(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Corpus scriptorum historiae byzantinae"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. Α public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at jhttp : //books . qooqle . com/ 



4> ^$^^y•.. 




. 1i''\f^ 



CORPUS 

SeRIPTORlJM HISTOMAE 
ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ E. 

EDITIO BMBNDATIOR ET COP|OSIOR, 
CONSILIO 

B. G. NIEBUHRII C. F. 

INSTITUTA, 
AUCTORITATB 

AGAD£]yfI4£ LITTERARUM REGIAE 
BORUSSIGAE 

CONTINVATA. 



^^. z^^rxjZJZ-, j 



CODINUS CUROPALATES. 



• 



^ ΒΟΝΝΑΈ "^ 

«MPENSIS ED. WEBERI 

MDCCCXXXIX. 



'iT 



^^ t^5~ 






i\\ 



yf CODINrCUROPALATAE 

DE OFFIGIALIBUS PALATII CPOLITANI 
* ET DE OFFICnS MAGNAE ECCLESIAE LffiER. 



'(PCa^a^) immanuelis bekkeri. 



EX RECOGNITIONJE 



BONNAE 

IMPENSIS £D. WEBERI 
MOOCCXXXIX. 



EftDNENTISSIMO S. R. Ε. PRINCIPI 

MICHAELI MAZARINO, 

AQUENSIUM ARCHIEPISCOPO. 



Ouanto magis aemnla Graecaram Gallia literanim, EmiiientiflHMme 
Cardinalis, primaeTa non inferior pietate, imperii dignitate niuic po- 
tior, tanto sibi Graeda pristinae eruditionis religionis mafiestatie me- 
mor quaerit ardentius Galliae praesidiiuii; et quo yebementiae Galli 
proceres eapientiae Athenaeum ambiiint, eomaiori gestit ubertate 
gaudionim Codinus αοφωτάτον nomen adeptus suum hoc de Officiis 
ecclesiastids et palaunis opos a Gallis aeterna consecratione dedicarL 
extra patriam, licet non ignotus, errare videretur, ni patrios suos 
ecclesiasticos proceres in sacrarium Tuum reciperet, aulicos in pala- 
tium induceret, in quo avitae refigionr, simal ac regiae maiestati 
sedem pararet. albicantis sub Tua purjmra vestis candore perspecto, 
intimum aniini Tui candorem coniecit nec imparem eminentiae nobi- 
litatem; patiiarcliamque sanm cum ecclesiae magnae optimatibus 
modo, cnm nec laget nec ieiunat illa, candido colore fulgentem, modo, 
si luctum vel ieinnium indi^erit, purpureo coruscum, in sacris Tuis 
aedibus Te colere ; imperatorem vero curiali suo cumitata stipatuin, 
aureum quaniYis et purpureum undequaque, si maiestatem nullo 
maerore obnubilatam proferat, candidis contra vestibus amictum, si 
luctum testetur , Te venerari et in musei Tui secretiore penetrali 
Tuis pedibus advolvi exoptat, et mmc amlsso imperio, ad felicitatis 
reparandae omen, priusquam iterato se proferat, in Tuo nomine 
apparere postnlat. id sane Codini opas est, quod fton ctediderit 
merito quispiam lot dicanjdiim hominibus quot Officia perceiuiiDt, 



VI GOARI 

eed ei eoli vovenduift quem plarima respicinnt Officia, et cuiiis ΐη 
fronte praeflxum nomen pars libri sit potissima. sic est profecto, 
Cardinalib Eminentissiine: per Te Codinus mirum in modnm angetur, 
nempe qui non Officia solum enumerat magnae ecdesiae et anlae 
Cpolitanae, sed etiaai ampliores, quas in Te colligie, atrinsqae 
palata Begii et Vaticaiii dignitates videtur expressios repraesentare. 
qaapropter anctorem hanc Tno nomme consignaeee sincere et sine 
'fuco j^rofiteor praecipaain ex meis ad emn notis. ita non foret iste 
"meiis, oisiTaiis. utinam olim Codino datum Tuo frai conepectu: 
tinus ei fuisses satis ad noyam Offidorum bene longam seriem con- 
texendam. quam laculentas in illum niuic commentationes ederem ! 
qaam ingens implerent volumen, ubi drca singiila, quibns perfun- 
ctas es, munera^ qaanta Te gessisses in unoquoque prudentia inte- 
gritate laade, cariosius annotassem ! at qaid vana mentis oblecta- 
tione deludor? quasi vero notis indigeat quod omnibus notum? 
neaimem boc fagere potuit Te qaotosqiiisqae fadle suspiciendum 
habuity qQem decora virtatnm ante pnrparain ubique stataenmt 
Emineatieeiaium. Te talem purpurae folgor mvemt, non fecit. 
nihil ad Yeritatem addo : sic apud me supremiim aeterni numinis 
in Te concaliuin, non desiiltona cogitatione sed accurato mentis exa- 
mine) soleo pensitare. Te^ fansto prorsus omine, decrevit adlectum 
in praedicatorum fisuniliam, in qaa meritonim snffragio vere fores 
purpurq^ candidatus• Te aatum in salutem haius imperii voloit ad 
doctoratns gradum promoveri, quae laorea non obscare lauros alias 
adiunbraret; et quod antiqaitas fabulosum cecinit, veritatis prae- 
nantium ac praeconium postmtas comprobaret , Palladem e lovis 
cerebro naiam, laureatie annis instnictam^ Athenamm ac sdentia- 
mm <»ii]iiiiin sibi comparaese praesidiam, ac subinde ad oleam pacis 
argumeatimi Athenis plantandam atque pacem ipsam in oihem ojUt 
vergtun propagandaiu animiim convertisse. quem cadam desigKiabat 
proregem, Ordo proviiicialem renontiavit: s^cri palatii magietmm 
priue ingtituit ' pontifex qoam regum supremus Gallid ministniiii. 
virtuti prodive per deseensiuQ gradatim ascendere. quod demde 
bonuin contigit Aqnensibus, ardebant toti Praedicatorum ordini in 
eomitiie Genuensibus Galli et It9H, qQonmi iudidom vel ex eo sa- 
piais c<miprobatum eet, quod unuiii e multis Te Gallia censuerit 
aniversa dig^um qui prindpem referres, cui nesdt orbis aequal^m. 
pffadeater haud dubie tibi tam Boma purpuraixi obtulit, cum regem 



