(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Cornelii Nepotis Quae exstant omnia: cum selectis variorum commentariis et indicibus"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 






K 



10 



II 






'Zi 



I 



tJ 



I' 




--•4 *- 



*i -^-^. 



^m^ 




•«9*'<iiB S* 






CORNELII NEPOTIS 



QVAE EXSTANT OMNIA 




/ 



CORNELII 

HEPOTIS 

QVAE EXSTANT OMNIA 



cv 



SELECTIS VARIORVM COMMENTARIIS 



£T INDICIBVS 



AVGVSTAE TAVRINORVM 

EX TYPIS lOSEPHI FOttlBA 

AinrO MCCGXIXT. 



*r . 



-> >■ 



TYPOGRAPHI 



MONITVM 



C 



lomeliam Nepotem editari ^ dobii pendebamus , 
«trum integram faanc vel illam editionem typis 
nostris exscriberemus , an potius quidquid boni in 
praestantioribus reperiretnr, in nostram deri varemus» 
Dubium statim exemit prae&tantissima Parisiensis 
editiO) anno 1 8ao publici iuris facta. In hac enim 
idipsum, quod iam constitutum erat agendum (nem- 
pe ut apum more optima qoaeque colligeremus) 
peractum sensimus : modestiori praeterea volumine 
haec editio se commendat , bonaque fruge est re- 
ferta. Huic igttur describendae manus protinus ad« 
movimus , ac tandem in lucem emittimus. Ytinam 
Studiosorum votis respondeat! Yltimum interea Gi- 
feronis volumen ui^emus, quod adhus superest>y 
brevique absolvemus. 



'.» -•• 'jr 



« .9m » «« «•«.** 



• .> 



V 






t » 






/ _ 



"V 



•r .»'. 



• f ' 



. . ' t 






• 



) :' 



(• 




m 
f 


! •, 


* . 

4 


« 


1 








• '1 .: 








( 


-•/i . 


i 


,, 




•''1 










» 


*■ • • , . 


• 


• 


• * 


• 


IjI^ '••: 


/ 


• 


•» 

w 


• 


* 1 . 






• 


# 


■• / . 


• 


t • 


« 




t 


1 

4 


■ » 







1 \J *.. -• « 
I •. 4 ' . l 






f - 



< • 

> a • 



* t 



M 



) J 



< ^■■.■■■M >.r.-.'.i, I.. .y ,.,.,lii. |., » ■■ . r-, ,g , , f ± 



PRAEFATIO 



PARISINI EDITORIS 



QuDQi iam saepisslme, apud omnes litteras gentes, 
viri Qmni doctrinarum supeliectile instructjssimi^ Cor**- 
neiii Nepotis aureum libellum in lucem emiserint| hac 
nostra scriptoris elegantissimi nova ediUone tantorum 
yiroram laborem aemulari| multo minus elevarei zie- 
quaquam menti occurrit. Imo nos , quae facuUatum 
et eruditionls nostrae infiirmltas est^ minime deceret 
horum menda, si quid aut negligentes aut fessi pec- 
caverint ^ investigare et persequi , postquam laboris 
eorum quasi succum elicere, nobis utile admodum 
fructuosumque visum fuerit. Quoiiiam igitur de cla- 
rissimis illis editoribiis, Lambino^ Bosio, Heusingero^ 
pluribusque nuperrimis fusius loqui pudor vetat atque 
ipsa graii animi memoria , pecuiiarem nostrae buius 
editionis indolem paucissimis verbis expromere satis 
erit. 

Frincipio, ut ipsa Nepotis verba quam maxime in- 
tegra accurataque hic proferrentur, magnum operae pre- 
tium fuit. Ergo, quamvis saepius Bipontinorum lectio- 
;iem f\ierimus socuti ^ innumeris tamen in locis^ qui 



8 PARISINI EOITORIS 

vel subobscuri et perplexi videbantor^ vel nimia emen- 
dationum andacia vexati, a veteribus nostris biblio- 
thecae Farisiensis codicibus ( praesertim n. SSSy, 
6143 )> vel ab optimis Batavorum Germanorumque 
scriptis aut editis libris, auxillum et lucem attenta 
comparatione mutuati sumns. 

Varias vero lectiones, quippe quae solae iustum 
Volumen implere possent, universas edere quum pe- 
nes nos non esset^ certis finibus circumscriptos, eas 
tantum delegimus annotationibus intermiscendas, quas 
sententiae vis^ antiquitasve libri commendabat; neque 
adeo scribarum , .sive operarum erroribus hinc inde 
coIUgendis insudavimus. 

Delectus quoque habdndus fuit in commentario. 
Multi enim explicanda praetereunt, in supervacuis 
immorantur. Dum elementa et syllabas examinant, 
annus est. Nos, perspicuae brevitatis studiosi, optimis 
Yariorum notis et criticis, et, quae valde praestant, 
historicis, novas plures addidimus. Atque hic piaculum 
*esset non fateri, quanto nobis adiumento fuerint edi- 
tores Nepotis recentiores, I. Frid, Fischer, Th. Chr. 
Harless, "Fr. Schmieder, F. R. Ricklefs, Chr. H. Pau- 
fler, atque in primis vir difFusae doctrinae plenus, et 
rerum grammaticarum studiosissimus , Car. Henr. 
Tzschucke , cui quantum debeamus ipse liber fidem 
faciet. Paucas etiam Guil. Henr. Bardili notas, quum 
Staveriana editio a Y. C. recognita , opere hoc fere 
absoluto y Stutgardiae prodiisset , inter Excursus ad 
voluminis finem reiecimus. Quin, priscae eruditionis 
apparatum non sufficere his temporibus arbitrati, non 



"TS 



-Jt-t- 



^- %* "fJi '/»•«• 1 



- ■ . «.»1»*»* 



PRAEFATIO 9 

tantam cnm Nepotis verbis Graecorum Latinoramqae 
sententias usitate contulimus ; sed , ut palriae ipsius 
nostrae quasi ingenium editio haec nova prae se fer- 
ret, G^lorum quoque scriptorum locos similes iden- 
tidem laudavimus , pro quibus veniam nos vel ab 
alienigenis impetraturos confidimus. Sic et, exacta 
uniuscuiusque imperatoris aut illuslris viri vita, post 
Graecos Latinosque, qui huius mentionem fecerint, ad 
Gallica etiam scripta lectorem ^ si quid explicatius 
velit^ remittimus. 



Restat, ut de additamentis pauca moneantur. £di- 
tionem hanc locupletavimus ^ statim ab initio , Yita 
Cornel. Nepotis a G. I. Vossio scripta, Notitia Htte- 
raria I. A. Fabricii, veterum ac recentiorum de Ne- 
pote testimoniisj exinde, mantissae instar, rerum me- 
morabilium Chronologia ex editione altera Tzschuckii^ , 
ob brevitatem et fidera, desumpta, et Ks, quos vocant, 
Excursibus : hic I. H. Schlegelii Observationum li- 
brum, quem Th. Chr. Harless, dum alias doctissimum 
et ad fructum plenissimum agnoscit , parcimoniae 
causa invitus suppresserat , fere totum maxima , ut 
tale opus decebat, cura exscribi iussimus. Excursus 
claudet hactenus inedita inter Plutarchum et Nepo- 
tem comparatio. Tum occurrent duo Indices, novo 
studio emendati , alter historicus et geographicus , 
grammaticus alter ; tandemque Index praecipuarum 
editionum , a Y. C. Barbier ideo lingua vernacula 
scriptus, quod singulari diligentia de libris in Ga]^icum 
versis egit vir humanissimus. 



1« 



PARISINI EDITORIS PRAEFATIO 



Nihil porro neglectum nobis, nihil intentatom, qno 
nova haec puri et oandidi scriptorid editio quum ve« 
nustissima, tum quadam utilitate oommendabilis esse 
posset. Quod si quid in longo opere maneum stfc 
aut mendosum^ ignosce^ lector^ et vale. Scr. Parisiis, 
MDCCGXX. 



m 



GORNELIl NEPOTIS 

VITA ET SCRIPTA 

EX G. 1. VOSSII LIB. I 

DE HISTORICIS LATINIS, CAP. XIV. 



Ijornelius Nepos et ante Caesaris dictaturam , et eo 
dictatore , et postea ^ vixit. Hffit)nymus in Chronico 
Eusebiano refert illum ad annum Augasti quartum. 
Nec cuiquam repugnem , colligenti inde, tum demum 
divulgare ea coepisse opera , quibus maxime incla- 
ruit. Padi erat accola^ teste Plinio lib. III, cap. 18: 
unde Catullo , epigrammate primo , Italus ; Ausonio 
autem, Epigr. XXIV, Gallus vocatur; nempe quia 
Italia Transpadana diceretur Gallia Togata. De urbe 
patria quidquam se habere comperti , negat Elias 
Vinetus in Auson. Idyll, VII. At, Veronensem fuisse^ 
in Leandri Alberti Italia lego, uti et in Cosmographia 
-optimi atque amicissimi quondam viri, Pauli Mernlae. 
Imo ex Veronensium historicorum syllabo ( quem 
doctjssimus amplissimusque Alexander Becellus, Ve* 
ronensis urbis cancellarius , fecit, ac illustrissimus 
comes, Fernandus Nogarola , vir, ut genere, ita litte- 
rarum studio, nobilissimus, cum V. C. Laurentio Pi* 
gnorio, atque is mecum communicavit) intelligo, na- 
tum fuisse Nepotem in Hoslilla : > qui Veronensium 

(4) ParmefMem tameq fuisse affir- Rezzonico^ in Disquisitionibus Pli* 
mal, invilis doctis^ ciarissiin. coiues niaab^ toro. IJ, pag. 58. 



i 



12 * CORNELII NEPOTIS 

vicus est^ Tacito^ Plinio, Cassiodoro, et Antonino in 
Itinerario memoratus , hodieque ecclesiasticae Vero* 
nensium iuris^ictionl subditus. Historicus hic Cicero* 
nis amicus familiaris a Gellio vocatur lib. XV, cap. 
a8. Chronica scripsisse , testis est idem Gellius lib. 
XXVn, cap. 21, In hispro triplici tempore, adii\<aj 
IwOi-m^ xae i(r:QptK& (de quibus ex Varrone et aliis, 
libro de arte historica, diximus), tres videtur scri- 
psisse libros, ac singulis unius temporis narrationem 
esse complexus. Sane tres libros fecisse Nepotem, 
quibus omne aevnm comprehenderit, liquido testatur 
Gatullus inilio hendtbasyllaborum. Nec historicum 
tempus ab eo solum esse tractalum, indicio est illud 
Ausonii: cc Apologos Titiani, et Nepotis Chronica, 
quasi alios apologos ( nam et ipsa instar fabularum 
sunt), ad nobilitatem tuam misi.>3 Item ex eoj quod 
Tertullianus in Apologetico adversus gentes ( ubi 
eum inter antiquitatum commentatores disertim re« 
ponit) dicit, haud aliud Saturnum, quam hominem, 
promulgasse. Quod etiam Lactantius tradlt lib. I, cap. 
i3. Reliquit praeterea libros Illustrium virorum, quo- 
rum Gellius meminit lib. XI, cap. 8, et Servius in 
I Aeneid. Eorum librum I, XV et XVI citat Charisius. 
Ex his habemus viginti duos exterarum gentium im- 
peratores. Ceteris libris egisse de Romanis, haec eius 
verba ostendunt in extrema Hannibalis vita : cc Sed 
nos tempus est huius libri facere finem , et Romano- 
rum explicare imperatores; ^ quo facilius^ collatis 
utrorumque factis, qui viri praeferendi sint, possit 

(0 lo quibus eratet luiius Caesar, ginibus renim, p. 47: iiScripsH eft 
tcste GuUelmo Paslregico Veronensi, lulii Caes, vitam et tempora, cuius 
bomiae quartidecimi saeculi, De Ori* fuisit temporibus. a 



\ 



VITA 1 3 

indicarl.» Operis eias genQina inscriptio palet. ex 
«Itimis hisce praefationis verbis: ccQuaret^ad propO'* 
situm veniemus, et in hoc exponemus'Iibro vms Eif.- 
cELLBNTivH iHPSRATORVM. ^> Practer imperatores seor* 
som exarasse librum de Regibus, argumento haec 
erunt, quae Timoleontis vitae subdit : cc Hi fere fuere 
Graeciae gentis duces, quf memoria digni videbantur, 
praeter Reges : namque eos attingere noluimus^ quod 
omnium res gestae separatim sunt relatae. Neque ta- 
men hi admodum sunt multi. » Externi imperatores^ 
quos habiemus, Aemilii esse Probi a multis credun^ 
tur. Qui error inde provenit, qood librario id fuerit 
nomen , qui vitas eas , partim sua , partim patris et 
matris manu scriptas^ Theodosio obtulit. Hoc ita esse, 
ostendunt versiculi , qui vitis istis praemitti in MSS. 
solent. Ac nec Aemilium^ nec Theodosiani aevi quem- 
quam, eorum esse librorum auctorem, abunde ar- 
guit pura et Romana dictio. Opinetur aliquis , ut . 
Trogus ab lustino, ita ab Aemilio, qui sub Theodosio 
vixit , in compendium esse redactum Nepotem. Sed 
aliud suadet operis concinnitas, ct illa praefandi ra- 
tio, quae est in Epaminondae vita, ac in Pelopida 
inprimis , ubi brevitatem iustam pollicetur. Attamen 
sententia haec^ licet erronea, minus periculi habeat, 
dummodo extra controversiam maneat, Aemilium 
omnia de purissimis Nepotis fontibus hausisse. Sane 
TuIIiani esse aeyi scriptorem, neque alium^ quam 
Nepotem^ tum veterum aliquot librorum indicio co- 
gnoscitur; tum etiam, quod ad Pomponium Atticum 
( Cttius idem rogatu de vita Catonis librum fecit) vitae 
istae scribantur : utcumque id in quarto Miscellaneo* 
ram suorum neget Hierojiypius Magius, qui ipsa No- 



l4 pORNEUI NEPOTIS 

potitf prae&tione satis refigiUfair. Aceedit «t^ilttra rail 
lio. Nam kis in libris ea legere est, ^uae opuis hM 
scrlplum esse clamant, qpo temporePoiiiprias^tCaei 
sar plus poterant, quam lilxera in repuhlica npAilii^ ^ 
ret. Ea Lambinus Ibca congessit, ut nihii attineatiUa 
hic reponiere. ^ Nec libris istis^ie Yiris illnatribaa ao*^ 
lumpersecattts estezcellentfes imperaiores; sei edajai 
commentationibus claros* Quod argufnentnm s{gcia| 
3. HieronymuSy prae&rione de Scriptoribos eeclesia<* 
slicis, ubi Nepotem inler eos refert, quorum exemi* 
plo actnrus sit de iis, qui scribendo claruerunt, Egili 
autem Nepos tum de Xjraecis scriptoribus^ tum. did 
Latinis« De Graecis, colligo inde, quod in Dionis vita 
dicat^ librum se fecisse de illustribus hastoricis: in 
quo iwter alia tractarit de PbiiistD historico. De La-» 
tinis^ argumento sunt plurima. Nam de Terenliq 
egissC) ex Suetonio scimus inTerenlii vita> Donato 
perperam tributa. Ad haec^ primum de Ttla Giceronis 
Jibrum Gellius citat lib, XV^ cap. 28. Eoque ex operd 
Cragmentum Hieronymus affert Epist* ad Pamma^ 
chium. Imo verisimile est» inde esse tum Yitam T^ Ponu 
ponii Auttici) quae exstat^ tum Titam Catonis^ quam 
ktis claudit verbis : ccHuius de vita et moribus plura 
in eo libro persecuti si^mus^ quem separatim d^eo 
fecimus x:ogata Titi Pomponii Attici. Quare studiosos 
Gatanis ad illud volumen relegamus.» Aperteindi-^ 
eat, eo nunc de Gatoqe brevius se agere, quia sepa? 
ratim de eodem SCripseriL Ergo vita iUa CaUwis^ 

(4) Ft iMine tamen repugoat Cr. creduto comunemeBl$ 4i CQrnelhffe-f 
Fr. Rinck tolo libro: Saggio Ai un pole, Venetiis 48i8. Respondit ver» 
Esamecritieo ptr rtnitmre mi EmiKo Ipele Kohen 'Consldei^ationi $td Sag" 



■ ■ I 



\ 



TITA 



l5 



'qntm piftbcis perstridam habanus , majorls pars est 
Yoliiminis^ in qno Romanoram cpmplurium yitae con- 
tiifeventur. Reliquit etiam Exemplorum libros, quos 
oitant Gellius lib. VII, cap. 18^ et Charisius lib. L Alia 
^ooqueeiusdem laudant veteres; sed non item, quae 
ad histbriam pertineanL ^ Nam ex epistola eius ad 
Cioeronem quaedani Lactantius afiert lib. III Instit. 
IKvtnar. cap. iS. Quemadmodum et Ciceronis adNe^ 
potem epistolae meminit Tranqulllus in lulio cap. 55, 
Ammianus Marcellinus initio Iibri XXYI, ac Priscia^ 
nizs lib. VXIL Imo et secundum Ciceronis epistola <- 
rnm librum ad Nepotem Macrobius citat lib. II Sa* 
tomaL cap. 1. Qnod si quis fragmenta omnia Nepotis 
desideret» longe iis colligendis priorum vicit indu* 
striam Andreas Schotius. Hermolaus Barbarus^ casti<- 
gationibus in Flinii lib. XV, cap. ^4» censet, libellum 
de virts illustribus , qui Plinio tribui solet , Cornelii 
Nepotis esse , biaud Plinii ; atque id veteribus codd. 
adstrui posse asseverat. . Etiam lani haec Parrhasii 
sratentia fuiU Vtrius sit» dubitari ait Vinetus, nec ea 
de re statoere quidquam ausus est. Imo aliqui , aut 
Suetoniom, aut Tacitum esse auctorem» putaruiit : 
ut indicat Gyraldas , dialogismo XXVI. Sed om^ino 
Sunt Sexti Auvelii Victoris, ut satis nunc constat ex 



(4) Tilzius, in Introduct. pig. 49, 
haec scribil : u Consideranii fragmenta 
scriptoris nostri, illa praecipue, qnae 
ex Plinii maioris Historia naturali 
conquisita sunt, observabitur fortasse 
mecum, C. Nepotem plura insuper 
opcra edidisso, quorum titulos eliam 
ignoramus. Namqve aperte docent 
horum fragmenUmsm compluKiila^ 



Geographica quaedam ab illo esse 
concinnata; sicut ez aliis coDclaseriro, 
de Antiquitatibus peculiare eiusdem 
quoddam eilitisse. » Ab hac Titzii 
sentenlia se non alienum profitetur 
recens editor; qui conficit ez Plinio, 
Epist. V, SyPoeticenquoqueattigbse 
Comelium. 



l 6 GORNELII NBPOTIS VITA 

editione Andreae Schotti. Non dubito iiiterrm^ quin 
pleraque ex Nepote Victor desumpserit: Nam quod 
Ludovicus Yives lib. Y de tradendis disciplinis^ Ne- 
potem, ait, de Graecis solum ducibus scripsisse, id 
satis refellitur verbis Nepotis antea adductis. Vir do- 
^tissimus, lo. Maria GatanaeuSi commentario in Plinii 
librum IV, epist. 28 , quae ajl Severum scripta est , 
etiam Daretem Phrjgium a Nepote translatum arbi* 
traturi» Nempe decepit eum vulgaris sntypa^p-^. Attamen 
et hic aqua haeret Vineto, notis in Auson. Idyll. VIL 
Negat esse , qui certi aliquid de tralatione hac ausit 
affirmare. Atqui omnes^ quibus uUum in hisce litteris 
iudicium est, satis vident, nec Daretem illum esse ge- 
nuinum , nec dictionem eius Augusteam sapere aeta- 
tem, sed recentiorem multo. Nepotem autem Caesaris 
Augusti obiisse aevo^ Plinius testatur lib. IX, caip. S^. 
Atque hoc fortasse impulit Genebrardum) utputaret, 
eum uato iam Ghristo superstitetn fuisse : qui et la- 
cobum Gualterium , quum primum tabulas ederet 
chronographicas , in eam sententiam pertraxit. . Sed 
Nepotem eo usque aetatem prorogasse, nemo temere 
dixerit^ qui tanti eum in litteris nominis iam TuIIii , 
Attici, CatuUi temporibus, fuisse cogitarit. 



\ 



NOTITIA LITTERARIA 

DE 

CORNELIO NEPOTE 

BX lO. ALB. FABRIOII BIBUOTHBGA I.ATIIf A, A 10. AVG, 
BRBBSTI ATCTIYS BDITA) T. I, C. 6. 



Comelii Nepotis aetas. 

.Vjornelius Nepos natus fertur inHostilia^ ^ quiTicus 
est Veronensiuin in Transpadana Italiae parte , quae 
antiqnis Gallia Togata iBppelIabatur« Padi accolam 
Tocat Plin. III, a8» Hist Scripkpr ingenio, studio veii- 
tatis, sennonis^e pura ac sucdncta elegantia landa* 
tissimns, CatuUi, qui ei carmina sua inscripsit, ciyis ot 
amicus ; amicus etiam Ciceronis, et T, Pomponii Attici, 
cuitts rebus domesticis saepe propter &miliaritatein 
interfuisse testatur in eius vita, c. i3« A Gallisthene 
liberto ^ yenenis corruptus obiit primis annis princi- 
patus Augusti , hoc est , post anmun V« G# 704 9 9^ 



(l)yideVi»ttittm»likl d« Hbf. 
Lat. c 44. Onupbriiu Panvioiufy 
Veroneosif , in citalogo iltuftrium 
acriptonim Vefoiieneiamy lib. aexto 
Antiqnitatt Vefooena.p. 445: ■Con- 
atanliasimo civitatis noatree testimo* 
nio Comeliom Nepotem ▼imm do- 
<<t ; immn d intlffitrtm ■aWPlMl 

Goa. Nbf, 



peritiiaimnm Veioneiiaem fiiism tca** 
ditor, cui in aiimma oim Catullo, 
Vitruvio et reli<{uia Veroneiisilnia il^ 
loitriboa etiem atatna ponto cat «x 
publica auctoritato. ■ 

(2) PloUrch. in LucuU. c. 43. Scd 
emtgravisdmeFabifciua. Vide Fra-^ 

B 



1 8 NOTITIA LITTERABIA 

fiiit ante Chnslum natum XXX. De Nepote exstat sin- 
gularis dwsertatio Jjfsm. Guiliekm MoUeri^ Altdorfii 
a. i683, 4; cui iungendus lo. Nic. Funcci^Si de viriii 
aetate iLatinae linguae) parte II, p. 224 ^^?* * 

. J5xstaiit.<€ius rikae exoeUenlittm Graecaa^ imperatp- 
rum sive I)^1U dupiim XXi dicatae Pompo^io Attico , 
atque uno volumine concludere gestientes , quorum 
separatim multis millibua vet*suum complures scri- 
ptores ante eum explicaverant, ut ipse ait in Epami- 
nonda cap. 4- Ducum incellige, I, Miltiadis; II, The* 
mistoclis; III, Aristidis; IV, Pausaniae; V, Cimonis ; 
YI^ <.7wndri; YII, Alcibiadis; YUI, I^msybtili; IX, 
<2oiionis} X^ Dionis^ XI9 Iphicratis; XII^ Gh^siiriae^ 
lXI&^ Timothei; XIV, Datamis; XY/Epaftiiaondae; 
lLYi,.P«loptdae; XYil^ Agesilai; XYIIIi Eumefti»; 
•XIX^ Pbocionis; et XX, Timoieonttil. In quibusdam 
ieditionibu^^ ut Oxoniensi, a» 1676 et 1697 ^ 8, addi* 
Wt Yite Aristomenis Messenii, non auctore Nepote, 
Md Pausania*, ex eius M^seniacis > graece ac latine. 
Imperalorum Graecorum vitis Nepos subieeit^ XXI, 
blrevetn de Regibus Persarum Gmecorumque com*- 
'tfiemMiatioA&m^ ia cuius ioitio innuit, omniutfi se res 
gestas separatim retulisse, qui iiber hodie non exstat. 
Sed exstat praeterea Yita XXII, Uamiicaris BarCae; 
et X^ttt, fUii eius Hannibalis , Imperatorum Cartha- 
grnielisium. Romanoiruai quoque helli ducum vitas 
similiter tr^diderat Nepos, e quibos sola aetatem tulit 
XXiy, CaJbonis maioris r Jn cuius extremo testatur, se 
de Gatone separatim librum Skmm iH^atu T% Poni* 



BE C0INEL10 IfEPOVE f f 

pomi Atltci« Sed et ille pridem inMprctdit I>iiili|«ii 
NepOle euclore scriptatn kabemos huittS ipsidi^ XlLVt 
Atlici * vifcftm ; qaam inter Gicerodla f^ifltolM ad M* 
ticum servatam notat Yinetas, ad Autotiii IdylL Yll^ 
Eius priora duodeviginti capita , Attico vivo» Nepos 
edidit^ 6etera poit eius obitum •ubiumit^ Caprlo XVIII 
scripta Attici commemorat, de quibus vide, si placet ^ 
quae ibi atmotamnt viri doetit »%tl enim oorlim 
aetatem tulit^ licet ad nos perveniase^ qaaedta faoii»^ 
liis Romanis, quaa de MagialratibUs sorfpritrat Atti'' 
ctt0) etiam^tqoe etiom erat opiaadiim. Ifltegrua ma^ 
meo Auici, cuius vltank Nepos desoribit^ cet T^ fem^ 
ponias Atticos, el postqoam a Q. Caeeilio iivQoeulo 
eom cootigit adoptari, Q. Gaecilias PompdoiaMs At^ 
ticus , ut notatum Ezechieli Spanhemio , t* li operit 
de usu numismatum, p, 8^. ilplpicureum fuisse multa 
suadent, etsi diserte iioc videtor negare Gieero XIII ^ 
I EpisL ad famHiar. Gonfer^Piethim Vieiorittm in ca- 
stigationibus ad Ciceronem p. !2bS; Abbati^ de S.-Real 
Gaesarionem , in eius dialogis Historici^ Horalibus 
p. 91 seq.; Guil. 'Seaipleum^ in dissert^deJborto Epi- 
curi ^ t. il Opttscalorom Gallica editOrttni pag. ii5^ 
117; auctorem dissertationis insef t^e dtirio Hagensi 
( Journal litteraire t. V^ p. i^i seq.); denique Nic. 
Mongaltum, Epistolarun Ciceronis ad Attjcum inter- 
nretem Gallicum, et ex illo Petrl Baelii Novellas Rein>^ 
Iitterariae^ a« 1686, p. i4o5 seq.; Memoms Trevoi.* 

(4) In codice Gifanii ante vitam Votaio etiam animadvenum. Vilam 

Attici legebatur: i £z libro Cornclil iltlicl separatim cum notb, glossario 

Ne^tia de Lalinis historicis.« Sane et nomeDclator^ediditErnstlusA^t, 

^ Uicutribui hilttirids Itbiiim se 465S^ 1 Ofaiit^Atileas i3^f.C«'722. 



4tQ NOTITIA LITTEBARIA 

"i 

tiofi&.a/i^l^y p» .1907; lac. Bernardam in NovidUtf 
Eeip. littepatiae 1; a. 1716, p. 2198; et Henrici Cjl^ri-^ 
stwna Oellii diss.de Altico nec forti nec ingmno 

dy<, l4ps.i7ao, 4* 

/ JEMtim auctor dwersus ab AemUio Proho. 

I Aemilianii Probam , ad quem veluti auctorem Vitag 
imperatbrum Yariae editionesimale referunt, coostat 
Tixisse sub Theodosio imperatore^ cui Nepotis vola«< 
mea isua et avi scriptum ac recensitum^ matris mana 
omatum forte et expolitum^ obtulit^ ut coUigere Itccl 
ex ipsis illis versibus antiquo Codici praefixis^ quibus 
Probum auctorem harum vitarum facere viri docti 
voluerubt: . . 

'' ' ' Vade li1>ef^ QbiiriySrtoiaeliore, inemeoto; 

' ' Qiwm lcget luiec domUiui, ie edat etse nieum. 
: N«Umeas fuUo eliicloikdiademate crioeU^ 
Ridenteis bJandam vel pietate oculof . 
Commums cuactis, homioum sed regna tenere 
Se meminit; vincit hlnc magts ille homines.! 
Ornentor steriiesi £iciiis tectara, libelll! '\ 

Tfaflodosio et doctis carmina ouda placent. > • 

Si rogat auctorem^ paullatim detege noslrum 

Tunc Domino nomen; me sciat t$st Probum; 
Corppre in hoc manus est genitricis, avique, meique: 
Feiices, Dominum quae meruere, manusl 

Diversus ab Aemilio Probo et iunior est Probus ^ vi^ 
doctus et illustris, de quo Sirmondus ad Ennodii lib. 
VII, Epist. 27, 

Versiones. 

Versionem Vitarum Nepotis Graecam habuit 16% 
Christophoros Wolfias , incerto auctore« Initiuai est s 



DE aoaraBLio ivemve a i( 

iroeXata ysviast ytoa v^ 96^a r&v npoysyBWiiiimi/j etc. 

Veraoiies' verifMiilas, puel*orain caiisa scriptas 6er« 
manice, non attmet coniinemorare, nec libellos phra*' 
seologicos, aut imitationum pueritium libros. ^ Bd1|^c6 
versus est a Io« Htlaride, Roterod. 1688, la, %ilfice 
a Bernai4o .Girardb i Paris. 1&68; 4^^^ ^^^* Piheto ^ 
quem saepe a veto sensu aberrass^notat Golomeiluir'' 
ad Gyrald. p# aoa; ab Ant. 16 Gras» Fliris, i^ag,; id, 
quae parum fidelis esse iudicatur ab ipsis Gallis; Vi^ 
tam Attici v^rtft 16. Franc. Stfrasinus in Opusculis, 
Paris i685» 2 voL 12. Hic est SarasiiiuSj qui Mb At^ 
tici secundi nomine scripsit bellum parasiticnm ^ sivcf 
Saiiram in Petr. Monmorium. AnglJce n tiiluribuflf 
versus est^ Oron. 1684^ 8. Vitam Iphiciratis VeitiC 
Andr. AUam^ teste Wpod, Athen. Oxon. t. II» p. 5g5; 
Atticum Matth. Hale. Totus Nepos a lo. Glarke ^ ad* 
ditis notis et indice, Lond. 1726, i^Ssr. Italice vertift 
Remigius Narninus, Florent., VeneL i55o, 8. Etiam 
Veron* i^Sa, 4> una cum versione Gatohis et Attici a 
Dionys. Ramazzino facta. Vid. Act# Erud. nov. suppK^ 
p. a48. Hispanicam et Polonicam versionem memorat 
D. G. Mollerus, in Diss. de Nepote, §. 19. Hungarice 
vertit Georg. Ballog. Vid. Gzwittinger, in Hung. litten 
)p, ikQy qui Sempronii e^itamhanc versionem tradit* 
Oanice^ interpreteIo;Dabergio, prodiit Ha vn. 1669» 8« 



(4) Nqo cst prtetereuBda tamen (2) Errat hie itmm fabridsi, 

TArsio noviisima, ceteris praestaDtior^ c!um pro Plioiot XXXV, 7, Nepotem 

auctore dar. Bergstraeuero, cum eius- accipit: Plioium eoim a Piaelb vcr« 

dem annotationibus , quae prodiil sum citat Golomesius. Ed, P* 
Francofurti ad Maeniim, anno 1783, 
oclava forma. 



ja HOflTIA XimMRIA' 

Liiii, qid ni Ukutranduai Nepotam pertSnmL 

Acl iUiislrRiidam Nepotem pertiMl lo. Soheferi ape- 
GMMOi iwiaMdvert. in Nepolts Miitiadem, Hamb. 1675^ 
f^iiaiar ^im praeleciiooes. 

. Jlegtttm, a Soioppio cum daobas HSS. coUatttiii 
BlMtlwMich» Ficcfrtua leca quaedam em^adat tn Pe^ 
TiQttlie eriticia^ capile X» NonnuUa eliam caHigaverat 
S«ipppiaa ipM itt libris Veriaimilium et Suspectis Le«o 
Oiop^bos. 

lov Miob. Hbuiiiageros ^ Isenaci a» 1 744^ 4^ cdidil 
egveg^wa Spicttegiam Emendationum et ObeemratM-* 
WIP» uA C!ornelii Nep« Yitas XYUI priores, quo {dara 
mndn ^rrigaiMiir) looa obscariora explicantur, alia 
• ii^istris iolfrpretAtionibas rindicantar. IiihocSpi<v 
fijlfginm animedversioQes dedi^ Van StavereH in Obs. 
Mitc^Ua Siorvikl. poeterioribus t. VI^ p. 5i3 $eq.y im 
qaibus se adversus eius reprehensiones de£endere co-^ 
»<4urv 

His addantur I. H. Schlegelii Observationes crili*» 
Cae el bistoricae iu Cora. Nep. cum chroaologiir rer« 
Graeear» el Peraican Carthaginiens. et Romanar. ad 
eatndom auclorem iUuslrandum , Havniae 177^9 4* 
p» 1 1 aec|^ Frana Tfaeodor. Kohlius ia coniment. cri^ 
tidit» Hambw et Saloni 1 737; ^; L G. S. explanatio ver^ 
horjaaft Ni^tls) T* Pomponius Allicas ab ultima ori^ 
cine stirpis Romanae^eneratus, in Misc. Lips. nov. 
% m^ part. IV, p. 669; Schwabe, Rectoris Buttslad. 
cilmmeQt. Periculum ad Corn. Ep^minondam cap. VIII, 



D« doiiNKiaa NKPcvrs ^ 

Spripia deperditQk^ 

, Cproelii NepQtis $cripta depwdita tuia abipio» tnm 
ab aliis veteribiis, haec meoioraDtur : 

Xabellus, quo distiuguit Uiteratuiu ab en^a &ve- 
XfiVu cap« JX9 4^ G^ammatiQis. ^ 

Chroqicaraw libri trc^ ^ de quo opere Cal^iBua ; 

lam tant qMui auj«0 es, «aa« IldmBt 

Omm «e«w ¥^ fxplifar» cbfT^. ^ 

DoctiS| lupitec! et lal^ocioijs* 

JEU^mpIoPUiM )i)wi> quoram quintum Uudat QelUuA 

Illu9trium Virorum libri.compluresy quQrum uude-» 
cimum, decimum qnintum^ ^tdeoiuwm se.xtuii|allfgMti 
Softipater Charisius libro U* Jn hia videntiir faisM 
Vita« Regum Qraecorum aUorQiaqu^>€^iamiUiisUiuiif 
Romanorum, quas Nepos ipse composaisse SQ te^tatur, 
et liber de illustribus Historicis, quem scripsisse te 
refert in Dione» Sic etiam de illustribus ^Poetis scri - 
psisse colligas e.Sueionio in ^erentii vtta, et de Ora- 
toribus iilustrlbus^^etc. 

. Libgr de Vita Mii Porcii Gatoni^ separatim scriptus 
rogatu Attici ^ ut Nepq^ ipse auctor est in e^troa^a 
brevia de Catoae>commemorationis, quae hodie exstat^ 

liibri devitaCiceronis, quorum pi^imumlaudatGel* 
lius XV, a8, 

m 

(<) AuiAnius, Epigr. XVI, (V^nct. Nepolij nihil vnluisse d^rahere Ujs 

edit. III) : M Nepotis Chronica quasi verbis Ausonium, palet ex his, quae 

•hos apoiogiDs, nam et ipsa lUiX^t suhiiiBgit t n Gaudens atf iie fAi» 

suut fabularum, ad nubilitatem tuam glorians fore aliquid, quod ad insti- 

misi.u^Quod nimirum ooa minus tutiooem iuonim, sedulitatis meae 

iucunde uorrar^ot ailicerenlque le- itudio conferaiur< u Ex C2\^. Episiola, 

ciQrem^ quaq^ &M9(^ iNt^ lidei . « ■ 



24 . N^TITIA UTtmARtA ' 

Libri Epirtolaram ad (Sceronem , quoram primiis 
citatur a Lactantio III, i5. Quemadmodom et Cicero- 
nis ad Nepotem Elpistolas commemorant Saetonicis in 
Gaesare cap. 55, Macrobius, itemque alti. ^ 

In Gitiilli yersibus ad Nepotem , cc Qnum ausus es, 
unus Italorum, Omne aevum tribus explicare cbartis ^y 
Petro Possino in notis ad Nicetae Orat. de laudibus 
SS. Archangelorum pag. 59, unus yidetur idem esse 
quod primusj perinde ut apud Hebraeos interdum 
echad, et apud Graecos uq* Sed si primus fuit illo 
tempore Nepos, qui id ausus est, facile etiam, quum 
GatuUus scriberet, solus esse potuit : alloquitur enim 
Catullus eum ut aequalem. Magis placet praeslantis- 
simi yiri lo. Antonii Vulpii coniectura , qui tribus 
charHs interpretatur libris non ^ribus praecise, sed 
pauciS) vel brevibus. Vide, si placet, eius notas ad 
CatuUum. ^ 

Fragmeniay et de ComeUae matris Gracchorum 

Epistola ad C. Gracchum. 

Fragmenta Nepo.tis ab Andrea Schotto diligenter 
coUecta, atque inde in plerisqpue Coraelii editionibus 
recusa sunt^ quibus subiiciuntur etiam e veteri libro 
Abbatiae Fesulanae et altero Britannico per Ant. Au- 
gustinum et lac. Bongarsium A. Schotto transmissa 
fragmenta duo ex Epistola Cftrneliae , virtutibus et 
eloquentia clarissimae feminae » quae Scipionis Afri^' 
cafni filia, ^ Tiberii Gracchi .Censoris uxor, Graccho* 

(4) Quintilitnus^ lib. I, cap. i ; trem^ cuius doctissirous sern&inpo- 
• Gracchorum eloqoentiae multum steros quoqueestEpistolis traditos; et 
coniuUsse accepirous Comelian» ma- Laelii filia reddidisse ia loquendo pa^ 



DE «ORMlilO ^EKfTE /^5 

itim vero Tiberii et Gaii, aic decem praeterea libero^ 
rum, mater fait. Scripta est ad C* Gracchum filium , 
nt eum.deteri^eret a capessenda Republica, et vindi« 
canda nece fratris T. Gracchi; licet ipse quoqve' 
deinde fratre, qui anle trigesimum aetatis annura ob-'! 
truncatus fderat, novem annis minor, somnio moni- 
lus rem gessit , negiecta matyis opportuna dehorta- 
tione^ postque tribuiiatum occisus est, anno V. G. 633^ 
ante Ch» CXXL Cornelia illa maluit vidtia Romae 
curam gerere educationis libierorum^ quam cuin PCo^ 
lemaeO) Ae^ypti rege, qui nuptias eius ambiliat, re-* 
gnare y ut refert Plutarchus in vita Gracchorum fra- 
trum p. 8^4- Gaii Gri^pchi librum memobal idem pag. 
8a8; orationem pro Vetlio p. 835. Tib. Gracchi elo- 
quentiae speciminaquaedam exhibet p. 8a8,83ji8eq.^ 
G. Gracchi p. 836. Vbi etiam de eius in matrem ve- 
neratione , statuaque Corneliae a filio posita ; quae 
tantam domus suae cladem miserosque filiorum casus 
fortissimo atque invicto animo tulit, ut^^raeter Plu- 
tarchum pag. 843 celebrat Seneca, consolatione ad 
Marciam c. XVI. Eloquentiae Gracchorum testimo* 
nium est et hoc Mamerti Claudiani , Epistola ad Sa- 
paudum Rhetorem : Naevius et Plautus tibi ad ele- 
gantiam,Gato adlgravltatem, Varro ad peritiam; Grac- 
chus ad acrjmoniam, Chrysippus ad ' disciplinam , 
Fronto ad pomp|im, Gicero ad eloquentiam capessen- 
dam usui sint, ^^ 

Alia duo fragmenta e MS. Bibliothecae Guelferby- 

tertiain elegantitm dicitnr; el Q. eloqnentia ▼ido Plularebuiii, p. B25. 

Horteoiii filiao oratio apud Triuoi- EpistolarumGoroeliaeadiiliiiviCaii^ 

virot liabiU legilur noo tanlum in quoquemcrainil]neademyita^p,840» 
aexua bonorero. » De Gracchorum 



a6 NQTim umRARu 

taiiae ckUdifi GL Hewivg^pw, Gy«iiiiisstt Guq1£ BActar^ 
ad calcem Theodwj. dj^ Metrisi, et Nepplj vUdicaYib 
£a reperit ia anUqao^ God* Oratioaum Philjppicai 
iMfigfk Qiceronis, ia cuius prima pagina scriptuqs «ii^t 
pviipai?Iogiu{aek>queptiae Qcerouis e Lactontio^ po«* 
miAatim . orationum Philippicarum ; eique subiectiim 
aliud cttm boc iiiuioi ^Q>rneliw Nepgs in libfe df 
hisiQriois Iiatinis. Non aljihorrere haec fragmeutai a 
Nepotis, ^ut «ecttli istius cbaraQtere» disputat naa im* 
probabilitQr^ Nec tamen audeam pro certo aliqttid. 
deicernere* 

Scripta Nepoti/als^ tributa^ 

L Jiliber tk Viris iHustribuSy incipiens a Praca r^ga^ 
AlbaAorttm , nou est Nepotis , nec Plinii seQuudi, ne-- 
que Aemilii Prqbi) nec Suetonii, nec Aseonii Pedianij^ 
nec Taciti denique, sed Aurelii V^ctoris^ ut in ViclQr^ 
dicam. Saepms tamen sub Nepotis nomine est editus, 
et confidentissime quidem a Raphaele EgUno IcQiuio^ 
Tiguri^ anno 1600, 8^ hoc titulo: ccCornelii Nepotia 
de Viris illustribus liber» additamento ex MSto auctus; 
antehac Aemilio Proho , post Suetonio TranquiUo» 
diulissime C« Plinio Capcilio seounda, nuper Sex^ Au'* 
relio Victori, nunc liberali causa Auctori dssertus.» 
l^quidem Victorem e Ncpotis opere de Viris illustri^ 
bus multa in hunc suum libellum dliivasse, libenter 
viris doctis assentiar ; 3ed verum auctorem ex MSS. 
/ codicum iide et A. Schotti argumentis existimandum 

§s$e yictorem haud dubito. Sub Nepotis nomine pro* 
diit eiiam Germanice^ Argentorati iBSS^ foLuna cum 
Saltustlo. 



HB COBNELIO «EPOTI 



47 



H* Darelis^Phrygi! Historia ean^idU Ttoiae^ qmfft 
ine ctrcnmferiiir cam Pseodo-Dictye, «hre L. SeptiH 
mii < Eomam libris YI Ephemeridos belli Troiani % ^ 
elsi praefiiam babet $ub Nepotis nomine E[Helolam ad 
Salluslium Grispum^ c^ua aifirmat^ se Dareienx e Graeca 
\n lailinam linguajm Athenis Iranstnli^se ; communi la- 
men eruditorom suffragio lam eleganli ac. terso $ori-> 
ptore indigna existimalur. Daretis librum ^ de bello 
Troiano ex perantiqua ^ditione, sine anni et Iqm no* 
tatione» ia 4? ^^™ tribus carmiiiibus Prudentii serval 
Bibk Paullin^ I^ipsiensis, ut me monnitcL Schoel|ge!i 
moSf qui etiam de Dictye Gasp* 3arthii iudicium iubeii 
consulere ad Gratii Cynegeticum v. %i. Aniiqoissimii 
edilio horum scriptorum latina ( Graeca enim pridem 
p^riere) est Mediolaneaisis» mno i477« ^^^^ cooip^^ 



^) 41m Q«|iiUiiii SefptNniviii vocamtft 
Qt Bartbiiis LVii^ 7, LVIU, 4^ Vo«- 
fius dt Hist. lat. pag. 74:», et Tho. 
Barikolloi» dc Itgendu librii p. 93. 
Votas ia S^^imiiua hunc promiiit 
idem Barlbius, quem vide sis ad 
Gratii Cyoegetic. v. H . l*rosper vcro 
Handoiiusj tonio 2. Btibl. Romaiiae> 
aono 4692 edito, p. 26, laudat aedi- 
tionem nuperam iuxta MSS. Codicas 
emendalam, <]uae Liitetiae prodiit 
apud Bok Sl«pbaaum. u 

(2) Auctor eos iDscripsii Q, Ara- 
dio Ruffno, qui sub imp. Constantino 
doqsnh^um geMit, a.V. C. 316, aitque, 
Diclyn opus suum conscripsisse pri- 
mum iilteris Punicis, oratione Graeca; 
pocte* ^ ^^scio qua Pr^i aive Eu* 
jmmde litteris Atticis tranacriptnm 
obbtumqoe esse Nerooi imp* atqut 
iflde a se vcrsum latiBe. CeU>vm ^ 
AmbKOfjo acqualem vei snpparam eaie 



buDc scriptorevi site iol^rpretiBn, veri 
similis est Vosiii couiectura»IV| 50), d^ 
Idololatria { quanquam Sctoppius et 
aNi longe aBtiqvkmm esae putaTerint, 
At enim vel propter styli naevoia 
sequiorem redolere aetatem demon- 
straverunt viri doctissimi 16. Frid. 
GroQOvinfj c. XXV obttrvat. Eode* 
siast. et I^ic. Pcrizonius 10 difs. 4ie 
Diciye, c. XXXVIII. 

(3) D« aiiia Daietibus Reinesius ad 
inscriptiones vetercs, pag. 852. Hoc 
Iqco ille innuttur, sciticet, de quo 
Honerus lliad. ^ v. 9 : Hv ii Ttc c» 

%2iVto(o, e% Vide lib. 4 Bibl. 
GiiMe&e»eap. 5; ubi atiisa deDictye. 
Citalor Daret aaliqttis i» fQh*iJtsiDtt* 
ditis ad Persii I, 54. Vide Josepbi 
Wafie Bibliotfaecam litfterar. aoglice 
edi^m Load. i72i, 4» wim. Vi, p. 5« 



w 

28 WOTITIA LITTERARIA 

mofranda Venit Venela Franc. Faragonit, anno 1499« 
Prodiere etiam Yitebergae i5i2, apud lo. Gruneber- 
giam sive Yiridimontanum ; apud Augustinianos; et 
cum tribus Libanii declamationibus consimilis argu- 
menti, Lugduni, apud Gryphium i552^ 12. (EtDa- 
res seorsim i5j6^ 4^ ibidem, et idem 1608, 8, Antv* 
apud loach; Trognaesium ; Duaci y sumptibus Balth. 
Belleri, i63a, 8. Vna cum Dictye, BasiL 1529, 8, ab 
Era^m, Roterod. ibid. iSjS, 8, per Pet* Pernam ; 
Amst. apud GuiUelm. Blaeu. i63o^ 16 ). Praetereo edi- 
tionem Daretis Dictyisqoe Parisiensem^ anno i56o, 8; 
et Lugdunensem, anno 1^69 ,'8. Nec minus versio-- 
nem Gallicam loannis de la Lande, Paris l556, 8; et 
Italicam ,. Tho. Porcacchio auctore, excusam Yenet« 
1543, 8. Gallice ez versione Garoli Bourguille pro* 
diit Dares Gadonii i573. Dictyn GaHica veste donare 
molitus est Burdelinus. Yide Diarium Londinense^ 
the history of the works of tbe learned^ a. 1703, 
pag. asL2. Dares Germanice ex interpretatione Marci 
Tatii, Augustae Vind. i536, fol. cum iconibtis. Nbvis- 
sime Parisiis vidit lucem Mythologia sive historia Deo* 
rum ^ cum versione Gallica Daretis a Puteano ( par 
M. Dupuy), Paris 17^1 , 12. Dictys Germanice red* 
ditus a loanne Heroldo, BasiL 1554) fol. Eiiam rus^ 
sice Dictys et Dares excusus Moscuae, anno 17121 8. 
Vide Acla Erud. 1714» pag- 4^8. Prodiit etiam Dares 
cum Homero Spondani , adiuncta Fseudo-Pindari ^ 



(0 Journai dei S.w. 4732, Mars^ Lindenbfogiunii itemqne Bartbiam, 

p. 291. Lettrts s^rieuaes et badin^s, t. 3, p. 393 wc^, , qui auctorem vetu«. 

T.6, p. 494. ttum boniqueingenii appellat^Lyni, 

(2) AUegatur a Lulatio ad Statii 44, et Ll^, 4 et 45 Adversar.^ ubi 

VI Thebaid. v. 4 20, ubi v^At^ si iuvat, iolegnun peoenset| nec dubit^t losef 



DE GORNEUO NEPOTE a^ 

ThebAni Ej^toma Iliados, ^laiino carmlnei.hexametto 
9Cripta, BasiL,i583, fol. Dares item Dictysquesubie- 
ctoa Diodoro Siculo ex Poggii versione edito latine, ' 
ibid. 1&78, fol. Ab eo tempore losias Mercerus, ele* 
gaatis^mi vir ingenii , et exquisitae doctrinae^ Dare* 
tem cum Dictye ad binos MSS« codices Petri Danie* 
|isetPauli Petavii castigato, notisque iliustrato, emen* 
datius in lucem dedit Paris. 1618, 12« Mercerianam 
editionem secuta Amstelodamensis, annoi63i,forma 
minore. Digni quoque hi duo scriptores habiti sunt » 
qui in usum Deiphini illustrarentur , uii factum .est 
haud infeliciterabAnna^Tan.Fabri filia^ Paris. 1680, 
4« Hinc cum losiae Mer(^i, Casp. Barthii, Vlrici Ob- 
rechti, Praetoris Regii, qui vetus MS. Argentoratense 
CMlttlit, PauUique Vindingii ad Dictyn notis , Dares 
recensitus est a V« G. Samuele Artcupoeo» cuius dili* 
geniia index etiam insignis accessit, Argentorat. 16919 
&• Denique Amstelodamenses , anno 1701 , in quarta 
etoctavaformaDaretem etDictyn^ utinamsatis emen- 
date, recuderunt ex editione in usum Delphini, cui^ 
praeter notas universas ex edi tione Argentoratensi re- 
petitas, adiunxere nui^uam prius editam lac. Peri-» 
zonii viri eruditissimi dissertationem de Dictye, in 
cuius exir^ ma parte varia huius scriptoris loca illur 
strantur; tum nummos quosdam gemnfasque veteres 



pho bctno DevoDio prMfme* A theca Tolante , T. VS« p^« 66 » sub 

LaarcDlio \alla incpte aatelatas est titnlo! iHoinenss de bclto Troiano. ■ 

Ipci Virgiiio, ot nolavit • lovianuj In MSS. Biblivth. Annaebcrgcnsis 

Ponlanua, libro primo de SermoDCy inscribilor: vHonicrua per Pindarum 

capite tS. Primns edidit Laurenliua Insignem Oralorem de Graeco ia 

Abslemlusy leste Vossio. Antiquam Lalinum Iraductos. ■ Vidc Chrisliani 

Florcnlinam editionem» qnarta forma, Gotlhold Williachi} arcana Bibliothe-« 

mciiiMttioAiuies QlaeUiii^ io BiUiD) cae Aaaacbergeiuia, pagiiia 18» . 



3o ROTlf lA tnVttikJilk 

Ad tUastrapdahi Dictyn a Lcidonco Smids \. G. col- 
leclas; denlque losephi Iscani ^ Devonii,.£xcesirendi0, 
poetae, pro aetate illa, non inelegantis, poetna He-' 
roicaq^ in sex librQS distinctum de bello Troiano, cnm 
sotis Samuelis Dresemii Dtthmarsi, per singuks f^^ 
nas subslratis. Indicem quoque Dareti et Dictyi svib^ 
ianxerunt, non qtidem locotionnm minus obviartttt^ 
•suaque yocabulorum singularis adornavit elar. Ar-* 
topoeus, sed qualis ift editione Delphini occamt^ in^ 
dex omaium #ocabalorum. losepbi quo^ue Iscani 
poema exhiberi poteral ex emendatiore et integriore 
loannis Mori editione Londinensi) anno 16769 B. Dre<^ 
semius enim, qui hoc poen# recte losepho kcano re^ 
atituit^ et eruditis notis illustravit, Francof. i6i3^ 4^ 
nuliis codicibus MStts^ sed tantum- tribus editionibus 
anterioribus ^ luns fuerat , quibus hi libri , maiore 

. (1 ) losephus Ifcanus poemt suum de scriploribus Britaanicisr * Ut tf 

de bello Troiano dicavit Thomae pater ipse in prolem redivivus oculos 

fiftldaino Archi-Episcopo Gantiorum converieret tam idformem, cogoo* 

sive €antuariensi. De Iscani porro scercl pJane nttnqutm. > Hanc fc&nkt 

nugis amaU>riis vide Meoigii Antt* est editio HeniKhii, Basil. 1573, 8^ 

Bailletum, T. It, pag. 325, et p.434 Altera estat ad caicem Homeri graec^ 

• cdiltoms-maioris^ cum MoneUteeu- elJatine editi et illustrtti • loannt 
DoUt. De bello eius Aotiocbeiio sive Spondano, Basil. 4583, MM^^^>> M* 
Antiochlde cf aliis scriptis, lo. Le- Tertiam deniqueab AlfxandroCaroIo 
landtlm de scriptoribus Bihsnnicis Trognaesio edilam Presemius me- 
/editumnuper ab Amonto HailyOxon. mor&t, qutm iion vidf. CtUrtfm ■•B 
4709, 8, pag. 237. Alia de eo Chr. * vidclur esse dubitaudum , quod lo- 
Daumius nolis ad Bernardum Gey- , sephus Iscanus argumeiAum sive pe- 
^cnsem, p. 73^ tiochMn ^oconalis siii •dsciverit Dh* 

(2) Prima editio esi ab AXbano retemlatinumpnMari4im,nBdedeindt 

Torinoy Basil. 4 544, 8, cum Pseudo- fgctum est, ut» quemadmodnm libet 

Pindarl fpilomA lliadis, Darete pro- jpse Pacudo*Darelis, iu etiam Isonii 

•ari^, el Homeri lliade ez ktina poiSme Coroelio Nepoli Irifbueffetar» 

Nioolaii «V^IIae et Vi&c. Obsopo^ 5cripsift et alia iste IsoaiiusDevoaitti^ 

• iwrsioae. Tamo>rruple autem vulgaU |ed^ qood sciaD« nondum ediiey Aik' 
^t, BoUnte Ip. Mah^i p*^ ^39^ ivfiMdbti, ciuim ia fintmk aif^ 



0E conNCLio Nepotfe 3 i 

«dfauc inscitiai qoam ptosarms Dares, Ckmielii l^epd* 
tts tanqnam auctoris nomen gerant praefix«m« Ih 
<Knnibus vero islid edilionibus^mis^ sunt, post lib. 1, 
T» Sa , hi yersus , qoibus contiBetuY encomium Bal- 
«ikiial, cui 'poema hoc auum pro illa temporum suci- 
Mitt barbarie facandum et comptum auctor dicai^it, 
Archi^Episcopi Cantuariensiis^ sub finem secuUa niitb 
Gh. duodecimi. Versus illos primus/quod^ciame MSlb 
codice produxit * Tan. Faber in notis ad Longinutb 
pag* 169 edit praeclarae Toliianae : 

In nufnerokn iam cr^seit fadnt>s, ie terlia poitit 

Idliila^ ilini ncminit Wigoroia^ Ganti* ditcit» • 

BoiiMnut meditatur apfcx» et fitafr^a P«tri 

Duclorem ia mediis exspectat cyroba procellis. 

Tu tamen occiduo degis contentm ovili^ 

^ef lias a Ttioiiia (^Cantuariensi), Thomasque secundiis et alter 

Sol oricBs» rdius*Miccessor, m#ribni heret» * 

Felices, quos oon trahit acibilus» etc 

Pseudo-Daretis duos Codices MSS^ unum GafiOni- 
oorum La^eranensiumPatavii^ aiterom Aloysii Gorrlt* 
dini^ laudat lo. Rhodius in notis ad Scribonium Lai)- 

gum , p. €0. Gitatur Dares st Freculfo , lib. 2 Chronici 
caf). 17. 

Praeter novam Gallicam Daretis versionem obvidAi 
in libro edito Paris. i^Si, t^ , Sfytkologie et histoi/e 
des Dieux^ des demi-Dieux et des plus illustres H4^ 
tX)S de VantiqtdtS paienne , par M. Dupuy^ oA Voh 
faii wir que le culte , les Mysteres^ les Sntcrijiees^ et 
les autrvs Cir^omes du Paganisme ne sont que deis 

aiinit -Gaaibdenus magni con^quum Jiber ilU id manw aoa ei^ poii«|- 
\iveret, inter suos habitum testatus. kintur Acta Eruditor. anni 4702j pag. 
Vide lobannam Prince Sn angiico 28^. 



/ 



3^ NOTITIA- LITTEBARIA 

mjAes imparfaites de tffisloire sainte; Daretem Gal- 
lica pHpsa y^rterat seculo iam tertio-decimo Gotofre*- 
dus de "WaterfordiayJiiberiiQS, Ord. Praedicatoruai. 
Vide lac, E^ardomy de scriptoribus Ordiois Domi- 
aicaiii^t. I> p. 4^7« Non omittendain, quod Dar^a 
Gallico etifiun melro adstrictns exstat in codice secali 
X9 membranaceo bibliothecae Ambrosianae Media» 
liuaensis* Yide Y. O. Bernhardi de MontfiEiucon Diarium 
Italicum, p. 19^ etPalaeographiamtjraeeamip. i38, 
ubi habes versus quosdam Metaphrasi illi praemissos. 
Conferenda itidem Historia Troiana scripta a Guidone 
de Columna Messanensi , a. V. C. 1 289, atque edita 
Argentinae 1486 et i4% ^o'- Vtraqne editio ad 
manus mihi est. Incipit : tf Licet cotidie vetera re- 
centibtts obruantur- » In e.ius prologo haec yerba 
leguntur , in quibus laj;inus Dictyos interpres multa 
Graeci omisisse arguitur: cc EaquaeperDitem (lege 
Dictyn) Graecum et Phrygium Daretem^ qui tempore 
Troiani belli . contiuue in eorum exercitibus fuere 
praesentes, et horum, quae yiderunt, sunt fidelfssimi 
relatores, et* in praesentem libellum per me iudicem 
Guidonem de Columna Messana transumpta legentur, 
prout in duobus libris eorum inscriptum quasi una 
vocis consonantia inyentum est Athenis. Quanquam 
autem hos libellos quid^m Romanus , Cornelius no- 
mine , Sallustii magni nepos , in latinum transferre 
curayerit f tamen dum laboraret nimium hreyis essCj 
particularia historiae ipsius, quae magis possunt al* 
licere animos auditorum, prae nimia brevitate in- 
'decenter omisit. In hac igitur serie libelli totum in« 
Teniturinscriptum, quodde tota historia uniyersaliter 

et particulariter gestum fuit ^»Idem seriptor ad calcepn 



DE QORNEUd NEPOTE 33 

operis : cc Et ego Gcudo de Golumna iadex de Mes- 
saoa praedictum Ditem (Dictyn) Graecum in omni* 
bus sum secatus, pro eo quod ipse Diles (Dic^) 
perfectum et completum fecifc in omnibus opus suum 
adlitterarum videlicet solatium , ut yeram notitiam 
habeant praesentis Historiae , et ut magis delecten- 
tur in ipsa. £t ego historiam ipsam ornassem dictamine 
pulchriori per ampliores metaphoras et colores, efc 
per transgressiones occarrentes , quae ipsius dictami- 
nis sunt picturae. Sed territus ex magnitudine operis 
etc. :» Non intermisit tamen Guido varia ex suo se- 
culique sui ingenio attexere^ ut lectori attento faciie 
patebit. Ita^^ lucem yidit Yenetiis 1481^ fol* Ger- 
maniqi^ yersionis MS. in BibL Caesarea ineminit 
Lambecius t. 11, p.g48. Latinos Godices MSS. lau- 
dat Mongitor t. I Bibl. Siculae^ p. !i66« 

In Lucae Dacherii spicilegio , t. IV , p. 485, HistO' 
ria Homeri , ubi dicit et Dares , legendum vbi Dictys 
et Daresy ut iam notatum Paullo Colomesio in Bibl« 
selecta, p. 168. 

in« Falso quoque uti ad Alexandrum M. auctorem, 
sic ad Gorneljum Nepotem tanquam interpretem re- 
fertur commentitia Epistola de mirabiUbus Indiae ^ 
cum inscriptione : Alexander Magnus AristoteW, prae- 
ceptori suo, salutem dicit. Graefie nunquam vidjt 
lucem ; latine yero , praeter editiones in Bibliotheca 
Graeca, lib/II, c. X^ sect. 17, a me memoratas^ 
excusa est nuper Giessae Hassorum, 1706, 8^ cu^ 
rante Andrea Paullino , qui nec de auctore^ nec de 
interprete ambigendum ratus , in schola Darmstadiensi 
eam praelegere discipulis suis instituit* Qpanquam 
yero certnm est , x^ hac JBpistola legi pleraque huitisce- 
Goat Nkf. G' 



34 NOTITIA LrrmuRiA 

modi , qiudia de Indiae mirabilibns yel commenltli 
Tel eommenti olim sant Onoesicritos, Orthagorms, 
et alii remm gestamm Alexandri scriptores ; tanicn 
lianc Epistolem ab Alexandro scriptam y Tel a Nepolf 
f enam j minime mihi persnadeo. 



Plurei Comelii scriptores. 

Petms Nannius Alcmerianus librnm singnlarem 
de claris C!omeliis scripsit ad Cornelium Mosium 
Delphinm, eumque suae praeciarae Nepotis editioni 
inserait A. Schc^tus. In iiio libro caput V est de 
Coraeliis scriptoribus. Sunt autem pra^r Nepotem 
]V>stram hi : Gornelius Gallus , et Gornelius Tacitos, 
Coraelius Calvus orator, et Coraelius Severas, ae 
Cornelius L^cinius Calvus^ poetae. His addi possunt 
non pauciores alii , ut Comelius Thuscus , quem in 
Suaioriis deridet Seneca; Cornelius Alpinos apud 
Horat., quem cum Gallo confundunt nonnulli; Gor- 
nelius Capitolinus, laudatus Trebellio PoIIioni in 
Odenato; L. Gornelius Sulla dictator, eiusque liber- 
tus Cornelius Epicadus^ qui librum, quem de gestis 
suis p^onus scripserat, supplevit, teste Suetonio- 
Vide sif Vossium de Hist. latinis^ apud quem habes 
etiam de Cornelio Boccho et Gornelio Valeriano, 
quos allegat Plinius. £x Corneliani libro contra Be- 
ronicem nonnuUa affert Stobaeus , sermone IV. Alios 
Cornelios praeter Nannium retulit lo. Glandorpins 
in Onomastico Romano , et qui de familiis Romanis 
scripserant Antonius Aagustinus , Rich. Streinius^ et 
alii. Adde sis T. Cornelium Nepotem architectum^ 
coiuf Monogramiha ex templo S. Vitalis Ratennenaii 



DB GORMELIO NEPOTE 35 

refert idem vir doctlssimus Montfauconus in Diario 
Italigo I p. g8. Nepos apud Horatiam | l||bd. I, 14» 
discinctus aut perdam ut Neposy nomen proprium , 
si credimos viro docto Mich. La Roche » t. Y ^ New 
memoirf of litaratare , p, 3a seq. 



DE (?bRNELIO NEPOTE 



TESTIMONIA ET IVDICIAl 



TESTIHONU VETERVM SCRIPTORVM. 

NKPOS IP8B IN VITA ATTICI, CAP. Xin. 

/\tqvb hoc non aoditam, sed cognitum praedica- 
iDQS. Saepe enim propter familiaritatem domesticis 
{^Attici) rebas interfuimus. ^ 

M. TVLLIVS CICERO, 

LIB. XVI AD ATTIC. BP. V« 

Nepotis epistolam exspecto. Cupidus iUe meorum? 
qui ea, quibus maxime yoojptHj legenda non pntet? 
£t ais y^jxer' opijxova : tu vero iiwiiav , ille quidem 
afJiSpoTog* 

C. VALER. CAT VLLVS , 

nr LIBELLO CAEMINVM AD COBHEL. NBPOTEK , GAILK. I. 

Quoi dono lepidum novum libellum, 
Arida modo pumice expolitum? 
GORNELI, tibi. Namque tu solebas 
Meas esse aliquid putare nugas^ 
lam tum, quum ausus es, unus Italorum^ 



TBSTIMONIA ET ITDIGIA 87 

9 

Omne aevum tribus' explicare chartis 
Doctis, luppiter! et laboriosis. 
Quare habe tibi, quidquid hoc libelli est, 
Qnalecumqoe: ^uod^ o patrona virgo, 
PIus UDO maneat perenne saeclo ! 

POMPONIVS MELA 

r 

LIB. III DB SITY ORBIS^ GAP. V. 

Gornelius Nepos, ut recentior auctori ita certior« 

PLINIVS, 

LIB« III NATVR. HI8T0R. GAP. XVIU. 

Nepos Gomelius, Padi accola. 

IDBM, LIB. V, GAP. I. 

Minus profecto mirentur portentosa Graeciae men- 
dacia, • . .. qui cogitent/ nostros nuper paulo mlnias 
monstrifica quaedam tradidisse : praevalidam hanc ' 
urbem, maioremque Carthagine magna , . . . . quae- 
que alia Comelius Nepos avidissime credidit. 

IPEM y LIB. IX , GAPt XXXlX ; BT LIB. X , GAP« XXIII. 

Nepos Gohieli¥m| qui divi^ugusti principatu obiitv 



9S TtSTlHONIA 

FUNIVS lYNIOR , 

ITB. IT, BnST. UVIII. 

Herennius Severns, vir doctissimiis^ magni aesti- 
mat in bibliolheca sua ponere imagines municipum 
tuorum, Cornelii Nepotis et Titi Cassii; petitque, 
si sint istic, ut esse credibile est, exscribendas pin- 
gendasque delegem. Qttam euram tibi potissimum 
iniungo : primum quia desideriis meis amicissime obse- 
.quaris ; deinda quia tibi studiorum ramma reveren- 
tia , summus amor studiosorum ; postremo quod pa- 
triam tuam omnesquey qui nomen eius auxerunt^ 
ut patriam ipsam , veneraris et diligis. 

• IDEJMr, UB. V, EPIST. III. 

Scio non corrumpi in deteriuS) quae aliquando 
etiam a malis , sed honasta manere» quae saepius a 
bonis fiunt. Inter quos vel praecipue numerandus 
eat P. Virgilius, Cornelius Nepos, et prius Ennius 
Ao6iasqae; nou quidem hi senatores^ sed sanctitas 
morum non disttt ordinibus. 

A. OELLIVS, 

1.IB. XV HOCT. ATTIO. CAP. ^CXVm. 

Gemdiiit Nepos et ftmm memoried non indili- 
gens, et M. Ciceronis, ut qui maxime, amicus fa- 
miliarisque fuit. 



ET lYDIGIA 39 

Q. SEPnMTVS FLORENS TERTVLLIANVS , 

LIB. n AD NATIONE8, GAP. XII. 

Exstat apud litteras vestras usquequaque Saturni 
census/ Legimus apud Cassium Severum, apudCor- 
nelios Nepotem et Tacitnm, apud Graecos quoque 
Diodorum . . • .|P|uique alii anti^tatum canos col- 
legerunt» 

IBEM^ IN APOLOGETICO, GAP» X, 

Saturnum , quantum litterae docent, neque Dio- 
dorus Graecus aut Thallus^ neque Gassius Severus 
aut Cornelius Nepos» neque ullus commentator eiusce« 
xnodi antiquitatum , aliud quam hominem promul- 
garunL 

MINVCI VS FELIX , 

IN OGTAVIO, GAP. XXII* 

Saturnum omnes scriptores vetustatis, Graeci Ro- 
manique, hominem prodiderunt. Scit hoc Nepos et 
Gassius in historia , eb Thallus ac Diodorus hoc lo- 
quuntur. 

L. COELIVS L ACTANTIVS FIRMIANVS , 

LIB. I DlVm. INSTITVT. CAF. XIII. * 

Omnes , non tantum poetae , setf hiatoriarum quo* 
que ac rerumantiquarumscriptores,hominemfuis8e 



40 TESTIHONIA 

( Satumum) consentiunt, qui res eius in Italia gestas 
memoriae prodiderunt: Graeci , Diodorus et Thallus; 
Latini , Nepos > et Cassius , et Yarro. 

S. fflERONYMVS , 

m GHRONIGO EVSEBIANO^ NVM. IMCDGGGGLXXVII, 
AD OLYHIP. GLXXXY ANN. ]fl| 

Cornelius Nepos, scriptor hlstoricus, clarus habetun 

IDERI, IN PRAEFAT. AD LIBR. DB SGRIPTORIBVS 

EGGLESIASTIGIS. 

Hortaris, Dexter, ut, Tranquillum sequens, eccle- 
siasticos scriptores in ordinem digeram^ et, quod 
ille in enumerandis gentilium litterarum fecit viris 
illustribus, id ego in nostris faciam. Fecernnt qui- 
dem hoc idem apud Graecos Hermippus Peripateti- 
cus, Antigonus Carystius, Satyrus, doctus vir , et 
longe omniumdoctissimus AristoxenusMusicus; apud 
Latinos autem Varro, Santra, Nepos , et, ad cuius 
nos exemplum vis provocare, Tranquillus. 

D. MAGNVS AVSONIVS, 

GARMINE AD LATIBVIW PAGATVH DREPAMIVM 
EPIGRAMMATIS PRAEFIXO. 

Cui ^dono lepidum nprum libellum ? 
Veronensis ait poeta quondam, 
Inventoque ^dit sUtim Nepoti. 
At no8 illopidumi rudem libeUumi 






! 



ET ITDIGIA 41 

Burras, qaisqailias ineptiasqae 
Credemas gremio cui ' fovendum ? 
Inveni ( trepidae silete ougae ) ^ 

Nec doctum minus^ et magis benignum, 
Qaam quem Gallia praebuit GatuUo. 

^ IBEM, BPISTOLA XVI AD PROBVM PRABF. PRABT. 

* 

Apologos Titiani, et Nepotis chronica , quasialios 
apologos (nam et ipsa instar sunt fabularum), ad 
nobilitalem tuam»misi, gaudens atque etiam glorians, 
fore aliquid, quod ad institutionem tuorum seduli* 
tatis meae studio conferatur. 



IVDICIA RECENTIORVM SCRIPTORVM. 

ONTPHRIVS panvinivs, 

Catalogo illustriiun script Veronensium^ L vi antiquiu 

Constantissimo civitatis nostrae testimpnio €. cor- 
NELiVM NEPOTEM, virum doctissimum, et antiquitatum 
omnium peritissimum, Veronensem fuisse, traditur, 
cui in summa curia cum reliquis Veronensibus il* 
lustribns etiam statua posita est ex publica aucto- 
ritate.Eum Plinius, lib. III H. N. cap. 18, Padi acco- 
lam vocat, et alibi saepius de eo mentionem facit. 
Ortus siquidem in vico Verpnensium Hostilia, ad Padi 
ripas sito^ ut Tacitus auctor est, lib. XIX historiae 

Augus(aet Pius quoque Papa II^ in Asiae descriptione 
eum Veronensem i^perte tu\m ecribit, Ad buno Ca« 
(uUoi opui %wm mifiit^ tanquam ciyem suum. (^uci 



4a TSsnMONiA 

dono lepidam nowm libettum? Hic iil urbe Gicero- 
nis et Caesaris tempore vi&it, pervenitqne tisqiie ad 
Aagai^i principatam. Scripsit disertissime lUustriwn 
virorum vitas. Qaarum tantum Pomponii Attici exstat, 
quae caeterarum facile specimen potest iadicari. 

M. ANT. MVRETVS, 

LIB. VII VAR. LEGT. CAP. I. 

Perelegans exstat Aemilii Probi ad T. Pomponium 
Atticum libellos, quo Graecorum imperatomm vitae 
mundissimo ac castissimo orationis genere expHcan- 
tur. O l 



ROLLIN , 

UIST. ANGIENNE, LIV. XXVII ^ CH. 2. 

Son style ( de Corn^lius N^pos ) est pur , net , 
elegant. La simplicite, qui en fait un des princi- 
paux caracteres, est melee d^une grande delicatesse» 
et relevee de temps en temps par^de pens^es no- 
bles et solides. Mais ce qui rae paroit de plus esti* 
mable dans cet auteur, est un gout marque pour 
les grands principe^ d^honneur^ de probite, de verta, 
de desinteressement» d^amour du bieu public, qa'il 
semble avoir dessein d^insinuer dans tous ses ecrits. 



(*} Btliqpa racenliarum Kriptoruni 4« Ntpote iudicM praetemiillimui^ 
hiud migni utiqae roomenli, alioquin f«cilt obvia , prtescrtim in Pope* 
Hoofitii Cmmrm. Addemui ttroen insigoiores cx Gallicu. £o. Tavk. 



\ 



£V ITDICIA . 4^ 



V 



MABLY, 

DE LA MAN||rB D'£OEIftE I*'hISTOIRE , 
SEGOND ENTRETIEN. 

On lone le stjle de Cornelins Nepos; On troave 
meme en lui quelque legere etincelle de ce genie 
politique qai ^Coit encore cotnmun a Rome^ dans un 
momexit surtoat ou Ton voyoit s'ecrouler une repu- 
Mique qa^on regrettoit si on n'^toit paa k pOrUe de 
8'elever sar sefi riiines. Gependant roavrage de Cor- 
n^lius Nepojs ne peat plaire qa'a des enfants. Poar- 
quoi cet historien n'entre-t-il dans aucun des de- 
tails necessaires pour faire connoitre ses heros? 
'Vou» croye£ eire coiirt , loi dirois-je ; niais voos 
n'etes que sterile, en sapprimant des choses essen- 
tieUes qa^un Uclear curieus: et intelUgent attend 
de iK>as«.M« Hatez-vous lentement, on veut connoitre 
les replis da coeur humain. 

LA HARPE, 

GOURS BE UTTJBRATUAE ^ PART. I , UV. Ill , GH. I. 

Parmi les biagraphes latins^ on distingue Cor- 
nelius N^pos et Suetone. Le premier ^crit avec atl- 
tant d^degance qoe de precbion. Les P^ies des homm&s 
Uhtstres qall noas a laissees sont^ h proprement 
parler, des sommaires de leurs aCtions principales, 
semes de reflexions r)udicieuse& Mais en rappor- 
tant les evenements il a neglige les details qui pei- 
gnent le^ bomfliM , et ee$ traf ts tarMUrhtiqaes^ doiit 
Ia fieuaiion forme leur pkysk^noiiiie. Btfme n^a point 
#11 de Ptiilarqoe. 



INDEX 



PRAECIPVARVM EDITIONVM 



1471« yenedis , pef M. Nicolaum lensoriy gr. in-4«*^ 
' Aemilius Probus ( Coemblivs Nbpos) de yiro* 
rum excellentium vita. 

Editio priaceps repetita ab eodem typographo, anno U73 et 4476. 

i52!i. P^enetiis y in aedibus Aldi et Andreae Asulani 

in-8.° 
Aemilii Probi(G>RNELnNEPOTis) vilae exter- 

norum iroperatorum ( una cum lustino )• 
1 569. Lutetiae , apud Benenatum , in-4-° 

CoRNBLii Nbpotis seu Aemilii Probi liber de 

vita ezcellentium imperatorum , a Dionysio 

Lambino pluribus locis emendatus et com- 

mentariis explicatus. 
i64o* Argentoraiiy apud Frid» Sporium^ in-8.^ 
» CoRNELii Nepotis , vulgo Acmilii Probi , de 

excellentibus viris quae exstant, cura Uenr« 

Boecleri. 

Correetior editio prodiit anijb 4648. 

1675, lenaey apud Chnst Kirchnemmy in^-S,^ 

GoRNRUi NbpotMi vulgo Aemilil Probii quao 
exstanty emendata et illustrata annotationli' 



INDEX PRAECIPVARTM EDITIONYM 4^ 

• bus ac luciibrationibus secundis I. Andreae 
Bosii. Accedunt seorsim notae Henr. jEm- 
stii^et liber commentarius I. H. Boecleri. 

1676. Parisiis^ apud Frid. Leonardy in ^^ 

Coa^Livs Nbpos de vita excellentium impe- 

• ratorum. Interpretatione et notis illustra- 
vit Nicolaus Courtin^ in usum Delphioi. 

Repetita Londini aaou 469i, 4720^ 4729, 4773, 4780 et 4786, in-8.<> 

« 

16^5. Lugduni Bataiforum^ in-8. 

CoRNELii Nbpotis vitae excellentium imperat. 
cum notis variorum^ accurante Roberto 
• Keuchenio. 

Maiori in pretio habenda quam praecedentes anni 4658 et 4667. 

171 5. Londiniy apud Tonson et WattSy iii-ia, 

CoRNBLii Nbpotis excellentium imperatorum 
vitae^ curante Mich. Maittaire. 
i^ao, Patam, excudebat los. CominuSy in-8«® 

CoRNELii Nbpotis quac exstant omnia, curan- 
tibus Fulpiis ( praecipue losepho Antonio). 

Repetitaanno 4724, 4727 et 4733.Plurimi aealimandae. 

1726. Parisiis^ Brocas, in-i8.<^ 

CoRNBLii Nepotis dc vita excellentium impe- 
ratorum , editio novissima » notis gallicis 
^ adornata, monitisque cum politicisi tum 
mpralibus, opera L. A. de Prefontaine. 

Haec editioaaepe repetita est, praecfpue anno 4739, 4754^ 4764 et 4779. 
Anno yero 4772 et 4788 prodiit denuo impensis I. Barbou; at Prefontanii 
meditatianes polUicae ao moraUs resectae sunt, additaque in calce voluminis 
7id)iik loconim iiuigiiiav^ de quibus in Gonielio Nepolc fi| mentio* 



A^ INDBX 

17S4. Jdigduni BaiaMrum^ in-8« 

CoBNKLii NtPOTiB viUc exccUeiiliom impera- 
tonim cum integrif nolis laai Gehhardi^ 
llcnn Erfistii, I. Andr. Bosii^ efc selectis 
?«riorum auctonim ; acccisit pdtx locu- 
pleiiiisimua omnium vocabulomm, sludio et 
opcra Bosii^ curante Augnitino Fan Sta- 
ivnM. qui ct suas nolas addidit. 

i^yS l\*wi***, IKii^U. in-12. 

i.M,N«n\^ \»iH>* ilc vita excellcntium impe- 
i^iouuii. v\ r<^^04;iiitione Steph. Andreae 

i;iM\M^in NKvons vit;u* oxcellenlium impera- 
loiuni: ttOiviUl \er5i0 ("lallica; curanle I. P. 
.l/i//f-n», 
•747» ^'*^w<'* «*' iJpsitiCy npwl Christ. kntginm^ 
in-8.» 

CoRNELii Nbpotis dc vila cxcellentium impe- 

ralorum liber cum amissorum operum frag- 

mentis, sola vetustiss. exemplarium fide 

recensitus 9 porpetuisque emeiidationibus 

• criticii emcndatus a lo. Mich. Heusingero. 

1759, Lipsiae^ in-B.^ 

GoRMBLii NspoTifi vitae excellenlium impera- 
torum, ex recensione I. A. Bgsii; varias 
lectiones et praftationem addidit I. Frid. 
Fischemis. • 

lUpilitii KOBO 4769.1 



V 



46 INDSX 

1734. Lugduni jBtUammm^ In-S.^ 

CoBifBLii NsfOTis TiUe ncellexitium impera- 
torum cum integris notis lafti Gehhardiy 
Henr. EmstU, L Andr. Bosii^ et seUctis 
Tariorum auotorum ; accetsit jndix locu* 
pletissimus omnium vocabulomm, studio et 
opera Bosiif curante Augustino Pan StU'- 
vereuy qui et suas notas addfdit. 

1745. Pansiis, Da^id, in*i2. 

GoaNiLivs Njipos de yita excellentium impe- 
ratorum, ex recognitione Steph* Andreae 
PhiUppe* 

Repetita a Ba^bou^ ann. ^54, 4767 el 4784. 

1746. BeroUni^ Haude^ in-8.® 

CoRNBui NiPOTis vitae excellentium impera- 
torum; accedit versio Gallica; curante I. F. 
Millero. 
1747« Isenaci et Lipsiaey apud Qhrist. Krugivm^ 
in.8.0 

CoRNBLn Nrpotis de yita excellentium impe- 

ratorum liber cum amis$orum operum frag- 

mentis, sola vetustiss. esemplarium fide 

recensitus , perpetuisque emeudationlbus 

» criticis emendatus a lo* Mioh. Heusingero. 

1759. Lipsiae^ in-8.^ 

CoRMBLii Nbpotis vitae excellentium impera- 
torum, ex recensione I. A. B^sii; varias 
lectiones et pralVationem addidit h Frid. 
Fischems, • 

R(0P«ittii mo 4761.1 



V 



PRAS0IPV4R?M BDITIONVM 



47 



1761. Glasguae, FouiU^ iii-12, 

ConNELXi Nbpotis excellentiaio imperatorum 
yilae. 

lam ab aaoo 4749 iisdem typis prodierat Nepos* Tertio veroanno 477 4 • ' 

1774« Erlangae^ ex offlcina fPaltheria^ in-8.** 

O^anKui Nepotis vitae excellentlum impera- 
torum y cum animadversionibus partim cri- 
ticts, partim historicis Aug. Van Stweren^ 
cura Theoph. Chri^toph. Harless, qui et 
suas et L Kappu notas adiecit. 

1779. Bemae et Lausannae ^ in-8.^ 

Collectio nova classicorum Romae antiquae 
scriptorum ; tomus primus , quo continen-' 
tur GoRNELn Nepotis vitae exceilentium 
imperatorum ^ cum notis lectissimis. Cura- 
vit L S. Ith.^ Biblioth. reipubl. praefectus. 

178^. Biponti^ in-8.<> 

GoRNELii Nbpotis vitae excellentium impera- 
torum, ad optimas editiones collatae ; prae- 
niittuntur vita a G. L Vossio scripta et 
notitia litteraria. Accedunt indicei, sttidiis 
societatis Bipontinae* 

Bepetit» amio 478S. 

1796. ParisiiSy apud Renouardy a voL in-18. 

CoRNELii Nbpotis vitae excellentium impera- 
torum. 
1799« Parmae^ Bodoni^ in-4*® 

CoRKBLii Nepotis vitac excellentium impera^ 
torum. 
1801 • LignitUy a vol. in-8.^ 

GoMBui Nbpotis vitae^ ete.j ex recensioxie 



/ 



48 INDEX EDITIONTM 

« 

Bosii^ cum additionibus Io« Ghrist. Frid. 
JVetzel. 
i8c4* Gottingae, sumptibus Henr. Dieterich, a voL 
in-8.« 
GoRNBLii Nbpotis excellentium imperatorum 
vitae, prooemio^ chronologia et indice re- 
rum instructae aCarolo Henrico Tzschucke. 

Eiuaclem Editoris impeiisjsiam prodierat alia editio, lips. 4794 in>42. 

i8o4« Lipsiae^ in-8.° 

CoRNBLii Nbpotis vitde excellentium impera- 
torum; cur^vit^ notis et indice illustravit 
C. H. Pauflen 
i8c6. Lipsiaej in Jibraria Weidmannia^ in-8.^ 

CoRNBLii Nbpotis vitae excellentium impera« 
torum, cum animadversionibus 1. A. Bosii; 
varias lectiones^ notas et praefationem ad* 
didit I. F. Fischerus» 

Est repetitio editionis Fischeri anni 4759, cui accesfere notae anecdotae 
eiusdem Fischeri, et Theoph. Christoph. Harlesii qui editioni praefuit, usus 
Vao Stavereoii editione, et aliis qaae post Fischerum prodienmt. Vtut ele- 
gantiiiima sit haec editio , absolutior tamen a viris doctis habetur , quae 
curis Van Staverenii prodiit aano 4774. 

1807. Mediolaniy per Alojsium Mussium^ in-fol. 
CoANBLii Nbpotis quae exstant omnia. 

Emendatissima habita. 

i820t Stutgardiaej 2 vol. in-^.^' 

CoRNBLii Nbpotis quac exstant^ cum animad- 
versionibus Aug. P^an Stai^eren. 'Editio 
nova auctior^ curante Guil. Henr. BARniLi, 
aa. 11. m. eccl. Yracensis diacono* 



« • 



•• 



CGRNELII NEPOTIS 



PRAEFATIO^ 



AD-TITTM POMPONIVM ATTIGVM 



i^loK dttbito fore ^ plerosqae, Attice , ^ qoi hoc genus 
scripturae , ^ leve , et npn salis dignum summorum vi'* 
rorum personis iudicent, quum relatum legent]^ quis 
musicam docuerit Epaminondam ; ^ aut in eius virtu- 



(4) Proe/afio. Ne palrits rooribus 
alieooi meliamur mores , breviter 
elegantcrque, Graecorum et Romano* 
rom exeroplo , in hac praefatione 
docet Comeliiili Nepos. 

(2) Non dubito fore. Ita passim 
noster; saepius hoc sensu: Non dw 
hito, qmn plmiqui fuiuii sint, qui etc. 
Elenim apud Ciceronem, non dubitOt 
cum iofihitivo» ut plunmum signi- 
ficat audeo , non vereor, Nec tamen 
similia optimos apud auctoref ezempla 
desont. Vide Livium XXVI, \S et 
alibi; Curliumj passimj- Ciceronem 
ipsum, ad Altic. VII, 4. Vterque 
igilnr dicendi modns.valQit, etsi alter 
magis^ Pleruroque tamcn ita cum 
fotnro infiniClvi ponitur, rarius cum 
* praeterito invenias; quale exemplum 
occurrit in Hannibale XI. 

^3) JJUiee. Cuius vi|a in fine libri 
scribeiur. Dicatur boc opoi T, Fom- 

Goa. Nbp. 



ponio Attico, CNepolis £miiliari Ad 
eomdem sexdecim epistolaram libros 
conscripsit Qcero. 

(4) HoG (gemu aerijrturae, Hbc Oipe* 
ris genus. — Personik, Scil. condi» 
tioney loco, dignitale summonim vi« 
rorumi bic pro apsis summb virisy 
quorum vilas descriptftnit est. — 
Relatuni, Perscriptum, fitpote memo* 
ria dignum. 

(5) Quis musicam doouerit Epami' 
nondam, Vide in Epaminonda It, 
et Cic. Tusc. qusest. 1,2: u Graeci 
summam eruditionem sitamcensebant 
in nervorum vocumque cantibns. 

•Igitur et Epaminondas, princeps^ 
meo iudicio, GTaeciae, fidibus prae* 
dare cecinisse dicilur. ■ Longe aiia 
mens erat Boinanis; etenim Cato, 
secundum Macrob. Satum. 11 , i^, 
canlare non serti esse homiiiis pro- 
nuDliabat» 




$• 



CORNELII NEPOTIS 



tibus ^ commemorari, saltasse eum commocte, scien- 
terque tibiis cautasse* Sed hi ewnt fece» ^ qui exper- 
tes litterarum graecqrum^ iiihil rectum^iiisi quod 
jpsorum moribus convenial, putabunt. Hi, siHidi- 
' cerint, non eadem omnibus esse honesta atque tur- 
pia,^ sed oAnia maiorum iqstitutis iudicari, non ad- 
mirabuntar , nos in Graioruin yirtutibiis expoqendrs 
mores eorum secutos. Neque enim Cimoni fuit turp^, 
Atheniensium summo viro^ sororem germanam ^ ha- 
bere in matrimonio; qui]ppe quum eius cives eodem 
uterentur instituto: dt id quidem nostris moribqs 
neiay habeloir. Laudi in Graecia ducitup adoleiocn- 



(i) Ji| mi viruaiiut. later ciiu 
virttitet. — Sahoise, n Nemo saltat 
soMiiSj niti ferle insaml. n Cic. pro 
Murena 6; e^gpulto TehemeDtius de 
Officiit 4 j et pro 3ezt. advertut'Ga- 
biaium* Hinc Horat. carm. iii| 6, in 
luxuriam RomanorMm invecttu: 

Miaut.doeeri gaudet lonioot 
Matuta tfir^o» 

— Commodo, ElegaDter, apteqae ad 
modot ac npmerof. Gr. EuapfMorei);. 

— ScierUer,^ Perite. Epaminondam 
taltare , tibiisque cantare doctum 
fuitte tantumniodcf relatum ia £pa* 
minonda II legimut ^ commode au- 
tem « tcien/erque absunt. — Tibiit 
eantasse, Inflasse tibiat. Vt tupra , 
apud Cic. f neruorum cantiBus, 

(2) /^ere. Vt plurimum. — Expen 
ttt Uuerarum graecarum, Ignari pror- 
aut renim graecarum , teu moret , 
ttudia, vel historiam tpectaverit. iZe- 
otum, Laudabile. 

(3) Non eadem omnihut ette Juinesta 
atque turpia, Ita apud Arittotelem I 
£th. 3 «t 4s T& [ih xoct' 9}A9im 



Cicer. iA Vcrrem IV, 59 et 60 » et 
de Epaminonda^ Ttiscul.dtsput. 1. c.;* 
Pliitarchum in Th^ mistocle^ ubi Ai» 
tabanut Themistocli ait: £ ihh vofMt 
Su^fip9\J9i}f dvG^&>m)v, tkDitL i' a>>tic 
xaXa. Adde veterem philocophum 
nostrum Monlaigne, ptssim et im- 
t>rimis I. ii, Essait, chap. i2: U tCott 
chose en quojr U monde toil ti dit^ert 
qi^en oouttumet et loixi telle chose ett 
icjr ahominaUef qtd apporte recom^ 
mendaUott aiUeurt, 

-— JVot (n GraiQrwn iHrttaihtt expo^ 

nendie, 

Hexameter vcrsut, qualat optiroit 
auctoribut tam multi excideruat : 
exemplacoUegity Interaliot^ Barthiut 
Xlj i$ advert. 

(4) Germanam. Vt videbit infra in 
Cimonej nomioe Etpiaicen. Germa» 
nam^ quasi ex eodem germine.geni^m 
tam, dicit Festut. Hic ofionirpiov , 
toieta patre, diverta matre , nalam. 
Gontra^ tp. Glceronem in Verr. I, 49^ 
gtrmani inXm eadem iiMitre aunl 



tali^;* ^ qnaiA plturlmoi h|ib&re jlpaaMrei. l^alk larf 

«t p«uperi 4iv|ti(|u« WnT (VtS^fHfi-. 
rucn 1(11111« paltrel, virii pviler ac 
HHlDtrllHM lilltBtU dM ■ «l*<Mh 



sibui camyrobito , SparUe «ileni ■ 
lycargo lelilo. Similc in Sara et 
iirfhMto Mtuttil ^cMt^p. ••• 
Tfffi'- Uoribvt miftri* , iurf fivili 
TMnaDO vetilum. 

•Jttiwwl^Mi li imtwei.foB |ir- 
berenl, ailirmal Cicero, Frigment.^e 
t^puUic» IV. Vid« \a Alcibiide I et 
n, t|ifiM c*tH> fcuM pnren Fshilit 
QMl^r.iBl iq pMUMit IV, i^w n^>« 
Thucyil. 4* ■in°te >eii(rfo iolcrpre- 
Wxn Ul. AdAe Xenoph. hi dympoi.; 
9Wt.d«.Ht«cKidip fWmt, lApcflil- 
Lm., Pelopid., et'CiG.Tu>cul. V, 33. 
(1) Laetdaemom. Pra Licedaemo- 
ne: qiitpp^ o|im, tcMe Saiictig^ti^r- 



tiae dcclinalioaii dUivii 



ct •bUlivui 
:b*al.— 
Sctiiain. Valdc lioc vocabulum eier- 
«iil iPlirpHlLi. Si iudwinn ipectB- 
ligBifiut, Bt divenl jJi^id 



Blibia 



bnt, iaef]l««diBDfiUr «wwiifc <«»• 

Iptanr qui)^ fwdcm j» hpc stfti 
cti«m )d«o prae|u|frjni, qitojd impv 
dicitiae et quaedui f>ma ItborsiuiiF 
I.ac»eDM mulierci. Alia pnel^ea : 
■am (]ui tetaam if p(Ue>tra cipU- 
" ■ 1 ttaduul 



■uclorei,aoaccgilii 



"'«1«,™..«.... 

deprioit. 'Tiscutii , 
TIiiiic \iiato docli viri ciplicair prae- 
tulcruot, qiiae dqu csI a^ Judos spc- 
cliTidiu, mcictdc condacla , iil cil, 
leuera ad KdeiQ Mlvendafn «ccrplii. 



omnniu* dlilrlbuu, mcnl 
Vhttitk. uy«* »»fmniiftaim, *. 
*, rt Tjl- fvifi, C Ifii KBAUieriiw 
*» liuiiim nijmlnsl.oon I^ctd^emD' 
nio>;de ea quoque toqithur Denottti, 



&cno« quldem tijC>|^ Cprfl}, qw^^ 
R. 5817, mi. Voi vero biwm magit 



quin > quum inler geminoj leiut 
omDi* eiM communia iiuierit Lycor- 
giu, ind» rafrimf |Mi|aii« igafMK 
cprtvptela uorta |ui| wn SfMftMM, 

aWiljciei, r«jpub(i«M UUMillMwitM, 

io?it«niibiK, vfpB* quQt wiww wi 
■diillen«i cj ipn \-Jfin kgh Wio, 
otificbrab VidcNuUrct. i|it<rwr#lh 
ctf, 29i «t pavln .(■)&» idun f4H«P 
minime iDtcgWD «» *rWPF*i bfr< 
cacoartiDi ftmam ftcltMe; iljid. cfp. 
Sl. Quod tfilur m«HUe iurt ^cja- 
banl, Id poMci <iiduU quui ianH- 
tiuala conncludiae ftcjue,efque niU' 
nlilerio qood lcgei etcuMbiD^ quum 
mariti dcfiicrinl, ttiuu praerulue dob 

(3) Magnti bi lauMut. TDiJe 
Roritlai, Otftii: I, 1,3:' ' 

&inl fuoi amiaiJe piJt>*rtm Olyntpl' 

. ■ «fmt 

Ei-iWta roii», paintfff^ jigi#f ; ,, 



Sz coimiiji iiBPOTis 

• 

tola fisre fait Gmcia, victprem Olympiae dtari. la* 
soenamTeraprodire, et popalo esse Bpectacolo, ^ ne* 
loioi ia eisdem gentibas fait; tarpitadixii. Qaae omnia 
apud XI08 ^ partim infiunia , partim humilia , atqae 
ab honestate remota ponantur. Goutra ea ^ pieraque 
nostris moribus sunt decora, quae apudfillos turpia 
patantar. Quem enim Romanorum pudet uxorem du- 
cere in conyiyium?^ aut cuius materfamilias non pri- 
mum locum tenet aedium, atque in celebritate yersa* 
tur? quod multo fit aliter in Graecia : nam neque in 
conmium adhibetury^ nisi propioquorum; neque 
sedety nisi in interiore parte aedium , quae gjnaeco- 
nitis appellatur^ quo nemo accedit, nisi prd|nnqua 
cognatione coniunctus. Sed plura persequi tum ma* 



Xl Gic pro Plaoco XlUr wOlym* 
pmiicet g boc ei t apud Griecos pro- 
pe niiiiu cl gtoriosius^ quam Roirae 
tfioaBphasse. v — Victorm Olfm- 
piae eitmi, Praeooois voce praedicarir 
•Xvftirtovfxnc victor appcllabatur. De 
Olympiay ceterisque locis, vide indi- 
ceni remni et vcrbonim. 

(1) In seeruun jftro prodire, H 
poptdo tue gpeoiae, etc Ita apod nos 
cgregius censor castigatorque morum, 
JLa Brujrirep CaroGi, ch. 42, desju" 
gemenU, — La eondition de» eomS- 
dient diailinfdme ehez le$ Romains ei 
honorMe ohn ies Crees. Qu^est-elie 
Aa-nont? On penee d^mz eomme le$ 
MomauUf on rii mw eux eomme U» 
Greee, ^ . 

(2) iVof . Sdlioel aomanoa. — JPo- 
iwntar. HabcBtur. IVansIatiooe a cal- 
cnlatoribai ducli. 

(3) CBifra M^ Feo Qontra ftmm 



usurpnt Dosler. Ita apud Salltutium 
10 Bflsrii oratione: n Conira ea mihi 
Meiar. ii — llloSf scilicet Graecos. 

(4) la eonuii^ium. Testatur Cic. i^ 
Verr. 1, 2f>. Innuplas taotuio virgines 
RomaDi, ob iiberiores sermomim 
iooos, a oonviviiaarcebant. Tsschogkb. 
— Prinum loaum ienet aedmm. 
Atriumt iy irpo6upy. — > Cdebriiuua* 
Hominum irequentia» 

*(5) AdhiBetur. Yocatur. Ita ap, 
lostinum legas VII, 3, ■ adhihiiis in 
convivium suis ac filii uzoribus. a — 
Sedet, Recte, pro habilaL Conclusae 
enim et velut affizae thalamis suis 
apud Oraecoi agebant femioae^ tezen- 
tes lanam, neque inde prodlre et cum 
^^iris versari fas erat* — Cynaeeonilis, 
rvvaixttycTCC , mulierum conclave; 
cootra &yd'p»ycTtclocus erat viiis ad- 
dictus. Aliquid huiusmoria rctinuisio 
AngU hodicrni Ti4eDtur« 



PRAEFATIO 



53 



^ftado ■' volnmmis |>rohibet, tam festinatio, ttt ea 
explicem, qu4e exorsas sam. Qaare ad propositam 
▼eniemas, et in hoc exponemus libro vttas excellen» 
tium imperatorum. 



(I) Magnitudo. Moiliis, ct meii- pasiium, etc. Vllhi» faaec in qttibas' 
sura fNirva.— ^iae exonuM juoi. Quae 'Jam MSS. dcnderatttur. « 
acribcoda suscepi. — Quare ad prO' 



4 



• 










I. 



MILTIADES 



AEGVMENTVM 

Cip. I; Dax colonorum Miltiades io ChersoDcsuin iniVkor. Irridetur a 
L^mniis. — 11^ Cbersooeso potitur j Lemnum capit , et Cycladas. •— 
III;*PoDtis in btru custos a Dario, qui Scythas hello pctebat, coostituitur. 
Dat consiliun» elcutiendae dominationis Persarum. Ab Histiaeo impe» 
^ ditof. — IV; Dario bellum in Graecos roovente, auctor suis est, ut hosti 
obviam eant. — V ; Ante sociorum adventum regem vincit. — Vf; 
Praemium victoriae. — VII; Pari oppugnationem omitttt. Damnalur, et 
in viocuJis mqrilur. — > V1II| Vera cius damnatioois causa. 



jyiiltiades^ ^ Cimonis filius, Atheniensis» quum et 

antiquitate generis, et glbrla maiorum, et sua mo« 

destia uiius omnium maxime floreret; eaque esset 

* aetate, ut non iam^olum Je eo bene sperare, sed 

«^tiam confidere^ cives possent sui, talem futurum, 



(0 Miltiades. De aUo Miltiade, 
Cjpscti filio^ multanarrat Herod. V\, 
34,(]iiae noster alios secutus auctores 
ad Cimonis filium refert. ^ CimoniM. 
Duo fuenint CimoDes ; alter quidem 
Tisagorae filius ac Miltiadis pater, 
alter vero Miltiadis filius, de quo 
\uir^,*^Anti€iuUaU. Etenim ab Aeaco^ 
CodrOy Aiace etiam, geous Miltiadis 
^licont; bloeaddiUirg^na matQrm* 



— Floreret, etc. 0aec phrasis, contra 
scriploris usum, si Attici vilam exce* 
peris, Tullianum sernlbnem omnino 
repraesentat. 

(2) Confidere. Plusquam sperare. — 
Qtudem cogniUun iudicarunt. Qualem 
postea agnoverunt. — CoLonot, Novos 
lucolas. Colonus interdum est qui 
agrum colilj agrieola} alias , ut hic j 
desigoat <^um qui e rcglone cpiapiam 



MIIA^UDBS 



55. 



qaaltiiLOOgmtiim iadioarant; acoidit 9 ut AthenieiisM 
CherfiODesum colonos Tellent mittere. Guiua generis ^ 
quum magous numerus esset, efc multis eius demi* 
gratjoois petereot societatem; ex his delecti Delphos 
deliberatum missi sunt , qui consalerent ApoIIinem, 
quo potissimum duce uterentur, : nam tum ^ Thraces 
eas regiones tenebant ^ cum quibus armis erat dimi- 
candi^m. His consulentibus, nominatim ^ Pjthia prae* 
cepit^ ut Miltiad«m sibi imperatorem sumerent : id si 
&cissent^ incepta prospera fu^ura.^ Hoc oraculi re- 
sponso, Miliiades» cum delecta manu classe Gberso** 
nesum profbctua, guum accessisset Iiemnum, et in« 
colas eiiia insulae sub potestatera redigere vellet 
AihenienAiam ^ idque Lemnii sua ^ spoate £soerent | 



• • 



ad aliain incolendam transmigrat. — 
-^ V^UmL Ro§at& a Chemneii in« 
oolia, uii relerK Herodot. \l, 3i, 
de ailo MiUiade» Cypscli fiiio. 

(4) CuiOi generU, Supple homiaum^ 
* vel coionorum. Herodolua autem, 
ibid«i ipeoa incolas^ Dolonr^Si qui tanc 
Chersonesum iricolebaiit , Delphoa 
*d«iiharatum misiuo narrat. ^ DeU* 
beratwn mim tunt» Idem esl, ae miail 
aunl qui conauleranlj ut conslat t 
Thcmistocle II, ■Blseninl Delphoa 
oonsuhunii quidnam facerent de rebua 
snia. Deliheraotibua Pytbiarespondil, 
etc. ■ Verba igitur seqneniiaj fU 
eonsuknni Appiiinem , glotiasi rc« 
dolati ncBio ibit infidaib 

(2) Nam tum Threneu. X^okmol, 
Hcfodoto teate« qni luyc gravi belb 
ab 4painthiia urgebantur , rrges suoa 
Delf hoa oraculum AfHilUnb KUcita* 
tum miaerunt. 

(9) tfowiMtiffi* ikpMTlfi e| indicalo 



nomine, qaum alias per fleauosas 
ambagas respoildere oraoolum aolercL 
sFlexa» non lalsa antiyDari dicti# 
Dcij^his solet. ■ Pacuvlus Peribaea* «*- 
Pyihui, Pytfaonissa atiam al Pboebaa 
dieebalur. Virgo saeerdos ilpoliinia^ 
qut PjrtMittf % scrpentc Python» in» 
tercroplo, iKicabalttr. Pythia autcm 
insidens tripodi ApoUinia^ gravcm 
spiritum # apecu lubeunlim cacipic« 
bat{ aicque filtore exasitala Taticina- 
batur. nNam terfae vis Pytbiam 
De|phis incitabalj naturaa sibyllam. ■ 
Gicer. da Oivinal. I, 36« Demoath* 
Pylhhm auro Philippi complm 
fiXlirirftttv dicabat. Cetarunk' dn ora^t 
enlia vlde Qrigencm 111 eontra Gct« 
mmi <l Fogi€neiUf JKst. dee OraeUe, 

(4) Anra. Sobandi, diiil. Vido 
apad Sall. lu^ XIT f & cn feeis^ 

(5) «Sii« tpwu* Nn qua vi opiia 
sMeli -*-* Vm% aifrikm* Si9 iafni i 



56 



MIIiTrAIlKS 



postulasset; illi iiridentes responderant , tam id se 
fiurtaros, qaam iUe, domo navibos profitiseens, vento 
aqailone Yenisset Lemnam: hic enim ventas , a septem* 
trionibas oriens^ adrersam tenet Athenis proficiscen- 
tibos* Miltiades, morandi tempus non habens, corsom 
direxit, quo tendebat, peryenitque Chersonesam. 

IL Ibi brevi tempore Barbaroram ^ copiisdistectis, 
tota regione, qaam petierat , potitos , loca castellis ^ 
idonea commuliiyit ; maltitudinem, qaam secom du- 
xerat, in agris CQlIocaxit , crebrisque excursionibus 
locapletavit. Neque minus in ea re prudentia^ quam 
felicitate, adiutus est: nam quum^ yirtute ^ militum 
devicisset hostium exercitus,* summa aequitate res 
Gonstituit, atque ipse ibidem manere decrevit. Erat 
eniip inter eos dignitate regia » ^ quamvis carebat no* 



U I vcBlo bom* — &pfemCrionifctf , 
A MpUnlrioiiali mmidi partc. Sen. 
Qoactt naL V, 46: a a tqitenitrioliali 
latera amnmaf att Aqoilo , medioa 
Sa p t amt riOyimua Thrasciaf. ■ — Ad' 
tftrtum taut. Ez adTcrsO flat, adver- 
Mlor. Mctaphora e rc militari dcprom- 
pta, qua difccta acica contra aheram 
advcraum ttncrct hoc csi( opposila 
cssCy rectc dicitar. — Curtwn. Navi- 
gationcm. 

(4) Barhtwanim, Thracum. Populi 
anim eztcmi a Graccts Barhari vo* 
cabantor. Idem ap. Romanos^ ^^§7" 
ptioa ae Scythas.— DiVaoCu.Bissipa- 
tia. Ita aDud Cacsarem I, 25, dc bcllo 
Sall. ■ Plialange diaiteta^ gladiis de- 
alrictla in coa Impctum fcccrunt ■ 

(2) Ijoca camelliM idonaa, Herod. Yla 
36» docct islhmhm Chcrsoocai Miltia-i 
dem pracaepisae moroy ct ita Apsln- 
thioa cohibuisse. lata anlem omnia de 



allo, ut sopra diriomay Bfilliada oar- 
rat Herod.— Cnulbiii aotcm aau* 
nimcntum castro minns esl; oppidum 
cnim Tallo , Ibssa , ct tnrribua (jaum^ 
ciogitur eattrwn, dom vicnaoosCeUiiiii 
appellatur. nErat mons aazcua mc-- 
diocri casidlo satis palcns. ■ Sallust. 
lug. XCII — CoUocauU tmdiUMidiftem.* 
Qoac agros assigoatos colcrct. 

(3) Virtute. Fortitadine. Vt pas- 
sim in optimis auctoribus ac pracci- 
puc in Sallustio: ■ Ni virtMU fidcsque 
vcstra, ctc. Nonne cniori pcr virtu* 
km praesUt, ctc. ■ Catil. XX. — 
Dei^idut^. Pcnitus prostnMissct. 

(4) DignitaU regia. Eipulsia e 
Chersoneso Thracibus, rcbnsque aub 
ibi confirmatis, Miltiadcm usorpasse 
tyraonidcm tcslanlur Plutarchus» de 
sera numf nis vindicta , ct Herodolua 
VI^ 39. Non igitur dintuma clus do- 
minatio : priroitm cnim a Scythbi 



MILTIADES 



57 



mine:liequ6 id magis imperio, quam iustitiav con- 
!l|iecuius. Neque eo secius Atheniensibus , a quibus 
erat pfdfectus, officia praestabat. Quibus rebus fiebat, 
ut non minus eorum voluntate perpetUo imperium 
obtinerety qui*miserant, quam illorum, ^ cum quibus 
erat pf ofectus. Ghersoneso tali modo constituta,Lem* 
num revertitur, et ex pacto postulat, ut sibi urbem ^ 
tradant: illi enim diKerant, quum vento borea do- 
mo ^ prpfectus eo pervehisset , sese dedituros : se au* 
tem domum Chersonesi habere. Gar*,^ qui tum 
Lemnum incolebant, etsipraeler opinionem^es ceci- 
derat^ tamen> non dicto, sedsecunda fortuna adver- 
sariorum capti^ resistere au|i non sunt, atquB ex in* 
sula demigrarunt. Pari felicitate ceteras insiilas y quae 
Cyclades nominantur, sub Atheniensium redegit po- 
testatem. 



Seinde a Fhoenicibos pulsur, Athenas 
confugit. — QuanwiM eireiat nomine, 
Id est, titulo regis. Quamuis cum 
iadicattvo minus usitatum^ magnis 
lamen esemplis, Tit. Liv. 11/40, etc. 
— Consecutus. Non qaa imperator, 
sed qna iustus, id obtinuit. 7— Officia, 
Qualia absens praestare poterat, ve* 
Inti fnimentum mitt|re^ etc. 

(•I) Qai miierantj quam iilorum, 
etc. ]d est Atheniensium ac colono- 
rum voluntate. 

(2) F^rbem. Quidam urbem pro in- 
iola capiunl, quod tantum^ si esset 
oifntatemf intelligi posset. Mjrrinant 
aatem hic intelh'gendam esse docet 
Charax apud Stephanamy iirbem pri« 
mariam« qua tradita, tota insula penes 
Milliadem eral. ^ 

(3) iMmo, Ex ca urbe^ ubi </omi- 
mUian baberet Bvcbh. 



(4) Cares, Pelasgos Lemnum hac 
lem'pestale incoluisse narrat Herodo* 

' tus VI, HO. — Praeter opinionem^ 
Allter ac spelraveranl; praeter ezspe- 
ctationem. Sic Sailastiul in Jugurt 
LVII: ■ quod Metelius am^ius opi" 
nione morabatur. ir Alque idem : 
■ Contra opinionem Iiigurthae ad 

' Thalam perveniunt. n — CecidertU, 
Evenerat. Metaphora e talorum iactu 
ducta, ubi fors« non consilium certom 
dominatur. Tzs. — Dicto, Conven- 
lione* Tum quia pactio seria noa. 
fuisset: quippe qui irridentee respon* 
dusent; tum quod de Miltiadis domo 
illa quam lunc habebat^ non quam 
armis postea quaesierat, spopondif- 
senl.RAv. — Sed secunda Jortmna^ 
etc. Zen^us paullo aliler, Ceot 3, 
nam« 37. Guhasd.— Capli. Impald, 



58 



jniLnADai 



111« Eisdem tem^ribus» Persaram re% Darios, r 
e% Asia in Europam exercitu traiecto, '^cythis bel«4 
lum iuferre decrevit. Pontem fecit in Istro fl{itnine» 
qua copias trkduceret : eius pontis , dum ipse abesset, 
custodes ' reliquit principes , ^ quos secum ex lonia 
et ^olide duxerat; quibus singulis ipsarum u|):iium 
perpetua dederat imperia. Sic.enim putavit, faciliime 
se graeca lingua loquentes^ qni Asiam ^ incolerent, 
sub sua retenturum potestate» si amicis suis oppida 
tuetida tradidHset, qnibus, seoppresso, nulla spes 
salutis relinqueretur. In ho6 fuit tum numero Mil- 
tiades, cut illa custodia crederetur. Hic» quum cre« 
• bri afferrept nuntii^ mal^rem gerere ^ Darium, pre* 



(0 D^HHB* Bfsf^k Sllui, ^iMin 
Esdrai et Philo Assuerum voG«nt; 
quippe sui equi hinnitu^ occisis Ma* 
gis regoi Persarum usurpatoribus ^ 
rea elcclat til: «nde postea id sigillo 
jcuiplufn cquum habuisse fcrtur. 
Adversuf lancynim, vel, ut alii vo- 
lunt, Mcuthyrum, Scylharum regem 
in Europa, bellum movit, quod suam 
filiam siM uiorem deoegasset , teste 
lustino II, 5{ vel sccundum Uerod. 
IVy i, quod Scytbao io Mediam ir* 
rupiiient* 

• 

(2) Exercitu traiecto, Per Tliraci- 
cum Boiphorum, quem ponte iunxit. 
Seplingentis hominum millibus con- 
'itsbathicexercitus.Iust. 11« 6; Herod. 
IV» 87j Diodor.' II, 5, octingentis. -— 
Soythis. Non Asiaticisj sed Eurupaeis, 
qui TanaVm inter et lazartem amnes 

•iti erant. 

• 

(I) Oatodii, Eleoim ooo lantum 
ad traoiitum , aad ct ad raeurium 
liunc pontem fecerat« 



(4) PtMpH. FrimarlM dtei, 
quos hisce urbibns praefecerat 

(5) Adam, Jdinorem sciiicet.— Se 
oppresso. Si ipsemet Darius oppri- 
meratar. • — Cm, Relev ad eoruin' 
jmmenuttf quikus aoilieet cura pontis 
tuendi commitleretur. 

(6) J^IaU rtm geren, Vti adversa 
fortuna. Ita male pugimrt^ pro cladcm 
accipere, adhibere aolet aalluat., vid. 
lug. LIV,, Cll, CXIV et pastim. — 
Hortatu» eac. Hoc ipsoa Scythaa fe« 
cisse , IMilliadef que ioailaae et ap- 
pit>basse commenorat Herod. 4V, 
437. — Graeeiae. Asiaticae scil. •-« 
Trantportai^erat. Nempe ultra lalri 
penlero. •» Graeai generf, Qui gcous 
quidem e Graocia ducereol, doaeo 
taftien et patria barbari.«-^ Deouiif* 
tiofie Hpericulo, Tyrannide.pcriculom 
Graecia faciente. Taota enim Persa* 
nioi crodelilas io devictai genleii ut 
Ipsas van\% suppliciorum eeoeribui 
eicruciarent, nec quietem unam Ipsis 
coacedereot. VideHtrod.dt Zopyro 



mivtAtfts S9 

nfqtitffllyiScjrthti; Mtlti6de^ hOKatn) 6«t peltttltf cu^lo- 
dtSj M A fortuna datakii occasionefn libet^atidae Graeciste 
dirti^lterent : natn^ si cum his copiis , qti^ secutn tran^* 
^pd^taverat ^ interiisset Darius, non solutn Europam 
fbr^ tutam, sed^etiam eos^qui Asiam incoleiynt Graeci 
genere , Jiberos a Persartlm futuros dominatione el 
perMttla Id et facile effici posde i ponte enim rescissd , 
regem vel hostium ferro^ vel tnopia , paucis diebiis 
inteHtlirum. Adhoc consilium quum pleriqne ^acce- 
dcrent^ Hlstiaeus Milesiu^,ne res conficeretur, oh^ 
Stitit ,- dictos , noti idem ipsi^^ qui summaci imperli 
teiierent, eipedire, et mtiltitudini; quod^arii regno 
ipsorum niteretur dominatio : quo exstincto, ipsos 
poiestate expulsos civibus suis poenas daturos. Ila 
que adeo se abhotrere a ceterorUni consilk), ut iiihil 
putet ipsis i;itilius>quam con^rmari regnum Per^arum. 
Huius quum sententiam plurimi essenl secuti) Millia- 
deS| non dubitans, tam miillis consciis/ad regis aflre^ 
consilia sda perventnra , Chertonesam reliquit, ac 
rursus Athenas demigravit, Cuius ratio etsi non va- 
luit, ^ tamen magnopere estlaudanda, quum amicior 
omnium libertati, quam suae fuerit dominationi. 



Itf, 159. Rlnc Nepot aitclijit et pe» 
ticulo. — Inopia inUriturum'. Cuitl- 
Iheatlbus interclusis. Suppte diselt , 
ut litpra lilsce vDcibutj mm ti, tlt. 

(t) PUrigue. Nomloa eonim re- 
tefiset Herodotus IV, t3S. — Jeee- 
derent. Mos fuit apud Homanos^ ut, 
quum nimis longum essct singulomm 
afenatofum sententias audlre, duabus 
tribnive ^ognitis rellqui a subklllis 
iift^^d^tites tn illorum , f]Uonim 
ifSiJfeiitiAe at«ei)tieb<itaur^ subi^IUa 



tt^nslreiit. Hinc Sallustlos, Cat. L : 
H Silanus pedibtit in senHntlam Ne^ 
ronis iturum te dixet-at. tr LV: ■ Sil. 
Irf Gatotiis fentenllam diaceitil. n -^ 
HiHiaeMS. Mlletlj orbta lonlae, pMe- 
Afctus, otl constat eit Herod. T, 39^ e 
quo h. locus Lamiino expreMua ▼!- 
detur. — - Summas imperii. Vsltillilay 
Bummam Imperii capere^ teDero« 

(8) Cuius ratio etti n. v. QuftmtFtt 
ratlo illa vel hoc <!oDsyium non ?i« 

eerit* ^ AnUcior mnim lihm^^ f t 



6o 



BHLTIADSS 



; IV. Darius mtegA, qaam ex Eoropa in Asiam ^ re« 
diisseti borlanlibos amicis, ut Graeciam redigeret in 
suam polestatem, classem quingentarum navium com* 
paravit, eiqneDatim praefecit et Artaphernem; hisque 
ducenla p^ditum^ decem millia eqpituiii dedit: causam 
inlerserens,^ se hostdm esse Atbeniensibus, quod eo- 
• rum auxiliolones Sardeis expngnassent, suaqueurae- 
sidia inlerfecissent. Illi praefecti regii, classe aGn£u- 
boeafti appulsa, celeriter ^ Eretriam ceperunt, omnes- 
que eius gentis cives abreptos in Asiam ad regem 
miserunt. Inde ad Atticam accesserunt, ac suas copias 
an camputn fAarathooa deduxerunu ^ Is abest ab op^ 



s, /l d. DommaUom apte libertati 
oppotfltvr.IUi^. Sall.Iug. X: iqnb 
amieior qitam fnter fralri? i cnin 
dativa • 

(I) lUuMC. HeUespanto divem 
via liirpiter traieclo^Hcrod. IV. 143* 

— jimiois» Coosiliariis, mdh 
rentm ferendamiii, ioter quof 
atralidae, ac •praecipae Hippiaa» qui 
in exiliom eiectns, atat Dario dncem 
oblulit i^versns soam patriam. Tid. 
Herod. VI« 94 ct 102; Tbucydidem 
VI« 60; Iast.U, 9: i Nelarius fiip- 
piaSj Pisistrati filius , qui in Mara- 
Ihonia pu^na cecidit, arma contra 
patriam femns. ■ Cic. ad Alt. IX, 40. 

— Qmmgemianun. Trecentas fiiisse 
Plalo ait in Henexeno; fietodot. VI, 
95) mUIe trifemes numeral , absque 
aavilNia Hij^pagoga, iu quas equos 
impoauenmt. — Daim prmifndi et 

Hi «mbo Persae et 



Darii Salrapae; Arlaphflrnes 
Darii fiater ; nlerque post Maratho* 
nUm dadeii^ in «GfMcia infelictter 
ptni|« n SpartaBii in polewn coiir 



iectns^ et snperstmcta pyra vWob suf*> 
fi)ca|tts.Govaiur.«— Daoentapeditum, 
etc* Pausanias et Valerina Maz. L 
infin c Irecent^ Lydasy in epitapli«9 
qningeala mill. numeiant* 

(2) fnfsraerens. Id esl, praetexens. 
Sic in Tbemist YJl, interpenau, De 
belli Penid cansa dissentinnl aocto* 
res> ut fisre de omnibus^ quae in 
Miltiadis vita leguntur. — lonee, 
Aristagora^ Mileli tjranno, auctoie. 
Herod. V, 99. — PraeMiJia, Miiites 
in hac urbe praesiUinm agitantes. 

(3) CeUriier, Septimo die, Eu- 
phorbi et Philagri proditione. Herod. 
VI, 401. Imo Iriduo^ ut Plato in 
Meneseno, ac De legibos refert—- 
Abreptost etc« Es Darii mandalo^ qqi 
Dati satrapae mortem minatus fiwrat; 
nisi ad eum Eretrienses Athenienses- 
que captivoa perdoceret. Teste Pla^ 
lone, in Menexeno. 

(4) Marathona deduxenmt^ Oednzil 
Hippiasj de quo snpra. — Oppido^ id 
csl Athenis. — JHfilUa fasamn 4eo0m. 
Pio alidiisi quao sicad BnmanoniBt 



MILTIADEa 



6l 



pido drciter milira passuum decemt Hoc tmnultu ^ 
Atfaenienses tam propinquo, tamqub magno permoti, 
anxilium nusquam, nisi a Lacedaemoniis, petiTemnt; 
Philippidemque, cursorem eius generis, qai Heofero-^ 
dromi ^ vocantur,- LacedaemoQcm' miserunt, ut nun- 
tiaret, quam celeri opus essef auxilio* Domi autem 
creant decem praetores, ^ qui exercitui praeessent; 
in 6is Miltiadem: inter quos magna fuit contentio, 
utrum moenibus se defenderent, an obviam irent 
hAstibus, acieque decernerent. Vnus Miltiades maxime 
ni^ebatur, ^ ut primo quoque t4^>9re castra fierent: 



ratiuDem rcTocavii Nepos. Stadium 
Veru, ait Pliii. II, 23, «eentum vi- 
ginti quinque notiroa efficit gretsus | 
hoc cat, pedea aezccntos viginti quin- 
qoc. V 

Le miile romain ( milie paasus eC 
«■ piuriel miJlia passunm, ou Mimpie- 
menl miilia^ eU ain$i nommi Jntree 
9tt' U eejhrmait de miUe pa$ romtUn», 
Le pa$ romaiR ^iait eomposi de 5 piedM 
romainM ^ el ie pied rdmain revient a 
i Opouoei 1 ligneM 1 /3 entfiron dupied 
da Paris, eeMt^adire, k 0,294,246 
de mkre; par oonMequent le pae ro*' 
main rerient k 4 piede 6poueeM 4 iignes * 
ef unmpeu nunm da ifi^ de iigne^,ou 
k 4,474 mhtreM, et ie milie romain h 
7S4 toiMOM 5 piedM i pouee 3 iigne» , 
«1 ik 4,474 ;232 mkrtM. Cm» it^alaa' 
tion esi /bndde Mur dee medtreM priMU 
€ntre dee pierreM miiUaire» antiipm , 
troamsen 4777 $ar iav^ieJpfpienne, 
dan$ te$ marai$ Pomin$. (Baibi^ sv 

BOCAOB. ) 

(4) 7\umdtu. Reele bellnm tam 
propiminum tamqne •obitum tamtil- 
Iii0 dkttttr. mm JHiti « £a0f iMMnWi 



Tunc Atheniensiuro sociis, qui tamea 
oon nisi post Marathoniam pugnam 
venenint, nescio qua religione de- 
tenti, quam ea Lycurgi legihus pro- 
pter cresccntem aut evanescentem 
I^oam habebant ; quod Strabo refert 
cx Hcrodot. VI, 406; unde apud 
lustanum II, 9, uquos ubi viderunt 
quatridni teneri religione, exspectato 
auailio^ elc. a 

(2) Hemerodromi, E graeco iyJpctg 
ipofio^. v Ingeos die uno cursu eme- 
tientes spatium ii ut explicat Liv. 

XXXI, 24. 

(3) PraetoreM, Graec. OTpamyU.'^ 
Coatentio, etc. Vt fit ubi plures im- 
perant. Notum proverbium : IloXXol 

4pie decemerent, Pra^io dimicareot , 
^et in campo congrederentur* 

*(4) Nitehatur, Apte,^irop«er ma- 
gnam conteatiooem. — Vt primo 
4pioqwe tempora oa$tra fierant. Vt 
quam celerrime posaent^ moenibnj 
rclictijy cattra m campis haberent 
AthenienMa. •» ^juDmni* Fidflcim* 



^$ 



mvguvMB 



qwiQ v|d$i?ent d% Mrum virtu(0 noQ de«p«rari ( . ek 
ho6tQ« ^adem fe fore tardiorea, si aamiadvertefeAl^ 
audwi ^drarsus se tnm axiguii copiis dimioara. 
' Y. lipc ip teinpore m^la oivitas Atheniensib^s auxilio 
ftfik^prMt^r PUt^ensium; ^ m milU miiik pililam« 
(t^qu^ boriim advenUi d?ceq[if9iUia ^rmatoi^umcQf^t 
pl^to iVAt; quae manus mirabili flagrabat pugnittidi 
<p«ipiditate:<iuo faptui» est^ ut plusquam caUegaeMiU 
tiadfg v^lueritfSius enini auctoritata impulai Athatii At«« 
90« QQpi^^ e» urbi jSuierunt, locoque idoneo castfa 
fecerunt; deinde postero die sub montis radicibus , ^ 
acie e regione in^tructa y nova arte, vi summa prae - 
lium commiserunt : i^amque arbores (nuUif lo^is ^rapt 



(0 PfMvr PlaUiemuium, Vi4. 
Bmd, VI, 401/ Isocrat. erat, 9; f% 
Piut. io Aristid. — MUU midl mi* 
Ui$t, lU in Dataoie noiitr, ac Miepitis 
loqiiitur Livius. Coofulepdut pra«- 
fertim de hac coDstructiooc Gfono^ 
vius de Pecuo. vet. I, i 0. Herodolus 
I. c. duo niiflia oomerat. 

(2) Decem millia, Plutarchus quo* 
que Atheoieosium oovem ^iillia io 
Parail, oumerat. Servo» autem^ huuc 
miaieram iit comfl«ret^ certe om- 
nnim primos ad pileum , ol pottea 
in rehut aogttstis coosuevity vocava- 
nl Mihiades . Pausao. io Att. lostiotfs 
• aotem decem millra mililum, praetcr 
auxiliares mille Plataeeoaes, Athe-^ 
«ionsiki^ oAribqil. •—* Mamst. Apfe , 
•xflicitya loao^ aiqoidem hic copiae 
cxignao «um immenso Darii cm^ilu 
•Onfinaotur. ^ Ffagrmlmt pugmmdi 
mipidiUUt. Do Aiiieiiiflntium akicri* 
. teleiimal iMHialu ia Pflug» £]UV, 



n ens periclitaturos pfocurrisse, m9w$p 
cr a^ofpkLii f vxaii ftf7Xa«i«c ait)»- 
^uycwmv. II luslio. qnoqiic, liy 8» ait; 
« Qilbm M. paasus ioter duaa acici 
csttsl) ciAa^o curstt antc iai^lum sa^ 
giltarum ad liottem voaitte. « Adda 
Ljtiam in Epftapfa. 

(3) Mmtiie rudidbm* Imo moBCo^ 
ifui mfiot Paois diclut- fst , mi ap^r 
parel ^x Pautania Ir a2 ««U.t-.CI 
regicim. L c. ax adverto hoslMi. 
Quomodo instructa fucrit.^icfb^Aar* 
rat Henid. VI» iH.— 4rm^ .^tratorr 
geoMle. r- y&r«i<«e« ^Piuiinfti kgiiHt 
wot. iSMrae vcr0 «:om Tatch. 0ar- 
ioa» elc.^ «ee ainv MSS^Ittioui) OP 
qood r«cii«t.aa4>iiceaW Verba m»*^ 
^rie» ArboM eolot feccfal rfrfit mr 
lura.vel aliA pfior cauya^ f(t'<ffM0r^ 
disiecerat. — Et arborum , |bitr' Sei^- 
•III atM Pe cii4ui|iveo9T#9W ^ V^^' 
lltudina, qumn Ippg» aib^n^ f^ie 



MILMADn 



63 



•ttataei hoc consilia» nt et moDtinm tegarentar *ki- 
tudine, et arborum tractu equitatus hostinm impedi- 
retttT) ne multitudine clauderentun Datis, etsi non 
eequum ^ locum videbat sui$| tamen» fretus numero 
copiarom suarnm, confligere cupiebat ; eoque magil, 
q«od , priusquam Lacedaemonii subsidio venirent 9 
dimicare utile arbitrabatur. Itaquein aciepi peditum 
oentum, equitum decem millia produsit, praeliumque 
comibisil t in quo tanto plus virtute ^ valueruiit Atfoe^ 
nienseSyUt decemplicem numerum hostium, profliga- 
rent ; adeoqoe perterru^ runtj ut Persae non ca&tra, 
sed naves peterent. Qua ^ pogna nihil adhuc est ao- 



(4) Nom mt^m m , Ineoniinodoin , 
Mi|iMiii. Ita •fNid SmUu»!. XCII, 
• Frmpur imqmtMem loet. v -^ PWut- 
^mim Lmudmemfmu. Hi ▼tro, ut iim 
4lctui^ «•t, quaCridui retigionc lcne- 
bftolur, quod intra Id lcnpm pUoa 
Boadum luaa caset^ ^uam anla ne&i 
ipiia educera esercitum'. Hcrod. VI ^ 
406; Pausao. I» 2S; Laciaa. Astrolog. 
25» cte« • 

(3) Tanio pku viftmM^ etc. ■ Tmta 
mrudgf ioquit luslious II» 9» decer- 
talom •sl, ul bioc ^ro$, inde pccudes 
ffUUrtaa quiaiftoreanimalium ioolti 
cadebant. Deeempiimm, id eat decics 
nalomm. «— Sed oavsf ptUrwu Nc- 
flofilis cntlris^ quonim Uiendoram 
spes ejtanimis eBoidersl. Ita lusliaus 
II^ 9: n ^jcti Persae io naves coofu- 
gerant» ex quilius multse suppressae^ 
multaecaplae sunt. d Sunium*lifanen 
praetervecti, Atlienas expugnare t^n- 
tabant; celeri autem Atbeoiensium 
oceano ftittttot impedlU. Hetod. YI^ 
44C • • 



(B) Qum pagruif «lo. BoUom |nter 
Seyibicum» qood cap. 3 deaeribilur^ 
al pugam Maralhoniom de q|p hic 
agilur » annoa octodecii^ efflantse 
aoimadvertil Seblegel. S. «^ Nihit 
mdkuo, Id esl. hactoDos. ^ ff|f mm- 
hlius. Adco nobile fuit hoc praelium, 
«t eliam per oos, qui in illo ioterie- 
niot » iurare aolemoe fierel. Vide 
Demoslhco. do Coroo. cap. 60. •— 
Tanum ope$ protimni. Gr. divofuv 
froXtfaxiiv. Ila in Thrasybulo, Cono- 
« ne, Dione et Anolbale loquilur. De 
caetorum numero inler scriplores non 
convenit. Bpigramma vcro illud, 
qtiod Maralhoniae pugoao in portku 
Poecile inscriptum fuit» fide magis 
dignum! 

£>Xnv«»v irpofftd^^mc Alnvoloc Mo- 

poM¥i 
CxntVoy Mii^v rfxttri fivpubbc. 

En ilta tropaea quao Thmiiloolctn 



<;4 



MILTI\DES 



bilius; nuUa enim unquam tam exigua manits tantas 
opes prostrayit. 

VL Guius victoriae, non alienum ^ videtur , quale 
praemium Miltiadi sit tributum, docere : quo facilius 
ihtelligi possit, eamdem omnium civitatum esse na<- 
turam. Vt enim populi nostri ^ honores quondam fiie- 
runt rari ^t tenues^ ob eamque causam gloriosi, nnnc 
autem effusi atque obsoleti ; sic olim apud Athenien- 
ses fuisse reperimus. Namque^huic ^ Miltiadi, qui 



(4) Non aUenum, Non intempe- 
ftivum, ot loquitur Salluslius: ■ Res 
ipsa hortari videtur. ■ Catil. VI. — 
NaUiram. Consueludioem, iogenium, 
mores «t indolem. 

(2) Populi nottri, Romam scilicet, 
cuius mores sua aetate corruptos per- 
atriiyit nosler. < — Jlonores.»»» rari , 
quia neqife ambitioni, neque gratiae^ 

' aed uni virluli dabantur. Tcnuet , 
nempe obsidionaiis corona tantum» 
modo graminea erat (Gell. V, 6} 
tanto aulem bonore habita, ut omnia 
ipsi decora ces^rint. Sic et apud 
Graecos Olympiooicarum praemium 

• corona erat oleagina, Diodorus Sicu- 
lut IV^ 44. u Dona enim ampUssima 
impcratorum et fortium civium tun^ 
erant, quantum quisuno die circom-' 
aravisset; ct quartarii farris aul he- 
minae, conferenle populo. t Plin. 
XVIII, 3. ^ Effusi atqut obsoUU. Id 
est, prbmiscue vulgali et viles. Ita 

. Curt. IX , 4 : H lam vilia et obsoleta 
eise apolia de Persis.i Attameo ad 
antiquum morem ducum militumque 
praeroia Augustus revocavit, ut Siie- 
loniua^ II, 15, narrat; ■ Dona mili- 

. litaria aUqonlo facilius» phaleras et 



^ue constarel, quam vallares ac mu- 
rales (oronas, quae honore praecelle- 
rent, dabat: has quam parcisstme el 
sine ambitione, ac saepe ctiam cali* 
galis Iribuit. 

(3) Huie M. Celeberrimo illi Mil- 
tiadi. — Poeoile porlicus crat AtheniVi • 
variis ^ucturarum generibus adomata, 
quarum auctor Polygnotus Thasius. 
Diog. Laert. VII^ in Zenone. Iq hac- 
porticu pugna Marathonia depictaest. 
Poecile autem, gr. notxAn, oritur t 
iroix^C (diversis ooloribus disbn- 
. ctus}. Ante IIstTOvscxTtioc dicta. Vid. 
Diug. La. ibiri. — » Depingereiur, A 
Panaeno , Phidiae fratre, pictum id 
praelium ait Piinius maior, Nat. <hi- 
storiae XXXV, 8^ ubi et quos dnces 
in co pinxerit narrat. AeJianus a Mi 
cone, aut Polygnoto Thasio pictnm 
vult. Hist. animal. VII, 28. ^ Pone- 
reiur^Ponere proprie^ dicitur de pi- 
ctoribus. Propertius II, 2, 53. 

5i<put vuUfama taBulat untdre ve- 

. tutiat, 

Hic dominam exemplo poiuU fn arle 

* meam» 

. -^ HorlMreiuri ete. Id est depiogere- 

^ ^^^ 111 dufils «nilitea adhorlanlKI 



-=-*-rE 



^- » >■ V*:t 



«ki4l • » 



MlLTIAin» 



^6S 



Alhenks, toTamque Graeciam liberarat, talis honor 
tributus est, in portieu, quae Poecile vocatur^ quum 
pngna depingeretur Marathonia, ut in ^ecem prae- 
torum numero prima eius imago poneretur, isque 
hortaretur milites ^ praeliumque committeret. Idem 
ille populuS) posteaquam maius imperium est nactus, 
et largitione magistratuum. corrupius est^ trecentas * 
statuas Demetrio Fhalereo decrevit. # 

YIL Post hoc praelium , ^ classem septuaginta na- 
Vium Athenienses eiiffem Miltiadi dederunt, ut insulas^ 
quae barbaros adiuverant , bellc) persequeretur : quo 
imperio ^ plerasque ad offichim redire coegit, nonnul- 



ct praelinm cominiltentij. Allerum 
Mikiadis pnemium tropaea fueraat 
cx hostiam manubiis» quibus se a 
somno quotidie excitari querebatur 
Themistocles. Vide Tulisum^ IV Tusc. 
et Plut. Them. 

(!) Trectntas. Numero uoster ple- 
oo utitur. Alii enim, 350^ «lii, 360. 
positss fuisse produnt. Sed, ut appri- 
ine infraanimadvertitnoster^ a parva 
monera diutina, locupletia non pro- 
pria t»$t consuevere. Les trois cmt» 
Uatues dt Dimitrhu de Phaiisrefu-' 
rent toutes remtrsees de son vifont 
meme; et le taUeau ou le eourage 
de Miltiade itait repritenti suBsista 
ptusieurs siecUs aprhs lui. RoU. H. 
Anc. J. YI, ch. t. •— PhiUereo.htL a 
Phaltreo portu» Pii^^ei propinquo, 
dicltts est Demetrius. Hunc Macedo- 
niae rex Cassandefy populi auctoritate 
eversa^ Atbenis praefecerat. Decem 
ibi annis postquam imperasset, a De* 
metrio Poliorceta, A&tigoni£lio^quum 
ille priscam Atheniensibus libertatem 
reitituisset , in ejuliom eiectus citi 

GoR« Nsp. 



simulque orones statuaCi dum vive- 
ret, fuerunt eversae. In tolitudine 
antem quum se relictum yideret, as* 
pidis morsu necemsibt consciviL*Ad- 
de Fonuneile, dialog. d^^rost. et de 
Dimitrius de Phalhre. 

(2) Post hocpraeUum. Hcrodotus, 
Yl, 433j paulo aliter. Narrat cnim 
II Miltiadem ab Athenieniibns naVes 
septuaginta et exercilum et pecunias 
petiisst', tacentcm adversus quos bel- 
lum gesturas esset. Hoc tantum eis 
poUicitum, se eos locupletaturom , si 
se sequereotur; ei enim regioni se 
bellum illaturum, unde magnam vim 
auri facile essent laturi, etc. s Lam- 
uixys. Videntnr baec Petavioi pars 
I. Ratien. tcmp. 3, 2, proximo annp 
ab victoria Marathonia evenisse. In" 
sulas 9« b. a. Nimiram Gycladas* 

(3) Quo imperio» Supple dum fan* 
ctus tsU-^Officium. J. e. adobedicn* 
iiamj a qua desciverant^ barbaros 
quum adiuviisent. Ita in Gimone , 
Conone» Datame et Eumene loqoitur 
noster^ a Poitqiiam maiorem/Iegio- 

£ 



»66 sriLTIADES 

Im vi ekpttgiiattt» En his ParmA iiiMlni, opibos ek- 
tatn, qunai oratione reconciliara ^ non posset^ copias 
enavilKis ^axit, urbem operibns claasit, omnifjue 
commeatii priyavit: deinde, vineis ao tesludinibus ^ 
constittitis, propius muros acceGSLt. Quum iam in eo 
eeset^ ^ nt oppido potiretur , procul in continenti 



num p.irtem in offacio vident. n Ta- 
isit. Akinil. I^ 4«. 

(4} /2«^«cc/(<ins^ etc. Dlviliis Pa* 
'riim ei potentia superbienteip qui^m 
Verl>is, et a^onliiotaibiiSj ad offi- 
tipm revocare non posaet» Hanc 
rem longe aliter narrat Herod. VI ; 
quod loDgiim sit referre^ quare pe- 
tat leclor a fonte. Quae autem hac de 
re scripsil, ex Ephoro siimpsisse vi- 
detur I^epos. — Operibus eUtusit. Mu- 
nilionibus, i. e. fossa, va!Io, et aggere 
circumdedit. — Vrbem commeatupri' 
vavit, Nempe mari prohibiiam atque 
inlerclusam. 

(2) yineit ac testudinihus. Vinea, 
instrumenlum bellicum , lignis le- 
vioribus coropactum, lattlm pedibus 
otto, altum septem, longum sexdecim, 
tectum duplici ligno, cratibusque con- 
textum. Latera quoque vimine se- 
piuntur, ne saxorum ac telorum im- 
petu perfdngantur : extrinsecus, ne 
crenienlur, crudis acrecentibuscoriis 
integuntur. Quiira plures fuerint. 
iunguulur ordine; sub q(iibus oppu- 
gnantes tutius ad muros subruendos 
penetrantr — Testurlo. Macbina bel- 
lica. Erat aulem materia tabiilatis 
contexta'^ ct coriis cilicinis aut cen- 
tonibiis, et aliis, quaedifficultercom- 
1>uri possnnt, coniexta. Haec intrinse- 
cus habebat trabem, quae uncoprae- 
flf ebatur ferreo, et h\x votabatur^ ab 



eo quod incurvata esset, et de muro 
txtraberti lapidts. Retro edim duce- 
batuirktrabs funicujis sospeosa, ut re- 
diicta impetuosius ferirei : ideoque et 
testudo dicta a stmtlltudtne reptllis, 
quod caput punc exerat, nonc redu- 
cat. Tesludointerdtimdicebatur qiiam 
faciebat exercitus se tegumentis scu- 
torum undique operiens, ut testtido 
suo obducta est putaiuine^ eaqu^spe- 
cie referebat tectumaedificionim.Sic 
autem se operiebant crate perpetua 
clypeorum kdversus sagittas Partho- 
rum et adversus omnia missilia su* 
perne cadentia, quum urbem oppu- 
gnarent. E Vcget. IV, \5; Lips. Po- 
iiorc. f, 7) ctc. 

(3) Qaum iam in eo tssH, etc. Id 
est, qaum iam parum abesset nt, etc. 
Ita in Pausania V: quam iam in eo 
esset ta compreftendetetur» Liv. If^ 47: 
iam in eo ess€t tie muros etfaderetmi» 
Us, Sic Graeci/y Tovrotcet ivTttvOa 
tivai dicunt. — Jn continenti. Supple 
terra. Ephorus vero : ijhi^ Ttv6( if 
auTO/iaTOV irtpi xiiy Muxovoy cfa^- 
Oscd>]{, quod i|uidem probabilius di- 
citur, quam de continenti,' cui obsta- 
bant plures insulae. — Neseio quo 
easu, Ne qnis spontaneam combustio- 
nem existimet; quippe, teste celeber- 
rimo Gay-LmssaCf harum combustio- 
num certa adhuc ezcmpU desideraii- 
titr. 



MILTIADES 



67 



IncQSyifui ex insub conspiciebatari 3iei6ioqlio«fisa^: 
nocittr&o leimpore i&census est. Guius flamiQa ut ab 
oppidanis et oppugnatoribus est visayUlriaqtte veilit 
in opinionem , ^ signum a dassiariis regiis detumt tfio 
factum est, ut et Parii a deditione deterrerentur, ^ 
et Miltiades, timensneclassis regia adventaret^ incen* 
sis operibus, quae statuerat , cum toiidem navibua 
atque ei*at profectnS) Athenas magna cum offensione 
civium suorum rediret. Accusatus ergo prodttiontSy ^ 
qaod, quum Parum expugnare posset, a jrege eomiH^ 
ptusy infectis rebus, a pugna discessisseti '£0 leaipere 
aeger erat vulaeribas, quae in oppugnando oppido 
acceperat. Itaque, quoniam ipse pro se dicere non 
posset, verba pro eo fecit frater eius Tisagoras.'^ Ca»sa 
cognita,^ capitis absolutus, pecunia multatus est! 
eaque lis quinquaginta talentis^ aestimata est, quan- 



{4) yenit in ojfinhnem. 6ic in At- 
tico iX: n nemini eQitn id opiniO' 
nem venit. n Satis insolenter pro in 
mentem. — Classiariit regUs, Miiiti' 
btis classis Darii. 

(2) DeUrrerentur, A voluntate de- 
ditionis deducerentiir, sibi a Persts 
metuentcs. — Incensis operiBus. Mu- 
nitionibus: valium enim ex sudilius 
et turribus constabat ; ne quis cum 
Magio vinea, testudines^ et machinas 
bellicas iDlelligi putet. Bosius. 

(3) Proditiofus, Tesle autem lusli- 
no II, f 5 ,' ac Seneca Controv. 1X| 
i^ peculalus. — 77e^'e. Persarumeoim 
reges non solum a suis, scd etiam a 
graecis romanisqne scriptoribas, tiunc 
fitvi^ot 6avc>t?C} magni reges, nunc 
ftbsolutc rr^ts dicebantur. •— Infecth 
r^us, Ita apud Sallusliiiin, lug* CIV; 



et pavsimf a Marius fosttjuam, infcn 
clo quo interiderat tiegottoj Cirtaiii- 
redit. B 

(4) Tisagoras. Qui quidem voca^ur 
ab Uerod.^. c. Steaagoras^ ac multu 
anie, quam hoc MiJtiada acci^rit, 
obieral. 

(5) Caiaa cogniia. Cauia maii^ 
nala. » CapiiisaAsolmta, Amtciscra* 
sam eius agenlibus, et beocticia qiii" 
bua patri^m sibiobatrinsecilcDinBie- 
morattlibiiay Herod. Yl;«aai •iio* 
roora pvodftionii poeoa. 

(6) Quirtifuaginta talentis. Noatri 
aeris 285^537 fr. Vide Leirofim ^ 
ConsiiUrations ginirales sur tes nion^ 
naies greetpies et romainee^ pag. 93> 
jiesUmata. Hie impensftsMn nflvliim 

'labridlrtione fpectnC. 



6S 



MILTIADIS 



tos inclassem snmptus factus erat« Hanc pecuniam 
ghod solvere in praesentia non poterat, in Tincula * 
publica coniectus est, ibique diem obiit supremum. 

YIII. Hic etsi crimine Pario ^ est accusatus, tamen 
alia fuit causa damnationis* Namque Alhenienses 9 
propter Pisistrati tyrannidem^ ^ quae paucis annis 
antefuerat, omnium suorum civium potentiam exti- 
mescebantl Miitiades^ mullum in imperiis magistrati - 
busque ^ versatus, non videbatur posse esse privatus: 
praesertim quum consuetudine ad imperii cupidita-* 
tem trahi videretur. Nam Ghersonesi omnes illos, quo» 
habitarat, annos perpetuam obtinuerat dominatio- 
nem, ^ tyrannusque fuerat appellatus , sed iustus« 
Non erat eniin vi coiisecutus , sed suorum voluntate ; 
eamque potestatem bonitate retinuerat. Omnes autem 



(4) In vinada fSuhUck, Vwctda. 
respondcre Romanorum nervo, quo 
•pcdet viociuntur eorumy qui propter 
ae« nexi erant, putat Ravius. Harl.— 
IHem obiii supremum, Ita uarrat A. 
Gell. XVII, 21. VaUMax. V, 3, ezt. 
3. Imo in Barathnim fuisset deiectus, 
nbi obstitisset Prytauis^ nAnpe prae- 
aes dbncionis , . Plat. in Gorgia. De 
condone et IVytanibus vide Periz. ad 
Aeiian. lib. V et iX. Miltiadem es 
putre&cto femore obiisse narral He» 
iod.VI, U«. 

(2) Crimine Pario. Ob Pari obsi- 
dionem relictam. — Damnationis, 
Blultae scilicet impositae et carceris. 

(3) Pisisiratitjrrannidem, Quomodo 
cam occuparit et gesserit videre est 
ex Solonis cpis^la ad Epimcnidem, 
apud Diog. Laert. lib. I; Herodoto I, 
h^i Plutarcll. in Solone, Diodoro Si- 
culo Xm,95i Via.Mu, 1,3, eVllIi- 



9; Aelian. VIII. ii; lust. II^ 8. £& 
rccentioribus nemo quidem accura* 
tior loh. Meursio qui ^integro libro 
omDiacomplezus est.,Primus omnium 
Athenis bibliothecam publicavit Pi- 
sistraluSf anno Romae conditae 228. 
Servio Tullio regnante e vita cessit. 
•— Quae paucis annis aate fiteroL An* 
no scilicet, ut ex Thocyd. colligituri 
%'icesirao anle pugnam Mafathoniam. 
Potetitiam extimesoeUutt, Videtur ei- 
pressisse Tbucyd. qoi de Alcibiade 
eadem refert, I. V. R4v. 

(4) In imperiis magistratibusque. 
Recle interpretatus est Heusinger; mi- 
peria peregre, militaria; magistratus, 
domi, civilea eraat. 

• 

(fi) Dominaiionem, Imperium. — 
TyrannuM, Nempe« ut Aristoteles lo- 
quitur, Tvpavvoc x«Ta y^fiov, tyrawm 
legitimtii^ EuiST. 



/ I 



MILTIADES 69 

et babentar et dicuQtur tyranni^ qui potesfkte sunt 
perpetua in ea civitate , quae libertate usa est. Sed 
in MiltiacU erat quum summa humanitas , tum mira 
comitas; ut nemo tam humilis esset, cui non ad eum 
aditus pateret: magua auctoritas apud omnes civi- 
tates, nobile nomen^ laus rei militaris ^ maxima; Haec 
populus respicienj, ^ maluit eum innoxium plecti ^ 
quam se diutius esse in timore» 

(S) Laus rei miUlaris, Fama i^bus Cest ce meme prindpe qid eiMiii^oi^ 

bello gestis parla. traciime h AtKknen mais il eU dijji'» 

(6} Respiciens. Anxius consideraos. ciled^excuser pleinement unesi krange 

— M^fjSfi eum innoxium piecti, quam poUtiipie , a qtd tout mdrite eievimt 

se diudus esse in timore, 1 Airui il suspeet, et qui eomfertitlavertu meme 

{UpeupU Athenien) aima mieux pu* tn crime n RoU, H, Ane, 1. Tli cli. 

nir un innooem^ que Stavw' toujours 6. 
detHint ies jreux un tel sujet de crainte. • 



i' 



IL 



THEMISTOCLES 



V ' 



AHGVMENTVM 

C.AP. I j Themistodfi adolesceos Kberius vivit. Exhaeredatus reipuhlicae se 
dedU.*:- Ui Clarus G>rcyraeo et Persico hello. Oraculum de muris 
ligll«is ioterpretatur. «* Ul; Saecufidum praelium ad Artemisium. — IV; 
Dok> Xiriem ▼hicit iusta Salamioa. -- V; Callido nuntb Graeciltm 
liberat. — VJ; Piraei portum et murot Athenanim extruit. Laeedaemonii 
repugnaat. —^ VIJ; Lacedaemonios arte elosoft acriter reprehendSt. — 
VIII; Ostracismo in exih*um eiectus, va^a fuga agitatu^ — IX ; Themi- 
stoclis ad Artaxerzem litterae. — X; Muitis muneribus a rege oroatur. 
Magnesiae moritur. Eius supultura. 

Ihemistocles, Neoclis filius^ Atheniensis. Huius vi- 
tia ineuntis adolescentiae ^ magnissunt emendata vir- 
tutibus: adeo ut anteferatur huic nemo, pauci pares 
putentur. Sed ab initio est ordiendum. Pater eius 
Neocles generosus 2 fuit. Is uxorem Halicarnassiam ^ 
civem duxit,ex qua natus est Themistocles. Qui quum 



(t) yitiaineurUis adoUsccntiae , etc. 
Ita apud Valer. Max. VI, 9, exter. 2: 
i Piget Themistoclis adolescentiam 
attiogfre,sive patrem aspiciam abdi- 
cationis inureotem notam, sive roa- 
trem suspendio Gnire vitam proptcr 
filii turpitudinem coactam , quum 
omaium postea Graii sanguinis viro« 



rum clarissimus extiterit. u Isia au- 
temomnia apud Plut.in Thcm. pro 
falsis ducuntur. 

(2) Generosut, Nobiii genere ortus. 
Alitcr Plul. in Themist. 

(3) Ilalicarnassiam. Ex Hnlicarnas- 
§0, Cariae capite. Hinc a Plut. voQov 
^pii fA>iTpo; vocatur. Titrifjtoi enim « 



THEmSTOCLES 



71 



rnmiis esiet probatus ^ parentibus , qaod et lUieiiiiis 
viyebat, et recn familiarem negligebat, a patre exhaa-» 
redatiil est. Quae eontumelia ^ non fregit eum » sed 
.erexit. N{im quum iudicasset, slne summa industria ^ 
non posse eam extingui ; totnm se dedit reipublicae^ 
diligentius amicis famaeque serviens. Multum in iu^ 
diciis privatis versabatur, ^ saepe in concicmem p(V 
puli prodibat; nuUa res maior sine eogerebatur; 
celeriterque, quae opus erant, reperiebat. Neque mi« 
nus in rebus gerendis promptus» ^ quam excogitanft, 



Ugiiimif dves babelnuitur, qui ulniin- 
queparentemAtheajensem habebanty 
yoOot autem^ tpwii, quornm pater sive 
maler pcregHiiA, nt doetl Aristotele« 
lib. VI Polit 4. Tbemistoclis m«- 
trem «Iji Threiciam meretriculam, 
Abrotonnm oomlne, fuisse ■sserimti 
alii Cariam, Eulerpenquedictam scri- 
buot Piut. Themist. Vide Athenae- 
um XIII, 15« 

(4) SiimiS 0stei pro6atu$ parenlihts, 
Qui Deropebujus Titiaeegre ferebant. 
Haec verba iilustravit Harlcs. in obs* 
Misc. A. 4744^ p. 526, et sequenti* 
bus.Quum aulem Plut^rcbus^ Aelia- 
Bus, acYaler. Max. patris uniusmen- 
liodem faciuDt, ptwerUiiut imnierito 
SQhottus vituperati quippeminus pro- 
bare filium uterque pareas; ezhaere- 
dare autem pater unus poleret.— £i- 
herittt Mi/eftflt* Dissolule aimis se fe- 
rebat -»- Exhmeretiatmi etL Mdiea» 
iionis verbo io hac re uai sunt Sene» 
ed^ eontrovers. I, 7, et Valer. Msxim. 
Vide aupra. Plutar^us quoqiie diro» 
TthfmHw vocat. Inter causas abdicatio- 
Dis fuiMe vilam liberiorem el prodi- 
galitatem cognoscimui e Seneca, con- 
Irov. I| I el 9 i Quinliliano, declam. 



279 et 290. De Atbeniensium «bdi- 
calione plura apud Petit. II, 4. 

(5) Quae eoniumdia , ete. Patenui 
cnim familit excidebai abdicelue iMr 
venisy t>ubliceque per praeconem pro* 
iMinciabalur patrem negare huncsnnm 
filium esee ampUns. Vtde Psflf. VudlA 
apud Senecam, Controvers. I^ 8, The- 
mistocles dicitur^ abdicationem, tan- 
quam turpem uolamj virtute dehm 
vitte» — iVofi fregit eum^ sed erexit^ 
Themistoclif nedum frangeret, fuit 
incilamento. Simililer Curtius Vil» 
2, de cohorte seorsim a caeleris igno- 
miniae causa iussa teodere: s Indta- 
bat virtutem ignoroiniae delendae cu- 
pido. u 

(6) Summa industria, Summostuo 
dio in omnibua o4ciis implendis. 
— Amicit famaequa serviens^ Amico* 
rura famaeque parandae sludiosus. 

(7) Multum in iudiciis privaiis per* 
saiattir, Privalis litibus test immi^ 
scebat, eM coroposilnms. Vide P(u- 
larchum in Theroist. — Quae opm 
erant, Scilicei coniilia. 

(8) Neque minut in rehus g^mdi$ 
pFomptus, etc. lla loquitur Herodiaaua 
II^ 9: wf,(fai n ^v;, ««i to, VMiOiv 



7^ 



THEMISTOCLV 



dis 9 erat: qnod et de instantibns, ut ait Thucydi- 
des, yerissime iudicabat y et de fatnris callidissime 
coniiciebat. Quo &ctum est, ut brevi tempoif illu- 
straretur. 

■ li. Primus autem gradus^fuit capessendae ^ reipu- 
blicae bello Gorcyraeo : ad quod gerendum praetor a 
populo factus, non solum praesenti bello , sed etiam 
reliquo tempore, ferocioirem reddidit civitalem. Nam 
quum pecunia publica , quae ex metallis ^ redibat , 
largitione magistraluum quotannis interiret ; ille per- 
aiiasit populo, ut ea pecunia * classis centum navium 
. aedificaretur, Qua celeritw effecta^ primum Corcy^ 
raeos fregit; deinde, maritimos praedones conse<- 
ctando , mare tutum reddidit. In quo quum divitiis 
omavit, tum etiam peritissimos belli navalis fecit 
Athenienses.Idquantaesalutifuerit3 universae Grae- 



imnyim Ta^^c* ~ Quod ei de m- 
acanccfiia, €tc. Id est, praesentibos, 
TMV nh ira|»dvTft»v, ut ait Thucydide« 
h ^3S; quem locum ^ contraclis tan. 
tuni verbis, noster expressit. — 7%«- 
cydides. AlheDiensishistoriae scriptor 
perttissimus de bello Peloponnesio. 

(4) Printtu autem gradtu Jisit ea- 
petsendae reipuhUcae] etc. i. e. primus 
gradus, cuius ope ad rempublicam 
administrandaat accessit^ fuit in bello 
Corcyraeo. Contra Herodotus VII, 
444, et Thucydides pro Coreyraeo^ 
Aegineticum scribunt. Corcyraei au- 
temi teste Plutardio, in Themistocle^ 
cum Gorinthiis habuerunt controver- 
siam , quam Themistocles , arbiter 
adhibitus, Corcyraeonlm commodo 
diremisse dicitur. Quare vel locus for- 
san iam a nostro est comiptus, vel ia 
Bomine erravit, aut alios auctores eit 



secutos. — Ferodorem, BeUicosb- 

rero. 

(2) MetaUiS' W esl, ex argenti fo- 
dinis, quae erant in Laurio roonte. 
Gentum talentonim fuisse hunc redi- 
tum ait Polyttenos I, 30, 5. — /n* 
feriree. De pecnnia dicitur, qoae pravo 
usu aensim extinguitur. Haud dissi- 
miii roetaphora opet seneeeere dixit 
noster in Alcibiade V. Ommbue mo* 
dit peeuniam trahunt, vexantf ait Sal* 
)ust. Cap. XX. Dtvidebatur autem 
haec pecunia, si Herodoto fides» vt* 
ritim denis in aingulos pulieres drach* 
mis. •— Centum, Ita Polyaenus, I. c. 
et Plutarch. fn Them. IV. Ducentas 
vero naves namerat Herodotus VII, 
444. Quo autem artificio id penuase- 
rit Themistocles refert Polyaenus 
I. c. 

(3) Quantae takai fueritu. Quam 



-T" 



wmmm 



% ■ ■ ■ 11 



-:5T».— -^«i ■«--■^j*>^'Ki 



'v«"«-.T£v^:: 



THEMISTOGLES 



73 



ciae, bello cognitam est Persico, qQum Xenes et 
mari et terra bellum uniyersae inferret Europae cum 
tantis copiis, quantas neque antea, neque postea ha- 
buit quisquam. Huius enim classis mille et ducenta- 
rum navium longarum^ fuit, quam duomillia onera* 
riarum sequebantur: terrestresautem exercitus septin- 
gentorum inillium peditum, equitum quadrigentorum 
millium fuerunt. Cuius de adventu quum fama in 
Graeciam esset perlata, et maiime Athenienses^ peti 
dicerentur, propter pugnam MarathAniam*; miserunt 
Delphos 'Consultum, quidnam facerent de rebus suis. 
Deliberantibus ^ Pythia respondit^utmoenibus ligneis 
se munirent. Id responsum quo valeret,^ quum intel* 



utile et i»iutare fuerit. — Bello Per- 
sieo, lnte)Iigitur belluin Persicum se- 
cundum. Primi enim in Miltiade faclA 
est mentio. — Xerses. l)a%i Nothi , 
patria sui clidem Marathoniam \tn» 
dicaturus. Herodot. YII, 5. — Mari 
terraque. Non tam apte mari ler^ 
ra^ ad immensas regis copiasqua- 
drasse ezistlmamus. — - n Gravem 
illum et mari et terrae Xerxem^ nec 
faomioibus tantum terribilem , sed 
Neptuno quoque compedes, et coelo 
tenebras minitantem. m Valer. Mas. 
III, 2, ext. 3. — Injerret Europae, 
Scilicet Graeciae Eurdpaeae. Praeci- 
poe suasu Mardonii, etsi dissuaderet 
Artabanus patruusj nec non prectbus 
Pisiitratidarum et Alevadarum, Thes- 
saliae regum, adductus. Vid. Herod, 
Vll; Diod. XI. Herod. trienmum in- 
tegrum> Instinus qninqueQnium, lu- 
lianus, Orat. 4, decem annos huiusce 
belii apparatu foisse consumptos me< 
moraL De huius invasionis tempore 
Don ^atis convenit inter scriptores; 



ostendit aulem Petavius • de Doctr. 
temp. XIIIj 23, eam accidisse Ol jmp. 
74 anno qaarto exeunte, hoc est pe- 
riodi lolianeae 4234, urbia Romae 
274, imminente vere. — TanUsoopH». 
De navium hominmDque numero 
scriptores non conveniunt : milites , 
seu potius homines 5,283,220 narrat 
Herudot. Adde JRoUin, Hist, jinc, 1. 

VI, c. 2. 

(4) Nauium longarum» Longae mi- 
lites, onerariae commeatum vehe* 
bant. 

{S)Deliherantilus Oraculum consu* 
lentibus. Vide in Miltiad. I. — Pythia* 
Vid. in Miltiad. loco citato. Nomen 
ei Aristonice fuit, tesle Herodoto qui, 

VII, 4 44 ,oraculi responsum integrum 
refert. 

(6) Quo vaUret. . . . Jd est quid 81« 
gnificaret^ quo spectaret. >— Nemo, 
Narrat tamen Herodotus, VII, quos- 
dam etiam de navibus inteilezisae 
quod postea couiirmavit Tbemistt 



74 THEMISVOOLES 

ligeret ttemo; Tbemistocles persuasit, consiirani esse 
'Apollinis, ul in naves se suaque conferrent; eum 
enim a Deo signi6cari murum ligneum. Tali consilio 
probato, addunt ad superiores ^ totidem naves trire^ 
Vnes ; suaque omnia , quae moveri polerani » partim 
* Salamina , partim Troezena asportant ; arcem sacer - 
dotibus paucisqoe maioribus natu, ae sacra procu* 
randa tradunt ; reliquum oppidum relinquunb 

IlL Huias consilium plerisque civitatibus displicC'* 
bat, ^ et in* terra^limicari magis placebat« Itaque missi 
sunt delecti ^ cum Leonida, Lacedaemoniorum rege, 
nui Thermopylas occuparmt, longiusque barbaroa 
progredi non paterentur. Hi vim hostium non auati*' 
nuerunt, ^ eoque loco omnes interierunt. At classis 



(7) M tuperiorm, Nenipe eentumf 
iBeuiite hoc caplto. -* Triremes, Sie 
dUotee iuxte numeram iMostroninel 
remonim rapra se iavicem lacetoram» 
serifl quantumvis iion directa. — 
Omnia, qutu moveri poteront, Liberos 
iciiicet» coniuges, scrvoset sopellec- 
iile. Ite rursus in Diooe, IV. — Jie 
sacra procuranda. Servauda sscrs Mi- 
nervae Poliadis; v. Strab. IX. Saeer* 
dotibus quidem tradunt ^ qaod sacra 
non viderentur praetermiltenda \ se- 
jdonbas vero, sive quod nollent mu- 
tare sententiam de arce ISgnis vaNis- 
que munienda, vid. Herod. VIII, et 
Pausan. in Att. ; seu quonism senes 
Sn palria occumbere maluerunt, nt 
Bomani apud Livium, V» Ai, Hero- 
dotus pauperes quoque relictosfuisse 
scribit. Reliqui senes in insulam de- 
portati, teste Aristide, ia oratione 
Oirip rfiv TfTWiptt»y. tMquumoppidum 
reUntpnmt, deformis sane loquendi 
modus. Cicero lib. UI de Ofiioiiii c. 



2, oarratCyrsilumqoemdsm sutsisses 
nt ia urbe manereQt Xeriemque re- 
ciporent, se^eum ab AtbenieosilMis 
fuisse lai^idibos obrutum. 

(t) Displioebatn Nerope, utoens#«« 
btnt^ arces atque url)es^ hoste adven* 
tantea muaiendae polius quam diise* 
rendae. — Dunicari* Pro dimicarei 
ila saepissime noster. 

(2} ilfisst sunt deletoi. la nttmoro 
tam delcctorum et occisorum quam 
Persanim, quibuscu«pugnaruni,mire 
discrepant. Hioc sane noster tantum- 
mode deleetos missos fuisse ait* Vide 
Herodet VU; Aellw. 111; Paus. III | 
Just. II, 4 4« -*- Leanida l^uednemO" 
monmregej etc. De quo vid. Pau* 
««■• III, 4 et 44. — Rege» Quamvis 
cnim imperinm penes populum apud 
Locedaemonios esset, regem tamea 
liabebanty cniua potenliam eoKrcebant 
Dphori. 

(3) Hi vim hottium non sustinue* 
runt, Iste quidem rorotni soripioril 



fHEMlSTOOLES 



75 



commnnis Graeciae treceiitarum navium, in i|na dn- 
centae erant Alheniensium) ^ primum apud Artemi* 
sium, inter Euboeam continentemqUe terram, cum 
classiariis regiis confliiiit; angustias enim Themislo- 
cles quaerebat, nemultiludine circumiretur. Qincetsi 
pari praelio ^ discesserant, tamen eodem loco non sunt 
ausi manere : quod erat periculum , ne , si pars na vium 
adversariorum Euboeam superasset^ ancipiti preme- 
rentur periculo. Quo factum est, ut ab Artemisio di^ 



verba praelio omnium sane praecU- 
rlMimo minime respondent. Aequior 
lusiinus II ^ ii ; n Ad postremam 
noo victi, sed «incendo fatigatl, io- 
ter ingcntes itratorum hostium cater- 
vas oeciderunt. a Hoiusce autem pu- 
gnaegloriam multo elo<]uentius ilfoK- 
Uign^ ceiebravit: Ml y a d9% ptrtu 
trimnphanitsa teiud det vitlmrts. Ny 
ces guatre vietoire» toeurs, let plutheU 
iet qua le toUil aye onegue» veu de 
eetyeuU, de Salamuw^ da Plaiee^de 
Jajreaiet de Sieile^ n' oserent onetfuet 
ofipoter touie ieur gioire emtembie 2i 
ia gioire de ia deaeonfiture du rojr 
JUonidtte et etee tiem anpat de» Ther'- 
mopxiet, ( Estait, Iiv« I» cli« 30)^ 
Eoqua lito omnes interierunl. Hontm 
diideque iotcritum narrant Herod. 
VIJ, 224; Juatio. II, 2; Diod. XJ, 4- 
Vide apud noi cgregiaro Barthiieaty 
ttarrttiuneiD, Foyage df AneduxreiSy 
nec noo talMlam pictoria nostri nooc 
praeclarisaimi. Qoihus interemptis, 
publica monumenla erecta sunt, in- 
scriplaque tropaeis epigrammata. V. 
Srrab. 12t; Herod.VII. AddeCic.Tu. 
Icul. I, 42: n Pari animo Lacedae- 
«Donii in Tbermopyiis occiderunt, io 
i|UQf SiiBOQides: 



Dic^ hospes^ Spartae nos te kic Misse 

iacentes, 
Dum sanctis patriae iegibus o5se* 

qmmur. a 

(4) Dtteenue erant Jtheniensium. 
Herodotus, princip. lih. VJII^ aolum 
Atticaa et Plataeeniiom CXXVJI; in 
onivertnm vero CCLXXI memorat. 
DiucbnisSiculns Atheoaeosiom CXL, 
uoivenim CCLXXX. Isoemtes io 
Areopagitico Atheniensium tantun»* 
modo LX fuifie ecrilMt. Piutarchus, 
in ThcmifttocJe, ducentas fiiiaae afiir* 
roat: — jipud Artendsiumt etc. Vid. 
Herod. Vin,* Diodar. XI; Plutarch. 
in Tbemist. Sexto ThArgeiioois (se- 
cttodi Atheniensiom mensis verna- 
lis ) die pugnam hanc coromissem ait 
Aelianus II, 25; sed ex Herodolo ap- 
paret, roedia aestate ineonte 01 jm* 
piade LXXVi contigiase. Ccmo clasfto- 
riie regiis — Quorum classis tum dia- 
sipata, quae iam paullo «ote tridui 
lempesUte CCCC, ut Herodotus VJl, 
490, sed ut Diod.XI, 42i pJus qoam 
Irecentas triremes aroiserat. 

(5) Paripraeiio. AJias,acquo Mart«, 
peri Marte , sequis manibtts , aeqim 
nianu. — SuperassH, Praeternavigaa- 
lett «-^ dtteipiti premerentur pericuio^ 



76 



THEHI6T0GLES 



«cederent, etexadversuin ^ Atbenas, apud Salamina, 
classem suam constituerent. 

IV. At Xerzes, Thermopylis expugnatis , protinus 
accessit Astu, ^ idque, nullis defendentibus, interfe- 
ctis sacardotibus, quos in arce invenerat, incendio de- 
levit. Cuius fama perterriti classiarii ^ quum manere 
non auderent, et plurlmi hortarentur, ut domos saas 
discederent, moenibusque se defenderent ; Themisto- 
cles unus restitit , et , universos esse pares ^ aiebat , 
dispersos testabatur perituros.^ Idque Eurybiadi, regi 
Lacedaemoniorum, ^ qui tum sammae imperii prsee* 



Ne hoslis a fronte et a tergo simul 
urgeret. 

(6) Exadvemun, losolenter pro 
e regione^ in conspectu Atbenorum: 
ita exadi^ersus Thrasyhdum^ VIU, 2. 
Plin. lib. Vj caput 3t ^ cum genitivo 
exadvtrao adfaibet: « Posita est uiter 
Samum etLesbon, ezadTersomaxtme 
Erythrarum. > 

(4) jtffCii. Atbenas, qaae apud At* 
ticos otfTU per escellentiam diceban- 
tur, quemadroodum Bomani Rotoam 
urbem i^ocabant. Hanc tantum urbis 
partem in qua arx erat, afftv vocat 
Strabo IX. Astu noroen suum debet 
Theseo, ut Meursius, in Tbeseo, e 
Plutarcho docet. NuUii dejendenlibui. 
Astu defenderunt, sed frustra , teste 
Ctesia apud Photium, p. 418; Hero» 
doto VIII, 52. -» In arce, £am quo- 
tnodo occuparit refert Herodotus 
VIII, 53. — Incendio delevil, Ita in 
Ipbicrate II: n Non prius Thebani 
Sparta absccssisseut , quam captam 
ineendio delesunt, n Arcem cum urbe 
combustam narrat Herodotus^ urbem 
solam, GelUusVI, n. 

<2) CUusiarii, Graecorum classis 



milites. Non auderent, Isocrates coa* 
tra, nimio laudandi studio abreptus^ 
Athenienses &on metuisse scribit,imo 
laudat quod socios cohortationibtts 
retinuerint. Paneg, XXVU. Xhemi- 
stoclis orat. vidft apud Herod. YIII, 
60. 

(3) f^nitfersoeetsepares mAai^dis» ^ 
persos testahatur peritwos, s Insupe* 
rabililes sunt universas aggredienti- 
bus; easdem lacerabit et carpet^ qui 
per partes attentaverit. n Frontin. I, 
40: Sic et Cicero ad Atticum: n Nos, 
disiecla roanu, pares adveuariii esse 
non possumns. n Sallustius^ in Iug« 
X: a Eqnidem ego vobis regnum 
trado firmum, si boni eritb ; sin mali, 
imbecillum : nam concordia parvae 
res crescunt, discordia masumae di- 
labuntur. « Eamdem sententiam stri« 
ctius ezpressit £a/orifmiie^FablesIV, 
<3: 

Toule puitsance eslJaiBle,amoins<iu0 

d^etre unie 

(4) Eurybiadi, regi LacedaemoniQ' 
rum. U Leonidae ad Thermopylas 
intereropto successerat. Hunc regio 



/ 



THEBIISTOCLES 



77 



rat, fore affirmabat. Quem qaiim minus, quam vallet, 
moveret, ^ noctu de servis suis^ quem habuit fidelis- 
simum, ad regem misit^nit oj nuntiaret suis verbis, 
cc adversarios eius in fuga esse : qui si discessissent , 
maiore cuni labore,^ et longinquiore tempore bellum 
confecturum, quum singulos consectari cogeretur: 
quos si statim aggrederetur, brevi universos oppres- 
surum. 3) Hoc eo valebat, ut ingratiis ^ ad depugnan- 
dum omnes cogerentur. Hac re audita , Barbarus y ^ 



genere fubse negat Herodolus \1U, 
42, Plutarchusque in Themist. eum 
fuiXaxov mpl tov xcWuvov fuisse me* 
moral: ad quem oratio Themistoclis 
extat apud Herodotum, ut diximus. — 
Summae impenLOmnis ei belli gerendi 
adminislratio^ Atlieniensibus etThe- 
mistocle consentientibus, fuerat com- 
missa. 

(5) Qusm t/uum minus, quam pellet, 
mot^eret. Eurybiadi quuro, prout cu* 
piebat, non persuader«t. — De tervit 
jui«, /juem hahuit, etc. Notaoda inver- 
aionb elegantia^ pro fidelissimum 
servorum suorum ad regem misit. 
Nomen huic servo, liberorum Tbe* 
mistoclis paedagogo, Sicinnus erat. 
Herod.Vni, 75. Hunc saftalionis ge- 
nus invenisse, quod Scxivvic dicebatur, 
ait CleiDens Alex. Paedagog. 1> 7. 
Hocautem de Themistoclis stratege- 
mate vid.Front. 11,2; Polyaen. 1,30; 
lustiu.ll, M, il.— Suisuerhis. The- 
misloclis nomioe. 

(6) Maiore cum lahore, etc. Haeo 
pene eadem Frontin. U, 2: n DifEci- 
lioremque rem Xerzi futuram^ sisin- 
gulas civitates obsidione aggredere- 
lur. H Alexander apud eomdem, XI, 
;13; « ttUgao se acstu Uberatuin ai^ 



quod liceat cum oronibus Darii go« 
piis coufligere^ veritum se loogam 
belli moram, si Persae exercitumdi- 
visisseot. n Similiter lustioas ail : 
II maiore labore ei siogulas conse- 
ctandas. > 

(7}Woe eo valebat, ut ingratiiSf 
etc. Id eo tendebat, ut inviti omnea 
ad pugnam adigerentur. Ingraiiis 
usurpaverunt Plautus, Terentius; inr 
^atis vero Lucretius III^ 4083» cl 
pass. Quidam tribuunt et Cicer. pro 
Quint. cap. A 4; sed alii aliter. 

(8) Barbarus. Xerxea scilicet, e 
Graeconim more.-— jdUtenissimo. In* 
commodo, iniquissimo. Ita Caesar dc 
beil. Gall. I, 45: Alienoloco p$adiu/n 
committant. • — Angusto mari, Scili- 
cet in freto intcr Salaroina et Hera-> 
cleum^ sive faoum Herculis, in At- 
tica situm, supra quod Xerxes, clas- 
sem et aciem speculaturus, in edito 
consederat. Diod. Sic.XI; Plut« ia 
Themist. — Qood tamen de pugna 
taotum incipientc inteiligendum j 
qoippe multum qooque aperto mari 
pugnatum est. Diod. Addit Plutacch« 
Themistoclem non solum loci , sed 
etiam temporis commoditatem captas- 
se^ quo veDtu», cnMci ioaebKsceiis, 



7» 



THEMISTOCLKS 



nihil doli subesse credens , postridie alienissimo sibi 
loco 5 contra opportunissimo hostibus i adeo angUsto 
mart conflixit, at eius mxiltitudo navium explicarinon 
potuerit. Yictus ergo. ^ est magis consilio Themisto- 
elis, quam armis Graeciae. 

V. Hic etsi male rem gesserat^ ^ tamen tantas ha- 
bebat reliquias copiarum, ut etiam cum his opprimere 
posset hostes. Interim ab eodem gradu depulsus est. ^ 
Nam Themistocles , verens , ne bellare perseveraret , 
cerliorem eum fecit, ^ cc id agi, ut pons, quemllle in 
Hellesponlo fecerat, dissolveretur, ac reditu in Asiam 
excluderetur ; » idque ei persuasit. Itaque, qua sex 
mensihus iter fecerat, eadem ^ minus diebus triginta 



fluctus per fretum impelleret^ inagno 
Barbarorum navium, utpote ^ae aU 
tioret et graviorea, incommodo.Rem 
prortys Nepoli omiatam, quae tanien 
noQ minimum ad victoriam coutulit 
momentum. Addit et Pront. II , 2, 
44: fl EiFecit, ut exercilus Baibtro* 
nim primum inquivtaretur, dumtota 
nocte in%tatione custodiaest; deinde^ 
«it ttti mane integris viribus cum di* 
ctit Barbarit vigilia marcentibus con- 
fligerent 

(9)f^iettuergoesl, Vide infra Chro- 
nologiam. Ipto huiutce pngnae die 
natut ferturEiiripid. Plutarch. Sym- 
pot.VllI; Diog.LaSrt.II, 45.— Con- 
trlio. Solertia, ut ait Frontinus. Omit- 
tnntur a Nepote quae de Mardonio 
€t Alexandro, "Amyntae tilio, Mace- 
donnm rege, ad Athenienses misso, 
f^feruntur ab Herod.VIII, 136. Piut. 
autem in Aritt. rem aliter narrat. 

