser. 

equidem tibi me dixeram praesto fore 

apud Véneris fanum: (num)quid muto? sumne ibi? 865 

Ples. In iure causam dicito, hic verbum sat est: 

sequere. Labr. Obsecro te, subveni mi, Cbarmides. 

rapior optorto collo. 

CHABMIDES 

Quis me nominal? 
Labb. Viden me ut rapior? Chabm. Video, atque inspecto lubens. 

843 inspectarcr scil, canibus ignominia fierei, si iUo ut cam utcrer 
845^872 paucifsima iervata A (nihil 849^858 praeier 853 in, 867 ext) 
846 nunc 849 dedito CD S56 a Veneris fano per portum ad urbem 
commeatur, v, 91 sq, 857 honc qui Camerarius: qui hune potius quam 
trader]ent in A fuisse velut acr]ent vel iraient, vix darent, tradit Studemundus 
859 ->m exilem probabilius quam —m exulem ^; cf. 326 Cure, 659 Mère. 980 sg. 
et multa velut de Tiberio Suetonius 13 (caput exiilifl, sic enim appellabAtor) 59, 
Tac. ann. 6, 38 iam inserebat Reizius, possis <iam hlnc) in los 861 -««em 
{sequebatur nihil) A, mulierem est P, m. et ç (et sequenti v. Py Iodes), ef ad 
Pseud. 1011 862 iam, corr. Merula abdozisti (aoexti Acidalius; vocabulo 
Labrax utitur propier argulias) 864 tibi urne B 865 (nom) Bentleiuê 
molto P 867 mei; dativum agnovit Scàoellius 868 ^opto B 869 oinden 



344 PLAVTI ni 6. 8»-iv i, « 

Labb. Non subvenire mi audes? Chabm. Quis homo te rapitfSTO 

Labr. Adulescens Plesidippus. Ghabh. Vt nanctu's, habe. 

boDo animo meliust te in nervom conrepere. 

tibi optigit quod plurimi exoptant sibi. 

Labb. Quid id est? Chabm. Vt id quod quaerant inveniaot sibi. 

Labb. Sequere, obsecro^ me. Chabm. Pariter suades qualis es: 875 

tu in neryom rapere, eo me ôbsecras ut te sequar. 

etiam retentas? . Labb. Perii. Ples. Verum sit Yelim. 

tu, mea Palaestra et Ampelisca, ibidem ilico 

manete, dûm ego hue redeo. Lob. Equidem suadeo, 

ut ad nos abeant potius, dum recipis. Ples. Piacet, 880 

bene facitis. Labb. Pures mi estis. Lob. Quid, fures? râpe. 

Labb. Oro obsecro, Palaestra. Ples. Sequere, carnufex. 

Labb. Hospes — Chabm. Non sum hospes^ repudio hospitium tuom. 

Labb. Sicine me spernis? Chabm. Sic ago: semel bibo. 

Labb. Di te infelicent. — Chabm. Isti capiti dicito. 88S 

credo alium in aliam beluam hominem vortier: 

illic In columbum, credo, leno vortitur, 

nam in collumbari collus haud multo post erit; 

in nervom ille hodie nidamenta congeret 

verum tamen ibo, ei advocatus ut siem, 800 

si qui mea opéra citius addici potest. — 

DAEMONES IV 1 

Bene factum et volup est, mé hodie bis mulierculis 
tetulisse auxilium. iam clientes repperi, 
atque ambas forma scitula atque actatula. 
sed uxôr scelesta me omnibus servat modis, 885 



versus suhsequenlihus conirarius est; scriptus videtur pro v. 870 — 876 
872 melius st CD, melius ut vid, A 873—1004 de est A 875 obsecro me 
Cameranus: obsecrom B , obsecro CD 877 ante etiam pers, spot. CD, vl. 
Fleckeisatus pl. Cameranus: om. 879 ego buic C, bue ego D 884 aic- 
cine BC bibo (tuom) Kiemeyerus stud, Plaul, 11 886 expecto velut aliom 
m aliam aiunt 887 columbam Schoellius 888 colombari, item Priscianus 
1, 150; litleîis Py Iodes expressit lusum cuius similes extant Cure. 295, Poen. 8, 
Mil. 1309, Aristophanis Eq, 416 xvvoxstpalXoç {l codd.) ludeniis secundum 
Hesiodum {cf. Meinekius Men. et Phil. 11 , com. 3, 256) collus Priscianus: 
collom; hoc collum nec Plaulus novit {cf. Capt. 357. 902 Pers. 691 Amph. 445, 
ubi lifonius collas contra codicum collum) neque quisquam ante dceroncm et, 
qui masculin non abstinel, Farronem 891 adduci B 892 dsmonbs bxkxx 
D uolupest B: uolupe est CD 893 dientas CD soitula B, sortola C 



IV 1.5-2. 15 RVDENS 345 

ne quid significem quippiam mulierculis. 

sed Gripus servos noster quid rerum gerat 

miror, de nocte qui abiit piscatum ad mare. 

pol magis sapisset, si dormivisset doiAi, 

oam Duoc et operam ludos facit et retia, 900 

ut tempestas est nunc atque ut noctu fuit 

in digitis hodie percoquam quod ceperit, 

ita fluctuare video vehementer mare. 

sed ad prândium uxor me vocat. redeo domum. 

iam meas opplebit aures 4* sua vaniloquentia. — 905 

QRIP VS IV 2 

Neptûno has agô gratiâs meo patrôno, 
qui saisis lods incolit pisculéntis, 
quom me éx suis locfs pulchre ornâtum expedivit 
4* templfs reducém, plurimâ praeda onùstum, 
salûte horiaé, quae in mari fluctuôso 910 

piscâtu noYô me uberf compotivit; 
mirôque modo atque incrédibili hic piscâtus mihi lepide évenit, 
neque piscium ullam unciam hodié pondo cepi, nisi hoc quod fero hic 

in rete. 
nam ut dé nocte mûlta impigréque exurréxi, 914.915 

lucrûm praeposivi sopôri et quiéti: 
tempéstate saéva experiri expetl?i, 
paupértatem eri qui et meâm senrilûtem 
tolerârem, opéra haud fui pârcus mea. 
nimis homo nibilist quis piger est nimisque id genus odi égo maie. 920 



896 ne qai Acidalius , cf. Brixius ad Mil. 432, Vid, 67 897 grippas 
CD 899 sapisset g: sapis sed codd.; Priscianus 1, 500 ex Capro sapoisset 
tesiari videtur, 1, 300 sapuiBset et sapiaisset codd. dormisset Priscianus 332 
900 fitdt Priscianus 332: dat retiam iestatur Priscianus 902 quot coeperit 
B 905 sua delet Guietus; meas saa Sonnenscheinius 906 oaippys piboatob 
D gratias meo patrono Reizius: meo patrono gratias (trimetrum effecit libra' 
rius) 909 cf. Mil. 413. (et) templis vel templisque versum non optimum fadunt; 
fort, redocem et tempulis. cf. Fleckeisenus ann. 147, 196 sq, 151, 278, Havetus 
rev, de phil. 1890, 43 honustom B^, honestum BWD 910 horeia B, hor- 
reia CD, corr. Camerarius; horia Nonius 533 {qui om. quae in) 911 com- 
petinit B ante corr, 912 incredlbile CD lepide eaenit proprioversu B 
913 pondo hodie Pylades hic om. CD 916 praeposoi B, proposai CD 
918 seraitatem Camerarius: sententiam 920 nimis homo adhaeret versui 

priori B qai g, cf. Hertzius ad Gell. 4, 12, 2; Aul. 716 est piger B 



346 PLAVTI IV a. !«-«. 1 

YÎgilâre decet hominéni qui volt sua témperi conficere officia, 
non énim illum expectare ôporlet, dura erus se âd suom suscitet ôfBcium. 
nâm qui dormiûnt libenter, sine lucro et cum màlo quiescunL 

nâm ego nunc mihi, qui fmpiger fui, 

répperi ut piger, si velim, siem: 

hôc ego in mari [quidquid inést] répperi. W 

quidqufd inest, grave quidem inést; aurum hic ego inésse reor; 

nec mihi consciust ullûs homo. 926* 

nunc haéc tibi occasio, Grfpe optigit, ut liber s(it 

nemo) éx populo praetér te. QT* 

ounc sic faciam, sic cônsilium est: ad erûm veniam docte atque aslute. 
pauxfllatim pollicitabor pro câpite argentum, ut sim liber, 
iam ubi liber ero, igitûr demum instrûam agrum atque aedis, mâncipia,9S() 
navibus magnis mercâturam faciam, âpud reges rex pérhibebor. 
post ânimi causa mihi navem faciam âtque imilabor Slrâtonicum, 

oppida circumvectâbor. 
ubi nôbilitas mea erit clara, 98S' 

oppidum magnum commûnibo, ei ego ûrbi Gripo indâm nomen, 
moniméntum meae famae et faclis, ibi qui regnum magnum insUiuam.dS 
magnas res hic agito in mentem instruere. nunc hune vidulum condam. 
sed hic réx cum aceto prânsurust el sale, sine bono pulménto. 

TRACHALIO IV 3 

Heus, mâne. Grip. Quid maneam ? Tragh. Dum hânc tibi, quam 

trahis, rudentem cémplico. 

922 <id) oportet Seyffertus 924-926* disp. B: Nam — inest {sed Reperi 
et Hoc) I Répperi — hic | Ego — homo 925*. 926 répperi. quidquid inest 
Fleckeiscnus: quicqoid (q. hic CD) inest répperi quicquid inest 926 inest 

aurum Camerarius: instauram 926» conscius est 927. 927* conhuicti, 
systema antecedenti par 927 gripe B: pigre CD libères ex, supplevi 
927* populo s B cf, Amph, 640 928 sicut cens. CD astu Reizius {cf. 
MosU 1069 et Poen. 111 Pers, 148); fort, ueniam ad erum (cf v, 1240, ad Cas. 488); 
cf ad Amph, 1062 93U liber erigitur B, liber igitur intercedente spatio CD, 
corr. Camerarius (tum) igitur Spengelius atque aedis B: adaedes CD 
931. 932 faciam atque B omissis quae intercedunt; eundem errarem D ipse coT" 
rexit 932 Athen, 8, 350^ içofiévov âé ztvoç o xi rijv ''EXkiôa nâaav nt^" 
voareT, aAA' ovx iv /uà noXei âiafiévsi, naçà xwv Movcôiv efprj stX^ivai xàXo^ 
TOVç^^EkXijvaç Snavtaç, naç œv ngâxxec^ai fua^ov à(iovclaç 933, 933* con' 
iuncli 934 ei ego Merula: elego indam nomen B: in damno Z>, indampno 
C 935 ibique, corr, Buechelerus mus. Rhen. 45, 334; ibi Sonnenscheinius 
936 maguA CD hune nunc Reizius: ego requiro in mente, nunc intro ibo, 
hune, sed versus incidit conexum sequentis cum v. 935 tbacbalio sietts 
OBippYs piBOàTOB D 938—940 disp. B: Heus ~ complice | Mitte ^ quod | 



IV 8, a-20 RVDEN8 347 

Gbip. Hitté modo. Tr^oh. Al pol ego te âdiuvo nam bonis quod 

bene fit baûd périt 
Gbip. Turbfda tempestas héri fuit, 940 

nil hâbeo, adulescens, piscium, ne tû mihi esse postules; 
non vides referre me ûvidum reté, sine squamosô pecu? 
Trach. Non édepol pîscis éxpeto quam lui sermonis sum indigens. 
Gbip. Enicas iam me odio, quisquis es. Traxjel Non sinam ego 

abire bine lé. mane. 
Gr. Cave sis malo. quid tû, malum, nâm me retrabis? Tb. Audi. 945 
G. Non aûdio. T. At pol qui aûdies pôsL G. Quin loquere quid vis. 
Tb. Ebo mâne dum, est 6perae pretium quod tibi ego narraré volo. 
Gb. Elôquere quid id est? Tb. Vide num quispiam consequilur prôpe nos. 
Gbip. Ècquid est quôd mea referai? Tbaoh. Scilicet 
8éd boni cônsili ôcquid in té mibi est? 950 

Gbip. Quid negoti est, modo dice. Tbaoh. Dicàm, lace, 
si fidem modo dâs mibi te non fore infldum. 
Gbip. Dô fidem tibi, fidus ero, quisquis es. Tbaoh. Audi. 

furtum égo vidi qui fàciebat; 

norâm dominum, id oui flebat, 955 

post ûd furem egomet dévenio 
feroque ei condicionem hôc pacto: 
^ego islûc furtum scio oui factum est; 968 

"^ nunc mibi si vis dare dimidium, 

indicium domino non faciam/ 969 

is mihi nibil etiam réspondit. 

quid inde aéquom est dari mibi? dimidium 960 



Bene — fuit 938 dam ergo (f. e, ego) tibi hanc corp. çL 5, 241 (ergo banc 
5, Î4S) dam — complico adfert Nomus 221 omittens tibi qaam trahis 
939 adiaaabo, eorr. MuelUrus 940 hère gloss. Plaut, 942 non CD, Nonius 158 
Charisius 141 Priscianus 1270, 332: nam B proferre Prisdanus 332 retem 
Primanus 332 (cf. ad v. 900) sines qaam mos opte CD^ {cum BD* gramma- 
tici) 943 som am. CD 944 enecas B 945 t quid B inter me et retrahis 
rasura B^ de métro cf. Cure, 104 947 mane dam L.: modo (Gripus v. 946 
tamen abire conatur) 948 fort, eloqaeren; nisi haec iambica sunt num 
qniBpiam Camerarius: naspiam 950 bonis CD consiliis, corr. Camerarius 
961 die 952. 953. hoc metrum ostendunt -w-^-'w-^^-^ -v> — ^ 

iSeyffertus), cf ad Bacch. 989 954. 955 et 956. 957 coniuncti, deinde 4 di- 
metri, deinde disp. B: Qaid — mihi | Dimidium — dlcas | Immo — amplias | 
Nam — censeo | Tao — faciam | Nanc — te | Qaid — caiosnest | Nooi — qaid 
est in syslemaie anapaestico bis hiatur inter cola, synaloepha coniungit 

paenultimutn cum paroemiaco 955 noueram 956 post ad ^; portât CD 



348 PLA Vn IV 8. 11-47 

Tolo ut dfcas. 6bip. Immo hercle étiam amplius, 

nam nfsi dat, domino dfciiiidiim 961 

ceDseô. Trach. Tuo coDsiliô fadam. 

Donc âdrorte animinn; Dàmque hoc omne 9Q 

atliDét ad te. 6bip. Quîd féctumst? 982* 

Tb. Vldulum istom cûiost dotî ego hômiDem iam pridem. Os. Quid est? 
Trach. Et quo pacto peiiit. Obip. At ego qoo pacto inveDlust 8cio 
et qui invenit homiDem no?i et dominus qui uunc est scio. 96 

uihilo pol pluris tua hoc quam quaoti illud refert mea: 
ego illum non cnius dudc est, tu iilum cuius antehac fuit. 
huDc homo feret a me nemo, oe tu te speres potis. 
Trach. Non ferat si dominus veniat? Gbip. Dominus huic, ne frustra sis, 
nisi ego nemo natust, hune qui cepi in Yenatu meo. 910 

Trach. Itane vero? 6rip. Ecquem esse dices in mari piscem meum? 
quos cum capio, siquidem cepi, mei suot; habeo pro meis, 
nec manu adseruntur neque illinc partem quisquam postulat, 
in foro palam omnes vendo pro meis venalibus. 

mare quidem commune certost omnibus. Tragel Adsentio: 915 

qui minus hune communem quaeso mi esse oportet vidulum? 
in mari inventust communi. Gbip. Esue impudenter impudens? 
nam si isluc ius sit quod memoras, piscatores perierint. 
quippe quom extemplo in macellum pisces prolati sient, 
nemo emat, suam quisque partem piscium poscant sibi, 960 

dicant, in mari communi captos. Tbagh. Quid ais, impudens? 
ausu's etiam comparare vidulum cum piscibus? 
eadem tandem res videtur? Gbip. In manu non est mea: 
ubi demisi rete atque hamum, quidquid baesit extralio. 
meum quod rete alque hami nancti sunt, meum potissimumst. 98S 

Tb. Immo hercle haud est, siquidem quod vas excepisti. Gb. Philosophe. 

961 etiam plus Seyffertus 962 nanc B: num CD 963 t — G e: t — e 
D, item v. sq. coias est e: cuias nest B, cuiasmest CD 964 périt inuen- 
tumat 967 o praem. D 968 potius, corr, Benoist 969 t c; o 2> to i> 
ne Reizius : nemo ne frustrases B, frustrasses CD, corr. Camerarius 97 1 t— e 
ç: Q omisso deinde t D 975 at sentio 977 inuentomst B ante corr., D 
commune est g. ne, correxi (commune est t. e. commonis est, scd cf. 981); cf, 
Herm. 18, 575, Cic. in Vatin. 35 csne igitor patriae certissimus parricida? 
979 sient: si essent Priscianus 1, 332 980 eat CD^ poscant Priscianus: 
poBcat 981 dicant CD, Priscianus: dicat B mare testatur Priscianus 
OT D 984 rete B: retem CD, testatur Priscianus {cf. ad 9é2) quitqait 

aesit oxtrabo B 985 qaot B nacti B: meum nancti CD potisslmost 



nr 8. 48-74 RVDENS 349 

Tragh. Sed tu eoumquam piscatorem vidisli, venefice, 

i^idulum piscem cepisse aut protulisse ullum in forum? 

non enim lu hic quidem occupabis omnis quaestus quos voles: 

et vitorem et piscatorem te esse, impure, postulas. 990 

▼el te mihi monslrare oportet piscis qui sit vidulus, 

yel quod in mari non natum est neque habet squamas ne feras. , 

Gb. Quid, tu numquam audisti esse antehac vidulum piscem? Tb. Scelus, 

nullus est. Gbip. Immo est profecto; ego, qui sum piscator, scio; 

verum raro capitur, nullus minus saepe ad terram venit. 995 

Tragh. Nil agis, dare verba speras mihi te posse, furcifer. 

Gb. Quo colore est, hoc colore capiuntur pauxilluli; 

sunt alii puniceo corio, magni item; atque atri. Tbach. Scio. 

tu hercle, opino, in vidulum te bis couvertes, nisi caves: 

fiet tibi puniceum corium, postea atrum denuo. 1000 

Gbip. Quod scelus hodie hoc inveni. Tbach. Verba facimus, it dies. 

vide sis, cuius arbitratu nos vis facere. Gbip. Viduli 

arbitratu. * ita enim vero. Tbach. Stultus es. Gbip. Salve, Thaïes. 

Tbach. Tu istunc hodie non feres, nisi das sequestrum aut arbitrum, 

quoius haec res arbitratu ûat. Gbip. Quaeso, sanus es? 1005 

Tbach. Elleborosus sum. Gbip. At ego cerritus, hune non amittam tamen. 

Tbach. Verbum etiam adde unum, iam in cerebro colaphos apstrudam tuo; 

iam ego te hic, itidem quasi peniculus novos exurgeri solet, 

ni hune amittis, exurgebo quidquid umoris tibist. 

Gbip. Tange: adûigam ad terram te itidem ut piscem soleo polypum.1010 

vis pugnare? Tbach. Quid opust? quin tu potius praedam divide. 

Gbip. Hinc tu nisi malum frunisci nil potes, ne postules. 

abeo ego hinc. Tb. Al ego hinc offlectam navem, ne quo abeas. mane. 



993 qui, corr, Camerarius audloisti 995 uerom rare Charisius 217 
{gui iestaiur rare), uero raro codd. at B 997 que c. est? Trachaiioni 
tribuitur hoc colore qui suni minud esse soient; alii, punicei, magni sunt 
item ut Me 998 corio B: colore CD magni t Item CD, magnitem B 
999 opinor bis L.: piscem 1001 qaot B 1002 ois facere Gruterus: 
facere uis 1003 fiers, spat. ante ita, non ante stultus (t. ain? a.) MuelUrus, 
<T. itane? g.) Seyffertus; fort, <t. Itane, vidoli? g.) ut interpolatum sit arbi- 
tratu 1005 accedit A; usque ad 1010 paucissima leguntur, 1011-1020 
paulo plura 1005 — e es (/. e. sanusne es?) A 1006 ad BC, delet Guielus; 
cf. ad 888 eipittam  1007 etiam adde B: adde etiam CD 1008 iam 
ego Brixius: iam— A, ego iam P penicillus, corr, Guietus —urgeri 
A, exargere P 1010 at terram te ^.' te adterram CD ut CD: ••hà at 
{eras, fort, ad) B polipamP 1012 nisçi et fi[[uxïhc]e[i A [ne plostç— 
A, nepotoles B, nisi postulas CD 1013 abeo AD: habeo BC t s*.* g 
{et s. V. T anle ne) D —^^ A, habeas P mane* {fort, maneo) A 



350 PLAVn IV 8. 76-lfli 

Gbip. Si tu proreU isti nm es, ego goberaator ero. 

mitte nidentem, sceleste. Tràgh. Hittam: omilte Tidulam. lois 

Gbip. Nomquam hercle hinc hodie rameDU fies foitODatior. 

Trach. Non probare pernegando mîhi potes, nisi pars datur 

aut ad arbitram reditor aat sequestro pooitar. 

Gbip. Qoemne ego excepi in mari — Tbagel At ego Inspecta?! e litore. 

Gbip. Mea opéra, labore et rete et horia? Trach. Numqni minus, 1020 

si veniat nunc dominus cuiust, ego qui inspectavi procul 

te hune habere, fur sum quam tu? Gbip. Nihilo. Tbagel Mane, mastîgia: 

quo argumento socius non sum, et fur sum? fac dum ex te sdanL 

Gbip. Nescio, neque ego istas vestras leges urbanas scio, 

nisi quia hune meum esse dico. Tbagel Et ego item esse aio meum. IQS 

Gbip. Mane, iam repperi quo pacte nec fur nec socius sies. 

Tbach. Quo pacte? Gbip. Sine me hinc abire, tù abi tacitus tuam viam; 

nec tu me cuiquam indicassis neque ego tibi quicquam dabo; 

tu taceto, ego mussitabo: hoc optimum atque aequissimum est 

Tbach. Ecquid condicionis audes ferre? Gbip. Iam dudum fero: 1090 

ut abeas, rudentem amittas, mihi molestus ne sies. 

Tb. Mane, dum refero condicionem. Gb. Te, opsecro hercle, aufer modo. 

Tbach. Ecquem in bis locis no?isti? Gbip. Oportet Yidnos meos. 

Tb. Vbi tu hic habitas? Gb. Porro illic longe usque in campis oltimis. 

Tbach. Vin qui in bac villa habitat, eius arbitratu fieri? 10% 

Gbip. Paulisper reroitte restem, dum concède et consulo. 

Tbach. Fiat. Gbip. Euge, salva res est, praeda haec perpétua est mea; 

ad meum erum arbitrum vocat me hic intra praesepis meas: 

nuroquam hercle hodie abiudicabit ab suo triobolum. 

ne iste haud scit quam condicionem tetulerit. fbo ad arbitrum. 1040 

Tb. Quid igitur? Gb. Quamquam istuc esse ius meum certo scio, 

fiât istuc potius, quam nunc pugnem tecum. Trach. Nunc places. 



t014 o hic mn, sequenti praem. D seiA 1015 mittç x — etiitm A; fort, 
amitte {1031), cf. ad Poen. 1397 1018 redeitar A 1019 l[itto]re ACD 
1020 !a[borel AP: laborare Nonius 533, cm, Priscianus 1, 332 {qui testatur rat»| 
ho]ri[a AP: horrea (horreia) Priscianus nanq[ai] A 1021 — 1038 pmteoê 
iiUerae in primis et extremis versibus A 1021 domini B 1022 for som ç: 
fmrtum nihilo Gn'po dédit Camerarius 1025 aie B 1026 repperi 

Fieckeisenus : repperirem C, reperi rem BD 1028 neq— A t. SckoelUo 
1029 muiiUbo 1031 habeas CD 1033 heis B 1035 fleri 1036 resthea 
CD 1038 at P hac Botkius praesepias Nonius 218 meas Bj Nomus: 
meis CD 1039 déficit A tribolmn C, tribnlom D 1040 cf ad Amph. 718 



IV 8, 104-4. 22 RVDENS 851 

Gbip. Quamquam ad ignoturo arbitrum me appellis, si adbibebit fidem, 
etsist igDotus, notus: si ood, nolus ignotissimust. 

DAEMONES IV 4 

Serio edepol, quamquam vobis (volo) quae Toltis, mulieres^ 1046 

metuo, propter vos ne uxor mea med extrudat aedibus^ 
quae me paelices adduxe dicet aute oculos suos. 
vos confugite in aram potlus quâm ego. 

PVELLAE 

Hiserae poriimus. 
Daem. Ego vos salvas sistam, ne timete. sed quid vos foras 
prosequimioi ? quoniam ego adsum, faciet nemo iniuriam; 1050 

ite, inquam, domum ambo nuociam ex praesidio praesides. 
Grip. ère, salve. Daem. Salve, Gripe. quid fit? Tbach. Tûosne 

hic servos est? 
Grip. Haud pudet Tbach. Nil ago tecum. Gbip. Ergo âbi hinc sis. 

Tbach. Quaeso responde, senex: 
tuos hic servost? Da. Meus est. Tb. Em istuc optime, quando tuost 
iterum te saluto. Daem. Et ego te. tuoe es qui haud multo priuslOU 
abiisti hioc erum accersitum? Tb. Ego is sum. Da. Quid nunc vis tibi? 
Tb. Nempe hic tuos est? Da. Meus est. Tb. Istuc optime, quando tuost. 
Da. Quid negotist? Tb. Vir scelestus iilic est. Da. Quid fecit tibi. 
vir scelestus? Tbach. Homini ego isli talos subfringi volo. 
Daem. Quid est? qua de re litigatis nunc inter vos? Tbach. Eloquar. 1060 
Gb. Immo ego eloquar. Tb. Ego, opinor, rem facesso. Gb. Si quidem 
sis pudicus, hinc facessas. Daem. Gripe, animum advorte ac tace. 
Gb. Vtin istic prius dicat? Da. Audi, loquere tu. Gb. Alienon prius 
quam tuo dâbis orationem? Tbach. Vt nequitur comprimi. 
ita ut occepi dicere, illum quem dudum (e fano foras) 1065 

lenonem extrusisti, hic eius vidulum eccillum (tenet). 



1043 me appelllB e: mea pellis CD, mea piUis B 1044 etsi Ignotust Ad- 
daUus, cf, ad 888 Ignotissimus est 1045 demonm sxnbx mvlkrbs pal. 
AMP! D <aolo> Gruierus 1046 me 1047 adduxisso 1048 m D 
périmai 1049 Ergo CD 1052 ère Camerarius: pre grippe CD 1053 o 
uirumque om, abi hinc bIb ergo Brixius, cf. ad Pers. 216 1054 hem CD, 
ûm. B tans est 1055 sainte te CD 1056 ablsti arcessitom C 
is som B: istom CD 1058 Qoit bis B 1059 fort. Gripms : vir scelestus? 
1060 nunc litigatis, corr, Camerarius 1061 pinor B 1062 sipadicos B 
grippe CD 1063 dica BC, dicam D 1064 neqniter CD compremi B 
1065 <e fano foras) Lambinus, Schoellius 1066 edllom <tenet> Gmetus 



352 PLAVTI IV 4, 2fr-6i 

Gr. Non habeo. Tb. Negas quod oculis video? Gr. At ne yideas Felîm. 

habeo, non habeo: quid tu me curas quid rerum geram? 

Tragh. Quo modo habeas, id refert, iurene anne iniuria. 

Gbif. Ni istum cepi, nuUa causa est quin me condones cruci; 1070 

si in mari reti prehendi, qui tuom pôtiust quam meum? 

Tb. Verba dat. hoc modo res gesta est ut ego dico. Gb. Quid ta aïs? 

Tbagh. Quod primarius vir dicat: comprime hune sis, si tuost 

Gbip. Quid? tu idem mihi vis fieri quod erus consueyit tibi? 

si iile te comprimere solitust, hic noster nos non solet. lins 

Daem. Verbo illo modo ille vicit. quid nunc tu yis? die mihi. 

Tbagh. Equidem ego neque partem posco mi istinc de istoc vidulo 

neque meum esse hodie umquam dixi; séd isti inest cistellula 

huius mulieris, quam dudum dixi fuisse liberam. 

Daem. Nempe tu banc dicis quam esse aiebas dudum popularem meam?lffiO 

Tbagh. Admodum; et ea quae olim parva gestavit crepundia 

istic in ista cistula insunt, quae isti inest in vidulo. 

hoc neque isti usust, et illi miserae suppetias feret, 

si id dederit, qui suos parentis quaerat. Dakm. Faciam ut deU tace. 

Gbip. Nil hercle ego sum isti daturus. Tbagh. Nil peto nisi cistulam 106& 

et crepundia. Gbip. Quid si ea sunt aurea? Tbagh. Quid istoc toa? 

aurum auro expendetur, argentum argento exaequabitur. 

Gbip. Fac sis aurum ut videam, post ego faciam ut videas cistulam. 

Daem. Cave malo ac tace tû. tu perge ut occepisti dicere. 

Tbagh. Vnum te obsecro, ut ted huius commiserescat mulieris, 1090 

si quidam hic lenonis eiust vidulus, quem suspicor; 

hic, nisi de opinione, certum nil dico tibi. 

Gbip. Viden? scelestus aucupalur. Tbagh. Sine me ut occepi loqui. 

si scelesti illius est hic, cuius dico, vidulus, 

haec poterunt novisse: ostendere bis iube. Gbip. Ain? ostendere? Iu95 



1069 it B, illud Camerarius iure CD 1071 retîa (apprehendi c) 
potias est 1072 dat cf, Sonnenscheinius p. 200 anie qaid pers, spat 
om. 1073 tuas est 1075Bolitas, corr. Fleckeisenus 1078 dixi sed B: 
dizisset CD 1080 aiebas 1082 istic utrubigue 108d osas est 1084 anU 
faciam pers. spat. om. 1086 potuit cum crepondiis, cf. 1363, ad Cist. 709 
istic CD 1087 exaeqaabimos CD 1088 fac sis Rittershusius: fada 
1090 ut te 1091 eîas est ; desideratur illiust, cf. Seyfferlus Burs. act. 80, 309 
1092 tibi om. CD 1093 scelestus us (is CD) aucapatar, corr. Seyffertus (ut 
Camerarius, scelestam ut Sludemundus ;) (te) ut aacapat scelestus MuetUrus 
gcnus verbi Plauto usitatum restituens {cf. Spengelius ad Truc. 5, 72); sêd 
ubique obiectum accedit oui subauditur (ad Men. 570 cf. Asin. 881) praeler 
Truc. 964 1095 his Py Iodes: hic 



IV 4, 62-76 RVDENS 353 

Daem. Haud ioiquotn dicit, Gripe, ut oslendatur vidulus. 

G. Immo hercle insignite inique. D. Quidum? G. Quia, si ostendero, 

continuo bunc novisse dicent scilicet. Trach. Scelerum caput, 

ut lute es, item omuis censés esse, periuri caput? 

Grdp. Omnia istaéc ego facile patior, dûm hic hinc a me sentiat. iioo 

Trach. At qui nunc abs te slat, verum hinc ♦ ibi testimonium. 

Daem. Gripe, advorle animum. tu paucis expedi, quid postulas. 

Trach. Dixi equidem, sed si parum iulellexti, dicam denuo. 

hasce ambas, ut dudum dixi, ita esse oportet libéras: 

haec Athenis parva fuit virgo surpta. Grip. Die mihi, II05 

(luid id ad vidulum [pertinet], servae sint istae an (fuerint) liberae? 

Trach. Omnia iterum vis memorari, scelus, ut defiat dies. 

Daem. Apstine maledictis et mihi quod rogavi dilue. 

Trach. Cisteliani isti inesse oportet caudeam in isto vidulo, 

nbi sunt signa qui parentes noscere haec possit suos, ULO 

quibuscum periit parva Athenis, sicuti dixi prius. 

Grep. luppiter te dique perdant, quid ais, vir veneûce? 

quid, istae mutae sunt, quae pro se fabulari non queant? 

Trach. Eo lacent, quia tacilast (melior) mulier semper quam loquens. 

Grip. Tum pol tu pro portione nec vir nec mulier mihi es. 1115 

T. Quidum? G. Quia enim ueque loquens es neque tacens umquam bonus. 

quaeso, enumquam hodie licebit mihi loqui? Daem. Si praeterhac 

{unum) verbum faxis hodie, ego tibi comminuam caput. 

Trach. Vt id occepi diceré, senex, eam te quaeso cistulam 

ut iubeas hune reddere iliis; ob eam si quid postulat 1120 



1096 grippe B^C \^^1 potius iniqucm quia si CD: qaasl B 1 100 ego 
ÎBtaec Bothius 1101 t. Camerarius: d D atque D, cf. relat. soc, Gott, 1895, 
422 ibit Dousa, cibit Acidalius, neutrum rci sufftcit, et ante p. 1102 loquitur 
Gripus, cf. 1062. 1089. 1153; talia f ère fuerint: atqae nunc abs te stat, verum 
hinc (stabit, abi rem aadiuerit. gb. tuomne, scelas vhri, saperabit Gr)ipi testi- 
monium? 1102 G ante quid s. v. D 1103 t Merula: dt D 1105 sur- 
rupta 1106 id Bothius: ita B, ista CD pertinent C et (ex pertineri cor- 
rectum?) D; verbum non aptum. cf. Pers. 284 aidalam non bisyllabum, cf. 999. 
1127. 1130. 1142; supplevi. corrupteia quaiis e. g. Most. 453. 475 Stick. 717 
1109 istic caadeam Placidus corp. gl. 5,53 Paulus 46 loco non indicato: 
gaudeam; cf. 1133 in isto D: isto B, om. C 1111 paroa periit, corr. 
Sonnenscheinius sicut CD 1114 t s*; d /> tacitast melior Bentleius: 
tacita bonast 1115 tum B: tu CD pro oratione Gulielmius 1116 t ç: 
-D D 1117 T praem. D, del. Camerarius 1118 (unom) Camerarius: spatium 
reiiclum cominuam B 1119 ita ut occepi Schoeilius senex eam t q. 
senex B 1120 postulas 

PUatas n. 23 



354 PLAVn !▼ *. 77^» 

sibi mercedis, dabiUir: alîud quîdquid ibi est habcat sîbL 

Okep. None deaoni istuc dids, quoniam iiis neiiin esse inldiegia: 

dodo m dimidiain pelebas partan. Tkago. bnmo etiam mmc pela. 

Grip. Vîdi petere IDilllOBi^ etiam cam nihil aoferret tamen. 

Daex. Non ego te comprimere poesum sine malo? Gbip, Si iatic laoat»llS 

ego taodio; ai iste loquiturv siae me pro parte loquL 

Daem. Cedo dmmU mîhi ▼idolom istam^ Gripe. Obip. CoDcedan tihi, 

ac, si istorua nil sît^ nt miU reddaa. Daem. Reddetnr. Okep. Teae. 

Daeic Audi nuDGÎam, Pahestra atqoe Ampefisca, boc qiiod laquor* 

estne bic ndolua ûbi dsleUam tuan inesse aîebaa? Pai^ b cat ItSO 

Grip. Pcrii berele ego miser, uti, prios qoam plane aspeiit, ilîco 

eum esse dixit. Pal. Faciam ego banc rem (ex procliva pb)naai tibî. 

cisteilam isti inesse oportet caodeam in isto vidnlo. 

ibi ego dicam quîdquid inerit nominatîm: tu mihi 

Dullum ostenderis; si falsa dicam, frustra dixero, Uft 

▼os tamen istaec, quidquid istic inerit, Yobis babebitis; 

sed si erunt véra, tum opsecro te, ut mea mi reddantur. DASii. PhceL 

ius roerum oras meo quidem aaimo. Gbip. Ât meo berele (iiûuriam). 

quid si ista aut superstitiosa ant bariolast atque omnia, 

quidquid insit, vera dket? anne babebit bariola? lltt 

Daeic Non feret, nisi vera dicet: nequiquam bariolabitur. 

solire yidulum ergo, ut quid sit Yerum quam primum sciam. 

Grip. Hoc babet, soluLust. Daem. Aperi. video cisteilam. baecinest? 