DEDICATIO. VM 

esses exhibiturus; sed quam probe Te novit, tMn Terecunde in boc 
ipso purpurae dono novum ac ampliorem fatetur accepisse splendo- 
rem. iUum velut admiraiitis turbae uiius (cuius enim animimi tantus 
iiilgor non alliceretaat exliilararet), deposito non amisso pudore, 
vidnior intueri siim ausus, quo meo labori et operi lucis plarimum- 
afifdgeat levidense ofifero llbi mimus, s^d affectu grande; meritis 
impar, yerum in qao cunctis cea congestis in acerviim dignitatibus, 
qnantimi illa sibi iure deposcerent, bono in Imnine pono. hoc igitur 
observantiae in Te meae monimentum velim excipias, et oculis qui- 
biis meum rapuisti pridem animum, benigne inspice. vale et vive 
ecdesiae ad utilitatem, Galliae ad omne genus felicitatis, Ordini 
nostro ad oinamentuin, Tibi ad beatam gloriam. ita vovet sunuiussi 

Eminentiae Tuae 



ε conventu tao Parisiensi 
S. Mariae aiiiiiinciatae. 



deditissimns servns 
F. lACOBUS GOAB ord.Pracdic. 



ρ. lACOBI GRETSERI 

PROOEMIUM. 



» Ante viginti, et quod excurrit, annos libenter et diligenter legebam 
libellum G«orgii Codjni de Offidis et Officialibu9 magnat eccledae 
ά atdae^ Cpolitanae• testimonio esse possunt notae ad secandum 
tomuin de S. Cnice, et notae ad Codinum cmn EtMcIs Mureti pu- 
blicatae, et Facula Codino accensa, evulgata com eiusdem Mureti 
in Tacituin Coinmentariis, consultis et cam editione luniana coUatis 
tribos calamo exaratis exemplaribius, duobus nmunim Boicae biblio- 

' thecae, tertio Lautherianae. 

Saepe a me petierunt viri docti iit Codinum de integro inter- 
pretSurer. paraissem iam dudum, si per al•ias occupationes, qua 
publicas in scholis qua privatas domi, licuisset nunc cum perpe- 
taus capitis totiasqae corporis languor sat luculentum olium mihi 
pepererit, Codinum, ne plane otiosus essem, in maniis sumpsi, 
verti, commentaria adieci, errores gravissimos lunii detexi, utique 
id aut non factarus aut parce facturiis , quamvis iimumeros eius er- 
rores dissimulaverim , nisi luniiis homo arrogantissimi supercilii et 
catholicae fidei ijounanLssiinas hostis fuisset ; qui cmn a suis haberetur 

^ et veaditaretor omniscius, perspicue ostendit edito Codino sibi hac 
opinione et fama fieri iniuriam , si tamen volenti fleri potest iniuria, 
qaia lanius hanc de ee opinionem et famam volebat et fovebat , qui 
Curopalatam primo edidit anno redemptoris 1588 ex bibliotheca 
lulii Pacii, suppresso suo nomine, vel potius in ludaicum commutato :. 
Nadabus enmi Agmonitu senatui Francofortensi Codinum dedica- 
bat ; et ne non satis dedicatus esset, eandem Padas dedicavit Hip- 
polyto a Collibas, suo in praetorio Heidelbergen£fi'^collegae. postea 