(t) Hic eUi maU rem gesserat, 
Quanlum danmi Xeriit cladi addide- 
Mii ScyUk «cioMW, vide fUrd. «d 



Plinium XXXV, M.Sed confer de 
eo Herodotum, VIII, 8, eiusque iu- 
terpretes. 

(2) Gradu depitlms est. Mctaphora 
a gladiatoribus deprompta, pro aboc- 
catione rei bene gerendae deiectut 
ett. Hac opp^fhtunitate fuit orbatus, 
perinde ac ti quis in piigna de loco 
deiiceretur. 

(3) Certiorem cum fecit, Per eum- 
dem Sicinnum, quo antea fiicratusus. 
Ita Herod., lust., Diod. Plutarchus 
vero scribit,mis$um Arnacea quem- 
dam, e rpgiis eunuchis, iDtercapti- 
vos inventum. Polyaenus uouni ex 
ennuchis Arsacen narrat. Rem quo- 
qiie narrat Frontinus II, 6, 8. Id 
agi, td ponsy etc. Ko consiliateridere, 
ut pons resciuderclur. Atque id re- 
vera agebatur, siiadente in specieni 
Thcmislocle, renitente sive Euryb., 
stve Arist. 

(4) Eadcm. Supplc via. Mims die- 
Im triginta. Minns quam diebus, 
€te. Herodoltis ait Xenem nuUam 



THEHISTOGLI8 



79 



in Asiam reversus est, seque a Themistocle non su*- 
peratum, sed conservatum iudicayit* Sic unius viri 
pru^entia Graecia liberata est, Europaeque succubuit 
Asia, ^ Haec altera victoria, quae cum Marathonio 
possit comparari tropaeo, ^ Nam pari modo apud Sa- 
lamina parvo numero navium maxima post hominum 
memoriam classis est devicta. 
^. VI. Magnus hoc bello Themistocles fuit , nec mi- 
^ nor in pace. Quum enim Phalereo portu , neque ma- 
gno neque bono, Alhenienses uterentur; hiiius con- 
ailio triplex ^ Piraei portus constitutus est; isque 



eopiarnm partem ducenlem iotra 
quinque ct quadra^inta dies ad tra- 
iectum pervtnisse. — Seque a The- 
miUocU non iuperaium, elc. Ita The* 
mislocles quuni proditor videretur, 
nec tamen esset, eadem opera et ser- 
▼ivit qaos prodidisse credebatur^ et 
^Myiavit sibi quem deceperat. Quod 
no^^alliditatis lantum^ sed etiam 
haud Tulgaris felicitatis est. Fischbr. 

(5) Europaeque succubuU Asia. Asia- 
tici, •{?€ Persae, ab Europaeis id est 
Cvraecis , fuerunt devicti. Non am- 
plius haec verba notant. 

(6) Tropaeo. Poetica fere locatio- 
ne, iudice Heiarichio. Quum praece- 
dat viclori^t ^d quam yocem simpli- 
citeraccommodari potuitsel Maratho» 
nim, apparet variaudi studium. Tsz. 
Allndere videtur ooster ad Themist. 
adhuc iuvenem, quem vel in aomnis 
tropaeum Miltiadis excitaret. Cur ia 
iosula PByltalia tropaeuni fuerit ere- 
ctom^ docet Plut. in Aristide. — Ma- 
xima tlassiM. Plusquam mille nae 
^ifaut cooitabaty quarum Diodorus 
Xly 49, supra CC periisse ait, prae- 
lir «M %fm% cvm vim caplae sunt. 



Clesias autem D scribit amissas. — 
Post homittum memoriam. Exquo ho- 
mines memorantur fsttt. Ita loquilur 
in Aristide I. Et Cicero: hoo posl ho- 
minum memoriam contigit nemini. In 
Cat. 1,7 

(t) TripUx.Tres portut a nalura 
facti y nimirum Piraeus ipse, Phalc- 
rus et Munychia ^ Themistoclis ope* 
ra, uno muro conclusi sant. Vide 
Thiicyd. I, 93; Pausan. I, i, 2. Pi- 
raeum autem triplicem dictum arbi- 
tralur Vossias, quod tres diversae sta- 
tiones in eo essent. — DiguiUite. 
SpUndore , propter operis magaiS • 
ceutiam. Tanta enim latitudo muri 
erat, ut duo plaustra lapides compor- 
tanlia e regione praeterirent .- neqoe 
caemenio intus lutuqoe ezplclus^ scd 
conslniclis coagmentatisque mjm fir- 
malus , ferro plumboque foria conti- 
nebalur. Vid. Thucyd. I. ^. — FtUi- 
tate. Vtilitas porro ex ipia urbb con- 
ditione aestimari debet. Quippe roari 
potissimum bostica vis tlmebatur^ ila 
ut, portu occupalo, panim aut nihil 
cssat in oppido praefidiL 



6o 



THEMISTOGLES 



moenibus circumdatus ) ut ipsam urbem dignitate 
aequipararet , utilitate superaret* Idemque muros ^ 
Atheniensium restituitpraecipuo periculosuo.Namquc 
Lacedaemonii, causam idoneam nacti,^ propter barba- 
rorum excursiones, qua negarent, oportere extra 
Peloponnesum ullam urbem haberi^ ne essent loca 
munita, quae hostes possiderent, Athenienses aedifi* 
cantes prohibere sunt conati. Hoc longe alio specta«* 
bat atque f videri yolebant. Athenibnses enim dua-'^ 
bus victariis, Marathonia et Salaininia, tantam glo* 
riam apud omnes gentes erant consecuti, ut intellig^ 
rent Lacedaemonii, de principatu sibi cuo^ his certa* 
men fore : quare eos quam infirmissimos esse volebant. 
Postquam autfem audierunt, muros instrui, legatos 
Athenas miserunt, qui id fieri vetarent. His praesen- 
tibus desierunt, ^ ac se de ea re legatos ad eos mis^ 
suros dixerunt Hanc legationem suscepit Themisto- 
cles, et solus primo profectus est: reliqui leg^fc^ftt 
tum exirent^ quum satis altitudo ^ muri exslructa vi- 



(2) ilfMTos, clc. Mnros a Persis di* 
TUtos restituit. Praecipuo periado mo. 
Quod postea cxplicatur ^ gallice a tes 
riMfmet et pcrils, 

(3) i M cedaemonii, cauaam idoneam 
nmeU^ etc. De boc praetextu sileot 
aaclores ; invidUin ^tto Laccdacmo- 
niorum obtenduDL Vide lust. II, 45; 
Polyaen. I, 30, 4. — tniam urBem. 
Supple moro circunidatJim. lustin. I, 
4 5 : ■ Hittont erg;o legatos , qui mo- 
neant, ne BraBimenta hostibus et re- 
ceptacola foturi belli exstniant n. 

{i)Hoc Lmge mlto tpeeuAal atque, 
cAc Hac in re longe aliud intende- 
kaat, quam qnod ostentabant. — ^<* 
^.TaitatiBs cst hoc jeBfO, «c^ ubi 



consona subscquitur. — De prindpmlu 
Quem hsctcnus obtioucrant Lacedae- 
monii, muronim oppagnandorum im* 
pcriti , ct a Lycuq^o ini/»70fue^ccv 
prohibiU. Vidc Hcrodot. IX, 70. 

(5) DesierunL Sapple^ opus focote. 
Consilio Thcmistoclis , ne tciiicet a 
Laccdaemoniis et reliquis Peiopon* 
ncsiis ab opcre incepto impedirenlar. 
Diodor. XI. Paulo alitcr narrat Tho- 
cydides j std, apud Plut. in Tlieai« 
stocle , nequc de legatb retentia » ot 
rcfcrt Thucydidcs, ncque de Cfiece 
intcrmisso , ulla mcntio. Thucydidit 
narralioni cdngniuot lustinuset FnM> 
tinus. 

(6) Qmm iaUt mUiu$(h, elc. i 



THEMISTOGLES 



8l 



deretar,praecepit; intericn omnes servi ^ atqne liberi 
opus facerent; neque ulli loco parcerent, sive sacer 
esset, sive profanus, sive privatus , sive publicus ; et 
undique, quod idoneum ad muniendum putarent, 
congererent. Quo factum est, ut Albeniensiam muri 
ex saceliis sepulcrisque ^ constarent. 

YIL Themistocles autem^ ut Lacedaemonem Tenit, 
adire ad magisiraius ^ noluit , et dedit operam , ut 
quam longissime tempus duceret, causam interponens^ 
se collegas ezspectare. Quum Lacedaemonii quere* 
rentur, opus nihilominus fieri, eumque iu ea re co<* 
nari fallere ; interim reliqui legati sunt consecuti. A 
quibus quum audisset , non multum superesse muni- 
tionis, ^ ad ephoros Lacedaemoniorum accessit» penes 



satU alte murus extniclus videretur. 
Eamdeui , maiori «utem felicitale » 
formam adhibuit Phaedr. I, 8, de 
grue : GuUte (Lupi ) eredens coUi 
longiuidinem, 

(7) SertH. Quippe tumulluarium 
opuf eral. Vkl; Thucyd. 1 , 93. — 
5iV« taeer, Quanquam fuerit praece- 
ptum ^tus, Don esse movenda » seu 
violanda, ueque altarta neque sepul- 
cra aul heroum sacella. Yide Zenob. 
I, 54. 

(8) Ex iacMs eeptderisque. Haec 
tantum sacra eoumerat, eo qnod ma- 
zime mentes agitarent 

(I) Jdire ad magittraius.^Ephotos 
adire. Praepositiooum duplicalione 
gaudet imprimia noslcr, ut et optimae 
notae acriptores. Vide k^c paulo in* 
lerius in Dione YIII; Hannibale II; 
et pass. — ^t quam longissime tem" 
jms dtdceret , elc. Iti apud lustinum 
Ilf iS: N Et nunc in ilinerei infirmi- 
tale simulalat nunc tudilatem coUe* 

Cqa. jNbp. 



garum accusans, sine quibus agi iure 
nihil possit, diem de die proferendo» 
spatium consummando operi quaere^ 
bat v. » Causam inierponetisi supra 
in Miltiade IV, causam interterens^ 
i. e. causatuSf hoc praeteitu usus. 

(2) Non muiuan superesse munitio» 
nis, Prope esse, ut munitio abiolve- 
retur. — Ephorou Supreroi ma|;istra- 
tus erant LscedaemonioruD, numero 
quinqtie. Hi autem a Theopompo op- 
positt regibus fuenmt , ut apud Ro- 
ijlanos consulibus tribuni. Vt enim a 
consulibus ad tribunos provocare li- 
cebat , sic a regibus Lacedaemonio- 
rum , ad ephoros. Tanla insuper erat 
eorum potestas, ut reges ipsos in via- 
cula publica coniicere valercnt. Vlde 
infra in Pansania.Triginla annis post 
latas Lycurgi legea fuerunt oonstituti» 
De his Arist. U Pol. c. 7» elc. — 
ContendiL Acriler affirmat; aple qui« 
dcm, ut Laccdacmoaionmi dicta re« 
felleret. 

p 



82 



THBMI8TOOLE8 



qaoa sammum imperiam erat : atque apud eos con- 
tendit, falsa his esse delata ; quare aequum esse, illos 
, f iros bonos nobilesque mittere , quibus fides habere- 
XuTf qui rem explorarent ; interea se ob^idem retine- 
renb Gestus est ei mos, ^ tresque legati, functi sum- 
mis honoribusy Athenas missi sunt. Cum his coUegas 
saos Themistocles iussit proficisci ; eisque praedixit, ^ 
nt ne prius Lacedaemoniorum legatos dimitterent , 
quam ipse esset remissus* Hos postquam Athenas per- 
▼enisse ratus est, ad magistratum senatumque ^ Lace- 
daemoniorum adiit , et apud eos liberrime professus 
est; cc Athenieases suoconsilio, quod communi iure 
genlinm facere possent, Deos publicos, suosque pa* 
trios ac penates, quo facilius ab hoste possent defen- 
dere, muris sepsisse; neque eo » quod inutile esset 
Graeciae, fecisse; nam illorum urbem ut propugna- 
culum oppositam esse barbaris, apud quam iam bis 
classes regias fecisse naufragium. Lacedaemonios au- 
teili male et iniusle facere^ ^ qui id potius intueren- 



(3}«G«4titf e$i ei mot. Id est, ad 
•ius MDtenliam acccMcrunt ephorl. 

(4) Prae<2(xil. £raecepit. Frontin., 
fuii clain tcripsit\ lustin. 11, 45, 
n Fcr gervum magistralibiis scribit 
AtheniensiuiD . n 

(5) Jd magi»traUimtenatamque,Ad 
ephoroi aeoatoreaque , oc ytphitUQ , 
quorum hunos perpeluus; illorum 
aulem aDnuus. Ila apud Lacedaemo- 
nioa triplei adminijtrandae reipubli- 
cae constitutio : nam duo reges cum 
octo et viginli aenatoribus et populo 
divisum habebant imperium. — Deot 
jmklimu, PobHcoi , L e. toli Graeciae 
commuDes.— Pauiot, Qoos unaquac* 



que civitas protectores habet; |^ic At- 
ticorum dii. — Penalet, lU dicti a 
Tocabulo penitus , quia in inlima ae- 
dium parle colebanlur : hinc pene* 
Irales vocantur a poetis.Pro tola do- 
rao voz ea fere sumitur. — Clattet 
regiat focitte naufragium, Cludtm io- 
leliigit Marathoniam el Salaroiniam. 
Fecit$e naujragium, I. e. disiectas 
fuisse i Graecis haud inusitaluni , yn» 
^a^a iroieev vavcryia. 

(6) Male et iniutle facere.StiWwtX, 
lug. XXII : u Populum romaoum ne- 
que recte , necjue pro bono faclurum, 
si ab iure gentivm ttt^ proliibueril ii. 



'mEMlSTOCLES 



83 



tur, qaod ipsorQiu dominationi, qQam quod iwiYeriae 
Graeciae utile esset Quare^ $i suos legatos recipere 
vellent, quos Athenaa miserant, se remitterent, aliler 
illos nunquam in patriam recepturif >» 

VIII. Tamen noa effugit civium $uorum invidiami ^ 
namque ob eumdem timorem» quo damnatuserai Mil- 
tiades, teslarum sufTragiis ^ o civitate eieclus, Argoa 
habi.tatum concessit, Uic quum propler muUaa eiiiff 
^virtutes ^ magna cum dignitate vivere^Laoedaemooii 
legatos Athenas miserunt, ^ qui eum ab$en(em accii* 



(4 ) Non effugU civium tuorum in^ 
vidiam, Patet ex epislolis quae siib 
Themisloclij noinioe cirainiferuotur: 
priina ad Aeschylunij lecunda ad 
Alcelamj quarlulecima ad Fausaniam, 
cl nona ad Uahronychum. Per hauc 
voceio itmdiam^ cui nulia hic ooslro 
io serrooiie retpondet, neque ze/o- 
typiae, neque odii, quidam vcro su- 
spicionis atque inde timoris ^eosusp 
uimia civis unius conflatus polestate, 
iolelhgitur. — Namque ob eumdem 
timoremf elc Vide in Milliade VIII. 
JNamque ita fcre sulel^ pro nam, se- 
quente vocali. 

( 2) Teilanm stifffagiis .OTrpaxtfffiai • 
Recle autem iu Themistocle ohser* 
vat Plutarchus n non pucuam fuisse 
decennaie illitd fxilium ^ sed miliga- 
tionem alievalionemque invidiae, ut 
diguitatem corum et aucloritatem de» 
primerent, qui uui oiiinium escelle- 
rent inaxime et aoleslarent u. Neque 
coim aul cxcidf^bant bonis suis , aut 
iocurrebant infaroiam : in eo otnuis 
cocrcitio coostabat, ul abcssent ab 
urbe ad defioilum tempust oe polen- 
tia et gratia , qua pollereot, ad inva- 
dendam tyrannidera invitarentur , cl 



populus liberlate privaretnr; quo4 
io Plsislraio cveojsse noveraol.Mam« 
post cxacloin eius filium UippitfO , 
qui io Maralhooia puaM ctcidnrals 
cootra palriam militaosi inslilutus 
ostracisQius cst^ ct lala lez , ut qcnm 
uous eicellal , aut si exsiiteril aliquia* 
alio loco ct apud aiios sil. Similia hia 
Piul.scribit^ Aristide^ uhi ctiam do- 
cct quomodo ipsa ili^ re» institucre* 
lur. Bvco. Yid. io Arisiid« L~^jdrgQ§» 
Vbi Cimmorabaolur, qui tesUrum 
sufTragiis e civiitte eiccti eraot. Lahm* 

> (3) Eiia viftuUa, Suas diceodum 
erat. Fortasse explicsndi causa alicna 
minu pronomeu ascriplnm cst. Hsts. 
Atiameo apud auciores non dcsimt 
timilia^ unde nulla essislal ambi* 
guilas. 

(4) Lacedaemomi legatos AUucnoM 
miserunt. Causam, cur Lacedaennonii 
accusarent Themistoclem , Diodorusi 
XI, 54, hapc fuissc ait, quod ipsi ob 
Pausaniae prodilionciu male audirenl| 
Atheoieosium vero existiuialio incla- 
rescereti propterea quod oullus dum 
ipsoruip civis proditioois cooviclua 

mtif itaque coi parcm nomtni AAlv^ 



84 



TREMISTOaLES 



sarent, qaod societatem cum rege Persaram ad Grae* 
ciam opprimendam fecisset. Hoc crimine absens pro- 
ditionis ^ est damnatas. Id ut audivit, quod non satis 
tutum se Argis yidebat , Corcjram ^ demigrayit. Ibi 
quum eius principes civitatis animadvertisset timere, 
ne propter se beUum his Lacedaemonii et Athenien- 
ses indicerent ; ad Admetum , Molossorum regem , ^ 
cum qno ei hospitium fuerat , confugit. Huc quum 
venisset, et in praesentia ^ rex abesset; quo maiore 
religione se receptum tueretur, filiam eius parvulam 
arripuity et cum ea se in sacrarium, quod summa co- 



nfeiiti ignomiaue notam iourere pro« 
pcraise. Bos. 

(5) HoG crimitte aitens prodilionit, 
etc Orimin§, id est criminatiooe. 
Proditionifl ncmpe cum Pausania ini- 
tae accnsabatury quod &milisritts co 
iiteretnr , ac quotidie litteras et nun- 
tios ad eum mbsitaret. Thucyd. I, 
435;Diod.Sic. XI» 54; Plut. in viU 
Themist. 23. Qui tamen eum huiusce 
proditionis immunem censent. Adde 
Plut lib. de utiiiL ez inim. capienda; 
itcmque Pseudo-Thenistodem^ epbt. 
XIV. 

(6) Corcjrram, Vide supr. II. Totam 
narrationem de Corcyraeis habes 
cpist. 42 ct 49 earom , quae Thenii- 
stocli tribuuntur. Mcmorat Plularchus 
Thcmistoelcm Corcyram demigrasscy 
fiducia veteris benefidi. Yidc supra 
cap. II, not. 4. 

(7) Admebun^ MolotMorum regem, 
ct^ Thttcjdides autcm I, 436, et 
historicorttm plerique, itcmque Ci* 
cero in Brulo» inimicum ei fulssc 
Adnetum aiunt; ct hospitil, cttius in 
nostro^ nulla usquam mentio cst. 

(8) In tnraesensUtu Tiud, ca tcmpe- 



state. Bex oBettet. Sic quoque Tho- 
cyd, 1. c. et falsae Themisl. epist. 20. 
Diodorus tsmen regem adfaisse comi- 
terque Thembtoclem ezcepisse con- 
tendiL FUiam eius panndam arripuU. 
Nonne rectius legendum/flnim? Thu- 
cjdides enim l, 136, ac Plularchus 
Ibid.^ filium, non filiam narrant. Sie 
Thucydid. ad verbum espressos: 
H Coactus est divertere ad Admetum 
Molossorum regem , qui non ei erat 
amicus; alque rez forte domi non 
erat. Hic vero ab illius uxore, ad 
quam supplez accesserat^ edoctus« 
monelurj ut, sumpto suo ipsorum fi- 
lio , ad Lares sederet. o •» Jn tacra^ 
rium. Vbi erat iartet. Plut ibid* Mo- 
rcm hunc omnium Graecoriim fuisse 
apparet, ut c foco^ veluti atylo , ez- 
trahere nefas ducercDl; ut nec ab 
ara^ nec a principis statua rapere 
licebat.-» Daia dextra» Fidei pignus 
apud omncs gentes. Virtuti et fidei 
veteres deztram, misericordiae genua, 
pudori mentum, sagacitati nasum« 
iudicio aurem, fastui supcrcilium as- 
signabant« — PMiee, Misiis legatis. 
Diod. Sic. XI, 56. 



THEmSTOCLES 85 

lebatnr caerlmonia, coniecit. Inde non prins egressns 
estj quam rex eum, data dextera, in fidem reciperet: 
quam praestitit. Nam quum ab Atheniensibus et La* 
cedaemoniis exposcerelur publice, supplicem no^pro* 
didit; monuitque, ut consuleret sibi : difficile enim 
esse, in tam propinquo loco tuto eum versari. Itaque 
Pydnam eum deduci iussit, et quod satis esset praesi- 
dii ^ dedit. Hac re audita, hic in navem omnibus 
ignotus nautis ascendit Quae quum tempestate ma^ 
xima Naxum ferretur, ubi tum Atheniensium erat 
exercilus; *^ sensit Themistocles , si eo pervenisset, 
sibi esse pereundum. Hac necessitale coactus, domino 
navis, quis sit, aperit, multa poUicens, si se conser-> 
vasset. At ilie, clarissimi viri captuc misericordia , 
diem noctemque procul ab insula in salo navem tenuit 
in anchoris, ^ ^ neque quemquam ex ea exire passus 
est. Inde £phesum ^^ pervenit, ibique Themistoclem 
exponit : cui ille pro meritis gratiam postea retulit. 
IX. Scio plerosque ^ ila scripsisse , Themistoclem , 
Xerxe regnante^ in Asiam transiisse. Sed ego potissi- 
mum^ Thuc jdidi credo, quod aetate proximus erat his, 
qui illorum temporum historiam reliquerunt, et eius* 

(9) Praesidii. Annaloroni , pecit' Nempe ingenti pecunia «001 doDaril^ 

njaeque praeaidium ^edit. Diodor. ut Thucyd. et Piut. refeniot. 
ibid., ifditw t^ifvyiii* . (0 P^erotgue, Ephonim icilicet^ 

(tO) yU tum Jihenieiuiwn erai Diooncm , Clitarchum , Heraclidem , 

exerduti, Nasum oppugnantium » ut aliosqoe complurea Plntardio huda- 

atunt Thncyd. I> 137; Piutarchut^ et tos.Adde Diodomm Siculum, 1. 0. 

Polyaenus, Themblodiaque cp. 49. — jietate 

(H) In saio navem tenuU in an' praximui erat, Omniura anctonim, 

cAorif. Anchoris iactisy donec tempe- qoi tUoram lemponim hisloriam re- 

staa defervescerely navem in roari liquerunt^ Thucydides proximus erat: 

turbido tenuit. nempe quadriennis ante Themisto- 

(4 2) Epheeum. Diod. multo aliter, dia ejiliiim natiis. 



23 , 56. — GroUam posua rttuiU. 



B6 



THEMI8T0CLE$ 



d«tn dfiUti^ talt, Is autem ait , ad Artaxenem ^ enm 
venisia, atque hi$ verbis epistolam misisse : t< Themi^- 
stocles teni ad te» qui plurima malaomnium Graio- 
rom#ndomum toam intuli, quum mihi necesse fuit 
•drerfus |)atrem tuunit bellare, patriamque meam de- 
fiBiidere* Idem molto plura bona feci , postquam in 
tbto ips^, etille in periculo esse coepit. Nam quumin 
Asiam reverti vellet, ^ praelio apud Salamina faclo ; 
litteria eum certiorem feci» id agi , ut pons , quem in 
Hellesponto feeerat, dissolveretur, atque ab hostibu^ 
circumiretur : quo nuntio ille periculo est liberatus. 
Noncautem ad te confugi, exagltatus ^ a cunctaGrae- 
cta, toam petens amicitiam : quam si ero adeplus^non 
iniiUii oie boBom amicum^ habebis, quam fortem 



(2) jiriaxerxem, ArUxenes, Lon* 
flniamit, qoi Xtftl (vttri Bacctntni. 
Porn> inter Dooieii X«nif et Arta- 
xerits hoc interest discriminis, quod 
iltcrum at> tiltero derivetar, cum ad- 
ditafntnlo Mo boDorifico Art, qtiod 
quidem spud Persas, Hesychio inter* 
prcte, significat magnum; ita ut Arta« 
acrics sil qaaii magnus domitor. Ad- 
de Boatrvm Dt regibia I. — Epitio^ 
lam. Sequitur Thucydid. I, 07. Haec 
autem regi ipsum increpanli respon- 
disseait^ epiai. 49, Pscudo-Themi- 
stoclcs. — ThemiiiooU* veiU ad te » 
etc. ita ad principemi pro rc((c tum 
Britaouia* regna admiDistrantem,r9»- 
polco : 

44 JmUti 1815. 

ALTiasa RoTAt.B» 

£o iiutte aus factioaa qoi divisenf 
ma patric et aux hostilit^s dea puis* 
sancc dc PEurope, j'ai AH terminer 
ma carri^re politique, et viens, com- 
ipc Tbimistoclb, m'a5seoir sur ics 



foyers du peuple brilannique; je me 
place sotts la prnteclion de $ts lots , 
et en r^clame la sauvc-gardc de V. 

xV. R. comme dn plus puissant, du 
ptus constsnl et du plui g^n^reuz de 
mes ennemis. 

Napoleoit. 

(3) Vdlet, Xerxes enlm, ante nun- 
tiuni a Themistccle missum , iam de 
reditu suo cogitaverat, utl apparet 
apud Herodut. ex serie narrationis. 
Qiiacdam cditioncs noUei habent in- 
consulte. 

(4) Exagitatus. Translalio a vena- 
toribus, qtii exactam cubilibiis suis 
feram nullibi patiuntur cooslstere, 
donec in potestalem veniat. Ovldius 
Art. amat. Ili^ 662 : 

Et lepas hic aliis exagilatus eiiu 

GBBRAaD. 

(5) Non minuM me iomim amicum, 
etc. Non his verbis Thucydides, 
quem ad vcrbum exprimere hoti sane 
dcdeccbit: v Thcmitloclea ad tc v6« 



THEMISTOCLIS 



8r 



inimicum ille expertas est Ea autem rogO) ut 4^ 
his rebus, de quibus tecum colloqui yolo, annum 
mihi temporis des, eoque transacto, me ad te ve-' 
nire patiaris. » 

X. Huius rex animi magnitudinem admirans, cu« 
piensque talem virum sibi conciliari, veniam dedit. ^ 
Ille omne illud tempus litleris sermonique Persarum ^ 
dedit: quibus adeo eruditus est, ut multo commo« 
dius dicatur apud regem verba fecissOi quam hi po« 
terant, qui in Perside erant niiti. Hic cum multa regi 
esset poUicitus, gratissimumque illud/si suis Uticon-» 
siliis veliet,illum Graeciam bello oppressurum; ^ ma« 
gnis muneribus ab Artaxerxe donatus, in Asiam rediit| 



nio^ qui ex oainibiis Graecis unus 
tuam fiilniitani plurimis affeet malisj 
quamdiu neccssiUte patrem tuum , 
qni mihi ^ellum inferebat, propul- 
savi ; sed longe pluribus beneficiis , 
poslquam niihi quidem res in tulo 
essenl , illi vero pericutosa reversio. 
£l roiht beneficium debetur. (Scri- 
pseral hic Themistocles, quomodo et 
ante monuisset de receplu ez Sa- 
lamiue , et d« pontibus non solulis , 
qnos rupfnm iri propter ipsura tuac 
falso &itnnlarat) El nunc ego^ qui 
magnls possum beneficiis te afficere , 
adsum , qnem Graeci persequuntur 
propter meam in te bencvoleuliam. 
Anno aiilem superscdens^ ipse coram 
adventus laei causani tibi declarare 

TOIO II. 

(0 f^eniam dedit. Annuil postu- 
lanti Teniendi poteslatem. 

(2) Litteris $ermonique Persamm. 
Vide Thucyd. I, 4 38. Singularem 
enim eius memoriam praedicat Ct- 
ccro de Ffnib. 11, 32; nec non VaUr. 



Max. VIII, 7/ext. iS, — Jpad re-i 
gem verba fieisie, lam inta^» ul 
tradil PluUrchus, ib. XXIX» pcr lil- 
leras aut interpretem egerat: sed 
cum rege Persanim colloqul, nedum 
in conspectum eios venire » cuiquam, 
nisi qui Persarum morfe veneratni 
fuissel, licebal. Quem honor«m pri-' 
mus e Graecis hulc regi detulit The- 
mist. Ila^ olim vktor, victi hostis 
genua complecti , ut ail Yaler.Max. 
V, 3, exl. 3^ coactus est. Artaxcrxem 
venerari recusat Conon c. Ilf ; ct qoae 
volebat^ huic scripta tradil. 

(3) lUum Graeeiam hetlo opprissU' 
rttm, lUttm , scilicet Arlaxerxem. Id 
regi eum promisiise caelerl quoque 
striplores (radont ; imo , ut volunt 
falsae epist. XI et XX^ fatetnr ipse , 
qiianquam, extr. epist. 49, se hoc 
unquam admissurum neget. — Ma» 
gms muneribus. De his Plnlarrh. in 
Themisl. ; Diod. StC XI, 57. ^ In 
Asiam rediit. Scilicet minorem^ quae 
hodie AnaioUa dicilur. 



ss 



THEMISTOCLES' 



X 



domiciliumqne Magnesiae sibi consiitait. Namqae hane 
urbem ei rex donarat) his usus verbis, quae ei panem 
praeberet"^ (ex qua regione quinquaginta ei talenta 
quotannis redibant); Lampsacum^ unde vinum su* 
meret; Myuntem, ex quaopsonium haberet. Huius ad 
nostram memoriam. monumenta manserunt dno : se- 
pulcrum prope oppidum, ^ in quo est sepullus ; sta- 
tuae in foro Magnesiae* De cuius morte multimodis 
apnd plerosqoe scriptuin est ; sed nos eumdem potis^ 
simum Thucydidem auctorem probamus : qui illum 
ait.^ Magnesiae morbo mortunm; neque negat,fuisse 
famam, venenum sua sponte sumpsisse^ quum se, quae 
regi de Graecia opprimenda poUicitus esset, praestare 
posse desperaret. ^ Idem , ossa eius clam in Atlica ^ 



(4) Quae ei panem praeberei, Sic 
Thueydid. l, 438; Diod. Sic. XI^ 57; 
Plutarckiu ibid. qui ex Neanthe et 
Pbania addit, Percotam et Palaeice- 
psin in ttragula et vestitum: quos se- 
quitur Athenaeua 1. 1. Hunc morem 
Persarum in donando commeroorat 
etM.Tallius in Verr. \\l, 33: nSolere 
aiunt barbaros re^ Pcrsarum ac Sy« 
rorum plures uxores babere ; bis au- 
tem uxoribus civitales attribuere boc 
modo : baec civilas roulieri redimi- 
culum praebeal; haec in colluro, 
haec in crines n. Lambui. De hocPer- 
sarum more vide interpr. ad Thucyd. 
I, cap. 4 38, aliosque complures. • — 
Quinquaginta ei lalerOa q, rediiant, 
Ita apud Thucyd. I, 138. De hoc re- 
ditu tacent Diodor. Sic. II ^ 57 j et 
Piutarch. in Thcmist. 
, (5) Oppidum, Athenas^ ut supra 
Miitiad. W. Themislodis sepulcrum 
viderat Pausanias^ uti aOirmat Att« I. 
init., quod erat iuxta Piraeumj nam 



' otsa eius Magnesiae sublata eo depor« 
tarunt propinqui. Vixit autem Pau« 
sanias sub Marco imp. — In quo, Be* 
ferri debet ad sepulcnim. Tzs. — 
Staluafi in foro Magneeiae. Athenia 
etiam quaedam positae. Pausanias I, 
8. Themisloclis quoque posteros sum» 
mo bonore habueruntMagnesii. Vide 
Plut. in fine vitae. 

(6) Ail, Vide Thuc. I, 438^ quem 
Comel.ad verbum expressil. 

( 7 ) Desperaret. » Themistocles , 
quem virlus sua victorem, iniuria pa- 
triae imperatorcm Peisarum fecerat> 
ut se ab ea oppugnanda alistineretv 
in.sUlulo sacrificio, exceplum patera 
tauri sanguinem bausit; et ante ipsam 
aram , quasi quacdam pietaiis clara 
victima, concidit ■. Val. Max. V, 6^ 
ext. 3. Venenum pro certo aampsisse 
affirmat Suidas: Tfaocydides, Hero- 
dotus, aliique complurea de taurino 
sanguine nihil prodiderunt. 

(8) Ossa eiut clam in Auica» Pau 



■*^^»» 



■ ■ ■ «B ■ 



THEMISTOCLES 



89 



ab amicis cfse sepulta^ qaodiam legibus non concede- 
relor, qaod proditlonis esset damnatus, memoriae 
prodidit. 



sanias 1. c. , aliique publico dccrelo 
factoro fuisse prodideruat, iussn ora- 
culi^ quod nou prius fore pestilen* 
tiae finem responderat , quam The* 
mistodis ossibus Magnesia in patriam 



reduclis. — £e^<&is non coneedereiur, 
Ea de re vide Xenopli.l. I de rebus 
Graeciae, c. ullimo, et Plularchum 
in Phodone , de quo infra. 



III. 



ARISTIDES 



ARGVMENTVM 

Cap. I; Aemuliis Themistoclis^ exilio propter virtutem multatur Aristides.— 
JI 'f Ante tempos revocatur ; praclor contra Mardonium factus , maris 
imperium Atheniensibus conciliat.— III^ Aerario praeest; pauper moritur. 

nLrislides , Lysimachi filius , Atheniensis , aequalis ^ 
fere fuit Tbemistocli : itaque cum eo de principatu 
contendit ; ^ namque obtrectarunt inter se. ^ In his 
autem cognitum est , quanto antistaret ^ eloquentia 
innocentiae : quanquam eniin adeo excellebat Aristi- 
des abstinentia, ^ ut unus post hominum meporiam , 



(i) JequalU. Scil. aetale G. Zuy- 
;fpovoc, oyif^)^!^, quum tutoribus non 
solum , sed et magistro eodem , ut 
narrat Aelianus XIII, 4^, usi fue- 
rtot» ct simul educati. 

(2) De principatu contendit. De 
loco principe in civitate; uler «lieri 
in administranda rcpublica cederet 
aut praeferretur, hi summi -viri de- 
certarunt. 

(3) Obtreetarunt inter se, Inter se 
ditsensenint, ob invidiam mutuam , 
qua alter altenim deprimere nititur. 
Incitabant praeterea diversi mores ; 



Aristides enim placidum; ferventem 
contra et ambitiosum aoiraum gere- 
bat Themistocles. Sed Xerxe in Grae- 
ciam irrumpenll, hanc siniultatem 
omnino^ patriae sludiosiydeposuemot» 
Vid. Piut. in Themist. et Aristid. 

(4) Aiuistaretf vel antestaret. Ra- 
rura admodum verburo, quo tamen 
usus Cic. de Inv. II, 2; si^ vero com- 
positum in oratione vix reperias. 

(5) Jhstinentia. lutegritatej et im- 
prinii» invicto adversus pecuniam 
animo. 



ABISTIDES 



9» 



quod quidem nos audierimus ^ cognomine luslus sit 
appellatus; ^ tamen^ a Theroistocle ^ collabefactus 
testula illa, exsilio decem annorum multatus est. Qui 
quidem quum intelligeret , reprimi concitatam * mul- 
titudinem nonposse, cedensque animadverteret quen- 
dam scribentem^ ut patria pelleretur; quaesisse ab eo 
dicitur^ quareidfaceret^ eut quid Aristides oommisis- 
sety cur tanta poena dignus duceretur? Gui ille res* 
pondit, se ignorare ^ Aristidem; sed sibi non placere^ 
quod tam cupide elaborasset, ut praeter caetefos Iu«* 
stus appellaretur. Hic decem annorum legitimam ^^ 
poenam non pertulit: nam postquamXenesinGrae- 



(6) /itfOtt tit appeUaiui. Vid . Gice- 
roDcm pro Sexlio c. 67» et Timg. V, 
36: • ArUtid. nooii ob eam caiiMm 
eipulsui e«t palria^ quod praeter mo* 
dum iustos eisct? Adde Plut. in cioi 
vila; Herod. Vin,;9; Diod. XI, 47} 
Aeschin. adversiis Ctesiph. Val. Max. 
V^ 3, ext. 3; i Arislidcs etiam, qoo 
toliusGracciae iustitia censelur, con* 
tinenliae quoqiie eximium spccimcn^ 
palria escedere iussus crt. ■ it Felicesi 
addit, AilicDas^ quac post iUius exi- 
liom inveDire aliquem aul virum bo- 
num^ aut amantem sui civem poluc- 
runt! cum quo taoc ipsa sanctilas 
migravit. ■ 

(7) j4 Themiiiocle, eic; qui in vul- 
gus sparserat, Aristidem, sublalis iu- 
diciis, qood omnia iudicaret et di- 
sceptarel, dominatum in cives volun- 
tarium clam sibi parasse. Plut. CoU 
lcd>ffactu8, Imminutus ac debilitatus. 
— Tettuia i7/a.Lege scil. oslracismi^ 
ut paulo supra in Themislocle VIII. 

(8) CoHcitatam, Thcmisloclij cri- 



mioatioDibus. Abiit prtcatuss deos , 
nc ac ipsum aoquam palm dcddcra- 
rcts Camillus contra prccatns ab dils 
immortalibiiSi st innoiio sibi ea in- 
iuria ficrct^ primo qi^uc tempore 
desiderium sui civitali ingrStac fa- 
ceret. T. Liv. V, 32. — Cedens. Prae- 
henssc neccssitati. — Scribentenu In 
teslula quivis nomen ciitti qucm exu» 
Jare vellcl, inscribebat. Plotarchus 
in Arist. vila et in spophthegm., 
Suidasque, rusticum futsse aiunt $ ac 
testulam Aristidi , ut uni de plcbe , 
tradidisse, ct rogassc ut Aristidis no- 
mcD inscriberct; idqiic huno fecisse. 

(9) Ignorare, Ad homines quoque 
refertur. At de Aristidis nomine 
qnod omoes sane noscebant civcs^ 
minus bene: recttus de facie inlclli- 
gilur. Vim verbi cxpressil Curtius 
111, 3t, de Sysigambi: /^fnorofioiiem 
nunquam antea viti regis excutans. 

(tO) Legitimam, Lcge ostracismi 
dcfioitam. 



\ 



92 ARISTIDES 

ciam *^ descdndit^ sexto ^^ fere anno, quam erat ex^ 
pulsus, populiscito in patriam restitutus est. Inter- 
fuit^^autem pugnae navali apud Salamina , quae 
facta est prius^ quam poena liberaretur. 

II. Idem praetor ^ fuit Atheniensium apud Pla« 
taeas in praelio^ quo Mardonius fusus, barbarorum-^ 
que eiercitus interfecttis est. Neque aliud est ul« 
lum ^ huius in re militari illustre factum, quam huius 
imperii memoria; iustitiae vero et aequitatis ^ et in* 
nocentiae, multa. In primis, quod eius aequitate fa- 



(44) Pattquam Xerxes in Graedam 
desoendU, Vsu graeco, de expeditione 
ex Aaia, oriente, in Europam, occi- 
deutemy facta. Hinc intelligitur 

Sya) j3aai>fOc$ et XenophontiadyaSoffic 
Ku|MV. Tss. Regem ad Aristidem exu* 
lcm misisse legatos, et tria Daricomm 
millia obtulisae scribit Suidas^ apud 
quem vide quae responderit. 

(42) «^ejtco. Imo tertio, iuxta Plut 
•«- Retiituiut est. Metuente populo , 
ne AristideSy quod Plutarchus obser- 
vat f io Xerxis partes transiret : ita 
maximum hunc virum modulo suo 
metiehantur. ResUtuttis autem ver- 
bum in hac re aolenne, et ex Qce- 
rone natum^ pro reuooaUit, de exule 
rebus omnino suis reddito. Id Xhemi* 
stoclis opera faclum tradit quoque 
Plut. Aristidem vero exulem Lace* 
daemona fugtsse^ unus Ov. de Ponto 
I^ 4, 74 ; caeteri Aegina commoratum 
fuisse narrant. 

(43) Interfuit, Inter quam, assum- 
ptis multis gravioris armaturae roi- 
litibus^genere Atheniensibus, Persas, 
qui Psyttaliam insuiam« ut adnatan- 
tes suos e naufragio servarent, hostes 
nccarent^ occupaverant^ omaca exce- 



ptis quibusdam illustribus interemit: 
ut referunt Herodotus VIII, 95; Plut* 
IX. Bosius. 

(4) iVoefor. A/Btm^luc f&<v iv 
Ma/>a6uvt, xal mlut iv nXarauuc 
^tfxacToc Sv orpo^76e. PluL in Ca- 
tone maiore , additque in Aristider 
UiyccrTovfttv ctj^sv d^&ifAa tfilTiadVic» 
^ofv} ^^xal ^uyot/Au ^curipoc 3iv A|»t- 
OTcwnc* Haec omisit et Nepos. — 
Quo Mardoniui, Vide infra in Pau- 
sania I. Hunc post cladcm Salami« 
niam in Graeda reliqueral Xerxes. 
Plut. in Arist. 

(2) Neque aliud est uUam, Fuit ta- 
men praetor cum ceteris, bello'Ma- 
rathonio, atque iu eo strenue se ges- 
sit. Yide supra. Sed quia consilio et 
auspiciis Miltiadis, in quem totum 
exercitus imperium transtulerat^ pu- 
guatum tst, non huic, sed Hiltiadi 
victoriae laus tributa futt. 

(3) lustitiae vero et aequitatis, Exem- 
pla commemorat Plutarch. Aristid. ^ 
et Tuilius de Officiis III ,44 et 23. 
Ad illum quoque Athenienses tradu- 
xeruot versum Aeschyli de Amphia- 
rao, Sept. ad Th. 598: 

Ou yop ^oxicy a/KOtoci «XX* icm 6Aii. 



ABISTIDES 



93 



ctum est , quum in commani classe ^ esset Graeciae 
simul cam Paasania , qoo duce Mardonius erat fu- 
gatus^ ut summa imperii maritimi a Lacedaemoniis 
transferretur ad Athenienses: ^ namque, ante id tem- 
pus , et mari et terra duces erant Lacedaemonii ; tum 
autem et intemperantia ^ Pausaniae , et iustitia fa- 
ctum est Aristidis, ut omnes fere civitates Graeciae 
ad Atheniensium societatem se applicarent, et ad- 
versus barbaros hos duces deligerent sibi, quo fa- 
cilius repellerent^ si forte bellum renovare ^ cona- 
rentur. 

in. Ad classes aedificandas, exercitusque compa* 
randos, quantum pecuniae quaeque civitas daret, 
Aristides delectus est qui constitueret. ^ Eius arbitrio 
quadringena et sexagena talenta ^ quotannis Delum 
sunt collata. Id enim commune aerarium esse volue- 



Qtiod ie CatoDe SaHuct. Qu. LIV : 
« Esie, qoam videri bonut malebat. n 
-- > Irmoeentiae avaritiae opponitur , 
ut in sequentibus patet. 

(4) Quum in communi classe , etc 
Ab Atheniensibus dux ad bellumj 
coUega Cimone, missus. Plutarch. 

(5) Vt tumma imperii maritimi a 
LacedaemoniiM trans/^etur ad Aihe» 
nienses, Id iam antca, incensa Lace- 
daemonionim classe, quae tota ad 
Gytheumsubducta erat, Thcmistocles 
iiierat machinatos. Aristides autem , 
qnum Themtstoclem consilium utile 
quidem, minimfe vero iustum animo 
volvere, civibus suis aperuisset, eum 
protinus incoepto desistere iusserat 
populus. Ita, quod Themistocles per 
proditionem fuerat molitus, id aequi* 
late et iustitia suis paravit Arulides. 

(6) JnimperantiaM impotenUa, tae^ 



vitia, superbia: Sotp^mrt» Vide P!ut. 
— f^t omnesfere civitates, etc. Plu- 
tarchus , in Cimone VI, Gbios, Sa-- 
mios, Lesbios^ eorumque socios re« 
censet. Se applicarent validius quam 
accederent, aut se coDverterent. 

(7) BeUum renot^are. De novo et 
integro inferre. Sall.'lug. LT, re/io- 
t*are praelium, « * 

(0 Quantum pecuniae quaeque ei- 
uitas daret, Aristides d^ectus est qui 
eonstilueret, Elegantiori verbonim 
compositiooe, pro ArisUdes deUotus 
est, qui constitueret quantum etc. Ab 
universa vero Graecia delectos est. 
Vide Plutarch. in Aristide. 

(2) Quadringena et sexagena ta» 
lenta. Tdlentum autem atticum ooslri 
aeris summam efficit 5,7 tO fr« Vide 
Letronne, Cdnsiderations sur U$ mon' 
naie$ grecque» et romaines. 



94 



ARISTIDK9 



Tutt. ^ Quae omnis peemiia postero tempore^ Athena§ 
translata est. Hic qoa fuerit abslinentia , nullum est 
certiua indicinniy quam quod, quum tantis rebosprae- 
fuisset, in tanta paopertate ^ decessit^ ut, qai efferre- 
tur, vix reliquerit« Quo factum est, ut filiae eius 
publice ^ alerentur^ et de communi aerario dotibus 
datis coUocarentur. Decessit ^ autem fere post an« 
nom quartum , quam Themistocles Atheni^ erat ex- 
pulsus. 



(3) Id enim communc aeranum esse 
voluerunt, Propter tempIisanctiUlem. 
Sk Bo^uii pccuBiMii publicim ia 
templo SalurDi el Pacis aolebant de« 
ponere. Vide Servium ad Virgil, 
Georg. II, 503. 

(4) Quae omaispeeunia posieroiem' 
pore» Quum tertium Me&senii bellum 
reparareat^ LacedacmoDiiin auiiiiuni 
aetiam Athenieoses adhibuere; quo- 
miD quum fideai auspectam habercnt, 
supervacaneos simulautes , a bello 
eosdem dimiserunt. Hanc rem Alhe* 
ni«nses gravHcr ferenles» ptcuniam , 
quae erat in stipeodium Pcrsici beili 
ab uoiversa Graecia collala, a Delo 
Albcnaa traBsfenint, ne, deficienti- 
biis a fidc societatis Laccdaemoniis , 
praedae ae r:y^iode esset. • luslin. 
III, 6. 

(5) la iai^i>aupertaie, Yid. Plul.; 
Fronlin. IV, 3, 5, ubi siroilia exem- 
pla habet. In dubiuni vocavit Aristi* 
dis paupertatem Dcmetrius Pbale- 
rt us, cui respondet Plut. — Effcrre^ 
tur, Scilicet ^ domo ad rogum. Ver- 
bum ia hac re soieinne. Gr. cx^ cpeiv | 

fXXO^ltllV. 



(6) Publice. Sumptu puMicOy sci- 
licet c Prylaneo, ubi bene d« rep. 
meriliseorumque posteris viclus com- 
munia dabaliir. Vide Plut. in vil^ 
XXVII, et Meursiiim, Attic. I, 8.^ 
Colioearentur, Nuptum dareotur. Ci- 
cero lib. II de Oiliciis: ■ Quoro eon- 
sulerelur, ulrum bono viro pauperi, 
an minus prubato divili filiam coUo-' 
caret. ii Idem , de Inveutione : » P. 
Scipio Corneliain T. Graccho coUo" 
oayit, Vnde collocatio, et apud nos 
eiaUissement, codcm seiisu; dc re ipsa 
vide Plut. 

(7) Decessii, De morlis genere , 
quod sciam, apud aoctores nihil ex- 
taty nisi quod^ reslitulus in pristinum 
statum, quaestM fuoctus boncste de« 
cesserit. Quanvobrem nun satis pus- 
sum mirari, quod de eius niorte a 
Sencca, Cnns. ad Helviam^ cap. 43, 
scriptum csl: Ducctatur Jilhenis ad 
supplicium Aristides, etc. Sed quia id 
plerique omnes Phocioni adscrilNJnl, 
fAVDfAOvcxoy aftapni^a iu %Senec. esse 
arbilror. Lohcol. 



■1 



WHBSSSB^ 



ly. 

PAVSANIAS 



ARGVMENTVM 

CiP.I; Pautanias^ Mardonii victor, fit iosolenj. -^ II; Bysantium ezpugiial^ 
Xeni favet, Graeciae futurus proditor. — III^ Peregre absentis inores et 
carcer» Hclotes sollicitat. — > IV; Litteramm commercium cum bostc; 
perturbatof se ipse mdicat. — V^ lo aede Minervae obstroitur , et moa 
interit. 

Jl ausanias^ ^ Lacedaemonius, magnus homo, sed va- 
riu^ in omni genere vitae fuit: nam, utvirtulibus elu- 
xit, sic vitiis est obrutus. ^ Huius illustrissimum est ^ 



(t) Pausanioi, Cleombroti filiusi 
paterque allerius Cleooibroti, L4ce- 
diiemoniorum ducis^ qui, temere cum 
Epamiiiunda pugnans, vuloere occu- 
bait. Vide Suidam , Thucyd. Plut. 
Hegestlaum Pausaniae patrem imme- 
rito facit Chrysennus, in Stob. serm. 
38. — Magnut homo. Ita nonnun- 
quam loquunlur Latini pro magnus 
uir, ■ Quse res minus verendos ma^ 
gnoM homines ipsa satietate facil. » Liv. 
XXXV, 40. — Varius, Commulabi- 

» 

lis ct multiplex^ noo aequabili vitae 
morumque teniperamento. Antonius 
varius ingeniOy Flor. IV, 3; Animus 
audax, subdolus, uarius, Sall. Cst. V. 
(1) OBrutus, Obscuratus , nempe 
obacurantnr obmta. St3t.Acb. 1,293: 



Quantum virides Kmus addita njrm» 
Obruit, iphas 

(3) Ittustrissimum est praeiium, elc. 
Quod praelium proliie describunt 
Herodotus IX, 2j, usque ad 70; PIu* 
tarchus io Aristidvj Diodor. Sic. XI, 
31. Brcviter narrant (rsgment. Cte* 
siae apuJ Phollium; Strabo IXj Pau- 
sanias, Lacon. ei Boeoticisi lust. If, 
44. etc. Conligit autem anno seamdo 
Olymp. LXXV, archonte Xanthippo 
sive Xanthippide, die terlio Boedro* 
roioois, hoc esl 25 seplembris. Vide 
Plut. in Camillo et Aristide. Aelianus 
aulem II, 25, hoc praelium mense 
Thargelionis^ U est «priliS| commii- 
sum narnit. 



,6 



PAYSANIAS 



praeliam apud Plalaeas. Namque illtf duce Mardo- 
niusy ^ satrapes regius , natione Medus , regis gener , 
in primis omnium Persarum etmanu fortis et consilii 
plenus, cum ducentis millibus ^ peditum, quos viri- 
tim legerat, et viginti millibus equitum,haud ita ma- 
gna manu Graecia fugatus est; eoque ipse dux cecidit 
praelio.Qua victoria elatus^ plurima miscere coepit, ^ 



(4) Mardoniut, etc. Gnbriae filius. 
VideHcrodot. VI, 43; Pausan. IX, 4. 
— Satrapes, Persica vox: sic provin- 
ciarum dicebantur apud Persas prae^ 

fieii, ffaTpflbrotc. Sic et apud Indos 
MatfMCT|»ac. — Regit gener, Artaxa- 
atram, Darii liliam, Xerxis sororem^ 
dttxerat. Ilerod. VI^ 43. Si igitur re- 
git ad Darium rcferas, genenun pro- 
prie et vere dbit; ain ad Xerxem^ 
quod non absurdum, latius iotellexit, 
uti in Graecis yafiSp^;, xn^fffTvc, quo 
nomine et dvs^ioc Xerxis vocatur a 
Diodoro XI, 4 . Nempe gener a La- 
Unis passim etiam is dicitur, qui so- 
roris maritus. Tss. — In primis wn- 
nium Persarum et manujortis, h. c. 
Inter omnes Persas praedpu^ fortis. 
Ita in Themist. IX: ■Themistocles 
veni adte,qui plurima malaomnium 
Graionim in domum tuam intuIL • 
— > Et consilii plenus, In eo tamen 
plus audaciae» quam pi udentiae fuis- 
ae, testatur Herod. in dalliope. 

(5) Cum ducentis miiiihus. Herod. 
IX, 31, et PluUrchus, Aristide, CCC 
Persamm miilia nnoMranl; quibus 
Herodottts L millia attxiliariorum 
Cracco n im addiL Diodor. Sical. XI, 
ait cxcrdtnm Mardooii universum , 
aociis adoameratis, constilisse quasi 
D. BiIlibas.Gtesias XII tAntnmioodo 

aam MMdamio advciMS 



PUtaecnses missas scribit Boa. — 
Quoj viritim iegerat. De ntore Boma- 
norum, qoo vir virum legebat, plura 
Victorius Varr. lecll. XVI, 49, et alii 
indicabunt Hic tantum de militum 
praestanlissimonim delectu agttur.— > 
Haud ita magna manu, Centum miU 
libus huminum, Diodor. I. c, lusti* 
nus II, 44. CX milJia refert Herodo- 
tus. Multo pauciores Ctesias habel; 
ait enim, a Mardonio oocurrisse Fau- 
saniam CCC spartanos et M. accolas, 
ex aliisque urbibus aex millia secum 
ducentem. ■ Bos. — > Eoque ipse dux 
ceddit proelio, Lapide ictoa ab Ari- 
mnesto quodam Spartano, ut ait^Iut. 
in Arist. Ctesias tamen, Mardonium 
vulneratum aufugisse, et postea de» 
roum, quura ad Apollinis aedem di* 
ripiendam missus esset, grandine op* 
pressum periisse narrat. lustinus quo« 
quc, II, 4 4: i Victus Mardonius, ve- 
luti ex naufragio, cum paucis profu- 
giti 

(6) Eialus, piurima miscere co^Hi. 
In superbiam coocitatus, multa lur- 
bare aggressus est. Miscere aatem 
verbum de seditionibus apte usurpa* 
tum. Qcero io Cat IV, 3: t Egoma- 
gnum in republica furorem, ct nova 
quaedam misceri, et concitari mala 
iuB pridem fidebam. i a Fortuiia 



PAVSANIA8 97 

tt matora cottcupiscere. Sed primum in eo est re- 
prehenaos, ' quod ex praeda tripodem ^ aureum Del* 
pbis posuisset, epigrammate scr^pto, in quo erat 
.haec sententia: syo dvctv BAasAHos apvd Plataeas 

« 

USS DBLETQ8, BIVSQVE VICTOEIAB EBGO APOLLIBI 1)0- 

BVK DBDissB. Hos versus LaccdaemoDii exculpserunt, ^ 
neque aliud scripserunt, quam nomina earum civi-* 
tatum^ quarufn auxilio Persae erant victi. 

n. Postidpraelium^ eumdem Pausaniam cum classe 
communi Gyprum atque Hellespontum miserunt, tit 
ex his regionibus barbarorum praesidia*depelleret. 
Pari felicitate in ea re usus, elatius ^e gerere coe* 
pit^ maioresque appetere res. Nam quum,' Byzantio 
expugnato, cepisset complures Persarum nobiles, 
atque in his nonnullos regis propinquos ; hos clam 
Xerxi remisit, simulans ex vinculis publicis effugisse; 

saevire ac mitoere oinni« coepii n (8) ExtciUfnetwU. Insculptos dc« 

Sall. Catilki. X, et passim. Icverunt. Thucyd. c. 1. c^ixo^la^ay « 

(7) Ihipodem aureum Deiphis po» i. e. sfo/s^aavTfC. ainQ>sifay , ut in- 

tuisset, Mos victoribus erat^ ut ez terpretatnr scjioliastcs. Aiiud epi- 

hostium praeda . tripodem Apollini gramma , |raso Pansaniae epigra^ 

pleruraque consecrarentt idque prae* roati fbrte substitutum« profert Dio- 

sertim inter^Graecos vigebat. Thu* dorus Sic. X|y 33. Adde Wessclingii 

cyd. Ij 8. — Potuiuel, Pro dicattet, notaro. 

Gr. dvaTiOnfUy hincquc dvaOigfuiTa* (i) Post id ptaelium. Non atalim, 

Tripodes autem*eraut mcnsaef qui- sed paulo post, ut ex auctorum nar- 

bus superpositae Phoebadea vaticina- rationibus conslaty ^Hbbos tribusve 

bautur. Alii sedilia quaedam perfb- annis interiectis. Anno quarto 01ym« 

rala malunt, sic dicta « quod tribus piadis LXXV » si sequimur Diodo- 

pedibut niterentur.— EpigrammaU rum l. c. Meminere praeterea hu- 

teripto, Quod scripaerat Simonides iusce eapeditioois Thucydides^ Plu- 

bis verbis ( Thuc. J« 432 ; Pausan. tarchus in Aristidej lustinns If, 45. 

liij S ): — Cum daste communi, Quae con« 

stabat L trireroibus e Peloponoeso 

£^idya>y dpxQ70Cf ("^ OTpaTo» Skm dttctis ct XXX Atticis, quibus Arjsti* 

Un^mv, des praecral. Vid. Diod. et Thueyd.^ 

• navaay^C ^^ yLvnyC di^0nxi loJc. quem hic potiiaiioiim duoem aequi*> 

GoR. Nbp. G 



9» 



FAVSANIAS 



et ciatfrj^ii Gongylttm E>6triens6in, ^ qui litteraB re^ 
redderat , in quibiis haeo fuiMe eeriptai TlNioydideg 
ibemorine ptodidit^ cc PaUfantes, dux -Spertti^, qubii 
Byftnntii ceperat, postquatn propinquM tuoa cognc^ 
Tit, tiU ttuneri miait; sequd tecam afflnitate coiriattgi 
Cupit» Quart^ ai tibi ▼ideturydea ei filiam tuafti nttptum» 
Idafcfeoerir^ etSpartam, et ceteram Graeciam sub 
tuam poteatatenli se adiuvante, redactttri|m poUic^^' 
tur< Hia de rebus si quid geri volueris, certum ^ ho* 
mineai adeum mittasfacil, cum quo oolloquatttr. m 
ResK i tot bominum salute tam sibi necessariorum ^ 
magnopert gmrisua, confeatim cum epiatola Artaba* 
ftum ad Pausaniam mitiit: in qua eum coUaudal^ ac 
petit , nec cui rei parcat ad ea perficienda , quae pol*' 
licelur i bi fecerit, nuUius rei a se repulsam laturoid» 
Huiua Pausanias Toluntate cognita ^ alacrior ad. rem 
gerendam factus , in suspicionem cecidit ^ Lacedae- 
moniorum. In qao facto domom revocatu^i accusatuS 



llirjioster. «^ Bar6mviwn, PetMntm 
jflH€^l$ (Ere lliorfi* • 

(i) Bmtitmthi, CSveiki ex Eretrii, 
Euboeaft civitate; cui fiysantii capli" 
Torumque caram mandaverat. 

[%) CefiHM. Oul fidet baberi pot- 
•!t, Avd^pa ftt«t^t. Thucyd. 1. c. -^ 
Faet. Pro fiie. ^rchaUmo colnicit 
frequeiltato, quem hic libri MS. tuen- 
tar. OViditts pafiteri de Ponlo 11» 2, 
ad MesAtfrttim: 

yerim fM, ut i^ita, tpum tUdit 

ipte,fniar. 

(4) Tim dbi nMffMttKonim. Tam 
ct ittieitlB et tottiail^iikilale ooniun* 
clonim. tu ipud Sall. lugUrlb. IXVt 
• Impclia m aoiMMi id anoa mw* 



Morioi aspere in MeteUum de beilo 
scribant. » ibid. CIIT: irTum Boccbus 
ex umnl copia neeeisariorum quinque 
dclegit, quofum et fides oognila «t 
iDgenia validissumtt erant. ■ -«- jtr- 
tmbatttm. PharnAcis filium, summum» 
que Xersis praeftctufti. De qtto Be* 
rodot. IX; Thucyd. I. Runc Diodo- 
rus, XI^ ^pityiyov yocat 

(5) In mapidonem teeidit, Aocusi^ 
tlim essi i Peloponntslb, scriblt Uio- 
dor.} sed de muhi nec ipte» oec Tbtt* 
cyd. quidquam ttadii. Tbucyd. tatt* 
^m ail, eum privatis quibosdam cr(« , 
mioibus condemnalumy a maMmis 
abioliHttiii. Bot. Hiee, tl quio inbse* 
quttnittffv reiicienda, si Tbucydid. I, 
4l0 iqqi ^ «oasakrtt il Midiri iQblk • 



PAmNlAS 



99 



qikpiiil, ab^olvjtur} maUator Umett p«aiiiiuu QMm 
ob MUfna «id clAliein reiniisM hoq ^ eit» 

Uh Atllla» poit noft malto« lua ipoiit# ' «d eivr^ 
cUum rediitf et ibi noo callida , ud dncoanti nlioMf 
GogitaU pgtefaoit» Non eaioi morM patriof ' ioImi 9 
std ttiam oiiltom.reititiimqQe muiavit* Apparatii m* 
gio Qtebator, vaite Hedica; ' lateUitM Medi etJSfjr^ 
ptii lequebantor ; epulabatQr ipore Pmanim luiM» 
riosius, qui(ni,qui aderant, perpeli possent: aditum 
petentibui conveniendi non dabtt ; luperbo reipoii^ 
debat , et crndeliter imperabat. Spartam redire D0« 
lebat: Colonai^ qui locus in agro Troadii eit| m 
Gontuierat; ibi coniilia, quum patriaOy tum libi iii(« 
mica^ capiebat. Id postquam*Lacedaemonii reioive- 



(1) lUmitttu mm p$i. Impcrio «iio 
•scidllf Bt TiadicUc cupidiUtc, trt- 
duciii in Ma» parUf copiis ioiptrio 
ciiM MMiciJt« aliqiiid molirclur. 

(1} SuM $ponU Privato cooiilio« 
arrogaU aibi vcUria niiliiiac prarfc- 
clura. 

(2) Tton enim mores pairiasj cU. 
Vidc Pscudo-Themislod. epist. H, ek 
XIV, 10 quibus Pausaniae boc ipaum 
eaprobratur. Cii2aii»lu|jua paUl(|uam 
vetliium, ut sq. probanl. 

(S) FeM tiedisM, Pro PcrsiQi, si- 
cutl Medi pro Persia poountur, quia 
iam unius imperio parebanl. Athen. 
UI9 9f IlitvtiiviRCi Mcro^Myac tov 
witepm tp^vii* w Oi^ix«y cm* 
d6rir«a «rcMv. Mcdm vcstc, ^ 
IWaBnmi fmliiiii caplarct, uti volcit 
PMaaabi, •bltcl» clnMil amietu pcr 
tfSo , «duti dMctionc , quam qui 
faatigio^ quod adectsbct, cooMdre 
vidtfclur. •- iSolclff^ ifcdli cl -^tfa^- 



bent , qui Deryi^kon if Me h iA m i 
dicuatnTj quod «ma umIu iMHia 
pf«cfi«i ierual» irci c coloM «calU 
mclimb -^ SequeUmm'* Thucjrdid. l, 
ilO, cddit, dic «6f 6y}|U(C( «v»^ 
faircy. -^ Situfftimginr Moiy ^linMniwii 
Vctena Pcrsaa vidtt fif idb 4I puMU 
Uioc fiiiaic coaalct c JKcMipficfilC Cf» 
rop. VIII. Hacc cuUin lcwporiplii^ 
sUtifo ut Medi Perfactttai iiu^srio 
addili auut, cocpit hci>caccrc| mm^ft^ 
oofiiuQ luMfi vi<4oru«i Mlofucitt» 
dulacruut. Quantopcrc culutti $^Um 
pcnieriut Pcrsae, indc patdf ^Mud 
pcrcg^i» M» caru» iuaufn prulifci» 
vitc» oum ^^fliof U ttHilcrattt « iil liu 
Tacho, Acfyftiorutti cr^ , ttiMi 
Adiaoua^ V. «. Uk. V, €m^. I . Qum 
mirari uouddiiinui; u ^idai» f§m» 
saniic cMilca bcuc lniiwtcw $mm 
iwfuticfair ferMBt anji «oU uiu 
Hor»tii«I, 



Pwmat 



lOO 



PAYSANIAS 



rant , legatos ^ ad eum cu|n scytala miserant : in qua 
more illoram erat scriptum, nisi domum jKyertere- 
tur» se capitis eupi damnaturos. Hoc nuntio commo- 
tus^ sperans^ se etiam tum pecunia et potentia ^ in- 
slans periculum posse depellere , domum rediit. Huc 
ut venit, ab ephoris in vincula publica coniectus est. 
Licet enim legibus eorum cuivis ephoro hoc facere 
regi« ^ Hinc tamen se expedivit : ^ neque eo magis ca- 



Penae enim odores unguentaqoe pro- 
fiue aolebant adhibere: contra Xace- 
daemoniorum victus parcua admodum 
et tenuU. — iS^parfe respondeiai, De 
anrogantia ista et crudelitate Pauaa- 
niaevid.Thucyd. I| 430, Plntarchum 
in Arittide et Cimone; Didor. Sic. 
XI9 44; et Arislidem rhetorem, Orat. 
de laudibus H Aureliit 

(4) Legaios, Thucydides^ xq|»vxa, 
id est^ nuntium. Lamb. -* Scyttda, 
Litterae cland^stinaei quibus ad im- 
peratores siios Lacedaemonii uteban- 
tur. Scytalae forraam Anlus Gellius, 
Noct. Attic. lib. XVII, cap. 9 , iU 
deacribit: ■ Surculi duo erant teretea, 
oMonguU, pari crassamento eiusdem- 
que longiludinis, derasi atque omati 
consimiliter: unus imperatori in bel- 
lum proficiscenti ^abatur; aiterum 
domi magislratus cum iure atque 
cum signo -faabebant. Quando usua 
venerat litteraram aecretiorum, cir- 
cum eum surculom lorum modicae 
tenuitatis« longum autem quantum 
rei satis erat,compiicabant,^lnmitte 
rolundo et simplici; ita ut orae ad- 
innctae undique et oohaerentes lori, 
quod plicabatnry coirent. Litteras dein- 
de in eo loro per transversas iunctu* 
nnim oras, veraibus a summo ad 

ii ioscribebant 



Id lorum, litteris ita peracriptis, re* 
Tolutum ex surculo imperatori com« 
menli illius conscio millebant: reso- 
lutio autem lori litteras truncas ^t- 
que mutilas reddebat, raembraque 
earum et apices in partcs diversissi- 
mas spargebat. Proptereai si id iorum 
in manus hostium inciderat, nihii 
quicquam coniectari ex eo scripto 
quibat* sed ubi ille, ad quem erat 
missum, acceperat; surculo compari, 
qoem habebati capto, ad finem, pe- 
rinde ut debere fieri sciehat^ circum- 
plicabat: atque ita litUrae per am- 
bitum eumdem surculi coalescentes 
rursum coibant, iutegramque et in- 
conuptam epislolam et facilem legi 
pracstabant. Hoc genus epistolae La- 
cedaemonii ffxvrdXsiv appellant. b 

(5) Pecunia et pote^Ua, Pecunia ^ 
qua corrumperet; potentia, qua iudi- 
ces accusatorcsve deterreret. 

(6) Regi. Qua dignitate poliebat 
Pausanias, non ipse quidem rex, sed 
Plislarchi, Leonidaet qui ad Ther* 
raopylas occubuerat, filii, ac patruelis 
sui tutor. Vide Thucyd. I, 432. Bo^- 
sxvs. De Ephoris supra diximus in 
Themistocl. VII. 

(7) Se expedwit, Apte de vinculis. 
Ita ioquitur Cicero/ in Verreia lY/ 



PAYSANIAS 



lOI 



rebat suspiciooe; nam opinio manebat, eum cum rege 
habere spcietatem. Est genus quoddam hominum, quod 
Helotes ^ voci^ur^ quorum magna multitudo agro^ 
Lacedaemoniorum colit, servorumque munere fiingi- 
tur. Hos quoque soUicitare ^ spe libertatis existima- 
batur. Sed , quod harum rerum nuUum erat apertum 
crimeil ^ quo argui posset , non putabant de tali tam- 
que claro viro suspicionibus oportere iudicari ^ ^^ sed 
exspectandum, dum se ipsa res aperiret. 

rV. Interim Argiliusquidam adolescentulus, ^ quem 
puerum Paosanias amore venereo dilexerat y quum 



42, et MepiiM* — Bege, Scilicel Per- 
laniln. 

(8) HeioUi. Servi piiblici erant ap. 
Lacedaemonios^ agris arandij et co- 
lendii praepotiti, quorum tamen tan- 
tom iiM eratj ut civitatero Spartanam 
assequi possent. Vrbem Laconicam^ 
quae dicitur ^elof « incoleiiant. De 
quilMis vide Tliucydid. I, B; Plato- 
nem VI de legibus; Aristot. Politic. 
II, 7. Horum Gdes admodum Inbrica, 
impultuque ad muUtionem facilis. 
CouaTiii. 

(9) SoiUcilare» Verbum in moti- 
bus^ seditionibusque luiud insnens. 
« Catiiina credebat poue servilia ur- 
bana edllicitare, u Sali. Cat. XXiV. 
Idem, ibid. XXVIII: slniereaMan- 
iiuJ in Elruria plel)em soUUitare. • 
Et: aLegatis Allobrogum, qui tum 
fbrte aderantj in arma solUcitaiis, a 
Flonis IV, 4. Bell. CkU^ Speliher* 
tatfj. £t civitatis, quam illis police* 
iMtur, si una eisurgerent, et in omni 
negotio conficiendo adiuvarent. Thu* 
cydides loco citato. 

(4 0) SaMjriMonihus oportere iudieari* 
Himqutm enini pc^^ers de liomine 



Spartano, nisicertissimis indiciis ad« 
ducti, acerbius aliquxd statnebanl. 
Vide Plutarchnm in AgesUao. 

(0 ArgiJUttsqmdam adolesoeiUuiu», 
Tbucydid. I, in^Mp Ap^aioc: ubl, 
notante scholiaste , alii nomen pro- 
prium; alii^ quibos ipse aocedit^ gen* 
tile ab urbe Thraeiae vel Macedo- 
niae, Mfflus^ censuerunt. Eadem hlc 
inter doctos inlerpretes Cervet disce* 
ptaUo. Neufra opinio linguae usu de- 
slituilur, quum et aniap Graeci no- 
miniiws propriis passim praeponant. 
Quidquid est, equidem pnto Nep. de 
proprio hominis nomine intellexisse, 
Tz. — yenerto. natd&xa iron «y 
aOToG^ Thuc. I^ 432. De amore mi* 
nus honesto, viid. Praefat. not. — ATa* 
cula epietolae laxm^ii, Veleres enim 
vincuiis aliquando epbtolas coliiga«« 
bant. Minus recte plurimae editt. Im- 
heBl laoeriufii, — Signoquie detraeto. 
Signo, id est ljgillO| epistolae cnili- 
bet impicsso.— - PeruMseet, uti red» 
didiiset, verlMi in liac re usitala snnC 
Tum plus quam perfecti usus notan* 
dus, ubi nos imperlecto uti aolemnsy 
nittttt aic qnSkm accuiate. Tia. 



\ 



lOJ 



rkViktnk» 



tpiitoUm ftb ec «d ArtabMuin ftCcepiMety «ique iii 
itoftpitioiif m T0&iM0l 9 «liqiiid in 0a da m «$|ie scri « 
ptadii qilod nemo Mrum rediisiet, qui soper tali oaust 
eodemmisaieranl; fiooula epistolae laiavit, stgooque 
deiracio cognofit^ si pertulisaet, libi esse pereundum* 
E^raot in eadem epistola^ qoae ad ea pertinebant, quae 
inter regem Pausaniamque conrenerant^ Has ille lit* 
teras ephoril tradidit. Non est praetereonda graTi^- 
tas ^ Lacedaemoniomm faoo loco : nam ne huius qui- 
dem indicio impulsi sontf ut Pausaniam oomprehen- 
derent; neque pHus vim adhibendam putaverunt, 
quam se ipse indicasset. Itaque huic iadici, quid fieri 
vellent, praeee^emnt. Fanum Neptuni ^ est Taenari^ 
quod violari nefas putant Graeci. £o ille index coh- 
fii|lts In ara ^ consedit. Hanc iuxta locum fecerynt 
aob lerrtt) ^ ex quo posset audiri, si quis quid loque- 



()) Oravilm. Quid ftt( graTitas ex- 
plkal PhU. IV^ ^iieell. obterv. c. 
3) •! iKMtruni Ntpniii locum laadatt 
ttCrauiUu^ tftqait, habitut esl mea-* 
iia» c)Ui quis nffqut facilc opluloni 
caidam •aaeiilltury nei|ite ilcm ab ea, 
qilam itffial veram luflicavit, tacllt 
WB% niai fertiore ratioui et manifestia 
lekua» defluel pailtiir. ■ — A'tfm nt 
haius ifuitismSftdleh. Aliam rationem 
«a^rl Df0«ii Sici, dempe quia litleraa 
afirlas trailicterat. Labbiii. '^ Quam 
§€ (fH9 indiwmMt. Quam ipte prodi- 
Idvtoi ae eahilmissfct. 

(S) i^umm Ktptmi. hofV^Uiw.lit 
▼tro ^iotLalur Nipluaaai quod navi^ 
gMioiiem tuum lc aecundam prae* 
alMpoiael, vti qudd iopplieihtts cun- 
cHi boc fanum tsylo eaael, tolt M^ 
xtLti MfdAimL, ul 4« lila locia aacria 
)(N|uiMPoU«t I» l> 'lO. Httiiuce 



templi meminere Strab. IX ; Mela 
IH> 3; Plutarch. in Pompeio; Sle- 
phanus et alii. Vide Meurslum ifi 
Miacellan. laconicls. — Quod violari 
nefai. Oinnia qtnppe templa non olim 
asyla fucre. Vid. Slrab. XIV. 

(4^/'< ara contedit. Qut auppli- 
rantiam mos er.it. Oraeci ((icv adhi- 
bent, quod imltali sunt Latin^* unde 
apud Plaut. Rud.act. IT!, sc.5: jisii- 
(lert in mra] et in aram aMr€ tetmm, 
ibid. acen. 4. Aram insidere adhiljel 
Tadt. Virgil. Aen. II, 574, 4e Hcle- 
na: 

jibdiilcrai tese , alqu^ mis invism 

tedehmi.' 

(5) Hane iuxta iocum fivermH sm^ 
terra. AijrXnv axvivn^ circumdatam 
Argilio, iii eaque ephuros occulUlos 
refert Diodorus. Kaiid disffimili toUi- 



PAVSktilAS 



lo3 



Mtm? anm A>||iUo t hud ex epboris qaidam dtietn^ 
deniQU }^U8enia85 ut audivit, Argilimn oppfagiMe 
m nram 4 perturbalus eo venit i quem quum aappli<» 
oem Dei viderel in ara sedenlem, quaerit, oaufee quid 
ait lam repentino consilio ; buie ille , qum <»x litteris 
opmperiflsel , aperil* Tanto magia Pauaanias pertuTY 
batua orare ooepit ^ ccne enuntiaret, ^ aeo fp, meri-t 
tum de illo oplime, proderet Qood ai eam veniam 

sibi dfdisset, ' tantisqoe implioitum rebus sublevassetf 
magno e$se ei praemio futurum u« - 

V. His rebus ephori cognilis^ salius putaveruot* m 
urbe eum oomprehendi. Quo qaum essent profeeti 9 
et PausaniaS) placato Argilio, ut putabat^ Lacedae- 
monem reverteretur ; in itinere» quum iam in eo es- 

Mt« ut ^ Qomprebead^retur^ e vultu ooiu«dam opbori, 
qui eum admonere cupiebat, insidias sibi fleri intel* 
lexit, Itaque paucis ante gradibus, quam*qul seque- 
banlur » in aedem Mineryae , quae Qbalcioecos voca* 
tur, 2 confugit Hinc ne exire posset , stalim epRbri 



diUle apud Tadt. A. IV, 69: « Tec- 
luin ]uUr et Uqucsria tres «enatorcs 
baud ininuf turpi Ul«bra, quam de- 
leatanda fraude stse oblruJUDti fora- 
minibui et rifnis aurem admovent. u 

(6) Eniuuiaret, Apit d« lebus.ar- 
canls. 

(7) Quod ii eam vtninni sihi de- 
JissH. Hoc sibi concessisset. Ita io* 
quiturf«:re scriptor bic, Euoieii. VI^ 
ct pluribus locis. At Ciccro quoque 
ad Altic. V, cp. ult. j VI, 2; Caesnr 
dc BcU. Gall. VII, 4 5; Xerent. Adelph. 
V, 8, 49; Piaul. Baccbid.III, 6, 3; 
Suet. in Tib. X. 

(4) Quum iam in eo esset ut , elc. 
qua ioculione imprimis delectatur 



Dosteri Milttad. Vlf, ac laepissime. 
— E vultu cuiusdam e^Aori. Duos hic 
ephoros commemorat Tbucydides^ 
quorum aller vultu, aller motu clan« 
destmo innuebat.— Quam 9141 teque^ 
hantur comprehenderent^ aut similem 
aliam vocem supplendam existimabat 
Buchner. Ibant , fwgehant m^llct 
Bos. Frostra: nam suificit praettatque 
vulgata leclio. 

(2) In aedem Minervae quOM Ckal' 
doecos vocalur, In quam , velut ad 
asylum^ qui confugerant, impuoitate 
dooabanlur. Chatcioecos alii ad ae- 
dem, ut in Tit. Liv.XXXV, 36j alii 
ad Minervam fefcrunt. Thucydides 
vero, quem potissimum Nepos seqiii<« 



io4 



PAVSANIAS 



yalras eias aedis obstraxerant , ^ teclamqae sant de« 
moliti^ qao facilius sub divo interiret. Dicitu; eo tem« 
pore matrem Pausaniae yixisse , eamque iam magno 
natu, postquam de scelere filii comperit, ^ in primis» 
ad filium ciaudendum^ lapidem ad introitum aedis at- 
tulisse. Sic Pausanias magnam belli gloriam turpi 
morte ^ maculavit. Hic quum semianimis de templo 
elatus esset^ confestim animam efflavit. ^ Cuius mor- 
tui corpus quum eodem / nonnuili dicerent inferri 
bportere» quo hi, qui ad supplicium essent dati , dis^ 
plicuit pluribus ; et procul ab eo loco infoderunt , 
quo erat mortuus. Inde posterius Dei Delphici res- 



tur, ait To cepovTncXoe^xtocxov. Vnde 
ad Hinervam referre malim. l^Dio- 
donis c. 1. • 

(3) Ephon uoUku eius ohstnixerwU, 
2ion ephoros, patremvlfoipsumPau- 
aanfllb, eas ohstruzisse narrat Plutar- • 
chus. Qua tamen in re errare vide* 
tur: id enim de maUre eius, cui no- 
men vel Alcalhea, vel, teste Polyae* 
no, Theano erat , traditum plures 
narrant. — Sub diyo, Aperlo coelo. 

(4) Postquam de sceUre filii com- 
perit. Sic apud Sall. lug. LXyiil: 
I Metell., postquam de rebus Vagae 
actis comperit. n Et de re ipsa confer 
patrem, qni filium,Catilinae conscium, 
iure paterno damnat necatqae. Sall. 
Cat. XXXIX. — In primis. Hic pro- 
prie; nam exemplo ilia praeivit Dio- 
donis XI j 45. Tzs. 

(5) Twpi moric, Fanie periit Pau* 
sanias. Hoc autcm supplicii gcnus ipsis 
Graecis, eoruroque diis^ ut aielKtnty 



invisissimoro. Vnde etiam nosterreete 
Pausaniae mortem turpem vocavit. 

(6) Con/esiim animam ejfflavii^ 
Quum antea Simonidis illudf pt/fAVnoo 
ayO/Miiroc »y , sprevistel, iam fame 
contabescens dixisse fertur: £ (etvs 
Kccc! Et cetera, quae sequuntur ap. 
Aelianum IX» 4 4 . Alia eius dicta re« 
ferunt, praeter Herodotum, Pausa- 
nias et Thucydides. Xenoph. Histor. 
Graec. lib. III, Pausanbm damnatum 
narrat Tegeam profiigisse, ibique 
morbo periisse \ sed de alio Pausa- 
nia, Plislonactis filio, haec fuga nar- 
ratiir* 

(7) Eodem.ljocus dicUis xftcaJac, 
s. xcoJac. Straboni , lib. VUI, c 5, 
7» Kac^ac: maleficis deslinatus. Tzs. 
— Prooul ab eo loco injbderuntf tpio 
eralmortuus, Diodorus Siculus , XI, 
45, defoncti cadaver propinquis ad 
sepulturam fuisse concessum refert. 



T ^^mm^mm 



n»?^ 



w^rac"*^* 



KJ^"l«l ■ li •fvr^ 



." «c «■'rf-^«urg*.^7 ,-' 



PAVSANUS 



io5» 



ponso ^ erutuS) atque eodem loco sepultus, ubi vitam 
posuerat. * 



(8) Inde pasleritu Dei Deiphici 
responso^ etc. Diodorus ApoUinein re- 
fert, Lacedaemooiu iratum» quod 
supplicumasylumvtolassent, respon^ 
disse, supplicem Deo restitui opor- 
terci qnod quum 6eri non posse yi- 
derent, pro uno corpore vivo duas 
Pausaniae statuas posuisse, Ita etiam 
fBrc Tbncydides; qui tamen, praeter 
dnasstatuasaeneas, cor^us etiam Pau* 
laniae hucdclatum auctor est etcon* 
dilmDy mandato scilicet oraculi. 



* Pausaniae res amplius memorant 
Piutarchus in Aristide ct alibj; Thu« 
cydides, liv. I; Herodotus IX ; Dio- 
dor. XI; Aelianus Yarr. H. IV, 7 ; 
Polyaenus, VIII; Xen. Histor. Graec 
II; lustinus II, 45; V, iO; VI, 4; Ya- 
lerius Maximus II, 6, 4; SuidaSyetc. 
BoKLiK. Adde in primis apud noa 
RoUin, Hiitoire jdtteienne, li?re VI, 
chapitre 2; Barthiltmy'^ F^oyage i^A" 
iiacWjis, etc. 



V. 



CIMON 



ARCVMENTVM 

r 

Cap.1; Vinculorum paterDomm liaeres ab usote QdlQII liheffiJiir* ^ |l^ Ip^ 
dotes et res gestae. Penas eodem die na^ «t Im4|«lfi pmlia viMit.*!*- 
III; Ostracismo eiicitur. Revocatus pacem cum Lacedaerooniis concilial* 
Citii moritur. — • IV: eius encoroium. 

vjimoni Miltiadis filius^ ^ Atheniensis, duro ^dmodum 
initio usus est adolescentiae. Nam quum pater eius 
litem ^ aestimatam populo solvere non potuisset , ob 



(1) Ct/nofi, Miltiadis filiut. Eius, 
cuius mentio supra facta est. Tres 
enim Miltiades nomerat Aelianusi 
Var. H. 1. XII, c. 35: Mi^rtfltJai rpiiQ' 
T^v XtpphvTi^ov xTijrac, xac o Ku^c- 
Xovy xac o' KifAa>»o;. — Duro admodum 
initio usus est adoUsteniiae, Id est , 
iuventutis babuit ezordiuro, roultis 
roalis ^ calamitalibusque obnoxium.. 
^ius esl autem pro babuit more suo 
uturpavit, uti Graeci j^^^ffOac, tam 
de malis, falo quodam destinatis, 
quam de bonis quae nobit obveniunt, 
solent adhibere. 

(2) Liiem. Nimirum quinquaginta 
ialenta, ut supra in Miltiad. VII. 
Nostrt aeris 285,537 fr. — Eadcm 
custodia feRe&ofcir. Nil de hac custo- 
diaHerodot. Plut. vel Demosth.Me- 



roinere tamen alii. Vid paulo iof.— 
Neque legOus jilheniensium emitti 
poterat. Vide Dem. Orat. adversus 
Androtionem, aliamqae adversus Ti- 
roocralem. Omnes ad unum, qtii hu* 
iusce custodiae meminerunt , Cimo- 
nem pietate commotum narrant vio- 
cula sponte subtisse, ut iis corpus pa-* 
rrntls ad sepulturam redimeret. Va- 
lerius Maz.: s Imone corpus quidem 
eius (Miltiadis) sepuUurae prius man- 
dari passi sunt, quam filius eius Ci- 
roon eisdero vinculis se constringen- 
duro traderet. n V, 3, est. 3; et loco 
altero: u Clmon^qui pairi tuojepul- 
turam v^luntariis vinculb eroere oon 
dubitasti. n Vide lib. V. c. 4, ext, 2. 
luslin. II, 4 5: n Patrero ob crimen 
peculatus in carcereoi coniecturo, ibi- 



CIMDN 



107 



eamqiio caosam in vineblis pqBlieii dtMniiMt | Qk» 
mon aadem custodia tenebatar, neque legibui Ath*p 
niensium emitti poterat, niii pecuniam» qua pater 
multaiut esset) solvisset Habebat autem in matrimo* 
nio iororem suam germauami ^ nomino Elpinloon, 
non magis ainoro, quam palrio.more ductus) nam 
Athoniensibus lioet ^ eodom patrt natas uxotos diH 
cere. Huius coniugii cupidus Callias qtiidam» ^ n^n 



que df fuoetuio» lranilat{« iii #• ^iiH 
colis ad sepulturain redemit. u Apud 
^•M. Gdtitiyv. 24 , CkAon ipse : 
i^Nequicquam Cimon habuit, qaod 
dara pro pAlrt, praettrMlptuiH.^^poi- 
sel. n £1 mni Mfiliiadit pMtitm ae 
el vioarium vocal. Ae itirsaii • Re*« 
demi> ioqait, oorptis taom, Mlltia* 
des, no fane fi qiiidem iDterfutofua^ 
in quod me ipaum impenderem. « 
£1 paulo poatii Hon erat miliipoenay 
10 carcere ease| mea voluntate eo 
perveneram. s Quinlil. qtioqiie,De« 
clam. 302: 4 Cimooi illi^ qui patris 
cnrpus vicario corpore redcniil. « • 
Adde Diodonim Siculum, iiL Eicer* 
plis Peiresc. Eitotque et apno Liba* 
nium, tomo li Declainatio elus pro 
palre In carcerem ire volentis. Hae 
de re Fischon • Hae6 miror, inqutl» 
noB adootesse viros doctos, nec sol»* 
lieitoi faisse» an et qna ratione ciiin 
iis» quae noiler tradi, tcdnciiiari pos- 
sinl. An diecmus, hoa omnes legem 
illam Alheniensiam, moremque, qno 
palet-oonim vinculorumhaereditas ad 
Jiheros traoairetf ignorasss? an potiits, 
qui hoc caau aerarii fiareal, neo nl 
eeleroii qui aoa culpa fiebant , vin- 
culis ooo#trietos, alai corpua defun* 
cli parentia ad aepiilraram hoc paeto 



redimere vellent? Mibi^ ut ingfWNi 
fatear, non liquet. s 

(3) Kahebatmdem in matrimoni^ 
sororem suam germanam, Eodero pa* 
trf ^ aed diversa ma|ra nalam, Ofio* 
Tfdr/iiev^ de quo eonfer ad Proefat. *-<i 
I^omine Elpiniom. Duxlt quoqoe Cl« 
mon Clitoriam iutla 8lesimhrof um | 
iuBta Diodorum Periegelen IsodleeHt 
Eurjrplolemo, Blegaclia flHo, natam« 
Yide Plottrehum In Omone. Impn* 
dicam aotem Elpiniceo ftiisae qnl^m 
narrant.-» Non maf^is mmore^ gnsm^ 
patrio more duelfa, Lea aulem •?•!' 
Athenlsy ut protimi vlrgines orhM 
et indolalas ducerent. Ylde Pellt. Ln- 
gf s Atlicas VI. Gelerum alli , apud 
Pliit. In Cimone, Cimonem fermil 
Elpinicen duxissa sororem germt- 
nam^ qula propter inoplam sponsum 
genere suo dlgnum non invenirct. 

(4) Hain AihcniensiUtM Uoi^ , efe. 
De qoo lestantur scho|taa(ts Arlato- 
phanis sd Mebulas^Senecain Apoco* 
locyothosi, et ^IL 5Ie Mnoslptolo^ 

^ mam, filiam Themistoclia, ex secun« 
dis nupliis genitam, Archtptoli^fhi- 
ler, non ca eadem matre,(e' unlfiQ» 
ovx a>y o*jt£0^4r/itoO daxll» ut rcfert 
Plutarch. in Theroistcle. 

(5) 'Callias quidem.Qmum plurts 
huiusce nomiuis viri Bohiles eaililf- 



io8 



GIMON 



tain generosDS qaam pecaniosas^ qui magnas peca*-* 
nias ex metaHis fecerat^ egit cum Gimoney ut eam sibi 
uxorem daret: id si impetrasset, se pro illo pecu*- 
niam soluturum. Is quum talem conditionem asper- 
naretur , ^ Elpinice negavit se passuram , Miltiadis 
progeniem in vinculis publicis interire, quoniam pro* 
hibere posset ; seque Calliae nupturam , si ea , quae 
poUiceretur, praestitisset. 

IL Tali modo custodi& liberatus Gimoo, celeriter ad 
principatum pervenit. ^ Habebat enim satis eloquen- 
tiae, ^ summam^ liberalitatem , magnam prudentiam 



vintj hunc ul «b aliis discernat, ad- 
dit Nepos, Callias quldamg non tam 
generom» qaam peeuniosuM. Hoc est, 
sibi origine ignotus , nam quidam a 
Latinis de ignoto didtur* — Qui ma^ 
gnas peounias ex metaUig feceral» 
Sciiicet af^gentilbdinu Laurei , Atti- 
caeregionis, de quibussupra in The- 
mist.II. flarum fortasie argentifodi- 
narum proventusrederoptor eratCal- 
lias; vei potius privatim aliquot in 
Laureo roetaiia ipse possidebat. 

(6) It quum uUem conditionem 
aspernofeiur, Neropeea, quae propo- 
suerat Callias. Facilem contra Cimo- 
nem, hancquc ad conditionem para* 
tum asserit Plut. — Progeniem, De 
uno iilio. Tzs. 

(I) Cderiu^ad prinoipaium perve* 
m*l. Provectus a populojfoffiif^ioTTke- 
mistoclisi et praesertim ab Aristide, 
ut liaberet, quero Themistoclis ioge- 
niort audaciae obiiceret; postetiam 
a Lacedaemoniis, eiusdem Tfaemitto- 
clis odio. Vide Plut. Bosivs/ — ce/e- 
riter, Poterat tempus definite nota* 
re* quod negligenter omissum eise 
monetSchlegel. Tzs.. 



(2) HaMaieaim satis eloqumtiae, 
EUamPlato, in Theage, Cimonieio- 
quentiamtiibait Nam fadt eum vi- 
rum foliticum, et eum Peride oom- 
parat: idque agnoseit Aristides so«' 
piiista in Cimone^Sed Plutarch.| au- 
ctorem secutus Stesimbcotum , scci" 
bit eum omnis liberalis doctrinao 
eapertem fuiise, et solertia dicendi 
atque urbanitate Atticacaruisse.LAH-' 
•Biv. Salis veroi ex liogiise usu, me- 
diocrem^nuit. «— Summam Uberali* 
tatem, Ivqua Pisistratum praecipuo 
est imitalus. Vide Theopompum apud 
Alhenaeum XII, 8, et Plntarchum in 
Cimone, ubi refert, qiHiedchocvinf 
Gorgias, TovKcfuiiya xa xp^futm kt£- 

oOat ftcv u; XPV'^» XP^*^^ ^^ ^? 
TCfi4»To. — Magnam prudeatiam, ete. 
1. e. magnamscientiam. luris ei^iliSn 
Atheniensis. Nam qooties non addi« 
tur nomen» cuius sit dvitatis, ius ci- 
vitatis signiGcatur, de qua sermo in- 
stituitur. -« Tum rei militaris. Fuit 
enim summus imperator, quippe qui 
a Plutarcho cum Themistocie etMil- 
tiade conferatur. Hnnc ayaOov arpa- 
noyov vocatDiodonis Sic. iu ExcPei- 



CIMON 



09 



qpum luris civilis, tum rei militariS) quod oum patre 
a puero in exercitibus fuerat versatus. Itaque hic et 
populum urbanum in sua tenuit potestate , ^ et apud 
exercitum plurimum valuit auctoritate. Primum , im- 
perator, apud flumen Strymona ^ magnas copias Thra- 
cum fugavit : oppidum Amphipolim constituit^ ecque 
decem millia Atheniensium in coloniam misit. Idem 
iterum apud Mycalen ^ Gypriorum et Phoenicum du- 



Kich. p. 254. -» A puero, A pueri- 
tU. II Cimonis vero incuoabula opi- 
n^e stuitiltae fiiemnt referla: eius- 
dem stultitiae imperia salutaria Atbe- 
aienses senserunt. Itaque coegit eos 
stuporissemetipsosdamnare» qui eum 
atolidum credtderant. s Y*lcr. Max. 
VI, 9, ext. 3. 

(3) Populum whamm in $, C. p, Id 
ostendunt quae narrat Plut. in vita. 
- (4) Apudflmmen Suymona, Vide 
Thucydid. l, 99; Diodor. Sic. XI; 
Plutarchum in Cimooey ac Pausaniam 
in Arcadicis. >— MagnoM eopioM Thr^ 
eum, tic, Qui tunc inj^ersarum exer- 
citn militabant, quod rebus Persarum 
studerenL — Oppidum Amphipolim 
cofutituit. Vide Meursium, Fortunae 
Attic. ct VI. 

(5) Idem iterum apud MjrcaUn. 
Suf^le imperaior fbctus: hoc praelium 
describuBt Diodorus Siculus XI, 6i , 
et Plutarchus in Cimone; memorant- 
qne idem« lib. de gloria Athenien- 
mm; ^hucydid. I, 400; Plato inMe- 
nexcno; Polyaenus I; Frootinus IV, 
7; MeU I, 44; Eusebius Cbronico !• 
' Hi aulem omnes ad Eorymedpntem 
fluvium, sive prope Cyprnm pugna* 
tnm scribunt, nemo ad Mycalen. Et 
certe, sive Mycalen, Gariae urbemy 
enittf Stephan, de Vrbibi» mcniinit; 



sive montem aut promontorium, iAb 
quo Persae eodem die quo ad Pla- 
taeas victi sunt; seu denique insulam 
in ora* loniae Plinio H. 19. V» 3i, 
memoratam iotelligas; fieri non po- 
ttttt, ut classis Persica, quae, Diodoro 
et Plut. testibus, ad Eufymedonlem 
stationem babuit, apud Mycalen de- 
vinceretur; multo minus, ut eodem 
die et prope Eurymedontem, ct apud 
Mycalen pugnafctur. Nam ea loca 
longissime inter se distant. Illaaulem 
verba, apud Myoalen, a sciolo quo- 
dam esse inserta suspicatur Bosius. 
Ingeoio^Hvero Txschuekii,*coniectura, 
Mxealen forle fuisse locum ignotum 
ad Cypram, ubt naves, quae huic 
praelio non interfuerant, aggressusest 
et atlrivit Cimon. Vid. Thucydid. et 
Plutarch* — Cepit. Totamne, an par- 
tero maximam? discrepant auctores^ 
ficuli dc huiusce classis navium nu- 
mero. Vid. Thocyd., Plut., Diodo- 
niro et alios. — Eodemgue die. Ita 
Thucydides, Plutarchus et Frontin. 
Diodorus quoque ait, statim ( itoipot* 
XP^*f^^ post navalem victoriam, Ci- 
monem ad terrestres Persanim copias 
classem diixisse. — Ex clatte copias 
eduxit, Strategemate nsus, dum mi- 
lites suos Persico babitu navibus captis 
impoinitf ct fic inopiiiot . scciuotque 



110 



CtllOll 



Cf Qiarum navram olaasMi dtvioCam ee|^ ; ndem^ 
die pari fortuna ia terra uios cit ; namqtto hoaliua 
l|a?ibas CQplis f statim oai olasse oopias suas odoKit | 
barbarorii^ uno conourso maximam vim proitrAvrt* 
Qoa violoria magna ^ praeda podlos , quum domum 
merieretur, qopd iam noimttllae wiulae 4 prapier 
aoerbitatem imperii, defecerttDl, bene animatas cdn^ 
firmaviti alimiaias ad officium redire co^gic. Scyrum > 
quam eo tempore Dolopes incolebant, ^ quod cbntu- 
macius se gesserant^ vacuefecit^ seisores veterei urbe 
insulaque eiecH, agros civibus divisit. Thaiios^ ^ ^t^'' 



«pfMMft» Ili DiolDnu %l, 10; Po^ 
Ijmim l, $i, L Tu. Aa^ Fro»^ 
U0. ei Piumiikim YiU« S2. nM ik 
k»c iinteg, Plttt. 

(6) Mimgm frmidm* Mcmpc tit 
Dio^Miu mX, Irireniibut COCXL, vi- 
roniiQ XX millibu», «t fwcunia im- 
moaa poliliu. •— Boit ammmimhl^ 
#bir|«i6 maneiilM; i|uilMif 0|ifMiQii 
miknmtitf 

(Jf} S^ynoH^ ^NMM «o CoMorv /)0* 
lofCf HMMaAC lil cst, Scjnim ia- 
«Miom • Dolfl|>ibiu fiii^ tetle PluUrw 
di0^ pimlicam ortem cxorcebanti oc- 
GupiRlom vucuefccit. Contunrndyg aii- 
tcm 90 genermnt , quippe qui ▲ihe!- 
■loaiiam knperiiim delreclareat. i^ 
JPWh^oiC. Venbum minus obvwm» 
• CJccfooe taroea^ CatiJ. 1, 7, a|«r* 
|»atiim. tofira ia Timolcoolc» lUt 
I NovJa bcUo fMecfe^cfat jpoasea^ioaes 
^ivisil. « ViHMieiSKere eulem, ^um 
fMfesefium vel aob coreoe voodiialttr^ 
irel in aliaa tiuiiciuatar tedea» poeoa 
cst antiguia temporibus iu mlielles ae 
vielos constiluta. luUiauf Vlli| fi» 
de Philq^po; « Reverws ia fegaam , 
vt peooca pmkicMaaac m Jbttenmn, 



naoe ia eeelivM aslliis tmifeiaal| eie 
ilie popalos el Urbee, ut ftlU vcl re» 
pleada v^l 4ereliM|oeada qaaeqim 
loca videbantur , ad iibidioem fuam 
traasfert. » Afud GneOoa Mc pooi- 
lur dvd^^aira^iCfiy, iitU^ot^ Ifemtf* 
Cfiv. •— &asorfs Meccras. Veteres in- 
oolas. diefsantf autem vox memomr 
biiif, sed tameo ee oogaetiools eiHM« 
litedine dicls, «|ua sedcre, Sedos» d« 
domiciiiis seu dubileliuaibMs iisur|M* 
lar. Tss. Aiii iegg. ^efsfsfsmsk 80« 
los Doiopes inde eicelos namt Plu- 
tarch. ^ Jgro$ eh^ihyt dti4$ii. Scil^ 
Atheniensibus. Vide Diod. ^l, 60. 

(S) THbHos.Qui eb Aibcfiieasibas 
qao^e dciecereot. Vide Tlwcjd. eC 
PluU De Tbasiis vero, Uecodol. Vf, 
e. 46, 47, 48, et VII, H 8, 4 49; Ota» 
dor. Sio. XI, 70. *- OpiUmia fn^ 
cof. Superbos elque dsiosJ aftn opes 
enimum subduat. Tocit. A.VI, 9i% 
^rtuu UUs, pm elalos. Divltos au« 
tem emal Tbesil, et iaermofa,eta«» 
rifodiaisia coiiliiieote.«*i'V«^ Ver# 
bam in aotande ekda» viriiimqaedar 
biictelsoiiei elegaali oMtapborA fr«« 



P.lliariP!JIMg 



■a 



CIMOM 



111 



ktttia iVetai) sno adventtt fragitt His ex mtnublis ftfx ' 
AtheilaniiDi qua id m^riditm irergit» est ornata» ^ 

IIL Quibus rebus quum nDUs in civitite tnaxiHie 
floreret,'^ inoidil in earodem invidiam, quam* pater 
suus ceterique Atheniensium principes: nam ttlta» 
ram fufiragiil, quod ilii OBtraoiimum vocant^ dectm 
annoram e:ulio itioltalns «st» Cuiu* factl eeleriui 
Athenienset) qoam ^ ipsum) poenhuit. Nam qunm ille 
forti aninio lUvidiae ingratorum civium cessisiet^ bei- 
lomqtte Laoedaemonii Alheniensibas indikisieni } ^ 
oonfesttm notae eius virtutis desiderium eonseeutum 
est. Itaque post annum quintum, quam expulsus erat^ 
in patriam revocatus est.^ Ule, quod hospitio Lace^^ 
daemonionim utebatur^ aatius eiListimani eontendere 
Lacedaemonem^ sua sponte ^ est profectoSi pacdmque 



q«*«litam. Coaiaadi talm «t toMi 
%ttmcrai viliit tti. 

(9) EM orimd.Jfi49 Dtodorm XI, 
61. Uoe budi mtm fuMM Clmoai een- 
sel PUio opiid Plttlirch. la AHitldtf. 

<l) a ^ mm umu in dmm^ iMuimo 
fimtH, tStttif la ViMm: n Hli la 
•tti |^trli«attiltli virtttlibtte ic bcne* 
fiilto^ruif. » Id.pro Ceetto, it Me- 
pittM » Metellai quiim lu Rpnbliei 
/i ttitt wi hiiiSirrimi eititc , optimb 
ImMu^ mifttanli irlilutibtti, etcb ■ Et: 
e Ipd lAnoftil, Jt&rmwa, liae tteltt 
aeaMem igeri. «Sill.Cetil. XXXlX. 
'^§m». tVo ilui, tit N«pi at, qunm 
milli iaili exlilH tmbtfnittf . -^ O^- 
fifffrt A ^a aem hM ^rinelpti, The« 
leai icil., Solofi, Aristitlesy ThimUt. 
PhieltiDiilli^itomplures.-^ Quo4. 
lStii^i|ttimrem. OfCrMrimam, qoem 
iim mpri In TheMbloclt Vni> Sh* 
$Uaim mffragia, et in Arbii^ I; 



tiitttlem Inttrpretafttti ett. «*• BJtfiS^ 
mmtiMtta en, 8oiiore il ittipttlmrt 
Bsrkli, <|ttli tiemmm rtbus famt 
credebefiir. Vlde Phrtireh. Altit illl 
causas obteodunt. 

(t) Qimm ipmm. Qttiltlpie dohlSt, 
iaiet^titor LemhimlB. Mon tttim 
Cimonem Ihlt peoii» ne aoa pillt« 
rttur: ib^ oon poenltoit. M pta^ 
iifief« pni rfolrf attl i^Kdtt, meplsilmi. 

(9) BMtHftqim tMde^tiMnMit ^ki' 
irfcffirfcif iJiilfXfisaiC.Ec Ingeolemcli* 
dem id Tantgrim lllla Intttliaitnt. 
Yide PliH. ^ IVoMt tlm vlmH» A« 
aFtfftrhim eotiiitoMi iil. Ibllri In Kpt* 
mitt. Vlfs I Deaidtrarl toeptt tilfipi- 
mlnoiMit nili^cnliia a 

(4) ilci^oodiua iil. Dteitlt Perklii, 
ttllradil Plttnrthtts, qtti <lti tfcli tHi) 
ciir Perfelef tpse hoc dtfiretmn icri* 
^pserit docel. 

^o^ iMMiimf cfv imanmamonrof I «ivt 



» 



112 



CIMDN 



' inter dilas potentissiinas civitates concilia?it Post ne- 
que ita mullo , Gyprum cum ducentis navibus impe- 
rator ^ missus, quum eius maiorem partem insnlae de- 
vicissei, in morbum implicitus, in oppido Gitio est 
mortnus. 

IV. Hunc Alhenienses non solum in bello , sed in 
pace diu desideraverunt« Fuit enim tanta liberalitate, ^ 
quum compluribus locis praedia horlosque haberet, 
ut nunquam in eis custodem imposuerit fructus ser* 
vandi gratia, ne quis impediretur, quo minus eios re- 
bus , quibus quisque vellet , frueretur. Semper eum 



Nempe in Spartanonim agris exul 
verMtus fuerat.NihilTero de hac pro- 
feciioDe Piutarch.^ sed Cimonem ita- 
tim Athenas rediisse, hasque civila- 
tes in gratiam reduxisse narrat. — 
Paeemque. . . cnHnUapiJL Ita et io Thra- 
sybuio 111» et in Haroilcar« I. a Le- 
gatos ad Vercingetorigem de pace$t 
amicitia concilianda publice missof.> 
Caesar.Vli, 55. 

(6) Imperator misius, Sua yero 
apoote, quia Athenienses videliat in 
pace otii tMse impatientes, ut refert 
Piutarchns. Diodoriautemasicet Thu- 
cydidu, nostro coogruunt sententiae. 
-— In morhum implicitm, Aiii, teste 
Piutarciio, vuinere, quod adversus 
barbaros pugnans acceperat» confe- 
€tum tradiiHere. Bos. -^ In oppido 
CiUo, Thucydides, et cum eo Piutar- 
chiiSt non in oppidot sed dum illud 
olmderet, occuimisse Gimonem scri- 
iNmt. Oppidum lamen a Cimone ex- 
pognttttm reiert Diodorus Xil, Citii 
Stoicoffam sectae conditor nalus eat 
Zeno. 

(4) JRiii mm uaaa U bem U Mt . To- 



tum hunc locura usque ad finem ca- 
pitis, e Theopompo desumptum , et 
quasi e vcibo expressum esse, nota- 
vit Casaulx>nus, animadvers. in Athe< 
naei XII, 8. Similis munificentia Gii- 
iiae Agrigentini fuit, de quo Valenua 
Max. rV, 8, ext.2. De Cimonisatttem* 
iiiieraiitate Lactantius VI, 9 breyi- 
ter: I EgentilNis stipem dedit, et 
pauperes invitavit, et nndos ioduit. 
^ yt nunquam in eis custodem im^ 
posueriL Vide Piatarchum in Cimone» 
et in Pericle. Theophrastus apud Ci- 
ceronem, de ofBc. II, haec ad curiales 
sive contribules Cimonis restringit. 
Omnibus vero civibus hanc copiam 
concessisse scribit Theopompus apud 
Atiienaeum. Simile quid de Ephialte 
refert Heraclides in Politia Athenien- 
sittm, permisisse ex agris suis fructus 
decerpere , qui velient; atque inde 
rouitis cibum praebuisse.— Custodem 
imposuerit. Ita Cicero, pro Pian- 
cio XXV : ii Sin autem emimus , 
quem viilicum imponeremus, quem 
pecori praeficeremus, nihil in eO| 
etc. I 



mM ■■■•■■i 



m.-i « mfwmmnmiK^tm 



CIMON 



ll3 



pedtaequi ^ cam nummis sunt secuti , ut, si quis opis 
eius indigeret, haberet, quod statim daret, ne difie- 
rendo videretur negare. ^ Saepe , quum aliquem of- 
fensum fortuna ^ yideret minus bene Testltum, suum 
amiculum dedit.. Quotidie sic coena ei coquebatur^ ^ 
ut, quos invocatos tidisset in fbro, omnes convocar 
ret ; quod facere nuUum diem praetermittebat. NuUl 
fides eius, nulli opera, nuyi res familiaris defuit. 
Multps locupletavit ; complures pauperes mortuoSj 
qui^ unde efferrentur, non reliquissent, suo sumptu 
extulit. Sic se gerendo, minime est mirandum, si et 
vita eius fuit secura, ^ et mors acerba. * 



• 



(2) Semper eum pediseqid, Hot Flu* 
taipbiif vcav/axovc ouviqOii^ vocat, ait- 
que eos tulisse pecuniani copiosaro^ et 
adstitisse eId|antioribus iDopum (to<( 
xoft^Oif Tuy irtviQTftiy), numniulosque 
siientio in manus iniecissc. Auw h 
r/»C4( vcavcffxoc, aitTbeopompiis.Non 
admodum dissimile esl, quod de L. 
Neratio narrat Geliius N. A. XX» 4. 
Bosios. 

(3) Ne differendo Mereiur rtegare» 
Cui sententiae congruunt SSk» vttbi^ 
De benefic. II : « Omnis benignitas 
properat^ et proprium est libenter 
facientiSf cito facere; qui tarde pro- 
fecit, nonexaniroofecit. Tarde vclle, 
Bolehtisest. n Et illud P. Syri: Iriopi 
hmeficium 5if dat, qui dat cderit^, 
Nec non illud Aiisonii epigramma: ex 
Graeco; 

GrafAOy tpuie tarda esf, ingrata en 

gratia. Namque 
Quum fieri properat gjratia f grata 

magis. 

(4) QlfeRjttm fortuna^ Forte <bri 



tona ublatum^ casu obvimn , c{ tcC 
avvTvxec. Plutarchiu ia Cimone c. 
iO. Amiculum. Plutarcbus cfcaTia; sed 
aiicuius e pedisequis, Plutarcho et 
Tbeopompo teste, amiculum dabat. 

(5) Coipuhaiur, Apparabatur. Iiipo- 
oatos. Non invitatos ad epnlas. 

(6) Secwra. Liliera ab omni timo* 
re et civium invidia. — Acerha. Lu- 
ctuosa civibtts. Remotior (^orundam 
ezplicatio praematuram inCert ; at et 
mors cari senis potest tMst accrba. 
Tas. . 

* Cimonis res scripsere Plutarchusy 
Cimone; Diodorus XI et XII; Haro- 
dotus YI et VII ; Thucydid. 1 ; Po- 
lyaen. I ; Plato in Theage et Gorgia, 
Suidas; Atben.XlI; Demosth. orat. 
contra Arist.; Andocides» orat. in 
Alcib.; Aristid. Plat. Iljustin. U» 45; 
yaleritis Maiimus, V, 3, «est. 3,- V, 
4, exL 2; W, % ext. 3; Cicero, De 
ofiiciia II, 48. Bobcl. Facies eius ii) 
nummomm meorum uno^inquitBoa . 
conspicitur cum inscriptione KTMO 
»02 AeBNdiar. lo poetica ptti 

H 



o 



• 



VI. 



LYSANDER 



ARGVMENTVM • 

CUp. I; Athtnsrum victor deccmvirot cWitalibuf impontt Lysander. -^ II; la 
Thasiot sabdolus et crudelif. — III; L^ccdaemoniorum reges tollereet 
oracula corrumpere conatur. Accusatus absolvitur; occiditur Thebanis. — 
^; Ipte suus accusator. 

Liysander, ^ Lac^daemonius, magnam reliquit siii fa- 
mam magis felicitatQ, quam virtute partam. ▲thenien- 



vicloria ■eminuda armts insidens, 
dextra palmam, sinislra clypeum tc- 
nenS) in qoo NIKH: infra, A6HIIA* 
mNydreum victortam,KATA AAKE* 
AAIMOralN. Rcc^ntiorem, et supe- 
rioce saeculo cujum este, yix dubito, 
Hertanam eius, ,sed capitc truncatum, 
eihibent Vrsini imagines, num. 46. 
Diversus ab hoc Cimon, Tisagorae 
fiUns, quanquam interdum cum no- 
stro cunfondalur. De quo vide Rut* 
gers. Var^ lect. I, 9, psg. 33 et 47. 
Boaiys. Adde* in prinii< >pud nos Rol» 
Un, HisL ane. livre Vil » cbap. I ; 
Bartkilemf', ^^t^ge JPAtmehar$i»y 
etci • 

(t) Lftander. Aristocliti filius, ex 
Heraclidaiym genefe; $ed, ut Addit 
Piatarckaa, ovx ^nim^tamXati^Q. Eta- 
oiiii, duM pnclcc rt fiaa Bcraelidanun 



famitias) aliac quoqne apod Spartanos 
Beraclidamm, sed privatac craot fan 
miliae, ez quanim una ortuscratL^^ 
Aander. De mothactbos, boc csL vel 
servls pueris^ vel liberis hominibus, 
vci Jibfrtatc donalrsy qui cum locu- 
pletiorulk Laccdaemooiomm liberii 
cducabantur, et quorum unus Lysan- 
dcr fnisse dicitur a Phylarcho, apitd 
Alhenaenm VI^ 20; vide Meursium, 
Miscellan. Lacon. Pater eius non # 
A/owToxXecrtCf ot a Plutarcho^ scd 
Aristocritus a Pausania Vl^ 3, voca^ 
tsr. LaceJaemonias. Lysander per* 
petuo a scriptoribus appellalur Laee» 
daemoniust uti a Cicerone de Divin. 
I, 34y Lacedaemoniorum cUuissimus. 
Qui tamen hic non natus, sed civitate 
donatSs. Vide interpr. ad Aelian* 
Var. Hist. XIII, 8^ et CSragium de rep. ' 
Lae. lyS. 




LYSANDER 



Il5 



§e^ ^ninji, in ^ Veloponneilw sexto et ticesiiiio aimo 
bellum gerentes , con£&is8e^ apparet : id qua ratione 
consecutus sit, latet. Non enim virtute sni exercituS) 
sed immodestia ^ factum est adversariorum; qui^ quod 
dicto audientes imperatpribussuis non erant, dispa* 
lati in agris, relictis navibus, in hostium veAerunt po- 
testatem. Quo facto Alheniehses se Lacedaemooiis de- 
diderunt Hac viclpria Lysander elatuSj quum antea 
semper factiosus audaxque fuisset, sic sibi indulsit, ^ 
ut eius opera in niaximum odium GraeSiae Lacedae- 
monii perveneriilt. Ndm qoum hanc causam Lace- 
daemonii dictitassent sibi esse belli , ut Atheniensium 



(2) In. Pro tdversus. lU Sall. Ca- 
til. IX: in hottcm pugnaverant.Sexto, 
Alii septimo et vicesimo Darraot, 
prout belli initiuro dncittir. •^BeUwn 
g§rentes, Et pestilentla vexatos, ut 
tTMiunt Plutarchua ; Xcoophoo II, 
de rebus graccis; Diodonii Siculus 
lib. Xlll extr* ^ Conficine. I. e. pe- 
nitus slravisse. — Laiet, Ita habeoC 
nost. codd. regii, n^'5926t 5837, ct 
6M3. Non opus est igitur cum qui« 
buidam enModare/Mifef, vel non Uut^ 
\el latet ^minem. Seosus est : res 
ipsa .apparet, rei cfiectae modus latet, 
Similis locus cxtat in Datame c. i 
init. : a Quorum nisi ratio explicata 

• fuerit , res apparere non poterunt. n. 

• Quae sctliect^xplicatioeoprobsbilior 
csse videtur^.qnod alii fortuhae, alii 
liroditioni illam tribuerint felicitatem. 

(3) Immodetlia, Disciplinae mili- 
laria ncglectu. Vt in Alcibiad. YIII, 
et passim apud Tacitum. — Dioto 
audientet. Obedientes. Vide in Iphi-* 
crate II. Audire aliotti dicto, pro pa^ 
rere aliew dieto pooitur, Ita galiice , 



oheir ^ queltju^un au motndre mot*- 
Equidem dicto ablativuro censeo. — 
Imperaioribui, Alcibiadi praecipue. 
Vide io ciua vita , VIII. — DUptdatU 
Vox mtnus usurpata, aotius ditpm^ 
iantet, Sic rorsus tamcn in Anbibd* 
c. V; el Sisenua , apud Moniam t 
n Ditptdati ab sigois » digressi onmtf 
ac dissipati* u-^ In hottium vemnmi 
poiettatem, Imperatorum negligcntiay 
n^ immodestii militum , hoc cvc* 
oissc ait Aristidcs sopbista^ AfUxrpc* 
t^ Xoyai. Nonnulli hoc tribuunt pro* 
diliooi, qua Tydeus et Adioiaotus> 
a Lysaodro corrupti, Atheoieoslnm 
plassei9io Lysaodri polestatem tra« 
didiase pcrhibeotur. Attameo Alhc« 
oieoses Lysandri praccipuc dolo pni« 
denti deccpti fuerc , ut c Plutarcbo 
in Lysandri vila, liqtfct. Adde Froo-^ 
tin. II, I, 48. 

(4) Sic tibi dndtdtit, Sic hir pcssi* 
mis artibus, audaciac scilicet ac fa« 
ctionum fororij paruil. — Eutt cpera»- 
Propter cum. ' * 



ii6 



LTS&^DER 



impotentem ^ domixiationem refringerent ; postquam 
apud Aegos fliiinen Lysander iclassts hostium esC po*' 
tiius, nihil aliud molitus est, quam ut omnes civitates 
in suateiieret potestate, quum id se Lacedaemojiio- 
rum causa facere srmularet. Namque undique, qui 
Atheniensium rehus studuissent, ^ ei^ctis, decem de- 
legerat in unaqua^ue civitate, quibus summum impe- 
Hum, potestatemque omnium rerui|^ committeret. Ho* 
rum in numerum ^ iiemo admittebatur , nisi qui aut 
eius hospitio Contineretur, autseillius fore proprium 
fide confirmaret. % 

IL Ita decemvirali potestate in omnibus Urbibus 
constituta^^ipsius nutu Omnia gerebantur. Cuius de 
crudelitate ac perfidia ^ satisi est unam rem, exempli 



(5) Impoleaiem. EiFreoatain. — • 
Jegos, Sic Alcibiad. VIII; Conon L 
Genitivus autem can» ab jiex no« 
niinattvoy aT$, capra. Non tamen flo- 
snen, nrba vero aic nominatur. Ste- 
phi^ioa s AI76; irorafialy iro^Xtc <v £X- 
himthvr^. Vide Plin. II, 58; IV, 4 4; 
Mela II, l.^^Classit hosiiwn esi po* 
tilus, Cum genitivo optimos apud aii- 
ctorea non inusitatuih. Cicero^ I«n* 
tolo I, 7; aSi exploratum tibi sit,' 
poase illiiis regni potiri n et passim» 
Saihist. log. LXXV: > Si eioa oppidi 
potitos Ibret. v — Quum 'id s0Lace-, 
daananiorum eausa fscere simularet, 
lU fere apod. Sail. Cat. XXXVIII: 
» Senati apeeie , pro soa magnitodi- 
ne. « £t post:*» Bonnm pubticum 
aimolantes , pro aoa' quisqoe poten-* 
tia certilimt. 1 

(6) Qui Alhen, rebuM stutbiissent , 
•lc. Omi^s se Argoa ct Thebas oon- 
lulere. Vtde lustin. V, 9. — Detem 
Megerai* Athenia friginta pneiBce« 



ral, decem verb Piraeo. Plut. ibid. / 
Plat. Epist VII. I{i postea triginta 
vtri urbem servitute oppresserunt, et 
ad tyrannidem nsqoe saevieront. 
Magivs.^ Quibus summum impenum, 
potesiatemque omnium rerum commit^ 
tetei, Arcanum dominationis ^ quo 
popolos civitatesqoe nupcr subactaa 
in officio bontinere student viclores. 
Vide Forstner ad TaciliAnniXII, 32. 
FiscHBa. • 

(7) In numerum , ut Tcteres nostri 
regii manoscripti 5826, 64.43. Vulg. 
in numero. -— Hospitio coniitieretur, 
Elegantef et apte ad notandam |io~ • 
spitii coniunctionem. Tzscbvol, Id * 
est, esset inter eos, qui foedere ho« 
spitii cnm Lysaadro coniuncti eranb 
— 5e iilius fore proprinm fide cob- 
firmaret, Sensus est : qui confirmaret 
ioreiurando , ae fore omnino Ljsan« 
dro obnozium. 

0) Cuixns de orudditale ac per/idia. 
Sacc sant iilios perfidiae argumentay 



/ 



LT^AI^DER 



117 



gralia, proferre,^e, de eodem plara enumerando, de* 
&t]gemus lectores. Victor ex Asia quum reverteretur, 
di^hasumque devertisset, quod ea civitas praecipua 
fide fuerat erga Alhenienses , proinde ac si if^^m fir<f 
missimi solerent esse amici , qui con^tantes fuissent 
inimici, ^ eam pervertere concupivit« Yidit autem, nisi 
in eo occultasset voluntatem, futu4iim) ut Thasii dila- 

berentur, ^ consulerentque rebus suis. Itaque ^ 

III. Decemviralem 3uam potestatem sui ab illo con- 
stitutam sustulerunt. Quo dolore incensus, ^ ioiit con« 



quod dicere soiebat^ tt^i leooina pel* 
lis non proficeret , Tulpinam esse at- 
sumendam ; ilem , pueros taxillis , 
bomines aulem iareiurando &UendQS. 
Yide PiuUrQh.,a quo cttm oylla con« 
ferlur. 

(2) Qui e€mUanU$ fuisserU humicu 
]Porro intelligere iicet ez Thucyd. 
VIII, Thasios, antequam tantam in 
Athenienses fidem praestitissent, eo« 

'rum inimicDs,' Lacedaemoniorumque 
amtcos atque socios exstitisse. Nunc 
igilur, quia Atheniensium eos amicos 
videt , hacqiie in amicitia permansu- 
ros iudicat, eus pervertere cupit Ly- 
sander. 

(3) DilaSerenUir. Alius alio se re - 
ciperet. " 

(4) liaque Quod deest ezplere 

Jicet ex Polyaeno 1 , 45, 4 : Ttaque 
fraudem clementia acreligione velan- 
dam censuit. Erat apud Thasios tem- 
plum Herculis, quod symma ipsi cae- 
rimonia colebant Huc vocatis civibus, 
insidiosaehumanitatis plenissima ora- 
tione veniam omnibus anteactorum 
pollicetur; constematione et tempore 
fiuule excusari, quae in isto rerum 
articQlo accidisfent; igitnr frottra 



tiinere quemquam, aut latere j siqui- 
dem baecce , teste Deo ipsorum pa» 
trio, et in H^rculis atavi toi urbej 
profiteretur. Talia tam accorata simpi- 
latione affirmanti creditnm est» el 
prodierunt ez lalebrisj qui AthenicD- 
aium stndio gravidra eztimaeranl. 
Quos ille^ post paucos dies, nihil 
ampiius suspicanlesj aalutisque peni- 
tus secuffos, adortos omnes interfecil. 
Similem, Plutarcho, Polyaenoqne co- 
dem tf ste I, 45, i , in Milesi»s per* 
fidiam ezercuit Ljsander. Thasios 
enim apud et Miiesios confugerant 
permulti, qui Atheniensium partea 
adversos Lysandri tyrannidem fue-« 
rant secuti. Vid. supra; cap. primo. 

(t) Quo dolore inoenniM, Aliam 
Diodorus causam, elatos nempe ac 
feroces narrat animos • quod hclloiii 
Peloponnesiacom cgnfecissel , Lace- 
daemoniisque Graecia*' et tem et 
mari principalum peperisaet, 1. XIVj 
c 43. Refert autem Plularchus In vita 
XXIII, quia st ab Agesilao^gc^ ia* 
tolerandae eius superbiae contonden- 
dae slodioso j despectom ac depces- 
sum vidiscct — Tollere, Abrog^re. 
Ad id tanfiiiDy Oiodoro el P[iil4^cl|p 






•-.- 



ii8 



LTS^NDER 



Bilia fegM UeedaamdDionim tollert ; sed «entiebat « 
id 56 sine. ope Deorum faSere noh posse , quod Laee» 
daemonii omnia ad oracula referre consueverant. Pri% 
mum Delphos corrumpere est conalus. ^ Quum id non 
potuisset, Dodonam gdortus est* ^ Hinb quoque re^ 
pulsiis, dixit se Vota suscepisse, qnae lovi Ammpni ^ 
^olveret» existimad^ se Afros facilius corrupturom. 
Hac spe quum profeotus esset in Africam , mullum 
fiim antislites lovis fefelierunt. Nam non solum cor- 
rnmpi oon potuerunt , ^ ned etiam legatos Lacedae- 
mona miserunt , qui Lysandrum accusarent, quod sa- 
eerdotes fani corrumpere conatus esset. Accusatus hoc 
crimipe ^ iudicumque a|)soIulus sententiis, Orchome- 
niis missus subsidio , ^ occisus est a Thebanis apud 
Haliartum. Quam vere ^ de eo foret iudicatumj oratio 



testey ioteodebat, nt, nagleeta Pro- 
clb et Euryftheats pofteritste^ vel 
CMDOtbus Spartonij , irel Heraelidii 
taotWB , e quibttf ipf* ortus erat , 
rcgiaen dignlltti fidilttf pateret. — 
ToUere , pro ioiUndi , quaila pasfim 
obitciuntur. Tesgb« — > Laeedae^imii 
€mmia ad ormmda refwrt conmere" 
ram, Non tentimi Laeedaeinotiii, scd 
oinnea fin*e Graedae populi. 'Rtferre 
outem vevbnm in bac re saepius nsur- 
pelnln r a Sed de rebns obfcarif ad 
Apollinem ecnseo referendum. n Ci- 
ecM I de Divinatione, 

(3) Ddphki eorrumpere esi emia» 
ftis. Scilfcet antiftites, qoi in teroplo 
ApoiUttls Delphici oraculis praeerant. 

(8) HodoMun adof^ eti, Velati 
-fopri, qui oraculi Dodonaei vates 
corfomperet. 

(4) jtmmoni. De Ammooe' vide 
fmiAm Hetndotl, tKodori, Q. Cutlii 



teslimonium et interpretes, -«- Se 
Afroa factiiur eorruptttrum, Quod 
sint lubricae fidei, unde apud Ltvium, 
fraus plut quam Puniea , et Punied 
fidea. Nonnulli quoque vafer e valde 
Afer ortirai arbitrantur. 

(5) l^am non tolum earrifmpi non 
potuerunt, Corruptos temen postea 
auro Alexandri Aroinonts sacerdotes 
narrat Plutarcfaus in Aif xfndro. Adde 
lastinum XI, \K, 

(6) Orehomeniii mitmt nAtidio, In 
belioj quod tunc contra Thebanm 
gerebsnt. Orchomenii antem Laee- 
daemoniorum parles fcquebantur. 
Vide Ptularelv in Pelup; -^ A Tlye- 
hanis, Ab Haliartto eive, Neocfaoro 
dtcto. Vide Plut. in L/fandro. Hanc 
gloriam Atheniensibus vlndicat Ari- 
stidef Panalheo. 

(7) Quam vere, Heinrichit aenlen» 
tla^ quam cu«l> cnodeiiiiietiia ibrcl. 



M 



LYSANDEB 1 1 9 

» 

inclicio tuit, quae post mortem in domo eiut reperta 
ist ; in qua suadet Lacedaemoniis, ut, regia potestate 
4iasoluta, ex omnibus Aux deRgatur ad bellum ge^t 
readum; sed ita scriptai ut Deorum videretur coa* 
gnuere sententiae^^quam iUe se habituirum , peenmia 
fi^ens» non dubit^at. Hanc ei scripsisie ^ Cleou Ha'* 
licarnasseus dicitur» * 

IV« Atquehoc loconon est, praetereundum factuflfi 
Pharnabau» satrapis regii. ^ Nam qdum Ly^ander» prae- 
fectus olassis^ in bello multa crudeliter ^ avareque &p 
cisset» dequ^ his rebus suspicaretur ad cives suos ^sm 
perlatum, petift a Pharnabazo^ ut ad ephoros sibi te* 



froaice ^ictum qui^bm ^olunt ; alii 
referuDt ad l«Aceda«roooiora^k d# 
Lysandri perfidia suspicionem ^ ora- 
tioD^ in eins domo reperta veram 
cofloprohataro. Senaus vero simplici^ 
ter explicandus ; Vti^um d« fco venim 
esset , quo ahsolutus est , iudiciuin , 

oratio indicio fuit 

(8) HanQ ei seripstsse , etc. lia 
Bcmpe apud Graeooa soIeiMot sophi- 
ftae; alii dLiscebant et recitabant^Ao- 
f>ypifoi vocatMintur, <pii aliis ora- 
tiones scripttlabaot, quae vox cum 
re deinceps in cootemptum adducta. 
Isocratem primo aliis oraliones scri- 
bere aoiitum refert CictfO in Brut(F 
cap.m ^ 

{i ) Pharnabasi , sairapis regii. Hic 
alterius Fharn^baxi (iiius, olim Darii, 
ArtaMrsis pvsteaaatrapea, qui Alci- 
biadenf iufsit interCici. Vide Diodo- 
rum XIV, et iofra in Alcibiade X. 
Sairapis regii. Vide supra in Pau- 
aania I. 

(2) Multa erudeliter. Vide Plut. 
*- jivare^, Ab eodem tamea Piut. 



eim fOBtiaeotfa landatur* Theopom«« 

pus quoque ibidem ftvm Pfiipcrifl 
defunctum refert. Opibusvero mul-> 
lum largiendo forsan exbaustis, pau* 
per decf ssit , hancque coiilineii|i«m 
^ tempus simuiaverat. — Deqm.hi^ 
suspioaretur, n^ec proiixej sed.ttipfa» 
paulo aliter narrat Plutarcbus. 'Yide 
quoque. Polyaennm VII, iOi^Epho* 
ros, A quilMif^ scytala misaa, nt Piut. 
et Polyaeuns oarrant, fucrai vevoca* 
tus. De ephoris vide supra Thenbto* 
dem VII; de scyialae forma, Pausa- 
niam IIL — Qt4anta sanctitaU, lustl- 
tia , moderatione . atque integritate* 
Vaier. Maxim.iib. iV^.-cap. I, t4, de 
posteriore Catone: a Cyprbcam pe- 
cuniam maxima cum dili^entla «C 
sm^itate in urbeni 4eportaveral «. 
Hiiic sanotae manus, non poiiatae 
captandis et ac#ptandis mimerilHie 
provinciaiium , apu^Valcr. Maj|. Il^ 
2, 8 : II Tum etiam hominuin conU- 
nentia inerat , imperatoribuf noatrisy 
quam sanctas roenus haliere debe* 
reiit, epud ista idUfie diiccatibiis. t 






I20 



LTSANDER 



stitiionfcim darefcj qoanta samctitate bellam gessisset 
sociosque tractasseti deque ea re accarate scriberet ; 
magnam enim eias auctoritafem in ea re faturam. 
Huic illeliberaliter ^ poliicetur: librum gravem mul- 
tis verbis conscripsit» in quo sumriiis eum effert lau- 
dibus. Quem quum legisset probasj^tque, dum obsi- 
gnatur, ^ alterum pari magnttudine, tanta similitu- 
d|ne , ut discerni non posset , signatum ' subiecit ; in 
quo accuratissime eius avaritiam perfidiamque accu- 
sarat.HincLysander domumquum rediisset, postquam 
de suis rebus gestis apud teaximdm magistratum , ^ 
quae voluerat, dixerat ; testimonii loco librum a Phar- 
nabazo datum tradidit. Hunc, summoto Lysan3ro, 
quum ephori cognossent, ^ ipsi legendum dederunt* 
Ita ille imprudens ^ ipse suus fSt accusator. 



(yylAheraUter poUiceUir, Libenlcr 
et xnagnif.cej imo iin^nsiiis qutm 
exigebatar, poHicetur. Ita fere : nCi- 
cero legatit praecepit, stuclium cbn- 
iurationia vehementer simulent , ce- 
teros adeant, hene polliceanUtr, u 
Sallust. Cat. XLI. — Grwtm: Heu- 
singer aliique plures docti viri grw 
uem scribentis PhasnaiMzi gravitatem 
potiusy quam libri molem^ signiGcare 
«rbitranlur. 

(4) Dum oMgntata: Dum epistofac 
sigiihim imprimit. — Signaium sub" 
Ueit, Loco alterios, supposiiit alierum 
libruttt cui sigiJlum suum impres- 
serat. lam signat meut annulus lage^ 
nam^ Martialis IXj %9* 

(^ Maximu§i magisiraiam, ^pho" 
ros scilicet. 

(fi) dognoiktfU. Legendo, igitur 
legissent. Ita inPausania IV: » Viu- 
cub epifto|ae layavity sigaoqnc de« 



t racto, eognoint. n Ita loqulf ar Conone 
III; Datam^ V. Graece, dvay 17^4« 
orxciy. 

(7) Impnutens, Insdus, qutppe qui 
litteras, Jn caput suuni scriptas, aiiter 
ezislimans , ad suos tuleriw -^ «Sioif • 
Cur non dixit sui acousator ? Ita sci~ 
licet, ait Lambin. > ut meu» et tuus- 
defensor dicilur, qui me et te de- 
fendil. 

* * Lysanda re^ habemus apud PIu- 
tarchnm in vila et alibij Xhucydidem 
V; Xeoophontem, Graec. Histor. II 
et IV; Piodorum' XII ei XIII; Polyae- 
num I et VII; Pausaniam, nassim; 
Aelianumj passim;^ lustinum V; 
Frontinum I, 5, 7; II, 4, 48; IV, i, 
9; Ciceronem, passim. BoiCLBa. Adde 
apud nos RoUin, Hist, anc, liv. VIII, 
c 2, e< IX y c. i et 3; Barthdlemjr | 
Voyagt tVjifUfchttrsit, elc. 



»aaww«pi9i 



^«i«HMP^^9CB59W 



.JT" - ^-»irrc7 



VII.. 



ALCIBIADES 



ARGVMENTVM 

CiK I; Aleibiades el vitiii et virtutibus celebris. — II; Adolescentis edocatio 
et mures. *— fil; Belli duz eontra Syracoiaiiosj in snspicioiiem venit« — * 
IV; pomum revocatus devbvelur , ideoque Sparlanis inservit. ^— V; 
Spartanis sospectus ad Tissaphtrnem venit. Atheniensibus reconciliaturf 
— VI; Gloriose domi exceptus,' resacralur. — VII; In invldiam recidit. 
In Thracia prospere pi^nat — VIII; Civibus, quantiim potest, consulit. 
•«- IX; Spe patriae orbatus, ad Pbamabaium se confiert. — X; Apud 
PbarDabazum io insidiis cooficitur. XI; Alciblades infamalus et laudatus. 

» 

ixlcibiades , Gliniae filius, ^ Atheniensis. In hoc na- 
tura, quid efficere possjt, videtur experta. Constat 
eiiim inter omnes, qui de eo memoriae prodiderunt, 
nihil eo fuisse excellentius, ^ vel in vitiis, vel in#ir- 
ti^^tibus. Natusinamplissimactvitate, sommo genere, ^ 



(4) AloihiadeSj diniae filius, Hu- 
ius Clioiae , qui io praelio ad Coro- 
oeam cecidit, et Dinomaches filius. 
Vide Piatonem in Alcit»iad, I, ac Plti- 
taichum vit. Alcibiad. 

(0 Nihil eto, Neminem scilicet ei 
praestitisse, vel vitiis, vel virtutibus. 
Haec ita BarthfiUm^, Voya^e dtAna^ 
oharaiM : // temblo gue la nature auaii 
et»aff6 de reunir en lui tout ce qu'elie 
peut produire de plusfort en vicet et 
p^ ver$ut. 



(3) Summo gemere, Vide Isocralem 
in oratione ntpl (1670 v{, quae habe« 
tnr ab Alcibiadis fiiio. Adde Meur- 
sium, Att.Lect. VI, 42. — Omnium 
aetatit tuae mtdto Jormosistimus. Ita 
ut in proverbium abierit ? xzTa A^xt« 
MJov iiopffTi, Arutaerfet. I, episl. *I7. 
MuUoformosissimiis. Sic Sallust. Cat. 
LII: Multo psdoktrfUmam eam nos ha* 
heremut, Vnde et scuiptores Athenis 
Hermas Alctbiadi assirailabant , ul 
refert Cltmeoi Akza^rious, Ad* 



\ 



122 



ALGIBIADE5 



Mmf am aetatts suae multo formo!liss!m6s , ad omhes 
res aptuS) consilitque plenus; namqueimperator fuit 
summus et mari*et terrd: disertus^ ut in primis^di^ 
cendo valeret; et tanta er&t ^ottimendatio oris alque 
orationi^ 9 ut nemo ei diceudo posset resistere : dein- 
de,^uufh tempus poscetet, laboriosus, patie^, li- 
beralis^ splendidus^ non minus in vita^ qoam victu; 
afTabilis , blandus, temporibus callidisshne inserviens. 
Idem, simul ac se remiserat^ ^ neque causa suberat, 
quar^ animi laborem perferret, lu^uriosua, dissolu- 



Bionil. Ad genit§, -^ Imperator Jtjat 
Mmmiti$f Hiuc RoniApi, bello Samoi* 
tico^ iuMi ah Apolline Pjrthio Graia« 
geolis fortissimo simuUcram^dicare, 
AJcibiadi statuam in cornibuf comilii 
posuere. Pli^. XXXIV, U. — Tanta 
erat ebmmendatio oris altpit oratio' 
nis. Omnes adeo oris vocisque sua- 
vitaie sibi conciliabat. Vide in Attico 
I : Samma suatHtatfM orit^ ac 'vocis. 
Forroutraque mnUum m| anres men* 
tesque Athenien&iuro valebat. Sic PJu- 
tarchus^ tn vita, c« 4, quemdam illi 
kilbHieodi modum decori habilum 
praedioat. Un leger disfaiU de pronoap 
ci(ftion pr^$aU a sea paroles les graces 
naives de tenjfance, Barth^I. Anach. 
-^f^t nemo eidiaetfdapttsset resistere, 
Belli itaque Sicuii, Micte fruatra dis- 
auadente » suasor et auctor fuit. Hinc 
quoquie effiscit, ut Athenienses vitiis 
cius ievissimn aomina imponereot» 
eaque iit ludos , animi remisaiones j 
et Iacniialemi*interpretarentur. Aki!- 
biadis enin^» ut ait luslin. V^ 2, smo- 
ruAi vitta sub umb*» elofuentiae pri- 
mo latebanttt,'— Non minus in vita 
fptam viotu. f^ita ezdriorem tater 
iHmiinee , «t in publku oonsueliMU* 



nem| interiorif vero familiteisque 
vitae instrumciita , demum acilicet^ 
cultum et mcniiam» vietus^ comple- 
clit4ir. — Temporilm caUidimme tii- 
#e/vien«.*Jta Cicero a4 Atticiim Vllf, 
447: Servire tempori auum ntcesH^it, 
Illum chamaeleonti non absimilem 
fuisse ait Plularchus, quett etiam in 
eo vincebal , quod chameeljeoa cplo* 
rem caodidum indqere non vslet. 

(4) Sa romiseral, Animum r^lffiui-* 
ycral. Contra intendere^ VlrumquK ffb 
arcu ductum. — Luxwiosus, etc Vide 
Plutarchum in vila| Alhenaeum Xlf^ 
9, et alibi. — Jn uno homiw Uintaa^ 
inesse dissimilitudinem, tamque diver^ 
sam naturam. ' Inesse in : ila Sal- 
lustius Gat. XV| u in facie vuUuque 
vecordia inernt n. Adde Cicercmcm 
dc Divinat. I, 9: uluest in istis ctiam 
rcnnnculis nalura quaedarii significans 
aliquidn. Tnm^ue diversam naturam. 
Vi^^ Vai. Max. VI» 9, €: n Quae Um 
diversa , laoujue inier se contraria t 
si quis apud animumsuimi ettcnliore 
comparalione ezpendcre velity duoe 
in uno bomine Suilas fuijse crcdide- 
rit «• 



ALClBiiOES 



IdS 



tas, libidinosas, intemperans reperi^batur : nfc omnev 
jidmirarentur , in ono homine taniam inessa dissimili'- 
tadinero^ tamque diversam naturam» 

II, Educatus est irt domo Periclis ^ ( pri¥ignns€nim 
eius fuisse dicitur ) ,«eruditus a Socrate; soceriftn ba- 
bQit Hipponicum) omnium Graeca lingiia loquentiun» 
divitissimum: ut, si ipsi^ fingere vellet » ^neque plura 
bona rieminiscii naque maiora posset consequii ^^uam 
vel fortuna vet natura tribuerat, Ineunte |doleseen* 
tiai amatua est a multi^, more Graecorum: ^ in eis a 



(i) £Aic0r»Mr eH in fioma PwtiiB* 
Yiri iDtcr Atbenieojes eloqucntia 
atUsque virtutibus insigois, adeoque 
•uctoritate pollentis, ut qnadraginta 
{Mr amMe fcmpablicalp gubernavcrit. 
Vide i^ firimif e^egiaip eius effi- 
giem , auctore Sarlhelemy , f^t^jr^ige 
ttjimiehmreiM* «-* PriiHgmu mim ei/u 
JUiite dieitur, n Diodoro Siculo et 
Suidae credimus» soipris eius Slins 
fuit ; onde Yaieriua Max. III , i, e^t. 
4i et Gcnius XV| i?, Fcriclem avua- 
<ul0n eiu» vocant. Qiiod tamen facile 
conciliari potesft. Gonstat enim Peri- 
olcm f si non Aicibiadis ipsiusi iinos 
iamen naoris vitriciim fuisse * quum 
Aleiliiadcs ' in raatrimonio habuerit 
Hippareten ^ fiijam Hipponici , cuius 
luorcm pestaa duxit Pericles^ut Piu- 
terehys ia Pericle Kribit «- ErmUtm 
m Socf0te, Quum prius Sopbiii fuisset 
discipuius. fiuidas. Socratis quqque 
diseipulum narrant Xenoph. I Me- 
morabii. el Lactantius Div. Inslit. 
III, 49. Qoadiquam Socrates, in Apo- 
lo|^a a Flatone scripta, negat se cuius- 
qnam ipsgistmm fuisse. Hoc qiioqiie 
.acgal Isocrates in Busiride, Polycra- 
.|cm id •lacreoUm redargueac» «Sf- 



orale, ad prMt de Imme 
cejeufifhomme terait le plus dqnge" 
reux des ciioyens d^Alhenta^ a'il fC&i 
det^ttut le pius uUie, reohereha son 
amitie, foitifU i foree de sd§t , ei nts 
U^ perdit jamMs, Barthbi** Vofoge « 
d^Ana^tartie, — ^< » si ipse Jingen 
udUt , etc. Seosus est : si Alcibiadea 
sibi ipse Ibrtonam fabricare atque 
compupere vciletj non possct me«- 
moria ac meotis discursu jpiora ex» 
cogitare i>ona, qusm quae v.ei foriu- 
na, vel natura ei tribuerat. 

(2). ilfoire Gf^mscorum, De quo ni- 
pra, ad praef. ^ Plaio, Pbiiosophiw^ 
ila ab bumerontm latitudioe (arlldtva^) 
dictus; antea eninf, ex avi nomioe, 
Aristocles vocal>atur. Fuit egrrS;io 
corporis habitUj el in palaCstra se 
eiercuit apud Aristonem palacstri- 
lam , a quo primum cc^nominatus 
«al Plato. Nalus AthMiis eo die di^* 
lur, quu apnd Dclon Apoilo. AthcBia 
primum Soerali dedil operam j dein« 
de, dum liciiii aetate , in llaliam , ot 
Pytbagoreos audirel^ prolectua esl, 
ubi Pbiiolai Crotonial#e j^ro^ de 
sectaPytbagore^ centum miniSj e.tiam 
in rei famiiiaria diiGipui|atf ^ morcatiit 



124 



ALGIBIADES 



Socrate ^ de qno mentionem facit Plato in Symposio. 
Namque eum induxit commemordntem, se perpoctasse 
cum Socrate, neque aliter ab eo surrexisse, ac filius a 
parente debuerit. ^ Posteaquam robustior ^.est factus, 
non mjnus multos amavit; in qvorum amore, quoad 
licitum est, odiosa multa delicale iocoseque fecit: 
quae referremus , nisi maiora potioraque haberemus. 
nr. Bello Peloponnesiaco ^ ^ huins consilio atque 
auctoritatf Athenienses belluni Syracusanis indixe- 
runt; ad quod gerendum ipse dux delectus est. Duo 
praeterea collegae dati , ^ Nicias et Lamachus* Id quqfn 
a^araretur, prius guam ciassis exiret^ accidit, ut una 
nocte omnes Hermae, ^ qui in oppido erant Athenis» 



est; A quibus inuUa in snum Ti- 
maeuni transtolU. In Aegyptnm dein* 
de transiit, nt audicet sacerdotesj 
ibiqne libcns Mosebs legisse credttur. 
Decessit annos natus unum et octo- 
ginta, morboy uti quidam firiso fe- 
runt, pediculari. Adeoautem in omni 
disciplinsnim genere, et praesertim 
in philosophia excelloit » ut divinus 
Plalo et philosophorum Homerus vo- 
catus sit. Hunc deum praedicat Cicero 
de Natur. Deor. IT, i 2. Platone ma- 
gistru usus est Aristofeles, ot et alii 
celeberrimi yin, De quo vi6. plura 
spud Plut«Diogen. Laert et Cicero* 
nem. 

(3) Ntque aiiier ah eo siurexiBse, 
ao fiUu» a pareme dehuerit, Notum 
illud Petronii in Satjrico, c 428 : 
aNon tam intaclus Alcibiades in prae- 
ceploris sui lectulo fuit b« 

(4) Robustior, Atate adultiori. •— 
Jn quo^m amore , quoad lieitum ett , 
etc. Itt quorum amore , qusndin ae- 
|ate licoit, minus hooeste pudicitiam 



habuit j bisqne amoribus ioeos mo* 
vit^ nednm odium , ut decebat» 
concitaret. 

<1 } Bello Pelopoanesiaco^ Arehida- 
mtum quoque hoc belfum vocaUir. 
Vide Suidam ; Plutarch. in Pericle ; 
Thucydid. HI^ i, De damno^ quod 
Graeciae atlulit, vide Pausamani VIII, 
52. — ^uicis eonsilio. Oratiooem de 
hoc bello habilam exhibetThncy4d. 
VI, 1 5. — Atque auetoritaie. Dissua- 
debat*enim, utsupra dixtmus, Nicbs. 

(2) Duo praeterea coiygae dati, 
Vnum aliquaodo classis praefeclum 
penes crat impcrium, quod freqoeh- 
ter cum collegis, pari potestate prae- 
ditis, ea scilicet causa^ dividebatur, 
ne imperii summam uni, si doroi- 
nalionem aflfectareti infeliciter com- 
milterenl; sed eius cupiditates, coU 
legis additis, cohiberent. Plot. Alc. 

(3) Hermae, 4b E/»fA^Cf Mercurtus. 
Slaluae lapideae qoadratae, el ad cubi 
figuram coaformalaey sine manibos 
et pedlbos, quae in aediom tam pri« 



ALGIBIADES 



ia5 



w 

deiicerenlur , praeter unum , qui ante ianaam erat 
Andocidis. Itaque ille postea ]VIercui^{us Andocidis ^ 
yocitatus est. Hqc quum appareret non sine magna 
multorum (^nsension^ esse . factum > quod non ad 
privatam , sed ad publicam rem pertineret ; magnus 
multitudini timor est inl^tus, ne qua repentin^ yis 
in civitate exi^teret, quae libertatem opprimeret po- 
puli* Hoc maxime convtnire in Alcibiadem videba- 
tur, ^ quod et potentior ,et . maior quaA privatna 
exislimabatur. Multos enim liberalitate ^ devinxerat; 
plures etiam opera forensi suos reddiderat. Quare 
fiebat, ut omnium oculos, quotiescumque in publicum ' 
prodisset, ad se converteret, neque ei par quisquam in 
civitate poneretur. Itaque non solum sp^m in eo habe- 
bant majttmftn^ sed etiam timorem^ ^ quod et obesse 



vatarum qaat# sacrarum vestibultf 
poni solebant. In triviis qu^me ac 
compitis Hermae, qui iter oftDde- 
rcnt , super columnas constitui sole- 
baot Hos primum ah Hipparcho Athe- 
nis erectos docet Pluilrchus in dia«- 
logo de Ittcri copiditate. ~^ Deiice^ 
reniur, Imo circumciderentur ac mu- 
tilarentor, ut referunt Thucydides 
VI; Diodorus XlII, 2; Plutarch. in 
Aicibiad.jet Aodocidts^ orat.de My* 
steriis. Circumcidcndi modum eo lo* 
co Thucydidis scholiastes tradil; Ep- 
/Mxoff/^ hniuKe facinoris ^ctores 
vocarunt.. 

(i) ^jindo^idis. Ynias ex decem 
praecipiiis Athenarum rhetoribus. 

(5) Consention^. Mala parte. Ita ia 
Attico VIII: > Sic ille eonsentionie 
globus huius unius dissensione disie- 
ctus est. > — Magnus mtdiiiudini ti" 
mor eic inAcftif, Quia tcU. muUorm 



in hac re consensio ad jnAUeam rentf 
veluti conspirationem prae se fiBreoSj 
pertinebat. # 

(6) ^OG maxime oom»emre in Al^ 
cihiadem videbaiur, lia Cicero io Verr* 
111« 10: » Tametsi omnia ista ia 
istum hominem cotwenire putetis n* 
' (7) LiBeraliiaie, Pro iargitione uti- 
lur pariter Caesar» belloGall#I, 18: 
V Ipsum t$»e Dumnorigem summa 
audacia^ magna apud plebem propter 
UberaliiaUm gratia ^ cupidum rerum 
novarum v.-v Plures etiam operajb'- 
rensi suot reddiderat, Plurimos*etiam 
iudicio dcfensos sibi conciliaverat. 

(8) Sed eiiam timorem. Timorcm 
in eo habebAt, dici non potestr* 
unum igitur verbom daobos aptatur, 
quod uni tantuoAonveniat. Est fi- 
gura. avXXnf cc< — Quod et obesse fdu" 
rimwn^ etc. HincTimon ille, quem 
fttv^vO/Miiroy Iiucianui «ing* libcUo 



1^6 



AtOlBIADES 



jtlf/riiiinm et prodeis^ poterar« Aspergebatar etiititt 

infamiai * quod in domo sua facere mysteria diceba^ 

tnr ; quod nefas erat more Atheniensium : idquenon 

ad religionem , sed ad coniuifttionem pertinere exi* 

stimabatur. 

iy« Hoc crimine in conqjone ^ ab inimicis compel* 

labatur.Sed instabat tempus ad bellum proficiicendi. 

Id iile intuens , neque ignorans civium suorum con- 

suetudinetf^ postulabat^ ut^ si quid de se agi ^ vellent» 

potioi de praesente quaestio haberetur, qoam absena 

invidiae crimine accusaretur. Iniinici yero eius quie* 

stendum in praesenti^ quia*xioceri ^ non posse iotel* 

ligebant , et illud tempus exspectandum decreverunt, 

quo exisset 5 ift sic absentem aggrederentar ; itaque 

fecernnt. Nam, postquam in Siciliam euA pervenisse 

crediderunt , ^ absentem , quod sacra violasset , reum 



inducit^ Arcibiadem adanubat^ quod 
magnc^alo illum aliquando Athe* 
niensibuf fore » ut refert Pluif rchns , 
praeaagiret. 

(9) jitpergehaiur stiam infamia, 
Ita Cicerb pro Caelio cap. X : » Qui 
istius facti non modo •nspidonex sed 
ne infSnia quidem est aspentu t. — 
Faeere mysieria, Id cst, celebrare 
sacri Cereris, scu Eleusinia, qoae per 
excelleoiiam mysteria dicebantur. /a- 
•ere mysteria more Graecorum adhi- 
buit. ita apud Thitcydid. II, ^S, 
frouty Atovvvcoex Bacchanalia facere. 
De roysteriis adde De SaiiUe Croix, 
Jticherehei sur les myneres du paga^ 
nisme, 

(4) Hoe erlmine in eoncione j etc. 
^oc crimine ab ioimicis in conjiren- 
tibos pttblicis accosabatur. Alii ieguol 
in wntenUcnm. 



(2) Agi, in iudicio tractari. — 
Absens, Quod lamen conlra legem 
Athenieosium erat. Vide Racvardum, 
Vsrlor. V, 8. Locciaivs. — Infidiaa 
crimine, Invidflrum criminationibus. 

(3) Noeeri, Ita mrsus et Ciccr6 
Cat. ni, c. i2i iiMihi quidem ipsi 
niiiii isfra ab islis nooert polestif.Al. 
noeere se ei. -~ liaque feeerwU, Prb 
et ita fecerunt. ^l occurril in Cice- 
rone ct Livio passim ; et in Teren- 
tio Andr. III, 9: 

Imo i|a vdOf itaque potttdo iUfiatp 
Pro et poslulo ut fiat ita, 

(4) Post€/uam in SietUam e^ per^ 
ifenisse crediderunt. lustinus V, t» 
hoc accidisse narrarl f « dum Athe- 
nienses in Sicilia bellom per bien-^ 
nium cupidius quam felicius gemntif . 
Alcibiadem vero. lesle Plutarcfao, 
Boo priuf rediiiie apparel? ^utm ia« 



• ALCSBIADEB f A^ 

iMarimk Qua de re qaam ei nantias a mdgistrata in 
Siciliam misaof esset^ at domam ad^caasam dicendam 
rediret, esaetqae in magna spe provinciae bene admi^ 
nistrandae; non parere nolait^ et in triremem , qaae 
ad eam deportandam erat missa^ ^ ascendit Hac Tha- 
rios in Italiam ]^ervectus , malta secam repatans de 
immoderata civium suorum licentia , crudelitateque 
ei^a nobiles^ olilisiimum ratus, impendentem evitare 
tempestatem, clanl se a custodibus sabdaxit, ^ et inde 
primum Elidem, deinde Thebaa venit. Postqoam au- 
tem se capitis damnatum , ^ bonis publicatis» audivit^ 
et, idquod usu venerat, Eumolpidas sacerdotes apo« 
pulo coactos» at se devovereht, eiusqiie devotionis,^ 
quo testatior esset memoria^ exemplum , in pila lapi- 



g€ntem id Sicilia chdem accepissent 
Aflienientes. 

(jQ Qttaead eum deponandwn erai 
mi$$a, Nave Salamioia reduci ius- 
suin esse Alcibiadem traduot Thu- 
cyd. et Diod. II. infra cc. Plut. in 
Pefide et Lysaod-., ctc. Thocyd. et^ 
Diod* scribunt eom tamen in pro- 
prja naTe, sed iina cum Salaminia 
vcctudi. 

(6) Qam $e a cuatadihui subdttxit. 
Faeilts autem Alcibiadis fuga : non 
«nim costodes, ot ait noster, ttSii'" 
git ; (dto{I»t«c vero, tesle Plutarcho. 
Qttl CviYoGvTtc erant in navi Salami- 
nia , non in navi > qoa vchebator > 
Alcibtades. Adde Thncyd. VI,6l#et 
Diodomm XIII, 5. 

'(7) Pdttquam mOem te eapki$ da» 
mnnlum, etc Praeter Thucydid. Dio* 
donrai et Plutarchom, vide Aeliaoum 
•t Instinom, Nam oapitale orat my* 
steria evBlgare; ct convicti capite 
dmmMkmint, boaoqiio torvm pt^U- 



cabantnr. Vide Petitad Leg. Attic. 
I, i, et VIII, 4. Alcibiadem aulem 
mjr$teria emtntia$$e creditom e losti- 
no^ $aerilegii damnaMum^ e nostro 
infra VI, yparet. Bosivs. — Eumol- 
pida$, Ab Kumolpo quodam rege, 
qoem Aegyptii generis raiisc refert 
Diodorusj vel, ut aliis placet^ ab 
alio quodam Enmolpo, Athcniensi 
poSla , quem Suidas Musaei polf tae , 
quidam Orphei filium dicnnt. Hic 
ante Hotnerum fuisae traditur. Vlde 
De Sainie Croix , opere lauftalo, — 
Te$tatior. Per moiyimenta notior at- 
que firmtor. — /h pUa lapidea, Infra 
VI, plures foisse ait pilas in qoibus 
esccratio esiet iocisa: irPilaeque iU 
lae... in mare praecipilatae n . — La- 
eedaemonem demigravlL Sic Plutar- 
chus in Alcibiide, et Diod. Sic. XIII. 
Hoc item PolyaentA rcfert pluribus 
verbisj I Strateg.; Instinos VI, 4. 
Migrationis canasm iezponit in eias 
vita Malveuiu Ilalui, p. 48S aeqf» 



ia8 



ALC1UADES • 



dea incisam» esse positum in pablico; Ltcedaemonem 
demigrairit« Ibi^ ut ipse praedicare consuererat, ^ non 
ad?ersQS patriam, sed inimicos suosV bellum gessit; 
cc quod iidem hostes essent ciTitati : nam, quum intel- 
ligerent, se plurimum prodesse posse r^publicae, et 
ea eiecisse, plusqueiraesuae, quam dtilitati communi, 
paraisse. » Itaque buius consiiio Lacedaemonii cnm 
Persarum rege amicitiam fecernnt ; deinde Deceliyn 
in Attica muniernnt, ^ praesidioque perpetuo ibi po- 
sito in obsidione Atbenas tenuerunL EiQsdem open 
loniam a societate aTerterunt Atbeniensiam: qno fa-> 
cto, multo soperiores bello esse coepeconL 

\\ Neque Tero his rebos tam amici Aldbiadi snnt 
fiicti^ quam timore ab eo alienatL ^ Nam, quam acer- 
rimi Tiri praestantem pradentiam in omnibos rebos 
cognoscerent , pertimuerant , ^ ne ^ caritate patriae 
dncins^ aliquaiido ab ipsis- descisoerel , et coaa suis 
in sratiam redirei. Itaoae tempos ^ ttos inleificiendi 



wrc 




ALGIBUDES 1 29 

quaeirere institaerunt. Id Alcibiadi diutius celari ^ noa 
potuit : erat enim ea sagacitate, ut decipi non posset^ 
praesertim quum animulh att^ndisset ad cavendum* 
Ilaque ad Tissaphernem, ^ praefectum regis Sarii^ se 
contulit, Cuius quum in intimam amicitiam ^ perve- 
nisseti et Atheniensium ^ male gestis in Sicilia rebus 9 
opes seuescere , contra Lacedaemoniorum crescere 
videret; initio cum Pisandro praetore^ qui apud Sa- 
mum exercitum habebat, per internuntios coUoquitnr, 
et de reditu suo £sicit menlionem. Erat enim eodem ^ 
quo Alcibiades, sensu, populi potentiae non amicua, 
et optimatum fautor. Ab hoc destitutus^ ^ primum per 



inrra VIII: teiDptis rti gerendae non 
dimiiit, Sallustiiu Gltt. XX: nRes, 
tempusj pericula, etc^ inagis quam 
oralio hortentur n. 

(4) Id AUihiadi diutius celari, etc, 
Rara locutio, quam \-ituperat Heu* 
singer. Vtitur tamen Hirtius Bell. 
Alexandfin. c. 7, ubi roulti AUxan-^ 
drinos legunt; et Ovid. Fast, W, 
449, ubi multi viros. — Erat enim 
ea sagacilale, lustintis vero per uxo- 
rem Agidis id eum rescivifse aiU 
Adde Plul.io Alcibiade XXIV. 

(5) Ad Tit$apfurnem, Hunc Tis- 
japKern. in Asia citeriori satrapem a 
Lacedaem. alienavit« et ad Athe* 
niens, partes traduxit. Vide Peris. ad' 
Aeliau. V, H. iib. IV, c. 45. 

(6) CuiuM quwn in intimam amici* 
tiam, Morum scilicet eos coniunxit 
simiiitydo. Itaque,ut narrat Plutarcb. 
statim Alcibiades apud eum fuit pri- 
mos ci maumus: nam qunm Tis- 
sapbemes esset minime simplex, sed 
malitiosus et renim improbanim 
amori dcditus^ mores Alcibiadis ver^ 

CoR. ]Nbp. 



satiles et varios et inaequabiles , ct 
singuiarcni ingenii solertiam admi- 
rabatur. Lambih. Alias intimae huius 
amicitiae causas affcrt lustinus VIj 5 
et aeqq. Bosivs. — MaU gestu, Vide 
Thucyd. VII el VIII; DiodorumSi- 
culum XIII ^ Aristidem sophistam , 
oration. t. I , pag. 363 et seqq. De 
navium in Sicilia amissarum numcro 
vide Perizon. ad Aelian. V. H. lib* 
V^ cap. 40 e(c. -— Cum Pisandro 
praetoi^. Atheniensium sciiicet. 

(7) Ab I100 destituiut, Hunc cootra 
a Pisandro adiulum scribit Thucydi* 
des. Eodcm tamen ex Thucydide 
colligitury Alcibiadem postea a Pi- 
sandro fuisse destitutum, eoque in- 
vito ab Atheniensibus receptum ae 
rerum summae praepositum. Thucy- 
did.VHL-* Tlras^duZum. Thrasybu- 
lus» de quo iofra» dux Atheniensisy 
19 cxilium ciectus j Atbcois compn* 
rato cxercitu omni^restituit» exules* 
que , intcr quos crat Aicibiadcs, ple- 
bisdto reduxit. Vid, Gcer. Philipp. 
I, et Yaier. 9fax. IV, i, e^t i. ^ 

I 



■•■ 



i3o 



ALCIBIADn 



Tfanisjbttlaiii , Lycei filium , ab exeroita reoipiinr , 
praetorqae fit apud Samam ; posl $ suffragante The- 
raqieae^ populiscito restitoiliiry parique abseus impe^ 
rio praeficttur simul cam Thrasybolo et Theramene. 
Horum in imperio tanta commatatio rerum ^ fdcla 
est i ut Laeedaemonii^ qui paulo ante vtctores vigcie- 
rant^ perterriti pacem peterent« Yicli enim erant quin'^ 
que praeliis lerrestribus, ll^ibus navalibu^ s in qoibtts 
ducenlas nayes triremes amiserant , quae capiae in 
faosttum venerant poiestatem. Aleibiades simul eum 
collegis reetperat loniam^ Hellesponium, multas prae- 
terea urbes Graecas , quae in ora silae sunt Asiae , 
quarum expugnarant complures; in hisByzantium; ^ 
Neqoe minus mullas consilio ad amicitiam adiunxe* 
tikrii , ^Uod in captos clementia fueranl usj. Inde 
praeda onusti , ^o locupletato exercitu, maximis rebus 
gesiis, Athenas yenerunt 

' Vl. His quum obviam ^uDiversa civltas in Pirae- 
eum descendisset, lanla fuit omnium esxpectalio vi- 



TherBmene. ?9oblIi Atheniensi, Agno- 
Xiif aiio. Vid. Thucya. Itb. Vllt, csp. 
68 et 69. 

(8) Tanta eomntiaatio rerum, Qaid 
el qaarttum Atheniensibus Alcibiadis 
reditus profueHtj innltis vdrbis pro- 
Mquitur liodrates^ orat. ntpl (edyouc. 
Diodof . XIU, (JS. — Pacem peterent, 
Post nflva!«m pugnam ad Cysicum 
ptigftatam, in qua Mfndarus, Lace- 
dJemnniotum iropefator, ab Alcibia- 
de inteffeetus est, ut tradunt Xenoph. 
de rebus Graec; Plutarchus in Alcib»; 
Polyaen. l^ ete. 

(9) Inhis Byzamfum. Haae arbenl 
ptoditione eaptain refttt Xenopb., 
proditotmnqtttt iiomitie) lil»ro I , re- 



cetlset. Qua de re coniMliuflt Dio- 
dortts XIII» 66 y et Pltttarehits. — 
ConsUio. Quo consilio mttltas Alet- 
biades sibi Urbes adiunierit, vide 
Front. Strateg. JI, 5, 44; III, 2 ^ 6, 
et III, 9, 6. •— Clememiafitermi uii, 
Nam Byzaritinis ittam urbem red- 
dideraot , neque itt M sftevi^rttot. 
Diodor.Xin, 67. 

(tO) Ptaeda ohtitti, Vide Diodor. 
XIIK 68. 

(<) Jlis qutm oii^iam , etc. Lege 
quae de mdgttifico et glorioso Alet* 
biadis i^ediiu icripta rtfliqueruot Xe-» 
liophon I Rer. Grcec. ; lusljfltii Y, 
4, et tltttarchu» itt Tita. 



i ^ 



kixmiMm 



fJl 



fthdi Aldbl^ls^ ut ftd dtt«i tHt*elfi)St6 flll^S «oHflNMi» 

tti^ petinHie m st Mltt& Adt«faiiieti SieehiM pepnte- 
drat perktittsam, di adtertai tru^rlofes) «t ()ra««iff|i>(> 
tes serattdas i^s HCtidhse eius b^em ItHi^tt et 6{«'' 
dlkid asiiftstim^ ^ «t Lat%d«IMlbtli^raM fieioHM ^t^ 

ptii sutte tribti<fbdui ^ (joi^ iftktn ^it^m e «ifiliftf ' 

^a[luliil«dti l!fetiue id fttll6 ciftUsa flfbitrltrt vidtfbSfr^ 
tur : natu posrtquAtfi eMi^ilui ^i*s^&s«re cM^t^f M^ ifte&tf^^ 
terra neque mari liostes pares esse potuerdfll/ Hi&' 

iit uafl egrdsiiks m^ ^utttiiqiittm fkmmitm ^( l^a- 
sybulbs eiidein tebos pt*6eftt#i*dfat^ iiHttlque fOihmhi 
ifa Pit^Meum , lataeii iliuth ttfatttfa dMfle» ^l^bigqttKbftfl^ 
lur^ tit^ id quod nHfaqu^am kh^}i flSH Teii6<*M, lltii 
Olympiae victoribus, coronis aureis aeneisque vulgo 
dortabfttur. Ille lacrymans ^ talem betietol^tttldffl W^* 
viiim ^udrum accipiebat, reminiscens pristini (cto^e- 
rii sleerbitillem. Posiquan^ Astu Venit^ ceiiftcrt^e * ffd« 



(2) SkMliaB kmisnim. knoL^ pviO^v. 
4m legil admitiumi M Id f/aod 
nmqwm» mHea um venerati elc. Pf io- 
rea non tiegat chicte coro«is ftttaw 
liMko#aldff, #6d tinUi praetei' Alci* 
bMeiti ift M^toU faisiij li vnl^ 
prornffdoe Hi|est«s eoflftefidlt. 

(9) /fl^ hbrfmanii Prae gaudfo 
plerkfi^ vdhnif. tossiasttteai, Thed^ 
log. i^iflit; Ifl, 47, fteliim hf mKM 
hiii afcc ^i c wi i e%ejttp\H ffbihsti tit prid- 
rfi ibrttfrfae Mi mliitfrije rfe^^rdatlo- 
iie ,• tfofth gtftrdroiex ^eaeirtl feKef* 
tfle 6hti(y|^M vditMAvttiit, Ila m- 
iter p^itli&i mnpofh Ubef%ittui$ tt-^ 
cordalioii? laerf AiM AkfbMSi^ im- 
palat. — RemirttMeenB pfHtikt tempb- 
rit acerbitatem. In Phociote IV, cakt 
genitivo : n Quum alii , reminiscea- 



tes veleria fAinai , atrblts MitiM k^ 
tiir u, 

m i 

(4) ConttoitLiln tfut pto te ^emjp 
ostend^t ffe nihll impie fedile» ct 
contra inra omBil e ctviMtb^ lillilit^> 
eiecttrm. Tide X^n6pllfair; I, de Mk,^ 
Graec. — Proinde bc ii ediag poptt" 
ius, ete. Similtler Tlcitus I ^tiHf 
ubi de Othcfhe «tf irfipfrfulii AtAtot 
.^lium tkederea Hrmtum f Hknm p^ • 
jndum » etC; Simile el pojfrtHiHs i#^ 
cofrstanttafe etcenipnim inr ofcefOntt * 
htfbes Olim ftpilbo; IC ^M Mof' 
Itiiifae nMwei' \9 rRRtrfalot tsrMtmWrt 
n»a replrhtfiti it feiipU Mlh&lt9k 
pttstM f di^ U m^iHm tM fiiSmffi ! * 
de iafa^ kUtpitidf A ^itedM^ 

MffMflf a f MMVMMP^ IIv ' W^^ltttt^ mr^ 



i3a 



ALGIBIADBS 



vocata, sic verba fecit, ut nemo tam feras fuerit, quin 
eicis casam lacrymarit, inimicumqae his se ostenderit, 
qaoram opera patria pulsus fuerat : proinde ac si 
alius popiJus, non ille ipse , qui tum flebat^ eum sa- 
crilegii damnasset. Restituta ergo huic sunt publice 
bona ; iidemque illi Eumolpidae sacerdotes rursus re- 
sacrare ^ sunt coacti , qui eum devoverant ; pilaeque 
illae, in quibus devotio fuerat scripta , in mare prae- 
cipitatae. 

VII. Haec Alcibiadi laetitia non nimis fuit diuturna. ^ 
Nam quum ei omnes essent honores decreti, totaque 
respublica domi bellique tradita , ^ ut unius arbitrio 
gereretur ; et ipse postulasset , ut duo sibi collegae 



r€pmtir'j nnMe sw^ioul et fiitfole, 
ctc. Vpyag. d^Aoacharsis. 

(5) Resaorare. Al . resecrare. — In 
€fBiuM det^UoJkerat eeripta, Iil qoi- 
boi eiecratio fuerat ioscripta. — /n 
nuure praecipitatae. Noo pilas, sco- 
teQliaa vero et lites io mare praeci- 
pitcfl «ctasy narrat Diodoms XIII, 69. 

(1) Non nimiijuit diuiuma. Vide 
IfloerBttt orationem ad Philippum. 

(2) Totatpie retpuUica domi heUi' 
que tradita, Vide Plutarchum in Al- 
ctbiade XXXIII: iipiOn mtc xora 7«» 
apa xac xatta OiXaovov ^pavny6q 
evinxpAttip, -— Et ipse postulasset, 
ctc. Seilicefc ad dcclioandam proce- 
ram populique mobHis iovidiam.—- 
TknasjritduM et AdiaumtuM, Arialo* 
Cfitem ci et Adimantum fuisse ad- 
iimdos tradifc Xenoph. Hist. Gr. I, 
4 : cum nostro tamco consentit Dio- 
dorufl XIII , 69. Ducum nomina non 
profert Plutarchufl in Alcibiad. Datoa 
Mitcm ei fuiflflc^ quofl ipfle elegcrat^ 
itfiBrt — MiiKif 9x Mttteniia rem ^ef. 



serat, I. e. minua bene, quam volois- 
set^ nou ex voto, non feliciter.Ab- 
sente tamen A.icibiade , qui vel Cla- 

«mcniifl auxilio profectus erat (Dio- 
r. XIII4 7}« vel io Caria pecuoiam 
coUigebat (Plutarch. 35), eius na- 
vardius^ cui nomen Antiochus, con- 
tra roandatum, temere, nimisque 
cupide pognam cum Lysandro com- 
miserat, ac quindecim naves amise- 
rat. — In inyidiam recidit. Magis hic 
valet criroinatio, leste Diodoro con- 
flata, quod Cymen, socii nomiois ur- 
^^9 aggressus esset; qua de re 
legatofl qucfltum miserant Gymaci. 
Quanquam id aperte pugnat cum iis> 
quae noster subiicit. Xenoph. vero 
Alcib. ofUhtaif et dxpiTtcoy tanquam 
causas pugnac infelicis ab Alhenien- 
sibus iactatas commemoral. Alias 
quoque criminaliones prolata» fuisse 
iodicanfc Diodorus et Plutarchus prae- 
flcrtlm, qui carum auctorem Thrafly- 
bulum refcrfc. 



ALCIBIADE8 



l33 



darentnr, Thrasybulus et Adimantus, neque id nega- 
tum esset; classe lam in Asiam profectus, qnod apud 
Cymen minus ex senlentia rem gesserat ^ in invidiam 
recidit. Nihil enim eum non efficere posse ducebant. ^ 
Ex quo fiebat , ut omnia minus prospere gesta eius 
culpae tribuerent; quum eum aut negligenter, aut 
malitiose^ fecisse loquerentur: sicuttum accidit:nam, 
corrnptutn a Rege ^ capere Gymen noluisse , argue- 
bant. Itaque huic maxime putamus ^ malo fuisse ni- 
miam opinionem ingenii atque virtutis. Timebatur 
enim non minus^ quam diligebatur: ne^ ^ secunda 
fortuna, magnisque opibus elatus , tyrannidem con- 
cupisceret. Quibus rebus factum est , ut absenti ma- 
gistratum abrogarent, et alium ^ in eius locum substi* 
tuerent. Id ille ut audivit, domum reverti noluit^ et 
se Pactyen contulit , ibique tria castella commubivit, 



(3) Nihil enim ewn non ^ffieere 
poMie duc. Ita fere Sall. lug. LXXVl: 
Scd rex nihil iam infeclum Metello 
crtdens, 

(4) JNegUgenter, aut maliiiose. 
NegUgenter, quippe qui Antiocho 
gubcrDatoriyviroiniprudenti ac vano, 
classeia tradidijset. Maiitiose, Ducii 
cnim fraudi id tribuit lust. V, 5, 
■ apud qnem plus prior offensa va- 
luissetj quam receotia bencficias.- 

(5) A Rege. A Dario, vel Cyro, 
eius iilio, qni tunc loniae Lydiaeque, 
in loco Tissaphernis , erat praeposi* 
tus. Vide lustin. V, 5. Diodorus au- 
tem corruptum ait a satrape Phama- 
baxo I euius amicltiam inimici ei cri- 
mini vertcbant. — Nekine, At locia 
fiiit et foederata clvitw. Quod Boslua 
de arcaoo Alhenieniium iusfu €»pU- 



cat, nec ex aliis attctoribtts cvincitori 
nec ipsa re probatur, quod in accu- 
sationis publicae causis hoc etiam po- 
nebatur. Tum repugoant aperte ea , 
quae cx i)iodoro notavirous; forte 
igitur, alt Tzschuck., legendum cst 
voluisse. 

(6) Huio maxime putamuSf ctc. 
Al. Imputamus, I. e. arbitramur ni- 
roiam cxspectationem , quam de pe* 
ritia eius et fortitudine Atheniense» 
conceperant, Alcibiadl malo fuisse* 

(7) Ne. Pendet a timebatar, Ty- 
fonmdem ooneupiieereL Hoc ambi* 
gttum fiiisse ait Plntarchua. 

(8) Et aiium. Imo decem alios, 
c|uonim nomina commemoranf Xe* 
nophon Bist. Gr. h et Dlodofw XIII* 
Gononem Alcibiam sviRBctom nlt Im* 

ftio. y, 6. 