Pal. Istaec est. o mei parentes, hic vos conclusos gero, 

1121 quit quit B 1122 esse om. B 1124 aoferet CD, aof^ B 
1126 me B: mea CD pro parte Z..- pro re mea parte, scil. coniuncia dupHa 
scriptura pro re mea {sic Corner arius) tt pro parte; cf. Men. 478 {Pers. 72) 
\\n cooeredam CD istnm vidolam, corr, Pyladcs 1128 ac cf. rcloLsêC. 
Gott. 1895, 423; md Bacch. 1185 1129 d. m. 1130 akbas B; ai(e)bat 
FUckeismms 1131 perû B nt aspezi B 1132 dixi B p. Came" 
rarius: d D lacunam indicawit B, suppUvit post Camerarium GuUdmiMS, 
cf. Mil. 1018 1133 istidne esse, corr. Camerarius gandeam 1134 quit 
quit B 1135 cf. ad Bacch. 90, fuit nnlloB ut Cas. 795 1136 tamem B 
ants carr. {cf. 1196} istaiec qoitqoit B cf. ad Mcrc. 988; nos tiiaan 
istic qoldqnid inerit nobis <omne) babebitis Scyfferius; p assis (ld> mobia 
1137 sed dcl. MucUerus meam d Camsrariusi G D placit B 1138 t 
pracnL D ias meom B supplevit Camerarius (i. meram) 1 140 inerit Mu^ 
lerus anne Valla: in me; cf Cùt. 518 Truc. 666 1141 fert B ariolatar, 
carr. Ih/lades 1142 t praem. D quid Camerarius: qui quid (d ex i) B, 
qak qoid CD sciam B: faciam CD 1143 g Camerarius praem., ng^ra 
soL D sohitnm est, carr. Acidalius d. add. Vssingius {^^t amie video) 
1144 mi 



IV 4, 101-129 RVDENS 356 

hue opesque Bpesque TesIruDi cognosceoduiD condklL 1145 

Obip. Tuib tibi bercle deos iralos esse oportet, quisqun es, 

quae parenib tâm in aogustum iuos locum compegeris. 

Daeil Gripe, accède bue; tua res agilur. lu, poeDa, îstine procul 

dicito quid iosît et qua focie, memoralo onuiia. 

si bercle ta»tiUuai peccassis, quod posterius postales 1160 

te ad verum coivorti, nugas, muHer, magoas egeris. 

Gbip. lus bonura on». Trach. Edepol baud te ôrat, nan t» iaiurio's. 

Daem. Lafoere ounciaiD, puelia. Gripe, animum advorte ac tacc. 

Pal. S«uit crepmrfÂa. Daem. Ecca videew Gbip. Perii io primo proelio» 

maoe, oe osteaderis. Daem. Qna focie suet? responde ex ordioe. 1165 

Pal. Ensiculust ainreolus primum litteraias. Daem. Dke dom, 

in eo ensiculo litterarum quid est? Pal. Mei nomen patris. 

post altrinsecust securicul» ancipes, itkJem aurea 

litterata: ibi mains nonen in securieubst Daem. Hase. 

dic^ in ensiculo quid nomen est paternum? Pal. Daeraones. 1100 

Daem. Di immortales, uki loei snntspes oieae? Gkp. Immo edepol aeae? 

Trach. Pergile, opsecro, continiio. Gbip. Placide, aut i in malam cnicero. 

Daem. Loquere matiis nomen bic quid in securicula siet 

Pal. Daedalis. Daem. Di me servatum cupiunL Gbip. At me penlitum. 

Daem. Filiam meam esse banc oportet, Gripe. Gbip. Sit per me quidem. 1105 

qui te di omnes perdant, qui me hodie oculis vidisti tuis, 

meque adeo scelestum, qui non circumspexi centiens, 

prius me ne quis inspectaret quam rete extraxi ex aqua. 

Pau Post sicilicula argenteola et duae conexae manicube et 

sucula. Gbip. Quin tu i dierecla, cum sucula et cum porculis. 1170 

Pal. Et bulla aurea est, pater quam dédit mi natali die« 

Daem. Ea est profeclo. contineri quin complectar non queo. 

fllia mea, salve, ego is sum qui te produxi pater, 

1150 quoi posteris, corr. Camerarius 1152 e s'.* p i> t ç: t> D 
in eo argutiae quod Gripum quasi rem iuH contrariam ponii 1153 ad- 

nortil» CZ> 1154 péri 1155 n Meursius: sp. om. 1150 insicolost C 
(cf. ad 1169) 1157 litteratom B 1158 altrkiBecas est coda.: altarinsacas 
est Ckarisius 120 qui testatur ancipes cum Prisciano î, 105, 280 itidem 
Priscianus 281: item 1100 qoit B 1102 t. Weisius: speU. o. Ad- 

daUuê: ep. om, i Guietus: ite 1163 qoid in secnricola Bentieius: in seenii- 
cola qoid (qoit B) 1169 post in sidlicola B, postin sieula CD, sciL vmr. L 
endcala in arehetypo ascripta {cf, Charisius 155 ail.), cf, v. 1156 ^\ cf. ad 
Mil. 1132 1170 ad/ert Priscianus 108 ah sucola incipiens i om, Pris- 
cianus alterum corn om. C, Priscianus 1 171 £ tabola B 1173 mea saine 
B: saine mea CD 

23* 



366 PLAVTI TV *• iao-6, la 

ego sum Daemooes, et mater tua eccam hk intos Daedalis. 

Pal. Salve, mi paler ÎDsperate. Daex. Salve, ut te amplector libeos. ll'î» 

Tragh. Volup est cum istuc ex pietate vestra vobis contigit. 

Daeh. Cape dum, hune si potes fer intro vidulum, âge, Tradialio. 

Trach. Ecce Gripi scelera. cum istaec res maie eyenit tibi, 

Gripe, gratulor. Daebc Age eamus, mea goata, ad matrem tuam, 

quae ex te poterit argumentis banc rem magis exquirere, liso 

quae te magîs tractavit magisque sigoa peroovit tua. — 

Trach. Eamus intro ômnes, quaudo ôperam promiscam damus. — 

P. Sequere me, Ampelisca. — Â. Cum te di amaot, voluptati est mihL — 

Grip. Surone ego sceléstus, qui illunc bodie excepi Yidulum? 

aut cum excepi, qui non alicubi in solo abstrusi loco? US» 

credebam edepol turbulentam praedam eventuram mihi, 

quia illa mibi tam turbulenta tempestate eveneraU 

credo edepol ego illic inesse argenti et auri largiter. 

quid roeliust, quam ut bine intro abeam et me suspendam danculum, 

sallem tantisper dum abscedat haec a me aegrimonia? — U^ 

DAEMONES IV 5 

Pro di immortales, quis me est fortunatior, 
qui ex improviso ûliam inveni meam? 
satin si cui homini dei esse bene factum volunt, 
aliquo illud pacto optingit optatum piis? 
ego bodie neque speravi neque (illud) credidi: 1199 

is improviso fiiiam inveni taroen ; 
et eam de génère siimmo adulescenti dabo 
ingenuo, Atbeniensi et cognato meo. 
ego euro adeo arcessi bue ad me quam primum volo, 
iussique exire bue servom élus, ut ad forum \t^ 

iret; nondnm egressuro esse eum, id miror tamen. 
accedam, opinor, ad fores, quid conspicor? 



1174 ecca, corr, Fleckeisenus intust Lange nus, cf. ad Capi, 1005 
1176 aolape B 1177 uidum CD 1178 ista B 1182 qaando (oinnes) 
Acidalius anle operam à litlerae (dama?) et post damas 3 Utterae erasae 
B promiscaam CD 1184 ego <homo) Fleckeisenus îUuc, corr, Cawu- 
rarius 1187 tam om, CD 1188 auri et argenti CD 1189 qait B 
meliuB est 1191 dsmonbs senxx D scaena non videtur genuina esse, scnpta 
fartasse ut sequens decurlari posset. 1193 — 1196 eicit Langenus stud. PL 369 
1193 dei esse e: delesse aolo, con\ Val la 1 195 (illud) Bothius 1196 tamen 
B 1199 eam ego Bothius 1200 élus seruom Acidalius 1202 at et 
qait B 



IV 6. 13-7. 8 RVDENS 367 

uxor complexa coUo retinet filiam. 

nimis paéne ioepta atque odiosa eius amatiost. 

Aliquando osculando meliust, uxor, pausam fieri; IV 6 1205 

atque adorna, ut rem divinam facîam, cum intro advenero, 

Laribus familiaribus, cum auxeruot nostram familiam. 

sunt domi agni et porci sacres, sed quid îstûm remoramini, 

mulieres, Trachaliooem ? atque optime eccum exit foras. 

TRACHALIO 
Vbi ubi erit, iam iiivestigabo el roecum ad te adducam simul 1210 

Plesidippum. Daem. Eloquere ut haec res optigit de filia; 
eum roga, ut relioquat alias res et hue veniat Trach. Licet. 
Daem. Dicito daturum roeam illi filiam uxorem. Trach. Licet. 
Daem. Et patrem eius me novisse et mi esse cognatum. Traoh. Licet. 
D. Sed propera. T. Licet. D. Iam hic fac sit, cena ut curetur. T. Licet. 1215 
Daem. Oronian licet? Tr^ch. Licet. sed sein quid est quod tevolo? 
quod promisisti ut memineris, hodie ut liber sim. Daem. Licet. 
Trach. Fac ut exores Plesidippum, ut me (manu) emittat. Daem. Licet. 
Trach. Et tua filiâ facile oret: facile exorabit. Daem. Licet. 
Trach. Atque ut mi Ampelisca nubat, ubi ego sim liber. Daem. Licet. 1220 
Trach. Atque ut gratum mi beneficium factis experiar. Daem. Licet. 
Trach. Omuian licet? Daem. Licet: tibi rursum refero gratiam. 
sed propera ire in urbem actutum et recipe te hue rursum. T. Licet 
iam hic ero. tu inleribi adorna ceterum quod opust. — Daem. Licet. 
Hercules istum infelicct cum sua licentia; 1225 

ita meas replevit auris, quidquid memorabam, licet. 

GRIPVS IV 7 

Quam mox licet te compellare, Daemones? 
Daem. Quid est negoti, Gripe? Grip. De illo vidulo: 
si sapias, sapias; habeas quod di dant boni. 

1204 paene B cum Aonio 70: om. CD 1205 drmombs tbaohauo sbb- 
YV8 D melias est 1210 iam Guietus : tamen iam B, tameo CD 1211 Pleosi- 
dippom CD ros om. B 1212 rogat B, rogato CD, corr. Bentleius relin- 
qoit B 1215 sis, corr. Acidalius 1216 omnia inlicet, corr. Camerarius 
1218 pleasidippum CD me om. B (manu) Flcckeisenus post Camerarium 
1221 beneneficiam fadtis B 1222 omnia, corr. Camerarius 1223 propera 
B 1224 opus est 1225 tb praem. CD, del Camerarius Hecules B 
1226 qnit qait B 1227 orippvs pibcatob dbmohbb sbnbx D 1229 duc 
praem, CD, om. sg. v., corr. Pytades dant boni B: danant dant bon! C, 

boni danant dant D; boni danant Pareus; scripiura duplex: dl dant bon! et 
dlTÎ danant 



868 PLAVn IV 7, 

Daeic Aequom Yidetar tibi, ut egtt, aUennm quod est, 12» 

meun esse dicam? Qmxp. Quodae ego înTeoi in mari? 

Daem. Taoto illi melîos optigit qui perdidit; 

tuom esse DÎbBo magîs oportet YidahiiD. 

Okip. Islo ta paoper es, quon nimis sancte pins. 

Daem. Gripe, Gripe, in aetate bomiouni pivrinae ^^ 

fiant trasennae, nbî decipiuntur dolîs. 

atqne edepol in eas (rienmqne esca inponitar: 

quam si quis andos poaeit eacam avariter, 

decipîtur in trasenna avarilia soa. 

ille qui consulte, docte atque astute cavel, 1^ 

diutine uti bene lice! partum bene. 

mihi istaéc vîdetur praeda praedaturo irier, 

ut cum maiore dote abeat quam advenerit 

egone ut quod ad me allatum esse alîenmn sciam, 

celem? minime isluc faciet noster Daemones. 1^ 

semper ca?ere hoc sapientis aequissimumst, 

ne conscii sint ipsi malefici suis. 

ego mibi cum f lusi nil moror uUum lucrum. 

Obip. Spectavi ego pridem comicos ad islûnc modujB 

sapienler dicla dicere atque eis pbudier, 1^ 

cum illos sapientis mores monstrabant poplo: 

sed cum iode suam quisque ibaot divorsi domum, 

nullus erat illo pacto ut illi iusserant 

Daem. Abi intro, ne molestu's, linguae tempera. 

ego tibi daturus nil sum, ne tu frustra sis. U^ 

Gbip. At ego deos qiiaeso, ut quidquid in illo YÎdulost, 

si aurum si argentum est, omne id ut fiât cinis. — 

Daem. Illuc est quod nos nequam servis utimur. 

nam illic cum f servo si quo congressus foret, 

et ipsum sese et illum furti adstringeret; 130 

dum praedam babere se censeret, intérim 

praeda ipsus esset, praeda praedam duceret 



1232 GB D' illi meUas BentUius: meUas mi 1236 
1242 /#r/. ire, uti | bine corn 1243 docte B 1246 sapientis aeqviaaimamit 
B: SHiientiBsimum est CD 1247 malefidis, eorr. Pylades 124S farL eom 
ininttamst (niai quod iostomst Lançrehrius) cf. ad Bacch. 153 1250 Us 
1251 moDstrabat, corr. Pylades potio 1256 qoit quit B 1257 U SC 
1258 neqoaquam B 1259 semo: aaaro Vssingitis, fort, simili IMO teti 



IV 7. 87-.V 1. 7 RVDENS 859 

nunc liinc intro ibo et sacrificabo, postibi 
iubebo nobîs cenam continuo coqui. — 

PLESmiPPVS IV 8 

Iterum mihi istaec omBia itéra, mi anime, mi Trachalîo, 1265 

mi liberté^ mi patrone potius, immo mi pater. 
repperit patrem Palaestra suom atque matrem? 

TRACHALIO 

Repperit 
Ples. Et popularis est? Trajcel Opino. Ples. Et mihi nuptura est? 

Tbach. Suspicor. 
Ples. Ceosen hodie despondebit eam mihi, quaéso? Trach. Censeo. 
Ples. Qoid? patri etiam gratulabor cum illam invenit? Tra.oh. Ceoseo. 1270 
P. Quid matri eius? T. Censeo. P. Quid ergo ceoses? T. Quod rogas, 
censeo. Ples. Die ergo quanti censés? Traoh. Egone? censeo. 
Ples. Adsum equidem, ne censionem semper facias. Trach. Censeo. 
P. Quid si curram? T. Censeo. P. An sic potius placide? T. Censeo. 
P. Etiamne eam âdveniens salutem? T. Censeo. P. Etiam patrem? 1275 
T. Censeo. P. Post eius matrem? T. Censeo. P. Quid postea? 
etiamne âdveniens complectar eius patrem? Trach. Non censeo. 
P. Quid matrem? T. Non censeo. P. Quid eampse illam? T. Non censeo. 
Ple& Perii, dilectum dimisit nunc non censet, cum toIo. 
T. Sanus non es. sequere. — P. Duc me, mi patrone, quo libeL — 1280 

LABRAX V 1 

Quis me est mortalis miserior qui yivat aller hodie, 
quem ad recuperatores modo damnavit Plesidippus? 
abiudicata a me modo est Palaestra. perditus sum. 
nam lenones ex Gaudio credo esse procreatos, 

ita omnés mortales, si quid est mali lenoni, gaudent. 1285 

nunc altcram illam quae mea est visam hue in Veneris fanum, 
saltem ut eam abducam, de bonis quod restât reliquiarum. 



1265 PLBYSBDTFPVS AD0LB8CBN8 TEACHÂLIO SBBYYB D 1266 pOtiOB, ioUBO 

Rdzius: hnmo potins 1268 opinor nnptara est mihi B 1271 <}ait ergo 
et Quot B 1273 at sume qaidem, corr, Tumebus 1274 Qoit si caram 
B 1275 eam sup. scr, B 1276 Qait B, ut Î278 bis 1279 péri CD 
1281 LABBAX LBRO D mortaliiim, corr, Bentleius 1282 quae matre eape- 
rato ris B plousidippns CD 1284 procreatores B 1285 prmter expee- 
taUonem, nam expectes Gandii pueras semper gaudere (Stick, 156 sq.) 1287 qaot 
BC reliqaamm B 



360 PLAVTI V 2, 1-21 

GREPVS V 2 

Numquam edepol bodie ad vesperum Gripuni inspicietis vivom, 
DÎsi YÎdulus mihi redditur. Labr. Perii, cuoi mentionem 
fieri audio usquam viduli * * quasi palo pectus tundaU 1290 

Gbip. Istic scelestus liber est: ego qui in mari prehendi 
reti atque excepi vidulum, ei dâre negatis quicquam. 
Labr. Pro di immortales, suo mibi bic sermone arrexit aures. 
Gbip. Cubilum bercle longis litteris siguabo iaoi usquequaque, 
si quis perdiderit vidulum cum auro atque argento multo, IflS 

ad Gripum ut veniat. non feretis istum, ut postulalis. 
Labr. Meum bercle illic bomo vidulum scit qui babet, ut ego opioor. 
adeundus mibi illic est bomo. di, quaeso, subvcnite. 
Gbip. Quid me intro revocas? boc volo bic ante ostium extergere. 
nam boc quidem pol e robigine, dod est e ferro factum, 1300 

ita quanto magis extergeo, rutilum atque tenuius fit. 
4- nam quidem boc venenatumst verum: ila in manibus consenescit. 
L. Adulescens, salve. G. Di te ament cum inraso capite. L. Quid fit? 
G. Verum extergetur. L. Vt vales? G. Quid tu? num medicus, quaeso, es? 
Labb. Immo edepol una iittera plus sum quam medicus. Gbip. Tum tu 130ft 
mendicus es? Labb. Tetigisti acu. Gbip. Videtur digna forma, 
sed quid tibi est? Labb. Hac proxima nocte in mari elavi. 
confracta est navis, perdidi quidquid erat miser ibi omne. 
Gbip. Quid perdidisti? Labb. Vidulum cum auro atque argento multo. 
Gbip. Ecquid meministi, in vidulo qui periit quid ibi infuerit? 1310 

Labb. Quid refert, qyi periit tamen? sine boc, âliud fabulemur. 



1288 osippys fisc, labrax l. D nanc quam B 1289 reddator CD 
péri 1290 palus pectus tondit Vssingius; sed cf. Cas. 415 al, unde verba 
mutila esse intellexil Seyfferlus post Schoellium {scil. ''cor tant pehcmcntcr 
salit-) 1292 recte CD^ darei 1293 mihi om, CD 1294 iam am, 
CD 1296 A gripum B, agrippum CD cf, ad Cure, 526 1299 Qoit 

B 1300 rubigine CD non efero (effero B , corr. ç) factum est, corr. 
Bothius 1301 quanti, corr. Pius 1302 quidem: idem B ex corr.; nam 

hoc quidem Bothius, atque delent honum versum ; num quid hoc Franckenus 
uenenatust CD, venatust B uerum : m t'a; it ut vid. D; cf. 1304 (134) True, 628 
(uera plurale Charisius 66, 146) 1 303 inraso capite cf. suasum et insuAsum, 
canum et incanum (recalvus est v. 3t7, cf. 125) 1304 la. ut ç: Aut om, pers. 
sp. quit B 1305 la. C: gr. D 1306 Medicus B 1307 quit B 
cdaui Pius: et alii 1308 contra facta est, corr, Pylades quit quit B 
1310 ec quid B: eo quid CD périt BD^, per id CD^ quit B ibi in- 
fuerit Bentleius: infuere tibi 1311 Quit B périt tamen? sine hoc 
SpengeUus: gb. (sic CD, spatium B) tamen si non hoc 



^2,26-47 RVDEN8 361 

Gbip. Quid si ego sciam qui inyeoerit? volo ex te scire signa. 

Labr. Nummi octingenti aûrei in marsuppio infuerunl, 

praeterea centum minaria Philippa In pasceolo sorsus. 

Gbip. Magna hercle praedast, largiter mercedis indipiscar; 1315 

di bomines respiciunt: bené ego bine praedatus ibo. 

profecto bûius est vidulus. pcrge alia tu expedire. 

Labr. Talentum argenti commodum magnum inerat in crumina, 

praeterea sinus, cantbarus, epicbysis, gaulus, cyatbus. 

Grip. Papae, divitias tu quidém habuisti luculentas. 1320 

Labr. Miserum istuc verbum et pessimum est, babuisse, et nibil babere. 

Grip. Quid dare velis, qui istaec tibi învestiget indicetque? 

eloquere propere celeriter. Labr. Nummos trecentos. Grip. Tricas. 

L. Quadringéntos. G. Tramas putidas. L. Quingentos. G. Cassam glandem. 

Labr. Sescentos. Grip. Curculiunculos minutos fabulare. 1325 

Labr. Dabo séptingentos. Grip. Os calet tibi, nunc id frigefactas. 

Labr. Mille dabo nummum. Grip. Somnias. Labr. Nibil addo. 

Grip. Abi igitur. Labr. Audi: 
si bercle abiero bine, bic non ero. yin centum et mille? Grip. Dormis. 
Labr. Eloquere quantum postules. Grip. Quo nibil inyitus addas: 
talentum magnum, non potest triobolum bine abesse. 1330 

proin tû vel aias vel neges. Labr. Quid istic? necessum est, video: 
dabitur talentum. Grip. Accède dum bue: Venus haec volo adroget te. 
Labr. Quod tibi libet id mi impera. Grip. Tange aram bane Veneris. 

Labr. Tango. 
G. Per Venerem banc iurandum est tibi. L. Quidiurem? G. Quod iubebo. 



1312 OR. s: om, Quit B 1313 cet. nummi Benoist aurai in 
Camerarius: auri in CD, aurii B; auri (probi) in Seyffertus 1314 minaria 
L. : mna codd., denaria Nonius 151 {s, pasceolus) ; Bekk. An. 108 fAvaôdçia vno- 
xoçiaxixùiç tàç fÀvâÇ' /litpiXoç BaXaveltp (frg. 21 K,) y cf. qxavagiov^ ywxdçiov 
sîm,, Bonarium Novius 34 philippia (~ea Nonius), corr, Seyffertus quin- 
genti nummi Philippei {quos deminutivo hlanditer memorat) searsum, octingenti 
variae notae in marsuppio seorsum Nonius 1316 vel dioi ergo 

B 1317 est huius Pylades 1318 inerit; cf, Brixius ad Trin. 923 

1319 epichisis cantharus, commutavit Bothius caulus 1320 Parae 
1321 miserum quidam istuc B 1323 trichas 1325 sexcantos 1326 dabos 
B nunc id frigefactas Camerarius et Valla: nungit frigide (firigede sequente 
ras, 4—5 lilt, B) factas; cf, Poen. 760 1327 nummos CD 1328 si — ero 
Gripi, lenoni dédit Sonnenscheinius 1329 Quom B 1330 tribolum 
1 33 1 alas BCD > Donatus in Eun . 2, 2, 21 uel tu ais uel negas 1 332 at roget ; 
cf, 1381, astipulatorem et adpromissorem contuUi Turnehus 1333 it B 
imparat baram B 1334 iubao CD 



I 



862 FLAVn ▼ a. 

Làbr. Prad férbis quidvis. fd qood demi est, nnmquam idli gnpplicifci. 1» 
G. Tene aram banc L. Teneo. G. Deiera te ni argeatum daUvmi 
eodém die, (lui) viduli ubi m potHus. Labb. Fiat 

Gbip. Venus Gyreoeosis, testem te tester miU, 

si vidulam ilium, qaém ego in navi perdkU, 

cum auro atque argento salvom infestigaTero laiD 

îsque in potestatem meam penrenerit, 

tum ego hûic Gripo, fnquito, et me tangito — 

Labb. Tum ego hûic Gripo (dico, Venus, ut ta andias) 

talentum argenti magnum continue dabo. 

Gbip. Si (quid) fraudassis, die ut te in qaaestu tao istf 

Venus eradicet, caput atque aetatem tuam. 

tecnm hoc habeto tamen, ubi iuraveris. 

Labb. Illaec advorsum si quid peccasso, Venus, 

Teneror te ut omnes miseri lenones sient 

Gbip. Tamen fiet, etsi tu fidem senraveris. 1360 

tu hic oppenre, iam ego faxo exibit senex; 

eum tû continue vidulum reposcito. — 

Labb. Si maxime mi ilium reddiderit viduluffl, 

non ego illi hodie debeo triobolum. 

meus arbitratust, lingua quod iuret mea. 1355 

sed conticiscam: eccum exit et ducit senem. 

GRIPVS V 3 

Séquere bac. 

DAEMONES 

Vbi istic lenost? Gbip. Heus tu. ém tibi, hic habet vidulum. 

Da£M. Habeo et fateor esse apud me, et, si tuos est, habeas Ubi. 

omnia, ut quidquid infuit, ita saiva sistentur Ubi. 

tene, si tuost. Labb. di immortales, meus est. salve, viduk. 1960 

1335 prad Merula: prae it B, del. Bentleius, cf, ad Jmph. 793; id 
quod doml est sciL iurare i. e, periurare nomqoi B uUi 1S36 Tene 
haram B: teneram CD deiara 1337 (toi) Seyffertus 1338 teste» B: 
f testorem CD 1340 as. praem, cum c: qaam 1342 gb. praem., 
signa repetendi a lenone iurisiurandi inqaito B: dico mqoito CD {scU, mt. l, 
didto) 1345 <qaid> Sey/fcrtus te cf, ad MosL 926 1348 illa egat 
aoraom B, illa negat norsam CD, corr. MuelUrus 1349 sint 1354 trio- 
bolam B 1355 arbitratos tangua 1356 conUgiscam 1357 gbipfts pis 
DBM0RB8 8. L4BBAX LKvo D DAB. — GB. add, FUckeismus, cf. BocMus m 
Studemundi slud. 2, 265 est Camerarius: et hem CD 1359 quit quit 
B; cf, MosL 831; qoicqae Reizius infaere, corr, Fleckeisenus ISM tuoa 
est LA D»; GB D^C 



V 8. 6-w RVDENS 868 

D. Tuosne esl? L. RogiUs? si quidem hercle lovU fuit, meus est tamen. 

Daem. Omoia iosant salva; una istinc cistella «xcepta est modo 

cum cnepuodiis, quibuacum hédie fiUam ûiveni meam. 

Làbb. Quam? Daem. Tua quae fuit Palaestra, ea filia ioTeotasi mea. 

LiÀBB. Bene mehercle Cactum est. cum istaec res tibi ex seotentia 1385 

pulchre eveuit, gaudeo. Daem. Istuc &cile non credo tibi. 

Labb. Immo hercle, ut scias gaudere me, mihi triobolum 

ob eam oe duis, condono te. Daem. Bénigne edepol facis. 

L. Immo tu quidem bercle vero. G. Heus tu, iâm habes vidulum. 

L. Habeo. G. Propera. L. Quid properabo ? G. Reddere argentum miU. 1S70 

L. Neque«depol tibi do, neque quicquam debeo. G. Quae baec foctio est? 

non debes? Labb. Non bercle vero. Gbip. Non tu iuratus miU es? 

Labb. luratus sum, et nunc iurabo, si quid vôluptati est mihi: 

ius iurandum rei servandae, non perdendae conditum esL 

Gbep. Cedo sis mihi taleotum magnum argenti, periurissime. 1375 

Dasm. Gripe, quod tu istum talentum poscis? Gbep. luratust mihi 

dare. Labb. Libet iurare. tun meo pôntifex peiurio es? 

Daem. Qua pro re argentum promisit hic tibi? Gbip. Si vidukim 

hune redegissem in potestatem eius, iuratust dare 

mihi talentum magnum argenti. Labb. Cedo quicum habeam iudicem, i880 

ni dolo malo insUpulatus sis aive etiamdum (haud) siem 

quinque et yiginti annos natu». G. Habe cum bée. L. Aliost opvs. 

Daem. Iâm ab isto auferre haud (potis) sim, si istunc condemnafero. 

promisisiin huic argentum? Labb. Fateor. Daem. Quod servo (meo) 

promisisti, meum esse oporlet, ne tu, leno, postules 13S5 

te hic fide lenonia uti: non potes. Gbip. lara te ratu's 

naaum hominem quem defraudares? dandum hue argentum est probum: 

1361 LA ç: GB CD 1363 qnibns bodie Fleckeisenus 1365 mehercle 
CD: hercle B; fort, bene hercle factnm (et uolap) est, cf. 892 {Ps€ud, 1175) 
exententia BC 1367 me B: mei CD triobolom B 1368 diiis CD 
1369 habeas, corr. PylatUs 1371 es 1374 rei resemandae CD 1375 peri- 
tnrisiime (i. e. peiiorissime fup. scr. r) 1377 tom peiorio CD: ptlorio B 
1379 iarmtas, corr, Lambinus 1381 instipalatus etiam Priscianus 1, 388, cf. 
Pseud.1069 niae: siae /VtinVuitfi Oavâ) AddaUus 1382 annos natos 
Priscianus: natns annos alienost Brixius 1383 d. Camerarius: om. 
haut potis sim L.: aut sim Daemones délibérât, se si Gripo argentum adiu- 
dieaverit, ab eo non reciperaturum ; ergo cum lenone paciscendum esse 

1384 db praem, D promisisti, corr, Reizius la. fateor e: f Inteor B, 
es intneor CD d D e corr.: la D ante corr,, C <meo) Pylades 

1385 promisti CD oporte B 1386 fidèle non laati B, fide lenoni Uoti 
CD 1387 nactns B ante corr, defraudandom dares dandom B^CD 
hoc B: bnic CD 



364 PLAVTI V 8, aa-w 

îd ego conliDuo buic dabo adeo, mé ut hic emittat manu. 

Daem. Quando ergo erga te benignus (ego) fui atque opéra mea 

haec tibi sunt servata — Grip. Immo hercle mea, ne tu dicas tua. 199D 

Daem. (Si sapies, tacebis) tum te mihi bénigne itidem addecet 

bene merenti bene referre gratiam. Labr. Nempe prô meo 

iure oras? Daem. Mirum quin tuom ius meo periclo aps te expetam. 

Gbip. Salvos sum, leno labascit, libertés portenditur. 

Daem. Viduium istunc ille invenit, illud mancipium meum est; 15K 

ego tibi hune porro servavi cum magna pecunia. 

Labb. Gratiam habeo, et de talento nulla causa est quin feras, 

quod isli sum iuratus. Gbip. Heus tu, mihi dato ergo, si sapis. 

Daem. Tacen an non ? Gbip. Tu meam rem simulas agere, tibi mu « «. 

non hercle istoc me intervortes, si aliam praedam perdidi. 1400 

Daem. Vapulabis, verbum si addis istûc unum. Gbip. Vel hercle énica, 

non tacebo umquam alio pacto, nisi talento comprimor. 

Labr. Tibi operam hic quidem dât. tace. Daem. Concède hoc tu, leno. 

Labb. Licet. 
Gbip. Palam âge, nolo ego murmurillum neque susurrum fieri. 
Daem. Die mihi, quanti illam emisti tuam alteram mulierculam, 1405 

Ampeliscam? Labb. Mille nummum denumeravi. Daem. Vin tibi 
condicionem luculentam ferre me? Labb. Sane volo. 
D. Dividuom talentum faciam. L. Bene facis. D. Pro iila altéra, 
libéra ut sit, dimidium tibi sume, dimidium hue cedo. 
Labb. Maxime. Daem. Pro illo dimidio égo Gripum emittam manu, 1410 
quem propter tu viduium et ego gnatam inveni. Labr. Bene facis, 
gratiam habeo magnam. Gbip. Quam mox mi argentum ergo redditur? 
Daem. Res soluta est, Gripe. ego habeo. Gbip. At ego me hercle mavolo. 
Daem. Nihil hercle hic tibi est, né tu speres. iuris iurandi volo 
gratiap) facias. Gbip. Perii hercle. nisi me suspendo, occidi. ^^ 



1388 LA praem, D 1389 te benignus Camerarius: tibi nignos B^ tibi 
benignas CD <ego) Guietus 1391 benione itidem addem 1392 ferre, 
corr. Lambmus ante 1394 cUiquidintercidisse censet Seyffertus stud, PI, 16 
1395 DB C: LB D istic, corr. Dousa 1397 habeto CD 1399 tum, corr, 
Fleckeisenus re ma(ni8 uiam) Kochitis 1401 adde codd,, i. e. addis 
1402 tabebo CD 1403 tace Guietus: tacebo BC, taceho D la Pylades: 
spaU B, om, CD 1404 ego Nonius 142: om, mormorilliim testatur Nonius: 
mnrmor ullum B et (ullum ex nollom) D, murmor illom CD^ 1406 nommos 
CD 1407 fera la />«; gb CZ>» 1408 facis s-; facias 1409 hue B: 
huic CD 1410 griphum 1413 est CD: es B griphe hercle at (ad 
B) ego me, corr, Studemundus 1415 faciam CD, fatiam B, corr, ç péri B 



8,ao-e7 RVDEN8 365 

iquam hercle iterum defraudabis me quidein post hune diem. 
Hic hodie eenato, leno. Labr. Fiat, condieio plaeet. 
Sequimini intro. spectatores, vos quoque ad eenam voeem, 

datiirus nil sim neque sit quicquara poUueli demi, 
adeo vocatos eredara vos esse ad ceDam foras. 1420 

si voletis plausum fabulae huic clarum dare, 
itum omnes vcnitole ad me ad annos sedecim. 
hic bodie cenatote ambô. Lâbr. Fiat. Daem. Plausum date. 



post 1416 intercidit ipsa Gripi manumissio cum gaudio eius 1419 sim 
B: tom CD 1420 neue 1422 comisatam, cf, ad, Most. 989, non vétusté 
âêd ex praecepto scholastico (VeL Long, 72) 1423 la. om, d. ç: spatium 
OD, om, B versus novicius est (fVeisius) 

9f Diomedes p, 380 loco corrupto Plautus pluralitcr compositum effidt in 

Y Rndente (ridentem M): aallas abstulas (ollas B , allas AM), at sit instans 
, abstolo. cf, Keitius ad l. 

Rufinus p. 561 Sîscnna in Rudcnte — 'latronom prodacit metri causa'. 



s T IC H V s 



GRAECA ADELPHOE MENANDRV 

ACTA LVDIS PLEBEIS 

CN. BAEBIO C. TERENTIO AED. PL. 

T. PVBLILIVS PELLIO 



MARCIPOR OPPII 
TIBIIS SARRANIS TOTAM 



C. SVLPICIO C. AVRELIO 



COS. 



V. 1. S. 7. 10 atramento tcripti non fuervnt, fort, mimo, ut eum KtteheUo 
fere supptenda tint v. 1 tilulus, 6 egit, 7 modos fedt, ted non v. 10 Cacta est — 
{quod de Terentianis fabulis tciri poluil, de Plautinis non item) 2 Menandri 
Jdelphos priorem esse vidit Schoellius annal, philol. 119, 44 9 totam c/*. 
Phormionis didasc. Calliopiana, Becyrae et Adelpkontm Bembina; sed fart, 
sequebalur verbum 11 immo P. Sulpido (Vstingius) 



10 



ARGVMENTVM I 

DYAs SOBOBES simul \u matrimonium 
DYO Fiatres ducunt. post re confracta duo 
REM QYAEBunt peregre, qui paupertateih lèvent 
ibi abçuDt peregrÎDantes per triennium. 
soBOBes nolunt prodere absentes viros. 
PAter castigat propter eam rem fiiias; 
sed ei persuadent, aliis ne se conlocet. 
Beveniunt opibus aucti ad uxores TÎn; 
FAcete reduces ludunt. potant servuli. 

arg. I habet A, non P \ cf, aà Cas, 38. tantum initia versuum maùês- 
cuUs expressa leguntur; quomodo verbis concepti esse potuerint indicam. sed 
fartasse versuum X vel XV argumentum fuit; cf. Studemundus eomm, Mamm- 
sen, 803 sq. 



ARGVMENTVM II 

Sen ex casligat fiiias, quod eae viros 
Tarn persévèrent peregrinantis pauperes 
Ita sustinere fratres neque relinquere; 
Contraque verbis delenitur commodis, 
Habere ut sineret quos semel naclae forent. 
Viri reveniunt opibus aucti trans mare; 
Suam quisque relinet, ac Sticho ludus datur. 



arg, II habet P, non A imcipit btichys playtl abovmrmtvm B et 
(om, ABa.) C 1 aeae B, heae CD 2 pauperis CD 5 inacta B 
7 retinat B, retineat CD bxplioit arovmbntvm B 



Plaatait U. 24 



PERSONAE 

Panegtris uxor Epignomi 

S OR OR uxor Pamphilippî 

Antipho senex 

Gelasimts parasitus 

Crocotivm ancilla 

PiNAcivM puer 

Epignomys 1 g, . 