!S4 



AMIHMBM 



Friiimf 6me,ii«@ piyi(»t|ii in Thpaoi»m intmit, glprioit 
^m §iiKifflaAfi* b«rli«rflpiuD pr}i(i4« }qf>upl9MiFii qa«in 
Opftioroffii Qh« ^ f^ ci^vnrat qumn ^mh « Inm opi^ 
Iwit >n«gMiQqt}(i aiDi(u(i«m ^ibi Q^m gMibH«4»m reglr 

bW ^^ TI)V«Qi»« P«PfrQF9l« 

Vm, 9.pfm^ Hmfk a Q^riUte p«tr(iie potnit ¥«««1 

^ere» J^a«» fm»w apw4 ^p? ftHmeu < jPhilqplfss. pp««' 

lonafl «bPfset {^y^od^p , praetor ][^ac^49^mciiiiorHm , 

3«i i« 60 QF«t p^Qnpiitm, Yit bfiUHm qmm 4iu(iwin« 
vmv%\% q«Q4 ipi i? p«?»ni« « Mgo jiMpp«4it«b«mv i 

6Mt:i>« 4(bfinisn$ibMs sih«ii«U»j pr^etep arm» 9( 9«- 

«Nt nihi} WAt fiDper: Aicibiadeii «4 Q^JtQrcitnm ve«ii 
^hwi«o^Hm» i^iqnet pr^e^^me vp}go, «g«i« Qfi9piit 

.« fi f«)}«AU s« Q^ti)rqpi liyMn4riim «)ut 4imiP9r«, 
aat pacetn petere : Lacedaeiuonios eo nolle confligere 
l^aMa, tpaod pedestribus copiis plus , quam navihus , 



(9J Himiqtif <i^ect0. lu Plutar- 

(orum, pro Graccorum, nec silii tu- 
ctores vtl in prosa oratiooe rerauuot. 

VSCHIICK. 

(10^ 6fcim quiiusdam regibut, Quos 
Qrodpru^ XIV, 94, Mcjlocum et Seu- 
tbeq vgcat. 

(4) Aegos ftumen. Vicl. in Lysan- 
4r« |. m J^B(f io$iga akessel ^/•sa'<- 
4g0, Sro ciiini ii»in|Maci, quod p4uU 
aote cepeHl- iimpgagiis Mitevi disUt 

tluliA ri^^it^i» YV iika Mai Alcibia» 

<«iWHf ^«(Kffl^ PWf^Jwyet, pr^fer- 
ret. Dticere eoim saepius § QaHK^ 



imprimis ei Cicerone pro moi^ (le* 
ctere usurpalur. — A rege. Cyro, 
Darii filio, qui Lysandro roilie Bari- 
cos miserat. lussus deinceps ft palra 
Cyrus Lacedaemoniis neccssarios suni« 
ptus suppedilare. Vhdit Hiod. SIII, 
70;Piut. Pansan. IX, 32. — ^/Ail 
erat super, Anaslropht, pro nihil $u* 
pererat. — Praesente vuigo. Scit. co- 

P^uIq ^lilf^r Plut^rch. 9^ £4c)^r. -rr 
BfZ/iiM comiiAiiluras. Id esk> fiiiilurfia 

|tji Uv}ui(lK ia liftmUf;^^ { e^ P^mt 
H El quocvpi^Dp modfli bfUi C9frtjj9- 



na^E? 



ALCMuaes 



i3$ 



▼alennt : ^biautem esse fiicile Seuthen, regain.Thrff 
eum , deduoepe , ut eos terra depelleret ; quo faolo i 
necessario aut classe conflicturos, aul bellum compCH 
situros. Id etsi vere dictum Pbilocles ^ animadverte- 
bat) iamen postulata facere noluit; quod sentiebat sei 
Alcibiade recepto, nullius momenti apqd ejcercitum 
futurum ; et, si quid secundi evenisseti nullam in ea 
re suam partem fore; contra ^a, siquid adversi acoir 
disset, se unura eius delicti futurum reum. Ab boa 
discedens Alcibiades: cc Quoniam» inquit, victoriaa 
patriae repugnfis , illud moaeo, iuxta bostes castra 
habeas nautica. ^ Periculum estenim, m immodesliae 
militUD^ nostrorum occasio detur Lysandro nostri 
opprimendi exercitus. >) Neque ea res illum fefellit* 
Nam Lysander, quum per speculatores ^ comperie^ 
set, vulgumAtheniensium in terram praedatum ezis? 



(2) Philocles. Tanquam praecipuiis, 
cerlt quod illo die imperium cU^sis 
kri»fi% ( Diodor. XIII, 406), ooroiiia- 
tur, quum et alii fuerint praetores 
Tydaeus et Menaoder. quos etiam 
AlciUadem abire iuMiiM scribuDt 
Xcoopfaon io Hiit. Gr. 11, i, 26; et 
Plutarchus cap. 37. Tzs. — MomenU. 
Auctoritate scilicet amissa, se prae 
ilio parvi futururo sentiebat. — Hid" 
lam in ta re Muani partem f*ire» Se 
laudis nequaquam participem futu- 
rum. Hic Philocles, a Lysandro in 
urhem Lampsaci «bductus, iugulatos 
cstj ct quidem, ut Pausaaifs et Piu- 
tarcbus Mfcniol, flom tribus vd qua- 
tuor millibus caplivorum Atl^enicn- 
sium. 

(3) Ctutra rumUoa, Mavium seil. 

slatioucs. Fflio nonoulli caslra cspli* 



cant de praesidiis in prosimo Httore 
collocatis, quac iode navcs Ipsas tu« 
tarcptur. Naves cnim erant io porlv, 
nilites egressi per agms dispaUban- 
tur. Vide in Lysandro I. — Ne im- 
nHHiesiia miliUim. Quodj vt pracdi- 
scrat, factum. Vidc Lysandrum l, 
atquc ibilaudatos. 

(4) Per speculaioru, Paulo alilcr 
Xenophon II; Diodorus XIII, 74, ct 
Polyaenus L Bosi vs. — Vuigum Alha" 
niensium. Gregarios militiis. Ita in 
Homcro dicitor Xao;. — Praidatum 
exitte, Gommeatus conquircndi causa, 
in terram descendissc. — Eoque im^ 
petu totum heUwn delet^it, Eaquf rc« 
pentina aggressione bellum penilus 
confecit, plerisque navibus captis , 
multis etiam militibus vcl captis vcl 
occisis. Cf. Plut. 37, 



36 



ALGIBIADES 



se, mvesqae ' pene manes relictas , tempus rei ge- 
rendae non dimisit^ eoque impetn totam beliam 
delevit. 

IX. At Alcibiades^ victis Atheniensibus, non satis 
tuta eadem loca sibi arbitratus, penitus in ThraciaDm 
se supra Propontidem abdidit, ^ sperans ibi facillime 
suam fortunam occuli posse: falso. Nam Thraces, 
postquam eum cum magna pecunia venisse senserunt, 
insidias ei fecerunt : qui ea , quae appoi*tarat, abstu- 
lerunt , ipsum capere non potuerunt, Ilie cernenSj 
nuUum locum sibi tutum in Graecia propter poten- 
tiam Lacedaemoniorum, ^ ad Pharnabazum in Asiam 
transiit. Quem quidem adeo sua cepit humanitate, ^ ut 
eum nemo in amicitia antecederet. Namque ei Gru- 
nium dederat, in Phrygia castrum, ex quo quinqua* 
gena talenta vectigalis capiebat. Qua fortuna Alci- 
biades non erat contentus, neque Athenas victas La- 
cedaemoniis servire poterat pati. Itaque ad patriam 
liberandam omni ferebatur cogitatione^ Sed videbat id 
sine rege^ Persarum non posse fieri; ideoque eum 



(1) Penitut in Thraciam se supra 
Proponlidem ahdidit. Alcibtadein ia 
BithyDiain profugisse^ ibique a Tra- 
cibus fuisse spoliatum tradit Plutar^ 
chus. Quod non prorsus a Nepotis 
mente alieoum est. Nam et Thraces 
Bithyniae parlem incolebant, atque 
ipsi Thraces Bithyni dicti, postquam 
in Asiam transfretassent. Vnde Clau* 
dianus^ in Eutrop. II, 247: 

Tfyni Thracci cranlj quae nuno Bi" 

ihynia ftrUir, 

Adde Fltn.l, 31»«*-' Suam fortunam, 
Opes fciiicet. 



(2) Propier potentiam Lacedaenuh 
niorum. Qui, devictis Atheniensibus^ 
et terrae et maris iroperium obtine- 
bant. ^ In Asiam. Nempe in Phry- 
giam, in qua tum^ Plutaccho leste, 
erat Pharnabazus, quo adiutore et in« 
terprete sperabat fore, ut sihi ad Ar« 
taierxem pateret adilus. 

(3) Adeo sua cepit humanitate, Seu 
potius siugulari quadam vi in animis 
sibi conciliandis; de qua plura Mal* 
vessus p. 242 ct seqq. 

(4) Kcge Pcruuwn, Artaxersc Mne« 
moDe, qui, Cyro fratre victo, Dario 
patri lucceuerat. TzacitvcE. 



ALCIBIADES 



.37 



amicum sibi cupiebat adiungi. Neque dubitabat facile 
se consecnturum^ si modo eius conyeniendi habuisset 
potestatem. Nam Cyrum ^ fratrem ei bellum clam pa- 
rare, Lacedaemoniis adiuvantibus , sciebat : id si ei 
aperuisset, magnam se. ab eo initurum gratiam vi- 
debat. 

X. Haec quum moliretur, peteretque a Pharna- 
bazo ut ad regem mitteretur; eodem teropore Cri- 
tias ^ ceterique tyranni Atheniensium certos homines 
ad Ljsandrum in Asiam miserunt, qui eum cerliorem 
facerent, nisi Alcibiadem sustulisset, nihil earum re- 
rum fore ratum, quas ipse Athenis constituisset: quarei 
si suas res gestas manere vellet, illum persequeretur. 
HisLaco^ rebus commotus staluit, accuratius sibi agen- 
dum cum Pharnabazo. Huic ergo renuntiat, quae regi 
cumLacedaemoniisessent^irrita fulura, nisi Alcibia- 
dem vivum aut mortuum tradidisset; Non tulit ^ hoc sa« 
trapes, et violare clementiam^ quam regis opes minui, 
maluit. Itaque misit Sysamithren et Bagoam ^ ad AI- 
cibiadem interficiendum^ quum ille esset in Phrygia, 
iterque ad regem compararet. Missi clam vicinitati ^ 



(5) Cjrmmt Artaxerxis fratrem, cui 
Darius ■ civiUtes, quarum praefcctus 
erat^ testamento legavit. 11 Vide lost. 
V, 4 4. '^Ah eo imturum gnaiam» Se 
valde Artazerxem demeriturum. 

(O Oitias. Trigiota tyraonorum 
immanissimus. Vide Cicer. Tuscul. 
quaest. l, 96. — Certos homines, Plu- 
tarchos tradit, non aate adductam 
es^c Lytandrum • qt Alcibiadem de 
iDcdio toUendum curarel , quam id 
nominatiro ob epboris el roaodatui 
eiset, LAMBJiif 

(2) LaoQ, LacedaerooDlus Lyian- 



der. Ita, apud Sallust., Numida pro 
Iilgurthay Maurus pro Boccho usur- 
patur. 

3. Non udil. Nempe cessit territus. 
Tss. — CUmentiam, Respicit hospitii 
lutelam fidemque datam exuii. 

(4) Ilaque misit Syramithren et JBw 
goam, Sysamithren Phamabazi pa- 
trnum vocat Plnlarch. Bagoam vero 
noD tam noroeo c*t9 propriani, quam 
coromanet putant» quo Persac eonu« 
churo vocabanl. AUi Bagaeuro. 

(5) FiwUtaU, Hano vkimUAm 
MeliMaro urbem icribit Athenaeuii 



iS8 



ALaiBIADlS 



in qnsL tdm AIoibitflM er^l, dant Begptium , nt eum 
infairficiank. Illi, quam eum ferro aggredi non aud«-« 
Mi)t, nootu ligna eontuleruntcirGaoasameam, in qu4 
quiascebat, eamque sucoeaderunt^ ut incendie con^ 
ficerent> qiiam mann superari po$se diffidebant. ^ liie 
autem, ut sonitu flammae^ est excitatus, quod gla* 
diufi ei erat subduotus, familiaris sui su{>alare telum. 
eripuit. Namque erat cum eo quidaqi ex Arcadia 
haspeS) qui nunquam disoedere voluerat. ^ Hunc se- 
qui se iubet, et id, quod in praosentia vestimQnto- 
Fum fuit, arripuit. His in ignem eieclis, ^ flammae 
vim (ransiit. Qucm ut barbari iacendium eff^tgtsse 
emiAUS vidcrupt, telis missis^^ interfeeerunt, caput- 
qoe eius ad PharnabaKum retulerunt. At *^ mulier^ 
qiiae cum eo vivere consuerat, muliebri sua veste 



XIII, 43. Vrbfi BOiDCD tsse vieinUa" 
tcp^ aliB^Fde quicfam voluot. f^iofn, h. 
e. iis qui io vlcinitate habilabapt. 

(6) Quem manu superari posse dif- 
fi^ebatU.^ifn , ut Plut^rcbui rcfert, 
l^)>arqs $^o consp^etu dissipabat^ 
neque quisquam praestolabatur eum, 
vel cominus congredi audebat. Bosivs. 

(?) Sofuiu flammae. Strepitu. Ita 
Curt. VI> 4 7: SonabaiU incepdio sil- 
vae. — Subalare ielum, Sicam teu 
pogiontm, ila dictum, quia eius erat 
brevititis, ut wh sUie gestari posset. 

(8) Qui nuntfuam discedere volue» 
rtf . Uioe fkmiliaris, qui cuoi to erat, 
qiii sponte ipsi servitbat, non servus 
didtur. 

(0) JRs in iguem eiectis, Qaoruna 
pondcre Aammae vim obruerel. 

(10) TUis inissis ittierfeoerunt. Vid. 
Plutaicfa. «4 Oiodor. lustinus vero et 
QfiMiM* virum Alcibi«d«ro in cubi» 



culo^ in quo dormiebatj crematam 
aiunt. AristotcLe^ contra, de p^t^c» 
animalium VI, 29, in Elapbp, A*^ 
monte, eum occubuisse memorat. ^ 
Caputque eius ad PharntAautm reiu^ 
lervnL Ita apud Salbisttum |ii^.2CII: 
u Numidae caput Hiempsalis ad lu- 
gurtam referunt. » Etenim iu caedi- 
bus iniunctis, capita refercbantur^ 
sceleris monuoaentum et ^At5\ ali- 
quaodo, ad gratiam praemiumve coo« 
sequendum. Vide Curttum ac Taci- 
tum, passim, et plures alios. 

(4t) At mulier. Hanc Phitarcluis 
Timandram vocat^ et LaYdis Corin- 
tbiat roalreni fuisse refert. Theodo- 
tam vocantalii.~il/oriiiuiii cremasnt, 
Mort Graecorum , de quo Kirchm. 
dt Fuoer. Rom.l, 2, et Lil. Girtild. 
do vario sepel.rito, cap. XXI, cnm 
notis J. FaSs. 



\ 



jl 



ALCXnABEfi 



l39 



fimUotuaii aeiiliOoii incepdio movtuum oi?imavit^ quod 
9d vivum intorimondura orat comparatum. Sie Aloi- 
biftdoA, anuoa oiroitop quadvaginta <) natus diem obiit 
aqprfmum* 

Xli Hupc, infaniatum a pleriaqne, * trea graviMiml 
biaipriQi «ummiiilattdibuseitulerunl: Thueydides» qui 
eiusd^m aatatia fuit i TiieQpompui, qoi fuit poat eli* 
quanta natua; et Timaeus: qui quidem duo maledir 
penU^iirqij no«pio qoo modoj in illo uno laudanda 
eQHienfierunt, Nam ea , quae aupra diKimfis > de a^ 
pFAf difparunt» atque boc amplius, quum Atbenis, splei|r 
didissima civitate , natus csset, omnes Athenienses 
aplepdore at dignitate vitae superasse; postquam inde 
^3|pu}§H.s Theba§ venerit, adpo stqdijs wvum i»ser- 
vi^iet ut nemo # ufn labore norponsque viribua poi* 
set aequiparare. Omnes enim Boeotil magfs QrQiltati 

porpQfis, qwm tPgemi ecuminit in^minQtt^ i^mv- 



((2) jinnot cifci^i^f ^u^ftrqgitU^ 
ualus: ^Vu^ qMinque e( qM^^aginly. 

(0 #««<^ «V«W^ ^ p/fW^uc. 
^b PvjK>!> «t PherecnH fM^H^ jpter 
oralqre?, (|b AplipllviQS, ^MJ libfuo» 
scripl coqliinieliaQ «^V^^P? «UW^ 
ut teslatur Alhenaeus 'S-Wi iy et 9 
Lysia , qui orationem , tesle codem 
Athenaeo Xlli, 4, adversus eum 
composuit. — Tfiucjrdides. Beili pelo* 
ponnesiaci descriptione celeberrimus, 
Yide supra in ThemistoeU, atqiie 
has ipsss ootas. -> Theopompu9. Chius, 
qui Philippi ., Alexandri , horumque 
successonim aetate floruit. Huius scri- 
pta desiderantur. — Timaeut. Sicu- 
lus, qui scripsit Pyrrhi et Tarentini 
belli tempore, et a nialedicentia sua 
Epitimacus^ id cst, obiurgator dictus 



<|t. Yi^^ Plutfrcb. ip Ni^iii. Poiidtt 

rtnlur qu»qD(i Tkm^i W4"liW- '-^- 
Dtw maMiogi^uisni. TbeciaayvpMfa 
^UUm opn niaifidicun;! vffiritatis lan* 
tiimvpQ^v «m^i944ip osteQdi(¥Q4|||u 
de hist. graec; hocgiM Vf OtflMl |l|h> 
4iu|p svtpe $i ^iver^ ib «lijl de 
viris illustribus testimonia quasi ex- 
torsit. 

(2) Magis firmitaii corporis, guam 
ingenii acumini, inserviunL Plus ope« 
rae impenduot in acquirendo confir- 
mandoque corporis robore, quam in 
exculendo iogeoio. Hioc Boeotios ali- 
qui itOLpoL roOc 6oac denominatos vo- 
lunt. Cic. de Fato IV: Athenis tenue 
coclum, ex quo acutiores etiam cen* 
scntur Attici crassum Thebisj itaque 
pingoes Thebani et valenles. Yide 



i4o 



ALCIBIADES 



dem apud Lacedaemonios, quoram moribos summa 
yirtus in patientia ponebatur, ^ sic duritiae se dedisse, 
ut parcimonia victus atque cultus omnes Lacedaemo- 
nios yinceret. Fuisse apud Thracas, homines yino- 
lentos,'^ rebusque yenereis deditos: hos quoque in. 
his rebus antecessisse. Venisse ad Persas, apud quos 
summa laus esset fortiter yenari^ luxuriose yiyere : ho- 
rum sic imitatum con8aetudinem,utilIi ipsi euminhis 
maxime admirarentur. Quibus rebus effecisse^ ut, apud 
quoscunque esset, princeps poneretur, ^ haberetur- 
que carissimus. Sed satis de hoc: reliquos ordiamur. 



DOtlrum Epamiu. c. V. AUieDienses 
enim ingenioy Spartani Thebanique 
corpori exercendo maiorem dabant 
operam, Romae autem Ingenitun ne- 
ino Mine corpore exercAat^ ut ait Sal- 
lust. Catil. VIII. 

(3) PonebaUur, Recte , non vero 
ponitur ; quippe Nep. aetate^ multo- 
que ante, dura Lycurgi instituta in 
desueludinem abierant. Lege Plut in 
Lycurgi vita. — iSic duriliae, «tc. Id 
estf vitam adeo austeram duxisse. 

(4) ThracoM , homines vinolentoM, 
Quos Graeci^ sicut et Scythas, axpa- 
TOiroTac vocanint. 

(5) Princeps ponereUtr^ etc. Sic et 



imitator: Che% tous les peupUs jjL s*ac- 
tira les regards, et maitrisa topinion 
puUiifue, Les Spartiiates fureat ^ton- 
nis de sa frugaUtiy les ThraeeM^ dt 
son intempSrance; les Bdotiensp de eon 
dhiour pour les exerdces les pba tno" 
lents; les lometu^ de son goiU powr la 
paresse et la volupte; les satrapes de 
VAsiCf dtun luxe quils ne pouifaient 
egaler, II se fut montrd le plus ver^ 
ttseux des hommes, s*il n^at^attjtanai^ 
eu fexemple du vice; tnais le tnee /Vn- 
trainat sans Vasseryir, Bakthclsiit» 1. 
c. Le caractere d*Alcibiade n'est ptu 
rare en France. Dvclob, Connderations 
sur les moeurs. 



VIII 



THRASYBVLVS 



ARGVMENTVM 

Gap. Jy Thrasybulus, virtule clarus, patriam a trigiola lyraDiiis liberat. — > 
IIj Phyleo ooofogit; Muoychiam occupal; parcit civibus. -^ III; Pace 
facta, legem fert oblivionis. — IV; Corona olivae, non aliter ac Pittacus 
agello modico, contcDtus fuil. Ad Ciliciam a barbaris interficiliir. 

Xhrasybvlvs, Ljci fllias, AthenieDsis. Si per se ^ 
virtus sine fortana ponderanda sit, dabito, an hanc 
primam omniam ponam. Illi sine dabio neminem 
praefero fide^ constantia, magnitadine animi, in pa- 
triam amore. ^ Nam qaod malti volaerant, paaci po- 
tuerunt, ab uno tyranno patriam' liberare; huic con- 
tigit^ at a triginta oppressam tjrannis ex servitute in 
libertatein vindicaret. Sed, nescio quo modo, ^ quum 
eum nemo anteiret his virtutibas, multi nobilitate 
praecucarrerunt. Primum Peloponnesio bello, multa 
hic sine Alcibiade ^ gessit; ille nuUam rem slne hoc: 



(1) Per se, Seorsim, sola. — DuBito, 
an ponam, Eleganteri pro dubito« 
an non ponam, existimem. 

(2) In pairiam amore, Vnde ytXo- 
ffoXic et 71 A6irarpic de se audiit. 

(3) Sed neeao quonMdo. Hac locu* 
tione in primis gaudet noater. Vide 
VUy 41.— NMUiate praeeueumnmL 
FuMiy gloria sopmnuit. Praconout" 



rerunt autem , translatio a cunu in 
stadio certantibus. 

(4) Multa hic sine jileiiiade, etc. 
Quae Xcnophon I de rebus gr., et 
Diodorus XIII^ narrant iSine ^/ci- 
hiade, Tune in exilio versanti. Nolan- 
da quoque elegautia locntionis , qoa 
usi sunt Cicero pro Murena IX s 
M Maiimo in beilo sic ctt Tcrtatas, ut 



I42 



THRASTBVLVS 



qtiso ^l& mtinm nitnntl qaodam imnio f^ef e Iti erf ; 

Sed illa tamen omnia communia imperaloribus cum 
militibus et fortuna : ^Udd in praelii concursu 
abit res a consilio ad vires ^ vimque pugnantium. 
Itaque iure suo ^ nonnblla ab im|)6rKtol:e miles, plu- 
rima yero fortuna yindicat, seque hic plas yaluisse» 
quam ducis prudentiam, vere potest praedicare. Quare 
illud magnificentisaimum factum proprium est Thra- 
sybuli. ^ Nam quum triginta tyranni, praepositi a 
LacedMeftionHs, dcifvltut^ o})pressas itin6tBiii AihetiiSj 
plurimos cives, ^ quibus in bello pej[)ercerat tbtttina, 



hic muUas res et magnas sine impe- 
ratore gesserit, nullam sine hoc im- 
peratorj n Cnrtivsj de Parmenione , 
Vlt^ 8: ft Mulla siAe tege prospere, 
H% ^He Hto nihtl magnac tei gtssft- 
ratfs Sidonius Apollio. , Paneg. ad 
Avituoi : 11 Nil stne te gessit, quum 
plttHifftf tu shic? illo. « — Qa^ ille 
turitftrta nMurali quodam bono feeU 
luerl. Alci(>ia^es autem^ epticna qua- 
dam fiatilraj ex omriibus l^hrasybuli 
I^Mfl itoA mechodrem 4iW glofUm 
oomparavif. 

(5) Quod in praelii concUrsu ahit res 
d eotaiiid ad vires, Quod iibr, ad ma- 
iMi tentum «sl, dircis cofrsHionAa 
exitus cx militum viribus animisque 
pen^ei. 

(6) lure suo, Eleganter pro merito. 
VidflfQicefonem tofr». ~ N&nnuiia mh 
imperatore miles, plurinm vero Jbr*^ 
taksL tnndhMU Ita fere Cic#ro pro 
■arceUo Ur» CeMe in artoii, niilitant 
Vff hSSy loebriM» epportttiiifas^ eoxilrtf 
jfMnnroitVy olaticty dommealuyy min* 
liim iutaat; mixiiM» Vcro partem 
cfud^ mo iiir€ fertuiHr wl^i vindicil, 
M l y i tiii eh i M pfoBpciie geslm^ id* 



4 

pene omne ducit suum. « Quem lo- 
cum a nostro Schottus expre&sum 
cenaehal. Jta^ apud nos , MascarM , 
Orais, fun. de fuHiiiit , detiJtthfk 
parthi CcfMfUirit t^UUb^t peOkArt 
JBrisa^, se rendre maiire de ce fa- 
meux paAage du Rhin^ ce serait tef- 
fei ^Unt valeur k^rOiqih / fhtib ddnl 
ies aaidaU^ia fortunei ftd veui anknr 
sa part dans tous les grands efene' 
ments , partageraicnt ta ^lSrie at^ec 
9i. de Turefma, Hiah vMinetk s^s dS» 
sirs, vainore la force de Foooasielnj 
renoneer a Brisach et a VJlsace, ctst 
une vlcloire que A/. de Tttrtfiine r^n - 
porte tiutf et dom U ne pmtag^ la 
gloire at*fc fmrsonne. Quae certe ex 
aJtenitro desumpta credam. — Seque 
hic plus valuissej elc. Seque victoriae 
flMgie^ qoam imperBte^is ctrtlRlitKAn 
eofitotisse> non falser pdf^st glortarf* 

(7) PropHwn eU Thrasxkdi. Ipti 
unitribtfeadum esf. 

(8) Phtrimos etVfft. MiFfo qftiD|eA<* 
tM empllus» el qatdeiAr iMibttf catila, 
teaie Aetchinc coittrtf Cletiph.wPtfp- 
tim patria esptdi$seni, la quihef.el 
ipse Xhnii^htffaif efarepea eiddil pff* 



rmksnvtn 



H8 



piirUjft piitriA npuliMMi, pattim iiilerfeciii^eist^ jiltfA 
riitiorotii bona pnblicata initiff M ditisiaddnl; noii ib*- 
lum princepfl^ sed et solud inilio, belluiti hii iridixit. 

II. Hie enim quutii Phjlen cdnfugisset ^ ^uod «st 
eaftellum in Aliica ihiiniiissiinuiii, ndn pliis habdif 
lecttin^ qaam trigintft ^ de §uis« ilod ittitfum fiiit $A^ 
lulis Attieortim) hoo robur liberiatis clafi&sima^ tl^ 
Titatis. Neque Tero hio non donlemplti^ ^M ^ ^tittia 
a tyrabnis, atque eiiis solitudo» Quae quidem t'&s ^t 
illis contemneatlbus pernidd , et hliid de^^pecto lialbti 
fuiti Haec eninl iUoi ad pefSequendUm segn^s, hos ' 
antenl^ tempor^ ad oompdrandum dato 9 fecit robu- 
stiores. Quo magis praeceptum illud omniUtn iti dtrl* 
mis essedebet, cc Nihil in bello oporlere contemni; ^jj 
nec Sitie causa dici, n Msitrem timidi flere non sdlerfe.)i 
JVeque tamen pro opinione ^ Thrasybuli auctae sunt 
opes. Nam iam lum illis tettiporibu^ ^ fortius bdni 



tria. Vide kholhsi. ifi AtUt. Fliitum, 
^. 50. — PHrtceps, Prlmus, ut Iri 
AlcibiddiS, 11. 

(4) Triginta, Clrciter sepluaginta 
fhiise tradit Xenoph. 

(2) Neque vero htc non eontemptus 
eif. Ellipsis, pro neque vero hic tan- 
tum cobtemptus est, secl etiam roulto 
magis eius solitudo, paucitas scilicet 
eorum, qui Thrasybulum nova mo« 
lientem secuti fuerant. 

(3)/7b5. Thrasybul.scil. et socios. 
— Tempore ad comparandum dato. 
Ila Liv. XXXV, 44; iiVt Romani 
tempus ad comparandum habeant. ■ 
Idem XXkVIIl, <2j XLII, 52. 

(4) Niful in bello oportere contenmi, 
Quod pariter docent Pbacd. II, 44: 

Magim tmtm dis/Hem ndi - 



et oplltnus Lajoniaine in fabulis 
II , 9 , /c Lion et le Moucheron. — 
TimidL Cauti acilicet, proVffli, qui 
nihii lemcre andet, nec lropfudfe;rlft 
se periciilo t»biiciL De hod idcglo 
vide Erasmuin, Timidi mat§r hon 
fitt. 

(5) Pro opinione. Vt ipse sperave- 
rat. — Qpes. Tradit tamen Efiodorus 
XIV, 33, brevi tempore mitle et dil- 
centoi coDvenissej hisque copiis edu> 
ctis, Thrasybulura rnjne iDoplnstd 
in triginta tyrannofum castra irru- 
pisse , oDultisque eorum interfectis , 
illos Alheaas se rfccipere coeeisse* 
Imo Xedophon in hist. gr. Ii, 4, 
fteqq.^ septingenlos fuisse narrat, qm 
mox ad mille accrevenut. Maior hiiio 
aane ^d^^s, 

(6) Ham lam tum lUis Umporihus, 



144 



THRASTBVLTS 



pro libertate loquebantar, qaam pugnabant. Hinc in 
Pirseeum ^ transiit, Munychiamque munivit. Hanc bis 
tyranni oppugnare sunt adorti, ab eaque turpiter re-- 
pulsi, protinus in urbem^ armis itnpedimentisque 
amissis, refugerunt. Usus est Tbrasybulus non minas 
prudentia, ^ quam fortitudine. Nam cedentes yiolari 
vetuit: ^ cives enim civibus parcere aequum censebat. 
Meque quisquam est vulneratus, nisi qui prior impa- 
gnare ^^ voluit. Neminem iacentem veste spoliavit:^^ 
nil attigit» nisi arma, quorum indigebat, et quae ad 
victum pertinebant. In secundo proelio cecidit GritiaSy 
^^ dm tyrannorum, quum quidem exadversus Thrasy- 
bulum fortissime pugnaret 



Carpit sui temporis iguaviam in bel- 
Hs civilibus. Tzs. — Fortiui boni 
pro lihertate ioqu^aniur quam pugna' 
bant. Liv. XXXI, 44 : u Atheaiensel 
litteris verbisque , quibus solis va- 
lent, bellum adversus Philippum ge- 
rebaat. u 

(7) Hino in Piraeeum, Sic Diodor. 
XIV, 33. Misi quod tradit hoc factum 
csse post irruptionem illam matuli- 
nam in castra adversariorum , quam 
modo retulimus. 

(8) Non mittus prudenlia, Nihilo- 
minus Conon Thrasybulum a noraine 
iemerarium tn capiendis consiliis ap- 
pellabat , ul ait Aristoteles Relfa. 11, 
23> 6dc Kovedv 0/99i9u6ouXov Opaait^ov" 
Xov ixaXci. IIoc vero nomen^ ad quod 
allusit Conon, a patre sine dubio ac* 
ceperat Thrasybulus. Huius To^fMv 
xal a/9iTi]v laudavit Pelopidas apud 
Plut. Haa vero dotes invidia temeri- 
tatem vocavit. Ab Orosio, II, 47t vo* 
catnr vir strenm ct g€Mris nobiHuae 



inter suos darus , qui auctor aodendi 
pro patria fuit, 

*(9} Cedentet violari wtutt, I. c. 
Non reaistentibus vim inferrt pro** 
hibuit. 

(lO) Impugnare, Alteri ictnm in- 
ferre. u Sceleratos cives timore ab 
impu^nanda patria deterrere.a Ita 
Cicero ad Brut. ep. XV. 

(ii)Neminem iacentem veOe spO' 
liat»it, Id est, spoliandum censuit; ea 
scilicct mente, ut se tantum adversus 
imprnbos et armatos pugnare osten- 
deret j insuper^ quod turpe , fortique 
duce indignum est ex mortuis lucrum 
captare. Vide Arittotelem Relh. II. 
lacentem hic proprie de interfccto 
dicilur. 

(12) Ceeidit Cntias. Ceeidit pro- 
prie de interfectis in praelio usurpa- 
tur. Hoc quoque in bello cecidit ty- 
rannos Hippomachuf. Xenoph. II de 
reb. Graecis. Teste vero lustino Y, 
9, Hippolochus et Critias, tyranno- 
nim aaeviiiiiiUi occobuere. 



THRASTBVLVS 



I4S 



m. Hoc deiecto, ^ Pausanias Tenit Atticis. 
rex Lacedaemonioruin. Is inter Thrasybalum, et eos^ 
qui urbem tenebant, fecit pacem ^ his conditionibus^ 
ne qui, praeter triginta tyrannos^ etdecem, qui postea 
praetores creati, superioris roore crudelitatis erant 
usi, afficerentur exilioj neve bona publicarentur; rei"* 
publicae procuratio populo redderetur. Praeclarum 
boc quoque Thrasybuli^ quod^ reconciliata pace^ 
quum plurimum in civitate posset, legem tulit, ^ ne 
quis anteactarum rerum accusaretur, neve multar&< 
tur: eamque ilii legem oblivionis appellarunt. Neque 
vero hanc tantum ferendam cutavit, sed etiam^ uC 
valeret, efiecit. Nam quum quidam ex his, qui simul 
cum eo in exilio fuerant, caedem facere eorum ^ vel- 
lent, cum quibus in gratiam reditum erat ; publice 
prohibuit^ et id quod pollicitus erat, praestitit« 



(I) Hoedeiecio, Critia icilicet ma* 
eUto.Heuecra cntin vcrliaiii id sacri« 
fidis aul vcoaliona dc besliis et feris 
nsurpaluin. Eodem seiiso IiMliousy V, 
40: V TyraDoi, ul pacis viclimaa, Iru- 
cidaoliir^s 

(1) Fkeit paeem. Nod miserioordia , 
y| luslinui ail V, 40,aed simul quod 
Lysaudro ( qtii paulo ante Lacedae- 
aooo tyrannii auxiiio vcnerat) in- 
videret | simui eliam, quod Sparlam 
nale apud Graecos audirc intellige» 
ict. Diodor. XIV. Adde Xenophon- 
tcm Hist. gr. II. Bosiys. — ' Et^de^ 
oem , ^ui posloa praetores ereati, Id 
osly el decemviri qui iriginla tyran* 
nb eieclii , fttipobiieaa ordinandae 
causa fueranl ab AlhenieniilNis creali. 
luslin. V, 40. Ne pro decemviris ha« 
beaa ^nlea in Piraeo conililutis. — 
&9wrioris more crmUUUUit MM Wi} 



Id cst, qui Iriginla tyrannonim tm* 
dciitalem aemulali fueraul. Vide lusl* 
V» 4O. *- PuiUearentur, Neve liono« 
rum pretium ad pubiicum aerarium 
conferrelur. — RtipMieae proeurati^ 
populo redderetur. Nempe, democra'* 
lia^ ul antea^ restitueretur. 

(3) Legetn tuiitf etc. Quod praeda* 
nim Thrasybuli factum omnes fero 
auctores laudibus celebravere. Exi- 
miae Thrasybuli agendi ralionis ae* 
muiatorem se praestitil quicumqoe 
oplavil pacem et gloriam. ^ Legem 
ehiiuionis, Valer. Maz. IV, 4, exl. 4; 
sHaee oblivio, qoam Atheniensea 
af&yn9T6ev vocant.i -• Vt vaterei. Vt 
servarclur, ae vigerel. 

(4) Gieilaiii facere eorum, etc. Hoc 
quiim impone facerent post Antalci- 
dae pacem aliqnot Graeciae civitates^ 
««Ms •€ nagiiit tiimiilMbos ac pe^ 

K 



i4<> 



THBASTBVLTS 



. IV. Huic^ pro lantis nierilit, honorii coroiia ^ m )kH 
piilo daU est, facU daabus Tirgulis oleaginis: qoae^ 
qood ainor civiani, non tis expressent, noUani hft«> 
biiit invidiani, niagnaqoe foit gloria. Bene ergoPit* 
lacas ille , ^ qoi seplem sapientam namero est ba* 
bitaS| quam ei Mitylenaei mulu millia iogerum agri 
muneri darent, cc Nolile, oro tos, inquit, id mihidare 
quod multi ioTideant^ plures etiam concupiscant : 
quare ex istis nolo amplids, quam centuro iugera^ 
quae et meam animi aequitalem, et Testram Tolun» 
latem indicent. Nam parTa munera, diutina, locu^ 
j^etia, non propria esse consueTerunt. ^ ^ Ilia igitur 
corona contenius Thrasybulus, neque amplius requi* 



rkolif tc iaiplicMniot. Diodorat i 
ZV, 5.C«M. - Puhliee pnh.hmL Aa 
nova l^gc, Arcliiiio rof^SDU laU, de 
qoa ex Iiocnile Pctitus ? 

(I) HomfHs ooroM.Hac donabalor 
qoiaqaif dc rrpvblica bcnc Meriliia 
•rat, in niagna pnpnli frrqueotia » 
adiunclo prarconit elogto. CA$kywum. 
^ Faeim duahtu virgulis oieagimh, 
Qood ctiam in usu fiiit apud Roma* 
no»t coronat aalequam c floribus lc* 
■rre didicisacnt.Voilc Virgil. Acoeid. 
VII, ¥.453: 

Ctnlam onUore$ augiuu etd moenim 

rtgU 
Iro hdretf romii velMot PaUmdie 

omnet, 

Qoie vtl qui pscem potcebant, vd 
qui pscis auctorcs craot, dicatae Pai- 
lodi olivae froodibos coruoabantur. 
•— Qmmd mmmw eiyium, non vis empres' 
eermt, Vidctur aiitcm ct hic Ncpoa 
C i riw ftfitriofereycvi woa enor 



civinm. acd vis ct nKlus tot boaone 
pcpcrit. Bosiva. 

(2) PifCooir iUe. Pbilasnpbus Mi« 
tjlertaeus, dc qiio %idc Diogrnem 
Lecrliom io cios vtia. CootTOi. — 
Stpum Bmpiemmm, Qiii IbvraBl apod 
Grarcos SoloB, Piltacua, Bias, Tba- 
lcf, Cleobulos, Mjson, et Cbiloo. De 
qualuur primis omort consciiliuiit. 
Quidam autem, trium iiovit4|^ram 
loco, FcriaudroiB, Aoacbarsidlni Epi- 
iDcaidcmquc poauoL — (^mai ei Ml> 
tylenmei, etc. Rcm varie aarrant Diog. 
LaSn.i, 75, io Pittaco; Pbitorcbat^ 
Pracccpt.Polil.ct Valn-.MajL.VI, 5, 
eal. I , ~ Animi meqmlmiem. Aaimom 
parvo cooleDlam. — FoimntmUm. Be» 
ncvolcoliam. 

(3) Loeupletim, mm propria mee 
eonwuevtrmt. Opoleola dou diuffim 
essc solcDlj ob invidiam oibil aolidae 
postcstionis babcnt Pimrm timenda 
muu diuUibut, Pbacdros lab. I, 41. 8ii- 
lasl.CatU. VI : Im^idim ex opaUmia 

ma 



THRASTBVLTS 



147 



wWnf WSV9 Q«W8i9Qni 

slimayit. Hic^ sequenti tempore, quum praetor clas- 
sem ad Ciliciam appulisset, neque satis diligenter in 
castris eius agerenlor tigiUfte^ a^rbaris^ ^ ex op- 
pido noctu eruptioiie &cta» hk tiibernaculo interfe- 
ctus est. 



(4) A barf>aris>Ah Aspendiif, ul e 
Xenopliont. IV, 8^ 30, ct Dio^r. 
XIV, 99« constal; qui propler a^ro- 
rttni loorum devMlntioncm ln tara 
anfcnt}, docIu, urbe m erumpcntet. 



trucidarunl. Sepultut est Alhcnis in 
Ceramic» eitra oppiduro, ut e Pau- 
sania, libr. I , docct Meursius in C«- 
maico gemino» ee^* XXI. 



mm 



MMPMMP 



IX 



CONON 



AR6YMENTVM 

Ca». I; Pebponiicao beUo beoe dc republica mefetiir Caaan, — II; AfflictU 
patrijic reboSy Pbamabaxo contra Sparlaiiot osvi fuit.— -III; Tlssapbemcm 
accimtiinifl, pcr lilteras agtt com Artaxerxc — IV; Spartanos viocit 
apod CoiiSaai. Graecia liberator et mori Alheoicotiom reficiuotur. — 
Y; looiam ct Acoiiam Atbeniciisibiu resliloliiios, a Tiribaso lo Tiocula 
cooiicitor. 

ViOKOH) Atheniensis^ ^ Peloponnesio bello accessit ad 
rempublicain, in eoque eios operamagni fuit. Nam 
et praetor pedestribos ^ exercitibus praefuit^ etprae- 
&ctns classis res magnas mari gessit. Quas ob causas 
praecipuus ei honos habitus est. Namque omnibus 
unus insulis praefuit. ^ In qua potestate Pheras ce- 
pit) coloniam Lacedaemoniorum. Fuit etiam extrtmo 



(t) Conon^ Jthenletuis. Timothei 
filiom Tocal cum Pausaoias III, 9. 
Haoc divcrsum essc a CooooCy astro- 
logo Samio , Arcbirocdia aequali el 
iamiliari^ iamdudom o ▼iris ductis, 
liaiid sdo ao puerilitcr, obscr?atom 
cst. 

(2) Praetor pedairilus^ ctc. Proe- 
for taroco o nostro de elauit praefe* 
eto, io Alcib. Vmy et aiibi, usurpa- 
tor. Praefuil aotcm primuro , aooo 
biiiiisGc bclli secuodo cl Ticcsimo, 
dom Gorcjram, tcslc Diodoro XIII, 
4t| pratiidio fifmaftti dcin, iono 



qoioto el vicesiino, com atiis novcm 
practoribus Alcibiadi sufiectus. Vid. 
Diodor. XIII, 74; Xcoopb. Hisl. Gr. 
ly ci lostioum V, 5. 

(3) Onudhus unut intuUt praefuit. 
Hoc neqae apud Diodorum , neque 
apud Xenophonlero , neque apud 
aiiuro queroquaro rcperitur, nisi for- 
tc id teropus intelii^atur , quo vi - 
ctis apud Coidum Laccdaerooniis , 
adiuvante Phamibaio, Persarom re- 
gis classi pracfectus, omoes insulas a 
Laccdacmooiisy ul lofra videbitiir, 
•vcrtil. 



1 



CONON 



149 



Peloponnesio bello ^ praetor^ quam apnd Aegos flu- 
-ifien copiae Atheniensium a Lysandro sunt devictae. 
Sed tum abfuit, ^ eoque peius res administrata est. 
Nam et prudens rei militaris^ et dib'gen8 erat im* 
perii. liaque nemini erat his temporibus dnbium, si 
affttisset, illam Athenienses calamitatem accepturos 
non fttisse. 

n. Rebus autem afflictis 1 quum patriam obsideri 
audissety non quaesivity.ubi ipse tato viveret, sed 
unde praesidio posset esse . civibus suis« Itaque con* 
tttlit se ad Pfaarnabazumy ^ satrapem loniae et Ly* 
diae, eumdemque generum regiji et propinqnum: 
epud quero ut multum gratia valeret ^ molto labore 
multisque effecit periculis. Nam quum Lacedaemo- 
nii, Atheniensibus devictis, in societate non mane* 
rent > ^ quam cum Artaxerxe fecerant , Agesilaam* 



(4) Exirmo Peloponnetio ieUok Id 
Cil eitremo huiuscfl belli anoo. — 
^piid jiegoM^ Yide in Lysandro I. 

f^y Sed taim ahfiuU XeDophon, 
Bist fp. II, el Piutarchuf in Alcib.^ 
Conooem tnduol praelio Interfuiase^ 
faoromque cUde perapecta («|uum vi* 
disael Alheniensium copias^ coilega- 
nim incnria militibus dibpsis, t»^ 
devictas) ^ cdm sna aliisque seplem 
navibas milite coropletis, el Paralo^ 
nave pablica^ Cyprum ad Evagoram 
regem aufugissa. 

(4) l?edcif atiltm affllctitJ^^m^ nt 
lustious V, 8, vDefletae ac prope 
perditae urbi \Lo%\t% (Lacedaemonii) 
superveniont, et^ obsldione circum> 
data, obsessos fame urgeot* i Cf. no- 
stnim in Lysandro. 

(2) CMdH M od Phamahaaum. 
|lon tlatim) prioa enlDy iit aoprt di« 



simoa» Cypmm ad Evagonn ftgMi 
anfogil; ubi qnnm din latniaaatj tnm 
demum Phamabazum adiit >el ipse^ 
vel misstf litleris« uti referl PlnlarA 
chos in Artaxene XXI. -« GeRfrnm 
regU, Artazenif seilieel Hoemooii, 
eoius Apamam filiam daxcrat. Pin* 
tarchiis in Artaxerxe. — GraUmvm* 
UreL Id esl, lU eum benevolmi adia* 
torem haberel. 

(3) In tocieiaU non numerem, Di« 
screpal a Xenophonle el Plalofcho 
Boster. Illi enim narranl Ageailanm 
a Lacedaemoniia in Asiam esse mia« 
sum , co qood exercilam el classet 
adveraos Graecoa ab Arlaserxe parari 
aadiissenl. Non igitnr LacedaemoDiiy 
sed Persae a societate defidebent. 
Lambino ea videtar intelligeoda ao« 
detaa, quam Lacedaemonii coro Da- 
no ffcmidoy hiiiiit iuttstffyit #1 Opi 



t%0 




Vmmfhermt^ q«i ex a ii ^ a rc^ A aflMttk eiai 
cc cmm LMedMaoom ooient toMlitesi} 
wAwenm PturaabuK luhitiii est iapenitory 

it GoBOit* eiotqae 
etliitrio geite -fut. Hic aokiHi 
Agesilaoa ^ iapediTil, soepeque eii 

Ibit eDOrtHO* m iHe Bon 

ToofO ttMs^ ^ Ttp imkm 

Qiri pesteoqoMi dkHon o sois civiiHii 

^ qMid Boeoli et AllmitoiiiiLoccdse* 

ipod 








« 



Ile 



csiLa. 



«Jm 



lariMi. Ljoa^ Ljrdia», 

• pK« CMB Attlioclw» 
c» Tmrwm Komm xo- 
tmA ^ UTiyoi XXXTII, 45. Kam 
« T^w» ■rNMtAsUcii dtfiasTsi- 
fiMi 4rriu dtdtat.TMM. 

<A tiinMi «O. ?idL is i^. 



HMI 



■■i 



cainfi* 



1 5 1 



' 111« DefoafeMt « rege Tissapheroes, iieqiie id tani 
ArtaKeni» qjoam ceteris, eral apertaqi. Multis. eniin 
9iagDi4qiie meritis apud regenii ctiam qoum. ii| of? 
ficio non maneret, valebat. Neque id mirandum » si 
noa facile ad credeodum adducebaiur , reminiscens 
etps se opera Cymm fratrem superasseu ^ Huius aet 
isusandi §ratia Conon a'Pharnafaa£0 ad regeai mis-* 
SUS9 past^aqoam venitt primum, ex more Pertariuiit 
a4 chiljarchum^ ^ qoi saQUDdom gradom imperii teT 
jRehat, Tithrausteo accessit» seqoe osteodit cum re§e 
^olloqui velle. Nemo enim siae hoc admittitiir. Hoie 
jl^ inqqii: <c Nulla mora est; sedto delibera, utnMa 
;MiUftqui mali^ an per litteras agere, qoae oegitaa» 
Ne^sse est^eniro, si in eoBspeetum veneris» vener 
rari te regem (quod Tr/Mmuverv ^ illi vocant). Hoo ai 
tibi grave est» per me nihilo seeius editis mapdatis 
conficies, quod studes. >3 Tnm Conon: « Enimvero , 
inquit, non esl grave quemvis honorem habere regi; 
sed vereor, ne civllati meae sitopprobrio,^ sijquun^ 



(4) CyruiH fr^lrtm sup€rtu$§* lo 
iHci bcllo, XvnophontU opere ootii- 
#iin<b quod cfmtra Cjrrum firatrcvi 
Artantrf^ dt rcgno ^eisit. Diod. 
jiutcpi umtf, lib.XlV,c«p. 26, Xis* 
«apUtrnit io boc bcUo operanij pr^o* 
■licqiM idcirco ci a rege tributa rc* 
^rt. Nihil hae de re Xcoophon, oe* 
que Plttterehuc. 

.(a) Chiii^chwn, TUUtfXpi vnlgo 
e Qraccie dicitur , qut intlle virii 
pnf ponitar. Cbiliercliue autf m gra» 
4itm •eCQodum fpvd Feriee e rage 
tenefaet, totiuM|ue rcgiac curatioftem 
habebaty qucmadmodum apud Romar 
fwc /prwe/epaw prml^rioiM apud Fr«n- 
fOi olim h maire du palaii^ cutu« li* 



ne veoie ofmioi ed ivgem petebel 
adituf. — Ttnahat* Yeovate figiif* 
dictiim.3ie Letioi apte^Boii» ot Hee^ 
Aolrfcit. -!- TidifgmUn, Qiii regia iui- 
au^ Tiasaphemif tepuft ebaeidit. Xo«* 
iioph.in Agciilao*. 

(3) n^envMc». Proprie de Diia di^ 
citur* Penanim enim leget ae aolia ei 
Junee fratrca ieetabant, ct ul I)eoi i# 
adorari volebent e prooia et tcmai 
fronle fcrieoiibui. Vitle Curtium VI, 
44; VIU, 47. el io primU VIII, ^O. 

(4) Std vtrmr^m tiifitMi m^tMsU 
opf^pJM» p etc. Gnedi eoam oot 
Atheoion«biia, libero popvlo, tyrpie 
et indigna liuioimodi veneratio ^Hm» 
bator. Ideo « Atbeiiicofei Ti»aKo« 



aS4 



iiONmf 



i|iiam efiicere poUiil. Neque tauieo ea non pia elpro^ 
banda foerant, quod poUiii patria^ opes augeri) quaol 
regia, maluil. Nam quom magnam aUctoritateui ^ikfi 
pugna lUa aavalif quam apud Gnidum feoerati con* 
atiloijset, nou aolum inter karbaroa, sed etiam iQt#r 
Mines Oraeeiae civitates } elam dare operam cof pil, 
ttt loniam et Aeoliam rrstituerel ^ Atheniensibui. 14 
qQum mioua diligf nier esset oelatumt Tiribaxus, ^ qui 
Sardibus praeerat, Conuoem evooavitj iimulans ad 
regem eum semittere velle, mHgiaa de re» Huius nun^ 
^i# parena quom venisset, ia vinoola ooniectus ^t: 
4n qiiibus aliqoandiu fuit. Ind^ nonnnUi eam adrt* 
gem abduetum., ibique neriissO) ^ soriptum reliqu^o 
ront. Contra ea Dinon nistoricuSj ^cui nos pluri** 
mum de Persicis rebus credimus, efFugisse sqripail: 
iUiid addubilatj utruip Tiribazo sciynte» an inipru* 
dente» sit (actum* 



(2) Iniwriat patriae, Passive, ut 
.illpf in' •imili nesu, genitivu* poni- 

tur^ id est, iniiifiM « Lacedaemouiis 
palriMi ilJatas. 

(3) y$ Joniom e( A^am rtsti^ 
lnrrelC Alii hoc oliieelu usoa Fersaaj 
^ram autam buimce crinrmia cau- 

#«ani iiiiaae rerum a Conooa prospere 
l^eatarum invldiam, memorant, Yide 
Diodorum XIV, 85| et Jaucratem 141 
Panegyrico. 
. (I) Tirihaw» Pedffitrium copia- 



rum praefectua, Diodor. XIV» ^S. — 
CoaMem evoca^it, Ad se voeayil.Paulo 
aliter haeo J^euopbon ei Diudoriis (. 
9. iiarraot. 

(5) Ulqut perHtgt. Imo aapplklina 
de eo sumptum. Vide Diodomm XV^ 

(6) Dinon Au<oriciia.GliUrcbi pl^r, 
Artaieriia Ocfai Pbilipptqut aclate 
5riiit , et Persica icripaii poat deper^ 
d^Q. •«* if^prudenU, 1. e. ioacio. 



j 



I •• 



V . 



X. 



DION 



• . I 



AAGVMENTVM 

tif» h Dtcmy^ortifii tfknh et Intiiniis t)}on. — If j f latoftli ^iief^hit «l 
imfous. «-^ MU Minofcm Dimijrtium aflcMiditi PUtoni* ttdltum ulrtlMI 
•i Pliyislat adveraMyr. *- IV| GoriiiUNim deporUtur. Vaor triditur aUl) 
filius curmmpitur. — V; Syracusanim potilur j tynnqum ad paclioBia 
adigit. ~ VI; Morte fiUi trlstator. Aeraclidis caede populum a sa alienal* 
«* VII; Largftioilibus milltem eootiliat, amittil opttmatet, tjraAUtts nai 
toiifdus audit ^ V1U | CalllcMitis Ifltidiia dcclpitur. ^ IX| Diml tm 
dia foslo occidit«r« Posl aiua afcan fii lumultua «I caiM|es. O aai d a a i i fl 
mtrtui sequitur. 

JDioir, HippArini flUus,^ SimousAiius » ftobili geuara 
Datus, ulraque implicatus lyrannide Dionysiorum, 
Nnmque ille superior ^ Aristomachen, soforem Dio*' 



(0 HippMrini fiUuM. $ic Diodorui 
XVI« 9; Plularchus in Dion. vitaj 
Suidas ct Aeliaoua patrem aius vo^ 
cant« — Nohili g€neM nmim. Hippa^ 
rinua f oiiD, Syractisaooiura prioeepSf 
Diooysiique collega, nuocupalur a 
Plul. in Dion. el a Platone epist. 
VIII. -^ ImpUoaUti, Neccssitudinis 
lailiaal et familiaritatis habila ralioua. 
— l^ioitfiiQrum, Palris aciUeat tl A« 
lii^ qui arobo tyranni dicti m»^i. 

(2) Superior. Patcr nempc , qui 



•Hata aoperior. Sle et a GicenMM, Al 
oflleib, II, 7, h appellator. 8ie Ottk 
fi^forapud Valar. Maaim. VIII, 1« 
2» pro iMiiA|^"legitur. *- ^ riMmm ^ 
«Aei. Duaa uoo die uiorea dusit Dio» 
nysius maior, alteram Loereoaem au» 
mioeDoridem^altcram Arislnmaeili^ 
Hipparini filiam. Ea Locreusi Dioay 
sium inniorem babuil; as Diouia fo* 
rore Hipparinum el Nyaacum fllfanil 
val Narsaeum i ut vocaC Dlu d oa w 
XVI, 6. Vide CleifDMm V TmhI* 



i56 moN 

nis, haBuitln matrimonio: ex qua daos ^ios, 'Hip- 
parinum et Njsaeum^ procreavit; totidemque filias y 
nomine Sophrosynen et Areten. QnarumprioremDio* 
nysio filio, ^ eidem, cui regnum reliquit, nuptum de* 
dit; alteram, Areten^ Dioni. Dion autem, praeter no- 
bilempropinquitatem, generosamque maiorumfamam^ 
multa alia ab natura habuit bona : in his ingenium 
docile , come, ^ aptum ad artes optiroas; magnam cor« 
poris dignitatem^ quae non minimum commendatur, 
magnas praeterea divitias a patre relictas, quas ipse 
tjranni muneribus auxerat. Erat intimus Dionysio 
priori, neque minus propter mores, quam affinita- 
tem. NamquCt etsi Dionysii crudelitas ipsi displice- 
bat, tamensalvum esse propter necessitudinem, ^ ma- 
gis etiam suorum causa, studebat, Aderat in magnis 
rebns; eiusque consilio. multum movebatur tyrannus, 
nisi qua in re maior ipsius cupiditas intercesserat. 
Legationes vero^ quae essent illustriores^ per Dionem 
administrabantur: quas quidem ille diligenter obeun- 
doy fideliter administrando, crudelissimum nomen ty«> 



qoMst. Adde Ptalarcbum, et Aelia« (4) Ingenium doeiitt conw, etc.Do* 

num XIII Var. Hist. , qui quidem rum auiterumque Diool ingeoium 

e nostro ctrca Arlstnmaches oomeo fuisse celeri auctnrtfs referunt: come 

disseotit Hanc enim Dioois nxorem tamen et facile luit erga Plalooem 

facil; Dionysitque uxorem roodo jlri^ ad capienda ab eo virtutum vitaeque 

gtaanetamf modo Areten appellat. Ad« praecepta, vti Piato ipse in epistola 

de noslram, De regibos, c. 2.el not. VII ad Dionis propioquos scribit j 

«— ffipfHffinum, qui^ olymptadis CVI quod infra nosler, c. II, post mollos 

•ono IV, polso Syracusis Gallippo, aiios coofirmal. 
palemum doroinatnm recuperavily et 

per biennium obtinuil. Bosirs. (5) iVecefsrWmem. Affinitafem. Ita 

{Z) Dionjrsio^iio, qui» ut supm passim apud Sallostiom. — Suonam 

diximusy ex Doride alten uaore na- cMuse. Nimiromproptersoforemieiui- 

lua erat — • Dioni, Qui sororb suae mie Itberos, 
fliftm pro luors l^abait. 



Broiv 



t57 



ranDi sua humanitat^ tegebat ^ Honc, a Diony^o mis*» 
mm, Carthaginienses suspexernnt, ut neminem un-« 
quam Graeca lingua lo(|uentem ^ magis sint admi* 
rati. 

IL Neque vero haec Dionysium fugiebant: nam 
quanto esset sibi ornamento, sentiebat. Quo fiebat, ut 
uni huic maxime indulgeret, neque eum seciis dili-> 
geret ac filinm. Qui quidem , quum Platonem ^ Ta- 
renlum venisse fama in Siciliam esset perlata , ado-^ 
lescenti negare non potuit, quin eum arcesseret^ 
qnum Dion eius' audiendi cupiditate flagraret. Dedit 
ergo hoic veniam, magnaque eum ambitione ^ Syra<« 
cusas perduxit. Quem Dion adeo admiratus est at«* 
que adamavit, ut se totum ei traderet. ^ Neque vero 
minus Plato delectatus est Dione. ^ Itaque^ quum a 
Djonysio tyranno crudeliter violatus esset, quippe 



(6) Nomen tyranni sua hamanitate 
iBgebia. Senstts est: effecit miliasimii 
moribus, uf, quae de tyniDDi cnuie- 
litale ferreiitur, nemn crederel; et sic 
quasi occultavit. Ita loquitur Tacilusi 
quum saepe, tum Ano. IVy 44: uVbi 
specie sludiorum nomen eitlii tege* 
relur.s 

(7) Graeea lingm iequeraem, Ita In 
MiUiade Ul : n Putavit facillime se 
Graeca lingua loquentes.... sub saa 
relenlunim potestate. n 

(4) Plaionem, De qno supra in 
Alcibiade Il^ iu not. Causam profe* 
ctionis Apuleius, lib. de dogmate Pla- 
tonis, fuisse ait, ut n«turam Aelnae^ 
et incendia concavi montis intellige- 
ret. — AdoUtcenti, Dioni scilicetturo 
admodnm iuveni. 

(2) Magna amhiticne, Comitato et 
ftppatatu ad ostentalionein «t obse« 



quium composito. Ita fere SoetoDins 
in Othooe IV : » Nullo offlcii aot 
ambilionis in queroquam genere omia« 
so. D Pliniuf enimt H. N. VII, 30» e« 
eoque Solin. 1, t23s BDionysius ty- 
rannus vittatam navem Platoni ob« 
viam misit. Ipse cum albis quadrigia 
egredientem in littore occorrena ho» 
noratus est. v Nihii autem de hac am* 
bitiosa deduelione^eteri auctorea; sed 
tantum a Dionysio Platooem DioDt» 
precibua accilum^ veDisse Syraco- 
eaa , et cum eo collocotum narrant 
Vid. inf. eiusdcm reditum. 

(3) Fi se toium et traderei. Qoafti 
Dion cnmmuni nomine a scriploriboa 
Tocatus, Dion, amieue Platoni», 

(4) Phio delectaius eU Dione. Imo 
Dionem a Platone ardenter amalum 
ferunt, ot Diog. Laifrt. ibid.; ct Apu* 
leiufy Apologiae orat. 1* 



fl59 



9mt 



qjimtk TWQSidJMri iaMisseC f tame» eodi« r«diik> tiat-r 
dem Dionit precibu9 addncluii Interiminmorbum m^ 
oidii ^ Dionysius. Qaoquum 0raVi confliclareturs qu%9^ 
sivit a medicis Dion^ quemadniodum se haberel? •!«. 
oiiilqiie obbii ^etiiittc'«i forie maiori esset poricolo, 
VLt sibi latfretitur» J^anii velle se oum eo colloquido 
pariieado regno; quod sororis soae filios, f x illo na* 
tost partem regni putabat debere habere. ^ Id roe« 
dici non tacuerunt^ ^ et ad Dionysium fiUum ser* • 
monem retukruni. Quo iUe commotus» ne agendi 
eum eo esset Dioni potestas, patri soporein medicoi 
dare coegit. Hoc aeger sumptOi ut somno sopilm^ ^ 
diem obiit lupremum. 
IU.TaU initium fuit Dioni^ et Dionysii simultatisi < 



(5) Qidpp9 ^m vtmotdari iuuis^ 
«ft. Quod paraMtic«e imperiltit ctseti 
•tl LuciAai», P^ratitoi Diodoro autem 
f i Piogaiiet «I fltttarcbo lcstei qaum 
Pbto 4« virtttte viri booi el iiutiti^ 
fiMmdatt finlf r ditoeplatioQem dixia- 
W9%, w le n im bfttem, tyraanorum 
Mlem vitam eaie miaeram, adeo in» 
bameoiter emo babuit lyraonu^ ul 
leaqttem flMncipium io fora venuii* 
4eii iuaaerit. •— JSotkm re4iU» EKtin* 
eta aeoiore DionJilo. VUin Platoo. 
e^at Vll; Plularcnum, ec noalrum 
iofra Ui. 

(S) In mortum mddii. Morbi cau- 
aam fiiisse immoderalaa cpulaa^ com- 
polailioneat el ebrielfitem Iradil Dio- 
donia XV, 74. hAii^in,^ FelU ae 
eifin eo toUoqui» Ita Plutardiua ibid, 
^ Qnod tororiM soae fiiio$. Hippari- 
acilicel el Njrseeumtqui cx Ari- 
t^ aerore eiua, el Dionyiio 
nuioKe eranl oili. Vidc lafri^ cap. {, 



(7) td modici non fiiecMnml. fSitiH 
ro principi, ut Plularchus ail, grali- 
ficantea, more in aulia receplot — No 
ageMdi cum to e«se< Dioui pol^tUu. 
Ne poasel coUoqui eum palre. -^ So* 
porem, MedicamenUim soporiferum 
(fa^fcaxev virvaiTtMV vncal c Timaeo 
Plutarchus in Dione). Quod ex oiara 
papaveris vel cicutae suceo parari 19* 
let: quo mortis genere AlhenienKI 
capite damnatos necare aolebanl. 

(8) Ui scmno sopiius. Scnsus estf 
tanqisim hominem somno gravatum 
obiisse. — Diem o^*f s^prfoiiim* 
Qqum ennoa ocIq ei Irigiata regoes- 
«I. 

(0 DioniB ei Dionf^i simukatien 
Dionysii luoiori^. Tum noU dooage- 
nitivos divcrsi rcgiroinis: qnod quum 
fil« diverso tamro eorum aoqo auri* 
hus consuli solet. Geteruni simulU- 
lem iliam non inde, sed ez crimina- 
tiQaiboi eliorum de eifectalione cc|ai 



OION 



iS^ 



tiifat mvAlU rebiis «iieta estt sed tamen prtHif s teb- 
poribus aliquandia Bimulata inter eos amicilia makw 
sft. Quumqtte Dioa tion desisterel obseerare Oionyw 
siuRiy ikt Plalonem Athenis arcesseret, et eius 000** 
silih uieretur; ille^ qui in aliqua re Telltet patreek 
imitari) morem ei gessit} ^ eodemque tempore Pbi» 
listum historicum ' Syracusas reduxit^ bomtnem amf» 
eum non magis tyranno» quam tyraooidi. Sed de hoe 
in eo meo libro^ plura sunt exposila» qui de histo^ 
ricis conscriptus est. Plalo autem lantum apud Dio* 
Bysiinn auctoritate potuit, valuiique eloquentia^ ut 
ei persuasei*it lyrannidis facere finem, ^ libertatem* 
que reddere Syracusanis. A qua voluntale Philisti 
eonsilio deterritus, ^ aliqtianto crudelior esie coepit. 



repetlt Plntorcbai^ ca^ Vll «t XII $ 
M smpicioiie Dtonytii, qasin ineve- 
rant DionU Tirtalct , Diodor. lib. 
XVI, cap. 6. Diftsentioni lamen nosler 
ip seq, capile ipse occurrit. Tucovck.. 
(2} Ikiorem ei ges$iL Eius postula- 
tis innuit. Ila sarpius. Imo iuniorein 
bionysium, Dione primHra impei- 
lente, dein sponte^ crebrisque et ip* 
tiui et aliorum epistolis et precibus, 
triremibiis etiam misBis,Platonem ad- 
vocavHse, tpsoque Dionysio In cur- 
fii Piatonem imponente aitrigaroque 
a^ente^ eum excepissey magnoque in 
pretio babuiaae, ex etosdcm Platonia 
epist. III et VII, Plut. et Aeliano co- 
gnoscimiis. 

4i) PhiU$twn hkiorimim. Q ni qnum» 
inscio aenio» Dionysb, oxorcm Lc- 
ptioae fralrueiusduxisaet^o tyranno 
pakuif Adriae, teste Plut., Thurita« 
ok Diod. , esnlabat: obi de Sicul. el 
Aegyptiacia, quM periemot, aeripiit. 
jQ^i ^idem «uliconni initiaQtn, ul 



habcrenl quem Platooia coMiliit ol 
pliilosuphiae oppoocrent, io palriom 
re?ocatua «at. De quo Philisto ploflm 
Vosaiua^ De histuricia Gioecia I, 6w 
'^Bomintm amifum mn mmgi$ (y^^ 
rannot qmim ijrr^mtidi, Id cst, qoi 
lyrannum quidem, ot nagia tyraooii^ 
dem amabal. Alii fuooi tytmuM, |tm 
codex noster R. n^ 6937. 

(4) /m to meo iiiro, Qoi deaidcro» 
tur. JHeo quibuadam o MSS. abeat. 

(6) Tfranmdi$ fiotrt fimom. Idcm 
PJato in epiatola.lll ad Diunyiiomi 
circa ioit,, proOtetur. Adde Plotar* 
chom, Dione. Sti^ ut Dionyaioa cfol 
veurator magmu (veluti ToUlua 11« 
epitlola 42 ad Quiotom fmlreoi^ euoi 
appellat), hoc poatea invertil^ ol PU^ 
looem calomnialiia eal, quaai ille hoio 
eiua oooatui ublocutaa oaaet ; qinno 
eontra Plalo aedulo aoaderet» aed ly« 
iwiooa recoiaret. Looonaoa* 

Qi) PhiUtli oonMiip detmHiu. Dio» 
atm Apod lytiolNutt «iailqpaio^ i^ 



i6o 



MON 



IV. Qoi quidem quum a Dione se superari vide--. 
ret ingenio^ auctoritate, amore populi; yerens, ne, 
si eum secum haberet, aliquam occasionein sui daret 
opprimendi , nayem ei triremem dedit » ^ qua Coriu- 
thum devAeretur; ostendens se id utriusque fiaicere 
causa , ne , quum inter se timerent, alteruter alle*. 
rum praeoccuparet. Id quum factum multi indigna- 
rentur» magnaeque esset invidiae tyranno; Dion^rsiua 
omnia quae moveri poterant ^ Dionis in naves im- 
posuit, ad eumque misit. Sic enim existimari volebat, 
id se non odio hominis^ ^ sed suae salutis fecisse 
causa* Postea vero quam audivit, eum in Pelopon^ 
neso manum comparare, sibique bellum facere co«- 
nari; Areten^ Dionis oxorem^ alii nuptum dedit»^ 



aiulUs gravesqud susplciones in illum 
oommovrndo. Accessil et Dionis epi- 
•tola ad Carthsginienslum magistratus 
•t proeoratores dala, intercepfa» eC 
«1 Uonysium allala. Lambiv. Defer- 
mv, hic notat, melu periculi obiecto 
dehortari. — Aliifuanto crudelior eue 
coepU. In primis in Flatonem, quem 
mortis periculo obiecisset, nisi eum 
cripiiisset Archytas. Mquanto, non 
panlo» sed longe, multo^ valet. 

(I) Nat^em ei iriremem dedil, Pla* 
%o, epist. VII, parv# navigio impost- 
timi et eiectum dicit; Plutarchus dexs- 
Ti^: acatiumveroidem, quod scaplia. 
Vide Schefferum, de Militia navalt, 
Ut 2, pag. 70. Bosius.— Corimhum^ 
Eipoai eum iussit in ora Ilaliae (Plu- 
lARh. cap. XiV estr.)^ unde forte 
postea Gorinthum petiil; quod narrat 
Diodonis» XVI, 6: primum delituit 
•pud amicos; post Corinthum fugit. 
Valer. Mai, IW ^ if ezt. 3, pulsum 

im Monni costcBdiMt 



'^Oettndeni se id uUituiiue fieer^ 
causa, Aliter Plutarchus ac Dibdoni* 
narranU — Praeoceujforet, u e. prtor 
insidiis opprimeret. 

(3) Omnia ifuae moveri poteranU 
Ezclusis uxore et filioy de qoibus jx>« 
stea. lli vero iara in Themistocle, c. 
If, ad extrem. locutus est noster. 

(3) Non odio hominit, §ed tuae ta» 
lutit ftcitte causa, Plutarch., ibid., 
ait eiim amicos el uxorem monuisse, 
non in exiliumi sed peregre missum 
Oionem, ue in praesentis arrogan- 
tiam gravius ez ira consulere coge- 
retur. Bosics. • 

(4) j4lii nuptum dedil, Timocrati 
scilicet, familiari suo, sed invim. 
Plutarch. Pro Timocrate vitiose Po» 
Ijrcraies in Aeliano, Var. hist. XII ^ 
47y legitur. — Fiiium, Cuius in no- 
mine ipfi dissensenint veteres, uti es 
Plutarcho XXXI discimus. Alii hunc 
Arctacum^ nippavioiiai cl,| fiippc^ 



6lbN 



6y 



filiiiinque eius sic educari iussit, ut indulgendo tui'- 
pissimis imbueretur cupidilatibus. Nam puero, prius- 
qnam pubes esset, scorta adducebantur ^ vino epu* 
lisque obruebatur, ^ neque ullum tempus sobrio re« 
linqnebatur. Is usque eo vitac statum ^ commutatum 
ferre non potuit^ postquam in patriam rediit paler 
(namquc appositi erant custodes, qui eum a pristino 
victu deducerent), ut se de superiore parte aedium 
deiecerit, atque ita interierit. Sed illuc revertor. 

V. Postquam Corinthum pervenit Dion, et eodeiti 
perfugit Heraclides , * ab eodem expulsus Dionysro , 
qui praefectus fuerat equitum; omni ratione bellum 
comparare coeperunt. Sed non mullum proficiebant, 
quod multorum /innorum tyrannis magnarum opum 



rioDcm Polyaenus voc«t.^ Indulgen' 
do, Per summam licentiam. 

(5) P^ino epuUique ohruehalur. Ci- 
cero pro Deiotaroy c IX: n Hac laeli- 
tia Deiotanim elatum \ino ae obruis- 
ae it et Philippic. 111,^42. lU Petron. 
Satjr. c. V. — Neque uUum tempuM 
ao&rio reliru/uehatur, Elegaoter , pro 
neque, ut aobrius esset, tempus ei 
dabatur. 

(6) Is ustpte eo vitae statu/n , etc. 
Seiuus est: is adeo aegra viveodi mo- 
rem adveotu patris mutatum tulit, 
nt, elc. — ji prisiino victu deduoerent, 
Id csty a comiplis moribos abstrahe-> 
rent» et ad meiiorem frugem revo- 
carent. — De superiqre parte aediumm 
PltttarchuSy Diooe, tecto se praccipi- 
tcm egisse scribit; idqac ex dolore 
quodam et ira, e parva et puerili oc- 
easione orta. Id. in Consol. ad 4pol« 
Ion.f de tecto lapsum^ eaqne re au« 
diU pttrem cum amicia coiMolUui* 



tem, nihil constematumi corpascofo 
mulieribus tradito, deliberationeni 
inslitutam prosecutum. Adde Aelii* 
num III, 4. Bosins. 

(4) HeracUdes, Hunc turbulenlum, 
seditiosum, roobilem, infidum, at rei 
mililaris peritum fiiiss^ docet Plu- 
tarchus ia DioAe. Eius quoque me- 
minit Diodorus XVI, t6. Ille vero 
magnam Diooi, hoc in bello, operam 
praestitit. Vide a^Longinom de so* 
blimitate, IV # 7. Praecipuus tamen 
belli auctor Dioo, unde buie uni id 
saepius, omissosocio, fiiit adscriptum. 
— M eodem expulsas Dionysio. Pla« 
to, epistola III^ ad Dionis propinquos» 
clam fogam arripuisse scribit^ suspe- 
ctum velut auctorem tumultus mili- 
ium ob imminuta stipendia» quae 
crebra turbarum castrensium materia 
csse solet. LoccBmi». Bellum oompo' 
rare eoepenaa. Vid. Diodorom XVI> 
cl proliz0 Plutaicb. 

L 



l62 



DION 



putabatur. ^ Quam ob causatn pauci ad socieUtain pt « 
riculi^ perduccbanlur. SedDion, fretus non Uoisuis 
Gopiis, quam odio^ tyranni, maximo animOj duabus 
onerariis navibus, quinquaginta annorum imperiuoi, 
munitum quingentis longis navibus, decem equitum, 
centum peditum millibus, profectus oppugnalum , 
quod omnibus gentibus adroirabile est visum, adeo 
facile perculit, ut post dicm teitium, quam Siciliam 
attigerat, Syracujas introierit. Ex quo inlelligi potest, 
cc NuUum esse imperium tulum , nisi benevolenlia 
munitum.)^^ Eo teqfipore aberat DionysiuSy ^ et in 



(2) Quod muUorum tainorum ly 
rannU magnarum opum pulahatur, Id 
fsty quod tyrannis, quae roiilios par 
annos extiterat, sUbilis ac validaom- 
Dibiis videbatur. Oclo enim et Iriginta 
pater» filius duodecim annos iam re- 
gnabat. Se relinquere filio tyranni- 
dem adaroantey scu vinculis adaman- 
tinis vinciam^ prior diciilabat Dio- 
nysius. Plut. Jo Dione. 

(3) Pauciad societatemperictdi per» 
dueebaiUur, J)uum non miuus mitle 
proscripti fuissent a,lyrannn, tamen 
quinquc et viginti se ilti adiunienint, 
uli refert Pliitarchus , vel triginta, 
aecundum Diodorum. Ex atiis tamen 
in Zacyntho insvla, quod rc^ceplacu* 
lum fuluri belli constituerat, coove> 
nerunt S00« Plut. pro iis tOOO habet 
Diod. Quos, sub eius adventuni, jh 
Sicilia ad insignrm numerum escre- 
visse addit. Tss. 

(4) Quam odio tjrranni. Qiiod no- 
^erat cxusum esse lyranni imperium^ 
fc propterea populum, uti evenit, ad 
se defeclurum. Odio non lantum, led 
ct contcniptu tyraoni fretus Dio fuit, 
uti ex Ariatotele, rolitie. V, 10« Jj^ 



paret.— > Maximo animo, Ita se ani- 
matum dictitans^ ut^quocumque pos* 
Mt prugredi, satis illi futurum sit; et| 
si vel vix in^errain egressus morlem 
oppeleret, haud gravem sibi futuram. 
Bosius. — Duabut onerariit nat^iifus, 
Totidem et Diodoros et Plntarchus 
■pnerant. Sed hic addit eas oomila- 
|um navigium non roagnum, et diias 
tpiaxovTo/»ou(,' ille, Chariclem trire- 
mes qu.isdani et alias onerarias a ter- 
go Syracusas ducere iussum. Bosioa. 
— Quiwjuaginla annorum. Cum do-> 
stro consentit Diodorusj Plutarchua 
vero oclo et quadraginta scribit.— 
Imperium, Quod maximum tolius Eu- 
ropae dominatum vocat Diodorus. — 
Quingentit longis rutuibus, Quadrin- 
gentas lantum uumerat Diodorus. — 
PeraUit. Ila Graeci xaraTrXigmiy.— 
Sjrncusas introierit. Cuius reditus ma- 
gniticentiam, Syracusanorumque lae- 
titiam exhibent*Diodor. el Plut. 

(5) NuUum esse imperium iutum, 
niti ^nei*oleidia munittim, Sdli. lug. 
X: B Noo exercitus neque thesauri 
praesidia regni sunt, verum amici. « 
E XtAopbool. Cyropaed« yiil, 7. 



It^lin elafSftnwqpperiebatur, adversariorain ?iilp« oe? 
inin^in siue magnis copiis ad se venturuin. Quae r^a 
eum f^fellit: nam Dion iis ipsiss^qui 6ub adveiff arii 
fueraut poie$late, regios spiritus repressit, M>tifisqa4 
fius partis Siciliae potitus est, qua/s sub potestale 
Dipuysii fuerat; parique uiodo urbi^ Syracusarmiit 
praeier arcerai et in^ulam adiuuctam oppido; epqufi 
rem perduxit, nt talibus pacUonibus pacem (yrau- 
luis facere ve}let ; Siciliam Dion obtio(eret| Italiau^ 
Pionysius^ Syracusas Apollpcrates 9 Gui aia:gmam &r 
dem uni habebat Dionysius. 

VI. Has tam prosperas, tamque iuopinaias res coa^ 
aecuta est subita commutatio: quod fortuna sna mo- 
bilitatej quem paulo ante extulerat, ^ demergere est 
adorta. Primom iii filio^ de quo commemoravi supra^ 

(6) Eo ttmpore aheral DiwftiuM, par| erat urbU SyraciMarucP, ti ia* 
^ Tunc eniiu in lulia circa Caul"iiiaoi atar uibis, ui ait M. Tulliu» in V«r> 

aeu Coloncn erat oppidiioi, arcia cu- rcni. Syiacusae enim conalaKant 99, 

atodia Timocrali,aororisn)arilo, com* quatuor urbibus. LAHain. — TtiihuM 

nmsa; ncc uisi seplimo post Dioiiis yacUomUu. Paplo alitcr baa Plutar- 

rediluai die Syracusas reversus esl.* cbus Diodorus reni pene eudem mim 

Vide Diodorum XVJ, M, et Plutar- do recenselj nisi quod Apollocralif 

cbum in Dionc cap. XXXV.-^C7«ij- nullam menfionem facit. Bos. — Pa" 

atm opptriehatur, Cui praerrat Phili* cam Jucere ytUel. Siogulariter diaii 

atusi qut^ qiiuni venisstft tandemcum peUcii nec enim accrptaniot condi- 

multis trireroibus, s«r<l sero, navi, qua tiones Syfacusani, sed Uionysium vi- 

▼tbebatur, capta, manus sibi atiulit, vum capiuro^se sperabant, ut teU* 

tel, ut alii traduut , io potesta|fm runt Plnt. et Diod. Boa. — ApoUocra- 

•dversariorum venit, nb iisqne foede te*. Dionysii maior naiu iiliusy cui 

tfi contumelinse Irucidatus rst. I:^iu- arcem, quam pater in Italiam aufu* 

t|rcb et Diod. Sic. XVi. LAMJiir. giens tuendam iradiderat « cripuit 

(7) lisiptis, Prsefeclis scilictt a4 Dion, teste Piutarcb. 

ie deflcientibus.^ — Begios tpiritus re-. (<} f x^/era<. Ab esilio ad sum- 

pretmi Superbiam l^ranni^ polenilae ma e\e%erat vicloriae et polentiae 

'opinione concepiam , coaludit. Ita * fastgia. — Demergere. Eleganti me- 

passim Cicero in primis et Caesar. tapbora pro drprimere, deiicere* Tu» 

Spiritust^ud Graccos «povnfia, vntp- ^AdorUtm Al. adorsa leg. 

y^»»»a» y^wyqt*— ^j^ifiiiii. Inaulii 



i64 



OION 



soam ▼im exercuit. Nam qoam uxorem^redaxisset, Z 
qoae alii faerat tradita, filiumqae vellet revocare ad 
virtdtem a perdita luxoria; accepit gravissimum pa« 
rens yuIous morte filii. Deinde orta dissenisio est inter 
eum et Heraclidem: ^ qui quidem, Dioni principajunt 
non concedens, £actionem comparavit. Neque is mi* 
nos valebat apud optimates, quorum consensu prae* 
erat classi, ^ quum Dion exercilum pedestrem tene« 
reL Non tulit hoc animo aequo Dion, et versum il- 
Inltn Homeri ^ retulit eiL secunda rhapsodia^ in qoo 



y 



(2]^ VjOftm reduxUicL Arcteo sci- 
Beety TioKicnui divoitio violcoto Inh 
ditiiii, de novo asfampsitfet. — jie^ 
apil grmnsmmum pm^t winus morte 
filit. VerbeappriiBead patris dolorem 
DoUadom cosgnieolala el Inter se 
disposila. Dokircm el luctom, pro- 
piiiqQnnim morie sll-tam, vufpus 
aarpissiuM vocaol auclorcs, in pri- 
misquc Tacilus, vrlut io vila Agrico- 
lae. cap. VUel XX \ III. 

(3) IttUr eum et Heraelidem. Cu" 
jn» varias conira Dionem macbioatio« 
nes passim rercrt Plutarchus in Dio« 
BC.Diodoros 1. XVI, csp. 47. scribit 
iDox a fuga Dioojsii Syracusanns in 
partes disccssissc, allos<{iie militare 
impcriam iommamqac potcslalem He* 
ndidi, qood oooqaam is lyrannidcm 
afleclaliinis Tiderctur, demandsndam 
aliof Diooem rcrum sum- 
lum conlendisse. Bos. 
— Prmeiptiium, Tqv Tfiv dirdyrMy 
iyejiiov^Kv, Tqv twv JXev f^ovfflonr^ ut 
Diod. loquitur. Dioncm autcm He* 
raclidcs tyrannid«m a&cUrc aicbat, ^^^ feq«>^ Vcll^ I, 5 , omnlbus 
quum potius Laconicam quamdam •ensibns orbus cst ■ Eius ignota fuit 
cl Cffclicam rcipublicae formain mc« patria. Dc quo Qc. pro Archia, ct 
ditarctnr, cs rcgno et democralit fere omncs— ^^x seeunda rhaptodia» 
■ustttD, io qw cl opliiiMitibat mini fii leciiiidb »0 Uiadot. NttHa de 



ius esset. Ipse vero Heraclides popu- 
larc impcrium, cl agromm aedificio- 
rumque divisioiien,ac civium aequa* 
liialrm ioducere cooabalar, testc Flu- 
larcbo. Bosics.^ Faetionem compa» 
ratnt. insidiaseum nrxuisse cum Cal* 
lippo Diooi, eliam Valer. Maxim. re- 
fiert lllf 8, ext. 5; sed Di<»nem, qui 
iidei corum plurimum crrdrlMt, rao« • 
nitnnif ul advcrsus eos cautior essel, 
respondisse, isc %ila malle excedrre, 
quam melu violrntac mortis amicos 
Inimicosque iusta ponerr. ■ Idem. 

(•I) Quarum eonsensu praeerat ctasU, 
Ipso Dione srimel alque itenim con- 
cedente; quuroipse lerramsriqueim- 
pcrator cum libera potcstale a populo 
crealus esscL Vidc PluL 

(5) ffomeri, Graeconim poctanjnr 
ciccllenlissimi , qui, Hesiodi fere 
aequalis^ annis circiler ante Romam 
coodilam crnlom el sexaginta, test^ 
NcpolCy fragm. I, vixtsse dicitur. 
■Quem si quis caecom genitum pu- 






• 

• 



OION 



|6$ 



baec sententia est: « Non posse bene gerl rempublH 
pain roullurum iQiperiis. >a Quod dictum magna invi- 
dia consecula est. Namque aperuisse yidebatur.se. 
omnia in sua potestate esse velle. Hanc ille non le» 
nire obsequio,^ sed acerbitale opprimere studuit, 
Her^lidemque, quum Syracusas venisset, interficien* 
dum curavit. 

VII. Quod^ faclum omnibus maximuin timorem inie* 
cit : nepio gnim, illo interfecto, ■ se tutum putabat. 
Jlle autem^ adversario remoto, liceotius eorum bona, ^ 
quos sciebat adversus se sensisse, militibus disperti* 
vit. Quibus divisis, quum quotidiani maximi fierent 



J 



operis.tiUilo mcDtione focta, ait Ma« 
gius, citavit^0pia lliadcm Odjiseae 
praeferri nemini fuit unqaam obscu- 
rum. Uac autem voce ( rka/nodia ) 
Iliada Horoeri, singalatque eius par* 
tes, vel Jibrosy olim solrbsnt designa. 
re, Male autem apud nos ea tox au- 
dit » fnrrigioem «significans. — iVoJi 
poss^ 6ene geri remffubUcam midto^ 
run impertis: 

Ovx dtyaOov itokuxoipocjin , di xoipa- 
yoc s9Tfli». Iliad. II^i 204. 

Qui versusnon semelatyrannisuiur- 
patus est. Vide Suetonium in Caligu- 
la c. XX 11, et Domitiano cap. XII. 
Simile illud Senecae in Agame* 
mnone 257: iNec regm aocium ferre, 
nec taedae sciunt n et Curtii X^ 25: 
« Nam insociabile est regnum, a 

(6) ObMequio. Mltigare civilitate, 
comitate et indulgentia. Notom est 
Tereotianum illud in And. I^ t« 35: 
Ohaofuium amiooif verita$ odUim pariL 
. -^ jicerbiutte opprimere, Vi et rigora 
extioguere. <— Inurjiwndum curayU. 



9 

Per Coriothins, Pbom eum vidci^ 
iosanabilem ; quum aliquotiei iani 
cum eo in gratiam rediisset ; quuoi 
dcnique, anlea militiboa Inlorficem 
volentibus, el aediti(>uin« el laclio- 
sum, et populBrem* et tttrboleoton , 
et iovidum, ei bonia consiliis ae t^ 
tionibus obstaotemj looge oratiooe 
habila eripuisaet ae servasset. LaiiBnr. 

(f) ^emo emm^itio interfytOf ete. 
At conlra» teste Plularclio^ Spacusaoi 
per orationem^ a Diooe poat Heradi* 
d<ie esequias habitam, iotellexenmC 
niolus civiles, H^g^lide et DioDe uoa 
rempublicam gereotibua, nullo alio 
modu sedari potuisse. 

(2) Lioentiui eoruoi 5oiie...* Mnfd« 
ficom quidem erga socioa bellif d* 
vesque fsmiliarea et ealemoa mililes 
fuissc, Plularchus ait ; led de booia 
adversarioium distributis nihil apud 
eum reperio, sicuti nee apud Diodo* 
rum: qui cantra acribit, captivoa oni» 
nes« qui mulli fueriat, noUo redem- 
ptioDu pretio aecepto dimisaoa. BtH 
eiva. Ergo aliot auctoies aecaiiif esl 



/ . 



iH 



01Oh 



stttHptus^' eeleriterpecunia deesse C6epit; hequft, qpti 
niatlbs pbrrigeret^ suppelebat, nisi in atnicorum p6S»^ 
sessibues. Id hutusmbdi erlit, ut, quuih hiih*(es ^ te^ 
cdneiliasset, amitteret optimates. Quarum reriim curai 
frangebatur; et, insuetns male audiendi,^ non aeqU6 , 
aiiinid Ferebat, de se ab iis male esistimar!, qbtiruni 
paulo ante in coelum fuerat elatus I^udibus. Vulgu^ 
atitem^ offbhsa in etim militum voluntate, libeHus lo- 
^uebatur, et tyrannumnon ferendum difttitabat. 

yill. Haec ille ihtuens, quufll, quemadmodum se* 
dtir^t) uesdret, et quorsum evlidllfeht, ^ timeret; Cal- 
litsrat^s quidam, civis Atbehiensis, qui siinul cuin ett 
ex Peloponneso in Siciliam venerat^ homo et calli- 
4us, etad fi#udem acutns, sine ulla religione abfide^ 
adit ad Dioheth, et ait : eum in magno pAiciilo e^6 
proj^ter ofiensionem populi et odium militum; quod 



Nqpot. — AdvertM te tensitse. Id est, 
diversae factionis (nmt, 

{}) Quttmguotidiant maximi fierent 
Mtmpim. lo milites oempe el amicos, 
||iios liftralius, quam facultates eius 
ftm glosseiit, dooabal. Ipse enim le- 
miticr ^ vulgari modo viveiMl, tam 
moderttflfn se veslku el famolilio cl 
«Dcosa praebea^ ul si cnm Pialoira 
in Acad^mfa viverel. Yide PIul. cap. 
Hlk Bosioab -^ Ne^, ijno maihts fM>r- 
i% l tlti kip pka ^ if mst» elc. Sensus 
•Mk llCifte{ ^od auferrel^ stipereraf, 
fltwiler th^ t^^ ab «mtcit (Msside- 
MDlur. Quidftm eodites vi oroiltUAl. 

(4) td hmusmodi erat , td qman 
Mm»s^ ^Ic. Eo difficutlatis ersl ad* 
d«clut> ui, quumsibimHitom caplas* 
Mk » optimatum fpraliaiii imilterel. 

<i) tmm m tlnk mt ii^ndlk yrolnt 



de se audiendi insolens. Sic Caesar; 
B«ll. Gall. V, 6: ninsuetus navigan* 
dt.s Liviiis vtero XXXI» 48s nlnstie- 
tus vera audire; h el IV, ^i: « Civi* 
tas vinci insuela. ii Praestare videtur 
prior composilio. — In coelum fuerat 
elatas. Ita Sallust. Caliiin. XLVIII : 
NGiceronem ad coetum toUfre.ii Idw 
ib. LIII: B Virlutem ooimi ad coelum 
feruot. • — Offensa in cum mifitum 
wthuaale. Cic. Tnte. V, 37: n Alienl 
^l oflensJi popmi volunlas. s 

(I) Qkn>rsr«in B^derent. Qoem exi« 
tum habereot. Terentiana loculio de 
incerlo rerom exitu — Callicrates. 
Auciorem nescio quem secutiis esl 
nosler; istum alii omnes CalUppum 
iHitaint. •^ jieutas, Plus qoafb exerci* 
Uiiua vdet. 



■■ 



oios 



167 



nullo modo evitare posset, nisi alicai suorum nego** 
tium darel) qui se simularel illi inimiCum. Quem st 
invenisset idoneum, ^ facile omnium aaimos eognitu* 
rum, adversariosque sublaturum ; quod inimici eius 
dissidenti suos sensus aperturi forent. Tali coMiIio 
probato^ excipit bas partes ^ ipse Callicrates^ et sear* 
mat imprudentia Dionis: ad eum interficiendum socios 
conquirit: adversarjos eius convenit, coniurationem 
confirmat. Res, multis consciis quao gereretur, elata ^ 
defertor ad Aristomachen, sororem Dionis^ uxorem- 
que Areten* Illae, timore perterritaef oonveniunt, ^ 
eaius de periculo timebant* Atillenegata Callicrate ^ 
fieri sibi insidias, sed illa, quaeagerentur^fieri prae^ 
eepto sno. Mulieres nihila aeeins Callicratem in ae* 
dem ^ Proserpinae deducunt, ac iurare cogonty nihil 



(2) Qaem ii invtniuH idoneum. Si 
Dion bominem hiiiuscc pcrsonae »»• 
•tinendae perituni inienirtrl. — FacZ/e 
tmnium aHimot oe»gniturunt. Nun ud^ 
inodum dissimili «rte usus Anguslus, 
■piMl Suelonium c. XV; el Lsimius 
Lntiaris, «pud Tacilum Ann. IV, 68 
el 69. Eadem «em fraude periil Da* 
lames infr. X el XI. Bosifia. — Dis* 
gidmoL Httic luMiiini^ qai se a Dione 
dissidere simidaret. 

(3) Excipit^ has pwtu. Ducla ab 
hislrionibus melaphora, qui alionim 
tttilus el mores in sceas induunl. ««* 
tktwmai^ Elegantef, qttod Dibniym* 
pmdeplia, tanqoam armia» praesioiisb 
adminicalis, aleiiator. Tas. -— Comtf 
rMionem mmfirmat* lla Sallutlios, 
Qi^ XXII:^ «MaBdat, quibus rebus 
posseat, opes faclionis oonfirmM. u 
Idem , lugurlb. X^LY : « Esetcilun 
bmri aiiiyfiiifiii'i7. w 



. (4) Blata. Cognita, deteeta; ejfmi 
aliquando de .arcano evut^alo dicilur* 
fla apticl Caesartfm de Befl. Gall. I, 
46: if Posteaquam in vulgus mililam 
eluiwMtti^ qua arro|aaiia in colloquia 
AriovisUis usus. tt 

($} Conyeniunt, ^^tUf elc Supplf 
flim, Dionem sciliceL 

(fi) ^Kg^ « CaUierate, elc. Aliteff 
Plutarcbua, io Apopblegmatis ; eam 
noluisse iBquirere, quod diccret, mo* 
riendum potius esse, quam vivendiimy 
ubi non ab bostibus niodo, sed eliam 
ab amieifl esset ea^ndun^ |d qood 
eliam in viia Dioois inin^t» caiisam^ 
que fuisse coniicit, quod oecelp Hcr 
raclidis^ I1I aliquam vilae suae asper» 
sam iabem« niolcste fefret. Adde Vt» 
ler. Mam. 111, S, eat 5. Bosioa. 

(7) /n aedem Prosef^nae. Ceveria 

et lovis filiae, quae, quum in cam« 

^ pis Eanaeis ia 6i«iiia iloiiea legcvel^ 



i68 



DION 



ab illo perlculi fore Dioni. Hle hac religione ^ noii 
modo ab inceptonon delerritos, sed ad maturandufn 
concitatus est,«Terens^ ne prius consilium suum ape« 
xiretur^ quam conata perfecisset. 

IX« Hac mefte, ^ pfozimo die festo, quum a con* 
yentn remolum se Dion domi leneret^ atque in con* 
clavi edito recubuisset; consciis loca munitiora op- 
^di tradit, domum custodibus sepit y a foribus qui 
non discedant, certos praeficit: navem trireroem ar* 
matis ornat, Philoslraloque, fratri suo, tradit: eam« 
que in portu agitari iubet, vl^tt exercere remiges 
vellet; cogitans, si forte consiliis obslilisset forluna y 
At haberet, quo fugeret ad salutem. Suorum autem 
6 numero Zacynthios adolescenles ^ quosdam eligit^ 



a Platooe rapU est. Vid. Ovidiimi et 
is^rthologos. Hioc in Proferpioae Ce* 
feriji|ue hoDoreoi tempIuBi « Sictilis 
crectum. — - Imrarg eoguni. Magoo, 
ul vocabalur, iureiarando praestito; 
qood quo ritu fieret, ita docet Pin* 
torchus in Dione: Qui fjdero pftaesta- 
bat in Cereris templum descendens, 
Deae purpuram, quibusdam peraclis 
aacrificiis, induebat, tumque facem 
feoens, se fidem servaturum iurabat» 

(8) Hao religione. Hoc inreiucaddoy 
hoc sacramenti vtncnlo. 

(I) Hae tnente, Hoc consilio, u( 
fiassim. — -^ DiefeHo. Proserpinae sci- 
lieet, per quam airaverat Gallicrates. 
Vide hic Meorsium, Graeciae feria* 
tae Jib. IV . •— In coticlavi edilo. AU 
to, sublimi. Solebant veterek, quura 
i^acare prccibus, aut sine arbitris sgere 
vellent, in editum locura sscendere g 
vel etiam h^c rei pecoliare conclave 
id iuperiori parte domus habere. De 
ludilha lugente» hialoria eiui VIU » 



5; ■ In superioribos domos suae fie- 
cit sibi secrelom cobicuAom. ■ Acto- 
rum X, 9: ■ Ascendit Petnis io au^ 
periora domus, ui oraret. ■ De Au* 
gosto Soet. LXXIIL* ■ Si quando qoid 
fecreto^ aot sine intcrpeilatione agere 
proposuitset, crat illi locus in ediio 
singularis. ■ De Tiberio Tacitus, An- 
oal. VI. li: « Quoties super negotio 
eoosoltaret, edita domus parte ule- 
balor. « Ceierum Plutarchus ait Dio- 
oemvffv ocxiQftATi, xkbtai^ Ttvoc ^X^vtc^ 
cum amitis cuoscdisse. Bosiiis, — 
Ctrtos. Pidos, ot alibi. Praeficit, 
Ifempe idem, quem vocat hic Callr- 
cratem, alii Callippum. — Jrmati» 
onmf, Pro instruit Ita Caessr, Bell. 
Gair III, 14: ■(naves) omni genere 
armorum omatissimas. ■ Lucret. pa- 
riter II, 24, dassem ormatam armi$ ^ 
pro iostructam, ait. Sallust. paa|im 
exomare ita usurpat ^ Phitosirata, 
Al. PhilocraU. • 
(2) Zacynthioi flrfoipofiifef. Qoot 



■■■■&■'■■ 



/ 



«.»••. -«c *»».'T«t.-'--- 



■-'■*-* 



DION; l6^ 

* t 

• 

qaiini andacissimos» lum viribus maxiinis; hisque dat 
iiegotiuDi, ut ad Dronem eaat inermes, sic uti conve* . 
oieBdi eius gra^a viderenlur venire* Hi propler no-^ 
titiam sunt intromissi. At illi, utlimen eius.intrarunt, 
foribus obseratis, .^ 4n leclo cubantem invaduntj coU 
ligant: fit strepitus,' adeo tft exaodiri posset foris. Hic, 
sicut ante dictum est, quam invisa sit .singularis po^ 
tentia^ et miseranda vita, «qui se metui, quam amari 
malunt, » ^ cuiyis facife intellectu fuit. Namque ilii 
ipsi custodes, siprOpitia fuissent volnntate, foribus * 
effractis, sefvare eon pptuissent; quod illi inermesA 
^elum foris flagitantes, vivum tenebant. Cuiquiimsuc- 
curreret nemo, Lyco^.quidaoi Syracusanus per fe^ 
nestras gladium dedit, quo Dion interfectus est« 
; X. Confecta caedcj quum multitudo visendi gratr^ 
introisset, nonnulli ab insciis * pro noxiis conciduni 
tur. Nam, celeri rumore dilato, Dioni vim allatam^ 
mulii concurrerant, quibus tale facinus displicebat^^ 
Hi, falsa suspicione ducti, immerentes^ ut sceleratos, 
occiilunL^ Huius de morte ut palam factum est, mi- 



baud dubie e Zacyalbo adduxerat 
Dion. ^Ea enim io insula^ ul traduat 
Diodorus el Plularchus.^Llites coogfe • 
gavit^ atque inde in Siciliam traiecit. 
Quod iam annoUvimus. 



(5) Ljrco, Pro Ljreon, uti Dion di- 
citur; nimirum proiit usus invaluit. 
Gr» AOxoVy cx more. Tzs. — Inter- 
Jeetui esi: Adde ex Plutarcho , cap, 
LVJI, lorprem-eiuscumconiugeprae- 



(3) Foriius obseraUs, Has ab illts ^ ^gpante in carcei«m coniectam, ia quo 
.qui foris eranl, clausas^ seu ad se ad- haec filium peperit. 



ductas ait Plutarcjius, — CoUigani. 
Yioculis aslringuot. 

(4) Qui se metuit qtuun amari vo» 
■', ImnL Pertinet huc dirum illud Sylla- 
no secnlo scrtptnm (Seoeca teste, De 
ira I| 46}^ ae deinceps a Caligula ia* 
ctatum: Odu'int, dwn nuitumt, Vide 
Sueton. Caligul. cap. XXX« 



(f) ^& itisciis. Ab, iis^ qMi caedis 
anctures i^orabanl. 

(i) Immerentes, ut seeleratoSf ocoi* 

munt, Sontcs inaontesque iuxta inter- 

ficiunl. Hocantem de populi cancur- 

su, eaque caede, nibil apud Plular- 

chum legitur. 






17« 



0idH 



nbililer Tnlgi inutata est volnntas. Nam qni vivnth 
-eunk lyranniinn vocitarant, iidem liberatorem patriae» 
tyrannique expnlsorem praedicabanU^ Sic subitcfmt-^ 
sericordia odio successerat^ ut eum suo sanguine, $i 
possenl, ab Acheronte cuperent i^edimere. ^ Itaqu? in 
urbe, celeberrimo locOi ^ elatus publice, sepulcri mo'* 
numento ^ donatus est, Diem obiit circiter annos 
quinquaginla quinque natus, quarturh post annum, 
quam ex Peloponneso in Siciliam cedierat. 



(S) iiJim UhentQrtm patH04f if^ 
nuiniqtte exftultarem prmedieAbant, Ne* 
que dehocquidquam Plularchu«, nec 

. Diodums; ted hie priBcipittim esee- 
pisse CallippiNii I «e pcr tredeelm 
mcii#es tensisse; illey ioilio quidem, 
^uiliil DloAtem ititerficisset, iflclytum,. 
el renkMi lotmnli Sjrrioisii fiblitum 
ait; sed ^iiioJo post pbeoat Hedlsse , 
eodcmqiie, quo Dion, gladip inter- 

^lecttim. Bosios. 

(4) Ah Aehtnntte ekpereni rtdime' 
rt. Id efXf sd vilam rr\ocare cupe* 

"^rent. Ita loquitur Cic. Post, reil. ad 
Sen. X* Achcrcn autem, apud poeias^ 

. inffrurum fluvitis, sicMicius a}ro TiOw 
3gi^iO( xac jScu^ quasi dolo'is fluviu<. 

(5) Celeberrimo loco, CeUherrimo, 



ii| 10 flMt. ctUhriMe, de looo ni* 
gna hominuro freqtientia stipato di* 
citur. In foro suspicatur KirchmanujP 
de funcr. HDm. ll, 36: oiim .e( Istlc 
Groeci tiaros viroe ■eprlire eelitl 
sunL -^ PMioe. Alii od dematm esf, 
alii ad eUuus referuni; aiii denique 
ellgetidi arbilrium faetunt. Inlelligei** 
dum auteoi puto elolaii /■«^/foe. Coo-^ 
fer in Ari«t. III; Conuoe iV; Timo* 
teonte V, et pa%sim. 

(iS) Septdtri monumento Ita Ciet^ 
ro, Xu>cul. I, 14* *Quid ipsa srptil- 
crorum mooumenla^ q^d el gia si» 
gnincanly nisi ws futura etiani cngi> 
tare?» lociKisulle igitur LamUinu» 
Vi>cem teptdori suppnilam deleo- 

damque putat^ O^ve credas* 





* 



XL 



IPHICRATES 




ARCTME!itVM 

Ckf, tj Ipfi{^lt«s dSsciplina ftiilitari nobilis. — II; Bellum g^nl oafti Thtt'' 
tibus; Lacedaenionios fug^^t; Persanim condtictitiis praest; Epamioondain 
rettrdal. — lllj £ us indclcs ti doteS| fiiii ei^bratio dc ntorc barbara, 

Ifuicrati^S; Atheniensis, non tam Diagnitudinerenmi 
gestaruni) qnam disciplina militarinobilitatusesliFuit 
enim talis dux, * ut non solum aetatis suae cum prl* 
mis compararetur^ sed ne de maioribus natu quidem 
quisquam anieponeretur. Multutn v.ero fn bello est 
vei*saluS) saepe exercitibus pi^aefuit; ^ nusquam culpa 



(0 Fuit tamem ttdii «ftrx. ■Hui« 
(Iphicratis) adolescentis Supra ««•tatrm* 
virtus admirabilis ibit; nrc unqiiam 
•anle eum Aihenieoses, inter U^t lan- 
tosqne ducesy^ aut sp«i mainris, aut 
tndolb tnatnriorik^ imperatt>rf m ha* 
iVlH^MQlt^in quo non imperaturiae 
iMilllimy vcrOMfi «I bratoria^ irlM 
fucrc. • lustin. V^ 5. — Dt mmiorihtu 
^ tuint» Idcil, dc surotiiisimperaloftbutf, 
qul superioribus actatibiff vizerant* 

(3) Saepe exerdti^ yi'atfuit. Vi*- 
^nti quidtm anoos naliis» tcste lusti- 
no Vt , 5» imperalor faclns est. «^ 
Nuufuam culpa sua mt^ rim f rsisl, 
Recte addidit eidpai quippe omnioo 



nnsqtiam melc rcm gcssisae, aCrmari 
non poterat; njm iliquandu victum» 
in lomim aspcii^, et plennm ftrbo» 
ribus f\igiBse, c Polfacno III, S, co* 
^nosdmiu. in Acgypto qnoqaty aod 
Pbaroabtei culpa^ #m i«ile imt^ 
gessisse, Diudonia XV | 43, docet. 
Detiique^ qtie tempore Laeedatilionlie 
subsidio odversttt Thebanot hiisiM 
«sl, ab eo omnia |iortim lemer«^ per- 
tim nullo aim fnictii gesta essi r«* 
frrt, esemptisqne deci^t XenophoB. 
Hist. gr. VI extr. Bosios. -- ConsC- 
Ui^ Rittc vrparD^txi^v d^^^ilVeney |fK 
trikttit Diodonn XV ^ 44) qiii cam 
toostro ittilfftr c^alMi pftiMt^ M, 



172 



IPHICRATES 



soa male rem gessit; semper consilio vicit; lanlum- 
que eo valuil^ ut m^ulla in re militari p^rlim nova at- 
tulerit, parlim meliora feceril: nanique ille pedestria ^ 
arma mutavit, <]uum ante illum imperatorem ma- 
limisclypeis, brevy^us bastisy minutis gladiis uteren- 
tur. Ille e contrario pellam pro parma fecit ^ (a quo 
postea peltastae pedites app^antur), ut ad motus 
concursusque essent leviores: nastae modum duplica* 
vit: gladios longiores fecit: idem genusloricarummu» 



Iphicrates quanturo valuerit cwnsilio, 
testanlur eius stratrgemata praeclara» 
« Froutin. I, ^, 7; 1, 5, 24, et alibi 
relata* ~ yt mtdta in re militari, 
Consentanea has tradit Diud. XV; 44, 
ei iisdem historicis descripla, unde 
Bosler eipressit. L. 

(3) Pedettfia. Id est, quibns ute- 
bantur pediles* — Qjrpeis, Clypei^ 
inquit Servius, Aeneidos \\\, 686» 
tscula maiora; dicti ab eo, quod ce<- 
Jent corpus, id est, arro roy xXtfimcv.t 
Idem Servius, alio lcco: clypei pe» 
ditum sufil, seuta equitum. Clypeus 
rolundus erat; scutum vero fortnae 
oblong^e, tnaiusque clypeo. Itaque , 
ul ait Livius I, 43, pro clypeo se- 
coodae classi dalufti est, qupd sine 
lorica essent, ut scutum et clypei ct 
loricae loco esset, ct tolum cnrpus 
protegeaet. ClJ^eum dcTro Tou yXu^civ, 
•hoc esl| scalpere, caelare, deducit Pli- 
iiiusXXXV, 3: ■ Sculis eniro, inquit, 
.t|ualibus apud Troiam pugnalum est, 
eonlintbantur imagines, unde cl no» 
men babuere ciypeorum. s — Hattis, 
Uasta ab astare dicta, ioquit Vairo^ 
quod astans ferri solet. Hastat, si Dio- 
dyo credimus, sesquipla magniCudi* 
lie auzit Ipbicraies.-— CUuUis. Cla^ 
fiim o\fsg iQutalo • cUde oriturf .«ic 



Varr. de ling. lat.; qiiod fit ad hoe» 
tiuni claJem. Gladios fere duplicea 
fecit Iptiicrates. Conf. Diodorum. 

(4) Peltam pro parmafieit, Pel/ta^ 
clypeus parma brcvior ft habilior,. 
luo^ iam mediae effigiem refereni , 
quo uti solebant Aroaxonet , Virgil. 
▲eoeid. I, 494: 

Ducii jimaionidum iunatis agmina 

peUi$, 

Parma autem clypeus bfevis et ova» 
tus^ nulla imaginp insignis, qiio, do- 
nec egregie quodam f<clo inclarue- 
rint,^irones uttbanlur. Tunc (|uidriii 
temporis sculum maius, suisque fa* 
cinoribiis bellicis decoratum gerebaut. 
Hinc scuta gentilia, Virgil. Aeneid. 
IX, 548: 

£nse lens nudo^ parmaque inglorius 

' • alba, 

^ Peiiastae, Livius XXXI, 36. bello 
Macedonioo; qUos pettastas vocant, 
Onktvsu antea dicti, Diodoro tfste. « 
Lactaotius (|ooque peltastas vocat^ et 
LiVius iterufti XXV 111 , 5 ; sed alii 
legunt peltatis. Oe aliis bmusce ducia 
inventis vide in primis Plut. in Pe* 
iopidt et Suidam. 



tPHICRX(I!£$ 



173 



tavkj et pfo fierlis ^ atque aene^s linleas 3edit. Qao 
facto ^ expeditiores tnilites reddidit; nam, pondere 
detracto^ quod aeque corpus tegeret , et leve esset 9 
curavit. 

II. Bellumcnm Thracibusgesstt: ^ Seuihen, sociunl 
Atheniensium, in regnum restiiuit.Apud Corinthum^ 
tanla severitate exercitui ptaefuit, ut nullae unquam 
iu Graecia neque exercitaiiores copiae, neque magis 
dicto audientes fuerint duci; in eamque consuetudi- 
nem adduxil, ut, cjuum praeiii signun^ ab imperatore 
esset datum, sine ducts opera sic ordioatae consiste* 



(5) Seriis, Alii ferreiM, Loricarum 
genus quodJaDi aooutis ferreis inler 
•e nexis, bamis el laminis conserta» 
rum Plura de bis armis peti possunt 
ex rotteri Arcbaeologia graeca, et I. 
Llps. III de MHit. Rom. — Liutem 
dedit. Ncrope linum in aceto ac sale 
dio maceratum a*d eam crassitudinem 
cogebalur, ut ferro resisteret. Nihil' 
de loricis Diodor., s«*d calcrameuta 
roilitibus fecisse ait Jphicralem, quae 
sulutu facilia ac levia essent« aique 
ad sua 4isi|ue tempora Ipkicratides 
Tocala sint. 

(6) Quojacta. Tulam hanc armo* 
ium mulationem ab Ipbicrate factam 
rrspicit Pluiarchus in Pelopida, 

(0 BeUum cum Thracitms gessit, 
Ab Atheniensibus missus; Anaaibium*. 
que, Lacedaemoniorum ducem» i%» 
Athenienshim in Urilesponto turban- 
tem, fugavit. Vide Xenoph. Hist Gr. 
IV, 'B; Pront. Strateg. 1« 4; eumdem 
II, 5. — ' Seulhen, Be quo supra in 
AlcibUe VIIL 

(2) Jpad Corinihum, Meminere 
Diodon» XIV, 91 ^ Polyae^ut UI, ct 



Xenophori. H, Gr. IV, 4, 8 et sq. ^ 
Tania teveritate, Vel iftaum severitatis 
eiemplum pro muUis sit : o Quum 
praesidio Coriulhum teneret, et sub 
adrenlum. I^lium ipse vigilias eir^ 
cumiret, vigilem, quem dormientem 
videret, transGsil cuspide. Quod fa« 
clum quibusdam tanqusm saevum in* 
crepantibus; QuaUm inueni, iiiquit, 
taiem rdiqui. ■ Frunt. Siratrg^m. lU, 
42,2» Epaminondas Thebauus idem fe* 
cisse dicitur. Id. III, 12, 3. ^Neque* 
N<'tanduin, quum praecedat nuUaei 
quod Graecorum more, i^bi rortiiit 
negare volunt, opliroi adhibent aifcfo* 
res. Ita apud Ciceronem: • Negabunt 
id nui sapieoli non posse concedijf 
et alibir ttN«minero unqiiam noo re, 
non terbo, oon vullu denique ofl^ir* 
di. V Ita Liy. 111« H: u Vt nemo noif 
lingoa, non manu promptibr inaivi- 
tate haberetur. s Quod qoidem, rouN 
to saepius elegantiusqoe fit, qnum , 
dlsiundtivae coniunctionis vel locot 
ttsnrpatur negativa. lu Gicero ipte , 
Acad. t, 2; ii Quod bonum qoale f it^ 

neg^t Epicuri.. nec sospicui i ' 



174 immhjm 

rmt, Qt finguli «b peritisfimo iinpmtOM dispofiti 
vftlereptiir. Hoc eiercilu Uoram ^ Laoedaeiqolnioruoi 
jntercepit: qood maiime toU celebralum est Crrae* 
cia. Iteioim ^ eodem bello omnes copias eorum fuga* 
irjt; quo ^clo magnam adeptus est gloriam. Qoum 
Artaieries Aegyptio regi^ belluoiinferre voluil^lphii 
cratem ab Atbeniensibus^petivii ducem, quem prae* 
ficei*et eierciiui conduclilio, cuius numerus duode- 
eim milliom fuit; quem quidem sic omni dsciplina 
militari erudivil, ul, quemadmodum qnoudam Fa- 
biani ^ milites Roniani appellaii sunt, sic Iphicraten* 
ses apud Graecos in summa laude fuerint. Idem, sub- 
sidio Lacedaeoioniis ^ profeclus^ Epaminondae. relar- 



(S) Aloram. Mopa, apiid Lacedae* 
aiooias, psrs exercilus, quae luililes 
^oinaenos ?el «mplius pro Um|v>n]ni 
ntione oofnplectebalur Hiiicquaiuor 
in Xoji^ovg divUae, praeeral troA^/iAa/»* 

(4j Iterwn, De hac victoria nihil 
idiuddtt cnnslat. Arlujerxet vero, 
Maenion cognominc^ P»TSiiriim lex. 

(5) Jegxptio rfgi Pro regi A«gypl| 
yel Aegypliorum, Graecis «c Lulinis 
usiialissiiAum. Rr:i ernl Achoris, qiii 
bellum advertus 1'ersaa compamhat. 
Jn cuiua morlui locum lorle succes* 
ait Nerianebis, quern nirmorat Uio- 
dorusSiculus XV, 42 Vide iu Cha- 
bria JI.'*<- Coiii(uotUio. Cniiductitius 
illc.esl ezrrcilus, fuoOuTit, qui fx 
peregriois cnnslat niililibus mrrcrde 
^Doductis, aeu mercrnariis. — Dundf' 
fi/ii. Iroo vigiali millia, si Diodorn 
fidea. Crtenim Iphicrales hocin brllo 
male regi gessit, co ijund inler ciAn 

PbuiigbMNiai rnagoa orU cmcI 



contentio. H^c de rc vide Plularchuni 
in Artaserse XXIV, ci Dipdorum Si- 
culum XV', 43. 

(6) Fa&iani. S c dicli a Fahio lf« 
ximo, qui \ires Annibalia« aecondo 
Puiiico bcllo. aliri\ii. Jllius passim, 
ul a Velleio H, 5, niiliUris disciplio/ 
lauHatur. 

0) I-'iCitiaemottiis. Voal rljdem 

Leiarlnfam.virioribusThrbanis.quo. 
ruiu d.u rrai E,Mmi,iond.,: qui ac 
cepla rUJr, l ac.daemoniorum opea 
co..nirUla». SMHI. Lai.«h. Admirami. 
h»c tiimiM fi4lMiMo licissiiudo, dum 
SjMrUiM «M»J.uHi *b Alheniensibus 
palUHl , 4Mv.niin paullo anle muTo$ 
tli^MUMiM, h»l4iiujue urbem ri.cin- 
drr«» ^i»»»wiiiiili lum magciiudo ani- 
ini Alhe«i»n*i„in, qui, prislinorum 
iiiUlH^iUiii in.mrmorrs, nrc potrnlia 
Theh«norufn d. Urriii, ausilium non 
denrgMiit. Qiiod, hac re comm^mo- 
rala, observavii DiodurusSiculusXV 
63.J9oiiif. 



irillGRATEB I7JJ 

(Jnvit impetus; i|a|Q,i)isi eius a^ventus iippro|nnqti«f- 
jelf noo prius Thebani SparU absceBsisfient, qufiMi 
fnplain incenjdip delessent. 

lil. Fgit autem et «ninio magQO ei corpore, jnipf- 
ratoriaque forniai^ ut ipso aspeciu cuivis iniicer^t 
admirationeiD sqi- Sed in larore remrssus nimis,^ p^f 
rumque patiens, nt Theopompus memoriae prodidit; 
bonus vero civis^fideque n^gna : quod quum in altis 
rebus declaravit, tum mas.ime in Amynlae Macedor 
qis liberis tuendis. Namque Eurydice^ ^ mater Per^ . 
diccae et Philippi, cum his'duobus puerisj Amynta 
mortuO) ad Ipbicratem confugit, eiusquie opibus defensa 
est. Vixit ad senectutem, placaiis in se suorum ci- 
yium animis. Causam capitia semel disii, ^ bello «o* 
ciaijy simul cum Timotbeo; eoque iudicio est abso- 



(4) Tmperatoriaque Jorma, Quae 
hit TKbellii PoUionis recte verbis 
cs|flinintttr: nEa corp6ris magnitu- 
dioe, ut dignus videretur iib|N!(io.tt 
Ita de lulio Caesare yertoi^ Re^ol. 
Bom, 1. XIII; La nature, qui Memblait 
Vofoir Jaii naitre pour eommandet* 
au rette de$ hommes^ bti at^il dbniii 
un air tTemptK et de dignite, 

(2) Remtsius nimis^ parumque pa* 
tiens. Qui pugnare secuni Nepotem, 
in cap. I, contendunty Theopompi 
scriptoris, ut Alcih. II noster fate- 
tur, maledicentissimi, verha referri 
.cogitent. Neque tamen ez iis, quae 
vitae huius initio narrantur, eificitur, 
ut Iphicrates laborum valde patiens 
fuerit. Poluil enim n disciplina miii- 
lAri nobilitari, saepe exercitibus prae* 
«sse, consilio valere, copias exercila- 
tas habtfre, oAnique disciplina mili- 
tari crudire ■ ct tkmen i/i laiore re* 



missiis nimis, parumque patiene esse: 
baec enim intes se non pugnsnl. 

(3) ^urjrdtee, ' Latiiis harc apud 
Aeschinem^ orat de falftl legalione, 
haud * longe a. principio. Vide quo- 
que Curtii supplementum jn princi- 
pio, ubi de Eurydlce et Perdicca ter- 
mo est. — Cum fus duofms puefris. Ma- 
cedonum rei Amyntas h es Eurydice 
tres Glios sustulil^ Alexandrum^ Per- 
diccam, et Philippum, Aicjiandr] ma- 
goi Macedonis patrcm,^ et filiam' Eu- 
ryonem. R lustin. VJI,'4. 

(4). Causam capitissemei dixit. Pro- 
dilionis accusatus, quod Chareli col- 
legae, socios rebelles mlortiilb, ol>se- 
qui noliiisset, Diodur. Sic. XVI. — 
Bello soeiali, Quod per triemiium 
gesseiunt Athenienses adversus By- 
zaniinos, Chios, Rhodioset Coos, qui, 
foedere inito, Atbeuiensibus bellum 
iutuler^nt. Diodor. »— 1 J?sl absoiutus* 



» 



176 



iPiitCRATES 



iotus. Mene^thea filium reliquit, ex Thressa ^ mitaiii» 
Cotyis regis filia. Is quum ioterrogareturi atrum plc^ 
ris patrem, matremneNfaceret : Matrem » inquit. 14 
quum omnibus mirum tideretur, at^ ille: Merito, in* 
quit, facib; naoipaler,' X|09ntum in se fuit» Thracem 
ine genuit; contra ea matei-) Athenlensem. 



Oraliooein ablphicrale ki iudicio ba« 
biUm Undat DioDyi. HalicarnaH, <la 
Lytia. Siricto aute/n gladio iudices 
lcvniisie, absolntionenique expugnas- 
at narral cam aliis Polyaenos 111,9, 
29. 

(5) Thresui. Muliere Thracia. De 
i|iio Meneslbea vide in Timolheoy 
III, CotfM aulem, Tbraciae fex. 

(6) jit. Indignanlis. Forte at coo- 
inngi debel cttoi meriioficio» > 

(7) Nam ptOer. Timolhei filins jro- 
calur Iphicrales, Paosan. 1. IX. Islum 
aulem locum suspecfum habet Boains: 
quippe nosler in Tini^lheo III, Me- 
neslheum.Jphicratis filium^imothei 
genemm Tocal. Plularchiu contraeum 
despectui iuisse habilum memorat, 
qood cerdopis (^vTOTOfcov) filius ezi- 
sltmarelur, eumque referl Harmodio 
cuidam,. geoeria ignobilitalem cspro* 



bnnti, retpondissc: To /ilv ifii» kit' 

tfftov yhoi S^x<^^* ^ ^^ ^* <* ^ 
ffavcTAC. — Qiumtum in 9e fidt^ cle* 
Sicpatris cum barfaara muhere ma- 
Irimoniuro carpere videUir* eomqiie 
solum arguere, si quid a Graeconiiii 
mpribus el urbaniCale alienum habe- 
ret* eius cnim psler, qoantam in ae 
fuil, Thracem genuit , qoippe qui | 
AlheniensiSy Tliressam doaisset oao- 
rem; inater ootttra, qoanlam poloil, 
Alheniensem lecitt qoom viro nop* 
aeftl Atheoicnsi. Simile apod Albe« 
naeom XIII, S, Timolhei responsom 
lcgitori qoi, quua aliquando irft-> 
derelur, quod matre Thressa et me* 
retrice genitus essel, respoodit: Kal 
X^Vi 7t flCVTlQ otifay OTl «Ti* 9DivkT^ 
Hkttwft^ tiftt vcoc* -r Conirm ee. Pco 
con$ra, Ita G»rnel. Nepoa, Caesar» 
Saliustius^ aiiiqoe pa^m loquontur. 



•XII. 



CHABRIAS 



ARGVMENTVM 

Cat. I; CbabriM, novo pugoandi modo invcptOy cbrus. --< II; Res eiiis cum 
Neclaoebo ^egyplioi et Evagora Cyprio. Classi Aegyptiae pneest. III; 
Domum revocatur; propter iilvidiam plcrumque abest. — IV; In bello 

• sociali, a tuis desertus, interficilur. * 

VJHABRiAs, Atheniensis. Hic quoqu^ in summis habi* 
tus est ducibus, resque multas ^ memoria digiftis ges* 
sit. Sed ex his elucet maxime inventum eius in prae- 
lio, 3 quod apud Thebas fecit, quum Boeotiis subsi^ 
dio venisset: namque in eo , victoria fidente summo 
dttce Agesilao, ^ fugatis iam ab eo conductitiis cater* 



{i) Rts muiUu. Navalem apud Na- (3) Namque in eo, violoria fidMie 

aum victoriam memorafe, forte quia manmo duee Agetilao, Id est^ quum 

Pbocioo praeeratv omisit Ncpos. De in hoc praelio victortae iam certus 

qna vide Diodorum XV, cap. 32, 33 tMtl Agesilaus, vel de victori^ tag- 

.sqq. el Aeschincm adversus Ctesi* quam eerta, fiduciam haberet. -» i2e- 

phootem. Chabriam rcs memoria di- Uquam pfuUangem. Apud Macedones 

gnas non tantum gcssisse, sed etiam agmen erat octo pedilum millibua 

dizisse teslatar Plolarchos in Apoph- conslans, qol, consertis clypcis, prea- 

tegmatu. In primis dictitabat terri* tisqae ordinibus pugnabant. Hic neroy 

biiiorem esse oervonim, duce leone ,* stabile agmcn Athenieosium. — • O^ 

qaam1eoonm,ducecervOy exercitnm. nixoque genu eeuto. Clypeis ad genu 

(3) /n pradio, Adversus Laeedae- * fiimiter acclinatis. Kal dc; 6taniSa^ 

monios,qiiD avxiliariisAlhenieasibitt fr/Mc t^ yow «Uyoevtac» Biodorus. 

pritcrat. ^ Ha^ dTnUag irpoc 7^yu irp09tpiv90Sf^ 




178 



CHABRIAS 



tis, relM]uam pfaalangem loco TeCait cedere , ofantxo-- 
<fiie genu scutu^ proiectaque hasta impelum excipere 
hoslium docuit* Id novqm Agesilaus coniuens , pro- 
gredi non est ausus, suosque iam incurrentes tuba 
revocayit. Hoc uaqae eo ^ tota Graecia fama celebra- 
tum est, ut illo statu Chabrias sibi statuam fieri vo- 
luerit, quae publice ei ab Atheniensibus iirforo con- 
stituta est. Ex quo factum est, ut postea athletae^ce- 
terique artiQces, ^ his stalibys in statuis ponendis 
uterentur, in quibus vicloriam essent adepti. 

IL Chabrias autem multa ^n Europa bella admini*- 
stravit, quum dux Atheniensium esset ; «in Aegjpto 
sua sponte ^ gessil: n;m Nectanabiiv^ adiutum pro- 
fectus, regnum ei constituit. Fecit idem Cjpri, ^ sed 



yhw^. Poiyaenaf. ^ PrtireutquB ha^ 
gta. Id «•!, porrecU, vcl advertiu ir- 
rttentcm hostcm crecta. Ta Jopara 
o^Oi frpoTiiyofi/vouC' PolyaenuA. Ev 
tpSfi #&pftTc fUfHtv. Diodoru*. 

(4) Kique «o. Pro adeo, — In foro, 
Vcteri scil., iibi ct altac illastrium 
Vironmt statuae ct omma rerum prae* 
eUrwn (ul Aeschincs ait contra Cte- 
siph. ) monumenta eoiloeata. Vide 
Mcurrii Ccramiouiii f^cminum , c. 
XVI. Bof. 

(5) Ceterique arti/Ue$, Vcluti sce- 
lrici,%mrici, ptntomimi, aliique cins 
modi. — » Hi$ aia/ihii in statuU ponmt» 
du utarentur» Id ctt, in «o oorporii 
luibito atatuas ribi poncndas curarcnl, 
in quo vicloriam retuliiscni. Hiscc 
onim alataist <piac viclis incitamcolA 
^tmni, dceondbanUir palaealrae. 'MS. 
Era.: Osdem atatOui. 

(t) /n Mgyfto aum tponu. Id ealy 
privalo consilio» rine pnWica anolo» 
riltU* Vnim lMnt>Mt bcUiima Flu«> 



tarcko el Diodoro commemoralori 
in quo ciasu pracfuit Chabriaa. Mtd' 
ta igitar vcl nuUa qoaedam cdd. in- 
consultc habent. Intclligendafn vcro 
eat heUum. 

(2) Nam Tfeetanabin. Qucm Plut. 
in Ages. NsxrdvaSty pcrpeluo vocaf; 
Polyacnus II, 10 Agcail. I9txTtfyil6ev. 
Idcm 1. III, pcrhibet Chabriam Tha- 
mo adfuisse; qui Thamus crilf qucm 
Piotarchus «liiqoe Tadmm vocant. 
Cclcrom niiil de bia regiboa laUr 
vctcrcs conalat. 

(3) Feeit idem Cyjui.l^ Cyproio- 
aula. De hac expfeditiooe vide in fnt* 
mis Xenopfaontem III, 4, Hisl. Gr.-* 
Sed puhliee; Opponitnr ati« aponte, — 
Bvagora$. Qoi, oiympiade XCVII^ in 
jregniim aoum rcstitiitusy anivesaam 
ioaulam in dtlioiiem aaam vindioare 
tnaliluii, el paolo pnat nb ^rlasenK 
Moeoiooe bcllo ftiit vftatut. Vide 

;laooral. tn Evagor. Ad euaidcm Eva- 
goram, praelio apad Argoa 



GHABRUS 



Jjf 



|)Bb]i€c ab AthMiensibtis EragorM «idialor diitii9C 
Ii£q4i0 fviui itkd^ diisceaait, quam t(Ham insiriam haUo 
d^vinceret ; qua ex re Athenienses magnam gloriaai 
aunl adepti» luterim bellum inter Aegyptios ei P#r* 
sasconflatum t&L^ Athentenses oumArtfixene spcie- 
latem habebanti Lacedaemojeiii\;um Aegyptiip^f a qoi* 
hus magnas praedas AgesiliiuS) rex eorum , f^oi^bal; ^ 
Id intuens Chabrias^ quum in re nulla Ag^^lao ce- 
deret, sua ^ sponte eos^ adiutum pi^ofec(||s» Acgyptiae 
cla^ii praefuit; pedestribus copiii Ag^silaus* 

UL Tuin praefecti «egis Persiae legatos miserunl 
Aiheiias «questum , quod Cbabrias adversum regeni 
bellum gereret Cum Aegyj^iis. Athenienses diemcef- 
tam Chabriae praestituerunt, ^ quam.ante domum nisi 
redisset, capitis se illum damnaturos denuntia.runt* 
Hoc ille HUftib Athehas rediit ; neqoe ibi diutiiM $Bt 



malt pugnalo , perfugerat CoQon. 
Uuic ChabriBni ab Athenieosibu», ad- 
vftTMs ArUterxein, adlulorem datttm 
scrihii Xenopbon,!. c. 

(4) CanfiMUm etf . Ita loqui||ir Hir* 
tius yitl, 6: tt Sub tempus ae«livo- 
mivi nulliyii summum bellam posse 
conflari \ v et inilio Belli AUxaadr 
Noster Eiimene; « luiefkn isppfl^ta 
ilU bella. i Adde Paterculum 11, 55 j 
Giceconem» de Aruspicum respoosis: 
V Clodiuf nc£irias cum multis scelc* 
nim pactiones soeictatesque confla- 
vit. B De hoc beUo \ide Diodor. JKLVy 
et Plut. Agesi). . 

(5) A quihus magnas /HJ0eda$ Age* 
jw/aMS.,*. /kmfil^i, Id «st» « 4|iiibus» 
ad faoc4»eIhltpg^rendumymultij inu* 
nerlbus dmdbitiir. u Maxiaos quse<- 
stipf prtriii^ liciM» I Gic. la Vctr . 



^(6) Sua spMe. Conf supt«. At Ta- 
chum adiuvisse, non Nectanabin^ 
narrat Plutarchus XICXVU , «ibi te- 
itfen de Ag^esilao cpnseqlil. t- Pede* 
tifiluM 9€fiU* £t pcdites ei «qiiAei 
intelligil. 

(0 Diem eerltm Ckaki^m pr^eM^ 
iuetwa* Certmm omitii in bpe nexv 
soUt. Xks. ^iHem praeMtiUierwi^, DicaH 
pfaNsfiniveront , eUgantia i^oinaM. 
Curt lib. UI, c. I; oFoslqu^ oiliM 
inde prMsidii millebatar, ad praeaii* 
tutam dUm pepmiscf-e regi. « Cicero 
Ita V«trein et alibi: ■Diem piiiiesti>- 
tuit operi facUodo Iml. deccmbr. a 
Die» autem praestiluta ii nfitBt9(ua» 
GsBBARB. — 'Demimimi0ii. Mioeti 
aant. Hic enim> u| passim^ praeposi- 
tioai A lea via.ikiefi» iit iiotci loiaiA 
additii iailicere. 



i8o 



CHABRIAS 



uoratus, quam foit necesse* Non eniai libe&ter erat ^ 
Bnte oculos civium suoram : quod ePvivebat laute, et 
indulgebat sibi liberalius , quam ut invidiam vulgi 
posset eSugere* Est enim hoc commune vitium in 
magnis liberisque civitatibus » ut invidia» gloriae' co« 
mes ^ sit, et libenter de his detrahant, quos eminere 
videant altius: neque animo aequo panperts alienam 
opulentium intuuntur fortunam. Itaque Ghabrias ^ 
quoad ei Ucebat^ plurimum aberat. ^ Neque vero solns 
ille aberat Athenis Kbenter; sed omnes fere principes 
fegerunt idem : quod tantum* se ab iuvidia ^ puta- 
baiit futuros, quantum a conspectu suorum ^- 
cessissent Itaque Conon ]|lurimum Cypri vixit, Iphi- 
crates in Thracia^ Timoiheus ^ Lesbi, Ghares in Si- 
gaeo. Dissimiles quidem Chares horum etfactis etmo* 
ribus, sed tamen Athenis et honoratus e4 potens. 
• IV. Chabrias autem periit bello sociali, ^ tali modo: 
oppugnabant Athenienses Ghium; erat in classe Cha- 



(2) Ifoft enim UbenUr arat. Ingra* 
tii{ enim apud cives suos versabatur. 
Dacta haec sunt ex Theopompo, cu« 
ius veriM servavit Atben* XII, S. 
•(3) Iwddm gtorut oomea* Sallust* 
Cat. VI: H Sicuti plera^e mortalium 
babentur^ invidia ex ofMlentia orta 
est ff -* Detrahant. lu in Timol. IV. 
Deirdhme de aUquo, de invidiosa et 
obtrectatoria deprettione, apud Cice- 
ronem et alios passim reperitur.— 
Neque animo aequo paupere$ alienani 
cyidenUum inimMur fortuiuun, Hoc 
volgi ingenium ita ezpressit Ssllu- 
aUus, €at. XHXVII: « Semper in d- 
▼itatey quls opes nullae sunt, bonif 
Invident» maloe extoiiunt; vetaAode- 
ffCy nova exoptaDtj odio soanim re- 



mm, mulari ^mnia student; turba 
atque seditaonibus sine cura alootur» 
quooiaaa egestas facile habetur sine 
damno. o 

(4) Piurimum aberat, 14 est^ ple- 
rumque, saepissime. 

(5) Quod tanttan se a6 imndia pu^ 
tahant JuturoSf quantum etc. Id est , 
quod se ab obtreclationibus invido- 

-rumeo magis remotos arbitrabantury 
quo saepius a patria abessent 

(6) Timotheus. De quo infra. » 
Chares, Athenieosium dux ad polii- 
cendumfscilisetpromptus; uode pro* 
verbium natum, XipuTOc viroorx^lnic» 
Charetis poUioitationes, VMe Snidam, 
et qui res graecas scripsere. 

(4) BeUo iooialif WfifMex^^ 



«HABRIAS 



I«I 



brias privatus, ^ sed omnes, qui in magtstrafu erant| 
auctoritate anteibat; eumque magis milites, quam qui 
praeeranty aspiciebant. Quae res%i maturavitmortem: 
- nam dum primus ^ studet portum intrare, et guber- 
*natorem iubet eo dirigere nayem, ipse . sibi pemiciei 
fuit. Quum enim eo |>enetrasset^ ceterae non sunt 
secutae. Quo facto circumfusus ^ hostium. concursu , 
^uum fortissime pugnaret, navis, rostro percussa^ coe- * 
pit sidere: hinc refugere quum posset, si se in mare 
deiecisset, quodsuberat classis Alheniensium, quae 
exciperet natantis; perire maluit, quam armis abiectis ^ 
navem relinquere, in qua fuerat vectus. Id ceteri fa- 
cera nolueruot, qui nando ^n tutum pervenerunt; at 
iUe praestare honestam mortem existimans turpivitaey 
cominus pugnans telis hostium interfectus est. ^ 



>ifiey Graeti vocaat. Conf. ad Iphi* 
cralem» cap. Ul. Tit. 

(2) PrwaUu. Sioe impM». Diod* 
tameD eum classii et Charetem pe- 
^striiNis copiis^ praefuisse tradit XVI, 
7. — Quofn 9111 pnueramt, Quam eos, 
ijdi praeeniit* — jfspieiebani autem 
revereotiam notat. • Omnes t exuta 
acquaiitate, iussapriDcipisaspeclare.a 
Tac. Ann. I| 4. 

(3) Nam dum primuu Foit enim 
in pericttlra adeundis calidior, quam 
caolior; io aliia seg;niaettardos. Vido 
Plutarebttm , PliocioDe. ' Boanra. — 

• StutU$. Festinat. Hinc studium^ oivov- 
dibt festinatio, in primia apnd Caesa- 
rem passinu 

(4) Grmmfitui ctc. Eleganli me« 
tapliora hoatiom undiqae instantittm 
mtt|tilndinem exprimit; tnm nolanda 

^offilioaia latinae Ibraiay qtta, partici- 
pio pnMninot ^hwi aobiici aolel^ 



quod in pfimb fincqnentalliviua. Tsa. 
— RutFQ, Navjt Cliabriaet|ostio ad* 
versariae navis icta. LAiiau.-— «Sido* 
re. Subsideret mergi, oltnii ondia. 
Nam sidere anchorae dicuotor^ qoae 
fundo iofixae haerent. Horat. Epod. 
V, 79: 
Priuttfue eoebtm Arfet inferiuM mari. 

(5) ArmiM dbieotie. Quod probrum 
erat et dedecus militare. 

(6) Interfectu» est, Piutarchua ta- 
men, in vita Phocionis, raiierl Cha« 
briam, imperalorii muneria oUilum^ 
ae temere pericnlia obieclMiet qpun 
enim in pogna navali pro eapouenda 
in terram milite^andacioa in boslca 
iocnrrentes se ciAidissett pugnantem 
confossum esse.LoGCBs«CetenimCha« 
brias periil^ arcboote CephisidorOj 
olympiad. GV anno lertio. Gibhabd* 
S^pulcnim eins extabat Athenis eatm 
oppidttm inGcnuiico^ tcale PaoiaBia^ 



. XIII 

TIMOTHEVS 



ARGVMENTVM 

(Up. r. Tipnplbei TirluUt et res |c«U4 *— H; Ipfli Iia^d9^inp.DiQruni vicJocU 
sUtUa ponitur. — Illj Senex M^neslheo praetori in coiisilium datur. A 
Gha^te praetore accusalus damuatur. — XV; Filias eius Conon muros 
rctloettt cogllur. lasontserga Timotheom $At», 

'. • . , • . 

m ^ 

X liitOtHBfJs, Cononis fllius, ^ Ath^niensis. Hic a patre 

acceptam gloriaiB multis auxit virtutibus.^ Fuit enim 
disertus^ ^ impiger, laboriosus^ rei railitaris peritus^ 
i^eqiie minus civitatis ragendae. Multa huius sunt prae- 
olare faota^ sed haeo maxime illutflria. Olynthioa et 
Byzantios bello subegit. ^ Samum cepit: in qua oppiv 



de quo Ispides fih*us Ctesippus ven* 
deUl« ut hi^ret ^uod iioluptatibu« 
iniiinieniti lcs|ls Atlieaaeiis IV.Conr. 
Meufsii Cerainicm« c. XXI. Bas. 

(t) Chmmit JUiuii K^ Thresia^ 
m Irttim ijuidem primum» sad quae 
poal«ii tMA»pl«r ct^ssimum mode-< 
ttii^evMit* Tilnoilifus «Htem» qtinm 
igalrif eondiUe ^ nbiil«rt|un aAl^ 
qm, i^qiiit , pe» eien aum Cononia 
iitMf. ii Aiictef Alhenaeui Xllli 6, 
km 10 IpUmii 1|I iaudatoi. 

iZi Jl p0ir9 fliniytlKiM ghrUun mUm 
tv mmL vMfMikm* Wem dn Timo* 
tbM knHrtiir Cmo da Qttfiia, U 
92{ I ViiHtMmHi» Camak lilius» qui 



qiitim beUi laude non ioferiar CiMsiil 
quam pater» ad eam laudem dectri-v^ 
nae et logeBii glMriam odiecit^ a 

(S)J)isertus. IliiOb})» fiiy M f(l% 
T»0 koyw iwtifn$bfi, Diod. Sic XV, 
36. Isocrale magiitro^ quam ditaTit^ 
V. Plul. ( Piatone familiari usua est» 
teste Cie.iII . deOrat.e| TimciiI. V. 
39«—» Rei miUkiriMpiarilntk £ui inwdi • 
aemulique ica ab illo egregie geslaa 
fortunae tribuerunt, ut narrat Piular- 
choi ia ^Ha VI. T«i.-^/«i;»^* 
«gemti alacritatem» altentm CQBit|o- 
liam indieal. Idem. 

(i) VlfmfMm H JfyufUim Mla% 
suhgii, BiMpe ottvom iiffaihHa «fpu* 



IfMOTIIKW 



i83 



g^kdii» ra|itvidr6 bello,^ Athenientes mille et do'» 
centa talenta comainpseriint. Id^ ille sine alla paMica 
iiQpenta popolo restitiiit«AdVersainGotym^ beilagee- 
siU ab eoqoe mille et ducenta talenta praedae in pu« 
bliciim retulit. Cysicum ^ obsidione liberaTit. Ario« 
barsani ^dimul cum Agesilao auxilio profectas est. A 
quo quum Laco ^^ pecuniam numeratam accepisset^ 
lUecivea auos agroatque urbibus aogere inaluit, quam 
id (umere » cuius partem domum saam ferre posset* 
llaqae accepit Critboten et Sestum. ^ 

IL Idem» classi praefectus^ circamvebens ^ Pelopon- 
namm, IjaisonicAm popalatus, claasem eoram fogavit» 
Corfyram sub imperium ^ Atheniensium redegit; soo 
c>dsq.ufi idemadtUAxi.t Epirotai, Athamaaas» Chaonas, 



cnatis. Samum quo^d eepit, Vid. Po- 
fyaenum Jib. IIT, cap. i 0. Tanta in 
eipugnandis nrbibus ujua eat felici* 
taiei u^ eum dormiMitein ac manu 
rete tenenleco, ia ^od ipaa foffluni 
urbes Cf»nti6t«bat« deptnietint» (lanc 
autem pietoram aegre tuUt Timo- 
iheus. VMe PeriKon. ad Aelian. Ya^. 
Hist. XIII, 13. • 

(5) SupeHof UUo, Quo Ptticle*, 
po9t flMgnfm cladero, Samnm eepo- 
ftt. Vide Plttt. In P^le \xy «qq, 

(6) Jd, Hoc argenti pondua. Alii 
Am. — Aifittoit. Per pfaedam , de 
ipMi infira: qiiippe qnae^ ut Imponsay 
miile ei dnoeatia Uientia coaaUret * 

(7> Cot^ Caphlagonum regem. 
Aher» ia Ifrtilerale, III, Gotys, Tllrt- 
tM ffcs. 

($) CruauH, Vtdt Diod6r XV, Si . 

(9) JrioSkrMmni, Hic Pbrygiat ta* 
tcapes, qui cum JaclM, Aegyptio* 
Vm ftge, in Penas, }tstt Diodoro, 
XV, fO| coDspirtvit, Vlm» dt ta*. 



dem Artobarzane loqualiir nosttr i^ 
Datame X, non liquet. Ceterum ba« 
iusce belli mentio fit apud Demosthr* 
nem in oratione de Itberlale Rho* 

dioriim. ' ^ 

(< 0) ^ quo quum Loco. A quo ktXQr 
barzane, Laco Agesilaus. Hae autem 
jta luAtae voces iograte souant 

(1) Cirounwth$n$^ Pro drcutnvt» 
cius, scilicet claasti ut CieJn finit, 
XCVII: ■ Quadrigis\chtnttm s pro 
vectum* •* Loeonicam, ^upfklt ftgio* 
aein. — > ^orwu, Synthesis^ pm tiiii^ 
atu Peloponnfai. 

(2) Corofwam 9Uk imforiUm^ et€« 
Sic quoqnt Xenophon, Hisl. Gr. Vj 
et AcKhinea, orat. adv^rsua Cteai- 
phontcm. BoaiTt. •— Qum maro iUud 
adiac&M, Veteri loquemb modo, pro 
qiiat ad inare illild iacent. Jaeero 
etiam dt gettihus vtrhum geogni«> 
p^cum. tQuae gtns iacet svpcn Ci« 
liciaim » loM in Dtltmt IV, 



\ 



184 



TIMOTHEVS 



omnesqae eds genteSj quae mare .iUad adiacent. Qno 
&cto Lacedaemonii de diatina contentione destiberant, 
6t aaa sponte Atheniensibas imperii maritimi princi- 
patum concesserant , pacemqae ^ his legibas consli- 
tueranty ut Athenien^es mari duces essent. Quae vi* 
ctotia ^ tantae fuit Atticis laetittae, ut tum •primum 
arae Paci publice sint faclae , eique Deae pulvinar 
sit institutum. Cuius laudis ut memoria maneret, Ti* 
moiheo publice statuam in foro ^ posuerunt: qtri ho- 
nos huic uni^nte id tempus contigit^ ut, quum patri 
populus slatuam posuisset^ filio quoque daret. Sic 
iuxta posita recens filii, veter^m patris renoifayit me- 
morian). 

in. Hic quum esset magno natu» et magistratus ge~ 
rere desisset^ bello Athenienses unAique premi «unt 
coepti. Defecerat Samus: ^ descierat Hellesponlus : 



(3) Paeemque* De qm Demoslhe* 
Bet^ orat. i^ Coroiui. Bosits. 

(4) Quof uidona, Ad Leucafla , 
Acaraaniae oppidum^ Olyinpiad. CI 
anno priino. ~ Vt tum primugt arat 
etc. Araa Paci iani, Olympiad.Lxxyii 
anno tertio, positas post Cimoais in 
Persas ad Eurymedont. victoriam 
narrat Plutarchus in Cimone XIIJ^ 
quum a^Leucada, ut supra daainius» 
pJympiad.CI anno primo, pugnatuqf) 
fuerit^ — Pulifinar, Pulvinaria lectuli 
eraot in 'tempiis, pulvinis instructi , 
ubi Deorum ataluae adorandae pro* 
ponebaotur. Interdum ante lectulos 
mensae ferculis onustae struebantur» 
quasi Diressent accubiluri, idque le- 
etisternium vocabatur. Huqc Graeco- 
rum morem usurparunl Romani. Inde 
Horat. aodales suos, ob victoriayi 
Actiacam» ad laetitiam%ortaluft 



iVunq Saliarika . 
Omare pidttnar deorwn 
Temjmt erat dapiiuMf aodaUi, 

Od. I, 37^ 

(•) In /oro. Veleri scSiicet. Vide 
Meursii Ceramicum, c. XVI; et sup« 
Chabnam 1. Pausanias, |ii Atlicis, 
prope porucum (quae regia dicta, el 
ingredienti Ceramicum prima oqcur- 
rebat ad dexlram) aletisse Gononem 
^ Timolheum eius filium tradit. Idem 
€L in ara Gecropia ulramque positam 
scribit. Denuo Meursium ^de c. III» 
et iB Cecropia c. XIII. Bosiva^ 

(t) Defeeerat SamuM, Quae iosula 
a Pericleiil Atheni^nsium potestatem 
fuerat redacta* Diodor. tll, 27, 2S. 
— - BtUetpamm, «tc. Id est» populi 
ad Hellespontqm ab AtheniensiuA 
parlibus defecerant.*— PAilip^»A)e« 



TiMOTHBV» 



m 



Philippus iam tum "/alens Macedo multa moliebalur ; 
cni oppositus Ghares qaum esset,Qoxi satis in eoprae* 
sidii putabatur. Fit Menestheus praetor , filius Iphi^ 
cratisy gener Timothei, et, ut ad hellum proficiscatur^ 
decernitur. Huic in consilium dantur duo usu et sa«*V 
pientia praestanteS) quorum consilio utereliir) j^eret 
socer: ^ ^ quod in his tanta erat auctoritas, ut magna 
spes esset, per eos aroissa posse recuperari. Hi quum^ 
/ Samum profecti essent» ^ et eodem ChareS) adventu 
eorum cognito, cum suis copiis proficisceretur, ne 
quid absente se gestum videretur ; accidit , quum ad 
insulam appropinquaret, ut magna tempestas oriretur« 
Quam evitare duo veteres imperatores utile arbitrati, 
suam classem suppresserunt. ^ At ille, ^ temeraria usus 
ratione» non cessit maiorumnatu auctoritati, et, utin . 
sua navi esset fortuna'^ quo contenderat i pervenil ; 
eodemque ut sequerenlur, ad Timothenm et Iphicra- 



xandri Magni pater. — MuUa mo» 
Ueialtir. Plarima doiDiDalioDia ttu- 
diosua machioabatur. ■Catilioa io» 
terea Boroae multa samul molirL n 
Sail. Cat. XXVII. Moliri de cooailiia 
ardoiai oparojoque aludio perficieodia 
apte dicitur. — Noa $atia in eo pra^ 
ndii puuAattir, £rat enim^mprudens, 
alolidua, superbuat contumaxy impe- 
ritoa^ ct oihil prae milile quovis 
epegium habeoa. Bosivs. Vide Dio« 
dor. XVIi 85j et aupra Chabria lir^ 
BOt S. * 

(2) Muic in eontiUum eCc. jMiUr at 
aooer. Id est luveai Bleoestheo duo 
viri esperieotia ac pnideDtia prae- 
alantea, eum suis constliia adiuluri^ 
dantur Iphicratea sdlioet et Timo- 
thcua. BlSa Boeder* /n 



(3) Hiquam Samum profeeU etient* 
Diod. Sic. XVIi 21, non Menestheum 
cum Iphicrale et Timotheo classi 
praefuisse, sed Iphicratem et Chare- 
tem; neque illos Samum, sed Bysan- 
tium oppu^asae tradit; nisi fi>rte^ 
quae ibi narrat Diodorus, alio tem* 
pore gesta suot. Laii> 

(4) Suam eiasiem euppreueruni, 
Scilicet a cursu reprasaerunt. 

(5) 4t i/te.Charea acUicet. Diodo- 
rus eoim « XVI, 21 , haec omnia a 
Charete facU aerihil. ^ Temerarin 
uua ratione. Temere egil. Hie enim 
ratio pvo modo agendi nsurpalur^ — 
yt in ma nai^t eetet fortuna, Notom 
illud Caeaaiis ad pavenlem nautam: 
Caesarem fere H forUaiam m. AUi 

nc ji jiiiiia.M,le8imt. 



/ • 



\ 



m 



fimrtiEv§' 



tem nontlum misit. Hinc, mnle re gefta, complQrilMili 
amig|]s navibus, eodem, unde eraf profectus, se r^*' 
eep|l, Ktterasque Atkenas pnblice misit, sibi prociiFe ^ 
fnisse Samnni capere, nisi a Timolbeo et Iphicfate de*^ 

•sertut esset. Ob eam rem in crimen Tocabantarj pO"-- 
pnlu^acer, suspicax, mobilis, adversarius, invMlQa 
atian^otentiae, domum rcTocat : accusantnr pro41« 

4ionis. Hoc iudicio ' damnatnr Timotheus, Itsqne %\tm 
aestimatur centum talentis. Ille, odio ingratae oliila*' 
tis coactus, Chalcidem se contulil. ^ 

IV. liuius posl mortem qunm populnm indiciJ sa} 
poeniteret, multae novem partes detraxit| el deeem 
talenta Gononem, fiKnm eius, ad muri quamtaai]^ par^ 
lem reficiendamiussit dare. In quo f<»rtQnae farietnc ^ 
Qst ankiadv6rsa. Nam.quoa avus Cenon muros nhM 
stiura praeda patriae restituerat, eoadeaa nepos, cqds 
samma ignominia familiae, ex soa re familiari reficeM 
coactus est. Timothei autem moderatae sapientisque 
vitae ^ quum pleraque possimus proferre lestimonii^ 
uno erimus contenti , quod ex eo facile coniici pote* 
rit) quam carus suis fuerit. Quum Athenis adolesceu- 
tulus causam diceret, ^ non solum amici privatique 



(6) Procliue, Factu facile. lU Cae- 
8«r, de BclL Ciy. I, 48: «Quibus crat 
procliye traoffuire flemen. o 

(7) Hoo imUcio 4mnim$ur, ^riilo- 
phoale eum praecipue aocuMiile.Vid. 
AaUo. Ver. HUt. XiV, 3. 

(8) CUcidtm $• ctmtulU, Etia kae 
ailjo ?ile cessit Confer PerijiQn. e4 
Aelieo. Ver.HUt.lU,47. 

(t) ForUmmt variMaM. iiVarieiat 
«I V^9^ fetlunae. • Cicera de Di- 
vioatiooe lib. H. 



(2) kio4irMa€ upiemiii^ vHm» 
De Tiroolliei sapicntia tetliiiionium 
e||re|ium dedit HegQtander apiad 
Alhenaeom , defcriptttm ab Aelieaei 
Var. Hialer. H, 48. 

(3) Causam dicercL Id tsi, accusa* 
i>»tur. CauM ipta alterem eapeditio- 
■em Corc^am «peclal. Oe qua conf^ 
aupra cap. U. •— loiOfL Plieranim iii 
Theaaalia tyrannus, cmiM memioero 
Xcoophon, Diodonit, Plutarcliua^ alii* 
cjue dompbim;' vDivinie IvUmm 



TIMOTHEVS 



« • 



187 



hospf tes adeumcfefendenduin convenerun^ sedeliam 
ineisiason tyrannus, quiillotemporefuitomniujnpo- 
tentissimus. HiS quumin patriasine salellilibusse tu* 
tum non arbitraretur ^ Athenas sine ullo praesidio 
Yenh; tantique hospitem fecit, tU« mallet se capitis 
periculum adire^ quam Tlmotheo, de fama dimicanti, 
deesse* ^ Hunc adversus tamen Timotheus postea , 
populi iussu, bellum gessit; patriaeque sancbiora iura, 
quam hospilii, esse duxit. Haee extrema fuit aetas im- 
peratorum Alheniensiumt ^ Iphioratis^ Chabriae, Ti-- 
hiothc^ : neque post illorum obitum quisquam dux in 
illa urbe fait dignns memoiia. 



vulnus Pheraeo lasoni quidam ejLitli 
cias capiihis inluiit. Nain quum ia- 
lcr insicKss gVldio eum percttssissel^ 
vomieam , «|ace • ouHo medioomm 
Sinari (lilttcraly lla rupil^ ul bonir* 
nem (^esliicro malo liberarel.a Tcslc 
Val. Matim. fib<,l, cap. 8 de Mira* 
culis, exl. 6. 
(4) Deesae, Locutio e foro desum- 



pta, c^ contrarium csl ^Utu. Biau 
(5) ffmee txtrema fhU «rlci impe' 
raiorwn Athsaiensittm, Hi faerunl ex- 
Ircmi Athenicnsium Imperalores. Ez- 
siitil iamcn poHea Phucioo. Sedi ut 
ipse fiiletnr nosler, XiX» I: n Mullo 
eius nolior in^gritaa vUaCtquam mi- 
li^aris labor.v 



XlV. 



DATAMES 



ARGVMENTVM 

« 

Caf. ly DaUmet barbarorum clariMiiiiiu. Bello Artaienif costii Cadusios^ 
Ciliciae parlero^ mereiur.t-. II; Thyttro vivum capiL — lli; Captum ad 
regero adducit. Copiis cqptra Aegyptios praeficitur. — lY; RtTOcaior. 
Atpim Cappadocem capit.-^V$ Auiiconim insidiat edoctuf, Cappadodmt 
sibt et Papblagoniam occupat. — VI; lo bello advemim PisNas aniittift 
filioro. Proditores et hostes Pisidas superat. ^ VII; A filio natu maximo 
proditur.» VIII; Autophradatan» cootra se miuum, vineit«— dt; Regis 
insidias callide dedmat — X; Mithridatb dolo eapitor. — XI; In coUo* 
quio per ^raodem occiditur* 

YfiNio nunc ad fortissimuin virum, maximiqiie ^ 
consilii omnium barbarorum , exceptis duobus /^ar- 
thaginiensibus , Hamilcare et Hannibale. De quo 
hoc plura referemus, quod et obscuriora ^ sunt eius 
gesta pleraque, etea, quae prospere ei cesserunt, 
non magnitudine copiarum, sed consilii, quo tantum 



^i)Maximique coiuilU, Maximaque 
prudentia praeditum. — Hamiioar<t 
€t HannOale, Quonim inf. XXII et 
XXIIl ieguntur vitae. 
• (2) Obscuriora, Pauca adroodum 
de Datame, rebusque ab eo gestis ex- 
pofuenmt Diodoroi Sicuhisy Poljat- 



nus et Frootinus. — Quat protpere et 
eesterunt, Res eius feliciter gesflaey 
victoriae. Ita loquitur Ssllust. Catil. 
X^tVI: Neque insidiaey quas consu- 
libus in campo fecerat, protpere ces<- 
tere, o Tantttn non. Ffe» propemo* 



DATAMES 189 

noii ottnes superabat, accidemnt. Qaoram nisi ratfo ^ 
explicata fuerit, res apparere non poterant datahbs^ 
patre Gaiftissare, ^ natione jCare, matre Scythis^a na* 
tus, primum militum numero fuit Itpud JLrtaxerxem 
eori)|bi, qui regiam tuebantur. Pater eiu^ GamissareS) 
quod et manu fortis, et bello strenuus, et regi multis 
locis fidelis erat repertus, habuit provinciam partem 
Giliciae ioxta Gajppadociam, quam iDCaluntLeucosyri. 
Datames militare munus fungens ^ primum,qualises- 
set^ apparuit in bello, quod ret adversos Gadusios 
gessit. Namque hic multis millibus regiorum inter'^ 
fectis, magni ^ fuit eius opera. Quo factum est, ut 9 
quum in eo bello cecidissetCamissares, paterna ei tra- 
deretur provincia. 

n. Pari se virtute postea praebuit, quum Autophrav* 
dates iussu regis bello persequeretur eos, gui defe* 
cerant. Namque huius opera * hostes^ quum castra iam 
intrassenty profligati supt, exercitusque reliqnos con- 
servatus regis est: qua ex re maioribus rebus prae- 



(3) Quonim nifi raiio, Seosus eA : 
Oinnia iliiiu gtaU dare et pcnpicae 
cognofci oon poterunt line eaustrnm 
adiunctonini(]ud oniniam accurala 
eapOMtione. 

(4) Patrt Camiuart, Pater Cam^ 
sares ez Caria, mater ez Scytliia o|ta 
cst. Quae quidem Thyi , Paphlago- 
niae re^s, erat amita. Confer. iof. II. 
— JSomm, ZMfucTOfV^ibcciiy 9 quilMis 
praeerat Chiiiarch.De Chiliarchi mu- 
nere vid. in Gon. 111/ n. 2. 

(5) MiUlart muma Jiatgens. Cum 
nocusativo passimy etsi rarius» repe- 
rilor. Quod in primia naurpaBt Te« 
fentini ^ PUottts.* 



Panuitut ooto hombuan mumu /ueiie 

fimgitur: 
Plant, Menechn. I» 44. 

a Suprema erga memorlsm fiHi sili 
munera fungercntur.a Tacit* Anml* 
lil, 2. 

(6) Magni fidt^ etc. Snpple pretif. 

( 4 ) AulophraduteM, Lydiae satrapefy 

qui et ipse postea a rege defecit. De 

quo Diodorus XY» 99.— f^of qui dt' 

Jeoerani, Lycioa scilic. Pisidas, Pam- 

phylioa, Cilices^ SyroSy Phoenices, ae 

fere omnea Asiatici niria accolaf. 

I)^odor.Xy,90. 

(2) Huini opera, Ptr DaUiDcai<j 

• • • 




I^p 



PATAHKf 



«s^ coepit. Erat fo tMipor# Thy&s» dj^iMtM^ Air 
phlagooiaei aoiiqoo genere Batus a Pylaettefie iil^ t 
quem Homerus troico hello a Pairoclo iaterfcctttla lat» 
1m re§i dacto audiens non eraL Quam ob causaoi bellb 
eum persequi copsliiuiti eique rei praefecit DaUHieiiit 
propiDquum Paphlagonis: namque ex fratreet sdrore 
erant nati: quam ob causam Datames omnia priamiii 
ezperiri voluit| 4it sine armis propinquam ad offitMttto 
reduoeret. Ad quem quum venisset sine praelidio ^ 
quod ab amico nullas vererelur insidias, paene inte- 
riit : nam Thyus eum clam intei^cere voluiL Erat ma* 
ler cum Datame, amita Paphlagonis; ea, qyid agere* 
iuri resciit / filiumqiie monuit : iUe fuga periculum 
evitavit, bellumque indixit Thyo. ^ In quo quum ab 
Ariobarzanei ^ praefecto Lydiae et loniae totiusque 
Phrygiae, desertus esset ; uihilo segnius perseveravit» 
vivumque Thyum cepit cum uxore et libeiis. 

ni. Cuius facti ne prius fama ad regem^ qtiam ipsci 
perveniret, deditoperamJ Itaqueomnibusinsciis, eO) 
ubi erat rex, venit ; posteroque die Tliyum,hominem 
maximi corporis, ^ terribiliqjjie facie, quod et niger, 



(3) Thpii dynaitet P. Hunc Pa- 
phlagoniae rcgem vocat, ex Theo- 
pompo, Athenaeiis IV» iO. Thyus^ 
inf. c. III, nohilis rex a noslro voca- 
tur. — ji Patroch interfectwn, Hunc 
k Menelao interfectum, oon aulcm a 
Patroclo, ex Hom. Iliad. V , 57lS^ et 
•eqq. cognoacimut. 

(4) 7*A;^o.Conaohrino suo. Lambi* 
nus Thyum hunc ct Datamcm, quum 
amilini sint, patrueles vocat. 

(i!) M Ariobartane. Qui etiam posl 
a regc defecit^ et cum aliis coospiii^ 



vit in eo hell0| quocl movfratTachtti, 
T€ji Aegypti Dioil. Sic. XV, 90: nam, 
quae bic Nepos narrat, ante id hcl- 
libi facta sunt, ut apparet ex cap. III. 
f. Cif.— Jfihilo segnius. Ita Sall. lug. 
LXXV: u Nihilu segnius betlum pa- 
rare. n 

(0 Caius Jacti ne. . • Jtedil operhm. 
Vt ipse nuntius veniret. 

(2) Maximi corporiSy terriBiligue 
facie, Notanda , quae aliquando llt , 
casnum in eadem serie mutatio. — 
Opiima vestf, Nimiram parpara au* 



• • 



Mmmm 



*9i 



et capillo lpog<H J»arb»|tt9 erat proinJ««iii opliMlia vaste 
jtexit/qaam satrapae regii ^erere^/cons^evera^t; qriW* 
vitque etiam lorque^et armilli^^aureis^cefceroqjM nt* 
^io cuhu. Ipse agrestiduplici aoiiculo^ circuipcUt.u#i 
jbirtaque tunicai gerens in <;apite gfileam yenafori^m^ 
4extra manu clayam, sinistra cppulam» qua Tinclum 
$tnte se Thyum agtbat, jut si feram bestiau) capiam dv* 
Ceret Queoi omnes. quum prospicerent propter no * 
yitatem prnalusi ignotamque formam,obeaq»que.reitt 
magnus esset concursus ; fuit non flemo» qui agi^o^ 
sceret ^Thyum, regique nuntiaret. Primo non accre- 
didit. Itaque Pharnabazum misit exploralum» a ^uo 
ut rem gestam comperit, statim admitii iussit, magno* 
.pere deleptatbs quum factoi tum ornatu: iii primis 
quod nobilis rex in potestatem inopioanti Yei|perat. ^ 
Itaque magnifice Datamem donatum ade&ercilum mi^ 
sit^ qui tum contrahebatur, ^ duce Pharnabato elTi* 
thraustei ad bellum Aegyptium ; parique eum^ alque 
illos, imperio esse iu^sit, Fostea vero qoam Pkarna- 
bazum rex revocavit, illi summa imperii tradita est» 



roque distiifctay qua provinciarum 
rectorei uti solebant. Vode fmrpuraU 
dicebantttr. 

(3) Jpse agresti dupUci amiculo .,*• 
Ipse agrcsti et crassiori contectus in« 
dumento. Sic Horat. episL l^ iJ, 25; 
dupliei panno. — Galeam venator^m, 
Gateae autem vena^riae ei fcraruui 
caeurum eiuviis fiebanti at^e adeo< 
hirsutis peMibus obductae erant. Vid. 
Vegetium II, 47. ^ CUt^am. Fustis 
ter^s, ad clavi similitudinem capiia* 
taa. — Copuiam, Loruniy quo Ugan- 
lur cants venatici* n Copula detrabi* 
tur canibus. n Ovid. Uetam. YU| i 3« 



-^Feram bestiam,AliBi/era aj^solute 
ponitur. 

(4) Qupd nohilis rtx in poteti^Um 
inopinaii ventrat, Quod Tbyus (quem 
nodo dynasten vucaverat ) opinione 
cilius captivus sibi traderetur. Inopi» 
nans, saepius in Caesare. 

(5) Qui tum contrtAcbatur, Sive io 
Phrygia, cui • Phamalysus praeeratj 
sive in Syrb^ unde brevior in Aegy- 
plum traiectio: vide LambiQ. n. 42 
et 44. O081V5. '^Tithrauste. Pro hoc 
Iphicratem narrant Plutarchos iii Ar- 
taxcrie cap. XXiV; et Diodon» (Si* 
culus iV,ii, 



'9* 



DATAMKS 



lY. Hic qiium maximo studio ^ compararet exer^ 
citamj Aegyptumque proficisci pararet; subito a rege 
littema sunt ei missae. ut Aspim a^rederetnr, qni Ga* 
taoniam tenebat» quae gens iacet supra Ciliciam) con** 
finis Gappadociae.NamqueAspis^saltuosam regionem^ 
castellisque munitam incolens , non solum imperib 
regis non parebat^ sed etiam finitimas regiones Te* 
labat)^ et, quae regi portarentur, abripiebat. Data^ 
mes, etsi longe aberat ^ ab his regionibus, et a ma- 
iore re abstrahAalur^ tamen regis Yoluntati ^morem 
gerendum putavit. Itaque cum paucis, sed viris forti* 
bus navem conscendit, existimanSi idquod accidit^fa- 
cilius se imprudentem parva manu oppressurum, quam 
paratum,quamvis magno exercitu. Hac delatus inCi- 
liciam^ egressus inde , dies noctesque ^ iter faciena , 
Taurum transit, eoque, quo studuerat, venit: quaerit» 
quibus locis sit Aspis : cognoscit haud longe abesse^ 
profectumque eum venatum ; quem dum speculatur, 
adventus eius causa cognoscitur. Pisidas cum iis» quos 
secum habebat, ad resistendum Aspis comparat. Id 
Datames ubi audivit, arma sumit, suosque sequi iubet; 



(4) Mnximo ttudio. Id est, ut Ci- 
tero eam vocem inlerpretalur^ cum 
issidua et vehemcnti ad istud bellum 
tnagoa cum voluptate applicata occu- 
patione. De inventiooe 1, 25. Graeci 
dicunt xar» virovJqv et xarde 9irov • 
iiS^, EairsT. — SegyfftunUjfue proficisei^ 
Absqne praepositione , lit fit passim. 
— laeet. Sita est. Conf. ad fimoth. 
Ily n. 2. • • 

(2) Finiiwuu regiones vexaBat. Po* 
pulaliaturt incursionibus ac direptio- 
nibitf a<*^^ infestabati uti siepii« 



sime ioquitur Cicero^ et in primis 
Caesar. — Abripiehat, Inlercipiebat , 
praedabatur, 

(3) Etsi longe aberat, Nempe exer- 
citMi adversus Aegyptios contrahebi- 
tur Ac^ seu Ptclemaide in Phoeuicey 
unde postes incursio £icta est in Ae* 
gyptum. Yide Diodor. XV , 44. — 
ji maiore re, A bello Aegyptio^ quod 
tanto studio parabat. 

(4) Die$ nocUtque, Ita etiam Sal- 
lustiusy nec noi^alii. Rarios dits post- 
pooitiir. 



DATAUES. 



193 



ipse equo concitato ad hostem yehitnr. Qaem pro« 
cul Aspis conspiciens ad se ferentem j ^ pertimescit , 
atque a conatu resistendi deterritus, sese dedit. Hixnc 
Datames vinctum ad regem ducendum tradit Milhri- 
dati. 6 • 

Y. Haec dum geruntur^ Artaxerxes reminiscens^ ^ 

a quanto bello ad quam paryam rem principem du« 

cum misisset; seipse reprehendit^etnuntiumadexer* 

citum Acen misit, quod nondum Datamem profectum 

putabat, qui diceret, ne ab exercitu discederet. Hic, ^ 

priusquam perveniret» quo erat profectus, in itinere 

conYenit, qui Aspim ducebant. Qua celeritate quum 

magnam benevolentiam regisDatames consecutuses- 

set ; non minorem invidiam aulicorum* excepit , ^ qui 

illum unum pluris, quam se omnes, fieri videbant : 

quo facto cuncti ad eum opprimendum consenserunt. 

Haec Pandates, gazae custos regiae , amicus Datami^ 

perscripta ei mittit; in quibus docet, cc eum magno 

fore periculo » si quid , illo imperaate , in Aegypto 

adversi accidisset: namque eam esse consuetudinem 

regiam, ut casus adversos hominibus .tribuant, secun- 

dos fortunae suae ; quo fieri, iit fecile impellantur ad 



(5) Ad «e fireniem, Id eit^ nien- 
tein. Hic antem eetivoro pro passivo 
ponitor. Vide Vossium de Analogtt 
III, B. 

i6) MUhndati. Ariofaimnls setn- 
pae filio, e quo» ot infira videbilur, 
ctpite uhimo, per finudem oeciditur 
Ditames. 

(0 Meminiieeru, Post fitttom per- 
pendens— Pnncf^m dueum, Praed* 
puun ez dudbos sula, «« Se i|m« rt^ 

Goa, JHviK 



ter, ot solet noster» 
pru ee ipsum reprekendil^ Suum sci* 
lioet damnavit consiiium. — Acen, 
Phoeniciae civitas, quae postea Plo- 
lemais dicta. — ProfeGium, Ad pe^- 
sequcndum Aspim. 

(2) Hie. Nuntius. Ccewenit. Sdi. « 

0OS. 

(3) ExeepiL Idem ac soscepit* Ita 
Curtius Vly tO: ■Quid inimicitiamm 
creditis ezGeptucum fiiine « si iqson- 
lea laeiissem? 1 . ' «r 

N 



i 



194 



DATAMU 



eorqni peralciMit qoornm dQeta rti malt g«9U# mMh 
tieDlar : iUqm hoc maiore Sore in discrimine, ^podt ^ 
qoibasrex masime obediatyeoshabeat ioimicisiimoet^f 
Talibof ille litteris cognitif^ qoam iam ad eiercitQm 
Acen venisset, qnod non ignorabat ^ ea vere scripto t 
desciscere a rege oonstitaiu Neque tamen qoidqaam 
fecit, qnod fide saa esset indignnin : nam Mandrooleoi 
Magnetem ^ esercilui praefecit; ipse cam sais ii| 
Cappadociam discedit^ coninnctamque bnic PaphU* 
goniam occapat, celans, quaYoIuntateettet in regemi 
clam cnm Ariobarzane facit amicitiam^ manam pom* 
parat^ urbes munitas snis tuendas tradit, 

VL Sed haec propter hiemale tempus minas pro^ 
spere procedeliant. Andit Pisidas* quasdtm 9opias 
adversus se parare. Filium eo Arsidaeumcam exor^ita 
mittit: cadit in praelio adolescens. Proficiscitor eo 
paler, non ita cnm magna mann^ celans qnantum 
vulnns ^ accepiseet; qnod prius ad hostem perfenire 
cnpiebat, quam de re male gesta fama ad suos pervor 
niret, ne^ cognita filii morte, animi debilitarentur mi« 
litum. Quo contenderat, perYenit; hisque lociscastm 
ponit, ut neque circumiri multitudine adversario^ 



(4) lUum fioc maiorejore in ditcri- 
men, 4fuod, ctc. DalMneio to inaiort 
in perlculo iFtnari, 4|iio4l «i mazime 
iofesti erant tlli, quibus res crcilat 
ct indulgeat piarimum^ sivc quomm 
consilio ila omnia agat , ut his ipsia 
res obedire videalur. MS. Boce. o6c- 

*tNtBat et kMat, 

(5) Magnetem: ex Magncsia. — P«- 
phlagomiam. Tum tacuamy ca qno 
Tbyas capltts fiwrat. Vidc sapm II. 
— CamJManiama, Qui ot ipcf ira 
pridem defeceral. Dc quo conLtA c 



II, not. 5. — Afamun conMpartt,, Copias 
sciliccti ciiguas aolcm, ai cmn eser^ 
cilu, quem rcliqucrtt» oooferiQtiir. 
Htnc mmiium, 

(I) Judit Pisidas, elc. Aliler Dio- 
donas Siculus XV « 9. ArtabawR 
f oim Gapp^dooiam cum roagpo Pcr* 
svum caercito iovasisse, DcUmcai<* 
que adversiu eam pugnasse SAcral. 

(a) ruimu. Dc acri et mpr^aci 4o- 
Idta. Ila Pjont VI : Accepit gct^niii* 

niva fitrffia tuIih» mDcto mii.4 



n 



DATAMCS 



fpS 



tnm potfct^ iiM(uo impediri^ ^uoitiiiins tA c&aNciiiH 
dum mannm haberet expedilam«-Eral cum eo Bfiibro* 
barsanes, socer eius, praefectua equitum: is, jespe^ 
ratis generi rebos» ad hosles Iransfogit. Id Datamfs 
ut audivit, sensil, si in turbam eKisset,^ ab homine 
lam necessario se relictum, folummj ut oeteri eonsi-» 
lium sequerenlur. In yulgus edit : ^ cc suo iussu Milhro» 
barzanem profeclam pro perfuga, qoo faciiiul redeptus 
interficeret hostes: quare relinqui eom non par esse^ 
sed omnes oonfestim sequi. Qood si animo strenuo 
fecissent, foturum, ul adversarii non possent resialere^ 
quum et inlra vallum et foris caederentur.» Hacre 
probala, exercitum educil» MithrobarzaDem persequii* 
tur: qui tantum quod ^ ad bostes pervenerat, Data*^ 
mes signa inferri iubet. Pisidae, nova re commoti, in 
opinlonem adducuntur,perfugas mala fide composito- 
que fecisse, ut, ^ recepti, essent maiori calamitatii 
primum eos adoriuntur. Illi quum quid ageretur, aui 
quare fierel, ignorarent, coacti suntcum eispugnare, 
ad quos transierant; ^ ab his^ue slare, quos reliqoe^ 
rant« Quibus quum neutri ^ parcerent, celeriter sonf 
concisi. Reliquos Pisidas resistentes Dalames in;vadil , 



(3) Si in furftoni «ariiftfl. &i Mihm 
dcfieetiomt ruinor apvd iniKtej vol* 
gmtor. — Tyrhom, Aoife, Hbm. 
« (4) iu v9dgut pdit, Apud militM 
mmorem tpargit. 