\ fratres 

Pamphilippts 



} 

► TICHV8 1 

AN6AR1NTS I 

Stephanivm ancilla 



Stichvs 

> servi 

S 



SGAENA ATHENI8 



De sorarum nommibus v. ad v. î, de Epignomi ad v, 238, de Sangarmi 
ad V, 644 



I 1, 1-12 



PANEGYRI8 1 1 

Credo egô miserém 

fuisse PeDelopam, 1* 

sorôr, suo ex animo, 

quae tém diu vidua 2* 

viré suo caruit; 
nam nés eius ânimum S* 

de nôstris factis nôscimus, quarûm viri hiDC âpsunt, 
quorûmque dos negôtiis apséntum, ita ut aéquom est, 5 
soUfcitae Doctes et dies, sorôr, sumus sémper. 

SOROR 
Nostrum ôfflcium 

nos fâcere aequomst, 7* 

neque id mâgis facimus 
quam nos monet pfetas. V 

sed hlc^ sotor^ asside dum: mullà toIo tecum 

loquf de re virî. Pan. Salvéne, amabo? 10 

SoR. Sperô quidem etvolo; sed bôc, soror, crûcior, 
patrém tuom meûmque adeo, unice qui unus 4- 



PÀNS0IBI8 piNACiYM BOBOBBB -u- BD, PHiLviaNA PÀXPHiLÀ A ; in nonùtie 
aliquo soraris minoris in fabula non nominatae ponendo luserunt editùres anii- 
qui. maior (v. 41. 66) Panegyris est v. 247. 33 î nommum per fàbuîam omnium 
B, muUorum CD spatia inexpleta praebent îsq. metra vindicavi mus. Rhen. 
40, 200, 184; schéma primorum 5 colorum hoc esi {^)-^ -<^^—, v. 1—3* bina 
cola coniungii B agitwr apud Panegyrm {66. lôOsq, 326sq.), foribus apertis 
(v. 8?) 1* penolopam CD^ 5 qaorum quidam RUschelius apeentinm ita 
ut aequom est A^ absentum ut est aequum (aequm B) P 7 . 7* ^/ 8 . 8* con- 
ungit B 7 pinaciym praem. CD 9 soror assidedum A: mea soror adsidnm 
P 10 duobus versiculis A uimm Guieius per s. sp. A: om. P saluene 
AP, cf. Trin. 1177 Men. 776 Ter. Eun. 5, 5, 8 {ubi vide Donat.) et lÀtnus locis 
quos attulerunt commentatores ad 1, 58, 7; addit Georges in annal, phil, 117, 
830 Ausonii p. 29, 6 Sch. et Frontonis p. 118, 7 A. (utrubiqve satin saluae) 
11 PÀinioiais praem. CD, corr. ç eqnidem A 12 qui post probas v, 13 
coUocavit Goetzius 

24* 



372 PLAYTI 1 1. »-^ 

cMbus ex omnibus probûs perfaibetur, 
eûm Dunc împrobi yiri ôfficio uti, 
▼iris qui tantas apséntibus nôstris U 

facit fDÎurias immérito 
Dosqne éb eis abducére yolL 
haec rés vitae me, séror, saturant, 
haec mihi dividiae et sénio sunt. 

Pan. Ne lécnima, soror, neu tûo id animo 30 

fac quod tfbi tuos pater faceré mînatur: 
spes est enm melius fâcturum. 
novi égo iHum: ioculo îstaec dicit, 
neque illé sibi mereat Pérsarum 

montis, qui esse aurei pérfaibentur, S 

ut istûc faciat quod tû metuis. 
tamen si faciat, minime irasci 

decet, nèque id immérito evénieL 
nam Tiri nostri domo ut âbierunt, 
hic tértius annus. Sob. Ita ût memoras. so 

Pan. Quom ipsi fnterea vivant, valeant, 

ubi sfnt, quid agant, ecquid agant, 
neque participant nos, néque redeunt. 
Sob. An id déles, soror, quia iili suom ôfficium 51. s» 
non côluDt, quom tu tuom fàcis? Pan. Ita pol. 
Sob. Tace sis, cave sis audiam ego istuc 

postbâc ex te. Pan. Nam quid iam? 
SoR. Quia p6l meo animo omnis sépieotis 
suom officium aequom est colère et facere. 40 

quam ob rem égo te hoc, soror, tametsi es maior, 

16. 17 eoniungit B 17 eis A: is B, his CD 18—47 m systematis cohrum 
canexus U^ditur v, 25, 40. 42 18 et 19 hae jP 19 mi P fort, p^roe- 
$mucus contracta diuidiae 20 pa c: pin. CD ne A: neu P 21 taoe 
ddet Bothius 25 montçs ACD 27 tametsi A 30 tertiost RitsckeUus 
ptrsofuu hic et sq, v. indicavit c 31.32 eoniungit B num {non ut) w^mt, 
nutn vaieant, ubi sint, quid agmnt, ecquid amnino mgant; cf. Cic PkiL ÎS, 33 
qui abi terranun sit, quid agat, uinat denique an mortana ait, quis aut aeit aat 
carat? et aiia velut quid agis? ecquid fit? {ep. 7, 11, 2), Bmtos ecquid agit et 
quando? (ad Att. 13, 16, 2). cf. v. 222 33 paroemiacus potius a participamt 
indpit 34. 35 pin. ç: om, 36 coeunt A ta om, P 37. 38 mwtrso 
ordine A 37 pin. CD 38 posthac A: caae posthac P qofd AD: q«i 
BC 39 PIN. CD 40 aecam P^ aequam CD; item, sed aeqam B^ p. éà 
41 soror ego hoc te A 



II. «-.2,10 8TICHV8 378 

moneo, ût tuom memineriA éfficium: 

etsi illî improbi sint âtque aliter 

nobis faciant quam aeqiiômst, tam pol 

ne quid magis simus « omnibus obnixe opibus 45 

noalnim ôfBcium meminisse decet. 

Pan. Placet: tâceo. Sob. At memiiieria fàcito. 

(Pan. Nolo égo, soror^ me credi esse immemoreœ viri, 

neque ille éos honores, roihi quos habuit^ perdîdit; 

nam pol mihi grata acceptaque eiust benignîtas. 50 

et me qnîdem baec condicio nunc non paenitet, 

neque est cur [non] studeam bas nuptias mutarier; 

verum postremo în patris potestate est situm: 

facîendum id nobis quod parentes imperant 

Sob. Scio, atque in cogitando maerore augeor, 55 

nam propemodum iam ostendit suam sententiam. 

Pan. Igitur quacramus, nobis quid facto usus sit«] 

ANTIPHO 1 2 

Qui manet ut moneatur semper servos homo officium suom 

nec voluntâte id facere meminit, servos is habitu hau probust. 

vos meministis quot kalendis petere demensum cibum: 60 

qui minus meministis quod opus sit facto facere in aedibus? 

iam quidem in sûo quicqué loco nisî erit mihi situm supellectilis, 

quom ego revortar, vos monimentis commonefaciam bubulis. 

non homines habitare mecuro mi hic videotur, sed sues. 

facite sultis, nitidae ut aedes meae sint, quom redeam domum. 65 

iam ego domi adero: ad meam maiorem flliam inviso modo; 

siquis me quaéret, inde vocâtote aiiqui; aut iam egomet hic ero. 



44 nos AP, corr, Guietus ttan. A: tamen P 45 atmos P: ait A 
suppUndum fere aimas <in culpa illia , nos hic) cf. Muêllenu pros. 421 sg, 
47 î^taceo A s.: put. D, pan. C (spaU AB) 48-57 am. A, atque ad 
seaenam quae caniico substUueretur reUuiii RitscheUus. cf. 68 sç, personae 
notanturc 50 mihi pol B buina eat, corr, Baehiusp. 363 51 hoo B 
penitet B: petiit et C, periit et D 52 [non] Gmeius 57 facio BC ait: 
ait antipbo B 58 antipho MVLiBRBa A, om. P manet P: moneat A 
59 ia P: his A aut P probas^ AB: probas at CD 60 qaod P calendia 
ABC 62 qoicqae AB: qoique CD sappellectilia P 64 mihi hio P: mihi 
A 65 facite sultia A: faciete solcia CD, facite cum spado vacuo B 66 modo 
A: domum P 67 sic AP, cf. ad AuL 340 



87é PLAVTI ia,u-80 

SoB. Quid agimus, soror, si ôffirmabit pater adversum dos? Pak. Pati 

DOS oportet quod ille facial, cuius potestas plus potest. 

exoraodo, haud adversando sumeDdam operam ceoseo: TO 

gratiam per si petimus, spero âb eo impetrassere; 

adversari sioe dedecore et scelere summo haud possumus, 

Deque equidem id factura neque tu ut facias consUium dabo, 

yerum ut exoremus. Dovi ego Dostros: exorabilest. 

Airr, PriDcîpium ego quo pacto cum illis occipiam, id ratiocioor: 75 

utrum ego perplexim lacessam oratione ad huoc modum, 

quasi ouraquam quicquam in eas simulem, quasi uil indaudiTerim 

eas in se meruisse culpam, an potius teniptem saeviter, 

[an minaciter. scio litis fore, ego meas novi optume.] 

si manere hic sese malint potius quam alio nubere. 80 

non faciam. quid mi ôpust decurso aetatis spatio cum meis 

gerere bellum, quom nii, quam ob rem id faciam, meruisse arbitrer? 

minime, nolo turbas, séd hoc mihi optumum factu arbitror: 

[sic faciam: adsimulabo quasi quam culpam in sese admiserint] 

perplexabilitér earum hodie perpavefaciam pectora; 85 

post id [agam] igitur deinde, ut animus meus erit, faciam palam. 

multa scio faciunda verba. ibo intro. sed apertast foris. 



68 PIN. — PAN. e: pan. — pin. CD offirmauit A {et ante corr. C) 
pati sine personae spatio A, apati item B (a ad Panegyridis notant refert Seyf- 
ferlus Bursiani act, 84,51) 70—83 ut supra collocat A: 80—83. 76—79. 
70— 74P 71 PIN. praem. D per A: a pâtre P; cf. Lindsay Class, rev. 
1894, 159 et quae exposui relat. societ. Golt. 1895, 418 petimos vel petemos 
A 72 aduersari sine A: aduersariîs in P 73 equidem is factura A, corr. 
Brixius: ego factura sum P (t. e. e. f. (id) sum) ta P: tB A 74 exora- 
bilist^, exorabile est P lb—19 cf. Langenus symb. 147sq. 75 a. <?m. 
corn illis P: illi A 76 oratione AP: orationem Charisius 213 Nonius 515 
11 ut supra, sed nihil inde audiuerim, P: qaasi numquam qoicquam adeo adsl- 
molem an quasi quid inaudiuerim A recte Lambinus Un eas simulem pro eas 
insimulem ; cf relat, societ. Gott. 1895, 420 78 leniter AB , leoiter CD, 
correxi, cf. Pseud. 1290. corruptelae adiunxit interpoîator ver sum sequentem, 
quo potius ineptum fit {Langenus) et conexus inter v. 78 et 80 tolUtur. vide 
relat. Gott. l. s. 79 litus vel litiis A minaciter, minax non apparet apud 
Plautum aut Terentium {Langenus) 81 opust AD: opus st BC com meis 
Lomanus: cum çis AP 82 cum P^ quam A id om. P 83 tufb^ A, torbea 
t. Loewio et Schoellio 84 adsemulabo B quam Ritschelius: quom A, aliqoam 
P %e A versum notavit Ritschelius, eiusdem erit cuius v. 79 86 [agam] 
Ritschelius; postidea Bergkius op. 1, 675 erit cf. Rud. 1134. 1136, ad 

Capt. 237 palam A: patam B, pacem CD 87 mulpa A ergo secum dé- 
libérât, utrum occulta animi senientia, quasi nullius eas culpae insimuUt, cum 



1 2, 81-^» STICHVS 876 

SoB. Certo enim mfhi paternae vocis sonitus auris accidit 

Pan. Is est ecastor. ferre advorsum homini occupemus osculum. 

SoB. Salve, mi pater. Ant. Et vos ambae. ilico agite assidite. 90 

SoB. Osculum — Ant. Sat est ôsculi mihi vostri. Pan. Qui, amabo, pater? 

Ant. Quia ita meae animae saisura evenit Bob. Asside hic, pater. 

Ant. Nod sedeo istic, vos sedete; ego sedero in subsellio. 

Pan. Mane pulviuum. Ant. Bene procuras, mihi satis sic fultumst. sede. 

Sob: Siue, pater. Ant. Quid opust? Pan. OpusL Ant. Môrem tibi 

geram« atque hoc est satis. d5 

Sob. Numquam enim uimis curare possuut suom pareatem filiae. 
quem aequiust nés potiorem habere quam te? postidea, pater, 
viros Dostros, quibus tû voluisti ésse nos matres familias. 
Ant. Bonas ut aequomst facere facitis, quom tamen apseutis viros 
proiade habetis quasi praesentes sint. Sob. Pudicitiast, pater, 100 

eos nos magniûcare, qui nos socias sumpserunt sibi. 
Ant. Num quis hic est alienus nostris dictis auceps auribus? 
Pan. Nullus praeter nosque teque. Ant. Vostrum animum adhiberi volo ; 
nâm ego ad vos nunc imperitus rerum et morum mulierum, 
discipulus venio ad magistras: quibus malronas moribus, 105 

quae optumae sunt, esse oportet? sed utraque ut dicat mihi. 
Sob. Quid istuc est quod hue éxquaesitum mulierum mores venis? 
Ant. Pol ego uxorem quaero, postquam vostra mater mortuast 
Sob. Facile invenies et peiorem et peius moratam, pater, 
quam illa fuit: meliorem neque tu reperies neque sol videt. 110 



filiis îoqualur {quae ratio, quoniam deinde ohtinet, multis verhis describitur) an 
potius minitetur adversantibus. atque hoc quidem aversaiur, iUudeligit, uiper- 
plexo sermone eas aggrediatur, deinde animi sententiam aperturus. cf. 126 sq, 
141 sq. 88 por. CD 89 hominem P 90 pin. CD ah. ç: pan. D, vàJSfM. 
C (sed ante Vos m v. in. ▲ D), spat. om. A ascidite B, abscedite CD, istic 
adsidite A 91 pin. CD an. ex pan. D, panb. C oBcscnli A Festus 197 
PlautuB in Neruolaria : osculom sat est mihi qui ambo mi pater (ubi oscoli post 
est intercidisse videtur); cf. ad 352, Winterus PL fab, frg. 82 sq. 92 s.: p». 
D\ spat. A, om, P 93 an. ex pan. D, panb. C, item v, sq. sedero P: 
sedere A 94 p.: pin. CD vel sat fultust A fsede A: mihi P 

95 nomina {bis pin.) CD; ante morem sp. om, A opus est bis P hic A 

96 s. om. 97 qaem A : qum B^ cum CD 98 ta nos nolaisti esse Rilschelius 

99 aeqnost A, eqnm est B, aeqaam est CD 100 perinde P qnasi A, D ex 
corr,: quas P sient A pin. CD 101 eos nos A: enos P qui AD: 
quis BC 103 pan. CD^: pin. D^ teque A: te qui i' 106 oporteto A 
107 PI. ç: PAN. D^, spat, CD^ ut in sqq. exquisitom A 109 s.: pa. />' 
110 sol oidet A: aidet sol P 



876 FI4.VTI 1%.H-^ 

ÂiïT. ^t ego ex le éxqoaero atque ex Uiac tua gorore. Sor. Edepol palar* 

scîo ul oportet ease : ai sinV -— iU ut ego aequom ceiiseo. 

Â. Voie fcire ergo, ut aequom ceusea. B. Vt, per urbem quom anabulMt, 

omnibua oa optureut, ne quia merito maie dicat aibi. 

A9T. Die Tioiaaim nunciam tu. Pau. Quid via tibi dicam, pater? lU 

Airr. Ybi fadlUme apectatur muUer, quae ingenio eat booo? 

Pak. Quoi maie faciuodi est poteatas, qoae ne id laciat tempérât 

[Ajrr. Hau maie istuc âge tu altéra, uira ait eondicio penaior, 

virginemne an viduam babere? Sob« Quanta méa sapientiast, 

ex malia mullia malum quod minimumat, id minimeat malum.] i^ 

Ant. Qui potest mulier vitare vitiis? Bob. Vt cottidie 

pridie caveat ne faciat quod pigeât postridie. 

Airr. Quae tibi muliér videtur multo sapientiaauma ? 

Pan. Quae tamen, cum rea aecundae sunt, ae poterit noaeere, 

et iUa quae aequo animo patietur sibi eaae peiua quam fuit. 13& 

Airr. Edepol vos lapide temptavi voatrumque ingenium ingeni. 

aed hoo eat quod ad voa venio quodque eaae ambas conventaa volo: 

mi auctorea ita aunt amici, ut vos bine abducam domum. 

SoB. At enim nos, quarum rea agitur, aliter auctorea aumua. 

nam aut olim, niai tibi placebant, non dataa oportuit, t^ 

eut nunc non aequomst abduci, pater, illisce apaentibua. 

Akt. Voane ego patiar cum mendicis nuptaa me vivo viria? 

SoB. Placet iUe meua mihi mendicus: auoa rex regioae placet 

idem aDimust in paupertale qui oliro in divitiis fuit: 

[Ant. Vosne latrooes et mendicos homines magni penditis? 13a 

SoB.] non tu me argento dedisti, opiner, nuptum, sed viro. 

Akt. Quid illos exspectatis, qui abhinc iam abieruut triennium? 

111 exqaero J, exquiro P pin. />' 112 aequm B, aeqaoBi CD, Ucm 
113, lâl 113 pm. D*: sp, om, A 115 por. D^, sp. cm. P 117 p. ç: sp. 
om. £aciat id P 118—120 versus insiticii. quaestio aà rem non perHnH, 
quai $4m$ tamium eandieiomem specUi et amhigui nihil habemi. eeiktentia «. Vèl 
eeccipit v.ll7 118 h«a AB: haud CD âge ta die alt(e)ra ntraat MuelUrus 
condido A: condicior B^ conditior CD 119 olrginem an P, nirginemne (om. 
an) A poi. ç: spai, om. P meas P cf, ad Amph, 442 120 e P mini- 
mest A: minimam est /^ 121 an. Spengelius: om, potest P: potos (vel potiea) 
rest A ait[ii8] vei ait[ia] A s.: spat. AC, ▲ D, om, B cotidie ACD 
1 22 posetridie vel posttridie {sic B)A 123 ▲. om. 1 24 p. : spau cognoacere 
A, quod non magis intellego quam noscere 129 pan. D 133 viK,D* 
mihi mens A mendicis P 134 animus est P 135 otiosus posi ISJi. 
latrones cur vocei nulla causa uosne cf, ad Poen, 1238 138 pan. D* 
me ta P 



isU8i--«.6 8TICHV8 377 

quin vos capitis condicioneui ex pessuma prîmariam? 

Pan. Stultitiast, pater, venatum ducere io^as canes. 

hoslis est uxor, ÎDvita quae viro nuptuin datur. 140 

Ant. Certumne est neutrain vostrarum persequi iroperium patris? 

Pan. Persequimur, pam quo dedisti nuptuin, abire nolumus. 

ÂNT. Bene ?alete. ibo atque amicis vostra consilia eloquar. 

Pan. Probiores credo arbitrabunt, si probis nairayeris. 

ÂNT. Curate îgitur faroiliarein rem ut potestis. Pan. Optume, 145 

Dunc places, quoin recle monstras; nunc tibi auscultabimus. 

nunc^ soror, aheamus intro. Sob. immo inteirisam domum. 

si a viro tibi forte veoiet nuntius, facito ut sciam. — 

Pan. Neque ego te celabo, neque tu me celassis quod scias. 

eho, Crocotium, i, parasitum Gelasimum hue arcessito, ItO 

tecum adduce; nam illum ecastor mittere ad portum volo, 

si quae forte ex Asia navis heri aut hodie venerit 

nam dies totos apud pôrtum servos unus assidet; 

sed tamen volo intenrisl propera atque actutum redi. — 

GELASmVS 1 3 

Famem ego fuisse suspicor matrem mîhi, 155 

nam postquam natus sum, satur numquam fui. 
neque quisquam melius referet matri gratiam 
[quam egô meae matri refero Invitissimus.] 157* 

neque reltulit, quam ego refero meae matri Fami. 
nam illa me in alvo menses gestavit decem, 
at ego illam in alvo gesto plus annos decem. lOO 



140 oiro A: ad uiram P 142 pin. D* 144 credo AP: uero JHonius 
470 145 Qurate B potestis optume AP, corr, L Langius FUekêisêm 
ann. 147, 4S2 146 pan. praetn. D* placet P auscoltauimos A 
147 PXN. />' 148 ab A fan. facito 2>' 149 p.: spai, om. scies P 
150 crocotium i B: crocoticium CD, crocotium A hic A 152 haut A 
154 atque om, P 155 gblasimys croootivm AB, anoilla cr. gil. PABASirra 2>* 
ego (fin. P suspicor fuisse A intcr 156 et 159 haec habci A: 

neque quisquam melius referet matri gratiam 

quam ego meae matri refero inuitissimus 
kaee P: 

quam ego matri meae refero inuitissimus. 

nequo rettulit quam ego refero meae matri fami. 
diito^aphiam agnovit Seyffertus. cf, 208^. 225, 450^ Charisius 55 Plautus 
in Sticho fami datiuo casu 159 illa med Ritschelius, me illa Pylades, cf. 
Skutschius Plaut, t/. Rom. 116 



878 PLAVTI 1 8. 7-M 

atque illa puerum me gestavit parvolum, 
quo minus laboris cepisse illam existumo: 
ego noQ pauxillulam ia utero geste famem, 
verum hercle multo maximam et gravissimam; 
uteri dolores mihi oboriuQtur cotidie, -i- 165 

sed matrem parère nequeo, nec quid agam scio. 
(atque) auditavi saepe hoc volgo dicier, 
solere elephantum gravidam perpetuos decem 
esse au nos; eius ex sémiae haec certost famés, 
nam iam complures anuos utero haeret meo. 170 

nunc si ridiculum hominem quaerat quispiam, 
• venalis ego sum cum ornamentis omuibus; 
ÎDanimentis explementum quaerito. 
Gelasimo nomea mi indidit parvo pater, 
quia inde iam a pausillo puero ridiculus fui. -f 175 

propter pauperiem hoc adeo oomeo repperi, 
eo quia paupertas fecit ridiculus forem; 
nam iila artis omnis perdocet, ubi quem attigit. 
per annôoam caram dixit me nalum pater: 
propterea, credo, nuuc essurio âcrius. 180 

sed geaeri nostro haec redditast beoignitas: 
nulli negare soleo, siquis me essûm vocat. 
oratio una interiit hominum pessume, 
atque optuma hercle meo animo et scitissuma, 
qua ante utebautur: 'véui ilio ad ceuam, sic face, 1S5 

promitte vero, ne gravare. est coramodum? 

162 cepisse illam A: illam cepisset (cepisst B) P 163 ego A: at ego 
P non P: nanc A pausillulam A geste famem A: gestor amem P 
165.166 inter v, 160 et 161 positi A 165 t^/ supra A: ut teri didolores 

{sed altéra t et di sup. scr, D) m. o. c. (cottldie B) P oriantor BentUtus^ 
cf. Cure. 309 {Naev. tr. 16 adoriant) 166 nec qald agam scio A: nescio qno- 
modo P 167 atqae addidi aaditaui A: audiai CD, aat dioi B 168 gra- 
uldam PA*: grauidos A, grauidas t. Loervio et Schoellio 169 hac P 

famjs A 170 fort, decem plus annos 171 queret P 173 explementum 
A: exiplementam B, exl suplementum D, exi supplementom C 175. 176 hoc 
ordine Acidalius: inverso AP 175 pausi illo (-os CD) P, corr, ç, pusillo A 
inde deî, Guietus, paero Acidalius 176— 17S interpoîatos esse sutpicatus est 
post Ladervigium Goetzius act. Lips. 6, 266 170 paupertem B^ panpertatem 
CD repperit ^ 17S artis omnis ^: omnis (-es CD) artes P 180 esorio 
P, ego esurio Guietus 181 fort, additast 182 nullis A essom me P; 
cf. ad V, 67 183 interit P 184 scitis summa P 185 accenam B 
186 promitto P 



18,83-» STICHVS 379 

volo inquam fieri, noQ amittam quiD eas/ 

nuDC reppererunt iam ei verbo vicarium 

(Dihili quidem hercle verbumst ac vilissimum) : 

'vocem te ad cenam, nisi egomet cenem foris/ 190 

ei hércle ego verbo lumbos diffractos velim, 

ni vere perierit, si cenassit domi. 

haec verba subigunt mé uti mores barbaros 

discam atque ut faciam praeconis compeDdium 

itaque auclionem praedicem, ipse ut Yenditem. 195 

CROCOTIVM 
Hic illést parasitus, quem arcessitum missa sum. 
quae loquitur auscuhabo prius quam coDloquar. 
Gel. Sed curiosi sunt hic complures mali, 
aliénas res qui curaot studio maximo, 

quibus ipsis nuilast res, quam procurent, sua: ^ 

ei quando quem auclionem facturum sciunt, 
adeunt, perquirunt quid sit causae ilico: 
alienum aes cogat an pararit praedium, 
uxorin sit reddenda dos divortio. 

eos ômnis tametsi hercle haud indignos iudico 205 

qui mullum miseri sint, laborent, nil moror: 
dicam auctionis causam, ut damno gaudeant; 
nam curiosus nemo est quin sit malevolus. 
[ipse egomet quam ob rem auclionem praedicem] 20S* 

damna evenerunt maxuma misero mihi, 



187 fleri P 188 iam om. P 1S9 nihil P uerbumst Abrahamus 
tvoehensehr, f, kl. Ph, 1885, 451: uerbomet A, uerbum P ac uilissimam A: 
acnlissimum P 191 ego om, A defractos AP, corr. Rihbeckius; cf. ad 
Mil. 156 192 ni aère perierit A: ni uere perierit B, niue repleuerit CD; 
^nisi, illo domi cenanu, verhum re vera %nterierit\ cf. Boxhomius. ne periera- 
nerit Buggius domo P 193—235 Plautus Menandro addidisse videtur, pro- 
fecius ah 171^173 193ut^P 194 praeconis^; praeconesi' 195aationem 
P nenditem A: me ueni item P 106 accersitum P 197 conloqoar P: 
loqnor A 198 o. om. complures A: qai amplures B, qai iam plores CD 
(scil. qaomplores) 200 qua i^ 20 1 ei P; si A, cf. ad Capt. 290 202 quid A : 
qnicqoid P siet AP 203 cognât an pararaît A prandiom P 205 eo 
P iudicio P 206 sunt A de asyndeto iure dubitat Vssingius, qui séparât 
laborent, n. m. ; cf. Cic. pro Clu. 198 difficile dictu est quam sint solUcitii qoam 
laborent 207 damno ^; am no B, animo CD 208 quin A: qui non P 
maliaolus (— bolas B) AP 20S* versum a Guieto eiectum om. A, qui eius 
loco habet v. 232. 233 suo loco redeuntes 



880 PLAVTI ï «. W-« 

ita me inancupia miseniin adfecerant maie, 210 

potationes plunimae deroortoae, 

quot adeo cenae, quas deflevi, morluae, 

quoi potiones muki, quae autem prandia, 

qiiae inter coDtmuom perdidi IrieDQiuin. 

prae roaerore adeo miser atque aegritudiDe 215 

consenui; paeoe sum famé emortuo». 

GRoa Ridiculus aeque nullus est qoando esurît. 

Gel. Nunc ancUonem facere decretumst mihi: 

foras necessumst quidquid babeo vendere. 

adeste sultis, praeda erit praesentium. 220 

logos ridiculos vcDdo. âge licemini. 

qui cena poscit? ecqui poscit prandio? 

hercle aestumavi prandio, cena tibi. 

ehem, adDuistin? neroo meliores dabit 

[nulli meliores esse parasite sinam.] 2K 

vel unctiones Graecas sudatorias 

vendo vel alias malacas, crapularias; 

cavillâtioDes, adsentatiunculas 

ac perieratiunculas parasiticas; 

robiginosam strigilem, ampullam rubidam, 290 

parasitum inanem quo recondas reliquias. 

haec veniisse iâm opus est quantum potest, 

ut decumaro partem Hérculi poHuceam. 

Croc. Ecastor auctionem haûd roagni preti. 2S4.2S5 



212 quoi A: quod B, quo CD 213 qaod P qnae J: qnod P 
214 inter cf. Truc. 510 contenuum A, cf. 623 215 adeo AK- maceo A\ 
deo P 216 prene P famé totius loci acumen ohtundit^ expecto aimito 
217 Gtlasimo continuatum Crocolio dédit Pistons cf Men. 318 218 de- 
cretQst A 219 necessust A (necessas a Plaulo alienum^ cf ad CisU 626) 
220 adeste soltis A: ad sese nltis P 221 locos AP, carr. Camcrarius 
âge (âge) MuelUrus 222 qais A 223 hercle aestîmaai Berçkius op. 1, 675: 
hercaleUteamani A, hercules te amabit P 225 dittograpkiam deUvit 

Guietus nollis P parasites AP, corr. JDousa 226 aelionctioiiea A; 
nomcn fuit iocationes indicans parlim acres, sudorem excitantes, partim len€S, 
crapulae aptas; an unctiones, quae cum fricatione coniunctae sint {Pseud, 1X89)? 
cf. B, A, 46 xexçla&ai axoçnla} 229 ad A periurationculas P 230 stri- 
gilim A 232. 233 de (A) r. ad 208"^ 232 ueniisse A: nenisse P, enenisae 
{A)y cf. Peî's, 654 iam opus est iA)P: iam pus est A\ iam tempos est A* 
233 cum A{A)P Priscianus 1,491; partem <inde) Muellerus 234.235 ecmator 
P: ecmaior A non Guietus 



I s, 8»-M8 STICHVS 881 

adhaesit homiDi ad iDfimum realrem famés. 

adibo ad homioem. Oel. Quia haec est quae adfortfuai it mihi? 

EpigQômi aDcilla haéc quidem est Crocotium. 

Gbog. Gelasime, salve. Oel. Nod id est nomen mihi. 

Croc. Ceito mecastor id fuit nomen tibi. 240 

Oel. Fuit disertim, verum id usu perdidi: 

nuDC Miccotrogus nomioe e vero vocor. 

G. -i- Eu ecastor, risi te hodie multum. O. QuaQdoautquoinloco? 

Croc. Hic quom auctiooem praedicabas, Oel. Pessuma, 2U. 245 

eho au audivisti? Gaoa Te quidem dignissumam. 

O. Que nunc is? C. Ad te. O. Quid venis? G Panegyris 

rogare iussit ted ut opère maximo, 

mecum simitu ut ires ad sese domum. 

Oel. Ego illo mehercle vero eo quantum potest 250 

iamne exta cocta sunt? quoi aguis fecerat? 

Gsoa lUa quidem uulium sacrificavit. Oel. Quo modo? 

quid igilur me volt? Croc. Tritici modios decem 

rogare, opinor [te voll]. Oel. Henef ut ab sese petam? 

Croc. Immo ut a vobis mutuom nobis dares. 255 

Oel. Nega esse quod dem nec mihi nec mutuom, 

Deq^ aliud quicquam uisi hoc quod habeo pallium; 

lioguam quoque etiam vendidi datariam. Croc. Au, 

237 adacrsom it mihi (adaortûd mhi B) F: mihi aduonum ueait A 
238 Epignomi nomen secimdam corripit praeter 465 (</. 372, 528, Muellerus 
pros. 330, add. 42); fort. Epienomos Epichnomas est quasi *Enixvotifjiœv, cf. tituli 
D ancilUst h. q. Ritschetitis 239 getasime vel geiaaime A 241 diser- 
tim A, Nonius 509 {Paulus 72) gloss. PL: disertum B, desertam CD uerom 
om. Nonius 242 mP e uero ad verbum 243 sq>t€narium inlêr senarios 
proibsnt AP ut Poen. 1165 Trin, 96, fuisse duos senarios laies: e. e. (semper 
mihi quidem ta Qelasimu's, nam) risi coniecit Sludemundus; quod aptius foret 
si te nunc Dacrysimum voeari dixisset 244. 245 praedicabas peesomam Rit" 
sehêUus 246 eho an aadioisti A: ehon ant loisti B, ehon aadisti CD 248 te 
ut AP: ted hoc Buggius; cf ad Amph, 495, Varro r. r. 1, 1,2 249 ad sese 
domom F: eo qoantam potest A ex v. sq. 250 illac A, cf. 265 251 qnot 
agnis A: quod tacnis (tamis Z>) P 253. 254 sic turbati in A: qnid igitur me 
nolt mené ut a sese petam | tritici modios decem rogare opinor te uçlt, t. e. 
hemistiehia primum quartum secundum tertium 254 ut s, P: interpotationem 
cum A e&mmunem removit Gruterus 255 a nobis A: abs te P; (ta) a 

nobis Goetzius mntaos Abrahamus (v. ad 189) dares: in p r i orem itruC' 
turmm reddit 256 negato P t. e, nega esse quod aut mihi dem etut 

mutmtm dem 258 uendidi datariam A: aendidit ariam B, uenditariam CD 
an seq* v. initio 



882 PLAVTI 1 8. lOi-n 1, U 

nullan tibi lingua est? Gel. Quae quidem dicat ^dabo'; 2S9. 

ventri reliqui eccam aliam quae dicat 'cedo/ 

Croc. Malum quidem si vis — Gel. Haec eadem dicît tibi. 

Croc. Quid ounc? ituru's an non? Gel. Abi sane domum, 

iam illo venturum dicito. propera atque abi. — 261. 2B 

demiror quid illaec me ad se arcessi iusserit, 

quae numquam iussit me ad se arcessi ante hune diem, 

postquam vir abiit eius. miror quid siet, 

nisi ut periclum fiât: visam quid veliL 

sed eccum Pinacium eius puerum. boc vide, 270 

satin ut facete, (aeque) atque ex pictura, astitit? 

ne iste edepol vinum poculo pauxiilulo 

saepe cxanclavit submerum scitissume. 

pm AcivM n 1 

Hercûrius, lovis qui nûntius perhibétur, numquam aequë patri 

suo nûntium lepidum âtlulit quam égo nunc meae erae nûntiabo:2fl9 

itaque onustum péctus porto laétitia lubéntiaque 

néque lubet nisi gloriose quicquam proloqui profecto. 

amoénitates omnium venerum et venustatum adfero 

ripfsque superat mi atque abundat pectus laétitia meum. 

prôpera, Pinacium, pedes hortare, honesta dicta faclii 280 

(nunc tibi potestas adipiscendist gloriam laudem decus) 

eraéque egenti subveni, [benefacta maiorum tuom] 
quae misera in exspectatione est Epignomi adventum viri. 
proinde ût decet, amat virum suom, cupide expetit nunc, Pinacium, 



259. 260 nollam A, nnlla P, corr. Ritschelius ' 261 aentri A: ueterem P 
aliam Z.; illam P, om. A. cf, Bachius Studemundi stud. 2y 413 262 quidem 
si vda A: tibi di àentP dictura erat: recte dicas cedo, non dabo 266 ei 
267 accersi P 270 piaciam B, dinaciam CD (sis) uide Fleckeisenus ; forL 
(ut cedit.) hoc uide 271 satin P: stat A (aeqae) Fleckeisenus ex P: 
ut A 272 Placidus corp. gl. 5, 20 neste de polnini paaculo paoxilolo exan- 
claui saepe, cf. p, 66; Nonius 292 poculo plantas illulo 273 submerum AP: 
memm (sommerum Bem.) Nonius finaciym oklasimys A , pyeb pa&asitys 
B, DiHAcivic PYBB o. FAB. D' 275 ente meae Uermannus; v. 291, ad Ampk. 
1067 276 honustum A pèorto A 277 iubet A gloriosse B 
278 uenustatem^ 280 propera^: propterea P ûmacinm CD, ii€m288 
281 adipiscendast A 282 genti AP, corr, Merula maloram AB hemi- 
siichmm ex v, 303 ascilum notavit Ritschelius [qui genuinum expulsum esse com- 
iecit) 283 in om, P 284 uirnm amat Guietus expetit nunc pinacium 
A: nunc expedi pinacium CD, nunc expidi pina cul* B 



n 1,13-86 STICHVS 383 

âge ût placet, ciirre ut lubet, cave quémquam Oocci feceris, 28S 

cubilis depulsa de via, tranquillam concinna viam; 
si rex obstabit obviam, regem ipsura prius pervortito. 
Geu QufdDam dicam Pinacium 

lascivibundum tam lubentem currere? 288* 

harûndinem fert sportulamque et hamulum piscarium. 
Pm. Sed tandem, opinor, aequiust eram mibi esse supplicem 290 
atque ôratores mittere ad me donaque ex auro et quadrigas, 
qui vehar, nam pedibus ire non queo. ergo iam revortar. 
ad me adiri et supplicari égomet mi aequom censeo. 
an véro nugas censeas, nihil esse quod ego nunc scio? 
tantum a porta adporto bonum, tam gaudium grande adfero, 295 

vix ipsa domina hoc, nisi sciât, exoptare ab deis audeat 
nunc ultro id deportem? hau placet, neque id viri ofBcium arbitror. 
sic hoc videtur mibi magis meo cônvenire huic nuntio: 
adversum veniat, opsecret, se ut nuntio hoc impertiam; 

secundas fortunas décent superbiae. dOO 

sed tandem cum recogito, qui potuit scire haec scire me? 
non enim pôssum quin revortar, quin loquar, quin edissertem 
erâmque ex maerore eximam, bene facta maiorum meum 
exaugearo atque illam augeam insperato opportuno bono: 
contundam facta Talthubi contemnamque omnis nuntios; 305 

sfmulque [ad] cursuram meditabor [me] ad ludos Olympios. 
sed spâtium hoc occidit: brevest curriculo; quam me paenitet 
quid hoc? occlusam ianuam video, ibo et pultabo fores. 