(fi) Qid Umtun quod. Alii qm dwn 
md k0$t§t piTMMrMC. 8td iMtmmfuod* 
Sraccs locMtto s toooutov omv, vSx, 
«OBimodiim ^um, ut Flnt. ia Syila 
c. XXXVIII. Non rarus ia apu4 Gi. 

oeroMm •X>i|iPMr|^c- ' 



ttl, ctc. Gompmita cum bostilMia lirait-* 
de vcBiasc, ut, admiasi in caalra*, 
maiorcm pcroiciem affierwnt. 

(7) j4d quo» tranMenmt. Pro trant» 
ibfcraDt. — jih hitquit tUrt, quo$ re* 
Uqugrmnt. Eorom^ue, qaoa dearnae^ 
raot, partca tncri. Rtli nqutre , pi« oe» 
acrere , oHirpat in primia Tacitaa; 
Sallttstiua quo^ Catilioa IX» ai^mr 
relihquere, 

(S) NeutrL^al^ ocqtte hottia, 
Miiae Pitamec. 



I ^6 DATAMES 

primo Impeta pellit, fugientes persequitur^ multas 
interficit , castra hosiium capit. Tali . consilio ^ uno 
tempore et proditores perculit, et hosles profligavit/ 
et, quod ad perniciem fuerat cogitatum, id ad salu- 
tem convertit : quo . neque acutius ullius imperato- 
ris cogitatum / neque celerius factum usquam legi- 
mus. 

VII. Ab hoctamenyiro Scismas, maiimo natufilius^ 
desciit, ad regemque transiit, et de defeciione patris 
detulit* ^ Quo nuntio Artaxeries commotus, quod in- 
telligebat, sibi cum viro forii ac strenuo negotium 
esse, ^ qui, quum cogiiasset, facere auderet, et prius 
cogitare, quam conari consuesset: Autophradatem in 
Cappadociam mittit. Hic ne intrare posset, ^ saltum , 



(9) Tali condUo Qucd quidem re- 
fcrunt Fronlinus Strateg. II, 7. 9; 
Polyavn. VII, 24, 1, el Diod. Siculus 
XV, 94. Hi autcm • nostro et ipji 
ihter sc tum nominibui tum ctiam 
totius rei gcitae narrattoDc discre- 
{MiQt. Frontinos, rzempli gratia: Oa- 
tames, ioquit, duz Pcrsanim advcr< 
8US Autophradatem in Cappadocia^ 
quum partem equitum soorum trana- 
fogere oomperisset| Cfteros omncs 
vcnire secnm iussit^ assecutusque 
tnnsfiiigas, laudavit, quod eum acri<* 
tcr pracccssisscnt,hortatusquc est eos 
ut fortiter liostem adorircntur. Pudor 
transfugis attulit poenitentiam ^ ,ct 
consilium suum, quia non pulaliant 
deprehensttm, mutavcrunt. n <— Aou- 
iiui eogitabtm, Strategcma callidius 
ivperturo. Notanda crebn ciusdcm 
verbi repetitio, quam pauloante iega- 
lur eotfitatum. 

(I) Bt de defioiione pOtrit deUdit. 
Defcctioiicmqttt patria soi regi ape« 



ruit. Detulit, Vnde apud Latioos de- 
Litort gallice dildteur^ 

(2) Sibi negotium e$ae, Pro deccf* 
tandum sibi fore: codem sensu gaU 
lice dicimus ayoir affaire k. — Oui, 
quum eogitoMset^ faeere auderel. Id 
cst, qui quom cogitasscti rrm deli* 
bcratam auderet cfficere, et nunquam 
cfficcrct, antcquam cogitasset. Eadem 
apud Sallustium , Cat. I , aentcotia / 
■ Priusqoam incipiasy consulto; ct ubi 
consulueris, roature faclo opus cst. ■ 
Quae quidero yvflajuu) e prima Dcmo- 
slbenis adversus Philipp. oratione om- 
nioo cxprcssa videtur : Ati fih 6ov- 
>fucoOai if' fiovx^t ffwccy ii xk ^6<v 
Eavra juxk oirou^^c. Isocratcs mullo 
brevius , in orat, ad Demonicum : 
Bev^tuou ft^y ^paiiM^, firitAn 9i ra- 
Xi^ ra doSavra. Autophradatem.S^'- 
trapcm Lydiae, de quo supra II, 
not. 4. 

(3) Ne intrare postet. Scilicct in 
Gappadociain. •— Portae, - Angustiae 



DATAMES 



197 



ih qabGjliciae portae sunt sitae, Datames praeoccu- 
pare sluduit. Sed tam subito copias contrahere non 
potuit. Aqua redepulsus,^ cum ea mann, quam con- 
traxerat , locum delegit talem, ut neque circumirelur 
ab hostibus» neque praeteriret adversarius, quin anci- 
pitibus locis premeretur; et, si dimicare cum eo TeK 
let, non multum obesse multitudo hostium suae pau* 
citati posset. 

VIII. Haec etsi Autophradates videbat^ lamen sta- 
tuit congredi, quam cum tantis copiis . refugere , aut 
tam diuonolocosedere. * Habebat barbarorum equi^ 
tum viginti, peditum centum millia^ . quos illi Car<« 
dacas ^ appellant; eiusdemquegenerislllfunditomm; 
praeterea Cappadocum octo, Armeniorum decem, Pa« 
phlagonnmquinque, Phrygum decem, Lydorum quioh 
que, Aspendiorum et Pisidarum circiter Iria, Gilicnm 
duo, Gaptianorum totidem, ex Graecia conductoram 
tria millia ; lewis armaturae maximum numerum. Has 
adversus copias spes omnis consistebat Datami in se 



Tianjnij arclissimae fauces, per quas^ 
Uoqiiam per porUs, in latius spatittm 
csitur. Graec. iruXxt, quod verbum 
ezcepeniDl etiam Latioi, ut «Mela. 
No« enge passejGallo-FraDci, defilis, 
N empe Cilicia Tauro et Aroano roon- 
tibus a Cappadocia dirimitur. Ez Ci- 
liciae autem versus Cappadociam situ 
•pparet/portas fukse septeotrionalca. 

TzaCBVGK. 

(4) A qua rt depuUus. Eleganter. 
^um consilio dimnveretur. ^Anei» 
pitihus tods premereiur, Quin a froote 
et a tergo urgeretur. Gurt. III^ i7, 
de hif pylis: a Ybi cireumiri (regis 
copiae)» obi aacipiti acte opprimt 



posserit. ■ — Suae paueitaii, Gui ele»' 
ganter opponitur muililudo. 

(1) Sedere. Morari. «Miere aoUm 
de castris dicilur. 

(2) Cardacas. HoKe Asiae minoris 
populos tra4unt;Polybiaa el Aeiianos. 
Caniacas auUm Strabo , Xy, fiiiaao 
tradit apud Persaa militum genos» 
qui ex raptia Tiserint. Nempe itapia 
apud Persaa virile et liellicofam, ol 
Suidaa in fine Ubr. XV. Vide in Eo- 
sUthium ad Homer. II. II, 867.~i?cBa- 
dem generis iria fundUorum, Supple 
millia.— iVfletarea Cappadoeum, Jfr-' 
mmorumy ete, De hia omnibo^ 09« 
polit Tide iodicem. 



lociqve nattini i Btmqve hiiiiis ^ paitem Boa babelMt 
▼icesimui militara. Quibus fretos confiixit, adversft«» 
rionimqiie miilta miUia concidit; qoumdeipsiuseser» 
cila non amplias faominum milte cecidisset : quam ok 
eansam postero die tropaeum pospit, qiio loco pridie 
pognalum eral. Hinoquum castra movisset^ sem|^i^ 
qodf inferior eopiis, saperior omnibus praeIiia.dUttce«- 
derety quod nunquam manum consererely nisi quam 
adTersarios locomm angosliis clausissel, quod pe rilo 
Mgionam ^ callideque cogitanti saepe accidebal; 
AatophradaleSj quum bellum duci maiore regis cala** 
milalev quam adwrsariorum viderel ^ ad paoem aoai* 
<^iliaiiiqiBe hortalaa est, al cum rege in graliam re« 
direL Qoam ille etsi fidam non fore potabal^ lamem 
coiulilioiiem accepit^ seque ad Artazerxem legaUM 
ausaiurum dixiL Sic beUum^ quod rez adrersos Data^ 
aMm'saaeaperat aedatum: AulophradalesiB Phrjgiam 
mtecmfiu « 

IX. At rex, quod implacabile odium in Datamem 
susceperat, postquam bello eum opprimi iion posse 
aoimadveriit^ jnsidiis interficere studuit: quas ilie ple* 
rasqueTita^itSieul ^ quum nuntiatum essel^ quosdam 
^bi iAsIdiar}^ qui in araicorum erant numero (de qui- 
boJi». quod iiiimid detulerant, neque credandum^ ne^ 
qoe negli^eiidum^ palairit ); ezperiri voluil , veram 
ftlsijif^e essel retatum* Itaque eo prqfectus est^ quo 
itlMre ialvirM iasidiaa dixeranL Sed elegil corpore 



(A ^^ c^iwm*- M «lU iH iil Vidi Fol>«<mi VII« 3i^ 4. ^ QmHi 

flllWntliai imm% kmtm Kceni. inimci deideMmk U^t> «niiconii^ 

Q«Qir«ia mmf4m ^ inrfsit ps-. mmm mmflk 

fitia. — Dud^ nl fmmV^lr^ 



DATAHES 



199 



tt itlMatfa iimillittiii» sai ^ ^ eiqoe vestitiiin eauni d[e« 
dit^ flt^Jue eo loco ire, quo ipse coBsuert rat y iusitt 1 
jpsH autem ornatu reslitnque militari inter eorporit 
eosiodes iter facei^ coepit At insidiatores, postquaia 
in eum locum agmen pefrenit, decepti ordine atqne 
veltttu, in eum faciunr impetum^ qui supposiitis erat* ^ 
Praedixerat autem his Datames, com quibua iter fa«« 
oiebat, ut parati essent facere, ^ quod ipsum ridissent, 
Ipse, ot ooncurrentes insidiatores animadverlit| tela 
in eos coniecit. Hoc idem qotim universi fecissenli 
prlusqoam pervenirent ad eum^ qoem aggradi vol6«« 
bant, confixi ceeiderunt« 

X. Hic tamen tam callidos vir extremo ttmpOra 
captus est Milhridatls, Ariobarzanis filii^ dolo^ ^ NaOH 
que ispoUicitfis est regi^ ae ^ eum interfecturtim, ai ei 



limum sui. Vtraquc apta ad faUeoduoiy 
praeserlim quibui eC sfatura ct v^- 
atifua iM» areai iM»i|aaa« CMitti 
VIII ^ 44: oAttalum ct aequalem 
Mihi, •! baud dasparcm habita th 
at corpori% «tiqoc quom proeul vi* 
mt9lm^ vcflla rcgia eaoraat, pracbili»> 
nm a pao iaw ipsuat rcgcm Mii ripM 
pracridfiy aee a§itar« de IraaaitMi»! 
^SaflBN»». SimMmmm md. Praetcv vol^ 
oflumy ipMd ed eatctavB sp^ 

rtfentur, pn» siU dielum ecic 
^iJmi^ Beetc id qoidca», sed pran»* 
sc^i usus cxempla sunt satis aiuk*. 
Tapb -^ Mo i^m, 1« •• a§flMeia dr- 

ifm ipic imm tXm eeaipicr 



(5> M emm fmmmt impttum^ fN» 
mpposiius erat, Rcpcnle ado#iBOt«t 
qHi leco iMbilaqtte Delmifl Irc 



iussue eeel^ 



(4) yt parmi mtem fisOert. PfOfld 
/aciendumf ut fit passim apud poSlai'. 
Fermulta vero apud Sallustium oie- 
currmit «itliipU: #Nl«i fdrte aiilMlili 
faliit, et vos servire magis* quam 
impcrarc parati cstis.a Cat. XX. aP*» 
rati frumciftttnn dare, eommcatum 
portercycitf.» ktgoHh. XLVI. MProid« 
de pareli iBleolique claeDly aigM 
delo, RoCiaMa ittvadarc» Iug.XLIZ, 
a UM (Mlii peipcli panti/e Ceeflir« 
d« BcU. Civ.ni, diHic ver^molcflli 
aaiiir eiufldem verbi faceM r^liliei» 

(0 CapUa est MithridaUe^Jrioim 
tams fiUif Mo. Reaiy aed paiddeliter, 
iiarrat MyaeiMfl qnoqa» lib» Vily ie 
Mithridto come^ ir BMra. 

(3) Nmt^ ffl pottJfliM m regig 
se, eH. Bm de re ftilHl Poff ieM» ^ 
Mithridblem leMtufl» iit • tt^ ioa- 
siim atil eccidcr# DalaiMfl»/ eiil ad> 
diioeic. — IkJtlra dMnWrlfee iite 



zoo 



DATAME8 



rex permitteret, ut^ qnodcanqueTeUet,liceretimpaii& 
facere, fidemque de ea re, more Fersaram, dextra de* 
disset. Hanc ut recepit a rege missam^ copias parat» et 
absens amicitiam cum Datame facit, regis provincias 
vexaty castella ezpugnat, magnas praedas captt : qiia- 
rum partem suis dispertit, partem ad Datamem miitit/ 
pari.modo complura castella ei tradit. Haec diu fa- 
ciendo persuasit homini, ^ se infinitum adversus regem 
suscepisse bellum : quum nihilo magis, ne quam su* 
spicionem illi praeberet insidiarum, neque coUoquram 
eius petiyit, neque in conspectum .venire studuit Sic 
absens aroicitiam gerebat,^ ut non beneficiis mutais^ 
sed odio communi, quod erga regem susceperant, con* 
tineri viderentur. 

XI. Id quum satis se confirmasse arbitratus est, cer* 
tiorem facitDatamem, tempus esse maiores exercitus ^ 
parari, bellum cum ipso rege suscipi : deque ea re, si 
ei yideretur, quo loco vellet^ in coUoquium veniret* 
Probata re, colloquenditempussumitur^locusquequo 



mt apud Perm , ot , quemcuinqae 
rcx in fidem reciperet, tpii dextrem 
daret, ut aupra in Tberaijtocle ; il- 
Ittdque omni i acramento sanctiu4 du- 
cebatufi atque ohservabatur. Sic Auctor 
acholiorumin AristophanisNub. It<*m 
docet Diodor. XVI , 34. Couar. De 
missia deztris^ vid. interpretes Taciti 
Hist. I, 54. 

(3) Homim, Datami. Homo autem 
de summis viris, veluti de Pompeio, 
Caesare et aliia occurrit, in primia 
ubi conditionem notat. Vide in Eu* 
mene IV; t Pro hominis dignitate. ■ 

— Infinitum, Stne fine. Implacabile, 

— Su$ce/n$ge, Atqui nondum bellum 
aosoeperati ioquit Lambinut, quiay 



cap. X\, icertiorem facit Datamem 
tempus esse bellum cum tpao re^ 
suscipi. • Qttsre corrigit tmcepitm 
odium. Verura vox ipso satis indicat, 
ibi de nova ratjone belli suacipiendi 
sermonem e%wt. Nempe hactenus pro* 
vinciaawezaverat, csstella espogna- 
verat, praedas ceperat: nunc ipsum 
regem aggrediendum esse moncL 
Bosivs. 

(4) jimieitiam gerehat. Esercebat 
Apte autem gerehat de extema specie. 
— Contineri uiderentur, Id est, arctis- 
sime cohaerere viderentur. Confer ad 
Lysandrum I, not. 7. 

(4) Tempus eese mfiores exeteitae 
parari, Pro parandii ut fii ptliioi. 



DATAM^S 



aoi 



conveniretur. Hac Mithrid&tes cum unoi cui maximam 
habebat fidem, ante aliquot dies ^ venit, compluribus- 
que locis separatim gladios obruit, eaque loca diii* 
genter notat. Ipso autemcolloquendi die» utriquei lo* 
cnm qui explorarent, atque ipsos scrutarentur, ^ mit« 
tunt. . Deinde ipsi sunt congressi. Hic quum aliquan- 
diu in coUoquio fuissent, et di versi ^ discessissent, iam« 
que procul Datames abesset; Mithridates, priusquam 
ad suos perveniret, ne quam suspicionem pareret, in 
eumdem locum revertitur, atque ibi^ i|bi telum erat 



(2) Ante alitfuot die», Non satU 
«ccurate Mepotem hic locutum csse 
monet Bremius, quum dcxus et la- 
lini sermonis indolcs requirat aliquot 
diebut a»te, quia illnd respiciat lo- 
quentcm, lioc rem nairatam. Notan- 
dus certe videtur hic locus. Txs. — 
Ohruiu Terra operit, abscondit. 

(3) Atque ipiOM serutareatur. Nol- 
lum coHoquium nnquam oommissum 
sine cicussione, seu scrotatione, an- 
tiquitus fuit , ne quis sicam aliodve 
telum occulto abdiluro loco stringe- 
ret; quod Latini serufaW« pratUntaref 
atque excutfre, Gracci ffipiuv^y^ tx- 
9tUw ct ixnvaoviiy appeilant. Vide 
Sueton. Claudio, cap. XXXV. Scru^ 
tatio autem ista fiebat per delectos 
invicem utnusqoe partis. Verbi gra- 
tia , Datamis delcctus ezcutiebat Mi- 
thridatem, et contra huius explorator 
Datamem. Isti oificio destinatos Po* 
lyaenus vocat dty^Aouc, qui non so- 
lum vestes pertrectabaot, aed pcnltoa 
detrabebant. Docct me hoc Polyaen. 
III, in Iphicrate, comm. 40, ct lib. 
VII, in Mithrid. comm. I. lust. lib. 
XXXVIU, 4: sSoUiciUto iuvene ad 
colloquium, quum ferraro occnlta- 



turo inter fascias gereret, scrutatori ab 
Ariaratbe regio more misso , curio* 
sius imum ventrem pertrcctanli, ait, 
caveret ne aliud telum inveniret ^ 
quam quaereret. h Sic paedagogut 
Sarpedon Catonemad Syllamsemper 
excussum adduxit. Valer. Maxim. III, 
3, 3. Imo ex perpetuo metu Alexan- 
der Pheraeus non prius se lecto uxoris 
Thisbes committebat quam a stipato* 
ribus diligenter ^et scrutatus. Item 
Dionysius superior neutrius unqnam 
sive Aristomaches Syracusanae , sive 
Chloridis Locrensis, nisi exctissae 
complexum petiitjUt refeit idem IX, 
43, ext. 4. Gbbharo. 

(4) Diuersi dieceisissent. lo diver* 
sas partes, alter huc, ailer illuc. Ita 
apud Sall. lug. LXXXVII: i At reges 
obi de advento Marii cognoverunt^ 
divorsi in locos difficilis abeunt. ■ — 
Sinudans, se quiddam,:, oblitum. Sie 
passim obiivisci cum accusativo usur* 
pant. lEt artificium oblivlscatur. ■ 
Cic. pro Roscto Amcr. 

Quisquis es, anUtsos hine iam oiUtd^ 

seere Graios. 
Vlrg. Aeneid. U, v^ 449« 



loa 



DAtAMES 



taipotitoin^ resediti ut si t latsitddiiie cnperet aeqn 
loere ; Oatanieiiiqiie revocaTit^ st mnlans Se qtttddaia 
in eolloqaio esse oblitain. Iiiteriin telato, qnod latO' 
bat, protulit, ^ nudatomqae Tagina reste te^f^acDa- 
Cami venienti ait, digredientem se aniiltadTertisae lo-* 
€um qaemdam, qui erat itt conspeclo^ ad castra po* 
nenda esse idoneum. Quem qaum digito deoKmstri- 
ret^ et ille conspiceret ; aversum * ferro transflsit» 
priusqoe^ quam quisquam posset suoeurrerd, inter^* 
fecit. Ita vir^ qui multos oonsilio^ nemiMm perfidic 
ceperat^ simulata captus est ^ amicitia. 



(5) Teium» tjitod UaeBal , protaiU. 
Tel«m obrattim eniil. Hic aulem te- 
lom |»ro ferro qnocumqQe accipUur. 
Aiprt In hoe ca||ite: i Compbriboi- 
qoe loeb fepentlm ^uiio* obmit.a 



(6) A^trmm, Ofitmem idtieet 
averao corpore itaotem % biac pec 
terpim. 

(7) Oftm rA Deceptm d istor* 
emplot est. 



■tmmmt 



m 



» T* |—^».p— ,ipipi 



XV. 



EPAMINONDAS 



AROVMfiHTVM 

Cap. li De moribas Graecorum animaciversio. — II; Epamioondae poerttia el 
•dolejceatia. ^ III; Bius animi ▼irtutes — IV; Eioa abstinentiae eiem- 
plum. -* V| Arguta eius conlni Menecliclem dicta. — - Vf; Efot dicU 
contra Callislratum, maxime contra Spartanos. — VII; Iniuriarum im- 
roemori exercitum incolumem domnm reducit. In Fifloponneso beflum 
gerit. -— VIII; Accusati defenaio. — IK; Apud Mantineam iovictua mo* 
riluf . — Xl Coelibatua crimi9«Mo dilnta. Hocror n civili vktoria« Xh^ 
Iwrum gloriA. 

JliPAMiNONDASj Polymni fillus, Thebanus. De hoc priiis- 
quam scribamus, baec praecipienda ^ videntur lectO"» 
ribus, ne alienos mores ad suoi referant ; neve ea 9 
quae ipsis leviorasunt^pari modo apud ceteros fuisse 
arbicrentur. Scimus enim , nmsicen nostris inoribaft 
abesse a principis p^sona; ^ saltare veroetiam jn vitiis 



(i^y Praeapienda, ^oceoda, prae* 
i|K>i|cnda. Ile quia tmea cum Magi» 
Nepotem putet praclationia oUiliim 
hec acripsisse: abaolulo enim^ ut fierl 
aolet, uperi acoeaiit praefatio. — Jie 
^UeuQt utaret ed ibos referami. Ne ex 
pelriis morib^a alienos metiantur aior 
res.Cr. ad Pracf. 

(2) Scinms emm • mmeen iiotfr<' 
«i&eta^ a prweipu perwna. Id 



ett, prioclpcm noo decere. De jmt- 
sona confer ad Praef. nol. 4. BaftC 
aulem ad vetiia aevum spectant; nami 
postea mutaturo foit In his artibua 
omnilHis eruditus fuit AnlQoimu phi- 
losophus et Alexaader Sevtrua. Er- 
cHRER. •» Saltare vero eUmn in vkOe 
poni, Confer ad PraeCit. nol. 6* Moii 
tamen ubiq^ue et apud ats^tm ^iHo 
duGc^tur j^ fuia lolfe^ «qmpiGa^ ^l 



4 

• 



I 
t 

\ 



204 



EPAMINONDAS 



poni: qaae omnia apad Graecot et grala el laode di - 
gna ^ ducontar. Qaom auleni eiprimere imaginem 
consnetodinis atque vitae ?elimns Epaminondae, nihil 
Tidemardeberepraetermiltere,qaod pertineat adeam 
declarandam. Qnare ^ dicemut primomdegenereeios; 
deinde qaibus disciplinis, et a qnibuSy sit eruditns; 
tum de moribasyingeniiquefacultatibusyet si qaaalia 
digna memoria erunt; postremo de rebos gestis, qnae 
a plurimis omnium aoteponuntur ?irtutibus. 

IL Natus igitur patre, quo diximus, honesto * ge^ 
nere, pauper iam a maioribus relictus. Erudilus auteoi 
sic, ut nemo Tbebanus magis: nam et citharizare, ^ et 



probM %iffot aliqoa eios coni fuit, 
idl aon coriota otque ad artis pcr- 
lccUooeni* Vfi4e illod est Sallostii 
deSemproob, Cat XXV: ■Psallcre 
et saltare elegaolios , qoatn oecease 
eat probae. ■ Vide etiam Horat III, 
Od. 6. LocccviTs. 

(3) Quae omnia apud Graecos H 
graia, et laude digna dueuntur. Con- 
ier itcnioi ad Pracf. oot 5 et 6. 

(4) Quare dicemus, elc. Vide qoam 
accurate de Epaminonda diclunim se 
promittat;qood in aliis ooo frcit. Sed 
maiore diligentia opus erat^ quod 
msior ess^ qul describebatur Sane 
CiceroEpaminondam priocipemGrae* 
ciae appellat , Tuscul. 1 , 2, ct sum- 
mum omnis Graeciae virumj de Or. 
III, 34. Brcnvia. -- Si qua alia, Wt- 
luti acute dicta, qualia servavit Plu- 
tarcbus. Tzs. Vide in Apophthegma- 
tis et in Pelopida. — Quae a pturi' 
mis. lo primis a Gcerooe^ de quo 
•upra. — Omnium. 6cilicet Graeco» 
rum imperatorom. 

(4) Hanesto genere. Qobd qoidam 
rcferebaot ad Spmtoe iUoa in Cadmi 



histnria. Pauaao. VIII^ 1t. FoneclM 
mioos qoidcm est qoaon ooltlis, dc^ 
que tameo mediociis vel adro lu* 
milis, qood olim volebat Gebliard. 
F^vc dof» diserte ontat Paosaa. 
IX, l); etsi mxifiaL df»iQ illi tribuit 
Aeliao. V. R XII, 43 catr Qood U- 
meo ad res gcstas, vcl psupertatem» 
quam et alii com oostro mrmoranC, 
refcrri potest. Tss. — EnsJitus aofiiijc 
sic, ul nemo Thebanus magis. Luco- 
lenlior et rflScacior superlalivi peri- 
pbrasis. Idero tesUlur lustio. VI, 8.* 
■ lam lilteramm studiom, ism phi « 
lo.«ophiae doctrina laala, ut mirabile 
viderrtur, unde tam insiguit militiae 
scieniia horoioi iotcr litleras nato, ■ 
Adde Diodorum XV; Cicer. III, de 
Oratore, et de Offidis I; Plotarchum 
in Pelopida; Diogenem Laertium in 
Pythagora. Inter Philosophos, qui mi- 
litarunt, et rem pu{>licam simol gea- 
aerunt, Epaminondam ctiam recenset 
Aclianus, Variarum historiarum lib. 
III, c. 47, el I.VIl, c. t4. 

(2) Cuhari%are, Pro citharam tan- 
gere» verbom mimis obTium : xcOqc-^ 



EPAMINONDAS 



20 5 



s 



s; 

, l 

'V 



cantare ad chordaram sonum doctus est a Dionysio , 
qui non minore fuit in musicis gloria, quam Damon ^ 
autLampruS) quorum pervulgata sunt nomina; car- 
mina cantare tibiis ab Olympiodoro ; saltare a. Calli* 
phrone. At philosophiae praeceptorem habuit Lysim ^ 
Tarentinum^ P^i^hagoreumicui quidem sic fuit dedi- 
tus, ut adolescens tristem et severum senem omnibos 
aequalibus suis in famih'aritate anteposoerit ; neque 
prius eum a se dimiserit, quam in doclrinis tanto an* 
tecesserit condiscipulos, ut facile intelligl posset pari 
modo superaturum omnes in ceteris artibus. Atque 
haec ad nostram consuetudinem sunt levia, et potius 
contemnenda; at in Graecia utique^ olim magnae 
laudi erant. Poslquam epljebus factus est, ^ et palae- 



p^icv. •— ^ Dionjrtio. Lyrista The« 
bano valde perito. AucCor Flulirchus 
de Mufica. — Damon, aut Lamprui. 
i^ Damonia meminerunl Plalo , de 
RtfpyiMica 111,11; Alcib. I; PluUrch. 
in PericJ.IVj Diog. Laert. U, 19; et 
Athenaeus XIV, 41. Huncque Ly- 
diam harmoDiam remissam ezcogi- 
tasse lestalur Piutarchus de Musica; 
ftolilumque ebrios ac pelulantes ho- 
roines harmonia sua ad modestiam 
rcducere. 2° Lampnis ab eodem Plu« 
laicho,ihid., iatcr eos, qui recle mo- 
vendis inairumentis lyricis escellue' 
runt, annumeratur; quamvis a Plato- 
ne imperitus dicatur musicus in Me- 
nenfl/iDo; qua in* re non consentit A« 
thaencus I, 46 et IJ, 2. Coustiv. — 
djrmpiodoro, Viro in sua arte ytr* 
satissimo, praeter quem tamen et 
ab Orlhagora Epaminondam doclum 
fuisse lestatur Athenacuslib. IV, cap. 
Qltimo. GoijiiT. -* CaUiphroM, Id no« 



men alibi mihi occurrisse non me- 
roini. idem. 

(3) Lysim. Qucm LaSrtius, in v\\% 
Pythagorac, Lysiden vocal. Lysis q^« 
lem ilie Epaminondam, Philippum* 
que, Amyntae filium, philofophiani 
Pytbsgoricam docuil. — Tristtm ei 
teverum stnem, Cui opponitur adoU' 
acau, Allamen Van Staveren Lysim 
a nostro senem non propter aetatem 
vocatum ezistimat, sed quia philoso' 
phus fuit. Ita, inqutl, Phaednis II^ in 
prol. V. 8: 

Eqtddem omni cura morem aeruaio 

senis etc, 

-— DoUrinis. Nempey nl videturi phi* 
losophicts 

(4) Vtique. Certe^ul ul sit, utcum^ 
que. 

(5) Postquam epheBus faetus est, 
elc. Graee. lpy}6oc* Postqnam pubet 
fiictuf eit. — PdatUra» dan optrM * 



A06 



BPAIHflMmDAl 



iiraa dhM aptfram cotpii; non tam aiQgoitttdfaii Tt» 
rom servif it^ qiiBm Telooitatt. Illam ^ etiim ad oihla« 
tarom Mom, haoc ad belii axiitimabat otilitalem per« 
tiDore. lUqoo exercebator plorimom correndo et la*« 
ctaodo, ad eom finrm^ qooad ^ itaos complecii poiset| 
aOqoe contendere. hx armia plorimum stndii coAsa«^ 
mebat^ 

III. Adbanccorporisfirmilatem plura ctiam aaimi ' 

bona accesserant« Erat enim modestoi, ^ pradeoa | 

* 

d^lieaie tpu $e treut^ en VetchoU de 
la phUosophie .... ffoirihie dejktei dt: 
*mg, U va f/ w cM u ami M run^Hmt mm 
mrmie imHfiaible eonire tput auUre ^ue 
cotUre iujr seul ; el gauchit au miUets, 
psitstMm virium ierrivii, qumm •«ejo- # tTune ieUe mislie^ au renaosUre, de soH 

hosie ei de son amy. V j>aymKnl celuiti 
oommandoit hien a la guerre, qui hif 
Jmsoit aoujfinr U mor$ de la hiaigisiti 
mr U poinci de m piuM /hria ckaUur, 
aiiui anflammie tpteiU mioii^ H ioul9 
emumeute de Jureur ei de mmiriret, 
Moniaigne, Ettait, III^ I . ' *^ 

(2) Modettm, EpaminoodM niodc- 
sliit fuil io mtiiiiis citni arobiism ei 
fattinii suiccplia gcititque , ia cvlta 
corporii, ct tonso d« ao mo^mto. 
Munio biimiliQra neo apretil« dooee 
ad maioni i e praepararal, el aaccode* 
rel. Eadem ila geiiit, ul oroameBtmi 
Boa aecipere, acd dare ipai dignilitl 
vidcrelur, luilinoi VI, Sj Valer. Max. 
Ili, 7y txl. S.Simplici ▼etle el tIcIu 
utebatur. Ael. V. H. V, 5; Plal is 
Ljrc. Arma magit ad uiom, quam oi^ 
naroealttm^ kabcbat. Allico adok- 
icente ensii Epamiooodae capoiiim 
irrideole, vclule^vilil^mo Itgiio, 
mdom ct tocboatumi t Atvpii, io^tiH 
Efaminondat, dum pognabmMi^ ca^ 
quidcm pwiotilum «on bmmf 



nL Ludicris tciliccl corporii cicr^ 
cilalionibui. Gyrouatlicam enlro apud 
Qmeeoi» pueri arlem •docebaotor. 
Vido Voiaium lib. De quatuor arti* 
bui popular. cap. 3.— l^oii tam ma* 



eiiali, Non tam ttuduit uk robustut , 
quam ut agilisi^ ir^c ficrct. 
- (6) Jli am, Virium magnititdo. 
Hane» Scilicct vclocitai. ^ 

(7) Ad matsfoiam q^oad. Vique co 
q^oad. Ila cap. IX ; r Ferrum utque 
eo reliniiil, quomd reDnoeialom esl 
fidise Boeolioi.ii Seoios igilur cali 
Bpmiooodai eatcoua currebal cl lu« 
cUbotuf, qoaleoui aslaoa eompiedi 
pomct advffaarium atque oom iUo 
COnlMidefi. ^km0 ad luctAlioaem 
< fc< e w ptrliael^ qoom alio esael vo* 
Utai$ri0 lMeotium« « que, ul vide- 
lur» abitinQit. 

(1) Piura eiiam animi hotus, v Tria 
gcnera bonoruro^ roaxioia aniroi^ tc- 
cunda corporii, eilcroa tcrlii. n Ciccr. 
Tuacul« V, 3a rap aukrefoit Ugd 
Epaminonda* au premier reng dea 
hommm emMesiit, H ne m*en dmdit 
pat .... f^ojria unc dme de riche comt^ 
poiiiiao: U ma^itiA^ m» plut rudet ei 
V iif U ni et tmian» humaiuat , U hoiud 



«P4M1N0N0A4 



««7 



gMvii, Mmpovibtof fiipienltr fA^Uh perttvtt }># llii tQt^ 
Ui inaoU) nniino PDtxino } «deo variutit diligenii ul 
M ioM quiileiQ ^«nliretur. Ideoi canUnena» cl«mtoai 
p»tito«qiie •dmiraodttm in moduin ; non fiolnoi po* 
pMlif Md etiain ainiooruinfmnsijpiiuriilfi^iApriatiaqQe 
QQnaiPlififia (;«lanP« quod inierdqm iiqq minufi prodeity- 
qu«m di$erte dicera; fitudiosufi audieodi: ^ ey boc enim 
fficillime difi^i arbi|ral>Atur« Itaque quum m circulniii 
Tf nififiet, in quo aut da republic^ diaputaretur, aut do 
pbilpfiopbin fiermo baberetur ; nunquam inde priuf 
difioe^^ity quam nd finem fiermo esfiet adduotufi. P»u- 
pertatem adeo facile perpessus est| ^ ut de republipit 
nibil, praeter gloriam,ceperiU Amicorum in fe tuendo 
caruit facultatibns; ^ fide ad alios sublevandos saepe 



ferrum ftutem non poeniteDdutn tibl 
^idebilur. Syn. in Orat. <1« Rcgno. 
f ctftridie pu^UM Leuctrjcae » <}uuin 
inte aer<;oa et rsporrecta froqte so- 
litns ettct in publicum prodire^ jub- 
triilis et huoiilis processit. Interro- 
ganlibui annids. u Numqutd ipsi ad- 
vfcrsum accidisset, n ille : n Nihil, in- 
quit^ s«d heri nc sensi animo fuisse, 
quam par sit , soluliore et laetiore : 
quocirca hesterni gsudii ipt^peran* 
tiani hodiema castigo Iristitia.u Plut. 
Apophteg. HaeQ de modestiat cius 
e^emplis. Locceiiiys. -— j4d^ verita» 
liff diligenM, id ne ioco ^uideai menti' 
reiur. Simile quidpiam de Ptolemaeo 
Arrianusi de luliano Mamertiousi de 
Aristide Plutarchus, in vitaj de Ai« 
tico idem Nepos, Altic. c. XV. 

(3) Studmmt tandkHdL £x consue- 
todtne oniai fbr^^e^ iicet iam era« 
ditus, morem lacendi In diaciplina 
Fythagorieii f^c^ptum lib^pler ser- 
▼abati ^^ silentio facile dis^ frbilfi* 



batur: nam sllenlio parari sapientiam 
Pythagprlct censuernnt; ideoqut aosi 
minus quam bienniiim dUcfpt^ ai|f 
diendo lacebant. Lege A. Gellium I, 
9. Magivs. Imo plerique quinquen* 
niuiB integruin ailebant. De qi^ iit 
lentio post alios accursto egit ccU* 
berr. Schefierus noster lib. de Natura 
•l Gooatil. philosophiao Pythagor. c. 
Xll. Plutarchcs, in Socraiis genio , 
•it Epamioondam Ibtsse hsh^S^ XWi 
|Mcv9ayttv xai ax^aaOAC, Boaiviu 

(4) Piiupertatea^ mdw faeile per^^ 
ptetut cjl. Eius paupertatcm teslantur 
lustinus VI, 8; Fronlinus IV. ij Ae« 
lian. V» 5; U« 41; cl iX, 1 1. FacU% 
perpessut e9t,HMC levem ac lolera* 
bitem philosophando laciens ^ ut ait 
Ptutarchus , Pelopida , abi plura in 
hanc rem. Hinc Apnleius, In Apoki* 
gia, eT strcnjuufi pmtperiaiem Iribuil. 

(5) Amicamm in se Utendo aaruU 
facullaiiki», Ntoctsirionmi monim 

optbu^ qttifcu» a» imliBlitU mi ^ 



i 



J208 



SPAHINONDAS 



sic usas est, ut possit iadicari , omnia ei cum amicis 
faisse communia. Nam quum aut ciyium suorum aK- 
quis ab hostibus esset captus, aut Tii^o amici nubilis 
propler paupertatem coUocari non posset; amicomm 
concilium habebat, et quantum quisque daret, proca* 
iusque facullatibus imperabat. ^ Eamque suiunam 
quum fecerat^ ^ priusquam acciperet pecuniam, ad- 
ducebat eum, qui quaerebat, ad eos qui conferebanti 
eique ut ipsi numerarent, faciebat; ut ille, ad quem 
ea res perveniebat, sciret^ quantum cuique deberet. 

IV. Tentata autemeiusestabstinentiaaDiomedonte 
GysicenoJ Namque is, rogatu Ariaxerxis, ^ Epaminon- 
dam pecunia corrumpendum susceperat. Hic magno 
cum pondere auri Thebas venit, etMicythumadole-* 
scentulum quinque talentis ad suam perduxit volunta* 
tem: quem tumEpaminondas plurimumdiligebat.Micy- 
thus Epaminondam convenit, et causam adventus Dio- 
medontis ostendit. At ilie^Diomedonte coram: cc Nihil, ^ 
inquit, opus pecunia est ; nam si ea rex vult , quae 
Thebanis sint utilia, gratis facere sum paratus; sin au- 
tem contraria, non habet auri atque argentisatis: nam- 



luit. Pclopidae quidem^ snas offerentl» 
morein gerere noluit. Vide Plut. in 
Pelopida. — Fi^ ad alios subletfan" 
dos, 16 est, ubi de aliis sublevandis 
■geretnr, tunc demum fide sua usus 
cat. Gallice, emplo/er son cridit, 

(6) Imperahat, Saepe leni ct amico 
sensu accipi debet, ut graece xt^vcm. 

(7) Qman fecerat. CoUegerat. — 
Eum , €pd guaerebat. Id est , vfkrgiub 
iponsum. Alii malunt, qui ab amids 
opitulantibus aliquid petebat. 

0)A D io mm li MU e C. Uttfk teftaf 



tttr Plularchus, Apophtheg. Reg. el 
Aelianus V. H. V, 5. A lasone quo- 
que, Thessalorum tyranno, teataUim 
narrant Plutarch. I. c. ct Aelianns II, 
0, ubi et de Pelopida , Phociooe, ct 
Ephialle similia refert Bosrvs. Cjrti' 
ceno. Id est, cx Cysico, urbe Bitbjr- 
niae. 

(2) Attaxerxis. Blnfmoois scilicet, 
qui multum auri Epaminoodac nii<« 
aisse dicitur ab Aeliano V, 5. 

(3) mhil. Minime, Gf»eeortiin 
MU. Tss. 



EPAlllIIONDAS 



dogt 



queorbijl terraruii) divitias accipere nolo pro ^ patriae 
caril.ate. Te, quod me incognitum tentasti, tuique si- 
milem existimasti,nonmiror/tibique ignosco; sed egre- 
dere propelre, ne alios corrumpas, quum menon por 
tueris. Tu^ Micylhe^' argentum huic redde : nisi id 
Gonfestim facis, , ego te ttadam magistratui V« Hunc 
Dtomedon quum rogaret, ut tuto exire^ suaque, quae 
attulisset^ liceret e£ferre:ccbtud, inquit,faciam,neque 
tua caiisa, $ed mea ; ne, si tibi sit pecunia adempta^ 
aliquis dicat, id ad me ereptum pervenisse, quod de- 
latum accipere noluissem. >3 A quo quum quaesisset, 
quo se deduci ^ yellet» et ille Athenas dixisset; p*e- 
sidium dedit, ut eo tuto perveniret. Neque vero id sa« 
tis habuit ; sed etiam, ut inviolatus in navem ascen* 
deret^ per Chabriam Atheniensem, de quo supra 
mentionem fecimus^ effecit. Abstinentiae ^ erit hoc 
satis testimonium. Piurima quidem proferre poBsemus> 
sed modus adhibendus est, quoniam uno hoc volumine 
vitas excellentium virorum concludere conslituimu^ 
quorum separatim multis millibus ^ versuum complu-» 
res scriptores ante nos esplicarunt. 

y. Fuit etiam disertus/^ ut nemo Thebanus ei par 



(4) JPro. Commutationem notat. 
^yraecor. m^i, Te, quod^ etc. Al. TVt. 

(5) Dedud. Vt iam vidimus, de 
eomitatu e loco in iocum.Al. </uei. 

^(6) •M^inentiae. De hac abstinen- 
tia sua ipse Epaminondas praeclare 
dispulat apud Plutarchum, de genio 
Socratis. Imitatus eam Philop<temcn 
cst, stcut in aliis etiam bunc vinim 
eiemplam sibf propoauit vitae. Fnit 
cl et fortnna ct morte similis. Yide 
Plutarchum» Philopoemen. BvcRinta. 
(7) MukU mUlOui vtnmn. Hl 



verstts Ant lioeae, quaram numero 
metiri lioros solebanty eumque in ui- 
tima cera adseribebant. Ea scilicet 
mente librorum magnitudinem me* 
tiebantur veteres, ne quid «lienum 
^nculcaretur vel quid detraherelur. 

(4) FuU etiam diserUu. Idem Plu- 
larchus in Praeceplis politic. testa- 
tur: I Quod si forte, causam dictnrus 
yt\ legationem obitumsy tu te ipsum 
«d dkendum intetligaa parum ido- 
neum» virmn dHendi pcrilum adi»- 
torem libi» aociiifliqiw nmneriiad- 

o 



IIO 



fePAiilMdMftif 



mpoa^endi, qiiiiitn iti per;yMua oi^atione oriiatm»'H*rf 
bdil obtrecutorem Menelsiidem quemdam > indidMi 
Thebis^ et edirersariiim in admioistrandi^republitii 
lalis ejtercitatau) in dioeiidO) ut Tfaebanum sciiiceii 
Newqii^iUi genti plus tneH virium , quam ingenH*^ 
Is^ q[uod in re mililari florere Epaminondam tidrfaat^ 
iiort4ri sc^ebat Thebanos, ut pacem belio anteferitrHty 
ne iilios imperatoris opera desiderareiur« Haio iiie t 
rc Fallis^ inqutt^ verbo cives tuos, quod hos a belb 
avocas ; Olii enim nottiine serritutem concilias» 4 Nafll 
pa#lur pnx bello. ^ Itaque qui ea diutina voluntfmi^^ 
bello es<erciu€i esse debent. Qoare, si prinbipes Qrae^ 
dttO esse vuitis^ castris est vubis utendum/nonpalae* 
fttrlt»>. Idetn ille MenecIidesquumhuicobiiceret,qaod 



«— Niffue mima oOincinma, Respnnsio- 
nes eius br|^cs et congnicDtes, coa- 
«tobet ornitae eratit. 
• (Cl) Merttclktem qtttmdam, Dc quo 
Plutarchiis in Pelupida. — Indidem 
Thebit. Qui pariler Thebis natus erat. 
iMdetn, Eai codetn loco. ^ Vi The- 
banum scilicet, Id est^ quoad de ho- 
mine Tbcbanc» id pracdieai^icel. 

(3) Ntumpte UU ^enii pKts ineel 
"friHum, ij^m ittgmii, Ob crassuin, til 
^UBl» a&eiD: 

Ji^eoitm in ^erateo iuraree aere ueOun. 
Hofti. «pitl, 41, 4, 224. n Tbebis lie<' 
litMi tl bmlos assci rtUtukn esl. u 
Terlullia». ^ AaioM cip. 2^. Pin» 
«knM apud ^abon. iib. Vli, olim 
rpoteat inde diclM tiotai. Con(cr no- 
taii io AkibiMl. cap. XI. Attamca 
fipiiniaoiillM» J^ck^idaci IsffncaMc^ 
4dbMi Fiadmi^ «Bkici XkeUwic»- 



tis ingenloai fueniat* Hio MvHStm p ai 
in ceteris , pHirimum valel primM 
aelatis.institutio. 

(4) Oiii enim nomink gkrmWt/k 
eottcHiat, Pucis falso iiominc civci 
tuos doniinatiuni alifcnae sublicis. Ita 
M. Let)idus ad populum in SalfuSlff 
Fragm. XXJII: v Ne^ nodnle rcrum 
ad ignaviam mutantes, otium pro 
scrviiio appellenl.H Pariter Petronius 
Tnrpilianus apudTaeilua|,AoB.XlV| 
30: nUoncstum pacis nometi legai 
otio impo^uit. n 

(») Nam (taritur pax 6el^6. Iti lere 
•pud Sjllusiium^ Catil. ccp. LVIlJi 
V Nemo» nisi victor, pace ImsIIiuii md* 
lavit.*a Qui f^rlassc locum Thucjr- 
did. I, 1X4» espressare : Ex iroXcfitv 
fa» yaip tipivn p&kki^ ^6diicur«s. < 

(5) (fut em diuUna ih^lwH Jhd. B* 
lcgans cdvcrhii diutiut in aditetifiMe 
MulAli*» . . 

■ 



/ 



»* 



ilMlONMMi 



Mtt 



lllMrol tvarn Mmr^ oec|iie Mbram^ diixisMAi tiuld^ 
m€qM msoiehti^m^ifiiod riblAgaoieiwinib heUi gl» 
riam videretQr censeottius; at ilte i oc Desiney «Dciiiit) 
Meneclida, de «xore mihi exprobrare; qaid naUine ift 
litn re «iiius uii oonsilio vdo. (Habebet eaim Mene^ 
olides suspicionem adulterii^ )« Quod iHirtemne Ag^ 
memnonem aemulari putas^ faUeris: namqueiUe tem 
oniversa Graeoia vix deceai annis unam cepit urhom) 
ego contra ea, una urbe noslrA^ dieqoe uoo^ totaiA 
Gmeciam^ Lacedaemoniis fugatis, liberavl >•• 

VL Idem quum in conventum venisset Awadiun^ K 
pntena, ut SDcieialem cum Thebaois et ATgivis laee** 
rent; ooatraque Callislraius, Aifaeiiiensium l^nUtl^i 
qui eloc{uenlia omnes eo praestabai lempore ^ p««lit«i 
iaret, ut potius amiciliam sequerentur Atticorum ; et 
in oratione sua multa invectus esset in Thebanos et 
Argivos^ in eisque hoc posuisset^ cc animadvertere d#- 
bere Arcadas, quales utraque civitas cives pMcreas» 
set, ex quibuS de ceteris possent iudicare. Argivos 



■ (7) Netfui iiMTBm tkauset, Vso- 
rtoi vero comineiDonBt Polj-aenM 
Uf 3, in. et PlHtarokM in Parallelis. 
^JIi^ idHuM m istdi rt minus uU 
wmtUio volo. Nmn In it aanBium es^ 
cttitts MBteBti* Im€ in B«|otio minut 
apud me valcet. 

(8) Sktpieimtem mduUeni^\e\ a se 
tel ab wore admissi. Sutpieio et a 
Gio^ane Mepias passive usurp«tur. 
•^Vim tirhe notttat die^iue uro» De 
pogna Leudriea iiic loquitur;, in qua» 
intrl uBttro diem» soli Tbebsoi, doce 
Epamioonda , omncf Lacedaemonio-» 
nim vires fregenint. CeuaTtv. 

(1) In convtntum i/. Arcadum, ^ 
T»(^ fivpcov^. Sic emm dicebatur Ar- 



%aduiB conventusy quippe quo4 ia- 
l^lis deoem miliibus constafct. Me* 
galopoli antem ficbal eonveotoa* YidB 
Hsrpocrat. — CSHstretue. ,Ue f oo 
Xenopbon Vi, de fieb. Gt., ciniisqno 
ibid. cistat oraliu apud La<)edaemo« 
nios bsbita«^ift/«^a ini'«c/iis.«sfciia 
Thehunos. Pari modo iiifira loquitur 
XX , 4 : I Nonoolla iov^berelur ia 
Timoleoota. n Eodem modo nudim, 
gerens^ midta quereoM, dixere. Ita Sal* 
luit. Catil. XXVII; «Mulla de igna- 
via eorum questus.« Scilicet adver* 
bii yicem , ex graeca ratione, talia, 
saepe sustinent. -^ Ex quiius do oe- 
tetis posseftt iudicore,n Ab iioo4isctf\ 



\ 



2tii 



IPAMINONn 



Is 



enim foisse Orestem ^ el AIcmaeoBein matrfcidas ; 
Thebis Oedipani natnm, qni, qQum patrem suam ia- 
terfeci^t y ex matre liberos procreasset; » hic in re« 
tpondendo EpaminondaSy quum de oeteris peroras- 
set, postqnam ad illa duo opprobria perveni^ cc Ad^ 
mirari se» diiit, stullitiam rhetoris Attici, quinon ani* 
madverterit innocentes illos natos. domi scelere ad* 
misso^ quum patria essent expuisi, receptos esse ab 
Atbeniensibus ^f>. Sed maxioie eius eloquenlia elu* 
xit Spartaelegati, ante pugnam Leuctricam. Quo qtlum 
Omnium^ciorumconvenissent legati, coram frequen- 
lissimo legationum ^ conveijitu sic Lacedaemonioruin 
tjrannidem coarguit, ul non mirius illa oratione opes 
eorum concusserit, quam Leuctrica pugna. Tumenim 



(2) Orettem. Orcslef, A^anifmno- 
nis el Ciytemnestrae filius, qiii , 
cfaentBBi patris niorlein nllnrusy 
Oiatrem intrrff citj ^propler quod par- 
ricidium furiis agit<tus est, quibus 
non ante purgari potuil , quam ad 
aram Dianae Tauricae pcrprtratum 
Meluv etplavt-rit. CovRTia. Vide Ae^ 
•cbjrli Eumenid.; Euripidis Orrsl. — ' 
jiicmaeonem. Alcmaeon^ Amphiarai 
et Eripbyles 6liu^ qui YBnt"* ma- 
trem interAfcit, qund illa ^ monilt 
•ureo corrupta, Aoiphiaraum mari* 
tom fuum , qui in bellu Thebano 
biatu terrae absorptus est, prodidis- 
aet Poljrnid. CouaTiH. » ThthU Oe* 
dipum naUim, Pater eiua LaYus, quem 
aescius oceidit ; roat«r vero locasta ^ 
Creontis Tbebanomm regis fiUa^ 
quam, solulo Spbiogit aenigmale^ 
nsorem quoque nescius duxit, es <jpia 
Etcoclem et Polynicem suscepil, qui 
it regno diaceptantes routub/e vul« 
acffibua coBfodcnmt, Haec annt ipaiot'^ 



met verba apod Senec. in Thebaide. 
V. 264: 

Oceidi ptUrem , 
Std mairem ama^i^ ftroh ! loqtd hy* 
menaeum fmdet. CooaTitf. 

(3) Receptos etee ah Athewemihus. 
Idem iestatur Valer. Mas V, 3, rst.S, 

(4) Legatiomim. Pro legatorum.— * 
Sic Lacedaemoniorum ijrreau^dmm 
Qoargmt, Laeednemotiios, ezprobra- 
lione adhibita^ tyrannidis convidt^ 
Hanc vero illi tyrannidem, sive io. 
celeros Qraecos superbum domina- 
tum, post victoriam ad Aegos flumen 
reportatam aflectabant— Quam Leu- 
etrica jmgna, De qua Diodorus XV) 
Xenophon Vi, HisL Graec. ; Pluiar* 
cbus, Pelopida; Pauaanias, Boeoticis. 
Polyaenua lib. II, aliqiiot Epami* 
nondae in hoc praelio referl strate*' 
ge«ala. LiiiBur,^ 



EPAMINONDAS 



ai3 



fierfecit, qnod post apparoit , ut auxilio sociorum ^ 
Lacedaemonii privarentur* 

YII. Fuisse patientem , ^ suorumque iniurias feren» 
tem civiumt quod se patriae irasci nefas esse ducerek, 
haee sunt lestimonia. Qoum eum propter invidiam ? 
cives praeficere exercitui noluissent ; duXque esset 
delectus belli imperitus, cuius errore eo esset dedu* 
cta illa multitudo militum, ut omnes^de salute per- 
ti^escerent, quod locorum angustiis claosi ab hosti* 
bus obsidebantur ; desiderari coepta est Eparoition« 
dae diligentia. Eratenim ibi privatus,numeropiIiti8. ^ 
A qno quum peterent opem, nuUam adhibuit memo* 
riam contumeliae; et ezercituro,obsidioneliberatumj 
domum reduxit incolumem. Neque yero hoc semel 
fecit, sed saepius. Maximeautemfuitillustre, quomin 
Peloponnesum exercitum duxisset adversns Lacedae- 



(5) Soeionm. QoaIcs erant Elci , 
ivi, Arcadtt. Vide Plutardiuni in 
Pelupida cap. XXIV, ct Xeoophont. 
in Agcsilao II, 23. Tss. 

(4) fidue patietaem. Luculenlum 
qaoque cxemplum praebct Valcrius 
Maz ill, 7, cxt. 5: nSiquidem Epa- 
minondas, quuro ei cives irati,^ slcr» 
nend^rum in oppido vianim. contu* 
roeli<ie cansay cuFam mandarenl (eral 
enim illud minialcrium apud eoa 
adrdiduro); aine ulla cimctatiooe id 
Tcccpit » daturumque se operam , ot 
brevi spAiosissimum fierel, assevera* 
vii. MiriBca deiode procuratiooC) ab- 
ieclissimuro negotiuro pro amplissi* 
mo ornamento expetendum. Thebit 
reddidit. ■ 

(2) Pty/fter imtidiam. lo primb^ 
^Qod» inpraalio ad CofiolliQi^ .10« 



prcssa caede, Lacedaemooiia peper* 
cerat. Diodorua XV, 72. Tta. — 2W 
que euei deieduM ieHi iinperiiut. Qiiem 
Clcomcnem vocat Paiisanias, Boeoli* 
cis IX« i 5. De bello a|(itur« <fuod su* 
scepeniut Thebani advenns Alcxao» 
drum Phcracum Thessaliae tjrannua^ 
qni mala firaude Pelopidam in vin- 
cula coniecturo trnebat, Vide Diodo- 
nim XV, 7 1 , et noalrum in Pelopida 
V. 

(3) Erai enim iU pripotu», iwnero 
mi^. Nam» nl Diodorua XV« 7t ol 
72 refert, populoe prodiliooia aeeii* 
aalo niagistratom afafog^vtrat, prtva» 
tnmque faeerat. Nwnerp sniiitie, U 
esl , loco , eoadilitfiM. Ito Gieoro io 
Ve^m, Divin. cap«49« perentistmm 
mero, quum poulo anto ^iiiaael loeow 
^MedatU. Libcrato Paioplda. Omftf 
ad ^dlam Fdopid|a ▼. 



«14 



BMMINONDAf 



taiimiM, haberelqne oollegas daos, ^ qQoramalter jMtt 
Pelopidas, vir forlis ac strenaus. Hic quoai oriviifiiv 
bos ^ adversarioram omnes in invidiam venissenfc , ob 
* eamqoe rem imperiom his esset abrogalufeiy atqoe in 
earom lociim alii praetores soccessissent; EpamiTOH^ * 
das popoliscrto non paroit, idemque ot faderentj pei^ 
snasil eollegis , et bellom, quod sosceperat » gesiit» 
Namqoe animadvertebat, nisi id fecisset^ totom exer* 
citom propter praetorum impradentiam iilscientiam^ 
qde belli^ perilurom. Lex erat Thebis » ^ quae mortt 
moltab^t, si qois imperium diulius retinuisset^ quam 
lege praefinilom foret: hanc EpaminondaSj qoum rei«> 
publicae conservandae causa latom videret» ad per^ 
bidem oivitatis conferre noluil ; et quatuor meMibiii 
dioltoSi qbam populus iusserat, gessit imperium. 

VIII. Postqoam domom reditom est« coUegae eiua "^^ 
boc crimine accusabantur. Quibus ille permisit , ol 
omnem causam in se transferrent , ^ suaque opera 



(4) CoUegm$ duot. lU ciiaro Appia* 
fMs, in Syr. e. XLI. Alii pluret mt-* 
nMf mt, -tuminnni tomeo Epaminon- 
dtHi.Tst. 

(5) CHfnittUut advtntwionun. Vti 
Mtpe, criminationibtit. Sallu^t. Cat. 
XUU V : ■ S« falf is crimiDibua cir« 
eumvenlum . n — imperium his eutt 
i ^§ hm* Plnlarebua, in Pelopida, 
lioe ndtt KfiMt , ged aolum elapfnm 
faitM dielt lempaa imprrti a lege 
l^einitiwi. 11 leiya . — Jique in e«N 
f^loiiMi mHif ete. Diodorus XV ^ 
■nMra de alUs tiecess^ribus in eo^ 
wwm leeufli auhrafliiDclis , neque de 
Jefe ferbuai freit. Linyie. 

^ (i) immd$Mimn^9 kMi. U est^y 
belli imperitiaci^igaoc«MUk€weiv 



pro Sylla XIV; ■ In tantia tenebrU 
erroris et inscieotiae.ii 

(7) Lex erai Thebis, Vide Cicer. I 
de lovent ; Plutarchiim, Apophth- f t 
Aeliao. Var. Hist. XIII. Bosivs. 

(I) CoUegae eius. Idem Aclianns. 
Epaminondam tantum el Pelopidam 
koc crimine accusatos teslatiir Plu-> 
tarchus in Ai>ophtbeg. 

(2} Omnem eausam in te transjer^ 
renf, Ad vcrbi^m Plularchus. tl^ tsv^ 
.Tov avaifipti¥ rnv alvijx'^. Causam cur 
non paruissent^ binc culpaoi. — Sua* 
qU$ afftra Jactun^ eontenJeretU. Id 
est , aflirmarenlqoe se effecisse , ut 
legi non parereut. Eleganlius quam 
ti d{.<iisict» SMt^iie opiiiyi Ifgi nmt n&c- 
dOste. 






aiSr 



^hotntn eantenderent, ut legi tian obedirent: qua der 
fensione illis periculo liberaiis, nema EpaminoifSaBi. 
maponsuruin pulabat, quod» quid diceret, non habe* 
ivl. At ille in iudiciuoi venit; nibil eorum negavit^ 
qaae adversarii crimini dabant, omniaque, quaecolle* 
gae dixerant, confessus est; neque recusaTit, quomi** 
nas legis poenam subiret; sed unum ab ijs petivit^ut 
in periculo suo ^ inscriberent : KPABiiBrovDAs a TflUA^ 

HII MORTB MVLTATVS EST^ QVOD EOS COBQIT APVU LBV«« 
€TBA SVPEHARE LAGBnABMONIOS, QV08 ANTB 6B IMPBBA-« * 
. TOBEM FBMO BOEOTIORVM AVSVS FVIT ASPICBBB ^ ItH 
ACIB; QVOOQVE VNO PRAELIO NON SOLVM THBlAS AJ| |H^ 
naiTV RBTRAXIT ; 6BD BTIAM %NIVBR8AM QRABGIAM m 
LIBBRTATBM VINOICAVIT , BOQUB RE8 VTRORVMQVB PBR« 
DVSIT, VT THBBAII SPARTAM OPPVGNARBNT, LAGBDABMOt 
NII SATIS HABERENT, SI SALVI ESSE POSSENT ; NEQVE PRIVS 
BEI^RB BESTItIT, QVAM^ MESS^NB GGNSTITUtA , VRBBM 

BORUM OBSIDIONE GLAVSIT. Hacc quum dixisset ^ risus 
omnium cum hilaritate coortus-est; neque quisqnam 



* (3) //1 fwieut0 tuo, Id sua d«iiiiMl*» 
tione^ vt\ in iabulis pdbKcis, in qui- 
bai reoruni sUtus et cauta mortis 
proponebatur. Alii perieulo, 

(4) jiususjiui aipicert, Solo igittir^ 
ante imperatorem Epaminundam , 
Lacedaemonit aspcdu Boeotlos de- 
bellalMnt. Id terroris babebant et Ro* 
mani: #Videlfent modo adversos^ ei 
aspicerentur^ id satis Id victoriam. i 
T«tit. AbmI. IH^ 45. -^ Vnif^rsam 
Crmmiam* Nam Laeedaemonii, clade 
Lcndricft et MantiBeeosi accepta , 
prlncipatum Graeciae aroiseinnt ; 
quod et Diodorus testatur I, 45« 



LAnanr. «^^aC/s Mkroif . filegadter' 
pro contenff essent, nlhil tmplius re« 
quirerent. Ita loqui amanf optiml 
sfiriptores. Satis babebatia aDimam 
retlnere.tt Sallust. lug. XX]||.— ilfef- 
lene constituta. Quie miiltoa amioi 
deserta fuerat, atque adeo dirota at* 
^e e-versa iacnerat^ ot narvit Diod. 
XV. Liiiam. Hane eblm urbeitt op- 
portuno ad ivfadeodam Spaftini •itir 
cverterant Spartllbi| ^naia de Integra 
revoealis MdaenKf ^ addiffif weMiy 
et republica oonstltiita, ionHitnt 
Epamlnottdas.' 



^ziG 



fcPAHINONDAS 



iodeac miBus est de eo Hne saffragiom. Sic a radicin 
capilis maxima dlscessit gloria. ^ 

DL Hic extremo tempore imperator apud ^- Bfanti- 
neam, quum acie instructa audacius inslaret hostes, 
cognitus a Lacedaemoniis, quod in unius pernicie eixB 
patriae sitamputabant salutem,universi inunum impc^ 
tiim fecerunt; neque prius abscesserunt, quam, magsa 
caede facta^ muUisque occisis, fortissime ipsam Epet^ 
minondam pugnanteai, sparoeminuspercussum^ coa* 
cidere viderunt. Huius casu aliquantum retardali suut 
Boeotii: ^ neque tamenpriuspugna excesserunt, qtiam 
repugnantes profligarunt. At Epaminondas ^ quum 
aALmadverteret, mortifft^um se vulnus accepisse, siaul- 
que, si ferrum, quod ex hastili in corpore r^manse* 
rat^ extraxisset*) animam statim emissurum ; usque ea 



(5) Sh a wdicio coffUu maxima 
duoe$Mii gloria. Simile fenne evni- 
plom eztat de Scipione apud Livium 
lib. XXXVm et Appian. in Syrtac. 
Aelian . Yar. Histor. XIII^ 42, refert, 
quum E^aminondas domnm curia re* 
grc«su»9 et Meliteasia cateUus ei pb- 
viam cauda blanditus tsatt, dixisse ad 
praescntes: uHic mihi pro benelicio 
gratiam reponil; Thebani, de quibus 
saepc piyclare sum meritus, mihi 
capitis auppltcium roinabantur» Loc*' 
civ. 

(4) ^piid Maniiaeanu Prolixe da 
hoc praelio Diodorus XV; Strabo IX; 
et Xenopb. Hist. Graec. VII, prope 
fio. — /«slaretioffe#Roinani velerea 
utrumqiie dicebant insio ilU ciMlum^ 
ut obiervat Priscianua VIU. Est igi- 
tur apxaXffyih^.-^ymut, Tenendahie 
opposjHo' et forma perio^ic^. ftA.-^ 



Sparo. Spams , inqui^ Serviwi m 
Aeneid. XI, 682^ telum est n^flum, 
in modum p<edis recurvum, qoo fre* 
quenler Graeci utebanlur. GoraT. 

(2) H^lku easn aliquanitan reiardaii 
twil Boeotii. Animos et ardorem pu* 
goandi parump^r r^iseruot • 

(3) jit Bpaminondas, De vuloere^ 
et ex eo cousecuta Eparolnoodae mor- 
te, paulto aliter narrat Pausantas ia 
Arcadicia. Sed cum poslro coDveoit 
Diodorus XV; itemque Cicero^ Fam. 
epist. V^ 12. fiocnaBa. ConsuU et 
Aelianus polesl, Xli, 3 ; ac Valer. 
Maa. ill, 2, eat. 5; itemque f lutar- 
chus in Apopbt.j et lustinns ,VI , %» 
Bofiius. — FieiHe Boaotiot. Dubiam 
tamen alii faciuot ▼ictorism. Testt* 
Xenophon, qui hoc pmelio suae re-» 
runt Graecarum hisforiaeifiiieiii inH 
Pwuit^ 



fPAMINONDAS 



^iy 



4lk 



st 
it 



i^tinnit, quoad renantiatQm^st, vioisie^BQj^otios* Id 
postquam audivit: ccSatis» inquit, yixi; i*ictus enim « 
morior. >) Tum, ferro estracto, ^ confestim exanima* 
tus esf. * 

X. Hic oxorem nynquam doxit.^ ^ In quo quum x*e» 
prehenderetur (quod liberos non relinqueret) a Pe« 
lopida, qui fiVum babebat infamem ; ^ maleq d% eum 
in eq patriae consulere dicerel : cc Vide, inquit, ne tu 
,peius consolas, qui talem ex te natum relicturus sis« 
Neque vero stirps mihi potest deesse ; namque ex me 
natam relinquo pugnam Leuctricam, quae non modo 
mihi su|>erstes9 sed etiam iinDiortalis sit necesse est ^Jt 
Q^p t^mpore, duce Pelopida, exules Thebas occupa* 
runt, et praesidium Lacedaemoniorum ex arce ^ ex- 
pulerunt, Epaminondas, quamdiu facta est caedesci* 
yium, domo^e tenuit; quod neque^roalos defendere 
volehat^ neque impugnarC) ne manus suorum sanguine 
cruentaret : namque omnem civilem victoriam fune- 
stam putabat. Idem^ pottquam apud Cadmeam ^ pu- 
gnari'cumLacedaemoniis coepit, in primis stetit. Huius 



(4) 7Wi, Jerto exiractOy confestitn 
exaiiimattu esl. u E corpore deindi:« 
tuo hastam ediici iussit. eoque vulne 
re eipiravit. n Valer. Max. I. c Le- 
thali nempe haem«rragiae ferrum^ 
dom t^it infiium, obstitit. 

{i) Hte uxorem mmquam duxit, 
Polyaenus tamen 11, 2, illi dat yv- 
vaZxa, quod vel suspectum bal>ent , 
vel de meretrice eiplicant. Filium 
eiiia Stesipibrotum memorat Plulv* 
chus in Parallelis^ 

(2) Qui JiUum hahehml infamem, 
EzPltttarcho cognoscere licet^ filiot 
jrii^t Pelopidam cs iixore i ua ha* 



butsse SeA neque 4|U(jt fuerinf, ne- 
que ullum ez iis intamem fuisse nar- 
rat. IiAMBiifi — Ex mB natam r^inquo 
pugnam Leuotricam. Haec esl comiu- 
nitas io brevitate refp«ndendi, quam 
supra V de- co praedicavit. Tss. 
irOibus quoque^ non tamen sine ii* 
beris morior, quoniam mirificas fi- 
llas Leuctra et Mantineam relin- 
quo. I Valer. Maz. III , 2, ezt, S. 
Mantineae victoriam addunt paritcr 
Diodor. ct Xenoph. v 

(3) Ex arce, Cadmea scilicet. 

(4) jipud Cadmeam» Thcbanmi aff 
ceiPi a Cadmo coaditorer 



9lS 



WAMmOMSAS 



de vtrtQtitMy^fltoqiiQ saIhs erit « dtctiim , st hoe uiiuw 
mdianmerOy qood nemo eat iuBcias, ^ Thebas et anta 
fi^amtaondam natam, 6t post eius interttum, perpe« 
tuo alieno paruisse imperio; contra ea, quamaiu ille 
firafliuertt reipufalicae,X2aput fui^e tptius Graeciae : 
n qoo intelligi potest, unum hominem pluris , iiuam 
eivitadhn ftiisse* ^ ' • 



bemo nei^verit. Ita multi; Terentiu^ 
Adtlpli. III, 8; Aul Oell. XVI, 49; 
et Q«ii«tiii«iius tll, 7. «— Po»i eiui 
jp$erituin% ctc. Siroilia Iradit Dipdurii». 
(6) Vmm hontifiem plurh, qtuun 
(Ottnfalem JUsee. Ita fere SalliAt. Cat. /un. de Turenne. 



Lini nMIM miiiia iBfUiiii flM»ia| 

pduconiin civium rgra§iain virtutfie 
cttncla patrasse, etc n jiinti tout U 
royaume pietire la mort tie §om difae' 
senr, et la peHe 4'u9 $ei4 AvMN #*f 
une calamiii p^iifue. FldeVer, Oraie. 



mm 



^ ( 



. ; 



i 
J 



XVI. 



PELOPIDAS 



I 

I 



•argvmewtvm 

Ca^. 1 1 In «JiSKiiiii «licilur. «* \\$ Qwn duodrfltm ad«>lffK«iitibuft 4am Thebit 
rrverlUvr. *r Ml\ lnterftfc|i« ijrvnniit lilitrUtain patriat ^|iliii|. ^m, Vl^ 
Reliquae eiuf expedittonet coromuoes cum EpamiooDda. — > \\ Praelio 
jKiversuf AiejtaQdrum Pheraeum cadil. . • 

Ir EMPi0Af ^ ThebMus, Vniagis Jiistoricif, «jaam vulgo 
notus. Cuius de virtbtibus dubito quemadtnodum ^%^ 
poQam, qudd vereor, ne, si res explicare incipiam, 
non vitam eius euarrarei sed historiam^ videar sck-i«* 
bere; si tantummodo summas attigero, ne rodibusliU 
lerarum Graecarum minus lucide appareat^ quantns 
fuerit ille vir. Itaque utrjque rei occurramt quantum 
potero; et medebor quum salietati» tum Sgnorantiaa 
leclorumt Pboebidas Lacedaemooius, quum eiercitum 



(0 PelopidMB TMnwi, Htppoell 
Sliiii, nobiUTIiabi«8fDMvi.VidaPlq. 
tircb. ie ?ita. c. ^l. NoA igitur td 
QOttrtm Ptlopidain parlinot, q«od o 
Suida addQcit Emalius. «*- Hi^toridt» 
Alii Mior^ Id ts(, doe(i«| lilleralia, 
^m Cic pro Hvrinai a. VII, cnai 
biataricfta CfNMOiigilf popiikH|u« oppa* 
«it« 

. t') M Mnonm» QnM» iit wi- 



anbnadvanil Tmebiiek.| plm ^M 
plurium , dum vitm ad onniii« ^ 
quQ agtinr, oinnia naanimn reHwl. 
Qnod ai bislDriam acrlpaiasol noalor, 
oa« quao anporbia do BpamlnMU 
diel«> flliaqno non pauoa nb to gtafti 
bi< rtptlert d«biiiaatl« qwt, iil ipst 
memQml, conMnnnit eum tn bibiill 
Ptlnpidta. Ilt PbM. ba Alt«.: 09iv 
yap im^lfptfffm, d90iAfteuf»— ^ 



220 



PELOPIDAS 



Otyntham duceref, ^ ilerqne per Tbebas faceret^ ar* 
cem oppidi , quae Cadmea nominatur, occupavit im^ 
pulsu perpaucbrum Thebanorum, qui^ adversariae fa- 
ctioni quo facilius resisterent, Laconum rebus slude* 
bant ; idque suo privato, non publtco fecit coo.silio. 
Quo facto eum Lacedaemoniiabexercitu removerunt, 
pecuniaque multarunt. ^ Neque eo m^is arcem The- 
banis reddiderunt; quod, susceptis inimicitiis, ^ satius 
ducebaht eos obsideri, quam liber^ri, Nam post Pe* 
loponn^ium bellum, Athenasque deviclas, cum Tfae- 
l>ani5 sibi rem. esse ^ exislimabant, et eos esse solos^ 
qui adver^s resistere auderent. Hac menleamicis suis ' 



N. 



&imiiMij. Ref praecipuat.— Jttigero 
opponttor expUooTA, 
. (3) Qutun ixercUum Oljrmhum du^ 
eeret. Vl AmynUc^ Macedonam regi, 
opem ferret, qui, quuin ei satbfa* 
cere recuiaasent.Olyiithii« eonim ur- 
bem oppiignare meditabatur. Diod« 
Sic. XV, 49. Paullo alitpr Xeoophon 
in Histof!. Graec. V, 2. — Atcetn op" 
pidif quae Cadmea nomituUur. Ila, ut 
iupra diximus, voc&ta,'quod a Cad* 
moj Agenoris Phoenicirm regi& fitii>^ 
iuerat exstructa. Prolixe de hoc . Xe- 
oophon et Plutdichus^ brevius Dio-s 
donis XVy 20, aliiqui*. *~ Impulsa 
perpaucorum. Qui fuenint .^rchias, 
Leonlidcs et Phiiippus^viri, teate Piu- 
Iticbo^ principalu quidem et divitiio 
clari, aed nibil modestum sentientes/ 
^Aduersariae faetiani, In qua numo- 
jfabaHtur ismenias, Pelopidas, Phe- 
reoicus, Androclides* Epaminondaf» 
•^ jJVbra pMieo. Diodorus conlra XV» 
20, Ephoroa narrat ciam ei mandas» 
ae» ttt, opportuQitAlem nactua» «rcem 
fl^xifpmt^ Adde Polylriiivi IV. 



(4) Peouniaque muuatunt, Decem 
myriadibus drachmarum, ot Plut. ait, 
Pelopida. Imo aB interita cum ser«» 
vavit A^esilaosj quippe qui id factum 
probaret, atque ideo mandasse vulgo 
crederetur» quam patriae ntilittti nuif 
gis quam iustiliae conauleret. 

(5) Quod, Muteeplis inimiciliis, etc. 
Hoc est^ qu<>d, qu nm iam propler 
islud f<ininus i)iler se coiolnotae es-» 
seot inimiciti8e,SAtiu9 diicehAit The* 
lianos obsideri^ (|uam lil)erari Coca- 



TIK. 



(6) Sibi rem esu. Sibi esse conten* 
tionem. — Adtfersus. Absoli^e, ut io 
Ages IV: s Iratus videbntur omnibos^ 
qui andyersus -arma tulerant.v 

(7) Amuds euit. Id est, civibas 
Thebaois, aiiae po|^ntiae fsaloribni. 
— Aktriusque faciioms primipes. Is* 
meriiam, capitis accusatum, dsmiia- 
runt. Androclides, Pelopidas, Pbere- 
nicus, et multi alit plus CCCC^ hih»* 
nas profugeraot^ ex quibus ADdrocU- 
dem Leohtides dolo interfideodoiB 
cnrtTtt, at Xeooplioo ^ Pldttrehii 



PEtonms 



22% 



sOnraias pot6^atesdederaQt»aTteriasj|ue:ipGK^tioni^priTi« 
cipes parlim ioterfecerantt alios in exilium eieceranu 
in quibtts Pelppidas hic, de quo scribere ezorsi sua 
mnSf pulsus patria carebat. . / 

IL Hi omnes fere Atbenas se contulerant^ non quo 
sequerentur otium, sed ut, quemque ex prozimo^ lo^ 
cum fors pbtulisset, eo patriam recuperare niterenturw 
Itaque quum tempus est visum rei gerendae^ commu- 
niter^ cum bis, quiTfaebjs idem sentiebant^diem de« 
legerunt^ad inimicos opprimendos civitatemque libe« 
randam, eum^ quo maximi magistratus simul ^onsuer 
verant epulari. Magnae saepe res non ita nAignis copiis 
sunt gestae; sed profecto nunquam ah (am tenui initjlo 
taotae op^s sunt profligata^. Nam duodecioi adole-» 
scentuli coierunt ^ ex his, qui ezilio erant, mul^ti^ 
,quum omnino non essent amplius centum^ qui tant^ 
$e ofierrent pericuIo« Qua paucitate perculsa est La^ 
cedaemoniorum putentia. ^ Hi enim non magis adver- 



■■rraot. Lamhv. — Pariim, Debebat 
«equi parltm, ut c. lil: quod aliba di<* 
cilur alU, olic. Sed ita passim de- 
flecluni auctorvs et latini et graeci. 
Tss. 

(1) Sed nf, quitmque ex proximo, 
elc. Scil., ut, qu.ini primaqi occasio« 
il§m fortuna dedisset, ca ad patrian» 
recttprraDdaifi utercnlar. 

(2) Communiter. Comjptmi consi- 
lio. H^nc vocem in^rimts adhibero 
solel Qcero. «ConApserunt^om- 
muoiler edictum; idqiie, quod com* 
muniter oomposilum fucrat» solu» 
ediait.t De Oific. ill^ 20. sRosc. 
onnia cum Chrysogono communiter 
possidet. I Pro Rosc. Am. XXXVU. 
-> Eum, ( dieia Kii.), ^ mtatimi. 



mmgitiratut**, Quam rem fuse narrat 
Xenopbony de Reb* Graec. V, 14^ 
aitqiie^eum diem fulsse^ qito Venerii 

. eelebrabatur festumj quoque suiim 
Polemarchi imperium deponcre soie* 
bant. Piutarchus alitero, quum in Pe« 

^lopida, tum io Genio Socratis» ma* 
aimos magislratns a Pbyliida, corum 
scriba, convivia exceptoa narrat. 

(3) DuodedmadoiesoenUtUeoierwU, 
Id est, conspiraront.^uonim de nu« 
mero cum Nepote consenttt Plotan* 
chus. Xenophoo verQ*sex dunlaxat 
exuies fuisse tradit cum Mellooey qui 
erat septimus. 

(4) PereuUa egt Laoedaemoniorum 
poteiuia, Nam lieilum, qood Spartae 
dignitataiD aciMicatatcmiiregit^qiiod^ 



IIA 



mjimoAA 



lilMii iatuUfdtft) qni principes «fint lotia§ Otmeekiti 
^uomoi imperii maietiM, neque iia mullo po«il« iMh' 
clrica pugna, ab hoc inilio perculsa,Goncidil. lUi^Jgi* 
lur duodeotm, qoorum eret dux Pelopidas, qonm 
Athetiia inierdiueRissealiut veaperascente ctpelo Tk#« 
bii posseni perVfnire 9 oum canibus venaticii ^ %Xf#*( 
runt, rotia feftmtes,vestituagresii, qno miiiori tttipH 
cione faeerent iler.Qui quum lempore ipco, qmo Mn^ 
dueranti ' pertenissent) domum Charonis dofveiienM% 
a ^qdO ^t fempus et dies Orat datus. 

III. Hoo R>co libel inierponere, ^ etsi seiuiiotttiii- ab 
tt proposita est, nimia fiducia quaniae calamitati Mr« 
leat esse» Nam magistriituom Tbebanorum.ilatim a4 
iorts pervenit, exules in urbem devenisse. Id iUi) vitKI 
ffylllisqw dediti) usque eo despeKerunt, ot lie qoi#». 
rine qoideiti de rinia re lalK>rarint. Acceasit oiiim 9 



que Lacedacmonios inaris et terrae 
imtKvio a^liaTity •« ilft MoeM, ^t 
hi duodecina iMveaea Tbcbani ijnn»' 
■o» opprtaMnmt , natom «st ifc. 
PUitaicbMy Pelopida^ et Diodonts 
XV* UaBNT. 

(5) Spmimnhi Q»i Gadmeam tene« 
banty boncqoe ficliaiiem liiebj»ntar. 

(6) CtUncmmbm venmUms ..Hocso. 
consiliOf ut veiMiorcs menlirenlar. 

(7) Qm uu dmrmnt, Pervenire sci- 
lacet. XeaopbotCtndit cos ea hora ad 
urbis fiorlaa Ttniase, c|«a ab opero 
nistico ia urbeni ii redeuntj qui po« 
ilrcmiet aiCKimcscf&rcdcaut. ImMi. 
Diudorus noclu rediisse ail$ Plutar- 
cbus» Itc itfrtf^ ouciic, ct aCre ob 
«entuiD «t «ivem mutari iociptentc^ 
ssvit pMi|iic oiviafliin 



ob trmpestatein revecsis. Bosnrs. Plo 
tafchui, oe Socralis genioy rtm 
scribit. -^ CkaromU , Charoo ■ 
pottiis ct difd fiiit Tlirbis» ^i 
niitra coniuralis oblulcnity et c^ 9\it^ 
taeas feticiler pugnaverat. Ad qiicai 
cliam Leuclrtcac pognae iaiidcai Mc* 
ncclides orator tnvidioae iraosfocbct. 
PluUrchiis aiKlor. aaiioiTTa« «- ^ 
tempus et <iiW. Bl dies et tempas dicL 
(f ) B09 Uio 9 -%hi itnerptmere. Id 
€ti, bcnc sevilcji^am^ licet ab Mal#^ 
rii slaiplicltcr^crivkenda altenans, 
mc luvct tkoc loeo iifser«re. — > Ntmia 
fiiuekt,^,, Gongr»a illad Velleii Pa* 
tCfGuli llv 41 S: «Ncfainem celeriuc 
opprioii , quam ^ Ofbil timei , «i 
fricpicatiasimifm iailium cisc ciilc* 

s 



ruofuttM 



A«a 



ff 

qtio4 iiidgit fl|ierir«l eortmr i^4mhm: snito «K Mtm 
epislola Albctiis «b Arekia hieropbaDte^ ^ oni ex hii^ 
Archlae^ qiii tum fnatiamdi iMgisu^lucu Tbebis obii-*' 
Hebftt: m qut omnia deproleetidne esnliun persCri'^ 
pta eranH! Quae quam ian ecGubaQtl in coori^io ee^ 
iet dat«9 sicut erat sigtiata^^Mb polvinum ^ sobiioienii 
ccln crastidum, inquit, differo res severes«3i At illi 
omnesf qoum iam notprMeasisset,'* Tinol9BtiabeiO« 
libns^ duoe Pelppida, soni interlecti, Qaibus rehoa 
confectis, Tulgo ad araia Kbertatemque Tecnlo^ nam 
lolum qui in urbe erai^ sed ettac^nDdiqoe ei agrii 
coDcUrrerunt, praesidium LacrdaemoDiorum en aro^ 
pepuleritnt, pairiam obsidioiie liberafernirtf ^ ducto- 
Vvs Cadmeae occupandae partim occidernnl, partitt» 
in exilium eiecerunt. 



(2) Ah Archia hterophante^ uni em 
his, etc. lu Plularchus: iini rtc tf 
A^i]v«r 9rap' ^f'/ji»v rov Up^fonTo^t 
Kf^i Apx^^av, Tov OfuSiufioy {tfyo» o>ra 
Xfti fAovy imvxoXiiv xofAiQwv. Ergo 
Alhtfoieusis ille, qui scripsit, Archias 
nomiae, el bieruphantieft eral; et lUe, 
cui scribekalnr, Archias etiam, Pole- 
mairchi munere 1'hebis fungebatur. 
Hieropbaotae autfm saccrdotes erant 
AlhenieDsium, qui sacronim custodiae 
praefecti eraolf el« ut addit Taschucli.y 
■uaiaic caeriM|a|llis Eleusiniis praet- 
raiHl Alii HierwfkaMe Arcbiae cogno- 
neo volunt. -^ Maxiimun mngitum' 
kun, Ntmpt eral Polemarehtts cam 
Philippo el Leoiflidt. Hi aotem Mb^ 
lemarcbi a Plutarcho, Agesil.j tsiif 
wpttyiuifn iTKt Tife froXitt^oc %itpm 
vocuitur. Plenimque duo; sumnia la* 
«iMi MigAol* Btceasflale^ Ifee crea- 
fanair» Vi^ FlMt/F#kp4 Ap«4 Afl8* 



los Polem. claudeadarum porlani«i 
et urbis caram gerebaly claTes ooelu 
detinebat| ioterdiii autcm cualodiia 
poilarum assMebaL 

(3) Su& puU^inwa, Cui incumbebai. 

(4) Quum iam noM pnKestisttL Ilft 
Sailust. lugurth. XXls « Vbi plerihn* 
que ooclia processit. • Nullum hic 
scriptor de exiilibus veslilu mulieftri 
ori»alis verbura facit, oeque Diodo- 
nis. Ceteri^ Xeouphoo^ Plutarchus*, 
Polyaeiiii», mulierum nobilium noctes 
promissas fuisse, et iuvenes exulea 
muiiebri ornatu ioeomissos esae in 
dumos lyraoooruD, Lacedaemonio^ 
rum jrebua siudeutium • coognieolea 
inter se narraot. Lambiv. * 

(5) Patriam ohsidtone liberopetHmU 
Noo quod eam obsidereol, sed quod 
teoerenl arccm XaccdaMooii , quo 
fiebat, ul oHisa iirbt 'Rebaiiorura 
el dauia f idecilBr. Sk iam c. I s 



224^ 



PEtbPiDAa 



' IV, Hoctam tarbido tempore, sicnt rapra ^ docai-^ 
mus, Epaminondas, quoad cum ctvibus dimicatum est^ 
domi qiuetos fuit. Itaque faaecltberandarom Theb»« 
rum propria laus est Pelopidae : .ceterae fere omcies 
communes cum Epaminonda. Namque LeUdtrica pu- 
gna, imperatore Epaminonda y hic foit dut delectae 
manus, ^ qnae prima phalangem prosiravit Laconnm« 
OiAnibos ppieterea periculis affoit : sicut ^ Spartam 
quum oppugnavit, alterum tenuit comu; quoqueMes- 
sena celerius restitueretur, legafnS in Persas est pro* 
£ectus» Deniqoe ^%aec fuit altera persona Thebis^ sed 
tameni»secunda, ita ut proximaesset Epaminondae. 

V* Conflictatus autemestcum a^versa fortuna: nam 
et initio, sicut ostendimus, exul patrili caruit; ^ et 



■ Salios duceUki cos obtideri. b — > 
jiudores, Quorum impulsu res gesta 
fct. Vide supra I. 

(i) Supra, In Epaminonda X.Plu- 
t^rchus autem, in Pelopid. II, et pas- 
tim, tradit eum cum Gorgia popu- 
hlm coogregasse, et auxilio veoisse. 
Neqiie tamen ille in exilium missus 
erat; sed^ ob paupertaiem et phifo- 
Bophiae studium, quum minus time- 
relor^ domi manere potuerat. 

(2) Liberandarwn. De consilio. Po' 
ferat ulique dicere lihenOarum. Haeo 
autem saepe mutantur parlicipia^ Vi- 
de Perizooium ad Saoctii Minervan» 
1« i 5, not. 8 ~ Propria lau$ est Pe» 
iopidae, Gloria ex commendatione 
iiuiiisce liberationis soli Pelopidae» 
tanquam facti auctori, dehetur. 

(3) Ddeclae manus, U/)oO >&X^v, 
sacrae cohortis, Diodor. XV, 84, quae 
Irecentis , fj^ plurimi teaduot , virif 
Ibrtissimis constabat, ant \iocere ant 
ttUL pcrice Gonittralii. Baec amcm 



cohors a Gorgia fitit instituta. Vid. 
Polyaen. II. De «oborte faac inulla 
Plutarchus^ Pelopida. 

(4) Siatt. EzempH gratla*'^ Ltf^a- 
m>. Efiecit auctoritate el noisimis glo* 
fia^ uflegatio Lacedaemoniorum et 
Atheniensium^ de societate ineunda 
ad Artazerxem missa, irrita csderef, 
ei Messene avTovoftoc (Kird AocxtJacfAO* 
v/(uy restitui possel. Ila Plularchus 
in vila c. XXX^ aliique. Tss. 

(5) Denique, Breviter, omnino; ubij- 
praeterinissis pluribos, ad summam 
reliqua redigimus. Idcm. — Haecjwt 
ahera persona, etc. TriDslatio e tceoa 
sompla. Sensus aulem est: ThAis, 
hac lempestate, duo ^i ezsliternut , 
qui eminerenl el praecipuas parles 
agMenl, Epaminbndas scilicet et Pe* 
lupidasj ila tamen ul ille priorem io- 
cum teaerei, proxime sequcretur Pe* 
iopidas. ^ 

(i) Exul pairia candt, Elegaotcr 

pio jfiitr..3ic#itpi»y pidmpatfUt^m 



PELOPIDAS 



225 



qDiim Thessiiliam in potestatem Thelmiioram eope^ 
ret redigere, legatioiiisqu(i iure salis tectum se arbi<- 
traretur, quod apud omnes gentes sanctum esse con- 
suesset, a tyranno Alexandro Pheraeo simul cum Is* 
menia comprehensiis , in Yincola coniectus est Hunc 
Epaminondas recuperaTit , ^ bello persequens Alexafi- 
drum. Post id factum, nunquam is animo placari po- 
toi t in eum, a quo erat violatus. Itaque persuasit The- 
banisy ^ ut subsidio Thessaliae'proficiscerentur, tyran- 
nosque eius ezpeilerent. Cuiiis.belli quum ei summa 
esset data^ eoque cum exercitu profectus esset; non 
dubitayit, simul ac conspexit hostem^ ^ confligere. la 
quo praelio Alexandrum' ut animadvertit^ incensus 
ira^ ^ equum in eum concitavit, proculque digressns a 
suis, coniectu* telorum confossus concidit. Atque hoc 
secunda victbria ^ accidit : nam iam inclinatae erant 
tyrannorom copiae. Quo facto, omnes Thessaliae ci- 
vitates ^ interfectum Pelopidam coronis aureis, et sta- 
tuis aeneis, liberosque eius multo agro donarunt. 



retai — LigaUonUtfuB iurerVide Pla- 
Urchum in Pclop. Aleiandnim Phe* 
taeum, quem immanem tyrannum 
fuiise oonslal, accusaverant Thesiali» 
quod civilates eorum vesasset* 

(2) Jffuao EpanUnondas reeupermrii. 
Com Ismenia. Vide Plutarch. in Pe* 
lopida c; XXIX. Notandam antem 
raeuperan de hominihus hic usurpa- 
tum, qnum volg^^ad res referatur. 
Itertim In Ages. VI: s Adolescentalos 
Bimuiala laudallone recuperaviL ir 

(3) Pernuuit Thehanis. Ezpetilns a 
Tiicsialisy quos Iterum vexahat Ale-* 

. xander, oti narrant Plntarchas ct 
Diodoitts. 

(4) Sbmd ae em^pmi hot(m,, Slfi 



Diodoms el FiularcfaQs, licel, DioN 
do^ teste, militnm amplius viginli 
millla hahcret Alezander. 

(5) Incensut inSf etc. Plntarchns ob 
id factum Pciopidae temerilatis no- 
lam inurit Magivs. 

(6) Seeunda vietoria» Propitia, 
quum iam sc ad Thessalos inclinas- 
set victoria, ut quidam Interprctdli- 
tur. Tzschucke seeunda ez prupria 
vocis significalione intelligiti cniuf 
scntentiam oonfirmat Diodorus: 

O A^^avd^/wc dkvrijpac p&yif Xsif Osclc. 

(7) Omfief ThasttdiaeewiiaUs, Qni* 
hus honorihus ct stndiis prosccnta^ 
dttl Pelopidaefinmfy docelPlotaffehus 
{n vim, non minus eleganler qualft 



S9 



XVII. 



AGESILAVS 



ARGVMENTVM 

Cav. I^CutB fralrii niio de lionore rcgol conlendit Agetibuf.— II; PMii 
cum THMphernc iuducias rcligiose aervat. — lil; Phrfgiam dcfwpulaftub 
Epbesi hiemal^ct militero cxercet. Alio il, alio scilunim sia»ulat.Semper 
in Asia viclor. — *- IV; Domum re\o£a!ur. Bocutins \incil, iisque parcit.-— 
V; Bdlo circa Ccrlnlhum victcr, miscratur caetlem Graecbbiim. — VI; 
Ad pugnam Leuclricam ire rccusal. Spartam a Thcbanls npfNignaUin 
•ingnlati scrvat commento. — VII; Patriam sublevil pecnnia. •» VIII; 
Corpore Jcfunnis, apparatuqua ulens \ulgari, coutcmnilur a Bjrbaris. la 
portu Meneiai moritur. 

x\gesilavs, Lacedaeinonius, quum a ceteris scripto- 
ribus, tum eximie a Xenophonte Socr^tico collanda- 
tus est: ^ co enimususest familiarissime. Hic primum 



copiosc. » Cofonis aureu, Quae etiam 
morluis imponl solebanl, ut docct 
Cicero pro Fiacco. 

^t) ^ XcROfAotUe Socralico collau- 
daiut cfC. Socratico, quippe qiti So- 
crale praeceplore et duce usus fuis' 
set. Ita Xenophontem appellal Ciccro 
de Ofliciis II» 24. CoUaudaius tu. M 
esl, maxime fiut budatus. Ezlal adhuc 
laudalio haec praestantiaslmi philo* 
aophi ac dncis, Aoyoc ci; AynvOanTf. 
Hunc quidem iibeUum nonnuili» t\ 



in primis 'WaUenaer, a sopMrta ali- 
quo profcctum pulanl; vidcndum ve* 
ru^ quid viri ciarias. Wciske el Schnei* 
der pro eiusdem operia auclaritate 
disputaverint. — Eo enim usut ea /o» 
mUiarissime. Vler altero? Etai omni^ 
no pamm rcierl. Sine dubio, in hac 
scripturae conlinua seiie^ Agesilaus 
Xenophonte. Eiimenim in magno 
honore habnisse affirmal Plularchua 
in vita Agesil. c. XX| ct Apofdithei^ ' 
Ltoon. T«f.' 



AOISILAT» 



^ 



tenjtioneip. Mos ejt enim a miiicM^buS' LacdAlMeMti' 
tndUotf ntdBos haberent seniper fe^, nomiMi^k^ 
gis quam imperio, ^ OK dnabus familiis ProeK» et Eu^^ 
rjrsiheikia, qui prtncipes ex progenie Herculis Spai*ifae 
reges fuerunt. Herum ex ailera in allerrcrs familHie' 
loeom fieri non licebat. ^ Itaque utr^kfue auum rtrtW 
nebat ordinem. ^ Primum ratio habebatur, ^ qui lAal^ 
xioius naltt esset ex liberis etus, qui regnaes dettS'^' 
sisset* Sin is ^ virilem aeKom non reh'quissel, tom de** 
ligpbatnr, qui proximusessetpropinquitate; Mottdu^ 
efat Agia rex, ^ fri^ter Agestlai ; ^Hum i^iqueret lieb^ 
tjrchidem» qucm ille natum non agnorat^ ^ eumdeM 
morieiis suum esse dixerat. Is de honore regni cxaii 



(3) LeoiychitU, Acutvx^i a p«rp«» 
tiio hunc vocat Herodotus. 

(3) Nomine magis quam imperio, 
Quip|)eSpartanoruin reguni imperimu 
Ephororum et senatus auctoritate cir- 
cumscriptum erat. Quod pluribua ex- 
ponupt Aristoteles Politic. II, 4, 7 , 
iQ\ Xenophon, Crngius, Vbo Emmius, 
de Hepub. Lacedaeraon.; Polybius» 
libcr VI, et alii. Loocbn. Ita de Ke- 
gibus la Agcsilaura nomine, non po' 
testale fuisse regeia tra^i^^ Quorum 
regum alter exercitui, ajter civitati 
praeerat. — Qui principes ex progcnie 
HetcuUsf eXc.Principet. Id est^primi. 
De duabus familiis ioter se non con« 
sentiuot ipsi velcres. 

(4) Harum ex altera in aUerius fn' 
miUae looum fieri non licebat. Seusus 
est: Qui ez Proclidarum iamUi« erat» 
non polerat rex fieri in locum eins, 
qui cz Eurystbenidaniift familia ortus 
esseti «t vioe vena. Aiii ^W¥^^ ^<^% 



rum^. scilicet Prudis ct £i|f)rekttiiU4 

{5) Sufxm reUmbttl ordinem.lnm^ 
ccssiQne scilicet, et iure familiM«- 

(($) Primum ratio hakebetHtr » etc. 
Regfs extpcti pucronw^ Datu mnJHf 
mu^.Rairi suo primus suifiaiebdiir. 
Sunc4>ic cat aute«K a^ uju RonnDO** 
mm loculio. 

{py Sin is* Rexy qui 4f cesfltfral. 

(S) MorUam eral. AgierwB, 1>b roor»' 
te «frpcpuUura Agidic le^e Xenophoo- 
teiR Hist. Gr« III, S. 

(9) Xfon agnoraL Scilicct pro !•«> 
gitimo parlu. Leotychid«s «nim en 
Alcii^ia^e» qui TimMmy Agidis uxom 
rcm^ eori«ipi«Mt, succepiue crcdeke- 
tur. Plut. Hk LycMdr. ct Athae«nn * 
XU. Jignara^. Ita apod nos^ n0con-« 
naitre un enJoHL — 5fiiuis esie dix^ 
rai^ Nenipe tiiiafn. Fnevi, tecte Pht«* 
twcboy precihuyao Iacr|rroie cxpngna- 
tiifti v^l, ut Uedil PMMttiM IH^ i, 
pyiutmtti dnaw^ > 



228 



4GESILATS 



AgesUaOi sop patrao^ contenclit; neque id , qnod pe- 
tiyit, consecutos est. Nam Lysandro suffragante, ^^ 
homine, ut ostendimus supra^ factioso» et his tempo* 
ribus potente, Agesilaus antelatos est, 

n. Hic, simul atque iinperii potitus est^ ^ persuasit/ 
Lacedaemoniis, ut exercitum emitterent in Asiam» bel- 
lumque regi facerent, docens satius esseinAsia^quam^ 
in Europa dimicare. Namque fama exierat Artaxer - 
xem comparare classes, pedestresque exercitns, ^ quos 
in Graeciam mitteret Dalapotestate, ^ tanta celerw 
tate usus est, ut prius in* Asiam cum copiis perveqe^ 
xitt quam regii satrapae eum scireQt profectum* Quo 
fsictum est, ut omnes imparatos imprudentesque of- 
fenderet. Id utcognovitTissaphernes, ^ qui summum 



(10) Ljrsandro suffragatUe. Qul, 
leste Plutarch. in Ages. et Lyfandr.^ 
fNwrum Ageftibam amaverat. — f^f 
o$tenJUmu$ mpraf in eius vita I, et IF. 

(O Jmperii potituM esi, Alias im* 

peria ~ Permuuit Lacedaenumiis* 

ImpellenteLyaandro. Xenoph. in Hist. 

Graee. VII, 4; Plutarchus in Lysan- 

dro XXIII. et Agesiiao VI; sed, ul 

Bostery Xenophon. in Agesil. I. Cod« 

tra, iussum esse Agesilaum exerct- 

tnm in Asiam traiicere, scribit Pau« 

aanias III, 9.Tzs. — fxervilum.Ezer* 

citus iiiil scz M militum, qui nume^ 

rus postea crevit, ut omnino esseol 

decem millia peditesi equites qna- 

dridgettti.Diod.Sic. XIY, 70. Bftinuit 

tamen hunc numerum Xenophon in 

Hist. Gr. III, 4, a se ipse discrepans, 

airecte legitur in Agesilao» ubl etiam 

omniuo octo militum millibus con- 

atitisse Iradit. Tft. — Beliumque regi 

Jaeereni, Hanc cliam locutianem usur« 

9^i SaUual. C«l. XXVI; CwuUUni 



ieilwn faeere, Adde Tacitumi Aan. 
in, 4Si «Quando M» Antonii, qoi 
belium patriae fecisset, nomen ma- 
neret, etc. ■ 

(2) Pede$treMtpe eieereitus, Pro fcr« 
restres Latini usurpant. 

(3) /^ofiifiotesfate.Belli scilicet ge« 
rendi. — Tania cderitate usut esU Im- 
peditus quidem a Boeotarchis^ quo- 
minos saerifidis circa Aulidem im-> 
moraretur. De quo Xennphon Histor. 
Graec III, 4 , et prolitius Plut. in 
vita^ c. VI. T£s. Magna autem Age« 
silai iter facieutis celeritas celebratur, 
ita ut aliquando iter duorum dlerum 
uno confecisse dicatur^ teste Polyaen. 
II, i, H. 

(4) Tissaphernet, lUe, Cyrum mi- 
norem apud Artaierxem fratrem cri- 
minandoy causa fuit eius betli, quod 
postea inter fratres exarsit: occisus esl 
tandem eiusdem Artaxenis iussii, 
quod adversus Agesilaum rem perfide 
gmre videretor* Vide Xenophont. 



AGKSILAVS 



229 



imperium tum inter praefectos habebat regios^ indu* 
eias a Lacone petivit, simulans se dare operam^ ut 
Lacedaemoniis cum rege conveniret, re autem vera 
ad copias comparandas: easque impetravit trimestres. 
luravit autem uterque, se sine dolo inducias conser- 
vaturum^ in qua pactione summa fide mansit Agesi- 
laus : contra ea Tissaphernes nihil ah'ud, quam bellum 
comparavit. Id etsi sentiebat Laco, tamen iusiurandum • 
5ervabat^ multumque ineo se consequi ^* dicebat^quod 
Tissaphernes periurio suo ethomines suis rebus aba- 
lienaret, et Deos sibi iratos redderet; se autem, ser- 
vata religione, confirmare exercitum, quum animad* 
verteret Deorum numeu facere secum ; hominesque 
sibi conciliari amicioresyquodhissiudereoonsaessenl^ 
quos conservare fidem viderent. 

ni. Postquam induciarum praeteriit dies, ^ Barba-^ 
rus, non dubitans^ quod ipsins erant plurima domici- 
lia in Caria, et ea regio his temporibus multo putaba- / 
tar locupletissima, eo potissimum hostes impetum fa- 
cturos; omnes suas copias eo contraxerat. At Agesi* 



de Rcb. Gr. I. III, c. 4^. Codrtih. — 
Jnducitu a Laconc petwit, Laeone, i. 
e. Agesilao. Ita SalJ. lugurtham iVci- 
midam^ Boccluim passim Maurum yo- 
cat. De iisdem indociis mala fide a 
Tissapherae factis loquitur ^enoph. 
UIj 8. — Vt Laeedaem^f^ii cum rege. 
fMiveniret. Vl ^% intsv utrosque 
conciliaretur. Convenire pro pacisci. 
Tunc aulem Graecarum civltalum in 
Asia avTovofitg^ agehatur, Xenopht 

m, 4. 

(5) Consetpd, Id est , lucrari. «« 
Qmun animad^eruret, £xercilua sci» 
Sicet. «- tkomn numen faoere lecu/n» 



Numen. Sic, in Timoleoiite.IV> 
ster, et alii. Id est auspicium, pote- 
statem^ auailium^ vel omnino ex pe* 
riphrasi pro deos, Tzs, Faeere eecum^ 
pro fairere tuerij partes auas aequi. 
Cic. pro Quint. c« 3: ■ VeriUa cum 
illo fadt.» Qv. de ArU Uly 762; 

Cum Veneritptmto nonmaie, Booehe^ 

(0 X^ie». TermiAua iiltim«a. — 
Bar^am.Demmt Pena^ Tiaaplicr* 
nea. — DomicHia in Caria, Diodonia 
refert^ lib. XIV, in t^macfdi dctaNei* 
liia, leu caiteliisi horloi fiiiaie 



^3^ 



ICESILATS 



1«US in Pbrygiatai ^ se conTeitit, eaBqoe priM depo- 
puIaUis est , quam Tissaphernes asqiiBin se inoverM. 
Magna praeda militibus locopletatis, Ephesam bie* 
piaiuoi exereilum redozil ; ^ alque ibi, officinis arnfto- 
rum iostitulis» msgoa indostria faellum apparfiTit. Et 
quo atudiosius armarentur^ insigniusqoe ornire&tar, 
praemiaproposuit^ ^ quibii8donareotur,qooromegre- 
gia io ea re fuissei iodastria. Fecit idem io etercita- 
.UoiUJm generibos^ ^ ot, qoi ceteris praestitissent , eos 
.magnis afllceret mtuieribos. His igitnr rebos efleeit, ut 
et oroatiasimufn et exercitatissimom faaberet exerci* 
tum. Huic quum tempus essetyisum, copiasaKtrahei^ 
^f hiberoaculis ; vidit, si, quo esset iter fiicturoSf po- 
laopi prpountiasset, hosles ood credituros, aliaiifQe re- 
gioncs praesidiis occupaturos ^ nec dubitatoroa aliiid 
$$fe ^Bictarom, ac proountiasset. Itaquc | qonm ille 
jS^rdis iturom se dixisset, ^ Tissaphemes eamdem Obl^ 



Difsimofl, omnibuflqut rcUis »d vd- 
liiptalem et delicias comjKiralifl m* 
%Mttot. CocmT. 

(2) i/i Pfuygiam. Sic qiiofnie Xe- 
nophofi^ elsi rem paiillo aliler nar- 
ratifl, et Ptutardmfl ia AscflUao. Ne- 
qne, tili Maigfo ac Lambino visum 
etf, a nofltro discrepant Polyaenua U, 
S, d Fron^inus I, 8, 42; qni Agesi- 
litfUri in Lyatatt) ir^pisse scribunt. 
Itfl eiiim d« altero loquantur sCralf:- 
gemtte, -de tfno moi *iioste'r. jnfra 
e^im^ gmyn illg SardU Usttmn m di^ 
*xis9el. Sarrles aulem urbs Lydiae pri- 
maria fiiit. 

(3) ^bfercimm reAnrii. Qaia ei^ 

•ifnrllkHinli paViitn iMti i^ietifAl; ^ 

vlflffna^ sine fibris etfnmf xtitcralil , 

vnfhjotiffixH 'iHHi ^fcApresfftt ctil Sf(} 
.1 .. . .. f ' ■ 



.*; 



nkn Diodonifl lib. Xiy^ nlu 
adde causam, quia i|>si deerat equiu- 
tui, cuius defcclu baHiaris fiiDpar esst 
videbalur. Xenophon. III, 4. — Ma- 
gtia indnstria, Equofl ciim sesK>ribus 
eo bello eztorsitdilioribiis, qui^inisao 
vicario milite, vacationem militiae 
impelrabant. Vid. Plul, jn vita, el 
Apophtb. Lacon.^ et XcDophoD. id 
Agesilao. 

(4) Praimia propom(* De hac rt 
vfde XenophoDl. 1. c. * 

(^) Ftcit idem in exercitationum 
generihm, Hoc pluribus vcrbis perse- 
quitiir Xfinophon in Agcsilao^ et de 
Reb. Cr. III, 4, ff. I^iHBiN. 

(G) Quum ilU Sardis iturum se di^ 
xissei. Confer ad t^olyaen. U, in Age- 
fiilao, coinm. 9, cl ad fromilDum I| 



AOESIEiAT» 43l 

vi^mdefijndeadAm puU]nt« Ii| quo ^tiukn eom opimft 

£e|(^Ui3$6t» vietumqQe 86 Fidissefc consiliaj ^^o wU 

'pr^esidio profeGtus est : ^. tf^ju quum illo v^nifiaeti iAf» 

. Agesilaus, uiuUis locis eipugnatis» ms^na erat pra^df^ 

.pQlitufii>Xiaco autem» quu«i<wideret boste^ equiti4u§U^. 

p^fi^ie, puQquai» in campo sui fecit potestatem, ^h'\%i 

locis manum oonsjsruitfx^ quibus plus pedestr^s (¥lrr 

piaq valerent« Pepulit ergo , quotie^umque qongre^r- 

si|S /est, mullQ fi^aiores advejrsarioFum CQpia^? Hjmi» 

Asia yersaius e^» ut Qmnium./opiiMQn§ vjetQriduQ^r^T 

tur.9 

lY. Qic quum i«ip aiiimo meditaretur pro%;ispi i» 

Pi^rsas, et ipguin reg^m adpriin ; nuntjus^ ^i fdoDM> 
venit ephororum iussu, bellum Athenienses et Boeo- 
tios indixisse {jadedaemoniis; quare venirei|>e dubita*? 
ret« In hojp n.on miAus eius pietas suspiciend)& e^t j f 



•1 



S,ex. il.-^EwmUtn <^griam»Qum ta» Ageftlaupi f^piUatm adeptfvn, 

aatea tutfUut crajt. fMe Aiiac diripieadaej 4itc.. LMiftff. ; 

(7) Sero si4s praesidio pro/cctui eM, (9) Victcr ducer^r. Img revf^ 
Quarto acUicet die, poafquam ia Ly- etset, ni&i viei/or Jatjus vafefil, 
diam iogr^ssus hauc iam populatus (1) Nuntius, Id es^, scytaUt Vf) 
erat AgesiJaiis , ut tradit Xenophoa epistola. AgesiJao en^n missani ^isse 
Ages J, M; Ilisl. Gr. III, 4. scyUlam narrant Piut. et Xen. (IVy 

(8) Ei liis locis manum conscndt: 4. -^ Belium.*: iruUj^Mse Lacedaeimh' 
Conflixit tamen ad Maeandrum Agc- niu. Quod beiium .4ioUiro Aiit Coria- 
silaus, quod videLat nondum pedi- thiacum. Gonfer ad c. V, et ad Pao- 
tatum iiostium adesse; et quum ho^ saoiam c. fV* Diodorus et Xenophon 
sles praemissi ab AgesiJao equitatus^ regero Persarum narraot pecunia MV.r 
interea dun» pcdesires ^pidis instruik iMun graecarum praaiidas Qorrupitse^ 
ac dispooit, jjg^tura aa^^ ; farf i4f r ul Lacedaemonija..JMlAUQ in^prrent. 
excepissest, reliquo iaro eaereitu pro- Suasq et ^cMritate Conosis, p|sr fixsi* 
doc^Op iJJi slaiim tof^ga ^e^erunt, etc. tor.es Graeqiae Persico auro cQrrupioi% 
^SQfiJ*uj. aM^NBi cas|ris liOfttum.po- boc bellum confTalum reierl PoJyaeft 
titus esty et pl.vs quam septosginta oms J, in Cunon. comm. B. 7 
talenta praedae nactus est , etc Q) Pi^Uu smpieiemia e4- Aimi-. 
Sic Xen. de Heb. Graoa. III, 4. Ad^- nodum est in patriam obsequivm. 
duot ajii scriptores, hac victoria par- w yioffiri prftqes^el fixcrciud' ^ m^ 



aSa 



AOESILAVS 



qnam Tirtos bellica : qui , quUm victori praeei 
exercitiu^ maximamque haberet fiduciam regni JPi 
sarum potiundi, tanta modestia dicto audiens fuit i\ 
sis absentium magislratuum, ut si privatus in camit^ 
esset Spartae. Guius exemplum utinam ^ impewtorei 
nostri sequi voluissent! Sed iliuc redeanfus. Agesilaua 
opuientissimo regno praeposuit bonam existimatioJ 
nem ; multoque gloriosius duxit» si instilutis patriae 
paruisset, quam si bello superasset Asiam. Hac igitar 1 
mente Hellespontum copias traiecit^ lantaque usos est 
celeritate^ ut, quod iter Xerxes anno vertenle ^ con* 
fecerat, hic transierit triginta diebus. Qnum iam haud 
ita longe abesset a Peloponneso, obsistere ei conati 



pe VMCor taoquam adieclivom iob- 
«tantivif adiungitur, at victrix, alia- 
qiie aobstantiva, quae usu cognoscun- 
tor, bellator, contemptor^ borlator, 
doctor, arator^ consultor, monitor, 
largitor, amator^ eztinclory elc. Ila 
Sallostius, lug. LYIU: i Obsecral, ne 
qnam conlumeliam remanciire in ezer^ 
citttvictore....sinat. n Idem^ cLXlV: 
i ( Metello ) inerat contemptor ani- 
mus. * — et LXXXVI: n Vt sumal 
aliquem ex populo monilorem offi- 
cii. Tania modeHia, Valde eztoltunt 
hoc fecloroj laudanlque Xenopbon et 
Fiularchus, quos semper in fidem 
advocare longiim esset. — la eamiiio, 
Id esty in loco uhi comitia habebantur. 
(3) Cuius txempkan uUnam, etc. 
Haec in luiium Gaesarem perspicue 
dicuntur^ qui invito senatu et 'con* 
tra kgea ezercituro* retinuit, unde 
n|tnm est bellum civile inter enm 
et Poropeium. Verba liutem teqiientia 
e Xenophonte sunt: EXofavoc, avri 
ToO filytc^ thoBL iv xp Aaietf oixoc 



Tflc y6fufca ftiv ^pjgUf, ta v6fU]M( dSr 

(4) jinno vertaUe. Id eals anni cir- 
cub drcumaclot sive anni spatb. In 
re oonsenlit^enophon Agesil. II, 4; 
a se ipse diuidet noater, quum in 
Themistocle y dizerit: ■ Itaque, qua 
sez mensibus Xerzes iter fecerat. n — 
' Triginta diehus. Minim, nam ohsi'^ 
slere ei conati sonl Thraces , quos 
^ravi praelio superavil, ut lestatur 
Plularchus in Agesilao; idemque co« 
nati sunl et Thesssli, quorum ^iiz 
erat Polycharnius pharsaiius: quos 
etiam in fugam vertit, alios interfe- 
cit, alios cepit^ in^aque Thessahmim 
fuga et clade Polychannus ipse oe« 
cubuit. Ilaque tropaeum inter Pran- 
tem et Narthacium constituit, ut Ira- 
dit Xenoph. in Agesii. II, 5, et lib. 
IV de lUb. Gr.| seqoe praetermisit 
Plot LiMa. Inio Xen. in Ages. Ilg 4» 
minori quam mensis apatio^ faiov h 
fv pnvly hoc iler confectum namif. 



AGESILAVS 



233 



OPCi 

lam 
tio- 

nar 

tsr 



sn&t Athenlenses et Boeoliij cetericpie eoram socii^ ^ 
apudCorone^miquos omnes gravi praelip^vicit. Huius 
victoriae vel maxima fuit laus^ qnod, quum plerique ^ 
ex f uga se izi templum Minervae coniecissenty quaere- 
retoique ab eo» quid his fieri vellet ; etsi aliquot vul- 
nera acceperat eo praelio, et iratus videbatur omni- 
buS) qui adversus arma tulerant, tamex]i antetulit irae 
religionem» et eos vetuit violari. Neque vero hoc so- 
lam in Graecia fecit , ut templa Deorum sancta ^ ha- 
beret} sed eUam apud barbaros summa religione omnia 
simulacra arasqueconservavit» Itaque praedicabat mi- 
rari se, non sacrilegorum numero haberi, qui suppli- 
cibus eorum ^ nocuissent; aut non gravioribus poenis 



(5) CtUrique eorwn sociL Uo§ nvH 
ment Xenophon in Agesilao U» 6; 
et IV de Rebos Graecis: ArgiTot^ 
Coriotbios , . Aenianas ^ Enboeenses , 
Locros utrosque ; et noltis verbis 
praelium illud eiusque eventum nar- 
rat. Diodoms^ ut fiere iu eeteris^ suip- 
mam brevitatem adhibuit. Multa au- 
tem profert Polyaenus, lib, lU^ slra- 
tegemata, quibus usus ftit Agesilaus 
adversos Thebanos sibi obsistere co- 
nantes. LiMinr. -— CoroHfiom, Graec. 
Kopfa^tta^ urbs Boeptiae^ quae non 
debet confundi, ut fit passim, cum 
Chaeronea haud procul inde dissita^ 
ubi Philippusiosignem illamde Grae- 
cis victoriam reportavit. Tss. — Gra" 
pt praolio, Xenophon, qui, auctore 
Plutarcho c. XVIII^ ipse illi interiuit, 
vivide descripsit in Hist. Graeca IV « 
a,HS •qq, et in Agesilao cap..II, 9 
•qq. Ts. 

(6) PkriquiB, Bliruro, quuro Xeno* 
pboOy Agesil. II, 43, tantum diierit 
oclogiota» TMy 9ro>ifi^y oyJoQXoyra 



ouv To% er>0ic. St^pkrique pro mulm 
tis, — Se in tomplum Mimervae ooii- 
iedsseiit, Plutarchus XIX , affirmat 
Minervae templum Itoniae prope fa« 
num illud fuisse, in quod asyli quae- 
rendi causa confngissent. Se.,. eonie'* 
oissent. Apte ad notandam fugae tre- 
pidationem. Tes. — AUquot vulnera, 
Xenoph. Agesil. H^ 43: TsTpa>ft4oc 
d* avTo; lepovTnvix^n npoi njv ^&^ay- 
7a,i. e. castra ipsa, ut probal Weiske 
ex Laced. Rcp. XII, 3. — Adversus, 
Absolote, ut passim contra. Tcs, — 
Religionem. At monet Polyaenos II^ 
i , 4, callide id potius^ cauteque fc- 
cissc.* n Quod esset pericuiosum cum 
eis confligere^ qui in rebus desperatis 
praelium de integro inirent. n 

• (7) Templd saneta, Id est, inviola- 
bilia,* I Aerarium quoque sanctum , 
quia tardius aperiebant tribuni| iussit 
eifringi. « Floms IV, 2. 

(8) Suppiieibus eorum» Id est» tero- 
plonim •upplicibus» vel potius ipso* 

rom Deunim« Ila Xeaophon in Age« 



«34 



AemLAvi 



aflWy qn rriigiowai mimiefait, qoam qiil frM spe^ 
liarMt. 

V. Post prMliiiai coUaloni esl omne benom eiroe 
G>rinUinm, ideoqne CoriBlluwn cel appellalufli, Hic 
qnom ona pugna deotm millie hosliom, Agesilaodflpe, ^ 
cMidisseolv ooque £iClo opes adrerserionim ddHlifai- 
|ae riderenlon tanlam aUbil ab insolenlia gloriae, ut 
commiaeralos si| forlonam Graeoiae» qood lam molli 
a |e Tic&i rilio adversariorom concidissent : nani- 
que iUa moltiludine» si sana mens esfet Graeeiae, sap* 
plipiiim Peraas dare poloisse. Idem qupm adfenarioo 
intra moepia compoUsset, ei, ui Corinibom oppogna-» 
retj multi bortarentor ; negarit id soae yirloli oooto» 
nire ; ^ se enim eum esse, dixit, qui ad officiSm pec^ 
canles redire cogeret, non qoi orbes nobiUssimns ex- 
pugnaret Graeciae. cc I^afp si, inquit » eos e^Uinguere 
ToluerimuSi qui nobiscom adversos barbaros stete* 
ront , nosmelipsi nos expognayerimus, iUis quiescen- 



mIao Xl, it Oi«»y ixittt^, Deoritm 
fluppliccs vocat. 

(0 -^S^siiao duce. Dubilatur, «n 
pr«€lio iolierfuerit , qnia «criptores 
Gracci aarraoty de clade oualiuin ad 
eum vaniue^ quae laoicn aic oom. 
poni poasunt» ot ad cladcni boc re- 
ftfiilur^ PUS^ conlecia, quod quidam 
volunt» ant poliiu aospiciit eius py» 
gnaluiD Sieiit. GdenuD ilM pm- 
lium fusius deaeriliil JCenoplir i« Vk" 
slor. Graec IV, 4. Ncfleail pUae^ 
quod minimf Plntardivi io vtU, lb|r* 
te^ quia prasime ad i«s ab Affsil^o 
gestas non rcicrrel. 1%$, — TVlKfm 
^fmi qb UMofeolM ghHm» I^ e#l , a 
supcFbienli glodatione.*- FitiQ ad- 
fferfmorwn, fpf^i^nm et gulpf c^u^', 



■ 

rorem Gnecormsi, qui fioedaa edvea^ 
sus Laoedaenionios inivcraoL-^ IHam» 
qiu ilta mUtilnJine , u mm mmt 
esasc Crmtaime, etc Id csl, namqne 
per lunc multitudincm, si Graec&sa- 
pcrent, Pcrsas siippiicio aiCci poluia- 
ae, e XcBoph. A^cul. YII, 5. ii tana 
wum$ essef. Provcrbialis fcre loculio, 
tigOificans » si Graeci consiUi non 
fmmenl apertes* Mimi mam aiibi 
meof booa TO^iUur» cui oppooitur 
moM m^,et Im^a» nt ia Virg. Edog. 
l, 16: B Si asens imo laeva fui&scl. » 
WjS^Stnvit' id mm viru^k ^onv 
mre, Vide Xenopfa. in Agcsil. VII , 
6« qw mm paulo aliler narrat. — 
jSwi esse. |d est| talem, eiiismodi 
hojDJivwi, ta^U «911119 pr^jt)im. 



AOBIILATS 



M 



tilwif ^ ^uo iaoto sitie negotioy quum volott int | aoi 
^ oppriment n 

VL Interim ^ accidit illa calamitas apud Ijeuclra 
Jiacedaerooniis : «|Uo ne proficiseerf tur, quum a ple- 
naqtte ad exeundum premeretiiri ul li de txiltt diiri* 
narel, exire noluiu Idem» quum Epamtnondai Spar* 
tam oppugnaretjeisetqueiine muriioppidttm, * lalem 
le imperatorem praebuit, uteo lempore omniboi ap^ 
paruerit^ bisi ille fuisiet, flpartam futuram non fnisie# 
In quo quidem discrimine celeritaa eius coniilii ^ la» 
luti fuit uniTersis« Nam quni|i quidam adoleicesituli^ < 



()) fUis ipdBMntAu». Nofi n mo- 
wMitiba^ dodw pirlM «ollUac iM«r 
sc iiDininurreiitun l^iyiniodi art^ 
Graecos inler se coUitit Arlaxerxea^ 
ilH #^gMi sttd «tkfm »b i)>ala toi|atl<A 
tutrei, -* i^iiitf MgiKio, SQUicet me 
labore^ faciilime, quippe bello civili 
fractoa. 

(4) Interim, Adverbium mterim, 
ut paasim temporia vocabula^ ktiua 
valere recle anioindveriit Scbmied. 
t)uo enim et vlginti annia poat b«l* 
)um Corinthium coaaecuta eat pugne 
Leuctrica. Vid. Cors. in Fast. Att. 
t. IV. — Quo ne profitfisoeretur, Lege 
profidsperentur» Sepaus eat: quem io 
locum ne illi pergerent, ipae, quaai 
e ventiim praeaeiitiret, plttribua ad pf o« 
flcisceadum illom urgentibuai pro^- 
ciaci recusavit. — ^l sl pro ^uasi 
usurpalur. Ita in Dione IX, et Dala- 
roe Xi. Molesta autem ea ter'occur- 
runt, exeunduni, exitu, exire, Vode 
Ricleifiua omnia haec comipta iure 
putat. 

(2) Hssetque sine muris oppidum. 
Extiacto autem Alexandro, n Spartaoi 



urbem« ^oam semper armfa, Oon mii> 
liadefrodemili tum oofilrt reafokiii 
jUtorumetveterem meiomoi glof{ei% 
ermis diffisi, muroroni praeaidio iqi* 
^luddnt, Ttotiim eoa de|eneravtlse t 

aieipribiie, «I, ^wk mliie Mnille 

murus urbi civliMn virtus tverit, tioic 
ctvea aelvos se fore ooo ciistiihave- 
riot, nisiiolra muroalatereot! nlust. 
XIV, 5, --*- iVi« ilhjiutset^ Sp^frkm 
Juturam non ftdsse, £le^aoter« eil 
Tsschuck.t idcm verbiim reddit, ut 
quasi fatalem utriosque frctiaaimom* 
que couuezum indicet. Fuiwram wm 
fuisse. Id est, perituram eaae. Notum 
illod Virgilii| Aen. M^fidmm 7Voef| 
fidi lUum , etc. Paulo eliter nerrel 
Diodorus HI. CuAi noatro autem Plu* 
tarchus magis convenit. 

(3) CtUritas eim cotuiUi saUiti fmi 
uidyersis, Qiiod pireeter noilnim re« 
feruot Polyaeous llt ^H, cl Pluler* 
chiis io Agca^ ted jpeolo elilor. 

{4} Qiddam mioUsQtnmdi, ^unuro 
fere diicenti. Plut, XXXU^ in A^ 
JtdolescenluU* lllala io perte |ipcipi« , 
tur ; imbelles 6cilice|« ^ Ci logm 



236' 



ACESILATS 



hostiamadvenlu perterriti^ ad Thebanos transfagere 
vellenl, et locum extra urbem editum cepissent; Age- ^ 
siIaus,quiperniciosissimum fore videret, si animadver- 
sum esset^ quemquam ad hostes transfugere conari , 
cum suis eo venit, atque, ut si bono animo feciiient^ 
laudavit consilium eorum, quod eum locum occupas- 
sent, et se id quoque fieri debere animadvertisse. Sic 
adolescentulos simulata laudatione recuperavit-, ^ et , 
adiunctis de suis comitibus, locum tutum reliquit; nam- 
que illi, aucto numero eorum^ quiexpertes erantcon* 
silii, commovere se non ^unt ausi, eoque libentius^ 
quod latere arbitrabantur, quae cogitarant. 

Vn. Sine dubio posC Lenctricam pugnam Lacedae- 
monii se nunquam refecerunt^ ^ neque pristinum im- 
perium recuperarunt: quum interim Agesilaus non 
destitit, quibuscumque rebus posset , patriam iuvare. 
mm quum praecipue Lacedaemonii indigerent pecu- 
nia, ille omnibus, qui a rege defecerant» praesidio 



extra wbem editwn eepissent. Ivata' 
piov, locum muDitum expugnatuque 
difficilero, ubi Dianae templum fuit. 
. Vid. Plut. ibid. — Cuni suis eo uenit. 
Plutarchus et Polyaenus tradunt, so* 
lum^ aut cum uuico servo, et iner* 
mem eo venisse, dixisseque non illuc, 
nec unum in locum.omaes, scd alios. 
huc^ alio loco demonslrato^ alios il* 
luc convenire iussos; ipsum vero Is- 
sorium, aliis continuo accitis, occu* 
passe. BosiTS.^— Animaduertisse. Dl' 
xit, addidit. 

(5) Recuperavit, £z transfugio re* 
traxit. Reouperare autem notandum 
de hominibus^ ut in Pelopida V. £x 
islii proditoribus quiodeciiH; leste 
Plutarcbo, necavit. 



(6) ^anique ilU^ auclo numero eO' 
rum^elc, Sensus cst: IlliperfiJinihil 
ullra nioliti sunt^ quum numenis 
bonorum, seu huiusce trausfugii nun 
consciorum, iis augeretur, quos Age- 
silaus ex urbe eo mlserat. ^ Quae 
cogitarant, Cogitata^ consilia de trans- 
fugio. . . 

{i) Se refecerunt, Translatioab iis, 
qui a deliquio aut gravi morbo se 
recolljgunt, aut vires reparant. Ita 
Sallusti Cat. XLVItl: n Quo et cele- 
rorum animos reficeret, tr Proprie 
usus est Virg. Georg. III, 235t 

Pos^ vbi QoUectum roBur, yiresque 

refecta€t 



AGESILi^TS 



287 



fait : ^ a qnibos •magna donattts pecania , patriam 
sablevaviti Aique in hoc illud in primis fuit admi* 
rabile^ qoum maxima munera ei a regibus^ et dyna* 
stis» civilatibusque Gonferrentur : hibil unquam indo* 
mum suam conlulit, nihil de victu 9 nihilde vestita 
Laconum mutavit. ^ Domo eadem fuit contehtusi qua 
Eurysthenes 9 ^ progenitor maiorum suorum 1 fuerat 
usus : quam qui intrarat , nallum signum libidinisy 
nuUum luxuriae videre poterat : contra ea, plurima 
patienliae atque abstinentiae. Sic enimerat instructa, 
ut nulla in re difierret a cuiusvis ^ inbpis atque pri-* 
vati. 

YIIL Atque hic tantus vir, ut naturam ^ fautricem 
habuerat in tribuendis animi virtutibus, sic maleficam 
nactus est in corpore fingendo : nam et statura fuit 
humili, et corpore exiguo, ^t claudus altero pede. ^ 



"— Nequepristiman imperium,Saii\ctt 
in celeros Graecos. 

(2) OmmbuM^quL a rege defeeeratu, 
praesidiojiutm Tacho io primis Aegy* 
'pti, et Maoiolo Gariae regi, a qoibus 
etiam maxima aecepit muQera. Vid. 
Xenopb. in Agesil. li, 27. 

(3) Nihil de vidu^ nihil de vestita 
Laconam muiatfiu Eadem fere de Vi» 
riata testatur lustinus XLIV, 2: sCu- 
ius, inquit, ea virtus conlinenliaque 
fail, ut, quum consulares ezercitus 
Irequenter vicerit^ tantis rebus gestis» 
non armonim, non ^estis cullura^ 
non denique cultnm rautaverit ; sed 
in eo habitUj quo primum faellare 
coepit, perscveraverit, ut quivis gre- 
gariua milea ipso imperalore opulen*' 
tior videretur. n 

• (4) Vurysihenes, Qoi fuit Aristode* 
mi fitiof, et Pro^ii frater. Vide Pau* 



saniam. — Conira ea, piurima patien' 
tiae aique aistinentiae, Vide Plutar-* 
chum in Agesilaoy qui de eius fhi-^ 
galitate in victut cultuque corporis f 
plurima verba facit. Court. 

(5) A euiuMifis^ etc Supple, domo. 

0) IVafttrain, elc. Elegans periocfus 
ob formam elocutionis et oppositionis 
concinnitatem. Ita fere Sappbo ia 
Ovid. Epistol. XY^ 3^. 

Si mihi diffieilis formam natum fie«- 

gavU, 
Ingenio formae damna rependo 

meae» Tss. 

(2) Ciaudus eitejro pede, Hunc ta- 
men sibiducem militiae omninm con- 
sensn decreveruntj quia in remin 
difficillimo statn malebant regem 
claudicare, quam reganmy nt didC 
Orovins Vt, i. 



M 



AoniukyB 



Qim w 6liim npnimlkiii affimbtt deronnitateai i » 
«tqiM ignbitfiuibpieitia qaumititoereiitttr, GOiit«iiiiie« 
Imiit ) qtti aatem virtates noreraAt, noti potfrant ad« 
mirari aatis* Qaodei usu Tenit, ^ quum annorum octo« 
gieta f ubsidio Tacho in Aegyptam isstt^ et in aeta oura 
•oia aeoiibaiaset, sine nllo tecto; s tratumque haberet tale, 
At terra teota etset stramentis, neque huc ampllus quau 
peUif easet iniecta, eodemque comites oomes accubuis^ 
sentf testita humiii atque obsoleto, ut eoraia omatue 
non nodo inhis regemnem!iiemsignificaret,sedhoiiiit 
nisnonbeatissimisuspicionempraeberet. Huius de ad« 
ventufama quum ad regios ^ esset perlata, celeriter mu* 
nera eocumsque generts sunt allata. His, qaaerentibus 
A^esilaum, vix fides facta est^ unum esse e% his, qui 
lam accababant* Qui quum regis verbis, quae attule«* 
fanl> dedissent; ille, praeter vitulina, et huiusmodi 
genera obsonii , quae praesens tempus desiderabat , 
nihil accepit; ungaenta, coronas, ^ secundamque men- 
saQi servis dispertlit » cetera referri iussit« Quo &cto 
eUm barbari magis etiam contempserunt, ' quod eum 



(3) Nomitdlam qffereboi deformi" 
tmum, Hioc forte te piogi ooluit. Vide 
XcnophoDteni io A^esil. et Gicero* 
nem ad Famil. epist. V^ 42. 

(4) Quod ei tuu venit. Id est, quod 
^Ndem «ipertiu ett» -^ Ei in «eca. 
Adttwnenndum iis Tocibus graecbi 
fats Wini MO^nnt,et suU lilteris 
mlittt, «I miu, Est nempe Graecum 
ccxf», Lalinif Jittuf* quae Qoero |n 
eadem Aamlione^ ip Verr. V, 2$ cl 
^^ pconMKue «dhibet. XwBvcft. 

(5) Jd r^m* Id utf »i regps 
Ac^pti praefectoa. 

(6) CofofMv. Ex papyco*«irMirM 



vocata oonfectas. Referl enim Alhe- 
naaiM XV, S« tx Theopompo, Aegjr- 
ptios Agesilao» in AegyptMOi prafid» 
scenti, ioter dia monera papynwi 
coioMriam miaiase. Plinius KUl, 4 1 , 
papyri florem «d Deoa eoroDandoa 
ustti fuisae 4icit Idcm XXI^ 3, ^^fgf* 
fAiarum wrmQmm menlaonem 6cU. 
AfAiOiva. -r- Se€imdtum§tm wawanai. 
Secimda £ireaila. 

(7) Ma^iw aCfom 
Iroo wo eliam urri$tnii9t» cft 
salsis atque amaris inscclati awity «t 
alii narrpily in foihua tift PlulwAos 
ClAlhsilMUft. fcAMNft -•*• ^iMMr» 



AGESILATS 



289 



arbitrabantur. Hic qaum ex«Aegypto reverteretur, 
donatus a rege Nectanabide ^ ducentis viginti lalentis» 
quae ille muneri populo suo daret ; yenissetque in 
portum, qui Mfltaellii ? ocii|ai\ lAcefls klter Cyrenas et 
Aegyptum; in morbum implicitas decessit. Ibi eum 
amici, quo Spartam facilius perferre possent, quod 
mel non habebant, cera circumfuderunt ; ^ atque ila 
domum retulerunt. 



bonanun rerum, Bonae res hic sunt 
rt nesu unguenU, cibi delicati, etc. 
Hf netnpe homines intTncrai volupta* 
^ikm^ ae vene virtutb tanto inegii 
ignari, quanto pluris haec inania fa» 
cerent, ahstinentiam vitium ac rusti- 
citalem ftxtstimabaBt. 

(8) ji rege NecUnuJtide, Ad quem, 
Tacho regno pulso, ^esciveral Age- 
silaus. Yide Plutarch.^ Xenoph., etc. 
-^ Dacattii viginil Udeniis, Imo du- 
cenlis ae frigiAta talentis donattm 
fuisse Agesilaiim veliert PlQlarcllus. -» 
Quae iUe muneri populo suo daret. 
Quae Agesilaus Lacedaemoniis, aera- 
rii inopia tunc iaborantibus, daret. 
Vide Plut. in Agesilao, prope finem* 
— (^td Henetai vocktur, Supple por'» 



tui, De qup vide Strabon. I, et geo- 
gnphos. — DecBuA, Aoiios qumn 
vixisset qaataor «t octogfnti, ct La- 
cedaemone unam el q«iadf«|(ittla re- 
gnasset. Plularfihua. 

(9) Quod m/d nan habeUaU^ cera 
draumfudcrunL Coalra Diod. «eribity 
Agesilai corpns ia melle Spartam 
deportalum eise. Nam antiquitus ca- 
davera^ quae servarl veilent, melle 
coBdiehant. Persanitli<ameiiindafuit 
noB mella, acd aM ctrcMihiire, 
teau Herodolo lih. I; ct CiMr. m 
TuscdI. I. Cova«js.«M. Algue ka do* 
mum retulerunt, Sola enim regum^ 
tesle Plutarcho, peregre mortuonim 
cof|K>ra Spartam relarre licitum. 



%H 



A6im4TS 



affiid» qui religiommi minaerent, qaam qa( fhna spo-^ 
liareiit. 

V« Post praelium QoUatum est omne bellum eirea 
Corinthum« ideoque Corintkiom e«t appellatum, Hic 
quum uha pugna decem millia hostium, Agesilao dape, ^ 
ceoidissent, eoque faeto opes adv^rsariorum debilila* 
tae viderentur; lantum abfuit ab insolentia gloriae, ui 
commiieratufl sit fortunam Graeoiae, quod tam mulli 
a se victi vitio adveraariorom concidissent : nara- 
qua illa muIUtudine» si sana mens esf et Graeciae, sup- 
plicium Peraas dare potuisse. Idem quiim adversarioa 
intra moema compulisset, et, ut Corinthum oppugna-- 
retj multi horlarentur ; negavit id suae virtoti eoava* 
nire; ^ se enim eum esse, dixit, qui ad officiAm pec^ 
cantet redtre cogeret, non qui urbes nobilissimas ex- 
pugnaret Graeciae. cc ]^am si, inquit i eos e^^tinguere 
YoluerimuS) qui nobiscum adversus barbaros stete* 
runt , nosmetipsi nos expugnaverimus, illis quiescen- 



•ilao XI, i^ ac«5y iurot^, Deorum 
«upplices vocat. 

(0 '^Sftiiao dtmt, Dubilatur, an 
pnelio ioterfucril , quia acriptores 
Graeci wraol, de clade ountium ad 
eum veniase; quae tamen aic coia* 
poni poMuot^ ol ad cladem hoc re- 
feratur^ pugoa coniecU, quod quidam 
voiunt. aot polius aiispiciis eii)s pp* 
gndlum iiierit, Gelenim illu4 pm- 
iium fusius deacribii ]Uao|^, 19 Qj^ 
stor. Gracc. IV, 4» I9e|Usil pbne^ 
quod minim^ Plularch^ji io vtU, Csf* 
t«> quia pnisime ad res ab Agfsibo 
gesUs non relerrel. T«f — 2V»CpM 
obfuit qb iuioUniia ghritia, I^ fefl , a 
superbienti gloriatione.«- f^itiq ad' 

tfeffmorum. PerMBacis cl qulpa c^t^'» 



rorum Gnecorum, qui £ocdus ad^ 
sus Lacedaenionios iuiverauL-^ iVie 
que Ula mulUtuMne^ si sanM 
es$6t Graeeiae, elc. Id esl, oAmqiie 
per banc mulliludinem, si Graeci aa* 
pcrent, Persas supplicio afllci poluii- 
sty c Xcaoph. Agesil. VI i, 5. ^i soiia 
mcii# esfei, Proverbialis ferc IncutjOp 
significans » si Graeci consiiii non 
fifiastnt «qierles. Mens sana aiibt 
mfuif booa vo^aiur» cui oppooitur 
mm^ m^ «t latt^a, ut m Virg. Eclog. 
I^ 46s a Si veos poo lacv» fuis^l* *> 
W^SfgayU id maa virtvfi aonve- 
nire. Vide Xeooph. in Agesil. Vlf, 
6t qii| nnp paulp aiiter wnit. — 
Etfm efso. \^ esl , talem , eiiumodi 
lijQfDJi^lll^ ^|i fffimo piAiedi^ia, 



EVMENSS 



^t 



disset in ea temponi , qnibus Macedones fioreFeiit ; 
mullain ei detraxit inter hos yiventi/ quodalienae erat 
civitatis ; ^ neqae aliud hnic defoit , quam generosa 
stjrps. Etsi ille domesticpsnmmo genere erat , ^ tamen 
Macedones eum sibi aliquando anteponi indigne fe* 
rebant ; neque tamen non patiebantur: Yincebatenim 
omnes cura, yigilantia, patientia, calliditate, et cele- 
ritate ingenii. Hic peradolesqentulus ^ ad amicitiam 
accessit Philippi, Amyntae filii, breyique tempore in 
intimam pervenit familiaritatem. Fulgebat enim iamin 
adolescentulo indoles virtutisi Itaque eum habuit ad 
manum scribae loco : ^ quod multo apud Graios hono- 



(2) Quod tdienoB eral eiyitaiiM. 
A|>te haee Hebh* illtistnt Curt. loco 
VIII. c. 27: ■ GaliistheDein , si Ma- 
cedo es^et, tecum introdimssem, 4i- 
gnisstmum te discipalo magistrum; 
nunoOiynthio non idem iuris esti. 
Idem feoerunt et iudicamnt RomanL 

(3) HooieiCico mamo §enere watm 
Id est: domiy in Tivaeiay nohilis 
crat; generis Tcro nobilitatem pere- 
grinam panri fadehant Macedonea. 
Hine^ quamm nanmo genere natna 
esset, sUrp» generotadefuU, Eume- 
nis vexo mtrem ex aurigation^ vi* , 
ctom sibi quaesiviase in Plut. legitur, 
quod Macedonuro invidiae et caiu* 
mniae tribuendum putat Peris. 

(4) PeradoUMcentuUa. Ez Bosii 
computatione 9 vigesimo eias anno 
inciioato aive corrente. Vide infira 
cap. XIII. PeradoleecentuUa , toz 
rarior , ut peradoleeoau apnd Cice- 
ronem pro leg. Manil. XXI; infira , 
in Hamilcare I» Admodnm adeleeeen^ 
ftifais dixit noatar. Vt wo paeri, mc 
«Mmniif aalas nlleriti»! qom apod 

Ck>Rt Nu« • 



nos, in primis hodie pn>ferturj |f« 
ut adoiescens virilem etiam aetatem 
attingat ^ nti apud Cioeronem , de 
Scnectute 11, et in Quaest. Xuscul. I, 
39, ab anno 40 vir, ab anno 60 seH 
nex incipit. — jid aadetUam aeoemt 
PhiUppi, Ait Pltttarchns Pliiiippam^ 
ipium per otium Cardiae Eumenem 
atrenna inter lellqooa poeroa deeerx 
tare luctarique conspeaissetj putri 
prudentia e( fortltpdine delectatumy 
eum sihi desnmpabse; Terom alioa 
ptobabiiius diceretEumenem ho^ttii 
el amidtiae patemae cansa ad altiocn 
provectum. BIagiv8. 

(5) £«01 habuit ad mamun serihae 
loco, Id est, semper eom praesto ha« 
buit» veluti amannensem. Quidam 
ad manum gloasam putant. »— Quod 
multo apud Graiot honorifioentius eet, 
Itaque Phyliidas Thebannay.non con* 
temptus dviS) Archiae Thebani et 
aliorum polemarehoram scriba erat, 
apnd Xenoph. Vy A, de Reh.Graee« 
Et apnd Isocraitmy idem IhBgitnr 
icribiie el qaaeftorit nuiaerei ellioc 

Q 



u4^ 



EVMBRES 



Tifioentiiis est^ qnaiit apud RooiamQS. Kani apud ium 
jrevera, nciit simt , ttercenarii scribae esistimantiir z 
et apad illos contrario nemo ad id officioBi adoutti^ 
tar, nisi lionesto loco, et fide et industria cognita ; 
qood necesse est, omnium consilioram eum ease par- 
ticipem* Hanc locom tenait amiciliae ^ apod Pbilip. 
pom annos septem. lUo interfectO) eodem grada fuit 
apad Alexandrum annos tredecim. ' Novissimo tem* 
pore praefuit etiaof allerae ^ equitum alae, quae he- 
taerice appellabatur. Ytrique autem in consilio SQm- 
per affuit^ ^ et omnium rerum habitus est particepa. 
IL Aiexandro Babylone mortuo, ^ quum regoa sin- 



ulruinque muoos laudi gloriaecfite 
jibi veriil. LAMiiir. Atheois Umen, 
periler ut Romae , vile iuisse scriba- 
nun muniia dooet PetiliUy Gommen- 
tar. ad leges Alticas III, 2. 

(6) Hima heum tefout gmidUaii, 
Ad eiimdem roodum loquuotor pa- 
riasimi scrrptoresy ne quis in Corne- 
lio Nepote aeculum Theodostanum 
agnoscere se dicat.Caesar lib. I, de 
Bello Gall.c. XX; » Qupm ipsc cum 
locom amicitiae apud eum tenevet » 
ele. N GnnAao. 

(7) Anno$ irtdeeim. At Aleiander 
regnavit tantum annos duodecim^ 
menses oclo^ ut trsdit Arriaous de 
ezpcditione Alexandri YII, 28. Prae* 
terea novisaimo tempore equitum alae 
praefuit. Igi(ur niinus accurate re- 
fert. Tsichuck. 

(8) jiUerae. Qoae quidem Ibrma 
grammaticis yeteribus probatur. 
Priac. VI. Alii , eiUn. ^ Ahie, Ita 
dicuntar eqoitum ordines^ quod ala- 
nun vice pediles tegunt Vid. Priac. 
tib. VI«M&tMPMi. K ipioce griooa 



cr«i|Mx«, aocialis; ila apud HLicedo* 
nes bonoru cansa vociaatur ob ami- 
citia et sodalitale regia. Vide Arrian. 
ds Reb. Alex. Magn. VI, 48. 

(9) In coruiUo semper aJfiA^ T»- 
men offendii Aleiandraiu, primo 
propter Hephaealionem, deinde pro- 
«pter sinuilatam vgtoti tnopiami iu 
ot tabemaculum Eumeuis incendi 
iusseritj et mendacem fueciiexper* 
tuS) quoGom tamen in g^tiam ro- 
diit, temporibus ioservire probe do- 
ctna. Vide Plut. Eumen. V^v Sta- 

( 4 ) AUxandrQ Bakykm mor$m. 
Longior soiito periodua, mnlUrum- 
que sententiaram inferpositione per- 
plexa. Gonnectuntur auiem haeecum 
verbis: hoc tempore data esC. lU cap. 
III. Tss. Mortuo. £ loogo tempofe , 
quo cadaver eioa iosepultum iacuit» 
kaud fiilao coDileitut, veoeno non 
&iisBe extinctom. Vid. Flut. Ale«« — 
Qwms regna singuUi famtUtniat 
dUperHretaHr, De regnoruln Al^an- 
4ri jdivi9ioiM^ ^UL CnslinB^Iiiik, 



BmiNBa 



^^ 



golit liiiiiiliaribas dtspertinAtar^ eksmntom MnN4 
trtdila eMek totnda eidem, cui Alexaader morieM 
annaltiai saum dederat, Perdiccae; ex (fuo ooiMi oonn 
iecerant, eam regaom ei commendasse) quoad liberi 
eias in suam tulelam pervenissent (aberant enim Cra^^ 
leras et Antipater, qoi antceedere hunc Tidebanlar) 
tnortoos erat Hephaestio, qaem unum Alexaiider» 
quod fiicile intelligi posset^ plurimi fecerat ); boc tem^ 
pore dala est Eumeni Gappadociai sive poiios dibta a 
nam lom in hostium erat potestate, Hunc sibi Fer^ 
diccas adiaoxerat magno studiO) quod in homine ^ fi*^ 



Orot., Arriiinnn, multMqaa ftHos 
qmim Mcrot tum pro&nos scripto- 
res. ^ Perdiceae, w Detractum annu- 
lum dlgito Perdiceae tradidit , adie- 
<lis maadatis, ut oorpus suum ad 
Ammoneito ferri tuberet. Quaerenti- 
bus his (amicis), cui relinqneret re- 
gnnm, mpoodit, d qui assct opti^ 
pitts s. CurtiuLs X, 42. Vnde eiusdem 
Curtii cap. 25, verbis: m lam fatis 
admovebantur Macedonum genti bel- 
Ja civilia : oam et insociabile est re- 
gnum y et a pluribus ezpetabafur t. 
-• Ex quo omnet eotueeerant, Quo- 
Diam alias «inuli traditio signum iro- 
periiy aut haereditatis traditae, fuisse 
videtur. (De quo vide Rirchmann. 
et Lic^timiy de AnnuIiS| illum, cap. 
XXllj huncy cap.LI.) — LiBeri eius. 
De quSbus^ nec noo de uxoribus Ale- 
xandriy dtsccptatur. Vid. Plpt.; Dio- 
dorum XIV^ Arrisnum VI« ete. -- 
Craterus. Quem Alexander^ teste Dio- 
doro XIX, secundum Hephaestionem 
plurimum amabat, quique, Antipatro 
ad Aiezandrum evocato subrogandusy 
cum vf teranis et cmerikis Maccd<^ 



niMn petebot. I«sl. XII, ifi. — Jrui' 
paur, lolai fii., in urbe Macedoniat 
Paliura nalus; qui Macedoniae re-> 
gnum landem obtinuit Lamb. Tuac 
Mitem tAwtti qnippe Macedoniaa 
praefectus. — dfortimt etat HtphoB» 
Uio^ De morte Hephaestionis, et Ale- 
xandri ob eam luefu , Plufarclnis ^ 
Alexaodroy Pelopida et Cqmene; Ai>- 
rianus de Reb. Alezandr. VII, et 
dissert. Epicteti II, 22^ Aelianus Var. 
Hist. Vil, 8. Bos. Hephaestioac autrm 
omnium arcanorum arbitro usus eral 
Alezander, ideoque Alezandrnm aU 
terum appellaveral. Confer Curtiitm 
III , 3t . -^ Capipadoieim , sfK» poiiui 
«Ueta, Id est, destioata , varbis adi»- 
dleata. Nampe Arlaralhci rex illam 
tttnc tenebal. Plni. Euni*' Csppado- 
ciaa Papblagoniam et finillmae ra- 
gionea ad Tff a p aan n U m addnnl Dia- 
doma XVIII, 3; Plnt. in Ewnena ilf; 
InatiMn XIII, 4. 

(2) /n homine. Pro en ^ u| passim* 
Tum de viris, atiam clarissimis, d^- 
citur. Tis« 



i44 ETMENGS 



• 



dem et indaslriain magnam videbat : non dobitans^ si 
eum pellexisset ^ magno usai fore sibi in his rebus ^ 
qaas apparabat (logitabat enim, quod fere omnes in. 
magnis imperiis concupiscunti omnium partes^ cor- 
ripere atque complecti. Neque vero hoc ille solus fe- 
cit ; sed ceteri quoque omnes, qni Alexandri faerant 
amici. Primus Leonilatas ^ Macedoniam praeoccupare 
destinaverat. Is multis magnis ^ poUicitationibus per- 
suadere Eumeni studuit, ut Perdiccam desereret, ac 
secum faceret societatem. Quum perducere eum non 
posset) interficere conatus est; et fecisset^ nisi ille 
clam noctu et praesidiis eius efiugisset. 

m. I|^terimconflatasunt illa bella, ^ quae ad inter* 
necionem post Alexandri mor tem gesta sunti omnes - 
que concurrerunt ad Perdiccam opprimendum. Quem 
etsi infirmum videbat, quod unns omnibus resiistere 
cogebatur ; tamen amicum non deseruit, neque salu* 
tis, quam fidei, fuit cupidior. Praefecerat eum Per- 
diccas ei parti Asiae ^ quae inter Taurum montem 



(3) Ommum partet eorripere , etc. Addidit eim tamen ex doobuf codd. 
dacum ct £imi]iarium Ale* , Wetselius. Tss. 



i proviodat iovadere. (4) Canflaia sunt iUa &e2ta.De his 

^A^ r -^ «^ •! bellis. qoac saoe atrocissima (ueraot 

(4)£0ooitolttt. Extnbot* qoot re- «• • m j • •n 

2 . A • f • «^ • ^t impenum Maccdonicum in mille 

Cinsel Amanus, ity qui Phrrgiam ^ •« . • n ^- ir 

-.1 :■ w it . partet saderunt, lege Curtium X: 

^ BUnoraii ad HelletpoBtom , tortitot ; .. «.„• ^. \ ^ , ,. A 

r A^ .. Ajj « .• ^^.w / • lustm. XIU; Diodor. et alios.— us<( 

ftierat Adde lusUo. XIU, 4: a Leoo- • . . i. it- 

. , nL • •. m^ UiUrfUcionem, Ita galLce : guem a 

Mto mUMr Phrygia evenit t. — Mtt- ^^ " * 

oftlontain. pmeooouMre. Spccie fe- ,^i v .^* ^ • tj .. « 

— «J2 -^ •!•• TT^L . (2) EiparU JsiaeAa est^ Arme- 

itndi ausiln Antipatroj reveni. nt ^.^ ' ^.f . . ^ , . 

• . ^T . . * nwc * CiUciae et Ctppadoaae , non 

ciut pottetsionem tibi ipte attereiet. . •«..•■.«[. 

^ * tervala pnma divisione, ob turbatum 

(5) MMm magme, Omista copuby ditcordiis statum. — /ooef. De loco- 

quae ikiubas adiectivu, uni substan- rum situ. Tss. — Eurt>paeii advena- 

tivo pnemissi^ bteiponi «lias solet. nw. Antipatio sc.^ Crateio, Pithoai 

Hw^ lamcB vd tiG fine McinpUt, et Aridaco, Aleundri tx alia maUv 



ETMENES 



^4^ 



iacet atqa^ HeneSpontam , et illam onam opposae^ 
rat Eoropaeis adversariis : ipse Aegyptum oppagoa- 
iam adversus Ftolemaeum erat profectus* Eumenes 
quum neque magnas copias, neque firmas haberet, 
quod inexercitatae, et non mullo ante erant contra- 
ctae ; adventare autem dicerentur , Hellespontumque 
transisse Antipater tit Craterus magno cum exercita 
Macedonum, viri quum clavitate, tum usu belli prae- 
stantes (Macedones vero milites ea tunc erant fama, 
qua nunc Romani ferunlur : etenim semper habiti 
sunt fortissimi, qui summam imperii potirentur ^); 
Eumenes intelligebat^ si copiae suae cognossent, ad- 
versus quos ducerentur , non fbodo non ituras ^ sed 
simul cum nuntio dilapsuras. Itaque hoc eius fuit. 
pradentissimum consilium, ut deviis itineribus milites 
daceret) in quibus vera audire non possent, et his pexw 
suaderet, se contra quosdam barbaros ^ proficisci. Ita- 
que tenuit hoc propositum, ^ et prius in aciem exer« 



fratrl, qai pottea Philippus dictnt 
est. Laid. — PtoUmaeum. Lagi fi« 
Uum y qui ex gregario milite inter 
duces et successores Alexandri habi- 
tus est^ atque illo mortuo Aegjptum 
occupavit. A quo postea omoes Aegy- 
pti reges Ptolemaei dicti sunt.CouaT. 
(3) Qid umunam imperU podrtn* 
tur. L e.^ qui ceteris imperarent. Ita 
CicXUIPhilipp.: tVincamas odtumy 
pacemque potiamur I. Genit. igitor , 
ablativo et accusativo iuncturo pcdri 
apud nostnim reperitur. — EumeneM 
ikteUigiAaL Emtvdbit^cCy propter loo* 
gam interposttlonem inter ea , qnae 
multo ante dlcta snnt. Pendet enim 
senlentia ab illo loco, Eumenet quum 
mqm, atc Mdroo repctiliDiM noni* 



nis utitur ad memoriam ketdria re- 
novandam. LAMim. — > 5ijiwI mm 
muuio» Slatim ae nuntiatum eaiel; 
non nmitii societatem indicat. 

(4) Conira quosdam Aorftaros. PliH 
tarcbns de Gamilitate : • Eumenea 
quum audivisset Cratenim advetsna 
ae cam eopiis venirey Demini anueo- 
rum rem apemit, aed Neoplolemam 
easo finsit. Hune enim mililea Eo- 
menia coDlemnebant ; illiaa d g|0« 
riam admirabantiir, et virtatem di« 
ligebant. Rem ipiamy eseepto Eume» 
ne t norat iiemo a. Vide ibi plom.* 
BotivB. 

(5) ttaque Uauk hoo propomiumi 
Solemnc qooane eal ita loqni CaM 
aari, iH BeIl.giv.I, $3, pco m jKmt 



*z46 



SVUENES 



•«ittiin eduxit, praellaAique commisit, quim mtHtes 
-81»! $cireiit» cnm quibus arma conferrent. Elffeeit etiam 
.jllud locorum praeoccnpatione, ^ ut equitata potius 
^imicaret, quo plus Talebat, quam peditatu, quo erut 
detmrior. 

rv. Quorura acerrimo concursu qnum magnam par«> 
tem diei esset pugnatumtCaditCraterus ^ dux^ etNeo- 
ptolemns, qui secundumiBlocum imperii tenebat: cum 
hoo concurrit ipse Eumenes. Qui quum inter se com- 
plexi,^ in terram ex equis decidlssent, ut fadle in» 
.telligi posset, inimica mente contendisse, aniraoqiie 
magis etiam pugnasse, quam cprpore; non prius di- 
etracti sunt, quam anerum anima reliqoerit. Ab hoc 
aliquot plagis ^ Eumenes Tulneratur, neque eomagis 
«ex praelto excessit^ sed acrius bostis inaiitit. Hic equi* 
4ib|i9 'pr6fligatii, interfecto duce Gratero, multiaprae* 



posito permanere. Sic terua propotiii 
apud Horat.Od. III, 3, 4; ct Ovid. 
Met. X, 405. -— Quam milites sid sd' 
rmU Miris boe Eimicnia coaailiiim 
kiidtbiM Iffert Plutarthus. 8ed idcM 
;Fiiittr«h. «k Diedorus tradont , ante 
lioc pmelium , illud praeteiee con* 
miltum feiiic , in qoo Ncoptolenius 
vietiif cun paucie eqitftibus fugcrit. 
iiAmiv. 

(C) £ooo#M /Breeoon^^eljbne. Pra*> 
Mflnpetis loeb aequloribas. 

(4) Cadii 0*«9enit. A Tbrnce quo« 
Jk^ vuHieritusi ex eqiio decidit et 
pvecttlcatue tsi, Plut. ci^. YII. €b« 
dtn antem hoc loco non soium vul- 
mis» sed murtem cliam significal. 
Marrat enira primum scriptor qul 
fuciiit eertamifiis eventusi tubi sigil- 
lalim leeumil bieloriam , a quo quis- 
fM».«l ^qmodQ cojfleril* "•• irio«» 



ptoiemus, Huic CarmaDtam ^ Persidis 
providcism , traditam fuisse guLer- 
nandam refert Dexippos apud Pho- 
tium p. 204. *^ SemmhuH iocuMiai^ 
p0rU un^M, aiaistro cnim comu 
praeerat, sicutl Cratenis dexlro. Dip* 
dor. XVJII, 7. Boem. 

(2) Inier se ernnplexi, Horum sia« 
gulare oerlamen atque atrox pidchre 
appingit Piotarcbits. MAorra. Adde 
Diodonim XVIII, 8| faistimim Xill, 
8; Arriannm. Bosivt. «^ JYen pHm 
distrmeti senl. Non anle divulal luntj 
quam altcr (Neoptolemvs) ivtaQ 
amiserit. 

(3) Ali^Hoi piagie, Tribus In bra* 
cbio et feminibusy acd magis terfili» 
iis, quani Isesus. Diodor, ct Phit, 
Bosiys. ^ Bostii institii. Pro hoslee s 
i pro s vnlgo usurpat In aoousativo 
pbirali lorliae deellnaltoais; «itiqul* 



sfMStnes 



i4^ 



terM et naxfme nobilibii^ cAptis^ pedester exereitbB ^ 
qood in ea loca erat deduGtus, ut invito Eumene 
elabi non posset, pacem ab eo petiit: qnam quam im*^. 
petrasset, in fide non mansit, et ^ se, simnl ac potnit^ 
al Aniipatrnm receptt. Enmenes Craterum, ex acie 
samianimem elatam^ recreare ^ studoit. Quum id non. 
posset, pro hominis dignitate,' proque pristina ami- 
eilia (namque illo ususerat, Alexandro vivo, familia* 
ritar), amplo fnnere exlulit, ^ ossaque in Macedo* 
niam uxori eius ac liberis remisit. 

y. Haec dum apud Hellespontnm geruntur , Per- 
diccai apudflumen Nilum inierficitur a Seleuco et ^ 
Antigone; rerumque aomma ad Antipatrum delerturife 

ic, qui deseruerant, ^ exercitu suffragium ferentei 



tatis amator. losfare antem hostea, 
idem ae •lare in Tel adversua hostes. 

(4) Et, Pro sed ponitur post prae- 
positiones negantes , ubi coiitrarium 
«abii€tlur< Gonf. ad Datamem , cap. 
VI, 6t infri VI ; quare eliam cum 
ied io aimili nexu commolatur in 
Pausania cap. Ul, eitr. Tm. 

(5) Recreare. Id esl, rcficere semi* 
animem. 

Wi Amplo finef exUiUi, I^neref 
in prosaicis quidem auctonbus, con-> 
stanler de pompa funebri. Exitdii 
porro verbum in kae re proprium. 
Tzs» •*-> Osae^ue tn Maeedoniam, el«. 
Summvt olim in patria aepeliri bo- 
0OS habebatnr, «I praeserlim malb- 
r«m meflumentis condi; quod ei 
aaorifl ac pvofriiBS scviploriboa con* 
sM Hhic snmma irolomm peregre 
merienliboa , ut oisa io patriam r«- 
portarenlur. 
^i) A SaleuQO et Antigono* Iromo 



ab equfttbui sofs , si Diodoro XVIII, 
36, 61 Arriano crediniu»i vel, nl 
Pausaoias , Atticis , ait , a custodibus 
corporis suis. Bosivs. Seleucus, An- 
tiochi filitts» Philopalor dicUis» qus^ 
morloo Akzandro» Syria et Babylo" 
ne potitns esl. Vide Cedrennmy Ar« 
riannm, Diodorum el alioi. Antigo^ 
nut vero, Philippi regis spurius, qui 
in Asia mioore diu dnminatus esl. 
-* Rentmque tumma ad AntipaUumm 
Dtodorus narral, antequam hoc fa* 
ctum sit, imperii summam el regum 
cnratfonem Pillioni el Aridaeo « de 
senlentia Ptolemaei et Macedonomj 
delatam es^. LAiois.eldem reierl el 
Arrianos. 

(2) Hie , qui deeeruerani» Hic f dc 
teropore , gro iam , ot alia loei ad- 
verbia. Taa. — Qho deeemerant, Id 
esl, qui ab Antipalri parlibae noB 
steterant — Exercitu ti^ragium fa» 
rente, Curtius Yl , 8 : » De ca|iital)i 



i34 



Aesmm 



t6ltiy qn nligiMirai lohiaarettt, qaan qni flma spo^ 

V4 PoU pFMlium Qollaluni asl omne bellum etrea 
Coriiiiham# ideoque Corintkiiiin eet appaUatufn, Hic 
qnum una pugna decem mjllia hostium» Agesiiaodivei ^ 
caaidissent, eoque ^Eacto opes adrersarioruoi debilita- 
W^ videreakurj lantum abfuit ab inselentia glopiae, ui 
commiieratus sit fortunam Graeoiaa, qued tam miilii 
a |e viali viiio adveraariorom concidissent : nam-* 
qtl^ ilUmolftiiudine» si sana meos esfet Oraeciae, sap^ 
piicittm Parses dara petuisse. Idam qupm advwsariee 
iqtra m6ema eompuUsset, ei, ut Coriathum i^pugnai» 
rctj I9ulii hortareiitur ; negavit id s«iae virtnti eoave« 
nire; ^ se enim eum esse, dixit, qui ad officiAm pec«- 
cantes redire coj^ret, non qui urbes nobilissiraasex- 
pugnaret Graeciae. cc Jifap s!» inquit 1 eos e^tinguere 
voIuerimuS) qui nobiscum adversos barbaros stete* 
runt , nosmetipsi nos expognaverimus, illis quiescen- 



•ilao XI, i^ 0fwv ix^T^c» Pcorum 
suppj.ices vpc9t. 

(0 ^8^^^ 4im0» PubiUtur, an 
pnelio ioU^rfuerit y quia •criptores 
Graeci pparreot, de clade nuntiuni ad 
eum venifse; quae tamen sic com. 
popi poMunl^ ut ad cladera boc ns- 
ieratur^ pugoa coniecU, quod quidam 
volunt. ant pptius auspiciia eiut ppt» 
(^Q^tutfi ftierif • Celenun illud pmr 
iiuro fusjua deicribil JCenoplif iu Qir 
stor. Gratc. IV, 4f J^e^iii plane^ 
quoj ftiimmf P/tttardbi^ io vita, iof-^ 
% quif proxime ad res ab Agfsilso 
gestas non relerre». X^ — Timf^ 
t^tdt q^ m^oUntia ^lorw. I^ e^ , a 
superbienU gloriatione.*p- f^itiq a4' 



rorum Gneconim# qui Soedua adi 
sus Laoedaenionios iniveraoL — Ht 
qm iUa mtdtUudinef d sana mm» 
u$u Gratmug, ctc. Id est, namque 
per ban.^ muUiiuiinem» si Gracci aa« 
perent, P^rsas supplicio affici poluia- 
sty e Xenapb. A^esil. YIl, 6. H aatta 
m€H0 etfH* ProverbUUs fere loculioy 
sjgmiicaiiSi si Craeci couiiUi non 
filisstni fiipeilfs, M^ mam alibi 
mimf howk vooUmt» fiui oppooituf 
mm maUit •& W^« ul iu Virg. Edog. 
I^ 16: uSi meus Moo laova fui^l* v 
0)Jifgavi$^ i4 m0 mri^aotwe' 
nire. Vide Xenoph. in Agesi). VJI, 

6« qw HPm pwlp aiiter mnat. <— 
Eim efse, Id est, talem, einsinpdi 
)ipjDioei% taU ^pimo pcf^i^nm. 



A6B|IL4Tg 



M 



libwif ^ ^po laoto »ine negotio, quiim voloo? int » Mi 
^ opprimeiit* » 

VL loterim < aecidit IUb calamitBS «pud Leaotra 
liecedaemoniis : quo ne proflciseeretur^ quum a ple- 
risqtte ad exeundam premeretur) ut si de exilu diirU 
naret, eiire noluit* Idem^ quum EpaminondaS Spar- 
tam oppugnaretjessetqtsesine marisoppidum, ^ taleaa 
se imperatorem praelmit, uteo tempore omsiilHis ap* 
paruerit^ nist illefuisset^ Spartam futuram non fuisse^ 
In quo quidem discnmine celeritas eius consilii ^ sa» 
Jati fttit uniYerais. Nam qwnip quidam adolescentuH^ i 



(i) ttili ffutestmnttkts. Nott ve mo- 
«entibtti^ dDdto pirtN tollisac i^Ur 
K ipiaimu^reqtun ^iviniodi arH 
Graecos inter te collisil Arlaxerses, 
illl #^gbb sVA «Iknta «b ipih toilstl^ 
tueret, — Sina neg^, SkiiikU wn 
labore^ facillime, quippe bcilo civili 
fracios. 

{i) Interim. Adverbium ititerim, 
ut passim temporis vocabuU, Itlius 
valere recte animndveriil Schmied. 
t)uo enim el viginti anois posl bei- 
lum Corinthium consecula esl pugQ9 
Leuctrica. Vid. Cors, io Fasl. Att. 
I. IV. — Qi»o ne frofimceretxar, Lege 
profidseerenlur, Sensus est: quem io 
locum ne iHi pergerenl, ipse, quasi 
eventiim praeseiiliret, pluribusad pro- 
ficiscendum illttm urgentibus, profi- 
cisci recusavit. — Fi ti pro ^cmij» 
usurpatur. Ua io Diooe IX, el Da^- 
me X|, Mot^esta autem ea ter'occur- 
runt, exeundum, exitut exire. Viide 
RicIeiEus omnia haec comipta iure 
putal. 

(2) ^tietque sine muris oppidum, 
ExtiafOo autem Ale^tandru, » Spartani 



urbem, ^uam sempef armfs, don mii- 
«&i defrBdertnty tum eorilf» MSpoHM 
i«loru«i«lve|erem m^ioruin gMtii^ 
ermis diffisi, murorum praesidio ii|<' 
illuddhl, 'Tantum eos dtgeneravlM i 
MipribiM, «I, ^nn» oullie Mulift 
murus urbi civium virtus |«eril, tiniiC 
ctves selvos se fore non existimave- 
nol, nisiinlra muroslalerenl! slusl. 
XIV, 5, — Nin iU^Juittfiff ^HUiam 
Jiituram nor» Jidtte. Eleganlerj til 
Tsschuck., idem verbum reddit« i|l 
quasi fatalero utriusque trctissimnm» 
que couuesum iodicet. Puturam ¥um 
Juitte. Id csly perituram esse. Nolufll 
iilod Virgilii, Aen. TI,/iiiiiiiu 7Vof#f 
fuit liium , etc. Paulo ali|er perrel 
tUodorus II J. CuAi noelro autem Plu- 
tarcbus magis convenit. 

(3) Celeritas eiitt eansHU salati fmH 
uni^ertit, Qnod j^eeter OQstnim rf « 
fenint Polyaenus II, 44, cC Plttlar* 
chus in Ages^ sed ^nlp eli|er« 

(4) Quidam adoles^emidi, ^uhmio 
iere duceoti. Phjl, XXXU^ jo Ag«|i, 
JtdolesceniuU* Mala in p«rle ^cipi* . 
tur ; imbelles ecilicet^ -^ £f Ifiim 



i 



%i6 



E9USKK9 



# 



« 

M| qoam litteni et imiitlos uifilsset in A^iam, eon'^ 

Ailtum, utnim repetitum Macedoniam veniret (nam 
tom in Epiro habitabat) et eas res occoparet; hoic 
ille pritnom toasit, ne se moreret, et ei^pectaret, quoad 
Alexandri filins regnum adtpisceretur : ain aliqua co- 
piditate raperetur in Macedoniam, omniom iniuria- 
fum oblttisceretur, et in nemtnem aceiH[>iore uteretur 
imperio. Horum nihil ea fecit; nam et in Macedo- 
niam profecta est, ^ et ibi crodelissimesegessit. Petiit 
aotem ab Eomene absente^ ne pateretorPhilippi do- 
mos et familiae tnimicissimos stirpem quoque interi- 
mere, ferretque opem liberis Alexandri: ^ quam ve* 
n!am si sibi daret , quamprimum exercitus pararet , 
quos sihi subsidio adducerel : id qoo iaeifius faceret , 
se omnibus praefecUs, qui in officiamanebant, mistsse 
Iftteras, ^ ot et pai«rent, eiuiqoe consilfis uterenfnr. 
His rebus ^ Eumenes permotus, satiusduxit, si itatu- 
liaset fbrtuna, perirebene meritis refereutem gratiam^ 
quam ingratum vivere. 



inoreifi babuity ex qua AleiaBclnim 
magaaiD prog«Btifl« Vide lustinum 
I, Ul^ c. 7. CocaT. — Et expedarei. 
Paulo alitcr Diodoroa. LAHBur.— udfi!tf • 
xtpnH./Uiut, Qaem^yexiiider ex 
ftflBaae gemieftt^ cpen^ae alii ^i- 
lippom^ M Herculem, alU vero^ 
idqpe ipro&abiriiity ez patria nomine, 
Aksandrom appellatum fuisse scri- 
bnnl t ut teatatur Pausaniat in Atti- 
ctf et Doeoticia^ et Diodoros XIX. 
CoDaT. 

(t} tn MnceitmUm pnfietm est y 
€i iU mutUlissim > etc Vide loatjn. 

xnr, 5. 

(3) Femtqut opem UBetHs d(exam» 
dri, Es oppotiV> ne, tupplendom M 



ut^ tom que pro §edf ut passim e<. 
De quo antea et aliquoties alibi. Tcs. 
*— Liherit, Ni Barsines filhjm simu! 
hic cogites , liberos de uoo omnino 
dh^y nti volunt sup. c. 11. Maiorl 
tamen ibi veri specie. Tzs. Quam 
vetdam $1 $iM daret, I. e. si annuis- 
ael. Ita Th#a. II; Paus. III. 

(4) Misiese litteras, Lege Diodor. 
lib. XVUI, et Phttarchum m Cume- 
ae, apud quos hamm litterarum for- 
mulas et arguroenta invenlas. Coort. 

(5) Hls reMi AI. His verhis. — 
ilffie meritis, Iis , qni in se beneficia 
contolissent ; quippe qul Phitippi et 

•Aiexfndrl beneficiii qsus fuisset. 






nafwsHts 



itU 



' TIf« leaqtieeop&s eoiitritft, belltim «ddremi An- 
tlgoflum comparavit. Qnod una emnt ^ MacedonQHl 
complnres nobiles, in bis Peucestes, qui corporis ett^ 
stos fuerat Alexandri, tum autem obtinebat PeraidMi) 
Antigenes, cuius sub imperio pbalanx erat Macedo» 
num ; invldiam Terens (quam tamen etfbgere non po* 
tuit), si potius ipse alienigena summi imperii poltre* 
tur, quam alii Macedonum , qtiomm ibi erat mtdlK 
tudo;4n principiis nomine AYexandri statuit taber« 
naculum, in eoque sellam auream cum sceptro ac dit» 
demate iussit poni, eoque omnes quotidie conrenife, 
ut ibi de summis rebus consib'a caperentur : credens 
minore se invidia fore^ si specie imperii^ nominisqtie 
simolatione Alexandri, bellum tideretur administntfe; 
Quod et fecit. Nam^ quum non ad Eumenis principii, 
sed ad regia conveniretur, atque ibi de rebus delt^ 
beraretur^ quodammodo latebat; quum tamenper eum 
unum gererentur omnia» 



(4) Qnod una erant, Quam in 
evercitit suo complares adettent Ki- 
cedoncs nobilef^ cte. — l*eaeestet,B\t 
prinum ermiger, pottea factns tai 
vnus ex seplem Aleiandri costodibas 
post victttfii Porum. Amplissima vtto 
fli|Bhas tratt tiec niti summis duei- 
bas cotlata. Vlde Arrlannm, 1. VI.*^ 
Aniigenei, Fraefectiis fbit cum Tea* 
Mao Tfiy 4fffv/imnliut , qnae erat 
plialangis pars ab argenteis cfypeit 
aomen sorttta : igitur non toti pb»- 
langi prsefoit. Phalanx ipsa satia ez 
Oirtio nota. Tu. -^ lm4dim verenr 
Viae Diodoram XVIII. ^ Sffugere 
fwn poudi. Atiter Diodonis et Phitar^ 
cbus. Nam ille imitliam a et ttepnt* 
Uite ait, hic nofi moodffUt ftetmaUs fcr* 



i^ffise. Sed noster» til iridetiif , de 
postremo ritae tempore Ipqoitari 
illi, de eo, quod edventum Kamenlt * 
proxime excepit. Bosm. — AUetd'* 
gena. Quippe » ot supm dicttim, Gar- 
diantt* efal. — Aimiist imperii potirt* 
retur, Vti noster ae Sallatliiis patslia 
usurpant. — In prinSjAi, Locaa In 
eastris princepa, ande aomen^ oU 
posltum erat imperatoris tabemaea- 
lom , et quo principes , esefcitoi tto 
# doces, deliberaturl conteniebiM. VI- 
de passlm scrlptores de re mlllM. 
•— Nomine MetandrL Commntttl 
erat, appamisse sfbl io foronlo AIl^ 
xandrum , et aotinam aoom proiaI« 
stsse. Vide» pnieter FTotarcfaiimy Pi»» 
lyaeiium {n EQmeoet «6 IRoA JtVHUt 



43« 



jcvmavBs 



^ YIIL Htc in Paraetads com Anbgoiioeonflixit,iioit 
acie instracta, ^ sed in itinere; eumque male acce'*- 
ptum ia Mediam hiematum coegit redire. Ipse in fi^ 
nitima regione Persidis hiematum copias divisit, non 
ut Yoluit, sed ut milStum cogebat yoluntas. Namque 
illa phalanx Alexandri Magni^ quae Asiam peragrarat, 
deviceratque Persas, inveterata quum gloria, tutn 
etiam licentia, non parere se ducibas , sed imperaro 
postulabat : ut nQnc veteraai faciunt ^ nostri^taque 
periculum est, ne faciant, quod illi fecwunt, sua in- 
temperantia nimiaque licentia ut omnia perdant ; ne- 
que minus eos , cum quibus^ steterint, ^ quam adver- 
sus quos fecerint. Quod si quis illoram yeteratiorum 
legajt &cta, paria horum cognoscM; neque remullam^ 
nisi teqipuSy interesse ^ iudicet. Sed ad illos revertar» 
liiberna sumpser^nt ^ non ad usum belli, sed ad ipso* 



— Eoque omnes quotidie oonmwre. 
Nam dedignabaotur ad eam« tanquam 
inferiorem^ accedere ; et ipse Eume- 
nes erubesceb^ aate ipsoTum fores 
coospici. Plut. Bosivs. •— Minore ee 
» invidia Jore, Supple in. Se minns 
posse peti invidia. 