285 carrera P 287 obstabitor uiam P 288. 288* ut supra disp, AB 
288 dicam om, A 288* lubenter P 289 hamulum B: hamum ACD 
290 aequios (aequiius B) est Pi aeqaiamst A 291 donamque A de métro 
V. ad 275 292 iam c; nam AP 293 adiré A, iri P, corr. Ritschelius 
■npplicarç A aeqaom censço A: censeo aequom (aecum B) P 294 Gela- 
simo ascrihitur CD 295 a portu A: portu CD, hortu B adfero grande 
P 296 nisi sciai CD : ne si sciât B, niscias A ; si sciât Ritschelius; fort ut scias 
{cf. 294 censeas) ab deis audeat A: adist t audeat CD, adist audeat arbitror 
B, cf. 297 207 id A: hoc P haud P uirl A: uero P 298 sic A: 
hic P huic A: hue P 299 ueniat A: ut ueniat P 301 potuit cf. 
Poen. 986 302 om. CD (nota in C) quin edissertem A: qui me disser te 
B 303 quae A maiorum P cf. ad 282 304 insperato A: ex inspe- 
rato P oportuno P bono Gulielmius: modo P, domo A; cf. ad 338 
305 thalthubi A, talthibi P 306 [ad] et [me] Ritschelius olppios A: olim- 
piae P 



884 PLAVTI ili,W-a.9 

aperite aique adproperite, fores facile ût pateant, remoféte mortin; 
nimis haéc res sioe cura geritur. vide quém dudum hic asto et pulto.sio 
somnôae operam datis? éxperiar, fores an cabiti ac pedes plus valeanU 
nimis véllem hae fores erum fûgissent, ea causa ut haberent ma(iuin mag)num ; 

deféssus sum pultândo* 

hoc pôslremumst. vae Tobis. 

Gel. Ibo àtque hune compellâbo. su 

salvôs sis. Pin. Et tu sélve. 

Gel. lam tû piscator fâclu's? 

Pm. Quam prfdem non edfsti? 
G. Vnde fs? quid fers? quid féstinas? P. Tua quôd nil refert, né cures. 319. m 
G. Quid istfc inest? P. Quas tuedës colubras. G. Quid tamfracundu's? 

PiK. Si fn te 

pudor âdsit, non me appelles. 

Gel. Possûm scire ex te vérum? 

Pm. Potes: hôdie non cenâbis. SU.œ 

PANEGYRIS n 2 

Quisnam, ôpsecro, bas frangit fores? ubi est? 

tun haéc facis? tun mihi hue bôstis venis? 326* 

Gel. Salve, tuo arcessilû venio hue. Pan. Ean grâtia fores effringis? 
Gel. Tues inclama, tui délinquont: ego quid me velles visebam; 
nam mé quidam harum miserebat. Pin. Ergo aùxilium properé latumst. 
Pa. Quisnam hic loquitur tam prôpe nos? Pi. Pinacium. Pa. Vbi is e8t?3dO 

Pin. Réspice ad me et relinque egentem pàrasitum, Panégyris. 
Pan. Pinacium. Pin. Istuc indideruut nomen maiores mihi. 
Pan. Quid agis? Pin. Quid agam rogitas? Pan. Quidni rogitem? 

Pin. Quid meciim est tibi? 



309—325 systemata duo {309 — 313; 319 sq.) quorum altcrumquhique, alterum 
tribus paroemiacis excipitur, agnovit Bermannus elem, d, m. 395 310 etpulto 
Par eus: es pulto P, et repolto A 311 som non B, sam non CD ac Lomamts: 
an AP 312 malum magnum Bermannus : mannm ^P 314 nae om. P 
315 compello P 318 dedisti P 321 istinc est P tu edes ^.* toi des ^, 
ta aides CD in om. A 324. 325 potest P 326 fansotbis pabasitVs A, 
PÀNECiBis B, p. MYL. osL. FAB. DiN. PVEB D* fort. ubl nsmst 326* tu 
mihi A 327 accersitu P hue et t om, A 328 delinqnnt A, deUn- 
quant CD 329 me quidam A: aquidem P; mad equidam Ribbeckius mise- 
rabant A 330 pinacium A: pinacuum B, dinacium CD is aat P: isst A 
326-330 systemata alterum VIII alterum XI metrorum, nisi canticum paro€' 
miaco et Reiziano flniatur: f quisnam hic loquitur tam prôpe nos 'f Plni- 
cium. t ûbi is est? 331 ad om, P 332 dinacium CD 



n 2, lo-ao STICHVS 386 

Pan. MeiD fastidis, propudiose? eloquere propere, PiDacium. 

Pl (ube me omittere igitur hos, qui retinent. Pa. Qui retinent? Pl Roga8?dS5 

omnia merabra lassitudo mihi teoet. Pan. Lioguam quidem 

sat scio tibi non tenere. Pin. lia céleri curriculo fui 

propere a portu, tui honoris causa. Pan. Ecquid adportas boni? 

Pin. Nimio -f inparti muUo tanto plus quam speras. Pan. SaWa sum. 

Pin. At ego perii, quoi medullam lassiludo perbibit. S40 

Gel. Quid ego, quoi misero medullam ventris percepit famés. 

Pan. Ecquemconvenisti? Pin. Multos. Pan. At virum? Pin. Equîdem 

plurimos: 
verum ex multis nequiorem nuUum quâm hic est. Gel. Que modo? 
iam dudum ego istum patior dicere iniuste mihi. 

praeterhac si me inritassis — Pin. Edepol essuries maie. 845 

Gel. Animum inducam, ut istuc verum te elocutum esse arbitrer. 
Pin. Munditias volo (ieri. ecferte hue scopas simulque harundinem, 
ut operam omnem araneorum perdam et texturam improbem 
deiciamque eorum ômnis telas. Gel. Miseri algebunt postea. 
Pin. Quid? illos itidemne esse censés quasi te, cum veste unica? 960 
cape ilias scopas. Gel. Câpiam. Pin. Hoc egoroet, tu hoc converre. 

Gel. Ego fecero. 
Pin. Ecquis hue effert nassiternam cûm aqua? Gel. Sine suffragio 
populi tanien aedilitatem hic quidém gerit. Pen. Age tu ocius 
•f pinge, humum consperge ante aedis. G. Faciam. P. Factum oportuit. 

334 mibin A^ mihi in P, corr, Lipsius 335 ante rogas spaL om. A 
337.338 inverso ordine A 338 propere P vix recte: prope A boni P: 
domi A 339 nimio inparti P: nimia . . res (inter Keir vel m vel pa correction 
ex po vel pc) A ; nimio adporto Ritschelius tanta AP, corr. Plus 340 pari 
B medollas ^ 341 misero coi medollas ^ percipit^ 342 ad ^ii^ 
oiram ecqaidem plurimos A, oirum ecqaem din. (spat. om, B) plorimos P, corr. 
Buechelerus 344 iandudom A patior ego istum Bothius, fort, velut istnm 
^mpnram) 345 praeter haec A esories P 346 at: ntù A 347 effarte 
A, haec ferte P 348 operam omnem AP: opéras Nonius 192 araneorom 
(AP) testatur Nonius perdsmAP: tergam Nonius improbem ^^ Nonius : 
improbam CD (ex improbom D ?) ; cf. Mil. 11 74 349 deiciamque eorum A Nonius : 
de hic (bine C/>) iamqae earam /^ omnels ^ QKL.om. m[i8e]rialge[ba]nt^.' 
misera falgebunt (fulgebunt D, falgebant C), i. e. miserae alg., P 350 illas P 
itidemne esse censés Bitschelius: itidem esse censés Py çademne censés esse 
A uestae A 351 cape illas P: capellas A copiam A, capiam corr. A 
^0 om. P 352 ul v. 91 {ubi vide) ex Nervolaria adfert Festus 169 (ecquis 
usgue ad suffragio sine signo laceri sermonis) nascitemam P a.: spat. 
om. A 353 p.: spat. om. A 354 pinge AP: fort, hic; alia cogitari possunt, 
sed non imperativus a quo pendeat humum 

PUntos n. 25 



886 PLAVTI n 2, m-^é 

ego bine araneas de foribus deiciam et de pariete. 8S5 

Oel. Edepol rem negotiosam. Pan. Quid sit, nil eliara scio, 

Disi forte bospites venturi suDt. Pm. (Vos) lectos sternite. 

Oel. PriDcipium placet de lectis. Pm. Alii ligna caedite, 

alii piscis depurgate, quos piscatu rettuli, 

pernam et glandiuin deicite. Gel. Hic bercle homo nimium sapit* 360 

Pak. Non ecastor, ut ego opinor, satis erae morem geris. 

Pm. Immo res omnis relictas babeo prae quod tu velis. 

Pan. Tum tu igitur, qua causa missus es ad portuni, id expedi. 

Pm. Dicani. postquam me misisti ad portum cum luci simul, 

commodum radiosus sese sol superabat ex mari. 365 

dum percontor portitores, ecquae navis venerit 

ex Asia, negant venisse, conspicatus sum intérim 

cercurum, quo ego me maiorero non vidisse censeo. 

in portum vento secundo, velo passo pervenit. 

alius alium percontamur: quoiast navis? quid vebit? 870 

interibi Epignomûm conspicio tuoro virum et servom Sticbum. 

Pan. Hem quid? Epignomum eloculu's? Pm. Tuom virum. Gel. Et 

vitam meam. 
Pm. Venit inquam. Pan. Tutin ipsus ipsum vidisti? Pm. Lubens. 
argent! aurique advexit nimium. Gel. Nimis factum bene. 
bercle vero capiam scopas atque hoc convorram lubens. 375 

Pm. Lanam purpuramque multam. Gel. Em qui ventrem vestiam. 
Pm. Lectos eburatos, auratos. Gel. Accubabo régie. 
Pm. Tum Babylooica et peristroma tonsilia et tappetia 



355 araneas (— ias B) P, 1. e, araneorum telas: item vcl araneos {fort rectc) 
A 356 negotioBsam A spat. om. A 357 spat. om. P (aos) Weisius 
359 pisces P quos CD: quod B, que- A [pi8c]ator attolit^P, corr, Lip- 
sitis ^(oO Q.: om. P 361 ut om. ^ ^(}2 ^ime (eo) Lançenus symb, 33 
363 caussa A id A: om. P 364 semel A 365 radiosus esse P, radiossos 
sesse A, corr. Lipsius; se ecce Buechelerus e A 366 dum percontor A: 
dum perconctor P, cum percanctor Aonius 533 367 de asyndeto cf, Amph, 
1061 Cure. 329 sim. 368 cercyrus in lemmate, cyrcerum in versu Nonius 
(cercarrum CD) 370 percuntamur A, perconctamur CD 371 interibi A, 
gloss. Pi: intérim P sthichum P 372 elocutus P: 4elocatu8 A spot, 
ante et om. A 373 tutin ipsus A: tun eum P lubens A: ita ego libens 
P; ipse ego Vssingius, lubens ex 375 hue pervertisse ratus; fort, ita loquor 
374 (atque) argenti Muellerus nimium A: multam P 375 tmte 374 posuit 
Acidalius, fort, recte qrl. praem. D 370 em B: hem CD, [e]8t A 
377 accubabor egle P 378 tam P pcristromaton silla (sella CD) P 
Babylonica cf. Loewius prodr. 290, peristroma cf. G. Z- 5, 586; tonsilia ad 
peristroma et tappetia tapctia P cf. Pseud, 146 



n 2. 66-76 8TICHVS 387 

advexit, nimium bonae rei. Gel. Hercle rem gestam bene. 

Pin. Poste, ut occepi narrare, fidicinas, tibiciuas, S80 

sambucas advexit secum forma eximia. Oel. Eugepae, 

quando adbibero, adludiabo: tum sum ridiculissumus. 

Pm. Poste UDgueDta multigenerum multa. Gel. Nod vende logos. 

iam non facio aûctionem, mi optigit hereditas: 

malivoli, perquisitores auctionum, perierint. 386 

Hercules, decumam esse adauctam tibi quam vovi gratulor. 

[spes est, tandem aiiquando inportunam exigere ex utero famem.] 

Pin. Poste autem advexit parasites secum. Gel. Ei, perii miser. 

Pin. Ridiculissumos. Gel. Revorram hercle hoc quod converri modo. 

Pan. Vidistin virum sororis Pamphilum? Pin. Non. Pan. Non ade8t?890 

Pin. Immo venisse eum simitu aiebat ille: ego hue citus 

praecucurri, ut nuntiarem nuntium exoptabilem. 

Gel. Vénales logi sunt illi, quos negabam vendere. 

ilicet, iam mee malost quod malevolentes gaudeant. 

Hercules, qui deus sis, sane discessisti non bene. 995 

Pan. 1 intro, Pinacium, iube fâmulos rem divinam mi apparent. 

bene vale. Gel. Vin administrem? Pan. Sat servorum habee demi. — 

Gel. Enim vero, Gelasime, opiner prevenisti futtile, 

si neque ille adest ueque hic, qui venit, quicquam subvenit. 

ibe intro ad libres et discam de dictis melieribus; 400 

nam ni illos homines expelle, ego occidi planissume. — 



379 nimium bonae rei Gelasimo ascripsit Riiseheîius hercle am, 

A 380 postea A, post P, corr, Riiseheîius fiaicinas A 381 sambucas 
APf vindicavit Eaulerus stud. Vindob. 5, 163, cf. Philemo ap, Athen. 175d 
{avXritçlâ^ Tj vdfilav riva et oix ola^a vdfikav; ovôh aafifivxlarçiav;) exomia 
P 3S3 poste B: postea A, post haec CD ungenta A^ maltigenera 
Guieius locos A 384 iam <ego> Riiseheîius 385 aactuonom B, aactonnm 
A perleront A 386 Hercoleles (— ledes CD) P 387 om. P, iure ut 
suspicaiur Goeizius, cf. Schraderus in Studem. stud, 2, 129 (aiiquando etiam 
Rud. 1205) 388 post AP, cf. 380. 383 Men. 838 Cisi. 525 secum parasitos 
P; p. 8. adaexit Muellerus 389 rîdicolosissimos AP, corr. ç 390 pam- 
philum t non t non adest A: pamphilippum i non f adest P (t. e. Pamphihppum? 
non adest?) Pamphiîus idem nomen çuod Pamphilippus 391 immo uenisse 
eum simitu aiçijbat ille ego hue citus A, immo (iammo B) alebant uenisse eum 
(e. u. CD) simul sed ego hue citus P simitu testalur gloss. PL; fort, àiebant, 
sed ego 392 exoptabilem A, Priscianus 1, 533: obtabilem P 393 loci P 
394 ilicet iam A: ilico et P audeant P 395 Hercules sane qui deossis 
{ras* ex deosisis B) discessisses non maie P 396 i A: ïi P panaciom 
P famulis A 399 ueni A 400 dicam A 

25 • 



888 PLAVn ^ 1 1-» (= *») 

EPIGN0MV8 ni 1 

Quom bene re gesta salvos convortor domum, 
NeptUDO grates habeo et Tempestatibus ; 
simul Mercurio, qui me in roercimoDiis 
iuvit lucrisque quadruplicavit rem meam. 4tô 

olim quos abiens adfeci aegrimoDia, 
eos nûDC laetanlis faciam àdventu meo. 
Dam iam Antiphonem conveni adfiDem meum 
cumque eo reveni ex inimicitia in gratiam. 
videte, quaeso, quid potesi pecunia: 410 

quoniam bene gesta re rediisse me videt 
magnasque adportavisse divitias domum, 
sine advocatis ibidem in cercuro in stega 
in amicitiam atque in gratiam convortimus. 
et is hodie apud me cenat et frater meus; 415 

nam heri ambo in uno portu fuimus, sed mea 
hodie solutast navis aliquanto prius. 
âge abdûce basée intro, quas mecum adduxi, Stiche. 

STICHV8 
Ere, si ego taceam seu loquar, scio scire te 
quam multas tecum miserias mulcaverim. 420 

nunc bunc diem unum ex illis multis miseriis 
Yolo mé eleutheria capere advenientem domum. 
Epig. Et ius et aequom postulas: sumas, Stiche. 
in hune diem te nil moror; abi quo lubet. 
cadum tibi veteris vini propino. St. Papae, 425 

ducam hodie amicam. Efio. Vel decem, dum de tuo. 
S. Quid? hoc etiam unum? E. Quid id autem unumst? expedi. 



402 IPIGHOIIYB BTIOHYS A B, SPIONOMYS ADOL. 8T1GHV8 BSBV. D* 405 qiUldri- 

plicauit A 406 adfect P 407 a. f. 1. Spengelius 409 qamque A inimi- 
citiam BC 41t re gesta redisse P 413 cercalo A^ ante corr. 415 is A: si 
P aput A, apoB B 416 heri A: hier! B, hi heri CD portç A, portos 
B 418 abdac hasce A, abduc has CD, abducaos B; cf. 435 419 aea P: 
sine A 420 locutionis proverbiaUs alterum exemplum habet Placidus {corp. 
gl. 5, 85. 119) mulcantem aeramnas. viri fortes potius mulcant miserias guam ab 
eis se mulcari patiantur 421 B.prœm.D fort, vl^ in A fuit 422el0a- 
theriam P capere ad diem {ut sumas 423), ei apposita eleutheria {Pers, 29) 
423 aequ*m A: accum (i. e. aecum) P 425 propeino A 426 spaL om. A 
427-429 am. P 427 quid? Goetzius: quod cf. Trin, 385 



in 1. 26 (=490) -42 STICHVS 389 

Stich. Ad ceDain ibone? Efig. Si vocatu's, censeo. 

Stich. Sic hoc placet; rogatu necne, nil moror. 

Epio. Vbi cenas hodie? SnoH. Sic banc rationem in8titi:430 

amicam ego babeo Stepbanium bine ex proxumo, 

tui frâtris ancillam: eo condixi in symbolam 

ad ceDam, ad eius consérvom SaDgariaum Syrum. 

eademst arnica ambobus, rivales sumus. 

Epig. Age abduce hasce intro. hune tibi dedo diem. 4d5 

Stich. Meam culpam habeto, nisi probe excruciavero. 

iam hercle ego per hortum ad amicam transibo meam 

mi banc occupatum noctem; eadem symbolam 

dabo et iubebo ad Sangarinum cenam coqui. 

aut egomet ibo atque opsonabo opsonium. 440 

Sangarinus scio iam hic aderit cum domino suo, 

serves homo, qui nisi temperi ad cenam méat, 

advorsitores pol cum verberibus decet 

dari, uti eum verberabundi adducant domum. 

parata res faciam ut sit. egomet me moror. 445 

atque id ne vos miremini, hominis servolos 

potare, amare atque ad cenam condicere: 

licet haec Athenis nobis. sed quom cogito, 

potius quam invidiam inveniam, est etiam hic ostium 

aliud posticum nostrarum harunc aedium: 450 

[posticam partem magis utuntur aedium] 450* 



428 ad cenam iboni8eç[la]ata8 censeo, sed ut si aocatos, quod Loervio 
probàbile videbatur, esse poiuerit. niai cenata's proponii SchoelUus 429 roRa[ta 
necn]ç supfl, Studemundus 430 per sonos om. P tic A: AP instlte^, 
instit P, corr. Ritschelius 431 spephaniom (spepeph. B ante corr.) P 
432 anciliulam A condici P, condoxi A» corr, Camerarius simbolam AP 
(438 P) 433 ad eios A : adelas P Bangarinom AP ut utnque^ cf. ad 644 
Syms Romanis non est nomen servile, ut addi nomini genus potuerit; sane 
nomen Phrygem potius indicat 434 eadest A simus P 435 abduc eas 
P 436 me in calpa Salmasius probe A: pro B, per C/> 437 hortam 
ad A: ortnm P 441 — 445 om, P 441 sangerinns 442 qoi [çiMl tçlip- 
[p]er[i al4 ççnam mçat Studemundus supplevit 443 sol vel pol (incertissima) 
A, duo t, Loervio, quod verum esse posse etiam Studemundus indicat 4^[em] 
vvl decet 444 dari vel dare uti eam uerberabondom abducant, corr, 
Buggius 446semoli^ 447putare/' 448 hoc? 449 indloidiam P 
inueniem A ante corr. hostium ACU 450 hanmc A: hanmce B, harum 
CD 450* om. A {disp. B: posticam — ob | Sonatum — obsoniom signa inUr^ 
polationis noviciae), cf. ad Poen, 1088 



390 PLAVTI m i, 48-2, a 

ea ibo opsonatum, eadem referam opsonium: 

per hortum utroque commeatus continet. 

ite bac secundum vos me. ego hune laeero diem. — 

GELASIMVS m 2 

Libros înspexi; tam confido quam potîs, 
me meum optenturum regem ridiculis meis. 4&5 

nune interviso, iamne a porlu advencrit, 
ut eum âdvenientem meis diclis deleniam. 
Efig. Hic quidém Gelasimus est parasitus, qui veniu 
Gel. Auspicio hodie ôptumo exivi foras: 
mustela murem âbstulit praeter pedes; 400 

cum strena ôbscaevavit; spectatum hoc mihist. 
nam ut illa vitam repperit hodie sibi, 
item me spero facturum: augurium hac facit. 
EpigDômus hic quidemst qui âstat. ibo atque adloquar. 
(o) Ëpignome, ut ego nunc te conspicio libens, 465 

ut prae laetitia lacrimae prosiliunt mihi. 
valuistÎD usque? Epig. Sustentatumst sedulo. 
Gel. Propino tibi salutem plenis faucibus. 
Epig. Bene atque amice dicis. di dent quae velis. 
Gel. Cenem illi apud te, quoniam salvos advenis. 470.471 

Epig. Locatast opéra nunc quidem; tam gratiast 
G. Promitte. E. Certumst. G. Sic face ioquam. E. Certa res. 
G. Lubente me hercle faciès. E. Idem ego istuc scio. 
quando usus veuiet, ûet Gel. Nuoc ergo usus est. 475 

451 ea om, A eadem P: atqae eadem A 452 conaerît vel connehit 
(vel fort, g Tpro a) A y conuenit />* (item in A léger ai Loewius); cf. Mil. 468 
453 ite A: ita P uoemet ego A cf. Poen. 612 et ad Culicemp. 45, relal. 
soc. Gott. 1895, 420 454 oblasdcyb bfignomvs AB, obl. pab. epiokoicvb ad. 
2>* potis vel potes A: potist P 455 meis P: logis A 457 deliniam P et 
fort» A 460 murem (mi) Bentleius 461 com P: qaom A; cum strena t. e. eum 
hono omine {Fest, 313) mustela obscaevavit bic P 463 hac P: ac A 
465 <o) Fleckeisenus te nunc P 466 praesillunt P 467 sostentatast 
A seduo P 468.469 inverso ordine P 469 amicae A 470. 471 illic 
A* Gelasimus ad di dent quae uelis accommodât sermanem: cenem apud te, 
sed addita sollemni invitandi formula quasi vocet ad cenam. respondet Epi^ 
gnomus ludens guasi invitetur ab illo, sic decertant usque ad v. 482, tum pkme 
loquitur (conexum turbat v. 483) 472 uocata est opéra nomqoidem tam gra- 
tiam est P (cf. Luchsius comm. pros. 2, 11) gratiast A*: gratia A^ 473 spot. 
ante sic A, om. P fac P, faciès A res A: res est P Al A lubente CD: 
lubente B, libente A\ libenter A^ hercle me AP, corr. Camerarius fiaciest 
A^ 475 usust A 



m 2. 22-43 STICHVS 391 

Epig. Non edepol possum. Gel. Quid gravare? censeas. 

nescio quid vero hâbeo in mundo. Epig. I modo, 

alium coQvivam quaerilo tibi in huDC diem. 

Gel. Quin tu promittis? Epig. Non graver, si possiem. 

Gel. Vnum quidem hercle cerlo promitlo tibi: 480 

libens accipiam certo, si promiseris. 

Ep. Valeas. Gel. Certumnest? Ep. Certum. cenabo domi. 

Gel. [Quando quidem lu ad me non vis promittere] 

sed — quoniam nil processit bac, ego ivero 

apertiore magis via; ita plane loquar: 485 

vin ad te ad cenam veniam? Epig. Si possim, velim; 

verum bic apud me cenant alieni novem. 

Gel. Hau postulo equidem med in lecto accumbere: 

sois tu me esse unisubselli virum. 

Epig. At ei ôratores sunt popli, summi viri; 490 

Ambracia veniunt bue legati publiée. 

Gel. Ergo ôratores populi, summates viri, 

summi accubent, ego infimalis infimus. 

Epig. Haud aequomst te inter ôratores accipi. 

Gel. Equidem bercle orator sum, sed procedit parum. A9S 

Epig. Cras de reliquiis nos volo. multum vale. — 

Gel. Perii bercle vero plane, nibil obnoxie. 

uno Gelasimo minus est quam dudum fuit. 

certumst mustelae posthac numquam credere, 

476 grauari A 477 nero <laati) Langenus habea A*; voluit habeam 
{Studemundus) spaL ante i om. AP 478 qaaerita A* tibi om, P 
480 certum P 432 certamne est A: certum est P spaL ante cenabo A 
483—485 praeb^t A, iantum 483 P, guem post Bothium uliimum Irium ver» 
suum faciunt. delevi dittoçraphiam ; cf. ad 470. 471 483 tu ad me^.* toam 
P 484 set processis (— it /. Loervio ei SchoeUio; atque nil sat soloecum 
est) at ego bac iero, corr. Goetzius (hac, ego adiero); cf. Nordenus mus. Rhen. 
49, 200, gui at non satis confirmât, incipit quasi aliud de eadem re dicturus, 
pergit ut rem iam postuîare videt Ter. And. 670 contulit Seyffertus Sur s. acl. 
80, 297 487 et 489 b. praem. D 488 haud P quidem A me AP 
489 vel med, sed fort, scie tu Laconem esse. cf. Capt. 471 490 ii P populi 
AP 491 ambraccia P ( — occîa B ante corr.) 493 accubent Prisciani 1, 338 
et 587 librorum pars: accumbent P cum Prisciani librorum parte, incubabunt 
A; accubabunt Muellerus et fort. A* 494 equomst A, aeqnm (— qnnm CD) 
est P 496 reliquis P spat. ante multum A 497 perièi (e expuncta) A, 
péri P cum Gelli codd., gui adfert 6, 17, 4 nunc ego bercle perii plane, non 
obnoxie 499 mustellae A, multelae B numquam posthac Briadus ad 
Capt. 118 (p. 98) 



392 PLAVTI in a, u^iv i, 17 

nam incertiorem nullam novi bestiam; 500 

quaen eapse deciens in die mutai locum, 
ea ego auspicavi in re capital! mea? 
cerlumst amicos convocare, ut consulam 
qua lege dudc med essurire oporteat. — 

ANTIPHO IV 1 

ha me di bene amént measque mihi [bene] servassint filias, 505 

ut mihi volup est, Pamphiiippe, quia vos in patriam domum 
rediisse video bene gesta re ambos, te et fratrem tuom. 

PAMPHnjPPVS 
Satis abs te accipiam, nisi videam mihi te amicum esse, Antipho; 
nunc quia té amicum mihi experior esse, credetur tibi. 
Ant. Vocem ego te ad me ad ceoam, frater tuos ni dixisset mihi, 510 
te apud se cenaturum esse hodie, quom me ad se ad cenam vocat 
et magis par fuerat me vobis dare cenam advenientibus, 
quam me ad illûm promittere, nisi nollem ei advorsarier. 
nunc me gratiam abs te inire verbis nil desidero: 

cras apud me éritis et tu et ille cum vostris uxoribus. 515 

Pahfh. At apud mé perendie. nam ille heri me iam vocaverat 
in hune diem. sed satin ego tecum paciûcatus sum, Antipho? 
Ant. Quando ita rem gessistis ut vos velle amicosque addecet, 
pax commersque est vobis mecum. nam hoc tu facito ut cogites: 
ut cuique homini res paratast, périnde amicis utitur: 520 

si res ûrma, (item) flrmi amici sunt; sin res laxe labat, 
itidem amici conlabascunt: res amicos invenit. 



501 qnaen eapse Ritschelius: quaeneatçst, sed ut quaen eaepse esse polu- 
erit, A, qoa enet Spsa P (quae nec î. D) decies A 502 ut supra P {sed 
eam CD et aaspicauinre B), Nonius468: ego anspicabi in re capitati mea 
A; eam vitiosum est, ea ex ea, cf, Gc. de div. 2, 77 fort, (et) in 504 me 
AP esorire P 505 ahtipho pamphilippvb spionoiivs Aj iHTiPHOir kpi- 
ONOMVs B, AMT. 8BN. PAMPHILIPPVB BPiCNOMVs AD. n D* [beue] RitsctieUus 
507 redisse P 509 nnnc qaoniam çx tç mjhi cnm experior A , t. e, n. q. 

mibi amicum experior, ut vidit Loetvius creditur AP 510 uocarem A* in 
marg, ni A^: nisi PA^ 511 te P: se A apnt A ad se ^: ad ee B, 
ad esse CD 512 dare nobis P 513 me ad illud CD, mea diliit B 
516 at A: eat P 517 sedi expuncta i A cf. ad Aul. 168 518 ati nos 
uellem amicos atque addecet P 519 commersque A: commercique P nam 
om. A at om. P 520. 521 duo versus A praebet, unum P hutic: nt cniqne 
homini res parata est firmi amici snnt si res lasse (-a ^) labat (—ant CD) 
520 Charisius 211 perinde pro proinde PI. in St. : ut proinde homini res parata 
est perinde amicis utitur 521 (item) Studemundus 



IV 1, 18-41 STICHVS 393 

EPIGNOMVS 
lam redeo. nimiast voluptés, ubi diu afueris domo, 
domum ubi rédieris, si tibi nullast aegritudo animo obviam. 
nam ita me absente familiarem rem uxor curavit meam, 525 

omnium me éxilem atque inanem fecit aegritudinum. 
sed eccum fratrem Pamphilippum, inccdit cum socero suo. 
P. Quid agitur, Epignome? E. Quid tu? quam dudum in portum venis? 
Pamph. Hau longissume. Epig. Postilla iam iste est tranquillus tibi? 
A. Magis quam mare quo ambo eslis vecti. E. Facis ut alias res soles. 590 
hodiene exoneramus navem, frater? Pamph. Clementer volo. 
nos potius onercmus nosmet vicissalim voluptâtibus. 
quam mox coctast cena? inpransus ego sum. E. Abi intro ad me et lava. 
Pamph. Deos salutatum atque uxorem roôdo intro devortor domum; 
haec si ita ut volo conficio, continuo ad te transeo. 535 

Epig. Apud nos eccillam festinat cum sorore uxor tua. 
Pamph. Optumest, iam istoc morai minus erit. iam ego apud te ero. 
Ant. Prius quam abis, praesente ted huic apologum agerc unum volo. 
Pamph. Maxume. Ant. Fuit olim, quasi ego sum, senex; ei filiae 
duae erant, quasi nunc meae sunt; eae erant duobus nuptae fratribus, 540 
quasi nunc meae sunt vobis. Epig. Miror quo evasurust apologus. 
Ant. Erant minori illi adulescenti fldicina et tibicina, 
peregre advexerat, quasi nunc tu; sed ille erat caeleps senex, 
quasi ego nunc sum. E. Perge porro. praesens hic quidem est apologus. 
Ant. Deinde senex ille illi dixit, cuius erat tibicina, 545 

quasi ego nunc tibi dico: Epig. Ausculto atque animum advorto sedulo. 
Ant. 'Ego tibi meam ûliam, bene quicum cubitares, dedi: 



523 nimiast uolaptas A: nimia est uoluptas est (n. e. nolaptast CD) P 
u[bi] A: fA P domo A: a domo P, cf. ad AuL 105 524 ubi A: si P; de 
duplici ubi cf. AuL 229sq., de si Vssingius ad Merc, 796 ut supra P, non 
differre videlur A, cf ad AuL 603, Merc. 782; si ibi Acidalius 525 absentem 
P 526 exilem t. e. exulem? (Pius, Lambinus) aegritudinem A, agritn- 
dinom B 527 qnom B 529 haa Guietus: hac AP spat. ante iaip A, 
nullum P 530 quo ç: quod A, qaa CD, om, B spat om, P 531 hodie 
A 532 nos A: nosmet P 533 coctast A: coactaes P spat. om. P 
laaa P: iaba A^, laba A* 535 om. P atte 536 aput AB secclllam 
A, ex illa B, hec illa CD, corr. Bentleius 537 optomam est P, cf. Bacch, 502 
Amph. 314, ad Capt. 10 istac A* mo|'[a]e AP 538 praesente ted haie 
Guietus (A n. L, sed quadrat spatium): presentet haie P 542 erant A: A. 
aère D, Aère BC melius quadret maiori illi BC: ci A, om. D fididnae 
tibicinae Goetzius, cf, 545 545 erant tibicinae Buggius 



394 PLAVTI IV i, 42-69 

nuDC mihi reddi ego aequom esse abs te quicum cubitem censeo/ 

Epig. Quis îstuc dicit? an ille quasi tu? Ant. Quasi ego nunc dico tibi. 

^Immo duas dabo/ inquil ille adulescens 'una si parumst; 550 

et si duarum paenitebit,' inquit ^addentur duae.* 

E. Quisistucquaeso? an ille quasi ego? A. Is ipse quasi tu. ^tum)seDex 

ille quasi ego: ^si vis/ inquit 'quattuor sane dato, 

dûm equidem hercle quod edint addas, meum ne contruncent cibum/ 

Efig. Videlicct parcum illum fuisse senem, qui (illi istaec) dixerit, 555 

quôm ille, illi qui poUicetur, eum cibum poposcerit. 

Ant. Videlicet non fuisse illum aequom âdulescentem, qui ilico 

ubi ille poscit denegavit dare se granum tritici. 

hercle qui aequom postulabat ille senex, quando quidem 

filiae illae dederat dotem, accipere pro tibicina. 560 

Epig. Hercle ille quidem certo adulescens docte vorsutus fuit, 

qui seni illi concubinam dare dotatam noluit. 

Ant. Senex quidem voluit, si posset, indipisci de cibo; 

quia nequit, qua lege licuit velle dixit fleri. 

'ûat' ille inquit adulescens. ^facis bénigne' inquit senex. 565 

'habeon rem pactam?' inquit. ^faciam ita' inquit 'ut ûeri voles.' 

sed ego ibo intro et gratulabor vostrum advcntum ûliis. 

poste ibo lautum in pyelum, ibi fovebo sénectutem meam. 

post ubi lavero, otiosus vos opperiar accubans. — 

Pamph. Graphicum mortalem Antipbonem, ut apologum fecit quam fabre.5T0 

Epig. Ëtiam nunc scelestus (se) esse ducit pro adulescentulo. 

dabitur homini arnica, noctu quae in lecto occentet senem; 

namque edepol aliud quidem illi quid amica opus sit nescio. 

Pamph. Sed quid agit parasitus noster Gelasimus? etiam valet? 