(4) iVoa acie instructa, Acies iter 
conficere non potest , sed agmen et 
itineri et praeiio paratum. Quare, ut 
rei ))ellieae scientiam in Euosene de- 
monstret Nepos, ita agmine iostructo 
iter fecisse ait| iit victoriam tam 
luculentam retulerit, non seeus ac si 
summa indttstria et arte in campo ^ 
acie dimicasset. Gibbabo. — Mtde 
aeeeptwn. Clade affcctum. Cic. ep. 
fam,XI, t3: «copiolae meae inopia 
omnium renim pessime acceptaei; 
Amiserat enim Antigonns peditea* 
3700 1 ^ttitea SiO^ wlnerati enol 



plures qoam 400. Sed confer Diodo« 
mm* 

(2) Fl nuno veierani faeiuni nottrtm 
Hic veteranomm aetatis suae fero- 
dam et insolentiam carpit, in quam 
acriter etiad*invehitur Cicero Fhi- 
lipp. Ily cap. 5, multisqne aliis locis. 
Occiao quippe Caesare« liberius agere 
et grassari veterani coeperunt. 

(3) Neque minuB eot, cuj» quiiue 
tteterint,,,., Scilic periculum est , ne 
simnl hos/quoram partibos Uyetint^ 
et illoB y adversus quos pngnaverint , 
perditum eant. 

(4) fnuresee. DifTerentiam habeie. 

(5) SumpeerM. Cur hoc potissi- 
mum verbom usurpaveril noater, 
Dotant sequentia : aor od umun hdU , 
eed ad ipeorum luxuriam. Libidincin 
igiturct lioentiam respicit. lofra coi|« 



EVMKNfiS 



i53 



Tum iQXuriain, longeque inter se discesserMik Hoc 
AntigonQS quam comperisset, intelligeretqQe» se pa- 
m^ noti esse paratis adFersariis ; statuit aliqQid sibi 
consilii novi esse capiendam. Duae erant viaequaex 
Medisy abi ille biemabat, ad adversariorum hiberna- 
cola posset perveniri : qaarum brevior per loca de- 
serta, qoae nemo incolebat propter aquae inopiam, 
ceterum dieram erat fere decem ; ^ illa aatem , qua 
omnes commeabant y altero tanto longiorem habebat 
anfractum, sed erat copiostf) omniumque reram aban^ 
dans. Hac si proficisceretur, intelligebat, prius adver* 
aarios r^cituros de soo adventu, quam ipsetertiam par^ 
tem confecisset itineris; sin per loca sola ? contende- 
ret, sperabat, se impradentem hostem opprtessaroro. 
Ad hatic rem conficiendam, imperavit^ quam plarimoa 
utres atque etiam culleos ^ comparari ; post haec pa-> 
bulum ; praeterea cibaria cocta dieram decem ; utque 
qaam minime fieret ignis in castris : iter, quod habe» 
bat, omnes celat. Sic paratas» qua constituerat, pro* 
ficiscitur. 

ESl. Dimidium fere spatium confecerat, quum ex 
fumo castrorum eius suspicio allata e$t ad Euij^eBemi ^ 



(fi) Dimaneraifire deeem. Id est« 
haec Tia decem diebus abiolvi po- 
terat,— * Qaa omnes commeaiant» Al-> 
tera trita. — AUero tanio kngiorem 
hoMtii nnfraeittm, Id est» duplo ma- 
iorem habebat ctrenitam. 

(7) .Sola. HominilNis destitnta, 
B Proficiscittir in loca sola t. Sall. I. 

cin. • 

(8) CuUeoi. Saocos , coriis confla- 
tos, qaibus aqoa per aridam solita- 
dioem conTchmtar. — P^ti haeo 



pMbim, Praeterea pabolam eqi^ 
paratam. •* Fique tpuun nmdme,.^.^ 
Scilicetf imperaTit ut cpiam minime 
etc. Ignes vero noctnmosintelligitt 
qni in cattris fieri sG||pbant. Hbc igi- 
tor praeceplam eity ne Sgnium indj- 
ciis prodel^tnr adventns. 

(4) SuMjneio aiiata esi ad Suma^ 
nem, Nimirnm a barbaris^ qui non 
fumomi sed ignium fiilgoccm vidrn* 
tesy teate Flutarcho, ez sommitate 

'coIUnm-dfaiiiiiadcnttau», cuidb 



»94 



SVafENIf 



qui4 QpiM iii Sw^0 Intelligriiuit omnds^ tamockrite^ 
«optM ifAorom oontralit non possey quam AAligoms 
«ffatiirw ?idebfttur« Hio, omuibus iitubanlibus» ^ «k 
d^ rebof summs desperantibua^ Cumenes ait, si ode^ 
litatein velint edbibere» e( iaperatafacereyqttod ante 
noa lecerint» se rem eipediturum. Nam, quod ditlma 
qwnque Imstis transisse posset^ se effeeuinimy ot noo 
miAUS totideeii dierom spatio ^ retardaretur s quaro 
mrooimrent, 8iia# quisque eopias contraberrt* Ad Aja^ 
ti|oni autem refip^mndum impetum, tale capit coosi'» 
lium« Certos mittit hominee ad infimoe momes f qtii 
okmi erant iUneri adversariomm ; bisque praecepit^ 
jftt primar nocte^^ qoam latisaime possint , ignes£aciant 
qvMSk ma^umos ^ alquo jhoa secooda ▼igilia minuant 9 
tertia perejj^uos reddant; et » assimulata eaatromm 
cwsuetudinf » susj^cionem iniiciant hostibus» his locis 
ease caatra, ac de eorom adventu ease praenuntietnm; 
idemque pcetera nocte laciant. Quibus imperatum 
erat, diligenter praeceptum curant. Antigonus ^ tcaa^ 



I iwliim Efewml at !%«« 

oeitae attuieriiDt, ut refert Diodorusj 
Plataith. vero,%oli Peuceitae, qaip- 
pi qui pmfiiir. eMtl boilibu». Co«wf • 
« (2) TUuimlikm» Avietateoi c«>a- 
«Uiiqiit amhtguilaftnfn corporis gesftu 
^ccksaty, %«aLlf apfacet io ioctssq «t 
lingutt ebiiorHBi. Xm. — Sc rem ex" 
ffetUtwmm* Be ncgotiM iatf icaluoi 
ct anceps espUcaftttMi». 

(») Tof^em difma^ ^(o. Fiu- 
ftacdMia: aVi tribu» diebua posteMUf, 
^a» cypacteaiur » a4«ial v. Diodo* 
aMa; aVt tribuaaa^ quatuor diehue 
fwidiiia aAiiiaBiaLaa fi^Hn&iW» C^hHu 



atnmnirm, tlcjd t$$, joa JiiiiBiij 

circumeuadot miiites suos palantea 
coogregarent. 

(4) Fi ffimm ii >ef e .,>»Ffi<aa aoiin 
«f iisa «aerciiiif adhue vifilaty cural- 
qpe cof|piifj leficicAdo fo ealore». ail» 
<|Ha i§nein caiiMn pfaeparaad« el «■- 
■lenjb ^ f ecnoda f «9« vi§ilta« Bani 
lomno vacattli at fterftia» ^igMea ftaok- 
ftam, cefterb qwefcentibuf^ iguf oftan- 
tur. Tres in vicUias Graffi i in (|«ia- 
tuor veso Romani n<Atem soIebttH 
dividfifl. Sic V^i^nrimiiipf 'dmoLt 
«ti aBpiioit Eufftathiuf , la§iaiu.f ia 
Bqpiii» Iliada Xi ^3« 



svmfom 



45S 



bm ob<Mrtiit iwm eonq^tnr} oredit de nip adrentii 

€)» «oditvw, etadversarios illuc svas Contraxisse cp- 
piaa* ItfQtat coiwliiiini ^t, qooniam iinprodentea ado» 
jriri mn posset, Om^t iter 8ouiD| et iUum an&actuift 
longioreoi Qqpioftte viae capit, ibi<[ue diem onoip op- 
peritur, ad lassitudinem sedandam militum, ap refi« 
«ienda iumeDta, quo iot^griore ^ eiercitu decerseret. 
2.« Hic ^ Eumeues callidum imperatorem ¥ic\t coa* 
silio> celeritatemque impedivit eius; nf^U9 tamen 
nultum profecit. JjigHxi invidia ducua » cum quibu3 
erat| ^ perfidiaque militum MacedoBum veteranorum» 
qunm superior praelio discessisset» Aotigojio est de- 
ditus i quom qxercitos ei ter aate^ separatis tempori- 
busy iurasset, se eum defemrarumi nec unquam deser* 
toromt Sed tanta fuii Donnullorum ^ virtutis oI>tre- 
ctatio, ut fidem amittere mallent» quam eum noo pro- 
dere* Atqoe bunc Autigouus, quum ei fuisset infesti»- 
simus, couiervasaeti » per auos esset licitum; quod 
ab nuUo se plus adiuvari posse inteUigebat iii his 
rebos, quas impendere iam apparebat onmibus. Immir 
nebant enim Seieucus, Lysimachus» Ptolcmaeus^ ^ opi- 



(5) JCnif^iaf» «aNvvittc. MUite rt- 
colleclM vtribiM n^alentiorei gaUice> 

(O ^Bm adverWuok Al« Si^*^ Vi^ 
oil ooB«(io.'i4em tesUtur Plul. 

(20 IfMi^ dfumm cmh ^wAuf emi* 
FeucesUe, Antigcnis, Teotamij Eu- 
imi» Phiiedrioi et alior^^ UiaiH. 
^^ P^dinfm mUiutm. Quoa ed hmc 
pK&dim «pudl PlutuobiMi tjt Imt 
•ttmm impalsoo fiiam amratory iil> 
^mM amimoint in praoUo » ab Anli- 
gono leciperent. «- Qmm a yj ft jr 
prtuU^ MKmistet, ADtigonum ooa* 



tn anperiQrem fiiisie iMfat lutiQOi. 
Adde Diodorum et PkOAich. Cum 
QOftro tamea lacit PoJ jaenns. — Qioim 
ea^trdtat* ei Ur anu.t* iurtuut. Imo 
apod lustinup W, 4s ■ (}oater i«- 
tra hunc «nnum in mca wba ittre«- 
iurando obstricti estia s. 

(3) Nonmdlmvm, Pua ftiiitivi, ntt 
passim in noatrp, qjuorum alltr aU 
lenim regit et regitur » quod potcft 
fitH» nbi diirtiaa tat tocimi Mrnni- 
liatioy et toni el acnaua cauaa* C^ 
inlicacap. £UT«a, 



i 



256 



EfBfENlS 



iius iam ral^ntes^ com quibus ei de«ummis rebus^mt 
dimicandum. Sed non passi sunt hi, qui drca eranf ; ^ 
quod videbant, Eumene recepto, omnes prae ilio paryi 
fiituros. Ipse autem Antigonus ildeo erat incensus, 
ut nisi magna spe^ maximarum rerum, leniri Aob 
posset. 

XL Itaque, quum eum in costodiam dedisset, ^ et 
praefectus custodnm quaesisset, quemadmodum ser- 
vari vellet ? ut aceriimum^ Inquit, leonem^ aut fero-- 
cissimum elephantum. Nondum ehim statuerat , ser- 
varet eum, nec ne. Veniebat autem ad Eumeoem 
utrumque genus hominum; ^ et qui propter odium 
fructum oculis ex eius casu capere vellent ; et qui 
propter veterem amicitiam colloqui, consolarique 
cuperent: multi etiam, qui eius formam cognoscere 
studebant, qualis esset, quem tamdiu , tamque valde 
timuissent, cuius in pernicie positam spem habuissent 
victoriae. At Eutnenesi quum diutius in vinculis esset, 
ait Onomarcho , penes quem summa imperii erat cu- 
stodiae , se mirarii quare iam tertiuni diem sic tene« 



ma, qiram» ^m ck Kbos pnemiie- 
fftt^ ad iMAnines revocat. — Sdmcm, 
t^dmatkuMy ctc. Seleticaf tenel>tt 
BabylonUmy Lynmachns Tfanciam • 
Ptolemaeus Aegjptnin, ut docet Dbd. 
XVIII, 3 et 39. Tzl • 

(5) Qfd eina eraat. Gomites, aml- 
d; panpbrasi Ifi Graeds masime 
nsitata, ol iftfk^ iri/o^ Ttvee. Tsschnck. 
— Eumane recepto, Sdlicet in partts 
snas et amidtiani. 

(S) NUi magna tpe^ etc. Ifbi Ea* 
menes pramitterety se ad reasam« 
siias perfidendaa adinmenlo fbre. 



propter veterem familiaritatem , ia 
soum conspectnm venire non sosti* 
noit Antigonns. Teste lust. et Plut. 
-^PraefecUu mtlodum qaamteeu Mr 
lieet ab Antigopo? Praefecka vero 
euHodum infra Ooomafthns didtur« 
lis nerapey «pii captivos cnstodiabattt» 
praecrat. 

(2) FVvmqoB gema homimmt. Id 
«si, diversl homines. Nciandiim veio 
«trum^ae, quod niUi » «t flt, prae«» 
cedat ad quod referatur, ae sioml ^ie 
Crihiis hominum generibns «onlcm 
tuoiaBi ujuruetora 



EVUENES 



2^7 



retur ; non enim hoc convenire Antigoni pradentiae^ 
ntsic deuteretur ^ victo: quin aut interfici, atit tnis- 
sum fieri iuberet. Hic quum ferocius Onomarcho lo- 
qui ^ videretur : ccQuid? tu, inquit, animo si isto eras, 
cupnon in praelio cecidisti potius, quam in potesta- 
tem inimici venires? » Huic Eumenes: cc Ytinam qui- 
dem istud isvenisset! inquit; sed eo non accidit, quod 
nunquam cum fortiore sum congressus. Non enimcum 
quoquam arma contuli^ quin is mihi succubuerit: non 
enim virtute hostium, sed amicorum perfidia decidi ^ >>. 
Neque id falsuai : nam et dignitate ^ fuit honesta , et 
viribus ad laborem ferendum firmus, neque tam ma- 
gno corpore, quam figura venusta. 

Xn. De hoc Antigonus quum solus constituere non 
auderet, ad consilium ^ retulit. Hic, quum plerique 
omnes ^ primo per turbati admirarentur , non iam de 
eo sumptum esse supplicium, a quo tot annos adeo es- 
sent male habiti, ut saepe ad deSperationem forentad- 



(3) Detaereiur. Pro abateretur. Vno 
tantum MS. legitur ; sie ae uteretur. 

(4) 'Ferocius Onomarcho loqui. Fe» 
rocUer lo^uijdizit quoque Livius , lib. 
JI, c. 28 j JeroeiuM verb, passUn apud 
Sallustium in primis « ac Tadlum , 
pro arroganiiui nsurpalur. ■ 

(^S) Sed amicorum perfidia deeidi, 
Id est, de mea fortuna deiectus sum. 
Deeidi aulem dignitatis plenum. Con- 
fcr ad PluUrchum XVIII. 

(6) N^tfue id falsum : nam ei di- 
gniiale, ctc. Haec ultima verba, ait 
Tsschuckei cum proximis non cohae- 
rent; nec» si nam transilionit uti 
passim in Gicerone , luservire volue- 
risy hue valent. — DigniiaU juU^ etc. 
Id est^ ibrmae supra vulgarem augu- 

COR, Nbp. 



slae, robore ad &tigationes sostinen- 
das firmoy et habitu non tam mAgn0| 
quam congmenti. 

(1) Ad eonsiiium reiulii, Referre , 
verbum in hacre solemne. Vnde 
gallice , refettr, 

(2) Plerique, omnes^ Non omnea 
ergo : nam Eumeneai servatum cn- 
piebant Nearchns et Demetrius,ipsius 
Antigoni filins,teste Plutarcho XVIII. 
Plerique omnes. Hellenismns a|> At- 
tifis, qui fr^i^vc; n&snQ usurpant. 
— Maximos duoes inierfeeissel» Cra- 
terum scilic et Neoptolemum. Vide 
supra IV. — In quo uno essei ianiumm 
Qui unus tantum posset. — JVe^oCiJ* 
Moleitiae. 

R 



«58 



EYliENES 



docti, qmque inaximos dacea. interfecisMt; deniqae in 
qao ono esset tantum^ nt, quoad ille viveret> ipsi se- 
cttri esse non possent, interfecto nihil habitori nego- 
lii essent ; postremo, si illi redderet salotem, quaere- 
banty quibus amicis esset usurus ? aese enim Qttm«£u- 
saene apod eum non futuros. Hic^ oognita con&ilii vo- 
luntate, tamen usque ad septimum diem deliberandi 
fibispatium reliquit. Tum autemf quum iam verere- 
tur, ne qua seditia ex.er<;itus oriretur^ vetuit ad eum 
quemquam admitli» et quotidianum victum amoveri 
iussit* Nam negabat , ^ se ei vim allaturuiDi qui ali- 
quando futsset amicus« Hic tamen non amplius^ quam 
triduum, fame fatigatus, quum castra moverentor, 
insciente Antigono, iugulatus est aQustodibus* ^ 

XIIL Sic Eumenes annorum quinque et quadragiur 
ta, quum ab anno vicesimo, ^ uti supra ostendimos, 
aeptam annos Philippo apparuisset ; et tredecim apud 
Alexandrum «umdem locum obtinuisset ; . in his oni 
equitum alae praefuisset ; post autem Alexandri Ma- 
gni mortem imperator exercitus duxisset, summosque 
dnces partim repulisset, partim interfecisset ; captus 



(3) Nam rugahal 5 te , etc. Quasi 
yU noD esset inedia hoipineiD eshau- 
rire. 

(4) lugidata» ut a austodibut, Con* 
fcr, pvMter alios , lustinum XIV, 4, 
d» morti^ geMfe sileDtem. 

0) jii wuio vioedmo, Id est, anno 
vktfimo natwj numeco aotem ro- 
toiMlo, ut pasaimy utiCur noster, Nem- 
po mlBbtarii Euroenis initium', ot 
•upni diximus^ incidit in annum 
•vitM vieoaimum inclioatum sive cur- 
Nntoii (XIXyaefortaMif nnua al- 
tcrye pneteica mensis). Igibirf €x 



Bosii calculo-, Eumonei aoperviaiit 
Alezaiidro , 

Ann« /«••••»« QMna» ir>«*»^N*f«i> 
Appaniit Aleiaiidro> 

42 4, vei 8. 

Pbilippo, 6 , ....6, vel 2. 

Ante roinisterittm ^ixit, 49« 
•^ jippandsteL Mlniatraaaet. jippa*^ 
rere autera pro adesse, praesto ease» 
dicitur de ministria, qui magistra- 
tibussemper in conepectu sunt. uQua- 
tuor et viginti lictom appanir^ coa- 
iulibui N, Livius lif 55. n Quid aibi 
aiitsm iUi Mribat, qnid-lklaNi* 



EVMENES 25 9 

• ^ 

non Antigoni Tirtute, sed Macedonum periurio , ta- 
lcm habuit exitum vitae. In quo quanta fueril omnium 
opii^io eorum, qui postAlexandrum Magnum reges 
sont appellati, ex hoc facillime potest iudicari, quod 
nemo^ Eumene vivo, ^ rex appellatus est, sed praefe- 
ctus; iidem, post huius occasum, statim regium orna- 
tum^ nomenquesumpserunt:neque,quodinitio prae- 
dicarant, se Alexandri liberis regnum servare, idprae- 
stare voluerunt; et, uno propugnatore sublato, quid 
sentirenl, aperuerunt. Huius sceleris ^ principes fue- 
runt Antigonus, Ptolemaeus, Seleucas, Lysimachus , 
Cassander. Antigonus autem Eumenem mortuum pro* 
pinquis eius sepeliendum tradidit: hi miHtari honesto 
funere, comitante loto exercitu, humaverunt; ^ ossaque 
eius in Cappadociam ad malrem atque- uxorem libe- 
rosque eius deportauda curarunt. 



quid ceteri, quos «ppaitre huie quae- 
•liom ▼ideo » volunt ? ■ Gieero pro 
Cluent ^ Maeedonum perairio. A 
quo ipse ^sibi postea metuit Antigo- 
Dus ; qusre eos callida ratlone sepa- 
nvit, et qoaai ex ocnlis amovit. Adeo 
iilnd Taciti vemm: iProditores etiam 
iii, qnoa inteppnnntj invisi sont n. 
Ann. I, S8. 

(1) Quod nemOf Eumene viW. Hoe 
eos non Enroenis^ sed vereeundiae 
'gratia fecisse ait lustinus XV^ 2. 

(3) B^ium ornatwn, Dladema sci- 
lieet y iceptrum , purptfreamque sto- 
iam. — Nomemjue aumpserunL Ita 
Curt quoqne IV, 2: «'ille, euius 
aomeB aumpsiatl, Darlns ■. Gbbhard. 



(4) ffuiux $celeri$, Feriurii scilicet: 
qnippe qui^ quod initio praedicaraot, 
90 Alexaodri liberis regnum aervare^ 
Id praestare nolueriot. 

(5) Numiweruni. Id est, cineres ex 
more collectoa terra condiderunt. 
Nempe M/if 2r>e ^ qnod mnhi docue* 
nmt, more antiquo cremationem in- 
dicat; alqUe hinc, quod In Soetonit 
Angusto c. iOO, est eremaius^ ab 
Eutropio Vlf, 8^ 5* ^* dlcitor sepuluit. 
<— jitqne uxorem. Barainam, natione 
Persicam , Artabasl filiaro , cx qua 
lllium* noroine Hercnlem susceperat 
Alexander. Teste Curtio lib. X, 47. 
Adda Plutarcb, eap. 4. 



XIX. 



PHOCION 



. AllGVMENTVM • • 

Cir. Ij Phocion virtttlibut tols chrior, quam re milltari. — • II j Senez in 

civinm iovidiAm incurrit ob tradendam Antipatro urbem. Eiillnm De<^ 

motthenis. Proditom Piraeum. — IH; Exilio multatur. Causam dldt apud 

Philippuiin. Athenai deducitur. — IV; Damnatufl, et ad iuppliciom da- 

- tQSy a servii sepelitur. 

Jl HOCiON, ^ Atheniehsis , etsi sae^e exercitibus prae- 
.fait, summQsqae magistratus cepit; tamen multoeius 
notior integritas est vitae , quam rei militaris labor. 
Itaque huius memoria est nulia, ^ illius autem magna 



(t)' Pftocto/i. Huius patrem , quem 
Suidas Phocum vocat, fabrum co- 
chlearium ftiisse scribit Aelianus, 
Var. HSst. (ib. XX^ cap*: 43. GomiTiv. 
— * Eiii saepe exetcitihui praefuU» 
Qoadragies et quinqnies, auctore 
Plutarcho in eius vila VIII, quum ne 
semel quidem comitiis interruisseL— 
lategriias uitae, « Phocion v^ his 

dotibus eloqueotia et integritate 

histroctissimus ■. Val. Maz. V» 3, 
ezt 3. 

(2) Huitts memoria ett mila, Ne- 
potii forsan aetate ; . multas tamen 
eius res militiae gestas, muneraque 
impetatoria oommemoral FlaUrchua; 



ac, teste eodemi eius oxor ornamenta 
sua dicebat esse viri sui consilia fa- 
etaque imperatoria. At vefo non raro 
fit, ut in viro bono si una virtus 
praelucens celeraa non obruat,. sal- 
tem fama anteeat* Ezemplum prae- 
bet Aristides. -— Bomu est appellatus. 
Idem testatur Val. Maz. III, 8, ext. 
2 : fl Piacidi et misericordes et libe- 
rales , omnique suavitale temperati 
-mores Phocionts, qoos optlme pio- 
fecto consensus omnium bonitatis 
oognomine decorandos ceosuiti. Vn- 
de xpio^ a Suida dictui est , quia 
aliis *omnibus magis^ quam sibi coa- 
fulebat Hanc vero famam ui^ie ad 



PHOGION 



261 



fama : ex qno cognomine Bonus est appellatns. Fuit 
^nim perpetuo pauper, ^ quum divitissimus esse pos- 
set, propter frequentes delatos honores, potestatesque 
summas, quae ei apopulo dabantur. Hic quuma rege 
Philippo ^ mqnera magnae pecuniae repudiaret^ legati- 
que hortarentur accipere ^ simulque admonerent, si 
ipse his facile careret» liberis tamen suis pVospiceret, 
quibus difficile esset in summa paupertate tantam pa- 
ternam tueri gloriam ; his ille : cc Si mei slmiles erunt, 
idem hic, inquit^. agellus illoS alet, qui me ad hanc 
dignitatem perduxit; sin dissimiles sunt faturi, nolo 
meis impensis illorum ali augerique luxuriaro. >> 

Il.Idemquum prope adannum octogesimum ^ pro* 
spera pervenisset fortuna, extremis temporibus ma* 
gnum in odium pervenit suorum civium. Primo quod 
cum Demade ^ de urbe tradenda Antipatro consense- 



aetatis annuin 7S tnstinaitte reCert 
Aelianus* In reliqua vita et cultu 
morotum, duTuniy asperumque fuiue 
PluUrch. ad^il. 

(3) FuU enitn perpeiuo pauper,. In 
pauperrimorum iiumero ez claris 
Graecia Phocionem recenset Aelian. 
Var. Hist. II, 43 ; iilumque ea pau- 
pertate gloriatum esse Iradit Plutar- 
chus XXX. AddeAthenaeum lib* X, 
cap. 4; et Blutarchum, mpl fiXo- 
ir>ovTbc. 

(4) ji rege Philippo, Philippo sci- 
licef Aridaco, Alezandri magni fra- 
tre , dc quo infra c. III. Non autem 

.a Phiiippoj sed ab Alezandro magno 
muncra fuisie obiata tradunt Philar* 
choset Aelianiis.Sed qoae de libe« 
ris hic adduntur, uon iqemorant. 
Hanc historiam latius enarrat Dio* 
donis Siculus XVII, 1 5. — Legaiique 



hortarentur aotipere, Graaeo mora. 
Vsitatiua, ui aodperet. Haec «utem 
con^tructio inprimb locum habet in 
verbo hortari, Vide Valer. Mak. UI , 
3y 4; ac Tacitumin indice« — £«de- 
ris tamen miis proepioerei, De nno tan- 
ium Phoco loquitur Plntarchns cap. 
XXX^ quem , cap. XX , vinosum ac 
dissolutum Spartam ad finigalttatem 
disceodam missum fuisse scribit. Le- 
ge et Athenaeum IV, 49. 

(1) Quum prope ad amuun ooCo» 
gesijman, elc. Sic et Plutarchua c« 
XXIV. Aelianus autem, utaupra di* 
simus» habei 75. 

( 2 } Cum Demade» Com qno ad 
Antipatrum leg^tus misius fuerat. 
Vid. Plttt. et Dlod} XVUI, pro^se 
hktc narrantes. Demades vero Athc- 

« 

niensis orator fuit, Demosthenis ae« 
mulus, qui es MMUdomm gratia, 



a6j 



raocioi» 



rat; eiusqne consilio Demosthenes cum ceteris, qm 
bene de republica mereri existimabantor, populisoito 
in exilium erant expulsi. Neque in eo solnm offende- 
ral^ quod patriaemale consuluerat: .^ sed.etiam, qjDod 



pdtettatem sih\ et opes cpiaerelMit , 
qttiqiMy cepertft epMnU, qna vel 
Pcrdiccem vd AntigODum ad inva-* 
dendafn Macedoniam iQstagaverat , 
tdppKcittm capitis legatus adivit. 
Boiiuce Uemadit oralip aliqoa , etf i 
dubia , inaerta est oratonbus Atticis 
a Rcisk. coUeclis, vol.4. — Eiiaque 
oontUio, PliocSonis scilicet. Id est, eO| 
ul ait Lambin.^ Phocione appiol>antej 
quia *^{%ia poterat Antipater ,. .quam 
popului Atheniensis , neque alSter 

• ialttli civitalit consoli polerat. Anti- 

' pater enim Graeoos ad Cranonem , 
Tliessaliae urbem , vicerat, et pacem 

^ea conditione , cui assensit Phocion , 
promiserat , ot Athenienses praesi- 
dittm Macedonicum in Munychiam 
accifWent. Idem verp ille ab Ale- 

. Kandro Magno, ad expeditionem Per* 
sieam discedentc , Macedoniae prae* 
potitus erat ; in eaque , Aleiandro 
txtincl* , regnavit* — DemoslhentM, 
Athenicpisit , Graeoorum oratonim 
longa princcpt « euius vilam scriptit 
Plttt.9 lattdetque Cicero laepittime. 
' (9) Quod ffoiriae nude eonmduentt, 
Mlror boc a Proboi teo Nepote, tcri- 
ptum ctte. Quid enim Phocion face* 
cot? ttnutiie armit Antipltri obsi- 
tteret? Praeterea iim Demott et Hy* 
pcridtttt el ceteri, antequam Anti- 
jialer Atlicae appro|^quarel , pott 
pttgnam ad Cranonem , urbem Thes- 
saliae, ut tradil Plularchos, scu ad 
Pcneum flumen , ul scribit Diodorus, 
fcwnmitfam , cx urbe ^itcctterant , 



populo diffidentes; itaque abtenlea, 
Anttpatro iam victore , et armit plos 
valente^ damnati tonl. Laiii. -^^^teci 
amieitiae fidem non praesliieraL Sed 
nonne patriae ioray qutm amicitiae, 
tunt tancliora? Praelcrea) qoaenaai 
amicitia Phucioni cum Demoitbeno 
intercedcbat, niti eivilis, et ex to* 
cielate reipublicae adminittrandae na^ 
la? Promiteratne Phocion Demattbfe^ 
nt ^ te eios causa omnino facturum , 
etiam contra rcipublicae ntilitatemy 
et conlra palriae talotem ? IkU veco 
non iam amicitia , ted cooinralio in 
reropublicam fuisset. Praeterea pro- 
filebatur Phocion, ut testatur Plutar-. 
• chiis Apophteg. reg. et duc. , kibl 
nihil corum probari , quae ab aliit 
et fierent et dicerentur. Poslremo De- 
mosthenes quum dicendi finem fa* 
ceret, snrgente ad dicendum Pho- 
cione, dicere tolebat familiaribottuii 
prope sedentibtts : » Eo verborum 
meonna bipcnnisa. Auctor idem Plo- 
tarchut in Phocione^ Idem Iterom . 
io Apophteg. reg. el doc. » icribil , 
quom aliqoando Demosthenet Pho- 
cioni ita dixitset: r faiterficienl le 
Atkententet , tl intanire coepcrint; t 
responditte: vMe quidemy ti iota* 
nire ; te vero, tl tapere coeperinti 
Ex quibut iolelligere licet , non itii 
raagnam Phocioni cum Demoatheiie 
amicitiam interccttitse , ut ea patriae 
charitalem soperarel. Lahbut. Vide 
notain tequeotem. 



^ 

/ 



raoGioif 



a63 



«micitiae fidem no& prsiestitera( : namqiie) ancM 
aditttusque ia Demoslheney euni, quem tenehat) aacen^ 
deral gradam^ quom adrersns Charetem eirai sobor- 
naret ; ^ ab eodem in judiciis, quum capilis causam 
diceret, defensus, aliquoties liberatusdiscesserat: hnnc 
XLtitL solom in pericnlis ^ non defeodit, sed etiam pro- 
didit. €oncidit autem maxime uno crimine: quod, 
qttum apud eum. summum esset iniperium populi^ ^ 
et Nicanorem, Cassandri praefectum» insidiari Piraeo 
Alheniensium a Dercyllo moneretnr^ idemque po« 
stularet, ut prpvideret> ne commeatibus civitas pri<« 
Tareiur; hic, audiente populo, Phocion negavit eaae 
peticolum, seque eius rei obsidem fore poUicitus eat# 



(4) ijwan adt^nu» CharHem mm 
jtt&oriMiref. Vnde haec nuBpserh Ne- 
pos oooitcere oon possum , nisi forte 
t% Thfopompo iot Timtco, male* 
dicentissimis hominibus^ ut hic scri« 
ptor fatetur VIl^ 41 •* nam ii, quos 
PiularcHus secutus est ia Phocionis 
vita, nihil tale de Phucione, qnod 
sclem , iCripseruDt. Qnio Plotarchus, 
lo Apophtegm. regv et duc , refert 
contra baec, Phodonem aliquando 
in Chantii locon a popolo suffectum 
cl suhstitutom imperalorem' fuisse. 
Lf imir. Chares autem , ot jam aooo* 
ta\imusi Alhenicosium dux io pro- 
mitteodo^iaeilii et promplus, unde 
Chartti» poUieiiaUone$ apud Suidam» 
SMmmrtL Mempe ilii preesidia, qai* 
bui Chirclcm' deiioeret , clam iub* 
miniilnrel. Nec vider^ cst, invito 
Lamfaino, qiiid hic popiel oim Plu* 
lardii teilfioiooio. • 

(5) In periadiM. Id eil, ia indiciii: 
quo sensu saepiui a Cicerooe usur* 
patitf. Pcricula coim reclc vocaatur 



iudidcj vd cocAMlioDCit cs q«iboi 
vitae, boopmm, hGooni periculc ia« 
itaot. — M. eUmn pndidig, Nc« 
poterat Phodoo , cx Lambioi verbii^ 
unoi civitctii -pcoc iubacUe dviit 
Andpatro victore, armaqoc ct vioi 
ioteulaolc, et DcoMMlbeMm ciim 
miois cjLposocnle » OMillaqac clU ini- 
quissima poitulaote dque cdeo im- 
peraifte^ qoomiooi impeffata lacefcl 
dvitas* recttsare» nedmn prohibcrc. 
^) Sutnnmm ecfcC imperiwn popUii» 
Ixpaxnyoi xsic &px^^* I^amb* — Ei 
Nioanoremf CasemuUi jtrntfi ot mm^ 
Cassaoderj Aotipatri iiliai» nnus 4iiit 
ez Aleiaodri ' duciboi , qoi • ipao 
mortoo, rcgiom nomeD ccecpit, etj 
Masedonia occupata , Oiy piailf » 
Alcxandri magni matrem» occidi itti« 
iit , ct immani saevilia emocm li- 
miliam regiam abolcvil.Iaal.XIVi6. 
— ^ Dm^Ho, Qoem AllicM tfln 
urbem, praeiccloin Antipatcr veli* 
querat. 



\ 



a64 



PHOCION 



Neque ita multQ postNicanor ^ Piraeo est potitus. Ad 
quem recuperandum, sine quo Athenae omnino esse 
non possunt/ ^ .quum populus armatus concdrrisset ; 
ille non modo neminem ad arma vocavit, sed ne ar- 
matis quidem praeesse voluit. 

IIL Erant eo tempore Athenis duae factiones : qua- 
rumunapopuii causam agebat,^ altera optimatum;in 
hac erat Phocion et Demetrius Phalereus. Harum 
utraque Macedonum patrociniis -nitebatur. Nampo* 
pulares Polysperchonti ^- ifavebaht: optimates cum 
Gassandro sentiebant. Interim a Poiysperchonte Cas- 
sander Macedonia pulsua est. Quo facto populus 
superior factus, ^ statim duces adversariae &ctioms 



(7) Nique itd nudlo potl Nicanor. 
Ifeque, •ttamen non , uli in Agea. I^ 
el passim. Phocionem vero Nicanoris 
verbb, qnibus uimiam fidem habe- 
bat j fui«se deceptum pluribi|s narrat 
Plutarchus in ^ita XXXI. 

(8) Sih» quo Alhmae ommno eiae 
non poatunt, Piraeo scilicet. — i^- 
minem ad arma voeaifit, Quod ez 
decreto fieri itissent Philomedes^ 
Lamprensis. PJutarchus vero ait Pho- 
cionem tunc tumultuantera popu^in 
fnistra conatum educere» et odio'et 
contemptui .omnibus fuisse. Magiys. 
Male igitur Nepos Phocionem prodi* 
tionis reum agere videtur. 

(4) Populi oamam agebat, Cni pa* 
nim studebat tunc temporis Phociony 
cum Demade» Demosthenis aerouio; 
Caliimedont^, et Pericle, ut referl 
Plut. in Fhocione. CouaT. — Deme^ 
triue PftaUreuM. De quo in Miltiade 
VI. 

(2) Polysperohwti. Qui ab Anti- 
palro Gracciae ac Macedoniae fueral 



praepositusy et cum Neoplolemo in 
praeliu , quod adversus Eumenem 
commisenintyoccisus est. lustin. XIII, 
8. — Cassandro. Antipatri, tunc mor* 
tui, filio. 

(3) Popuius tuperior faetus, Poly- 
sperchonenim legaiis Graedae civi-« 
tatum promiserat, lii>ertatem iis, sub- 
lata paucorum potealia^ ab Antipatro 
instituta, se redditurum. Ratus hoc 
pacto Cassandri res se labefacturum , 
mi|Ilonimque benevolentiam sibi 
conkparaturum. ^efert Diod. XVIII, 
Bosivs. — Z^fces tuLvertariae factionit, 
Magistratus io oligarchia creatos : ia 
quohim locum suffuctt alii I maxime 
popularibus. £z eodem Diodor. — 
CapUit damnatot patria pepuUt. Nem- 
pe cspitis damnatio .a iorisconsultis 
ad supplicium , vel ezilium refertur. 
Demetrioin , aliosque absentes , ca- 
pilis damnatos fuisse tradit Piutar- 
chus^.Phocion, non taixi urfae pulsttt, 
quam a magistratu remotus^ ipse in- 
d« cessit. Affirmat vero Diod. XVIII, 



nH«a 



WM 



• I 



PHOGION 



26S 



capitis ^amnatos patria pepulit; in his Phoclonem et 
Demetriam Phalereum; deque ea x^e legatos ad Po- 
lysperchpntem misit^ qui ab eo peterent, ut sua de- 
creta coafirmaret. Huc eodem profectus est Phocion. 
Quo ut yenityCausam apud Phijippum ^ regemyerbo, 
re ipsa quidem apud Polysperchontem iussus est di* 
cere : namque is tum regis rebus praeerat. ^ Hic ab 
Agnonide ^ accusatus , quod Piraeum Nicanori pro- 
didisset, ex Gonsilii ^ sehtentia in custodiamconiectus, 
Atheiias deductus est^ ut ibi de eo legibus fieret iu* 
dicium. 

lY. Huc ubi peryentum est, quum propter aetatem^ 
pedibus iam non yaleret,^ yehiculoque portaretur, 
magni concursus sunt facti ; quum alii , reminiscen- 
tes veteris famae, aetatis misererentur ; plurimi yero 
ira exacuerentur^ propter proditionis suspicionem Pi* 
raei, maximeque,. quod adyersus populi commoda ih 



66, Phqcionem urbe pukam ad Po*- 
lysperchonlem confugisse , et ab eo, 
quum Athenas miss|is esset , mortis 
poena affectum fuisse.v- In his Pho» 
cionem et Denietriwn Phaiereunu De 
Demetrio silent Diodorus et Plutar- 
chus| hic Callimedontem etPeridem 
ex urbe tum profugisse refert. 

(4) Jptid PhiUpjfum regem. Ari- 
daeum, fratrem Alezandri Magni. 
yid, Inst. XUI, 3. 

( 5 ) Namque is tum regis rebus 
praeeraL Curator regni et adroini* 
strator. LAifBiv. 

K (6) jih*Jgnottide, R^etore et sy- 
cophanta^ seu delatore, accusandi 
Phocionem gratia miaso. V. Plut. 

(7) Ex consiliif sl, consimHi sen» 
tentia. Re veri ad unum Pdysper- 



cbontem rediit iudicium. — Aihenas 
deductus. Vi scilicet .capitis causam 
diceret. Vide Diodor. XyiU, et Plu- 
tarchum in Phocione. Obiter obser- 
vabis reos hbnoratiores Athenas mis- 
sos fuisse» ut magistratibus trade- 
rentur, utque, le^timis confiBctifj 
aut absolverentur aut addicerentur ^ 
quod et apad Romanos invaluit. Vide 
nol. ad Sidon. ep. 7, lib. yil. SAyiao. 
[\yPedihuM Um non- valeret.Vt^ 
des incedere tunc non posset. — 
f^ehicuhque portarUur, Piutarchus 
tamen non propter infirmitatem pe- 
dum sic vectum refert , sed contu- 
meliae causa. Alioquin invalidi de* 
bilesque sellis gestatoriis ad suppiicii 
^ocum ferebantuir. Vide Ammianum 
XXIX, 2. 



» • 



266 



ffiooroff 



seneetMe tsteterat. Qtia 4^ m ne fmmi»6i ijaiivA ^ 

ei datn est facaltas , et dicendi cansam. tnde iudicio , 
legitimis quibasdam confectis» ^ damiiatYis, traditusest 
utidecim viris» quibus ad supplicium, more A^enien- 
sium 9 ptiblice damoati tradi solent Hic quum ad 
mortem duceretur, ^ obvius ei fuit Emphyletus ^ quo 
familiariter fuerat usus. Is qunm lacrymans dixisset^ 
cc O quam indigna perpeteris^ Phocion ? >) huic ille: 
cc At n6n inopinata^ inquit ; hunc enim exitum pleri* 
que clari Tiri ^ habuerunt Athenienses >x In hoc tan- 
tum fuit odium multitudinis , ut nemo ausus sit eum 
liber sepelire: ^ itaque a senris sepultus est. 



crebrif danoribiM interpeliabatar. 
Coo^er Plutarchiim et Dtodoruin , 
rem oopfoae ec lucide nammtef . Ek 
eodem Diodoro prodito» Atheniensea 
fuisse a Polysperchonte constat. 

ft) Legidmis quibuttUun confietis. 
Id est, formnlb aliquet ^ ut in iodi- 
ciis solet, observatis. Non autem 
omnia lege sancita secuti sunt; qnip- 
pe ne dicendae quidem cansae ei data 
fuerit copia. — Vndkim uiru. ludi- 
cibbSy quibus cora carceris et sup- 
piiciomm demandata^ iit in capitali- 
busrebus adeisent, iudiciumqQe an 
legitime ezequerentuT camiiices, vl-» 
detcttt. Coof. Aristot. Politic. VI ^ 
cap. nltimof et Plato^m in Phaedo- 
ne. Hosce autem a trinmviris capita- 
libus Romanomm non multum absi- 
milesr fuisse acribit Budaeus. 

(4) Ad morim dmotretur. Duei* 



proprie de hlt, qiii «d «ipiiKokBR 
ducuntur. Gr. Sytaha. 

(5) Plerique t^ri viri. Quprum 
vide calalogun apad Lncfanttm in 
dialogo 9 De non temen credeodo 
calumniae. Adde Dionem Pnisaeum , 
Orat. LXXUI; et Valerium Mazim. 
V, 3, ext3. 

(6) Nemo ausut sit eumMber s<^- 
lirtj, Proditores enim palam aepelire 
non licelMt ,, quod ipse tradit Nepot 
in Themis(pcle,\ap, X. Omnesda* 
mnatoSf negata sepultura, eztra finea 
Atticae proiectos fuissc narrat Dio* 
dorus XVm^ 67y eztr. Vltra Eleusi- 
nem corpus a vespilloiie portatum et- 
crematUDi a rouliere Megariea ceoo- 
taphium aggestum eue scribit Plut. 
XXXVII^ additque Athenienses paufo 
post^ poenitentia et desiderio tactos | 
ossa publice humasse, ipsi statuam 
aeneam potuisse ^ ct Agnanidem in- 
terfecisse. Tss. 



XX. 



TIMOLEON 



^ AaGYMEIITVM 

Cai'. I; Tiiaoleoii, |Nitria Iibentoy tymifNiiD tolllt fntren. «-^11; Bbnyslom 
SidlU depuljom GorifttlMim niltSt. . loeun MipcriL Ta&mm Ibdiit 
Mamercum capiU — DI; InstauraliJ insulae rebus, imperium deponit.-^ 
lY^ Oculis captusy reipublicae. consulit. Patienliae eius ezempla. Funus.: 

IH0LE09, Gorinthtus. ^ Sine dubio magnus omnidm ^ 
iudicio ^ hic vir exstitit: namque huic uni contigitt 
quod nescio an ulli, ut et patriamy in qua erat natus, 
oppressam a tyranno ^ liberaret; et a Syracusis, qui- 
bus auxilio erat missus, iuTeteratam servitutem de* 
pelleret, totamque Siciliam, multos annos bello yexa- 
tam, a barbarisque oppressam, suo adventu in pristi- 
num restitueret. Sed in hi^ rebus non simplici fortu- 



(1) TimoUonf Connthau, Gufus 
pater^ nielore Dioil. Sic. XVf, fuit 
Tiniieiietas; es Plotarcho aulem> n 
TimolcootiiL Tita , Hmodemos, ma* 
ter*Tero Demaristo. 

■ 

(2) MogmiB ommum iudicio, Si Po* 
lybiom » Exoerptis de tirtutibus et 
viliis> eieiptas. Reyen autem mi* 
gnus 9 d In primb ia eo foit Timo- 
leoa» qobd regnom sibi oUatom non 
acceperit^ et convitia in se ingesta 
contenmens responderit : s Tota vila 



mea id egi, ut omoes liberi easemnas. 
Vide Ampeltum. Adde Diodonin 
XVI« 90. 

(3) A ^yrmmo. Sciliccty ol infn 
ridebitury a iralio siio Timophaoe. 
— Im^eimMam ttrvUuum. Quippt 
quse per annos amplins staagiolo 
duraverit. — BM> vfJMfam. Qood 
gestom est a CsrtbigiBieiiAosi par- 
tbti adversos Dionysinm maioremy 
duce Dione; et, Dione ioterfectOi 
Caliippom^ qui menses XlII tjrao* 



268 



TIHOLEON 



na ^ coxiflictatus est, et^;id'qaod difficilias putatar, 
multo sapientius tulit secundain, quam adversam for- 
tunam. Nam quum frater eius Timophanes, ^ dux a 
Corinthiis dielectus^ tyrannidempermilites mercena-* 
rios occupasset, particepsque regni posset esse ; tan- 
(um abfuit a societate sceleris, ut antetulerit suorum 
civium libertatem fratris saluti, et patriae parere le- 
gibusy c|uam imperare, satius duxent. Hac mente ^ per 
haruspicem^ communemque affinem^ cuisoror, exeis* 
dem parentibus nata, nupta erat, fratrem tyranuum 
interficiendum curavit. Ipse non modo manus non 



ntdem obtinuit , ut namt Diodorus 
XVlj ti, CalUppo subacto» Hippari- 
nttm, Diony»! filium, qui annos 
duos iroperio paterno potitos est; 
deinde Dionysium ipsum, qui impe* 
rium amissum recuperavit. Lamb. — - 
A harbaris» Sctlicet a Carthaginien- 
sibus. — In pristinum. Stalum sciiicet. 
Eodein modo lustinus XXXI , i i* 
M Civitates... in inlegrum restitui iu- 
bet u. Adde Suetonium in Caesare c* 
XVI. 

(4) Non simplici Jbrtuna* Id est^ 
varia , multiplici , mutabili fortuna : 
htnc benc additur conflict4UuSf quippe 
quod verbum difEcultatem ac relucta* 
tionem indicet. — Et, id quod dijp* 
ciliuM putatur,,»^ Ita fere Aristoteies 
Politic. V^ 8, fipttv eu iravToc &vd{p6c 
tvrux^v* l™o Sailust. Catil. XI : 
aSecundae res sapientium animos 
fatigant • . 

(5) TYiiio/iAaneff.^Iomo nulla in re 
Timoleonti firatri suo similis. Vide 
Piut in Timol. -* Dux a Corinthiis 
dfUctus, In bello advcnua Argivos 



et Cleionaeosy uti refert Plntarchus 
c. IV. •— Fratris saluti» Quem qui«- 
dem in superiore bello ex equo inter 
hostes excussun^ servaverat. Vide 
Plutarchum cap. IV. < ' 

(6) Hae mente, Vt passim apud 
Sallustium et alios , hoc conttUo. — 
Per haruspicem.Hdatuv, Plutarch.l. 
c. y qui ab aliis Satyrumi ab aliis 
Orthagoram vocatum tsu ad^it. Tss. 
'^Affinem. Aeschylum, fratrem uxo- 
ris Timophanis. Plut. c. I. Ipsc etiam 
Timoleou graviter et subinde eum 
dehortatus est. Idem c. i. Tss, Cooi- 
munemque affinem , id t$i, propin* 
quum ex utraque parte. — Cui soror, 
ex eisdem paresaihus nata, Scilicet , 
quibus TimoUon et Timophanes. Bost 
— Fratrem tjrrannum interfidendum 
curauit. lustam censens iniuste impe- 
riumaut tyrannidem occupantis in« 
terfectjonem , ex veteri lege Rhada- 
manti^ et plio^iboa Graecommy de 
quibus Grotius, de I. B. et P. \I » i» 
i 7 . LoccBV. Adde iudicium Clapmarii 
de Arcanis rerump. IV» 20. Bosiys. 



TiMOLEON 26^ 

• 

attalit, ^ sed ne aspicere quidem fratemnm sangninem 
yoluit: nam, dnm res conficeretur^ procul in praesi- 
dio fiiit, ne quis satelles posset succurrere. Hoc prae- 
clarissimum eius facinus ^ non parimbdo probatum 
est ab omnibus : nonnuUi enim laesam ab eo pietatem 
putabant, et inyidia laudem yirtutis obterebant. ^ Ma» 
ter yero^.post id factum^ neque domum ad se filium 
admisit,nequeaspexit,quin eum fratricidam impium« 
que detestans^^ compellaret. Quibus rebus ille adeo 
est commblus , ut nonnunquam yitae finem facere 
yoluerit, '' alque ex ingrdtorum hominum conspectu 
morte decedere. 

II. Interim Diolie Syracusis interfecto, ^ Dionysiu» 
rursus Syra^cusarum potitus est; cujus adyersarii opem 
a Corinthiis petierunt, ducemque, quo in bello ute- 
rentur, postularunt. Huc Timoleon missus, incredi*' 



(?) Manm non aUuiit, Sic Plufar- 
chus c. 1. narrat, euni, quum frater 
dehortationea cinn indignatione re- 
pulisset , recessisse , obvolutoque ca- 
pite (ne aspicere quidem ^ Nepos) 
iacrymabundum constitisse. At idem 
in Polil. Praeceptis, p. 222 (Opp. 
Tol. IX) caedis socium et adiutorem 
fuisse affirmat; et piodorus XVI, 65» 
fratrem in foro deambulantem ab 
ipso occisum u»t scribit. Tzs. 

(8) Praedanstimum eius faeima* 
lU SaIlust.Cat. XX: iiMazumum at- 
que pulchemimum facidus-incipereu. 
Vtroque sensn dicitur faeinut, etsi 
plenimque malo. 

(9) 05fcreianl. Vt detertre , ele- 
ganter de iis, quae sensim sensim- 
qw rcpetito vel conUnaato tentamiDe 



imminuuntur, qaod facit invidiat 
obtrectactio.TzsGBYCK. ' 

(40) Deiestant. Addjt PluUrchus 
eam diris filium devovisse. 

(4 4) yitae Jinem'Jacere votuerit, 
•Inedia, ut tradit Plutarchus cap. V ; 
quod autem ne faceret, prohibuerunt 
amici. 

(4) Interim Dione Syracusis inUr- 
feeto. Fraude nlmirum ac scelere Cal- 
lippi Aihenionsis , quem auctor no- 
ster in Dione c. VIII , Callicratem 
yocqt. Diodor. Sicui. XVI, et Plut. 
in Dione. EairsT. — •Syracusarum 
potitus est. Ita tamen ut; Ijceta tytan- 
nus Acradinam et Neapoiim teneret « 
Dionysfus intulam , ut tradit Diodo- 
rus XVI. Lambists. — Opem a Com 
rinthiis. Quomra coloni erant Syra- 
cusaiiBL Vide infra cap. III. 



*7<^ 



TiMOtSOd 



bili ^ idUcitato DkniyBiim tot» Sicfliii ^bpiilit ; qpmn 
ixMterficere pQSset^ iMiluit; tatoque ut G>rittlhttni per^ 
Texiiretft efiecit: ' quod utrorumque Diou jsioroia opi- 
bus Gorinthii saepe adiuti fueraut, cuiua benignitatis 
memoriam volebat exftare; eamque praeelaram Ticto- 
riam ducebatj in qua plus esset clementiae^qoameru* 
delitatis; postremo, ut uou solum auribus aeeipere»* 
tur, sed etiam oculis cenieretiir, quem, et ex quanto 
regua) ad quam fortunam detrusisset. Post DicAiiysii 
decessum ^ cum Iceta bellavit, qui adversatus fuerat 
Dionysio; quem non odio tyrannidis dissensisse, sed 
cnpiditate» indicio fuit, quod ipse, expulso Dionjsio, 
imperium dimittere uoluit. Hbc supdrato, ^ Timoleon 



( 2 ) InaretUiiU felieUate, Qiiam 
inaha ostenliy et prodigia, ct sonnia 
pcMiigidAeani^, ttl tradaot f luCar- 
chus ac Diodorus. LAHBiir. 

(3) Tiaoqmt ut Corinthum perveni" 
rei effedi, Vbi » teste Valer. Mazim« 
VI, 8y ent. 6, II Propter inopiam , lit- 
tccas puarulos docult u. Adde Plut. 
in Timol. et Qc« ad Attieum IX. 
Vnde proverhlum^ Dionysius Corin'- 
IhL Oui^ ftdmfi mieux eeiu foii U 
roi de Syraottte, maStre diooU k 
Corinthe, etUroid^ Maeedoine^ ^p 
fier h Bome, qu*un malhaweux Tot'* 
quur ne aaehant qme deifenir » $*il na 
r^gne pa$» I. J. RtNissEAu,^ £mile. — 
Vtrorumque IliQn^riiaruiii. Pro utriua- 
que Dionyaii. Ita passim ap. Satl. et 
alios. -~ Quem, et ex quanto regno..^ 
Ennius « apb Gic. TukuL 111, 49 : ^ 

Vt edat qutuUp e loeOf 
Quamu opibuMt quHaf de reUte Utpea 

fwtuna oeeidai» 
-* JktnaiiMet, Deieciaiet. Quo paclo 
mitem Dionymi mei mtmtotiuaa^ 



m 

qie apparatQm tyramticam tradide- 
rit p et e potentissimo tyranno pri- 
vatus el ii^bceiltia evaaeril^ docet 
Plutarchus in Timot. 

(4) Pott Dionyiii deoeteum, Es Si- 
cilia vel Sycacusis : ncque «uim de 
decesau ez vita , vel Gorintlip « cogi- 
tari dehet. liinc detnceps «zpuiao 
Dion jsio. Gf. Plutarchum c« I. Nem- 
pe qunm primum ejpalsus tyranoi- 
dera cj Italia redux recepisscty nunc 
iterum excedere eoactus Corinthum 
petjit. Vide lustinum lihr. XXI.Tu, 
'^iceteu Ex Dionis anicis imo» Leoa- 
tinocam dynasta ,' natione Syiacoaa- 
no. VidiB Plutarclwm. 

(5) Hoe tuperato. Vivom eoni fiHo 
cepit» et ntruidqae necavit. Tsaca. 
— Mammoi eopiat Cartkagimmmum 
9»„.fitgaint. De hae Timolconlis vl^ 
otoriay qua Pocnoe fngavit, eonf. 
Diod. Sicul. XVI^ a cap.78niq«e ad 
cap. 83j ^t Plutavchnm m Timol. Sed 
Mepoa Qoa auo ordine rem referl i 
w m coliniiiii Ima Cbnnilho **™ mle 



TIM0LE9N 



471 



miuumaacapiitf CaHb«giBieiuioi»opndCri»i«smiiAfltt<- 
meii fttgavit, ao satis habere coegit, ii liceret Africam 
obtiiiere^ qui iam complures axiiios possessionem Sici«* 
liac tenebanb Cepit etiam M amercom^ ^ Italicuoi du*^ 
oem, bomioem beUicosum et potentem, qui tyraunos 
adiutum iu Siciliam ^cocrat. 

IIL Qttibusrebuscoofectis,qattm propter diutttmi* 
tatem belli ooo solum regiones» sed etiam urbes de* 
sertas ^ideret, ^ coilquisivit, qoos potuit, primum.Si- 
cjilosj deinde^ Gorintho arcessivit colonos, quod ab 
bis inilio Syracusae erant conditae. Civibos veteribus 
sua restituit, novis bello vacuefactas possessiones di* 
visit, urbium moenia disiecta, fanaque deserta refe* 
cii;> civitatibusleges^ libertatemque reddidit: ex ma- 
ximo bello tantum otium totae^insulae conciliavit, ut 
hic conditor urbium^ earumj non illi, qui initio de- 
daxeraut» videretur. Arcem Syracusis, qwam moiiierat 
Dionysius ad-urbem obsidendami a fundamentis ^ia- 
iecit ; cetera tyrannidis propugnacula demoUtoa est ; 
deditque operam, ut quam minime multa vestigia ser* 
vitutis manerent. Quum tantis esset opibus, ut. etiam 
invitis imperare posset ; taptum autem ha.beret amo*- 
rem omnium Sicttlorum, ut nullo redosante regnum 
obtineret ; ^ maluitse diligi, quam metui- ItaquCj quttm 



arcessiverat Timoleon, da quilius moz 
capite teriio agit. Vas SrAYBaBir. 

(6) Atameroum. Gatanae \yrannam. 
Plutarckua cap/ XXX, et de re ipM, 
cap. XXXIV. TsacHTCK. 

(4 } Frie$ demta» vidertL Quum , 
lcite Plutaicho XXII , equi in foro 
Syracuaano paaeacentur.— if^fooifas 
erwu eondkae, Ab Aichia Coiinthio y 

BlcKlidinMiim. Tjm 



(2) Legee. InvoiUaL^ Giaeci vocant 
^at tyrannidi opponont. Tucaprm^ — • 

Ociiiifi. Pacem acilicct«* quietenr« op- 
posito bello. — Qui initiodtdmram, 
Deducere , verbun 4e colonii^ oon- 
dendii aolemne. Vide Servittn «d 
YirgU. Aeneid. U»80a.« 

(3) Begman otiiMent, Pio-ahtintm 
poaiet* Sifi ia EmiL c. VI i vtm^ei, 

■M aColufC ea diiiMi m eainni aHCML 



272 



TIMOLEON 



primum potait, imperiam ^ deposait, et privatas Sy* 
racasis, qaod reliqaara. yitae fuit, vixit. Neqxie vero 
id imperite fecit: ^ nam, quod ceteri reges imperio po- 
taeruuty hic benevolentia tenuit. Nullus honos huic 
defuit : neque postea res ulla Syracusis gesta est pu«* 
blice, de qua prius sit decretum, quam Timoleontis 
senlentia cognita. Nullius unquam consilium non modo 
antelatum, sed ne comparatum quidem est 9 neque id 
magis benevolentia ^ factum est^ quam prudentia. 

rV. Hic quum aetate iam provectus esset, sine ullo 
morbo ^ lumina oculorum amisit ; quam calamitatem 
ita moderate tolit , ut neque eum querentem quis- 
quam audierit, neque eo mfnus privalis publicisque 
rebus interfuerit. Veniebat autem in theatrum^ ^ quum 
ibi concilium populi Jjiaberetur, propter valetudinem 
vectus iumentis iunclis, atque ita de vehiculo , quae 
videbantur,*dicebat. Neque hoc illi quisquam tribue- 
bat superbiae : nihil enim unquam neque insolens, 
nequegloriosum,exoreeiusexiit.^ Qui quidem,quum 



Melius iiUiiisqae, qoam qui vocem 
dinim. et abominandam iactavere; 
Odennt^ dum metumU. Sen. de Ira 
I, i6. 

(4) Imperium. Poientiam , qua ad 
ordinaodam rempnblicam firuebatiir. 

(5) Veque vero id imperiU ficiu 
Id esl , • sapienter et praeclare fecit. 

(6) Benei^Uraia, Qua sai favebant 
ei cives. — Prudeniia, Ipsius scilicet 
Timoleontb. 

(4) Sine tdlo morbo lumina oetdo' 
rum amitit. Id est, iactus est caecus, 
quum priuS aliunde non aegrotasset. 
Multos , qui et oculis capti fuerint 9 
moderateque enm casum ti|lerint , 
enoaieri^ Ciccfo Xiiscal. V, tt Miff- 



cos Manillus Spalaiensis. Schottys. 
Exeropla eorum, qui non modo cae- 
citatem patienter tulepmt , sed etiam 
lumine menlis , etsi oculis capli , 
multum privatim publiceque pro- 
fneront , habes in Passeratii oratione 
de caecitate , quam ipse tunc caccus 
habuit LoccBNivs. 

(2) In theatfum , quum iU cond^ 
lium, etc. Nam Graecis el Graecicn* 
sibus plerisque theatnun pro-curia, 
foro', comitio fuiij uli observarunt 
viri docti. — VeaUu iumentis iunctis. 
Sic ap.Romanos App«Claud.seneK et 
caecus lectica in senatum ferebatur. 

(3) Ex 9rc€m miU; lU Ctc. in 



I 
I 

l 



■J ".■ 



TniOLEoir 



A73 



raaa landes andiret praedicari, niniqaam altod dixitt 
.quam se, in ea re maximas Diis gratias agere atque 
habere,quod, quomSiciliam reereare ^ coiislitttissentj 
tum se potissimum ducem esse voluisaent» NiM enim 
remm humanamm sine Deoram nnmine ^ geri puta* 
bat« Itaque suae domi sacellum mtoiutcias ^ conatitu^ 
erlt, idque sanctissime colebaL 

V. Ad hanc hominis excellentem bonitatem miini«« 
biles accesserunt castis. Nam praelia maxima nataU 
die suo fecit omnia ; ^ quo factum est^ ut eiusdem 
oatalem festum haberet universa SiciUa. Huic quidan^ 



Vatiiiiam II : i Non puto £m ene 
verbum exore ezire cniutquam^ quod 
noD iuenodtfm el bonorificum «d ao- 
fcf tuas accidati. Idcm in Or. «Vt 
verbum ez ore nullum« niti aut ele- 
gant aut graTe ezeat ■. Adjcripser«t 
oni codicnm auoram Bartbiuit PAro* 
tU Bibiiea ; ncqne tamen loca citata 
ez liibliis desumpla tunt. 

(4) Reerea^ Id est « ad priatinam 
libertatcm revocare. Ita Cioeroj de 
ProTinc. et alibi : 11 Maccdonia ita 
vexata ett , ul vix pottil te diuturna 
pace reereare 1. 

(5) Sine Dmnan mmbm^ etc. Dd 
apud Piutarch. lU aentit SalUiitiut, 
Orat. ad Caes. II : ■ Namque mihl 
pro vero contlaly omnium morlalium 
vitam diyino numine inviti «• 

(6) Aji>fDfiae«fec- Forlit forlunae. Oe 
divfaM polentia aiii propte^ snperioffa 
tnUllifunl,Neque Umen illnd repu« 
gnat.Piutarch. De sui Uude» p. 146 
(Opp. vol. VIII, Lips.)t Bkfi^v Atfte- 
liofioic M totc irpdScffc constituisaes 
domnm AyoO^^ iod^um caaueuat^ 
Uadil. Idem, in Polilic. PiHCiptp. 

€oa, Mbf. 



251, V. IX, tantumAvtOfutTtec habel 
cipov. Tzs. 

(0 IVaot praeUa wuBdma nauM 
dU mm fieii omma» Tnianuf naUK 
die opUtus esty el ad imperinm a^- 
ravil. Plin. Paneg. cap. 92 ; nki UH 
mea ibl imCoK» pro dU> qoo adcM 
putus eil> aocipi dcbel» Garafais % 
naUli suo ad Ticinum vicit, el Fran^ 
ciscmn legem Galliae ceptl anno 1 525| 
Bononiae eodem die conoam a poii" 
lifico aeeepit Thnanaa lib. I j p. 99^ 
44. Aflgusto mettseAngnsloelprimna 
consttlalnsy •I' pleneqne ^ieloriM 
contigerunl. Suet,c. 34; idem Augu^ 
tlus sub sunm naUlem pleinmquo 
knguil. 8aety viU eiua> cap. 84. Vid« 
MureUad Tacltum p. 446. Bvcan. 
Memorabile quoque eslf quod Gonw 
daeus princcps eodem mensb el heb- 
domadis die^ eademque hora^ qna 
nalus erat j inssu regis el ragiilae cn-« 
ptua fttitj ttl referl qui longius pro*^ 
duxil hisl.Thttani I. IX^ p. 6€4. Fttil 
antera natalia Timoleonlis» XXVII 
Ihaigeliooia (aprilia): nam eo Gar-» 
Ihagjnifnsei ▼icil» U4e Phtechf» 
XXVIL Boun. 

S 



Sk^jS 



OE REGIBYS 



rant} ut nos iadicamus, Persarum Cyrus, et Darius i 
Hystaspis filius : quorum uterque privatus yirtute re- 
gnum est adeptus. Prior horum apud Massagetas in 
praelio cecidit; ^ Darius sen^ctute diem obiit su- 
premum. Tres sant praeterea eiusdem generis^ Xer- 
xeSf et duo Artazerxes , Machrochir ^ et Mnemon. 
Xerxi maxime est illustre, quod maximis post homi- 
Hum memoriam exercitibus^ terra marique bellum in- 
tulit Xrraeciae. At Macrochir praecipuam habet lau- 
dem amplissimae pulcherrimaeque ^orporis formae , 
quam incredibili ornavit yirtule belli : namque illo 
Perses nemo fuit manu fortior. Mnemon autem iusti- 
tiae fama floruit: nam quum matrissuae ^ scelere ami- 
sisset uxorem, tantum indulsit dolori, ut eum pietas 



(4) Tn pratUo ceeidii, In praelio 
cootxi Scythas nve Massagetas eum 
eecidissej etiam Herodotus I; Polyaen» 
.VIII; lust. I, 9, narrant : unus Dio- 
donUf hunc captum et cruci affixum 
fniase tradil. Alitcr et Xenophon 
YUlp et Ctesias iu Persids, et qui 
cx acie saudum elatum^ et in castrist 
postquam filiis praecepta dedisset, 
mortuum aiunt. Rurm aliter loan- 
qes Malela; ct Luciauus libro de 
Jongaevis. 

(5) Macrockir, Sequior aetas Lon- 
gimanum dixit. Ita vero dictum fuisse 
Strabo lib. XV sub f. afBrmat, quod 
gcnua iis contingere potuertt ; Plu- 
larchus in Apophteg.^ quod aUerain 
manum habuerit longiorem. Quae 
ffpdet Kappius , e| , quum alias puU 
cherriiiys praedicetur, de ampUssima 
cius potentia explicat. Alii ab Ard- 
achir, Persica voce^ ducunt.\ ut sit 
fiirtissimus^ ceu leo, el potentbs imus; 

afe ul M ino naaiiiMi duo finxaiiit 



Graecij Artaxtoes et Macrochir.Tzs. 
Xerxis filius fuit. — Mnemon, Seti 
memor, Cyri innioris firater. Huius 
res praeter Ctesiam , Diodorum « lu- 
stinum, separatim tradit Platarch.in 
vita iliius, et magnam partem auctor 
librorum septem de expeditione Cyri 
iratris eius» sive is est Xenophon, 
sire Thembtogenes Syracusanus.Bos. 

(6) Maximis poMt homamtn mwiO' 
riam exeroiiiius. De quo virium ap- 
paratu , snpra in Themistocle. 

(7) Qebihi mairis suae, Parysatidis 
quae Statiram^ uxorem eius^ veneno 
necavit. Vide Ctesiam et Plutarcb. 
Bosivs. — Tantum indulsii dolori, ui 
eum pietas vineeret. Hactenus matri 
pietatem debitam cum dolore, quem 
ex uzoris suae nece cspiebat conci* 
liavit I ut in animo vinceret pietas : 
qiiippe qui solam sceleds ministram 
auDpiicio affecit ancillam , et matrem 

laonim Babyloacn dimisit Vide Gte- 



SB REGIBVS 



2^77 



vinceret Ex his dao eodem nomine, ^ morbo natttme 
debitum reddidemnt; tertius ab Artabano praefecto 
ferro interemptus est. 

II. £x Macedonum aatem genere duo ^ multo cete- 
ros aDtecessenmt rerum gestarum gloria: Philippus, 
Amyntae iilius y et Alexander Magnus* Horum alter 
Babylone morbo ^ consumptus;PhiIippusAegisaPau« 
sania, quum spectatum ludos iret^ iuxta theatmm 
occisusest. Vnns Epirotes, Pyrrhus,^ qnicum populo 
Romano bellaMt: is quum Argos oppidutfi oppugnaret 
in Peloponneso, lapide ictus interiit* Vnus item Sicu^ 
lus, Dionysius prior. ^ Nam et manu fortis , et 'belli 
peritus fuit, et, id quod in tyranno non facile repe* 
ritur, minime libidinosus, non luxuriosus, ^ nonaya* 
rus, nuUius rei denique cupidus, nisi singularis per* 
petuique imperii ; ob eamque rem crudelis : nam dum 
id studuit munire, nullius pepercit vitae, quem eius 
insidiatoretn ' p\itaret. Hic quum virtute tyrannidem 
sibi peperissety magna retinuit felicitate; maiorquo 



siam. lu vero obscnrius ioslilUm eios 
iiluslrat Nepos. 

(8) Ex hii duo eodem nomine, Rc'- 
spicit id, quod supra dixerat^ TVes 
tunt pratUrea. Igitur duo sunt Arla« 
senes» et paulo post taiiui Xerxes 
est. 

(4) Duo. Hioc Plinius Nat Hist. 
IX, 4 : v Macedonia duobus regibus 
inclyta n. 

(2) Morho» Quem es vini immo* 
dioo usu contraxeralj non veneoo, 
quo celeriler putrescunt corpora , ut 
deportari alio, quod in hoe factum 
^t I nequeant Tss« — A Pcustaiia , 
}uvtm m\ff ^licedoiica pobililate 



daro^ ob negleclam • Philippo Tin« 
dictam « qoam «b ipso de ininria aibi 
tnrpiter iliaU petiveiat. De Philippi 
nece ez ploribns aeriptor. cpnL in 
primis Inst IX» 6 et 7. 

(3) f^nui ^^HTOU»^ PyrrhiM. U 
est> unus indjtus» illuslris, fnle» 
Epirotamm reges, qui primns ex 
Graecis com Romanis bellavit Hic , 
qaemadmodum Alexander , palemo 
generc ab Hercule» niilerao ab Achil* 
le se esse gloriabatur. 

(4) Dianysius prior, De quo vidtt 
noslntm in Dione 1 et 11. 

(5) Hon ittxuriosut» Saol lameD^ 
qid de hoc ct alil» diHipiiUeiit T^M. 



9jB 



VK RBCIBfS 



wmM ieiagmta nttus, decefcit ^ florente regno : ne- 
qoe in tam multi annis caintquam ex sua stirpe fa« 
nus vidit, quum ex tribus uxoribus libaros procreat* 
Mti multique ei nati ettent nepotet. 

IIL Fuerunt praeterea magni reges ex amicts Ale* 
Mttdri Magni, qui post obitum eius iipperia ceperunt. 
In his Aotigonufy ^ et huiof filiut Demetrius; Lysiroa* 
chttf, Seleucnt, Ptolemaeus. Ex his Antigonus, quum 
adrertus Seleucum Lysimachumque dimioaret, inprae* 
lio ^ occisns nsst. Pari letho affectus es^Lysimachat ' 
a StleuGO : nam» societate dissoluta, bellum inter te 
gettemnt. At Demetriut, quum (iliam tuam Seleuco 
in matrimonium dedisset, neque eo magis fida inler 
eot amicitia manere potuisset, captut bello , ^ in cu* 



(6) Decemt, Pliniui giiudio , alii 
vliio {mmodfce hausto ^ lustinus au- 
Itm XX» 5y DioDjiiom suorum io- 
dii» foprftiQum diem obiisse tradil. 
^ Ex trihus^wcoriBut. Duas tantum 
nMmoniBl Cicero Tuscul. V, 20; Va- 
ler. Max. IX, 43^ ext. 4; Aelianus 
XUI, 40, et Diod. XIV; sed uoo die 
dudaty poatqUam danuo tyrannidem 
fto apim n, Verumy quum primum 
•M oHMipasMt , Htfmocratis Syra- 
cuaaal aliam duxtral , quat , ob im- 
manes Syracuaanomm contaraelias, 
ipta aibi-mortom eoQteivit Vlde Piu- 
lef«lium« prfodpium vltae Dionia. 

(4) 4migoim$i, Dt cpio •upra , |o 
£«aKOt V. «» Jhmeiflus. Cognoraine 
P^Uof^is » oppidorum tspugnalor , 
vtl, Ot Pltol. Mii. glor. IV, 64« nr- 
hieapus. — LysinumkuM» Voua qooo-' 
dam e eustodibus Altxaodri magoi , 
■ illustri quidtm Macedoniat looo 
natus, sed virtutis experimentia onmi' 
oobUltalo darior } quae lanU in iilo 



iuit , ut animi magnitudine , philoso- 
phia ipsa , viriumque gloria omnes » 
ptr quot oriens domitusest, vicerita. 
IttSl. XVf 3. Dfe quo vide esi ItstiiiOy 
Montesquieu, Oew*res posth. Lysima- 
que» — Seteucus, Gignomine Nicator, 
— Ptolemaeus. Lagi (ilius, cognomi- 
ne Soter, 

(2) In praelio.Dt quo prolixe Plu- 
larcbus, Demetrio. 

(3) Pari lelho affeetus est Ljrsioia- 
ehus, Non servat temporum ordincm 
Comelius Nepos : nam, post Dcme- 
tfil moiiem^ Lysimachus cum Se- 
leuco conflixit. Lasib. 

(4) Captas heUo, Ipse quldem ue- 
cessilate eoaetua se dedldit. Conf. 
PluUrch. in vilaj lusl. XVI, 2.— 
Ih cusL soe,, etc. Peninsula Syriae 
lodusus, ut Plutarehus ; seo, ut Dio-- 
dor. XXI , in exceptis Peirescianis , 
Pellat custoditus. Bosivs. — Periit 
morho, In quem ex otio j sagina et 
viiie delapiaa eval. Plutahib. Bts. 



DE RE6IBVS 



79 



sloSxsL socer generi periit morbo.Neqaeitamtiltopost 
Seleucus a Ptolemaeo Cerauno ^ dolo interfectus est, 
quem ille, a patre expulsum Alexandrea, alienarum 
ppum indigentem, receperat. Ipse autem Ptolemaeus, 
quum yivusfilio regniim tradidisset« ab illo ^ eodem 
▼ita privatus dicitur. De quibus quoniam satis ^ di- 
ctum putamus, non incommodum videtur non prae-* 
terire Hamilcarem et Hannibalem ; quos et animi ma- 
gnitudine, et calliditate, omnes in Africa natos prae- 
stitisse constat. 



(6) A PtoUmaeo Cerauno» Ptole* 
Qsaei Lagidae ex Eurydice 6lio. Cae^ 
dcm h^oc oamnt lust. XVII^ 24 ; 
Appianus Syriadsi Pausaoias Atlicis; 
Memnuois eicerpai apud PLot. cap. 
43; PJinius XI, i i . Bosnrs. Cerauno. 
Hoc oactus est d:r6 toi; xipauvoO co- 
gnomen, quod in bello quasi fulmi- 
naret. — Jlit, Seleucut. 

(6) M iUo. Aut ignotum hodie 
scriptorem sccutus est Nepos, aut 
eiTavit, qood aolel io Plolemaeis, 
Hodl enim a QaUiM captum cMe, et| 



«mpntato antea cepite, occisum tradit 
lusUnus lib. XXIV^ 5. Sed Ptole- 
maeus Lagi fiiio^ cognomine Pbila« 
delpho^ regnum tndidit, lusUn. XVU 
2; etPtolem. Evergetes a filio, cul 
ez facinoris crimine cognomentum 
Pbilopator datum , occisus est ^ Iqst. 
XXIX, 4. Quod si estj mtscet divers» 
Nepoe. T». 

(7) Satii. Scilicet pro instituti ra- 
tione. Tzs. De aliis scriptoribus satis' 
intelligit EmsUus. 



f 



XXII 



HAMILCAR 



ARGVMENTVM 



Cip. I| HamilGtf Erycem defendit. Pacem comtantui sua patriae conciliat.-^ 
Uj Remotis a Carthagine militibua mercenariis, otium toti Africae re- 
atiluit — ni; Filium suum Hannilxilem in Hispaniam ducit. Hasdrubal 
eius generj et in imperio snccestor. — IV; In Hispania praelb adversus 
Vettones cadit. ^ 

JjLahilcae, Hannibalis ^ filius, cognomine Barcas^ Car- 
thaginiensis, primo Poenico bello,,sed temporibas ex* 
tremis, admodum adolescentulus in Sicilia praeesse 
coepit exercitui. Quum ante eius adventum et mari 
etterra male res gererenturCarthaginiensium; ^ i^se, 



(I) HanmbaUs, Eum putant, qui 
a Valerio Maximo VII, 3, extr. 7, sw 
perior HaaniBal, et ab Orosio IV» 7t 
senior yocatur. — Jfforcos. Hinc Haa- 
nibal Barcae filius a PJut vocatur. 
Hinc passim in Livio Barcina faaAo^ 
familia Bardna et Barciai^^ PraB* 
esse eoepit exerdtui, Cartbaloni suc- 
cessit. Vide Polyb. I^ 54-56 ^ anno 
huiusprimiji>elli Ponid XVIO. Ipaum 
i^ero bellum tres et viginti annos 
durarity quippe quod anno nrbis con« 
ditae 489 ooeptum fuerit, et anno 
50 fioitum. De quo, praeter P0I7- 



biom I^ et iSilium Italicum VI 9 con- 
anli potest Florus 11, 2, compluresque 
alii. 

(2) JUale res gererenttir Carthagi'' 
niensitan^ Hos enim Romani naTali 
pttgna ad Aegimurum insukm et 
aliquot terrestribus praeliis siiperave- 
raot , urbes multas ceperant, et ma- 
gnam praedam fecerant. Vidr aucto- 
res supra laudatos^ quibns adde Dio- 
dor. XXIII; Eutrop. II. — Neque 
locum noeendi dedit, Id est^ nunquam 
occasionem apemity qua ei bostes 
qopcrft poaMof . ^ Semper^ tupe" 



HAUILGAR 



a8i 



nbi affbit, nunqaam hosti cessit, neque looum nocendi 
dedit ; saepeque contrariO) occasione data, lacessiyit, 
semper que superior discessit : quo facto, quam pene 
omnia in Sicilia Poeni amisissent, ille Eiycem sic de** 
^fendit, ^ ut bellam eo loco gestam non videretun 
Interim CarthaginienseSy classe apud insulas Aegates 
a G Lutatio consule Romanorum superati, ^ statue* 
runt belli fiuem facere^ eamque rem arbitrio permi- 
serunt Hamilcaris. Ilie etsi flagrabat bellandi cupidi- 
tate, tamen paci seryiendum putavit ; ^ quod patriam, 
exhaustam sumptibus, diutius calamitatem belli ferre 
non posse intelligebat : sed ita, ut statim mente agi* 
taret, si paulum modo res essent refectae, bellum r&- 
novare, Romanosque armis persequi,donicum aut certe 
vidssentj aut victi mant)S dedissent. Uoc consilio pacem 
concuiavit: in qua ^ tanta fuit ferocia, ut,quum Gatu- 



rior dueessiu Eiui itaque hoc bello 
•ingularem iodustriam et fortitudi- 
oem cum ejumia prudentia coniun- 
ctam praedicat Diodurua XXIV, in 
ezcerptis' PeireAciaois. 

(3) Eryeem sio defendit. Non de 
monte Eryce, seu vertice montisi 
ait BosiuSy cui templum Veneris £ry- 
dnae inaedificatum erat^ loquitur 
nosteTi quem^ et radicem montjs te- 
nebant Romani y sed de urbe» ioter 
ISutiginm et radices montis sita, quam 
Hamilcar occupaveraty atque adver- 
aus Romanos undique prementes (ue- 
iMtur. Vide Polib. 1, 58; II, 7; Dio- 
^nlm XXIV, 2. 

(4) SupenUL Memorant banc victo- 
riam Poljbios; Orosius IV, 4t; Li- 
\ius Epitom. XIX; Flor. II, 2; auctor 
djB Viris illust., Valerius Max., Am« 
peliua, Zonarasi etc, 



(5) Paei sertfiendu/n putayit, I. e. 
paci faciendae operam dandam puta- 
vit. Qiiibus autem conditionibus fa» 
cta fuerit , vide apud Polyiiium. — • 
Donicumj donec; antique, ut in Lu- 
cretio II, 4 4 44, et Plaut. Autul. 1, 4, 
46: «Si respexis, donicum ego te 
inssero n. — > jdjU vieli manum dedis" 
sent. Locutio a gladiatoribus victis 
llucta. Cicero in Gonsolaliooe , apnd 
Lactantiom^ III, 28 : n Victnm se a 
fortuna turpiter confitetur. Cedo, in- 
qiiit, ep manum toilo s. Ita Gallice, 
doimer les nuuns. 

(6) Jn qua, Sciiic. concilianda. — 
Feroda, Animosa scilic. elatione. — 
CaUdutM Q. Lutat. Catulus, consul 
romanus, qui victoriam reportayerat.^ 
— Tanto flagitio,Ciam tanta iniamia, 
turpitndine. 



iS» 



HAMILCAR 



lafl negaret,' cc se bellum compositnrnm, ntsi ille cnm 
snis, qui Etycem tenuerant^ armi| relictis, Sicilia d&^ 
cederent; succumbente patria, ipse, perlturum se 
potittS, dixerlt^ quam cum tanto flagitio domnm re-' 
diret t non enim suae esse virtutis^ arma, a patria ac- 
cepta adirersus hostes, adversariis tradere. Huius per- 
tinaoiae cessii Catulus. 

U. At ille, ut Carthaginem venit^ multo aliter, ac 
sperabat, rempublicam se habentem cognovit: nam- 
qne diatnrnitate extemi mali tantum exarsit inte- 
stinum bellum^ < ut nunquam pari periculo fixerit 
Garthago , nisi quum deleta est. Primo mercenarii 
milites, qui adversus Romanos fuerant, desciverunt: 
quoram numerus erat viginti millium. Hi' totam aba- 
lienarunt Africam, ^ ipsamCarthaginemoppugnarunt 
Quibua malis adeo snnt Poeni perterriti, ut etiam au- 
xilia a Romanis petiverint, eaque impetrarint. Sed 
ezlremo, ^ quum prope iam ad desperationem per- 
venissent, Hamilcarem imperatorem fecerunt. Is non 
solunf hostes a muris Carthaginis removit, quuim am- 
plius centum millia factaessent armatorum ; sed etiam 
eo compulit, utlocorum angustiis clausi, plures fame, 
quam ferro» iilterirent; ^ omniu oppida abalienata» 



(1) Tamum exarsit inttidmm hcl'' 
lum, Hiilasce belli causam atque au« 
eiores Bairat Polybiut. 

(2) Totam abalienarunt JJricam, 
Id esty ad defectionem Snipulerant. 

(3) Sed extremo, Ctcinim per ali- 
quot annos graviter ab istis merce- 

•nariis sant afHicti et in angustias coa- 
cti.Vide Puljb. Ipse vero mercena- 
riorum iste exercitus ex variis po- 
pulisy Gallis scilicet, Hijipaais» Li- 



gnribos, Nomadibus, Afrij, mullis- 
que aliis confiatus fuit. 

(4) Pkuresfame^ quam ferro^ inter' 
irent, Adeo, ut occisos lo l^raelio, 
captos, et servos, ac deniquc se Invi- 
cem devorarent. Testes Polybius I, 
84, SSj Porpfayrius, de abslioentia 11» 
57. Addit tamen Polybius, posleat 
plures XL millibus tracidatot ab 
cxercitu Bamllcaris et elephantis. Bo- 

SIV8. 



flAMILGAR 



283 



Iji his Vticam atque Hipponem , ▼alentissima totini 
Africae, restituit pairiae: neque eo fuit contentus^ sed 
etiam 6nes imperii propagatit, tota Africa tantum 
otium reddidit , ut nuUum in ea bellum videretur 
multis annis faisfie. 

ni* Rebus his ex sententia peractis^ fidenti animo 
atque infesto Romanis^ quo facilius cansam bellandi 
reperiret, eJQfecit, ut imperator cnm exercitu in Hi- 
spaniam mitteretur, * eoque secum duxii filium Han- 
nibalem, annorum novem. Efat praeterea cum eoado^ 
lescens illustris, formosus ^ Hasdrubal ; quem non« 
nuUi 2 diligi turpius, quam par erat, ab Hamilcare» 
loquebantur! non enim maledici tanto yiro deeSsd 
poterant Quo factum est, ut a praefecto morum ' 
Hasdrubal cum eo vetaretur esse. Huic ille filiam suam 
in matrimonium dedit^ quod moribus eorum non po- 
terat iftterdici |ocero gener. ^ De hoc ideo mentio- 
nem fecimus, quod, Hamilcare occiso » ille exercitui 



(4) Ejfmt, uk imperator aum exer- 
dm in Hiipamam mitteretta*. Ito qui- 
dem €t Poljbius II , 4 ; et lustinos 
XLtV y 5 ; ted Zonarts ait , contra 
magistratuuni voluntatem in Hispa- 
Diam Hamilcarem abiisse. Diodonis 
•t Appianus necpie negant missumv 
neqoe a6kmantj sed tanhtmmodo ad 
columoas HereulJs^ Gadesque trans- 
iisae, beilumque adversus ffispanoa 
gessisse tradunt. — Secum duxit fi" 
iium Hannihaiem, Yide in Haonib. 

n et iri. 

(2) Hasdnd>al \ quem nonnuIU, eic* 
Livius^ XKl, 2: uHasdrubal, flore 
aetatis^ uti femnty primo Hamilcari 
conciliatus n. Idem XXX, 3 : n Flo- 
rem aelatis Hasdrubal^ quem ipse 



patri Hannibalis fruendum praebuils. 

(3) A praefhato mmwn. Alii de 
poblico m^jfiiratu intelligunt , qoa* 
Jes Romaab fiierant oenaorea , qoi 
inde magistri moram ▼ocBBtnr a Ci- 
cerone , ad Diven. 111,43« f. Alii 
relcmnt ad eomitem redoremque 
moffum Hannibalis ; quod , quom ad 
Hispaniae expeditionem res pcrtlneaty 
non aliennm a vetetom disciplina 
videtor. 8ic magistri et tutores dl^ 
cotttor a Livio XXIV, 25« 

(4) JVon poteral inUrdid sootro 
gener. Id est, contubernium et con- 
victus generi socero iicebat« Sed apud 
Romanos^ non lavantur cum soceris 
gcneri. Ci^. OiDc, I. 



284 



HAMILGAR 



praefait » ^ resque magnas gessit ; et princeps Iarg!« 
tione vetustos peryertit mores Garthaginiensiuiii; cias^ 
Jemque' posi moji;em Hannibal ab exercitu accepit im- 
perium. 

IV. At Hamilcar, posterquam mare ^ transiit^ ia 
Hispaniamque -venit, magnas res secunda gessit for- 
tuna: maximas bellicosissimasque gentes subegit: equis^ 
armrs, viris, pecunia totam locupletavit Africam. Hic 
quumin Italiam bellum inferre meditaretur , nono 
anno post quam in Hispaniam venerat^ in praelio, 
pugnans adversus yettones, occisus est. ^ Huius per-^ 
peluum odium erga Romanos maxime concitasse vi- 
detur secundum bellum Poenicum. Namque Hanni« 
b^l, filius eius, assiduis patris obtestationibus eo est 
perductuSj ^ ut interire^ quam Romanos nonexpeariy 
mallet 



(5) IUe exerciud praiBfuU. Ille, 
Hafdrobal jcilicet ^ cpiia tiinc HaQni* 
bal imperio immaturut erat.— /^ef^ue 
magnai gessit, De quibus prolixioi 
cxpooit Polybiusi II. cc. Strictiu^ 
in ezcerptis Diodoms XXV, 2. Exer- 
citui praefuit per octo Ukno», Polyb, 
II, 36, vel iio>vem, Diod,& l.et tan- 
dem ioteifiectus est. Tzs. — Ab exer» 
eita aocepit imperium» Vide in Han* 
nibale III: sHoc (Hasdrui»le) in» 
terfecto^ exercitus lummam imperii 
«d eum detulit ■. 

(0 Mare Fretum Gaditanumi Vo* 
lyb. VI^ 4. Txs.'-^ Maguas ras je« 
eunda geesii foruma. De quibus con* 
sule Polybium, Diodorom, Appianum 
et Zonararo. 

(2) Oedsus est, Reliquitque quatuor 
filioa y quos se veiuti quatuor catulos 
leopiqoi in Boaunonim pemiciein 



alere dicliubil. Sic Valer. Biaa. IX^ 
d^ ext. 2. 

(3) Assiduis patris ohlestatioaibuM 
eo est perduotuSf elc«uE quibus (sci* 
licet quatuor filiis Hamilcaris ) Han- 
nii>al mature adeo patris yestigia snl>* 
jccutus est y utj eo exercitum in Hi* 
spaniam traiecturo , et ob id aacrifi* 
cante « novem anoonim natu , altarin 
tencns iuraret^ se, qunm primum 
per aetatem potuisset, acerrimum 
hostem popoli Rom. futoniifi; ut per- 
tinacissimis precibus instantis belli 
commilitium exprimeret Idem stgnt« 
ficare cupiens « quanto inter se odio 
Carthago et Roma dissiderent, infliclo 
\p terram. pede, suscitatoque pulvere, 
tunc ioter eas fure finem belli dixif , 
quum alterutra urbs in habitum pul- 
veris esset redacta n. Valer. llax.IX, 
3/ ext. 3. *- Efferin* I. «. |U>iiiinc^ 



r 



XXIII 



HANNIBAL 



▲RGVMEMTVM 

Cap. I; Hannibalj omnibus ducibos maior, suorain invi^ia clebiHtatur — II ; 
Capitalia Romanorum hoitia. — 111 ; Impcrator Hupaniam aubigit. < Sa« 
guntum expngnat. Per Alpes in Italiam traosil. — IV$ Saepiua feliciter 
pugnat in Ilalia. — V ; Reliquae rcs ab ep in Italia gestae. — VI; Pa- 
trianf defensum revocatus^ a SQipione vincitur. — VII; Domo ad An- 
tiochum profugit. — > VII Ij Cives suos ad bellom frustra tentat inducere. 
Rhodionim victor. — IX; Cretensium avaritiam deludit — X; Regem 
Ponti adversus Romanoa armat — XI; Dolo pugnat adversus Eumenem. 
— *X0; Ne Romanis tradatury veneno hansto mori mavult •— ^ X1II| 
Eius amor litterarum. 

jLlANNiBAL^Hainilcarisfilius,Garthaginiensis. Si verum 
est^ quod nemo dubitat , ^ ut populiu Romanus omnes 

in Verr. IV, 6; pro Sext XXXVI. -« 
VirtuU, Bellica scilicet^ ut passim , 
forlitudine. — Hannihaiem tanto fn-ae- 
tUiisae..* prudentia. Hic pro artibus 
imperatoriis in nniversum ponitur. 
Ipse Hannibal « mazimum imperato» 
rem Aleundrnm magnum, Pjrrhum 
aecundum^ tertium se ipsum ease di« 
xits apud Liviom XXXV, 44, tt 
Appian. Syriacis. Adde Lucianum ia 
Dialogis mortoonim, ubi de praeslaa* 
lia bcllica Alexander, Hannihal «t 
fibpia iptcr ae oooteodvDl. 



cum virtolM ct potentiae periculom 
facere; graece ntipSar, 

(4) Quod nemo dubitat, Alias usi*' 
tate, de qno. Supple tamen sic: tfuod 
venan eaee nemo dtMatf ei more, 
quq noster infinitivum hoic verbo 
adiici^ nti ad praelationem est di« 
ctom; nisi ad accusativuoi graecum 
malis confiigere. Tzs. — Ft popuiue 
Bomanue,*,, superariL Pro popubun 
Ba^iamtmiuperam, Guius modi escm- 
pla vcl apod CicerDncm oociirmnt in 
ycrho vtrimiM^ Fto iU»c. Aid.XUs 



286 



HANNIBAL 



gMtM virtttta mpArAVift} aon mI ittfieiattdttmj ' Hm»^ 
nibalem tanto praestitisse ceteros imperatores j>ra - 
dentia^ quanto populul Romanus antececlat fortitu- 
dine cunctas nationes. Nam quotiescumque cum eo 
congressus est iu Italia , semper ^ discessit superioi^* 
Quod nisi domi ^ ciyiUDt cuorum invidia debilitatas 
esset, Romanos videretur superare potuisse ; sed mul- 
torum obtrectatio devicit unius virtutem. Hicautem 
velut hereditate relictum odium paternum erga Ro- 
manos sic conseryavit, ut prius animam» quam id, de- 
posuerit : qui quidam, quum patria pulsus esset, et 
alienarum opum indigeret, nunquam destiterit animo 
bellare ^-cnm RomaBis* 

IL Nam ut omittam Philippum, ^ quem abs^s ho* 



(2) Semper, Noti siarprlJcfter et 
Vfr«| s^JTJ^ie $emper\ TictUf entm 
••i ad Noiam • Uamllo, tcsle T« 
LWio XXIII9 46, f. Xum Mtmptr^ vi- 
Cem teDet particulae totiei; et sic 
praecedeati tjuolies sensu, non usu , 
respondet TzscnycK. 

(3) Domi. Latius de patoia dlBitor, 
et sic lustin. XXXVin,4| dQmesticae 
iemulfttioni atque inviflae itihah. 
Livius XXX, 20, sic: ■ VUit Hanoi- 
balem non populus &omaBus iotiea 
caesus, fugaluM|uej sed aenatus Car- 
tJbaginieasis, oblrectatione atque ia* 
vidia. ■ Obtrectavit autem maaim» 
Hannoy princcps fitttionia Barcioii in- 
feaiae. Tzs, 

(4) Jiunquam destiient anim^ M* 
Ure.ld eat, propoailo^ spf,^idcrio^ 
opioiene bellare. lU fere, apud Sal'* 
lust. Iiig.c«XXs aTotameiuf reflmiia 
animo iam invasent. a 

(O PkU^pimt I>«ni«trii, Kacc* 
doottm regiii fiUuoi^ pi|i«M|Ut F««f 



sei^ qnem devictom acie et captum 
Paulas Aemiliiis io UhemfMfata Ro- 
mam duait. Da hoc Plulippo vide 
Velleiam PaleMwIiwi l^ 9; et kuti- 
num lib.XXIX.c. ^. — Quem ehMene 
hostem reddidit Romanit. Observat 
Magius aliler haec narrare lustinvi^ 
XXIX, 4, quod vervm «t. Ail«alai 
Philippum legatum ad Haunibalein^ 
iungeudae socielatis gralia, misisse. 
Idque et Livius tradit XXIII, 33. Ne* 
qoe tamen idcirco noa «dstipulatar 
noslro. Mam potilit nihikmiiiius Phi«« 
lippoa ab Haanibale inaligari , aate 
quam ad eam railteret. Nc^ magit 
adveraatur Fionis II, 7§ cum wMtro 
aulem piasa faoit, quod apud U^lam 
XXXIIi, 49, iegaU fUmiani ia fiMla 
Gartbaginiaaat eaponnnt, comperliim 
patribus Rom< «sie, Pbilippitp M* 
gem ante ab Hanaibale aceenana 
raaxime, l»eUam popolo Ron. ktjt^ 
Fornialam fo«d«fu cam Pbilippean* 



BAmWkh 



tS; 



Blfim reddidit Rgmaiuff^ oraniaih hii temporibtift po« 
tentissimus rex Antiochu$ fuik Huno tantiL oupiditato 
incendit bellandi, ut usque a rubro mari ^rma co** 
natus sit inferre Italiae. Ad quem quum legati Tenis^* 
sent Romani^ qui de eius Toluntate 62plorareht/da«» 
rentque operam consiliis<:Iandestinis»^ ut Haunibalem 
in suspicionem regi adducerent, tanquam ab ipsis cor^ 
roptom, alia, atqueanteai sentire; neque id frnstra 
fecissent, idque .Hannibal comperisset, seque ab in-* 
tertoribus consiliis segregari vidisset; tempqre dato 
^diit ad regem, eique quum multa de fide sua et odio 
in Roinanos commemorasset^ hoc adiuni^it t cc Pater^ 
ioquit, meus^ Hamilcar, puerulo me, utpote nonam*' 
plius novem annos nato, inHispaniam imperator pro« 
^ciscens Garthagine, ^ lovi optimo roaximo hostias im«> 
molavit. Quae divina res dum conficiebatur, quaesi* 
vit amci vellemnesecum in castra proficisci? Id quum 
libenter accepissem^ atque ab eo petere coepissemi 
ne dubitaret ducere j tum ille, Faciam, inquit, si &• 
dem mihi, quam postulo, dederis. Simul me ad aram ad*- 
duxit, apud quam sacrificare instituerati eamque» cete- 
ris remotisy tenentem ^ iurare iui^it^ inBnquam me in 



gof|Y4, ^ ^toiochiu» Cognomiae ma- 
HuiM^ fes Syriae , «le quo lustiiiiis 
XXXII ct XJ^ et multi. 

(2) OnmliU cUndeiiitiis, td Haa^ 
niimltm, Secrctift coiigresiiiMis et col- 
bquiis cttm Haimibale, ut Antiochus 
suspcctam haberfit eius fidcm. Tss. 
Aiii coosiliis daudestinb^ pro occul- 
tis machinalionibus yolunt — Mi^, 
miqikt onlM, senCir*. ■ aeconciliatam 
ctoa ciim aamtiiis gi«tiM& « flisii 
Ittstinus explicatiuSf Bsnis. 



(3) Profiei$oeiis, Prolcctunis| 
pe in eo eraly ut proficisceretor^ uli 
ia similt neui passim solent dcpo^ 
oentia poni» vel etiam praeterilonim 
Tices suslinere* Tz|ciitck. 

(4) TamjiCflni. Ik^ «iiim ent an- 
tiquitus» ut a sacrifieaatibus ei iurad- 
tibn arae teAerentim 

Talihm orantem didiSfarastpie tenm' 
jiudiil omnipotens, (^jn, 

Vks* Aea. <V# m. «Bifo ii, ^^ 



288 



HANNIBAL 



amicitia cmii Rotnanis fore. M ego iusiurandam, pa - 
tri datum) usque ad hanc aetatem ita conservavi y ut 
nemmi dubium esse debeat^ quin reliquo tenipore 
eadem mente sim futurus. Quare^ si quid amice de 
Romanis cogitabis, non imprudenter feceris^ si me ce- 
laris ; quum quidem bellum parabis, te ipsum frustra- 
beris, si non me in eo principem posueris. >» 

III. Hac igitur, qua diximus, aetate cum patre ia 
Hispaniam profectus est : cuius post obitum, Hasdra* 
bale imperatore suffecto, equitatui omni praefuit. Hoc 
quoque interfectOj ' exercitus summam imperii ad 
eum detulit. Id^ Garthaginem delatum, publice com- 
probatum est. ^ Sic Hannibal, miuor qui^que et yi^ 
ginti annis natus, imperator factus, proximo triennio 
omnes gentes Hispaniae bello subegit : ^ Saguntum » 
foederatam civitatem , vi expugnavit : tres exercitus 



fti aram tenens iuraret, crederet ne- 
mo^ per epistolam, quod volet, in- 
ioratiu probabit ■ Cioefo pro Flaooo 
XXXVI. 

(4) ffoo quoque interfieto, Idem 
auprain vita HamilGarii, Ap. III, 
dictum ett. Medins postquam* inter 
patrem et fiiio» octo ferme annos im- 
perium obtinuerat, barbams quidam 
com palam, ob iram iolerfecti ab 
€o domini^ obtruncavit; comprehen- 
auaqne a circumatantibus, haud alio , 
quam ai evaaiaa^t, vultu, tormentia 
quoque qaam laceraretur, eo fuit ha- 
bito oria, ut, auperante iaelitia dolo- 
rea^ ridentia eliam apeciem pneDue* 
rit. Liviua lib. XXI « cap. 2. Eav^ 
aTivi. 

(2) PtMee eomproiatum est. Dia- 
JCOlieale tiinan HannoDB. fe^^tLmit 



Barcima infeatae priocipey aed firaaln. 
Vide Livium XXI, 4. 

(3) Omnet genlet HUpmuie MI0 
ti^git» Nempe capta ezciaaqoe Sa« 
gunto, et quum ad bellum Romanis 
inferendnm profectoa fuiaaet. Vid« 
Liv. XXI, 23, et Polybium lU, Ssl 
Vnde idem Polybiua III, 38, ait Poe- 
noa, qnum Itaiiae Hannibal bellom 
inferret, totam uaqoe ad P yrena eoa 
roonlea Hiapaniam lenuiaae. /Lntea 
irero fere intra Iberum eoram impe- 
rium conaistebat, leate eodpm Polyb. 
UI, 44, et livio XXI, S. — Sngm^ 
tum,foederatam emliatem, vi esffa* 
gnaidt» Foederatam ; quae fiaedoa ini- 
erat cum Romania. Huiuaee nrbia 
interitom loget Aoguatinuaf de Givi- 
Uta DeiU^ 30^ caim veilNi mtnuNrMi 
iiDe dUQUi ^sbI* 



HANNIBAL 



289 



inaximos comparavit. £x his nnnm in Airicam misityi 
alterum cum Has3rubale fratre in Hispania reliquit^ 
tertinm in Italiam secum duxit Saltum Pyrenaenm 
transiit. Quacumque iter fecit , cnm omnibus "incolis 
conflixit: ^. neminem, nisi victum, dimisiU Ad Alpes ^ 
posteaquam venit, quae Italiam ab Gallia seiungunt^ 
quas. nemo unquam cum exercitu ante eum, praeter 
Herculem Graium, transierat (quo*facto is hodie sal- 
tus Graius appellatur); Alpicos, conantes prohibere 
transitum^ concidit, lopa patefecit, itinera muniit, ef- 
fecitque, ut ea elephantus «omatus ire posset, qua 



(4) Cwn omnihis inaoUs eoaflixU, 
Quod mullis verbu docent Polybiut 
ct Livius. 

(5) Ad jilpeM, Qna« Pominae ab 
Hanoibale deuominatae sunt» Flic. 
lib. III. Hist. Nat. c. M\ et Paulus 
Waraefridusj lib. II, de gestis Lon- 
gobard., c. 48, ait: ■ Alpcs Apenni- 
nae dictae sunt a Punids, hoc est, 
Hannibale et eiuf exercitu.v Eav. 
•— QuoM nemo unquam cum exiroUu 
ante eumt ctc. Falsom hoc esse docet 
Polybius III , 48 j quippe Gallos 
monet, Rhodani aceolasy semel ite- 
rumque cum magois ezercitibus Al- 
pes tmsaisse.Dein facilem ad victo- 
rias cuntibus hunc transitum esse i 
non semel recentlores Gailidocumen- 
tum dedenint. — Praeter Heradem 
Graium, Hunc Herculis transitum, a 
plurimis scriptoribus landatum, fa- 
bulis adnumerat Livius lU, 5. Vnde 
tamen Silius Italicus lU, 496: 
Primui inexpertaa adiU Tirynlhms 



Craium addidit Doster , qnia plarea 
Hercules cclebrantury veluti ii^egf" 
ptios, Tyrius, etc. — Saltut Graiae 
appdlatMir, Vel Graiae Alpes, ubi ho- 
die f ut cf editur , stat mane Saneti 
Bemardi, etsi alii aliter scntittnt. — • 
Mpiooa. Vsitatius Alpinos vocant« uti 
ct hic probabiliterconicdtLambinus, 
MnUtio iaciiis. Polybio UI, 50» 54 , 
sunt Allobroges; LivioXXIy33| moiiF> 
tani. Tzs. — PaUfieit. De modo Li<- 
vius XXI, 32, et Polyb. UI^ 50. Nem- 
pe aoeto infdso saus,etaccenso ligno 
ardentibus, et liine patre&ctis. Hunc 
vero modum veteres inter £d)alas 
adnumerandum censeo. Quippe i^ , 
viz totum universae Hispaniae nce- 
tum ad aliquot , calcaria qnidem aa- 
tura, saza solvendum satis Hannibali 
fuisaet; 2^, hie antem tantum pro 
calcaria terra stant immensi syenitae, 
-qui addo aeetoao, imo aceiioo acer-* 
rimoy solvi negant. ^Elephantm or- 
iMtBf • Rebus scilicet ad osam belli 
aptit iastnictaf. 



Goa« Nbp. 



aao HANNttAL 

4 

antM anos homo inermis inx poterat repwe 
copiaS tradaxit, in Italiamqae perVenit. 

IV* Conflizerat apod Rhodanum cam P. 
Scipiono ^ Cos. eamque pepalerat, Gam hoc eodem 
de Ciastidio apud Padum decernit s ^ saucium inde ac 
fagatum dimittil. Tertlo idem Scipio cum collega Ti- 
berioLoago ^ apadTrebiam adrersus eum Tcnit: cura 
his manum conseruil , utrosque profligavih Inde per 
Lignres Apenninum transiit, ^ petens Etruriam. Hoc 
itinere adeo gravi morbo afflcitur oculorum, ^ utp^ 



(1) Conflixerat apud Bhodanum 
eum P. Comelio Seipione, Ynas Ne- 
pos koc Mirat, et infn, cap. Vl, re- 
petit. Pugnatum est qiiidem ibi eum 
GatltJ Romanonim toctb; Scipio au- 
tero ipM hnie praelio cum suis non 
kiterfttil. Poljrb. 111« 43; {<iv. XXf, 
28. 

(2) Qan Aoo eodem de Clastidio 
eipud Padum decernii. Ecce iterum 
Bainnibal cum Scipione decernit apud 
Padumj propter Glastidinm vicum, 
^pio magoam framenll coplam eon- 
geaserant Roroani. Scipionem vero 
cuai Hannibale de Clastidio non de- 
eertasse ez Polybio et livio constat. 
Nihil enim ampliiis, quam iUum vi« 
cum ab Hanaibale proditione eaptum 
8ertt>ant| idqiie» «lunm iam hic ad 
Pftdmnt TiciBumqoe, Scipionem fu- 
gasaat^ L\w. XXI, 47 et 49 1 Polyb. 
Ul, €6, 69, «9. De CUstidio igitur 
gl osi eroa suapicatur Boaius. — Sau' 
otum mde mjug^tumdimiuii, Revera 
in iHo ccrlamine ad Paduro^ non au- 
lam» «Iviilt PliMiia, ad Tcebiam 
▼ulneratus est Scipio. aTimc^ Sci» 
pione duce, fusns exercitns; saacius 



et ipse venisset in roanus faostinm 
imperator, nisi protectum patrem 
praetextatits admodnm filius ab ipsa 
morte rapubtet. • Florus U, 6. Adde 
Livium. 9 

(3) Longo. Tiberio SempRmio 
Longo consule; absente veco pcopter 
Tulnera Sdpinne, vel dissentiente , 
solum Sempronium pngnasse traduni 
Polybius III, n, et Livius XXI, 53j 
alii Scipionem fugientibus Romanis 
snpervenisse narrant — Apud Trt* 
hiam. Larob. ad TVe^. legit. 

(4) Inde per Ligwree Apwninum 
transiit. De Hanniba]is,post pnelium 
ad Trcbiam commissom, itioeribas 
inter nostrum, P6l]rlNum et Livium 
Don convenit. 

(5) Grmn morbo affldtur oeutomnu 
Alpinis frigoribas Hannibalem, ele-> 
phante invectum, ocolttm amislsse 
traduot Polybius ae Liv. HiiHvlcpide 
Salyric. Aquin.^ Sat/ X^ iSf$t^ 

O qualisjaeiee, rtquali digrmtahdUt^ 
Quum Geiula ducem portarei beUtM 

lueouml 

HaQoibalem vero aiii aod in traositu 



HARNIBAIi 



2ft 



stea Aimqnain dextero aeque bene uitii lit Qoa 
letudine quum elf^ nttDC premeretor^ lecticaqiMi 
ferretur» ^ C. Fkmimnm Coi. apod Traiimennm 
cum exercitu insidiii circamtentom occidit IXtqw 
multo post C, Gentenium praetorem) ^ com deleota 
mantt laltui occopantem« Hinc in Apuliam penrenit» 
Ibi obviam ei yenerunt duo consules^ C. Terentius et 
Ife Paoltts Aemilitts. Ytriusque eSrercitus ono praelio 
fogavit; ^ Paulum consulem occidil, et aliquot prae« 



Apeniihii^ ted dam per paludis in 
Etntrlam veniret, -liunc oculorum 
morbum eontraxtsse scribunt. — ^ f^i 
poMtea nwiqtuun dextero aeque Bene 
ustu sit» Pro hac locutione dicit Ci-> 
cero de Dlvinal. 1, 24: tOculum, 
qoo bene videret. • Stiet. Aog. cap« 
79? I Sed in aenecta ainistro minna 
vidit. t StATfeanr* Hannibalem opbtaU 
mia vefaemenli, quae indolem chro« 
nicam Induil, lahortsae suspicoi:hunc 
enim morbum yel albus color in ocd* 
los repercussus> ut in locia nive ob- 
ductis, vel pulris paludum aer, con- 
fiare ut plurimum valent. 

(6) Leoticatfm ferreuo; Vt solent 
a0ecti duces iter facere et ezercitui 
circumferri. Ita apud Livium XXIV, 
42: nScSpio in aciem iUatus lecticula 
«onflUit^ n«c dubia victoria fuit. n 
Vide paaaim aoctorca. Troiefois U 
jeune vainquewr ( le duc d'Enghien ) 
g*tfforfa de rompre eee UUrdpide$ 
oonilmnftfr, troi» foi» il fid rtptnud 
ptit U i^aUartas eotfua de FaiUaute»f 
tpi on vtoraU porti dan» »a chai»e, et^ 
maigri se» infirmitd»^ monteer qt^ttne 
ame guerriere eat maiire»»e du eorp» 
qjttdU eeume, Bo»»aeit OraU,fy0L — 
Ap»»d Tmimmm, Imm acjllcel. 



De hof praelln LN . %%\\, 7 , fa. ? 
■ Nohilis pngoa^ «tqne Inier pattctt 
memortta populi Bomani cladea. •->- 
Occ/<fit. Kun ipaa Hannihalls manu» 
sed dolo militari, qnem Ipsi atra«c« 
rat Hannibal, occisoa est Plamlnina. 
Hunc a Gallis Polybios, ab Intohre 
eqoite, Ducario^ occianm IradltLlvltta. 

(7) Centtniumprffewrem» Proprae* 
torem ait Livltta XXH, 8. Fraetorefl 
vero et consules, nl aninwdv e rtemnf 
viri doctl^ propraeiomm et procontu- 
Inm vice poni aolent. Sic noater Q. 
Fahium Maiifflttm, Cap. T, dictato- 
rem vocat, qvi i Livio prodielctor 
dicitur. -i^ Cain deUeta mnfRi. Com 
qnaluor miUibot equitttmy ttilhiiia 
Polybio et Livio, qul de aaklfatta tt 
Centenio oecttpalis dlhH com i nemo* 
rant. Cttm nostm conaentit Appitttt. 
de B. Hannibal. cap. tO. Scd oetn 
roillia habet. Notandum mama de 
Um nraltb nitiilibtta, kOtt, uti pis- 
aimy de exercHtt mapm. 

(S) Vtrhuqae eaeraiiu» uno proiiia 
fugoint, Ad Cannas, Apuliae vicum 
ignohilem, hioc maslme celehratum, 
perienittl plns 50/)00 llomanomm. 
Prollilttt Id deaeribttnl Polybfan et 
Lrfftttf nvtttt i^tttri quod nepDi 



^9^ 



HANNIBAL 



terea oonsiilares: in his Gn. Seiviliam GenunuiDy qui 
snperiore anno fuerat consol. •« « 

y. Hac pugna pugnata, ^ Romam profectus^ nuUo 
renstente^ in propinquis urbis montibus moratus est. 
Quum aliquot ibi dies castra habuisset, et revertere- 
tur Capuam^ Q. Fabins Maximus^ dictator^ Roma- 



taBtum «ttigil. Tss. — Pautum ean" 
MuUm oeddit, efc. Rome fiu un prO" 
dige deeonMUmee, Apres Um joumees 
de Titm^ de TMU et de Tranmene, 
apr^ eeiU de Caanet pbuJuneOe en- 
MVt eiandannie de pretque touM U$ 
peupUt d*ItaUe\ eUe ne demanda 
poinl la paix. Cett que U tenat ne te 
dipartaii jamaU det maximet ancien* 
net: il agittait aveo Annibal eomme il 
at^ait agi autrefoU atfcc Pyrrlmt,:. 
Bome fut tawfie par la force de ton 
inttituUon» II nejia point permu aux 
fimmet memet de verter det larmet.,,, 
Le tenat aUa audeuant de f^iuron, 
et U remercia de ce qu*il n* aifait pat 
ditetpiri de ia repMique,,, Ce n' ett 
pat ordbiairement la perU rieiU que 
tonjait dant uneiataUU {e^ett-h-dire 
eelU de tptdquet miiliert d^hommet)^ 
qui ettfmette h un itat, mait U perU 
imaginaire et U dieouragement^ qui U 
privenJt det forcei mimet que la for»' 
tme iui ai^ait laittiet, Montetquieu , 
Crandeur et Dieadmiee det JRomaint, 
ohapitre IV, 

(4 ) Hae pugna pugnata. Ex graeca 
ntiooe a Latinii etiam cxcepta^ qua 
'vocct cogDatae et affines cooianpm- 
tur. Tsf. lU Plant. P«eud. I, 5, 4 40. 
Et: • Qnae negotia multo magis^ quam 
praelium male pugnatom, regem ter- 
idMnt. H Salluf t lug. LIV. Anno au- 
lem orUa 135, ad Ganiiaa pugnatum 



cst. Vide ChronoL -~ Romam profe^ 
etitt ett, At in Gampaniam defieut^ 
Cttius dcliciae ac voloptates feroces 
suorum milltum animos moUiverant. 
Hinc fiapuam Hannibali Cannat fuissc 
dictum. Adde Livium, Floram, Po- 
Ijb., Appian., Eutrop., multosque 
praeterea scriplores. Longe antem 
alia mens est mazimo nostro viro : 
Let toldalt de cette annie^ detfemu 
richet apret tant de vietoirett R*mi- 
raient-iUpat trouve par^Umt Capoue? 
— Q, FMut Biaxinua dictator, Qui 
Hannibalis impetum mora fregit, un- 
de cunctator dictus est. De quo En- 
nins: 

Viais homo nobit cunctando rettituit 



rem. 



et Virg. Aen. VI, 845: 

Tu maximut UU es^ 
Vnut qui nohit cunctando rettituit rtm . 

Hinc Sculum imperiij primusque ex 
Fabionim gente Maximus appellatos 
est. 

(2) Dietator. Prodictetor a Livio 
XXll, S, dicitur. Sic sup. pmdter lo- 
co propraetorit, Sed male fafc noster 
temporis rerumque gestaram seriem 
turbat, quam ante pugnam Cannen- 
sem ez Liv. XXU, 46 et 47; Polyb. 
III, 93 j Appian. d^B. Hannibal. XIV, 
ct cx SUio Italioo VH, hoc factum 



HANNIBAL 2^3 

iiu$, in agro Falerno ae ei obiecit Hic clansas loco- 
rum angastiis, noctu sine nllo detrimentoexercitusse 
expedivit. Fabio^ callidissimo imperatori, ^ Terba de- 
dit : nam(iue, obducta nocte, ^ sarmenta in cornibus 
iuvencorum deligata incendit, eiusque ^eneris mul- 
titudinem magnam dispalatam immisit; quo repen- 
tino obiectu yiso, tantum terrorem iniecit exercitui 
Romanorum, ut egredi extra vallum nemo sit ausus. 
Hanc post rem gestam non ita multis diebus, M.Mi- 
imcium Rufum, magistrum equitum, pariifK: dictato- 
rem ^ imperio, dolo productum in praelium, fujgavit. 
Tib. Sempronium Gracchum^ iteruEg consulem , in 
Lucanis absens ^ in insidias inductum sustulit M. 
Glaudium Marcellum, quinquies consulem, apud Ve- 
nusiam pari modo interfecit. ^ Longum est enume* 
rare praelia. Quare hoc unum satis eiit dictum, ex 



esM apparcat. Diclator vero tummus 
ent reipttblicae magiftratus siae pro* 
vocationcy qui ia magno reipublicae 
periculo, et taotum lenettris, crea- 
bator. 

(3) Faiio, eaUidiMwno impenOori, 
Caiitditatem ei Cicero etiam tribuit, 
lib. I de Officiis» quod videlicet fa- 
cile celarety taceret, dissimularet^ in- 
sidiaretur, hoetiumque consilia prae- 
riperet. Eavsr. — Verba dedil. Pro« 
verbiali locutionc, latuUatque odreptiif 
qnemadmodum interpretatur Gelltus 
XVII, t, has voces Claudu Quadri- 
garii: • Cominius qua escenderat, de- 
scendit, alque Gallis verba dedit. s 

(4) Obducta noau, Id cst, nebulo- 
sa, obfcura. — Sarmenta, Arida wor 
licet» ul addil Idvius. -* livenoorum^ 



Al. iumentorum. Bouffli ut onuies 
tradunt. 

(5) Pari ae dieialorem imperio» 
Quod nnnquam anlea iactum erat. 
Vide Polyb. , livium , et alios. — 
ProduoUim, Id est^ fraude in. prae- 
lium adductum. Laborantem vero 
minucium servavit Fabias« 

(6) Abtena. Res per Magonem ge- 
sla, absenle Hannibaie, ad quem iUe 
ezanimem consulem extemplo misit. 
—- //1 insidias induetum, Fraude Fla- 
vii Lucani bospilis deceptus» et ia 
insidias pracceps datus est, ubi tamen 
fortiter pugnans periit. Vide Uvium 
XXVy tS. Goniier cum celeris. 

(7) Interfeoit, De quo coo£er Li« 
vium, Appian., Silium Italicum, ac 
Plutaidiuni in vila ipsiiis Haic^Ui* 



«94 



HAII1«IBA& 



ifoa intaUtgf poitit^ quazilos illa ftiarft * Qaamdiv 9 
ia lulift fuit, Bemo €i in acie reitillt, nemo adver«' 
mi enm post Gannensem pagnam in eampo caatra 
poanit. 

Vi. Hic invjctnaj ^ patriam defensum refocatna, 
beUnm getsit adversus P. Scipionem^filiumeinsyqaem 
ipae primnm apnd Rhodanum, iterum apud Padum, 
terlio apud Trehiam fogaverat. Gum hoe, exhanstis 
iem patriae faoultatibus, ^ oupivit in praesentiarnm 
JieUum 4lnaiponere, quo valentior postea congrede- 
retor* In eoUoquium convenit ; conditionea non eon* 
wnerunt, PoH id factum paucis diebus ^ apud Za ^ 
mam cum eodem oonflixit s pulsos, incredibile dieto, 
iMduo et duabua noetibus Adrumetum ptrvemi, quod 



(S) /fifeUf* f^i ^P^iivatf iU^/mO' 
ri^ ta seconde guerre Puniipte est si 
fimeuse, que tout le monde la sait, 
Quand on txamine bien cette fouie 
st oUiacks tfui $€ prSsemhent det^am 
jinnihal, et que cet homme esttraor" 
d^Uc sutmontm leiu^ em tt le pius 
iaam sf seeU t e ie que nou$ ait fiumi 
tanUftii4. #f<N|fej9. 1. e. 

()) Quamdk»^ Sfxdeelm tamoB 14* 
▼hM et alU oominenorant. Viglntl 
annos hahel Qeneea^ de Ira II, B, qul 
«ttlem Rl^aniae be|la almul eom- 
pleetlliiri XVII tradll Dlodonif, Iq 
eseerpt. de Vfart. el Vlt., addllo Ibrte» 
vl St^ aniil pffoilml Inltlo. — JYe/no 
ei w aal0 mtMt, ete, Plane sie Dio- 
devyt» In tieerptls Pelrea^nls. At 
mm, apeHo ctlam marle» vesllterunt 
MarceHnej ^i ter ad Nobm cum ao 
pngQiTll, ilemf|iio Sempsgiihia ct Li- 
einiMe la agra Ootoniensi Qua de 
re tM. tiiv. 



(0 JmictM, Vi^ quM 

supra, cap. L — P. Scipiomm , fi^^ 
lium, Eum qui, viclo Hannibale^ su- 
baclaque Africa, prior Africanus di- 
clus est. Cetemm hle dyc^/sndiK esl^ 
vel mendum latel. 

(2) JS^sAouauiM / < w iA fl <i*ri i Jd ot, 
opibus diuturno bello consumpUi^w 

ia iwaescitf ianm. Sv v^ irv^vT^ in 
P9mtwti% nntm» q/tnm yQtibuU hu« 
iua Qrigtaem etM cooiidl VQiiii»«» io 
£(ymolec^, «uo, 

(9) Pmwis eMsins. Imo pMlero dW, 
seeundum Llvium el Folyhinm, Iki 
prlmls de hee pmelio eonsalandos.-— 
Confiixit, Quanla «ero «IfMltale pn- 
^atum> inde liquel Indieefd^ quod 
ah ilsdem auetorihue naille «n^itta 
ei qwingenta Romanenmii, GarlhagU 
niensium ^ro «%inll mUlie oefsa 
dleuntor* 



HimflBtL 



zqS 



abest A Zama circiter miUia passanm tcecente, Inliaa 
fiiga Numidae» qui simul cam eo ex acie e^ceaseranti 
iiisidiati sunt ei ; quos noo solum effugit^ «ed eliam 
ipsos oppressit. ^ Adrumeti ^eliquos ex fuga coUegit: 
nofis delectibus, paucis diebus, multos contraxit* 

VIL Quum in apparando ^ acerrime esset occupa* 
tus»* Carthaginienses bellum cum Romanis composue- 
runt, lUe nihilo secius exercitui postea praefuit, res- 
que in Africa gessiti^ itemque Mago frater eins, 
usque ad P* Sulpicium et C Aurelium consulea. His 
enim magistratibfas legaii Carthaginienses Romam re« 
neruntj3 quisenatui populoque Romano gratias age- 
rentj quod cum his pacem fecissent, . ob eamque ren 
ceroxu aurea eos donarent» simulqoe peterent» ut 
obsides eorum FregeUis essenti captiviqae reddereo* 
tur. His ex senatusconsoUo responsom est» munui 
eorum gratum acceptumque esse ; obsidesi quo loco 
rogarent, futuros; captivos non remissuroS) quod 
Hannibalemj cuius opera susceptum b^om foretf 
inimicissimom nomini Romano» ^ etiam nunc cum im- 



(4) iVofi tolum ejffugii, sed eiiam 
ipto$ ofpnuU* &em i^um namt Ap- 
pUn* 

(4) In apparuttdo. Scilicet bello.—- 
CompomeruiU. Ipio^ propter exhau- 
atas patriae vireSj m]«deiile HaniiilMle. 
Via« Polyb. XV^ 49$ Uv. XXX, S5| 
Appiin* e. LY. 

(2) Ban/ue in Jfri^m gotait, Ab Ap* 
poot A<6u9^ iMtifataa, ^ JUmfut 
MagQ. Qqi ia laaobrium as^o sau- 
ciatui, quiim Cartbagiatenfittm iuMU 
patriam mocalua eaietj ex vuloere 
circa Sardiniamy auctore livio XXX, 
48 seqq., obieratt Alium igitur au- 



ctorem secutus est noster^ quippe qui 
iofra iibi cooatel» cap. Vm cl IX* 

(3) tegati Carthaginienwet Ronuan 
tfenentnt, Ad anonm urbia conditae 
552, teste Livio. ^ Oratiat agerent, 
quo^cum kit pacm Jecittent. StA 
parum bona fide,teste eodem XXX^ 
46, etc. V Carthage re^'ia paix^ non 
pat d'un ennemi, nuut d^un nudtre, # 
Montetq' ibid. e. Y. 

(4) Nomim fiomano, Pro Bomaoiai 
qua locutione in primia delectetur 
Liv. Ita nomen Romanumi Etruscum^ 
Latinuffij Volscum; imo de aingulis 



z^6 



HANNIBAL " 



perio apnd exercitam haberent, itemque fratrem eios 
Magonem. Hoc responso Carthaginienses cognito^ 
Hannibalem domum Magonemque revocarunt. Huc 
ut rediit, ^ praetor factus est^ postquam rexfaerat, 
anno secundo et vicesimo. Vt enim Romae consules, 
sic Carthagine quotannis annui bini reges ^ creaban- 
tur. In eo magistratu pari diligentia se Hannibal ptae- 
buit^ ac fuerat in bello : namque effecit, ex novis ve-* 
ctigalibus non solum ut esset pecunia, quae Roma- 
nis ex foedere penderetur, sed etiam superesset, qaae 
in aerario reponeretur. Deinde» anno post praetu- 
ram, Marco Claudio, Lucio Furio Coss« , Romani le- 
gati Carthaginem venerunt. ^ HosHannibal sui expo- 
scendi gratia missos ratus, priusquam his senatus da- 
retur, ^ navem conscendit clam, atque inSyriamad 
Antiochum profugit. Ifac re palam facta, Poeni na- 
ves duas, quae eum comprehenderent, si possentcon- 
sequi, miserunt : bona eius publicarunt : domum a 
fundamenth disiecerunt , ^ ipsum exulete iudicarunt. 
Vni. At Hannibal anno tertio, postquam domo 
profugerat, L. Cornelio, Quinto Minucio Coss., cum 



gentibosy Fabinm nomen pro Ftbiis 
•aep« lUoriMit. 

(5) HuQ itf rediit, Carthagiaem. 
Hannibal ipse in concione: ii Novem 
annonim a vobis praefecttu , po#lri* 
gesimnm aeztum annnm redii. n Liv. 
XXX, 37. — Prauor faoiut eiL Ita 
livius XXXIU, 46. laatinusHanniba- 
lem Gonsulem tumfuisse ait,XXXI^ 2. 

QS) Jlegei, Garthaginiensium suf- 
fetes noster reges appellat. Ceterom 
in interpretanda voce Punica suffet, 
panim ipsos sibi constilisse veteres 
apparet. 



' (p^Legati Carthaginem venertmt, 
Vide Livium', lustinum ct Appianam, 
Syriacis. 

(8) Priusguam hU teaatus dartt^, 
Adilus ad senatum. Ita Sailustius: 
H Die constitnto» senatus utrisque da* 
tur. II lugurth. XilL 

(9) Domum ajundamentit dUiece-' 
runt, Tanqnam maiestatis rei: ita 
etiam solebant Romani. Laoedaemo- 
nii quoque Leotjrchidis profugi, ei- 
dem crimini affinis, domum ezcide- 
nmt. Herad. VI» 72. 



HANNIBAL 



397 



quinque navibus Africam accessit, ^ in finibus Cyre- 
naeoruin, si forte Garthaginienses ad belluni, Antiochi 
spe fiduciaque, inducere possett cui iam persuase- 
rat, ut cum exercitibus in Italiam proficisceretur. Huc 
Magonem fratrem exciyit. ^ Id ubiPoeni resciverunt^ 
Magonem eadem, qua fratrem, absentem poena af- 
fecerunt. Illi^ desperatis rebus, quum solvissent na- 
ves,^ac vela ventis dedissent; Hannibal ad Antio- 
chum pervenit. DeMngonis interitu duplex memoria 
proditaest.^ Namquealii naufragio^ alii a servis ipsius 
interfectum ^ eum , scriptum reliquerunt. Antiochus 
autem^ si tam in agendo bello ^ parere voluisset con- 



( i ')jiJHcam aeceisilXAv iu« XXXIV\ 
6if in.; et Appian. de rebus Syriacis, 
c. S, ia., taDtuin tbest ut in hac nar- 
rationis parte asscntiantur, ut ne lit- 
teras quidem hac de causa scribcre 
eum ansum affirment; sed Aristonem 
querodam cum mandatis Carthaginem 
misisse. Alios igitur fontes, hodie in- 
cognitos, adiisse et adhibuisse vide- 
tur^ ni Magbnes miscuit. Tzs. — Cui 
iam persuaseratf tU oum exercitihut 
etc. Idem testafur lust. XXXI, 4. 

(2) Exciffit. AdvocaTit^ arcessivit. 

(3) Soliditent mwes. E portu sci- 
licet — - jie vela ventit dedissent, Poe* 
tica locutio: provecti in altum. 

(4) DupUx memoria prodita esL 
Rarior forma . Frequentius memoriam 
rei posteris tradere, prodere. Ita ta- 
men eiiam Caesar, de B. G. I> 43.^ 
extr.; Gellius 49, in. Tzs. Qfeterum 
de Magonis morte vide, quae supra 
VII notavimus. 

(5) LuerfecUan. Per zeugma. Nau- 
fragio cnim intcrfici insolens locutio.- 
Jiempe, in unius verbi cum duobus 



etiam diversis substantivis nexu^ pro- 
pius spectatur. Sic in Thrasybulo, c. 
IV» iiQuod amor civiun^ non vis 
ezpresserat. u Tss. 

(6) jigendo htUo» Agere bellum , 
pro gerere, diiere etiam Caesar, Li- 
vius, Curtius, sicut alii pacem agere, 
et Graeci Sysiv iro^ftov, sipqvyiv, yc- 
Xiav. Imo agere pro regere, admi- 
nistrare, poni passim ostendilnr. Hic 
vero agendo continuationem, ut infira 
suscipiendo initium belli spectat. — 
Parere vohusset consiliis eius, Senten- 
tia enim Hannibalis una atque eadem 
semper erat, ut in Itaiia bellum ge- 
reretur. Vide Livinm XXXIV* lustin. 
XXXI^ 3. Cur aulem Hanoibalis con- 
silio non paruerit Antiochusy ita do- 
cet lust. XXXIy 6: u Huic sententiae 
obtrectatores amici regis erant; non 
utilitatem rei cogitanteS| sed veren- 
tes ne, probato consilio eiuS| primum 
apud regem locum gratiae occuparet* 
£t Anliocho non tam consilium quam 
auctor displicebat, ne gloria victoriae« 
Hannibalis, non sua^ elset. n — Fro-^ 



i 



a98 



HAHmBAL 



dliis eJQS, qnam in SQScipiendo institaerftt^ propi 
Tiberi, qnam Thermopylis, de summa imperii dimi-» 
casset. Quem etsi multa stulte conari' videbat^ tai— 
men nulla deseruit in re. Praefuit paacis nafibuSy 
quBS ex Syria ^ iussus /srat in Asiam ducere^i hisque 
adversus Rhodiorum classem inPampbylio maricon*» 
fiiiit. Quo quum multitudine adversariomm sui 



pius Tiheri. Nempe, teste eodem lu- 
stSao, D«g«bat HannSbal, ROpprimi 
Eonunoi w$\ in Jlalin posse. s 

Anmhal Va prMit, crojroTU^en ee 

grand hommet 
Jamais on ne uoincra les Romains que 

dans Rome. 

jRaeine, Mithridate^ Act. III, Sc. \ . 
«— Quam Thermopylis, 'Locus, ex 
Flori verbis^ trecentorum Laconum 
speciosa caede memorandus ll, 8. 

(7) Sudtt eonari, Nolantur ab au- 
ctoribus maxime otia et iuxus in ipso 
belli cursuy yeluti aurea et serica ten- 
toria, tibidrum fidiumque concentus, 
nuptiaet cullatae quamvis per hle« 
mem rosae, convivia acta, aliaeque 
voluptates^ in quas etiam exercitus 
efibsus ruit. Vld. Livium XXXVI ^ 
i i; Florum II, 8; lust. XXXI» 6. Xz». 
Hac de re Aul. Gell. Noct. Alt. LLb. 
Vt c. 5: In libris veterum menlo- 
riarum scriptum est^ Haonibalem 
Carthaginiensem apud regem Antio- 
dium facetissiroe cavillatttm esse. Ea 
cavillatto huiuscemodi fuit. Ostende- 
bat ei Antiochuf in campo copias 
ingentes, quas bellum populo Roma- 
no lactunis copparaverat^ coQverte« 



batque ezercitum insignibus argenteia 
et aureis florentem; iuduoebat aU^m 
currus cum ialdbus» et elephaDtaa 
cum tornbus equitatumque freuis^ 
ephippiis» monilibus, phaleris prae* 
liilgentem. Atqne ibi rex, conlem* 
platione lanti ac lam oroaii exer- 
cilus gloriabundus, Haonibalem aspi- 
cit, et, Putasne, inquit, oonferripotge^ 
ao satis esse credis Romanis haec om» 
nia? Tum Poenus eludens ignaviam 
imbelliamque militum eius pretiose 
armatorum: Saiis plane^ inquit, saiis 
esse credo Romanis haec omnia, etiamsi 
at^ariuimi sint. Nihil prorsum neque 
tam lepide^ neque tam acerbe dici 
potest. Rex de oumero ezercitus sniy 
ac de aequiparatione aestimanda quae- 
sierat: responditHannibaldepraeda» 

(8) Quas ex Syria. Vnde , leste 
Livio XXXVII, 8; et Applano, de 
reb. Syriacis, c. 22 f., post navalem 
ad Corcyrum pugnam mlssus erat , 
qui alias naves ez Phoenfce et Thra- 
cia arcesseret. -^ Adt^ertut Rhodiorum 
elassem, Describit hanc pugnam Ll^ 
vius XXXVII, 23 seqq. MttMt et 
Appianus I. c; itemque fustioiis ef 
Orosius, qui ambo, ez Botii senten- 
tia, duo diversa praella Tideotar con- 
fudisse. 



«. r 



HAiriiniAL 



«W 



•ttperafentiiri ipse^ quo ooran rm geiait^ tbil eupe» 
rior.^ 

IX. Antiocho fugato, ^ verens, na dederetur, quod 
sine dobio «ccidisset, si sui fecisset poieslatem, Cre- 
tam ad Gortynlbs venit, ut ibi, quo se conferret, con- 
aideraret. Vidit autem yir omnium eallidissimus, ma- 
gno se fore perioulo, nisi qiiid providisset, ^ proptcr 
aYaritiam Cretensium; magnam enim secum pecu- 
niam portabatj de qua sciebat ezisse famam. Itaque 
capit tale consilium s amphoras complures complet 
plumbo; ' summaa operit auro et argento. Hai^prae- 
aentibus principibusj ^ deponit in templo Dianae; sif 
mulans» se suas fortunas illorum fidei credere. His in 
errorem inductisi statuas aeneas, quaaseeum porta» 



(9) i^i/C usperior, iQilio quidem j 
nam et Ipae poitea» irnitotium mul- 
iitudioe iupcntus » fosit Uvioi et 
Appianoi 11. cc. TzscBYaL. Quare et 
hic alioi Noster secutui est. 

(0 JmioAo Jugato. Et ad pacem 
compulio^ in cuiui conditionibus hae 
Ibenmti tt nt Aiia Romania cederet j 
eooteoloa Sjriae regno eiset| na?ei 
oniversai, captivoi et transAigai tra- 
deret; iumptu^ique omnem helli Ro- 
mania retiHueret. n luilia. XXXI, 7 
el S. Adde Uv. XXXVil» 45 «1 55; 
Appiio. do feh. Syriacii^ e, 38. •«- 
GriloMoil CcrtynMt. v Mamque Han* 
oihal^ ^om ab Aatioelio RomaDi » 
iolar ccteraa conditionei paciit dedi» 
tionem ciua depuicereal» admonitua 
a ftgs» ln ftifam varioi, QrcUm da* 
fartvr. » Iknt. XXXU» 4. 

(2) JKi j 9HMi ^i^duM. Niai 00»- 
iilium quoddam reperisaet, caviiiel. 
— AiforUiam Cretentiunu A Polyhio 
IV^ 8 et VI, 44 et 45« e^pUce dc-. 



piclam. De Hinnil>a!ii ipilui avarilia 
vlde Polyb. excerpt de virtutlbui et 
viliia. 

(3J Amphoras eompiuret complei 
phanho, Valkenarius ad Herodotum 
llb. III, cap, 423y eredit, HaoDiha- 
lem graeco aelintem, et a iitterii no- 
qoaquam avereum, hoe es Htrodolo 
eepiiio eoniiiiom^ apod quem Oroo- 
tea, ad falleodum Poljcraten», octo 
areu lapidibaa implevit pratler ad* 
modum parvam parlem cirea ipeaa 
ofoi, iisquo aurl noiinihil ■operinie- 
cit. Vhi plura. In fietilibiii amphorii« 
vel fldeliiij auruni eonAatiim itrvare 
haud inuiilalam luit Penb. ^ Oa- 
rio, Periarum re^, hoe adootat Qe- 
redoloi I. I. o, 96^ Vait 9rAvn. Do 
hoc Hannihatti ilritec;einato ceiilbrri 
poteat loilinoi lih. XXXll, e. 4. 

(4) JPriHcipihua» Oortjnae ieiiie,«» 
Deponii im tempto Ditmae. Ha tokhonC 
veteres, propter sanctitatcm loci et 
securitatem. 



3oo 



HANNIBAL 



bat, omnes sua pecunia complet, ^ easque in propa- 
tulo domi abilcit. Gortynii templum magna cura cu- 
stodiunt, non tam a ceteris, quam ab Hannibale, ne 
quid ille, inscientibus his, ^ tolleret^ secumque aspor- 
taret. • 

X. Sic, conservatis suis rebus» Poenus, illusis Gre- 
tensibus omnibus^ ad Prusiam ^ in Pontum perye- 
nit. Apud qiiem eodem animo ^ fuit erga Italiam, ne- 
que aliud quidquam egit, quam r^gem armayit et 
exercuit adversus Romanos. Quem quum videret do- 
mesticis rebus minus esse robustum^ ^ conciliabat ce« 
teros reges, adiungebatque bellicosas nationes. Dissi- 
debat ab eo Pergamenus rex Eumenes, ^ Romanis 
amicissimuSi bellumque inter eos gerebatur et mari 
et terra : quo magis cupiebat eum Hannibal opprimi. 
Sed utrobique ^ Eumenes plus yalebat proptor Roma- 
norum societatem : quem si remoyisset^ faciliora sibi 



(5) Pecunia complel, Quippe cavae 
erant, et caput demi poterat. lust. c, 
1.: u Auro suo in statuis^ quas secum 
portabat, infuso. u — In propatuh. la 
loco apertOy et ad conspectum expo- 
aito. Sall. Catilio. XIII: nPudicitiam 
in propatulo habere. u 

(6) InsoienUhus hU. Quasi de aliia 
ioquatun rectius, se inscientiius, 

(i) Ad Prusiam, Bithyniae regem* 
De quo passim Polybius, Livius, 
Appianus, lustinus* alii, eliam Cice- 
110, de Divinat. II^ 24^ et Suidas. £s- 
stat eiBgies eius iu nummis vett. 
(unde exhibent Vrsini Imagines illu- 
strium^ et Patiuus in ThesaurOy c. 
U)» itemque in nonnuilis gemmis 
annularibus^ teste lo» Fabro» Mum. 
420. Bonvs. 



(2) Eodem anuno, Seroper hostili. 

(3) Domesticis rebus minus esse ro- 
husium. Viribus scilicet propriis et 
iatestinis non satis valere advecsus 
Romanos. 

(4) Pergamenus rex Eumenes, Cn- 
ius filius Attalus populum Romanum 
regni sui heredem instituit. Vid. FIo* 
rum II^ 20. — Romanis amicissinttu, 
Hunc f t^opc&juatov in Catone maiore» 
cap. VIII ^ Plutarchus vocat. lAsiae 
vex Eumenes, amantissimus nostrse 
urbis. « Val. Maz. U, 2. Adde FIo- 
nim, I. c. — Bellumtfue inter eos ge^ 
rehatur, Qood attigunt lustinusXXXUy 
4, et livius XXXIX, 46. 

(5) ytrohiifue, Et nuffi et tcrtt, 



Kf . 



J- *.. 



HANNIBAL 



3oi 



cetera fore arbitrabatur. Ad honc interficiendam ta- 
lem iniit rationem. Classe paucis diebus erant decre- 
tari: superabatur navium multitudine: dolo erat ^ 
pugnandum^ quum par non esset armis. Imperavit 
quam plurimas venenatas serpentes vivas colligi» eas- 
que in vasa fictilia coniici. Harum quum confecisset ^ 
magnam multitudinem y die ipso, quo facturus erat 
navale praelium, classiarios convocat^ hisque praeci- 
pit, omnes ut in unamEumenis regis concurrant na- 
vem, a ceteris tantum satis habeant se defendere; id 
£acile illos serpentium multitudine consecuturos. Rez 
autem in qua nave veheretur, ut scirent,sefacturam: 
quem si aut cepissent, aut interfecissent, magno his 
poUicetur praemio fore. 

XL Tali cohortatione militum facta, classis ab utris* 
que in praelium deducitur. Quarum ^ acie constituta, 
priusquam signum pugnae dareturi Hannibal, ut pa- 
lam faceret suis, quo loco Eumenes esset, tabellarium 
in scapha cum caduceo mittit: qui ubiad naves ad- 
versariorum pervenit, epistolam ostendens , se regem 
professus est quaerere. Statim ad Eumenem deductus 
est, quod nemo dubitabat aliquid de pace esse scri- 
ptum. Tabellarius, ducis nave declarata suis, eodemi 
unde ierat^ se recepit. AtEumenes, soluta epistola^ 



(6) IMo ermt pugnandum, etc. Hoc 
commentum Frontinii^ IV y 7, 40; 
et loitiDut XXXII9 4, brevitts nar- 
ruit. . 

(7) Conf§ouaet, Gimpansset. — 
Tanium tatis, Tantum omitti pote- 
lat. Sed et ita Cicero, de Finib. 1, 9, 
improbante licet Emestio. 

(0 Qmwn,,Qk»mni scilicet..— 



Cwn caduceo. Signo legationis in 
prora navis defiio. Caduceus bacil- 
ium est, quud hinc inde amplectnn* 
tar angues duo, insertb transductis- 
que decnssatiro in somma bacilli parte 
capitibust caudis in ima; ceter(f in 
hemicyclum ciica mediam virgam 
tttrimque circnmfoso. Dictum a ca^ 
dendo caducettm volunty qood cius 
ope cadanl belU t\ dirinuuatart 



3o^ 



HAIIMIBAL 



nihil in ea reperit, nisi qaod ad irridendam eaa > 
pertinereL Cuiai etsi caaMm mirabatur^ neqae repe* 
riebatur, ^ tamen praeltum statim commiitere non 
dubitafit Horam in concarsu Bithyni, Haiinibalif 
praecepto, nniTersi navem Euraenis adoriuntar : qoo* 
rum Tim quum rex sustinere non posset, fuga sala* 
tem petiit ; quam consecutus non esiet^ nisi inira soa 
praesidia se recepisset^ quae in proxime littore erant 
coHocata. Reliquae pergamenae navesqunm adTeria- 
rios premerent acrius, repente in eas vasa fictilia , de 
qnibus supra mentionemfecimus, coniici coepta sont: 
quae iacta initio risum pugnantibus excitarunt» nec^ 
qaare id fieret, poterat intelligi ; postquam autem na«- 
ves completas conspexerunt serpentibus^noyareper- 
territi, quum, quid potissimum yitarent^ non Tide- 
reol, pnppes averlerunt, seque ad sua castra ^ nau* 
tica retulernnt. Sic Hannibal consilio arma Pergame^ 
norum superavit : naque tum solum ^ sed saepe aliaa 
pedestribus copiis ^ pari prudentia pepulit adversa- 
rios. 

Xn. Quae dum in Asia geruntur, accidit casa^ nt 
legati Prnsiae Romae apud L« Qointium Flamintnam 
consularem coenarent, atque ibi, de Hannibale men- 
tione facta, ex his unus diceret, eum in Prosiae regno 



(1) Ad Mdendum eam. Pro ie^ni 
pMtim BOflCcr folet itMirpare. 



(3) yefoe reperithtam'. Scilket 
caiAs. Regimmti imitatfonem mole- 
•tMi prareterea faeit aoifi reprfHio; 
^vNini iiCnniM|oc ▼rfart ftictit et tt^xnn 
it. T!aa. Eeperidm deM l4Mi- 




ddce, vel qui ttat inaiu 
gnam daot. Hinc activwn. Tm« 

(4) Casira nautica. MiliUrem tet- 
vium slationein. Coofer lupra ia Al- 
cibiade VIII. 

(5) PedestriBus eopUs, Vi paaatm 
apud uostrum^ pro terrealribus^quip- 
pe quae et equitatum aroplectaatur. 

Coottt ln A^sp0f(^ !■• 



BdB&.'^ 



HANNIBAI/ 



3o3 



9 

mse. Id postero die Flaminisus senattti detulit ^ Pa^ 
tfes coHsoripti, qui Hannibale vivo ^ nnnqnam se sine 
insidiis fnturos existimabant, legatos in Bithyniam mi* 
serunt, in his Flamiainum, qui a rege peterent, ne 
inimicissimum snum secum haberet, sibique dedereL 
His Prusias negare ausus non est : illud recusaTiti ^ 
ne id a se fieri postularent» quod adversus ius hospi* 
tii esset: ipsi, ai possent, comprehenderent ; locum, 
ubi esset, fiicile iuTentaros. Hannibal enim uno loco 
80 tenebat in castello, ^ quod ei ab rege datum erat 
mnneri ; idque sic aedificarat» ut in omnibus parii- 
bus aedificii exitum sibi haberet, semper verens, ne 
usn ereniret , qnod accidit. Huc quum legati Roma- 
Bomm ^ venissent, ac multitudine domum eius cir* 
onmdedissent 9 puer ab ianua prospiciens Hannibali 
dixit, plures praeter consuetudinem armatos apparere* 
Qoi imperavit ei» ut omnes fores aedificii circumiret , 
ac propere sibi renuntiaret^ num eodem modo undi- 
que obsideretur. Puer quum celeriter, quid esset^ re- 



(0 Senatxd deudit. Saepius^ acl se- 
natum r«ferre. 

(}) Q^ HanmkaU ywo. Ronnnl 
HaanibaUai, annis licet et ejiilio fira- 
dttniy pro igne kabebaot» cni abcaset 
nSnl» niai qiii eusi excitarat. Plut. 
FlamtAio, c. XXXVU.— Qda regt 
patarenl* Aliede cailaa eo ■liasos Han- 
ntbalcm ibi deprehendiase tradunt 
Phitarcbns in Flaminino» cap. XX^et 
Appiannm dn tebna Sjriads» cap. XI. 
Alii cum noalro censentinnt. Taecarcn. 

(3) IliMdntum^U. Panloaliter Li- 
vios; Pmaiam pm anppiice el fami* 
liari, aed firvstit dtprccatum aoribit 
PfaitaxdMi. ^ Faaile ini^fMnrof • Snp- 
pWdaocm^ aobiiGicas. 



(4) In castcUo, Libyssam vocant 
Plutarchus in Fiaminino, cap. XX , 
«liiquc^ et vel regionem» vel vicnm, 
vel castellum Bilbyniae iaciont Mo- 
men a Libysso» Bithyniae fluvio, ducit 
Appian. in Syriaciti cap. XI. Tns. — 
Ejcituai. Ita Livius el Flntarcbus mc- 
morant. 

(5) Legati Romamonun. Intcr quos 
princeps erat Q. FiamininnSy qui fa- 
ctnm id Romana virtute indigpum 
parum senatui et bonis probavit. Plu- 
tarchof FUmio.} Appianus in Syr. — 
£i|er. Scrvusy nt apud Graccoa TnuQ. 
Gallice etiam tale verbuiB pro stiyp 
inlttdon imspamvs^i 



3o4 



HANNIBAL 



nuntiasset, omDesque exitus occupatos ostendisset; 
sensit , id non fortuito factum, sed se peti, ^ neque 
sibi diutius yitam esse retinendam. Quam ne alieno 
arbitrio dimitteret, memor pristinarum yirtutum, ye- 
nenum , ^ quod semper secum habere consueyerat , 
sumpsit. 

XIII. Sic yir fortissimus, multis yartisque perfun* 
ctus laboribus, anno acquieyit septuagesimo. .^ Quibus 
consulibus interierit, nonconyenit: ^ namque Atticus, 
Marco Claudio Marcello, Q. Fabio Labeone Coss. mor- 
tuum in annali suo scriptum reliquit ; at Poljbins , 
L. Aemilio Paulo et Cn. Baebio Tamphilo ; Sulpicios 
autem,P.Comelio Cethego, M. Baebio Tamphilo.At- 
que hic tantus yir, tantisque bellis districtuSj nonni- 
hil temporis tribuit litteris; namque aliquot eius libri 
sunt, Graeco sermone confecti ; in his ad Rhodios de 
Cn. Manlii Yulsonis in Asia rebus gestis. Huius bella 
gesta multimemoriae prodiderunl : sed ex his duo^ qui 
cum eo in castris fuerunt simulque yixerunt^ quam- 
diu fortuna passa est, Silenus^ ^ et Sosilus Lacedaemo- 



(6) Se peU. Ita fn Themistocle U: 
i AthenieDses peti dicerenlur. n 

(7) Venenum. AdduIo inclusutn, ut 
quidam tradunt. Livius XXXIX, 54: 
■ Poculum eshausit. v Ceterum huius 
in mortis genere discrepant auctores* 
Suprema vero Livius Haonibalis ver- 
ba haec fuisse refert: a Solvamus diu- 
tuma curapopulum Romanuniy quan- 
do mortem seuis' expectare longnm 

•cenient s et wtq. 

(4) AetpumnlsepUuigeiimo, Acquie- 
Tity significanter de morte, tanqi^n 
vitae laboriosae portu. Decesnsse an* 
i^ 70 non conttat; 63 iatcr cl 65 



arbitrantur viri doctL slnttgnis hic 
annus trium toto orbe maximoram 
imperatorum mortibus fiiit, Hanniba- 
lis et Philopoemenis et Scipionis A£ri- 
cani. tt lusttn. XXXII, 4, e Livio. 

(2) iVon eomfenit. Ceterum inter 
annos urbis conditae 570 et S72. 
Quippe hi consules^ ut e Cassiodori 
chronicis pat^t, annuatim et oootinua 
serie consulatum gesseruiit. 

(3) Siiemu, Quem et boc nomine 
commemorant Livius XXVI» 49j ct 
Ciceio de Divin. 1 , 24. Revocavit 
hoc nomen ex aliquot MSS. Bo- 

liyi in Ed. D| qmui gnla PfiHumi 



HANNIBAL 3o5 

nius« Atquehoc Sosllo Haxinibal litterarum Graecarum 
usus est doctore. Sed nos tempus est huius libri fa- 
cere finem, etRomanorumexplicare imperatores; quo 

facilius, collatis utrorumque factis» qui viri praefe- 
rendi sint, possit iudicari. 

legeretor. Tu.— Soiihtt, Huac tt» §uM, Polybiiis vero 111, 20, eum et 

•b Hannibale gettas seplem tibris Chaeream tonaorias el pUbcias fabu* 

acripsisse» auctor eliam esl Diodor. las divulgasse affirmaU T». 
«Sic, edog, XXYI» S^elsihic Uiensem 



CoR. Nbp. 



msateassm 



XXIV 



M. PORCIVS CATO 

(bx tlBBO P05TERIORB CORAELn VBPOTIs) 



AEGVMENTVM 

Gft». f} Cfttonit ortiu» adolescenlU d ofIieia.p«— II( Gonsul HispanUm citerto-> 
rem •ortitus est. Gensor^ gravissimus. — - III; Eius elogium, studU, scripta. 

Ijato, ^ ortus municipio Tosculo, adolescentulas ^ 
priusquam faonoribus operam daret, versatus est in 
Sabinis, quod ibi heredium a patre relictum habebat. 
Hortatii Lu Valerii Flacci, quem in consulatu cen- 
suraque habuit coUegam, ut M. Perperna Gensorius 



{i)Cato.hk patria dicel>atur Pri^ 
aous: Rotnsm deinde transgressos, ob 
soIertUm Catonis cognomen accepit^ 
ab antiqna voce Gcrtuf, h. e. solers^ 
aapienSy callidusy doctns. Plularchus 
in eius vita c. I.— Ortus. Anno post- 
quam primnm consul foerat Quinlus 
Fal)ius Maximusi qui Tarentum rece« 
perat: vide Ciceronem, de senectute. 
Id eft anno V. C. 524 . ^ Munieipio 
TuiaJo. Valer. Maz. III^ 4: hM» 
Porcius Cato, qui nomen snum Tu- 
aculi ignohiley Romae nobilissimum 
reddidit.H Gentis enim nomen a ^or* 
«M pascendis dcrivant. Plut. in Val. 
Publie. II; et Varro de R. R. II, 10. 
Sic Taufus, Equiiius, Capriliusj Ovi- 



nitts, etc. TVtseu&tfHy dvitas oKm Latii 
celeberrima, qnae municipalU fuit, 
id est suo iure et legibus ntens , ad 
munera tamen populi Romani stque 
bonores admissa. — Pnusquain Ao* 
norihuM operam daret, Vt aliaa , ad 
rempublicam accederet , honores ca* 
pesseret. » Versaimt eU in SabinU- 
Sabinorum autem trislU et tetrica 
disciplina; unde severiUs Catoni ad- 
haesit. Vide plorat in primls, apud 
Schneideri oomm. de M Porcii Ca- 
tonis vita, studiis et scriptis. — ^e- 
rtdiam a patre relictum, Parvulum 
praedium avilum. Heredinm autem 
vox rarior ab herede orU, secundum 
Festumj quia hercdem sequilur» 



CATO 



2<^ 



narrare solllus est, Romain demigravit, in^foroqae 
ease coepit. ^Primura stlpendkim meruitannonim de- 
cem septemque,^ Q. Fabio Maximo, M. Glandio Mar- 
cello Coss. Tribunus militum in Sicjlia fuit. Inde ut re* 
diit, castra secutus est C. Claudii ^ Neronis, maghique 
efnsopera existimata est in praelio apud Senam, quo 
cecidit Hasdrubal, frater Hannibalis. Quaestor ^ obtigit 
P. Cornelio Scipioni Africano consuli; cum quonon 
pro sortis necessitudine vixit : namque ab eo perpe- 
tua dissepsit vita. Aedilis plebis factus est cum (L 



(2) /n faroqut eae eoepit, Id est^ 
<aii9M agere coepit. Eias orationet 
Ciceranis aetate ferebantar ampliua 
iSO. Vide in Bmto c. XVII. Txt. 

(S) Primwn tiipendium mermt an^ 
nontm ^eeem tef>iemque, Ea mililaris 
aetasy qua et toga aumebatar. Roma- 
norum autem nulli aJ magktratus 
orbanos patcbat aditus, nisi qni ante 
deeem stipeBdia fecisset. Vide Li- 
fwiom de MiliL &om. I, dial. 2. 
Porro ^liffemekomm numero annos 
mililiae signabant Romani, Stipen^ 
dium autem proprie est pecunia mi« 
litibus in diem dari solita, ttips^ quae 
illis penditur. Amtonun deeem septem^ 
que. Catonem vtro ez fastis annos 
tunc circitcr nndeviginti natum fuis- 
ae cootendunt viri docti. — TriSumu 
militum inSidlia. Anno aetatis XXIV, 
M.Claud. Marcello V, T. Quintio 
Crispino Coss. Ila Lambinus^ quem 
et Schottus in chronologia sequitur. 
'Bos. Triiuaus vero legioni p^aeerat. 
Kumerus tamen tribunorum in legio- 
ne varios fuit. 

(4) Oaudii Neronis. Qui Hasdm- 
.haXema cxercitu reeeofi cinctum, cum 
^uinquagiQta sex millibur bomi*^ 



mrai oeetdit ad Metaamm» Vmbriae 
amaem. VidoLivhim XXVIL 

(5) Quaestor oAtigit, etc. Catonem 
8cipioni quaestorem fuisse testatur 
Livias XXlX; 25. IteramqueC. Gom* 
Celhego^ et P. Tudilano Coss.^ teste 
Cicer. in Bruto, c. XV« Quaestor aa« 
iem« cum consolibus ac praetoribuSy 
sorte mittebatur ad adminlstrandam 
rem pecuaiariamy et praedara ac ma- 
nubias in rationes publicas referen* 
das^ ut passim apnd Livium videre 
est. Diu quaestura palricius magistra^ 
tus; deinde autero, nt ceteri omnes^ 
penes plebem. » Ciun ipm non pro 
sortis .... Quandoquidem , ut refert 
Cicero pro Plancio XI, et ia Verrem 
ly i 5, pcaeiores aut consuks libero- 
mm loco babebant quaestores, ae 
■ nullam neque graviorem neque ia« 
atiorem causam necessitudinb.posse 
repeiiri, quam oonittuctionem sortis« 
qaam ^rovinctae, quam ulficii^ quam 
.publicam muneris societatem. > -^ 
Namque 4A eo perpetua dissensit vita, 
Cuius rei testimonio haec sont Livii 
verba, XXXVIII, 5^: n Morte Afri- 
cani crevere inimicoram animi, quo« 
ram priaccps foit M. Porcius Calo» 



aos 



G4TO 




Hel vio. ^ Praetor ^ provinciaro obtinnit h^arainiam, ex 
qua quaestor superiore tempore ex Africa decedens, 
jQ. Ennium poetam deduxerat: quod non minoris ex^- 
filimamuSy quam quemlibet amplissimum Sardinieor 
sem triumphum* 



qui, vifo qiMM|ue eo» •lletnre eiut 
magnUodinem solitus cnt. ■ Contra 
Suidas.Iclem vero testantiir Plutar- 
chus et A* Gell. IV, i9, Huiusce qul* 
dem inimieitiae ceesam suspicatur 
Iiambin« ez eo , quod ad amicitiam 
Q. Fabii Mazimi se adolesccns ap- 
plicasfct Cato. Q. Fabio autcm cu«i 
Scipiofie AfHcaoo non bene cobt^ 
nisse notom. 

(6) jiedilU pUbi$fiK^ ett eum C, 
/Tc/mo. Hos in aedilitate t>anter ac 
praetura commemorat Liv. XXX 11, 
7. Aedilcs vcro ab acdibus dicti sunt 
quod aedea sacras et privatas cura- 
lent. li quoque orbis annonae, ludo* 
nimque soltmniom cucam gerebent. 
Duo tantum ab initio fuenint. Pora- 
ponius lib. II deOrigin. iuris. Postee 
^ero^ tx luUi Gecsaris instituto, stx 
creati sunt,duo patricii, qni Cercales 
dicti sunfc , et quatuor ez plebe. 

(7)Praetor, Penes praetoren omnis 
publid pri?atique inris erat facultas, 
iit et novum ius condere , et vetus 
ebrogare posset. Primo quidem unus 
crealus cst» cui alter adiunctus pro- 
•ptcr concursum advtnanim ; hicqoe 
praeiirr extranetu seu peregruutSf^Uer 
practor yrbanuM didus est. Deioccpt 
aulemypostquam Sardiniam,Siciliam9 
Bispaniani, ct Nari>ooenscm provin» 
ciam subegeront Romani, tot insti- 
tnti sunt praetorcs, quot erant sub* 
«ctae pmvineiae. — Ennium poetam 
tiednxetM. Hic TaBeotinva luit» lcste 



Eosebio; PompoDioi antm Mda 0, 
4, eum fiiisse Calabrum scribit. Huius 
in scntentia discedunt Silius XII, 396, 
etClcer. pro Archia potte, c X. Amio 
post Bonam conditam qnadringeotc- 
aimo decimo natus est Ennius, ae« 
ptuagintaqne annos teste Cicer. de 
Senect. cap.V, visit;ac propter juam 
cora Africano superiori neoessiliidL- 
scm, in scpulcro Scipionum putabe* 
tur is csse conslilutus e marmore. 
Cic. pfo Arch.IX; T. Liy.XXXVUU 
56; Plin. Vli, 30; Val. Max. Vlil, H. 
4; Ov. de Art. Ill, 409. Hmic a Ca- 
tone quaestorc Romam translatum, 
in Avenlino babitasse, et unios an- 
cillae ministerio iuiase conlentom ait 
Eusebius. Marcnm deinde Folviura 
• Nobiliorem, cuius filium erodiviiy ad 
bellum Aelolium secutus est. Cicer. 
Tuscul. I, 2. Ab hoc et Calo seoe& 
dicilur graecas littcras didicisse. Scri* 
psil plurima , iolcr quae annales, ef 
bellum Ponicttm secundum hexame* 
tris, quae sane non ezslant Sopersunt 
fingmenta ap. Cic, QuintiL, Senec.y 
A. Gell.Ex iis quoque ooonulla Ma- 
crobius, quae Virgilius ab eo mutua- 
tus, manifcslat. Virgiliua enim (Do- 
mit. in vita) diccre solebal, se aunint 
t% Ennii steroore coUtgere. Quippe 

Ennius ingenio nuxximus, arie rudis, 

Ovid. Trisl. II, 424. Eius atitem se- 
pulchri clogSnm acribit CiccrovTiisc. 
Quaest.l, 45t - 



C4TO 



3o9 



II. Gonsulaiam gessit cam L» Valerio F1acco,8orte * 
provinciam nactus Hispaniam citeriorem, exqoe ea 
triumphum deportavit. Ibi quum diutius moraretur, 
P. Scipio Africanus consul iterum^ cuius in priore con- 
sulaltt quaestor fuerat^ voluit eom de provincia de* 
pellere, ^ et ipse ei succedere. Neque hoc per sena- 
tum efficere potuit, ^ quum quidem Scipio in civitate 
principatum obtineret : qood tum non potentia, sed 
iure, respublica administrabatur. Qua ex re iratus se« 
natui, consulatu peracto, privatus in urbe mansit, ^ 
At CatOy censor cum eodem Flac&o factus, severe 
praefoit ei potestati. ^ Mam et in complures nobiles 
animadvertit^ ^ et multas res novas in edictum addi- 



I^$mo me laerimU decortt, nm /une» 

rajtetu 
FaxUi mun voUio vim per ora vt* 

rum, 

— - Quod non minoris existimamiu , 
clc. Qiiippe Ennius in primis litlera- 
rum amorem, semumque pulchri in 
Romanis inciUvit. Tsi. — Sardinien' 
aem triumphun. L e. quam li omnino 
^evieta eaaet Sardinia. 

(4) Sorte, Sorte enim «onsuUbiii 
dividebantar provinciac , BomiuBbas 
in urnam coniectii. — Exque aa 
triumphum d^fortant. Triumphasan 
Catonem testantur Appianus in Iber. 
ct Philarchus in vita eius. Vna enim 
com P. Sdpione Naiica crebris prae- 
Jiis Hispanos domuit, ita ut imperata 
&eere coacti sint. Vide Liv. XXXIV. 

(2) VMit eum de provinoia depeU 
iere^ etc* Propter simullatem de qui 
aupra L 

(3) Neque hoc per emuOum effioere 
poiml. Effecisse lameA Philarchus 



tradit in Cstone i;ap. IL Nihil Liviua 
de illa successione. Tar.» QimkI tum 
ROR. potemia, scd iure, reepubliea ad' 
mimitrabaUir, Morem aetatis suae ar- 
gnit, quippe tunc oppressa iaceret an- 
tiqua liliertas , cuius noster multo 
studiosissimum passim se profitetur.' 

(4) Privatus in urhe mamit,. Quod 
ex Liv. XXXVIU^ c. 52 et 53» sup- 
pleri polesl, postea Lilemum conoea- 
ait Anlea tamen« cum fratre L. Cor- 
nelio Sctpione Asiatico, legatus con-^ 
tra Anttochum Syriae regem in Atiam 
profectus est. Conf. Liv. XXXVII, 4. 
Tss. 

(5) ^f^sre praefuit ei poiestati, 
Vnde iili Gsnsoniim nomen indilum 
«sUHine Lncanus de Cstone U, 389: 
• Rigidi servator honesli.n CocaTUi.i 

(6) In eomplMTis nobiies anioiad' 
veriif., L.Quiniium Flnmininum con- 
aularcm cum sez altisy quod mnlli 
narranl, senatu movit. Conf. Liv. 
XXXIX, 42. Jmmad^rtit autem, 
proprie; ande ammadtfirsio eensoria^ 



lO 



CATO 



dlt, qua re laxuria reprimeretur, ^ae iam tum in- 
cipiebat puUuIare. Circiter annos octoginta ^ usque 
ad .extremam aetatem ab adolescentia, reipttblicae 
causa suscipere inimicitias non destitit. A multis ten- 
tatus, ^ non modo nullum detrimentum existimatio- 
nis fecit, sed, quoad vixit, virtutum laude crevit. 

m. In omnibus rebus ^ singulari fuit prudentia et 
industria. Nam et agricola solers^ ^ et reipublicae pe- 
ritus, et iurisconsultus, et magnus imperator^ et pro- 
babilis dtator, et cupidissimus litterarum fuit. Qaa- 



na apo^ Cieer. pro Guentioj c. 4& 
extr. Tss. '^MuJUa» res not^as. in edU 
dum addidiu Priorum ceiuorum edi* 
cto nova quaedam adiecit , quae ad 
coeroendam morum iuxuriem vale». 
rent. Cf. Liv. XXXIX, 44. Aliaa iro- 
Uaiumm edUtum dicitur. Tzs. » Pti' 
ladare. Crescerey elegant metaphoray 
a' pullia^ et novts arborum ramb 
desumpta. ' 

(7) Cirdter aimot eetoginim, nOclo- 
^enarius erat^ quuro Galbam aecusa* 
vit y accnsator assidnus malorum. « 
Aurelius Victor, in Catone Censorio. 
-" ReiffMioae eausa uudpere inimi" 
eiUas non destitit, Inimicorum Cato- 
nis non uno loco Cicero meminiU 
Adde Livium XXXIX, 40. Bosivs. * 
* (8) ji muUis tentatui, Id est, in io- 
dicium voeatus^ quum omnes corri- 
peret. n Ipse quadragies qualer acctt* 
satus , gloriose absolutus. » Aurel. 
Yict. Imo quinqnagies fere ei diem 
dictum fjisse narrat Plut. -— Quoad 
vixit, virtutwn laudA oret4t» Quod u 
lamen Uoratio fides, 

NarraUir et pruei CntonU 
V Saepe mero cabuise virtuM^ 



Od. III, 2t. 

La vertu du vieux Cacon » 
Che% Ui Romaint tant pronie, 
Etait souvetU^ nous dit^on ^ 
De Faleme enluminie, 

J. B. Bamseau, Od, 11, 2. 

(4) Jn omniius rebus,,,, Similin 
habes apud Liv. XXXIX, 40. Adde 
Ampelium XIX : n Hic est omiiiiim 
rerum pentissimus, et, ut Sallastio 
Crispo videtur, Romani gjeneris di- 
serlissimus Cato. ii 

(2) Nam et agrieola sokrs, LiviiMy 
loco citafto; Krbanas, inquit, nutt- 
easque res pariter caUe^t, otc. Idem 
de Eebus mstieie libnim edidit ; in 
quo, teste Platarcho , in eius viu , 
•deo laudis avidus visus est, ut in 
tingwlis rebus prc»prius, elegans et 
copiosus esse volnerit Ptomvs. Adde 
Plinium lib. XVII. Ezstant adbuc eius 
Mei rustieae libri, quos e graeds fbn- 
libus deprompsil. — Et probaBiUs 
orator. Probabilis, id est, qui probatitr 
laudabilis. s Cato tres summas in fao- 
enine res praestitisse ezistimatus esl^ 
oplimus oralor, optimas imperalorn 



CATO 



3ii 



rum stttdium etsi senior' arripuerat9,tamentantum]u 
eis progressum fecit, ut non facile reperire possis^ ne-^ 
que de Graecis , neque de Italicis rebus , qupd ei 
fueritincognitum. Abadolescentia confecit orationes. ^ 
Senex scribere historias instituit, ^ quarum sunt libri 
septem. Primus continet res gestas regum populi 
Romani : secundus et terlius > unde quaeque civitas 
orta sit Italica; ob quam rem omnes Origines vide- 
tur appellasse : ^ in quarto autem bellum Poenicum 
primum : in quinto secundum : atque haec omnia ca- 
pitulatim sunt dicta; reliquaque bella parimodo per- 
secutus est, usque ad praeturam Ser. Galbae, qui 
diripuit Lusitanos* Atque horum bellorum duce^^non 
nominavit , ^ sed sine nominibus res notavit. In iia-> 



optimitt senator. ■ Plio. lilx. VII, cap. 
27. 

(3) SBHtor. Idem afBrmat (Scero do 
Senectute c. I, cud aliia. Tu* 

(4) Ah adbUieentia eonfeeit oraiiO' 
ncj. Conscripsit ; qnae a Cicerone el 
Gellio citantnr. Catonem orationum 
mnltitudine cum Lysia confert Cic* 
in Bruto XVn. Imo Plutarchns cap. 
IV , eum Demosthenem Romanum 
Tocatum fiiisse sffirmat» Cic. quoquo 
in Bruto cap. LXXXV, et MA, eius 
orationes, ut illis temporibus, valde 
laudandas censet, in^iique quam- 
dam formam, sed admodum impoli- 
tam ac rudem tribnit. Quarum ora- 
tionum^ ut et reliquorum operum, 
fragmenta collegit Aosonius Popma^ 
ct notis illustravit 

(5) Senex ieribere hiaorias uuUtuit, 
Instituit» pro coepit. Sallustius, quod 
prisca \ocabuIa cz libris scnioris Ca* 



tonis desumpsisset, graviter ab Au» 
gusto, Pollione, Quintiliano, A« Gel« 
lio vituperalus est.Notnm vetus illud 
epigramma: 

Et verha antit/ui multiun firOte Ca» 

tom$g 
CrUpe, Jugurihuuu oomUxor hutO" 

riae, 

(6) Omnes Origines videtur appd" 
loMte, De his lege Ciceronem in Ca- 
tone. CoDSTiv. ^ In quinto aeoundum. 
Tcrtium, sive ullimum describere 
non potuitj nam, ut Plutsrchus scri- 
bitj suscitavit quidem tertium bel- 
lum Punicum, sed in eius initio ex- 
ccMit e vila. — Ca/ntulatim, Summa* 
tim, per distincta capita.Occurrit ra- 
rior alias haec voz apud Plinium Hist^ 
nat.II, 42. Tss. 

(7) Non nominafit. Idem testatur 
Plinius VIII, 5 : v Imperatonim no« 
mina annalibua detraiit.« 



3|2 



CATO 



dem exposml, qiiae m Italia Hispa&iisqufrYldacntMr 
admiranda. In quibus multa industria et diligentia 
comparet, multa doctrina. Huius de vita et moribus 
plura in eo libro ^ persecuti sumns, quem separatim 
de eo fecimus rogatu Titi Pomponii Attici. Quareatu- 
diosos Catonis ad illud Yoiumen relegamus. 



(8) Jn eo libro, Qui cum «liis muK gaoi vidC| ex Gellio Il^ S , in 
ti« dcsidenitur. Sed firsgmeolum ele- mentit. 



XXV. 



T. POMPONII ATTICI VITA 



ARGYMENTVM 

Cap. I; AUicus, dartu parentey in^nio et stodio. — 11; Alhenas se cottferl, 
Atheniensea pecunia sublevat. — UIj Atlienis ante alioa carissinius. — 
IV{ Sullae acocptos^ Romam remigraL*- V; Q. Caecilii heres «s dn«i 
drante. Eius cnm Cicerone el Horlensao ram amicitiae copula. VI; 
Honorihus, litibusy praefecturia abstinens^ soK dignltati aervit, — VII | 
In civlli bello neque Pompeium , neque Caesarem ofiendit. — VIII; 
Oociso Caesare , Bmtum pccnnla adiuvat. — - IX ; Ne Antonio quidem 
infestus est; sed eius uzori et liberis opitulatur. ^X; Antonius officio- 
rum Attici memor. — XI; Proscriptis plurimis auzilio est. — XII; Vi** 
psanio et Antonio tanto utitur in deprecandis amioorum periculis. -- 
XIII; De viU Attici privata. Bonus paterfanMliafr «I civis. — XIV; Eii^ 
coena sempei lerJiono condita. Prudens pccnniae osub. <— XV; Mendacli 
osor et laborja amana. «~ XVi ; Senibus adolesoens et adoleseentibua 
senex pariter Incundus. — XVII; Eios pietas in matrem. — XVIII; An« 
tiquttatb amor.— XIX; Monim elegantia pecvenit in aiBnitatem Octavii» 
•— XX; Caesaru et Antonii cum Attioo frmiliaritaa. » XXIj Eatrcmos 

cius morbos. » XXII; Eius mors el sepoltora. 

X • PoMPONivs ^ Attigvs , ab origine ultima stirpis 
Bomanae generatus^ perpetao a maioribus acceptam 
equestrem obtinuit dignitatem» Patre usus est dili« 

(0 Pom^Kmow. Quippe qui esset mae patre (Aofel. Vict. de V. ill. c; 

geote Pomponia, quae ortus sr Ponv ]ll), origioem ducebat. — VUima, Si 

pone, Nilmae regia filio (Plul. in Nis- ad primos huiosce gentis auctores 

ma cap. XXI), vcl a Pompono, No^ ascendai^ anliqnisshna; si ad postero» 



3l4 ATT1CVS 

gente, ' indalgente» et, ut tum erant tempora, d!ii ,' 
in primisque studioso litterarum* Hic, prout ipse ama- 
bat lilteras, omnibus doctrinis^ quibus puerilis aetas 
impertiri debet^ filium erudivit. Erat autem in puero, 
praeter docilitatem ingenii , summa suavitas oris ^ ac 
Tocis, ut non solum celeriter acciperet , quae tra- 
debantur , sed etiam ezceUenter pronuntiareL Qaa 
ex re in pueritia nobilis inter aequales ferebatur^ ^ 



dcioeiidast prima. lU aptid Virgiliam, 
Aeacid. Vll, 49: ■ Tu saog;aiois id' 
timU auctor.a Saepias aotem idlimae 
sHrpit komo de ^ilissimo dicltur. — > 
Gm^iUus. losolcoter cam origioe 
cooiuogitor; oocis igitur qoidam io- 
closcnmt: quippe quod verbum sai* 
yo seosu abesse possit. — Perpnuo, 
Quamdiu viziL. — Equegtrem cbtinuit 
dignitatem, Hoc hooore cooteotus , 
aeoatorium ooo aflfectavit. Eqoestris 
•otcm digoltatis iosigoia eraot equus 
fiublice datus, el aomilaa aureus. Hie 
ofdo pairicioa Intcr cl plebeios me- 
dius erat. 