E. Vidi edepol hominem haud perdudum. P. Quid agit? E. Quod famelicus. 575 

548 aecum B, aequam CD abs te om, A 549^^. quasi ta usque ad 
ille om. B 550 inquid A 552—582 déficit A 552 a c; spaX. om, 
(tum) Acidalius 553 si uis D: suus BC 554 equem B edant (cf. 
Bacch. 743 Meti. 90) contrucent 555 supplevi 556 qaoniam ille 

illi pollicetur qui, corr. Riischelius 557 aequom Seyfferius: neqaam 

adulescentiam 558 denegarit Acidalius 559 qui aequom FUckeisetms : qoia 
eqom (— uum CD) 561 ille quidem hercle Brixius FI. annal. 123, 53 562 qui 
seni* B: quis enim CD 565 f facis CD, afacis B 566 pactam Acidalius: 
factam 568 postea ibo lauatum, corr. Fleckeisenus pilum, corr. Lamhinus 
569 accumbans 570 p. s: b D^ quam deL Riischelius 571 s. et 574 p. 
posui 571 etiam Bot Mus: it iam B, id iam CD (se) Acidalius 

572 acentet B, accendet CD, corr. Pisloris 573 opes sit B, possit CD 
575. 576 haud — hominem om. B; in C ad caenam est pro haud perdudum tt 
an te quid agit eras, ne 



IV 1. 70-2. 19 STICHVS 395 

P. Quia Yocavisti homiDem ad cenam? E. Ne quid advéniens perderem. 
atqiie eccum tibi lûpum in sermone: praesens esuriens adest. 
Pamph. Ludiûcemur hominem. Epig. Capti consili memorem mones. 

GELASBfVS IV 2 

Sed ita ut occepi narrare vobis: quom hic non adfui, 
cûm amicis deliberavi iam et cum cognatis meis. 580 

ita mi auctores fuere, ut egomet me hodie iugularem famé, 
sed videone ego Pamphiiippum cum fratre Epignomo? atque is est. 
adgrediar hominem. (o) sperate Pamphilippe, o spes mea, 
o mea vita, o mea voluptas, salve, salvom gaudeo 
peregre te in patriam rediisse. Pamph. Salvo salve, Gelasime. 585 

6. Valuistin bene? P. Sustentatumst sedulo. G. Edepol gaudeo. 
edepol ne ego nunc mihi medimnum mille esse argenti velim. 
Epiq. Quid eo tibi opust? Gel. Hune hercle ad cenam ut vocem, 

te non vocem. 
Epig. Advorsum te fabulare. Gel. Illud quidem, ambos ut vocem; 
et equidem simitu hau maligne vos invitassem domum 590 

ad me, sed mihi ipsi domi meae nihil est. atque hoc scitis vos. 
Epig. Edepol te vocem lubenter, si superûat locus. 
G. Quin tum stans obstrusero aliquid strenue. E. Immo unum hoc potest. 
G. Quid? E. Vbi convivae abierint, tum venias. G. Vae aetati tuae. 
Epig. Vasa lautum, non ad cenam dico. Gel. Di te perduint. 505 

quid ais, Pamphilippe? Pamph. Ad cenam hercle alio promis! foras. 
G. Quid, foras? P. Foras hercle vero. G. Qui roaliim tibi lasso libet 
foris cenare? Pamph. Vtrum tu censés? Gel. luben domi cenam coqui 
atque ad illùm renuntiari? Pamph. Solus cenabo domi? 



576 aocasti perdedere B 579 gslasihvs pamphilippvs bpionomvb B, 
QBL. PAR. PAMPHiLippys spicNOMVS AD. u D* loçuUur çuost spectatotihus con- 
tinuet sermonem interruptum. cf. Merc, 957 ut Lambinus: quod 583 (o) 
Lomanus, cf. Richterus in Si, stud, 1, 596 ac ce dit A (prima verba o spes mea, 
sed om» A^) 5S5 redisse P f s^lvo salue A (f çfç4o salue /. Loewio): sal- 
uum ^ salue P 586 [sujstçntatum est B: sustentaul P pers. spatia om, 
A 587 ego nunc mihi me4!amnum meille A: egomet mibi mediam (medediam 
B) nanc mille P; medimnum Muellerus 588 opus est P spat, om. P 
ad cenam bercle P 589 o. : spat. om. P 590. 591 om. P 590 8im|[ti^] h^LU ; 
scribendum simul, nisi maligne secundam corripit 591 [mi]hi nst (ut pro n 
etiam pi, vix ip esse polueril) 49[ipi ipçlftÇ, suppl, Studemundus, Seyffertus 
593 tum Scaliger: tu AP, expunctum in A 594 abirent P tum P: 

ut tum A 595 uasa A: nna P perdunt P 596 agis AP, corr. Aci- 
dalius promissi B 597 qui malum tibi P: quid malum A 598 spaiia 
om. A iubesne A 599 cenaul A 



396 PLAVTI ^ 2, 70-4$ 

Oel. Non enim sôlus: me vocato. Pamfh. At ille ne susceoseat, 600 

mea qui causa sumptum fecit. Gel. Facile excusari potest 

mihi modo ausculta, iube cénam domi coqui. Epig. Non me quidem 

faciet auctore, hodie ut illum decipiat. Oel. Non tu hinc abis? 

nisi me non perspicere censés quid agas. cave sis tu tibi, 

nam illic borné tuam hereditatem inbiât, quasi esuriens lupus. 605 

non tu scis, quam éfflictentur bomines noctu bic in via? 

Pamph. Tanto pluris qui défendant ire advorsum iussero. 

Epig. Non it, non it, quia tanto opère suades ne ebitat Oel. Iube 

domi mi tibique tuaeque uxori celeriter cenam coqui. 

si hercle faxis, non opinor dices deceptum fore. 610 

Pamph. Per banc tibi cenam incenato, Gelasime, esse hodie liceU 

Oel. Ibisne ad cenam foras? Pamph. Apud frâtrem ceno in proxumo. 

O. Certumnest? P. Certum. O. Edepol te bodie lapide percussum velim. 

Pamph. Non metuo: per bortûm transibo, non prodibo in publicum. 

Epig. Quid ais, Gelasime? Oel. Oratores tu accipis, babeas tibi. 615 

Epig. Tua pol refert. Oel. Enim, si quidem meé refert, opéra utere. 

Epig. Posse edepol tibi opinor etiam uni locum condi * 

ubi accubes. Pamph. Sane faciundum censeo. Oel. lux oppidi. 

Epig. Si arte poteris accubare. Oel. Vél inter cuneos ferreos; 

tantillum loculi, ubi catellus cubet, id mi satis est loci. 620 

E. Exorabo aliquo modo. veoi. O. Hucine ? K Immo in carcerem ; 

nam bic quidem genium meliorem tuom non faciès, eamus, tu. 

Pamph. Deos salutabo modo, poste ad te continuo transeo. — 

O. Quid igitur? E. Dixi equidem, in carcerem ires. O. Quin si iusseris, 

eo quoque ibo. E. Di immortales, bic quidem pôl summam in crucem 625 

cena aut prandio perduci potest. Oel. Ita ingenium meumst: 

602 domi cenam A non ADC^: nun C^ nam B 604 âges vel fart, 
agis A 605 tuam A: tum {om. D^) P 606 quantum Kampmannus 
607 ploreis A 608 tantopere A ne nçbitat ^; scil. foras non it; vera ratio 
V. 612. 614 apparet ( Vssingius) spat. ante iube cm, AP 609 tibique A : 
tibi P 612 aput A 614 puplicum B 615 aie B: agis ACD spat, om, 
A ac[ci]pia8 A 016 enim P: enim uero A 617 condi p— um (nec bonum 
nec probum, breuem spatio sufficiat, quadrare propemodom SchoeUius dicit) A : 
conspicor P 618 spat. ante o om. A 620 loculi A: loci P mi (mihi 
A*) saeçris est [!Q]çi A, mibi saterest loci P, corr. ç; sat erit Bothius» corrup- 
lela ex var. L nata: satis est s. scripio erit, cf. Cist. 111 622 meliorem geniom 
P 623 praescripsit - h • {graecam litt. personne notandae) A* modo P: 
domo A postea P contenuo A, cf. 214 624 spatia om. A dixis A\ 
dixtî corr. A^ {çf Baierus de PL fab. rec. 41) si A: om. P 625 pol sum- 
mam A: in (ui CD) sunmia P 626 aut P: ut A potis est A 



IV a, 47-v 1, 8 8TICHVS 397 

quicumvis depugDo multo facilius quam cum famé. 

Epig. Dum parasitus roi atque fratri fuisti, rem coDfregimus. 

Gel. Non nego ista âpud te. Epig. Satis spectatast mihi iam tua félicitas; 

nunc ego nolo ex Gelasimo mihi fieri te Catagelasimum. — 630 

Gel. lamne abiisti? Gelasime, vide quid es capturus consili. 

egone? tune, mihine? tibine. viden ut annonast gravis? 

viden, benignitates hominum ut periere et prothymiae? 

viden ridiculos nihili fieri, atque ipsos parasitarier? 

numquam edepol me vivom quisquam in crastinum inspiciet dicm; 6S5 

nam mihi iam intus potione iuncea onerabo gulam, 

neque ego hoc committam, ut me esse homines mortuom dicant famé. — 6S7 — 610 

STICHVS V 1 

More hoc fit, atque stulte mea sententia: 
si quem hominem exspectant, euro soient provisere; 
qui hercle illa causa ôcius nihilo venit. 
idem ego nunc facio, qui proviso Sagarinum, 
qui nihilo citius veniet tamen bac gratia. 645 

iam hercle ego decumbam solus, si ille hue non venit. 
cadum modo bine a me hue cum vino transferam, 
postidea accumbam. quasi nix tabescit dies. — 



628. 629 inverso ordine P 629 non ego ista apat te sequenie spatio A, 
non ego isti apud te (apate B) sequenie in CD spatio P, correxi{cf. Truc, 390); 
ista cf. Capi, 414. 964 Asin. 578 MosL 1134; apud te cf, Pœn, 152, Lorenzius 
ad Pseud. 673; tua félicitas quae te comitari soiet (Cic, ad Ail, 7,2,1 usi tua 
felicitate nanigandi, pro MU. 83) 630 noUo e P fieri om. P 631 u/ supra, 
sed abisti, P: jaipne abienmt gelasime aide nunc con8il[io] caro (vel fort, capto) 
opost A Pamphilippus iam abierat v, 623 632 spatia post singtUa verba 
ab initio quattuor A nides AP, corr, Fleckeisenus 633 aides P \xi A: 
om, P perierint A 634 aides P 635 inspiciet (prospiciet CD) cf. Sen. 
Herc, Oet, 338 (Etr.), de, de inv. 1, 2, Fronlo p. 40 (inspectare) 636 iancea 
AC: aincea BD; cf, d'Ovidio stud, liai difilol, cl. 2, 306 sq, onerado A 
gilam P 640 cf Bacch. 1037 me esse omnes mortuum A, homines mort nom 
me P 641 stiohvs AB,bt. sbbws />' more non fjidçœç sed iÇ ï&ovç ui opinor 
(TWn. 1034 sq.) atque stalte A: at qaest otte B, atque est aitae CD 
643 ercle A^ celas nihilo A: nihUotius P 644 sagarinum D: sangarinum 
ABC; leviore nominis forma opus est hic et v, 680 (quo pacto hahet Pamphilam, 
Traniam), pleniorem celerum interpoîatam esse non credo; cf Sangarionem 
TWn. 1105. sic in nympha Sagaritide Ovidius, Sangariosque puer Statius 
645 nihilo citias A: item, sed ti sup. scr., B, nihil otias CD 648-681 dé- 
ficit A 648 postea, corr, Ritschelius quasi nix BotMus: qoasenex {cf. 
Quint, ly 7, 24, Lachmannus in Lucr, 91) 



398 PLAVTI V 2, i-ai 

SANGARINVS V 2 

Salvete, Athenae, quae nutrices Graeciae, 

sperata crilis patria, te video libens. 650 

sed arnica mea et conserva quid agat Stephanium 
curaest, ut valeat. Dam Sticho mandavcram, 
salutem ut Duntiaret atque ei ut diceret 
me hodie venturum, ut cenam coqueret temperî. 
sed Stichus est hic quidem. 

8TICHVS 

Fecîsti, ère, facetias, 655 

quom hoc donavisti dono tuom servom Stichum. 
pro di immortales, quot ego voluplates fero, 
quot rîsiones, quot iocos, quot sa via, 
saltalioues, blanditias, prothymias. 
Sang. Stiche. Stich. Hem. Sang. Quid fit? SncH. Euge, 

Sangarioe lepidissume. 660 

fero convivam Dionysum mihique et tibi. 
namque edepol ceua cocta est, locus liber datust 
mihi et tibî apud vos (nam apud nos est convivium, 
ibi voster ccnat cum uxore adeo et Autipho, 
ibidem erus est noster), hoc mihi dono datumst. 665 

Sang. Quis somniavit aurum? Stich. Quid id ad te atlinet? 
proin tu lavare propera. Sang. Lautus sum. SncH. Optime, 
[sequere ergo hâc me intro. Sang. Ego vero sequor. 
Stich.] volo eluamus hodie, peregrina omuia 
relinque, Athenas nunc colamus. sequere me. — 6T0 

Sang. Sequor, et domum redeunti principium placet. 
bona scaeva strenaque obviam occessit mihi. — 



SAHOABIO STHICHVB B, BÀGABINYB 8TICHVS SEBVI • n • i> 650 tem eiilis, 

correxi, cf. Ampli. 676 652 cura est, corr. Sludemundus siud. 1, 195 

quid agat, ut ualeat cf. Truc. 577 Pers. 204: Most, 718 sq. 655 spat. om, 
657 quod 658 Quorisionis quod locos quod suauia B 662 coctast Ritscht' 
Uus: dicta est datus est 664 ante pho B 666 cf. Most, 757. aurum som- 
niare apud Artemidoi^m mali ominis fere est , servis saltem; cf. Cie. de div. 
2 y 134 atte B 668 qui scripsit scaenam compendi facere voluit; fort, dus 
est eiiam v. 667. utrumque ad prier cm recensionem rettuHt, très sequenies ad 
alteram Goetzius intro (Sagarine) Ritschelius 671 redeundi, corr, Aci* 
dalius 672 obulam BC, obolitm D, corr, Camerarius mihi stephanium, 
deinde omisso scaenae tilulo 



V 8, 1-4, 8 STICHVS 399 

STEPHANIVM V 3 

Mirûm videri némini veslrûm volo, spectatôres, 

quid ego hinc, quae illic habito, exeatn: faciam vos certiores. 674.675 

domo dùdum hue arcessita sura, (nam) quoniam nuntiatum est 
istarum venturos viros, ibi festioamus omnes; 
lectis sternendis studuimus muDditiisque apparandis. 
iotér illud tamen negotium meis curavi amicis, 

Sticho et coDservo Sagarino meo, cena cocta ut esset. 680 

Stichus obsonatust, ceterum ego operam do: is adiegavit. 
nunc ibo hinc et amicos meos curabo hic advenientes. — 

SANGARmVS V 4 

Agite ite foras: férte pompam. câdo te praeficiô, Stiche. 
omnibus môdis temptare certumst nostrum hodie convivium. 
ita me di ament, lepide accipimur quom hoc rccipimur in loco. 685 

quisquis praeléreat, comissatum volo vocari. 

STICHVS 

Convenit, 

dum quidem hercle quisque veniat, (veniat) cum vino suo. 

nam hinc quidem hodie polluclura praeter nos dabilur nemini. + 

nosmet inter nos ministrémus monolropi. Sag. Hoc conviviumst 

pro opibus nostris satis commodule nucibus, fabulis, ficulis, 690 

oleae + interiplio, lupillo, comminuto cruslulo. 

676 arcesita B, acceraita D (nam) Ritschelius 677 ipsarum Ewaldus 
maie, item Bachius in Studemundi stud. 2, 261, cf- mus. Rhen. 38, 6 omnis 
678 fliduimas CD 680 sagarino />^* sangarino, cf. ad 644 681 obsonatas 
est ego cnrando idadlegaui, correxi{cf. caraui 679, curabo 682) 6S2 ac» 
ce dit A hinc om, A aduenienteis A SANOABiinrs [stiJchyb tibicinbs^ 
(tibioirà t. Loervio), sàgarin st. servi n D^ pers. notae ah Italis adieclae 
cenali prodeunt 684 omnimodis Scaliger, cf. Lindsay Gass. rev. 1894, 159 
certnmst g: certuin si P; A n. l. 685 lepide [ac]c— mnr in loco A, lepide acd- 
piamar qaoniam hoc recipiamor in loco P, corr. Guietus 686 qnisqnis cf. ad 
Amph. 309, Mil. 311 çomi — A, commissatom P 687 quiBqu[e neniat neniat] A, 
cf. Studemundus apogr. 498, Goetzius: quisqae ueniat P 688 nam hin[c qlaj[dem 
hodie polluctura p]ra[eter]ao8 . , . . et extrema [dabitor nemi]n[i (?) proprio versu A, 
cf. Studemundus L s. : nam hinc quidem hodie pollectora praeter nos iactora dabitor 
nemini (n. d. CD) P; post nos in A fuisse iam et nam hinc quidem ad v. 687 
pertinere {utrumque Camerarius) probabile videtur Studemundo , miki iam m- 
eptum et fuisse velut erit pro dabitur {similiter Goetzius Schoellius éd. min.) 
689 monotropi. sag hoc Ritschelius: monotrophe hoc P (i. e. fiovôxçonoi^ mono- 
tropoe), A n. L 69 1 ole[ae] in [trlplli^o A, oleao interiplio P; oleae in triplio 
'm nostris libr. vet.* Lambinus (tryblio Tumebus; Varro de l. l 5,120 triplia 
et triplion cod); requiritur aut oleis (sic Goetzius) in triplio aut velut oleae 
intrito (cf. Colum. 12, 49) ; deinde lupillis 



400 PLAVTI V *. 9-» 

BncH. Satest: servo homini modeste meliusfaceresumptumquamampliter. 

suom quemque decet: quibus divitiae domi sunt, scaphiis cantharis 

batiocis bibunt, et nos nostro Samiolo poterio: 

tamen bibimûs dos, tamen efficimus pro opibus oostra moenia. 695 

Sag. Age dice uter utrubi éccumbamus. Stigh. Abi tu sane superior. 

atque adeo, ut tu scire possis, pacto ego hoc técum divido: 

vide, utram tibi libet etiam nunc capere, cape provinciam. 

Sag. Quid isluc est provinciai? Stich. Vtrum Fontîne au Libero 

imperium te inhibere mavis? Sag. Nimio liquido Libero. 700 

sed arnica mea et tua dum cenat dumque se exôrnat, nos volo 

tamen ludere iuter nés. strategum te facio huic convivio. 

SncH. Nimium lepide ia mentem veoit: potius quam in subsellio 

cynice hic accipimur quam in lectis. Sag, Immo enim nimio hic dulcius. 

sed intérim, stratège noster, cur hic cessât cautharus? ^(& 

vide, quot cyathos bibimus. Stigh. Tôt quot digiti tibi sunt in manu. 

cantio Graecast: rj 7tév%* rj rgla nlv* rj fÀrj Térsaga. 

Sag. Tibi propino. decumam a fonte tibi tute inde, si sapis. 



692 ST. add. Ritschelius sat çst AP, Nonius 511 serai Nonius 
meliust Ritschelius, om, Nonius; A n. l,, sed spaiium su/ficere videtur 
693 quique A scaphiis Bol/Uus: scaphio et A, caphio et P 694 batiochis 
AP (— ohis C); de batiocis cf. Loewius prodr. 276 bibunt CD: bibom B, 
oiont A ad AP 695 uiuimus AP, corr, Ritschelius, cf. 706; ceterum omnia 
sana 696 cf. ad AuL 603 arnica nter utrubi P, m (vel fort, a) . . . . çem 
utr— A, quiutQT omisisse videtur; correxi 697 pacto J.* ÎAdo P; sinçulare 
pacto hoc pro hoc pacto (tecum hoc B) 698 etian B; A n. L cape om. A 
699 prouinciae P, A n. l. fontale P 701 cenat P, cf. ad 682 ; A n. L dumque 
cf. Skutschius Plaut. u. Rom. 151 702 ut s. AP: tamen del. Guietus, quo œgre 
caremus; fort, ludere intér nos tamen, cf. 331 sim., ad Amph. 1035 euite 
strategum pers. spat. P {A n. l.) huic s: — ic A, hue P 703 mente P 
quam del. Saracenus, sed cf. Mil. 763 Men. 169 704 hic om, P ieçticis 
AP, corr. Plus niminm hic A, ubi nimio responendum erat: hic magis 
est P non mole 705 stratage CD 706 qu[ot] — quot AD: quod — quod B^ quod 
— quot C bibimus P: uiu— A 707 graecast A: est greca P graeca 
non scripsit A; cçpente (cepente CD) pine et trispine émet et tara P; prius 
pine eiecit Ritschelius, xçla posuit Tumebus; Athen. 426 d {tîjv ^çvkovfiévfjv 
naQoifilav) et Photius {frg.adesp. 604 K.) tj nàvts niveiv il xçC ^ /nj rèrtaça, 
cf. Plut. qu. conv. 657c (ovzat Xàyovxeç xal aâoyt€ç). hic certe cyathorum vini 
numerus indicatur, non ratio mixlionis, quo referunt grammatici et Plutarchus, 
cf, V. sq. 708 SA. Acidalius: om. decumam a ^.* decuma CD, decumum a 
A tibi tate P: tibite A Sangarinus, qui vinum habet, quinque cyathos 
poculo infudit et merum propinat, deinde Stichum, qui aquam habet, deàsnatn 
inde partem affundere iubet, i.e. dimidium cyathum in hoc vcrsu déficit A 



V *» 27-i8 STICHVS 401 

beDe vos, bene dos, bene te, bene me, bene Dostram etiam Stephanium. 
[SncH. Bibe si bibis. Sang. Non mora erit apud me. Stich. Edepol 

convivi sat est, 710 

modo Dostra hue arnica accédât: id abest, aliud nil abest.] 
Stich. Lepide hoc aclum est tibi propino cantharum. vinum tu habes. 
Sa. Nimis vellem aliquid pulpamenti. St. Si horum, quae adsunt, paenitet, 
nihil est tene aquam. Sang. Helius dicis; nil moror cuppedia. 
bibe, tibiceo. âge si quid agis, bibendum hercle hoc est, ne nega. 715 
quid hic fastidis quod faciundum vides esse tibi? quin bibis? 
[âge si quid agis] accipe inquam. non hoc (tuo fit sumptu): iopendet 

publicum. 
haud tuom istûc est te vereri. éripe ex ore tibias. 
Stich. Vbi illic biberit, vel servato meum modum vel tu dabo. + 
nolo ego nos + prosumo bibere. nulli rei erimus postea; 720 

namque edepol quam vis desubito vel cadus verti potest 
Sang. Quid igitur? quamquam gravatus fuisti, non nocuit tamen. 
âge, tibicen, quando bfbisti, refer ad labeas tibias, 
sufYla celeriter tibi buccas quasi proserpens bestia, 

agedum. Stiche, uter démutassit, poculo multabitur. 7^ 

Stich. Bonum ius dicis. impetrare oportet qui aequom postulat. 
Sang. Age ergo observa, si pecassis, multam hic retinebo ilico. 
St. Optimum atque aequissimum oras. em tibi hoc primum omnium: 
haec facetiast, amare inter se rivalis duos, 
uno cantharo potare, ûnum scortum ducere. 730 



709 nos: nos B 710.711 scripti ut in vicem concédèrent versuum 712 
— 735, cf, Langenus symh. 171sq. (simiUter Goetzius éd. min.) 710 bibe ^^- 
tarius: bibes 112 propinat totum poculum, tradil Sangarino ut denuo impleai 
vino; ipse aquam addit v. 714 713 polpolmenti 714 teni 715 agifs B; 
bibe si bibis RitscheUus pro âge si quid agis, cf. 717; sed non in sano vertu 
sed in corrupto suspecta est repetitio 717 supplemento sententiam mdieavi 
inpendit C 718 Ant, corr. Saracenus uerereri B, deinde spaU codd. 
eripito Goetzius; cf, ad Pseud. 730, Skutschius Plaut. u. Rom. 46 719 ta: ego 
Ritschelius 720 nollo (cf. 631, 734) prosamo B, pro summo CD; prosum 
hoc ebibere Muellerus post Ritschelium, sed requirimus celeritatis notionem 
rei erimus B ante corr. 1 m. factam: reierimas 721 quam aide sobito 
722 cf. ad 765 igitar Saracenus, cf l s : agitur nan CD 723 refer 
Nonius 210: refers labeas cf. Mil. 93 724 safla B proserrens, 

cf Poen. 1034 725 agedam potius âge illud repetit; certe sine imperativo 
rem faciendam indicante magis offendit, cf Abrahamus st. PL 183 procalo 
(procal CD) matabitar, corr. Pius 726 aecam B, aeqaam CD 727 malta 
CD 728 hem 729 riuales CD 

Plantai U. 26 



402 PLAVTI V 4. 49-6. is 

hoc memorabilest : ego tu sum, lu es ego, unianimi sumus, 

unam amicam amamus ambo, mecuni ubi est, tecum est tamen; 

tecum ubi autem est, mecum ibi autemst: neuter neutri fnvidet 

Sang. Ohe, iam satis, noio obtaedescat; alium ludum nunc volo. 

Stigh. Vin amicam hue evocemus? ea saltabit. Sang. Ceuseo. 795 

Stich. Mea suavis, amabilis, amoena Stephanium, ad amores tuos 

foras egredere, satis mihi pulchra es. Sang. Al enim pulcherrima. 

Stioh. Fac nos hilaros hilariores opéra atque adventu tuo. 

Sang. Peregre advenientes te expetimus, Stephaniscidium, mel meum, 739. 740 

si amabilitas tibi nostrà placet, si tibi ambo éccepti sumus. 

STEPHANIVM V 5 

Môrem vobis geram, meaé deliciae. nam ita me Venus amoéna amet, 
ut ego hue iam dudum simitu exissem vobiscum foras, 
nisi me vobis exornarem. nam ita est ingenium muliebre: 
bene cum lauta est, tersa ornata ficta est, infecta est tamen; 7iS 

nimioque sibi mulier meretrix repperit odium ocius 
sua inmunditia, quam in perpetuom ut placeat munditia sua. 
Stich. Nimiuro lepide fabulata est. Sang. Veneris mera est oratio. 
St. Sangarine. Sa. Quid est? St. Totusdoleo. Sa. Totus? tanto miserior. 
Steph. Vtrubiaccumbo? Sang. Vtrubituvis? Steph. Cum ambobus 

volo, nam ambos amo. 750 

Stich. Vapulat peculium, acturo est. Sang. Fugit hoc libertas caput. 
Steph. Date mihi iôcum, ubi accumbam, amabo, siquidem placeo. Stich. Tun 

mihi? 
Steph. Cupio cûm utroque. Stich. Ei mihi, bene (ego) dispereo. 

quid ais? Sang. Quid est? 
Stich. Ita me di ament, numquam enim flet hodie, haec quin saltet tamen. 

731 unanimi e 733 tecum aatem nbi est mectun autem ibi est CD 
neutri Guietus (neuteri Buggius, cf. Kellerhoffius in Sludemundi stud. 2, 60): 
ntri 734 noUo, cf. 720 obtaedes (obcedes D, opcedes C) catali ut ludum, 
item (obcaedes) Tumebi schedae, corr, Ritschelius 736 stepbanum 737 enim 
(mihi) Acidalius 741 sumus stephanium stephanivm àncilla kidbm D 
personarum notœ nulîae 742 morigerabor Ritschelius, cf, Berm. 18, 586 
743 hic, corr, Scaliger simitu exissem B: sîm id nezissem D, sim adnexlBsem 
C 744 muliebrem B 745 primum est delet Scaliger 746. 747 nescio 
an hue non pertineant (meretrix non aptum Stephanio) 746 reperiet lïthr- 
mannus 740 totus? tanto Saracenus: potus tanto 750 utrabi utruhique 
Camerarius: utrnm ubi item B , ntrum tibi — ntrum ubi CD cum ambabus 
CD 752 STICH. tun mihi? Seyffertus et Vssingius: tun mihi BD, tum mihi 
C 753 spatia ante ei mihi <7m. (ego) L. est Weisius: ego 754 pers. 
spat. om. flet quin saltet Camerarius: qui non saltent 



V 5, 14-7, 7 STICH VS 403 

âge, mulsa mea suaviludo, salta: saltabo ego simul. 755 

Sang. Niimquam edepol med istoc vinces, quio ego ibidem pruriam. 
Stefh. Siquidem mihi saltandum est, tum vos date bibat tibicini. 
Stich. Et quidem Dôbis. Sang. Tene, tibicen, primum; postidea loci 
si hoc eduxeris, proinde ut consuetu's antehac, celeriter 
lepidam et suavein caDtionem aliquam occupito cinaedicam, 760 

ubi perpruriscamus usque ex uoguicuiis. inde hue aquam. 

tene tu hôc, educc. dudum placuit potio : V 6 

nunc minus gravate iam accipit. tene tu. intérim, 

meus oculus, da mihi savium, dum illic bibit. 

Stich. Prostibiiest tandem? stantem stanti savium 765 

dare amicum amicae? euge euge, sic furi datur. 

Sang. Age, iam infla buccas, nunciam aliquid suaviter. 

redde cântionem veteri pro vino novam. 

qui lônicus aut cinaédicust, qui hoc tâle facere pôssiet? Y 7 

Stich. Si istôc me vorsu viceris, aUô me provocâto: 770 

Sa. Fac tu hôc modo. St. At tu hoc modo. Sa. Babae. St. Tataé. 

Sang. Papae. Stich. Pax. 
Sang. Nunc pâriter ambo. omnis voco cinaédos contra, 
satis ésse nobis non magis potis quâm fungo imber. 
Stich. Intro hinc abeamus nunciam: saltâtum satis pro vinost. 
vos, spectatores, plaudite atque ile ad vos comissatum. 775 

756 me pluriam B 759 eduxerit, corr, Camerarius antidhac {cum 
postidea, cf, 756) gloss. PlauU 760 cântionem Nonius 5: cantationem 
occupito Nonius: occipio cynedicam 762 spatium habei C, litieram ini- 
tiaiem CD, Eidem n D*, sdlicet tibicen ut bibat cancre dcsinit potio sane 
placucrat (722), ctiamsi gravatus crat acciperc pocuîum 764 saaaiom BC 
765 continuât B (qui spatium habet ante euge v. sq,), spatium CD prostibiles 
BD, prostipileB C, correxi, cf. Woelfflini arch. 9, 166 stanti saaiom Sara- 
cenus: stantis autom B, stantis antem CD scquilur versus: Qui didtur quam- 
qaam graaatns non (nom B) nocuit (nocui CD) tamen, sciL v. 722 ad 763 ad' 
scriptus 767 sâno. Bothius: spat. CD, om, B bacas B 768 cedo Bit- 
schelius, cf, Skutschius Plaut, u. rom, 149 pro uino Saracenus: proui 
769 spat. habet C, Utteram initialem CD, Eidem D^; sciL inàpit canlicum 
qoi cf Seyffertus Berl. phiL w. 1893, 278 cçnedicas B, cenydicns CD, 
corr. Bitschelius vel posait 770 stich. et sq, sang. Ritschelius: om, 
771 — 773 vei'sus Reiziani 772 cinaédos B, eynedus CD, corr, Angelius 
773 statis CD potis est 774 sti. Acidaîius: om, 775 ad nos, corr, 
Palmerius commissatum CD^ omnis satom B plavti stiovs (stichvs D^) 

BXPLICIT BCD^ 

26* 



TRINVMMVS 



ABGVMENTVM 

Thensaurum abstrusum âbiens peregre Charmides, 

Remque omnem amico Callicli mandat suo. 

Istoc absente maie rem perdit filius; 

Nam et aedis vendit: bas mercatur Callicles. 

Virgo indotata soror istius poscitur; 

Minus quo cum invidia ef det dotem Callicles, 

Mandat qui dicat aurum ferre se a pâtre. 

Vt venit ad aedis, hune deludit Cbarmides 

Senex, ut rediit; quoius nubunt liberi. 

argumentum om, A plavti tbinymicyb ingifxt. ÂBOYiOEKTyx B, imoxpit 
TBiNYmcys PLAYTi CD 1 tensaorum CD abe ans B 4 mercator callides 
B 6 quo cum: cocnm B dotim D, dotam C 7 sese, corr. Came- 
rarius 9 nabantnr eri BD, nubontiirire C, corr. VaUa 



PERSONAE 

LvxvRiA cum mopiA prologus 
Megaronides senex 
Callicles senex 
Lysiteles adulescens 
Philto senex 
Lesbonicvs adulescens 
Stasimvs servus 
Charmides senex 
Sycophanta 

scaena athenis 



prol. 1—19 



LVXVMA prologus 

Sequere hac me, gnata, ut munus fungaris tuom. 

INOPIA 
Sequor, sed flnem fore quem dicam nescio. 
Lvx. Adest. em illaé sunt aedes, i intro nuDciam. — 
DUDC, ne quis erret vostrum, paucis in viam 
deducam« si quidem operam dare promittîtis. 5 

Dunc igitur primum quaé ego sim et quae illaec siet, 
hue quae abiit intro, dicam, si animum advortitis. 
primum mihi Plautus nomen Luxuriae indidit; 
tum héne mihi gnatam esse voluit Inopiam. 
sed ea hue quid introierit impuisu meo 10 

accipite et date vocivas aures dum eloquor. 
adulescens quidam est, qui in hisce habitat aedibus; 
is rem paternam me adiutrice perdîdit 
quoniam ei, qui me aleret, nil video esse relicui, 
dedi ei meam gnatam, quicum aétatem exigat. 15. 

sed de argumento ne exspectetis fabulae: 
senes qui hue venient, ei rem vobis aperient. 
huie Graece nomen est Thensauro fabulae: 
Philemo scripsit, Plautus vertit barbare, 

cf, tubscr. Menaechmorum A lvxybia ihopia D personarum notas 
nuUas habet B usgue ad v. 275, D usque ad v. 1068 (comparent v, 49-78), 
nullas C; tpatia praeter versuum initia 1 hac me A: ac me Nonius 497, 

me mea P fiingas Nonius, maie 3 hem P i intro A: lintro P 
6 ill^c siet A: illa hec (haec CD) sciet P 7 auertitis P 8—10 hœc habet 
A: 8ed ea hue quid hitroierit inpolsa meo | primum mihi gnatam esse uoloit 
inopiam 8 mi C/> 9 hanc (autem) Spengelius hanc mihi ganatam B, 
mihi hanc gnatam gnatam CD 11 nacioas auris P 14 aljeret A nideos 
A reliqoi P, relliqoi A \h^iA: eB, cm. CD qoicnm < ona) Follbekrius, 
cf. Capt. 720 17 i ^. ii ^, hi CD uonobis A 18 nomen greee P 



410 PLAVTI prol. 20-1 2, 4 

Domen Trinummo fecit, Dunc hoc vos rogat 20 

ut liceat possidere hanc nomen fabulam. 
tantum est. valete, adeste cum silentio. — 



MEGARONIDES I 1 

Amicum castigare ob meritam noxiam 
immoene est facinus, verum in aetate utile 
et conducibile. nâm ego amicum hodie meum 2S 

concastigabo pro commenta nuxia, 
invitus, ni id me invitet ut faciam ûdes. 
nam hic nimium morbus mores invasit bonos; 
ita plerique omnes iam sunt intermortui. 
sed dum illi aegrotant, intérim mores mali 30 

quasi herba iorigua succrevere uberrime: 
eorûm licet iam metere messem maxumam, 
neque quicquam hic nunc est vile nisi mores mali. 
nimioque hic pluris pauciorum gratiam 

faciuot pars hominum quam id quod prosint pluribus. S5 

ita vincuot illud conducibile gratiae, 
quae in rébus mullis opstant odiosaeque sunt 
remoramque faciunt rei privatae et publicae. 

CALLICLES 1 2 

Larem corona nostrum decorari volo. 

uxor, venerare ut nobis haec habitatio ^ 

bona fausta felix foitunataque evenat — 
teque ut quam primum possim videam emortuam. 