(2) Diligente^Viti familiaris el do-* 
mesticae assiduam curam iodScal.— 
Induigente. Verbom situ remotum 
videlur et alieoum. Moo nule igitor 
codez Medicaeus omittit. Tas. — - Et 
ut tum erant tempora, Pro cooditiooe 
Umporum iliorum.Formala eJegaoa 
el aotiqais usitata. Ita gallice .' riehe 
pour le uoip*. Haec Nepos addidil^ 
quia ooodom Asialicae opes urbcm 



lovai 



lot. 



isaB|oi 

. (3) Uris. Devoltu quldam eapli- 
caot, cuios hic ratio vix halicri potest» 
iiti sobiecla eaplicatio docety io qoa 
•inguiit siogula icspovdcttl , nempt 



■ docilitas iogeoii— celeriter accipei* 
re ; suavitas oris ac vocis— ezcellea* 
lcr proouoliare. ■ Aptissime tamea 
Ita cohaereol^ ul eamden rem ube— 
rias eapooaoti quare etiam alibtcoa» 
iuoguotur. Cf. Alcib. c L Locom si- 
milcm eahibetQuiolilianna io proQsm. 
lib Vly ubi nostrom egrcgie ezp^icatr 
R Vocls iucuoditas claritasqoe» oria 
suavitas , et io utraqoe liugua ez- 
pressa proprietas omoiam litteranmi.a 
Mempe , ufc ezcellenter aliqols pro* 
nuotiet,requiriturypraeter soni ipsiiis 
gralam modulationem , apta eliam 
liogoaa. el litieris accommodata oris 
eiasqoe partiom cottfonoal&o^ qnaa 
ipsam prooaotiatiooia facit ezcellen* 
liam, ul docilitas aocipieodi cclerila- 
lem. Tss — Jcciperet. Ita libri scripti. 
Adde Qointil. I^ 3, 3: ■ Puer meus, 
quae lndentur« non difficuiter aeci- 
piel. Non igftur Lamblno opus crat 
emendare arriperet^ 

(4) NoiiUe ittteraequaietfirebatur. 
ISfficaqius quam ar^l , habeiatur, do 
aperta et roanifesta sigoificatione et 
praedicatione. Sic elegaoler ad ipsom 
Iktticum referl explendeeethaL Tas. 
Nobilis, clarus. ^ Quam» Soppl. uas. 
Ita io Paosaoia III. — Genarou. SpH 
ffilu scilicel cl ingenio) 



ATTICVS 



3i5 



clariusque explendjescebat, quam generosi condis6i- 
puli animo aequo ferre possenLltaqueincitabat omnes 
studio suo: quo in numero fuerunt L. Torquatus^ ^ 
C. Marius filius, M. Gicero, quos consuetudine sua 
sic sibi devinxit, ut nemo iis perpetuo fuerit carior. 
II. Pater mature ^ decessit. Ipse adolescentulus, ^ 
propler af&nitatem P. Sulpicii, qui Tribunus plebis in- 
terfectus est^ non expers fuit illius pericidi. Namque 
Anicia, Pomponii consobrina, nupserat M. Servio, 
fratri Sulpicii. ^ Itaque interfecto Sulpicio , postei^- 
quam vidit^ Cinnano tumultu ^ civitatem esse pertut- 



(5) Torquatm, Eioi elq{antiam in 
dicendo, aliasque virtutei Uudat Ci« 
ccroin Broto c. LXVIII. Periit Tor- 
quatus in belio civiii.Tu.— (X Ma^ 
riut fiUut, Fiiius Itcilicel Caii Marii 
tcpties consulis. Eadem forma, ait 
Tss.f et alii utuoturt quare non opus 
est legere, utolim, C Marun, C» 
fitiut. — Cioero, Oratorum Romanb- 
rum princeps, secundum quem Cor- 
nelins Nepos^ Attioi iudicio, optimua 
acriptor ferabatur. Vide Ciceronis ad 
Atticum Episl. XVI, 5. 

{i^ Mature.Ciio et ante tempns. 
Alias vero mors natura est opportuna* 

(2)jidoUMeeniuiut, Amioa natua trea 
el viginli, quum Sulpiciua occisus sit 
A. V. Cj665; Atticus natna A. 643. 
jidoletoenudut autem sic et in £u- 
jnene c 1 dicitur, ut alibi adeo puer 
contra saeculi nostri roorem.Cf.paulo 
post.Txs« 

> (S) Sidpieii, Qarissimi oratoris, ho* 
minisque violenti, qui, dura tribunuf 
plebis esset, et Marium contra Syl- 
lam tueretor^ huius iusso oceiaus est. 
yid. Cicer. Cat III, 40; de Oratm 



III; adde Velleium Paterculum U, 
48 sqq. 

(4),Cinnano tunudtu. Civili bello ^ 
quo Qnna consul ezpulsus cum Mario 
rediit, ct in Syllanos saeviit. Quantaa 
vero turbas islae iactiones excitave- 
rint nemo nescit , qui vel tantillum 
historiae Roro. delibaverit. — Pro 
dignitate» luxta dignitatem ordinia 
equestris cl vitae honeslae. — Qaiis 
aitenUram partem offenderet, Vel Ciii* 
nam vel Syllam, qnod Ipae infra ex* 
plicat. Cf. Charnm , de ia Sageste 
III ^ 4: Mi^it pour let partiouiiert en 
toutet let tutdictet dividont pubUquetm 
^ II y a deux iptettiont: tune, t'U eti 
ioitiUe it €honune de bien de prendra 
partff ou demeurer eojr^ tautre, en 
tout iet deux eat^ c'ett a dire^ ettan$ 
d^un partjr, ou n*en ettant point, oom- 
ment on t*jr doiht oon^forter,,,. i** Of 
ia premiere tpietUon a det raitont et 
det exempiet contrairet..,, X* yenont 
a Vauire poinet .,.. Or ii te vuide en 
un mot, par Vaduit et ia reigle de 
moderation, tuMvant texemple d^Atti-* 
cut , tant renomme pour ta modettia 
etprudenoe en teis oraget, tenutom^' 



3i6 



ATTICVS 



bataniy neque stbi dari facultatem pro dignitate tI- 
vendi, quin alteratram partem offenderet, dlssociatis 
animis civium, quum alii SulIaniSy aliiCinnanis fave- 
rent partibus; idoneum tempus ratus studiis obse-* 
quendisuis, Athenas se contulit« Nequeeo seciusado- 
lescentem ^ Marium, hostem indicatum^ iuvit opibus 
suis, cuins fugam pecnnia sublevavit« Ac, ne illa pe- 
regrinatio detrimentum aliquod afferret rei ^ familia- 
ri, eodem magnam partem fortunarum traiecit sua- 
riim. Hic ita vixit, ut universi^ Atheniensibus merito 
esset carissimus. Nam, praeter gratiam ^ quae iam in 
adolescentulo magna erat, saepe suis opibus inopiam 
eorumpubIicamIevavit.Quum enim versuram facere ^ 
publice necessees$et,nequeeiuscoDditionem aequam 
haberent ; semper se interposuit, atque ita, ut neque 



JQur* ei estime pour favoriaer le 6om 
fkutjTt UmUifiHs Hou s*en»ttopper aux 
urmee et tan^ffeHse de Fautre partjr» 

(5) Adolesoentem. De viro, uti pas» 
tim; bic iaaiureiii Mariam notat. — 
Cuuufugam. Id tek, quem fogientem 
et cxpttltum. 

(6) Detrimenium aUquod afferreH 
rti familiari» Booa cnim proacripto- 
nim et abaentiam aliorum insontiam 
vendebantur; exdusiqae petemif bo* 
Dit Itlieri etiam petcndorom bono« 
rum iure prohibebfptur. Velleius Pa» 
terc. II,28;Ep.Xdv.LXXXlXetalii. 
EavsT. 

(7) Graiiam, Ita passim , ait Tss., 
de moribus qui placent, gratiam con- 
ctiiant. Ego vero explicaie mallm gal* 
lico verbo oridiu 

(8) Verturam facere. Hoc est, 
mutsre creditorero. Yersaram ii fa- 
cefedicuntur« quiiut ae$ atienum 



dissolvant^ aes »Uenum eontrahunt . 
et miituum maiori foenore sumunt 
ab uno creditoee » ot alteri satisfa- 
ciant; quod ilU dum faciont^ noQ 
solvuot debita, sed creditorem tan* 
tum mataot et vertuot» unde ver^ 
wuraie nomen. —- • Heque tius eonditio^ 
nem aequam haberent, Neqoe haoc 
versuram» nisi gravissimo intoleran» 
doque ibenore, impetrare, a foene-- 
raloribus possent. Geotesimas enim 
posGcre feeneratores solebant.Qua dn 
re vide Mannt. Cumment, in Epist, 
Cic. l, 40, ad Atticum. — - ^m^ jc 
iR(er;KMait.Opibas saisintervenil,pe- 
caniam obtulit. — Vturam unquam,,. 
aecepeHJU Conira officium esse ratus, 
pro eo, quod gratis erat praestandum, 
mercedem ezigere. Pro unquam coa- 
iecit iniquam Gottschalch. — Boe 
abest a multis libri». NooauiU 
habcnt» 



ATTICVS 



3l7 



nsuram unaaam ab iis acceperit, neque longtus, quam 
dictum esset, eos debere passus sit. Quod uirumque 
erat iis salulare. Nam neque indulgendo 9 invelera- 
scere eorum aes alienum patiebatur^ neque mullipli- 
candis usuris crescere. Auxit hoc officium alia quoque 
liberalilale. Nam universos frumenlo donavit» ila ut 
singulis septem ^^ modii trilicL darenlur: qui modos 
menaurae medimnus Athenis appellatur. 

III. Hic autem sic se gerebat, ul communis ^ infi* 
inis, par principibu» videretur. Quo factum est, ut 
huic omnes honores, quos possenl, publice baber^C, 
civemque facere studerenl. ^ Quo beneficio ille uti 
noluil,.^ quod nonnuUi ila interprelanlur^ amilti ci^ 
iritalem Romanam^ alia adscita. Quamdiu aSuit, ne 
qua sibi slatua poneretur, restitil: ^ absens prohibere 
non potuiu Ilaque aliquot ipsi et Piliae ^ locis san- 



(9) Indulgmdo. Dcbiti Bolutiooem 
Boii urgendo. — Nequa rmdtipUamdiM 
tuuris creseere, Si ipse» ex aliorum 
crediionun more^ tales quoqoe usu- 
r,M petttsfel; quod ipse faccre noluit. 
iDgeniofa igitur Gottschalch. conie- 
ctura, inigiuun^ neque necesmria Ui* 
men videtur. 

(40) Stptem. Ila omnes libri scr. 
At, quia Veteres tradunt, medimDura 
sez modios aequasscy Lambin.» sua* 
dente Faem., aliique posuerunt «ear. 
Tza. — Medimnui, Cic. medimnum^ 
in Verrem V, 47; gallice» une mine» 

{i}Communis ittfimis^Mmi^u s)rtci- 
vMq. Ila Cicer. Ep. faro. IV, 9. Fru- 
stra, apud Sueton. Claud. XXI, Ve-* 
spasian. XXII, oomis pro commuma 
eroendare volunt. 

(2) Guemque facere siuderenL Qui 
siogulacis houos fuil, ct solum its^ 



qui de repoblica praeclare meriti ca* 
sent, ezhibitus. Vide Meursium For- 
tun. Attic. capnt V. BostYs. 

(3) Quo henefido iUe uU noluU. 
Civem tamen Atticum Cicero vocat, 
respiciens, credo^ ad cognomen, noa 
«d ius civitatis lib. l^ Epist. 46, 
et lib. II, Epist. it v In eis orationi* 
busy quae Philippicae nominantur, 
cnituerat civis ilie tuus Demosihe- 
nes.s ScaoTT. Recusarunt hoc bene- 
ficium et Zeno et Cleanthesy ne pa- 
triae suae iniuriam facere vifferen- 
tur. Auctor Plutarchusi de Stoicorum 
repugnantiis.Bosivs.— Quod nonnuUi^ 
etc. Haec verba^ usque ad adseita^ 
noonuUi recentori maou adsuta exi- 
atimauL 

(4) RestitiL Ms. cod. Medic. doriut 
respuit habet. 

(5) PHiae. Quaedam cdd. Phidimc 



3f8 



4TTICTS 



ctifisims posaet anU Haoc enim m onmi procnraticne 
reipublicae auctQrem actoremque ^ habeDant. Igiiur 
priinum illud munus foitunae, qiiod in ea poiissimani 
urbe Mttts est, in qua domiciHom orbis ierrarnm es-* 
«et 7 imperii, ut eamdem et patriam haberet et do^ 
mum. Hoc $pecimen prudeniiae» quod, quum in eam ^ 
civitatem se coniulis|et, quae aniiquitate, humanitate^ 
doctrina praestaret omnes, unus ei ante alios faecit ca- 
xi$simus. 

lY* Huc ex Asia SuUa decedens ^ quum venisset ^ 
quamdiu ibi fuit, secum habuit Pomponium , captos 
adolescentis et humanitate et docirina. Sic enimGrae- 
ce ^ loquebatur^ ut Athenis natus videretur. Tanta 
«tttem suavitas erat sermonis Laiini^ ut appareret» ia 
eo nativum quemdam leporem esse, non adsciium. ^ 
Idem poemata ^ pronuntiabat et Graece et Latine sic. 



^ui Attiti aetate fuistet aliquif Phi- 
diaf| de rebus AthenieDsiam bene 
meritus; etsi mirentur^ quod nnua 
Nepos iliius yiri mentionem in re 
tam insigoi fecerit. Absurda vero le* 
<^o. PiUa esty uxor Attici, quam Cic. 
|>atsimy Epist. ad Attic., salutat. 

(^ Auctorem adoremqwe, Audor 
suadet , praecipitve rem et rationem^ 
^erendi monstrat; Actor agit, admi- 
nistrat et curat. 

(7) Eitel i>nperii.Loquitur de urbe 
Romipa y quasi fbrtuna in^perii iiu 
kabitaret. — Domum» Libri veteres 
Jubiiciunt voluU^ ed. pr. volueriUSi 
prius probo cum Kappio» ut mutari 
debet in et. Pro domum Laml>inus 
reposuit (^omi/iant, quod et aliqui pro- 
Jbarunt, nuper }iremins. At languet 
non solum haec repetitio, sed et dis- 
iicit conDexoruin rationem. Merape 



qno spectat pauiam, eo etiam trana^ 
ferri debct vox adiuncta. Domue eat 
domicilinm, sedesy tribusj el ciTitalis 
ius innuit Tis. 

(8) Eam a$fUatem. Athenas acilie.i 

(4 ) Ex A»a SttUa deeedeni. FiniCo 
hello Mithridatico , contra Maiium 
iturus. Tes. 

(2) Sio enim Graeee loquebaiur» 
Vnde Attici cognomen, uti ex Cice- 
ronis de Senectute libro in. apparet: 
V Teque non cognomen solom Athe- 
nis deportasse , sed humanitatem et 
prudentiam intelligo. i 

(3) AdicUum, Id est, Attico, latine 
quum loqueretur, sermonis huiusce 
gralia adeo pura et inaffectata inerat* 
ut hanc siuvilatem nativamt nonau- 
tem laKiore partam onmes sentirent • 

(4) PoeAutfa. AliorumaciUcetiqiu* 



ATTICVS 



3l9 



pt supra nihil posset addL QtiibiiS rebos facttei est, 
ut Sulla nusquam eum ab se ^. dimitteret, cuperetcfue 
secnm' deducere. Qui ^ quom persuadere tentaret : 
<€ Noli, oro te, inquit PompOBius^ adversum eos me 
velle dncere, cum quibus ne contra te arma ferrem, 
Italtam reliqui m. At Sulla ^ adolescentis officio ^ ool* 
Jaudato, omnia muneraei» quae Athems acceperat^ 
proficiscens iussit deferri. Jiic complures annos mo* 
ratus^ quum et rei familiari tantum operae daret,quan* 
tum nonindiligens deberet pater familias; et omnia 
reliqua tempora aut litteris; aut Atbenieniium reipu«^ 
blicae tribueret^* nihilominus amicis urbana officia 
praestitit. Nam et ad comitia ^ eorum ventitavit ; et, 
si quares maior acta est, non defait« Stcut Ciceroni 
in omnibus eios periculis singularem fidem praebuit: 
cui ex patria . f ngtenti ^ sestertium ducenta et quin« 
quaginta millia donavit. Tranquillatis autem rebus 
Romanis, ^® remigravit Romam , ut opinor, L. Cotta 
et L. . Torquato Coss.; quem diem sic universa civitas 



bus vocis •oaviUte iDMai«iii gntuim 
afferekat. 

(5) Ntuquam tum ah m dimUunfL 
Eiiu confuetiidine assidue frtierettir. 
-« Seeum dedmeen, Sibi itioeris eomi* 
tem adsciscere. 

(6) Qui. Iromerito docti, Lambtno 
duce, io OM mutaveruBt. Quiy etc. 
Id est, qiium Sylla persuadcre tenta* 
ret^ut secom proficisceretur.-^Oro <e. 
Jnterponitur» ut ^uoeso, amaio. Tss. 
— Noli,,., velle, Pro noU, sed multo 
validius. 

(7) Officio. Vtrtote scilicet et fide- 
litate in amicos et cives.. 

(8) jid comiiia eonmn Id est, ad 
•oomUia irentitabat» in quiinis de ami- 



eorom suoram dignitatibus agebatur. 
qonm illonim petitionem aoctoritate 
et suflVagio invare posset. 

(9) FugLenti. Nempe ante eziUamy 
dodio auclore decretnm, secesserat 
Athenas, quum, Chrysogono in ora» 
tione pro Roscio Amerino offenso, 
Sjrilae iram mef ueret. Tss. — &sfer- 
tium duoenta, Vid. eumdem V. C.£e- 
tronne, opere laudato. 

(40) Tranquillatii autem rehusRo^ 
mantM, Sopitis odiis civilibus.— Quem 
diem, etc, Atticnm discedeotem tanto 
nimirum affectu prosecuta est Alhe- 
niensium civitas,.nt lacrymis doio- 
rem ex destderio fnturo conceptum 
indicarel. 



320 



ATTICVS 



Atheniensinm prosecDta est, nt lacryuis desiderii fa« 
turi dolorem indicaret. 

Y. Habebat amnculum Q. Caecilium, eqnltem Ro- 
manum, familiarem Jj. Luculli^ ^ divitem, difiicilliina 
natura. Guius sic asperitatem yeritus est^ ^ ut, queiii 
nemo ferre posset, hnins sine offensione ad summam 
senectutem retinnerit benevolentiam. Quo facto tnlit 
pietatis fructum. Gaecilius enim moriens testamento 
adoptavit eum, ' heredemque fecit ex dodrante. £x 
qua hereditate accepit cirdter centies sestertium. ^ 
Erat nuf^ soror Attici Q. TuUio Ciceroni ; ^ easqne 
noptias M. Cicero conciliarat, cum quo a condiscipu- 
latu vivebat coniunctissime , multo etiam familiarius, 
quam cum Quinto; nt indicari possit, plus in amicitia 
valere simiiitudinem morum^quam affinitatem» Vteba- 
iur autem intime Q. HortensiOy ^ qui his temporibos 



(0 LucuUi. Qui n AsUllco belb 
contra MiChridatem magoas divilias 
reportavcrat, ct pottea se inluanm 
pronus demcrserat. Inde Xerzem to« 
gatum appellavit Tubero, ant. Plot 
Lucullo XXXIX. Tas. •* DifficiUima 
natura. Qua praediti moron voeantur. 

(2) Ferinu esc. Indulsit, cessit cnm 
reverentiac scnsu, unde delectus vcr- 
bi intclligitur. Moz pielalem eam ap- 
pclTaL Tss. 

(3) Ttilamenio ttdoptani eum^ etc» 
lU Yaler. Maa. VII» 8, 5: sPompo- 
niumAtticum testamento adoplavita 
— Ex dodrame. Quum tota heredita- 
tis summa vocabulo a$ designaretnry 
dodrans^ id est 9/12 novcm eiul par« 
lcs Gomplectitur. Gcterum discrepal 
Valer. Mas. VII, g, 5, qui omnium 
bononim heredcm eum reliclum esie 
trodit. Tss. 



(4) Aeeepit oureUer eeniiee 
tium, Rursus op. dt adira iovabil,* 

(5) Q. T.aeerom. \» M.T. Ciee- 
ronisy oratorom principia, fcater fuit 
Fomponiamqut, Atlict aovorem, du- 
xerat Quam eum Quimio^ Vide infra 
XVI: « Atlicnm praccipue dilexit Ci- 
Gcro^ ut ne fraler quidem ei Quintus 
carior fueriti Testalur ipse Cicero 
ad Famil. XIII : i Pompooinm Atti- 
cum sic amoy ut aherum fratrem: 
nihil est illo mihi nec cirius» nec 
iucundiua. ■ Piae m amidtia vaUre. 
liinc Cie. in Laclio; « Nibil est quod 
ad ae rem tam aliicial^ lam allrahat ^ 
quam ad amidtiam. aimillludo.v 

(6) Q. Horitntio, Teslatur ipse Ci. 
cero ad divers.II, 46i sTuim fami. 
liaris Hortcnsius quam plcna maini 
nostras laudes in astra sustulit ! ■ 
^ Prifuupaium doqumtiat teHchai, 



ATTIOVS 



^21 



priiidpalum eloquentiae tenebat, ut intelligi non pi>9. 
.set) uter ettm plus diligeret, Cicero, an Hortensius; et 
id, quod erat difficilliniiim, efficiebat, ul, inter quos 
tantae laucfis essel aemulatio» nulla intercederet ob- 
trectatioy essetque talium virorum copula. 

VL In republica ita est versatus, ' ut semper opti* 
marum partium et esset; et existimaretur ; neque ta- 
men se civilibus fluctibus committeret, quod non ma- 
gis eos in sua potestate existimabat esse^ qui se iis de- 
dissenty quam quimaritimis iactarentur.Honoreshon 
petiit, quom ei paterent propter vel gratiam vel di- 
gnitatem , ^ quod neque peti more maiorum , nequa 



Qumm hae tenipcsttte secunduiB Cl« 
Gcro locttfn obtinerct. De Hortensio 
Quintitianus, Inst. or. XI, 3 ; s Diu 
princeps oratonim, sJiquando aemu- 
lus Ciceronb cxistimatu» est^ novis» 
aime, quoad vixit, secundus.s De eo- 
dem Gellius I, 7: ■ Hortensius^ omni* 
hiu ferme oratoribus aetktis suac, nisi 
M^Tullio, clarior.s Hortcnsianae au- 
lem ciocpicntiae bereditas non nisi ad 
Hortcnsiam, clari huiusce oratoiis fi- 
liam, transut. Vid. Vaier. Mas. VIII, 
3» 3.— OftirceaiCio. Confer ad Ari- 
atid. I. Es nostro looo discrimen intcr 
acmulatiouem et obtrectationem in» 
telligi potest. Illa bono, haec malo^ 
•ensu dicitur; illa imitari, consectari 
^irtutes, baec carpere, suasqiie quo- 
'vis modo cztollcre et obtnidere so- 
lel. Tt$, ^Coffula. Aemulorum scili* 
cel conciiiator, qui veluti medius in- 
tchrcdcbalt ne in obtrectatiooem 
€c-aiNperct aemuiatio. 

(4) /li repM, ita cti vertaitti, Vide 
•upra c. II, not. 4. ^ FlucUiiu^BtX^ 
«(iiicet: elegans mctaphoFi^ quam el 

Coiu Nep« 



comparatione fiicla aple persequitur. 
Ila passim multi. Nota csl aiiegor^ 
Hor.*l^ 44: 

O nauiSf refereni in more te nof^i 
FluaUiM! 

Gon£er inf. X. laetarenUsr. Pro* 
prium in hac re vcrbum. Vid. Serv. 
ad Virgil. Aen. I, 7 ; nec noo Vell. 
ly 2s s Exclusi ab Heradidis Orestic 
liberi iacftf£iquc quum variis casibus 
lum sacvitia maris.t Maritimis Buiem 
posuil pro marinii, ncquc lamcn hoc 
absqnc exemplis. 

(2) A'^miaecfn. Nempe equeslrem. 
— More maierum, Sdlicel» absque 
dolo ct fallaciis, una virtute; etenim* 
kiscc tcmporibus s ctiaro horoines 
novi^ qui antea per virtutem solili 
erant nobiiitalem antevenire, furlim 
et pcr latrodnia potius, quam lionb 
artibus, ad imperia el honores nite* 
banlur. i Sallusl. lug. IV. — Geri e 
repuUiea, Locus in liliris vitialus el 
sunputatus prodit. Alii enim omittunt 
geriy aiii e r^fMiea, vd ru.fi/ui cx« 

• X 



3^2 



ATriCVS 






u 



capl possent conservatis legibus, intam eSusis ambi-- 
tus largitionibus, neque geri e republica sine perieulo, 
corruptis civ^tatis moribus. Ad hastam ^ publicam nun- 
quam accessit. Nullius rei neque praes, neque man- 
ceps ^ factus est. Neminem neque suo nomine, neque 
subscribens, ^ accusavit, In ius ^ de sua re nuQquam 
iit, iudicium nullum habuit. Multorum consulum prae- 
torumque praefecturas delatas ^ sic accepit, ut nemi- 
nem in provinciam^ sit secutus^ hpnore fuerit conten* 
tus; rei familiaris despexerit fructum. Qui ne cum Q. 
quidem Gicerone volue^rit ire in Asiam, quum apud 
eum legati locum obtinere posset. Non enim decere 
se arbitrabatur, quum praeturam gerere noluisset, as- 
seclam ^ esse praetoris. Qua in re non solum digni- 
tati serviebat, sed etiamtranquillitati, quum suspicio- 



hilieiit. In diversa 'abeunl virorum 
doctorum scntentiae; ex quibus pro- 
bata CBiendatio Latnbini , maxima 
veri specie commeudabilis, et mulua 
librorum ope concinnata. E ^utem 
IB hoc nexu signi£cat ad commodum 
reipublicae. Tss. 

(3) jid hattam. Auctiontf publicae 
ai^um,' sub qua tunc in primis pu- 
blicata proscriptorum bona venibant. 
Sfdores, qui ea emebant, vocabantur. 
Tzs. Bona distrabenda hasiae tubiici 
dicebantur. 

(4) Neque praes\ neqae manceps, 
A* Praes^ qui aut suo aut alterius 
nomine cavci, populo se obligat, et 
« magistratu interrogatur^ in publi- 
cofD uff praestet^ inde' quum respon- 
det» dicitur praes. V* Maneept , qui 
« populo aliquid redimit aut condu- 
«it^ ita autem dictus quod in licita- 
tiouilus siiblata manu se emptionis 



auctorem esse profiteretur. Vide Er- 
nest. in cla\|e Cic. hisce vocibus. Pii— 
blicocuni autem vcctigalium redem'^ 
ptionem , qiiam faciebant publicani, 
spectare N|pos videtur. Qaonim ta- 
men socium et vectigalium partici» 
pem Atticum fuisse nonnulliy ex Ci- 
ceronis ad Att.Epist I, 49, et 11, 4 5» 
cb1ltgunt,,bincque Nepotem repre- 
faendunt. 

• 

(6) Subscrihens, SubKriptione sua 
alterius accusationem iuvans. 

(6) In ius ..„ nunquam ii<, iudiwim 
nuihim ha&uit, Id est, neque iit in ius, 
neque ipse alios vocavil, 

(7) Delatas. 16 est, praefecturaa 
deferri solitas a consulibus , praeto- 
ribus , et ab injperatofe io exercitu* 
'— Honorefaerit contentus, Oblati sci* 

. Jicet rouneris. 

(9) Jsseelam. Legatum scilicet. « 



y.£ 



ATTICVS 



323 



nesquoqae vitaretcriminum.^QQofiebat, dt eiasob'' 
servantia '^ omnibus esset carior^ quum eam officio, 
non limori neque spei tribilii viderent. 

VII. Incidit Caesarianum civile bellum, ^ qnum ha^ 
beretannos circiter ^xaginta. Ysus est aetatis vaca* 
tione, ^ neque se qooquam movit ex urbe. Quae amt^ 
cis suis opus fuerant ad Pompeium proficiscentibus » 
omnia ex. sua re familiari dedit» Ipsum Pompeium 
coniunctum ^ non offendtt: nullam eniraabeo habe- 
ba% ornamentum^ ut ceteri, qiii per eum aut honores, 
atttdivitias ceperant; quorumpartim invitissimi castra 
sunt secuti, partim summa cum «ius ofiensione donri 
remanserunU Attici autem quies '^ tantopere Gaesari 
fuit grata, ut victor, quum privatis pecunias per ept- 
stolas imperaret, huic non solommolestus non fuerit, 
sed etiam sororis filium et Q. Ciceronem ex Potnpeii 
castri>,concesserit. Sic Vetere instituto vitae efiugit 
nova pericula. 



(9) Cnminum, Capiditatis scilicet, 
npacitatb. Hinc regfitundanun rti ma- 
giitratiis dicehantur. < 

(tO) OhservMia, CaQb vitae ratio 

(4) Cetarianum eit^ile heUum, De 
qno scripsit ipse Caesar. 

(2) jietaiit vaeatione, Id est, sexa- 
genaritts, aetatis babuit ezcttsationcm 
ne se partibus misc^et. ■ Lex a quin- 
quagesimo anno militem non cogit^ 
a sezagesimo senatorem non citat. v 
Senec. cle Brev.Tit. XX. ^Afocil ex 
tirSe. Non in castra profectns ^t, se 
autem continuit domi. 

(3) Coniunctum (alii non ianctum), 
Cognatione iunctum.Gens enim Cae- 
ctliaj unde maternum genos duceblt 



Atticos, cam gente Comelia, ex qna 
Pompeius duxerat uxorem, erat iun- 
cta. — Ornamentumi Quidam docti 
auctoramentum rectius Wgendum exi« 
stimant. Quid iubet ? — Cum eius af» 

Jensione. Pomp|ius enim se pro ho- 
stibus habiturum dixerat, qui extra 

*sua caslra essent*; Caesar vlro pro 
amicis, qui in Pompeii castris noa 
essent. 

(4) i^tties. Quod nullitts partes ae-' 
cutus fuerit. — Privatis. Aliis, domi 
qui se continuerant. ^ Sororis filiuin 
et Q, Cieeronem, CoDf. c. V. Ita vero 
ex hac ^MSS. lectione , intelligit pa« 
trem et filium^ quos Pompeii castra 

'secutos, ipso devicto^ Attico condq«i 
oavit. Tss. 



324 



ATTICVS 



vni* SfcatumestiUad. Occiso Geesaro, ^ quum re^- 
^publica p^nes Brutos Tideretur efise et Gassiam^ hq 
tota ciyitas se ad eos couvertisse videretur; sic M. * 
Bruto u«us estj ut nuUo iUe adolescens aeqoali fami- 
liarius, quam hoc sene^ neque solum eum principem 
^onjsilii baberet ^ sed etiam i» oonvictu» Excogitatum 
est a quibusdam, ut privatum aerarium Caesaris in* 
terfecloribus ab equitibus Bx>m. constitueretur. Id 
iacile effici posae arbitrati sunt, si et principes iUius 
ordinis pecanias contulissent. Itaque appeUatus eat a 
ۥ Flavio, Bruti familiarii Atlicus, ut eius rei princ4||>s 
e9se voluisset. At ille, qui officia amicis praestanda 
aine factione existimaret^ semperque a taUbus se coa- 
ailiis removisset, respondit:'fti quid Brutus de suis 
facultatibus uti voluisset» ^ usurum, quantum eae pa- 
terentur ; se neque cum quoquam de ea re coUocu- 
turum, neque coiturum. Sia ille consensionis globus ' 
huius unius . dissensione disiectus est. Neque multo 
post superior esse coepit Antonius ; ita#at Brutus et 



(4) Ooeuo Caegan, Meqio netcil 
luUttmCacMfeiD tribut ct vigiQti vul* 
nenlNif in curia occiaum fuiMO a 
Brulo et Casaio , caedia auctoriboa , 
poitquam^ devictb \*ompeiania par- 
tibus, dictaturam perpetuam invasia- 
aef, jdibut martiis, anno urbis con- 
ditae 708» ipao lolio Caesare et B(. 
Antonio Cosa* CouiTur. — BndoM, 
Marcum scilicet et Decimumi de qui- 
bus vide Suetod. in Caes^ JiXXX. — 
Adole$emi, Vt iam monitum est» 4^ 
viro, tunc« ex Ciceronis Bruto cap. 
LXIV et XCIV, duo et quadraginU 
annos nato. — In eanuicta. Coraponey 
'«ili rede iBonnit Heusinger^ eum iu^ 



Berei^ non cnm ^nncipem, Ita nempe 
diversi casus saepe construunlur. Vid. 
in Datame I et III ; in Attico V. 
Tbs. 

(2) Foluiitei, Cur vobaaset, noo 
veUel ? Cansam non video, nisi quae- 
ratur in tuurtm* Aliter, u veUet, uU 
poa$e, Tas, -•- Neque ooitmim* Ad 
factiosi consilii aocietatem accessu- 
rum. 

(3) Comendomi globui, Ita hnnc 
consentientium coetum unus diaseo- 
tiens disturbavit. — Giobut. Ita autem 
apud Sallust. legas , lug. LXXXV i 
tt Si quem ez i)lo gloio nobiliti4is.t.« 
AnglicCy eluk 



ATTICVS 



325 



Cassius, provinciaram, ^ qtiae iis necis causa datae 
erant a consulibus, desperatisi rebos, in exiliam pro«* 
ficiscerenttin Allicus/qti pecuniam simul com cete-' 
ris Conferrenolueratflorentiilli parti, abiecto ^ Bruto, 
Italiaqne cedenti, seslertium centom millia mttneri 
misit; eidem in Epiro absens trecinta iossit dari} 
neqiie eo magis potenti adolatus est Antonio, lieque 
desperatos reliquit. 

IX. Secatutn est bellam gestum apud Mutinami^ In 
quosi lantom eum prudente^ dibam, minus, quam 
debeam, praedicem, ^ quQm ille potiiis divinus faerit; 



(4) Protnnmanun, Referri debet ad 
'verba aequenlia^ detperalit rtka, ^ 
ifeeif WM. Haec Ubrorani leeim 
•iae dubio praeferenda ett conicctu* 
rae Cuiacii elieis cauta^ quam proiulit 
lo Observat. X, 37^ et aliqul esce- 
peniat.Naai, nt libfforam auctorilate 
nitiiur, ila ^t fiert faiatoriae tcatiino- 
nium^ quod luculentum est in Cice- 
ronis Oral. XI; ef. cap. XXl. Qnan- 
quam de ipris provinciisy quae fue- 
lint^ ex Piutarcho^ Appiano et Dione, 
Caaaio i disputatur. Cretam diiert4 
npminat Cicero de Bruto, ilit de 
CasriOf CTrenen, quum ipsi alias oe- 
cupassent Consoles sttnt M. Antooim 
et Dolabella. Tas. Alieni autem le- 
dlo dieii eauta gallice valet, ptv ma^ 
IK^ d^aquU, Bnitns enim. et Casrius, 
per speciem et nome0 provfnciamm 
e repuUica remoti fuerant» et veluC 
exulea facti. Haec auiem vetos lc^ 
qnendi formula apud Cic. ad Attic 
I^ iS, eialibi' occurrit. , 

(5) JBieeto BrtAo.^ Id est, Bnilo 
rcflante fortuna prostrato. ' 

(I) Beilum getium epud BfuUnam. 
Guioa beUi causa fiiit lestamentttdi 



Caesaris. Vide Flonim XV, 4. Hoc 
autem inier Antonium ct Octavium 
Caesarem tum iuvenem motnm est. 
Mutina vero, urba Galliae (Jisalpiiiae^ 
nunc vulgo Modhne. GomLT»* 

(2) Praedioem. Non saCis laudem. 
— AWma.Ex nexu valet praeiciufc 
rerum ftoiurarum, ui «iiVimleafet aiv 
milia alibi^ deinceps divinaiio'^ uirum- 
que , ad signandum singularem A 
aoliio maiorem prudentiamy quo £Kit 
cap. XVI. Quae scquuniur, primo in- 
tuittt parum respond^ videniur» 
moverantque Bochnerum, ut mallci 
^innitas, id esf, divina natura. Qui- 
dam, quum eam nmtationem ItbH 
respuerenl, ila cerie explicandum 
censiierunt.' Sed eaqsam subiicit No* 
ster^ qua factom ait, ut sic se gereret 
Aiticus f quasi callidiirime omttiii 
praesensisset sique parassei. Bonii^ 
enim non est peritia^ ut vull Slave- 
renus, sed, quod adiecta postuijinf, 
insita a natura usuque eonfirmaia 
animi bona indoles. Sic kfira X, bo- 
nilaiis signa referaiitnr. Tss. •— Jtgp» 
tur, Jd esl, agiiatur, a proposito di^ 
movrtur. Ai. Jtageimr, 



j 



I 



326 



ATTICVS 



' si divinatio appellanda esUperpetua niaturaliii boni- 
tas, quae nulliscasibusneque-agitur,neque miniritur. 
Hostis Antonius, iudicatus, ^ kalia cesserat; spes ce- 
slituendi nuUa .erat.> Non solum ^ius inimici^ ^ qui tam 
erant potentissim\^ et plurimi, sed etiam qui ad\rersa- 
riis eius se dabairt, et in eo laedendo se aliqUam con* 
secuturos sperabant commendationem, Antonii fami* 
liares insequebanlur; uxorem Fulyiam omnibus re- 
busspoliare cupiebant; liberos etiam^extinguerepa- 
rabant* Atticus, quum Ciceronis intima familiaritate 
Uteretur, amicissimus esset Bruto, non modo nihil iis 
indulsit ad Antonium violandum ; sed e contrario fa«- 
miliares eius, ex urbe profugientes, quantum potuit, 
texit, quibus r^gbiis indiguerunt, adiuvit. P. veroYplttoi- 
nio ^ ea tribuit, ut plura a parente profictsci non po"- 
tuerint. Ipsi autem Fulviae,quum litibus distineretur» 
magnisque terroribus vexaretur, tanta diligentia.oiE- 
cmm suumpraestitit, ut nullum illa stiterit vadimo- 
niqm ^ sine Attico ; hic^ponsor omnium rerum fueriL 



(%) HottU... mdieatus, Cmo$ iudicH 
casMm expotiUm^ repcrias apud Cic 
Pbilipp. II. — ludia ceMterai. Galliam 
citeriorcm petiit^ et inde fmUus AI* 
pes trftisiit/ut se^ cum Lcpido con- 
iuDgerst. Velleios II, 46 sqq. Tss. 

(4) Eiui inimici. Quonim e ni»- 
mero.acerrimum Cicerooem expertos 
'cst. -^ Cammend^aidktm. Quaedam 
editiones commodiUAJh habentif 
iitrumqo^ vero, si sequentia cogitesi' 
pote^C adhibcri. Spoliatia cnim com* 
moditatenyoccisio commendationcm 
psrihat.— ExUngucrc parabant. Pa' 
rart non semel qptimos 'apud scri* 
ptores cnm infimtifi i^escnte iutit 



ctom reperias. Ita ap^ SatKist; Catitw 
XV III: ■ Cum hoc Cstiiioa ct Aotio- 
Hiiis, oensilio commuoicato, psrahaat 
in Capitolio kal.ian. L«Coltam et L». 
Torquatum coosules interfioere. ■ 
Xdcm Cal: XX: « Servire magio, 
quam imperare parati Ostis. s Idem 
Iiig. XXII: ■#uin proficisci parani.a 
Adde Gaesar. B. C. I, S3; Ter. Phomn. 
proL.T. 3. 

(5) Volamnio, U inter Antonii fh- 
miliarissimos*erst, qui et Eutrape- 
lus dicehstur, pmpfectus fsbrun de 
quo Cic. Epist. 26« lib. IX. CouaTiv.] 

(6) Vt mdium illa HiUrit wadimo^i 
Itium* Vt AiuDquam « wTadihus datii. 



ATTICVS 827 

Qttin etiam/ quudi illa iundum secunda fortuna ' 
emisset indiem^ neque post oalamitatem versuram fa- 
eejre potuisset; ille se interposi^itji pecuniamque sine 
foenore^ sineque uUa stipulatione ei credidit; maxi^ 
mum existimans quaestum^ memorem gratumque co- 
gnosci, stmulque.aperire, se non fortunae, sed homi- 
nibus solere esse iimicum. Quae quum faciebat, nemo 
eum teroporis causa ^ facere poterat existimare. Ne« 
mini. enim in opinipnemveniebat,^ Antonium rerum 
potiturum. Sed sensim ^^ is a nonnuUis optiniatibus 
reprehendebatur^ quod parum odisse malos cives vi- 
deretur. Ille autem sui iudicil, potius quid se facere 
par esset, inluebatur^ quam quid alii laudaturi fo* 
rent* • 

X. Gonversa ^subito fortuna est. Vt Antonius re- 
diit in Italiam, nemo non magno in periculg Atticum 
futurum putarat, propter intimam famih'aritatem Gi- 
ceronis et Bruti. Ilaque ad adventum imperatorum ^ 
de foro decesserat, timens proscriptionem; latebatqae 
apud P. Volumnium, cui, ut ostendimus, paulo arnte 
o^em tulerat. (tanta varietas iis temporibus fuit for- 
tunae, ut modo bi, modo illi» in sutnmo essent aut 



companierit m iudicio. — Spontor, inscrvirct , forlttnaeqoe vicibas se 

Atticus ttbique tiden» soani inierpo* accommodaret; Tss. 

«uit. (9) Nemini eaim in opimontm ve- 

aiebal, Ciceroniana locutio. Ita Phi* 

(7) ^eunda fortuna, Ila veleres y^^ „^ ^g^ ^q^j .^^^^ ^^^ ^j^j ,„ 

habent editiooes : uocos igilur , hlc iQentem?« * 

vulgo appositos , refiiotos maluimus. ^, ^jj ^^^^ p.ulalim, vel, si cam 

^ln diem, S^lvendum scilicet in h^^,;^ ^u,^ ^,,„^ ^.^jj^^ ^H^ 

ceitam diem.— «ine foenore, swequB ^^^^ ^,„1, Sequimttr ed. pr. 

uUa uipukatione, Id est, remola omni ^^ j Imperaiorum. Antonii scilicet, 

usura solemnique promissione. ^^^^^jj ^^ ^epidi. De quibui vide 

(8) Temporii eauta, Vt tempori Flonim IV, 6. 



328 



ATTICVS 



fastigio, aut periculo ^ ); habebatque sectun Q. Get^ 
lium Canum , aequalem simillimumque sui. iloc quo* 
que sit Attici bonit4tisiesemplum,quodcum,eo,queiii 
puerum in ludo cognoverat» adeo cooiuncte vixit, uC 
sji extremam aetatem amicitia eorum crev^rit. Anto— 
niiis autem etsi tanto odio ferebatur ^ in Ciceronem^ 
ut non solum ei^ sed omnibus etiatn eius amicis esset 
inimicus, eosque vellet proscribere; s^uhis horlanti^ 
bus tamen, Atlici memor fuit officii, et ei, quum re^ 
quisisset, ubinam esset, sua inann scripsit, ne timeret, 
statimque ad se veniret; se eum et iUius causa Gel« 
lium Canum de proscriptorum numero eiemisse. Ac^ 
ne quod in periculum incideret, quod noctu fiebat, 
praesidium ei misit. Sic Atticus in summo timore non 
solum sibi, sed etiam ei, quem carissimum habebat, 
praesidio fuit. Neque enioi suae solum ^ a quoquam 
auiilium petiit. salutis, sed coniunctim ; ut appireret 
nullam seidnctam sibi ab eo velle fortunam. Quod si 
gubernator praecipua laude fertur, qui navem ex 
hieroe ^ marique scopuloso servat ; cnr non singula* 



(2) Periouio, Noo proprit in bAc 
oppositiione ivspondet Jattigio , sed 
pcr eiui «xplicationem et sensuni, ut 
sliepe fit, ttbi sensus ▼erborum , non 
verba spectantur. Tks« •-- GeUiwn Ca* 
num, Non «atem Canium, ut «|uidom 
dedenintj quippe <]uod Cognomen 
Gellys pfoprium. Cani memini Ci- 
cero passim, ut.Epist. ad Att. XUfy 
34. Sic et vet. Itbri. 

(3) Fere&atur, iraejmpetnroiquam 
eraC, miigis ostendit — i^iiis. Qui- 
dam libti miii habenf. HIc autem , 
]^optcr pracccdens ctf^ eiia antepo^ 
suerim; . 



(4) Neqie mim muia. Moban, ato. 
Nec enim separatim quemquam tumm 
vitae protectorem quaesiyil;GomiTni. 

(5) Hieme, Hiems saepisame a La* 
tinis, et a poStis praecipue pro tent- 
pestate usurpatur. Consnle Scrviiim 
ad Virgil. Aeneid. V, v. 4 4: 

OIU esaertdeus supra eapui adsiidt 

imber, 
Noetem hiememque jertn» . '• • • 

— Singuiarit existimetur prudrntia , 
etc. Si qois, reipublicfte nave flucti«* 
biis dvilibos agitata, optimum itioe- 
ris. docem investigare studucrit» ra- 



. ATTICVS 829 

rU eiuB existimetiir prudentb, qni ex tot tamqud gra-^ 
vihus prpcellis qivilifitis ad inGolumitatem pervenit? 
XI. Quibus ex malis Ut se emerserat, ^ nihil aliud 
egit, quam ut plurimis, quibus rebus posset, esset au-^ 
xilio« Quum proscriptos praemiis imperatoruin vutgus 
conquireret» nemo in Epirum^ venit, cui resullade* 
fuerit; aemini non ibi perpetuo manendj potestas 
facta est. Qui etiam post pr^elium Philippense, ^ in^ 
teritumque C. Cassii et M. Bruti^ L. lultum Mocillam 
praetorinm, et^ius filium, Aulumque Tbrqnatum, ce« 
terosque pari fortona perculsos, instituerit tueri ^ at« 
que exEpii^o his oiAnia Samothraciam sdpportari ius^^ 
serit. Difficile est omnia persequi, et noh necessaria. 
Illud unnm intelligi volumus, illius liberalitatem ne- 



tionem vitae exigat, ut veteris sdri- 
ploris nostri verba itenim usurpem, 
« Suivant Vexemple iTAtiieus^ taht 
renomptd pour ^a modeHie et pmdenee 
en teU oraget, tenu tousjourt tt estimd 
pout/auoriter le bon party, touteifbU 
sant ientHiopper ^aux armet et tan$ 
. ' ttffente de tautre partr, ■ 

(0 ift emerteraf., Ita omnes libri: 
quod iicet slat rariori mm', quiioi 
emergere nentraliter ponatnr, iia*la- 
men etiam occurrit apud Gicer.. it 
Harusp. resp. XXV^. et^renlium in 
Andr. III, 3, 30. Sic te passlm addi* 
tur verbis sifAibns emmpere, pene» 
irare, ahtHnerei contra in aliis omit- 
tilur, veluti mot^^e, verter^, quae est 
liDguarum libido. Quare oqn qpua 
erat contra libros, te convertere in 
ipse. In verbu ipso emerserat elegans 
est metapliora de calamitosis^ qui ad 
meiiorem soirtem enituntur et asauf* 
gttQt«Ita tero praecedeatem meta« 



phoram^ qo^m, inserta voce malit, 
fioltam invenerat, resumit^ et novo 
augmento adsci^, penequitur sic, ul 
alia coilvertat. Nempe praecedentia 
salutem ei lempestate . et roari soo- 
pulosocontinent; faaec notionem nau- 
fragii aflemnt. Get^mm-hanc perio« 
dom soperiori capiti adnectnnt quae- 
dam editiones. Tzs. — NihiL Intcno 
tuffl stodium deAofatvId. 

(2) In Epirwn. V]>i praedia habebaL 
» Ompisque eius peconiae reditoa 
coQstabat ,10 , Epiroticis et' urbania 
possessionibos. ■ Infra XIV. — flee 
uila. Non male olim edd. aliqoae, ra 
uUa. Tss. 

(3) Praelium Philippense, Ita qito 
Brotus et Cassios , inrerfeclores Cae- 
wU, ab Aotonio et Octavio devicti 
ceciderunt.Floms, IV, 2. Praclium 
aulem Pliilippense a Philippis , Ma-' 
cedoniae urbey*dictum. — MoeiUam., 
Ignotuni cognomea. Qdkhai coali» 



33o 



ATTICVS 



que temporarian), neque callidam ^ fuisse. Id exipsis 
s^bus aclemporibusiudicaripol^st, quod ncrn floren- 
- tibus se venditavit , ^ sed afllictis semper succurrit. 
Qui qdidem Serviliam, Bruti matrem, noh minus posfc 
mortem eius, quam florente, ^ colderit. Sic liberali- 
tate uiens, nuUas inimicitias gessit/quod neque lae- 
debat quemquaqi, neqiie, ^ si quam iniuriam accepe* 
rat, malebat ulcisci , quam oblivisci. Idem immortalt 
memoria percepta retinebat beneficia^^^uae autem 
ipse tribuerat, tamdiu meminerat, quoad ille gi^atus 
erat, qui acceperat. Itaque hic fecit, ut vere dictum 
videatur: cc Sui cuique mores fingunt fortunam ^ >^ 
Neque tamen prius ille fortunam, qiiam se ipse, fin« 
xit: qu} cavit, ne qiia in re iure^ plecteretur. 

XIL His igilur rebuseffecit, utM. VipsaniusAgrip- 
pa, ^ intiin^ familiaritat^ coniunctus adolescenti Cae* 



ciunt MotacillAm , quod avis et bo- 
inen. Tss. — Sanwthraciam. Fuit in- 
Mila maris Aegei, prope Tbracitfm^ 
quae tota olim sabra habebalur , et 
hioc asjlum praebcbat* Hodie SamO' 
ttrachi. Tzs. 

(4) Nequt temp3rariam, neque eglr 
lidam, Huius munificentiam nec tem- 
poris ciuisa fictam, nee captatricem 
cztitisse. Codrtw. . 

(5) iVoii /locentiBur te vendioavit, 
Mumquam osura vel gioruftbne po« 
tentibus obseciitiis est. 

(6) Florenu. Alii JUnrenUm^ oppo- 
ailione minus conciona. 

(7) ISeque ,.,^maUhat uldieifquam 
nhUviMci. Alii aliter legunt. Sailustius 
Tero similiter de prispis Romanis: 
lAccepti iniuria» ignoscere, qiiam 
^sequi malcba&t t lug. iZ, 



(JS)*Sui cuique more» fingunt fortU" 
nam. Quis hanc senteotiam primos 
•pud Romanos ediderit docet Salhi- 
stius, ad Caesar. de ord.rep. Ofat. I: 
1 Sed res docuit id verum taM€^ quo<^ 
in carmin. Appiiisait: Fabrtim e$»e 
iuae qutmqve fortunae. ■ 

(9) lure pUeteretur. Errorb ■dmlati 
Bierito pbenam daret. 

(0 yipsanius Jigrippa^, Hio, ut 
fert Seneca EpisL Smi, Attici g^er 
fiiit.. Et tres habuit uxores^ quaniiu 
prima^ Pompooia, Attiti filia; altera 
Marcejla, Octaviae filia; tertia Inlta» 
Aug. Caesaris, ez qua Caium et La*> 
bium CaesareSy Posthumum Agrip^ 
pam» Agrippioam et luliani habuit: 
dux quoqae helli peritissimus , «1« 
quo Yirg. Aeneid. VIII, 68Z siqq.i 



ATPICVS 



33 1 



soari, ijuuin, propter suam graiiain et Caesaris poten- 
tiani, nullius conditionis nonhaberet polestatem, po* 
tissimuin eius deligeret aiBnitatem, praeoptarelque 
equitis Romani filiam generosavum nuptiis.. Atqqe ha« 
rum nuptiarum conciliator fuit (non est enim celan-* 
dum ) M. Antonius triumvfr reipublica# conslituen- 
dae: cuius graiia (|uum augere possessiones possetsuas^ 
fantum abfuit a cupidilate pecuniae, ui ^ulla in re 
usus sit ea, nisi in deprecandis amicorum^aut pericu- 
lis, aut 'incommodis. Quod quidem sub ipsa proscri-, 
ptione«perilIustrefuit« ^^Nam qaum L.Saufeii, equiiis 
Romani, aequalis sui, qui xum eo complures annos» 
stqdioductus philosophiae, ^Jbabitabat^habebaiqu^ ia 
Italia pretiosas. possessiones, triumviri bona vendidis* 
sent, consuetudihe ea^ qua ium res gereSantur;' At- 
tici labore atque industria factum, ut eodem nuhiio 
Saufeius fieret ceriior, se patrimonium amisisse et re* 
cuperasse; Idem L. lulium Calidum, quem^ post Lu- 
cretiiCatuIIiquemortem,*^ multoelegant^issimum poe* 



Parte aliq, ventii et </(f Jgrippa se- 

cundis, 

Arim^, hgmen agens: ^i» Belli ciiW- 

9 gne superBum , 

Tempora nofali Jidgent rostrata eo' 

^rona, Cdurtiv. 

-— NiMius eonditionis non Aa^errt. 
ctc. Peoet euin'oiDoe cooiugium et* 
set.Gonditio«utein verbam nupUalc; 
gallicCy parti, ailiance, 

(2) Quod quidem suh ipsa proseri" 
ptione perillustre fuii. Eo quod, quum 
certatim proscriptorum * booa inter 
aroicoa suoa triumviri aividerfoty re- 

cuMverit Atticus^ imo amicis adeaipta 
reddidcrit» 



' (3) P^losop^iae. Epictireae scilicct, 
nti ^x Ciceroui» epistolis docti con- 
tenduot. Aciicum vero Epicureum 
fuisse negat Emstius. 

(4)'Fof{ Lucretii CaixdUque mor^ 
tem. Lucreiius , poista ins^gnis , ct 
philosopliQs Epicureiis, qiii de rerum 
natura libros sex edidit*, Catullus ai^* 
tem Veronensis, poefa roordax et la* 
scivuSf qui ,Syllae Hlariiqiie actate 
florebat — Praefecto fabrum AiUoniL 
Qui ab Aotonio^ fabris» q^ibus' in bello 
opus eral, quique machioas aedificant 
tit curator operisquC exactor fucrat 
praepositus. Fabrum autem, form« 
affliqua, proyadjnomni; et in.hoc ti- 
tulo ftoicronia. <— Ejpedivit., Id tst. 



33a 



ATTICVS 



tam nostram Inlisse aetatem vere videot pOS.se con- 
tendere, neque rainus virum bonum, optimisque ar«« 
tibus eruditum, post proscriptionem equitum, propteK* 
magnas eius Africanas possessiones» in proscriptorani 
j^umerum a P. Volumnio, praefecto fabrum ADtonii^ 
absentem r^atum , expedivit. Quod in praesenti ^ 
ntrum ei laborlosius, an gloriosius fuerit, diffioilefuift 
iudicare; qiiod in eorum periculis non secus absen* 
tes , quam praesentes , amicos Attico esse curae co^ 
gnitum est. 

XIII. Neque Tero minus ille yir, bonus pater£imi« 
lias habitus est, quam civis. Nam quum esset pecunio* 
sus, nemo illo minus fuit emax, minus aedificator. ^ 
Neque tamen non in primisbene habitavit^ omuibusque 
optimis rebus usus est. Nam domum habuit in coUe ^ 
Quirinali Tamphilanam, ab avunculo hereditate re* 
lictam ; cuius amoenitas* non aedificio, sed silva con- 
sCabat Ipsum enim tectum, antiquitus ^ constitutuin. 



proscriptoruiD numero ezimendum 
cunvit. 

(5) In ffraesenti, Tum temportt. 
Quae quidem verBa videotur laogue- 
re, ideocjue obnnulli huoc locum cor« 
ruptum exifllimaruot, — iduieo eu€ 
awae, Hioc probalum fuit , Alticum 
€odem atudio iovigilare amicorum 
aoonim,aive praeaentittm,alve abieB* 
iium, aaluti. 

(4) Mvmt/iiU emaXf minuf aedifi» 
eetor. Ea publica Attici vita ad pri- 
vatam tranail NepoSyCuiua aeotentiaa 
jobscribit Cic. Parad. VI^ hia verbis; 
• Kon ttee emacem^ vectigal est.t Et 
Laconea, sl eui mala imprecabantur^ 
c{natuor ipat aecidere optabanl^ qdb* 
primpm mt acdificaadi deaa* 



derium. Locus ezstat apud Suidam. 

GOORT». 

(2) Jh ooUe Quirimdi.Vnu* ez ae- 
ptem Riimae n|ontibaa» ubi templum 
Quirini erat— TampAiZoAflm. ikTanft- 
philo quodam Romano aic vocatam. 
— > M asnmeulo. Q. Caecilio scilicel^ 
de quo aupra cap. V^ 

(3) AntiqidutB, Mpru vetnato. Qan 
'verbo in primia delectatur Tacituaiy 
quippe qoi undeciea illud usurpave^ 
rit. Yide Annal. 11, 56; XI, 5, etc — 
Pkti udi»; qiuun eumptui. Tlua ele-> 
gantiae, gratiae, ob antiquitatia lao- 
dem, qilam impensae exhibebat. Saiie 
autte mire et iosolile ad domiia 
transfertiiri 



ATTlCVS 



333 



plus salis^quam sumplus, hal^ebat: in quo nihil coiii« 
muiavit, nisi si quid yetustate coactus est. Vsus .es<; 
£imilia, si utilkate ludicaDdum est, optimaj si forma^ 
vix mediocri ; namque in ea erant pueri litteratissimt 
anagnoslae Optimii ^ et plurimi librarii ; ut ne pedise- 
quus quidem quisquam esset, qui non utrumque ho* 
rum pulchre ^Eicere posset. Pari modo artifices ^ ce- 
teri 9 quos ciihus domesticus desiderat, apprime boni. 
JVeque tamen borum quemquam, nisi domi natum,do* 
wique factum, habuit; quod est signum non solum 
contiqentiae, sed etiam diUgentiae. Nam et non intem- 
peranter concupiscere, quod aplurimis videas, contjh 
nentis debet duci ; et potius diligfentia, quam pretio , 
parare, non mediocris est iodustriae. Elegans^nonma- 
gnificus ; splendidus, non sumptuosus ; omni diligen- 
tia.muQditiem» non affluentiam^ affectabat. Sopeiles: 
modica, non multa, ut in neutram partem conspici pos* 
set. ^ Nec faoc praeteribo^ quanquam nonnullis leve 
visum iri pqtem; quum in primislautus ^ esset eques 



(4) Anagnottae optimi, Lectorat 
•cilicet, anayTt&^i, quonim officium 
cnt t«m in seriis •tudiis^ quam inter 
epulas^ Jibrum aliquem perlegere.— - 
Libraru, Servi in describeodis et cu- 
randisjibris apud Ruroanos adhibiti. 
Quorum tres nominat Cicero; epist. 
XIII I 44, Pharoaoem sdlicet , An« 
thaeum et Salvium. — Peditequm^ 
Apte ad vividam descriptionem lit>< 
leratae. domus subiungit« quia in hoe 
certe nemo Htteranim inMitiam cuK 
pet. Tcs. — Vtrumqua horum faeere» 
Id est, anagnostae vel li)>rarii muoera 
«bire. 

(5) ArUfieee. Vltra cultum iulel* 



ligi'non debent^ verhi.caosa^ funam- 
buli^ gladiatorea^ ut quidam iaciun|. 

T£S. 

(6) Vt in neutram patrem oonspiei 
poueu IUustrat hoc in prirois^ ait 
Tzs.y clarissimus locu^ Ovidii in Tri« 
stibos IIj 4 43y WAi RDomos neque 
divitiis , neque paupertate nqtanda, 
Vnde sit in neutrum conspiciendus 
eques.n Id est, ut nec 'divestuec paa- 
per baberiy appellarique possit. 

(7) Lqutus, Quod quidara ad divi^ 
tias referunt'y nezus de epulis vuU 
intclligi,^ q/uod et confirmat luvena* 
lis XI, in Txs. — • Tema miiUa aerie. 
V« cJ« Letronneg Comid^atione euf 



33i 



ATTICVS 



Rom. et non ^aram Uberaliter domum suam omniacn 
ordinum homines invitaret ; scimus, Hon ampiiuSy 
quam terna millia aeris, peraeque in singulos menseSy 
ex ephemeride eum expensum sumptui ferre solitum. 
Atque lioc non auditumj, sed Cognitum praedicamus. 
Saepe enim propter famiiraritatem domesticis rebos 
interfuimus. 

XIY. Nemo in convivio eius aliu^ acroama ^ aadi«- 
Tit, qi^am anagnosten: quod nos quidem iucundissi- 
nium arbitramur. Neque unquam sine aliqua lectione 
apud eum coenatum est; ut non minus animb^ quam 
yentre^ ^ conyivae delectarentur. Namque eos roca- 
bat^ 3 quorum mores a suis non abhorrerent. Quum 
tanta pecuniae facta esset accessio, ^ nihil de quoti- 
dianocullu mutavit, nihil de vitae consuetudine; tan-* 
taque usus est inoderatione^ ut neque in sesterlio vi* 
cies, quod a patre acceperat, parum se splendide ges- 
8erit,neque in sestertio centies afHuenlius vixerit, 
quam instituerat, parique fastigio steterit in utraque 



/ei monnatei Creetfues et Romainet, 
•- Ex ephemeride. E^yj/upt;, latine 
diuraum seu diarium, libellus seu 
commealarius diurnus, in quem ac- 
ceptum et expensum cuiusque diei 
reierre solent. 

(1) Acroama, Gr^ ax^6afta« Acroa- 
mata vocabantur, qui parlim seriis, 
partim iocosis recitationibus,' adiun- 
clis etiam cantorum et tibicinum mo- 
dulis, convivarum aiires delectabant. 
Testatur Plinius, epist. VI, 34. Adde 
Oellium lll, 2. Cf. Ernesti Clav. Ci- 
cero. 

(2) Noih minu» animq, quam ventre, 
dc. Sic ^ Plaiouis cocna Timotheus» 



bomo clarus Atheois, et princeps ci- 
vitatis^ quum vidisset eum pqstridie: 
irVestrae^ inquit, coenae non solum 
in praesenti, sed etiam postero die 
lucundae sunt. o Cicero Tuscul. V, 
35. 

(3) VocabaU ad prandium inviti* 
bat. Ita X>aeci x«>sey. 

(4) Pecaniae accenio. Sciltcet tx 
avunculi hereditate. Cf. snpr. V. — 
In seslertio vicies. Vide LctroHne^ op. 
\a}^6.-^ Pari fastigiOf etc. Eumdem 
vitae modum servaverit in utraque 
fortuna; nempe liberaliter advers|, 
noa iuxuriese steuoda vijierit« 



ATTICVS 



335 



fortuna. NuUos habuit hortos^ nulkm subnrbanam » 
aut maritimam sumptuosam villamy neque in Italia, 
praeter Ardeatinum et Nomentanum^ rusticum pvae- 
dium ; omnisque eius pecuniae reditus ^ constabat ia 
Epiroticjs et urbanis possessionibus. Ex quo cognosci 
potest, eum usum pecuniae non magnitudine^^ed ra- 
iione, metiri solitum. ^ . 

XY. Mend$cium neque dicebat, ^ neque pati pote- 
rat. Itaque eius comitas non sine ^everitate erat, ne-^ 
que gravitas sine facilitate : ut difficile esset intellectu, 
utrum eum amici magis vererentur^ ^ au amarent. 
Quidquid rogabatur^religiose^ promittebat; quod non 
liberalis, sed levis arbitrabatur^ polliceri, quod prae- 
stare non posset. Idem in nitendo, quod semel an- 
nuiss^, ^ ta^ta erat cura,utnonmandatam, sedsuara 
rem videretur agere. Nunquam suscepti negolii eum 
pertaesura est. Suam enim existimationem ^ in ea re 
agi putabat: qua nihil nabebat carius. Quo fiebat^ ut 



(5) Pecuniae reditus. Hinc gallicey 
ie revenu, — /n Epiroticis, Prope 
Thyamin fluyiumy qui Tbesprotiam 
et Cestrinera distermioat^ Atticum 
habuisse viHavi amoenissimam coU 
li^nt ioterpretes Ciceronia. Vide 
Epist. ad Attic. VII, 2, et lac. Pnl- 
merium, Graeciae II, 5. 

(6) Metiri soliUtm, Non qivotum 
^luisset, sed quantom necesse esset, 
impeosam faciebat. 

(1) 3iendaeiu/n neque dicehai^ etc, 
Ila de Epaminonda III , praedicat : 
a Adeo veritatis diligens^ ut ne ioco 
quidem mentirelur. a 

(2) yererentur. Venerarentur. 

(3) Religiose, 1. e. caute^ ccrta 
fide. 



(4) Jn nitendo, quod semel annuts» 
set, Dom nilebalnr, quae semdl an- 
nuifset, praestare. Altae ed. admisisset 
habent. Priorem vero lectiooem an* 
tepono. Ita Virg. Aeneid. XII, 487 : 
■ Sin nostrum anhuerit nobis victoitji 
mitrtem;* et Horatius o<L IV, 6: w^n- 
nuere muros. — Tanta erat cura. In 
ablativo intelligi debet, propter idem, 

'elsi paulo hoc est insolentius; miAus 
tamen quara anacolulbon in idem pru 
eidem effiogere. * 

(5) Existimaiionem, Bonam scilicet 
famam. Coof. in Catone II. •— Existi» 
mationem .... agi. Ila vero Cicer. in 
.Verr. VI^ 5l: tAguotur iniuriae so- 
ciorum, agilur vis legum, agitur e^- 
stimatio verit|sque iudiciorum.a * 



336 



ATTICVS 



ooima Gic6ronum9 CatoiiIl> Marii,^ Q* Hortensii, AuR 
Torquali, maltoruin praelerea eqiiitum RoaiaDoruia 
negotia procuraret. £x qoo iodicaripoterat, uon iner» 
tia, sed iudioioj ^ fugiise reipublicae procarationem* 
XVL Humanitatis Yero nullum afferre maius testi- 
xnonium possiim, quam quod adcJescens ^ idem seni 
Sullae fuerit iucundissimuSi senex adolescenli K. Rru- 
to ; cum aequalibus autem auisi Q. Hortensip et M. 
Gicerone,sic vixervt^ ut iudicare difficile tsilf cui ae^tati 
fuerit . aptissimus. Quanqqam eum praecipue dilexii 
Gicero 9 u( ne frater quidem ei Quintus carior fuerit 
aut familiarior. £i rei sunt indicio» praeter eos libroa 
in quibus de eo facit mentionem» qui in vulgus iam 
sunt editi^ sexdecim volumina epistolarum , ^ ab con- 
$ulatu eius usque ad extremum temp^B, ad Atticum 
missarum ; quae qui legat^ non multum desideret bi* 
etoriam contextam illorum teraporum. Sic enim omnia 
4e studili principum,^ vitiis (flicumi mutalionibusrei* 
gublicae perscripta sunt, ut nibil in iis non appareal; 



(6) Aforic. YncM includtmt^ qiiia 
^«rie ia libris legitur» fideque dnbi«| 
M* qme HottauU^ JHatd Q, H* vei 
JUgtvi^ H. Et Mofei Q. quum io^ 
|)tuni CMet, et duo prMOoroine noale 
iiiog«ret, finxerunt Hani^ qui tanen 
lAtfico admpdnm adolesceate» nor* 
luus cral.Alii utrumque acriptum 
foisM putaot M* Q., ut praeposilum 
noroim Gioeronum » posl « aua' 9»^t 
molum , quam ilU adeo aBsignavil 
Lambious et qiiidam «liL Q. prae« 
Jioaiien cororoode poisit rcferri. ad 
HorUhsium^ sed Mcrii, vely ul eal 
in libriSf Mard roale redundat Hinc 
^qoi M. Catonitt Q. Horutuii , 
«oieBdanHit. lUam vcro cum Httt- 



lentio et Torquato amiciliam altigi^ 
cap. V et XI. Txs. 

(7) Sed iudido» Scilicel pnidenti«. 
TesUtur Ciccio, Epist I» 47. 

(0 jidoUicetu. Agens anoum 27^ 
quuro Sylla ageret 55. P6sl Auicoa 
senez annorum 66, Brulua adolescciM 
anooriim 42. Tns. 

(2) Sexdeoim uoUumna epieleUnmdt 
Quidquid olim circumvolvi aolebal 
in cbarta aut Kripto eodice, voluraea 
dicebaiur; id aulem patet ex sexde- 
cim epistolarum librb ad Atticum. 
Coi7aTiN.<* HietoriamoonieMUm. Gal- 
lice» Chitloire tmi^ie» 

(3) Prindpiun. Optimatum, in iis« 
que Gacsarisi Pompcii ct aimiliuni» 



rjBMVi 



1 



ATTICVS 



337 



et fiicile ejcistimari possil, prudeniiam qnodammodo 
esse diyinauonem. Non enim Cicero «a solum^ quae 
vi vo se acciderunt, futuraf praedisit ; ^ sfed etiam, quad 
nonc usu veniunt, oecinit ut vates. 

XVII. De pietate ^ autem Attici quid plura com- 
memorem? quum faocipsum vel*e gloriantem audierim 
in funere matris saae^ quam eartulit^ annorum nona« 
ginta, quum esset septem et sexaginta, se nunquam 
oum matre in gratiam rediisse, nunquam cum sorore 
fuisse in simuitate, quam prope aequalem' faahebat* 
Quod^est signum, aiit nullam unquam inter eos que« 
rimoniam intercessisse • aut hunc ea fuisse in suos 
indulgenti^i ut, quos amare deberet, irasci eis nefas 



T&k '^Vl nihil in iis non appareat- 
Tt ibii omnia lucide inveDiantur. 

(4) Futura praedixit. Pauca de mul- 
tisezemplacollegi auguriiet vaticinii 
Ciceroois. £p. VII, i i : ■IIpoOcffTr^;», 
nosier Attice, dod hariolans, ut illa, 
cui utmo crtdldii (Cassan^rascilieet') 
sed coDiectara prpspiciens 

Jamque mari magno. 

Non mullo, inquam » ceous possum 
vaiicinari: tanla roalorum impendet 
l>cac.ii £t VIII, 3: N £t ame esl' 
(tute scis) .propter suspicionem huius 
impendentis temptstatis multo ante 
pcovisum.ii Moz Vllly ili iiScripse- 
ram eas litteras, quarum vaticinatio- 
nem falsam esse cupio. i X,. 8: sEt 
•tameny mi Attice^ auguria qaoque 
me incitant quadam spe non dubia^ 
noD haec colfegii nnstri ab Attioj ' 
sed iJIa Platonis de tyrannii. ■ £t 
stdtimi sNos tamen hoc confirmamus 
illo augurio^ quo diximus ^ nac nos 
fallit^ nec allter accidet. Corruat iste 

CoR. Nep, 



necesse est«i> Idem, epistola ad Licf« 

nium Galvnm, apud Nonium: n prae- 
sentit aoimus atque augurst qoodam 
modo , quae futura sit suavitas. s 
ScBOT. Ciceronem ^ero quis non mi« 
KabitHr hisce verbb M. Antonio per- 
niciem fnturam minantem; aQuia 
autem meum consufatum, praeler ^« 
Clodium» qu^ vjtuperaret inventus 
est? cuius quidem te fatom, sicuti 
C. Curionem , manet; quoniam id 
domi tuae est, quod fuit illorum utri- 
que fatale.n Philipp. II.— > Quae Ttttno 
usU veniunU Quae uunc accidunt. — 
Cecinii. Vox propria de oracuiis^ va^ 
tibus et poetis.' 

(4) Z>e pietate» Hic in propinquoa 
vel necessitudines ^uas aiTectus nutat 
pietas, 

(2} Quani extuUt, Quam sepelien- 
dam curavit. — Se nunquam,,, in gra* 
tiam rediese, Per roetonymiam con- 
sequenUs pro antecedente significatum 
eum cum matre sine ulla controvecsia 
Tixisse. 

y 



338 



ATTICVS 



daceret Neque id fecit natura solqm, quanquam omnes 
ei paremus;.^ sod etiam doctrina.Nam et principum 
philosophorum ita percepta habuit praecepta, ut iis 
ad vitam agendam, non ad ostentationem ^ uteretur. 
•XVIII. Moris ^ etiam maiorum summus imitator fuil, 
antiquitatisque amator : quam adeo diligenter habnit 
eognitam, ut eam totam in eo Tolumine exposuerit, 
quo magistr^atus ordinavit. Nulla enimlex, nequepax^ 
neque bellum, neque res illustris est populi Romani, 
quae non in eo^ suo tempore, sit notata;et, quoddif- 
ficillimum fuit, sic familiarum originem subtexnit, ^ut 
ex eo clarorum virorum propagines possitnus cogno- 
•scere. Fecit hoc idem separatim in aliis libHs: utM. 
,Bruti ^ rogatu luniam familiam a stirpe ad hanc aeta- 
temordine enumeravit, notans, qui, a quo ortiis, quos 
honores, quibusque temporibus cepisset. Pari modo 



(3) Quampiam ornnes ei paremuM» 
Sic oUm Chrytippus clamitaJbat: Tq 
t/Aoc cevoct dxo>ou6oi>c tn ^uffgK (^y. 
Adde Senecam de Yit^beat. III: n In- 
tcrim^ quod inter omnes Stoicos coa- 
venit, rerum nalurae assentior. Ab 
ilia Don deerrarCt et ad illius legem 
eMmplnmque formari^ sapientia est.* 

(4) Non ad ottentationem. Eorum 
iDstar^ de quibus D. HieronymuSj 
epist. XXXIV: u Philosophus, gloriae 
•nimal, et popularis aurae vile maii'* 
cipium. M 

(1) Moris, Pro morumi Ua autem 
solent scriptores. m lugurtha ubi na- 
iuram Publii Scipionis ^ qui tum 
Romanis iniperator erat, et morem 
faostium cognovit. M Sall. lug. VII. 
• Nihil usquam prisci et integri mo* 
n$. « Xac A. I» 4. -^ Vobunine. la- 



scripsit eum libmm Anndem^ ut 
noster indicavit in Hannibal. XIII ; 
et sic in Cic. ad Att. XII, 23» appcl- 
latQr^ qui eum saepe laudat^ et ae* 
ptingentorum annorum roemoriam 
continuisse alBrmat . T^. — Ordina'- 
vit. 14 est, disposuit, et, ut mox ipse 
loquitur Nepos, scio quemque tempore 
notavit, ordine enumerayii. Ita cum 
Vossio et Barthio malo legere, qaam 
cum aliis omaviL 

(2) StAtexuit. Eleganter, id est, io- 
serait, renim summae admiscoit* — « 
Propagines. Metapbora ab arborilKis 
ducta, gallicci la geiidalogie, 

(3) 3f. Bruti. Qui fuit ez gent^ 
lunia. Gens autem lutiia una ez no- 

> 

bilissifhis^ qiiae a Troianij et Aenem 
originem sumpserant. 



4-. "- « 



ATTJCVS 



339 



MarcelU ^ Claudii, Marcellormn ; Scipionis Cornelii et 
Fabij Mazimi, Fabiorum et Aemiliorum quoque : qui** 
Lus libris nihil potest essedulcius lis^qui aliquam cu^ 
piditatem habent notitiae clarorum virorum. Attigit 
quoque poeticen: credimus, neeius expers essetsua- 
vitatis. Namque versibus, qui honore rerumque gesta- 
rum amplitudine ceteros Romani popnli praestiterunt, 
exposuit; ita, ut sub singulorum imaginibus ^ facla 
magistratttsque eorum non amplius quaternis quinisve 
versibus descripserit : quod vix crqdendum sit, tantas 
res tam breviter poluisse.declarari. Est etiam unus 
liber, Graece cpnfectas, de consulatu ^ Ciceronis. Ha- 
ctenus, Attico yivo, edita haec a nobis sunt. 

XIX. Nunc, ^ quoniam fortuna nos superstites ei 
esse voluit, reliqua persequemur; et, quantum pote- 
rimuS| rerum exemplis lectores docebimus, sicut supra 
significavimuS) tcsuos cuique mores plerumque con- 
ciliare fortunam. >^Namque hic contentus ordine eque- 



(4) Afarcelli,Sci\ieel rogalu, guae 
Toz proximis nomiuibiu ^ciptonia el 
Fabii supplenda est, nt, in ceteris 
genitivis numeri plaralis« Jamiliam 
ex superioribus repetere necesse est. 
Plutarchus Marcdhun a Marte dedu* 
cit. — i^a^ioitim* Qui suam originem 
ad Fabiuro, Herculis fiiiuni, referunt. 
Pli|tarchusy ip Fabio Maximo. «— ^e- 
miliorum» Qui, teste Festo, ab Aemi- 
lio^ Ascanii filio, se ortos celebra* 
bant. Flutarchos vero in Pauio eos 
Mamerco , Numae regis filio« natoi 
fuisse scribit. Vnde AemiUi pariter 
dicti sunt et Mamerlini, 

(5) Ft suk singulorum imaginihusm 
Sub uniuMuiusque effigie. nlmagi- 
num amorc flagtasse quondam testes 



sunt el Atticnsllle Clceronis, ediKo 
de bis volumine, et Marcus Varro, 
benignisstoio invento, insertis volo- 
minum suorum feeunditati non no^ 
minibus tantum septingentorum iilu- 
strium, sed et aHquo modo imsgini- 
bus.n Plinius Hist nat. XXXV, 2. 
— Credendum tit, Notandus hic ge-^ 
rundii usus, illa aetate rarior. Tcs. 

(6) Considatu» Quem gessit A. V. 
C. 690. Hunc librum Cicero ad Atti- 
cum II, \ , commeiOarium vocaL 

(4) iVtiRc. Igitur, quae sequunlary 
acripta sunt post annum 724 , quo 
roorluum tue Atticuro tz ipso Ne- 
pote, eap. XXII, apparet. Tss.— Si" 
cut supra signifioa^imus, Attico XIs 
iiSui cuique moresfinguot fortui^m.f 



340 ATTICVS 

slri, quo erat ortus, in affimtatem perve^it impcrato- 
yis Divi filii ; ^ quum iana ante fiimiiiaritatem eius es- 
set consecutus nulla alia re, quam eleganlia vitae^qua 
ceteros ceperat principes civitatis, dignitate pari, fpr- 
luna bumiliore. Tanta enim prosperitas Caesarem eum 
est consecuta, ut nihil ei non tribueritfortona,quod 
cuiquamante detulerit; et conciliarit, quod civisRo- 
manus quivit consequi-^ Nate est autem * Attico ne- 
ptis ex Agrippa, cui virginem filiam coUocarat. Hanc 
Caesar, vix anniculam, ^ Tiberio Claodio Neroni, Dru- 
silla nato, privigno suo, despondit : quae coniunclio 
necessitudinem eorum sanxit, familiaritatem reddidit 
frequentiorem. 



(2) FiUi' Abeit Itdii a miiltU ii' 
bris; qiiare etUm a Bosio, aliisque, 
uocoB attraxit. Contendontautem viri 
docti, in primisque Bosius cz oum- 
mis et lapidibus evicit, Divi ( i. e. 
lulii Caesaris ) filium proprium tunc 
fuisse cognomen Octaviani, antequam 
Augustos Tocaretur. Neque tamen de- 
sunt.numaii, io quibus Jidii etiam 
additur, et vel Caesaris nomeo prae« 
cedit, vei Angusti sequitur. In otram- 
que igitur partem' de hoc nomine 
disputsri possit, nec diversi regiminis 
geuitivi moram faciunl. Vero est si- 
milius» per explicstiooem accessisse. 
Tss» — EUgantia vitae. Vniversi mo- 
ris cuodecentia. — Ceteros ceperat 
principei, Syllam sciiicet, Pompeium, 
Caesarem^ Aatoatiim» Brotum et Ci« 
oeronem. 

(3) Qiio<2 ciVif RomanuM quivit con^ 
tequi. Quippe qui ez cive Romano 
potentissimus tyraonus evaserit. 

(4) Nata est autem Attico, non et^ 
indiopnty exciirsu quast confecto, Ne^ 



potem ad Atticum redire: antecedens 
igitor periodus de Caesare, potius 
quam de Attico, intelligenda prorsus 
est. — Neptie. Q^um Tacitus, Aonal. 
I, <2, Vipsaniam^ Suetonius in Ti- 
berio yil> Agrippinam vocat; ot pa- 
tris ( Vipsanii Agrippae, cf. Attico 
XII ) non tantum nomeoy sed et co- 
gnomen tulerit. 

(5) Vix annieulam. Viz onum an- 
num natam. — Tiierio Gaudio Ne* 
roniy DruMiUa nato. Livia DnmlJa 
duorum Neronum mater erat, qui 
praenomine Drusi^ cognomine Tibe* 
rii, a se tnvicem discernebantor. An» 
tiquus nummus: NERONL CLAV- 
DIO, DRVSO. GERMAN. COS. DES. 
Et, NERO. CLAVDIVS. DRVSVS, 
GERMAN. IMP. Vide stemma domus 
Augosteae^ quod Tacito suo affixit 
quondam lustus Lipsius.-— - Neeessi' 
tudinem eorum sanxit, Id est, oonfir^ 
mavit, stabilivit. Lambin, iegenduni 
putat auxit, Ernst. 



ATTICVS 



341 



XX. Quamvis ante haec sponsalla^ ^ non solum, 
quum ab urbe abesset, nunquam ad suorum quem^ 
quam litteras misit, qain Attico mitteret^ quid ageret^ 
in primis quid iegefet^ quibus in locis^ et quamdiu 
esset moraturus ; sed eliam^ quum esset in urbe, et 
propter suas infinitas occupationes minas saepe, quam 
vellet, Attico friftretur, nuUus dies tamen teflaere in- 
tercessit, qud non ad eum scriberet : quum modo ali- 
quid de antiquitate ab eo requireret; modp aliquam 
ei qnaestionem poeticam proponerel» interdum iocans 
eius verbosiores eliceret epistolas. Ex quo accidit , 
quum aedis lovis Feretrii , ^ in Gapitolio ab Romulo 
constituta, vetustate atque incoria detecta prolabere-* 
tur, ut^ Attici admonitu^ Caesar eam reficiendam cu- 
raret. Nequevero ab M. Antonio minus absens litteris 



(4) Spontalia. Futiiraniin scilicet 
noptianiiD pro^isaionem. Gallice , 
fianfoUles, — Quin Auico miUerH. 
Littcraa scilicet, fin quibas Quntiabat, 
<|uid ageretf etc. Ita Graeci absolate 
inmOikivt usurpant. — Auico frue^ 
retur. Attici scil. praescDtia et collo* 
quiis. — Temere intercessit. Id est , 
&cile praeteriit. •« Eliceret e/nOoUs. 
Oocasione suppeditata rescribendi ^ 
littefas ei extorqueret prolixiores* 

(2) lotfis Ferelrii, lupiter ita co« 
gnoniioatus, quod annaetspolia hosli 
ablata in eius templum ferrent, ei 
istic eoosecrarentj vel a ferendo pa- 
cem, quum ex eius tempto sumerent 
aceptrum, per quod iiirare, et lapi« 
dem silicem, quo ferire foedul sole- 
l>ant. De quo, et causaconditi templi, 
vide Livium I, ^O; Florum l, ^ i 
Valer Max. III^ 2, 3. — Jn capitolio 



oB Romxdo, Qua de re prae ^lib in- 
signiter Livius» I. c: ■ Romulii% duce 
hostiom occiso, urbeiD primo iropetu 
capitj inde exercitu victore ductOt 
ipse, qnum factis vir magntficus, tum 
factorum ostentator haud minor^ spo- 
lia diicis hostiuio caesi suspeDsa, fa« 
Jbricato ad id apte feretro gerens, in 
Capitolium asceodit; ibique quum ea 
ad qiierciim pastoribus sacrsm depo» 
suisset, simul oom dono designavil 
templo lovis fines^ cogoomeoque ad* 
didit Deo. it lopiter Feretri, inquit , 
haec tibi viclor Romuhis res regia 
arma fero, teroplumque de fais regio- 
nibus, quas modo aDiroo roelatns 
sum, dedico, sedem opirais spoliia, 
qoO, regibus^ ducibusqoe hostium cae- 
sis, me auctorem seqiieates posteri 
ierant. N — Deteeta, Tecto aciiicci 
•draodum corropto. 



34a 



ATTICVS 



colebatar; adeo utaccurate ille exultlmis terris,^ quid 
ageret, curae sibi haberet certiorem facere Atticum. 
Hoc quale sit^ facilius existimabit is, qui iudicare po- 
terit, quantae sit sapientiae^eorum retinere usumbe- 
nevolentiamque , inter qnos maximarum rerum non 
solum aemulatio, sed obtrectatio tanta intercedebat , 
quantaiR fuit incidere necesse intef Gaesarem atque 
Antonium, quum se uterque principem non solumur- 
bis Romanae, sed orbis terrarum, esse cuperet. 

XXL Tali modo quum septem et septuaginta ^ an- 
nos complesset, atque ad extremam senectutem non 
minus dignitate , quam gratia fortunaque crevisset 
(multas enim heredilates nulla alia re,^uam bonitate, 
est consecutus), tantaque prosperitate usus esset ya- 
letudinis^ ut annis triginta medicina non indiguisset; 
nactus est morbum , quem initio et ipse et medici 
cootempserunt : nam putarunt esse tenesmon, cui re- 
media celeria faciliaque proponebantur. ^i hoc quum 
tres* meuses sine ullis doloribus, praeterquam quosex 
curatione capiebat, consumpsisset ; subito tanta yis 



(3) Ex tdtimU UrriM» lA est^ ut 
ioterpretatur Manutiuf , ex Aegypto ; 
alii legunty exul tum hU terrig^ quia 
hostis iudicatus Antonius Jtalia ces* 
aeral; sed banc lectionem minus pro- 
bo. CoosTur. 

(I) Quum septem ei septuaginta. 
Qui est annus e U maa te rieus bebdoma- 
dicus magnusy ducto septenario in 
undecim : nam climacterieis viros 
praestantissimos estinctos , veteres 
memoriae monumentaque declarant 
ScBOTTvs. — Tanta<pie prosperitate. 
Quam quidem nonnunquam ioterpel* 
]atam fuisse^ Ciceronis epistoUe in<n 



dicant. Tss. — Nactus etl, Ririor 
baec locntio, quae tamen passim et 
alibi ad mala refertur. Stc Sueton« 
in Tito , fehrim nacius» Txs.— 7V** 
nefmoR. Graecorum nivtafiec, quem 
sic describit Celsus IV, iS: u In hoc 
aeque atque in torminibus freqoent 
desidendi cupiditas est; aeque dolor» 
ubi aliquid ezcemitur. Descendanl 
autem piluitae, mucisque similia. » 
Galiice,ia </^5f enlefce. Manutius ver» 
ex Nepolis subsequentibiu verbis» 
sine uUis dolorilm, tenesmon noa 
fuisse, auctpritate Celsi» aifirmat» 



ATTICVS 



343 



morbi inimtim inte&tinum^ prorupit, at extremo tem- 
pore per Idmbos fistula putris eruperit. Atque hoc 
priusquam ei accideret^ postquam in dies dolores ac* 
crescere^ febresque accessisse sensit^ Agrippam ge- 
nernm ad se arcessiri iussit, ^ et cum eo L. Corne- 
lium Balbum, Sextumque Peducaeum. Hos ut ve* 
iiisse vidity incubitiim innixus: u Quantam, inquit, 
curam diligentiamque in valetudine mea tuenda hoc 
tempore adhibuerim , quum vos testes habeam^ nihil 
necesseestpluribusverbis commemorare. Quibus quo- 
niam, ut spero, satisfeci, me nihil reliqui fecisse, quod 
ad sanandum roe pertineret; reliquumest^ ut egomet 
mihi consulam« Id vos ignorare nolui. Nam mihi stat 
alere morbum desinere : namque his diebus qbidquid 
cibi snmpsi, ^ ita produxi vitam, nt auxerim dolores 
sine spe salutis. Quare a vobis peto primum, ut con- 
silium probetis meum ; deinde, ne frustra dehortando 
conemini.» 

XXn. Hac oratione habita , tanta constantia vocis 
atque vultus, ut non ex vita, sed exdomo Wn do- 



(2) /n imummteitutum,Cmnomtn 
rtdum, K\, leg. in unum, — » Fistula 
jndrU eruperit. Morbo^ ut verisimile 
esl, Atticu3 laboravit, quem vocamut 
fistuU ttercaraU, 

(3) Ad ee ateessiri iussiC) Ce Pem» 
peniuM jittieus, ^ qui Cieero eseript , 
estant malade, fait appelier jigrippa, 
Mon gendre,'et deux ou trois auUres de 
ses amiSf et leur dket, qv^ayant essayi 
qu'U ne gaignoit rien a se tfouhir gua* 
rir, et que louC ee qtC il faisoit pour 
aUonger sa tne, aliongeoit aussi ef 
augmentoit sa douleur, il estoit deli^ 
hiri de mettre fin a Cune et a VauUrt^ 



Us priant de troufer honne sd deUhe' 
ratioUf^^et, au pis alUr, de ne perdre 
point leur peine h ten destoumer. 
Montafgnet Essais, II, i 9. 

(4) Quidquid eihi sumpsi, Post c/M 
adduot quidam polionisgue; sed abest 
•b edit. priuc. aon. 4470, et MSS. 
pluribus. 

(0 Domo, Metaphora elegans, qiia, 
vel simili, veteres utuntur. Plato 
dfro^uustv, Paulus ix^Tjjetstv. Tss. -^ 
Jeoeieraret. Heusingcrus praeposuit 
sihi , quod recepit Welxelius , el , 
omisso a<2ante id, Schmiedenis. Nem* 
pe dativus, quem pro ^exu vocant 



344 



ATTICTS 



mam Tideretnr migrare; qanm quidem Agrippa eom 
flens atque osculans oraret atqne obsecraret , ne ad 
id, quod nainra cogeret, ipse qnoque sibi acceleraret, 
et quoniam tnm qnoqne posset temporibus superesse^l 
se sibi suisque reserraret : preces eius tacitama sna 
obstinatione depressit. Sic qnnm biduum cibo se ab- 
stinnisset, subito febrisdecessit,Ieviorque morbus esse 
coepit« ^ Tamen propositnm nihilosecins peregit.lui- 
que die quinto, postqnam id consilium inieraty pridic 
Lalend. Apnl., Cn. Domitio, C. Sosio Coss. decessit. ' 
Elatus est in lecticula, ^ ut ipse praescripserat ^ sin 
ulla pompa funeris, comitantibus omnibus bonis, ma- 



cominodi vci iacoininodi^ piitatur* 
Nec temere^ licet repugnet Stavere- 
Dus, quia, addicente iisu, ferunt etiam 
editiones aliquae veteres. Potest l^« 
tur vel addi, vel Degligi* ita tamen 
forte, ut, si addatur, durius illud ad 
ante id absit. Tss. — Temporihu»» 
Aliquo vitae spatio; ita Manut* intet- 
ligit. Tsschuck. ad vHae terminoa 
refert a natura constitutof^ quos egre* 
di vel contrahere inedia tentabat iu- 
ticus. ^ Dfpressit. Cum delectu, ut, 
quanta animi luctatione preces reie- 
cerity deciararet. Tes. 

(2) Lti»iorque morbus esse eoepii') 
Or, ajrant choisi de se tuer par aBsii' 
nence, vojrlh sa maladie guarie par 
accideni: ee remede, qu'il atH>it em- 
ployS pour se desjhire, le remet en 
'Motite, Les mededns et ses amis^ fai^ 
santsfeste d'un si heureux evenemeni, 
et s" en resiouissants aveeques luy^ se 
irouifereni hien irompez; car il ne teur 
Jeut possihla pottr cela de luy Jaire 
changer d*opinion , disanl qu tunsi 
Gomme ainsi, luy JaUoil^il, un iour ^ 



Jranchir ce pas^ et ^«* ^n estmat ss 
ayant, U se voeloit osUr ia peim db 
recommencer une aultre /ois, Ceitufdt 
ayant recogneu la mort taut k iossir, 
non seulement ne se deseaurmge pm 
au ioindre, mais il s*jr acfkame; am 
estant saiitjaiot encepourgsaotf iiestait 
entri en oomhat, il se pieque pmr hro' 
verie d^euveoir lajtm e'est Aiem ioimg 
au dela de ne craindre poinl ia mmt, 
que de ia uouloir iaster et sai*ourer. 
Montaligne, Essais, JI, 13. 

(3) Decessii. Anno V. C. 721. 
Triennio natus erat Atticus ante Tol- 
lium Ciceronemi cui undecim aQDOt 
superstes fuit. 

(4) In lecticula, Adi Kirchmaoo» 
de fiiner. II, 9. Leeticula scilicet fo* 
oebri, nobiltores et ditiores, ceteri 
sandapUa efierebanlar. Vide Pigno. 
riom de servis, p. 273. — Omnihns 
honis, De optimatibus, nobilibus ex- 
plicatur. Sed et proprie de probis 
omoino iotenigi potest. Prius tueatur 
vidguTiA, 



ATTlCVS 



345 



xima vulgi frequentia. Sepultus est iuxta viam Ap* 
piam^ ^ ad quintum lapidem, in monumenlo Q. Cae* 
cilii, avunculi suk 



(5) yiam Jppiam. Ab Appio Clau* 
dio consule lapidibus, Capuam utque^ 
atratam.Sepulluris haec via ioclaniit. 
Intra urbem enim, per duodecim ta- 
bulanim lcgem et pontificum decre* 
ta, aepelire tunc temporis non iice* 
bat. Quam legeni his verbis refert 
Cicero, de Legibus II; uHominem 
mortuum in urbe ne sepelito, neve 
urito. I -* in moHumento Q, CauiUL 



Cuius hereditatem crevit ex dodrante» 
domumque l^ibilavit^ et sepulcrum 
rooriens tenuit, quam et AETCRNAM 
DOMVM vocari in vett. ''inscriptio- 
nibus, litteratisque lapidibus, animad- 
vertere licet. Schottvs. De illustribus 
•liquot sepulcris in via Appia vide 
Gronovium de Pec. vet. p* 46^ et 
Sevcranum, iib. III, c. 2, Eomac 
subterran^e. Bosivs. 



CORNELII NEPOTIS 



FRAGMENTA^ 



CHROlJflCORVM 



LIB.I. 

I. Ub Homerp et Hesiodo inter omnes fere scriptores 
constitit, utrumque vixisse ante Romam conditam^ ut 
Cornelius Nepos in primo Chronicorum de Homero 
dixit annis circiter centum et sexaginta. ^ Gellius 
XVn, ai, 3. 

Nepoti et Lutatio Romam placet conditam Olym* 
piadis septimae anno secundo^ Solin* cap. II. 

ArchilochumNepos Cornelius tradit, TuUo Hostilio 



(4) Fragmenia, Collegit ea primum 
Schottuj, dein emendavit Boslas, au« 
zit deniqne lac Fr. Henainger. Bre^ 
vissimas vero his nolas subiecimus, 
quia non ipsa sunt tet sola {lepotb 
verba, sed vt\ vari» inflexa, vel ac* 
cessionibus fi>rte subinde aucta. — - 
Chrtmicorum. Tribus haec libris coro- 
plezus erat, qui a pluribus veterum 
inemorantur. Hinc vero ad Nepofem 
Catullusy epigr. I: 

Omne aevum tribuiexplieare eharlisf 
Dociis, lupiter! et laborioM, Tzs. 



(^L^^Centum et sexaginta, Freeul-t 
phus tamei^ Chron. tom. I. lib. Ilf^ 
c. 7, diversa ex Nepote refert sic : 
■ Homerus poeta in Graecia claniit, 
ut testatur Apoilodoru^ grammaticus, 
ante urbem conditam anno centesi- 
mo vicesimo qaarto, et, ut ait Gor- 
nelius Nepos, ante olympiadem pri- 
mam anno centesimo. v Quae discre» 
pantia^ ni velis ipsum Nepotem dii 
versas auctorum sententias apposnis* 
wt, ex confosis auctoribus et nume-« 
rorum notis LX et XL iaciie intel- 
ligitur. Tss. 



34S 



FRAGMENTA 



Romae regnante, ^ iam tunc poematis clarum et no- 
Bilem. Gellius XVII ^ 21, 8. 

M, Manlias Romae, qui Gallos in obsidione Capi- 
tolii obrepentes per ardua depulerat, convictus est 
consilium de regno occupando iniisse, damnatusg[ue 
capitis, e saxo Tarpeio^ ut M. Varro ait^ praeceps 
datus est; ut Cornelius autem Nepos scrtptum reli- 
quit, verberando necatus est. GelliuSy ibid. n. ^4- 

Alexander Magnus Pellae oritur , ^ utNeposedi- 
dit, M. Fabio Ambusto, Tito Quinctio Capitolino Coss«, 
post Romam conditam anno trecentesimo octogesimo 
quinto. Solin. Poljhist. c. XL. 

P. Terentius ^ maxime familiariter vixit cum Sci- 
pione Africano, et C, Laelio, etc, quamvis Cornelius 
Nepos aequales fuisse tradit. Donatus^ in vita 2e- 
rentii. 



(3) TuUo HoHilio Ramae regnan- 
<e. Ergo aDQo V. ۥ 84-41). Gieevo 
autem Archilochiiin^ regDanteRoma- 
lo^ vUisse refert. — PoematU, Forroa 
In his DomiBibas ooa infreqtfene, at 
epigrammaiis^ Mofiematis, pro termi- 
natioDe in ibuM, Ts«. 

(4) PeUae oriiur. Hine luvenalia 
TL, 468; 

• FiBiff Ptttaeo imimi non auffieit 

orb%$, 

— : Anno treeentesimo, etc At consU'- 
les illi fueniDt A. V. 403, Caton. CL 
Livium Yll, 48. Imo iUo 9imo, qui 



hic vulgo notatur, nulfi fueruDt con« 
tnles, sed tribwii railitum -consalart 
potestate. Error videtur ease Solini 
male describentis. Aleaander autem 
Tttlgo aono orb. cond. S98 natuacre- 
ditur. TuctfvCK. 

(5) Terentiue. Gomiconim Latino* 
rum prioceps, Datiooe Afer, patria 
CarthagioieDsia. Vide Cie. in Laelio, 
ubi Terentiam £similiarem auum vo* 
cat Laelius. •— jtequaleM. Quia potiua 
utroqoe roaier uatu Tereotius. Ne 
igitury cum vitae Tereutii auctore^ 
de eodem nativitatia anno Jtriclia» 
inteJligas. 



fRAGMENTA 



349 



COHNELII NEPOTIS 

EXBMPLORVM LIB. IL 

II. A virgine Vestale. ^ SosipaterCharisius, lib.I^ 
colp II 9. Putsch. 

LIB.'T, 

Gornelius Nepos in libro exemplornxn quinto id 
quoque litteris mandavit, multis in senatu placuisse , 
ut ii, qui redire nollent , datis custodibus ad Hanni- 
balem deducerentur ; sed eam sententiam numero 
plurium, quibus id non videretur, superatam ; eos ta- 
men^ qui ad Hannibalem non redissent, usque adeo 
intestabiles ^ inyisosque fuisse, ut taedium vitae ce- 
perinty necemque aibi consciverint» Gellius VII ^ 

18, II. * 



(4) Vestide, Ita, Don VettaU com 
'Wetselio. Nempe ideo hoceiemplum 
attulit Charifius, ut doceret, ablati- 
Tum in e desin«re« quaflido non de 
re, sed de persona dicitur; eamque 
lectionem viri docti ex linguae nsa 
probandam ^i% doeuevunt, etsi ille 
quibusdam minime perpetuus eat vi« 
aus. Tzs. 

(2) lnte$tahUes* Proprie qui nec 



festimonium edere, nec testamantum 
facere possunt; hinc latiori sensu de- 
testabiles, abiecti: qno sensu intelli* 
gitiir in legibus duodecim tabularamy 
Ub. VII; Horat. Satyr. H, 3, «84. 
Ipsa res, quae spectatur, accidit post 
tladem Cannensem, A. V. 537 , utl 
disci^ur ez Geilio in praecedentibna^ 
et Ctcerone de Offic I, 1 3; III, 32. 
Tss. 



352 



FRAGMENTA 



liarisqne fail. AtqaeistanienmpriiDO liDrornm, quos 
de yita illius composuit, errasse * videtur, quam eom 
ficripsii tres et viginti axmos natam prioiam causam 
sudicii publici egisse, Sextumqae Roscium, parricidii 
reom^ defendisse. Gellius XV ^ atB, pr. 

Fnistra Tullium suspicimat. Refert enimComelius 
MepoSy aepraesente» itsdem ' pene verbiS) quibus edita 
est^ eam pro Cornelio,seditiosoTribuno,defensioneni 
peroralam. Hieranymus ejdsU LXXI ad Pamma-' 
cbium^ c 4- 

CORNELn NBPOTIS 

LIBB& I BPISTOLAaVK AX> CIGEROIfBK 

y. Tantum abest^ut ego magistram ^ esse putem 
vitae philosophiam, b«ataeque vitae perfectricem, ut 
nuUis magis ezistimem opus esse magistris vivendi , 
quam plerisque, qui in ea disputanda versantur. Video 
enim magnam partem eorum) qui in schola de pudore 
et continentia praecipiant argutissime, eosdem in ora- 
nium libidinum cupiditatibus vivere. Lactantius Dii^. 
instit. III ^ i5, lo. 



(4) Erram. Recte iudicat Gelliiu. 
Nempe Gicero, Caepione etSemno 
coDAuiilHis ( A. V. 646, Cat.) Datof , 
Rosciuni defendit SuUa et Metello 
consulilM» (A. V. 672); igitur tnoc 
aatns annoi 27. Tss. 

(2) lisdem, Quod eoDtra fertur de 
Miloniana« etsi et hic dubitationem 
iniicit Pliniua, epist. I, 20; qui affir- 
mat Ciceronem, quae per plures dlea 
latiut dixerit, post recisa ac purgata 
in unum iibrum, grandem quidem « 



• 

unum tamen; coarctasae: Fragmenta 
eius aervavit Aaooniua Pedianui. Tss. 
E Scbotti oomment. 

(4) Tantum abest^ utegomagUtram^ 
etc. Haec scripsisse Tidetur, ut coa- 
tradiceret his Gic. Terbis: v O vitae 
philoiophia dnx! o yirtatia indaga^ 
trix! ■ etc Tuacul. quaest V, 2; et» 
D in co magistra vitae tot iaceula 
permaneret philoiophia, ■ £i iiadem 
qaaeit li, 5« 



FRAGMCNTA 



353 



M. TVLUI CICERONIS 

AD CORir. fVEPOTBM BflMOLAaVM LIB. tU 

Itaque Qostri^ quum omniay quae dixissemuSi Jicta 
ess^nt; quae facete et breviter et acute ^ locuti esse*. 
mus, ea proprio nomine appellari dicta yoluerunt» 
Macrob. Satarn. Ub. II. c« i. 

AD ByHDBH BX LlBliO IVGBaTO. 

■ 

Hoc restiterat etiam, nt a te fictis aggrederer ^ do- 
nis. Priscian. Gramm. lib. VIII, coL 792. 

Qui habet, ^ ultro appetitur ; qui est pauperi aspex^ 
natur. Id. eod. Uh:. 

Quid ? oratorum quem huic ^ antepones eprumiqui 
nihil aliud egerunt? quis sententiis autacutior aut cre- 
brior? quis yerbis aut ornatior aut elegantior? &iet. 
in Caes. cap. LV. 

Vt TuUius docet, crudelitatis increpans Caesarem 
in quadam ad Nepotem epistola. Neque enim quid- 
quamaliudestfelicitas^ inquit,nisi honestarnm rprum 
prosperitas; vel) ut alio modo definiiam, felicitas eit 



(2) (^Mt faoeu et iredter et mmie, 
Cioeronem coiMUt natiira fiia iocula- 
riboa fleommatibiis valde dalectatum 
fuisse. Hinc cum invidi consularem 
•cumm dictitabant. 

(3) Aggrederer. PastWe, non line 
aliorum exemplia, licet raris. Sic in- 
fira atpematur, ^ 

. (4) Qui haiei. Id est, dives bomo, 
o* iXuv. yid. Lamb. Bos. de Eilips. 
Gr. 

Coa. Nbp, 



(5) Hide. Caesari, de quo agftur 
in Suetonii loco. Idem Cicero, Bnit, 
LXXIy oratores enumerteSy negat m 
Tidere, cui eedere debeat CaeMr; at'- 
que eum elegantem, splendidam quo* 
que, imo magnificam« ac generosam 
ralionem dicendi tenere. £^ Atticus, 
ibid. ita iudicabat, lllum omnium 
feve oralomm Laline loqut eleganti^ 



354 



FRAGMENTA 



fortana adiutrix consiliQram bonoruDi: quibns qul 
non utitur, felix nuUo pacto esse potestErgo in per* 
ditis impiisque coosilii«,^uibusGaesarususerat,nulIa 
potuit esse felicitas ; feliciorque meo iudicio Gamilius 
«xulans, ^ quam temporibns iisdem Manlius, eliamsi , 
id quod cupierati regnare potuisset Amman. Mar^ 
celL lib. XXI extr. 

Haec quidam ' veterum formidantes, cognitiones 
acluum yariotnim, stylis uberibus explicalas, nonedi- 
d«re supersUtes, ut in quadam ad Cornelium Nepo- 
tem epistola TuIIius quoque» testis reverendus, alEr* 
mat« Ammian: MarcelL lih XXVI^ princ. 

Sententiae illius TuIIianae ignarus , docentis , in- 
felices esse eos, qui omnia sibi licere existimarunt. 
Ammian. Marcell. lib. XXV I^ ex&. 



/^ 



IDEM AD ATTIGVM 



BB ITEPOTB. 



Nepotis epistolam expecto* Gupidus ille meorum , 
qui ea, quibus maiime yocuptSy legenda non putet? £t 



(6) Camilba exulani. Ille ,ei alter 
Eomulus dicius fuit, pmpterea qaod, 
«d interaecioneiD deletis Galiis, qui 
vrbem inceoderant, et Capitolium 
obiidebant, rempublicam Romanam 
ceatituit. De quo vide Val. Maz. Y, 
3, 2. CooETtv. — ManUus. Qm, ob 
defentum Capitolium» Capitolinui 
dictus eat , et domum in Capitolio 
^blice acoepit. Honc tamenaffecta- 
dc tjnuinidia poftea damoatum • 



rupe Tarpeia praecipitem dedemnt; 
domus diruta et ix»na -eiua publicata. 
Hunc npn praecipitem datum, aed 
verbcribua necatum refiert Nepos^ 
fragm. Chroniconim I. 

(7) Haee qtUdam, SeDsura verix»^ 
nim in faoc fragmentOj non ipsa ver- 
ba eut, facile quis sentit. Geterum , 
quM apparety temere hie aliqua Ne- 
potis [rstgmentis anuumerantur. Tsa. 



FRAGMENTA 



355 



i^is fUT^ iidiiova. ^ Ta vero ifjiipja^iffille qaidem ai^poxoq. , 
Lih. XFI, ep* 5. 

Male narras de Nepotis filio. Valde mehercule mo- . 
veor» et moleste fero. Nescieram omnino, esse istum 
puerum. Ibid. epist. i4* 



(8) MfT* ap&yMtam Refpicit locum Atticom esse, Nepotem plme JtUnt 
Homeri, li. U, 674; eamque «d Ne-» affifmel Sed forte; ut volont, ett Q. 
potis laudem tic tnuuferty ut cc^AVfioyfli Metelius Nepoe.i 




riM 



CORNELII NEPOTIS 



FRA6MENTA 

INGEETA PARTHII QtO UBRO POSITA» PABTIH QVttVS 

VERBIS COfiGaEPTA 



TI. l^EPOfi auctorecerto comperisse se ait, CLaelium 
quondam in Puteolano Kalend. Martiis, ^ admonitum 
ab uxore, temperius ut discumberet^ petiisse ab ea, ne 
interpellaretur ; serius tandem ingressum triclinium 
dixisse, non saepe in scribendo magis successisse sibi; 
deinde rogatnm, ut sc;ripta illa proferret, pronuntiasse 
versus, qui sunt in F*mjTovn[sxiipov[jh^ : Satis pol prxh 
terve me Sjrri promissa hiu: induxerunt. (Donatus in 
ifita Terentii.) 

L. Otacilius Pilitus, rhetoricam professus, Cn. Pom- 
peium Magnum docuiti patris eius res gestas, nec mi- 
nus ipsius, comploribus libris exposuit:primus omnium 
libertinorum, ut Gornelius Nepos opinatur, scribere 
historjam orsus non nisi ab honestissimoquoqne scribi 
solitam. Sueton. de Clar. rhet^ c. ///• 

CorneliusNeposinlibello, quo distinguit litteratum 
ab erudito^ ^ litteratos vulgo quidem appellari ait 

(4) KaUnitB Martli». Quibas nui- ceteram coai{Mirativut a Ceinpore. •— 

trorudia pro cooiugii consenratioue lo EavTOVTtitw/BoufA^u. Tcrentii IV, 

celebrabaotur. Tcs. — Temperiug. 4, i. Tss. 
Aiii «efNpdriiif habeot^^ttodreccBtiusj (2) Litteratum ah enuUto, Tenen— 




FRAGMBNTA 



3S7 



eos^ qiii aliqaid diligenlor ^ aoute s^toterqiie pos* 
sint aut dicere, aut scribere i cetemm proprie sic ap- 
pellandos poetarum interpretes , qni a Graecis ypot(fr* 
luxxtMi nominentar. A*eton. de Illustr. gramm^U. c» 

ir. 

yiL Praeter physicos, Homerumque^ qui nniver- 
snm orbem mari circumfusum esse dizeruBt^ Gorne- 
lius NepoSyUt recentior,.^ ita auctoritate certior.Te^ 
stem aulem rei Q. Metellum jCelerem adiicit^ eumque 
ita relulisse commemorat : quum Galliae ^ ^roconsul 
praeesseti Indos quosdam a rege Boiorum ^ dono sibt 
datos ; unde in eas terras deTenissent, requirendo co* 
gnosse, yi tempestatum ex Indicis aequoribus abre- 



da ffunt haec ad notanda vocafculonmi 
affinium diKriminaa in primis de 
grammatici sensii antic(U0j qni ez 
Qcerone etiam et Snetonii libello, 
unde haee ducta auot, notus t»afi aut 
disci potest. Cf. tkroen Emesti cfav« 
Cic. hia voe. Geterum initium frag- 
menti| ea emendatione Casauboni co« 
dicisque, ita etiam eihibetur: ■ Cor* 
oelius Nepoi iil>ello quodam distin- 
guit. ■ Tzs. 

(^i) Ft reeentior, Locus hic non 
una facie in editionflms Melae appa- 
ret. Codicea plerique ut reeentior ait^ 
etoritMe, dc eertior; mcliores ui re« 
eentior, ita auetoritate Oirtier^ quod 
praetuli. Nempe auctoritate certior 
pcr accommodationem ad N^foe ex 
inversione valet, certiori auctoritate, 
id est, fiJty testimonio. Qiiod pott 
eertior vulgo hic inseritur tradit^ 
quom aoli Vadiano debeator, et sine 
eo sensus loci expediri possit, nune 
expull. Tas. 

(3)f GaUiae, Ila nunc dcdi pie 



GaUii$, quia id praeeunt codicesy re- 
petit Plinius U, 67, et res ipsa sua* 
det. Yti eoim conttat es Ciceronia 
orat. pro Mui%ne XX, obtigerat illi 
Gallia Cisalpina, Transalpina More* 
yae. Incidit autem in A. V. 690; quia 
pk^aeter fuenft Gicerone oonsule » A. 
689. Consul iactus est A.Y. 694, Tm. 
(3) Boiorum. Ita nunc dedi pro 
Baetonan^ quod hoc nomen plero- 
nimqoe codicum indiciis propiorihne 
infertur; etsi in magna illorum in»> 
constanlia et diversitate, aliorumque 
•uctorum silentio, nro lectionis eiui 
fide spondere nolim. Qnod cnim Pli- 
nius ilj 67» ubi hanc Melae vel Ne^ 
potis narrationem repetit, luhet Sue^ 
§fonim, a Melae codicibus plane eal 
alienum. Lectioni Baetontm^ id est ^ 
Batavorum, uti explicatnry ohstat, 
quo dnemo vetcrem illo tempore re- 
gem iia trihuit, cuj parebant Boii, 
qui, etsi medtterranei fiienmt, Indoa 
tamen illos nancisei et tic dono dara 
polueruQt. Tse. 



3&8 



FBAGMET^A 



ptos^ emessos^e, qttaeintererant, tandem in Gfer^ 
maniae jittora exiisse. Pompon. Mela III ^ 5, extrem^ 
€t Plin. N. H. lib. II^ c. 67. 

Largitado. * Charis. lib. /, coh 78. 

Eudoxus quidam, avorum uostrorum temporibus , 
quum Lathurum^^ regem Alexandriae, profugeret, 
Arabico sinu egressus, per hoc pelagus, ut Nepos af- 
firmat, Gades usque peryectus est. Mela III ^ 9; PUn. 

II, Gj. . 

Paphlafonia insignis loco Heneto^a quo, utCorne- 

liusNeposperhibetyPaphlagones inltaliam transvecii, 
mox Yeneti sunt nominati. SolinuSj c. 44) ^^ PUnia 
VI, 2. 

Fauces Oceani T. Liyitis ac Nepos Gornelius latitu- 
dinis tradiderunt, ubi minimum, YII M. pass.; ubi yero 
plarimum, X« M. Plinius III, prooemio. 

Melpum opulentia* praecipuum , quod ab Tnsubri* 
, bus, et Boiis, et Senonibus deletum esse eo die, quo 
Camillus Yeios oeperit, ^ Nepos Cornelius tradit. PU^ 
nius^ €od. libi^. c. 1 7, extr. 

Yltra Aquileiam YI M« pass. Formio Amnis, ab Ra« 
yenna CLXXXIX M. pass.^ antiquus auctae Italiae 
terminus, nunc yero Istriiae: quam cognominatam a 
flumine Istj^o in* Hadriam effluente e Danubio Bmne, 
eidemque Istrd ex adverso Padi fauces, contrario eo- 
rum percussu mari interiecto dulcescente, ^ plerique 



(4) Largitudo, Hanc vocem ideo 
produxit Cbaruiosy ut moneret nus* 
qoam nisi apu«I Nepotem iuTeniri. 
9 Largiiudo nusquam invcnitur, nisi 
apud Nepotcm. b Char. 1. c. 

(5) Lathurum, PtoleEJiauMim Lathi»* 
rum. Ipsum hoc nomeo;' in omnibua 



Mtlae Mistis varie deformatom, vio« 
dicant nostro Plinius II, 67; ct Strabo 
XVH, p. 795, edit« Paris. Tzscbtcil.* 

(6) yeiot eeperil. A. V. 359. Cf. 
Liv. V, 21; Plin. XXXni, 7, ete. 

(7) Dule^ifmte, Cf. Mclae > II, 44. 
#ed tota iila de hoc cfluvio ii#naio 



FRAGMEN TA 



35 



diiere falso, et Nepos Cornelias etiamr Padi accola. 
Plin. III, 18. 

YIIL Alpes in longitudinem X M* pass. patere a 
sapero mari ad inferuni) Gaelius tradit; TimageneS) 
XXII M. pass« deductis : in latitudinem , Gornelius 
Nepos centum M., T. Livius tria M. stadiorum, uter-» 
que diFewis in locis. Plin. III^ 19. 

Inter duos Bosphoros , Thracium et Cimmerium, 
directo cursu^ ut auctor est Polybius^ ID M. passuum 
intersunt; circuitu vero totius Ponti , vicies semel 
centena quinquaginta M.^ ut auctor est Yarro» et fere 
veteres. Nepos Gomelius trecenta millia quinquaginta 
adiicit FUn. IV, 1 2. 

In ora Oceani, colonia Augustl, lulia Gonstantia... 
Et ab ea XXXII M. pass. colonia, a Glaudio Gaesare 
facta, Liios» Ibi regia Antaei, certamenque cum Her- 
cule, et Hesperidum horti... Exstat in ea et ara Her- 
culis, nec praeter oleastros aliud ex narrato illo au- 
rifero nemore. Minus ptofecto mirentur portentosa 
Graeciae mendacia, de iis et amne Lixo prodita, qui 
cogitent, nostros nuper paulo minus monstrifica quae- 
dam de iisdem tradidisse : praevalidam hanc urbem, 
maioremqueCarthagine magna; praetereaex adverso 
eius sitam, ^ et prope immenso tractu ab Tingi ; quae- 
que alia Gornelius Nepos avidissime credidit. P&n. 

.r, 1. 

Aliqoi inter Pontnm et Gaspium mare GGGLXXy 



iai^3 



satb ab aliisy ipsa re hortaHPtiplosa 
€ft. Tis. — Ei Ntftoi ComeliuM 
nUam, Vncis Comdim a nniltis in« 
clttditar, quum a lib^ quibasdam > 
GhiAet. praestrtim» absit. 



(4) Ex ad9€rao uu$ tUam. E K^ 
gione, vel ex opposito mazimae Car4 
thaginis. Eodem sensu apud Yirgt^ 
liom legas eontrat * Carthago Italiam 
eoiilra.a Aeneid. 1, 43. 



36o 



FRAGftTENTA 



M« paas..QOttaDiplias interesse tradiderant ; Cornelias 
Nepos CGL. millia. PUn. VI^ ii. « 

Polybius in exlrema Mauritania contra montem 
Alhlantem a terra stadia octo abesse prodidit Cer<» 
nen. ^ Nepos Corpelius ex adverso aiaxime Carthagi- 
nis a continente passus mille; nonampliorem circnilu 
duobus millibus. P/mm5 VI^ 3i. 
. Nepos CorneliuS) qui X)ivi Augusti principatu obiit, 
me, inquit^ iuvene violacea purpura ^ vigebat, coius 
libra denariis centum Teniebat; nec multo postrubra 
Tarentina. Huic successit dibapha ^ Tyria , quae ia 
libras denariis mille non poterat emi. Hac P. Lentu* 
lus Spinther, aedilis curulis, primus in praetexta usus 
improbabatur : qua purpura quis non iam, inquit, 
tricliniaria ^ facit? Plin^IX^ ly et 3^. 

Onychem^ etiam tum in Arabiae montibus, nec 
usquam aliubi, nasci putavere nostri veteres ; Sodi* 
nes ^ in Germania, potoriis vasis inde factis primum , 



(2) Cemen» Nonoulli Maderam, 
alil Gratiosam iiijiilain esse putant 

(3) Vioiacea purpura. Graecis, oti 
interpretantur viri docti apud Poly^ 
iMum XXXI X, t , eaXarrto, quae pre- 
tiosior TjTia. De variia purpurae ge- 
Deribiis vide Caelium, Bayfiuoi, et 
Salmasium, qui omnhim accuratissi- 
iqc, in notis ad Tertullianum de Pal« 
lioj acrtpsit. Porpura autem violacea 
lingebatur circa littora Africae, quae 
puniceum auccum emittebat. Vide 
eumdem Salmasium loco citato. Adde 
Octav. Ferrarium, de Re vestiariay 
praecipue II^ 7. 

(4) Dihapha^ Purpura» quae bis 
tingebatur. Magistratuiim veslisj uo^ 



de Cic. ad Allic. 11, 9: o Valinii stm* 
mam sacerdotii ^tSa^M vestiant. ■ 

(5) Trieliniaria Jacit. Id esty ac- 
cubitalia, quibus lecti triclioiivestler*' 
nootur. 

(6) Onjrchem, Notnm est omnibos 
onychem e$»e gemmae cuiusdam ge- 
Dus» humani unguis canddrem lefe* 
rentis. Plin. XXXVI, 5. Est etiani 
onyx marmoris genus, in montibas 
Arabiae praecipue nascensy postesi 
etiamln Germania inven||^m. Aoclor 
idem ^^XXXVI,*7 et 8. Es hoc 
marroo^Pbebant olim pretiosissin» 
pavimenta; nnde MaKtialts XII, 50: 
Caieaiiutfue tuQ iuh pedt iuaet ojif^r. 

CODOT, 

(7) «SWoiei.Vetus acriptoTy qoeia 



•ft 



FRAGMENTA 36 1 

■ 

dein pedibus lectorum sellisque Gornelius Nepos tra** 
dit, magno fuisse miraculo , quum P. Lentulus Spin- 
ther ampboras ex eoet urceos magnitudioe cadorum 
ostendisset; post quinqiiennium deinde, trigintaduo* 
rum pedum longitudine columnas vidi^se ae. Plinius 
XXXVI, 7- • 

voaov nGcpa}<kd^at , r^v AouxouXXov , ' «XXa fap[xmoig urti 
Trvcg r&v omEkEvQipoiV KjayitaOivovg itafQapivra* ra 9i 
fdpiutm ioOwai /xiv, <^ ayan&ro ixailov 6 KaXktaOvJTtg 
vn' avrovy rotavrmy kx^ti^ 9oM\ivra rJ2v d^vdr/xiv. Uoriiaat di 
X0te nLarakvoat r6v XGyca/JLOV, cSar* m ^Svrog aAroH rj}v ov^ 
oiay dtotTUiv riy aiBkfov» 

cc Cornelins Nepos ait, non senio, neqne morbo 
alienata mente fuisse LucuIInm, sed a quodam liberto 
Callisthene venenis corruptum; datum autem esse 
venenum, ut Callisthenes impensius ab eo diligeretur^ 
quod eiusmodi vi pollere id pntaret ; ita vero alienasse 
et solvisse mentem eius , ut adhuc viventis facultates 
frater procuraret >). PhUarch. im LucuU. cap. 4^. 

NsTtCi)^ ILopvtiktog fOQoiv, ov Kpdaaov^ Bpovrov ik BpiayL^ 
Pzvoacyrog oath AGuafToev(3v Ovyaxipa yHpm Fa&v. 

Cornelius Nepos, non Crassi, sed Bruti eius, qui de 
Lusitanis triumphavit, filiam nuptnm Caio (Graccho) 
datam, ait. Plutarch. in Gracch. c* m. 

Avvej^oe ii tgSv [Wf oIXXgdv tkd)(tarog w koyogj MajoxcX- 
Xcv is naccc^iuyat midGjusvo^, avrog i^Hpaixsv int rov ronoir 
m\ r& y^p& napa(rtdg laM ttoXuv /povov , niv re pc^i» 
rov adiixtog xarajtxadGav» xal rd cT^og/, ovn fQvhv ifiiiiei^ 

fpaMtm memoral PliDius. Pro Germa- de re conrerri ulililer potest Plistar- 
iiia alii Carmania leguolU f3bm in libelloi cui ti|ttlu»y £i ir/»i9- 

(U N/ir»€ Ji Kofvi&Xto^f elc. Ha^ 6vt^|»w iro^TivTtfbv*j 



3f):A FRAGMENTA" 

vn£p'/,(pavov , ovn irt* S^ecig ro /oSpov^ dg Scj rcg (pyd^i 
nokiixio*j xae |3a|0uy a;rsxTGyug , llsfTV^vsy. aXX* attOoajiuoicfou 
To TtxpoLkoyov Tfig TeAfiuriJ^, Tiy jtxiv doxTuXtov aygcXrro , t^ 
di odi/JLa X90/iYiQra$ nphtovn xgVjulg), xac TrejoeorTseXff^ ivT^pu^^ 
vaoco^i , xae Ta Xu^ccva auvBBtg £ig xa^Xmv ocpyvpSy , xo! 
)(P'j(jo\jv Ejut^aXcjy ffTeyavov, OTrsWcJS Jrpi? tov ueVv. T5v d)i 
NGjuLa^GJv Tcvi^ 7rep(Tu;(GVT£$ Tor^ xojuu^Guaev, &pimw^ ifai - 
/9cr7$ae To rsu/pg. AyT(Xajutj3ayojuiiyGi>y d' huivoiVy ht^io^i- 
fjusvot xoc [iJXjKpiisvot dtippvjfotv ri oaroL 
' ni>$cjcji£y9$ di 'Ayycj^ag, xoc Trjoo^ rovg napovrocg ecTr^y, 

OJ^iv ajoa ivvoczov yvAoQoLt Saiovrog flcou, roXg pukv HGfJxim 

inifhixs itioiv, gi>x Irc di xofuifig ti cruXXoying tqv yiSttporMV 

i^povrtoiVy oi^ ^ xara 6£o'v Tcva }m riig TsXfirTYfg xorc tiqs 

li oTayeVg notpak6yo>g gutw t5 MapxlXX» ysvopjycg. TookoL 

fjuv Guv Gc iripi KojoviiXcGV NcnroTa xoc OuaXsjocov ^ Ma|c/ioy 
coTooifxaac. AcScog H xac KaTonap o crc^GTTo^ xojuua^vac tcv 
vipiotv npog tov ucov ecpifxMc TOf isvac Xajwj^sig. 

ccHannibal yero, quum reliquos minimi faceret, 
Marcellum cecidisse andito , ipse ad locum accur- 
rit; cadaverique aaiistens, diuque corporis robur 
■ et formam contemplatus, neque superbam ullam emisit 

vocein, neque vultu laetitiam (ut consentaneum erat 
eum, qui tam molestum et gravem hostem interfecis- 
set) prae se tulit ; sed inopinatum viri exitum miratus, 
aunulum ei abstulit, corpus digno habitu ornatum^ 
vestibusque decentibus amictum, cremavit; reliqoias 
I in urnam argenteam lectas,aurea superadditacorona, 

I ad iilium misit. Sed quidam Numidae, quum inferentes 

ea incidissent, adimere vi conati sunt: illis reluctan- 
tibus, ac vim vi repellentibus, ossa disiecta sunt. 

(2) Oux>tf(BctvMxj^t|K§v. Ad ei fnrte Muiinas, lib. V^ cap. C, czt. 6^ d* 
mpe&il Pluurchiu, qiut ValerMt fancre Mard BbrceUi 



FRAGMENTA 363 

. ct Hannibal^ hoc audilo^ ad eos^ qui aderant^ Niliil, 
inquit, utique Diis invitis fieri potest; sumptoque de 
Numidis supplicio, nullam praeterea de Marcelli re- 
liquiis colligendis curam habuit ; ut qui Dei alicuius 
numine Marcello hunc exitum vitae , et sepultarae 
privationem ita praeter omnium opinionem evenisse 
crederet. Haec Cornelius Nepos et Valerius Maximus 
narrant,Liviuset AugustusGaesar^perlatam ad filium 
Marcelli urnam, et honor^c^ sepultas eius reliquias, 
perhibent. » Plutarch. inmlrfell. cap. 3o. 

'Avm^av ds MajOxsXXog, 6g [ih oi mpt no).U|3(Gy XiyGvaiVy 
c68e oora^ ev/xijasy* u)X aifTnjTo^ avYip ^oxel SiotycviaOoct 
idyjpi Sxm/iMVog. Hjuisfg $1 At^icd^ Kaiaapt x«« N^wt^, xat 
Twy £XXy:vexo3y r& ^aatlsi loSa m^euo/uisv, ^firrag nvag xai 
rponag vm Majo^tiXXoy twv civv 'AvWjpa ^ ^evga^ae. 

cc Hannibalem Marcellus y ut Poljbius narrat, ne 
semel quidem vicit; sed iovictus hic vir fuisse videtur 
usque ad Scipionem. Nos autem Livio, et Caesari, et 
Nepoti, etexGraecis scriptoribus regi lubaecredimus, 
aliquoties H^nibalem a Marcello victum et in fugam 
Versum esse ». Plutarch. in comp. Pelop. et Marc. c. i. 

X. Cornelius Nepos , qui divi Augusti principatu 
obiit, quum scriberet, turdos paulo ante coeptos sa- 
ginari, addidit, ciconias magis placere, quam grues; 
quum haec nunc ales inter primas expetatur, illam 
Tero nemo velit attigisse. Plinius Jf, a3. 

Apud ai)tiquos piscium nobilissimus habitus aci- 
penser... postea praecipuam auctoritatem fuisse lupo 



(3) Tuv ow Avvc^a. Minim lioc a Hanoibale, cap. V et VI, haoc impt^ 
nepole scriptum , quum supra ^ ia ratorem invictum (aciat. Bos. 



% 



361 



PRAGMENTil 



et asellis* ^ G>rnelios Nepos, et Laberiiis, poeta mi- 
morum tradidere, PUnius IX^ ly. 

I^Iagnitodo lolo arbori ^ quae piro, quanquam Nepos 
Cornelius hrevem tradat. Yinum quoque eiprimitar 
illi, simile mulso, quod ultra denos dies negat durare 
idem Nepos ; baccasque contusas cum alica ad cibos 
dolio condi. PUnius Xllly 17. 

Scandula ^ conteclam fuisseRomam usque ad bellam 
Pyrrhi anifts CCGCLXX, Cornelius Nepos auctor est. 
PUnius XV I^ lo. 

Cornelius Nepos tradit,ante S^Uae yictoriam^ duo 
tantum tricliniaRomae fuisse argentea. PUn. XXXIII, 



11. 



(4) Zci/w 01 Mttfj. Lnpat hie oo* 
men est piKU, quem Romani oniDi- 
bus aliis praetiilerunt, qnem Catil* 
lonem et Liguritorem Tocabent; me* 
laphora (lucta ab hominibiis eiilosia 
ct drlicatisj quos ideo CatilloDes vo- 
cabaut antiqui^ qobd, absumptis cibis, 
ipsos Aliani catillos lingerent. Graec. 
yi&^mJ^. ■ Lupomm laudatissimi, qui 
appellantur lanatij a candore molli- 
tiaque camis. • Plin. IX, 17. Vnde 
XIU» S9: 



Bt l^Aui miaioM, «f piddkra 



Laneui Ettgan» iuput exd/Hi ora T^* 



Aequorto duiou mim §aU pa$tu» 

'jisdUu simiiiter eet placb landatiisi- 
mus. Vide Piin. IX, 47. — lo&enitf, 
pokta mimorum, Hie poeta mimogra; 
phus fiiit, de quo Blacrob. SatumaL 
Ilf 7; Senec. de ira U, 41; HoFftt. 
Satyr. 1,10,5: 



(2) £oCo ar6orL Lotoa arbor fre* 
quens in Africa fuit apud Syriea, 
vnde Lolopliagi popnli, qnod eios 
arbons fructu credantnr irictitKe; cu« 
ius cilnis est tam dulcisj ut advenis 
incutiat pstriae #blivionem. ^taqne 
quiim Viyssis socii delati fuissent 
Africsm, el Lotum gustassent, vix 
inde abduci potuerunt. Homer. Odjss. 
IX. GooaTnr. 

(3) Seandula, Id estf ligneis aaser* 
culis. Hinc Angustus se Romam nc- 
cepiise lateritiam , reliquisse vero 
marmore^m, teste Suelonio in ems 
vit. XXVIII dictitabat Hinc Doeia: 

'A la Bome de hrique^ ef Ubre^ et 



Suecida Rome 



(4) Ame Suttae vieioriam, sdlicct 
4e Mariania. 



en marore j eso£0*0 

fi 



FRAGMENTA 



365 



Primas iAvenit lineas ^ oolorare» testa (ut ferunt) 
trita^ Cleophantus Clorinthius. Hu^c, aut eodem no-* 
inine alAini) tradit Gomelius Ne{>6s secutum in Italiam 
Demaratum, Tarquinii Prisci, Romani regis, patrem ^ 
fugientem a Gorintho iniurias Gjpseli tyranni. Plitu 
XXXV, 3. 

Primum Romae parietes crusta marmoris operuisse 
totius domus suae in Goelio monte Gornelius Nepos 
tradidit Mamorram , Formiis natum , equitem Roma- 
num, praefectum fabrum C. Caesaris in Gallia. Adiecit 
idem Nepos, eum primum totis aedibus nuUam, nisi e 
marmore, columnam habuisse, omnes solidas e Gary- 
stio^ ^ aut Lunensi. PUnius XXXVIy 6. 
/ XL Aedis Martis est in circo Flaminio architectata 
ab Hermodoro Salaminio. ^ Priscianus lib: Vllly coL 
7oa, . 

Non amplius ter bibere Augustum solitum super 
coenam in castris apud Mutinam ^ Cornelius Nepos 
tradit. Sueton. Aug. c. 77. 

( In extrema Britanniae parte Mona, quam ^ Cor« 
neliusetiam,annalium scriptor^ narrat metallis pluri- 
mis copiosam^ herbis frequentem, et his feraciorem 
omnibuSj quae pecora magis» quam homines alant. 
Labt Yero per eam multa quam maiima relabique 



(5) LimmM, VetUt, i&tellige. 

(6) Caiyitio. Scilicet marmore. 
Garystus, urbs Euboeae^ Luna^ Ligu* 
riae. Tzs. 

(i ) Ab Hermodoro SidamuM, Her* 
modori, archilecti celeberrimij mo^ 
minit Vitniviua 111,«!. CooaTnr. 

(2) Mona, qaam, Tttt io omoibue- 
Itbrts legilMr M$mma, ^piam^ in cc« 



terb Miniamqua tcI minimamguag 
aperla corraptioae. Sdbslitoeiidum 
▼idelur Mona, Gf. Tacilum infra 
laod. — Qaam Comeliui tUam^ aa" 
naiium teripior» Hunc Gomelium JW^ 
citum com Scholto el Lindenbroglo 
plurimi cxistimanly ut videre esl es 
eioi Aofkalibus pluribos la locis» ao 
pracserHra ei Agricolae XIV ct XVIU» 
Imprcrbal vero Tmscfaudu 



368 



FRAGHfENTll 



te eorum deam preceft espetere > quos , vivos atqofl 
praesentes^ relictos atque desertos habueris ? Ne illq 
sinat lupiter, te ea ^^ persererare, nec tibi tantam de»i 
mentiam yenire in animuml £t, si perseyeras, Tereori, 
ne in omnem vitam taatum laboris culpa toia recrpias^ 
uti in nullo tempore tute tibi placere possis^ 

(Comelius Nepos in libro de historicis UuiniSj de lcmde 

Ciceronis^ 

XIIL Non i^norare ^ debes, unum hoc genas Lali' 
narum Jiiterarum adhuc non modo non respondere 
Graeciaef sed omnino rude atque inchoatum morte 
Ciceronis relictum. Uie^enim fuit unus» qui potuerit 



Cicero ipse^ qui, quam scripsis«et 
Xeooph. Cyrop. TIII^ 7, xai t4v 
ifiiiv 4^X*>* xarai^oviayot, codem 
modo vertit haec verba Cyri moriea- 
tu, De senect. 22: n Sic me colitote 
ut^um. ■ Quasi ^x^ ^tc nldalfmt, 
id est» pateraus deus. 

(43) Ea, Vel ea ratione, tia; vel 
siropliciter est accusativosy cum qnc^ 
passim hoc verbum cooiugl docue* 
runt Gronoviosad Livium lib.][XIl9 
38« et Staveren in Observat. misc. 
Yol. X^ p. m. Tss. 

(0 Non igttortH^, ytnimqne firag* 
meatum est codici aotiquo in bibl. 
Guelpherbyt. servafOf el saec. XI 
«larato, iuter codd. Gudiauos nr.278, 
Ciceronis orationum Philipp., prae- 
acriptum ab homiue, qui a Nepotia 
testimoniis opcri Tuiliano petierat 
comroendatiooem.Duaflla firagmcnta 
reperit cl. lac. Frider. Heusioger. et 
io prolus. sde Nepote Gomelio bene 
«ierendi aiiquoi substdia bibi. Guein 



pherbytanaei • Goelph. 4759, 4, at- 
tribuit copioseque vindicavil Gomeliot 
ct ■genuina, ait, haee esae Nepotts 
monumeota« es indiciis tam outtife- 
•tis tamque cooseotientibua clacet, ut 
cquidem opiDerfdeintegriiate eonim 
quidubiteti futurum esse neminem.t 
Hanc prolosionem Fischer subieccrat 
editioni suae Nepotis. Scd quontaoi 
lis inde orta cst intcr Heusioscrum 
atque Rlotvium» illam prolusioocm in 
hac editionc nialoi omittcre, quam 
omnia hic repeterc. Klotsius cnim ia 
Nov. Actis Erudit. m. Febr. i759» oo- 
piosc impugnavit eorum fidem. Heo- 
aing. autem bunc dissensum legcrri- 
me tolity snamque sententiom ocriler 
uberiusquc defendit in prolusione: 
s Fragmenta Comelii Nep. Gucipher- 
bytana a oensoria Llpsienais criticl 
Tirgiila vindicata. ■ Guelpherb. t760. 
Klotstus contra in Miscellan. criikis, 
Vltraiect. 1763, 8, cap. Xll, raodcsle 
iniiHa cst suam scotentiain. Editas 



FHAGMENTA 



369 



et etiaiii ^ debuerit historiam digna voce pronuntiare: 
quippequi oratoriameloquentiammdem a maioribus 
acceptam perpoUferit, {Ailosopkiam ante enm incom- 
ptam Latinam sna conformarerit oratione. Ex quo 
dubito, interittt eios utrum res publica, an historia 
magis doleat. 

Locuples ac divina natura, quo maiorem sui pareret 
admirationem, ponderatioraque sua essent beneficia^ 
neque uni omnia dare , nec rprsus cuiquam omnia 
voluit negare )• 



illis M iicellaneu, Hensingerf eognito 
suo adTemrio, faam (juidein sentcQ- 
tiam non muUvit; sed potius eam 
docte modesteque deouo viodicavit 
in alten edit. « Fl. Blaliii Tbeodori 
demetris liber..... praeterqne scripto- 
rom aliqiiot veterum apospasmatia^ 
ComeliiNepotis fragmenta Guelpher- 
byt. cum defensibnibos snis adiedt 
lac. Frid. Heusinger. • Lug. Batav. 
4766, 9, ubi recnsae sont p. i OZ, seq(|. 
prior prolusioj posterior autem p. i 27, 
sqq. et p. 455 inciptt, sAd vindidas 
fragmealorum Nepotis accessb: ■ de 



qua aeque verecnnde indicavit Klolc* 
In Actis Litter. vol. DI, part. III, p. 
'345. Quae omnia si in hac Nepotis 
editione repeterem, vererer, ne limi- 
tes libri migrarem. Theoph» Christ. 
Harl. 

(2) Ei etiami Cic. i|) Atlic. XVI , 
cp. 16, pag. 944: Et etiam aro. Item 
IX, epbt. 25i XUI, epist. 7.FiscHEa. 
— PronuMfiore.Cic. deOffic. I, 4, de 
Demosthene; ct Cic. Bnit. LXXXIII: 
• Thncydidea renim gestamm pro« 
nuntiator sincerus s Ftscn. Flura 
Hensiog. dabit. 



Goiu Mir. 



Aa 



mm 



CHRONOLOGIA 

RERUM MEMORABILIUM 

IN CORNELIO NEPOTE 



AP OLTMPIADAS^ VRBIS CONDITAE AKN08 BX CATOlCIAiriS 
HATI05IB VS , QYAB A VARR0NIA5IS DV0BV3 |19KIS 
DISCESFAITT, ET CHRISTI ITATI DIGESTA. 

(ex ediiione altera Tzschvckii.) 



Olywp. Aui«/ir. A. Gkr. II. 



7, 2. 

27, 2. 

80^ 4. 

4U 3. 

55, 4. 

62, 3. 

64, 4. 

68, i. 

68, 2. 

79, 4. 

72, 3. 

72, 4. 

73, 3. 

74, 2. 

75» 4. 



4. 

81-413. 

95. 1 

138. 
475. 
492. 
222. 
234. 
244. 

245. 

252. 

262. 

263. 

»66. 

269. 

272. 



754. 

67 4. 

657. 

644. 
576. 
560. 
530. 
524. 
508. 

507. 

500. 

490. 

489. 

486. 

483. 

480. 



Ex Varronis ntkmibtts $ie faabcl ; Olynp. 6, 4» 

A. V. 4. A. Chr. 11.753. 
TuUus Hostilius Rornae regoat. Fragm. L C£ 

Liv. I, 22. 
Defnaratus, CTpsclt lyranDidem fugiens, Bomara 

demigrat. Fragm. X. 
Tarquioius priscua, 4]uiDfiis RomaQonm rea. 

Fragm. X. 
Pisistratus Athenarum lyrannos. MilL Vllf. 
Cyrus in bcllo contra Massagetas perit. De Reg. I. 
Darius Cambysi , Cyri filio , succedit. Ibid. 
Dartus, Scythis bellum illaturus, pontem m Istro 

facit. Milt. III. 
Miltiades, Chersoneso relicta, Atbenas redit. 

Miltiad. m. 
lones, ab Atheniensibus adiuti, Sardea expo- 

gnant. Milt. IV. 
Darii contra Graecos eipeditio , et in pngna Ma- 

rathnnla clades. IVlilt. IV iq. 
Miltiades , Parum insulam infelicem asgreasos , 

in vinciila coniicitur, in auibus obit. lailt. \7I. 
Xerxes Dario , Hystaspis filio , mortuo saocedit. 

De Reg. I. 
Aristides ostracismo urbe expellitur. Arislid. i. 

Themistocles portum Piraei et classem novam 

aedificat. Themist. II. 
Xerzea cx Asia in Gracciam trannt. Themiat. II. 



^^a^mBsa^^H^n 



WB9VKVI 



3? 



GHR0N0L0(;IA 



Olfi^ AflB.Y. A.ca%H 



75, 2. 
75, 3. 
75« 4. 



77, 2. 

77, 3. 

78, 2. 

78, 3. 

79, 4. 

80, 4. 

81, 2. 

82, 3. 

82, 4. 

87, 2. 

91, I. 

94, 2. 

91, 3. 

92, 2. 



93, 4. 



93, 3' 
93, 4. 



k* •••• 



273. 
274. 
275. 



281. 

282. 

285. 
286. 
288. 

292. 
297. 

302. 

303. 

324. 
336. 

337. 

338. 
344. 



344. 



346. 
347. 



• • •••. 



479., 

478. 

477. 



471. 



470. 

467. 
466. 
464. 

460. 
455. 

450. 

449. 

434. 
446. 



445. 

444. 
444^ 



4O8. 



406^ 
405. 



• ••••< 



Pu^ ad Thmnopylas. III. IIL Ad Atteni- 

simiB. Ib. ni. Athenae a Penis ioceiisae. Then. 

IV. Aristides mte teiii|NU eb esilio revocator. 

Arist. I. PugiM Salaniioia. Themist. 4. 
ArisUdes et Pansanias BfardoDium PersBhiiii du- 

cem ad Plataeas viocunt ArisL 11. PsiiHn.1. 
Alhcnienses consilio Themisloclis moroc suoi, 

invitis Sparlanis , instaurant Tbemist. VI, 
Athenieiisesj aoctore Themistocle, Piraei poclaD 

absolvont. Themist VI. Pausaoiara com clwe 

commuoi in Cypmm mittunl. Pausso. l.Ari* 

stidis aeonitale Graedae prjncipattts sd Atlie- 

nienses deferlur. AristlLEiusdem dpen len- 

rinm Graeciae in Delo constiluitar. Artsl. lU. 
Themistocles Athenis eipoisus, et abseoi jprt>- 

ditionis accusatus, ad Artaiemem oonlugit 

Themist VlJi. 
Gmon Persas viocit terra mariqne eodeoiilie. 

Gimon. V. 
Aristides obit Arislid. III. • 
Themistodes Ma^esiae moritnr. Themiit. X. 
Cimon vindt Thasios, qm ab Alhenieosibas de* 

fecerant Cim. II. Cf. DLodor. XI, 70. 
Cimon patria expellitor. Cim. III. 
Cimon revocalns cnm Lacedaemoniis foedos wo' 

^t Cim. III. 
Cimon Persas in Cypro vindt, et msrtj tmp'' 

rium dvibiis suis vindical. Cim. III. 
Cimon, pace cum viclis Persis composiUi 10 

Cypro morilur. Cim. III. 
Peloponnesiad belli initiuin. Diodor. XU» 38. 
Alcibiades, Hidas et Uimadius, doces Atbe- 

niensium, ad bellum cnm Syracussoii g^' 

dnm missL Aldb. III. 
Alcibiades , coniurationis in ptriam poitulstos» 

ad Spartanos fbgit Aldb. III seq. 
Bellum De^licum. Alcib. IV. 
Alcibiades , ab eaercitu receptus, post io P*^?'' 

restitutus. absens unacum Thrasybolo et Tbe* 

ramene impeiio praefidtur, et LacedseiooBios 

terra mariqne viclos ad pacem' oo^L Aiob. v. 
Aldbiadea AUienas reversus^ summosque imp^' 

rator, adiunctis Thrasybulo et ^^^"^* 

UcUu g com Lacedaemouils minus comin<»^ 

confligit , et paulo post iterom in exiliooi m- 

titur. Alcib. VI et Vll. 
Dionysitts senior Syracusis lyranAidem ooa^** 

Dion. I. De Regib. II. ^ 

Lysaoder, Athenienaibos ad Aegoe flnmeo va»t 
bello Peloponnesio finem imponit L/san. *• 
Aldb. Vllt Con. I. . ^ 

Idem Athenia Ciptia tdftiatn tTfamioi i0p^ 
Thmyb.1. ^ ^ ^ 



RERTM MEMORABIUyM 



373 



Olymp? 
94, i. 

94« 2. 

94, 4. 

9S» i. 

95, 2. 

95, 3. 

96, i. 



Am. Y. A* Cbr. 1 
34a. I 404. 



96, 2. 



96, 3. 



• • • • • 

96, 4. 

• • • • • 

• • • • • 

97, 2. 

97, 3^ 

97, 4. 

98, 4. 
98, 2. 

98, 4. 



349. 
351. 

352. 
353. 

354. 
356. 



357. 



358. 



359. 



• • . • • 



361. 

362. 

363. 
364. 
365. 

367. 



99, 3.^ 370. 



99, 4. 
400, 3* 
400, 4. 



. • . • • 
404, 4. 
404, 2. 



374. 
374. 
375. 

• . • . . 
376. 
377. 
378. 



403. 
404. 

400. 
399. 

398. 
396. 



395. 
394. 

' 393! 

. . « • • 

. . • . . 

394. 

390. 

389. 
388. 
387. 

385. 

382. 

384^ 

378. 

377. 



376. 
375. 
394. 



Alcibiades in Pfarygiay qoo eoiifiigenl, oppriini- 

tur. Alcib. X, 
lynnder aocoMtus alMolirltar. Ljt. III. 
itirasybolaf « deviclis tri^nte tTnimis, AtlM«< 

nlnitibut liliertetein reatitnit. xhrMyb. III. 
Agetiliut Agidi frttri tncoedit. AgedL L 
Cotou , Atnen. exul , Pertanun clttti ad^eraot 

Ltcedaemoniot praefidtnr. Gonon. IL 
Plato Tarentuin venit , iode Syracutu. Dion^ IL 
Agesilai cum Penit in Atia beUum, Gon. II. 

Agetil. U. 
Lytander diu Lacedaemoniorum^in jifaelio aim 

Thebanit apod Haiiartum cadit. Lyt. UL CL 

Diodor.XIV, 84. 
Gonon Lacedaemoniot Pitandro duce pmlio na- 

vtli ad GnidBm vincil. Gon. IV. 
Agetilaut, t% Atia revocatot, ad Gofoneam Atiie« 



nientet eorumque tociot vincjt Agetil. IV. 

inro 
et a TiribaJM 
etV^ 



Gotton Athenamm mnrot ope Thebanonim refi" 
cit, et a Tiribaio cotloaiae traditudl Gon. IV 



Belli Corinthiaci initium. Diodor. XIV, 86. 
Iphicratet Lacedaemooloram victor ad GorintlnMa. 

Iphicrat. II. 
Camillut Veiot caoit. Frtgm. VII. Gf. Liv. V, 24. 
Mel|nim a Gallit deletnr. Frtgm. Vil. 
Agetilaut agram Gorintbium populatur. Ageti» 

laut. V. 
Thra^bulot, biennio ante Letbi vaclor«ab Atpca* 



diit necatur. Thratyb. IV. 
Camillut exalat. Fragm. V. 
Galli GapitoUum obtidenl* Fiapi. VI. 
Chabriat, Evagorac adiulor mittut, lolam Cy« 

pram tubigit. Chalir. II. 
Datamet ab Artaxem GUiciae praefidlur. Da* 

tam. L 
Lacedaeroonii, dnce Phoebida, Cadmeam , aroem 

Thebarum , oocupant. Pelopid. I. 
Manlhit de aaxo Tarpeio deucitnr. Fiagm. L Cf. 

Liv. VI, 20. • 

Thebani eaulet ope Athenieiiainm Gadmeam r* 

cipiunt. Pelop. III. 
AgetUai io Boeotiam espediUo. Chabr. L Chabriae 

de eo victoria. Ibid. 
Chabriat, Aeorlo, Aegypti legem , adiutnm pro* 

fectot, Athenat revocatur. Chabr. IL 
Iphicratet ab Athenientibut anxilio Artasenij 

ngi Penaram, roittitur. Ipbicnl. II. 
Timotheot Laeedaemonioa ad Leocaleo tupent 

TimoUi. II. 
Lacedaemooii marit imperiom ( cf. Olymp. 82» 

3^ Athenientibut cedunt. Timoth. II. 
Iphicntet , esereitnt Panmnm Midiielil)o prfgv 



J 



874 



CHIIONOLOGIA 



Olynp« An. Vt A. Chr« V. 



403^ 3. 
403, 4. 



4 • . • • 



403, !• 



401, X 



• • • • • 
403« 3. 

m, 4. 

• • « • • 
404, r 

404, i 

404« 3. 

• • • • 4 

• • • • • 

40$, 4^ 

405, 3. 



405, 4. 



406, 4. 



406, X 
40f, >• 

m, 4. 



881, 


374. 


383. 


309« 


382. 


370. 


384. 


808. 

• 


• • •« . 




385. 


387. 


> 

' 386. 


• • • • « 
366. 


388. 


384. 






• . • « • 
889. 


363! 


890^ 


362. 


390. 


362. 




» •« • • 


• • • • • 
39)« 

394. 


36b! 
358. 






3i95« 


357« 


« . . • . 
396. 


. . . • • 
366. 


197. 
401. 

405. 


355. 

35f. 

347. 






407. 


ii$. 



fteliM» ftdverfOf Aegyplioi fHoOciieit&r , ef 

Eaolo poit Atlienat revertilar. Iphicr. II. Cf. 
^alnn. IIL 
Epamiiiondat Spartanos td Leiielra pR>fli^«t^ 

Epamin. Vlllr 
Ipbicrates Eurydiera, Macidoniae reginam, tI- 

duam y defendit. Iphicr. Ul. 
Epaminondat Laeoniam invadit, Spartam capit, 

Mesienem rcstitnit. Epam^ Vll, VIII. Pelop. IV. 
Idem com Pelopida Arcadftus in bello cum L^ 

cedaemoniia auxilio a Thcbanis mittitur. Pe- 

lop. IV. Ipliicr. eoiitra Aicadas. Ipbict. II. 
Dionysio palri tucccdil Diooyslusiiuior. De Reg. 

IL Dion. IL 
Pelopldas ab Alexandro Pberaeo in vincisla cooii* 

citur. Pelop. V. 
Epaminondas excrcltiim Tbebanum i ab boalibvs 

obaesiuffi , incolumem reducit domum. Epaoi. 

VII. 
Idem Pelopidam ez vinculb liberat. Pel. V. 
Epaminoodaa bellum in Pelopqnneso gerit. Epa- 

min. VII. 
Pelopidas in praelio adversus AlexaBdmdi Phtf- 

raeum victor eadit. Pelop. V. 
Timotbens com Olynthiis bellum gerit.Timoth. I. 
Epaminondaa Spartam iterom teotat, Laccdae- 

moaios ad Mantineam Tincitf vidoripie cadit. 

Epamin. IX. 
Agesilaus Lacedaem. et Chabrias Atben. a rege 

rersarum ad Tachum , Aegypti regem , defi.- 

ciuttt. Chabr. II. Agesil. VIII. 
Datames ab Artazerxe deficit^ Datam. V. 
Cfaabrias Nectanebo regnum canslituit. Chabr. II. 
Affesilaoa moritiir. Agesil. VI LL 
PniHppustn Maccdonia regnare inciptt. De Aeg. H. 
Chabrias cum Charete advcrsus Atheniensinm 

socios, Cbios, Rhodtos, Gdos ct Vyaanfios 

missus, in ptaelio occumhit. Chabr. IV^ 
Dioois fiiga et praeparatio ad bellum cum Dio- 

nysio. Dion. IV. 
Dionts felix cum Dionysio bellom^ et hoios foga 

in ItaKam. Dion. V. 
Alexandri Pberael inlerilus. Diodor. XVI^ 44. 
Atheniensea, ducibus Cbarete^ Iphicrate et Ti- 

molheo, cmn soeiis icriter pugnant^ Timoth. I. 
Ipbicrales el Timotheos ab AlbeniensihBs mul- 

etantur. Iphicr. III. Timolh. III. 
Dion ^racusis inlerficitur. Dion. IX. Timoh II, 
Ale«iml4r M. nascitur. De Reg. II. Fragm. L 
Dionysini innior Syraciisas anno decimo post , 

<piim a DioM piilaui ertt, reeupirat. Tim. IL 
TimoliOiilii la Siciiiam ei|{editio. Ttmoh II. 



■ I j um 



mm 



^^^eSIH^H^MU^ 



RERm MEVfORAlBlLiyM 



37 s 



0]ynp< Ab. T. A. dbr. N. 









409. 


408. 


344. 


409, 3. 


440. 


342. 


4 40, 4. 
444, 4. 


445. 
4««. 


337. 
336. 


442, 2. 


424. 


33f. 


443, 5. 
4 44» 4. 


420. 
428. 


326. 
324. 


444, 3. 


430. 


322. 


4V4) ' 4. 


'431. 


324. 


^H^i. 


'434.' 


321 ! 


445, 2« 


433. 


319. 


445, 3. 


434. 


348. 














415, 4. 


435. 


347. 


446, 4. 


436. 


346. 


419, 4. 


454. 


304. 


423, 3. 


466. 


286. 


424, 4. 


474. 


284. 


425, 1. 
427, 4. 


472. 

480. 

1 


280. 
272. 


428, 4. 
433, 4. 


487. 
504. 


265. 
248. 


434, 3. 


540. 


242. 


434| 4. 


544. 


344. 






Idem , Hicefa liigato, Syracutaiiis liberUtem re« 

stituere conatar. TimoL II, III. 
Timoleon, Syracusis a Dionyslo ipsi traditit po- 

titus, Dioaysiam dimittil Gorintham. Tim. II.' 
Idem rempublicam S^acusarum instaunt, pul- 

stsqae Poenis ad CrimUsam, et pace eom iia 

intta, toti Sicitiaepaeem et lllertatem restituit. 

Timol. HI^ 
Timofeon moritur. Timol. V. 
Philippns Macedo a Pausanla , salelKte, interilet- 

tur. De Reg. II. 
Alexander M. Dariom ad Arbeb vlacih Diodo* 

rus XVII, 59. 
Hephaestionis mors. De Reg. U Eumen. U. 
AJezandcr M. Babjlonc morittnr. EumeD. II. De 

Reg. H. 
Atheaae, Phocione aoctore, Aolipatri praesidiuai 

recipiunt. Pboc. II. 
Perdiccas interficitor. Enmen. V. 
Eumenes vincit Craterum et Nooptolemum. Eum. 

III et IV. 
Antipater rebos Macedonicia pneflcitur. Eutt.V. 
Enmenes , ab Alexandri ezercilu hostls iudicatur 

et ab Antigono Norae obsidetur. Eum. V. 
Eumenes , regum totor &ctas , bellum adv.eraua 

Antigomim parat. Eiimen. VI et VII. 
Nicanor, a Cassandro Athenaa missua , Piraeum 

occupat, Phoc. II. 
Phocion necatur. Phoe. IV. 
Eumenes 10 Persiam topias suas hiematiitt divi* 

dit. Eumen. VIII. 
Eumenes adversos Antigonum bellum gerif. 

Eum. VII. 
Eumenes ab Anttgono captiu ocdditor. Eom. X 

sqq. 
Antigonns cadit in praelio ad Ipsum , Phrygiae 

oppidum. De Reg. III. 
Demetrius in custodia Seleucl, generi, morbo 

perit. De Reg. III. 
Lysimacbus occiditur a Seleuco. de Reg. fll* 
Pyrrhi cum Romanis bellum. De Reg. U, Fragm. 

X. 
Seleucus a Ptolemaeo interficitur. p$ Reg. III.^ 
Pyrrhus , Argos oppugnaos , Japide ictitf interit 

De Reg. II. 
BelH Punici primi initium. Hamilc I. 
Hamilcar In Carthalonis locom' classi praeficitur. 

Hamilc. I. Hoc aaoo Haoaibal natus fertur. 
LuUtiusi consul, classe Poenos superat ad Aeyites 

iosulas , et Sicilia decedere oogit. Hainilc. I. 
Belli puoicl priml finia. Hamilcar. I. 
Bellam Aihcanum» e mcrcenariit miUtibQi itU 



376 



GHBOM(^06IA 



01jBp« Ab« V; A. Chr. II 



435« 3. 



437, 4. 



• • • • • 

m^ 4. 



440« 4. 
440« 2. 



440« 3. 

440« 4. 

444, 3. 

444, 4. 

443, 4. 

443, 2. 

444, 4. 

444, 4. 

444, 2. 

444, 3. 

.445, 4. 



445, 3. 

446, 4. 



544. 



523. 



• • • • 
534. 



532. 
533. 



534. 



4 



46, 2.| 



535. 
538. 
539. 
544. 

545. 

S47. 

548. 

549« 
550. 
552. 



• • . • 
554. 

556. 



557. 



238. 
229. 

2U. 

220. 
249.' 

218. 



247. 
244. 
243. 
208. 
207. 

205. 

204. 

203. 
202. 
200. 

• •• • « 
498. 

496. 
495. 



peiidii.cMiM hoc anmiBi inotiini , quMlo post 

ab Hamilcarc comprimittir. Hamilc. H. 
Hamilcar imperator m Hifpaniam mittitiir, ae* 

cumqiic diidt Haonibalem fiiinm annoa 9 na- 

tum. Hamilc. III. Hannib. II. 
Hamilcar in praelio contra VettDnes cadlt , eHpe 

Hafdrubal, gener, imperator auficitur. Hanulc 

nietiv. 

Hannibai eauitatui praeeil. Hannibal. UI. 
Haadrubali inlerfecto auccedit Hannibal aniioa 26 

natus. Hamilc. III. Hannib. III. 
Hannibal non toto inde trien^ totam Htipaiujaii 

aubigit. Hannib. IH. 
Hannioal expugnat deletqoe Saguntnm. Hannib. 

Belli Puaici tecuadi per ann. 4 7 Iracti initiani. 
Hannibai ez Hiapania per tiaiios el Alpea tramil 

in Italiam. Hann. lu. 
Idem confligit cum Scipione GOS. ad Rbodaiiian. 

Ib. IV. Cum eodem ad Padum. IV. Cum eo* 

dem eiiuqoe collen ad Trebiam. IV. 
Idem confligit cum Flaminio COS. apod Trad- 

menum. iV. Cum Centenio praetore. IV. Fa* 

bium dictatorem eludit. v. (Inepto qoidem looo 

refertur). Rufuni« magistrum e<iiitlam«fiUBl. V, 
Pugna Cannenaii^ in qua Varro et Paolnt GaS. ab 

Hannibale vincontur. IV. Fraga, IL 
Fabb et Marcello CSS. Cato tribunuf militum. 

Cat. I. 
Gracchost consol II ^ ab Hannibale inleffidlar. 

Hanm V. 
Marceilusj quintum consul^ ab Hamiibale inler- 

6citur. Hann. V. 
Hasdrubal, frater Hannibalis, cadil in prad» 

apud Seoam victus a Nerone CS. cui intercal 

Cato. Cat. I. 
P. Scipio, oost Afiricanus maior dictosy bellam 

transfert in Africam. Hann. VI. Cato ehis qoee- 

stor. Cat. I. 
Hannibai patriam defensum ez Italia In Africam 

revocatur. Hann. VI. 
Haonibal vincitnr a Scipione ad Zamam. VU 
Beili Punici secundi finia. VII. 
Hannibal ezercitui praeesl cum Magone fratoe » 

resqiie in Africa gerit usque ad cooaolnlnm 

Suloicii et Aurelii. VII. 
Cum Magone domum revocatur. I. 
Cato, praetor f^ctus, Sardiaiam provinciam obti- 

net. Cat. I. CL Liv. XXXU, 7. 
M. Marcello, L. Furio CSS. Hannibaly dmno 

profugus^ ad Antiochnm, Syrine regem, «biU 

M. Cato» L. Flaccua CSS. CaU I, II. 



RBRTai MEMORARILIVM 



377 



OlfMp.' 

446, 3. 



• •• • 



446, 4. 



447, 4. 



447, 2. 



558. 



• • • . # 
559. 



• • • • . 



560. 



561. 



A« Clhr.xr. 
494. 



• . . . • 
493. 



492. 



494. 



447, 3. 


562. 


490. 


• • • • . 
449, 4. 
449, 3. 


• ••'•• 
568. 
570. 


. • . • ■ 
484. 
482. 


455, 2. 
457, 2. 
457, 4^ 
461, 4. 
<67, 4^ 
473, 4. 
473, 2, 


533. 
604. 
603. 
649. 
643. 
664. 
665. 


459. 
454. 
449. 
433. 
409. 

88. 

87. 


474, 4. 


668. 


8i. 


474, 3. 


670. 


82. 


474, 4. 
478, 4. 


674. 
687. 


81. 
65. 


. . • • • 
479, 2. 


• • • • . 
689. 


' ' 63*. 


479, 3. 

479, 4. 

480, 3. 


690. 
694. 
694. 


62. 
64. 
S8. 


482, 4. 


703. 


49. 


483, 4. 


704. 


48. 


484^ 4. 


708. 


44. 



BI. Cato ci Hismnia triumphat. Cat. IV. Cf. Liv. 

XXXiy, 46. 
Scipio Afiricanus CS. itenim , Cat. U. 
Coroeliua Merula. Blinucinf Thermof CSS. Han* 

nib. VUI. 
Hannibal, navilMis ad Africam acced^ns , Mago- 

nem fratrem, domo excitom, aecum abducit. 

Hann. VIU. 
Antiochns ab Hannibale, qui in S^riam redierat, 

ad bellum contra Romanos ooncitatur. Hannib. 

VIII et II. 
Hannibal , dassis parti ab Antiocho praefectus , 

contra Rhodios, Romanorom sodos, puicnat. 

VIII. 
Antiochus ad Thermopybis a Glabrione caeditor. 

Ib.VIII. 
Hannibal, Aotiocho victo, ad Pruslam, Bitfayniae 

regem, oonfugit. Ib. IX et X. 
Idem pugnat contra Enmenem. Ib. X et XI. 
M. Cato, L. Flaccus censores. Cat. I, II. 
Hannibal hausto veueno perit. Hann. XII et XIII. 

Etsi de vero anno non constat inter auctores. 

Gf. et Liv. XXXIX, 56. 
Terentius poSla moritur. Fragm. !• 
L. LucuUus, A. Albinus CSS. Fragm. IIL 
Gato morilur. Cat III. Etsi quidam diss^ntiunt. 
Tib. Gracchus trib. pi. necatur. Fragm. XII. 
Atticus nascitnr. 

P. Sulplciua trib. pl. a Svlla CS. occaditur. Att.IL 
G&ma per a. 665-668 CS. saevit in SyUanos, qua 

tempestate Atticus Athenas se contert. Att. IL 
Sylla, ez bello Mithridatico rediens, Athenaa 

venit. AlL IV. 
Sylla Marianarum partium victor, et diclator. 

Fragm. X. 
Cicero Roscinm defendit. Fragm. IV; 
Cotta et Torquato CSS. Atbcus Romam ledit. 

Att IV. 
Cioero defendit Cornelium. Fragm. IV. 
Cicero CS. Attic. V. Lentulus Spinther aedilis 

splendidos. Fragm. VIII. 
Metellus Geler Galliae proconsul. Fragm. VU. 
Q. Gicero propraetor Asiae. Attie. VI. 
Gicero in ezilium abit. Attic. IV. 
lul. Caesar, ab hoc inde anno ad a. V. 703, 

bellum gerit an Gallia. Fragm. X. 
Bellum civile inter Caesarem et Pompeiom. Atl. 

VII. 
Pugna Pharsalica , in qua Pompeius a Caesare 

vhicitur. Att. VII. 
Gaesar occiditur. Att. VIII: 
Bnitus et Cassius , percussorea Caesaris , ad quoa 



378 CHRONOLOGIA RERTSI imMmABILnrM 



OljBpZ Ab.T. A.CW.5. 



484, 2. 



484, 3. 

m, I. 



709. 



740. 
720. 



43. 



42. 
32. 



se Mi cmlai eonTerteral, Anloiiio sopeniilc, 

in Graccnai d S^m abeoai. AlUc. VIII. 
Anlooiai, hoslts in&alns , ccdit lulia. Att. IX. 
Mrm Matinne ohfidetur, irode bellum Muiineiise 

dicilur. Allic. IX. Fragra. XI. 
Idem Iriiimvir rcipolilicae cooslituendne Altic 

X, XIL 
Proscripliones. AU. X, XII. 
Atlicl maler morilur. AtL XVO. 
Cicero oonlhiir. Fragm. XIII. 
Praclium Pfailippense, in quo caduBl BruUiiit 

Cassius. AIL Xl. 
AlU'cns morilnr. Au. XXIL 



SMmgumu p$aMmrtm ekronologimm viim ^aiei uutm £f. 

nniioff f^i 



CHRONOLOGIA 

HISTORIAE r. POMPONII ATTICI 



Anno Vrbis 644; trienDio ante M. TuUium Ciceronem, Q. Caec. Metello 
Numidico et M, lutiio Sylla Coss. Tit. Pomponius Atticus nascitur. cap..I. 

Anno Vrbis 666 ; Ciceronis 20; Cn. Octayio et L. Cornelio Cinna Coss, 
Athenas se contulit Atticus , annum agens vigesimum tertium : quando aono 
prosimo praecedente P. Sulpicius Rufus Trib. pl. a Sylla interfecttu est. 
cap. 11. 

Anno Vrbis 67^; Cic. 28; P. Sen^iUo Vatia, et Jp. Qaudio Pulchro Coss, 
Athenis Cictro Epicureos , Phaedrum et Zenonem , frequenter cum Attico 
audivit, ut ipte ait lib. II de Finih. et Tustul. III) ct Aead. I. 

Anno Vrbis 688; Ciceronis vero 42; L. Aurdio Cotla ^ et L. Msadio 
Torquato Coss, aetatis anno 45, quum iam annos 22 Athenis commoratus 
erat, Romam remigravit. cap. IV. 

Aono Vrbis 692 ; Ciceronis 4^ ipsias Attici 49; quum legati locum obti- 
nere posset apud Q. Ciceroaem Asiae praetorem , nolebat. Quo anno Romte 
Coss. erant il/. Pupius Piso, et M. yaierius Messala. cap. VI. 

Anno Vrbis 697; Ciceroni^51; Cn. Comeiio Lentulo, et L. Bfareio Philippo 
Coss. pridie Idus febr. T. Pomponius Atticus Pitarn uxorem duxit, annum 
agcns aetatis 5^; in quibus nuptiis Clcero coenavit. Ep. III, lib. II, ad /rairem, 

Anno Vrbb 703; Ciceronis 57; Attici 50; L, Aeniiiio Patdo; et C CUtuUo 
MarceUo Coss. Cacsarianum bellum iocidit : qood scquenti anno proraoa ia 
flammam abiit. cap. VII. 

Anno Vrbis 709; Ciceronis 63; Attici 66; C. lul. Caesar y quum ipse uoa 
cum M. Aiiionio consul esset , a coniuratis in Poropeii curia 23 plagis con- 
fossus est. Sequenti anoo Antonius Mutinam circumsedit , Brutumque oppu- 
gnavit: hostis patriae iudicalnr. Sed a Lepido recipitur. cap. IX. 

Anno Vrbis 740; Ciceronis 64; Atticus, natus anous 67, matrem nonage- 
nariam extulit. cap. XVII. 

Anno Vrbis 742; Altici 69; M. Brutui et C. Cassius,ab Octavio et AntoBio 
ad Philippos victi , sibimet ipsis violentas manus intulerunt. cag^ XI. 

Aanos Vrbia 724; quum Atlicus 77 aQUOf complesset^ dccessit et scpultiK 
ett. 



EXCVRSVS VARIORVM 



AD 



CORNELIVM NEPOTEM 



Agmbn ducetl. H. Schlegel, cuius ex Obse/vationibus 
criticis et historicis in ComeUum Nepotem nonnnlla 
excerpemus, quae vel notarum .nostrarum modnlas 
non tulit, vel renim novitas interdum potius eom* 
mendaty quam veritas ; principioque vitam ipsius Ne- 
potis, ubi non semel Vossium explicat aut refellit. 
Prodiit liber vix notus apud nos, quarta forma^ 
Havniae 1 778; de quo I. A. Fabricii notitia litteraria 
consulenda. Post addemus, quo pauciora hic deside- 
rentur , selectas aliquot Bosii » Y. Staveren , atque 
aliorum animadversiones ex iis, quae videbantar ex- 
currere^ultra finesiusticommentarii. Incipit SchlegeL 

/. De Comelii NepoUs vita et scriptis 

Gonstat inter omne«, fuisse Comelium Nepotem faroilbrem pariter C. Va^ 
lerii Catulli et T. Poroponii Attici^ itaque et ante Caeaarit dictatnram el sob 
Angusti principatu florentero; fuisse auctorem oomplurium libn>rum aive adl 
historiam, aive ad geographiam, sive id rem litterariam spectantiam; el Ish 
lam fuisse elus auctoritatem, ut ipse CiGero non dubitarit eins de suis sot^ 
ptis iudicium expelere, el ut complures posterioris aevi scriptores eiiia leali- 
monio innitantur. Sed de vita eius parum constat. Coilegil nonnuUa , qnaft 
vaiii auctores subministrant, Dionyiim Lambinut in praefatione ad edllionem 
suam, et posl eum Gerkardus loannei VouiuM in libro de Hitioricis Letimt. 
Jlalum fiiitie ia re^ione ?ed9Qa isatiuDy liquel es utiof ue PUnkk Anmcuit» 



38i 

GonMHiifli wMBiail Mi aeeolttii; PUnia» imlu Uod iasimitl ia cpi* 
itok nia ad Sevenuii IV, 28, obi imaginem Comeiu depingendem amioo «uo 
commendat Veronenfiimr rcnim fcriptorea recentiores Cornelio palriam ain» 
gnanl Hostiliam, oppjdum in agro Vefonensi, quod nunc OttigUa appellatnr. 
Testalor Oaupkriut Paiwinua Veraneiuis, in catalogo illnitrinm scriptonim 
Veronensium, cives suos ConM Nepolif tanqusm patriae deooriy inler alios 
illustres Veronenses publica ancloritate statoam posuisie. Qood ob moflim 
ctiam probitatem in magna existimatione fnerit ComeUuB, egrcgium lialM- 
Inr PUnii teslimonium. Is cnim, ut versiculorum suorum lilierions iocos 
Insasquc cxcnsaret, in epistola ad Aristonem V^ 3, clarissimos enumcrat inter 
Romanos viros^ imperatores etiam , Cacsarem , Augustum , Nervam, eadcm 
licentia uaos^ et ita pergit : t Neronem enim transeo , qwmvis sciam, non 
B corrompi in deterius, quae aliquando eliam a malis, sed honesta manere 
B quac saepius. a bonis liunt. (Inter quos vel praccipue numemndus esl P. 
« Virgiliusy CorneUm Nepos , et prius EDnius Acciusque ; non quidem lii 
» senatores^ sed ManeUioB morum non distal ordinibus. n Vo$iiuM asserit ^ 
Comclium refefri ab Hieronymo in Ckronieo EuseUano ad annum Augusti 
quartam. Inde sine dubitflclarissimus G. C. Hamberger, qui scriptores ve- 
terii etroedii aevi multa cum diligentia recensuit^ inductos perhibet, alios 
Gnnelii mortcm ad primum, alios ad sccuDdnm» alios ad quaitum AugusU 
anniim reierre. Qoa auctorilate sufiiiUuSy nescio. Id video, ambiguam et 
minimc convenientem esse rationem, annos ab imperio Augusti coropu** 
landi, nisi terminus definiatur aut a triumviratUf aul a pugna Acliaca, 
aut a delato Augnsti noroine. Chronieon Eutebianum non mortcm auctoris 
nostri indicat, sed tempus quo roaxime floruit. Sic CDim verba soDant: 
B Octaviani imperii anno quarto, Oiympiade 485, Gomelios Nepos scriplor 
■ historicns clarus habetur. n Crcdo equidem de ComeUi morte nihil cerli 
aflirmari posse, et satb esse nobisy quod Mela et PUniut memorant: oSub 
a divi Augosti principatn obiit. ■ Id vero liquet, fuisse ComeUum supersti^ 
tem anno Vrbis 721, Gn. Domitio et C Soaio ConsnHlMis, qui est annus poi| 
initum triumviratum undecimuSi el ante aeram nostraro trigesimos sccundus; 
co enim anno Pomponius Attieus deccssit^ et Comelius vilac eios capita qua* 
luor pocteriora adiecit. ^ 

Quos qualesvc libroa ComeUus eonscripicrit^ parlim ipse nos docel in locis 
quibusdam eorum qui ad nostras pcrvenerc manos , partim etiam e citalio- 
nibus vcteram apparet salis firequentibos. Has magna diligentia fragmentomm 
nominc collegit Andreae SehoUue, Antverpiensis doctissiroui e S. I., quam 
collectionem editam video Francofurli anno t508. Eamdem auxil postec 
paucis in locis /. A. Bomut, professur lencnsii anno 4657. 

Disertc ailegantnr a veteribus, Auh praescrtim GeUio, libri Chnmieorum 
per ComeUum NepoUm. lUc enlm, NoefUhut Atti^ XVII, c. 24, ter landat 
Comeliumi imo toto hoc capitc ad eom potlssin^om resfciiisc videlnr. Didl 
■e esccrpiissc c librii, qni Chronici appcUiPtnr, qnibui lemporibni fionic-' 
rinl iimul viri iiuignci Gracei atqnc Romani. Dc HomeH adate loqnena faia 
;?cri>ii ttlitnr; iVl CqtWUm Nqw in primo QirwiiQonan ibaXtn SMm 



A 



384 



10. MENR. S0HLB6EL 



t tmptralores; quo £Milhu, eoUttif vtroniiiiquo Dictitj qul Tiri pnefcivBdi 
w nnit pottil ittdfctri. ■ Totit etitm ett Pluttrdnity qoi in vitit Bl Mafoeill, 
Locnm et Grtcehoniin firttrum, hunc librum GMnelii htboit tnle «milos. 
Sed inleriit, et ett quod dubitem, tn vilt GBtonit, qote toperett, pio pnrti- 
cult huiut libri de imperttoribut htbenda tit; in brevittte enim ton aiiiplior 
«tl in tcriplif eiut, qotn in rebut gettit enumertndit. 