20 nos hoc A 21 farolam A {U S(.) 22 adesse A 23 mboâbohidu 
SKMBX B, MSOABONIDBS D ut supra A cum rhet. ad Herenn. {2, 35) et Cicérone 
(de inv. 1, 95): me (i. e. mx) amicum c. o. meritam (-a CD) non mala noxiam 
(-a CD) P 24 inmoene Placid, corp. gl 5, 29. 77 {cf. Paul. 109): inmene P, 
immune A^ ad Her., Cic. 25 hodie amicum meom A {Cic. cod. SangalL), 

amicum meum hodie ad Mer. 26 commissa ad Ber. noziaip A 27 id 
me A: me id P faciat A 29 plerique ''lihri vet^ Lambim: preriqne A, 
plerumque P omnis P, homines A 30 acgrotantf A 31 snccreaenint 
Pf sciL succrenmt 32. 33 inverso ordine AP, eorr. Bueckelerus 33 aile 
nunc est P 34 plnres A 35 prosit e 36 conductibile P 37 odioflsae- 
que A, odioseqae P 39 calliclbs mboabonidxs A, gallicies megaronides B, 
MKOÀBOioDBs CALLiDBs 8BNBS u D 40 uobis A 41 eueulat AP 42 posait 
Lambinus 



1 2, 6-31 TRINVMMVS 411 

Meg. Hic iiie est, senecta aetate qui factust puer, 

qui admisit îd se culpara castigabilem. 

adgrediar hominero. Cal. Quoia hic vox prope me sonat? 45 

Meo. Tui benevolentis, si ita es ut ego te volo, 

sin aliter es, inimici atque irati tibi. 

Cal. amice, salve, âtque aequaiis. ut vales, 

Megaronides? Meo. Et tu edepol salve, Callicles. 

Cal. Valen? valuistin? Meo. Valeo, et valui rectius. 50 

Cal. QuTd tua agit u^ovl uttvalet? Meo. \pIus quam e^ volo. 

Cal. Bene hercle est illam tibi valere et vivere. 

Meo. Credo hercle te gaudere, si quid mihi mali est. 

Cal. Omnibus amicis quod mihi est cupio esse idem. 

Meo. Eho tu, tua uxor quid agit? Cal. Immortalis est, 55 

vivit victuraque est. Meo. Bene hercle nuntias, 

deosque ôro ut vitae tuae superstes suppetat 

Cal. Dum quidem hercle tecum nupta sit, sane velim. 

Meo. Vin commutcmus, tuam ego ducam et tu meam? 

faxo haud tantillum dederis verborum mihi. 00 

Cal. Namque enim tu, credo, me imprudentem obrepseris. 

Meo. Ne tu hercle faxo haud nescias quam rem egeris. 

Cal. Habeas ut nanctu's: nota mala res optumast. 

nam ego nunc si ignotam capiam, quid agam nesciam. 

Meo. Edepol proinde ut diu vivitur, bene vivitur. 65 

sed hoc dnimum advorte atque aufer ridicularia; 

nam ego dedita opéra hue ad te advenio. Cal. Quid venis? 

Meo. Malis te ut verbis multis multum obiurigem. 

Cal. Men? Meo. Numquis est hic alius praeter me atque te? 

45 quia hic A, cola P 46 si om. A te om. P 47 es B: est A, 
res CD 48 aequaiis awê<ptjfioç est, cf. 326, aptum nomen aduUscenttbiu, 
atque — Megaronides del. Lomanus 50.51 inversa ordine A 50 o. et 
deinceps m. — o. etc, ç aceommodate adsenum mores: a. a. eontinuatur Mega- 
ronidi, demde o. — m. etc, D, vuigo ualen ualoistîn CD: ualent naloistin B, 
ualesne •}■ oaloistine A 5t agit tua P 52 ualere A: bene ualere (^ret 
B) P 53 mihi P: me A 54 fidem A 55 tu om. P 58 o.: m. Came- 
rarius, om. P ante sane spat. BC, m. D 59 o. praem. D, m. ç 60 haut 
tantSillnm A scil. profecto non deteriorem mercem, ut fit in tali eommereio, 
a te acdpiam. cf. Vahlenus Herm. 15, 257 61 o. om. td A mç in- 
pnidentem A: mihi inprudenti P, cf. Baxcrus de PL fab. rec. 138 62 m. 
om, haut A nescias A: scias P 63 c. c- m. D nactos CD, mactos 
B 65 M. ^; 0. /> prome A bene oiaitur dia AP, eorr, Acidalius 
67 aduenio P: aenio A; cf. 97. Most, 376 68 obiurgem P, obiorgitem A 
69 mené A 



412 PLAVTI i2,8»-« 

Cal. NemosL Meo. Quid tu igitur rogitas, tene obiurigein?70 
nisi tu me mibimet censés dicturum maie, 
nam si in te aegrotant artes antiquae tuae, 
[sin immutare vis ingenium moribus] 72* 

[aut si demutant mores ingenium tuom 
neque eos antiquos serras, ast captas novos] 
omnibus amicis morbum tu incuties gravem, 75 

ut te yidere audireque aegroti sient 
Cal. Qui in mentem yenit tibi istaec dicta dicere? 
Meg. Quia omnis bonos bonasque adcurare addecet, 
suspicionem et culpam ut ab se segregent. 
Cal. Non potest utrumque fleri. Meo. Quapropter? Cal. Roga8?80 
ne admittam culpam, ego meo sum promus pectori: 
* suspicio est in pectore alieno sita. 
nam nunc ego si te surrupuisse suspicer 
lovi coronam de capite ex Capitolio, 

qui in columine astat summo: si id non feceris S5 

atque id tamen mihi lubeat suspicarier, 
qui tu id probibere me potes ne suçpicer? 
sed istûc negoti cupio scire quid siet 
Meo. Haben tu amicum aut familiarem quempiam, 
quoi pectus sapiat? Cal. Edepol haud dicam dolo: 90 

sunt quos scio esse amicos, sunt quos suspicor, 
sunt quorum ingénia atque animos nequeo noscere, 
ad amici partem an ad inimici pervenant; 
sed tu ex amicis mi es certis certissimus. 

si quid scis me fecisse inscite aut improbe, 95 

+ si id me non accusas, tute ipse obiurgandus es. Meg. Scio ; 

70 tu om. P obiurgitem (— gentem B) P 71 tu me rnihimet A: tate 
mibi me P 72 antiquae A: anii que P 72* om. A; cum sg. duobus re- 
movil Ritschelius. versus ascriptus (cf. VahUnus Rerm. 15,J259) post mier- 
polatos duos , qui et lusum serments perdunt et morum vocabulo n&n recte 
utuntur 74 seruos A ast cf, ad Capt, 683 75 inculties A 79 apse 
B 80 ante rogas spat. om. A SA e P 85 qui Scaliger: qaod AP 
culmine P 87 quid A 88 scire capio qoicqaid est P; cf. Mère. 137, 

Rud. 1142 89 aut P: ni A 91 amicos esse A 92 nequeo AcidaUus: 
queo A, non possom P 93 delevU Ritschelius {cum 92) penieniant A, per- 
ueniat CD, peruenat B 94 mihi es certis A sermone probe et numeris: certis 
mihi es P 95 siqoit scçis J 96 — 171 déficit A 96 ut traditur septenarius 
est , cf. ad Stick. 243 si id non me accusas , tute obiurgandn's m. ido 
Reizius et Botkius (m om,, add. Acidalius); for tasse sic: si id med accosaSy <ta 
tuom officium facis, si id non facis,) tute 



I a» »-«) TRINVMMVS 413 

et, si alla hue causa ad te adveni, aequom postulas. 

Cal. Expecto si quid dicas. Meg. Primuindum omnium, 

maie dictitatur tibi volgo io sermonibus: 

turpilucricupidum te vocaot cives tui; 100 

tum autem suut alii, qui te volturium vocant: 

bostisne an civis comedis, panri penderc. 

hacc cum audio in te dici, discrucior miser. 

Cal. Est atque non est mi in manu, Megaronides: 

quin dicanty non est; merito ut ne dicant, id est. 105 

Meo. Fuitne hic tibi amicus Charmides? Cal. Est et fuit. 

id ita esse ut credas, rem tibi auctorem dabo. 

nam postquam hic eius rem confregit fliius 

yid etque fpse ad paupertatem protractum esse se 

suamque filiam esse adultam virginem, 110 

simul eius matrem suamque uxorem mortuam, 

quoniam bine iturust ipsus in Seleuciam, 

mihi conmendavit virginem gnatam suam 

et rem suam omnem et illûm corruptum filium. 

haec, si mihi inimicus esset, credo haud crederet. 115 

Meo. Quid tu, adulescentem, quem esse corruptum vides, 

qui tuae mandatus est ûde et ûduciae, 

quin eum restituis, quin ad frugem conrigis? 

ei rei ôperam dare te fuerat aliquanto aequius, 

si qui probiorem facere posses, non uti 120 

in eandem tu te accederes infamiam 

malumque ut eius cum tuo misceres malo. 

C. Quid feci? M. Quod homo nequam. C. Non istuc meumst. 

Meo. Emistin de adulescente bas aedes (quid taces?) 

ubi nunc tute habitas? Cal. Emi atque argentum dedi, 126 

minas quadraginta, adulescenti ipsi in manum. 

Meo. Dedistin argentum? Cal. Factum, neque facti pigeL 

97 alia hac Camerarius: hac alla 101 tum ç: ta 102 comedes B 
103 dids excrttcior, eorr. Ritschelius 109 prostractom B; proBtratom Berg- 
kius, sed verhum pro re nimis farte 111 cf. Capt. 470, Bacch, 647, Varro 
rer. rust 3, 3, 8 (cf. Keilius eomm, p, 234), Tac. ann, 2, 88 scriptoros scnatores- 
qae (cf. Nipperd.), Sen. Phaedr, 882 anus altrixqae, Agam. 301 re^ ac ohro 
112 itnrumst ipse seleatiaiD 8, seleuticain CD 114 corrumtom B (seU. 
corrnmptum) 115 haec si mihi B: hic si CD hauc B 116 tua B 
corrultum 1 17 quid B ante corr. fidei CD 120 pouis, corr. Reizius 
124 hemistin CD adolescente 126 quaraginta B 



414 PLAVTI 12,91-m 

Meo. Edepol fide adulescentem mandatum malae. 

dedistine hoc facto ei gladium, qui se occideret? 

quid secus est aut quid interest dare te in manus IdO 

argentum amanti homini adulescenti, animi impoti, 

qui exaedincaret suam incohatam ignaviam? 

Cal. Non ego ilH argentum redderem? Meo. Non redderes, 

neque de iilo quicquam neque emeres neque venderes, 

nec qui deterior esset faceres copiam. 135 

inconciliastin eum qui mandatust tibi, 

ilie qui mandavit, eum exturbasti ex aedibus? 

edepol mandatum pulchre et curatum probe; 

crede huic tutelam: suam melius rem gesserit. 

Cal. Subigis maledictis me tuis, Megaronides, 140 

novo modo adeo, ut quod meae concreditumst 

taciturnitati clam, fide et fiduciae, 

ne enuntiarem quoiquam neu facerem palam, 

ut mihi necesse sit iam id tibi concredere. 

Meo. Mihi quod credideris sûmes ubi posiveris. li& 

Cal. Circumspicedum te, ne quis adsit arbiter 

nobis, et quaeso identidem circumspice. 

Meo. Auscuho si quid dicas. Cal. Si taceas, loquar. 

quoniam hinc est profecturus pcregre Charmides, 

thensaurum demonstravit mihi in hisce aedibus, 150 

hic in conclavi quodam — sed circumspice. 

Meo. Nemost. Cal. Nummorum Philippeum ad tria miUa. 

id solus solum per amicitiam et per (idem 

flens me obsocravit suo ne gnato crederem 

neu quoiquam unde ad eum id posset permanascere. 156 

nunc si ilie hue salvos revenit, reddam suom sibi; 

si quid eo fuerit, certe illius filiae, 



12S fidei 130 secutus {cf, Cic, de îcg. p. 75, 6 V.) 131 adulescentia 
B impoti Merula: ampoti ) impoti B, iampoti CD; cf. Loewius gloss. 

nom. 19d 132 inchoatam ignauium 133 redderem: reddere C/> 1^4 cf. 
Vahlenus ind. iect. 1880, 6 137 îlli 5 138 pulchere B 139 tatelam 
Scaliger: tute iam rem melius Hermannus 141 quo meae B, com aeae 
CD, corr. ç concreditum (-us CD) sim, corr. Camerarius 142 fidei 
145 posueris CD 147 m. non est. o. sed quaeso Ritschrlius identi clem 
B, itidenddem CD 149 profectos, corr. Scaliger 150 mihi demonstraoit 
CD 151 circum ispice B 152 nummum aareum Philippum Langenus 

symb. 87 attria millia B, cf. ad Poen. 472 155 neue permanescere 
157 certo, corr. Bolhius 



1 2, 121-148 TRINVMMVS 415 

quae mihi niaDdatast, habeo dotem ûnde dem, 

ut eam in se dignam condicionem conlocem. 

Meo. Pro di immortales, verbis paucis quam cilo 160 

alium fecisti me, alius ad te vcneram. 

sed ut occepisti, perge porro proloqui. 

Cal. Quid tibi ego dicam, qui illius sapientiara 

et meam fidelitatem et celata omnia 

paene iile igoavos fundilus pessum dédit. 165 

Meg. Quiduro? Cal. Quia, ruri dum sum ego uoos sex dies, 

me apsente atque insciente, inconsultu meo, 

aedis venalis hasce inscripsit lilteris. 

Meg. Âdesurivit magis et inhiavit acrius 

lupus, observavit dum dormitarent canes: 170 

gregem universum voiuit totum avortere. 

Cal. Fecisset edepol, ni haec praesensisset canes. 

sed nunc rogare ego vicissim te volo: 

quid fuit officium meum me facere? face sciam; 

utrum indicare me ei thensaurum aequom fuit, 175 

adversum quam eius me opsecravisset pater, 

an ego alium dominuro paterer ûeri hisce aedibus? 

qui emisset, eius essetne ea pecunia? 

emi egomet potius aedis, argentum dedi 

thensauri causa, ut salvom amico traderem. 180 

neque adeo hasce emi mihi nec usurae meae: 

ilii redemi rusum, a me argentum dedi. 

haec sunt: si recte seu perverse facta sunt, 

ego me fecisse confîteor, Megaronides. 

em mea malcfacta, em meam avéritiam tibi; 185 



15S mandata si, corr. Camerarius possis habeo (demi) 161 ad te ç: 
aie 162 occipisti B 165 spessnm B 166 rori Nomus 525: rare sum 
CD, Nonius: om. B une DC* 167 inconsnlto me Nonius 168 aedis 
uenalis Nonius: aedes aenalÎB(-e8 CD) inscripsit Nonius: inscribit 169in- 
hiaoit BDK' inebriauit DW; cf. ad Mil. 1038 170 dormitaret Lambinus 
versum anie 169 posuit Kiesslingius , cf. VahUnus Berm, 15, 258. sed illud 
prius, ut magis magisque esuriret; ergo occasionem captavii 172 accedit 
A canes habent AP 173 (hoc) ego Bermannus 174 fac A 175 aeqom 
A, aeqnom P 176 obsecrauisse A^ 177 hisce D: hisc BC, bis vel hic A 
179 aedes i4 181 hase ^ ussurae >^' 182 rarsom^, mssom P 183 si 
A: sea P peruorsae A^ 184 egomet f. P 183. 184 dittograpkiam 
V. 185.186 hàbet Ritschelius 185 meam anarimeam A; meam iam aiuuritiam 
Riischelius 



416 PLAVTI 1 2, 149-iTO 

hascine propter res maledicas famas ferunt. 

Meo. Ilavaaif vicisti castigatorem tuom: 

occlusti linguam, nihil est quod respondeam. 

Cal. Nunc ego te quaeso ut me opéra et consilio iuves 

commuDicesque banc mecuro meam proYÎDcîam. 190 

Meg. PoUiceor operam. Cal. Ergo ubi eris paulo post? Msa. Domi. 

Cal. Numquid vis? Meg. Cures tuam fldem. Cal. Fiet sedulo. 

Me. Sed quid ais? Ca. Quid vis? Me. Vbi nunc adulescens babet ? 

Cal. Posticulum hoc recepit, quom aedis vendidit. 

Meg. Istuc volebam scire. i sane nunciain. 195 

sed quid ais? quid dudg virgo? ncmpe apud te est? Cal. Itast, 

iuxtaque eam cûro cum mea. Meg. Recte facis. 

Cal. Numquid, prias quam abeo, me rogaturu's? — Meg. Vale. 

nibil est profecto stultius neque stolidius 

neque mendaciloquius neque argutum magis, 200 

neque confidentiloquius neque peiurius, 

quam urbani assidui cives, quos scurras vocant. 

atque egomet me adeo cum illis una ibidem trabo, 

qui illorum verbis faisis acceptor fui, 

qui omnia se simulant scire neque quicquam sciunt 2û& 

quod quisque in animo babet aut habitunist sciunt, 

sciunt fd quod in aurem rex reginae dixerit, 

sciunt quod luno fabulatast cum love; 

quae neque futura neque sunt, tamen illi sciunt. 

falson an vero iaudent, culpent quem veiint, 210 

non flocci faciunt, dum illud quod lubeat sciant. 

omnes mortales bunc aiebant Calliclera 

indignum civitate bac esse et vivere, 



186 hascine Pareus: hascine me P, hasce mihi A (sciL hase mihi) 
maledictas P, malas A, corr. Salmasius 187 navaai A, pansa P 188 quod 
A: qxd P 191 pers. spatia A {explevit Camerarius): cm. P 192 cnres A: 
cor est i> tiP 194 recepit P, Nonius 384: redpit A, Gcllius 17,6,7 
qfuun B, cum ACD aendidit P, GelUus: uendedit A, uenderet Nonius 
195 uolebat B, uolebatn C 196 aput A ita es (es D) P 198 nnmqoit A: 
nom P 199 stolidos A 200 neque adeo argatam A (mendaciloqaom Berg- 
kius) 201 peilurios A, periorias P 202 quoscorras A 205 neqae A: 
nec CD, ne B 206 habiturust A: habitamsi B, habitatori CD 207 id quod 
AP: qoid Reizius cf, Stich, 133 20S sciant quod P: item sdont id qaod 
A est A: si P 209 sont A: facta sunt P 211 flacci A aut A^ {a- 
béant A, cf, Aul, 491 212 omnis mortalia P 213 hac esse et Taubmannus: 
hac esset P» haeçesciet A; ac sese Gulielmius, neque hoc videtur vervm esse 
nec quod P secutus posui 



I a. 177-n 1. 12 TBINTMM VS 417 

bonis qui hune adulescentem evortisset suis. 

ego de eôrum verbis famigeratorum insciens 215 

prosilui amicum castigatum innoxium. 

quod si exquiratur usque ab stirpe auctoritas, 

unde qufdquid audilum dicant, nisi id appareat, 

famigeratori res sit cum darono et malo, 

hoc ita si fiât, publico fiai bono, 220 

pauci sint faxim qui sciant quod nesciunt, 

occlusioremque habeant stultiloquenliam. — 

LYSEPELES II 1 

Multâs res simitu in meô corde vôrso^ 

roultum in cogiténdo dolôrem indipiscor: 

egomét me coquo et macero et defetfgo, 225 

magfster mihi éxercitôr animus nûnc est. 

sed hôc non liquét neque satfs cogitétumst, 

utrâm potius hârum mihi érlem expetéssam, 

utram aétati agûndae arbitrer flrmiôrem: 

amôrin med en rei opsequf potius par sit, 230 

utra in parle plus sit volûptatis vitae 
ad aetatem agundam. 
de hac ré mihi salis haû liquet; nisi héc sic faciam, opfnor, 
ul ulrâmque rem simul éxputem, iudéx sim reusque ad eâm rem. 

ila fâciam, ila placet; omnium primum 2S5 

Amôris arlis eloquar quem ad modum expédiant. 

numquam Âmor quemquam nisi cûpidum hominem 
postulât se in plagas conicere: 
eos cùpit, eos consectâlur; 2SS* 



214 suis P: omnibus A 215 de eorum uerbis B: deorum aerbis A, de 
uerbis eorum CD inscioB P 217 ezequiratar A apttirpe B 218 quic- 
qae Acidalius; cf. MosU 831 AuL 198, ad MU. 311 219 re P 221 sint A: 
sini P 222 stultiloquenliam Ijsiteles P 223 ltsitxlks A, lisitxlbs 

ADYLB80BN8 (ADOL. D, ADyLuoBMTBS C) CD, om. B stHC sp. cordo meo A 
224 malta A indispicor A 225 coquo qno P defecdgo B, defectigo CD 
226 hune P 227 cogitatnm est A: cogitatum si P 229 agendae A 
220 sq. disp. amorin — parte | plus — agundam A 230 me siet P 
231.232 coniungit B 231 ait noluptatis A: uoluptati sit P 233 haud 

CD sic A: A P 234 ut om. P 236 art[ei]8 A expédiant P: se ex- 
pédiant A; pro colo Rehiano elaudere videtur -ww — etiam v.2éO. 247. 
281; cf. 254 (259) 285 237 monametris discrihit B 238 tese Buache- 
lerus 23S*— 250 binos versiculos coniungit A 238* eoi petit eos sectatnr A 
PUatoB U. 27 



418 PLAVTI n i. la-as 

sûbdole [blanditur] ab re côDsulit, 
blandfloquentulus, harpagé, mendax, 2S9* 

cuppés, a?arus, élegans^ despoliator, 

iatebricolarum homiDum côrruptor, 2i0^ 

[blaodus] ÎDops célatum ÎDdagétor. 
nam qui amat quod amat quom éxtemplo 211* 

savifs sagittatis pérculsust, 
ilico rés foras lébitur, liquitur. 
^dé mihi hoc, mél meum, si me amas, si aùdes*. 
ibi ille cuculus: 'ocelle mi, ûat: 245 

et istuc et si éroplius vis dari, dâbltur/ 
ibi fila pendentéro ferit: iam amplius oral; 
nôD satis id est mail, ni âmplius étiam, 
quéd ecbibit, qu6d comest, quéd facit sûmpti. 
Déx dalur: dûcitur fémilia téta, 250 

véstiplica, unctor, auri custos, flabelliferae, sandaligerulae, 
cantrices, cistellatrices, nuDtii, renuntii, 

raptôres panis et peni; 
fit ipse, dum illis comis est, ioôps amator. 

haec égo quom ago cûm meo animo et recolo, 255 

ubi qui eget, quam preti sft parvi: 
apagé te, Amor, non places nil te ulor; 
quamquam iliud est dùice, esse et bibere, 



239 subdolc Ritschelius: subdole blanditar AP 240 cappes cf, AuL 528 
Cas, 629, sed ne hic quidem de prosodia satis constat despolator A, 

cf. Nonius 480 cf, ad 236 240* corruinptor A 241 blandus inops {AP) 
eiecit Hermannus ; sed quoniam inops est, ceiata indagat; Hor. ep, 1, 18, 98 
241* qai amat quod amat A: qnam ad qaod damât (clamât CD) P qnom 

Bothius: qnam AP 242 saufs sagittatis percassus est (percossast B) P, 
sauiis perculsus est A 243 sq. de creticis dubitari non débet propter con- 
stantem metrorum diaeresin cf, 280. {282. 4). incerti metri 245. 247 {cf. ad 
236) 243 illico B 244 si me audes si amas A 245 abi P occelle P 
247 illam A 246 sat P etiam ampUas A; ampliOs ut alla dactyliea et 
familia v. 250, sed deest sit 249 ebibit A, Nonius 484, ebebit P, etbibit 
Noniiis 81; cf. Truc. 156, carm. epigr. lai. 187 quod comedi et ebibi, tantum 
men est sumptui A (sumpti testatur Noîiius 484) 251 sq. disp. B: uesti- 
plice — flab. j sand. — cist. | nuncii — peni 251 uestiplice P {cf. Loewius 
gloss. nom. 204), uestîspica A, uestispicî Nonius 12, corr. Ritschelius san- 
dalîçgernlae A 252. 253 coniungit A 2bAsq. disp. A: fit — ego | qunm 
— eget I quam — places | nihil — bibere 255 ut supra P (rectilo B): haec 
ego qunm cnm animo meo reputo A 257 places AD*: palages CD^, pagaies B 



u 1. 27-2, 8 TRINVMMVS 419 

Amôr amara dât tamen, satis quod aegre sil: 

fugit forum, fugitat suos cégnatos, 260 

fugat fpsus se ab suo côntutu, 

Deque eûm sibi amicum vôlunt dici. 

mille modis, Amor, ignôrandu's, 

procul abhibendu's atque abstandu's, 

nam qui in amorem praecfpitavit, 265 

peiûs périt quasi saxô saliat: 

apagé te, Amor, tuas res tfbi habeto, 

Amor, mihi amicus ne fûas umquam; 

sunt tâmeu quos miseros mâleque habeas, 

quos tibi obnoxios fecisti. 270 

certûmst ad frugem adplicâre animum, 

quamquam ibi labos grandis càpitur. 
boni sibi haec expetûnt, rem, fldem, honorera, 

gloriam et gratiam: hoc probis prétiumst. 
eo mihi magis lubet cum prébis potius 
quam cum improbis vivere vénidicis. 275* 

PHELTO n 2 

Quo illfc homo foras se pénetravit ex 
aedibus? Lts. Pater, adsum, imperà quidvis, 
neque tfbi ero in mora neque létebrose 
me abs tuô conspectu occûllabo. 
Ph. Féceris par tuis ceteris fâctis, 260 

259 tamen A: tibi P requiro satis quod (amatori) aegre ait, iuque 
enim amatoris mentione ante v. 260 careri poiesi 260—273 binos versus cofi- 
iungit A 260 fagit aul fagat suos A, fagat uos P, corr, Spengeiius 261 ipsas 
sem ab A, ipse se a P 262 Niemeyerus ante 260 posuit post lacunam, 
cf, Cic, pro Sest. 111 263 ignorandnst procol adhibendas atqae abstandust 
A, ignorandnst (— dnm est B) procul adhibendas (— dnm C^) est atque aptinen- 
dus (abt. CD) P; abhibendas Acidalius; secundam personam eontra AP primo 
verbo restitui 265 amore P 266 quam si AP 267 anay^xe A, apace 
sis P {corr. J)*) habe P 26S amicns mihi A nmqaam om. A 271 cer- 
tunst Pj certa est res A 272 labos A: animo labos P 273 bonis P 
274 sq. disp. A: gloriam — lubet | cum — uanidicis 275 mahi A^ 

275* uanidicis Ix {quo numerum significari versuum canlici coniecit FUtschelius, 
qui nuHC 58 sunt in B) filto lysiteles B 276 vilta ltsitelbs A, bbnbz 

ADYLBSO 0. B, PHILTO (F. jD) SXMXZ LTSITBLSS (LIS. D) AnYLESCmS (ADOL. D) 

CD personarum notas usque ad v, 333 habel Philtonis ▲, Lysitelis z B 
276—281 binos versus coniungit A 276 foras se AP: fortasse Nonius 374 
paonetrauit A; cf, ad 169 ex AP: om. Nonius, cf, adPseud. 730 277 quod 
uis P 279 aps B conspectus P 

27* 



420 PLAYTI n «, 4-38 

patrém tuom si pércoles per pietatem. 

nôlo ego cum improbis té viris^ goéte mi, 
neque in via, neque fo foro necûllum sermonem éxsequi 

nôri ego hoc saeculum môribus qufbus siet: 
malûs bonum malum ésse volt, ut sft sui similis; 285 

turbâot, misceot morés mali: rapéx avarus fnvidus 
sacrum profanum, pûblicum privétum habent, hiûlca gens. 

baec égo doleo, haec sûnt quae me excniciânt, baec dies 
noctésque tibi canto ût caveas. 
quod màou non queunt tangére tantum fas bébent quo manus abstfneant, 290 
cetera: râpe trahe, fuge làte — lacrumas 

baec mfbi quom video eliciunt, 
quia ego àd boc genus bominum dûravi. 
quio prfus me ad plures pénetravi? 
nam bi môres maiorûm laudant, eosdém lutitant quos cônlaudant. 295 

bisce égo de arlibus gratiàm facio, ne colas neve imbuas fngenium. 
meo modo et moribus vivito àntiquis, 
quae ego tibi praecipio, ea fàcito. 
nibil égo istos moror faeceôs mores, turbidôs, quibus boni dedécorant se. 
baec tibi si mea imperié capesses, mullé bona in pectore cônsident. aoo 

Lys. Sémper ego usque ad banc aetatem ab ineunte adulescentia 

tuis servivi servitutem împeriis [et] praeceptis, pater. 

pro ingenio ego me libcrum esse ratus sum, pro imperio tuo 

meum animum tibi servitutem servire aequom censui. 

Phil. Qui bomo cum aoimo inde ab ineunte aetate depugnat suo, 305 

utrum itane esse mavelit ut eum animus aequom censeat, 

au ila potius ut parentes eum esse et cognati velint: 



2S1 cf, ad 236 283 neque allum A, ullam P, c&rr. Bergkius 284 sae- 
clam A ait P, et A 287 hiutca A 288. 289 conmngit A, haec dies 
incipit aUcrum B 288 quae me A: qaem P 289 noctes A tibi canto 
CD: canto tibi AB 290 qaaeont aptineant B 291. 292 coniungit A 
292 qaom A: quon B, cum CD 293. 294 disp, B: quia — prias | me — pêne- 
traoi, coniungit A 294 ploris P 295 latitant AP, anr, RiUchelius 
296 his A de Bothius: te AP ne Hermannus: nen AP nene A: nenc 
B, neu CD 297. 298 coniungit A 297 oinito bisyllahum 298 praecipio 
ea A: praecipito et P 299 faceos P torbidoe A: et tnrbidos P 
bonis A 301 scaetiam continuant AB, novae inscribunt ltsitblbs àjdyuêS' 
CSN8 (âdol. D) philio (filto D) bbnbx CD 302 toi P [et] Bothius 
304 equom B, aequum ACD, item sed aeqom A 306 305 ineonti B 
306 itane A: id itane P 307 parentis P 



n 2, 27-«i TRINVBIMVS 421 

si animus hominem pepulit, actumst: anîmo serrit, non sibi; 

si ipse animum pepulit, dum vivit victor victonim cluet. 

tu si animum vicisti potius quam animus te, est quod gaudeas. SIO 

nimio satiust, ut opust té îta ésse, quam ut animo lubet: 

qui animum vîncunt, quam quos animus, semper probiores cluent. 

Lt8. Istaec ego mi semper habui aetati integumentum meae; 

ne penetrarem me usquam ubi esset damni conciliabulum 

neu noctu irem obambulatum neu suom adimerem alteri 816 

neu tibi aegritudinem, pater, pàrerem, parsi sedulo: 

sarta tecta tua praecepta usque habui mea modestia. 

Phil. Quid exprobras? bene quod fecisti tibi fecisti, non mihi; 

mihi quidem aetas actast ferme: tua istuc refert maxime. 

is probus est quem paenitet quam probus sit et frugi bonae; 820 

qui ipsus sibi satis placet, nec probus est nec frugi bonae: 

[((ui ipsus se contemnit, in eosl indoles industriae.] 

bene facta bene factis aliis pertegito, ne perpluant. 

Ltb. Ob eam rem haec, paler, autumavi, quia res quaedamst quam toIo 

ego me abs te exorare. Phil. Quid id est? dare iam veniam gestio.825 

Ltb. Adulescenti hinc génère summo, amico atque aequali meo, 

minus qui caute et cogilate suam rem tractavit, paler, 

bene volo ego iUi facere, si tu non nevis. Phil. Nempe dé tuo? 

Lt8. De meo: nam quod tuomst meumst, ômne meumst autem tuom. 

Phil. Quidis? egetne? Ltb. Eget. Phil. Habuitnerem? Ltb. Habuit. 

Phil. Qui eam perdidit? 880 

publicisne adfinis fuit an maritumis negotiis? 
mercaturan, an vénales habuit ubi rem perdidit? 



308 hominum BD pepulit actom est A: perpolit actom si P ser- 
uauit P 309 uictorom P: nirtntam A 311.312 versibus 305^310 stib- 
stituti videntur {cf. Bergkius op, 1,17) 311 satins toi opost P vel ted 
iabet AP, ccrr, g 312 quos animos P: qui animes A ciaent A, cluentis 
P 313 tegnmentomP 314 conciliabolom Z', conciliitabnlom ^^ 315 Nen 
A: Nel B, Ne CD 319 acta est ferme A: acta si fart me P, acta ferme est 
Cic. ad Brut, 1, 2, 5 320 ▲. is B paenitet A: non penitet P 321 habent 
AB: om. CD facili errore ipsius, deinde eras. se B satls placet maie, 
fort, (sed) qui 322 dittograpMam versus 320 notavit Bergkius 824 quaedam 
est A: qoaedant P 325 apste ^, a te ^^ dare iam oeniam A: neniam dare 
iam B, neniam iam dare CD 326 adolescente A hoic AP, corr, Foli' 
hehrius; personam celare vult nec recte ubi habitet indicatur ante v. 359 
328 ego om. A nisi to non ois A nepe P 329 toom est meom est 
omne meom est A: toom sim meom si (sim B) onme (omnem CD) meom si 
(roeosim B)P 330 o baboit z qoi B 332 mercatoran an A: mercatoramne 
an P, mercatoram eam Nonius 212 rem perdidit anh xoivov 



422 PLAVTI n a, o-tb 

L. Nihil istorum. P. Quid igitur? L. Per comitatem edepol, pater; 

praeterea aliquaotum anîmi causa in deliciis disperdidiu 

Phil. Edepol homiDem praernandatuin ferme familiariter, 335 

qui quidem nûsquam per virtutem rem confregit, atque eget; 

nil luoror eum tfbi esse amicum cum eius modi virtutibus. 

Lys. Quia sine omni malitiast, tolerare eius égestatem volo. 

Phil. De mendico maie meretur qui ei dat quod edit aut bibat; 

nam et illud quod dat perdit et illi prodit vitam ad miseriam. 340 

non eo haec dfco, quin quae tu vis ego velim et faciam lubens: 

sed ego hoc verbum quom illi quoidam dico, praemonstro tibi, 

ut ita te aliorum miserescat, ne tis alios misereat. 

Ltb. Deserere illum et deiuvare in rébus advorsis pudet. 

Phil. PoI pudere quam pigere praestat, totidem litteris. 345 

Ltb. Edepol, deum virtute dicam, pater, et maiorum et tua 

multa bôna bene parta habemus, bene si amico feceris 

ne pigeât fecisse, ut potius pudeat si non feceris. 

Phil. De magnis divitiis si quid demas, plus fit an minus? 

Lts. Minus, pater; sed civi immuni sein quid cantari solet? 360 

^quod habes né habeas et illûc quod non babes habeas, malum, 

quandoquidem nec tibi bene esse pote pati neque alteri/ 

Phil. Scio equidem istuc ila solere fieri; verum, gnate mi, 

is est immunis, cui nihil est qui munus fungalur suom. 

Ltb. Deum virtute habemus et qui nosmet utamur, pater, 355 

et aliis qui comilati simus benevolentibus. 

Phil. Non edepol tibi pernegare possum quicquam quod velis. 

cui cgestatem tolerari vis? eloquere audacter patri. 

Lts. Lesbonico huic adulescenti, Charmidai fiUo, 



333 z nihil storom B 335 praedicatom P fort, firme A, cf. Mil. 1015 ; 
Gell. 14,2, 5 et fam. A 336 Quid P 338 omne A malitia si P, m. 
es A eias égestatem AD: égestatem eius BC; ei Ritschelius, cf. 358. 371 
Rud. 918; Auson. p. 29,11 Sch. aliorum égestatem tolerare sumpto, horom 
naditatem aelare aestitu 339 aut A: aut quod P Laclantius diu. inst. 6, 
11, 8 maie meretor qui mendico dat quod edat 340 et om, Servius Aeti. 

4,231 périt Lactantius prodit A, testatur Servius : prodacît P, Laetan" 
tins 342 praemostro B 343 misères cane (caue CD) tui alius (aliis C) 

P 346 uirtutem P 347 paria (patria D) habeamus P 349 quit A 
an minus A: animinos BD, animas C 350 immuni sein A: inmoni inmuni- 
ficos scis P quit A 351 illuc quod non A: illud quod nunc non P 
malum BD: malo C, uelim malum A 352 quando equidem A potes P 
nec P 354 minus P 357 quod om. A 358 cuius, corr, Muretus, 

cf. 359 tolerare AP, correxi loquere P, cf. Langenus symb. 191 patri 
audacter A 359 charmidi A, charamide P, corr. Scaliger 



II a. 79-102 TRINVMMV8 423 

qui illic habitat. Phil. Quio comedit quod fuit, quod non fuit? sao 

Ltb. Ne opprobra, pater; mûlta eveniuDt homini quae volt, quae oevolt. 