AKnm a te oonfectum libmm memortt Comelint in rita Dionb» cap. 3 : 
11 Sed de hoc (Philitlo) In eo meo libro plura tunl ezpotita, qui de hiUorieU 

■ contcriplot ett. « Hunc locuoi ita explicandum ette » qood Nepoa tcriptit 
aeptrttim de hittoricit grteci%et de latinit, ditcimot e lac. Fiid. Heoaiiigerit 
clarittimi viri, disterlalione> quae edltioni Hepotit Fiteheritnte adiccin est 
1t enim, quum codicet bibliothecte Guelferbyttnte periuttraret, oliterTaTit 
In perantiqno (ad teculum enim XI refertur)^ qui orttiooet Ciceraoia Pht- 
lippictt continet , praefisot ei ette eiutdem librtrii mtno doot e Gonielio 
locot hucutqne incognltotj qul tic intcribuntur : CormtUu» Ntpo$ 6i liitro di 
fcjlorietff loUnUi de Itude Ciceronit. Pitngit in priore looo Ciceronit 
praematuram, hit utent verbit: « Ille enim fiiil unut^ qui polnerit, qoi 
t debuerit hittoriam digna voce pronuiitiare........ Ez quo dnbito , interila 

a eiot ulmm ret publica, an huloria magit dolett.i OlMervavit idem Hco- 
•ingerat, codicem Coroelii Nepotit in eadem bibliothect, qoem 500 aimoram 
oettimat, hanc vitae CaianU praeferre intcriptionem : Escerptnm e libm 
ComeUi Neifotu^ de hitUtrui» latinis, Citatur Cornelint in vita Terentii, ave 
a Donato tivc a Suetouio pertcripta; citantur a &iefoino, in libria de darii 
Bheloribut et de cltrit Grammatictt lod e Coraelio, qui ad hittoriam fio- 
manoram littertriam tpectant Apparet inde, Cornelium non aolom de htsto- 
ridty ted etiam de aliit clarit auctoribut tcripsitte. 

Credidit G« /. Vomu, et pott eum /. A. Fabrioius^ contcriptitie Gomeliom 
ifaigularem libram de BegUn», Yottiut hit utitur verbit in vita Cornehi: 

■ Praeter imperatoret teortim exaratte librum de Regibu^ aigomento haec 
« eranl, quae Timoleonlit vitae tobdit: Hi fiere fiierunt Graedae gcntis du- 
V cet, qui memoiia digni videbantur^ praeter reget. Namque eot aHfi^fere 
« noluimut, qnod omnium ret gettae teptrttim tunt relttte. Neque lamen 

■ hi admodum tunt mnltLo Mihi vero neuliqutm htec verba Gtncliiy qmod 
omnuiai net gcttot separeHm iuni rdatae , ita explicanda videBtnr . quaii ad 
minm volumen t to contcriptum retpicitt. Monttrotum tliqaid et hono 
oaetore ptram dignnm htbtt idea tcribendi librum vel hittoricom vel bio«« 
grtphicum de Begiiui In genere, tbtque uUa denominatioBe popolij, cui im- 
^^verint. Tale qnid Corndio in mentem venitia non credo, Eaooial te po- 
iiut hoc looo y quod in esponendit Gmeconim Imperaloriliut legm tlndia 
praetermiterit 4 et ttlet quidem reget» qui non nomine, nt Ltoedtemanu, 
aed revera regia dignttate ulebantur^ et quibut locnt inter impefatoioi cek^ 
berrimotattignaridebuiitet.Philippum intdligit et Alexandram. et oom- 
f hntt inter Alextndri tuocettoret^ Catttndram nempct Antigoanm et De- 
nctrium Folioioeten» Lytimachum» Sdeocamy Ptolemaeom^ Pjmiwm. Bi 

i^militan ghxia^ et rcram gettaivm mtgnitndiurj cneii aaliqiiiam 



OBSERVATIONES 3^85 

impemtornin merilo aequipanntiir, Dicit porro Gorneliiu s l^equB uuneii hl 
admodum tunt muliim Namque inter sequentes MaGedoniae, Syriae et Aegypti 
reges admodum pauci rebus a se ipsis in l>eilo gestis inclaruerunt Tales 
sunt Philippus el Antiochus, qui ambo bellis conlra vicinos populos magnam 
sibi fiunam paraverant^ sed contra Romanos^ iogenti licet apparatu, raale 
rcs gesserunt, et Ptolemaeus Evergetes , qui Cyrenaicam deviciCy ipse dnz 
copiamm. Non ait Comelius, se ipsum horam regum omniumj qui iropera- 
toribua annumerari possunt, res gestas uno %'olumine coroprehendisse , sed 
quod omnium res gestae aeparatim sunt relatae, id est a diversis aactoribus 
tunc temporis vnlgo cognitis et probatis. Non enim est dubitandum^ extitisse 
ante Comelium complnres libros Latinos^ qui quum Philippi et Alexandri , 
tum etiam posteriomm regum historias contlnebant , cum quibus Romani 
vel amicitiam coluerant, vel bella gesserant Ea enim scire Romanoram 
mnUo magis intererat, quam quae ad bella Persica et Peloponnesiacum per- 
tinebant. 

Librof aliosy qui Goraelio temere a quibusdam adscripti sunt > ut Daretis 
Phrygii versionem Latinam, lubens praetereo. Non enim interest reipublicae 
litterariae» revocare memoriam erroram, quot semel iterumque solidis argu- 
mentis propulere viri docti. 

II. De Comdii scribcndi instituto in libris qui supersunt. 

Et Graecarum litteraram et patriae amore ductus scripsit.Nepos vilas ex<* 
cellentium imperatoram. Romani rudes omnino erant lltteraram Graecarum 
ante bella Punica, quippe qul inter armorum strepitus suam ipsoram linguam 
non colebant, qui arles omnes, praeler eas> quae ad ▼ilam tuendaro maxime 
necessariae sunt, conlemnebant» omnem gloriam in re publica administran« 
da , et in re rastica et mililari , exercenda ponentes. Suificiat duo exempla 
istius raditatis in medium proferre. Quum Romanl , decemvirali potestale 
inslitula, Graecoram, maxime Albeniensium, legps surnn in usum convertere 
vellent, opus habebant interprete Hermodoro , Graeco exule. Romanoram 
legatusPosthumius, quum verba faceret ad Tarentinos lingua Graeca, iis 
erat derisui. Sed iam coeperant esse firequenliora commercia et foedera inter 
utramque genlem^ paulo ante bellum Punicum primum. Secundo prospere 
finilo^ sperare inceperunt Romani^ se aliquando Graecos , praete^sa specie 
liberlalis, in potestatem suam t%wt redacturos. lode accrevit sensim apud eos 
cupiditas Graeciae interius cognoscendae; accendebatur etiam Graecoram ora- 
torum exemplis eioquentiae studium , utile imprimis apud Romanos in re 
pubiica capessenda. Tum Cato, quamvis senior, arripiebat studium lillera^ 
ram; tum Graecae fisbulae^ a tot poClis comicis aeque ac tragicis in Latinum 
sermonem translatae, placebant populo. Tandem Garlhagine destracta et eo« 
dem anno Corintho deleta, quum Romani caplam teberent Graeciam^ quum 
eoram spoiiis aedes suas exornarent, aucta est in immensum Graecaram tam 
artium quam litterarum cupiditas. Mnlli ex Romanis, etism consnlaru digni* 
talis yiri^ rea Romanu gmeco aerinon« m hbtociam conferebant, ut ait lusti*» 



Coa. N»F. Bb 



10. HWR. SGUIilQEL 




386 



lia(wi coden taaipan iacniibili •tiidio ioctt|klciate tt •ftpWite is 
rcpeote tvteli ttl fastigiMm, •! DiNi atrattiaii «»040 GvMCot^ tB4 tl 
vcUtnl lUMDtDi. Grceci philotoplii» rhttortc , crlifictc Rototm eoDvoltlMurt» 
pmmit ibi ii^eoii tt lcbonim apelitiiri^ qnat pttria» in ctnritvte» ^ppn 
fc4actBf vis conetdtlitt.Gontra ta Bonian& nobiliortc Qntciam pt t t h t n t ,' nl 
in acbolii tiui ctlcbrioribui» qntt Athenia^ Ephtci» Rhodi habebcntnr ttiBai- 
litivi red4trtntnr vti tlo^Mntiortt. Obilabit terotn arcliori nteiuiqnc p opa l i 
coninntlioni nomm divertltti» el aegrt toltrabanl Gratei« neo niai 
lall ocdeotoi» ftomanomm iopcrbitm. Romaoi vnlgo oonttmnebanl G 
aon iolum ul n io victoi, tcd ttiaoi nolla tum Itmpoib trmoraa» glorin 

^pkndenttt* 

Monilrtrt iwhiit Gomelim, Cniim oUm dueti inttr Grtttti» ptrlim vir» 
lute el amore palriat , partim etiam prudentia mititari , telebtffriaaii i 
RomiDot aequiptraDdoa. Libnim conscriptit non tam in nobilionmiy 
ftt pnuoonim« gratiam^ qui ipti inler Gratcoi vincrant^ qni optioHit 
tcrsplorca loclitabaDl el in deliciic kabebant » quam In plooc n mqne civinm 
anomra» q|ai Gratcti rta vtl plaat igooftbtnl vtl It^riter tantnm lcacltvccanA. 
HuDc ei fnisse scopum diserte iodicat praefatio. £l quo faciiiaa raultonma 
vitas modico volumine coniprchcDderety usus est gencre scribcndi oompcii- 
diario^ Doa oiai aumroM rtrom attiogeiis« In temptrihoi aatendia negligco- 
lior. Coociliare volebat Graecorum iogeoia et virtutes civium suorom anioiis^ 
aed ubciit vidtbal horam praeconctptai oplnionti» magnamqnt nMMrtm di- 
vtraiteltm. Montl iteque in praefatlont co^ qoi nihil rcclnm pntanl » 
quod ipsorum moribus oonvtnit» ot discanl , non tadem oamibus tcit 
acste atqut turpia, el illustral hanc admoaitioaem «ariia scite dtleclia 
plii. Recte enim iodicabal Coroeliui, praecipniim ease babgraphi o: 
itrvart morti eonim, quoram vitam dcicribere ioilitoit» 

Quo apparatn iostracintf ad hoe opus ce acdosorit» ia praefationt Itd 
Bon docet. £ pauciij qoao ii| ipso bbro occarroal» citatiooiboa ptltt^ ad 
aui foiise Coroelio io rebos Graeeii cogooiceDdis Thoeydidem, Tbetpem* 
pum ct Timaeom, io lebus Sicolis Philiitomy io Persicia Dinonem in 
manis praeter aiioa Polybium^ ul el in vite Haaaibaiii Sileoam el ioS 
Mm-odatm deaideratur. Egomel vites priorom qaatoor in Corw 
ram attente legens, eaaqut comparans xum historia Herodoti^ aon p 
Bon quin iudictm^ Herodoli opua in Goraclii conspectun» non venisst. Koc 
id mirnm. In teote libroram Grcecoram copitj quoram via victsiina pnra 
temporam iniuriam tffugitt noo omnia quat td rtm pfrtioebmt» pneatrlim 
aatiqoioTa» ad maooi esse poteraol scriplori in ipsa Graecia degenti» nedom 
homiiii Italo. Praeter Thucydidemt quo Coraelius maairoe osus vidtlar, ite 
nl eiui verba nonDuoquam presae in sermonem Lttinum verteril, tnelMea 
nmnM reliqui ah eo allegati pcrierunt» Si aoptrcssent» conitereC nobia» qun 
fidt tl qno delecttt fonlM adierit. Quum vtro dudum btminum oculna fii-> 
gtrinl, tn BMiori in pretio habendui nobii tit Coraelia^ cni iam 
GmoMa pnrtinilM mnadam mb MporpandM TOJCft debmMn» 



OBSlRVATIOftEB 38^ 



lacttifftai baod lcvtm esittino, |Mfftoiii Cahielia«i optris altcradk do m^ 
ctUeQtiiNia iaUr RonianOt inptralorilHis lam ooa iMbtri. Pioltffthut fctetw, 
st ia irilia Marctlli^ Gracehorom et Luculii cootcribtndia ritpottm cTolviM. 
Qutt alia nomina illttstranda G^meliua fuscrperity ignommus. CrtdOalc 
tst> tam iBsi|[Qe8 viros cx omDi to temport delegisst , quo Romanomm 
fioniit ttspubUot. Fortt sane hic liber, st sors ila ttttiatet^ tstmi«m adiuA 
mtntum td pertexendam bisteriam Romanam, praeciput in illis temporibo^ 
quibus tt Livius tt Dionysius Halicamasatnsis pari fato defidunt 

Dctcripsit Cornelius in operis parte. quae relicta tst» Qracoat genlis ^* 
Qts qui nuemoria digni vidcrtntur» praeler rt^ts. Ipso tnim cg p ff et st dieity 
st hos attingtrt noluisst* Omisit heroes ad mytlHaim tcmpus pertiBonttsy 
ipialis TAescttff, cnius vitam Plutarchus postta tztravil^ ut ciim cihh Rnmnlv 
oomptraret. Omisit Tiros sapientes, leglslatorca» claroique oratoms, qnilCc 
Ljrmirgut^ Sohn et Ihmoiihenei, qoornm mcmoriam idem Plularchns cclc*: 
bravit. Sed omisit etiam nonnuUos viros praeclaros» qui mcrilo ioifcratic-- 
ribas Grtccis annumerandi fuiisent. Tales sunt intcr anliquiofcs Ptridn H 
NidaB i intcr recentiores » qui post Alexandrvm cclcbrali snat , jimtu$ el 
PhUopopmtitf 4gn^ et Ciionwus, quos omnet descripsit Pliitarchus;'Bl ttoetnr 
Jriuodemum ct jiristomeaem Messeniorum, Leonidam et Braeidmm Ltctdat» 
monionun^ Parmenionem Aiacedonom, fortissimos duccs, qui itidcm a Plii« 
tarcbo tcI omisti Ttl oobis non relicti sunt. Mihi quidem non onlpcndnt 
Tidetur Nepo^ quod hatc nomina praettrierit. P^idet caim cx arfaitrin 
auctoris biographi, quot potissimum virus illustrtfc Tciit; ct matori laildi 
duco, praetcrmiltert comm Titas , quomm rts gestts et Tirtiilcs non prabn» 
habemus cognitas, quro ievius trsctart res gravissimat. £am crtdo Gcraelttf 
ccusam fuisie, cur quorumdam ex iis vitam attingere nolueril; tlicm Tero, 
quod td quttnor iJIos attioet, qui uUimi inttr ducts Graeoornm htbenliHr^ 
Aratum, Philopoemena, Agio et Cleomenem. Illi eoim io ea incidnot Itm* 
pon« quibus Romtni pottntiores facti Graecm res tcqut m anat noisc oon- 
penmt. 

Habemus a Coroelio vitas undecim Athentensium , trium Sptrttnoram ,. 
dnoram Thebanorain, e Corintho vero et Syracusu, ut et ex Alextodri 4u-^ 
dbusp non nisi sioguloram.^His Qovtmdecim imperatoribiis Grf ecis admiscuil 
nnum t Persicis et e Cartbaginensibus duts; ipse, credo, prolie ptrsuasus^ 
ets geotes, quas Graeci et Romani communiter, sed magoa profecto iniuria^ 
btrbarss Tocitabant, m>n fiiisse a Tirtutis et prudentiat Itnde tlienss , et no- 
bili permotus consilio, ut ciTes suos^ qui fortuna elati reliqoas gentes omnes 
coQlemnera solebant, mcliora odoceral. 

Scripait Neptji Graecoram historim, eo in htnc gtiatcm tmdio^ nl iptC^ 
pro Grtcoo habeci possit> sed ioterspectis talibiis scnicQliii, qinc bonn fto«- 
mano citc dignte eraat* Exempli grttia paucat pralienm e cnmpiiribnti 
Narrat Miltiadis capite 6 , quale prattmium ei sit tributum ob TiclOff ia nab 
Maralhoniam, ctuatmquc subiicit: > Quo iacilius inteUigi po^il , ctmdtm 
H omninm oiviutom csse ntturtm. Ut cQkn popuii noslri homvct in end f f 
t iiinnul miel Unues^ ob eaaqn» canicip glocM} mm Mim «AMici^ 



388 lO. RENR. SCHLE!GEL 

• qoe obtoleti; aic oKai apod Atheideiisei foisse feperimilt* • Aorce sooC 
beec vtA^ lectorii qfux Graecomm et Romsiioniiii aliaramque gentioDi 110« 
sdt Instoriainy et qui in cansai ioqoirit servatae apod alios integrilatis ^ 
apod alios cilo cooseculae «lepravationis morani. Laudat jigesilM pielatcm 
C.4: s Qui com vidori praeesset exerdtui, masimamque faaberet fidndam 

■ regni Persarom potinndi, tanta modestia dicto audiens fiiit iustts aliaeB- 

• tiom magistFStoum, ot si privatus in comitio essit Spartae; s et snbion- 
git : CWitf exemplum uUnam imperatore* rmtri aeqid tfolaiueni I Haec veriia^ 
quae iustum viri hoai doiorem e perturliatione patriae conceptum roaiiife- 
stant, aperte respidunl ad L. Syllam , qui primus omniom , et ad Jnliuin 
Caesarem , qni seqnenti tempore exercitum Romsnom , cm prsefecti erant , 
Tetante scnalu^ adversus nrbem Romam diuerunt* Posseot eliam applicari 
nd Octavium , qui, cum ezerdlu a senstu missus ooptra Antonium , paolo 
post arma adversus senalum convertit; si certi eiseifaif de anno^ qno Nepos 
▼ilas ezcellentinm imperalorum conscrlpsit. De Thrasyhtdo agens, qunm 
Athenas liberare aggressos esset, inquit Gomelius cap. 2: m Neque tamen pro 

■ opinione Thrasjbuli auctae sunt opes. Mam iam twn illis temporibos for* 

■ tius boni pro libertate loqoebantur^ quam pugnsbant. ■ Dolens comparat 
anctor sua ipsius tempora cum illis, quibus Athenae, qoaluor fere aecnlis 
ute» tristem sub triginta tjrannu servitutem subierant. Quis enim nesdt , 
illa verliay Fortiut bcni pro lihertate Ukfueiantur, quam pugnabantt inter miil* 
los alios in ipsnm Giceronem, egregium alioquin civem^ conienire? 

Haec et aiia satis soperque declarant, si argumentatione opos esset in re 
oonfecta, viiisse auctorem huius libri , Pbmpeii et Gaesaris, Anlonii et Oc- 
tavii aetale, et esse eumdem, qui vitam Poroponii Atlici conscripsil. Dcda- 
lant idem quaecnmque subinde in hoc libro, ut in praefatione el in Epami- 
Bonda, de morilMis Romanornm monentur, quae omnia in Caesaris et Augnsli 
aetatem qnadrant. 

* Plane diversus liber esl a vilis imperalorum vita Atlici, licet ab eodem 
anclore conscripla. Merito laudator haec ab omnibus ob ingenuilalem et 
ob artem nogularem, qna hominis privali, a strepitu armonim'et ab hotHi' 
fibus alienii virtules exponunlor; est tamea noonunquam obscurior oh ne- 
gligentiam in tempore notando. Scriltendi ratio monstrat auclorem summa 
humanilate et pmdentia praeditiun^ amicumque constantem et amsbilcm. 

IIL Obsetvationes criticae et phUologicae. 

Speciminis loco dsbo observationes quasdam crilicas, antiquarias, hi« 
floricas , ea tantum dehgens , quae sdtu iucunda et ulili4}*qaae uiteriort 
disqnisitioni apta vUentur. Si enim omnia, quae ad hacc capita relerri poc- 
aunt^ esaminare instituerem, oon essem dissertatioaem, sed inslom volmnen 
eahiMturas. 

I. Attente legentes Goraelinm , lacunat in eo observabunt duas , licet bcc 
ki codidlms aec in edilione prindpe, et iis quae subsecutae sunt, uUnm 00- 
leliir canim vesligimn*. Ptima^ qoam iam obKrvavit LamhJMii» est la vita 



OBSERVATIONES 38^ 

Lystmirif sub finem ctpi Uj allen, quae Lambioi adem efitaglt, et ab Aii9 
guato Bachneio primam notat» eal» in vila Eumtnis, cap. XI. Vterque locua 
puoclis seu asterlscif indicftur a recentioribus quos novi, plerisque. Yix ar^ 
gnmenlum maius esse polesl, periisse omnes «lim ab aoliqoitate reliclos o^ 
dices huius libri , praeter iUum uoum « qnem Aentfilius Probus eascripseiml 
Tlieodosio ezhibendom; et ex solo hoc apographo^ qui et ipse dndnm periisse 
videtur, tanquam archeljpo» eiiluzisse sensim omnes , qui adhuc per Euro* 
^pam reperiuntur, codices manu ezaratos. 

Enalae sunt lacunae» breviores^ qnalis iila in Eumene habenda eatj en 
oscitantia librarii; longiores, qualls ea in Lysandro (omissa esl enim tota 
res» quam Nepos narraturus eral ) seu ez eadem osdtantiay seu etiam, quod 
saepius accidil^ codicis primarii mutilatione. Pauci inter bonos quoque co« 
dices reperiunlur ( id enim casui qi humanae fragilitati dandum ) slne ali- 
quo defectu. Si e divenia emanamnt fontibus, eihibebit facile unus> quod 
desideratur in aliis. Sic nonnulla scripla velenim , quae manca erant in 
editione prima, novo codice« vel etiam singulis tantum folib et fragmentb 
reperlisf ieliciler suppleta scimus. Sin vero eaedem lacunae offenduntur ia 
omnibus, recle iudicantur iidem omnes ducti tnt es eodem fonte , eoqun 
poslerioris aevi sive casu sive culpa iam corrupto. Valet itaqoe de Nepolia 
Imperatoribns idem, qnod celebenimus et optimus vir , /. ji, EmetU pro- 
nundavit de TacUo, Praef. p. 46: n Omnes varietales lectionum^ quas • 
s libris scriplis notalas habemus, propde esse varietates unius exempli, noa 
■ pluriumy quae ez. ipso archetypo fluxerlnt Vnde fit, nt omnibus codid- 
s bus comparandis nihii aliud effici possit» quam ut, quid in uno iilo apo^ 
> grapho^ unde ii veneie, fuerit^ inveniamus. n 

U. Gonferens edilionem principem anni 4471 cum recentioribus , quan 
Bosianam vel oronino vei mazima cz parte secutae sunt, Stavemiana nempe^ 
Heusingeriana , Fischeriana el Harlesiana , reperi, pluribur in lods receptaa 
esse a Bosio anomalias linguae latinae, quom tamen Ediiio prinoept analoga 
et recla luealur. Habent e. g. editiones nominalae omnes, Eum. I, g;prae<4 
fuit equilum aUarae alae; Timol. IU, 2: otium fotae insulae condliavilj 
Thras. II, 2: quae res iliis conlemnentibus pemicU fiiit \ Thras I, 5t in bello 
paneral fbrtuna; Reg. 1,4: illo Persee nemo fiiit manu fi>rliorj habent 
Hamilc. I, 4 et Qiton. UI, 3, Pocmaim bellum; quum tamen editio princepsy 
aliis in locis viliis non carens, hic recla teneat ant magis nsilala: akeri, 
wU , perniciri , pepereerat , Pertarum , Punicum. Easdem rectiorea lectioaes 
confirmat, praeler aliost codez Thotlianus» uno tanlum loco Enm. 1,6 
ezceplo. Scio, viz ullum vel elegantissimum scriptorem, ez antlqnia aeqoe 
ac e noslris, tafli fiiisse semper ad regnlas purioris sljli atlentum, nt nun-i 
quam aberraveril. Quandoque bonua dormilat Uomerus. Scio etiam , rcgulia 
grammalicae vulgaribus superstiliose inhaerendum non esse» et poase inter- 
dum ab iis recedi, si dentur exempla bene eomprobata» eleganles audoKa 
aliler saepius scripsisce. Sed crederem , esse bona Critid, nt non nisi lavitya 
et complurium codicum aucloritale quasi ooactus , admitlat ea, qoae simt ab 
iMu cl r^pili» aliMa t cndmfli» vmm tM flrlia critkan IfaMm^ wawii 



i^o 



10« HOtB. SCULEBEL 



$n M ptn>9t <|<^ M^ ^t ^ «uetotittU colicimi «dita km fiiertttt, mA 
iollatU oodkibust porpeMb ex iitroqoe |Mfflo ratiooibut, corvigere quec 
dtprovata tunt* Ezooao i|aodaiiiinado Bauwn^ cui aninius fuit praoforra 
rtciit tnoiiiala» et qui editioiwiD principeai Duaqnaiii conspexil. Si ooospo* 
yittot^ (brtastenoo iiilasct tam temerariiis nwtator. Sed quoiBodo liaberf 
poleat eiiis editio pro tam eorrecta et iimata , ut ad apioem otm repettoi 
sottri.seculi «iri eniditi» lat sludiosi lilteramm aaunadversioiiea eiua laa- 
quam spcculiim artis grammaticae iospiccrc iubcantor? Dielt e. g. Boti«t 
io anuot. ad Timol. lllt 2: 7*01«« liiMilac« oou toii, fcclol aasereiia id eootra 
tt ipsum (babutnl enim in editlooe priore loci)^ et contra fidcm librornm 
iBfe omBiQm« Sloottrat enim libtllus Fiscbcriaous « solum c^dlcem Gi£i* 
nianum legere lofae^ et adducuntur contra «a tredcoim tam codices qutni 
editjonet» conionlitutet in (o<i. Peri modp prtctulit Bosias Heg. I, 4» lectio« 
oom : Hi fcre foeruot Crm^cioM gentit dSMcs. Fttcor^ legi etitm itt in edi* 
liont principe» std legunl Groecae gentis , pfacter codicem TholliaDOni , 
Soecleritnus tt Aaeniaous ; et quis non Tidet, hoc esse rectins? Tam pmvM ' 
irtit eorfifeAdi usum pcrspicio nuUura » nisi ut vaga , ineertt ol tspom fnd« 
dnntir oiemenlt lingute latinte^ et «t nugit dctinetotor, diiBeulialibotqoo 
impniTtnUir pueri« otilissiouim anctorem icgentett 

Jlt. Kefiodtfm quidem noo etl, scriptores veierea Itltiiot nsorptstt oon- 
Ouoqoti^ ^roctt rariorea, tdbibuiase ctitm graccaa, qoo tccoratiiia reo» 
demooslrtreot ciTibut soit parum oottm.. $ed voces ab oto liogutt Itliiiao 
tlitiitt in nitido aoctoto temcre tdmittendts hand puto. Habel c. g. editla 
Boeieng et qnaUiQr illae, quae eam scquuntur, Thras. II, 2 , uletotonsni | 
babcnt eaedcro, ezcepta Hcusingeriane ^ Alcib. IV, 3, JhUtem a Qrt0C4> 
vpiii^Y}* Legtronl ante Bosium editionca optimae his in locis , jiUiewwM et 
(rartffMm# qute verbt idtm significtnt, multoque msgis usui ct rei ipsi re- 
tpondeot. Gooiirmtot has lecliones edilio princeps, cl, praeter alioe, eodes 
Thottianat. Quis non credtt, ita scripsisse ipsum Gomelium^ et immutttio* 
ntm perptram t Bosio csse factam? 

. IV. Lectitabtnt veterca Oracci, tt Latini etiam doctioreti Hammmt, oo 
diligeotia» ut memoria paene tcnercnt innnortalia eius pocmiia. Jdeo ooo 
mirom, si eum cilaotcs quandoque in voculis aut rebua mlfiutis erranml. Ae» 
cJdil id Nepoli io vita Datamis, ubi Tbjum mcmorat oatom aotiqoo geoevo 
fb iilo Py i m mem , quem Homemt Troioo belio t PaWoeh inttrfectom oil. 
lUspAtil ad JUtd. lib. V» v. 696^579. Ibi mcmurator Pylttmeoes Ptpbla- 
fonttro iMfMftkiit dooiciisy priocept, interfcctoa t M cndto, ooo t Ptlroolu» 
foi lom AcJiiiiis eomm ct pogote tapcrs trtt Non fefcUil CoroeHiMO tot- 
attofie^ in iit qott mMiroc ad rcm illostraodam froicbant. ^ Thjro Ptpbla* 
ftoom priocipe loqocosj oicminit, ea Bomero comprol>ari posae^ iem oliiB 
PtpliJt g o o tt sob utoa case principilNit sco dvnastis, cl Pylttmeiiem gtoerlo^ 
ts qoo Tbyua ortus erat, auctorcm interfulasc beJlo Trolaoo. BteO' rtct^. 
PtnNt iotcfertl eo Joco Mife, t qoo Pylttmtnet iottrleclot dietlor, el iB 
go emviL 

, . ..^roiiilit PomoritiMii vfriNii» Oim^ km m olMreoMiortis^wiei Hirt^iAtiii 



OBBIBTAnONIS 3^ t 

^iwfif NoB pene bttte |eri rttti pQMicM amllorttai ifli|wriif. Eel iib 
ma. U, 304: 

Ov» iyMtf iroXuKtipavAi* ile no^voc lc^» 
fiic /SoeoOv^c- 

Svttl hooo vorbo WjuU, qui Groecoo iom discoMntt o Tfoio poronloo eolr" 
oot^ ot iDOVtm gorero inbol Agomomnoal, pcnoo qttom oolum deborol «aio 
•ummo imporli. Citolur vortot illo o Nopcilo hk wbii, Bs $m m dm rh m p m* 
dm HomMrit nod odiecio lliodoo aomine. Goneludi Indo ponily Iliodom Odyo« 
Moo ontelalom el o Romonii Comelii lomporo potitsimam lcdiUlom eiio* 

V* Sutpicoti nwl primi el cnidiliitimi inUr huiut libri oommooUlotttt » 
Loogoliuty Mogiui, LtmbioM, errotso noonmiquom ouclorom^ libroo Groo*- 
cot| qulbut ulebolufy minnt ollento legenlcm. Nirrolur o. g. Phodon. V> 3t 
> Hic quum od mortem duceretur, obviut ci fuit EmpkjrlcUUy quo fomilfio» 
» riUr fuonl atot. » Netciunl ulo ncmOB monumottU Grooco, ol conloiluo 
moaol, miminonduoDi hlo fbitM oul hominom hltUricit tton ignotum » onft 
polhw ia goaere omicum quomdom. Opiaio itoqao ott, ooavorlltto GonioliQm 
vocct Graecit ififvloc tic^ id etl, ex moro Atbenientium, frilnttt ^ai^om^ 
quo £imiliariter utut fucral Phocioo, in nomen bomini proprlum. lU fiiclttm 
etsc credo; nec vfdeo, our Uotopero te lorquoanl inUr rccenlioret nooaaUifl 
levem illam o Comolio culpam omovoro copienlot. Errorit Coraclium qui- 
boidom ta locit occutavit Plinlut^ ul tupra monttimat p. 383} et errotto otiom 
in rebut bittoricis haud parvi momenti , eviuccnt, credo^ quaedom qoao 
pottco dicturut tum* Venoramar boaot tcriplortt, noB ti oaumm oonim qnam- 
cumquo tuscipimus^ et argnmoalia quibatlibol propugnamaa} ood quam or- 
VDret humoniutb torUadmittot frcdo oxeuttmui, et boaoo oo diligoalm, 
qualis omnino iiiit Coraeliua, oot, qoi^ iroritttii ol ologanlioo ttiidiori, quotti 
plurimat ret rccto et oocunU Iradideranl» o vulgo teriplonm tocernimtii , 
quibui, dum charlam impleant, perindo ott quao icripterinl, 

Vi. RttdiuUt ol in tlylo ot in rebot occutarit Kbram, quom tanlopcropla« 
rimi commoadanty Geafmt Bankiu», argamcnUtot indo, locob Auguili aoa 
Ciio omnlno dlgnum. Bfoattral corU haec argumenUndi rolio» Borlhiomy 
quamvii apprimo doclum, rcram hamaoaram awdico Ibitte gatram. Bi» 
lollantor^ iuvo'' quidom, mazimit laudibat tooalo illo Poriclit ol Aagntli. Al 
quii crcdal, laUr UaU lumiaa* qoao tocuU IUo llliMlroraol^ aoa fhitM igaoo 
miooret, nallum oadacalnm, qua scripu tiio, porvl hcct aotllmou, odlderit 
loioon? Credidil Borthius, ritaa qom habemaa Imporoloram, originem qai« 
dem Irahore o Coroolio Ntpolo, tod com toquioro mvo oh Acmltlo Probo 
corrtpUi, mu potim eorraptM. Prmcipaom ca ehti organMttlli oim oMoo 
iocigoom, qoom in viU Iphioratit aaimodverlltM m poUvil, oottlrodlelioiiom^ 
qoom iom toh cxemoo rovocabo. ladieol Rorthlat, vorbo iactoriti Iphlcr. III» 
1« jod lolo&pra rMBisrm nuoit, poraoifne ^mffmt , M o^f TWcfompat, bob 
eooveniri potM in comy qni tceandum o. I, 3, mollom itt hello vermtof j 

ittulu io rt miiiliri ttOT» «Holiti ooQrivdii, o«m Mio imli|Qft iiime leuiii 



/ 



H 



10. HENIU SGHLEGEL 



anetoTCy ideoqae Bcm • Conielioi sed a Probo proUUu AMerit, IpUMIem 
diquando exprobraMe Phamabaso, esie eum verbit alacrem, rebua tardnm. 
Quo ore^ qua fronte, inquit Barlhiui» barbaro vitinm ezprobrare potnitset 
Iphicratea^ nisi iptemet laboria et strenuitatis sibi conscins fiiisset? Yaleret 
qnodammodo argumentum^ si animas esset Iphicratis caasam omnino sosci* 
pere, et enm quovls modo a Theopompi reprehensione liberare* Sed cerle 
conclodi inde non potest id» quod vult Barthius. Nepos enim et quisque 
aliua aurei seculi scfiptor Latinns non polerat iadicare de imperatore GrMcov 
nisi secundnm tz, quae fide dignus aliquis inter historicos Graeoos tradidcral. 
Nominat hoc loco iydicii sui auctorem,Theopompum. Et quae,quaeso« con* 
tradictio reperitur iater Iphicratis caput I et III? Si quis ila iudicans nesciret 
exempla alionim, qui, licet in bellis streoui, ih labore tamen, id est in ne- 
gotiis, remissi nonnunquam fiiere» edoceri potnisset vel solius Akibiadia 
eaemplo , ct hoc vitium et illam virtutem nonnunqnam in eodem homiQe 
reperiri. 

VII. Sunt loci in Nepote yariatione codicnm tam ambigui, ut dispntari 
ez utraque parte veritatis quadam spede possit. Gonferam tanlum codioem 
Thottianum, editionem pcincipem , et Bosianam, sen , qnae eam aeqnitnr , 
Fischerianam. 

Tales locisunt: 

Themist. IV, 2: cnins fama, Edit. P. et B. fUanmaf G. Th. 

Panaan. IV, 4: vincula eputolae laeeravitt Ei B. laxavU, E. P. c. Th. 

Alcib. II, i: Graecae linguae e|oqnantia «/iiiisimiim^ £. B. diserU$suman ^ 
£. P. et c. Th. 

Iphicr. II, 5: Epaminondae retardavit ineepUUfE.B» impeiuM, E. P. et c. Th, 

Coocedo, lectiones, quas Bosius recepif^ posse defendi, muniri etiam codi- 
cum quorumdam auctorilate; aed credo, easj quas tenuere editio princeps, et» 
praeler alios, codex Thotlianus, magis esse probabiles. 

Milt. V, 3;|^ legitur^ ut in editione Bosiana, sic etiam in ed. princ. et eodice 
Thottiaoo: uT^amque arbores mullis locis erant rarae, hoc consilio, ut et 
R muntium tegereotur altitudine, et arborum traclu equilatus hostium impe- 
» diretur d Eamdem lectionem recepit et toeri videtur Lambinus. Nihilomi- 
nua cum Harlesio et aliis praeferendnm credo €Mti Arbores mnltis locis erant 
siraiae, quam vocem ezpetit et ipse sensus, et id quod sequitur: Arbomm 
tractu equilatus hostium impediretur. Aperte enim loquitur anctor de con- 
siiioj quod est in re militari iisitatiasimum, et quod nostris dicitur VeHiatk' 

Locus vezatus in vita Attici XII, 3, ut ez editione Bosiana editur: « Nam 
9 quum L. Saufeij, equitis Romani, aequalis sui,qui cum eo complures annoa, 
s studio ductus philosophiae, habilabatj habebatque in Italia pretiosas possea» 
i siones d ezplicitus redditur lectione Lambiniana: Qui cottpfaires annoa^ 
aludio ductus philosophiae, jiihenie habitat Notandum enim est, voces com 
eo aut eo non inveniri in codicibus primisqut iflipressis, sed adiectas esae e 
coniectora^ ut aliquem sensum praebcrent» relata ad hMuhat. Sed looge 
clarior est sensus, omisso eum eo, adiecto Athenis, Non niti hanc lectioncm 
nutatione ez arbitrio Lambini fMXz, sed fide codicis antiqui« doouit I. F. 



OBSERVATIONSS S^ 3 

Hattuigenu in disierUtioney qnae editioni Fifcheriaiuie adiecta est. Legit 
eaini ita editio Corneriana, caius sopra mentionem fed. 

VIII. Est bonl commentetoris» observare locos auctomm, in qnibus usi sunl 
voce quadamy significatione peculiari aut minus solita. Tum enim eniditione 
sua opem ferre deliet lectori, non ut fieri solet in iliis locis, quos mente ad 
rem attenta et evolvendo lexico quivis fadle assequitur. Adiungam et eius 
gsneris observationes. 

Epam. Yilly 2, legitnr: Vt in perieulo suo scriberent* Hanc vocem cor- 
ruptam crediderunt editores complures, quum per contextuin de cippo loqui 
debere Epaminondam putarent. Edidit Aldus sepulero, ut alias minus felices 
coniecturas taceam. Sed constanter tenent lectionem pericu^ codices, quibus 
et annumerandus est Thottianus» Defendit eam malta eruditione Bosius, sed 
tanta prolixitate, ut annotatio dissertalionis speciem referat. Conctnne magis^ 
quae a<^ rem intelligendam faciunt, collegit Gesnerus in Thesauro linguae 
Romanae. In eipllcanda significatione ab usu communi aliena nihil est uli- 
lins, quam monstrare progressum translationis. Notissima est illa pericuU si- 
gnificatiei tenUanen, Danice Forsog. Vox inde ad scripturam relata significat 
Cone^fif Danice Udkatt; in rebus denique iudicialibus sententiam verbis con- 
ceptam, quae praelegi damnato solett posteaque tabulis publicis inferri. Q^ti- 
me illustratnr tnnslata haec significatio loco Ciceronis in Verrem (II, 79; 
Eomm hominum (scribanim) fidei tabulae pubiicae, perioi^que magislra- 
tuum comiaittuntur. 

Gaton. II, 3: > A multis teniatus, non modo nullum detrimehtum existima* 
■ tionis fecit, sed, quoad vixit, virlutum laude crevit. b Teniatus hic idem 
significare, ac in iudicium vocatus, res ipsa docet. Sed rarior est usos, et eum 
nec a Gesnero explicatum video. 

Attic. XVin^ 2. Sic familiarum originem suUexuit. Subtexere notat nntve- 
hen, vel quod etiam a Germanis ad materiam in libris tractatam transfertur, 
drein verweBen. Sic Livius: Subtexit deinde fabulae huic, etc. Innuit Gome- 
lius, Atticum libro, quo magislratus oraabat, res genealogicas sclte admi- 
scuisse. Non solum hanc significationem non enodatam video a commentato* 
ribosj sed etiam in indice latinitatis Bosiano falso explicatam. 

Attic. IX, i , cfr. XVI, 3^ utitur auctor voce diuinationis , eo sensu , quo 
longe abest a divinatione ilia superstitiosa^ quam emabaot veteres, et quam 
religio Christiana vlx tandem eradicare potuit. Motuo se explicant hi duo 
loci, et monstrant auctorem, supra seculum suum sapienlemj pamm tribuisse 
superstitioni, muitum vero pradentiae et constantiae, et credidissey in his 
virtutibus coniunctis veram sitam esst divinandi artem, id est, ffospiciendi 
sibi in rebns adversis. 

IV. Obsefvationes afUiquariae. 

Singularem et admirandam rel anliquariae operam praestitit vir optimus 
PhHippus Daniel Lippertf professor Dresdensis. Is enim picturae ct reliqua* 
rami quae com ca conianctae sunt, artium ab adolesccntia cultor, tanto in* 



394 



10« BCNil. fOiltWEL 



ctBilis cit tnUqitat tkgMitiit Jtodio, ut itatx dUUttril Iitltrtt GffMtflli tt 

gemmanim cfEgies magno nomeio dtlttUi» optitM ordiotttii tl nagialari 
doxttritattt iua ioonimqut mami fipniiii, aoa ioiiui oommuctM cum ar- 
tium ttudioiit, itd ttiim coocinnt tl eraditt cipUctrt polterlt. Ninio ttl 
qui netcit, qtttota «t gemmarum pratilantia, quat» vtttnim trte titltlaa^ 
in priacipuw aHorumque iuromorum virocum maatit tittrvaolor. Habat 
eti^m EzcelleatiMimus comes de Tbott, qui tot tantasqot ita aua dodriM 
et f o, qoo flsgrat, artium amore complactitur, gtmmas aotiquti baud ptmafl^ 
qnas ^adbue neo aeri incisaa^ oec alia via oommunicatas oam tniditis ortdo, 
Optra illa sp1endidiuimB,quibus gcmmat aen inoisae eabilMBtiirt suptcara 
mihi videtur Dt^ylioUtem Lipptrtiam, quat iam quataor maaimat formaa 
volumioa rtfcrt* Eius enim effigies cumdem^ qu«m ipsi archctypiy praeslaaA 
iisuro in mythologla tt historia illustranda; imo, quum quatuor miliium nii- 
merum auperent et scitt disposilae sint^ maiorem» quam ab uUo in Europa 
rouseo exspectari potcst: Opto, ut iu scbolis cuitioribus habtatur at tractttnr 
liaee Dactyliotbeca; pretium quamvis magnum^ quod ei comparaiidta iiR» 
ptodttur, utilitatt ^ie comptnsabit. 

T. Notabo, qoae ez Llpperti opere ad Coroelii impcratorei ninstrtndoi ptr« 
lintiit. Miitiades ter occurrit, Chiliad. II, n. 326 et 327, Soppl. If, a. 4H? 
ThcmigtoeUs bts, Chil. II, n. 330 et 33«; jHiudes, ChW. II, n. 329 tl 339; 
JUihimAee, Cbtl. II, n. 334 et Suppl. ll^ n. 425 et 426; Epamiwmd^g^ CtXL. 
U, n. 335; Phoeion, Chil. II^ n. 334. Ncminem poenitebit Itglsit, quat Llp- 
pertoi icrlpsit ad has imagines ezplicandas in voluminiiHis Lipiiae, tanii 
'4767 et 4776, publlcatis. 

II. In Cornelio, qui mores Graecorum, ut Romanis plerumqat notaa, atlig^l 
potius quam ejiplicavit^ complura inveoiet intelligens Itctor, qaat alliotem 
aotiquitatis cogoitioa^m requiniot. Vel sola prtufotio materiam auppediiara 
posstt libeUt de bis rcbus baud inutili aut ingrato. Tum demum florabit 
Philologiat studium, tom demum et pueri avidis auribus accipicnty qoicquid 
ad ezplicandos auclores traduot roagistri, si cum linguat latiatc atuJio aali* 
quaria et historica cognitio rile coniungitur. Multa eliam d« bis raiiui praa* 
ciare scrip»isse video Longoiium, Lambinuro, Magium| std muilt^ qui eos 
inseculi sunt commeotatores, aut ncgltxisse antiquitatca, tut quta da ak 
congeaseruot, ioani dispulatione tantoque iovolviast vcrlKirtm tmbila » lat 
Boa £icilt ootare ct percipcra possit icctor id» quod ad rtm ptrUatl. rmiMii 
aolet io evolvcDdis aucioribus Lczicoo antiqnitatum lUMaaBaniB, ta patla 
ttiam ad gitus Graccorum pcriioens^ quod a SamueU PiCiatOi mtgatt tradl- 
tionis viro, claboraturo, tiibus voluroiuibus prodiit Hagat Comiliim <7S7 , 
mea ex editione. Id Lezicon, quamvis t Graevii Gronoviique Tlicsauria, 
roullisqiic aliis e libris coogcstum , viz expielnt cntiquitatum aciscitalorU 
desideria^ apperatti praesertim librorum destituti. Inveni e. g. omissas voces 
Pmcih, cl dc qua supra tractavi, perimUum* Stth gjnumeku» aeu gpmmemkis 
piuca colltcta sunt^ illustrandae iUi coasuctudioi , dt qua loqnitur Nepoa ^ 
mvm idontt, Ncc otiuio auppttit, atc fortaiie iofitctriBi |i|tt ad txplica^* 



OBSBRTATIONIS B^S 

4am in moltli ■uelorls ooitri lacb intiqiiitalM. 9|M6lmi»l« Imo aliqool 
exbibebo observationeti 

III. Quisquis iitterarum Graecarum non oronino espers estj offendctor 
itatim loco illo Cornelii io praefatione: u Nulla Lacedaemoni tam eit nobilia 
i vidua^ quae non ad Kenam eat mercede conducta»» Scimui, Laoedaemo- 
9Jot • lege Lycurgi ludii scenicis seu thfatralibus oronino abstinuissc. Ma- 
Mbsti sunt iod Xenopbontis, qui familiaris fuil Agesilai, ct Plutarcbi, qul 
ccntum post Cornelium annis scripsit, omneroque adiroit ezcusalionem 9 
buoc noo de Pausaniae et Agesilai, sed de suo ipsius te ropore loqui, quum 
Lycurgi legei iam essenl obsoletae. £t 11 unquam. corru|ilo rei pubHlae 
itatu, Lacedaemonii leges suas adeo neglexerunt, ut Kenae operam darenl j 
cur prae ceteris in tola Graecia^minis, Lacedacrooniae viduae aobtli tri- 
buatur« quod nisi per fraudem legis civcs nonnunquam admisisse luspicarourf 
Mercede conduci solent^ qui in icenam eunl, ut partes nempe agant in co« 
moedia, non qui ad scenaro, ut spectent. Munerii causa suroptibos pnblicli 
in aliii Graeciae urbibus eshibebantur ludi; led qub mercede conducet eoi| 
quibui ipectare volupe cst? Effugere interpretes conati iwit hai quaeilionei , 
cd quai viz apta ezcogitari potcst responsio, tribus modis. Alii, ab AemiHo 
Prolio profecla haec verba putantes » asserunt , auclorem non dcPlllo 
aevo I«>quij quo iroperatores Pausanias^ Lysaoder, Agesilaus violrunl, ud 
de to, quo liber cooscriptus putabatur, Theodosii nerope aelatej tunc forte 
habitos Lacedaemone ludos scenicos, tunc forte viduas nobms eii adfuisie. 
Tam absona esl haec coniecturaj tot contra eam valenl rationes, ut operie 
pretium non sit ei rcfellendae immorari. Nec mentionem eios fecissem, niil 
ea, quod minimj Larobini nomen prae le ferreL In chartam coniecisse vi« 
detur Lambinus hanc observationem, antequam factus est certiorj Nepotem 
csse venim libri auctorein; poslea illam delere oblilus. Monstral hoc ezem* 
plum, purgandos t5%t a lapsibus, sive calaroi sive iudicii, docliorum etiam 
virorum comroentarioiy li ilerata editione repetuntur. Ezplicanl alii seenam 
per ludos gymnaslicos, quos Lacedaeroone magno in pretio Ibisse scimus^ 
feminas quoqoe eis admissas non negarou^ scd pugnarc videtur haec ezpll* 
catio conira usum vocis Sccnae, a Graecis aeque sc Romanis receptum. Et 
restat quaestio: Quis mercede conducet viduam oobilemj ut cat spectatumf 
Alii denique, quoruro princeps fiiil Hieronymus Magius, crediderunt , legi 
debero coaiom, non scensm. Aut hanc lectionem, aut etiam ad lenam^ corrl- 
gendo tcstui aptaro ttst credidit I. M. Heusingerus, eaqoe res largam prac* 
buit maleriam dispulalionis inter ipsum et dociissimuro Stavemlum. Gcrtum 
qnidem csl, Lacaenarum mores non fuisse prae caeleris castos. Sed lecllo ad 

tiam non placuit bealo Gesnero^ iure,ut mihi quidem vidclurj elj d czpfo- 
are Nepos voluit viduis Lacaenis moruro licentiaro, hoc sensu vix adaeqoale 
dizissc videtur: Quae nod ad coenim eal roercedc conducta. 



Nilul itcquc aopcresl, oisi ul locnm iodicemoc adeo comiplomj Acmilii 
ibrlassc Probi colpa, ut probabililcr nec caplicari ncc cmeoderi posiil. Nolim 
ioiip «ccuiarc Coroe)ium, pm 10 moriboi Graeoonim e«poof ndii, ii» pittv 



A 



3^6 



10. HENR. SGHLE6EL 




fiitiont praejerlim^ ubi «xempia deligenda erant notiisima et certiisima, tan» 
graviter errasse. 

IV. Praef. 5* ^- Qid' nmsioam docaent Epamitumdam. Nihil apertius de- 
clarat hanc Graeconim morum a Romanis diversitatem, quam id quod Gcero 
ait^ Quaett, Tutc. I» c. 4: v Summam eruditionem Graeci sitam censebanC 
u in nervorum vocumque cautibus. Igitur et EpaminondaSf princeps , meo 
ir iudicio, Graeciae, fidibus praeclare cecinisse dicitur, ThemiitodeivpK, ali< 
n ante annis, quum in epulis recusasset lyram, habilus est indoctior. 
u in Graecia musici floruerunt, discebantque id omneS| nec^ qui nesclebat, satis 
^ultus doctrina putabatnr. n 

Carebant Romani, quum tamen Ciceronis aelate essent florentissirai, bonb 
rousicis perinde ut pictoribus, quia dedecere putabant has artes viros nobSes. 
Quo minus erat arti honoris, eo minora studia foerunt. 

y. Praef. j. 7: Cynaacanitis, Respondet haec vox ei, quam Turcae aliique 
Asiae populi usurpant^ Staram, nisi quod moribus diflerunt. Graecis enim 
unam tantum uxorem ducere fas erat^ quum Mahomed, ex antiqua gentinm 
Asiaticarum consuetudine, asseclis suis plures permiserit, qua licentia ditiores 
adhuc interdum utuntur. Homerus auctor est, iam olim feminas separatom 
a yijg^ domicilium occupasse. Monstrat id exemplum Penelopest Odysseae 
libro I. Swatum fuisse eumdem Graecorum morem Comelii etiam aetate » 
luculenlus testis est Viiruyius. Is enim, de Architectura lib. VI, c. 40« qaod 
inscribitur: u D|p Graecorum aedificiorum eorumque partium dispositione, 
atque differeotibus nominibus^ satis ab Italicis moribus et usibas discre* 
n pantibusj n non solum mentionem fiicit gynaeconitidis, sed etiam docef » 
quomodo aedificata et instructa esie soleat. n In his locis introrsus consti- 
u tuuntur oeci magqfi^ in quibus matresfamiliamm cum lanificiis habent ses« 

u siones Haec pars aedilicii gynaeconitis appcllatur. n Opponitur gynae- 

conitidi andron seu androniUs, de qua Vitruvius 1. c. : n Graeci enim androntu 
n appellant oecos, ubi convivia virilia solent tsst , quod eo mulieres non 
B accedant. n Scitum fuit Diogenis Cynici de utraque parte aedium dictum, 
quod refert Diogenes Laertius. Quum enim ex eo, Lacedaemone Athenas 
veniente, quaereret aliquis, unde veniret, quo tenderet? respondit: £x andrp- 
nitide in gynaeconitin. 

VI. Miltiad. VI, 3, memoratur PoeciU, porttcus seu stoa Athenarum, in 
qua pugna depicta est Marathonia, ita ut in decem praetorum numero pruna 
Miltiadisimago poneretur, isque hortaretur milites praeiiumque committeret. 
Ad illustrandum hunc locum nihil potest tsae luculentius verbis \vs, quibus 
usus est ^eechines in oratione adversus Ctesiphontem. Vtar versione Lambini: 
ff Adite igitur animis ad porticum Poecilen ! omnium enim rerum praeclararum 
n exatant vobis in foro monumenta. Quid igitur est, Athenienses, quod e|^ 
V dico? Hic Marathonia pugna depicta est.Quis erat imperator? — Nemineia 
n sane vestrum esse puto^ qui non ita rogatus respondeat: Miltiades. At illie 
" nusquam eius nomen inscriptum cst. — Quid ita? Monpetiit hoc praemium? 
n ^ Petiit quidem, sed populus nondedit; verum ei pro nomiais inscriplione 
I eonceasit^ ut primus miiitca cohortans pingeKtur. u 



OBSERVAVIONES 3qJ 

Patel es hii oraloHs verblf^ ut et e icdptoris hiatorid iMrratione/mox 
posl pugoam Haratboniam, Miltiade adbuc viyente et libero, tabulam banc 
ease confeetam. Itaqoe ad praemiam Miltiadi tributum non pertinet id^ quod 
Piimus refert^ Hiat. Nat. XXXV, 8« praelium Marathonium a Paoaeno^ fratre 
Pbidiaei tut pictum, nec quud jietiamtt, qui Polygnoto celebri admodum 
piciori eiusdem generis opus in Poecile tribuit^ hi enim duo muUis post 
pagnam Maratboniam annis pingendi arte inclanieraot. Renovatam potius 
post combustas a Xene Athenas, seu etiam repetitam his pictoribus pugoae 
Maiatboniae tabulam credo. Confirmatur inde id, quod anerit Plinius I. c, 
summae antiquitatjs esse apud Atbenienses artem pingendi, et mature eoa ad 
colmen pervenisscj ila ut iam Candaulis, i. e. Romuli aetale , Olymp. 22 , 
manifesta fuerit arCis claritas atque absolutio. Dicit Plinius^ Panaei^um, iira- 
trem Phldiae, praelium llarathonium pinzisse: «Adeo iam colorum usiit 
I percrebuerat, adeoque ars perfecta erat, ut in to praelio iconicos ducea 

■ piniisse tradatur, Atheniensium Miltiadem, Callimachum, C^megirum» 

■ Barbarorum Datim et Artaphernem. s Quonuido pingere potuisset artifez « 
Periclis aetate flcrens, pugnae Marathoniae duces iconicoi» nisi eom praeces* 
sisset piclur, pugnae illi coaevus? Hanc pictorae antiquilatem nec video 
observalam a coromenlatoribus Comelii, nec salis yindicatam ab artis lorius 
historicis recentioribus , qui praestantiora quaevis ad Periclis ae^Bn referre 
solent. 

YII. Chabr. I, 5* 2: ■ Obniioque genu scuto, proiectaque hasta impctum 

■ ezcipere hoslium docuit. 5* 3. Hoc usque eo totaGraecia fama celebratum 
a est^ ut illo statu Chahrias sibi statuam fieri voluerit, quae poblice ei ab 

■ Atheniensibus in foro constitula est. £z quo faclum est, ut postea athlelae, 
« celerique artifices^ his statibus in statuls ponendis ^rentor , in quibus 

■ yicloriam essent adepti. » Ezscripsi locum totom^ quo facilius dignoscantury 
quae G. E. Lesdng ingeniosissime commentatus est sub finem libri sui, qui 
Laoeoon inscribitur. Quidquid de bonis litteris et artibus scripsit praestanti»- 
aimus vir, cum quo in prima adolescentia inlima familiaritate coniunctus 
vizi, lego cum mazima voluptate. Eminent enim in eo, quae raro in uno 
scriptore conioncta invenias^ eruditio late patens, summum ingenil acumen^ 
roagna in argumentando vis, mirasque dictionis nitor. Celeberrimus Winhel» 
mannus in opere suo de arte pulcbriore coramentatus erat de Borghesio, quem 
vulgo perhibent, gladiaiore. Statua illa praeclara multis in llbris aeri insculpta 
habetur. Conspicitur eliam egregia eins efBgies gypsea nostra In urbe, in 
arce Charlolloburgensi. Negavit Winkelmannus, eise gladlatorem, aut^ ut alii 
volunt, discoholunif credidit esse mililem, qui virtule sua, staluque, quo hostis 
unpetum ezcepit, statuam meraetit. Lessingius staluam illam^ comparans cum 
Nepotis descriptione, qoam sopra attuli^ iudicat repraesentare OuAriam, 
Ynum obstare videtur. Sorsum tenet miles ille scuturo; quum Nepotb de- 
acriptio habeat: Obnizo geno scoto, proiectaqoe hasta. Sed vir doctiaaimos ita 
Interpongendom credit: Obnizo genu, scoto^ proiectaque hasta. Attigit eam» 
dem rem in ilio libro, qui inKribitor: jimiquarische Briefe, Potest otique , 
4 visi iirtffrpuMl» liCssiDgiaiui haberv locum* Sed n id non detury haod 



X 



i 



398 



10» HBMt. SGBtTCEL 



Mctptvoi fll yrokciMAm ^t Leiiiniii d^ uA/tM kae iUtiia iii4idiiiiB. 
fii aott onBitto fmpooiti alatui} qoo CMIbriM idipotuin hofliiiiii ticipcr* 
dUMit^ diiNB f«praMDtc|re HrUelur lUoatrem Graeciini iDilite«« <vel etiem 
vietorMi OiyaipiM, cai cd cseinpliiin Chabriac tii eo stam iK>iUa e«c itMftm^ 
im f«o MecorNBii cic mdepant 

Ylll. Ljsao^. llly i . I\m*immttfdi cmi« «»1 oraeula rtftrrt tonmawwmt^ 
Apim im luNM lociHB cocenicatarioy cit tolua Hcioiiolua, aeDtcotita qaipfii 
orccaioniiii replctua. Mooatrat» Graccos omnea oraciilia plurimum trilHtiiac | 
aallum ycio iatcr coc populom Unta supcntittoQC ab oraculoram ci&lia pa* 
pcodiaic, cc LccedacmoDioa. Inatitueranl oraeulorum gralia aiagular^ munua. 
Vtebcntor acilicct duobaa PjrUiiU, quoa Delpbos ad eiplorandc vaticiiua 
mitterc ^lcbcat» teatc Hcrodoto lib. VI, p. 400. Sed corruplam ttonaim* 
^cm luisac Pjrtiiamt docct idcm Herodotua lili. -Yt p* 364, ct YI| p« 402 
ol 408. 

IX* Agcsil. YHI, 5. Jgmramia hoaarum rerum. Inler Graeoos aequc» cc 
•lioa qui digaatiam cffcctabant jMpuloa^ sapientiores eam polisaimum in hia 
rcbua peiucruntj qoic ad animum effingcndum pertinent, sed pleriquc haud 
minus in iltiS) quac ad veluptatem lujcuriamquc. Notabaot vocibus d^i^Tt^u^ 
dfcwcOgfii^ hominea a cognitionc aut sensu bonanim rcrum alienos, idque 
wmilitcf^^ BOftrum Gesehmackt Samg, caditj aeque in oogitaodi ac in scn- 
tiendi ratrenem. Pari modo interpretanda sont verba quac praecedunL Ho-^ 
mittia «On iaoMmimi sospicioncm pracberct Reverc beaius dici mcrctar u , 
qoi siimmo cnimi bono^ fragalitatey fruitur. 8ed uaurpavit etiam Invcnalia 
toccm, cx morc Romanoromi pro dtvite, scu bonis extemis affluentc. 

Xm Caiam$ cap. 111, dcscribuntur cius Origines^ seu historiae Romanae libii 
icplcm. Librum huitc mcgnia extoliit laudibus Ciccro^ sed docet simoL, iaiQ 
ioo lcmporc faatidio fuissc Roraania. Confirmatur indc, quod sub initium kuins 
diasenatioaii moaai» accidissc Romanis idcm^ quod apcd nos fieri vidcmoa « 
ttt pro viciiiiludfoc tcttipofura ct linguac, boni quoque libri nq^igantur ^ 
fcctidiantar, aliiquc in eorum locum cd tcmpiis succcdant, miooris forte 
prctii. Vlilc est oonfcrre cum Comclii descriptionc Ciceronia iadicium. Brot. 
c. 479 ilim vcro Origines eiiis quem florem^ aut quod lumen eloqocnliae 
« tton hcbcnt' Amalores huic dcsuot, sicut multis iam aotc scculis et Philisio 
i Syracusie^ ct ipsi Thucydidi. Nam ut horum coocisis scnteDtiis,interdum 
i ctiam non satia ipcrtis, qoum brcvitate, tum nimio acumine, officit Theo. 
c ponipas clationc atque altiludinc oratioois suac... Cur igitur Lysias et 
■ Hypcridci «mctur, qiium pcnitui ignorctur Cato? Antiquior cst huiua 
i acrmo^ et quacdam horridiora vcrbay- ita cnira lum loqucbaDtur. Id mutay 
i icm ncmittcm Cttteponci Cctoni i 

Hano Giccrooia dcfcnaionem lcgci|tibui non crit mixum» Catonis pracita*»» 
tiiiimttm opus iamdudum pcriiaic. 

y. Oitervationei hisiorieae. 
Mihil m^ iipadil «4 oQclorci vftcioc «iMBlin^ 



raSBRTATIONtS 3^9 

liMiii Uctate^ qfum iltatum «s »llerp' ^MfXkm, «vpplec». &t oomiDodMB 
• MUBntctdnim mashna ptrlf friMtm euDcctalur. Ptuci inttr tot , qui 
for4i iMliatnml promovere cogDilionem hiitatffae vtleria, tliegarant lotot 
•triptorum t4 etnMlem rtm pertinentea» qooa evolvere non coiuaqae eal 
litloria. Pioeiorety inttr qooa Ltmbinua^ locoa auctorom, eorum preeaerlim^ 
qnlmioot ia manikia tirbnum veratnturf in tnnolttione exacripaenml; el 
p tna ia aimiy iiMtoret in diverm ebeootea aut concitiare iuter ae, tut» re oo^oitt« 
ioJitium 4t iia Cirrc aoalinntrunt» quum crroria trf uert tuctorcm , quem 
commentantur, piaculum quasi ductnt. Nec in iibria separatia pltriaqutf quet 
4i hialorit velere compoeuere recentiorcit tcceaaua daiur td trlit liiatoricte 
penilrtli^ acientitm Kilicet cliiudictndi tuctorea. Alii hiatoriam acribuot, 
vomlnetlt Itttibua nuUia^ quod quidem compendiario acriplori» ai modo ipm 
4iligena fiierit fiantium peraerulatnr, iea caae ducu. Id enim clemenlM haaloriie 
viliria tddiaotodia quam mttime oonvcnil. 8ed eruditioret oculis aoia videre» 
diveraitqttt rtliontt pondertre vokiot Cilttiontbua auperfluunt tlii, qutmvia 
Iptl nro lonlia idierint« recentiomm opioionet veterum immiMinl teatimo* 
niit» nee i veria falat diiudictnl. 

I. Innumeri fere wnt Gortteiii loc^ quibut ex tiiia tuctoribna | pari tnl 
ttitiore fide dig oity auppleri potcsl vci etiem «meodari. Vtriaa rea, qoai 
hiatoriae aupplendae ct connectCDdae ioserviunl« tabuiia Chronulogi||| indicabo. 
Hio deligam potiaaimum eoa iocoai quibua Comelium errtaat tut dtgligentiua 
ter i ptl am crtdo; non delrehendi tliqut cupiditate ductua^ aed veaiutit hialo* 
ricee alodiov el iovcnluti inaerviena^ quee atepiua veterea omnea laudtri nno 
ore rehui in oomibna tudit, el td eot auperatitioae colendoa tdigitur. Mihil 
eal mtgia alienum e vero entiqnitelia aludio, quum videamua, quo4 anpm 
monui^ reprehendi a Plularcho Herodoluniy t Flinio Coroeiiun; nihil mtgii 
obluodit indictndi vim, qutm tcuem maxime debcnt iuvenea liturati. Nam 
quum mepiaeime in pertea diveraea ebcanl hiatorici vetcrea ( quod idem ia 
mMim hiatorie nocidit, ct quod humane ferl fragiliUa ) tut ieganl eot ainn 
iudieio el aiiii nilt td mt ntrrtUa ttltntionif aot ntacienl> cni fidtm Irihotnl^ 
ciu ncgenl. 

H. Diai hulnt ditiert. p. 386» mt non cmdem, Herodoti hialoriem tmqntni 
ia eonapectnm venism Coraelii Nepotia. Erunt, qnoa heee anspicio offendel, 
qni perautaun aihi halMnl, aucloribua Latinia adilum paluiaae ad Graecot 
omnea, iiloaque nulli peperciaae operae hoa perlcgendi et iodagandi. S^d co* 
giUfltna, ingentem fuiaae copiam omnia generia libroruro el apud Graccot^ 
el Coraelti etiem Umpom tpud Romtnoa^ quorum minime ptra aeUtem tulitf 
eoque diliiciliorem foitM delectum. Cngiumna, idem accidiase Graecia te 
Eomtnia, qnod nobia, apernere nonnunquam ct negligem libroe hoooaanti-» 
qnfomaj et pm praeatantioribna» novilatia graiia, ad lempns htbem tiioa» qui 
mvem ertnt minoria pmlii et fidet. Si exemplo opua eat, provoeo td et» qute 
Clcem dizit de Calonia Origtnibua» eademque occaaione de Thucydide et do 
Philialo, esacripU a me aoperiua. Cogilemua etitmy Ghieeorum libroa» prte» 
ttttim tntlquioret, quorom eiemplerie aensim mulliplicahanlnr per librariot 
memde tondMloe» ma ubint kim obvioi io IUlii»GiraeiiiflMttiaM ntUU^ 



4oo 



10. HENR* SCHLE6EL 



qua noo ita dadum flagnre RomaDi coeparant cupiditata Graecai litiertt 
addiscendi. Dicere haec omnia me puto eicuMndi potius Comeiii gratia^ quam 
incusandi. Hausisse videtur sua omnfa in vilis Miltiadisy ThemistocUs, Aii- 
stidis et Pausaniae, in quibos Herodoto uti potuisset, e scriptoribus nobis 
inco^lis^ sed^ nt credo^ aetate atque ac fide minoribus Herodoto. Si, fnivi 
lioc auctore iccto, sciens ab eo diss^sisset^ haud minus indicaaset dissensnm, 
ac iactnm videmus in vila Themistoclis, ubi de eius in Persas itinere l oqu m ap 
ait se plures auctores legiase, sed credere potissimum Thuqrdidi, quod aetale 
prozimas erat» 

III. Crcdo itaque, Comelium mullum errasse in vila Hiltiadis consc ri benda, 
quum auclores Graecos secutus sit minus perspicoos, longo forte post Mil- 
tiadis aetalem tempore florentes. Tanta est in Miltiadts vita tradenda diver- 
sitas^ si Comelium comparare velis cum iis^ quae Herodotos» lib. IV et VI, 
ezposuit, ut vel haec sola disquisilio amplam dissertalioni materiam praebere 
possit. Sed quis praeferre dubitabit Cornelio Herodotum, qui coaevus enC 
Cimoniy Bliltiadis filio, qui, Halicamassi natus^ nullo ferel>atur in aliqoam 
Graedae civitatem aut famiiiam partium sludio, qui, quae vera essent, sci> 
acitari ct poterat et volebat, qui erat integerriroi animi mullique iudidi , 
qui deniqucy audiente et applaudente tota Graecia, praelegit liistoriam rerum 
in memoili^ recenti versantium? 

IV. Luculenter doaiit Herodotus» Miliiademf Cimonis fiiinm, cuius vitam 
Comelius eiposuitj non venisse in Cbersonesum, ut coloniam Atheniensinm 
deduceret, sed ut regnum capesseret in Doioncis* Chersonesi Thracicae iDcolta, 
liaereditario quasi iure, et annuentibos Pisistrati filiis, qui tum Atiieius 
dom.inal>antur« lam enim Pisistrali et Croesi aetate patruus Miltiadis huins , 
Miitiadesj Cypseli filiiis, qui generis originem ab Aeaco Acginae rege irahe- 
bat, Alhenis ez oraculo a Doloncis evocatus fuerat, ut ipsos regerct. £i pii- 
mum in Chersonesi dynaslia successit Stesagoras, fratris Cimonis filius, tan- 
demque haic interfecto alter Cimonis fiiius^ noster Miltiades, qui usque ad 
id tempus Athenis habitaverat^ et uzorem postea duzit Hegesipylamy Oiuri 
Thracum regis filiam. Ila Herodotus res narrat lib. VI, p. 392—394 et 4i9, 
ez editione mea, quae impressa est apud Henr. Stephanum anno 4592. 
Consilium BHiltiadis de ponte in Istro flumine dissolvendo ezponilur ab fie^ 
rodoto lib, IV, p. 304, ubi videmos, Milliadem assensisse tsnlum oonsilio 
et petitioni Scythanim. Chersonesum paulo post reliquit, sive ob inoursiones 
Scylharum, sive, quod piobabilius est| ob Darii metum. Sed post triennium 
repelitus est a DoIoncis> iisque imperavit adhuc multos per annos usque ad 
illud tempusy quo lonia iterum sub potestalem Darii redacta est. Paulo ante 
Lemnum occopasse videtur, quam insulam non Caret, sed Pdasgi tenebant, 
ut Herodotus prodil lib. V, p^ 338 ellib. VI, p. 433. De pugna JHarathomm, 
de irrita oppugnalione Pari, et de Miltiadis accusatione et morte malla tra- 
dunlur libro VI Herodoli, quae longe absunt a Comelii narratione. Notal>o 
tantnm de pugna Marallionia, quod alio loco tradit Herodolus lib. IX« p. 
596| pugnam describensPIalaeensem. Contentio enim fuit ante hanc piignam 
inter Athtaieitfes cl Tegeates, qoia populu^.alteram teaefet cocnu. Oppo<n 



OfiSERVATIONES 40 1 

neliaot Tegeatum arigumeotis Athenieiuefy se pogna Btarathooia viciste 46 
nationcj. Ob hniiiJ rci famam anlelati sunt Athenienses, iudicantibus Laee* 
daemoniis. 

y. In vita ThemiMioeUs a G>melio descripta non notabo ea, quae ille prae» 
termbit. Decet enim biographun% qui« ut ipse dia occasione profitetur, sum- 
mas tantum rerum attingere voluit, multa praetermittere* Eo amplior fuit , 
ez institulo suo^ tn Themistocle describendo Plutarchus. Duos lantum locos 
seiegi, in quibus errasse Comelium credo. 

Cap. II^S- 4: sPrimus autem gradus fuit capessendae reipublicae bello 

■ Corejrraeo, et 5* 3: Classe celeriter eflecta, primum Conyrmeos fregil. ■ 
Inlestina Graecorum belia« ea maxime, quae paulo ante et post pugnam 
Marathoniam acciderunt^ tam solerler enumcrala sunt ab HerodotOy ut certo 
mentionem fecisset belli Atheniensium adversus Corcyraeosy ai unquam 
gestum fuisset. Sed nihil tale in Herodoto. Ezponit potius idem ThemistocUs 
consilium, de quo breviler Cornclius: s Nam qoum pecunia publica, quae 
s ex metallis redibat^ largitione magistratuum quotannis Interiret; llle pcr- 
s suasit populoy ut ea pecunia classis ccntum navium aedificaretur. n His 
verbis, lib. VII, p. 489: ■ Quum magna vis pccuniae e proventu metallorura^ 

■ quac sunt e Loureo, essct in aerario Athenicnsium, eaque essct aeque divi- 
I denda viritim, dcnis in singulos pubcrcs drachmis , tunc Themistoclcs 
a hanc dissuasit Atbcniensibus distributioncm, sed ez pccunia classcm dueen" 

■ tanim navium ad Aegineiicum bcllum comparare suasit. Hoc cnim hclfum 

■ Graeciae salutcm attulit, cogcns Atticos naQticos ficri. v Occasioncm bcUi 
Aeginetici prodit Herodotus lib. V^ p. 361 , ct aperta rct esl, cadcre ea in 
bellum Aegineticum^ quae Comelius, minus accurate hisloriam Graeciae 
antiquam tenens, de Corcyraco dizit. At, rcspondcbit aliquis, fortasse etiam^ 
vivente Themistocle« cum Corcyracis bcllum gcsserunt Athenicnscs? quod 
nesdvit Hcrodotus, cuius vcro mcmoriam Ncpos^ aliis bonis auctoribus usus^ 
conservaviL Id omnino non probabile. Athenicnscs in eo dcmum decennio, 
quod a pugna Marathonia ad Salaminiam clffuzil^ opcram dare coeperunt 
rci navali; occasionem praebuit bellum Acgineticum. Nullum rcperitur vesti- 
gium^ hoc ipso decennio Athenicnses ad tantam pervenisse potcntiam , ut 
Corcyneos debcUareiit, toto fere Graeciae arobitu ab ipsu dutantcs ct lam 
dudum mari potentes. Efflagitarunt Athenienses hac ipsa aetate a Corcyraeis 
auxilium, quom Xerzes tnnsitum in Graeciam panret» teste Herodoto VII, 
p. 489. Confessi sunt post id tcmpus Corcyraci, quum in bcllo advcnus 
Corinlhios suscepto opem peterent ab Athcnicnsibns, se iis hucusque nec 
socios fuisse nec inimicos, in oratione quae legitur apod Thucydidcm lib. 
I, c. 32. Asserlt deniqne Thucydidcs, Theroistoclem ezulem, ea polissimum 
cx causa confugisse ad Corcyraeos,.quod bena qoondam de eis merocrity lib. 
I,c. 436. Ilaqoe ooo fregUto§. 

Ad comdem Thocydidem provocat ipse Comelios in'vlta Themisloclis , 
Gap« IX; lamen, cap. Vlil, longe ab eius namtione diseedit. $. 3: ■ Ad Adme- 
B tum , Molossorom regem» com quo ei hospilium fuent , conlugil. ■ At 
Thncydidea k^ noper citalQ wmpl^* Aimx^ im fiiiMt TbcinislocUi ami- 

Goft^ Nir. Gc 



4o2 



10. HEMR. SCHLE6EL 



«BiBI iiftw, qtod ipsa ru doceU IM1II0 pioUktlMM. Si 
dOD eo liiiaeet coDivncUM, ooa ttxVtfili^ AdoitU porvuUm arrifNBMi^ii| 
•e cun ea in sacrarium, quod summa colebatur caerinionia« coniedttd. ii 
ooalra «» Tkocjdidca, ooaulio moria Adoieti arreptiiai luiaoe a TheniilKie' 
fiiium ciua^ cmiidcaiqae aopplioeai petiiase, et iiDpclxasac ab Admelo piMiin 
offeMoou «eniam. 

Yl. Didt Gomrliua, inUrloissc JbitiuUm pugnac Sclaminsac; laiMi db 
praelorrm AtheDieosium apod Plalacas; pa inio i, c. XJ« 2: Aofue oU « 
tMtm hnim in re AiUlari illualre fKtiHn. 

Holalu difDisaima aunl^ ^oae Herodolns menMriae prodidit dc rcbua 
Arislide, el apod SalamiM, ct apud PUlaeas gestis, lib. VIII^ p. 555, d H 
p. 596; plnra adiuic de iisdeni refcrl Plutarcbus in viU Ariatidia. ^ hn^ 
fralia ea praetcrire volebal Ncpos, oniUenda lamco non fuiaact pngnac M» 
rrtfcoDttfC menioria, praeaerlim qiuun inde appareal» luisae AriatidcBi m 
aolum, ut ail Coroclius, fere meqmiUm Thcnisiocli « aed eliam acgailM 
Milliadi. Certum est e Plul^irclio aliisque aucloribus, fuiaae Ariaiidcm c dcoB 
prmlonin nuineroy quamvis Domioa eonim non recenaeat Herodotaa. Ms- 
deatia et virtulc ana non miDimam Aristides babuil partem in vidBm 
Blaratboiiia. 

VU. Pmuan. 1« 2t ■Huius illoslrissiroum cst pFiclium «pod Piala»b 
B Namqoc illo ducc Msrdooius...» haud ita magna manu Graecia liigatm ciLi 

Accurolc eDumerat MerodotMS^ lib. IX, p. 597, escrcilum Graecoram, qi 
nd Pialaeaa cwn Mardooio coofliiit. Dicit, gravis araaatiirae 387 00 » lcfil» 
JMrmali drca siDgulos Sparliatas collocati 95700, leyisarmalnfne reliqni 31501; 
toliis autem eaerdttts Graecus uudecim mjriades, mious mille ei oniyiHji, 
acu potius, ai Dumeros sio^lares coUigas, 4 03900 armati. Talia namensnoB 
appcllari aoiet haud ila magDua» acd eat maaimus, quem unquam in hialofti 
Graeca eomputaliim reperi, eacrciloa. Si Hcrodoti amplissimnm linina pog^ 
dcscriplioneiD perpendimus, iiidiaibimus ftcile, quam panim vicloria Pla- 
laecnais, quae universaro Graeciam liberaf il» tribuenda sit Paoaaniae virlnti, 
quam multum fortuoae et aliorum Graecoram ibrtitudini. 

VUI. Gmoti. II, 2: « Primum, imperstor, apud flumeo Strymooa nu^as 
a copias Thracuro fugavit: oppidum Amphipoliu coustiluit» eoqne deoem 
B roillia Atheiiieosium io colooiam misil. Idem tlerum apud Mjrcalm Cj- 
B prionim el Phoeoicum ducentarum navium classem dcviclam ce|^i. ■ 
Tcnenl eamdem lectioncm, a Bosio, el qui euro sequuolur, recepUm, onincs 
codices, niai quod levi muUtionc nomiois^ Thottiaous habet JHliahakn, cl 
editio priocepa myokalem, 

lam iu eo doo aatis penpicuus fait Coroelius, quod dod Dotavil teinpua, 
quo Cimon post patris mortero cuslodia teiiebatur, el quo tandcm Uberatus 
ad rem publicam perveoit. Cimoois iaro magnam fuisse apud A^oieoscs 
auctoritatem ante puguam Salamiuiamj discimus e Plutarcbo. la eoim tradil, 
illius potissimum exemplo praevaluiase coosilium Themislodia^ Alhenarum 
urbem^ appropinquaDte Xcrae, reliQqucodiy et defeodeodi patiiam *"OfH|iHwf 
iigDoia^ acu naif ibus^ 2ierodoliis Cimoia joentioiicm facil.rtJhin^ aiai (mod 



OBSIRVATf ONES ^O^ 

nimlioii de morle Miltia^s lybiuiigil» GhnoMiB filki» wkAtbim cxfltHlM. 
CoAcIiMli iode potest, id quod ct hiilowee jcriet coBfirmat, wni •dnMdmn 
longaqi iuiMC Cimonb cu»lodiam. Emvil ? ero CorBcliiic ia rcWs graviorlc 

IQQ9DCnti 

Cclcbrc ad Mycalcn pracHum non OQnmuscom cal poci illud ■pnd flonMn 
Slrymooay cl pust Ampblpoiiu coIoDiam conslitolam. in pradiQ ai M y qJc n 
non futt duz Cimon. 

Confiidit auctor noster praelium ad Mjreaiat, qood cal pcoraont oii ii n 
loaiae cxadvcrsus Samum perccldbre ( quod aacrum eral ob lcmpbim PanfO- 
niom a duodccim loniae civilatibus ibi czslructiim, lcfltc Hcrodolo lib. i^ p. 
69 ), cum iUo praclio^ liaud minus iqsign], quod ■ovcm aoniapocl c onii» ii* 
snni est, Cimonc duce, ad Eutyaudonta Pamphylice flo?i«ro| f forlacM 
causa in crrorcm ductiis, quod in utroquc praelio cl mari cl lerra pngnolnm 
cst. Victuricc GraccoKum ad Mycalen amplam dcscriptioDcm dedil H cp pdot nt 
sub fiocm operis sui. Dux Graeciae commuius io eo praclio cral Louticbidtc 
LnccdaemoBiuSj dux Athenicnsium Xaotippus, Periclis ptiir. Coamk 
cssc codcm dic^ quo Pausanias irictoriam Plalacensem ftpoclavily 
historici, quos novi, omnes. 

IX. Conotiis et JtgeMtUU vitae^ compcratae in rcbns, qoae ad TisBopkemmn 
pertiiicnty satrapcn Lydiac. Emioucruot codcm tcmporc, aliquol posl belluee 
PldUiponncsium annis, virtutc' bcUica iotcr Laccdaemomes ^ctilewr, ialer 
A4benieiises Coaoo, qui quidcm iam anb fincm istius bclli praelor fiMrel 
AtbcoicDsiumj et posice iotcr Persas versabatur. Historia nou soluni regnm^ 
afd ctiam satrapaium Pcnicorom in Asia» multum illiistrat rt» eios 
Graecas. Celeberrimus inter eos cst Tissaphernes, in cuius inlimam 
Alcibiadcs pcrvcncfet. Is dicitur Coroeliu summo , studki bcUnm gmslne 
adversus Agcsilaumy Ages. llj in vita vcro Cononis' de iisdem rebne ioqt 
auotor dicity Coo. 11« 2i u Quum LaccdecrooDii Agcsilaom bcilaUMn miak 
N in Aaianiy maxiim impuUi a Tiuapk§rue^ qui cs iiitimic regie ab 
n cius defccerat, et cum LoccdacnKMois coieiat socictalcm; Imm 
i Pharnabazus habitus cst imperator, re quidem vera CMrcitui pcaeft nl Gn* 
I Don. u £i cap. IIl! u Dclcccrat a itgc TiasaphcrncSy ocqno jAImp Ailioiiw, 
quam cctetis, crat apcrtoni* * 

Hacc sibi coqtradicunt, aut ad mioimum contradiceffe videntor. In eil» 
Agesilai Uudibus cxloilit buuc imperatorcmy qund vkaril Tissapbcmcm. Aii 
in viu Couooisi Agesilaum in Asicm vcniiie» impulsnm a TlBsafberDe,Qn|o 
igitur laos Agcsilai, ct quid minim^ si Tissephcrncs so vinci paasns esl ? - 
Exponere conabor reni omnem; tum qiiidcm dissolveloc qnodnmmodn eon^ 
tradictio apparens, sed scriplor non omnino quadam negligcntiac culpa libe- 
rabilur. 

Fuit Titsapliernes magna fide iu Darium Nothum ct in cius filiuro Arta- 
xcrzcm Mnemona^ sub corum imperio per complures annos magnam Asiae 
partem administravit, ct pnident perspexit, non taae regis Persiac^ co usque 
adiuvarc Lacedacroonios,4Ut universam Gracciam in sua potestatc tcncrcDl. 
Sed cxostts eml TissaphemcieCyro iuoiori ^ ciusque ct Artaxerxis matriy 




4^4 1« H. seHLBGSL OBSERTATIONES 

•edcnlM kli PtfyMtij aeiiMiloiD etiam kabebtl PkanialiataiD^ Heliespooti 
•alrapeii* Tempestive iiioiiiient Artaaenen» cavere sibi a Gyri fratiis coo- 
ailiiiy et opera eint in praeiio ad Cuaaxa magiui fMit ad ArtaienEii salntein. 
fieele itaqoe dicit CorDcliiu: i Beniiiiifceiis Artayenesi Tissapbernis se opera 
« Cymm Intrem superasse. ■ Qanm breri tempore post praelinm ad Cnnau 
lacedaemonii, Agesilai consiliOf bellnm infemnt Penis, non potent noa 
iafimsiis ene Lacedaemoniisy €[ai tam fidnm se pnestitent rtgi. Restilit 
ila^e sub initinm l>eiy, quantom potnit, Agesilao in Asia grassanti. Sed 
qnnm non ex aententia genrentur rcs Penanimi ParjruOiM^ quae Tissapher- 
nem, ut nliquos omnes, qni Artaxcnem adversus Cymm adiuYcnnty infi- 
aitis pencqucbatnr odiis ct calumniis, proditionis eum accusaTit. Hac accu- 
aalione ad de^ntionem adductos Tissapberncs, irritatus* Parysatis et 
Pbamabasi calumniis et minis, fiictns tandem cst proditor, Agesilaom Aaiam 
devastantem aon impcdivit, fbrtasse etiam consiiia cum eo clandestina ituit. 
Inde per Gonoaem apod regcm accnsatus, iusso eiosdcm per Tithraostem 
necatos est. £a in bac namtione, qoae ad Tissapbero^ et Parysatin perti- 
nent, amplins exposita sunt a pcrillnstri Culdiergio, Hislor. T. U, p. i27 , 
443, vetcruinque anctoritatibns munita. 

X. Notatn digna est Atkenarum pcr L. Coracltum Syllam expugnalio in 
bdlo Blilbridalico. Non atligit cam Comcliusj nec nccesse pcr se enl, qunra 
▼ilam Pomponii Attici, non ns eins tcmporis Homanas pcncqocretor. Didt 
ianlnm, ^Cciic. II, 2: s Posleaqoam vidit Atlicos, Cinnano tomalto civitalem 
■ esse pertuii»atam....«. idoneum tcmpas ntos stodiisobscqoendisuis, Athcna» 
se contnlit i Memonl postca c. IV, 4, Syilam, qoi Albcnas vcDcril cx Asia 
ffnecdcns* 

Ita loquens» dnbiom nltqoil leclonm de qoeestioae baod parvt momeDti. 
mim Alticoft foerit AlbcDis iam eo lcmpon^ qoo a Sylla obsessac et ad 
cailiom ndactae sunl? Cinnanl enim tumultos bnvi post Syllae ex Italia 
diseessnm exanerant. Tnm utiquc gntia^ qua Atticus valebat apud Syllam^ 
phirimam piodesse potnisBCl afflidis Atheniensibas; et UnU rcs silenlio 
praelereoDda dod ent. 

Penaastts vcro som, eius temporis bbtorism perpcDdcDS, Allicum noo 
anle obsidionem, sed post deditioacm, el quictcm Athenis lesDtntam , hi 
liane nrbem demigmsse, qoom Sylbi iam in Asia bellom gemet advenos 
Hitbridatem. £ calamitotibiis^ qoas paolo ante pertulcnl Athenmm mbs » 
cxplicanda snnt illa Gomelii vcrba, Auic. IL 4t i Saepios mis opibos ioopiam 
a eonuD pnblieam levavit; i similiter ct atta beneficia^ qoae Atticos privaloa 
in civitatem alBictam confimc potnil. 



EXCVRSVS 

I. A. BOSII, A. VAN STAVEREN, 



ALfORVM, 



AD CORNELIVM NEPOTEM 



Pkaifatio, p. 51. NtMa Laemtaemom Uum m noBiUs vidun, qam 
seenam tat mereede coiidkicla.Vi4.Obt. Misc. Not. tooi. VI, p. 546. Stmer. 
Heusiosenis, cni ed eeenam ire non latiiio diclitiii videbitiir , emeadatynig 
eraty ed lenam eai, Seciu eutem Tidctnr Staver. in Miioell. iiiein.f ac Nepe- 
lem morem Laconnm, quo etiam mnlieret athieticia.palaeetrae exercitiia op»- 
ram dabant, respeztsse pntat, el indicare^ Lacedaemooe DaUam fiiisM tam 
nobilem feminami quae» a ▼iria et in primis adoiescentibiis qnibiisyiff prelio 
qnodam vili pellectay non statim suam domom reliqnissett el cnm iia ivissel 
ad palaestramy quam sooiom Tocat, qnia apud Romanos scena notel qnemviB 
locumy in quo quis spectaculo est.])ein docet, ire ad seenam latiiie dicli et 
alind eaee ire ad aetnam, alind prodire in eeenam. Ire ad Moenam lalinisdme 
dicitar, domo egredi ad locum spectaculis edendis coiutiluliim; Ipredire im 
scenam noM, sese iam in scena sistere» et spectatorilNis eonspidendnm 
praebere, suss iam partes acturum. Nec tautologiae est insimnlandus Nepos, 
qaum hic agat tantum de mulierilMis Lacaenls , et panlo poal de omnttaa 
Graeds tam vlrisy qnam feminis. Denlqoe per viduas noo adco inlelligendan 
llli videntnr noptae feminae, qnae maritos morte amissos lugeaiil; aed el 
innuplae el onptae maritis destilutaey ac solae in aedibos» qnae forle nec 
clausae, nec quibus cnslodcs appositi sinl» reliclae. Hiec omnla fbiiiia pnbtl 
Staver., idemque reiidt lo. Hlldebr. Witbcfii commentum in Eoeaeniia crl* 
licisy reponenlu Enoaenia. In eiplicatione tamen Slaverenii ma oiSndnil 
voces meroede eonduoiai cur Innc turpe pntalMtnr ? Amplins igimr dispicieii- 
dum esse, cum Boedero arbitior. Foisan dedil Nepos , qaae nots nnde ea» 
€uL soenam, h. e. palaestram: mida enim inler ooii et oai laeile eldbi polefnl| 
fl qoom snd^ podlao cartaiwBl con idolaiciiBtibMii ooBoe ▼iWi ffsofmg 



4o6 



EKCVRSVS 



•A wfw mmHm u M ptfMdm^ Mma IfenmR IbtMis ?iaeUirf v. 

Heusioger. Beotley, ad Phaedri fab» IV, 24^ 6, legit ad ooenam eat, qume 
quidem iam coniectura fuit Freinsijemii« Magii, Geaoeri, etc.Kappii annolatf 
vide in Opusculis mkk, pig. 458 aq. AMensum pntbuit cl. Bergstraesser ; 
contra humanissimo beilsori in biM. philol. (Goettingae 1773, vol. II^. 74 5) 
mea conieciura eiusque ezplicatio videlur jesse haud satis tota. Cl. Tzfchudse 
malit eligere Heusingerianam opinionem ad lenam, quod illi apte cum verbii 
mtreetle «dndbcCa com vidcfur: sed ea non placuit SeklegeHa, qui pag. 7€ 
sq. dispotat., postquam variorum VV. DD. examinavit coniecturaSj tandem 
locom iudicat adeo corruptum, Aemilii fortasie Probi culpa, ut probabiliter 
nec cxplicari possit, nec emendarf* Hls scriptis^ incidi in lo, Godofr, Sehi^ 
ekedan%^ Rectoris schulae Dessau., prolusionem scholasticam de vidua Laco- 
nioa ad seenam eunle , Dessau 4780, 4, i. plag. Primum scenam retinet, et 
intelligil pakfcstratn, praecipue, qiium Spartae quoddata esstt vtrgiaum carsa 
certamen gyAinasticuro, nec vero puellas, docet, tantum, easdemque maxi- 
mam partem denudatas inter se certasse, sed etiam cum adolescentibus in 
gymnasiis consuesse simul corpora cwrcere ; nudationem illam non faisse 
turpem, sed simplicem quamdam consuctudinem , ad maius corporis robiir 
et ad nuptias conciliandas aptam, nec adeo viduis quoque indignam. Tum, 
fi cui illa czpositio displiceat, emendationem eoenam commendat, h. e. om-' 
< ir h l i>, piiceipne td, quod Kofrl^ dieebatnr, ct eztra urbem Iti tcntorlfs in- 
•liMkbattirf id quod Sllae viduae • procis forsan mercede conductac doce-- 
fcmlafr. Deiiiqttc probat vuVgatttm oA scenam; addit vero et nberins ksponil , 
OBnliliiMn Moii loqni de vctostls Lacedaemoniorum moribus, sed de iif, <7ui 
«M icyo vigttlssent, adeoqtte corrtiptis et perditis, Lacaenis lusui, dellcits et 
avro ifgtntoqtte idstictis; vidnas igitur vel nobiles ills tempestste a spccta-> 
mAk icifiids it tidicHs irtibiis, nercedc conductas, haud abhonralssc. T. C 
wivvis* 

MiLTiAMi V, p« 62. Nwa mie, vi mtmma.», . namgae arhons., . . erartt 
•MMk flehtdM Gifinil, nona patth summa. Savaronfs ct Schotti librl antl* 
i|tii> in pmtt montis summa , qaam scriptnram ct Schottns probat; qood ad 
saaMis pcdem iiMtrai •cies potuit, pogna vcro ad montis verticero comroitttp 
me^gM^f nl Al^ hoctitl tcic. Scd haec si examinanda Ibrent, roagosB singuli 
fidwlto dfiilicatlittm respondcndi afferrcnt. Mihi persnadco altiw dcUtcscere 
«ttiis, qutm ot tz fingcnio sint Qodd. Mss. ope tolli possit. Intcrim noea 
■rit iicet ttpere alrittgcmi, quo conlra immensam Barbaronim moUitudi- 
Btm iifics iolcr trborum Iractus , in montis radicibus instmcla r vim vcro 
jHisiiMUit, ilierilaltm pitgnaiidi incredibilcm, et viacendi fiduclaro, qiil i soii 
iialffis odt ferc tlidii ia IwrlMros procttrrercnt. Apposilc Vegetius Hb. I, 
•t|S. 4 f In omm prmeUo mm tam muUitudo et virCot indoeta, tfutm ars e€ 
Mm-mtimi aoimt pmmmre vieiofimm GMard. Lambinds transponit lioc pido: 
Dmmda poetaro die mi5 moniis radieiims acia e regione instructa, hoc eenniio, 
M tl monl. teg, sdtitmd, et ariorum traetu (mam^ arhorts muHis ioeis eremt 
fmft)0<fidL hoet* imptd, nt mmk. o lmsd m rent ur f iiif«ii 4iyti, vi mmt. fmei^ 



TAniciivM 407 

' kmmUsenmi. S\ Tulgttn» 01^0 serraretur^ doriiiMuliim (bre eslfflinaTlt 

^ dtfioino autem Puteanum sequor, eundem seosum, sine transpositione, agno* 

^ teeDtem. Quid enim durum illud f Arhorea erant hoe eonsilio , td teg, Ad 

^ tvitandam repetilionem, quum praeclare primo quidero generatlm pngnao 

^ htiios adiismenta, not^am ariem (nov. consilium alibi vocat, singulare nimirum 

' et e re nata celeriter rcpertum) et vim summam ac fortitudinem miUtom 

' posuisset, deinde artem sive consilium (nomen iterare non erat necesse) in 

f Instruenda acie locoque legendo expoolt : qoemadmodum uirltaem mililum 

' num. 5. itidem seorsum ostendil. jtrboree erani koo oomiUo: non aane erant 

I Inc consilio; sed qnia erant, consilio solerti aciei aefommodabanlurj ad ea aei- 

licet, quae praecedunl, referenda est haeo /3pa;^v>oy/a. Quod obiectum est, 

arhorum raritatem non impedire equitaium, eed erebritatem silpae ae den»tet^ 

tem; non concesserim omoino. Quis enim non videat^ arbores licel raras et 

per seriem enalas, sed muitis locis tamen, Miltiadi aubsidium, h<ifti impedi- 

mentum attulissei coius equites neo ubique^ nec libero incursu , impetuquo 

ac recursu, nee quanto cupiebant agmine arborum interventu praeliari pote- 

rant. Ergo hic quidem nihil srrupuli. Sola restat, quae memoralur, Mara* 

thonii campi planities. Sed quid implicamus rem satia expeditam f An pu* 

gnant ista: campos ipse planus erat et equitatui aptos; et sub radicibus montit 

•dsitl , arbores multit locis tractim enatae visebantur. Gelhmrdue tamen de 

arhoribuM proHreHie coniicit , ad impediendum equitatom hostium ( ut ojs. 

Fromtin. 2> 9.); igitur pro rarae legendum esset Hratae, quod si in codice 

ullo reperiretur, lam dubio res careret, optlmeque consilii ratio ezplicareturf 

Bimirum ut a tergo montibus , latere concaedibua munitos Athenienses in« 

telligeremus. Boeel. Atqiie slc eliam Buchnervs rescribendum censebat.Nam 

in Commentario ad h. I. Haec, inquit, absurdissima lectio est. Legendum vei 

itraiae vei talae. Significat n. aut depactos passim truncos arborum , aot 

ttratos fuisse^ quibus accessut equitum impediretur. Longe inferioret numero 

eraot Graeci; itaque, ne barbarorum multitudine clauderentiir, partim a loci 

Ingenio pctebaot prtesidium, partim arta afque solertia efficiebant. Locut 

faciebat, ne ex allera parte, qua montes surgebaot, invadi possent; art vero, 

ne, qut palebat caropus , iocuiTere equitatus potset , positis contra tniqeia 

arborum^ qui impedirent accedentes. Pertinet hoo ad teptiroam depugnaodi 

' ralionem Vegetii, de qua, ut caeteris etiaro lib. lU, cap. 20 expooit. Hace 

llueA/ierMs.Mibi» ut ingen|^ latear, nondum liquet. Ceteruro artero, qua Mil* 

tiades usus est adversiis Barbaros, paulo divertam facit Cleroeot AlexMidn 1 

ttroro. p. ro. 343. Noctu, inquit, duxit Atheniensesy per looa invia^ iUr fit^ 

ciems, et eo$, ^ ip$um ohservaiant, Barharos deoipiens, Hippias eaim^ ipu de* 

fteerai ab Jtkeniensibus, harbaros in Juieam iuduxerai, et opf^rtumi, quiie 

praeoceupatferat, loca urwalat, pYoptereM quod erat peritue regionit, Ae djffim 

eile quidem erat, latere Uip/jiam. f^nde merito MiUiadet , ei locit inmie ei 

noeti usut, aggrettut Pertas, quibus prteerat DaUs^ in ceriamine cum ii$f quo^ 

rum ipse dux erai, superior ewasit. Vult tulero eum io hac le Moittn imita-* 

turo. £otiu$, Cod. Dan. instrucia, nova partit summa prael,conmi$$. Leid, e| 

mn fipertmmafHr* eom, Vott. Q, instn^ta in parip monlis twnma pr, pm% 



4o8 



EXGVBSVS 



Fro ariorei God. Leid. orBoi^, pro midiUt miiiiist et pio raraif Hrt^i sed 
rarae MSS. Oxon. el Yoss. A. B. Straiae placet Clericoy BiU. Anc. ct Mod. 
Tom. y, p. 4 . Ycrba ^ oondUo parenthesi ecse eiccliidenda et ad praecedens 
jwatHum eommimuni referenda, docet Scheff. £p. 5. ad Nic. Heiosium, quod 
probatnr in Ep. 6. ab Heins.tSoif'. Vehementer miror, quomodo viris qoi- 
bttidam doctis placere potuerit, locum ila distinguere, ut verbay namqae ari, 
m,Le* stratae, in parenthest posita hal>eantttr. Ni omnia me fidlunty Terba 
ilb» namque,*,,elauderentiw^ quod et alii viderunt, pluribos ezponunt, quae* 
nam illa foerit nova ars, qna aciem instnictam Auctor dizerat. Stralae aa<« 
tem malo, quanquam rarae etiam in Axen. cod. legitur. Mo§die, Gu. naaa 
partis iumma, Vlt. nona partis summa, In iisdem rarae legitur , sed ftratee 
cum Moschio aliisque praeferendum est. G. H, BardiU. 

» 

MiLTiADEs Vni, p. 69. Mvra eomitoi, Qoidam codd. eommumtasi qiiam 
lectiooem copiose defendit atque illustrat Bosius ad h. 1. tum Clericns^ art. 
crit. P.III. sect. I, c 7, fin. Gruner^ it. Verheyk (qui dissentit) et Tss. 
ad Eutrop. VIII^ 2, 5. Otho ad Gifanii obss. L. L. pag. 77. Cemiia$ Umen 
recte se habercj docent Ravius^ Gd>hard. et Heusinger ad h. l.quocum,qiiis 
oommunitatem in aliquo esse^ usquam dixerity nesdo. Atque hamaniias cst 
veluti genus, qua yirtutae praedili se aeque ac reliquos esse homines putan^ 
ct kumanitaM tunc opponitnr v€pti, petulantiae, aliorum contemptioni, inge» 
• nio auperbot oomitas vero est species, et spectatur verbis et morum facslitate; 
comb etiam aflGd»iiis est et communis. Atticus tamen dicitur infra in eina 
vita cap. 3, i, commmis (h. c. aequns , humanus, blandus) infimis^ more 
Graecommy apud quos tox Kocmc eamdem quoque habet significationein* 
Sic Demosth. oraL de Ck^rona, p. 529 meae edit. Hteophrast» charaa. Y, 2. 
Adde Ftscher. in ind. ad Theophr. v. Koivoc. Gontra in vila Atttci, c 45, i, 
eius ( Attici) eomitai non sine sa^eritate erat. Saepius autem confunduntur ilia 
vocc. V« Staver. in ed. mai. ad h. I. In TerentU Heanton. V, 4, 39 (obi v. 
Westerhov.). Quemqoamne animo tam communi (al.quoque cooii) esse,ant 
leni putas.' etc Harless. 

Thbmistoclis X, p. 88. Quum se, quae regi de Graeeia oppHmenda poiii^ 
citus esset, praestare posse desperaret. Allodit Cicer. X, ad Attic.: Ac^iXoc scri- 
ptor apud Aristophanis Eiplanatorem : Oi dc faffi» , Sri ovmc^uc o Bcfu* 
Cox>i0Cj ori ovx otb; rc Sv dcairpdr|aoOai t$ /SaoiXa^ antp 11017711X010, avTu^ 
ciri TQv Tot» davoTov alptatit napsyivm. Gdhardus. Plutarchus tamen et alias 
hnius rei causas affert ; qui videri in Themistocle potest. Buchn, Voas. B. 
obtinenda, Diod. Siculus, lib. XI, cap. 58, refert, auctores nonnullos tradere, 
Tov Zip^riit iirtGufuqoavTa n£kn ^parivttiif ciri vhv EXk&^a , irapaxaXscv tov 
effucoxXf'a ^paTnytU int tov noUftov , tov dt 0U7;^»piQ9avTa ntpt tovtwv 
nl^ug XaSecv htopitov^, [tii t^panunv» iVc tov; £XXy}vac aviu BsfiicoxXlovc^ 
Ofa^coO^yroc dt tov ra{tpo\i, xac tuv opxuv ^evofitfvuy, tov 6sfUcoxX^a xuXcxa 
Tov acftaroc 7rXy}pfll>9ayTa cxircscv, xai frapa;^nifca TcXcvTJ?oac. Recte acutis- 
simus Dukerus ad Thucydidem lib. I, c. 438, lin. 87, ex hoc Diodori looo 
coUigit, nihil esse, unde intelligi possit, euia pro veru habuisse id, quod de 



▼ARIORTBi 4^9 



«anguine tJiiinno a Tbemistoele heusto circumferelMtttr. Symmachi locum 
a Gebhardo adductum etiam profisrt t)akerusy et Wets. ad Diodori locum 
num. 7, qoi loca profert medicoram^ sanguinis tauiini liaustum pestilenlem 
esse docentiura. Plut. in Tem. pag. 428, ita rem narrat: (Themistocles ) 
(UC (ih iro>uc Xo'70c, AIMA TAYPEION muv, uc ^i ^cot, «APUAKON 
E^HMEPON frpomiyxofisvoc» elc. Thucydides 1. I., vovqottc ik TfXsura tov 
/Scev' >^ouac ^k rcvsc xai ixouocov fapfuexu diro6avscv aviovy advvarov vo- 
fciffavTa fcvac iJrcTtXsoac jSaoc^i^ A unh^KQ, Eo ipsa Thncydidis Terba ele^ 
ganter a Nepote ezpressa, ut Lambinus iam ohservavil^ videmus itaque tam 
Piutarchum^ quam Diodorum Siculum, istnm taurini saoguinis haustnm ha-* 
buisse pro fibula; imo Diodoram Siculum hsud multum diflferre a Thucy* 
dide, pro certo narrantem, antequam de hac fabula mentionem faciat: sv* 
TavTKCc TKcc iroXiffc xocnpiuat, frovruv irp^c airtfXovffcv dyoOuv suiropo^favoc' 
xal Ti>svr^ffac (certe natnrali morte) ^v t^ Mayvviff^, Taf nc U^X^ iiuikdyov 
xac fcvigfccfov toO Itc vvv ^cafcivovroc. Plutarchi alias huius rei cansas affe- 
rentis, ut Buchnerus dicit» locum vide in Themist p. 427 et 428» et in Gim. 
p. 490« xai pLiXi^ ffu Tov Stfic^x^^ovc tfirvvOdvm dd^av sTvac xoc d^(tty 
iif Tocc jSapSdpocc luyaknit , vtto^i Jfyfc/vov ^affdft xcvovvrc tov E^Xnvixov 
flr&^fcov c/^oTny^fftcv. 68fcccox>^c^iv ovv ov;^ nxc^a liynat, Totc EXlnvcxdc 
irpd^fcc dffoyvovCi uc eux &v vfri/9&>o'fcfvoc t^v Kcfcoivoc fvTv;^lKV xac dpfTqv, 
txuv Ti>fVT;Qffac. Suufenn, God. Axen. oUinenda, quod vehementcr proban* 
dum videtur. MoMche» 

AaiSTiDU 1, p. 92. Po/mliseito» Vulgati omnes: jMiieiio, Sed neutiquam 
speraendum iudico to populiseito, quod et hic in MSS. Dan.ac Leidensi, et 
in iisdem aut aliis Codd.iofra legitur 7, 5, 4. 45, 7> 4. 49, 2, 2. Id siva 
quod abbreviate scriptum esset, ppUteito vel pUteito^ seu quod ignotum illia 
essett imperiti librarii in notios mutarant. Dicebatur autem apud Romanos 
popuUscilum \tx sive inssum a populo factum. Festus in schedis Farne- 
sianis^ ut a viris doctb suppletae sunt^ col. 439: SeUum poputi diee» 
hatair, quod nne pleie cunetut patrieiut ordo, rogante patndo , Juis tuffra" 
giit iutsii; quod autem aUquo interrogante ex patriiut , et pUhe mffraganU 
teitum ettetj id iam leget teriptae dietbantur, Sed iliud plebiteitum ett , quod 
Trihunut pl, tine paUieiit plAem rogw^it , id ett , conmduit, p/Uhetque tdyit, 
Tacitusy A. III, 58^ 2: NuUa de eo popuU tcita; non in librit caerimoniarum 
reperiri, Ceteram ita dictum^ quia populus tdtdt^ h. e. sanzil, constiluit, 
Idem Festus col. 76: Quod iti omnet hominet, retve popuiut teivity lex appd^ 
laiur. Boethius in Topica Cic. lib.III: Lsx ett quampopulut oentiviatit comi- 
fcM tdptrit, Apte igitur noster hac voce expressit decreta sive ^f (fffMmc 
Atheniensium, quae non a plebe, sed ab universo popolo in concione san* 
ciebantur, Nam psephismate revocatum cum aliis Aristidem, clare apparet e 
Plut., cuius haec sunt, p. 323, verba: XvffavTtc tov vofcov , t^f tovTO Toic 
fCiOicuffc xdOodov. Similiter Livius 45, 25, decretum Rhodiorum, quod Po- 
lybius 30j 5, 5^ ^^nf cofca diierat^ scilum popuU vocat Soeielatem, inquit, ai 
Romanit ita voUhanl peU, ui nuUwn da ea re idkim popuU figret, ouC UtUrit 



410 



E%GTR8T9 



manii§r9lttn qmbA niii impeifwrgm^ mmor repidtii igmmuniM mmL P^lyUii» 

dixerat: rdOro ^k tTro^nffotv , j3ov>o'fMvoc ov itk tov ^fiv^^sroc «ai ir^MCctec 
iff0TU)^c?>i cdkv tkXk^t ^o^iy Paafia&icc» in Exoerpt. Legatton* cologt 93. Bodm* 

Patsawus III^ p« 404. Helot9t, De kit ciporattm docteque egil /m/. GirobH 

Seklaeger \n disc. dt Helotibus I^cedaemoniorugn MrvU. Helmft. 4730, 4. 

Publtci vcro eraot LaccdaeinoDiorum aervi, sk dicti pfimom ab oppido 

ffeloSf in agro Lacooico, iuxta sious ciusdem ooiMinis oraa, nou proeul ak 

illo loco, qoo Eurotae a(|ttac cum marinis misceniur. HdoUu aulcm (§r* 

clXi&tcc), ct oppidi ct regionii incolae , antiquisstmit temporibus tiicraol 

cum Laccdacmoniis pari iure paribusquc legibus. At quum non ita mullo 

post, qoam recepti crant in societatem, Agis et Sous^ reges Lacedaem.^ illas 

privcsscnt privilcgiis, iisque imposuisseot tributa : ii quidcm Helolum , qui 

Cgros incolcbant, dicto parucruntj incolae autem urbis ipaiuB Heioay auU nisi 

munitioollMis^ ae negarunt unquam impcrala facluraa. Quarc rcgcsj AgU •% 

Soui, cum ciercitu ad Helotum oppidum profecti, eo haud multo poat cx— 

pogiiato, partcm Helotom tnicidarunt, reliquoi vero •brcploc oonatimcmnt 

dvittm sttorum cervoa, nunquam io libertatcm reatitucndos, aut in cstorM 

fendcndoi oras. His propric dictis Helotibus, post elapca taecala fertirii« 

adiuBcti ittnt Metetmi^ simtli ratione codicli a Laconibuc scrvituti; vods 

factom ect^ ot omnb Helotanim turba Messeoiorum insigBirctur Bomint. t* 

Thucyd. I, 40i. Praecipuum autem in Helotum officiis crala grorum coUora, 

ita tamen, ut reditus tantum praestarent semel constitutos eosque modicos; 

scd alia^ duraque servUla, onera malaque suatinerc cogebantur. Quae omnia 

fusius cxplicat Schlaeger. add. Periton, ad Ael. H. V. lU, 20, ct yedhen, ad 

Theoeriti Adoniaz. pag. 268 sq. ^ De varietatc lectionis v» Bosium et Heu« 

ciogcr. HarUs* 

Pavcavias IV, p. 402. Vineulaepistolat lacermfit, Ms. meus legit pro liurc» 
t*it , iaeeratnt, Quam scripturam Schoppii mcmbranae confirmani lib, IV. 
Verisim. cap. 2. Vioculisautem colligatas antiquorum Graecorom fuitse^i- 
itolas, Gurtii hoc testimAoio recte prubat Barthtuc. Parmviion^ ait CortittCi 
I. VII, 1, vinmdum epiHolae solvens, quidnani rex ageret, reqwrebot^Smst, Stc 
mcmbrattac Bavaricaej referente Schoppio^ Verisim. 4, 2, itemquells8,BoccL 
ct El^nstil, reclius, ut opinor, quam laxwii , ut tulgo legitur. T^^c^didcc : 
>6cc r3ic ^(^Adc. Diodorus'. dvcwfc rac cjrtCo^atC* At Uxare vinetda oon •$! 
solvere, aut aperire, %t^ remittere, aut laiiora fsqere. £l qui iegi polttit epi- 
stoia, si tantummodo laxata sunt vincula, non discissa? quid attiocbat sigiU 
lum similc effingere (quod Thnqydides Argiiium hunc fecissc cit^yCi viocttU 
integra pcrmaosere.' Bosius. Leid. et Voss. A. C. laxaviit B. iaoeraint, sed 
in marg. a. m. sec. laxavit, Slav^eren, Quum in omni hoo loco Comelius Tku-> 
cydidem cst sccutus auctorem, tum nunc ci ante ocuios obversabatur Tho* 
cydideum illud : Xuct rac ini^f^'^^. Corneliuni autem muUo magis videri 
posse hoc >uci reddidisse verbo latino iaxayit, quam laceratfit, iode potissl* 
mwn apparetf quod auclom latini pommutan^ inter ae verbc ^obftr^ e( /a« 



▼ARIORVM 411 

aMT», mrtl l{#m $ok^ett ct tktran. Hfnc Yfrgll. Aeif. li, 2^9, ImnH elMfM 
6inon, i. e. solvit, aperit. Ctcero in Caione mai» c. 3, huitc ficit loi|ucnteiii 
illis Multontm eognovi seneciuiem sine quereia, tfd $e ei iihidinum tnneuUi 
Jizatos (i. e. solutos) esse non moiesie ferrerii. Qdln de cadem rc duo itlt 
verba promiscue a scriptoribus latinis adbibcrit \oei> cfficitur lUo Cnrtia, *b 
aliis fam laUdalo, Ub. VII» c. 2. Mosehe, Ax. iaeeraidit sed Gu. Vlt. iajtmnii 
quod post Harlesium Brcmiumque reposiii. Pro rediisHt Ou.rwiisssC. 
JBardiU. 

CiBOff III^ p. t i I . OHracismum, De bjuius nominibus, origine, hislorla et 
rltu c teterihus Diodorus Sic. 4 4 ; Plutarchns Arislidcj Themistocle» et alibi 
(1*1ularch. iii vila Pcriclis c. 40. tom. I, p. 391 1 In vita Arist c. t. to«. 11# pk 
BIOj fn vfta CtHion. c. M, tom. III, p. 271. cd. Hulten. Fisek.); Aristideij 
Orat.Plalon. 2; Pollnx, Onomast 8, 5; Scholiastes Arlstoph. in Equites pa§. 
B40. ct in Vespas. p. 498$ Ttetzcs Chil. 1 3^ 489; Hesychius et Suidas in dcfli* 
?»»fiiCi etc. E iunioribus Vbbo Emmius, Vet. Graeclac tom. 111« pa§. d9 et 
scq.; Beroaldus^ annot. in var.auct. tom.II Thesaur. Grit. p. %S7i Hadf. !«• 
nins inimadversion. 5, I8j Kckerm. de Rcp. Athtn. 2, 24« 4) Slgoiliuida 
cid. 2, 4; Scsllgcr ad Euscb. n. 789 ct 4533; Miussacus ad HarpocrelkweiB 
p. 493 seq.« et accurati&slme omnium Mcursius, Altic. leclion.5, 48.et fiem* 
PelitUs, Commentar. ad Legg. Atticas lib. 4. tit.9. lustasne et reip. utilis, 
ad eiusque secnritatem et statum conservandum aplus sit, olim hodieqtM 
disputatum. Ex antlqui» supersunt iudicia Artstolelis Polit. 3,9; Diodii 
Chrysostoml Orationc jS; Aristldis in Platonicts passim, et Valerii Maalml 
5, 3 cxlem. Inler reccntiorcs notac siint prolixae disputationes duomm pra« 
dcntissimorum hominum, Pauli Parutae lib. l, discursu 4S, et Ludov. Se* 
ptalii lib. de Ralionc Status cap. 6, 7,8, 9; quorum hic probal> ille ImpPebat. 
Aildc iudicium Aiiiisaei, Doctrin.Polit. 2, 5, ct quae ad 2, 8« 4|Ct 2, 40« 2« 
dicti sunt. Bositts, 

Lts&HOBi n, p. 447. Jtaqtte**** Multa vldenlur deesse Heusingero« qui noii 
solum ex Bosti consilio lacunam post itaque, idque ab iis« quae sequantur« 
divellendum ccnsuit, scd ctiam ex Polyacno« strateg. lib. I, cap. 45« qua« 
decsse viderenlnr, ex parte atiqua supplevil« ut iam antea Boeclerua feoerat. 
Thasios nimirom in Herculis teroplum convocavit Lysandcr« ft« se Teniam 
omnibus daturum , deum fidci suae tcstem adhibuil. At post aliquot dies 
Thasios securos, et fictis eius verbis fidcm habentes« omnes trucidari iessil. 
Hari. Desunt quaedam. Ego ita lego: rehus tuis. Itague****, Itaque deeenwira- 
iem^ cte. Non inlcgrum folium exscctnm fnlssc» crcdiderim , ut Heusingcvo 
plicuit. Nepos enim in vitis suis brcvilati studet. Se6 librarius« quum m 
describendo venissct ad voc. Itaque, tx iucurla ct oscitatione quasdem lineic 
vel pcriodos prictermisit, ct in periodo paulo posl sequcnte« quae ilenim • 
voce itaque incipiebat, perrcait ct scripsit, deeenn^iralemf etc. Est enim fa» 
miliare Ncpoti« eamdcm particulsm, qua initium pcriodi lccerat, pAilo post 
fcpeterey cx* ^r. I, 4, 2 ct 3, iVe^iie wimis— iVe^ue id iiiagis««..Ar^ fo 



4ia 



E1LCVR8YS 



ieciaf. Vf 3« 4« 2» Nam festanim — Nain ^pmxUfiHi, S, i et 2, ItaqmB teia- 
put ~ Itaque ad Tissapheraem. ibid. £ra< enim ea — i?rae enun eodeat. 
Vllly 2« 2-^4, 6, Neque vero^Netfue tamen — Neque quisquam^Sic etiam 
hoc loco, Jtaque -— Itaque — et alibi. Sic Gcero in epistola ad Lucceium V, 
•f 2i quam ipse valde hdlam dixit ad Atticum IV, 6, cpiindecies parliculain 
enim adhibet , et in eadem epistola A, 5, 8, Neque enim — Neque tamaa — 
Neqae tamen^ ctc Ke^p, 

AlcibiAdbs VI, p. 434. Niti Oljrmpiae victorihui) Atqvi nemog ni/alhr^ 
corontu Oljrmpioas aureat aeneasi^^Juitte litieris prodiditi in reliquis quoquc 
saoris Craeeiae agonibus nuUus dioit, viGtorHus tales daias esse eoroms, Nam 
ut a qmbusdam scriptum in^eniOf qui Olympieis eertaminiBus vioissetf cfuwmm 
ex oled, ut aHis placet, ex oleastro reporttAat: qui Pylhiist (fiuream eoronam 
cum malisi qui Isthmiis, ex pim oonfeeiam: qui vero Nemaeis, apio eoronoBa'- 
tur* Ita Magius ad h. !• quem et Lambinus sequitur. Quare ita existimat: 
Noetrum non innuere, eonsuetudinem in Graecia Juiste, ut Ofympiae victorts 
aureis aeneisque eoronis donarentur; sed genera dmdaxat coronarum in jUU" 
Uade expressiste, in Oljrmpionicis vero non itemi ad hos enim genus, ad ^i- 
esihiadem speaies intendere. Olympionicas tamen denique non oleaginis modo 
coronis, ut antiquitus, sed aliquando aureis quoque, donatos fuisse, etiam c 
Pindaro Olympior. 8, stroph. i, Tbucydide lib. IV sub fin. et TertuUiano 
de anima c. 29, pridem docuerunt viri docti, io his Muretus, Var« lectioii. 
47, 7, et Pet. Faber, Agonistici 2, 22. Quanquam apud Pindarum aiSXauQ 
)^um^efdyouc, quorum mtUer Olympia dicitur, xa^tcvfcbovc inteiprelaiitur 
non modo recentiores interpretes^ sed etiam scholia graeca vetera, ipsamque 
oleam victoribus datam xoXXi^f^ov cognominari volunt; quod prolixe re« 
fcilit Faber. Botius. 

Alcibudbs XI, p. 4 39. Duo maledicentisnmi. Plura hac de re Vossius, da 
hitt, Graec. 4, 7 et 42, et in jiddendis ad locum posteriorem, Bos^ Pro Ti^ 
maeus Leid. et Voss. A. Txmaeus, Scio quidem, Tbeopompum una onin 
Timaeo calumniae criroine fuisse accusatum ; sed omnes veraces auctorea , 
praecipue, qui clavum clavum et scapham scapham appellant, non sunt hst^ 
bendi maledici; veritatis ^nim Theopompus fuit studiosissimos, ut Voasius 
ostendit. Maxioia vero ei fides habenda est, res bellum Peloponnesiacam sp«- 
ctantes describenti, qui ad reliqua belli Peloponnesiaci detexenda animum 
appulit.' v. Wess. ad Diod. Sicul. lib. IV, cap. 4. Orsus enim est inde. abi 
Thucydides desiit. v. ioter alios Polybium in Eac. de virtuUct vitu p. 4379, 
Sed et veritatis studium saepe ei diversa ab aliis de viris illustribus testinao- 
nia quasi eatorsit. Audiamus de Lysandro Plutarchum pag. 450: Kal fop ^ 
fnsitt, Tou Auoav^pou Ts^ltuT^aavioc sxxaXuyOccaa , f avs/>«iTl/»av ciroam riQy 
apixhyf, dffo ;^iQfiaraiy YroX^wv^ xac ^voftf»; Oe^an-s^^ ti fro^suv, xol jSem* 
^s^oc ToiauTDC , pcnSk fuxpov sTrcXafiTrpi^vavTOC tov oixov tl^ ^^isfcaTwv XDyoy , 
aS I£T0P£I e£OnOMnOS. Vliima Plutaichi ^ quae nunc seqountiir de 
Theopompo verba, loc9 wo relinquo, ^ fxo^oy s iraiyovvn vrigiuvfMy «i Ti& 



TARlbRTM 4 1 3 

9 'fi^omr ^iyiv» yitp iS^cov^ ^ ^irotiyicy. Be Agesilao eUam alia alios latea« 
tia detexit. V. Plut. p. 6U. Neque yideo causam, car vitio el fuerit versnm 
quod contra Ephesiorum sententiam evulgaverit primus Herostrati nomen. 
V. Val. Maxim. lib. VIU, c. 44. ext. 6. Scio quidem, scriptorem gravissi* 
mum Polybium, qui lib. XII, c. 15, prudens Theopompi dictom de optimo 
Historico cum posteris communicavit lib. XVI, cap. 4 4 , et (quod lam notavit 
Torrenius ad Val.Msximum) in Exc. de Virtut. et Vitiis, a pag. 4375 ad 
pag. 4380, in eum quam plurima evomuisse. Varias varionim de Theo* 
pompo sententaas Perixonius etiam refert ad Aelianum, lib. III V. H. cap. 4 8, 
in fine. Cl. Wesseling tamen iure afiirmare se posse opinatur, Diodonim 
Sicnlum in Philippi rebus describendis Theopompi vestigia potissimum le- 
gisse. Vide eum ad lib. XVI, cap. 3, n. 43; adde Vossium lib. I de Hist. 
Gr. c. 7, pag. 32. In quem Pfailippum tamen plurima fuit invectos, unde 
asperrimum dicendi genus Theopompium iK>catur. V. Porop. ad Cic. lib. U, 
ad Att. Ep. 6. Sed quaestio est, vere en false Kripserit. Certe Diodoro Si* 
culo igitur fides elus non fuit suspecta; et inter decem historicos non sper- 
nendos numeratur In fragm. Bil^Ilothecae Coislin. pag 597; et ipse Nepos h. 
1. eum lungit cam Thucydide , qui accurata rerum descriptiooe omnibiis 
Historicis antecellit, ut dicit Aristides Oration. tom. II, pag. 420. De Theo- 
pompo vide Boslum ad Iphtcrat. cap. 3, 5* 2. Nonne egregie et vere descri- 
psit mores Eubuli? v. cl. Ruhnk. in Hist. Crit. Orat Gr. pag. 66, 67, 85^ 
S^yrecte vocavit Agesilaum tmv T^Tt (oSvtuv myav/^Tov. V. Plut. p. 604. 
Praeterea factiosis, ut tum erant, temporibus non omnia eodem modo refe- 
runtur. Phrynlchus Comicus carminibus perstrioxit Alcibiadis accnsatores. 
V. Peria. ad Aelian. lib. lU V. H. c. 8. Sta», De Timaeo praeclare disputa- 
vit, eiusque librorum firagmenta coUegit Franciscus Goeller in doctissimo 
libro: De ^ifci ei Origitte Sxracutarum ad eofpUcandam Thucydidi» potisti» 
mum historiam »cripnt% aUpjne PhiligU et Timaei Rerum Siculanan Fragmenta 
adiedt F\r, GoeUer. Liptiae, 4818, 8, p. 479 sqq. Bard» 

TnaASTBVLVS I^ p. 442. P^ireSf vimque pugnantium, Arridet mihi Lambini 
emendatio legentls virej;, uiriatemque pugn, vel ad yim %'irtutemque pngn» Ci- 
ccro, quem Noster sequitur lib. I, in Verrem cap. 24: Regem Persen vi et 
piruae superatnt, Et paulo post, ex urhe hostium, ¥i et virtute capta. Curtius 
forsllan Nostrum imitatus dicit lib. IX, cap. 7, 5* ^^> exinUam tnrtutem ft- 
ruim: ubi interpr. De sententia Cicero consulendus pro Balbo, cap. 4. p. SIS^ 
Staver, Valde obscurus hic locus est, miraqae lectionis varietaa in codd. et 
ingena interpretum dissensus. Equidem in coniectura Puteani ad Piees uim^ 
que pugnantium acqulescerem. Nam, postquam hunc locum curathis perpen* 
deram^ statim, antequam Bosii notam legissem > ea in mentem mihi vene- 
lunt, quae acutissimum illum criticnm animadvertlsse postea deprebendi» 
ta iis, quae praecedunt et sequuntur^ colligi, hlc requiri aliqnld, quod ad 
Jbrtunam^ et aliquid, qnod ad milites pertineat; ut alia omiltam argumenta. 
^icef autem proprie vlcissltudittem et variatlonem designare, et a Veteribus 
de fbrtoiui pariter ac bdlo uiurptri^ docel idem iUe vir doctus, Quod SavarQ 



4i4 



KKGVtltVS 



ia «10 eodice inveAil» nd vins iwtnm adutfie pmgmmiium^ id m ih 
^u% «lovet, ic BoMum, qui ■Vnde T<e noOnmf eil, ^iiod ta tuo Stnn 
ioTenil? Vi iogeaue CiUar, haereo, el vereor, ne qiiid aliud Uteal.i Gfi- 
deoi non baereob Quum quis r^ vim^ue addilum vidisecl pugnmuium^ iolaw 
preiaUonia cauae orae codicia aui t^ vicej adacriptit impermiomm ; qiod 
quum male pictiim el per compeodiom icripUim fuiaset, librnrius qoiinB 
male legil mo9trum, idque lemcre in tcztum recepit. EnioBvero penca pciim 
ail iudicium. lieuainger legendum iudical, alU res ad vires mwimgue pmgm 
timn, Alio inodo docle esplical iUualralque b. 1. d. Toepfcr ( mfafcafa 
aiupicans, coll. Plauto Amphilr. 4, i, 36, ibique Taubmaoiio; Salloat. ft. C 
I. o. S; Livio IX, c. 17, n. 3 elc.)» in amici ad amicom cpialola. Disicrits 
de locia qualuor^ elc. 4767. CI.Kappii inlerpretationetii vide in Opusc.mdt. 
Tu vero compara baoc Nepotia ^Miftnv com sentenlia Ciceronis planc simi 
pro M.Marcello^ cap. i\, Add. cL Tia., qui, Uoc apparel, ioquit, hanc aia- 
tentiam auperiori respoodcre, impcraloribus coosilium, nilitibua vircs: (ar* 
tuoae vf ro quod accommodeturi desideramus: an ctuusque ? Acotc qni4e% 
aad cl Tss.el Toepfcr. cunieclura abil a vcstigiis priscae scripturac Miai^.la 
oodt Boecl. lum in Puteani emendalione Wces respondel foriunuo^ vi9 mili* 
bua; inverso quidem, nec lamen adeo infrequcnti ordine. •— CbncurHi km 
(b.e. habmt, aed ea aimilitudine soni ortum), in cod. Boad. a. Scbcflciiy «1 
vitium poliiis, quam ut a Schcffero, in Obss. misc.bclg. p. 207, ia fiml^A 
ruU sit mutandum^ aut uecease videatqr, ul propler Imeolam auperacriplaB 
voc. kuii plurea litterae desidcrenttir» Quae quum in allera h. cd. acripdaaaow 
cel. Kappii litlcraa accepi, in quibua curaa secundas supcrioribua addidi^ e| 
■ Tealus^ ait, neutiquam niihi mutaudiia videtur. Nepos diccre viilt: ad vi« 
clnrisin C4MiIi'* boates reporlandam opua esse primum ooruHio impcnlonai 
deinde el robort (yirei), et forli ac Ceroci impetu (t^im^uc) oiilituiii; deniqna 
fortunmf ciii Vcterca plurimom tribueninl. Plutarcb. vit. LucuIU cl Poljb. 
lib. V.n Staver. in II. mai. edit. lieiisiogefi lecl. improbal; coatra c duobaft 
codd. legere malit abiitf h. e. abire solel: nec male. HarUs, 

Coiioa Ill^ p. t54. n^oexuvccv. Valido conseosu libri veterea qiueaciaiqiUL 
aeri|>ti ir^ooxuvneiy. Gtbhard, Quid. Msi. et edition. npeaxvviietv , qnod , 
Sehotii iudicio, perinda esl. Ad to venerari laroen propiua accaditallcfiiai. 
Atque aic el Plinius N.H II, i7 -. Patenit&ut (oculis) dormiumt Uparee^ ntmt- 
tiqut kominum ; quod xo/}w6avTc4iy Craeci dicunt, Ita enim Irgeodam pu|o 
hunc locum. Bouus* Leid. prochrjmesin, Vom. A. prosdtrynetim. (la Aaa«; 
Codice cum verbo Graeco tpiod omitlilur. Dan. Sdiott. et Leid. 4« irpocxu* 
VYiffiv.Gu. prockisnesin.) Vide nol. poal. ul percipies ab interpolalorc fuiua 
adsutaj nam ai a Mcpote proBciacanlur^ culpandua e&t auclor; nam to iUi rc* 
spicil Persas, atqui Peraae noo expresaeruot hanc venerationem per verbum 
irpoaxvvicv^ acd Gracci. Idem of&odil Clericum in Curtio lib. III, c. 3« j 15, 
Dorypltori vocabatUur proximum his mgmen, de Persis agente» Soakaiy^urg. 
Curlium deliendcre conalus csl. Idem Curtius iib. I, cap. 4 3, 5 ^» dialincliut 
loqiiityrf GemgeAmM Persmi yQommi hmmrie MMm poFtmUs, Locu^ 



VARIORYH 41 5 

jeip. 3^ $ iiin Agruapa$9 tguoi iam tuno tmdato nomiue Et*0rgatiu app$Uabgnt^ 
iBCiifrift quoque 10 Clcrici oculos.Seil iDiaria; nam Curtii verba iodicaiit, 
jGnecos luoc tcmporis Persaruai vocabulum interpretatos fuisse per Ever" 
r. Curtius 000 pcccavit^ quod Graccum vocabulum servaverit, ut Cleri* 
putat lii>. IX, cap. 4, 5 ^* Bhinocerotes quoque^ rarum aLbi animal^ in 
UsdeM monlibus erant, Ceterum hoc nomen belluis eis i/iditum a Craccis: $er< 
monis eius ignari aliud lingua stta usurpant. Haec Curtii verba sunt clara* In*' 
terim vide Fabric.T. I. Bibi.Gr. lib. I, cap. S, num. <tf. p. 42. Heusingerus 
Dodum ita solverc conatar, liicens, auctorem per iilos intelligere t^el Persas 
Craece loquentes, vel Cononem potius eiusque cive$, Posterius magis inihi pla- 
cet, quam prius; nam Nepos agit de iis temporibus, quibus Persae nondum 
Graece loquebaolur: imo Aleiandri temporibus ut rarum quid annotatur a 
Plutarclio^ p. 686 in AI. quemdam fuisse iiy}jua9ov SvQpwsroy, cx narpoi Av- 
xio\J, xal piT/soc Sk Uepai$o; yeyovora. £t si iam statuanius Cononis aetate 
Pcrsas ezlitissc, qui Graece loquerentur , bns credo tunc non fuisie usuros 
vcrbo KpoTK\ty%iv, a Graecis iu Persarum contumeliam inveoto, oec oisi a 
Gnecis scriptofibus, hunc Persarum morem aversatis^ usurpalo.Sed ad CIc- 
potciD ipsum rcdeamus, qui oon posterioris aetatis Graecos, sed aptiquissimos 
•uctorcs eat accutus, uon ita locutos. Hcrodotus lib. VIII, cap. 85: oi (^'svfp- 
yrroi rou ^outlftOij Ofiovdiyyax xa^ovTOi Uepaiqi, Lib. IX, cap. 20: Ma9i^io«^ 
t»y £>X)|ve{ Maxiffcov xa^oufft^ cap. HO: ovvofAa ii v^ itijtvt^ tout^, IIip- 
«ifi fMv TvxTa, xara ^c t^v EU^qvuv yXuaoav, tAeiov. Lib. I, cap. 7: Koy- 
#ftv>ii(, Toy H EXhiVSi Mvpfft>oy ofOfxaCovffi. £t ita debuerat loqui Nepoc, ct 
it« loqui aolet, ut in not. post. ostendi. Pliiiius lib. VII, cap. 2, pag, 372, de 
lndis agens Philosophos eorum, qnos Cymnosophistas t^ocant, sc. Indi, Pluia 
•dderem, oisi iam nioaius fuissem. Statfer. lili, i. e. Graeci^ ut vertssime 
Brcmius. V. supra V, 3, 4; Vlil, 3^ 2. Corneliuni h. i. Graecoc io aoimo 
balMiisse, eumque Graeci alicuius scriptoris verba accurate esprcasissCf vox 
lior^oriioi de Persis usurpata satis^ dedarat. Bardili, 

Dion II^ p. 4 57. Ambitiane, £quidem secuudum primam voc. origioem 
semper ioterpretatus fui, uti Bosius «liique fecerant^ magno apparaiu^ iosi- 
gnique comitatu. Magna ostentatione, studio ad ostentationem comparato, 
itav. in ed. ■uu. U, esplicnt cum Buimaooo. LamUous vero ffCkxixipAii, vei 
mus greAimm aucupans, eiusque eiplicatiooem Heusingeros oon solum proba^, 
«Bd copiose quoquc illustrat, et^ ii Itaque^ inquit, magna amhitio nimiam ct 
iodiigoafli tanto rcge Piatonis captaodi coutenlionem signiiicat, quae vel cx 
lioc poteat cxistimari, quod veoienti obviam proceasit, suaque maou io cur* 
nim impoailaim, ipse auriga, io urbem iovexit. » Kohlius io commeot. critioi^y 
pcg. 204 sqq. ambire, ambitio, ambiiiose, baud ioeleg»nter iilustcat, et ogstruoi 
iooom, p. iOO, ubi, a Magoa ambiiione , ait,hic erit magoa ,gratiae JDiooif^ 
Bioois^ Platonia et aliorum aocupatiooe^ eaque maiori, qu^am quae fegia pcjr* 
jQoam decerct, fortasse etiftm iosidiosa^ qoa fucum Diooi celtfisque fact^ros 
Piooysitu ertt. > Hartes, 






4i6 



EXCVRSVS 



IpBictlTBS in, p. 475. Ei animo magno et eorpore, imfteraltoriaque fbrma , 
ut ipto oipeetu cuivis iniioer, aimiration, tui, Gorporis digQitat dnci adiDira*^ 
lionem tam apud suoa, quam apud hostes conciliaL Tacitus XIU, B, 4 : Nie, 
» ad accipiendas oopiat Syriam inirainsset Corbulo, omniwn ora in se coivrer- 
teret, corpore ingens, verfns magnificus, et super experientiam sapientiamque « 
etiam speeie inanium yaUdus, De Caecina idem^ Hist, II, 30, 3. Claudianua, 1 , 
de laudibus Stiliconis: 

lam tunc conspectas, iam tunc venerabilis ibas, 
Spondebatque ducem celsi nitor igneus orb, 
Membrorumque modus, qualem neccarminafingunt 
Semideis; quacuroque alte graderere per urbes^ 
Cedentes spatiis assurgentesque videbas. 

lulius Capitolious de Pertioace, cap. 42 : Fuit autem senex venerahUis , im^ 
missa harba, reflexo capiUo, habiludine corporis pinguiore^ vetitre promimdo, 
stalura imperatoria. GebJtard. Quae his Trebellii Poliion. verbis recte expli- 
cantur: ea oorporis magnitudine, ut dignus videretur imperio. Loquitur de 
Celso. Spartianus de Aelio Vero scribit, eum fuisse pulchritudinis regiae^ et in 
Pertinace, pro imperaloria forma dicit, statura imperatoria, Ernstius^Xienophoa, 
Conviv. p. 697, dicit : Ma^vovTtti (?c xai oi fjoi xoxtQ xaXou; orpavnyoxtQ aKpoufuyoc . 
Agamemnon iaro magno corpore fuisse dicitur, unde Agamemnoniut pro Diagno. 
Vid. Menag. ad Diogen. Laert.II, ^34. Demetrius esse dicitur tu x«c>Xc(, xal 
t£ pty^t Jcayopoc, a Daod. Sicul.XIX, 84.Licet non omnes Laconumreges 
magno corpore fuerint ; Spartani tamen a magnis, quam parvis regi malebaat. 
HincEpbori Archidamum multarunt, quodparvam uxorem duxisset, dicentes: 
Non reges, sed regulos nobis gignet. V. Piut. in Agesil. p. 596, 597. SeA 
Archidamus bene dotatam, utihodie muitorum mos est, formosae praeferebat. 
Adde Athenaeum, lib. XIII, cap. 2, p. 566. Persae non creabant Regem 
luscum, aut naso, auribus,aliavemembrorum parte mutilalum, aut deformem. 
y.Brisson L 4, de R.P. 6, p. 40. De Catheorum regibus v. Strabon. L XV, 
pag. 4024. Consule omnino I. L. Gerdam ad Virg. VII Aen. ^Gi.Slct^, 

Chabkus I, pag. 478. Proiectaque asta. Chabriae et Gorgiae Thebano id 
tribuit Polyaenus. V. Wesseling.ad Diodor. Sic.I. XV^ c.32. Tunc milites 
stare dicebantur ^v «r/oo^oXp. V. Caper. I observ. 42. Proiioere hac signifi-. 
catione pro porrigere poni , praeter Lamhinum ad h. I. dicit Munckerus 
ad Hyginum iib. iIII Astron. poet. cap. 5. Postea idem Chabrias advems 
Boeotios pro Corinthiis stetit, eosque maxima clade affecit. V. Diodor. Sical» 
1. i. cap. 69* De hac Chabriae victoria Plutarch. T. |II Apophth. p. 493 : 
Tou 9k Xa^pibv Ktpl K6/»&v6ov o^X/yovc riv&c v£y 8ig6a&iiy V9r6 ra tffi;^^ 
f t>ofca;(OvyTac xaTaSaXovToc, xal anQoavTQc tpbnatov , fiyroficvtav^ac xotqc— 
ys)i&T0 ifnt cvravOa ih ov rpbnatov , a}la Exarigaiov coTavac. Stat'. CouL 
Folyaen. Strateg. 11, c. 4^ 2; Xenoph. Rer. Graec. V. 4, 50. Cl. Less. in 
Lftocooiu. p^ 286 aqq.aUtiMm ,glidi«toria Sorgheaii tm Chabriae aUtuam 



VARIORVM 417 

ariiitralur (10 qua sententia eliam est cel. Saiius in docliss. disput. de dea 
Angerona. p. 6, 7. Vltrai. 4766, ubt, Qnis militem, inquit, Graecum genn 
flezo oppositoque clypei orbe in gemmis passim, veluti in Goriana Muset 
Florentini tom. i, tab. 26, n. 4 4, obvium intueatur, nec Chabriae inventi a 
Comel.Nepote, Chabr. i, descripti opportune memiaerit? cuius vicissim 
scriptoris formula, obnixo genuseuio non altunde clarius certiusque, quamex 
buiusmodi signorum statibusinlelligipotest). Ibid. Lessing. locum interpuniit 
o6ttixo genUf seuto, proieatatpte htuia impetwn hoMtia exoipii, Qua de re magna 
lisj quim dirimere nolo, orta est. (Et particula que abest a codd. hinc a Bosio 
atque Heusing. uncis est incluaa). Dissensit Klotz, in Actis lilt. vol. III, part. 
3 ; et Ueyne V. C. (quem fiiisse censorem, suspicor), in Gottlng. Act. litter. 
U. 430, 4768. Snam vero aententiam et omnem controversiam uberins ex* 
plicuity Comelii locuni statuamque copioae illustravit, et, quae scripserat, 
retraetavitLeasinginBrieien antiquar. Inhalts^ 1. 1, p. 97 sq. tom.U, p. 4-58; 
qnem vide. Adde Schlegel. p. 80. Cl. /o. Gotti, Lindner, Rect. Arnstad. 
in peculiari commentat. s. tentaminis critico-philologici part. UI, Amslad. 
4783, 4,|^tum hunc locum uberius ezponit, et, post examinatas, Lessingii 
praecipue^ interpretationes, gladiatorem Borgbens. docet esse pugiiem; tum 
Diodoram Siculum, secundumqnem iussitCbabrias, milites iv o|pO^Tu ^oparc 
(Uiftvt et Sixta^ai tovc noXcfubvc xaTaircf poviixoTftK > sequutus^ arbitratur, 
Agesilaum, quum vidisset Chabriae milites stantes, et sculo neque pectus 
neque caput tegentes, aed id negligenter, quasi requiescentes^ ad genu sini- 
stmm locantea aut demittentea aut obnizo genu gerentes^ faaf tam denique non 
ita,ut hostem essent excepturi^ porrectam^ sed vel mediam, vel rectam, vel 
leviter terram versus inclinatam, manu dextra tenentes, Agesilaum igilur 
illum militum atatum habulsse strategema, quo ne deciperetur, et vinceretur, 
tuba auos revocasse. Enimvero ab hac quamvis ingeniosa et acuta expositione 
amplectendd' me dubium retinent verba CoHieiii , impetum exeipere kostium 
doeuit, Comparari forsan potest locos Yalerii Flacd Argon. VI, 234 sq. de 
equitibus Sarmatis (ubi vide Burmann.): Id quoifie tegmen equis, at equi por-^ 
reeta per armos, Et caput ingentem eampishostiiibusumbram Fert abies obnixa 
genu, etc. quae ita interpretatur Burra. contos, quos equitea Sarmatae gere- 
bant, porrectos prominuisse per armos et capita equorum« at genibus equitum 
auatenUtos et innixos. Ibid. Burm. laudat 8ilium Ital. XV, 686 : Sustentata 
gemi per eampum pondera eonti Sarmatieij prona adversos urgebat in hosus, 
Novnm Chabriaeigiturforsan id erat, quod iusserft, scuta genibus sustentare, 
hastas porrectas, pronas, in hostea incursuros, tenere,eoqueexcipere hostium 
impetum. Harles, 

TiKOTBivB IV, p. 487. Haeeextremafuit aetas, QuaPfayippus Macedooibus, 
et Dionysius Syracnsanis imperitabat; quaque Athenienses cum sociis Chiis, 
Rhodiu, Cois, et Bysantinb, qui ab eis defecerant, bellum, dncibus Chabria^ 
Charete, Iphicrate et Timotheo, gerebant, quod soeiaie appellatnr, et anno 
quarto, metu potentiae regis Persanim, quem Charea iiiinrit aflfectnm contn 
Athenienaea provocaTerat , aeqiiia coaditioiiibiia l^conipoaitiim eat. U qnod 



4»8 



SXGTHST» 




«^fONMl PM. Sic«l, Kb. XVi^ cip. SS, «t Qvm. MnMi i» A 
ilivi <!wtwim. .Eintf* Sic fcve Diodbruf 9i<Mpie> XT» 7» 8. et Jimiwii» VI» 
9, Av- AiltUItocraUiD Iq Ai«Bfagi4« pw ^44^ in i«. ci |if . Mdkn ittlMi 
«x^fWi ingifk Altai. a Nepote vocaMir iiiUid lanipiiiift tff^ aati^iM ii 
fVBi Alhew»0»wuB» wbtM iam T^nli Wiiriiit in l^imltt CUiii«» ai V^ 
fKdrtwWt 91MI PQ4 bMaa oiMliMn qiiaai «mlna al Mfwlte fiiil. 0«iia 
M AmlW «k ialo ta«pore« qiip AilMWMilm ^ifflwi ad 
ioMVii, «I CM Plmbiiiiai^ HT^wl» V^ 
fM«l KfcMr «aqnilici» l i r i y < »aK cac a wmff PcH» fM9 qiaaa 
^fcamwm dvitoaji «lHH*da iMrtWM il i a fecil»«kMtiliate^ 
AriMadcnu Ci«aw«a^et ^t^mkdmk. Fhi». M»i»CiA. p.4Al.aMabt^ 
CimaAi cAiiliw km mm mmmmme^^pttm coribii» IM d» «i^» Mm 
(fiipiwwi> rc9icv«Qy^ n^ ^ Twtt mn^^tHtna Mciiir lai > a yy cii 
JHVi^X^ CWH^vimii $X>n¥h>w mklk x(miiibmQ wm ^pofn/mijfSm^ mk 
jCWWiM» cV ittXvXaiifl^ QiWcm vdt; x<V^ ^ f<^<y* i J mm^^twcv cim ^/i ii« a 
cib cci^ fro^^MH» «vfln»«l< ^ caS» |3»at)iHC i^iyfttm 7MCfic«ia, y l^ai » 
4* aHiwAttroic ^ £3k2iaiyisiga ^urtaimK mrmpjmmi^vmi^ i^ itn^filk m A yna rf 
>iicii cic ««^ AviBiv ff6fM>xa|MMa ca oiffki» Amjc^ '('jkavtct «cSy^Mi» iff|M(p«a^ 
M AiiM«Qiyi fan H idm^ ^vtVf^Ur Tm XtLpmpm ciidUai > Mi {iAjm ifimmma^, 
qS9m. A miQ JBtenuifleic c^aw m^ «8p«x^ *9>' *^iW ^/O^ ivtMx^l'***^ 
$XOi»«c» «Mc lUpafiy fopay^vc I» jiiiciiKcc mk 9^ifmxptc mt^ fAoMc ii43Mc» 
diffQ^^iqcmc. Co»lra Diodofus Sicvlus, Kb. XV, cap. 30 et 86^ poalqiiat dk 
GoBoniCy. CbakriaA^ Iplncfalic cl Timoyiei Al^MiiflBaiiiai laudifaac 
SpaoMHMMian^ TWbcMni aoo tanloiii liia«, nd. «i Milliadi^ XI 
CioioDi «I aliicy qoi «mc eun MediciclcinpoffikcM flcauccMrt» ii 
QaAa, diam Giccro«tc> iadi«io 600001«« pciac^pc M^ ¥i4. Glc^ i^ I 
JktfmL «ap. 2.Scd NcfdChic ei Pkterchos ioqeootaa teCMM ^ Atkaoie». 
labos^ quft ecMlra Wchcrnc diOMcaraat. Piutaichiia qtta« d» GnMooo ^iail^ io 
«jbrioci loce ccliocat ia T. Q. FHm. pag. 375: ohi d» ivnMiaio eMOpLaioMi 
iotcc oioctcka etiam honoa efcrat » aine dohio Anctidcoa ioteliigeoe, pmgit 
hic ^ecbictOii ya^ Atom^Xocc; «om Av«o»^||«^ m^ cc AXxa&iodiii^ iMjyjaeec 
ftktt c5 hinm^ xao pAxm^ wx^^y x«t« tc w 7«y vdui Qmkama» ^ x ^ —tf 
4ir^yTC, xp^o^ou ^i vpcc x<^P^* cttycv^^ xoi to xodMi^ oSr xoviipOcifP^ odat 
%i«wMyw AXX^ai To. Ha/«(fe!»MCv «cs c^c ofAoc, Muirv}» ca Uia^dic MmfMi« 
Xte^ xoft OUamiflECt xoi #i/i|Mir6>flic> xoi tu opcc Kiipv^Jii»*^ ooi «91 in|i« 
Kiwjm» K^"**^ ^PTCt^ oaooc «ac MAX^ * EXMtc coc ^cvXcif |iC|«agpiiTOiiip«c 
acm», xol «d» ^Mmioy owcn; mt(n^a xak Svii^oc cir* avm ccoaivt ^ 
frXti^ xax/ix xai fiXovecx/qc Tuv^70Ufi^yuv irspirpafrccffnc. Qoee-ita dialio§iiao. 
Bella Medica a Miltiade^ Themistocle, Aristide, et Cimone Athenieosibos 
excelienfaM gsccto oooft piu onHua Grceconmi adule et Ubeetate» Poa* hoa^ et 
pmcjpoe pof t Cimoaoc monlcm, praeelarom niiiii adJvcraoc.PemaB AaiteffMtan:!^ 
^^ndquki pracclai« feceriol» ioimuluam Graecoffum pcinioiem frcffroot; 
ondo Pcuomiaa, lib. %lXh cap. 52 : T«uc ^ airi rw. n«Xoir«vviioiflix«ii. ir/mc 
AOnMiliMc n^iMfmf nsA jw^ft i cfli mmMt «ovc audloxcfuocoKMsCi fam «i&^v 
ywc».3i^ w k^^ffmn^ froiiaisoc iSmi qiic t3k BAMi«i hmr ho» 



iHiitoAftil 4^9 

ifkkM9$i CtkOnk» •! TtiAtfflictis lihittl AlliMi AisiMI MNHfl {aM ttfeniofli 
tfigBi. Attkn Tirttttls ifefiiittiaaii ntallif ftballl «dttiiitftfltii ct lidafojeeiltltlll 
Mtfjpoi su* loM roliquit. Stm^nn, 

DlTAtMs II, p. 490. ^ PMrdeio intiffecim, PMAi \h hilfortilfl tt»p(M , 
ul iuli ib aliisi et • n« mbiiitMluin «sl. (A Meti«lfto Ititetrfictus fult, ♦!<!.' 
Honiori II. V, S1$), M bttioitdodi errores tiommisenintilli, lt«ni bodl. CJceM, 
toemorBM ^tiOf lib* V. fujc. Disp.clp. 34^ DariwH vocit pfo AruxtrsH 
Mnemone^ ut ante Davisium iam ostendit B. Brisiotiiiis^ lib. 1. dc B. fiH^t, 
cap. 83. Idem, lib. II, de Gloria, Aiacem pro Hedore ponit : v. A. Gell. XV 
II. A. d. IHo^uet Laertitte citat PhOaHihuH (H tyiandri ^ita de re, At <||ua 
nulla ibl fit momio. Vld. Metiig. ad Dbgen. Laert.lV, 4.Strabo re/«rt, Ca«- 
airem primum Illeosibu» agros et libertatem dedlise, lib. )ClII, pag. %t$l 
aod Casattbotttfa docel) faoa lamdiu ante Giesarem a Romftnii ea fulsse COnfti* 
^ttotoi. Pliniui Mlclftm pietorem AtUlo regl aequalem ficil, qtti pfui ceolum 
anoii serloi viait, Vid.I. Perison.ad Aeiian. III V.It. 3f.Lege qtter«lii fiio- 
iij^tli HalicarDisseir lib. VII A. R. cip. \, de Liclttli , OellU^ lliuramqUo 
icfiptorum Romanorum^ nuUam lemporis babentlum ratlonem, negligentia, 
Lictafttii Firmiint errorem chroulcum oiteodont idtcrpret. ^A lib. I. de fala. 
f^I.Cip. 20. Ovidhim proTibullo citatSeneca. V.Brockh.ad Tibull. J, t, 26. 
De Pylaenteitt metltiottem qtioque faeit LiviUs, tib. I, c. f ; Bx Paphlagonim 
fHUi, a ndei, ei dtioim, rege Pylatmene adT/vidmamiiso, quatretam» j^., 
Addo 6oblegel, p. 6d iqq. Hdriei. 

DATittKS X > p. 200. FidemquB de ita re^ mbte PertaruM , dextrd didiaut» 

In loio paene orbe l9o( ^irt ir/^t xal ovyO^xaic P^oilaiti t&Q ^ifcac ttihvifi 

dXHXofC^ioqttitQttCtdr SiMiorum in Aristopkanii Tfubes. At apud Persasfldea 

dextra data omnl luramenlosanctior docebatur atque conscrvabafur. t)iodorus, 

XVl, B4t Bf^vTlc Js raO BiftaMmyoi, «c xac ^sSiaV 'kt^th o M/vttop nfeufftfv, 

M to^otf • fifv jSaot>tt&( 6pyta9iU ^c o^ 9rccsv6^fvoc, frap/^M ^i^ €itnxkkim 

vlcCi^fff)/i^acC9 ieac9rpeo^Ttt|(v dftllTvf^v tt(fi.litv, Efttl ^l a9fa^ofXfvof o ^ir- 

tMiuf Mrhv ftfStopkLv toooOro ermv,^rc oufciv,£|5atfilt9,4tp^$ecc j OAlcco 

fftl» «\icMtfyv«>>fi^vd(/[c8yocan9tvTa«aTairpdE(ac, M rd fth ^ouvac t:^v ni^v^ovih 

^ tfWTtXrfMctfiv inttyjtXXopeiifbif Mktn Atoiioit toCtuV fitttv^n^i, xac fciTaxa- 

Xittdfiavoc toOf Oimptftcc» d^ccvoec frpo0^a(i, xac ti^v ^«{"cay I(^giixitu diTTa» 

\imt, Ec*! d* 4 tr/ccc avti) ^i^acordEin noLpdt toTc nipaatQ. Corlitlf^ VI, 4, 44: 

ifeo ciii&ifaftiA Alexanderjidrm, quo Persae modo aecipiehdrtt, darei im>ioialwn, 

Jf v&nissetf fore. Illud aulemnonsatis assequor, anReges praesentibus, qnibus 

fidem suam obstrictttm ibant, dextram detlrae longereot, an verias deztrae 

iimttlacrimi donarent , sic in eum usiim tnore genf is fibrefacfum. luoxisso 

destras deslris priesentibus colligo eit loco Iosephi,antiquit, lud, HVIW, \1ti 

Odi,ioqttil(A|»td€«voc) to^C ri 9rar/B(6ooc Ot^C Mj&ivoro, ytnih Mxot ipoi»H¥ 

ai^6c, «al rh9 dlflAv id(jbv, iittp /i^c^v napk nSfft totc Myvi PaLp^&* 

pttt^ ifopdiiiyiuL T9V O«|»oi?v y^vmet roccofu^oO^. Quomodo vcfo abfentibua 

fidem deitfft ddbimt? Mum per eo8| qo\ ad eim iCcipietidim miliif fitabilirc 



4^p 



KXGTRSTB 



|nee videtor Xenophen, VI Cjrn^aediaM Mfw «ol «u ipSh Vt&i td^ ircc& 
m6ioiBV» Jffcfty Tf ^oci umc f^pwfuv «oc Tocg SXXotc TsniTot^ ilirgf» ftv autoc 
Xa^fiiv frotpa «ov. Polyam, VIL* ^i^tftv ovTocic lirffif o vo/m» Ilfpotxfi. Clorins 
JiiiC.3U, 45y 43: Inquam rem unieumpigma fidei regiae dextram te fereri'^ 
dam AUxandro dare, .Geihardut» Vide ibl noUt BeineggerL la HS. Leid. 
tnt : Mort Pert, rtx daaram dediaeet. Boeius» Vide et Freinshein. ed Corlil 
L 1. Locos SchoiiasUe Ariotopban. Nub. Tf. 8l,eti«m citetur a Salvagnio ad 
Ovidii Ibioy ts. 528. Hinc ^i^tat a Graecispro foederibus poauntory ot docel 
Potteros ad Lycophron. vs. 54. Stat^eren, 

Epamihovdas Y, p. 210. Pariiur pax heUo. Respexit Nepos locom Thacy« 
didis^ lib.I, cap. i%A: Ex iroVfiov fav ydp fipi^yn pa^ fScSatovTot. Haec 
Epaminoodae et Mencclidae verba moltom luds motoaatur a Polybio, lib. 
IV| cap.3tyqoi coosoleodus. Geterom scriptoresRomani amant imitart Thu* 
cjdidem; nti Sallustios B. Cat. cap.3, $ 2, ot iam observatum a doctis: uti 
at Xenophonlem. Vid. Bem. Martin» lib. I, Var. Lect.cap. 42. Sulpicius ia 
^ist. adCiceron. imitatur Aeschylum, V. eumdem, lib.I. Var. I^ct. cap. 
20. Alil alios Kriplores,poetarum ad exemplnm, Virgilii praecipuei ut egregie 
ostendit F. Vrsinus. Nec tantum Romani Graecos scriptores, sed quocpie 
Graeci Graecos, Romani Romanos. DeHoroero, qiiem ceteri expressemnt, 
vid. ioterpr. Aeliani, 1. XIII, V. H. cap. 22.Quosnam auctores Tbncydides 
loerit secotosy vide Schol. Gr. pag. 648. Si Hecatae Milesii et Herodoti opera 
conferre liceret^ plnribus de iis agi posset. Vide interea Valckenarium ad He* 
lodot. lib.Uy cap. 77» lin. 54. Hecataeum ab Herodoto consultum patet e 
libro V^ cap. 437» sed sine dubio magis propter historiam, quam eios verba 
ipsa \ Herodotos enim novam quamdam vim verbis indidit: Vid. Valkenar. 
■d L VIII, cap. 22. Homerum tamen el Sophoclem imitatum patet. Videom-^ 
dem ad lib. III, cap. 49 et 80; ad lib. IV, cap. 97. Romanos a Romania 
cxpressos negari nequit, yide de Virgilio Biacrobium, lib. VI, Satom. cap. 4, 
ct^sqq. Virgilium fere singuli .ezpresserunt poetae inseqaentes, et quidem prae- 
terea id sibi laudi duzemnt. Hoc tamen Nepote indignum videtur Heosingcro 
in appendicula annotationum ad Themist.cap. 9, 4, potanti, pamm eredi* 
hiU, Nepolem alieniSf quam suU ferhU uti nuUuiese, aut eua ad Ciceromanae 
numeroe exegitse, qui suos quoque saepissimie variaL Sed si Nepos pthf quam 
alienis verbis uti maluit|Cor ergo transtolit Ciceroius verba in sua a se acripia 
de Thrasybalo, cap. I, $. 4: Itaque iure suo nmmuUa ah imperaUire mHes , 
piurima verojbrtuna vindicat, Locum Ciceronis ex Orat. pro Marcello, cap. 
2, desumptum tett iamdndum observavit Schottus. Plura non addo. DeniqiiC 
nti veiba, ita aliomm sententias Nepos est secutus uti hoc capite, f. 2: Hii 
gentiplut ineat vinum, quam ingtnHf t Ciceronls cap.4, de Fato: AthenU 
tenue oodum^ ex quo awOioree eliam putarOur Auiei, Crattum 7%ehis, itmqmt 
pinguee Thehani etvaienUt.lSX hisceantiqoiusCyridictum apod Hecodotiun, 
lib. IXy in fine : ^^iut ix x&v fiaXoxSv x^/»mv fueXontouc ^aiipa^ ylna^» 
Sed de perverta hac opinione iam pluribos egi io not. post. Qoibos adde. 
iljfesseliogii notam ad Herodotom: sed ad rem. Nepof in priieiat*. 



▼ARIORTa 421- 

Nequ^ ieiet, tusi in inUnore parU aediwn » qitae gjrnaeeonids appMOurg qu6 
nemo aecetUt, nid propinqua eognntione eoniunetus* Nonne Nepof h. 1. rcs« 
picat^ non quiclem verba, sed sententiam Ciccronis, lib. II Tusc. Dispnt. e. 
44: Quae (feminae) eeteris in urbiBus mollissimo euitn parietum umMs oceum 

iuntur. Stayeren. 

« 

EpAmrovDAs VIII, p. 245. In perieulo. Quum yiri docti non satis congmere 
huic rei vocem periculum censerent, certatim eam emendare conati sunt^ 
Alduff in sepulero edidit.* quam lecticnem Hotomannus, III obs. 20, tuetur, 
probatque^ et lac. Gothofredus in commentario ad 1. II» God» Theodos. de 
sentent. ex perieulo recipit, pag. 393 Longolius coniecit leg. in peristjrUo, 
Memmius, m soaptdo, Lamhinus, in cippo, yel m eippulo, Buchnemt, intitutog 
i. e. alTcbcc imypetf-S, quod etiam Cl, Kirchmaiero placere video^ sed ita, nt 
videatur^ adactus testimonib Plutarchi et Aeliani, et antiqua consoetudine» 
id potius de columna scpulcrali sive inscriptione monumenti Epaminondae, 
causam mortis eius indicatura^ accipi velte. Sed omnes istae emendationci 
nimium a scriptura librorum abeuntt qui constanter in perioulo legunt. Pro- 
pius accedit ad eam lectionem coniectura doctissimi viri, lac. Sirmondi « qul 
legi vult pariculo: quem seqnuntur H. Grotius sparsione flonim ad Ins lusti- 
nianeum, p, 370» et Des« Heraldus in ohservationibus^ cap,, 50 » ac In ani- 
madversionibus in Salmasii observat. ad ius Att. et Rom.Iib. H, eap.7»Niai 
quod Heraldas tandem admittit to perieulum retineri posse, sed ut idem stt 
ac pariadum ; qua voce significari volunt To Toov, MxumVf enriypafeie j 
eaemplum ex archetjpo descriptum, dicique ut parieuiae chartae apud Mar* 
eulphum. Sed recte docuere Salmasius in observ. ad lus. Att. et Rom. eap. 
7, et lib. de modo usorarum, cap. 45 (add. idem ad Solin. p. 858. b. ad hist. 
Aug. p. 380, a. Fiteh,); ac lac. item Gothofiredns loco panlo ante landatOj 
vocem parieulum infimae latinitatls esae, nec instituto Epaminondae aut aeo« 
teatiae legis 2 G.Tfa. de sent. ex perio. reclt. convenire: quum utrobique 
non mrnypaqat sive ezempla^ sed prototypa et ipsissima aMy poiqoL desi% 
gnentur ; nec absolute dici paricuium, sed paricuium inttnanentum^ parieidae 
ehartas, epistolast etc. Ipse Salmasius (de mod. usurar. p. 667, 6€9 sq. 674 > 
611 , Fisch.) cum emditotwn aUis perieulum e%ponit> titulum sepulcralem^ 
sive imypaqiiif monumenti : in cuius vicem senlentiam, qoa condemnandua 
erat, Epaminondas in eippo soo conscribi volnerit. Non quod id unquam 
factum fiierit : sed ut Thebanos in invidiam tds verbis vocaret. Sed eo sensa 
hanc vocem vis alibi reperias. Neqoe credibile est, danmato et capitali sup^ 
plicio affecto Thebanos fiiisse splendidummonumentumanttitulum positnroa. 
Nam verisimlle estThebis non minusyquam Spartae et Athenis^damnatoruiii 
cadavera non^ in sepulcro patemo, sed pecnliari loco sepulta. Deniqne verbe, 
quae Epaminondas in periculo scribi voluit^ potius sintentiam iudicum auf 
tabulas poblicas, quam elogium sepulcrale, rcferant Quanquam huic intcr- 
pretationi favere videntur Plutarchusin apophth.et Aelianus XIII, 42, apud 
quos Epaminondas inbet haec imypop^i t^ arhXTf, Miknv autem viri.docti' 
Bqpoauiu colniqeUaiii fepokris impoai aoliUm. (SieuteipitmDa cf| Scba^* 



/ 



444 



tmCTBSTS 




tm. «4 Ut,Adimit M Mi. PcriM. ^ aarfra ttkm Hepelb Wi). 
iolefprtlari coIavmb, csi i a e cfi tt b ttttur, qvite igBOfniaia irrog«« 
Sm Athrwinktn Anhmumm ifmmimm» Plistoojctis F. ZtMiem, 
gjirimpt, fMl GfMCPC fmmm amwwfitmU «t P«rspe 
c m^enM tt tioiieai ei«s pibe acrse inscripceruot, potcslate fscts valcati 
oecidcadi, ciqoe ac toti generi ipsios ipKNDinia irro^ts ; adscripU etij 

• Blodie in Pelopooncsani invextssel. 
Philippica III, p. 49, d de lelsa legat p. 3)5; Aesdii. 
oral. coaHa Clcitpli.p. 310; DJaarchas, orat. cnntra AristogiloncnB, p. 
7J, €l ffoaaas, mA iaiiioai collecl. luclor. ad Suliteot 4 Ifsaisoaeei; qai 
oMils ^hi i^ h y^oi i X<^^ ^ ifn§dhtu Tirp«)»vy ax^fiort, h f iy* 
jtf^mMTmi n %mi pnlmmpimm ^pcc- Vidari el Ifeanins potcst io Cecropio, 
aip. 29« Pari aiado dofoliooia Alcihiadis «scaiploai io pila Ispidca iacisaai 
al ia paliUco poiiloai csl, d€ qao UmUWf 7, 4« 5 : nbi vide a Gcbhardo aa* 
aolali. Alqaa lanc laoreai rcsprsiMt. PlatafdiBai ac Aeliaoiini, baod noga- 
^fifiai* 6cd m de to vcrba If^iotia, el pmmU voeam accipi dcbcia poteai, 
Wmimm addod poHaai. Kaiqiiaai faiin alibi, qaod sciam, boc signiScala 
m mnk * Ac (kri polait, al bi ip fataa i a a tt o r om, aodc narrationem niam 
kpaienial* aoa aatis pcrcepcrial, aal ia alioa aodoraa, quaro liepoa , inci» 
dafiot. Qiiafo malim do libaUo, aif a acripto iadicia , vtrba aoclDrta aoslfi 
afcipifip alqaa iUad mm aoa ad Epamiaoadam, ut c«m aliis fialmasiosfiMii, 
mi ad Tbabaaof rckrrt,qiaDClia« ficboppiiis rcfcrl, Nam ptrimUism indiaai 
aifo libcliiim Gfaccofom imitaliooa dici, Salmasios ipsc locis allag. ac na 
aol. ad bistor. Aug. pag. 84 aonolavit Idqnt clare doctnt tituli n tri aiq im 
Godicis 6% sf nttatiis az pcrimdo rtcilaadif. liam qood in tpigrtpbc, al taftta 
1. IL C. Tbaodos. cs fviado noUm^ ae prooa, id io ttstu 1. % Cod IntUii. 
da •eriptis tt 10 1. 1 C.Xbcod. dt aaripli ftciutioue prolcrri; 1. II C.lostia. 
L YL Cod. Tbcod. ct I. omocm. XL. C. Tb. dt appcllal. dt ^t\ ex UheUm 
dmi dictlur. Etiam in ootis luris Bfagnoais lcgHort D*P* de pefiado', D, £• 
d$ liheUo, £t in coIUtioQc Cartbagin. II, cap. 68, dicootur Emoeploree, mc» 
morti pcricuU et proftsiionU mtae, eonmimo di€ gtUa edere feiUnaste , iim 
ut Noigrii parUt utriutque ia d i eta n do nott desini. Ncque eoim posauo assea* 
liri lact Gotbofrcdo, ibi periadi voecm proprio significato tfterri ccoicntl. 
BmQipiorm aoot icribat, librarii^ roxvy/Mifoi, qui ocu scu gfMa poblici olEo 
cU tlfipiabaiil, fanrabant^rccitabaot, ttdc iure ptUntibos tdtbiat Eorom 
aifpa mcnlia fit in Ulis GolUtionibiis s ilfioque in NotiUa imptrii. ttalibii 
ut doctl GoUHifrfdiii io Commtoi. ad I. II C. Th. da oumcrariis, ata. Vetaa 
imcripUo Aoai. apild Grotar. XI. p. ii64i Oine pat$r ezeep$or, leoimr, letrilm 
MomrdoM, ftc. Gtflf purgatiooif Caaciiifoi tt Felicis cuoi OpUto tdita^ p. 
747 cdit. Albiipinari ; NoifU mt ojfieium puUieum, id tUf Jedetiut etluuius 
Ssfieploru, Quaa rcpeluntur p. prosima. L' AureUus jHaroiaaus Jug, L, 
Btmpiof f<t io loicr. IV, p. 372^ c| in aliit Bxoepior c t E^ptorm praetidis, 
Fit 4 1 ia librif iurii aiiquotiei meQtio Etfofptorwn^ ponuoturqoa io Krioio» 
nim oiilciift. lioca, prafttr Gothofrtdum l.o. «t io Farilitlii tiuf tituli. iodi* 
m\ jkUiQOf Lfi* lurilf fl Gvibff. df ofto. domiii Aii§. II^ 44 et III, ;. 



QMCii mmihakhmif^ SMm imidfrhi^ imdirftip^. Male HiterpNit 
JTMfmmitiifirt Exphtmor, C o mu mp i m m \ Ne^ ItqvelMit ^tftni noTiiilM, 
AeiB. Porlo. Fortassis nce 4oeti». MeurBMit inieHekfit» Tix iKai imiittiiras hl 
Lesico gn«e»-bsriare. In E&ceploree igitwr optiese eoiignift, ot perieuR, t* 
o. praAoeolli^ nt Mie loqiiiinnr^ el profismomU mme memor§$, getia edmU ; 
non ilen» «t pericoli sibi ioiaiiBnttlit reeodlMitet M faciant. QuDdiitm enim 
perienlnnillndl^ el qnomodo cnm profmriem Esceptomm eonfungilnr* Apdl 
GepiloUmHB quuqnt in Mnroo Antonlno, eap. XI»per<onlBm ^ym^/ecComm, ^n» 
(sive, nl Catnnbonnt loKit. ex 4fm) ie eemper lans iftcfnsie tAicitof, si Gttin* 
bono ct GotlMfre^ cfedlmos« idem etl ac libellut sive Ibrmola a praefeetil 
praetcripla, etsi aiini Selmatio vitnm* Vide Gothofted. I. c. p.393. Ac lm 
quis sequiori demnm aevo hunc vocit utnm introdoctnm exbtimet^ Cltefn 
quoque CoMns pMims et perieulm magiamtmm eonlonxit In orat, ft n men» 
tarie, sive iib. UI, inVerrem, e. 79. Ordo ett honestm, inquit^ qnis mjfei 
(de seribis loquilnr)? ett vero hmmetm^ qood eenm komimmt Jidei iaMm 
pMeae^ ptri m J m ^ mtmgietrmtmom eemtntimmtmr. Me aliter haec verba itt* 
terpretari non toinm Holoniannnm l.e.ted etiem Gothofredum. Vult ej^tm 
labnlas poblicit voesri perietdm mmgielHmmm, qood magitlratoom adminfilll* 
tionis tabniee a teribit diligenter cont ke mnlnr, et quibut postet rallb adml* 
nbtrstioni Seoatui reddi posset, et sic^ si repetuodarum arguerentur , accn* 
tiloribnt mtisfiertl ; Ideo aplitttme» quibnt Ulanini tabularum cuModli cuta* 
WMttitnr,;ptriWMm mny^slinniijn commltti dtd; eodem tenso, quo tpteGlcitfn 
«■nm sodmt et periemimm eommittere diiit, pfo Gluentlo» pancit i fine ptgellit. 
6ed qois non videl haec coacti nlmlt ette« el perieidm mogisMlnwn llilC| 
laoquam monttmtnta puUica, strMoommrfll diei? Sirmondtts quldem etitm 
apud Ciceronem et in utroque Codlce, ac in notit Magnonis volebit pmrieaU 
vocem repooi, suffragoote Grotio; ted |;>erperamy ut Salmasiut oslendit. Cuitti 
ratiooes frtuiri conrellere cooatur Ileraldut. Ait, ^iMie eiusmodi mommumiie 
(coluninis puta aut pilis) imseriMentur auetoritate peiUeti^ eeOT^ypafn non 
yiMist, ted Atriypmfcit^ verum MfynctL^ el eiutdem rohoris, ao ipamn aHxiypttfe^i 
sentemtiarmm aetem pinra/uitte emmpimria; totidem scllicet, ^ool iin6nntnr 
extequuUoni mmndandae. Fateoff, me non capere, quonam hiie pertintittt : 
nequi nunc ditputsbo, qntm vera tint. lUud qnaero^ cur Epaminondu nmi 
in nOroypdf^, ted in/wrieofo, h. i.tttilll iolerpretiotur, in dm^pdf q» virbi 
isthaec Inscribi petieril : cur item Imperatores non ex libello slve icrlptn 
prolotypo^ ted es pmHeuio, sive eiemplu, seoteotiss recitarl Insserlttl. Hoe 
docere Hertldusdebebat. Quid vero fiiciet perieuiis magistrauaim apud Ciei- 
ronem? An et illic dvTiypoftt desigoari dicet T Atqui non opOs erst dvtiy/Bd- 
fiuactorum, quumprotolypasuiBceretasservari. Porro tpud Nepotem /Mri^iitt 
voeem Cuiacius comnieDt. d. tit id Cod. lustln. et ohsefv. Il, 255| Latigliittt, 
Semestr.V, 5, et ibi Bemb. Anlttmnus in notis, p. 239; I. Haevirdui^ ilb. 
protribunalium, cap.2l; P. Fsbir, Semestr. II, 24; Osy.HllIlger, id Qinel- 
lum XXVIII, 3, Iii.H. et ex ioterpretibus Lambinus, Savaro, Eroltius^ di 
libello sive labella, in qua sententla de Epaminoodi morte multaodo per- 
KrilMDdi erit icoipiuDt. Vlderi limen poitH de tabulU publioii potiai« leti 



4a4 



EXCVRSTS 



arcbivo Reip. aecipieiicUi,* <pioiDodo 61 Sehopptai, Verisim. VI, IS, ae Gebhar'^ 
dufl videntur accepis«e : Qisi quod faic penadi vocem volgalo iignificato ex- 
poait ; vuilque Epaminoadam petiisse, ut in actis iilis, in quikis tuam peri^ 
culum ad memoriam notetur, talia inscriherent \ at perieulum idem sit, qood 
annotatio tive commemoratio periculi illius in tabulis publids: qui loqoeadi 
modus exemplo, puto y caret Melius Schoppius, qui libellum sive annalem 
publicum interpretatur. Vt ita sentiam , facit quod in sententia inscribenda 
non mukandus vel damnaius, sed muUatns legatur. Quod magis arcbivo, qiian& 
sententiae iQdicum, cougruit. Et de buiusmodi munumentisGceroquoqueet 
G>lIatio Carthaginiensis videntur loqui. Sed de eo dispiciaut ampliuty qui me 
perspicaciores sunt ; neque enim quidquam temere aifirmare ausiro. Bosius» 
Bosii explicationem probavit Gesner in tbes. L.L. sub v.periculum^ei pamm 
discedit Schwabe. RectorBustad. inPecuIiari progr.de pericuIoEpaminondaCy 
Vinar. 4780. 4, de cuius aliorumqueexpositionibusplura vid. in nota Harles. 
ad nostrum locum. Tzsch. ad ed. 2, intelligit eiogium damnalioniSf quod co- 
lumnae iascribi voluit Epaminondas. Ila interpretatur iudieium, quod capitis 
periculum affert, condemnatioaem, scriptam ludicii sententiam. Praelinm aulem 
apud Leuctra coromissum est secundum Pausan. VIII, c. 27» pag. 655. Kijlm. 
et Corsin, Fast attic. IV, p. 7 sq.Olymp. QI.2.£difor BosU, 4806. 

pELOPiDAt Illy p. 223. jib Archia hierophante Archiae, Sic ornnes hodie 
legunt, et feliciter restitutum ab Aldo, ut creditur, locum hunc exislimaDt; 
qnoniam apud Plutarchum (in Pelop. c. \0, el de Socrat. genio ^ vol. VIII, 
p. 356. Opp. ed.Xips). legitur, venisse quemdam Aihenis ab Arehia hierophante 
ad Ardiiam cognominem, hospitem et amicum , litleras ajfferentem, elc. Et 
tamen in MSS. et edd. vetl. purioribus nuUum vocis hierophante vestigiam, 
quod sriam y reperire esl. Nam in iis fere legitur, ah Archiito iino ex his 
Archiae, vel aB Archia uno Tjrsarchae , vel Tinarddae. Quod postremum 
LoDgoIius et Magius Qnon asseotiente Lambino) a negligentia Mepotis esse 
censent; qui quum inGraeco scriptore reperisset &k' Apj^iov TtvocTt»' A/»;^iiK, 
ita reddiderit, ac si Tivap;i^ia uno vocabulo scriptum esset. Speciose dictuiD, 
fateor ; si meliores codd.ita legerent. Nunc quid prohibet>ne,primalectio>ie, 
quac et optimorum codd. Dan. et Boecl. fuit, leviter immutata, legsrous: alh 
Archia, uni exhis, Archiae? Ex his; magistratibus sciL de quibus paaloante. 
Pro uni librarius scrip^it uno, quod ad Archiam Atheniensem id pertinere 
putabat Quanquam et hoc ferri posset quum Titinius dizerit uni coilegii; Te^ 
rentius, mdU consUiii Plautus, coloris uUi\ ut observatum Prisciano. Sic alii 
i$to, toto,altero, dizere: de quoVossins de analog.lV, 6, qui et illud Apuleii 
fauc refer VIII Metam. uno potiundi studio postponens omnia. Sic noster alibi, 
alierae alae, totae insulae, pro alteri, toti, Fortassis et To Archino retineri, 
vel in Archinoo mutari potesl ; nam utnimque nomen Athenis usitatum fuit. 
Cerle si roittenti et accipienti unum ideroque nomen fuisset , viz dubito, 
Mepotem addita voce aliqua fuisse eos distiacturum. Nec PJutarchi loco mo- 
veor; naro is saepe aliter, ac reliqui scriptores, nomina e£fert. Sosius. Heu- 
finger^ Bipontina, Itb, Schmiedert, Paufler, habent omnes^ ohArMfl hieror 






▼ARIORTH 4^^ 

phanU, mii ex his 'JrMm$, Quam lecUonem, ut maiime prQliabiIem« rece« 
pimus. EdUor, 

AGISIZ.AV6 IV, p. 232. Tanta modestia, Imo necessitate coactns (vide ad 
Pausan. U, 6. Hati.J; nisi morte muUari voluisset ab Ephoris. Vide de 
Clearcho^ Ephoris ipsam revocantibus non obsequuto, Xenophont. I.II.Exp. 
Cyri, p. 228. Reges enim yelut Ephororum nomiae bella gerebant, ipsique 
Ephori bella hostibus indicebant; ex Ephoris regem in hostes emissum comi- 
tabantur. Ad haec Agesilao in Asiam profecto triginta Spartani adiuncti erant 
ab Ephoris. Xenophonl. L H H. Gr. p. 373 ; I. III, p. 383^ et 1. Y, p. 436. 
Itaque recte quidem dici polest Laconicis legibus libenter voluisse parere, ut 
de eo testatur Xenophon^ p. 515 (qui cum Agesilao in Asia fuit, t. Diog. 
Laert. II, 51 y eum nota Aldobrandiai}: s^ofuyoc avxl tou fi/yccoc scvote cv riC 
Kait^, 0^x01 Tajvifttfia \ik» SpX''*> '^ vofAtfia ^s Spxc^Oai, attamen hanc obedien- 
tiam regiam roimus ab eo postulabat. Neque etiam RomaeJ. Caesar anterio- 
ribus temporibus contra leges eaercitum retioere fuisset ausus; sed tum tem- 
poris mobile vulgus et incertum, scissum erat in studia reip. saluberrimis 
optimatum sententiis contraria, Caesarisque, qiii quovis largitionis et officiorum 
genere plebeinm ordinem iam suum reddiderat, partes sequutum» mukDmde 
senalus aucloritate detraaerat, etsic lulio viam sibi totique reip. postea exi- 
tioaam ad tyrannidem inunierat. Recte nutem docti ad h. I. observant« per 
nostros imperalores inteliigi imperatores Romanos, in primis C. LCaesarcm. 
(Respici ad Syllam et Caesarem, etiam ad Augustum, censet Schlegel, p. 22 
sq.) Sic Romani dicunt lus nostrum pro iure Romano, et ita Terent. Eun. A. 
II. Sc. III. Y8. 21: HatidsimiUs virgo est virginum nostrarum, ubi videDonat. 
Cicero, lib. II de ofBc. rap. i S, tjuod a nostris hominihus saepe usurpatumf 
i. e«Romanb. v.Mnnck. ad Hygin. lib. II^ A. P. c. 47. Staif. 