Phil. Meutire edepol, goate, atque id nunc facis haud consuetudine. 

nain sapiens quidem pol ipsus ûngit fortunam sibi: 

eo non multa quae nevolt eveniunt, nisi ûctor malust. 

Lts. Multa illi opéra opust ficturae, qui se fictorem probum 865 

vitae aguodae esse expetit: sed hic admodum adulescentulust. 

Phil. Non aetate, verum ingenio apiscilur sapientia; 

sapienti aetas condimentum, sapiens aetati cibust. 

agedum eloquere, quid dare illi nunc vis? Lts. Nil quicquam, pater; 

tu modo ne me prohibeas accipere, si quid det mihi. 870 

Phil. An eo egestatem ei tolerabis, si quid ab illo acceperis? 

L. Eo, pater. P. Pol ego istam volo me rationem edoceas. L. Licet. 

sein tu illura quo génère natus sit? Phil. Scio, adprime probo. 

Lys. Soror illi est adulta virgo grandis: eam cupio, pater, 

ducere uxorem sine dote. Phil. Sine dote uxorem? Lts. Ita; 875 

tua re salva hoc pacto ab illo summam inibis gratiam, 

neque commodius uUo pacto ei poteris auxiliarier. 

Phil. Egone indotatam te uxorem ut patiar? Lts. Fatiundumst, pater; 

et eo pacto addideris nostrae lepidam famam familiae. 

Phil. Multa ego possum docta dicta et quamvis facunde loqui, 8S0 

historiam veterem atque antiquam haec mea senectus sustinet; 

verum ego quando te et amicitiam et gratiam in nostram domum 

video adlicere, etsi adversatus tibi fui, istac iudico: 



360 quii^ A qain A: qui P non fait A: non fmP 361 ex- 
probra A multe ueninnt homini qui nuit que (qoi B) neault P, mala malta 
eneniunt homini quae uolt qoae non aolt A sequUur in P v, 369, 368, in 
A V. 369, quem transposuit Mureius, Acidalius 362 it A aut A 363 ipse 
P 364 non A: ne P (nemulta Acidaiius) sisi A^ malus siet P 
365 multa illi opéra moltust ficturae A, corr. Studemundus: multas (multast 
Camerarius) opéra opus ficturae P non deterius 366 agendae P expetis 
(—dis D) P adulescentoluB P 367 aetatem P adipiscitor P 

36S. 369 V. ad v, 361 368 condimentum si P cibumst P sensum recte 
expUcavit Acidalius p, 509 {aetate condimento conditur sapiens cibus) 
369 agidum B qaod A nihili quiquam P 370 qnit A 37 i ei Bothius: 
et P,e A tolerabis B: tolerabilis ACD qoit A 373 aprimeo probo A 
374 adoita A 375 spaiia pers. om, P uzoremne? ita Reizitis, uxorem? 
ita (pater) Guietus 376 inibis summam P 377 auxiliarer A 378 ego 
P te om. A; te indotatam Kaempfius de pron, pers, 45 sq, patiundumst 
vel — unst A: patiundum (-dem C) si P 379 nostra (— am D) P 

3b0 docte A cf, ad Capt, 960 383 aduersatus A: aduersatos si P 



424 PLAVn na,i»-4,6 

tibi permilto; posce, duce. Lts. Di te senrassint mibi. 

ged adde ad istam gratiam unum. P. Quid id est autem UDum ? L. Eloqnar. 96S 

tute ad eum adeas, tute concilies, tute poscas. Phil. Eccere. 

Lts. Nimio citius transiges: firmum omne erit quod tu egeris. 

gravius tuom erit unum verbum ad eam rem quam centum mea. 

Phil. Ecce autem in benignitate hoc repperi, negotium. 

dabitur opéra. LTa Lepidus vivis. haec sunt aedes, hic habet; 590 

Lesbonico est nomen. âge, rem cura, ego te opperiar domi. — 

Phil. Non optuma haec sunt, neque ut ego aequom censeo; n 3 

verum meliora sunt quam quae deterruma. 

sed hoc me ûnum consolatur atque animum meum, 

quia qui nibil aliud nisi quod sibi soli placet 98S 

consulit advorsum filium, nugas agit: 

miser ex animo fit, factius nibilo facit. 

suae senectûti is acriorem hiemem parât, 

quom illam importunam tempestatem conciet. 

sed aperiuntur aedes quo ibam: commodum 400 

ipse exit Lesbonicus cum servo foras. 

LESBONICVS n 4 

Minus qufndecim dies sunt, quom pro hisce aedibus 
minas quadraginta accepisti a Callicle. 
estne hoc quod dico, Stasime? 

STASmVS 

Quom considero, 
meminisse videor fieri. Lesb. Quid factumst eo? 405 

Stas. Comessura, expotum; exussum: elotum in balineis, 



385 id om, A 3S6 tu concilies Bothius, cf. SkuUchius Plaui. m. 

Rom, 151 3S7 omnem P 38S erit toom P 389 hoc deL ScaUger; cf. 
Vahlenus ind. lect. 1880, 15 390 aedis A 391 coram A operiar BD, 
opperiam A domiphilto B 392 filto A, philto benbx CD aecam AB, 
aeqaumCZ) 394 hoc unum consulatom (~am CD) me P 395 aliat A 
398 ÎB om. A 399 illam guae ex illa re fit 400 commode P 40t ies- 
bonicuB A foras lebonicas stasimos B 402 lbebohicys stasdcyb vilto 
A, ÀDYLBSCBN8 SBBYTB ssNKx Dv. B, LesbonicoB AdoleBcens (adol. D) Stasimos 
Semas Philto Senez CD personarum notae e k a in B cum B, D ex 
corr.: qoam A, qooniam C, D anle corr. hisce aedibos A: isce bibas (t. e. 
hiBC aedibas) B, his aodiboB CD 404 st. om. B qmn A, cum CD 
405 meminesse P factanst B ex corr., C 406 exessum RUscheUus, cf. ad 
250, Truc. 312 ezossum A: exatum P; cf. Asin. 196 elotom A 



n é, 6-2B TRINVMMVS 426 

piscator, pistor apstulit, laniî, coquî, 

holitores, myropolae, aucupes: conflt cito; 

Doo hercle minus dWorse distrahitur cito, 

quam si tu obicias formicis papaverero. 410 

Lesb. Minus hercle in istis rébus suniptumst sex minis. 

SxAa Quid quod dedisti scorlis? Lesb. Ibidem una traho. 

Stas. Quid quod égo defrudavi 7 Lesb. Em, istaec ratio maxumast. 

SrAa Non tibi illud apparere, si sumas, potest; 

nisi tu immortale rere esse argentum tibi. 415 

Phil. Sero atque stuUe, prius quod cautum oportuit, 

postquam comedit rem, post rationem putat. 

Lesb. Nequaquam argenti ratio compare! tamen. 

Stas. Ratio quidem hercle apparet: argentum oïxerai. 

minas quadraginta accepisti a Callicle, 420 

et ille aédis mancipio abs te accepit? Lesb. Admodum. 

Phil. Fol opino adOnis noster aedis vendidit; 

pater quom peregre veniet, in portast locus, 

nisi forte in ventrem filio conrepserit. 

Stas. Trapezftae mille drachumarûm Olympien, 425 

quas de ratione dehibuisti, redditae? 

Lesb. Nempe quâs spopondi. Stas. Immô 'quas dependi' inquito 

[¥ qua sponsione pronuper tu exactus es] 427* 

pro illo adulescente, quem tu esse aibas divitem. 

L. Factum. S. Vt quidem illud perierit. L. Factum id quoque est 

nam nunc eura vidi miserum et me eius miseritumst 430 



409 om. P 410 ut supra AP, Charisius 83: an ai formicis obicias papa- 
nerem Nonius 220 411 somptam est A: somptan ti P 412 unam A 
cf. 203 413 cf. ad Amph. 793 defraadaoi ACD^ em istaec A: em 
(hem CD) ista P 414 eUam fraudata intcr sumptus numerat impudenter 

419 apparet ercle A oHx^zai A, Cicero in Pis. 61: oechetç (— e CD) P 

420 accepistioe A 421 abs te (apste B) maociplo accepit P 422 opiner 
AP 423 qonm A, cum P porta est A: porta fi P 424 uentrem A: 
oenirem P camrepserit CD 425 trapa}zlte A drahcamanun CD, drach- 
maram A olympicom AP, corr. FaUa cf. Merc. 706 Rud. 70, ad Asin. 250; 
mille drachnmamm tarpesitae Olympico Ritschelius 426 deboisti CD 
427 nempe quas A: nempe qoa P dépendit inqoit (— id B) P 427* ante 
427 A, eiecit Riischelius tnte ^^ conveniat {non Piauto) qnh en t^onsione 
nnper tu rem exactas es {cf. GelL 15, 14) 42S esse aiiebas A: aiebas esse 
P 429 Stastmi notam om. B L. :k ^ 430 nunc suspectum, aliéna 
exempla Langeni symh. 39 sg., Bachiip. 248; fort, nam amicnm nidi; cf. PaU 
merus Hermath. 20, 71 miserom AD^: miseriom BC, enmiseriom />* 
eiios A miseritamst A: miserum unsi P 



426 PLAVTI n 4, 80-58 

Stas. Miseret te aliorum, tui Dec miseret nec pudet. 

Phil. Tempust adeuodi. Lesb. Éstne hic Philto qui advenit? 

is herclest ipsus. Stas. Edepol né ego istum velim 

meum ileri servom cum suo peculio. 

Phil. Erum atque servom plurumum Philto iubet 4S5 

salvere, Lesbonicum et Stasimum. Lesb. Di duint 

tibi, Philto, quaequomque optes, quid agit filius? 

Phil. Beoe volt tibi. Lesb. Ëdepol mutuom mecum facit. 

Stas. Nequam illud ?erbumst ^bene ?olt', oisi qui bene facit. 

ego quoque ?olo esse liber: nequiquam volo; 440 

hic postulet frugi esse: nugas postulet. 

Phil. Meus gnétus me ad te misit, inter te atque nos 

adûnitatem ut conciliarem et gratiam. 

tuam Yôlt sororem ducere uxorem; et mihi 

sententia eademst et volo. Lesb. Hau nosco tuom: 445 

bouis luis rébus meas res inrides malas. 

Phil. Uomo ego sum, homo tu es: ita me amabit luppiter, 

neque te^derisum adveoio neque digoum puto. 

verum hoc quod dixi: meus me oravit filius, 

ut tuam sororem poscerem uxorem sibi. 450 

Lesb. Mearûm me rerum uovisse aequomst ordinem. 

cum vostra nostra non est aequa factio. 

adûnitatem vobis aliam quaerite. 

Stas. Satin tu es sanus mentis aut animi tui, 

qui condicionem hanc répudies? nam iiium tibi 455 

ferentàrium esse amicum inventum intellego. 

Lesb. Abin hioc dierecle? Stas. Si hercle ire occipiam, voles. 

Lesb. Nisi quid me aliud vis, Philto, respondi tibi. 

Phil. Benigniorem, Lesbonice, te mihi, 



431 tui A: cui te P 432 tempus est A, tempusi B, tempos CD 
L. : K in ras, B filto A 433 st. : ▲ in ras. B, spat. om. A ni P 
437 qoaequomqae B: quaecumque A, quae quoniamque CD 43S mecum 

mutaum A 439 necquam A uerbum est A, uerbom si P 440 k praem. 
B esse uolo A ne quid quam B, nequicquam CD 442 L te A: Lie P 
445 eadçst A, eadem si (sim CD) P haud P 446 tais P: tais in A 
447 es tu A inpiter BD 44S aduenio A: ueni P 449 qaod A: ut P 
dixit A 451 rerum me P aequum est A, aequom (— um CD) si P 
452 oestra A: uestris P 454 tus sanus P, tu sanus A 456 ferentàrium 
A, Varro de /. /. 7, 57: ferentaneum P amicum esse A 457 abin dier. 
vel abi hinc Palmerus Hermath. 10, 66 derecte P notiB P 



n *. 69-89 TRINVMMVS 427 

quam nunc experior esse, confido fore; 460 

nam et stulte facere et stulte fabularier, 

utruroque, Lesbonice, io aetate hau bonumst. 

Stas. Verum hercle hic dicit. Lesb. Oculum ego ecfodiam tibi, 

si verbum addideris. SxAa Hercle qui dicam tamen; 

Dam si sic non licebit, luscus dixero. 465 

Phil. Ita tu nunc dicis, non esse aequiperabiles 

Yostras cum nostris factiones atque opes? 

Lesb. Dico. Phil. Quid? nunc si in aedem ad cenam veneris 

atque ibi opulentus tibi par forte obvenerit 

(adposita cena sit, popularem quam vocant), 470 

si illi congestae sint epulae a cluentibus: 

si quid tibi placeat quod illi congestum siet, 

edisne an incenatus cum opulento accubes? 

Lesb. Edim, nisi si ille votet. Stas. At pol ego etsi votet 

edim, atque ambabus mails expletis Yorem, 475 

et quod illi placeat praeripiam potissimum, 

neque illi concedam quicquam de vita mea. 

yerecundari neminem âpud mensam decet, 

nam ibi de divinis atque humanis cernitur. 

Phil. Rem fabulare. Stas. Non tibi dicam dolo: 490 

decedam ego illi de via, de semita, 

de honore populi; verum quod ad ventrem attinet, 

non hercle hoc longe, nisi me pugnis vicerit. 

cena bac annona est sine sacris hereditas. 

Phil. Semper tu hoc facito, Lesbonice, cogites, 485 

id optumum esse, tute uti sis optumus; 

si id nequeas, saltem ut optumis sis proxumus. 

nunc condicionem banc, quam ego fero et quam abs te peto, 

dare atque accipere, Lesbonice, te volo. 

di divites sunt, deos décent opulentiae 480 



462 haud P bonust A 463 dico A effodlam P 464 quid P, 
quin A, corr, Fleckeisenus 466 nunc ta A essee A 467 nostris AP: 
nosti Nonius 304 opus A 469 obaenerit A: ut aenerit P 470 ait cena 
(-am B) P 471 cUentibas P 472 tibi A: ilU P 474 edit P aetet 
P, uolet A ST. : A ^ etiamaî aetet P 475 magis A 476 prae eripiam 
P 480 PH. : B ^ fabularis A bt. : ▲ B, sp, om. A 485 ph. om, P 
facito lesbonice hoc A 486 at P 487 neqaeas Baltem A: neqae adsalutem 
P 488 abs te A: apte P 489 aspicere A 490 dei P cf, Vanro de 
L l. 5, 92 diaes a diuo e, q, s. decet P 



428 PLAVTI n é, »-ii8 

et factiones, verum nos homuDCuli, 

satillum animai qui quom extemplo emisimus^ 

aequo roendicus atque ille opulentissimus 

censetur censu ad Acheruntem mortuos, 

Stas. Mirum quin tu illo tecum di?itias feras. 4d5 

ubi mortuos sis, ita sis ut nomen cluet. 

Phil. Nunc ut scias hic facUones atque opes 

non esse neque nos tuam neglegere gratiam, 

sine dote posco tuam sororem Glio. 

quae res bene vortat — habeon pactam? quid taces? 500 

Stas. Pro di iromortales, condicionem quoius modi. 

Phil. Quin fabulare 'di bene vortant, spondeo'? 

8ta8. Eheû ubi usus nil erat dicto, spondeo 

dicebat; nunc hic, quom opus est^ non quit dicere. 

Lesb. Quom adOnitate vostra me arbitramini 505 

dignum, habeo vobis, Philto, magnam gratiam. 

sed si haec res graviter cecidit stultitia mea, 

Philto, est ager sub urbe hic nobis: eum dabo 

dotem sorori; nam is de divitiis meis 

solus superfit praeter vitam relicuos. 510 

Phil. Profecto dotem nil moror. Lesb. Certumst dare. 

Stas. Nostramne, ère, vis nutricem, quae nos educat, 

abalienare a nobis? cave sis feceris. 

quid ederaus nosmet postea? Lesb. Etiam tu taces? 

tibi ego rationem reddam? Stas. Plane periimus, 515 

nisi quid ego comminiscor. Philto, te volo. 

P. Si quid vis, Stasime. S. Hue concède aliquantum. P. Licet. 

Stas. Arcano tibi ego hoc dico, ne ille ex te sciât 

neve alius quisquam. Phil. Crede audacter quidlubet. 



491 nos sciL somus 492 salillom P; de deminuto sat ef, ad 888. 

animae pauxillolom Nœvius com, 49 animae AP qoom A, cum P ami- 
simus P 493 aequo A: aeque P 494 acharonte B, acheronte CD 
495 ST. mimm r: an mirum AP quin tu illo A: inltu (inito B) illum P 
497 PH. om, P 502 B ^ di Z'; uin ^ uortat AP 603 a B 604 dlce- 
bant A quoniam CD, cum A quid ACD 505 me A: mea P 

506 obis A filio P 507 si haec res .4.' et si hercles P 508 hic om. A 
509 diuitiÎB mois Bergkius: stultitiis meis A, stultitia mea P h\Q hic A, 

post V, 506 P relicuus A, reliquus P 511 certum est^^, certom si P 
512 ère uis nutricem Lindemannus : eleuîs nutrice ère P, ère nis eduçat na- 
tricem A quem A 515 tibin egon A; cf. Aul. 45 perimus AP 
516 phillo P 519 quisquisquam A quid iubet BC^ 



II 4. 119-14B TRINVMMVS 429 

Stas. Per deos atque homioes dico, ne tu illunc agrum 520 

tuom sfrîs umquam fieri neque gnati tuî. 

ei rei argumenta dicam. Phil. Audire edepol lubet. 

Stas. Primum omnium olim terra cum proscînditur, 

in quinto quoque sulco moriuntur boves. 

Phil. Apage, Acheruntis ostium in vostrost agro. 525 

Stas. Tum vinum prius quam coctumst pendet putidum. 

Lesb. Consuadet homini, credo, etsi scelestus est, 

at mi infidelis non est. Stas. Audi cetera. 

post id, frumenti quom alibi messis maximast, 

tribus tàntis illi minus redit quam opse?eris. 590 

Phil. Em istic oportet opseri mores malos, 

si in opserendo possint interfieri. 

Stas. Neque umquam quisquamst, quoius ille ager fuit, 

quin pessume ei res Yorterit: quoium fuit, 

alii exulatum abierunt, alii emortui, 585 

alii se suspendere. em uunc hic quoius est, 

ut ad incitas redactust. Phil. Apage a me istum agrum. 

Stas. Magis apage dicas, si omnia ex me audiveris. 

nam fulguritae sunt alternae arbores; 

sues moriuntur angina acerrume; 540 

oves scabrae sunt, tam glabrae, em, quam haec est manus. 

tum autem Surorum, genus quod patientissumumst 

hominum, nemo extat qui ibi sex menses vixerit: 

ita cuncti solstitiali morbo decidunt. 



521 sciris P um fieri neqoe gnati tui quam A 522 argomcntum P, 
argumenti A^ iabet BC 523 cum om, A 524 quincto A 525 acche- 
runtis B hoBtiom A nostrost C/>, nostro si B, nostro est A, corr, 
Beckerus in Sludemundi stud. 1, 240; tantum apage Philtoni tribuunt AP 
526 coctom est A, Porphyrio ad Hor, carm. i, 20, 10: coactom est CD, ce 
actusi B 527. 528 intcrpoîatori trihuit Benncus Schenkl stud. Plaut. 90 
{696) 529 corn A, qoo P mazima est A, maxima sim P 530 iliis 
A reddit AP, corr. Lambinys 533 est: si P, om. A (cuios A hie et 
536) vel illic 534 quoiam (B, cuiom A, ciaium 6\ cuioms D) si genetitms 
est {cf, Charisius 162, ButcJielerus de decl. p. 90 W), infinitum est, velut quo- 
rumcumque, cf. CIL. 1,200, 8:10; quorum vel quoius substitucrunt aUi. 
cf. 595 535 exolatam A, exsoUti Iiiouius 123 abiere A 537 indUs 
redactuB P, i. r. est Nonius, incitast redactos A istonc P 538 ex me 
Kampmannus: a me A, mea CL, me B 539 altemis Spengelius 541 hem 
CD, haec fort, expunctum A est CD et fort. A*: et A, om. B 542 syro- 
rom AP patientissimum est A: padentis som mono sim (sum mon CD) P 



430 PLAVTI n 4, i4*-i7i 

Phil. Credo ego istuc, Stasime, ita esse; sed Campans genus 545 

roulto Surorum iam antidit patientia. 

sed istést ager profecto, ut te audivi loqui, 

malos in quem omnes poblice mitti decet, 

sicut fortunatorum memorant insulas, 

quo cuncti qui aetatem egerint caste suam 550 

conveniant; contra istoc detrudi maleficos 

aequom videtur, qui quidem istius sit modi. 

Stas. Hospitîum est calamitatis: quid verbis opust? 

quamvis malam rem quaeras, illic reperias. 

PmL. At tu hercle et illi et alibi. Stas. Cave sis dixeris 555 

me tibi dixisse hoc. Phil. Dixisti arcano satis. 

Stas. Quin hic quidem cûpit illum ab se abalienarier, 

si quem reperire possit cui os sublinat. 

Phil. Meus quidem hercle numquam fiet Stas. Si sapies quidem. 

lepide hercle dé agro ego hune senem deternii; 540 

nam qui vivamus nihil est, si illum amiserit. 

Phil. Redeo ad te, Lesbonice. Lesb. Die sodés mihi, 

quid hic est locutus tecuni? Phil. Quid censés? homost: 

Yolt fieri liber, verum quod det non habet 

Lesb. Et ego esse locuples, verum nequiquam volo. 565 

Stas. Licitumst, si velles; nunc, quom nihil est, non licet. 

Lesb. Quid tecum, Stasime? Stas. De istoc quod dixti modo: 

si ante voluisses, esses; nunc sero cupis. 

Phil. De dote mecum convenire nil potest: 

quid tibi lubet tute agito cum nato meo. 570 

nunc tuam sororem filio posco meo. 

quae res bene vortat. quid nunc? etiam consulis? 

545 ita esse om. Nonius 486 set A campans Nonius: campanis A, 
campas P 546 moites oirorom Diomedes 313 surorum Nonius: sjrorum 
AP anteit Diomedes patientia A Nokius, Diomedes: patlentia P, patien- 
tiam Ritschelius 550 egenmt castesum P 551 istuc A destrudi B 
552 aequm A, acquum CD sint P 553 opusi B 555 illic A 556 dixti 
arcanes sates A 557 ab se A : apsese By absese CD 558 quem A : quidem 
P repperire AD pessct P cui es A: colas P; sciL qooiei 559 nos- 
qoam A 500 de om, A honc P: hec honc A 561 qoi oamos A 503 est 
om. P censos P heme si B 565 k B neqoicqoam P (nec q. C) 
cf. 440, Ribheckius mus, Rhen, 27, 180 566 licitum est si A: licitusi P 
567 isto A dixisti P 56S— 636 deest A 56S antea, eorr. Guielus 
569 dotem B petes, con-, Acidalius 572 qoerens bene B consois B, 
comsuis CD, corr, Camerarius 



n 4, 172-200 TRINVMMVS 431 

Lesb. Quid istic? quando ita vis: di bene vortant. spondeo. 

Stas. Numquam edepo] quoiquam (tam) expectatus filius 

natus quand illuc est spondeo Datum roihi. 575 

di fortunabunt vostra coDsilia. Phil. Ita volo. 

Lesb. Sed, Stasime, abi hue ad meam sororem ad Calliclem, 

die hoe negoti quo modo aetumst. Stas. Ibitur. 

Lesb. Et gratulator meae sorori. Stab. Seilieet. 

Phil. I hae, Lesboniee, meeum, ut eoram nuptiis 580 

dies eônstituatur ; eadem haee eonfirmabimus. — 

Lesb. [Tu istue eura quod iussi. ego iam hie ero. — ] 

die Callieli, me ut convenat. Stas. Quin tu i modo. 

Lesb. De dote ut videat qaid opus sit facto. Stas. I modo. 

Lesb. Nam certumst fline dote haud dare. Stas. Quiu tu i modo. 5S5 

Lesb. Neque enim illi damno umquara esse patiar Stas. Abi modo. 

Lesb. Meam néglegentiam. Stas. I modo. Lesb. {Nullo modo) 

aequom videtur quiu quod peccarira Stas. I modo. 

Lesb. Potissimum mi id obsit. Stas. I modo. Lesb. pater, 

enumquam aspiciam te? — Stas. I modo, i modo, i modo. 590 

tandem impetra?i abiret. di vestram fidem, 

edepol re gesta pessume gestam probe, 

si quidem ager nobis salvos est; etsi admodum 

in ambiguo est etiam nunc quid ea re fuat. 

sed id si alienatur, aetumst de collo meo, 595 

gestandust peregre clupeus, galea, sarcina: 

effugiet ex urbe, ubi erunt factae nuptiae, 

ibit istac, aliquo, in maximam malam cnicem, 

latrocinatum, aut in Asiam aut in Ciliciam. 

ibo hue quo mi imperatumst, etsi odi banc domum, 600 

postquam exturbavit hic nos ex nostris aedibus. — 

573 aortat B, cf, 502 574 bt. e: spaL; Philtonis 574, 575 vulgo, qtd nec 
tant opère gaudet et dixerit istoc (tam) ç 575 illad 576 k praem, B 
578 actum si B 580 b ^ noptils B 582 additus ut uUima scaenae 
pars omitti posset velut cora<to bene) 583 conaeniat 584 opus sit 
Camerarius: possit; cf. Stick, 573 585 certam si haad dare Pitu: had- 
dare B, addere CD cf. Truc, 425, ad Amph, 719 587 nollo modo Rit- 
schelius: o pater (Stasimi) 588 peccarem B, peccamm C 594 ea Sciop- 
pius: dea B^ de hac CD 595 cf, Aul, 770; id deL Camerarius, is Bergkius, 
Muellerus pros. 329 actum si 596 gestanda si B, gestando C, gestandum 
D 598 istac regionem indicat guam digito monstrat {errât Bachius p, 286 
ut de aiiis in soUloguiis), aliquo exitum infinita, in sq. admodum finita notione 
601 cf,adl69 aedibos. callides Stasimos B 



432 PLAVTI m i, i-» 

CALLICLES ni 1 

Qu6 modo tu istuc, Stasime, dixti? 

STASmVS 

Nostrum erilem filium 
Lesbonîcum suam sororem despondisse. em hoc modo. 
Gall. Cui homini despoodit? Stas. Lysiteli Philtoois Qlio, 
sine dote. Gall. Sine dote ille iilam in taotas divitias dabit? 0û5 

non credibile dicis. Stas. At tu édepol nullus creduas. 
si hoc non credis, ego credidero — G. Quid? S. Me nihili pendere. 
Gall. Quam dudum istuc aut ubi actumst? Sta& Ilico hic ante ostium, 
lam modo, inquit Praenestinus. Gall. Tanton in re perdita, 
quam in re salva Lesbonicus factus est frugalior? 610 

Stas. Atque equidem ipsus uUro ?enit Pbilto oratum fliio. 
Gall. Flagitium quidem hercle fiet, nisi dos dabitur virgini. 
postremo edepol ego istam rem ad me àttinere intellego. 
ibo ad meum castigatorem atque ab eo consilium petam. — 
Stas. Propemodum quid illic feslinet sentio et subolet mihi: 615 

ut agro evortat Lesbonicum, quando evortit aedibus. 
ère Cbarmides, quam apsenti hic tua res distrahitur tibil 
utinam te rediisse saWom videam, ut inimicos tuos 
ulciscare, ut mibi, ut erga te fui et sum, referas gratiam. 
nimium difficiles! reperiri amicum ita ut nomen cluet, 620 

quoi tuam quom rem credideris, sine omni cura dormias. 

sed generura nostnim ire ecciilum video cum adûni suo. 
nescio quid non salis inler eos convenit: céleri gradu 
eunt uterque, ille reprebendit hune priorem pallio. 

haud ineuscheme astiterunt. bue aliquantum apscessero: 625 

est lubido orationem audire duorum adfinium. 



602 8KNBX BSRYVS C. (O. Om. C) BC, PmLTO BBNSX BBBYVB STASIMYS D 

notae b Calliclis et k Stasimi B dixisti 603 despondissem hoc, corr, 

Ritsclulius 606 dices tua credas, item Donatus ad Eun, 2,1,10 
607 nihil, corr, Camerarius 608 quandadum istuc aottubi actanst B 

ilico hic ad ubi, tam modo ad quam dudum respondet hostîam BD 

617 charmide, corr, Ritschelius; cf, ad Epid, 553 quam Camerarius: quom 
B, quoniam CD apsenti Bermannus: apsente (abs. CD) te 618 redisse 
saluom D, saluam C , salum B 619 ulciscar et mihi Ritschelius 

620 repperiri CD inimicum 621 crederis 622 ecillum 623 gradus 
625 cf, Niemeyerus haut B in eusce mea, corr. Camerarius^ Handius 
Turs. 3, 33 apsessero (abs. CD) 626 adfinium Lisitelis Lesbonicoa Stasi- 
mus B 



m a, 1-23 TRINVMMV8 433 

LYSITELES m 2 

Sta ilico^ noli a?orsari neque te occultassis mihî. 

LESB0NICV8 
Potio ut me ire quo profectus sum sioas? Lts. Si io rem tuam, 
Lesbonice, esse videatui*, g]oriae aut famae, sinam. 
Lesb. Quod est facilluroum, facis. Ltb. Quid id est? Lesb. Amico 

iniuriam. 690 

Lt. Neque meumst neque facere didici. Le. Indoctus quam docte facis. 
quid faceres, si quis docuisset te, ut sic odio esses mihi? 
[qui] bene cum simulas facere mihi te^ maie facis, maie consulis. 
Lts. Egone? Lesb. Tune. Lts. Quid maie facio? Lesb. Quod ego 

nolo, id cum facis. 
Lts. Tuae rei bene consulere cupio. Lesb. Tu [mihi] es melior quam 

egomet mihi? 635 

sat sapio, satis in rem quae sint meam ego conspicio mihi. 
Lts. An id est sapere, ut qui beneficium a benevolente répudies? 
Lesb. Nuilum beneficium ésse duco id quod quoi facias non placet. 
scio ego et sentio ipse quid agam^ neque mens ofûcio migrât^ 
nec tuis depellar dictis quin rumori senriam. 610 

Lts. Quid ais? nam retineri nequeo quin dicam ea quae promeres: 
itan tandem banc maiores famam tradiderunt tibi tui, 
ut YÎrtute eorum anteparta per flagitium perderes? 
atque honori posterorum tuorum ut vindex fieres, 

tibi paterque avosque facilem fecit et planam viam 645 

ad quaerundum honorera: tu fecisti ut difQcilis foret, 
culpa maxume et desidia tuisque stultis moribus. 
praeopta?isti, amorem tuom uti virtuti praeponeres. 
nunc te hoc pacto credis posse optegere errata? aha, non itast: 



ADYLBSCBNTBS U. SBaVYB (O 0m. C) BC, ADOLBSCBNTIB U. BBBYYS 8TA8IMY8 

LT8ITBLB8 LB8BONICY8 D z B K twlae LysUeUs Lesbomct Slasimi B 

028 qaod 629 gloriae aut £amae dativi, cf. Poen, 145 631 menât BCD^ 
633 [qui] Hermannus 635 [mihi] Bergkius op. 1, 634 637 accedit A 
iddest A a beneuolentii A: beneaolente P 638 quod cai CD, cum oui A 
639.640 Lysitelis P mense officium P; fort, mens suo offido, cf mus, 

Rhen. 38, 4 640 depellor P 64 1 quid ais Lesbonici P retinere Nonius 4 75 
et fort, A 642 itane AP hanc om, P maiioros A 643 anteuerfa 
A 645 pater A facit P 646 qaaerendam P 647 tais ino xoivov 
648 praeoptasaisti A 649 facto A aha A: ah P, antécédente in CD per- 
sonae spatio 

Plaatas II. 2S 



434 PLAYTI ni 2, 24-49 

cape sis virtutem aoimo et corde expelle desidiam tuo: 650 

ÎQ foro operam amicis da, ne in lecto amicae, ut solitus es. 

atque ego istum agrum tibi relioqui 6b eam rem enixe expeto, 

ut tibi sit qui te corrigere possis, ne omnino inopiam 

cives obiectare possint tibi, quos tu inimicos habes. 

Lesb. Omnia ego istaec quae tu dixti scio, Tel exsigoavero, 655 

ut rem patriam et gloriam maionim foedarim meum: 

scibam ut esse me deceret, facere non quibam miser; 

ita vi Veoeris vinctus, otio captus in fraudem incidi. 

et tibi nunc, proinde ut merere, summas habeo gratias. 

Lt8. At operam perire meam sic et te baec dicta corde spernere -f 660 

perpeti nequeo, simul me piget parum pudere te; 

et postremo, nisi roi auscultas atque hoc ut dico facis^ 

tute pone te latebis facile, ne inveniat te Honor, 

in occullo iacebis cum te maxume clarum voles. 

pernovi equidem, Lesbonice, ingenium tuom ingenuom admodum; 665 

scio te spontc non tuapte errasse, sed amorem tibi 

pectus opscurasse; atque ipse Amoris teneo omnis vias. 

ita est amor, ballisla ut iacitur: nihil sic celere est neque volât; 

atque is mores hominum moros et morosos efQcit: 

minus placet magis qu6d suadetur, quod dissuadetur placet; 610 

quom iuopiast, cupias, quando eius copiast, tura non velis; 

[ille qui aspéllit is compellit, ille qui cônsuadet vetat.] 

insanum [et] malumst io hospkium devorti ad Cupidinem. 

sed te moneo hoc etiam atque etiam, ut repules quid facere expetas. 

si istuc, ut conare, facis + iodicium tuom incendes genus; 675 



650 z praem, B deisidiam B tuam A 651 amicis operam A 
da ne in lecto A: ha da aot intellecto (iotellecta B, cf. ad Ampk, 513) P, 
f. e. da haud in lecto {s) 652 istum ego A enixe AD: enxie C, menixe 
B (denixe: enixe Piacidus corp. ql 5, 16. 61. cf, Bergkius op. 1, 20) 665 ista 
B, istic CD dixisti P uel P: ot A exignauero P 657 sciebam P 
658 aptus A; captas otîo Hermannus 659 ut A: ac P, cf. Amph 583 
cf. Langcnus symb. 13 660 haec om. A corde del Camerarius; at meam 
8ÎC perire operam et te Hermannus 662 me AP, corr, Frcundius 665 p. e. 
lesbonicem imperiam tuum ingenium a. P 666 tuapste A 667 amores P 
tencomnis A 66 S balista P cclere sic est A 669 bis P fiotçwç et 
morosos A 670 quod suadetur magis A 67 1 qum A, com CD 672 — 735 ^^- 
est A 672 delevit Bergkius qui (quia B^ anle corr,) non soadet, corr. 
Camerarius 673 insanum et malumst B , insanomst et malom CD (et artum 

ex correclura insanfim? cf. ad MU. 24); hospitîo Muellerus, cf, Baierus de PL 
fah. rcc. 97 675 indicium: ignî Bergkius 



m 2, 60-76 TRINVMMVS 435 

tuni igitur tibi aquae érit cupido, genus qui reslÎDguas tuom, 

atque si eris nactus, proiode ut corde ainaDtes suDt cati — 

ne sciDtillani quidem relinques, genus qui cougliscat tuom. 

Lesb. Facilest inveotu: datur iguis, tametsi ab ioimico petas. 

sed tu obiurgans me a peccatîs rapis deteriorem io viam. 6S0 

rocam [vis] sororem tibi dem suades sine dote, aha, non convenit 

me, qui abusus sum tantam rem patriam, porro in ditiis 

esse agrumque habere,. egere illam autem, ut me merito oderit. 

numquam erit alienis gravis qui suis se concinnat le?cm. 

sicut dixi, faciam: noio te iactari diutius. 6SS^ 

Lys. Tanto meliust te sororis causa egestatem exsequi 

aique eum agrum me habere, quam te, tua qui tolères moenia? 

Lesb. Nolo ego mibi te tam prospicere, qui meam egestatem levés, 

sed ut inops infamis ne sim, ne mi banc famam diiîerant, 

me germanam meam sororem in concubinatum tibi, eoa 

si sine dote (dem), dédisse magis quam in matrimonium. 

quis me improbior perhibeatur esse? haec famigeratio 

té bonestet, me conlutulentet, si sine dote duxeris: 

tibi sil emolumentum honoris, mibi quod obiectent siet. 

Lys. Quid? te dictalorem censés fore, si aps té agrum acceperim? ed5 

Lesb. Neque volo neque postulo neque censeo, verum tamen 

is est honos homini pudico, meminisse officium suom. 