Agbsilavb YIII, p. 239. Neetanahe, Neetanabe legendum^ nouy ut habcnt 
lexempla Veneta, Naihahide, Sic enim hunc appellant Piutarclau, Diodorus 
Sieulus, Polyaenus \ nisi quod ddcafopwc Nectanahus, et NectanabiSf et 2Ve- 
ctanehisah illis nominatur. Quod autem in apophthegm. Lacon. NfXTa$tbv 
scriptum est, erratum esse pulo. Lambinus, Ms. Boecler. OnaUde, Jifricano 
cst NsxTava^fti, AhJL Faragio in historia dynastiarum, p. 89, Neetandnss, sed 
Patriddae sive Eutjrehio in Annal. p. 266, Pharaua Sehanedc. Ceterum 
AgesUausi Tacho regno pulso, Nectanebi adhaeserat: ot apparet e Xeno" 
phonte, PluiarthOf Pofyaeno ac Diodoro, Diodonts tamen ait, Agesilaum a 
Tacho, beneficio eius reatituto, non a Nectanebo, magnificis moneribus do- 
natum. Quod ei assentiri non vult ysserius, parte I annalium, T, V^ pag. 
269. Bosius, Sane a Nectanebo, ut hic Nepos refert^ maguificis muneribus 
fuit donatus Agcsilaus, quia Tachum desernerat, ira in eum ezacerbatus, et 
a Nectanebo steterat, qui eius opera Aegypti regnum, a Mendesio quodam, 
lugiente Tacho, occupatum, sibi vindicavit: unde a Nepote rex vocatur. Vid. 
'Wessei. ad Diodor. Sicul. lib. XV, cap.93, num. 91. Plutarcbus, pag. 647, 
huius Agcsilai iacinoris verissimum noraen esse proditioiwn, didt. A44^ 






4a6 



EKCfBMV 



praec. de vocU scriptura ; si hic quoc|ae NeeUme6o praefentur, nt io Ckt* 
bria, cap. 2, per me licet iSltaf . Ax. Gu. Noionabide, Ed. |uinceps , Arj^. 
«IraqiM Perit. A\d. Neit^Mtie. Ea.Mag.Lanb.Boeci. Bot. Nealimmie.OmneM 
fere oooiea m Mdt ftniuiit. Optimc igitur HeuaiBgems NedmnaHde ediAit» 
q«od iarn is praeataiitijsiaio Vil. esMDpian claris licleria espraaMiai Itgilir. 



ErMMRS I, p. lit. Murmm eqmUtam edmm, Sic MSS. Gif. Scltott. BmbL 
iteoiqoe alii LambiBO meniorati, suffrafaote Gifapio ia lad. Lucrel. v« mms. 
Gaesar^ At B. Gali. I^ 11, me qua legio mlterme iegiom smkmdim t^emin focsif. 
Sie omoes II6S. Braatio visi liabaere. Tcrentius, Heaol.II, 41, 30» hmem ^em 
in iMiHere idtmrme dum marrmL Infira XX, ui, 2, immu^t oiiwm imtmm umdmm oooa- 
Umtdl: iie coim m MS.legeodum. El tta veterea baac.el aioiilM vocea Bliot 
iofleEiBse, doceol Prisdaous, Itb. VI; VooNua, de aoalog. 3, 3, el quos iki 
laadat, lleaiqae Baogitts, lib. I, p. 40. Quare ooo dubilavi, aic pro «llert» 
qood io omoibua edd. balietur, rescribere. Porro miUrm mU tsl, qua% ^i9$ 
4, mmm dicilu»; oiai ia locaa comiptvs cal, quod volde vereor : id cal, «oo m 
dttaboi^ Dtiae eoim eotiquitus alae erant, ot vel ipsom Domca docet (de qm 
<Mljas XV Ij d, ac Vegetitts II, i), el quod detftrme ac suMetrmm oomiaibae 
diittoffiebaBtttr. Tbumaa Beioeaias, e irdwu, putebal, divcrtes iolellic> debart 
elaa, el Eumeoem prioribiis ialonim XIII eoaorum uoi equitum elae, qw>» 
ettoiqii^vocebDlo,oovissimoautrm tempore etiam aiteri,quaeAaeCeri0edscto« 
praefiiiasei adeoqoe hic de maxima parte Xill anaorum« c vero 19 de cm* 
Irema, et ultimo vitae Alexaodri sermooem nostio eeee. Sed non Itaiisaeili. 
1. Nepoa de priore praefectura, ai aliquem prtoribus Aleaandri anoit g^aaieael 
Euroeoes. Et qoi disisset alterme (h. e. ut ille accipit, diversae^ tiii) eum alee 
praefuisse, quum prbris ouliam mentionem fecerit ? AUerm igitur ala est 
elterutra^ e duabns uoa. Sic eoim loquuotur optimi acriploraa SttetoQius, 
Galba, c. iO: Aimrum aUera aegre retenta in qffieio» Gicero II Offic. iSt Qmflas 
Se PompeiuMaiae aUeri praejeeistei. Hirtius, de BelloAfir. Cmesmf mUermm sdmm 
miUii, Sic Moster aiieium eomu dizitXVI^ 4, 3. £00. 
> 

Evmaea II, p. 243. £i3eri eius. Diodonti XIV, eit, Alexeodfttm morlinim 
mHt sioe iiberis. Idem paulo pott addit, Aridaeum, Phiiippi F., Alteeodci 
regis frttrem ee alia matra, ab ooioibot priocipibot rcgem ftctum ae pro» 
batom ; Pcrdiceain autcm regoi administralorem eraatum. Sed Pluimrdktte 
tradit, Rosaoem ex Alesandro praegnantem fuisse ralictam. Atque hunc in> 
eertum filium regcm eue, el se interea ragoi curatoram dedarari Perdiccot 
volebat, ut ait eodem Ibco Piutmrehus, Idem,)rs|»c riiq Aieatandri xfrgn^ ildkp. 
lif^ jB, teribit, Alexandrum duas usores habuisse, alteram Roxaoeo, alieroio 
Stetiram^ Dsrii flllam, utrum autem liberos pepererit, ntcoe, non tddil. /e 
Aiexandra vero narrat, Statirsm, quum praegnans esset , a Rosaoe tpietolt 

Iiadain insidiosa tt fallaci pellectam, esst interfeclametinputtomdtitcteiB. 
Ui teribuol, Baniotm Arttbai i, imo Otdi (ut vull Arrianm) fiUiin^ li«« 



VARIOftVU 4SiJ 

MfPM «gmiHj vlra norliM» «b Alexandro eoni|WMiaai , filhim fMpafiMe « 
Qtfculcm nomin^, qui morluo Alexaodro annom aetalis dteimam qaintam 
agerct: qiicm regQi iieredcm etse oporlcre potiui, quam Roianae partam 
iocerlum ad regnum espec|ariyNeareliomconieQdiffM. Quidigitur diccndnmf 
RoMQca filiua, qnum Alesaoder ezccffit • vtta, nondum natus eraCf ct non 
ita loDgo' po*t« quam natua ett, tempore a CasMndro nna eum matrc iater* 
fepltta cat ; ct aliquaoto aota Hercules Barsines lilius ab codcm intcremptnc 
•rat. Stetira ex Alexandro nunquam praegnans fuit. Quarc Diodontm tnarfi 
posfomuf, qui dicit Alesandruai aine liberia dcceuissc. Qootrn Prohu^ cl ai 
^ alii Iradidcrunt , Alesandro fuism filioa supcratilcs, vcrc diziasc vidcri 
ppssunt. Nam ct Boxaiie iusla uior pe peril^ cl Barsine, non ignobilif muHer, 
quamvb iusta uxor non cssct, mullo antc,quam Alcsander morcrctof« Hcr» 
cuiem illum ediderat. Quod si quis dicaty eum solnm AUxandri fiiium luiaan 
dicendum, qui mortis tcmpore nalos essel|nc in hocquidcm Pnhm nicodacii 
argucodua cat, quod numcromuhiliidinlsatatnr.Nam Ub$r9mm appdlationn 
filiiM uoui conlinetur, Verumtamcn non uoum fuism Alexandri filivm pock 
eius obilum, ex iii, quae iofra proferamus, intalli§are lienbil. De nxofiiMa 
autrm Alfxandri magna conlrovcrfia cit, E^ JrriMo, lib. VI» qnidcm intel* 
ligere licel, Aleiandnim tres uno teropore habuifsn. L^miimu* Quod eiilMI 
Ubtrorum appellalione et iinus filius significelur^ teslaiitur Cedus L, Non «fl 
uwUb^H*» ct l. Nm qmm.D. rf# F. Si GMm II, 18; SertHui ad illnd 
yir^UiiJw. ^O, Gnfiti$ /mreeuUt^^iJuguttimtt XVI, 40, dsCit^. M. UhI^ 
Adde lod. Bofiu9, Addc Groqovinm ad A. Gellbim, Ijb. II. M. Atl, eap. t}| 
et AmtseQiufy ad Victorem da Cacmribufi capi 26, num* 4, buiiif aigiiifi-* 
calipnif plura dabit exempla. Pro quoad Voia. B. qvod ad, Stm^irmh 

EvMxra XI, p. 25/. Quod tmnquam cum fo¥iion mm oongrmu». Ipai Anti* 
goQp aolea dixerat: Ovd^va ifcauToS xpfftfTDva yof*^, V^^^ ^v ^ TaO(/fauc 
xvjitO(. V. Plut. in Eume ne, p. 589, Hsec vcro cius verba cxtantt p, 694 f 
fpou d( Touc uc X^^P^ AOoyTo^. dXX' au^ivi x/)f^TTDvi«rpocvx^v olchi, Scqucotin 
verba vir doclus io Ohf. Mifc. Novif A. MiO^ p. 155« ila confliluili Bm 
minim^ virUiU hottium, ted amioorum pfrfidia deoidi. Noqaa id faUtfm. Nam 
el iniigni arUfuit palaestrae, et virikw adlahorom ftr9ndum firmU* lognniow 
salif, fed ttihil definio, Venuslam £umenis figuram ita defcribil Plutarehiia j 
pag» 589 r Hv H xal to uinq nSxt^ av froXi/uxji, xai TiTfcftfi/vy 4i'in}m 
eoixwc d>Xd yXoL^vpoQ xai vfoir^tirwci xac viv to vm[MI ^vfifBp»pho9t i% M 
fiX^^Q ax^i^MCTOcc fxAfffi Oavfta^y ovfifaTpiav Ix^vffi* Quae l^lolarclii vcriili 
male Lsnibiouf refert ad £uroenif honfstaro dignilatemj quaro in Euoifiin 
non fuisse declarant Plutarr.bi verba , uli recte Boeelenif in Indiat OOtafilt 
Staver. Voces Neque id faUum^Jigura venusta uocis coercuil, et delcre iubct 
Hcuiiag. quod male com praec<ideittiims eobaeraant j nec Mtis latina aint, 
praaeQolibuf iam Bucbnero clBofio, qui ta dc oauaa iocoappofuit aftarifcom, 
Boaio affcotilur cl. Sebmifder, eui tameo vcrbo nequa id fabam gaooioo 
vidiolur. Cl. TMcbucbc quoqua locum atfc garruli librarii ceoftl. 8cd ho« 
•aquo dttfum cifo vidflur et fceibum iudiciuiPi ac Claudii CiYiliiib, «.Wi« 



j 



428. 



EXCVnSYS 



thofiii emendatio, qaam Stever. modo proposuit, endtt est^V.cl. Kappiieiisur 
in Opp. meu, pag. 464. Loco non enim virt. forsan legi potest : iam non 
virtute. Dein si Eumenes digniUUe honesta fuisse dicitor, Nepos iudicare vi*« 
delur formam corporis eximiam, supra vulgarem, augustam et generosam , 
ita ut mascuia illa viroque digna pulchriludine, membrorum structura w!- 
tusque spiendore reverentiam, et, virilMU corporis firmis aocedentiims timorem 
iniiceret adversario. Sic inDione I, c. 2, laudat magnam eorpmis dignitaUmn 
Atqui proprie digniuu in viro, vematas in femina laudatur. Ne tamen in to 
heroicam corporis magnitudinem futsse, aliquis suspicaretnr» cuins beneficio 
adversarium vicisset, addidit Nepos^ neque tam (vei forte, neque tamen iam^ 
m,e. q» f» ven. Haec interpretatio si placety nihil deesse, omniaque bcno 
cohaerere videmus. Digniias honesta, h. e. pulchra, quae honorem atque eaa- 
stimationem parat, me non a^que, ac Heusingenim ofifendit. Adde Bosium, et 
indic. Heuiinger. Harl. Haec verba^ neque id falsum — venusta, quae Heu^ 
singer. delere lubet, ob raliones in Harles. Opuscul. varii arg.allatasjreiioere 
non possum. Fateor quidem, ex alieno loco posita videri. At interpretibos 
fraudi fuit nam, quae vero h. 1. uti apud Florum U» ii, 7, et paisim apod 
Valer. Mazim. aliosqu^, non est coniunctio caosalisi sed transitioni inservit. 
Nihii ergo mutandnm. Kaf^. 

PHoaoH tV, p. 266, Emphyiettts. PrimusLongolius suspicataa est Nepolen 
hic lapsum esse, qiiodminus curiose Graecos codices inspexisset vertissetqoc;" 
nam ex Aristide patere, in Graecis auctoribus scriptum fuisse iiifvlo^nc, It. 
t.trHuiis. Hunc postea Magius aliique sequuti snnt. Schottus tentabal Euijfptu^ 
hunc enim una cum Phocione capitis damnatum fuisse, e Plutarcho in PIh>c. 
et apophthegm. ac Aeliano XIII, 42, constat ; quanquam apud Aelianum non 
Evcmroc, sed 6ou^c9r;ro( legitur. Sed utrumque longius abit a scriptnra Ne-^ 
potb, quam ut error ex affinitate ortus videri queat. Euphjrleti cuiosdam me« 
minit Andocides^ or. de myster. (p. iS, ed. Reisk.), qui an hic locum reperire 
possit, videriot eruditi. Fortassis apud Aristidem noroen viri corruptum, cC 
in appellativum transiit , qoum ipse scripsbset ifxf^\sr6^ rc; ; aut Nepos ex 
aliis auctoribus narrationein snam hausit ; aut denique in cormptos codices 
incidit Gerte tam oscitanler eum Graecos scriptores tractasse, vix crediderim. 
Sos. Nepotem h. 1. lapsum esset etiam iudicat Schlegel. I.c. p. jO.T^stdip^ 
pum quemdam nominat Plutarch. in Phoc. 35^ inter eos^ qui cum Phociooe 
erant; et c.36, de interitu illins et Phocionis plura memoriae prodidit Add. 
Periz. Animadv. histor. c. 9^ p. 404 sqq. ed. Altenburg. Equidem cnm Tas» 
chuck. non video cur nomen vere proprium esse nequeat, forte in partibns 
quibnsdam comiptum. Harl. 

TmouoR IV, p. .273. Avtofiarca;. fioc templnm aOtofiarcgcc videtar 
divellerescnlentiam praecedentium verborum; sed vix credo, hanc vooem 
hoc loco TptT Jbrtuitum easum esse expltcandam. Vox avTo/utroy saepe oppo— 
nitur ei, quod ab hominibus, sive humanarum manuum opera factnm est, ei 
pro eo ponitur, qnod divinae providentiae orij^nem suam debet. Sie A^li^n,. 



VARIORVU 429 

lib. m V* H. cap. 4: OOn Mp»ntnii X^tpo^ i/97«i dtUa f^nti^ oeutofidhrov. 
£t flcuTOfUBTOc xAoJoc sacerdoUt Delf hicae responsum Tocalur, quod rcd* 
didit illt vates sibi ab ApoUine ipso editum non rogata, sive consulta a 
Batto: vid. Sehol. Pindari»0. Pyth. IV, vs. 407. £t ita, salvo meliori iodi» 
cioj i avTOfMT^ notat prtmdentiam quamdam diif^m^tvit beneficium sihi 
ml taU marenUt mo opinami ak ipto Deo datwn, quo ducem Dii se polissi- 
inum csse Toluissent, quum Siciliam recreare constituisscnt. Audi Plular- 
chumy Praec. polit. T. II, p. 846: OOty oLutyaht xal A^ifiova xac tux>iv 
TOiC xaTopOflSfiaoty ovvsTrcypaTOumv, uc T^X^oiv d Tac i^ 2ixtX^ xaTaXuvac 
Tupavv/lac auTOfiaTiac ctpov i^pOffXTO. Vide ibi cetera. Ergo hoc factum non 
«tiiei hominis animum prodit^ ut putat Emttius. Ad haec consecravit suas 
aodeaoyadu Jde^/tevc. V. Plut. T. If, p. 542, de sui laude: quem iipov Jacfcova 
idem vocat, T« I, in Timol. p. 253. Deniqne in Sidliam profecturus Delpbis 
Apoilinl sacra fecit. Vide eumdem, p. 239. Ergo atheb non est annumeran- 
dus , sed modestis, nihil niae virtuti tiibuentibus^ sed Deo^ fortunam regenti 
omoem. ( Stav. ad II edit. mai. praeterea comparat Lucam in AcL apost. 
XII9 tO: Ti)v vrvXnv — )9Tcc avTOfcdcTD iSvo/^^ avTo!ic# ubi auTOfc. notat, non- 
nisi divina ope atque potentiai laudatque Kulm ad Ael. XIII V. Hi c. 43 ^ 
n. 2, ante ipsum in eadcm sententia iam vertatum. Cl. Tsschucke, qnem 
videj interpretatur yorfij Fortunaet neque tamen id, quod Phitarchus nar* 
ravit, repognare arbitratur. Gmtra C. G, Crabener in progr. de ouTOfcaTiac 
numine^ sacello et cultu, Lips. 1763^ inteliigit Timoleonteam deamj quae 
suis viribus effecerit, ut sua sponte sua se obtulerint Timoleonti, quibus opus 
erat^ ot conalus eius e voto succederent, quonim quidem succestum et even- 
lum alii prudenliae eius et iaborum opus exbtiroassent, quum tamen numinis 
opus fiiissct, clam operantis, conatosque Timoleontis, causis sponte se offe* 
rentibus, mirifice iuvantis. ffarL ) De Timoleontis felicitate, cul, ut Pom- 
peio, venti tempestatesque obsecandare fuere visae^ praeclara dat Plutarchus 
in Tim. pag. 249, 250, 25t. Staweren, 

Db RioiBVS IIv p. 278. Ex trihu uxorihus, Vapulat hic Lambino aliisq>ie 
Nepos; quoniam, ui volunt, Dionysius duas tantum uxores habuerit. Et sane 
duas aolum memorant Geero, Tuie, V, 20; Veier, Max. IX^ 13, etct. 5; 
Aelianm XIII, tO, et Diodorus XIV; sed uno die ductaa ac eodem tempore 
in matrimonio habitas, postqoam denuo t^rrannidem recepisset. Verom^ quum 
primum eam occupasset, duzerat Hermoeratis Syracusant liliamj quae ob 
immanes Syracusanorum conlumelias ipsa sibi mortem conscivit. Sic diserte 
Plutarchus, prine, Dionis; quem si recte inspexissent viri docti, nae illi 
erroris haud arguissent nostrum^ nec eorum nnos de fertra eoncuhinae vieem 
impUnte cogitasset. Hos. Prima Dionjsii uxor fuit filia Hermocratis^ quae , 
ut Plutarchus ail, sibi conscivit mortem. Qood iam in post. not pott Bosium 
docui; adde Wess. ad Diod. Sicul. lib. XIII^ cap. 44 2: quod huins uxoris 
factum lib. XIV, cap. 44, ila narrat, ut coniiceret, eam ab aliis fuisse Iruci- 
datam. Duarum deinceps uxorom eodem tempore a Dionysio ductarum fuit 
|llcr« Doris Locrensis^ Xcneti clariisimi civif filia ( ?• Wesi. ad Djpd. 1. L 



43« 





iloBMtiiVl.oa.lt 

»pai Gfvttrvai 376, Sf 

j» m e ciw t a . Afia tp«d 

A». AMtrr* tM. tn. fai aofliaio M 



Tirtim 




f. 7 9 tafki tatrtlii mhunfhmm le^l 
fc dmdotktm. AvHNihifl 4e cbrn 

lib. Ilr ImtmmUM 

, «t DM BifBlii loeo IMB bod*lu iJ llmiat. Qmrc 

, Mv wJSMROr Ao0e muitfmUti» vmggigiM 




1 j p» 3oV« rrtMt0 JVflMBO mho. Cfliflf 0Ciiplorc9 pfMur EmsttBtti 
oJ b. I. fmoocfll FfeioihtiJM li FWi II, 2, A I^fli^ivi ad I 5ilii. B 
iflfliotiMf id tfpnf^ oflofVAvily Ihbo fl Aooofiflflit otc|yli. Pi^ iiios. Bet iHflti 
ifl oo §ailM occflroto oonflfflivit Ttn» BivJot lib. III Hiflpriae flovdis ont»* 
qntc, a cap. 9 ad 27 osqoe: breviui ClflBa. Moriiolai, lib. II Orliji fnarlf ioil, 
C. 43« CeUruiD Poemeo rrfcripfioifli pro Pmnico, fide Gifaniaoi Codicis, in 
^ 01 ifllira e. IV, 3, a XXIV, 3, 3, Pomrcam legebalur, tef te GiXiaib , 
Ifli. Locr. ▼. Poenimemt. At<fiie iie poilreiiio loeo efiaoi P. Daolcl to Mio 
fcrfptflfli repcrit Nifliifuoi ita icilcbaot oon modo ▼etitstloref; oode lo eo* 
Iflfliflo Dfliliiiio ci^sKS poBVicsB, ct ifl fragmcfito iodiciario psfl^ aote lau- 
ialo tttiTfl POH i i C i f fl MOAtrflrfl; tc tp. Cn. IVaeTlnm prlflelpio bittoriae 
tflte ( ffli ct ipii BtUi Poenioi tilfllofli feceral, ot c Ifooio ▼. atlaiMiiia co* 
ffloiatfliflt ) Pmmiea, teo, at Ptoloi Merola corrigic ( ride MAffientarilim 
oifli im EunUtm ),frmidee Poenieaet tcd eliam Aognstr tc Tiberil aelite. 
HlBe in Fattit Gtpilolioii Iriuinplitlibui tpod Groter. 297^ eiaseis Poeniea; 
el tpod Valtriofli Ifas* Poemeum vMan III, 2, 20; Poenieoe feminat I, 6, 
18; PomM esortUm \\\, 6, 4; Poenioa vietoria III, 48, 6; Poenicus astus V, 
i, OBt. 6. Joitfifl. C Add. 8Uv. ad mti. edit. } 

HAflitCAB II^ p. 282. Satpm impeirarini, Etcc nee vera fortasse, nec ob 
aocloia piofocu «ml. (Mtti ecrli §ma fai Vltriiett«| nec imperatoram « 



TARIOBni 43 1 



—lilkMit Mm tcriploulii» m wntkp c» fiMil. Hm0» Ploni iitpaliC 
f«l tMMD ilbfl voc. tM\^J%9i I mon aoMn etl, qaod id •ptiM ItWit 
1I9S. iavMhiBaiir. Airi. EtiMMi duUm •criptor unilioraa, Cirlhayiifrf 
s R o M w ii MMoruaii, feciflcct ntftliuiBeai, oli BcaciBfcnifl WfcfnMi| 
caia^ no» flr^trctiir, ol hccc vcrba, M^nc imfnifmrimi, Mquc vm 
I, ocqac • |lcp<»le profecla. 9&m qwt, qaeco, ia vclctt iHcloria occnr* 
tvnl, a Doaioe id duhii— voorta, clii uoiiM laolaiD ccriptorifl auclorilcto 
u il— f r? Scd cuiai HcuiiBgcnM falco ciifltimaly locMi Nopulic 4e awuliic 
a Br i—oio CvllM^iacfli DiiHic» ad §mm( XryofMva pcrliacre. Haai qui Polf- 
himm hlk, LXUlll, f. f^7, mi Qnm. 1670, ct Zommnm, Um. II. p. «S, 
•di Hico. Wol^ l^si^ i* ^ cMiKic a B f a ai c taoc micflii iioDlifiiam dal»» 
lare poterii. lU^ 

HAmBAL y, p. 293. ifmo rtptmimm oBieeiu msm, Pro olMcm Vll. ed. oltccm, 
ut viso nomen sit, quam lecliouem, fli in pluribus esset, facile admitterem. 
plmiiim rcrkorani ia comdgm rocalem draiDCDliom si qocm a 
oc I ml i oot. dctefrcd, ia loca adoal: l, I, 3, imeepim prm$pmm 
»; iy 3, 6y €onmiiia aum pen coifinj II, 5, 3, luidifl viri pfudmiim Grocslo 
kbtrotm fliflt; 11, 6, ^, prameipmo pmnemlo mio, XI I, i, 3, toim Crmtmim fmmm 
etkkFatmmi osl; XVII, t, 4, omm JgtmimOj mo piOnto; XVII, 7, 4, oomtrm m 
ffimimtm; XVUI, 8, 7, prmeierm ctkmnm cocfo; XXXll^ 41» 6, od jm «mCM 
mmmtiem» Wm ooHriboc ie loeia eadcm «ocali irim deiaceps verbo 6iiioolor. 
Qbmtmor^ ot ooctro io loeo V, 2, 4, Qum vtetmria mmgmm frmmda pmikm, ol 
XV, ^4, Oimqmmmlim digmm mtmtmmim ermml. (Miiei aulcm uimm a Cicccooc 
«Hmd aacfioi dicilor. rid. Acadcsii. II» 4€, ioit. Do Divio. 0, 69, omd. el do 
Fa*. cap. 49» iHl. Nifcil igilor doldlatiooiB ffelinqoitur, q^ o£«ociOp qood 
padicipiam Tcrbic fMiCMM fcrrorcm mioctt c§rc§ie rtspoadcl, h. U ccpooi 



Hmimi. VI, p. 294w Aikmrmm P. Smpionmm. IfolU hic oiollfl diipo l ao^ 
id pociit ccrrari ledio AMioa» odbMr m c P. StigdomM fiiimm, wmBm liotw 




HAnnBAi. VII, p. 296. .^iiiitti himi reges. Nescio ccrte, quid Nepoti io 
rcocfit, quod Solelcfl kic rcfo appcUavcril; ol qoi 000 oliacrvanly 
il regrs, rC aoooos faisfle datoa» cl kiooc lofltiooc» libro XU, o. 3, 
■iio p i bal cm appcllal moiumlmmt. De sopremo Iidc Cmlliitiiifciiaiian 
Basifllrato, et oomino ciofl, vido Scaligeri Caslifalioocs io Feslam, io 



pro reget; qoom paoio aom oiaeni: 11109 m iPnav, ^mmw jm^m 
kn vcfo 9oietcs vocjri rrcte poscml prmmorem, Cocodioc mdoal. Qocaa 
ioTafo potest, quod omoifl magifllratoa, cot parcrel cmciloa» appcUalac flH 
PrmHor. Qoac Vidorioi scolrolio «I. Coi aoccdit,qood Aidro fcal ^ M iiic i iiii 
Dcpos. io Ep Liv. Kb 4, Cartbapoicocium PrmCor appollclor. AlqMjme 
cd «ibife yiod flccmidmo PoQkam boMam, dadioB < arw 01 *' 



432t 



EXCrVRSTS 



le^t giadU ) aCfocilate priore bello tnril^tis, quod uberrimai hittdriuiim 
acriptor Ltvius decem integris libris copioRisime; Polybias item booa perle 
eius operis^ quod hodie nobis reliquum; Appianus Iberica et Hannibsdiea ; 
Plutarcbus Fabio, Marcello^ et Aemilio Pautoj satis copiose; Silius Italicas 
suo carmine praeclare peraccuti sunt. Brevius idem scribunt Floras lib. If, 
cap. 6| G. Nepos bic in vita Hannibalis; Auctor de Yiris iilustribns Hanmkate 
ti Sdjwme} Eulropius mazima parte lib III; Orosius lib. VI, cap. 44, et 
quinque %t€[i{, Me quid de iis dicam, qui sparsim idem attingnnt. EmMtius, 
Miratur Emttiuf, Nepotem re^ei vocasse suffetes ( idque improprie factitni, 
etiam S<dnuuius censebat ), suspicaturque eum scripslsse, aut scribere y/o^ 
luisse, praetores, Atqui hunc maximum Carthaginiensium maipstratum eiiam 
Graeci /SaoOiac vocant, AristoiiUt PoUtic. \l, 41; Polrhim III, 33« et YI, 
49, alii. Regu etiam alii Latinorum. lustinus XXII, 7, 7, Bomilcar rex 
Poenorum, Orosius VIj 6, Imilco rex Poemrum, Bosius, 

Gato I, p. 306. £a Liaao postbrioib Corvelu Nepotis. Vode haec desumpta 
sint, et an in aliquo MS. codice inventa, dicere non possumr neqne enim 
alibi| quam in edit. Gebh. et postrema Boecleriana, et quae hanc ezpresaere, 
ea invenio. Lamb. tamen, et qoi eum sequuti sunt, similia praefixere: Ex 
Uhro secundo jiemilii PrM^ seu Comelii Nepotis» Longolius nil aliud, quam 
Cat(mis vila; Schottus, M. Poroii Catonis viOjL Pighius, qui hanc vitam a 
Carolo Langio acceptam libroNlX Anoalium Rom. sed pluribus locis ab aliis 
editionibus discrepantem, inseruit, alicubi et coniecturas suas adscripsit , 
hunc ei titulum praescripsit, Vita Marei-Caionis, ex Comdio Ifepote de 
viris UlustriBus, Vtcumque sit, verisimilhis est, eam ex altero Nepotls libix» 
esse, cuius XXIII, 43, 4, meminit, quam quod Schotto aliisqae visom^ 
fragmentum esse vel ovaxef aWum libri, quem, cap. 3, 5, de Gatone sepa- 
ratim feeikse se ail; nam id ne credamus, ea ipsa veciMi fadunt. Qnb enim 
in fragmento aut devaxc^a^aiedffift operis alicnius unquam opus ipsum, tas- 
quam dtversttm, laudavit? Non repugnabo tamen^ si qub cum Vossio t«i 
iravo verisimile censeat fragmentum e»at ex opere de historieis Latims; 
quum de historiis Catonis tam explicate agat> orationum antem et renim 
pace belloque gestarum solum velut obiter mentiouem £iciat. Bosius» 

Amcvsj p. 343. Qnam varie io codd. etnonnullis edd. inscribatur elegan- 
tissimus hic libellus, cognosces ex Bosii nola et Fitch- libello V. L. Ex iihro 
ComeUi dtepotis de Lalinis historicis in cod. Giian. cui accedit cod. Guel-^ 
ferbyt. (a lac. Frid. Heusingero curate descriptus) Ex liiro Com. ffep, de 
Lat. historieis. Incipit vita AtticL Quae inscriptio Schlegelio in Add. et oorri^. 
ideo probabilis est, quia scripta Atlid historia satis ample a Coraelio expo^ 
nuntur, eoque retractat sententiam, pag. 4 3 prolatam^ vitam Pomponii Attict 
non esse nisi partem Gomeliani operis de viris iOuUriius, a Gellio XI, c 8, 
perlecti et citati. Idem Scblegelius in diss. sua doctiss. cap. V, pag. 28 sqq. 
quatoor antiquissimaa et rarissimas ed. vitae Attici e bibl. Thottiana recen- 
luit ( ex qiubof auppleri possimt; quae scripsi ad Fabridi 0» Gr. voL y, p« 



^ 



VARIORTM 433 

301 iqq.)i ^^ ^* antiquiss. ed. a. 4470^ qiiae vitas Plularchi parallel. aUasque; 
in his Pompomi AUMci^ aut ut in ahero ezemplo auctiore n. 49, inscribiturr 
Ineiffii viim Pomponii jiuici elariuimi virip e Graeeo sermone m Laiimmi per 
ComeUum Nepoiem tranalata, pag. 41 sq. varias 10 vita Attid lectiones dediC, 
ct adieclt varr. lection. ez lensonii edit. epp. Ciceronis ad Atticnm 4470, cui 
anneza est vita Attici. Sed has plenius ezhiberi in edit. PataT. Nepotis, 
observavit cl. Tzschuke. Ez illis autem edd. apparet, vitam Attici separatim 
quondam et ante fulsse editam, quam vuJgarentur reliquae. Ad manus quo* 
que sunt duae, sed diversae edd. Emstii. Prior, in qua teztns est in parti- 
culas dissccttts, et cuique parti sunt notae aubiectae, inscripta est: yiia T» 
Pomponii Attiei ex Comdio Jtepote, annotat. emendat. variis lectionibusy 
observat deuique cum ethicis ( male ezcusum est etknids ) tum politids, 
in usum nobiliss. iuventntis academ. Soranae, illuatrata ab Hemioo Enut. 
Hafniae 4629, 42. Posterior, in qua teztus est perpetuus, quem czcipiunt 
notae auctiores et diligenttus siHptae, habet inscriptionem: Speeulum pruden" 
iiae eC virtuiis eiviiis, h. e. vita T. Pomponii Attici^ seriptore ComeUo iVe- 
pote, cum notis, cfaronologia, gloisario et nomendatore Henrid Emstii» 
Adiectae sunt certo consilio annotat. Christoph. Hddmanm, V. G. Amstel. 
4637, 42. Huius quoque edit. notae diflferunt interdum ab iis, quas EmstiuSy 
tertium forsan recensendo vitam Attici, modo contractaa modo auctiores 
miserat Bosioy et quas hic suae inseruit editioni. Harles, 

Atticvs III, p. 348. Et domum. Amplius Ms. et domum vohdt, non neces« 
sario. Pairia latius patet, quod sit regio^ in qua quis natus, vei educatus. 
Cicero de iegihus. Domm vero angustlori significatione.Hincillud: unde domo? 
quo de libro III Ohserwationum per saturam^ egimus: ul, TarentiuSf patria 
Jtftr^ domo Carthagimemis. Dion. Lambinus solcmne illud suum» repugnan^ 
tihus libris omnihus^ servans, legit, ot tamdem et patriam haherei et dominam, 
respiciens forte versus Martieiis. Nqn probo. Nec enim, quamvis teirarum 
domina^ non taroen Attici Roma domina est appelianda. SchoUus» ( Attamen 
Schfttt, et Boecl. Lambinianam lect. in conteztum receperunt*) Subtiliter 
luiec quidem a Lamhino ezcogitata iectio^ in teztum tamen recipi non debuift 
In iibb. enim: ut eamdem et palriam hab, et domum vohdt* Haec ultima voz, 
si retinenda att, admonet nos de vitio totiut ioci, mutilati aut corr||pti. Pia- 
nissima igitur lectio illa fuerit: iiC eamdem et patriam haberet et domum. Po- 
tuisset enim Romam patriam lialtere^ eztra Romam natus educalusque: igi- 
tur ct domum ei contigisse ait. An aptius lcgerem: Igii. p. i. m.f. q. in e. 
p. urbe naius, in qua domicil. o.i. e, imperii, eamdem et^patr. h. et domum, 
Quanquam , ui ooepi dicere, vitinm graTius sui>esse credo. Yide omnino 
Schoitum, obsavai. lib. III, 8. BoeoUrus, 

Atticvs Vm, p. 324. Sequutum en iUud. llbtd umpu» ed. I. cum codd. 
Scliopp. ct Emst. Praeeunte Bosio equidem cum Staver. in Il.mai. ed, totum 
locum ita constitoi: SeqmOum esi iUud, Ocdso ^ad eos oanyertits$i sic, etc. 
Hcnsiflger. quoque cz Bosii oonsilio iU interpuiuil h. locDnu potl cow^er- 

CoA, Nip. £e 



m 



^%(iV9»Vi 



' ^ine t^eili »ed uncU ui€)fis|»|i; et revjsr;) f s ftu|^ripribii« »p^tei)4iUQ^ f44f^ 
dit v^orf^^ isood in coj^d. Yo§s. i et ^^ ac liei^. 2. e( ^dd. pfr* r#fe|i|ur, 

• Vul^ S^fm^ «« 'Wj oqcug — com^ssel, ( 4^ cofiyef^li^ vi4fr^, ) 
5fc, flc. Ati]¥« priitinam iiiterpreUt; re|iiiuit cl. T»chyc]^, ^j^t u| fow^^f-» 

norl. — Se^t^fUfm c4 illi^ subiDtell. ^uod narr^uf ^ suipi Kap t^^ qpn |4 
pjraiscecleptf^^ aed ad aeq|ientia ref^rri ^thel, uti |9}ult4i JpfCji. in pninii 0||^4 
y«|er, 8ta|„ 4^enty Vepqs etiam eiusmpdi a}>sqsas fpriiiu^ %nm,- f , ^. 
injiri», cap, j:^, ^, fequujum est bellum j^eftupi apq4 lyffitfnfn): ^ap, J, ^^ 
Cpny/w|R fyl^ito ftrtupa f st, Viri jof ti c^f co^ifctuff^ §^»^ f«< i<Wf ^ 

A^icvf yH, p. 33|. ^^m ep copiplurfs qtutqSf studio dff^ pblhf^* 
t^ae^ hqbipihai. Vulgarem, ^ compluret a. st. 4» ff^' h^i^^fll^ et pfii|q| 
lectjo confirmaf. Levi tamCn commutatione t^ptabam, <puGuifi pluref ^ppof f{, 
d. jfk. hahit/njrat, ut cum. eo addere niliil sit necesse. liambin. ^the^ h^^ 
tqfat fiidfici cq^iectura adiecit. Schott. Edit. Rom. aui cum pf. a, ft. d. ph. 
t^itahfit. Vt Dos edidjiQus. emendavit Frsinus\ sequulique Gothofff^ et 
Cruten(9. Neque melius quid nuoc occiifrit. Illa fs^m eo fac^e efcj^ere potn^ 
ob sequens complures. Vulgaiae nuUus inest sensifs. Schot^o ct fd. fUa^, 
adversatur, quod statim ^quitur hahehatme. Bosius, Bostanaii| adliui: aeoi* 
tentiam sequur. Stav. Gu. £d. prioc. s. a. ant. lens. a. 4478, Brix. ^' coin-> 
phtres annos sU d. philosophiae bahitahat. Altera princ. a. t47Q, Pfri|. et 
Long. 911^ cimi plures annos sU d. philosophiae hahitqhat, Sed edit. QufP-AfK* 
I^mb, Sphott. Boecl. ^ comph^es ajmos siudio ductus fd^losophfqe ^^^fs 
hqhitahat, quod unice verum esse, vel quae sequuntur verbaji hf^eht^ in Iti^q 
' pretiosas possessiones, declaranl. Eamdeip lectipnem lac. Ffid. Heu^neerus 
probat in Fragmentis Corn. Nep. Cuelpherh. pag. 424 sqa. UQsqae fpm in 
teztum restitoere noo dubitavimus. Bardili. 

Athcvs XIX, p. 340. DiVi (/ii2u) filii, Schpttiani GifaDianique coitifun 
lectioneni ( Viui filii ) magis etiam, quam quos ille laud^ivil, qu^busqiie 
similes plurimos quum nummos, tum lapides velt. apud Antiquarios bj^. 
oonfirmant numroi, in quibus Augustut pariter iup. diyi. f. omisso C»ifafi* 
et ^u^Vnomine cognomineque appellatur, ut in aerep meo iDed{ae magui- 
ludinis ( cui similes et Erizzus ac Angclonus exbibent ) in cuius adversa 
facie duo capita ( Augtisli et Agrippae, ut volupt ) cum inscriptiooei quam 
dizimus; iu aversa , col. hbk. et crocodilus palmae arbon alligatus ^ ac 
duobus ranyis insisflens. £t in alio apud Occbnem , p. IZ , in quo eadem 
iiiscriptio, et caput Augusti, in aversa vero parte; q. ivaziuo. iTBa. etc. Nempe 
qnum eousque nemo alius inter Divos relatus esset ( nam Cn. Fompeii Magni 
nuiDDUs^ in quo templum cum hac subscriptione: coi^SBcaATiOy legiturj npa 
nna causa ipihi $|ispectus est, ut aiibi docebo ), addito lulii numine, quo i« 
ab al iis divif discemeretur^ opos non erat. Augustus aiilem sola Imaera^M 
appclbitionep quae itli a^que ac pa|n tulio Ipco praenfvniDis decret| fHe|r|| ^ 



/ 



VARIORVH 4^^ 



esse. QuaDquam ioterim non desnot exempla qoum nommoruro^ nt apnd 
Oeconem, p. 37j 42, 44, 46^ 50; tum saxorumy apod Gmteium, p. 58, 4 , 
p* 477, I, p, 92«, 5, p, ;;^, €. p. 4084, a, in fiiih|» ^^9 iMiSV4o« Diid 
luUi F, voG|(uf , Siid )n Vs i4i4||ie Cae^(f n^ipey prfiejplJLM^uf, Ayparet 
autem ex hoc loco, scriptum hunc librum ante quam AugusH cognomen ci 
decemeretur. Basius, 

Attict« ^I, p. 344. Nf §d id, <ptoi n^tnm tmg^Up '/Me ^mo^ $iBi 
aceeUrarel. Bos. Staver. Txschuck. Brem. Harles. ne ad id, q* n. c. ijpre 
quoque aeceleraret, omisso prononiiDe siAi. Godicis Gu. principnmque edd. 
leclionem cum Heusiogera ijpvpfyvini^is, ^|M ^^ f^ |pcam nostram anno- 
tatio est: Multa sunt Graecorum et Lalinorum scriptoram loca, quibus huios 
generis pronomina abundare videotur, et tameo ab ipsis auctoribus accesse- 
raot. Exemplis, qoae ^ Vcchnero, Hellenolex. 4, 2, cap. 6| p. t76, et a me 
ad eum locum collecta sunt, unum adJ9 Horstii | Satjr. 4, 34: dummodo 
risum Exeutiai sibi, non hie euiquam parcet amico, Non vult Horalius, ut sibi 
risum excutiat, sed ut aliiSf obleclandi sui gratia. Si^ itaque apud Horatiom 
commodi est dativus, ut hic incommodi, qui cuique orationi adiici potcst 
Yid. Sanct. Minerv. U, 4. et ad illum locum Perizon. n. 5- Quare siii aece» 
ierare ad aliaui6 est, cum maximo inalo exitioque mo fUC6^Ifmtl« -4^ Vff<t| 
quod recte Bosius vindicavil, non trasponenduqi pu|o, ul |j|, np i^^ §d fHQll 
natura cogeret, quum accelerare qd aliauid non n)inM9 'Mf ^}p^\W» ^jMtHI 
adire ad aliquem. Ncc enim accelerare freqqenliMS jictivyni fft, qmm mm« 
tram. Nihilo minusad quod repeti potest pracpof itiO| qv««i si| ad ^tpd ^0U^0 
eoger^tt quia illa anle prooomlDa relaliva eleganter ^upprifpi^nrt Y; 9d Y» 
3, i . Haec Heusingerus^ cujuf sententiam ci|m AVetzclip Tit^jus ^u^( sf q|^f 
tus est. BardiU. 



4 




CORNELII NEPOTIS 

CVM PLVTARCHO COMPARATIO, 



AVCTORE A. A. B*** 



^ffif pneclnrisiiiiiorain Gmconim fadoora lam enamsset Coroeliits 
Nepot: IVof tMipif erf, iDqoit ( Haimib. XIII )» Romanorum expiicare wtfe* 
r«Core«; ^Jaaluit, coiiatU vUcrumque faeiUf qid viri ptaeferendi Mtnl, 
poiut UMUoari, Qua retione pfopositum iikid perfeoerit, ignoluroy mrn Ro— 
manorum vitae periere; sed eam fuisse seDtentiam crediderim, ez qua, Teluti 
c fonte quodamy ezierunt et in loccm venerunt Fiiae Plutarchi partdielae^ 
Qood enim lectoribus snis suaserat Veronensis ut facerenty Qiaeioneus ipse 
6cit Et certe nihil ezcogitari polestf quod gentiom virornmque morcs el 
facla meliiis ante oculos explicet» quam si ea sanae mentu et acntissimi 
aiidicii lance pondenta Iifanveris| nihil qood memoriae efficaciiis snccitml, 
qinam si, postqiiam aim quaeqne looo digesta ac dispodta lectitaveris» ea 
omma npeten» atque uno quasi obtuto poisis aroplecti. His etgo de causia 
nos qiioque G>melium Nepotem et Plutarchum inter se co^^m non inaCile 
censnimos, quun^inlta simiiia habeantt diffennt in plnribus, quttmqtie noa 
omnibus, in nonn pnesertim GaUia , perspicunm sit| qua# sint ntriqne 
vitia, quae virtutes; ac mnlto minus, quando agttur de genen dicendi. lUe 
enim qnnm, propter aingulanm simpiicitatem^ linguae Latinae adhoc liio- 
iiibtts in manos venlit, non ii sunt, huios nerope aetatulae, sermonla acsli* 
maloref ^ qui Gomelianam bnvilatem ct lepons Attieos sapiant; postqpiam 
vcio adoleverinty vis ac ne vis quidem piierilem huiusmodi acripliMcm di* 
gnnm arbilrantur, qnem evolvant. Hoic autem id conligit, nt enm e Graeca 
in vemacttlam lingnam Iraiiitiileril nosler AmfU^ tX adeo fellciter tnniCu«- 
lerilt ul» al doctos qnosdam eadpiasy perpaud admodnm sinty qui ipiam 
anctorem kganlt nec illum Plntanho huic Gallioo poathahfanl, qni cn aelnlia 
vetnslale, com doobus lanlnm Iribotfei tupcnlet cmcnit 



437 



PliiriflM voloiDtoii cooscr^it Plolarelmt, molta ifooqve Nepot» Md- kie 
uni bisloriae adhaesisse ei toto ingeDio iocubuisse videtur; UHos Tcro mens 
10 maaima rerum alque opinionum varietate versala est, et, cpiod plerunf|ae 
diversa scribeolibus accidit, non pari laode io omnibos. Blulla utriosqoe 
desiderantiir. Goroelii eoim Nepotifl^ decem libri oomioei onos tantnm liber 
re soperest; Plolarcho, praeter eos qoi ad oostram aelatem perveneronl^ 
centum drciler ct duodecim tribuonlur. De kac vero mole non immerito, 
ut mea fert sententia, dici polesl, quod de se ipso Biartialis « oao lameQ 
traosposilo verbo: 

Sunt malsi sunt quaedam mediocriay sonl bona plora. 

Mec me m^da dixisse mirenlor» qui Piolarchum ei recentiorom libris po» 
tius, quam ex ipsius operibost noverunt. Quid eoim est tradatos illey Ih 
faeie in orBe iMnae? quid, de primoJHgido? quid, de audiendii poetiM? licel 
huoc ullimum oon sioe laudibus memoret scriptor Gailicus, £a Harpe^ aum- 
mns ceteroquio, 9t,di qoi, ubi de Graecis agil^ alieoa aaepios qoam soa pro* 
mit« et quasi fidaciario utilor iodicio. lo his omoibus si qoid honi ineslj 
eg entem saoe fefeJIit. Sont eliami qoos mullis io partibus mancos el indi* 
geslos dicere ausim, praeserlim quos contra fferodoium et iStoMos aeripsit 
Mulla lamen plerosqoe oommeodanl: nam praeter varias, quibua distingaoB- 
tury oarratiooculasy et ea, quae ad veterum mores apprime iolelllgendos per- 
iinent^ omnia ii^iis reperire est« qoae ad Iwne bealeqoe viveodom eonferenl^ 
iodolgeotemque illami et qoasi molle nescio quid^ vel in ipsa gmvitalet 
sobridetilero Academicorum philosophiam. Praecipoa vero Plotarchi lans, 
qnaeqoe illius oomeo ad remollssimam osqoe posterilatem feretj opoa esl 
lUod de wUm paraUeiiM. Hoc tantom nomioe hic dicendoa nobis, el cnm Ne* 
pole cooferendas. m 

In primis verburom cooslroctionem, proprietatem et eleganliam molli 
adverlunty atque hac praeaerlim diceodi arte, inter acriploies de eadem re 
disputantea, ordinem assignari posae arbitrantor. Hicmpidem plnrimum inlcr 
se diffieroot Plotarebus el Nepos: qoa vero eaosi taolom discriminia intersil^ 
paocis explicabimus. 

Poit €^ciam a regibus Macedonom sobactamy paolatim et fere nolla 
iDleilecta mutalione» in pravom detorqueri coepil liogoa Graeca, el a reclo 
iiio tramitef qoem Pialo^ Thocydides, Sophocles lam leliciler inieranly pav« 
lulum defledere. MoX| quum alieni populi iognierenl, et Inm Mi lh ri dalScia 
rebus aliisque beliisj lum longa Romanorom dominaliooej firequentios ioter 
Graecos et Barbaros commercium habilum esset, malom invalnit Tunc qui* 
dam litlerarom impeodenlem illam minamj qoom omoino proliil>ere nequi» 
fenl, sallem retardare tenlaverunl, et» quod in hae linguanun oondilione 
apod onmea geolea commodom esset, opllmorom ioter veteres et Allicoa 
praeaertim scriplorum vettigiis quam tenaciarime inflilenint: unde JttkuUt' 
iUia indifiiiff^ 



\ 



4^ 



CORNELII NEPOTIS 



' SHi iM fkMi UlCf «x«fihplahi secati, ac! t^ricfeos foafes n&vtno ttBiiifne 
tHVfgSft^MI, piattB iKcttrlu turrcnllf sest rapi siveniDt, in priinisque ^lutar- 
dlltl, ^tll lilUHidl ({iiodikm et adullerinuin Jicendi g^nus ainplesus est; ot 
Hgfifmhe ainhiA phisfC, quos ihler scriptores sit potissimuni annumeranJus. 
tt6fld Mikli ifiMtnfte (jtstl^git, modo huihilidr lacet; quuro plefaque in eo 
•^fMI i! ipitii siftt, la^t>f^^i^e iiiht6 dlfficiles occurrbdf serit«filiae, bbs£tt- 
iims Ifffe/ftUb m fllef fri^abllU i^hsii!; ihuf (a Xehopbodleae aetaifl 4flA(is(A- 
12111« iMI<a hliil ft^loretli et viirgeDt^ni graeci^dtem fedotent. llb qndi^t 
varia et prope infinita Plutarclii doctrina impedimento fuil, ni pur4 6ifiiiiilo 
et simplici concinnitate oralio eius eicelleret. Quum eoim masimaoi volo* 
minum multlMln^ih iivolirls^ ki bit^hii hxdli iatpi efjf&i^nta illi inUr se 
oontuUt, ut nunc rhetorum motus et affectus adhibeat, nunc graves philoao- 
^^KOHkk sCfiiifltkl*, ei fHmtiim tiM^ite, pM UOhliM inxitkitili, inHhias 
^IUieM ndflMNt poMe. 

Hi mA terd nbh Mlihid «^fcrcm ¥fd^^ ^hibtii de &Mi$ iNldfliai H 
dbRuftttl llidtibnra l^hitaMhd ^llid VeHeiliA, b le|iat HhSo pAMk PkbMHiM 
^Ut Cipittj Ut SWttm mmm hiltNfatj e|oid tMellfgatA.' bi« enim f^&tm mk 
fllMirttettMf ^npiiot prtlnH, ^hittdaift nltirf^tlfti dssd ctfilntfAf 6M(HtfAilSlro 
t^ibUitiMeMe sli> «t ^rpublthi« pfl«tif»2i ih^rVnirt t«flftt^ibhi, «C 
JtoiHlllftm eit^fiUtibM tfeuriilAud^M; ied i^ttk Id ohthlbrf» ^^ 
nfilBf'^ imitllftitliD^i^tfi ftin^^fH iUtfdti Hi HiildtW, iiiOuii nt pf^Uip uHf&^ 
t% phjrimaih ihdHWMIfticdhitfifqiM |y^ec^il dCpront^ti» , t^lft MtibM, 
4iiairt llhblHf^ ptmiilMt, H kdfblMset fftoaas; Ei tpihhfid ^ives ^niHiqb^ 
•titfeirtltt Cl tfcflfe ^iiiU inl«^ Aarrit^diHn hiHrii tpiffui m mtM i6 
vHii tM0M¥i M inifll VMdnriK fh^titi^ lateitsl, l6i}g!ot¥l it ifffifdim 
icn§itti arMllt^i lAttfilitodlndl Ofic^t^at; hec dcfiuiir CiiiiH, iU t^^MpHt^ 
niki mttlH slfa« iutfidhtfi t>rbAf. Rditt, }flgM6suS (icfil iph^ ^HhlU, ilMm 
tamen vili|i nonnunquam argui potest, quibus ceteros «fgifll. E^tMiilttill 
Mf^e Iffihl lleiiit ih ifiigts ttdldrtidumy ^Uod in eid^iff,' ^tfiftt nl«fHd M(iire- 
fteddll t>lutdircbdlj iefitehtti, TdlKui, ^tr Ihillf^ d6llcfitid«b Iddteii, iiM|Mft 
«tM mwmhiiiem HmthtSt -. M bl6, (fttll^ae IMditM-, ettipMh ftlgff ,' tfi» 
ifM ifiltUMllaM tirdbl^ii^iMi det«MoH Mcttttfi fot. HgglfHII MagttMittf (afti 
Timaeum perbibent), quiim in historia disisset, qua uocM tMi AIMMe^ 
iilral,ftilfeiA tllihii Epb^ilii t^lttih d^fligravhfli/ tfdhiattf, fHttMiid 
Mi mlHtkdtMi l^iua ifittiM , iftmm iH paf-tH Otf^fHami dtlHti tmM , 

Ji^am imo.Hk Hit.Bi^f. ii, 37 n Aine (Hgida «wf, iff^tfif PfMf^. hi 

dikMmimi hm ^geliii ¥firMi df Ij^ittih ihdertaitilii iitlillgfMfll |i(MsliMf.t 
MfidflMnifi lf«refttey dfr^ilbr^ih ! TtiF effldk rflglffhr, tff^l^ilfie Ar IRifli 
iif ^e lN|esti f^ltti«f6Ml ? ^ 

£■ latf» fli^ liilNMtidi, ^fttod ritt£r<fuiffi istil ^«fbttMiff igttieHK}^ dfe^* 
•ori ItMry seflt«HlifiAil pirlilssithiB, i'aro «dfbedlfttf fff^fMfll fl«ll«hi Cf^ 
priiMbdts nfriiin s^iii dlffttfH^ H mttliiftn i ^lttliftln Mlttie rfHMf ^t; ^ii 
vam^i^ idtmil«M, mm ffllllbl9|Msii MjlflidMlf > flftiiiiqMilfM 
Vitim intercipit; quod saepenumero non ^u9xo>oi tiifttttfi ili f^ ttKlly-iii 



t 

# 



CVM PLf*tknCll6 toMPitLJLTlO 4^9 

^utsqde kitil luificif vir a^g^e ftret. I^epo^ contra, si vel fi(iin1mam s6n(eD{faD& 
ciiilfD^f factd subiunierit^ quasi cufpae consdus sibi vidfetiir. ^oc loco titet 
inierpifhere, inquit in Pelopida IU^ e^ji aeitmctum ah re proposita esi, Et ta* 
inen eius aniinadversiooes, quae pferumque civilem pruderitiam et regendam 
renipiibficam specCant, non solum clarissimom teritaiis lumen, seS eeregiam 
qiioque brevitatem et vividloris dicti aciem seciim feruot.Sic iHa, in ChaBng^ 
III, quam Sallustiwiam diceres: Est enim hbc commune vHiu/h in magnis a- 
Kriiqui bittUaiihus, Ut inuidia ^toriae eomes sit, ei titeiUi^ de his deirafuuA, 
qubi emifieri %^ideant altius^ neque'anifno ae4/uo pauperes allenam Ofhdentium 
ihtiiUnijur Joriuhaht,\yu6 tarilum noiavi, in quibus peecasi^ ^e^ofem c^nseo, 
hi pfiori qbidem lcvifis, qoufft i(a de £ufnine XIII, loquitur: In quo qutmid 
fuerit tmhiuhi opinio €orurh, qid post Alexandrum Magnum riges iuiii ap* 
pdlAti, ex Koc JaciUime poiesi iudicari, quod nenio, Eunurte viv&, fe± appet' 
kUUi ht, sed praefectuSf iideni, post huiits oceasian, siatirfi regiutn omatuhi /i6- 
menifue sumpstrunt, Quod scilicet n^n tafti tiirrifthlS, quam Verecundiae ciuM 
^se fiietum ^rtbit lustfniis iV, i, ii t^o quoquft existimo : non enim uno 
e6d£mque t£m(>oris mo^entd dmues J^ost £rifliehii fAoH^fti regium fiomen 
affe^tafunt; sed, ubi unus praeiviiseC, 6miies iurff iioit<s ImBfitionem imiCati. 
4T(ehi6fi eaemplum ^ravius arbit^r: quod quiifem (lertlnet ad praeia^icaCarii 
fflam (iterorumque iet^um dfifnionem, qui nulfa^ fcre Aisi civifem vtrlu- 
tem colendam esse existimabant, frUlfiim t$st fidei f6cfum er{(a ^f^ia^ ho- 
•fes. Scilicet quum t)aHus, rex I^ersarum, ia bello adversui Scytbas , p6ritis 
ilt I^r6 ffumine facll ItfilUadem et quosdlam principet' custodei relf<]uiss^t, 
ilfe ceteros bortafits est, ut pcmtem rescinderentj it^ eoIiA r^gem Vef h6sfio'M 
ferf^o, vel iMopia, paucis diebus interiturum. Cuius ratib , mqulf Nepos^ 
Miliiad. \t\, eiii rian vatult, iamen maguopere esi laudauda, quurh amicior 
otnriiurh lihiriaii, quant suae fuerit dominatiom . Aliltiades famefi fi<ierii tfe- 
d^rat, se nunquatt regis consilia prdditorunf, quam^ hercule, liiffim Oe pr6 
ipiifrs quidt^fh civ^ltans coifimodis tiohre debuisset, sed Ari&Jidis, ef i^sius 
etiam Atberiarum plebis aequa^e magnum animom, qui paucis post annlsj 
it^hifntftitoclii consilium^ uttfe quiderii, ied inbonestudi ^ comrouni omoium 
cons^bsU r^ieceiUrit. 

tfi£lerum adeo non muttos buiusmodi errores in f^epote dep^ehendai. uf 
contra nem6 non fateatur, qiiidquid is cogilaverif, vi^ritate simof et vi valef^d'; 
qriodque magni etiam faciendum , eum liunquafh in dicendo a r€cfa iiriipff' 
cioris nahirae tia defleiisse. Hoc quidiiri quuiri puro €i taridldo tri|;enio, ftritf 
fp^, (|nae Mepofefri fufit, aetati tf^ibvendum arbitror. Mnlfo e^rilrii s€rfri6nil 
%fe^ftntia6 ap4br et stccommodatior fuit^ qnaoi MuCa^chi aetas. ftodifdurik 
l^er^nfitiLucfdii, ccferornifKJue pe^Iarum ioduslria', prica iffa Etniscae bai^b^ 
riai faties ^■'rirsds evariuerat, riec (afnen ad hiiric pofitissimum cufftfhr firigtia 
^e^v^riefat, ^ui ubi fn plurimis scriptis enifescff , riecesse qfMdariifriodo esl^ 
uf a*uctor iam aliud quarii ingtnuaifi perspicuitateiri, iriaffectalasqiie v^riosfa- 
(es cousecf dur, si quid novi et singularis in publicorri proferre vdluerit. Ita- 
qug Nepos eoderii sempef tractu fluil| ne rinarifi quidem senienliam^ ai meri<« 



44o 



GORNELII NfiPOTlS 



docos aliqiiot locof cicipias, in co inveDiri poiie pmo, qme lectorem ^tl mi* 
nime moretur; in omnilius msgna eit sapMisiimi illius auHum iudicU «eve* 
rentia; in omnibus txquisita elegantia , roiranda proprietai verborum, abso- 
lutissima praesertim brcvitas. In hac nempe Sallttstium et Tfaocyciidcm ad 
imitandum sibi proposuissc videtnr, ila ut hunc non aerouletur modo in plu- 
rimis, sed saepius etiam ad verbum transferat^ quod PauMoniae et Themi-^ 
swcUs vitam legenti planum erit. 

Std quoniam Themistocleae epistolae iaterpretationem significavi, obiter 
hic notare liceat, id ex ea posse colligi, ((epoti scilicet Graecum serroonem 
non penitus fuisse perspectum. Haec enim verba Xerzi Themistoclem acri- 
psisse narrat Tbucydides I^ 07: IlapKfU Jiuxofuvoc M vuv EXXrjvwy ita tqv 
ftUoof, quae quidem ita convertit Nepos ia Themist. IX : JYunc autem ad te 
cmfugi^ exagiuuus a cuacta Graeda^ tuam petens amUntiam. Hanc vocem ^ue 
TQV ffiidoL^ ioteiiigimus nnnc propter tuam amicitiam, non tuam petens ami^ 
eitiam, Nec dicat aliquis Nepotem Thucydidis quidem sensum tenuisac, sed 
verba ipsa transferre non voluisse; qui tum gravius peccavisset. Namque ubi 
Themistocies se ad Regem confugere profitetur, verlM haec, tuam petens ami' 
citiam^ plane superfluunt. Significantior sensus et ad iropetrandain Regis gra* 
liam efiicacior, si supplex innuerit, se propter ipsam hanc gratiam ab omni 
Graccia fuisse exagitatum. Censeo ergo 9iU rnv OQV ^Odant quod Thucydidea 
ad diAixofuyec retulit, Nepotem ad iri^sifu retulisse, 

At si tx una sententia Romanum historicum Graeco sermone non fami'- 
liarissime usum milii in suspicionem venit, ex multo pluribus Graecum lin« 
guac Latinae non fuisse peritissimum coniici potest , neque ipse liificictur. 
Nam dum Romacj el in ceteris Italiae urbibus commoraretur, ut ipsc nos 
In vita Demosthenis docet , munia quae obiit et philosophicae disputationes 
impedimento fuerc, ne Latinam linguam diligenter perciperet; Romanonun 
vero librof^ quum iam senior esset, iegere coepit, nec tam veihis facta dt« 
dicit, quam verba factis. Huic insciliae quidam crrores io PJutarcho adscri* 
bendi sunt, et id in primis , quod omnia , quae de Romanis impcratoribiis 
meroorat, non faciiliroe iis intelliganlur, qui Latina scripta non nonint. 
Quin idem de Graecis etiam duciims ausim dicere ^ in quonim Vitis mtilta 
manca et obscura invenirc est, nisi prius antiquos auctoresj et cos qui eadcm 
quam Plutarchus tractaverunt , lectitaveris. Multa in Agesilao sine Xeno- 
phonte, in Gmone, Peri^le, Nicia sine Thucydide non iotelligas. Saepc ctiam 
crrat in relius notissimis. u Quuro Alexander^ inquit, raros quosdam et dc- 
licatos piscicnloi Hephaestbni misisseU Ego, inquit Anaxaichus philosophus, 
satrapanan capita maluissem.a Qui sensus his verbis in hunt^Bodum cxpo^ 
aitis sul>esse possit^ neroo^ ut arbitror^ suspicabit< r. Nec iucioiora fecit Plu- 
tarcfaus, quum hanc addidit sententism: 0(9V i^t^xiktZovxcK, xai xocrscpftivcvo-' 
fACvov Tovc TOL ^spdShnra fayakoi^ ndvoi^ xal xtv^vvoic dtfi&xovTo^, ^ ovdcv h 
|i(xpoy sv iiSomii xak enro}avnai n)Jo¥ ij^otfXXQ. Id tantum novimus, ipsum 
Plut. non percepisse, quid sibi vellent haec Anaxarchi verl>a. Quum enim 
Anaxarcbo invi^ essct Nicocreon, Cypri latrapes, et a philosopho Alesao* 



J 






GVM PLTTARGHO GOMPARATtO 44 ' 

der poal lauiiisiiiHim pnDdkiin pcitiuset, cjuid io tali eonvivio pofict ded- 
derari: DeUaaisuma res^ iaquit Aoazarchus^ Nicoereonta intelligen» , nemp€ 
sairapae cmusdam eaput. Ceteruniy quod non intellexit Piutarchus, Nicocreon 
oplime inlellezerat, magno Anazarchi malo, quem quuro in Cypnim insulam 
tempestas detulisset^ captum inlerlici iussit memor ira tyraimi, 

Quom ergo tot tantaque sint et in verbis et io sententiis, quae Plutarcho 
vitio vertere iure potsis^ cur tandem ille Graecos inter historicos cum He- 
rodoto, Thucydidey Xenophonte priroas tenet ? Cur ab omnibus doctis viris 
tanti fit^ ut quidam interrogatus, quem superesse maiiet , si , uno ezcepto^ 
orones antiqui scriptores desideraudi forent, Plotarchum respooderit? Cur 
in illo legendo iuniores simul et senes» quod perpaucis adroodum contigil^ 
tantopere delectantur ? Cur Boeotiae oppiduli incola, diu post Graeciae glo- 
riam nalus, Alheniensibus illis et Pericleis par in quibusdam partibos, fama 
superior evasit? Duobus potitsimum causis id tribuendum arbitror. Priroum 
enim nuUus fortasse Plutarcho maior in describendo fuit; qui tam graphice^ 
ut aiuot, rem depiogit, ut non solum narratam audire, sed ipse adesse cre* 
f dideris; lantaque arte omnia disponit, ut vix librum evolvere coeperis, vivi* 
dis afiectibus et praepotenti imp«tu raptus, huic perlegeodo adhaereasa velut 
in illis accidit comroentitiis narrationibus, in quibus auctori quaelibet lingere 
datur tt suo arbitrio res ordioare. Quid autem in his &bults roagnificentius, 
quid forroosiusj quaro quum Cleopatra, imo Venerero ipsam dixerfln, priroa 
vice Antoniuro aggreditur? Quid laroentabilius, quam Niciae et Athenien* 
sium in Sicilia , Crassi et Romanorum in Parthiene clades ? Quid in ipso 
Horoero xpaytxtaTi^v , quam iliud Comeliam inter et Pompeiuro longum 
suprcmuroque vale? quam Demosthenis et Tullii, Porcii et Phocionis, 
Euroenis^ Sertorii, Gracchoruro, Pl^poeroenis et tot illustriuro virorum cae- 
des ? Plerosque enim cruenta mowlntercepit, quasi sit a natura compara* 
turo, ut viris illis, qui omnia circum se moveut , oronia quoque infensis 
anirois obsistant, et gloria ipsa, cui tanta cupiditate inhiant, quasi Horatiana 
illa Necessitas, manu gestet ahena catenas, et exilia^ et enses, et venena 

At non cgregiuro roodo narratorem renim io Plutarcho invenias; sed etiam . 
quae quidem illi praecipua laus eet, morum felicissimum indagatorem, enuD« 
tiatoreroqoe peritissimum. Optime enim intelleseflit^ quid proposili habero 
debeat is, qui vitas claroruro virorum seriptums est; nempe viros praebero 
veluti ifiluf et in eute conspicuos^ nec publica tautum facta, sed privatos 
quoque mores, privata dicta in comroenlarios referre. sNam, nt ipse me- 
rooraty in plerisqiie borum virorum publicis facinoribus^ fortunae maxiroa 
pars tribuenda est; si quid vero privaf^ f ecerint, si qua verba diierint, in his, 
veluti in quodaro speculo, cogilationee ipeas et intiroam mentem deprehen* 
dere est.s Quae quidem apertius et fusius altbi eaplical: sNon ego/ inquit^ 
historias acribo , sed vitas ; nec sane illustrissirois facinpribus seroper inest 
absoluta virtuti aut vitionun manifestatio | at saepius leve quoddam factum 
aut dictumi vei pucrilis lusus, mores magis aperte dedarat, quim cnienti 



44* 



tonmLii litPom 



praetia, tt kellicae ^zpe^ilidn^s, et bpptghut^bnti urbitfM. Qtidtti «r|b (it' 
ctores ex ^tillu et froQl6 , ffl quihliS rfiofei d^(>rf (lihtfiiti^ur, iiMilitutfiA^a 
omniao pefidere eiistiment, MMhtitt fsi^iim \ncilf\6i\', ild Hbhii 6oft(^- 
jatur animi praeser^iii indicii^ ftAhietttt, et imagtfiem tilwi<(tit HihHiU 
exprimerej praefia, caetefaque bello t^l domi geifa caefefts f^elinctu^nfttf. tf 
li^ hia ^ddil artis a)iae quasi legeoi* 

Kec praecepla tantUm, sed exemplum qtioque Flufarcbiis exhibult. Vbf^u^ 
enim ih Vitis huiusmodi Verba aut facti atcttrl-uAt, qftae notk^ iKfn fort^ih H 
|>«riium ducem, rfegem Riagnai^imucit, aut integruni Magiijtratotvi deicribul&f, 
quam ipsum hominem^ qualis fuerit. Eqtrldefh quufn vid«rim, in Cfclrlib aoC 
Affiaoo, Alexandriim betla et incendia loAg^ lateqoe clrCurrtfereAt^m e( do« 
mito* qua patebat, Cyri imperio, ad aridas ul^ue Scylharum lolitodiftes €l 
Oceanuro^ terrarum terminum , avaras et insatiabiles porrlgenttm mimja, 
arobitiosum regem fuiss^, mibi perspicu<im £st; nhd pUtiidt, frt cxisfitob, €t 
vividior imago fuisset, si eudi, ut Pluta^chus^ ostdiidisseot, |(ifferiim adhtfc #1 
in prlma aeiate, moerentem^ quod Om'tiium vlctof Pfailipptis iiihil ipst Vin*> 
eeodiim relinqueret^ ac deinde Aristbleli idfensum, quod libfifflY ^cfidiss^t, 
10 quo occuUas do6trthas fecis^et publJci iuris^ dum ipse ^ibi urii Aoias v€Uetf 
qua^i non ihuoili solum , aed dn&oiiiM pbyiicafum i^eftim angiiifd ih limitt 
aestuanSyjiuperarum quoque kl fhentibus tantum perceptafufti imperfarii a|H 
peter^i. Nos quidem, quando Caesar populum largillonlbui sibi deviocity au^ 
cum Pompeio et Crasso amiciliam coniungit, uf hefario ilto iriumvirato 
reihpublicam opprimat, perpetuum dicfatorem praesenfirous; ai quanfo ape^- 
tius ipse a« declarat^ J^uripidis versum dictifanao: Si violandum esi iia, re^ya 
tanium gratia violandum est, Ceteri Caesarem tyranhurh inier 6omani tbx\ 
tumuitus ostenderunt; Flutarcbus tyrahnpm in deserto tiispaniensis provin* 
eiae hppidulo deprehendit, in quo primum se esse maflet Caetir, quam tlo* 
mae secundum. NuIIus autem vel in ipsa paternae domuS vel in rhetoricarum 
officioaruro umbra, curiosam Plutarcbi aciem fugiat ; qui iam in poeriUa 
per\'icaces et iovictas Catonum artiroas deteglt. Nam quae pericula unquam 
iMTrebH, cfnem oe mora qtiideiil flexil pucr» • Laliis le^lis iiileiilate? Qilem 
nfiqttam tyraomtm farel, qui tpsoa olMna iBler cbndiseipok>a lyram^ fiiiMB 
^gAii «I ttngiiibat/ ^tt«i aliler iioo peaaet, laeessil el iteratfqmliir? lafiMWt 
Mif ai hroniboa hoiaamodi esemple iiie afl^rre velhn. 

^ei. duDm inCer borrfines iaesse sehipef vldeifiaf sinirh ^bique virtufi ii» 
liom, si6 summurn illud morutf^ et privatae vitae studiurh k;fipf6feih ii iS 
adduxit, ul quaedarh feviofis ii quasi iiutfius niofnenti ffolar^t. Weminem 
aane falfit, veteres rnaxir/iam in servawdis auspiclis, atfeiindlsque oraculis cu- 
ram poluisse; neque rem historico omhtendam 6etiiko. Ai minifhe necesse 
est', ut fatiiitosam !d^o lAfeptiaruin s^rUfn ii^ {^(ua^Oe virdrudi v'rta Oftfiatur. 
}9on mibus qiiam septefn et vigiofi prodfgia aui oracula io jitexandro nu* 
meravi. ^arn porr6 io iriemoraodis puerilibus iivtg\i ih^dslria suspicionem 
baoc leclofi afierre pdssit, Plutarcfium nempe ipsiiih eaJem siipersfi{ioQ4 



CVM ^t^AMHO <MMI»ARATio 443 

iupemitioHm iclli^et, o^fte /Mi^, iji /m^r fa^/M Unia ihtifUtdf^, ^tii llllHMI 
ipte ts iuperstiiiant totUcHpiit^ tfiiui^ndunr qiHiqiM tH\, btt \n ilnift IMll 
ciini iDsulsil lllis Feliglbnlbils^ KlldMdcidl. 

Nunquam hac in parte viluperandus Nep6i ; lifl ffle6 MM UUi^ fo^til 
est, <|bain JE^Idtiifclib iribulftnill, viros ipsis fl6til, <;fii&niliMt talMMs, ifiM^ 
hHHs, lil« taihen Ideih, ac Pluiarchul, lihi pr6^blbiil« ^ideiufj hllfl: f^itS», 
ihqiiii ih PelopiJa I, ne, ii mi iipU^ indffim, han vit^m iiui inarNtri, 
ied hidbriiiink videdir scriBere. Btk ifiultum ibfbll, tii, ifi prOpblito <xM« 
qtiebdo» Plutarchbth ida^^Ul^ii 

t^rbjumus huic, bhgo sed |[ir4ilh)UI fhf«rvilld. 

Illrtlllihe fhiA nohil IkoMiherti l^lthil n|{^h/Nl gfafllC bclti^e hM, Hi tH^ 
Viflutn muderiihi Ippirllb nbdaibm. Vli hnisfH ftUt itiihim biliitl «tilllt «f- 
^tiae aiM «ilfhpIUih afl^rre pbssim; ^Uaedfltti ilk Cilhdrii otetlMllW iM 
ha^ ipsl noA mftitfl ad publitoi, c(ba/d ad t>fi^alt>s MMl, ^^iiififttte: kt it 
r^taiii iflaih InorilU bistdriae viihi Aoh ih^rtflsfti kii Mipoi^ id ktfie iMU 
fu^tasse trftniehduih, qu&d f ibfuih id ftriCffi ^«fducM iaiif vt1^thk6iif «If^ 
fertg^rit^ ui Ui quaedafn iihpbsiii el fuiise vfdeitur, fhii>a 6eHof adtlcK II 
i€lH|«Dils ti ^bftiff^ifiis iirfffifibl Itil^tsi^^e. &£c VcfUti fiialfi nedftttttl lA 
iihiitilifHiih hte ptfglbfl, ii iaifi I ^riifitidb^ dip/«tkMdlfi/f : P/idAi ffiMfit, 
ifV<tttil, (u/^ HtdgnitiJd ifbtuMiiUi pHifdbH , iufn fiiiihdttd , Ut iU exfU^iH^ 
quae ^xortus sum, Sic in Epaminonda \\i QubhidtH uHo hde viJtirtuni VHdi 
iitilUfUiuln iJirorum c6rtduAeri eortitituiirtus, tpuhiUn ttpa^iditrt mtdtii ntiUibus 
vBl-suurti coihplurei scriptorts ahti hOs eiplicartint..., Slc alibi saepiHffhtf; Atif| 
ijuurti oBicUriora simt dlieuius viri $estaj eoHiM rdtibnem iipliiH : t^uod frillil 
ptitsktWm et Daiaine, unde qbidaih fire tantutfl in Ddiivni vef^m ff^flMii 
fff flfittfai igftoschhi. Sed et id raniiri adiUodhm kiu Oiefuhi eflih diijeirdl trt» 
tliatem In dfhhibbl babiilf; naihqhi ilfl id^fti JHipoi ksi, tftii briiAiifi oHiflfi 
ievf hiiloFfift t^ibtfl iantbm vdtuhiilfibus Miicifl^flC, Ut teHatM CiMlRli 
liil ^erbllf 

lafft (fifyi, cttftlfh atisus «l^ linUi ftilortifff , 
OjhdC ievbfh iHBui tspUtM dliffll, 
Doctisy lupiter! et laboriosis. 

Obit fpfbffi Ha Ibrehfy ditefthin t Plbtifclieo dfcMA gelHM Mflilfm Hit 
ii ki lfaD6 fHtihafidi crifildliatM «fagfi iccoraillbdiiiftai. 

Quidiih pHlcOs Inter MifbHcoi oratlombflii fxMiahffibfts<itoe vlroMf |MfM 
d^|»ihtfm volff^hti (fili ltftid« tlftfeydidfi dl LH^rifl Mh oihd«i ilri B9a 
ram, ilt, si IfJfCe dtliifll^flti deMili inaiirilll flifhul iorifiD tiHM Ibiffl; Hl 
Fliftir6llo VCtUriM ad CoHoUnafki Miilttique HMt MlilNieif Iff Hif Btl 
Hannibalu ad Antiochum, et Attici diarillili» irf MttilM tMa/ Mii taWHh 




444 



GORN£LII NEPOTIS 



iHnatf eof noa cootemneiidot ontores eue potutwej a«d neoler hoe Undis 
genuft coBtectahis eat- prlor qaidem» ul cxUtimo, quia in Iiac puUica vctIm* 
ntm el seniCDtiarum pompa hominem ipsnm deprehendi nro admodnm at- 
hilrabatury .posterior forte» quia hic apparalus cum ca , caius adeo studiosua 
erat, brevitale minime congniebat. 

Viros igilur pingere voluit Nepos selectis quibusdam, sed vividis insignt-* 
busque, babilus et morum iineamentis. Et cerle in vironmi imaginibos hoc 
modo eiprimcndis, non ezlremum inler Latinos obtinuit locom , aliquando 
par Safiustio. Quem, eaempli gratia, virum eloquentios depinait. Primui iUe 
Romana in hiitoria Crispiu, quam Nepos Epaminondam his verbls III: Ermt 
enim modesUu, prudens, gra§ds, iamporibus sapienter uUns^ peritau 6elUf firtiM 
manu, animo maximo^ adso veritatis diiigens, td ne ioco qiddem meatirab^, 
Jdem continens, deaunSf patieasque admirandum in modum^ non solum popuii, 
sed etiam amieorum Jerens iniurias; in prinusque commissa celans, quod in^ 
terdum non muua prodest, quam diserte dieere ; sUidiosus audiendi: ex hoe 
enimfamUime disci arbitra6atur. Plenam iliam et perfectam brevitatem» quae 
tot tam paucis includity in primo quoque Alcibiadis capite reperire est; ct 
cuilibet Arislidis, Thrasybuli , Cimoois vitas evolventi^ plnrima huiusmodi 
occurrent, quibus egrcgie Sallustiani styli acies emicat. Vna saepe sententia 
satis est, quae absolutissimam clari viri imaginem in animis ezcilet. Sic iilod 
de Datame VII s Quo taauio Artaxerxes commotus, quod inteUigebatf siU diim 
mrojorti ac itrenuo negotium etse, qm, quum cogitasset, faoere auderet^ et 
prius cogitare, quam conari consuesset» Quae hic desiderari poasunt, ut ille pm- 
denler audax Dataroes intelligatur? 

Sed in hoc diceodi genere hoc praedpoe cavendum , ne scriplor suinn 
potius iogeniuro proferre velit, quam intimam ipsius viri* indolem. Blagnom 
enim discrimen inlerest inter eum, qni egregios viros propriis eorum factis 
depiogit, et eum, qui sub ipsius dictis. Dum prior^ cgregia quaeque ftcinora 
et qaae ad roores maaime pertinent, deligendo, virum ipsum ante ocubs 
ponit, et una eaderoque luce cuncta iiiuminalj posterior, vividiores aentenlias 
profereodo, et e verbis ignes quasi ezcudendo, scintillas quidem elicit, at 
qnae nonounquam perstringunt potins, quam illustrant. Ergo indoUs, mo« 
rum, atqoe omnino veritatis describendae ratione, quae praecipua est, Plu* 
tarchum Nepote multo maiorem arbitror ; atque ut ingeniosissime, sic et 
optimo iure de eo locutum GaUicum scriptorem censeo, cuins verba hic 
transferam (Ess. sur les Eloges ch. IX)u 

jippareant mihi magm omnium aetatum viriz eot videre, dftm eis ooUoqui 
vdo, inquiebal ad famoMm in Oriente quamdam valem, quae mortoon ex 
inferis excitare posse putabatur, qiiidam ezcelsi animi generoaaeque mentit 
adoIcKey, qui moz regnaturus erat Tum sapiens vir nescio quis> noa 
prociil hinc ignotam vitam agitare soiitus: Quod petis, ait, ego faeiam^ Em 
libram kuno . lege, et quae vitmni hie mentes, attentius considera; dum l^es, 
drcumsurgere ingentes Umiras mirdieris, quM, iibi usquc adkaarekmt,Ei diodilL 
adoleKentt yitm philoaophi Chmonei. v 



f<K!^ 



CVM PLVTARCaiO CX>MPARATIO 



445 



Bifo, ut omniBf qaat dc otroqoe commeBtatas «oid» paacis complectar , 
Nepoe in dicendo praeitaotior est^ Platarchiia ia cogitando irequentior; unua 
eloctttioob ttudiotior, brevitate et elegantia, altcr, sententiarum copia et 
varietate magis placet. NoUum io priore verbum deprebendas^ qnod vitupe* 
rare possis; sed nec gtadia illa, quae lectorem vel invitum rapiuot. In po* 
steriore quaecumque vitia occurrant, ea, praepotentibus rerum a&ctibus ra- 
ptusy praeteribis. llle facta potius docet, bic mores. Eraditus, qui omnem 
linguae Latinae elegantiam tenere voluerit^ Nepotcm; philosophus, ut sciat 
qui homines fuerint,' qui nunc siot, Plutarchum legat. Sed mulli alii suppe- 
toot Romaoi sermoois magistrij altenim vero Plotarcbum quam spud geo* 
tem, qua io aetate reperies f 



INDEX 

HIST0niCV3 ET GEOGRAPHICVS 



m 



CORNELIVM NEPOTEM 



AcjL, nth$ Phoeniciaey dleta etiani 
Ptpl^fnals^ in sacfia litteris Acchoy 
apud losephum Axn, nunc St. Jenn 
dTJere^ XIV, 5. 

Act^ei^ antiquum Atheniensium np- 
nien, VIII, 2. 

Adimantus , collega Alcibiadi datuS| 
VJI, 7. 

Admetos, ft^ Mplossonini, II^ 8. 

AdMimetuni^ colouia Phoepicum ia 
Byiacip^ JCXIII, 6. Al.Hadrumelum. 

Aege, Jdacedoniae oppidnm, XJCIi 2. 

Aegates insolae, silae in mari roediter. 
inxta Siciliam, XXII, i, 

Ae^os flumen, urbf Hellesponti, yi, 
"liVII, 8; IX, i. 

Aegy ptus^ nota Afncae provincia, XII, 
Jj XIV, 4 e^ 5; XVII, 8; XVIII, 3; 
Aegyptius rex, XI , 2 ; Aegyptia 
dassjs, XII, 2; Aegyptium helium, 
»V, 3; Aegyptii sateililcf , IV, 3; 
A^gjrptii cnm P<rsis bellum ge- 
rentes, ;ill, 2 f^i 3; Aeffyptionim 
munera AgesUao missa^ XVII, f , 



Aeniilius (L. Pi|ulus) occisus^ S^Iil» 
is consul, XX}I|, ^3j| Aemiliorum 
(amilia, XXV, 48. 

Aeolia, Asiae regio ad mare Aegeum, 
inter Trnadem et loniam. Eam re- 
stituere Alhenien^ibus aggredjtpr 
Conpn^ IX, 5. 

Aeoiis , eiusdem regipnis nomen. 
Principes eius secum deducit Da* 
rius, I, 3. 

Africa, pars orbis tertia^ VI, 3; %%, 
3; XXI, 34 XXn, 2; ?L?UII, 3, 7 
^t8jXXIV,4. 

Afros cornimpere sludet Lysander, 
VI, 3; Africanonim fortissimi Ha- 
miicar et Hannibal, XXI, 3 j Afri- 
canae possessiones, X2^V, 12. 

Africanus, vide Sclpjp. 

Agamemnonis beili gloria, XV, 5. 

Agesilaus, Lacedaem. re^ fa^tus, iq 
Asiam bellatum prDficiscitur, JPVII» 
2| in^uciasdfit Tissaphemi, et ser- 
vat quamvis perfido, ib. j Phrjglapi 
populatur, XVU, 3; Ephcai milite^i 
exfu-cet, Ib.; domun} revocafur, 
XVU^ ij 4ti|eD* «^ Qoeotipt ap«d 






^^ 



448 



INDSX 



Coroneam vincit, ib.; victoiiam 
cicmenler ezcrcet, ib.; Corinthii 
belli victor^ url>e abstinet, XVU, 
5, consilium etus subitum^ XVII, 
6; ihunificentia ct modestia incullu, 
XVII, 7; corporis boois tnfelix, 
XVU, 8,' contemptus ab Aegyptiisy 
ab.; moritur, ib.j snnunus dux, 
XXI, 4f nomme potius quam po* 
testate rez^ XXI^ I ; ei comparatns 
Chabrias, XII, 2. 
Agis, rex Lacedaemoniorum^ filium 

relinquit Leotychidem, XVII^ 4. 
Agnonidesy rhetor Athenlensis, XIX, 

3. 
Agrippa, M. Vipsanius, filiam Attici 

ducit uxorem^ XXV, 42. 
Alcibiades. £0 in virtutibus et vitiis 
nthil ezcellentius. VII, l,quomodo 
educatns, VII, 2 ; dux bello Pelo- 
ponnes. delectus, VII^ 3, ab inimicis 
accQsatus, et a magistratu Athen. 
revocatns ad diceodam causaro, 
VII, 4; '^Lacedaemonem demigrat, 
ib.; hinc ad Tissaphemem, VII, 5; 
restituitur inde ab Athen. quonim 
res pracclare gerit^ ib.; magnoap- 
plausu excipitur, abolita devotione, 
VII, 6; rursus in invidiam recidit, 
VII, 7; Philoclem ad occasionem 
feiconficiendae firustra cxcitat, VII^ 
8; ad Phamabazum ^e confert, VII, 
9; cuius opera perit, VII« 40; eius 
elogium, VII, 4 4 . 
Alcmaeon (Amphiarai vatis Graeci, 
et Eriphyles filius) matricida, XV^ 
46. 
Alexander M. Babylone moritur, 
XVIII, 2; morbo consumitur, XXI, 
2; Alexander eius filius e Roxane, 
XVIII, 6. 
Alexander, Pheraeus tyrannus, Pelo- 
pidam in vincula coniiciti XVI, 5f 
ciua Epamiaopjai bello pc nequii^ 



tur, ib.f equum in ^am concitat 
Pelopidas, ibid. 

Alexandrea, urbs ceiebris Aegypliy 
XXI, 3. 

Alpes llaliam ab Gallia seinnguat, 
XX, 3; transtit eas Hercules Gra-, 
ius, et post eum Hannibai, ib.,' Al- 
pici, pro Aipinis incolis, ibid. 

Ammon, cognomentnm lovia, VI» 3. 

Amphipolis, oppidum Thcadae, sic 
dictum, quod utrinque fl&nune 
Strymone aiiueretur, V, 2. 

Amyntas Macedo, XI, 3; eiua fiiius 
Philippus rex, XVUI, 4; XXI, 2. 

Andocidesy unna e - decem Graecian 
oratoribus: de quo vid. Plutarch. 
in vltis Rhetor. et Photium in bi'-* 
biiothec^ VII, 3. 

Anicia, Attici consobrinay uxorSenr. 
Sulpicii, XXV, 2. 

Antigenes, praeiectus argyraspidum 
phalangis apud Alexandmm, XVIII, 
7. 

Aotigonus persequitur Eumeneai , 
XVIII, 5 ; obsidet, ib.; imperiam 
capit, XXI, 3; in praeliocadit, ibid. 

Antiochus Magous, rex Syriae, po- 
tentissimus, XXIII, 2; non paret 
consiliis Hannibalu, XXIII, 8; ei 
legali Romani Hannibalem in su- 
apicionem adducunt, XXIII, 2; 
apud Thermopylas fugatur, XXUI, 
8 Mqq, 

Antipater inter praecipuos amicos 
Alex. M., XVIII, 2; ei sununa re- 
rum deceraitur, XVIU, 5. 
Antonius M. hostis iudicatns cedit 
Itolia, XXV, 9; redit in eam,XXV, 
40j trinmvir reipublicae oonati* 
tuendae, XXV, 42$ absens litteiis 
colit Atticum, XXV, 40. 
Apenninum transit Hercules« XXIII» 
4j mons est Itolian dividens , ab 

Alpibui ortus. 



HISTORICVS ET GEOGRAPHICVS 



449 



ApoUinis cooiilhiiiiit Alhcnleoiibiu 
per oncolooi DelpbScom datam» 
U, 2; ApoUioi doaiom dat Paiiaa- 
aiaSy rV, I^Apoliioem coiuiilvnt 
delccti coloooriim Alhen. oncnliim 
Apoil. Delphic.^ I, I. 

Apolloeratea Syraciisaa obliaety X, 
5. 

Appla Tia, XXV» 22. 

Apolia, lullae regio^ XXIII, 4. 

Arabiciis siaus, fragm. VII. 

Arcades, popolos Gmecia in Pelo- 
potineso, XV^ 6$ Arcadum conven* 
tos. ib.; ei Arcadk liospes, VIV40. 

Archias, polemarchus Thebamis, XVI, 
3. 

Arebias, bierophanta, XVI, 3. 

Arehilocbus poKta, fragm. 4. 

Ardeatinum piaedium Attici> XXVf 
44: al. Arretbnm*, 

Arete, X, 4, 4 et 8. 

Ai^i, oppidnm in Peloponneso, 11,8; 
Argivi Alcmaeon et Orestcs, XV , 
6; in Argivos inTebitur Epaminon- 
das, ib. 

Argillus, ez Argilo, Thessallae urbe, 
IV, 4. 

Ariobaraanes, praefectus Lydiae et 
loniae, XIV, 2, 5 «t 43. 

Aristides oognomine lustus appella- 
tus, IIIi 4; obtrectatiooe Tbemi- 
stocUa eiul factus, ib.; belUPenici 
necessitate restitutus, ib.; praetor 
in praelio apod Plataeas, III, 2 ; 
Ittstus, aequus, inuocens. ib.; absti* 
nens, III» 3; pauper moritur, ibid. 

AristoQacbe, soror Dionis, uxor Dio^ 
nysii maloris, X« 4 et 8. 

Armcnii, tx Amienia, Asiae regione, 
orti, XIV, 8. 

Arsidaciu, aUos Datamis, XIV, 6: 
al. Aridaeua. • 

Artabanus Xerzcm interficit, XXI» 4. 

ArUbasus, Pharnaci f., « ignt ad 

Coii, Nbp« 



Paosaniam mittitur» IV, 2. 

Arlaphemea classi praeficittir a Da* 
rio, I, 4. 

Arlaaenes Macrochir, rez Pcrs., XXI, 
4; pulcherrimae corporis formae 
Jaudem habet, ib,j fortisslmus 
Persarum, ib.; morbo moritur ib.; 
veniam dat Themistodi ad se ve« 
nieiidi, II, 9 et 40; magms cum« 
dem muncribus donat, 11, 40. 

Arlaxerxes Mnemon, rex Pers. , XXI, 
2 1 iustitiae fama ILoruit , ibid.; 
Aegyptusbellum iilalunis, Iphicra- 
tej|i exercitui praeficit,XI, 2; obil, 
XXI, 2; apud eum numcno militis 
fuit DaUmes, XiV, 4 . 

Arlemisium, promontoriumEttboeae, 
11,3. 

Asia, uoa e tribus orbis antiqui par" 
tibas, I, 3 ; succumbit £uropeae« 
II, 5; qui Asiam inoolebant Gracca 
lingua loquentes, 1, 3; Asiam Tauro 
tenus regi ereptums ent Agcsi* 
laus, IX, 2. 

Aspendii, XIV, 8, Pampbyliae po« 
poii ab Aspendo oppido ad Eury* 
medontem sito dicli. 

Aspis, Cataoniae dynastes, XIV, 4. 

Athamanes, gens Epirotica, Acama- 
ttiae et Actoliae vkina: al. Acar- 
nanes, XIII, 2. 

Atbenae^ civitaa clarissima, VIII, 2; 
splendidissima, VII, 4 4; antiqui- 
lale, humanilale, doclrina, praeslat 
omnes, XXV, 3; propugnaculum 
est barbaris oppositum, II, 7; ce* 
terts genttbus imperare consiievc^ 
rat, IX, 3; viclae Lacedacmoniis 
aerviunl» VU, 9; VIII, 4; iibcffan. 
tur pcr Gononem, IX, 4; Atbenas 
incendio ddct Xeries, II, 4; Athe- 
nanim an ea manubiis ornata,.Vf 
2; Atbfnis duae fiKliones, IX , 3| 
Y., d<{ hac urb^ Meimiam. 

Ff 



45o 



INDEX: 



AthenieaMt coloooi Clicninieflim 
initfaot, I, 4; profligaol Penat, I, 
5; iosulas, quae barbaros [adiuve* 
rant, bello persequuntur , I, 7| 
classem aedificaat, U, 2; petuntur 
a Xene belio, ib.; ApoUinis oon- 
sillo oppidnm r€iinquunt,ib.;con- 

- fligudt cum ciassiariis Xenia^ III, 
III, 4; triplicem Piraeei portum 
constituant, III^ 6; vietoria a Ma- 
ralhonia etSalamioia magnamglo- 
liam consequtfntur, ib. ; Amphi« 
polim coloniam mittunt^ V^2;bel- 
ium indicunt Syracusanis, YH, 3; 
oppugoant Chium, V, 4; Samum, 
et capiunt, XIII, 4; undique beilo 
premuntur, XIII, 3; Atheniensium 
clari viri quem ezitum habuerint, 
XXy 4; eorum opes senescunt, Vlly 
5; indicunt Lacedaemoniis beilum^ 
IX, 2; XVII, 4; cum Boeotiis aliis- 
que aociis vincuntur apud Coro- 
ntam^ XVIL4; Atheniensium clas* 
sis contra Xerxem , H^ 3; Athe- 
nienses auramam imperii maritimi 
obtinent, lll^ 2. 

Attica^ regio Graeciae^ nbi Athenae 
sitae, I, 4; VII^ 4, etc 

Atticus (T. Pomponius) equestriloco, 
bene educatus eruditusque, XXV^ 
4; Cinnano tumultu Alhenas sfu- 
diorum causa migrat, XXV, 2; It- 
beralitate Athenienses deyincit, 
ibid.; a quibus arople honoratur, 
XXV, 3; Sullae gratus^ XXV, 4; 
amicos Romae non deslituit, ib. ; 
redit Roroam, ib.; Caecilii avan- 
culi obsequlo conciliati heres lit| 
XXV, 3; Ciceroni et Horfensio ae- 
roulis perfamiiiaris, ib.; bellis ci- 
viltbus, honoribus^ litibus, praefe- 
cturis abstinuit, XXV, 6; Caesari 
gratus^ nec Pompeio invisos^ XXV, 
7j aerarii privali factionem disic- 



di, ZXV» 8; tatlnm abiecUim le* 
▼at, occ Antoninm potcntem adu- 
latur , ib.; rurium eiusdem Italia 
pulsi uxorem et liberos, ac fami- 
Itares tuelur^ XXV, 9; a qoo re- 
duce et potcnte conaervalur, XXV» 
40; prudemia eins b eivilibua tnr- 
bis, tib.; Edes et liberaliUs trg^ 
smicos, XXV, 44; quorum peii- 
cula at incominoda lcvavit, XXV, 
42; induslria eiua io re iamiluvi» 
XXV, 43; in coniriviis el volu- 
ptalis inslrumenlo cautio, XXV, 
44; virluUa dfU^«Tixai, XXV, 45, 
46,47;scripUel libri, XXV, 48; 
com Augusto affinitas el familtari-^ 
Us, XXV, 49 aqq.;moibus elooa- 
silium finieodae vitae; XXV, 21 ; 
obitua el easequiae, XXV, 22; At- 
licus scripsit hislorias , XXIII, 4 3. 

Aurelius C. Consid, XXUI, 7. 

Autophradates, Lydiae salrapes, per- 
sequitur eos , qui ab Artaxerxe 
defecerant, XIV, 2 et 8. 

B. 

Babylon , urbs Chaldaeae. Babylone 

moritur Alexander M. XVIII, 2; 

XXI, 2. 
Baebius Cn. Tamphilus cona. XXIir, 

43; M. Tamphilus cons. ibb 
Bagoas ad Alcibiadem inUrfieiendvni 

mittitur. VU, 40;alii Bagaeus. 
Balbns L. Comelius, XXV, 21. 
Barcas cognomine Hamilcar. XXII, 4. 
Bisanthen (castellum Thractae) mu* 

nil Alcibiades, VII, 7. 
Bithyni, incobc Bitbyniae, XXIII, 4 1; 

Bithynla, provincia Asiae mio. ib. 
Boeolii (a. Boeoti), XV, 8 ; bellum 

indicunt iSicedaemoniis , IX, 2; 

XVII, 4; magis firmiUti corporis, 

quam ingenii icumiiii ioserviuui. 



HISTORICVS ET GEOGRAPHICVS ^Sl 



Tlf, I f ; plos ei ^ntl Tiriitm inest, 
qutm iBgenU, XV, 5. 

fiorni^ castellum in ChersonesoThra- 
ciae ad Propontidem, VII, 7. 

Brutoi M. (interfeclor Caesaris) ado- 
lesec9« fiimiliariter uUtur Altieo , 
XXV, 9| proficiscitur in ezilium , 
ibid.j eius iiaeritus, XXV, i\; 
penes Bnitoa cat re^Uica Rom. 
XXV, S. 

Byraa^ interior para Carthaginis, 
fragro. III. 

fiyaantiun , urbs Thraciae , bodrc 

Constantinepolis, IV, I; Vil, H. 
ByxantSi bello subacti, XUI^ t . 



Cadmea s. Cadmia , ars Thebacum, 

dicla a Cadmo, conditore Theba- 

rum , occupatur a Phoebida Laced. 

XVI^ 4; rtcuperatuf a Pelopida, 

XVI, 3; XV, 40. 
Cadusii, inter mare Caspiuro etPoo- 

tum sita gens, XIV, 4. 
Caecillus Q.eques Rom. dii&cillinia 

natura^ XXV, 5; testamento adop- 

lat Atticum^ ib: eius domos, XXV^ 

43; mooumentnm, XXV, 12. 
Caesar, inlius, occisus, XXV, 8| eius 

inlerfectores, ib. 
Caesaris (OcUvii)poleotia,XXV,l2, 

proaperitas, XXV^ 49, 
Caesariaoumcivile belJom, interCae- 

sarem et Bompeium, XXV, 7. 
Caiidos, L. luiius, poeta, XXV, 2. 
Cailias, Alhenieosis, divitiis clarus , 

V, 4. 
(^liicrates , dvis Atheniensia , Dio- 

nem interEci curat, X, 8. 
Calliphron, saltator^ XV, 2. 
Callislrattts, AthenieDsium legatus, 

XV, 6. 
CuiUlaa fielkior Maalio, ftngm. Y. 



Camissarea, pater Daf afnis, XIV, l. 
Canus Gellius, XXV, 40. 
Cannensis pugna , apud Cannas po. 

gnata, XXIU, 5. 
Capitolium, arx Romae, XXV, 20. 
Cappsdoces, XIV, S; Cappcdocia, 

Asfae regio, Dalami data, XIV, 4,- 

•b eodem vindicata, XiV, 5 et 7; 

Eumeni dala, XVIIf, 2j ei confinis 

Cilicia, XIV, 4. 

Captiani gens Asiatica, XIV, J; Schott. 
Caspiani. 

Capua, uri>s Campanlae, XXIII, 5. 
Cardaces, geBusmiiitum apnd Persas. 
XIV, 8. 

Cardlauus, ez urbe Cardia in Cher- 
aaneso Thraciae ortua, XVIII, i. 

Cares, Lemnl iocolae, e Caria, Asfae 
regione, oriundi, I, 2,- XIV, l: 
Caria, XVII, 3. 

Carthago, XXI, 2; fuit maxtma to- 
tius i^rbis tcrrarom et potentissima 
urbs secundum SuMam. Et ha- 
buisse ioitiotertiibctlflSiBiciintra 
•e quidem civium aeptiogenla miU 
lia, in Libya vero trecenias wbea 
aub ditionesua dieitw. V. Bochart. 
Geogr. sacr. Part. I, lib. 4, c. 20. 
Carthago speciem dupiicaa of]fidi 
habuilj fragm. lU. 

Carthaginienaes apod CrimessM lu- 
viura Tirooleon fisgat, XX, 2 j C. 
Lutatius supcrat, XXlf, 4; Caitha- 
ginieoses pacem faciuot cum Bn- 
manis, ibid.^ auxilia petuot a Ro- 
man is, XXII, 2; legatos cum doois 
Roroam mittunt, XXIII, 7 ; Han- 
oibalem domom vocant, ib.j Car- 
thaginienseadno, Haoiilear et flan- 
nibal, omnium barbarorum fortis- 
simi, XIV, 4. 

Cassander, unus c successoribus Ale* 
xandri M., oomen rcgium aooiil, 
XVUI, 43 j MKdboia pcUilar, 



4^z 



INDEK 



XfX, 3; cum eo copsenliunt opU- 
mates Atheniensiuni, ibid. 
Cauiuf G. InUrfector Caesaris floret, 
XXV, 85 exulat,ib.j inleril^XXV, 

Cataonia, regio Asiae, Cappadociae 
vicina, XIV, 4« 

Cato XVII annorum stipendium pri- 
mum meruily XXIV , i ', quaestor, 
aediiis pieb. ib.; praetor. ib.; con- 
Bul triumphavit^ XXIV, 2; censor 
luxuriam coiSrcuit^ ibid. iniroicitias 
sttscepit reipQbl. cauM, ibid. ; eius 
eiogium^ XXIV, 3; studia , ibid.; 
scripta, ib.; dictum elegans, fragm. 
IU. 

CatuUus, poeta elegantissimus^ XXV, 

Catulus, Q. Lutaljus^ pacem facitcnm 
Cartbagin. XXII, 4. 

Cenlenius C. Praetor cadit, XXIII, 4. 

CeraunuSy cognom. Ptoiemaei, XXI, 
3j qnod ideo nactus est , quod in 
belio quasi fulminaret. 

CethegusP. Comeiius cos. XXII, 43. 

Cbabrias Alhen. clarus invento quo- 
dam in praelio, XII, 4 1 item bellia 
in Europaet Aeg}*pto,Cypro,'XII, 
2; Aegyptios sponte iuvat, ct Ideo 
domom revocalur^ XII, 3; pluri- 
mum aberat palria, ib. ; telis ho* 
stium perit, XII, 4. 

Cbalcioecos, IV, 5; aedes Mioervae 
Lacedaemone, Ita dicta' , quod ae- 
Mum csset tcmplum, ut Livius ait, 
sive quod aedificatum a Chalciden- 
sibus. Nisi maiis ipsius Deae no- 
men esu. Sane upov x^^ AOnvas 
^vi x^to^xov vocaut Thucydides 
et alii. 

Chaicis, urbs Euboeae, XIII, 3. 

Chaones, gens Epirotica, XIII, 2. 

Chares Athenis honoratus et potens, 
JLU, 3} plorimum in Sigaeo viju^ 



ibid.^ adversus Charetem soboniat 
Phocionem Demosthenes, XIX, 2; 
non satis in eo praesidii creditur p 
XIII, 3. 
Cfaaronis Theb. Domus, XVI, 2^ 

Chersonesus, sc. Thraeiae peuinsula^ 
xftT' s^o^^^y sic dicla, Straboni ma« 
gna, I, t et 2 sqq. 

Chius, insula mediterranei mar»,quae 
hodie Seio dicitur, XII, 4, 

Cicero (M. Tull.) aequalis Attici ct 
amicus, XXV, 4 et 9; eiusepislola- 
rum ad Atticum elogium, XXV, 
46; Hortensii in eioq. acmulus , 
XXV, 5; invisus Antonio et infen- 
suS| XXV, 9 et 40; futura praedi- 
ait ut vates, XXV, 46;quandopri- 
mam causam iudicii publici egerit, 
fragm. IV; defensionem pro Cor- 
nelio iisdem paene verbis, quibus 
edita est, peroravit ibidem. 

Cicero (Q. Tuliius), Marci frater , 
XXV, 45 et 46; praetor Asiamob- 
tinuit, XXV, 6; Atlici sororem in 
matrimonio habuit, XXV,% et 7j 
eius filius Quintus, XXV, 7. 

Cilices, e Cilicia, regione Asiae mi« 
noris, oriundi, XVIII, 8; Qlicia, 
VIII, 4; XIV, 4 et 4; Cilidae por- 
tae, XIV, 7. 

Cimon Atheniens. ob parentis mul-i* 
tam in vincula compactos, V, 4; a 
sorore liberatur, ibid.; ad princi- 
palum perventl,V, 2; Cimonisres 
geslae, ibid. ; ostracismo ciiciUir, 
V, 3j revocatur, ibid.; eius libera* 
litas, V, 4; mors, V, 3. 

Cinnanus tomultus, a L. Com. Cimia 
cons. excilatus, XXV, 2; Cinoanae 
parles, ILid. 

Gtium, oppidum Cypri, patria Ze- 
nonis stoici, V, 3. 

Clastidium^ oppidum Galiiae CUp«-% 



idW . 



HISTORIGVS ET GEOGRAPHIGTS 



453 



dantei hodie Chiatieggio, XXIII» 
4. 

Claudius M. cons., XXIII^ 7. 

Cleon Halicarnasseus^ VI, 3. 

Cleophantus Gorinthius, fragm. X. 

Cnidus insula^ IX, 4. 

Conon egregius terra marique bella- 
tor, IX , 4 ; ad Pharnabazum se 
confert, IX , 2 ; usui est adversus 
Lacedaemoniosy ibid.; accusatXis* 
saphemem apud Artaierxem, IX, 
3; donatur muneribus et belloprae- 
ficitur, IX, 4; Lacedaemonios ap. 
Cnidum funflit, ibid.; dum patriae 
studet, a Tiribazo in vincula con- 
iicitur, IX, 5; plurimum Cjpri 
\iiit, XII, 3; eius mcmoriam re- 
novat statua iilii iuzta paternam 
posito, XIII, 2. 

Corcyra, XIII, 2; II, 8; Corcyraeum 
bellum, II,*2« 

Corynthus, X, 4 et S; XI, 7; XX, 3; 
a tyranno liberatur, XX, i $ eam 
oppugnare no^ vult Agesilaus, 
XVII, 5; circa eam confertur omne 
bellum, unde appellaturo, ib.; Co- 
riathii saepe adiuti Dionysiorum 
opibus, XX, 2. 

Cornelius L. Cos., XXIII, 8. 

Coronea^ urbs Boeotiae, XVII, 4. 

Cotta L. Cos., XXV, 4. 

Cotys, rez Thraciae, XIII , 4 ; eius 

filia, XI, 3. 
Cratertis, unus e ducibus Alexandri 

M., XVIII, 2; cadit, XVIII, 4. 
Cretensium avaritia delusa, XXIII, 

9. 
Crimessili, Siciliae flnmen , «al. Cri- 

mtsstts. Graecis EpifAiffoc, aut Kpi- 

fucrvoc et KpcfiiQffd;, XX, 2. 
Critbote, orbs Hellesponti, XIII| 4 . 
Critias Atheniensium tyrannus mit- 

tit «d L^sandriini» V(I, 40; dui^ 



lynnnomm AthenieDsium oadil in 

piaelio, VIII, 2. 
Cyclades, insnlae maris Aegiei, eir* 

culari figura sitae, vulgo insulae 

jirchipelagi, I, 2. 
Cyme, urbs msritima Aeolidis in ora 

sinus Smymaei, liodie Fooia not^Of 

Vil, 7. 
Cypnxs, insula Asiae in mariSyriaco^ 

IV, 2; XII, 2i XII, 3; Cyprii, V, 

2; IX, 4. 
Cyrenae, urbs Libyae, prtecipua pit>- 

vinciae Cyrenaicae, ubi hpdie re» 

gnum Barcae, versus Syrtim ma- 

gnam vulgo Cairoan, XVII, 8; Cy- 

renaei, XXIII, 8. 
Cynis (maior) rex Perunim, in |>rae- 

lio cadit, XXI, 4 ; Cyrus (minor) 

frater Artazerzis Mnem. belliun 

fratri parat, VII, 9; snperatus a 

firatre, IX, 3. 
Cyzicnm obsidione libcrat TimoUieai^ 

XIII, 4; Cyzicenufl, XV, 4« 

D. 

Damon, musicus, XV, 2. 

Darius Hystaspis F. Persamm rez, 
XX, 4; adversus Scythaa infelidler 
bellal, I, 3,* Graeciae dominatum 
agitat, I, 4; pugna Marathonia vin* 
cilur, I, 5. 

Datames bello Artazenis in Cadusios 
illustratus, patri successit, XIV, 4; 
advenus defectorea quoque magni 
fuit eitts opera , XIV, 2; Thyum 
vincit capilqoe; ib.; quem insolito 
oraattt regi adducit, XIV/3; Aapim 
impradentem opprimit , XIV, 4 ; 
hinc benevolentia regis, auliooram 
invidia, XIV, 5; quoram insidiaa 
Pandates Datami aperit, ibid.; igi- 
tur deficit a rege, ibid.'; adversoa 
Pisidaa proficiscitur, XTV, 6; de» 
fectioBemsoceri efre|ie ^tm^uUfi 



454 



INDIX 



IM. $ hoitam vioeit, iliia<i • fiiio 

proditur regi, XIV, 7; euiui «Mr- 
cituiD iogQatam advcrsus so rais« 
«um concidit, XIV, 8j »d pacem 
invilatur, ib.| mox insidiis «ppe- 
iitiir, quarum primasdisciitit, XIV, 
9j denique Mithridates imagine 
amidtiae vinim illicit. XIV, iO; 
el in colloqtiio per fraudem iuter* 
ficit,XIV, 41. 
Datis ciassi Pers. praeficitur, I, 4, 
.Oeeelia oppidum Atttcaa, VII j 7. 
Delplii, urbs fioeotiae, I, 4 } Il^ 2 ; 

VI, a. 

Delphicui Deus, ApoUo, IV, 5. 
Delus^ una Cycladum insulanim iu 

mari Aegaeo, ill, 3. 
Deinades, orator Atheniensis, Athenas 

Itadi cupit Antipatro, XIX, 2. 
Demaenetns^ Atbeniensis, petulans 

homo, XX, 5* 
Peroetniif, rex Asiae , Antigoni fi- 

liiis io cQslodia generiperit, XXI, 

3. 
Demetrius Phalereos, Atheniensis^in 

factione optiniatum erat, XIX^ 3 ; 

ei CCG statuae dccretae, I, 6. 
Demosthenes^ celeberrimus Athenis 

orator, imo Graecorum oratorum 

princeps, io cxilium pulsua, XIX, 

2; proditus a Phocione^ ib. 
percyilus, Antipatri praefectus At* 

tieae» XIX, 2. 

Dianae templum apud Gorlynios^ 
XXUI, 9. 

DinoQ, iiistoricus, IX, tf. 

Diomedou Cyzicenus Epamiuondam 
fruatra lenlat corruropere pccuoia^ 
XV, 4. 

Dion Syracusanus descrilHtor a bonis 
fortunae^ animi ^ corporis, X, i ,* 
Diooysio intimus, ibid.; legationi- 
bus adhibitus, ibid. | Platoni Syra- 
pV#as apcito deditus, X, 2 ; «imul- 



tatem taeitim eum Oiooydo eaer^ 
cet^ X, 3; moz suspectus Corio- 
• thum dimitlitur ^ X« 4 ; uzore d 
filio spoliatur, ibid.; bellum parat 
tyranno, X, 5;Syracusis potituret 
ad pacliones tyrannum redigit^ ib.j 
adversis conflictatur, X, 6j roulla 
iropotenter agit, X, 7; a Callicrate 
quodamsimulalaamicilia decipiturp 
X, 8j et ioUrfidtur, X, 9; post 
mortem converso aflectu deaidecn- 
tur, X, 1 j eiiu caedis menlio 
etiam^ XX, 2. 

Dioof aios prior diiigil Diooem , X, 
t el 2{ eius causa Platonem arcea- 
ail, ibid.j sooino sopitus obil, ib.| 
idem fortis^ continensf «oihilioaus, 
felix^ XXI, 2. 

Dionysius filius Platonem el Phili* 
stum arcessil « X, 3 j Dionem in*' 
geuii praestantia sui))ectum Gorin» 
thum dimittit, X, 4, a quo bello 
petitus ad pactiones redigitur, X^ 
5,' Dione interfecto, rursus Syrac. 
potitus est, XX, 2. 

Dionysionim tyrannis, X, i • 
Dionysius Thebanus; musicuSj XV , 
2. 

Dodona, urbsChaoniae in Epirotlovi 
sacra: pro oraculo Dodonaeo, sive 
potius sacerdotibus oracuh*, Vl, 3. 

Dolopes Scyruni obtinenl, V, 2, po- 
puli Thessaliae. 

Drusilla patus Tiberius ClaodiusNero, 
coniuge scilicet Tib. Claudii Ke- 
ronis, quae posl Augusto nupsil , 
Livia Drusilla, XXV^ 49. 

£. 

Elis, VII, 4; urbs Eleae, rcgtpoia Pe- 
loponnesii primaria, Homeri aatale 
vici forroani adhuc haliena^ paula- 
Mm vero vicioQroio bi9c cpmmi* 



HISTOBICVS ET OEOGRAPHICYS 



45S 



gimtidin muldladme et opibus 
eucU. 

Elpiniee Clmoiiis soror, % 4. 

Emphjrlelas, XIX^ 4. 

Xnnius Q. poCU a Gttone Romam 
deductus ez Sardinia, magniqu^ 
acstimatus, XXIV, i. 

Epaminoiidas Thebauns, honeste na- 
tos, XVy 2; diligenUr edneatas, 
ihid.; lionis aoiml ao virtottbas 
egregtos, XV^ 3; ahstinentiae.exem* 
plom edit, XV, 4; dicU eius acula, 
XV^ 5 el 6; paliena foit iniariamm, 
XV, 7; retinel imperiom diutiits^ 
quam per leges liecbat, ibid. ; ac- 
cusatns ot se defendcret , XV^ 8j 
Ibrtis in morte, XV, 9; usorem 
nnnquam duxit, XV, 40; beUu ci« 
iriii alMlinuil, ihld.; ThelMis solns 
illuslravil, iliid. ;Epamioondaelm- 
pelus, XI, 2. 

Ephesus, XI, 8; XVH, 3; ollm a Ca- 
ribus et LelegilMis habitaU, poslco- 
lonia Atheniensium et lonum^ prin* 
ctpe Androclo, Godri poslremi regis 
Attici filio aucta, inter urbes loniae 
poal Miletum mnltis seculis maxi- 
ma, ditissima, Asiae totius intra 
Taunim monUm emporium nobi- 
lissimiim. 

Epims, regio Graeciae trans sinnm 
AmbraciuDi versus occideotem in 
ora maiis lonii, XXV,r 8. 

Epiroles Pyrrhus, XXI^ 2; EpiroUe , 
XIII, 2. 

Epirolicae possessiones , quas habel 
aliquis in Epiro, XXV, 44. 

Erelria, fiuboicarum eiviutnn ma» 
xinHi,capltur, l^ 4; foitel alte eius- 
dem nominis urbs in Thessalia. 

Erys«XXil, 4; mons posl unum Ael- 
nam reliqaes SiciHae magaitudioe . 
auperans, in coius ^erlice Umplum 
Veneri posituin ent| quae propterea 



pollieXrjroimi dieilim Ctteromaic 
quoque appellaU urbs fuit ioter fih 
stiginm et radicea moatis illius ti^, 
qoae nunc vicus vallii Maaarae, 
vel TVd^no del morOd vocatur. 

Elruria, sive Halmria, qoae aliis 
▼etemm Tuscia, nonc ia Ttaeana 
dicitur, XXIII, 4; para Italiae no- 
lissima, inUr mare Tyrrhenum ad 
occasum el meridiem, montem 
Apenninom ad septemtrionemi el 
Tiberim fluvium ad ortum. 

Evagoras, XII, 2. 

Eaboea» I, 4; II, 3; insula GneeiMf 
orae Atticae post promonlorium 
tiuiiiiim^ iUmqiie Boeotiae et Iio» 
crensi et Maliensl obiecla, el pelago 
non lato ab iis dirempta* 

Eudozus, fragm. Vll. 

Eomenes Cardianus scrilw primnm 
Philippi, XVm, 4; inde Alexan- 
dn, ibid. } post coiua morlem Gap« 
padociae praefectus destinatur , 
XVIII, 2; Leonnali insidias viUt , 
ib.; Perdiccae fidus, XVill, 3imi- 
gnat cum GraUro el vincit^ XyIiI, 
4; damoatuf capitbi XVIII, 5; ob* 
sessus caUidum usurpat inventumy 
ibid.; evadit^ ib.; Olyropiadi pru- 
denter eonsulit, XVIII^ 6; et sub- 
venit , ibid. ; adversus Antigonum 
bellum snscipit, XVIII, 7; imperii 
auctoriUtem apud suos commento 
assecutus, ibid. ; vincit Antigonum^ 
XVIII, 8; veteranorum licenliaim- 
pcditor^ ibid.; Antigomtm adven- 
Uotem dehidit arte, XVIII, 9; cui 
perfidia mtlitum dedilar^ XVIll, 
40; el conservasset ille, ibid.; nlsi 
invidia consilii totlus ohstitiaseli 
ibid.; igilur in duram custodiam 
coniectus, XVIII, 4 i ; insciente de- 
nique Antigooo iolerflcilur,^V|U| 



r 



456 



INDEX 



42; et ab «o honaMc$ kmmltar, 
XVII, 13. 

•Eimienef rei Pergamenoiy Romanu 
amicvi» ^incitur dolo Hanoibelis^ 
XXUI^H. 

Eoroolpidae, VII, 4 ct 6 ; familla ia- 
oerdotom Atbenii^ ab Eomolpo 
dicta^ qooi et concilio publiotali- 
quando praefuiiie auctor eit Ale- 
xander db Alex., IV» i I. 

Enropa, l, 3; XU, 2. 

Emopaei adverMriii ab Europa boilet , 

xvin, 3. 

Earybiadeij rex Lacedacmonionim , 
11,4. 

Eurydiee , mater Perdiccae et Phi- 
lippi, XI, 3. 

Euryitbenes, rez Spart., XVII, i 
et7. 

Fabiui Q. Mazimus dictator Bbm» in 
agro Falemo Hannlbali ae obiicit , 
XXIII, 5; callidiiiimui imperator, 
ibid.; Q. Fab.MaK. coi., XXIV, I; 
Fabiorum familia, XXV, 18. 

Fabiani mililei^ ovvf x^oxtxuc de prae* 
itantibus mililibui, XI, 2. 

Falcmns ager , XXllI, 5, in mcdi- 
terraneis Campaniae. 

Feretriusi XXV, 20, cognomcn lovis. 
FJaccua, L. Valerins, XXIV, i et 2. 
FJamininns, L. Quintius, consularis , 

XXm, 42« 
Fiaminios cot. occiditur, XXIII, 4, 
Flaminios circus, fragm. XI. 
Flavius G. XXV, 8. 
Fregellae, XXIII, 7; Lalii oppidum 

clarum, a L. Opimio excisum a. 

630 ab V. C, ut Livius refcrt. 
Fulvia, uxor Antonii, XXV« 9, 
^qriu^ h* COf. Xill« 7t 



6. 



Galba Serv. qui praelor Lutttanoa di- 
ripuit, XXIV, 3. 

Gallia; abca Ilaliamseiungunl AlpoSj 
, XXIII, 3. 

Gellius Q. Canns, XXV, 40. 
Geminus Serviiins, XXIII, 4. 
Gcrmania; in /ea poloria vasa ez ony- 

cbe &cla, firagm. VUI^ inGermaniae 

littora Indi qnidam exiere, firagm. 

VII. 
GoJonae, locus in agco Traadia» JV, 

3; rectius Colonae. 
Gongylus Eralriensis, IV, 2. 
Gortynii» XXUI^ 9; Goriyn Jive 
;. Gorlyn^ urba CreUe« eCiaoi Stra- 
. bonis aelate clara, Cnosio fioitima, 

Bunceziguui pi^ua. 
Gracduu T. Semproniui instdiii 

periit, XXm^ 5. 
Gracdio C. fllia Bmii nuptun iiU, 

fragm. IX. 
Graecia, pro regione, II, 9; pro in- 

colls Graeciae, I, 6; Graius sdtas, 

XXIU, 3. 
Grunittm in Pbrygia eastnim , Vil« 

9. 

H. 

Haliartus, VI, 3; orbs Boeotiae aoi- 
pia et Jocuplci, arclo Joco infer 
immioenlemmontem et Jacom Co* 
paidem, ncc procol a lacu alio 
minore et Permeaio oppido. Bello 
Macedonico funditua , delela esl s 
Rooanii. 

Halicamaiaius vel HaJicamasieiu , 
ortos Halicamasso^ urbe Carisif 
11. i; VI, 3. 

HamiJcar, Cartbagin. primom im|M- 
rator forlunam Cartbag. in melins 
converttt , XXII» I } ciua in pice 
fsicien4a (Tpoiilium^ et pertioacia, 



HISTORiCVS ET eEOGRAPHICTS ^Sy 



rt, 



l 



ibkl.; vet trei^as ramiiii resUtail, 
fines imperii propsgat, otimn red- 
ah tota Arrica^ XXIf, 2; Hasdru- 
bsli miam colloeat^ XXII, 3; in 
Hispania res magnas gerit, XXII, 
4; in praelio cadit, ibid.; odium 
cins in Romanos, ibid.; Hamilcar 
el Hsnnibal foHissimi et callidis- 
simi Afrorum, XXI, 3; imo 
omnium barbaronim, XIY, 4. 
Hannibal Cartbaginiensis, maio» cete- 
ris imperatoribus, XXIII, 4; adver* 
sus hostem invictns, suornm invi- 
dia debilitatur, ibid ; hereditario 
in Romanos odio Philippum, mox 
Antiochum concitavit, XXII I^ 2; 
apud quem in suspicionem addu« 
ctus purgat se, ibid.; novem anncs 
natus in militiam ductos , ibid.; 
iuravit inimicitias cnm Romanis, 
ibid.; iroperator fit minor quinque 
et viglnti annis natusj XXIII, 3; 
Hispaniam triennio snbigit,8agun- 
tum ezpugnat., ibid.; Pyrenaeum 
saltum transit, ibid.; apud Rhoda- 
num, Padum, Trebiam, Romanos 
vincitj XXIU, 4 ; apud Trasime- 
num rursus, quamvis aeger oculisj 
ibid.; ut et in Apulia, ibid.; Fa- 
bium strstegemate deludit^ XXIII, 
5; Minucium, Sempronium Grac- 
chum^ Marcellum vincit, ibid.; in 
Ilalia seroper praelio snperior, ibid.,* 
revocatus doroum cum Scipione de 
pace frustra agit, XXIII, 6; moz 
pulsus Admmeti contrahit copias, 
ibid. interim pace cum Romanis, 
facta, res ih Africa gcrit, XXIU, 7; 
cx quo imperio domum revocatus 
praeturam laudabiliter gerit, ibid.; 
deinde metu deditionis profiigus 
ad Anliochum, domi exul iudica- 
tur, ibid . ; denuo Carthaginienses ad 
bcllom conatifr ipducere^ ?(^I1| 



- ft; eoniligit adversos Rhodios» ibid.; 
Antiocho fyff^o Cretam pip^tus» 
XXUI, 9; astu quodam opes anaa 
servat, ibid.; hinc ad Prusiam ve- 
nit j eumque adversus Romanoa 
instigatj XXIIIj i 0; Eumenem mi* 
rabili dolo superat, ibid.; repetjlus 
a Romanis, et mox in castello suo 
circumsessus , venenum sumpsit, 
XXIII, 42; de tempore mortis am- 
bigitur, XXIII, i 3,- Graecas litteraa 
didicit, ibid.j quos reram soaram 
scriplores nactos stt, ib.| laudatur, 
XXI, 3; XIV, t; Marcello inler« 
fectOjt qvomodo se geasit, fragm. 
IX; ab eodem victus est, ibid. 

.Haedrabal male audil ex conlubernio 
Hamiicaris, XXlI, 3; fit eius generi 
ibidj succedit ei, ibid.^ roores ve- 
tattus pervertit, ibid. 

Hellespontus, roodo fretum inler Se- 
stum et Abydum significat, modo 
regionem freto adiacentero, Inde 
a Dardano osque ad Cysicoro^ II, 
5, etc. 

Uelotes, EiXursc, seryi Lacedaenio» 
niorum, IV, 3« 

Helvius G., XXIV, i: aliter Aelius. 

Hephaestio roagni aestimatur ab Ale- 
sandro, XVIII, 2. 

Heraclides, X, 5, Interfieitur, X, 6, 

Hercules; ex Herculis progenie prin- 
cipes, XVII, 4; Hercules Gruus 
ante Hannibalem Aipcs cum exer^ 
cittt transiit, XXIII, 3. 

Hipparinus, 1t, i. 

Hippo, XXII, 2; urba Africae valen- 
tiasima. 

Hipponicus, omnium Graecoram di- 
vitissimus, VI F, 2. 

Hispania citerior, XXIV, 2} id est, 
Tarraconensis provincia. Qoum 
enim antiquilus in ties partes di- 
viia esset Hiapapia, a fUiinani^ 



45$ 



IHDEX 



pestea iit Aim, efiterioicm el «Ite- 
riorem , quie Baeti^m et Loiita* 
ttiam Teteffem eomplectltur,dislia- 
gui eoepil. 

Histiaetu Biilesiua, I, S. 
Hystaspes^ Dsrii pater^ XXf, i. 
HoiDenis, XIV, 2; X, 6; fragm. i. 
Horleosias Q. prioceps eloquentiae, 
Ciceronis aemulus, XXV, 5. 



Icetas viacitur, XX. 2. 

Indi quidam, vi tempestatom ex In- 
dicis aeqoorilms in Germaniae lit- 
tora abrepli, Q. Metello Celeri a 
rege Baetomm dono dantur,* fr. 
VI. 

loneSj I, 4. 

lonia, Asiae minoris regio, I, 3; VII^ 
5; IX, 2, etc. 

Iphicrates Atheniensis, disciplina nu- 
litari nobilis, XI, 1; in qua raulu 
meliora et nova attulit, ibid.; prae- 
sertim in armatura, quam eipedi- 
liorem reddidit , ibid.j plttrimum 
in Tiiracia vizit, XII, 3. 

Ipbieratenses roililes, pro praeslanti- 
bus, XI, 2. 

Ismenias caplus, XVI, 5. 

Isler il., I, 3. 

Istria unde dicta, fragm. VII. 

Italia, VIL 4; X, 5, ete. 



3aaon iTraDHtts, Xlil, 4. 
Jnnia familia, XXV, i8. 
Jttpiter Ammon, VI, 3; Feretrius, 
XXV, 20; Jovis antistites, Vl^ 3. 



Labeo Q. Fabips Go9. XXill, i 3. 



LaceditmoPf VI* 3. 

I«aoedaemonii: ab iif auxiliom Atbe- 
nieoaes petonl, h ^i ^h iia cnacta 
Graecta liberator, IX» 4| liacedae- 
monii principes GraeciaOj VI • t; 
terra mariqae duces, UI« 2; eonim 
poUntia, VII, 9{ tyrannia, id est 
inaolens in ceteroa Graecos domi- 
oaUis, XVt 5i Lacedaemonii intel- 
ligunt, de principato sibi cum 
Alhenieoaibua cerlamen fore, II, 
6; tyrinnos impoount Atbeniensi* 
biis^ VIII, ii beilom iiadem iodi- 
cooti V, 3; auriiio privaU aocio- 
nim, XV, 6| retiiMQt aceem Theb.« 
XVI, Ij in aodeUle^ qoam com 
Arlaxerae fecemnt, oon maoittt, 
IX, 9| post Leiictrieam )«agoun 
DOnqoam se relaceront, XVil, 7; 
eonim poleotia perculmt XVI, 2; 
eorum reges doo, XVii, 4; Vlf 3| 
Lacedaemooii vietoe atime coltus 
pamimooiae dedili, VII, I i i omnia 
ad oracula referebaot,^ VI, 3« 

Laco, per antonomasiam, pro Agen- 
lao, XIII, XVU, 2. 

Laconica, sc. regio^ XIII, 2. 

Laelius C. Terentio aequalis, Cragm. 

I et VI. 
Laraachus, unus e collegii Aicibiadis, 

VII, 3. 

Lamestioa, XX, 5« 

Lamprus, musieus, XV, 2. 

Lampsacum, aliis Lampiaau. 11« 40; 
orhs iosignis cum portu oplimo, 
eireiter initia Helleapoolit per 
quem Propontis io amre Acgaeum 
eollilur, CaUipoli, in Chersoneso 
Tfaraciae sitae, opposita. 

Lath]rrns, rex Aegyptij fragm. VII. 

Lemous iosuia, I, i et 2 . 

Lentulus Spinther, fragm. VIU. 

l^eoaidas, rea Lacedaem. II, 3f 



HISTORIGVS ET GEOGRAPHIGYS 



45^ 



xviir. 2. 

Leotychidcf, XVII, i. 

Lci^s, Xily 3; iniBla ia Aegaeo pe- 
lago, magoiliidine soli Eubomeon- 
cedent inqne oieridiem a leptein- 
trione pomcla. 

Leucosyri, XIV| 4 : nunc Cappadoces; 
5ic dicti ad difiTerentiani fuici co» 
loria Syrornm, 

Leuclra, vicaa BoeotiaciIVy 7; XVII, 
6. 

Lcuctrica pugna, XV, 6 et 40^ XVI, 
4. 

Ligorea, XXlil, 4. 

Longus Tiberius, XXIil, 4; eollega 
p. Corn. Sciptonis cos. 

Lucanii pro regione Lucanoniin, 
XXIII, 5. 

Lucreliusy XXV, 42; poela iogcnio 
et facundia praecellens. 

L. Lucullus, XX V« 5; fragm. IX. 

Lusitani, XXIV, 3. 

Lutatius C. fudit Carthsg., XXII, f . 

Lycua, pater Thrasybuli, Vill, 4. 

Lyco Syracusanos^ X, 9. 

Lydl, XrV, 8. 

Lydia, regio Aaiae, IX. 2; XIV, 2. 

Lysander Lacedaemoniua Athenien* 
ses iam diu in Peloponnesios iicl- 
iura gerentes casu conficita VI, 4: 
hinc elalua et domiuationi suae 
studens X viroa constituit paasiro, 
ibid. quae potestas suhlata rursum, 
\Ij 3; crudells manet et perBdus, 
VI, 2 et 4; reges abrogare molitur, 
ideoqne oracula corruropere insti- 
tuit, VI, 3; sed iudicio lilieratur, 
ibid.j denique occiditur apud Ha- 
liartum, ibid.; a Pharnabaso delu- 
sus egregia accusatione, VI« 4; fa« 
cliosus et potens, XVil, 4; muroa 
difuit Athen., IX, 4. 



LyilMicho% III| 4| laiaa, XVUI» 4 0| 

praelio eadit, XXI, 3, 
Lysis Torentinus, philusophus Pitha^ 

goreus et Epaminoudae praeceptor, 

XV, 2. 

M 

Macedones veterani, XV III, 40,- Ma- 
cedonum militum fama, XVIIl, 3. 

Macedoniam praeoccupare destinave* 
rat Leonnatua,XVIIl,2j Olympiaa 
repetit, XVIII, 6; Macedonia pui- 
sus esi Casaander, XIX» 3. 

Magalia, seu ut alii, Magaria, para 
cjaerior Carthagioii^ Byraam aror 
plectens, fragm. III. 

Magnesia, urbs Asiae apud Maean* 
drwn. 11» 40. 

Magnes» civis Magnesiae, XIV, 5. 

Mago, frater Haonibalis, XXUI, 7; 
domum revocatur, ibid.j fraternia 
calamitatibus invoivitury XXIU, $4 
elus inleritus, ibid. 

MamerouS| daz Italicus, capitur, XX» 
2. 

Mamurra, eques Romanus, frag, X. 

Mandrocles, XiV» 5. 

M. Manlius, fragm. I. 

Mantlnea, urbs Arcadiae, XV, p» 

Marathon, campus clade Persarum et 
Miltiadis tropoeo iusignis, I, 4, 

Marathonia pugna, 1, 6^ victoria, 11« 
6; Maralhonium tropaeum, II, 5. 

Marcellus M. Claudius cos. XXIII, 
43; XXIV, 4; qoinquies cos. apud 
Venusium cadit, XXIO, 5; quomc^ 
do roorte eius audita, Hanoibal se 
gesserit, et quomodo corpus cioa 
traclarit, fragm, IX; an Hannii»a- 
lem viceiit ibid.; Marcellus Claii« 
dius, alius, qui postea viiit, XXV. 
4 8; Marceilorum familia, ibid. 

Mardonius quis, IV, 4; a quo victoiii 
ibid. et |U, 2. 



A 



46a 



1NDEX 



C. aiiriai filla«, XXV, 1; bwlw iu- 
dicatos iuvrtur »b Auic. XXV, 2. 
Mafsaf^sUe, popoli Scythiae Asitti- 

cac, XXIy 4. 
Media, XVUl, 8j Asiac regio, ab oc- 
casu transversa obliquc Partbiac 
occurrens. 
Mcai satallitcs, IV, 3j cx Medis, pro 

e Mcdia, XVIH, 8. 
Mcdica vcstis^fiuida et pcrlucida, IV, 

3. 
MdpuiD, opp. lUliae Tnnspad., fr. 

VIL 
Mcncclidcs, obtrccUtor EpamiAon- 

dae, XV, 5. 
Meaelai portus, XVII, 8. 
Mencsthcus, Blius Iphicralis, XI , 3^ 
instrem pluris facit, quam patrem, 
ibid.; fit praetor, XIII, 3. 
Mcssena restituta, XV, 8; XVI, 4. 
MeleUus Q. Ccler. fragm. VIl. 
Micytbus, XV, 4. 
Milcsius, Mileti urbis civls, I, 3. 
Miltiadcs colonos Cbersonesum ducit, 
I, i ; Lemnum ct Cjcladas capit, I, 
2; consilium dat excutiendse do« 
minatioais Persicae, I, 3; Mara- 
thonia pugna vincit, I, 5 ; quale 
praemium victoriae cepcrit, I, 6; 
Pari oppugnationc casu abstrabi- 
tur, I, 7; ob id damnatus in vin* 
culis moritur, ibid.j vcra damna- 
tionis eius causa^ I, 8j laus eius, I, 
4,2, et 8. 
Mincrvac acdes, W, 5; templom^ 

XVII, 4. 
Mioucios Rufus M. F., XXIII, 5; Q. 

Minucius cos., XXIII, 8. 
Mithridates, Ariobarzanis fil» XIV, 

4et 40. 
Mithrobartanes, XIV, 6. 
Mitylenael mulU millia iugenim 
#^ri Pi^taco fnoncri daiitec, VII|, 4, 



MbcUla L. Inlios, praetorinf, 
44. 

Moloasi, gens Epirotica, II, 8. 

Monycbia, portus Atticac , ot Ste- 
phanos ait, seo, ot Strabo, collia, 
Chcnonesi speciem praebeos, in* 
troitom babens oris angosti, VIII. 
2. 

Mutina, XXV, 9. 

Mycale, urbs Cariae, V, 2. 

Myus, orbs Asiae, II, 40; 



N 



Mazos, insula io Aegaeoj mari,II, 8; 
hodie Nicotiiu 

w 

NccUnabu, rex Acgypti, XVII, 8; ct 
NecUnebus, XII, 2. V. Excors. 

Ncocles, sive ot in qoibosdam MSS. 
Neocltts, II, 4. 

Ncooticbos» VII, 7: castellum iu 
Thracia. 

Neoptolemos cadit, XVIH, 4. 

Nepos Com. M. Ciceronis, ut qut 

maxime, amicos familtarisquc fijil, 

fragm.IV. 
Nepluni fanum, asylum, IV, 4. 
Nero C. Claudius, XXIV, 4; Ti. 

Claudias Nero, Drusilla nstus, qui 

Augusto succcssit, XXV, 49. 
. Nicanor , Cassandri pnefcctus , Pi- 

racco potitur, XIXi 2. 
Nicias , unus e coUegis Alcibiadis, 

Vli, 3. 
Nilus fl., XVUI, 5. 
NomenUnum praedium, XXIV, 44,* 

de Nomento, oppido Latinorum, 

V. Cluver. Ital. antiq. 
Nora, castellum Phrygiae, XVIII, 5. 
Nnmidae frustra iosidiantur Haqai- 

bali, XXIII, 6. 
N^saeus^ X| 4 , 



HISTORICVS ET CEOGRAPHICVS 4^' 



OcUvlui Gaesar Atticum famUiariter 

per epitlolas colit, XXV, 20. 
Oedipot» parricida et incestttosuSy 

XV, 6. 
Oiympiae viclor, praef.; Olyropiac 

vtctores quibus coronis dooatiy 

VII, 6. 
Olyropias, mater Alexandri, Enmenis 

consiiium, moz et auxllium im« 

plorat, XVUl, 6. 
OlympiodoruSj tibicen, XV^ 2. 
Olyntbus, urbs Tbraciae, XVI, U 
Olyntbii bello subacti, XXIII^ i . 
Onnmarcbusi custodum praefectus, 

XVIII, 4 <. 
Orchoroenii, VI^ 3. 
Orestes matricida, XV, 6. 
Otacilius L. Pilitns, fragm. Vt. 



Pactye, urbs in Islhn;o Chersonesi 
Thraciae ad Propontidem. Al. Pe- 
rinthus, VII, 7. 

Pa^usfl.XXUI, 4et6. 

Pampbylium mare, XXIII, 8. 

Pandates, XIV, 5. 

Papblago^ per antonomasiam , pro 
Tbyo, XiV, 2. 

Paraetaca, regio Mediaei XVIII, 8. 

Parus .insula (una e Cycladibus, can- 
dido marmore ceiebris) oppugnata, 
I, 7. Parium crimen, super Pari 
oppugnatione intentatum, I, 8. 

Palroclus, XIV, 2. 

Paulas li. Aemilius cos.XXlII, 43. 

Pausanias, varii moris homo, Mardo- 
nium fudit, IV, i; hinc incivilis 
insolentia, ibid. ; quae felicitale 
augetur» IV; 2; ambit amicitiam 
Xersis, ibid.; ideo multatur ibid.; 
TincuU rursus meretur cl eflKigit, 



IV, 3; soopte indicio deprebendi* 
tur, IV, 4; in Chalcioeco interit, 
IV, 5; fit eins mentio, III, 2; res 
Lacedaemoniorum dicitur, VIII, 3. 
Pausanias, Pbil. percussor, XXI, 2. 
Peducaeus Sextus, XXV, 24. 
Pelopidaf, Tbeban., per factiosos pa« 
tria pellitur, XVI, 4; adolescenti- 
bus undecim stipatus insolito ha- 
bitu Tbebas redil, XVI, 2; magi- 
stratus violentos occidit, XVI, 3; 
libertatem reddidit, Cadmeam re- 
• stituit, ibid.; altera Thebis persona 
fuil, XVI, 4; adfcrsa perpessus, 
XVI, 5; caditin praelio, ibid.; vir 
fortis, XV, 7. 
Peloponnesus, X, 40; XV, 7, etc; 
Peloponnesii, IX, 5; Peloponne- 
sium^ vel, ut vulgo, Peloponnesia- 
cum bellum, VII, 3, etc 
Perdiccas, Amyntae et Eurydiccs ii- 

lius, XI, 3. 
Perdiccas inter amicos Alex. M. 

XVIII, 2. 
Pergamenae naves, XXIII, 4 4. 
Pericles, vilricus Alcibiadis, VII, 2« 
Pcrpema M. Censorius, XXIV, 4; al. 

Perpenna. 
Persae fusi, i, 5; venatibus el luxu* 
riae dediti, VII, 4 4i Persarum do- 
minatio, I, 3. 
Persia, totum imperium Persarum, 

cuius pars est Persis, XII, 3. 
Persis, II, 40; Persidis finitima regio, 
XVIII, 7,- Persicum bellum, II, 2; 
Persicae res, IX, 5. 
Peucesles, corporis custos Alexandri 

XVII, 7. 
Phalereus portus, al.Pbalericus, II, 6; 
unus e tribus Atbeniensium et an- 
tiquissimus, ct brevissimo ab urbe 
spatio remolus. ' 

f hamabazus, VU, 40; satrapes regiuSi 
VI> ij satrapea loniae et Lydiae , 



46a 



WDKX 



IX, -2; dox bdll Acgjpt. deadna* 
tat, XIV, 3. 

PlierM, colonm Laccd., IX^ 4. 

Pbidiar, in Tulg. pro PilU, usore At- 
tfci, cui AthcnienMS ftatuam po» 
suerant, XXV, 3. 

Pbtlippidetj cursor eiua generia, qni 
hemerodroiai voeanlur, I^ 4. AI. 
PhidippaSi Tel Phtdippidea malunt. 

Philippedse praelinm, quo Augustus 
acil. Bmtum ei Gasainm devidt , 
XXV, 4 4; sic dicilur quod prope 
Philippoa, Thessaliae urbemi com» 
missum. 

Philippus, Alex. M. pater, XI, 3; idem 
AmyDtae filius vocalur, XVIII, 4 ; 
idem Philippus rez, XIX, 3; Ma« 
cedo multa tnoliebatur, sc. domi* 
nalionis consilio, XIIl, 3; a Pausa- 
nia occiditur, XXI, 2j eius domus 
et familia^ XVIII, tf. 

Philippus Aridaeus, Alezandri frater, 
XiX, 4 et 3. 

Phiiippus, rex Maced.^ Demelrii fi- 
lius, Persei pater, XXIII, 2. 

Philisltts, hislorictts^ Syracusas re* 
ducitur, X, 3 $ tyranaidi amicus^ 
ibid. 

Philocles , praetor Atheniensium , 
VII, 8. 

Philostratus, fraler Callicratis, Athe- 
niensis, X, 9. Al. Philocrales, vel 
Philocratus. 

Phocion, Atbeniensis, Bonus cognom., 
XIX^ 4; paupertale memorahilis, 
ibid.; eius dictum super ea^ ibid.^ 
Demadis consiliis miztus Demo* 
slbenem pellit, XlX, 2; Piraeeum 
securilate sua prodidit, ibid.; capi- 
tts damnatus a populo, XIXj 3; 
causam dieit apud Philippum. ib.; 
Athenas reduclus damoatur, XIX^ 
4; eius dictum, ibid; a acrvia 
pttltus cst» ibid. 



Phoebidas, LacedacmoDius, X, 4, 
Phoeoices victi^ V, 2; Phoenicibo* 

naves imperatae^ IX, 4» 
Phrygea, XIV, 8. 
Phrygb, VII. 9; XIV, 2. 
Phyie, Castellum Atticae, VIII, 2. 
Pilia, usor Attici, XXV, 3. 
Piraeei portus triplex, II, 6/ XIX» 2/ 

VII, 6; VIII, 2. 
Pisander, VII, 5; IX, 4. 

Piaidac, populi iuxta montcn Tau- 

rum habitantes, XIV, 4. 
Pisistrati tyrannis, I, 8. 
Pittacus, unus e scptem sapicntibos, 

VIII, 8. 

PlalM, urbs Boeotiae, apud qnana 
cum universo exercitu Maidosiaj 
Persa cacsns est, III, 2; IV» 4. 

Plataeenses, 1, 5j Plalaense prae* 
lium, 111, 2. 

Plato Tarentum venit,X, 2; a Dio- 
oysio patre Syracusas perducllur, 
ibid.j rursum a filio precibus Dio- 
nia, ut anlea, Alhenis arceasitur^ 
X, 3; persuadet tjrannidia finem 
facere, ibid.; a patre Dionyaio ve- 
nundari iussus, Xf 2; PUtooia 
symposinm, VII, 2. ^ 

Poecile, IloixiXi}, I, 6, portictts Atbe- 
niensis a varictate picluianan mk 
dicta, quae ibi positae. 

Pocnus, per antonomasiaiD pm Han- 
Dtbale, XXllI, 40; Poeoicum bel- 
lum primum, X^ll, 4; aecundum, 
XXIi, 4. 

Polybius, htstoricus, XXllI, 43. 

Polymnis, Epamin. pater, XV, 4. 

Puiysperchon Cassandrum Maccdo- 
nia pellil, XIX, 3. 

Pompeium qui et cur secuti, XXV, 
7; Cn. Pompeii M. res gestasscri- 
psit L. Otacilius, fragm. VI. 

Pontna,XXIll, 40. 

Pvodes, vci Produa» XVII, I. 



HISTORICTS ET 6E0GRAPBICVS 



463 



Protcrplnae aei!^, X, 8. 

Pfusias, Bitbyniae res, XXIIl, 10; 

itis bospilii violare non audet in 

Hannibaic, XXIII, 12. 
Ptolemaeus, ez Alex. H. amiels^ po- 

stea Aegypli imperio celebratus, 

XVIII, 4 Oj XXI, 3. 
Ptolemaeus Ceraunus inter6cit Se- 

leucum, XXIy 3. 
Pydoa, urbs Macedoniae littori ac- 

cubans, Il^ 8. 
Pylaemenes, Thyi pater, XIV, 2. 
Pyrenaeus saltus, XXIII, 3. 
Pyrrhus,Epirotes, icto lapidis interiit, 

XXr, 22. 
Pythia, 1, 4; II, 2^ subaud, sacerdos 

ApoUinis Pyihii, quae consulenti* 

bus respondebat: alio nomine Phoe- 

bas. 



Qairinalis coUis^ XXV» 43. 



R 



Rhodanua fl. XXIil, 4 et 6. 

Rbodii confligunt cum Antiochi co« 
piis» XXIII, 8. 

Eoma vocatur Vrbs, in qua domici- 
lium orbis terrarum est imperii , 
XXV, 3| quando condita, fragm, L 

Romanus populus omnes gentes vir- 
tute superavit,XXIII,4; Romaoum 
nomen, populusj XXIII^ 7; Ro« 
mano non licebat alibi civem fieri| 
XXV, 3. 

Romulus, XXV, 20. 

Rubrum mare, XXI 11« 2 . 



SabiQi,XXIV,4. 

Saguntua expugnata, XXIII, 3. 

Salamifly tcI SaUsnia, II, 2; IHl, 9. 



losiila dtfissiari uoiiilBb td aladia 
quasi LXX in longum pomela, 
incipicns • regiono Megaridiav aed 
maiore aui parte Eieusioio littori 
ditionis Atticae oppoaita, firelo an- 
gusto ab Amphiaie promontorio 
aeiuBcta , com vrbe cogoomloi , 
quondam in Auatrino latere, quod 
Aeginam intuetur, posita, deinde 
in latus adversum contra Alticam 
translata. 

Salaminia pugoa, III, 2j victoriay II, 
6. 

Samctbracia, XXV, 4 4 . 

Samus, VII, 5; XIII. 4j deficit ab 
Athen., XIII, 3. 

Sardes urbs Lydiae, XVII, 3; IX, 5. 

Sardiuia, XXIV, 4; Sardiniensis 
triurophus, ibid. 

Saufeios L., XXV> 42. 

Scipio P. Gomelius ter viocitur A 
Hannibale, XXIIl, 4; eiua filtus, 
Africani pater, XXIII, 6. 

Scipio Africanus principatum io ci« 
vitale obtinuit, XXIV» 2. 

Scipio Cornelius, pro G)rnelius 8«i« 
pio, Attici familiaris, XXV, 48. 

Scismas, XI V, 7; AU Sysmas. 

Scyrus, insula, ooa ci Cycladibos, 
V,2. 

Scythae premunt Darinmi I, 3. 

Scythissa, XIV, 4. 

Seleucus, XVIII, 5 et 40; a Ptole- 
meo dolo interfectus, XXI, 3. 

Sena, XXIV, 4; Piceni, sive Vmbriaa 
in Italia oppidum. 

Servilia, Bruli mater, XXV, 44. 

Servilius Cn. Geminus, XXIII, 4. 

Servios Galba, XXIV, 3. 

Sestus, XIII, 4 , civilatum Chenoncsi 
praecipua et munitissima, habens 
portum cnm statione navium op- 
portunissimom » colooia AetoUca, 
patria Herua, amicM Leandri Aby- 



464 



INDEK 



dem Bolaln, HdlMiKnilom pcr no- 
ctem ad amicam traiicere aoliti : 
citi cx obliquo Abydus ia lilldre 
Asiae respondelMil com portu qiio« 
qne egregio» decliDans {Miulam ad 
austrom a ponlis loco» ul Sestus 
ad Boream. Hodie Dar dantUae » 

Seutet, rex Xhraeum^ YII, 8. 

Sicilia, VII, 5 f t 6; eam Dion armis 
capit, X, 5; in pristinum statom 
restituit Timoleon, XX, 4; Sici- 
liae possessionem Carlhsginienses 
complnres annos lenuerunt^ XX» 2. 

Siculi,XX,3. 

Sigaeum^ XII, 3; Idae promonto- 
rtum vocat Arislotelcs. 

Silenus» historicus Graecut, XXIII, 
iZ} alii male Philenius. 

Sinus Arabicus, firagm. Yll. 

Socrales, VII, 2. 

Sophrosyne, X, 4. 

Sosilnsy historicus et Hannibalis prae- 
ceptor, XXIII, 43. 

ScMusC.cos.XXVt 22. 

Sparta sine muris, XVII, 6; oppu- 
gnata, XV, 8; paene capta, XVII, 
6; Spartam omnium sociorum le- 
gati convenerunt, XV, 6; sub po- 
testalem Xerxis redacturum ae pol- 
licetur Pausanias, IV, 2. 

Spartani, XVI, 2; XXI, I. 

Strymon fl. Traciae, V, 2. 

SttlU Atticum frustra Athenas dedu- 
cere cupit, XXV, 4; Suliae seni 
Atticus fuit iuGundissimus, ibid. 

Suilanae partes, XXV, 2. 

Sulpicias P. cos., XXIII, 7; Sulpicius 
trib. pl. interfectus, XXV, 2; SuU 
ptcius histor. XXIII, 43; Sulpidus 
Serv., XXV, 2. 

Syracttsac, X, 2, 3, 5, C; XX, 4, 2, 
3; iBilio a Corinthiis conditae, XX» 
3; liberUti restitulae, XX, 4 . 



Syracusani Timoleofilcm pobliec 
peUiunt, XX, 5; Syncmanit bel 
lum indictum^ VII, 3. 

Syria, XXIII, 8. 

Sysamilhres,VII«40. 



Taenams, IV, 4j promontorinm el 
urbs in finibus agri Lacedaemo* 
niorum. 

Tamphilas Cn. Baebius, cos.» XXIII, 
43i M.Baebius, ibid. 

Tamphilana domus, XXV, 43 : al. 
Caeciliana. 

Tarentom, X, 2: urbs Calabriae per^ 
ampla et praepotens. Tarenlina 
purpura, firagm. VIII. 

Taorus, mons Lyciae, IX, 2; XIV, 
4; XVIII, 3. 

Terenlius, P. Scipionis Afr. et C. 
Laelii aequalis, fragm. I. 

Thacus, XVII, 8. 

Thasus insula Thraciae el Macedo- 
niae vicina, VI, 2; Thasii, V, 2. 

Tbebae, VII, 4; liberat^e a Pelopida 
et Epamioonda, XVI, 4; XV, 48; 
exitio ereplae, XV, 8; quando im- 
perarint et servierint , XV, 40; 
Thebani occidunt Lysandriim, VI^ 
3; formidantur a Lacedaemoniis ^ 
XVI, 4; Sparlam oppugoant, XV, 
8; viribus, non ingenio censendi ^ 
XV, 5. 

Themialocles qua adolescentia, inge* 
nioque usus sit, II, 4; bello Cor— 
cyr. rempublicam praeclare gerit, 
II, 2; confligtt primum cum Xer* 
ze, II, 3; eumdem astu et loco 
vincit, II, 4; in Asiam relegat, II, 
5; muros Atheniensium restituit 
consilio et arte, II, 6 et 7; eiicitur; 
II, 8; absens proditionia damnatnr, 
ibid.; varia faga a^lalari ibid.; 



f 



HtSTORICVS £T GEOGRAPHICYS 



465 



«pistoU dns acl ArUxenem, U, 
9; a qao magnifice dooatur , II , 
40i opiDiones de morte eius, ibid,; 
aeqnalis et obtiectator Aristidis» III, 
i. 
Theopompusj historicus^ II, 3; VII^ 
44. 

Theramenes, 711, 5. 

Thermopylae, II, 3 et 4: aogusti adi- 
tus, uude et nomen portarum; al- 
teram vocabnli partem ab aqub 
caiidis; quae in faucibus, accepere. 

Thessaiiae tyranni^ XVI^ 5; civitates, 
ibid. 

Thraces^ I, i; XI, 2; a Cimone fu- 
gati, V, 2) pecuniae Alcibiadls in- 
sidiantur^ VII, 9; Tinolenti et re- 
bus venereis dediti, VII| i < . 

Thracia, VII, 7; XII, 3, 

Thressa, Thracia femina, XI, 3. 

Thrasybulus patriam a triginta ty^ 
rannis iiberat, VIII, i\ conlra quos 
primo Phylen occupat, VIII, 2; 
mox Munychiam, ibid.; ubi civi- 
liler victoria ulilur, ibid.: consti- 
tota pace^ legem oblivioois fert, 
scrvatquei VIII,* 3; qualis corona 
ei dala, VIII^ 4; in tabernacuio 
denique inlerfeclus est^ ibid. Fit 
eius mentio, VII, 5 et 7. 

Thucydides, 11, 4 et 9; IV, 2; cuius 
aetatis hutoricus, yil,.44. 

Thurii, pl. urbs Italiae, Sybaril anle 
dicta, VII^ 4. 

Thyus, dynastes Paphlagoniae^ XIV, 
2; a Datame capitur, ibid. 

Timaeas, hislor., VII, 4 4 ; maledicus, 
ibid. 

Timoleon^ Corinlhius, patriam a ly» 
raooo libera^ti Syracosas servito- 
te, SiciJiam oppressiooe, XX, 4; 
fratrem, qui tyraooidem occupa- 
verat, ioterfici iussit^ ibid., uode 
indicia io se coocitavit hominuni 

Goii, Nbp* 



et matris odmm, ibid.; Diooysio 
Sicilia depolso pepcrcit^ XX, 2; 
Carthagioieosittm copias fugavit, 
Blamercum cepit, ibid.; res Sidliae 
iostaorat, XX, 3; privatus spoote 
iactus, magoo tameo publice in 
hooore fuit, ibid.; oculonim in 
aeoectute iacluram fert moderate^ 
XX, 4; modestia eius, ibid.; pie* 
tas, ib.; convidonim patientia, ib.; 
praelia mazima natali die fecit, 
XXy 5; celebri sepoltura honora- 
tus, ibid; 

Timoleonteum, gymnasiumSyraeus.9 
XX, 5. 

Timophanes, frater TimoleoBtis, ty-* 
rannidem occopat, et imperio fra* 
tris occidilur, XX, 4. 

Tiniotheus, Athenieosis, describitur, 

XIII, 4; eius facU illastria,> ibid.;' 
statua rari honoris, XIII, 2; eme- 
rilus revocatur ad militiam, XIII, 
3; accusatus prodilionis multatur, 
ibid.; Chalcidem se confert, ibi(i| 
moderale et sapienter vizit, XIII, 
4« Fil eius menlio, XI, 3; Lesbi 
plurimum vixit, XII, 3. 

Tiribazus Sardibus praeest, IX, 6. 

Tissgoras, frater Miltiadis, I, 7. 

Tissaphernes, VII, 5; praefectos Pers. 
deficit a rege, IX, 2 et 3; hoslis 
iudicalus, IX, 4; inducias petit et 
violat, XVII, 2. 

Tithraustes chiliarchus, IX, 3; dux, 

XIV, 3. 

Torquatus L., condiscipulus Attid, 

XXV, 45 consul, XXV, 4j A. Tor- 

quatus, XXV, 4 4. 
Trasimenus, laciis in agro Perusino, 

XIII, 4. 
Trebia, fluvius ex Apennino monte 

in Padum fluens, XXIII» 4 et 6«i 
Tfuadis ager, IV, 3. 

Gg 




466 INDEX HUTOIUGL ET GIOORAHI. 



Tmw, v«l Tmxm» l^ 2( nrbt 
Pfiopoimtfi dariuuiBt» iMidvlvm 
t littort itctdw. 

Troicimi Mlvm, XIV» a. 

Tnaciatin mimic|pium» 3X17/4; 



Utica, XXn, 2 : mU Uhfu r^t 
Carthagioem mafiinaj quam Vel- 
leiua Paterculujj l, 2, ciiva Godri 
tcmpora Txriot» pauds aimia pott 
Gades, coodidisfe jcriliitj 



Vaieriiu L. Flaccus, XXIV, 4. 
Varro C. Terenlius, victus, XXm,4. 
Venetiy firagm. VII. 

Venuaia , urbs Apuliae, Boralii pa. 
•ria, XXUI^ 5. 



VetUnNf, ffiifiniM dlniofli poppD» 

XXU,4* 
Volomnius P, pncfeUoa frbrum Aa- 

tomi, XIV» la. 
VuisoDis Cn. Manlii res getlae Haii* 

oibali mtmoratac, XXUI» 43. 



X 



Xcnophoo Socraticosj XVII» l. 

Xerxes mari e( terra bellum inlect 
Europae U, 2} in Asiam auam re- 
legatnr, ibid. et XXI» 4; cb ArU* 
bano ferro interimitur, XXI, |» 



Zacynthii iidolesccnteSf X, 9* 
Zama^ XXIII^ 6: nrbs A£ricac, hodic 



sa 



INDEX 



GRAMMAXrCVS 



IN 



CORNELIVM NEPOTEM 



A alifiM» ab iaitmfanBilia^elorigiocy 
XXV, 18. 

Ak Um ttMrf i«itk> ttntae opei pro- 

fligalMy iMilillis ab inilio Tiribus, 

XVI, 2. 
Abdcrt ie in Tbraciam, VII,9;TeIuti 

in aimini accuritatij: de eo, qui 

mam IbrlaMm ooenkre studct. 

Boecl. 
Abeat a penona princmis, non decet 

priocipem, XV, 4; abesse ab invi- 

4ia, remotiMn ease ab obtrectatio* 

nibna inviiUae, XII, 3; ab urbe, 

pcfegre ease, XXV^ 20. 
Abiectua eppooitur florenti, XXV, 8. 
Abripere, intercipcre, XIV, 4; abri- 

pi, de iis qui cz solo patrio in aliud 

traiidantur, 1, 4« 
Abrogare alicni imperinoi, pro non 

prorogare, XV, 7. 
Abstinentia, animi scfil. advcrsus pc- 

cnniam invidi, XV, 4, etc. 
Aecedere ad manam, eollatis stgnis 

dimicarf, XVUIy S{ ad rcmpvbli- 



cam, eapeaMM ffmpnUicam, IX» 
4. 

Acciperc condttionMiR» f«liim hcbcrv 
id^ fUod offcrtiir, XiV, 3; aoeaiitws 
male, q^ pmeVo lusua, XVIU« |. 

Accubare!, humi iaGccc« XV H, 8« 

Accusare curo accusativo rei^ VI, 4 ^ 
cum ablat. rei pcr ellipsin praepp^ 
slUonis de, VI, 3; I,8;VII»4'{ 
cnm genitivo rei, 1, 7; IV, 2, etc. 

Acer, e*(£9ujiOc, frritabilis, XIII, 3. 

Acerba mors, luctuosa, tanquaro prae- 
matura, V, 4; acerbius iroperium, 
crudeiitas, XVIII, 6; acerbitas, ri* 
gor, X, 6; acerbitas lemporis pri- 
stiniy indtgna prist. temp. illata, 
VII, «. 

Acberon, pro inferis, X, tO. 

Acqiiiescere significanter, de moffc, 
vitam laboriosam secuta, XXill, 
43. 

Acroama, XXV, i4: Acroamata von 
cantur qnicumque sivc in iheatro, 
sive in convivio (iiti h« 1.) volu- 
ptatis causa radinntur, musiei 
omneSf ct Kume, morionca^ qui 



468 



INDEX 



( 



canta nervocaiii $ tibitnini et vo* 
ciniit fiicete ridiculeve dictiS| reci- 
talione etiam aliqua, delectant an- 
les. Omf. Ernett. in Ezcurs. VIII 
ad Sneton. Aug. 

Aclor, XXV, 3; ab anctore^secttndum 
Buchnenun, ita differt, nt hic sua- 
deat, ille curet et agnt. 

Adhibere memoriam. nullipn contu- 
meliaey ea ad ullionem non nli t 
XV, 7; in oonvivium , secum du- 
ceret Praef. 

Adire ad aliqnem^ II, 7 . 

Adiungere aliqutd , addere iis, quae 
dicU sunt, XVy 40. 

Adiutor, collega belli gerendi, IX, 4« 

Adolesoens, de quadragenario, XXV, 
8y de triginta annos habente, ad- 
modum adolescentulus, XXII9 i . 

Addrior oppugnare. VIII, 2, elc. Ag- 
gredior faoc facere, conatnm eum 
clieclu nolat. Adoriri Dodonaro, de 
conatncorrumpendi saccrdotes Do- 
donaeos, VI| 3. 

Adsciltts lepor, XXV, 4 : opponitur 
nativo. 

Adversum tenere proficiKeotibus, de 
vento, qui proficiscentibus flatu est 
contrarius, qui eontra spirat, I, i; 
adversuro Atheoas, e regione, II, 
3. 

Adversarius, de eo, qui £ictionem 
comparat, X, 7; adversarius popu- 
lus, hac voce notaiur ro fikoUxiov, 
fiye adversandi preroendique su* 
periores libido , XIII, 3 j adversa- 
rius in rep. adroiuistranda, dvTi- 
nx»0€, dyTiiroXiTiuofUvoc, XV, 5 i 
adversarii, obtrectatores, acffluliy 
XV, 7. 

Aedes, pro templop XXV, 20j IV, 5; 
X,8. 



Aediom primut looii» atrium, Pr.; 

pars ioterior, ibid.; pars superior, 

X,4. 
Aedificator , qui aedificandi studb du- 

citur, XXV, 43. 
Aedificium, de casa, VII, 40; de ca- 

stello, XXllI, 42. 

Aedilis plebis ad differentiam Aedi- 
lium Curttlium, et Gereal., XXIV, 
4. 

Aemulari aliquem, contendere dc 
gloria cum aliquo, XV, 5. 

Aeneae coronae, VII , 6 ; alnliiae, 
XXIII, 9; loricae, XI, 4. 

Aeqoiparare aliquem labore, corpo- 
risque viribus, VII, 4 4. 

Aequam conditionem versnrae noia 
habere; non inventre, qui aeqno ac 
modico foenore mntuam det pe* 
cuniam , quo^debita aua aolvat,- 
XXV, 2. 

Aequjtas, III, 2: oonioncto cum iu* 
stitia et innocentia, lenitas est et 
clementia. 

Aequitatesumma resChersoneaicon- 
stituit,I, 2;ubi, interprete Bavio, 
aequitas iuris, cerevofi^ est intel- 
ligenda. 

Aequilas aniroi, VIII, 2: animos pan- 
cis contentus. 

Aeris te^na millia, scutati triginla , 
XXV, 43: aeris tema miliia snat 
3000 asstum. Si omittas aeria, au- 
baudi Duromum, ntsint90scutati, 
quae verisiinilior summa. Maout. 

Aestimata cst lis eius tot talentis, 
quantos in clsssem snroptus facttis 
erat, I, 7 : ez antecedenti conae- 
quens notatur, i. e. ex aestimatione 
delicti, mulla. Aaconio litem ae- 
sUroare est , pecuniam de qua lis 
fuit, et propter quam rena conde- 
mnatus eit, ia summam itdigere. 



GRAUMATIGTS 



469 



• Valerio nuaimo, V, 3, ett poeoam 
' finire, h. e. miiltarik defioire.* 

Aelai extrema, seoectus, XXIV, 2; 
XXV, 40; aetaa cztrema imperalo- 
nim, ultimi tum imperatores eraot, 
XIU, 4; aetatis vacatio, senectatis 
immunitas a bello, XXV, 7; aetati 
omni aptissimus, hominibus cuius* 
cumque aetatis, XXV, 46. 

AiliBrre manus» vim facere, XX, i, 

Affinis, vir sororis ; haee enim pro- 
pria vocis aeceplio^ XXy i; itaaffi- 
nitas^ X, i . 

Afflictae res, ineltnatae^ aedsae, IX, 
2. 

Agerei proprio sensn, XIV, 3; collo- 
qui, X, 2f Iractare^ transigere, V, 
4 ; administrarcj XXIII, 8; movere, 
perturbare> XXV, 9$ causam po» 
puli, studere democratiae, XIX, 3; 
egit nibil aliud quam ut, nsp^pa- 
9IC roagnae contenlionia et atudii , 
XXUI, 40. 

Agellos , de leDui possesaioDe, XIX , 
4. 

Agnoscere natvm , ipso G>rnelio in- 
terprete^ suum dicere^ XVII, 4. 

Agricoia solerS| rei rusticae peritus, 
XXIV, 3. 

Ala equitnm, XVIII, 4: Alae dictae 
ezercitus eqnitum ordines, quod 
circum legiones deztra sinistraque, 
tanquam alae in avium corporibus^ 
locabanlnr. 

Alienum,intempestivum, avxoiroy, I, 
6; plane inidonenm, II, 4 ; eztra- 
neum, VIU^ 4 ; XV, 4 ; alienatae 
insulae, quae defeccrant, V, 2. > 

Allera personaiunus ez duobos, qui* 
bos respublica plurimum debet; 
additur, secunda lamen, ut refera- 
tnrad superioremetprimum,XVIy 
i\ allerte alae, proafteri, XVIII, 4« 



Ambitioae nagiia doincere aKquem, 
X, 2: vehementi studio et conlen- 
lione, eleum oslentatione quadam; 
aeu, ut alil ezplicant^ fii»ti(iM^ , 
honorifico apparatu ac comitattt. 

AmbilnslargilioneSj caplatoriae do- 
nationes in ambiendis per malaa 
artes honoribus, XX¥, 6. 

Amiciores conciliantur hominea , 
XXU, 2.^ 

Amtci regis, Persanim ac. I, 3 : ita 
vocuitur principnm consiliarii, 
praefecti, proeeres. 

Amieos tueri^ opibus offidoqne adessf 
eis^ XV, 3. 

Anicitia, pro societale, XV, 6. 

Amiculum agreste duples , XIV, 3« 

Ferrarius, de re vestiaria, P, II, 4, 

9 et 40, putalduplez vestimcntam 

. diclum, quod denanm crassuaiquo 

ac duplici filo conteslnm el vil- 

• losnm esset; vel quod duplld pamio 
consertnm. Graecis esl x^b«^i- 

Amiltere opllmalea, X, 7: eoniai£i« 

vorem. 
Amoenitas domus, id quod doinai 

amoenitatis causa coniunctum est, 

XXV, 43. 
Anagnostes, XXV, 4 3. 
Anfractus longior viae, XVIDi 8* 
Angustiae maris, II, 3. 
Animadvertere, considerare, XV, €; 

conspicarl, XVI, 5; animadvcna 

varietas fortimaey olMcrvata,XIU» 4. 
AninMlae bene insuUe, in fide na« 

nentes, V, 2| oppon. aUenatae, V, 

2. 
Animus, pro fiduda constanliaqne, 1« 

4j mazimns, pro fiduda ani omi- 

alantiaqne, X, 5; animo isto eise, 
. ldcoosiliiliabere,XVIU,4 4;aiiiino 

bono Iacere,pcopositononaceleslOy 



47« 



INDEX 



Calocs rcmitUrCi de ttpu, XVIII9 5. 

CaUida liberaliUf, ^piae bod hoDesU 
•tiidioi fed tempori datur et utili- 
talit XXV, 44 ; cailide cogitare, 
perite^ aolerter, aapienter» ut Dihil 
te lateat fugiatqae, XIV|.8 ; €alli« 
distime cooiiccre de foturii, per* 
spioiciisimc et provideDtiasime , 
11,4. 

Canere, vox propria de oracnlb Ya* 
tU>oa«po&U,XXV.46. 

CaDes vcDatici» XVI, 2. 

Capcre dolorem ez curatioae morbi, 
XXV, 24; fructum oculis, Tolupta* 
tcm percipere, XVIH, 44; bumani- 
tale, VII, 9; elegantia vitae ali- 
quem , XXV, 49; conciliare sibi, 
sui rcddere aludiosum. 

Capessere rempublicam, II, 2: Qc. 
accedere ad rempublicam de ge* 
rendb magislratibus. 

Capvt Graedaej uibs domina» prin- 
ceps, imperans ceteris, XV, 40. 

Capilulatim, MfocXsKCudM;, summa- 
tim, XXIV^ 3. 

Carere, non uti^ XVI^ 4. 

Carilas palriae^ VII, 5 et A; XV, 4. 
Caritalem ita distinguit Cic. in psr* 
tit orat. XV^I , ut carilas sil Deo- 
nim, patriae^ parenlum ; el amor 
fratniin^ coniugum^ iibciorum, fa* 
miliarium. 

Casa, domus esigua, tuguriuin, VII, 
40. 

Castrum, munilus muro locus Vir, 
9; eius diroinuL caslellum, XXIII, 
42; castra nautica, XXIII, 4 4, de 
statiotie navium. 

Casus, iofurtuoium, XVIII, tt. 

Causam interponcre, II, 7 ; caussri, 
|>raeteilu uti ; intersercrc ,1,3; 
causam transferrc, culparo, XV, 8; 
C4usam diccrc, dcfcndere se in iu- 
dicio^ VJU4;cauaa capitis,iudiciu m 



capiUle, XQC, 2.- 
Celebrare, ae. Bunm^ Je ofido eise' 

quiarum, XX, 5. 
Celcbrilas, frequeBtia, PracL 
Censor, XXIV^ 2; ccnaoriaa, qjd ali* 

quando censurani gejuat^ XXIV, 4. 
Ccrlus, fidus, IV, 2; 4VII, 40; certi 

dies, pracstituta, XII, 3. 
Cbordae, cithara, XV, i. 
Qbaria, XVIU, 8. 

Gconbe in delidia dboroai^ fiifD. 

X. 
Circulus, XV, 3: coetua Tvlgo eoaa- 

tium ac fabulantiuai , qin mfi^ 

capilibus videnlur velQtt oebemfiH 

cere. Lipsius. 
Cilari aactorem, voce pracooou de> 

darari, procUmari, Pmef. 
Citharicare, caoere dthaFC, XV, 2. 
Qviles fluctos, XX V^ 6 ; pcooelbe, 

XXV, 40: debelib dvilifaaa. 
Civilasy qiiae libertale usn eat,« d«- 

fiot^mxwitiTm noXi^, I, f ; cmtalv 

alienae esse, h. c. 

xvni, 4. 

Clandestina consUia, occulln molitio, 
XXIII, 2. 

Classis co