Lys. Scio equidem te animatus ut sis; video, subolet, sentio: 

id agis, ut, ubi adûnitatem inter nos nostram adstrinxeris 

atque eum agrum dederis nec quicquam hic tibi sit qui vitam colas, 700 

efTugias ex urbe inanis; profugus patriam deseres, 

cognatos, adfinitatem, amicos factis uuptiis: 



676 tibi aquerit B^ tibi qaerit CD 677 si eris Reizius: erit si 
GTS nesciant illam CD concliscat B, conclasit CD 679 facile est, t. e. 
facilis est tamen et si Inimicos, corr. Ritscheîius 6S0 rapidis 
6S1 [uis] Guietus; ut OpiUius ha a B, hac CD 6S2 diuitiis 6S4 z 
pracm. B 685 dixit 686-691 post v. 705iterati{BCD) 686 L om, 
tanton RUschelius soris CD 657 tôlières CD mania (^) 691 dotem (B) 
<dem) Klotzius dedissQm {CD) 692—694 post v. 704 iterantur (BCD) 
(>92 famigeratio {BCD) Konius 84: famiferatlo 693 conlatulent et Me: 

autem conlutulent et {BCD), collatulet et Nonius ('conlutulet significat dede- 
coret') 694 ermolumeniom B mihi eum {B): mihi aatem {CD) 695 qaid 
B : cul CD fores 696 l. om, tertium neque om, B 698 l. om, ut 
sistudio sobolet CD 699 it B 700 eum sup, ser, B ne 701 pro- 
fugieuB, eorr, Camerarius, ef, Locwius gloss, nom. 205 doseras Camerarius 

28» 



436 PLAVn m 2, 77-102 

inea opéra hinc proterritum te meaque a?aritia autument. 

id me commissunim ut patiar fieri, ne anîmum induxeris. 

Stas. Non enîro pôssum quin exclamem euge. euge, Lysiteles, Ttàkiv. 706 

facile paknam habes: hic victust, vicit tua comoedia. 

hic agit magis ex argumento et versus mêlions facit. 

etiam oh stultitiam tuam te + curis multabo mina. 

Lesb. Quid tibi intérpellatio aut in consilium hue accessio est? 

S. Eodem pacto, quo hue accessi, apscessero. Le. I bac mecum domum, 710 

Lysiteles, ibi de istis rébus plura fabulabimur. 

Ltb. Nil ego in occulto agere soleo. meus ut animust, eloquar: 

si mihi tua soror, ut ego aequom censeo, ita nuptum datur, 

sine dote, neque tu hinc abituru's, quod meum erit id erit tuom; 

sin aliter animatus es, bene quod agas eveniat tibi, 715 

ego amicus nuroquam tibi ero alio pacto. sic sententia est. — 

Stas. Abiit [hercle] ille quidem. ecquid audis, Lysiteles? ego te volo. 

hic quoque hinc âbiit. Stasime, restas solus. quid ego nunc agam, 

nisi uti sarcinam constringam et clupeum ad dorsum accommodera, 

fulmentas iubeam suppingi soccis? non sisti potest 730 

video caculam militarem me futurum haud longius: 

ad aliquem regem in saginam erus sése coniciet meus; 

credo ad summos bellatores acrem fugitorem fore 

et capturum spolia ibi illum qui [meo] ero adversus venerit. 

egomet autem quom extemplo arcum [mihi] et pharetram et sàgittas 

suropsero, 725 

cassidem in caput, dormibo placide in taberoaculo. 
ad forum ibo: nudius sextus quoi talentum mutuom 
dedi, reposcam, ut habeam, mecum quod feram, viaticum. — 



705 8T. om, quin Cic, de or, 2, 39: qui lysitelis CD, lystelis B; item 
711. 717 palin 706 uictus, corr. Ritschelius 708 curis B: taris CD, 
tueris Merula; ted aari Niemeyerus molta ab (ob B) omina, corr, Scaiiger 
709 consilium Donatus ad Eun. 4, 4, 4: concilium 710 abcessero CD 

712 animas est eloqaar CD: animas esse loqaar B 714 dotem B habi- 
taras 715 eaeniet 716 si 717 [hercle] Fleckeisenus 718 qai B 
719 clipeam BC, clypeam D 720 sabponi Nonius 206 {qui testatur falmen- 
tas) socios B, sotios CD, fico (foco) Nonius, corr, Camerarius 721 cacolam 
Paulus 45: cacala B, caala CD; cf, Lindsay class, rev. 1892, 89 ant 
722 ad aliqaem regem Guietus: at (aat CD) aliqaem ad regem; cf, adBacch. 55 
meras sese Bj moraisse se CD coniecit, correxi atqne aliqaem ad regem 
L s. e. si se coniexit m. Pareus, Ritschelius 724 cf, ad AuL 168; [meus] 

Bothius 725 qaome exemple (extemplo B e corr.) [mihi] MueUerus 
726 placidale Ritschelius 727 nadias gloss. PlauL: nondios 728 niaticnm 



ni 8. 1-27 TWNVMBiVS 487 

MEGARONIDES HI 3 

Vt mihi rem narras, Callicles, nullo modo 
potest fleri prosus quîn dos delur virgini. 780 

CALLICLES 
Namque hercle hooeste fieri ferme non potest, 
ut eam perpetiar ire in matrimonium 
sine dote, quom eius rem pênes me habeam domi. 
Meg. Parata dos domist; nisi expectare vis, 
ut eam sine dote frater nuptum conlocet 785 

post adeas tute Philtonem et dotem dare 
te ei dicas, facere id eius ob amfcitiam patris. 
verum hoc ego vereor, ne istaec pollicitatio 
te in crimen populo ponat atque infamiam; 
non temcre dicant te benignum virgini: 740 

datam tibi dotem, ei quam dares, eius a pâtre, 
ex ea largiri te illi, neque ita ut sit data 
columem te sistere illi, et detraxe autument. 
nunc si opperiri vis adventum Charmidi, 
perlongumst: huic ducendi interea abscesserit 745 

lubido; atque ea condicio huic vel primaria est 
Call. Nam hercle omnia istaec veniunt in mentem mihi. 
vide si hôc utibile magis atque in rem députas, 
ut adeam Lesbonicum, edoceam ut res se habet. 
sed ut égo nunc adulescenti thensaurum indicem 750 

indomito, pleno amoris ac lasciviae? 
minime, minime hercle vero. nam certo scio, 
locum quoque illum omnem, ubi situst, comederit; 
quem fodere metuo, sonitum ne ille exaudiat 
neu rem ipsam indaget, dotem dare si dixerim. 755 

Meg. Quo pacto ergo igitur clam dos deprumi potest? 



megaronides callides B sbhbs (-bz C) n dv BC, philto galucles bbnxs n 
D Megaronidis nota a, Calliclis s B 729 callides B 730 prorsus CD 
733 corn CD, qoin B 734 paene non auditis allerius verbis pergit Mega- 

ronides ac délibérât 736 accedit A 739 Incremen P 741 ei P: et 
A deres BC 742 largiri te ^; largitate P 743 colamente P: incolomem 
A detrazi P 744 opperi A carmidi A, charmidis P 745 abcesserit 
B 746 om, P haie del, Hauptius 747 nam hercle P: eadem A 
749 ut P: ipsum A; cf, Rud, 774 Poen, 1100, mus, Rhen. 38,12 750 ut 
ego nunc P: nunc ego A 752 z praem, B, spat, CD aero om. A 
753 Bitomst A 755 indacet P 750 b B ergo om. A 



438 PLAVTI ni 8, as-^ 

Call. Dum occasio ei (rei) reperiatur, intérim 

ab amico alicunde mutuom argentum rogein. 

Meg. Potin est ab amico alicunde exorari? Call. Potest. 

Meg. Gerrae. ne tu illud verbum actutum inveneris: 700 

'mihi quidem hercle non est quod dem mutuom/ 

Call. Malim hercle ut verum dicas, quam ut des mutuom. 

Meg. Sed vide consilium, si placet. Call. Quid consilist? 

Meg. Scitum, ut ego opinor, consilium in?eni. Call. Quid est? 

Meg. Homo cônducatur aliquis iam, quantum potest, 765 

[quasi sit peregrinus. Call. Quid is scit facere postea?] 

îgnota facie, quae (hic) non visitata sit; 76S 

mendacilocum aliquem [Call. Quid is scit facere postea?] 

falsidicum, conûdentem. Call. Quid tum postea? 770 

Meg. Is homo exornetur grapbice in peregrinum modum; 767 

quasi ad adulescentem a pâtre ex Seleucia 771 

veniat, salutem ei nuntiet verbis patris: 

illum bene gerere rem et valere et ?ivere, 

et eum rediturum actutum; ferat epistulas 

duas, éas nos consignemus, quasi sint a pâtre: 775 

det alteram illi, âlteram dicat tibi 

dare sese velle. Call. Perge porro dicere. 

Meg. Seque aurum ferre virgini dotem a pâtre 

dicat patremque id iussisse aurum tibi dare. 

tenes iam? Call. Propemodo, atque ausculto perlubens. 780 

Meg. Tum tu igitur demum adulescenti aurum dabis, 

ubi erit locata virgo in matrimonium. 

Call. Scite hercle sane. Meg. Hoc, ubi thensaurum effoderis. 



Ibl A B (rei) Camerarius repperiatur A 758 mutanm om. P 
roges AP, corr, ç 759 m.: b ^ c: spat, B 760 x om. B 761 a 
praem, B quot A 762 quasi amico neganti respondeat at des A: 
aides P 756—762 suspecti post 736 sq.; cf. Langenus stud, Piaut, 227 sq. 
763. 764 inverso ordine A 763 qait A qaid (id) c. vel qoid consili Backius 
Studemundi stud. 2, 371 765 iam aliquis A 766 qaid iscit A versum 
delevii Brixius, subsiitutum sequentihus quattuor. cf, Pers, 157 sq. 767 {AP) 
suo loco reddidit Ritschelius grapphice A 768 fades AP, corr. Sora- 
cenus (hic) Ritschelius visitata A: vis iU P 769 om. P is iscit 
uiiima verba {cf. 766) expulerunt velut (oportet homlnem deligi), cf. Rit- 
schelius 770 camfidentem P quit A 77 1 exleatia P 773 gerere 
rem c; gererem ^P m^SZA deest A 774 aactatam epistolat 
776 illic Ritschelius 783 c: a i? 



m 8. 64-79 TMNVMMVS 439 

suspicioDem ab adulescente amoveris: 

censebil aurum esse a pâtre allatum tibi, 785 

tu de thensauro sûmes. Call. Satis scite et probe; 

quamquam hoc me aetatis sycophantari pudet. 

sed epistulas quaodo opsignatas adferet, 

[sed quom opsignatas attulerit epistulas] 7SS* 

nonne arbitraris eum adulescentem anuli 

paterni signum novisse? Meg. Etiam tu taces? 790 

sescentae ad eam rem causae possunt conligi: 

illum quem habuit perdidit, alium post fecit no?om. -i- 

iam si opsignatas non feret, dici hoc potest, 

apud pôrtitorem eas resignatas sibi 

inspectasque esse, in huius modi negotio 795 

diem sermone terere segnities merast: 

quam vis sermones possunt longi texier. 

abi ad thensaurum iam confestim clanculum, 

servos ancillas amove. atque audin? Call. Quid est? 

Meg. Vxorem quoque eampse banc rem uti celés face, 800 

nam pol tacere numquam quicquamst quod queat. 

quid nunc stas? quin tu hinc amoves et te mo?es? 

aperi, deprome inde auri ad banc rem quod sat est. 

continuo operfto denuo; sed clanculum, 

sicut praecepi; cunctos exturba aedibus. 805 

Caix. Ita faciam. Meg. At énim nimis l6ngo sermone utimur, 

diem conficimus quod iam properatost opus. 

nibil est de signo quod vereare; me ?ide: 



785 alienatum CD 786 thensn arc B 787 a praem, B mea etatis 
B: mea (meae D ante corr.) aetatis CD sicophantari CD, sicoplantari B, 

cf, 815. 860, 892 788 B praem, B, spat. C 788* induxit RiUcheUus, 
diiiographia non deterior versu 788 qaoniam CD 790 nosse BCD^, non- 
esse D^ 791 sescentem B^ 792 ille q. h. periit Lachmannus; probabiiius 
Fleckdsenus et SchoelUus pluriwn versuum reliquias esse eoniecerunt 794 porti- 
tores Valia 795 modo B 796 sennonem terrere versus fartasse dilto- 
graphia sequentis, quem notaverat Ribbeekius mus. Rhen. 27,117 798 abi ad 
thensaoram Camerarius: tibi athenas anrum 800 nozorem B ipsam 
at 801 nam pod B 802 hinc B: hnnc CD te àno xoivov positum 
vult Miemeyerus stud. Plaut, 5, sed ineptum est *^te amcves et moves\ conieci 
quin ta hinc abis et te<saaram) moues, cf, 803 inde. verbum rei proprium 
{cf. Hor. 3, 21, 6) ut xiveiv 803 aari ad s: auriat B, haoriat CD 805 pre- 
cepit 806 cf ad Aul. 539 807 qaom Fleckeisenus 808 qao 



440 PLAVTI m 8. eo-iv i, lo 

lepida est iUa causa, ut commemoraTÎ, dicere 

apud pôrlitores esse inspectas, deoique 810 

diei tempus non vides? quid iUûm putas, 

natura illa atque ingenio? iam dudum ebriust. 

quid vis probare poterit; tum, quod iDaxumumst, 

adferre, non petere hinc se dicet. Call. Iam sat est 

Meo. Ego sycophantam iam conduco de foro 815 

epistulasque iam consignabo duas, 

eumque hûc (ad) adulescentem meditatum probe 

mittam. Call. Eo ego igitur intro ad ofBcium meum. 

tu istuc âge. — Meo. Actum reddam nugacissume. — 

CHARMIDE8 IV 1 

Salsipotenli et mulsfpotenti lovis frâtri et Nerei Néptuno 820 

laetûs lubens laudes égo et grates gratiâsque habeo et fluctibus saisis, 
quos pênes mei (fuit saepé) potestas, bonis mefs quid foret et meaé vitae, 
quom suis med ex locis in patriam suavissumam reducem fâciunt. 
atque égo, Neptune, tibi ànte alios deos grâtias ago atque habeô summas; 
nam te ômnes sae?omqué severumque atque âvidis moribus commémorant, 825 
spurcificum, immanem, intôlerandum, vesànum: contra opéra éxpertus, 
nam p61 placido te et démenti meo usqué modo, ut volui, usûs sum in alto, 
atque hânc tuam gloriam iam ânte auribus accéperam, et nobilest âpud 

bomines, 
paupéribus te parcére solitum, dites damnare atqué domare. 



809 ille B; illa est Rdzius; cf. Skutschius Plaut, u, Rom. 116 com- 
meraai B 8 1 2 ian i9 813 probari ei Ritschelius ; cf. Aul. 828 Rud. 1017 
maxamist, corr. Merula 814 hic, corr, Fleckeisenus 815 sycoplantam 
B defero C, de forte D antc corr, 816 eiedt Ritschelius 817 <ad> 
Camerarius 818 ego (hinc) Ritschelius 819 nngacesant (—cessant C/>> 
niai charmides, corr. Hermannus 820 sbnex g. B^ sbnsx CD moltipotenti, 
corr. Buechelerus (saltip. et maltip. Plauto tribuens) mus. Rhen. 45, 160. 
cf. Rud. 588 sq. Pseud. 739 sq., carm. epigr. lat. 318, 4 et Nerei : aetherei 
Scaliger neptani, corr. Scaliger 821 et ç: e cf. ad Poeti. 134 
822 qaoB Camerarius: qaom B, quonlam CD, item 823 me fuit inseruit 
Reizius, saepe addidi mis meal uite B; mea oita Bergkius 823 me 
patriam orbis camam (cummam B), correxi reducem B: redeont CD 
820—823 systema cum catalexi, ut in fine cantici 824 ego B: ego neque C, 
neqae D 825 eaamqae B anidus B 826 intolerandam B (ego) contra 
Hermannus 827 asqaemodo quasi adverbium gloss. Plaut. alio, corr. 

Pius 828 cf. ad Pseud. 177 nobiles CD, nobilis B, correxi apra B 
829—831 disp. B: Paupéribus — atque | Domare — aeq. | Tractare ~ sint 
829 diaites 



rv 1. u-2, 9 TRINVMMY8 441 

abi, laûdo, scîs ordine, ut aequoinst, tractâre horoines; hoc dis digoumst. 880 

[semper mendicis modesti sint.] 

iidûs fuisti: infidum ésse itérant; nam apsqué foret te, sat scio in alto 

distrâxissent disque tulissent satellites tui me miserûm foede 

bonaque ômnia (mea) item unâ mecum passim caeruleos pér campos: 

ita iâm quasi canes, baud sécus, circum stabânt navem turbines Tenti,885 

imbrés fluctusque atqué procellae infénsae frangere mâlum, 

ruere éntemnas, scindére vêla, ni tûa pax propitia foret praesto. 

apage â me sis, dehinc iâm certumst otiô dare me; satis pârtum babeo 

quibus aérumnis delùctavi, Ûliô dum divitiâs quaero. 

sed qufs hic est, qui in plateam fngreditur 840 

cum nôvo ornatu speciéque simul? 

pol quâmquam domi cupio, ôpperiar, 

quam hic rém agat animum advortam. 842* 

SYœPHANTA IV 2 

Huic ego die nomén Trinummo fâciam: nam ego operém meam 
iribus nummis hodie locavi ad arlis nugatorias. 

advenio ex Seleucia, Hacedonia, Asia atque Arabia, 845 

quas ego neque oculis nec pedibus umquam usurpavi meis. 
viden egestas quid negoti dat homini misero mali, 
quin ego nunc subigor trium nummum causa ut hasce episLulas 
dicam ab eo homine me accepisse, quem ego qui sit homo nescio 
neque novi, neque natus necne is fuerit, id solide scio. 850 

Charm. Pol hic quidem fungino generest: capite se totum tegit. 



830 ordinem BC^ eqnnct B dignonst B 831 delevit Muellerus; 
mendicis cur se adnumeret nuUa causa 832 itérant sàL réfutait aliercari 
pergunt te sat CD: et stat B 833 distrarzissent B 834 (mea) Spengelius 
p ost ona S^b accéda A, prima verba torbhies uenti turbine ffermannus 
uenit P 836 (ferri) infénsae Spengelius 837 propitia pax A 838 a 
om, P dehinc iam A: deinde hinc P me dare P 839 qoibus AP: 
com hisce Nonius 468 840 5^. ut supra disponit A, bina cola coniungit 
B 841 cf. ad Aul, 721 speciéque CD: speciemque A, speciaque B 

(cf Buechelerus de decl, 95 W.) 842 domom P operiar P 842* rem 
agat Ritschelius: rem agat gerit A, rem P; cf. 1003 Amph, 270 Men, 896 
Pseud. 594 Aul. 574 et Pseud. 1102 Bacch. 795 MU. 577 animum aduortam 
A: om, P charmides post rem addit P 843 CEÂBiaDBs A, btcophahta 
(sic. B) BBNBX P nota syeopkantae x , Charmidis 6 B diei AP facio 
A 844 nauigatorias (i. e. naogatorias) A 846 nec P: neque A usnr- 
paoi meis A: usurpauimns P 847 qoit A maie A 848 qui P num- 
morum AP bas P 850 ii om. A i\ vel h A 851 capite se A: 
capit esse B, capite CD 



442 PLAVTI TV 2, lo-ae 

Hilurica faciès videtur hominis, eo ornatu ad?eoit. 

Stc. lUe qui mé conduxit, ubi conduxit, abduxit domum, 

quae voluit mibi dixit, docuit et praemonstravit prius, 

quo modo quicque agerem; ounc adeo si quid ego addidero amplius, 8S5 

eo conductor melius de me nugas conciliaverit. 

ut ille me exornavit, ita sum oroatus; argentum hoc facit. 

ipse ornamenta a cborago baec sumpsit suo periculo. 

uunc ego si potero oruameutis hominem circumducere, 

dabo operam, ut me esse ipsum plane sycophantam sentiat. 860 

Chabm. Quammagisspécto, minus placet mi baec bomiois faciès, mirasunt, 

ni illic bomost aut dormitator aut sector zonarius. 

loca contemplât, circumspectat sese atque aedis noscitat 

credo edepol, quo mox furatum veniat speculatur loca. 

magis lubidost opscirare quid agat: ei rei operam dabo. 865 

Syc. Has regiones demonstravit mi ille conductor meus; 

apud illas aedis sistendae mibi sunt sycopba.ntiae. 

fores pultabo. Gharic Ad nostras aedis bic quidem babet rectam viam. 

bercle opinor mi adVenienti bac noctu agitandumst vigilias. 

Stc. Aperite boc, aperite. beus, ecquis bis fôribus tutelam gerit? 8T0 

Gh. Quid, adulescens, quaeris? quid vis? quid istaspultas? S. Heussenex, 

census cum (sum), iuratori recte rationem dedi. 

* « 

Lesbonicum bic adulescentem quaero in bis regionibus 
ubi babitet, et item alterum âd istanc capitis albitudinem: 
Calliclem aiebat vocari qui bas dédit mi epistulas. 875 

Charm. Meum gnatum bic quidem Lesbonicum quaerit et amicum meum, 
cui ego liberosque bonaque commendavi, Calliclem. 
Syc. Fac me, si scis, cerliorem, bisce bomines ubi babitent, pater. 



852 Hillarica P 855 qoitqae A^ qoique P qait A S56 condacto 

A nogas B 857 exomaai BC omatus B hac AB; cf, Siieh. 463 

860 ipsum plane esse A sycoplantam B ah 862 novam scaenam indpiunt 

CD 862 haut dormitator A, aadorminitator B; cf, 984, quid sit obscu- 

rum 803 coiitçplat A 864—1044 de est A 864 nox ScaUger speca- 

e 

lator 865 opéra vel operei B 866 demanstraoit B 868 pntabo 

at BC aedes hic CD, edla chic B habeat 869 agitandom il 

870 hecqois B 871 ch.: z ^ s : sine spaiio om. B hea 872 <sum> 

Acidalius post v, S71 apta et haec argutatio et responsa v. 873 sg,, sed 

conecti ea oportebat îalibus: ch. responde, monstrare tibi qaos qaaerû ai poaaim. 

S. eloqaar, cf. Most. 939 sq. et similia 873 hinc Aipperdeius 874 et om. 

Nonius 73 istane BCD^, ipsam Nonius 875 calliclen mibi dédit CD 



IV 2, 87-67 TRINVMMV8 443 

Chabm. Quid eos quaeris? aut quis es? aut unde es? aut iinde advenis? 

Syc. Multa simul rogitas, nescio quid expediam potissimum. 880 

si UDum quidquid singillatim et placide percontabere, 

et meum nômen et mea facta et îtinera ego faxo scias. 

Chabm. Faciam ita ut vis. agedum nomen tuom primum memora mihi. 

Syc. Magnum facinus incipissis petere. Ch. Quid ita? Syc. Quia, pater, 

si ante lucem ire occipias a meo primo nomine, 8S6 

concubium sit noctis prius quam ad postremum perveneris. 

Chabm. Opus factost viatico ad tuom nomen, ut tu praedicas. 

Syc. Est minusculum alterum, quasi millum vinarium. 

Chabm. Quid est tibi nomen, adulescens? Syc. Fax, id est oomen mihi. 

hoc cotidianumst. Chabm. Edepol nomen nugatorium, 890 

quasi dicas, si quid crediderim tibi, pax — periisse ilico. 

hic homo solide sycophantast. quid ais tu, adulescens? Syc. Quid est? 

Chabm. Eloquere, isti tibi quid homines debent, quos tu quaeritas? 

Syc. Pater istius adulescentis dédit has duas mi epistulas, 

Lesbonici. is mi est amicus. Chabm. Teneo hune manifestarium. 895 

me sibi epistulas dédisse dicit. ludam hominem probe. 

Syc. Ita ut occepi, si animum advortas, dicam. Chabm. Dabo operam tibi. 

Syc. Hanc me iussit Lesbonico suo gnato darc epistulam, 

et item hanc alteram suo amico Callicli iussit dare. 

Chabm. Mihi quoque edepol, quom hic nugatur, contra nugari lubet.900 

[ubi ipse erat? Sy. Bene rem gerebat. Ch. Ergoubi? Sy. In Seleucia. 

Ch.] Ab ipson istas accepisti ? Syc. E manibus dédit mi ipse in manus. 



878 si sis certiore bosce habitem BC 8St sin percontabere B, 
percunctabere CD 882 numen BC faxos B 8S4 incipis sic CD 
patrem, coït, Merula 885 ante ire spaL 6 UlL B; (bercle) RitseheUus 
8S6 ad om. Varro de l, L 7, 78 887 factost Sealiger: factost et (-o est et B) 
at B 888 iaxillnm B; vascalam ç for tasse cogitari potest de uix quasi 
nomine deminuto Cnagelprobe\ cf, ad 492 889 — 891 versus traditos post v. 937 
(4, 2, 94—96) hue revocavit Meierus 889 <id> est tibi veî istuc est Ritsehe- 
Uus, sed versus ut est videtur factus esse ut versibus 883—888 substitueretur ; 
uempe talia reguirimus: Ch. qtdd id est nominis? memora mi. S. Paxmibi nomen 
altemmst aptum nomen çuod in utraque lingua abrumpendosermoni adhibeatur. 
cf. praeter Richteri exempta (Stud, st, 1, 613 sq.) herond. 7, 114, Asclep, A. P, 5, 
180, 2 890 cotidianust 892 sycoplanstast B es 893 x ^ 
894 B B 895 Lesbonici is Pareus: îesbonicii post 896 versum intercidisse 
Charmidis interrogantis coniecit Kochius 898 epistolam BC 900 qaom B: 
qaoniam CD naguratur (nogarator C) 901 cf. 928, qui versum inseruit, 
hoc eo consiUo fecisse videtur, ut deinde v, 928—949 omitti possent, cf. Tevf- 
félins mus. Rhett, 30, 632 902 acdpisti B 



444 PLAYTl iV2,58-«) 

Gh. Qua facie est homo? S. Sesquipede quiddamst quam tu loogior. 

Ghabm. Haeret haec res, siquîdem ego apsens sum quam praeseus longîor. 

novistin hominem? STa Ridicule rogitas, quicum una cibum 

capere soleo. Gh, Quid est ei Domen? STa Quod edepol homiDÎ probo. 

Chabm. Lubet audire. STa lllî edepol — illi — llli — vae misero mibi. 

Chabm. Quid est negoti? STa Devoravi nomen împrudens modo. 

Ghabm. Non placet qui amicos intra dentés conclusos habet. 

STa Atque etiaro modo vorsabatur mi in labris primoribus. 910 

Ghabm. Temperi huic hodie anteveni. STa Teneor manifesto miser. 

Ghabm. lam recommentatu's nomen? STa Deum bercle me atque 

hominum pudet. 
Gh. Vide modo ut hôminem noveris. S. Tarn quam me. Ûeri istuc solet, 
quod in manu teneas atque oculis videas, id desideres. 
litteris recomminiscar. (C) est principium nomini. 915 

Gh. Callias? S. Non est. Gh. Callippus? S. Non est. Gh. Callidemides? 
S. Non est. Gh. Callinicus? S. Non est. Gh. Callimarchus? S. Nil agis, 
neque adeo edepol flocci facio, quando egomet memini mibi. 
Ghabm. At enim muiti Lesbonici sunt hic: nisi nomen patris 
dices, non monstrare istos possum homines quos tu quaeritas. 920 

quod ad exemplum est? coniectura si reperire possumus. 
STa Ad boc exemplum est — Ghabm. An Cbares? an Charmides? 

STa Enim Charmides. 
em istic erit. qui istum di perdant dixi ego iam dudum tibi: 

* * 

GHABif. Te potius bene dicere aequomst homini amico, quam maie. 
Stc Satin inter labra atque dentés latuit vir minimi preti? 925 



903 quidamst Bothius, certa cum incerta notatione caniuncta incertam ut 
par est rationem reddit quam ta Merula: qu&ntu B, quantam CD 

904 om, CD quam Rittershusius : quia 905 nooisti in B quocum 
906 CH.: X ^ est ai nomen CD: ai noman ast B dada pol B, de ede- 
pol CD 907 ille edepol, cofT, Camerarius misero CD: misoro B 

905 S.: e ^ 909 coDcloso BCD^ 912 re (rem CD) commentatos et 
913 modo B: homo CD S {spat. CD) fieri 915 x praem. B, spot, CD 
(c) Scaliger 916 ch. om, callicias, corr. Guiettis calliclemldes CD 
917 callimarcas B, caUmarchus CD 919 at CD: atque B 920 mostrare C 
possom istoB, corr. Bothius 921 possumusiâ B; nota pertinet ad sequentis 
versus omissionem, guem B habet post v. 931 praemissa nota 1\ p 922 S. om, 
B CH. om, examplumst: Char. ch. Charas? Acidaiius, Reizius 8.: B B, 
om, CD enim Ribheckius: mim B, min CD 923 hem CD dixi tq, 
Charmidi tribuunt eodd., sed nec est nec suppleri potest quo referantur. sycO' 
phanta addiderit: malos homo mihi aorsabatur in labris primoribos (910) 



IV 2, 81-108 TRINVMMVS 446 

Ch. Ne maie loquere apsenti amico. Stc. Quid ergo iUe ignavissumus 

raihi latitabat? Chabm. Si appellasses, respondisset. Domine. 

sed ipse ubi est? S. Pol illûm reliqui ad RhadamaDtcm in Cecropia insula. + 

Ch. Quis homo est me insîpientior, qui ipse, egomet ubi sim, quaeritem ? 

sed nil disconducit huic rei. quid ais? quid hoc quod te rogo? 990 

quos locos adiisti? Stc. Nimium niirimodis mirabiles. 

Chabm. Lubet audire, nisi molestumst. Stc. Quin discupio dicere. 

omnium primum in Pontum ad?ecti ad Arabiam terram sumus. 

Ch. Eho an etiam Arabiast in Ponto? S. Est: non illa ubi tus gignitur, 

sed ubi apsinthium fit atque cunila gallinacea. 935 

Chabm. Nimium graphicum bunc nugatorem. sed ego sum insipientior, 

qui egomet unde redeam hune rogitem, quae ego sciam atque hic nesciat; 

nisi quia lubet experiri, quo evasurust denique. 

sed quid ais? quo inde isti porro? Stc. Si animum advortes, eloquar. 

ad caput aronis, quod de caelo exoritur sub solio lovis. 910 

Ch. Sub solio Io?is? S. Ita dico. Ch. E caelo? S. Atque (e) medio quidem. 

Ch. Eho an etiam in caelum escendisti? S. Immo horiola advecti sumus, 

usque aqua ad?orsa per amnem. Chabm. Eho an tu etiam vidisti lovem? 

Stc. Alii di isse ad viilam aiebant servis depromptum cibum. 

deinde porro — Chabm. Deinde porro nolo quicquam praedices. 9i5 

Stc. (Sed — Cha. Abe)o hercie, si es molcstus. nam pudicum neminem, 

(Pax, rere)rre oportet, qui aps terra ad caelum perveuerit. 

Stc. (Facia)m ita ut te velle video, sed monstra hosce homines mihi, 

quos ego quaero, quibus me oportet bas déferre epistulas. 

Chabm. Quid ais? tu nunc si forte eumpse Cbarmidem conspexeris, 950 



926 loqnare, cojt Bentleius 927 nomîni RitscheUus 928 îbadamante 
B cecropio B; Cercopia {abieclo insala) Meursius^ Guietus 929 oh. om, 
B qui homo 930—937 ampliftcandi dlvcrhii causa inseiti videntur 
930 6 praem. B 931 adisti CD, adistix (t. e, adisti x) B miris modis 
932 audires B molestum si 933 Inpotentum CD adnectia arabiam, carr, 
Camerarius 934 eo ubi thus CD, cubitus B 935 apsentiom (abs. CD) 
atque monosyllàbum, cf, Lxndsay journ. of phiL 21^ 205 gallinatea BD 
936 ninium B cf, 1057 937 qoae: quia B de versibus 4,2, 94—96 
V. ad V, 889 940 qui de Guietus, quoad e Lachmannus 941 <e) Pareus 
942 eo B doriola, corr, Saracenus 943 eo an tu RitscheUus: ante 
944 alii di isse Acidalius: Callidise B, calliclis CD 945 Deinde Camerarius: 
Mande 940— 94S amissa initia spatiis indicani CD; priera duo supplevi 

946 x horcle B, o hercie CD nam sq. demum Charmidi assignantur 

947 incipit Pre B, cre CD 948 Mit aut te, supplevit SpengeUus, cf, 883, 
Pers. 662 Amph, 541. 1144, Fronto 3, 6 in. mostra B hominifl B 
949 ho8 ego 950 eom ipsum 



446 PLAYTI iv 2. lo^m 

illum quem tibi istâs dédisse commémoras epistulas, 

Dorisne bominem? Stc. Ne tu me edepol arbîtrare beluam, 

qui quidero dôd novisse possim quicum aetatem exegerim. 

au iUe tam esset stultus, qui mihi mille nummum crederet 

Philippum, quod me aurum déferre iussit ad gnalum suom 955 

atque ad amicum Calliclem, quoi rem aibat mandasse hic suam? 

mihi coocrederet, nisi me îlle et ego illum uossem approbe? 

Gharm. EDim vero ego nunc sycophaotae huic sycophantari volo, 

si huoc possum illo mille nummum Philippum circumducere, 

quod sibi me dédisse dixit, quem ego qui sit homo nescio 960 

neque oculis ante hune diem umquam vidi. eine aurum crederem, 

quoi, si capitis res sit, nummum numquam credam plumbeum? 

adgrediundusl hic homo mi astu. heus, Pax, te tribus verbis voie. 

Syo. Vel trecentis. Chabm. Habentu idaurumquod accepistiaCharmide? 

Syo. Atque eliam Philippum, numeratum illius in mensa manu, 985 

mille nummum. Chabm. Nempe ab ipso id accepisti Charmide? 

Syo. Mirum quin ab avo eius aut prôavo acciperem, qui sunt mortui. 

Ch. Adulescens, cedo dum istuc aurum mi. S. Quod ego aurum dem libi? 

Ch. Quod a me te accepisse fassu's. S. Aps te accepisse? Gh. Ita loquor. 

S. Quis tu homo es? Cu. Qui mille nummum tibi dedi ego sum Charmides. 910 

Syc. Neque edepol tu is es neque hodie is umquam eris, auro huic quidem. 

aln sis, uugator: nugari nugalori postulas. 

Ch. Charmides ego sum. 8. Nequiquam hercle es, nam nihil auri fero. 

nirais argute ôbrepsisti in eapse occasiuncula: 

postquam ego me aurum ferre dixi, post tu factu's Charmides; 975 

prius tu non eras, quam aùri feci mentionem. nihil agis; 

proin tu te, itidera ut charmidatus es, rursum recharmida. 

Charm. Quis ego sum igitur, siquidem is non sum qui sum? SYa Quid 

id ad me attinet? 
dûm ille ne sis quem ego esse noio, sis mea causa qui lubet. 



952 nouorisne 954 tam B: ita CD nammos CD 955 philippeum 
BC, phiiipeam D adgnitum B 956 aiebat 957 nosse aprobe (aproprobe 
D); cf. Gell. 6,7,5 959 nommes CD pbilippo, corr, Ritschelius 
961 aonim Camerarius: mirum 962 siet 963 adgrediondus est B, adgre- 
diandumst D mi asta heus B: mastîcheas CD 965 philippeum BC, phiii- 
peam D 966 nummos CD nepe B 967 quid eiois (i. e, eiios) B 
969 CH. om. 970 est 971 tais ses BC 972 asi sis ^, ac si sis CD, 
corr. Camerarius 974 argute (tu) Niemei/erus obresisti 975 posta 
BC 976 non eras: nonieras sup. le scripto se B aurifici 977 dechar- 
mida Ritschelius; charmido recharmido velut claudo recludo, probo reprobo si- 
tniiia 978 quis: quid B 



IV 2, 180-162 TRINVMMYS 447 

prius non is eras qui eras: nunc is factu's qui tum non eras. 980 

Charm. Age si quid agis. Syc. Quid ego agam? Ghabm. Aurum 

redde. Stc. Dormitas, senex. 
Chabm. Fassu's Charoiidem dédisse aurum tibi. Stc. Scriptum quidem. 
Charm. Properas an non properas ire actytum ab bis regionibus, 
dormitator, pr