GRETSERI PROCHEMIUM. ix 

nactus lunius a Marquardo Frehero integriora exemplaria, adiectis 
priori editioni aliqabt pagellis , quibus lacunas nonnaUas explevit, 
nomen suimi professus est, Codinumque Frehero inscripsit^ ita ut 
Curopalata iam tribus patronis stipatus in publicum venerit me- 
rito tamen culpandus est lunius, qaod novam editioneiii non ador^ 
narit et a se pleno sacco sparsos errores non correxerit a^utua co- 
dicibus bibliothecae Palatinae et Raphaelis Seileri exemplari, qnod 
erat apograplium optimi codicis Augustani: nam Codinum olim fuisse 
in bibliotheca inclytae rei publicae Aagustanae testis est Wolfius 
praefatione ad Nicetam et ipse Seilenis, qui inde Graece descripsit 
et Latine Tertit y tametsi versionem suam in vulgas exire nunquam 
permisit. dico olim fiiisse : iam enim non est, sed ainissas est, ut 
ante aliquot annos ex amplissimo doimno Marco Welsero II viro 
Augostano intellexi: nescitor cuius negligentia vel fraude perierit^ 
tot ergo subsidiis instriictus lunius, praesertim translatioae Seile- 
liana, debebat Codinum a capite ad calcem recognoecere, plarinia 
et grayissiina menda emendare, libramque ab erroribos liberam 
lectori proponere. verum nihil honun praeetitit, nisi qnod, ut 
anf ea dictuni, paaculas pagellas primae ac mendosissimae suae edi•^ 
uoid assuit, mutato titiilo, addito novo patrono appositoque suo 
nomine. quo ipeo fucum lectoribius fecit, quasi novain editionem 
promeret^ anno 1596, cum non faerit nova sed prima, illa nmii- 
rum ipsa qaae anno 1588 prodierat 

De mea Qditione et oommentarus non habeo quod dicam. 
aequos lectores laboris mei arbitros esse volo. aequos inquam: Bam 
iniqaos non moror. si qoid mutatiim sit , cnius ratio in conuneii- 
tariis non redditur, noveris id ant ex daobus Boicis et Laatheriano 
codicibus aut ex perspicua ratione petitam• vale fdidter, mi lector. 
iQgolstadil anno salutis 1620. 



.«i 



ρ. lACOBUS GOAR 

LECTORI. 



(^uod usu solet evenire illis qui inter ezparganda diratonim aedi- 
ficiomm radera veteres ofifendant et e£fodiiint nummos, iUad idem 
hactenos Codiniaiii operis interpretibus contigisse nenunem, qui 
legerit, infitias itamiii puto, iUi siquidem ubi praeter omnem spem 
in aliquod numisma incidere, se locapletes existiinaiit ; imde facto 
impeta irraunt, et quasi foret reconditi thesami argumentimi, ma- 
iori conanune terram hinc inde eraant, gaudent, mirantur, sperant, 
et quodnam sit meialli genns aut monetae spedes unusquisque, 
prout menti occarrit, interpretator. me Hercale, si non felices 
omnmo, si non diyites iUi^ beata nnmisinata qaae in illomm devenere 
manus , quamm opera contractam amittunt rabigin^ii, et quicquid 
squalidum adhaeserat deponant, ita ut ei non pristiniiai yalorem, 
restitutam saltem ez aliqua parte recipiunt splendorem. fossores 
vero nec ditiores nec feliciores appeUo, si pretimn nuUnin sit, si 
ciiiue ptincipis mscriptioiiein numisma ferat aut imagineiii reprae- 
sentct ignorent. exesos nibigine characteres perlustrant; ac nisi 
vatidnari noyerint aut aliunde acceperint qaid literae vel figarae 
sigmficent, non explanabant. venimtamen quod ad Codini opus 
attinet, etiamsi prae vetustate iton sit rancidum, piae novitate 
tamen, quae maiorem lucem ut plurimum deberet proimttere, in- 
venitur obscurum. de nupera namque solum Graeda Codinus agit, 
non Yodbus tantum novis, sed, quod mirum est, iam obsoletLs. 
neus quippe, qui recentiores ritus mores officia vestes, integmni 
denique Graeciae statom invexit, Orientis everso imperio fanditas 
interiit; et sab ipsias Cpolis ruinis, quae ante ducentos tantuin 
annos in ea vigebant consaetudines, quia fenne ηοτο et ignoto 
loquendi genere expressae, iacent misere consepultae. paacos ea 
de causa reperire est qui aspecta primo non denurentory qaam^ 
rari sint qai propius inspidentes literas auctoris ac eias scribendi 
characterem vel evolyerint vel penetrariiit quam infeliciter lunia^ 
in elacidanda verborum, quibus usus est Codinus, obscnritate de- 



¥ 



GOARUS AD LECTOREM. χι 

eudaverit, Meiirsu pluribus in locis demonstrat emendatio et iiieti- 
tuta per Gretserum versio ac in amplis disertisque coiQmentariis 
dusdem Codini illustratio ; sed ctun ea qua Gretserus aetate verte- 
bat^ Yoces Ulae neotericae Graeciae nondom in Occiduas partes 
essent allatae, propterea venia dignus est vir sane de re literaria 
bene meritus, cuius scripta maltam doctnnam continent^ doctrina 
pietatem sapit et ad sanctitatem accedit pietae^ si aUorum inQ|iteiii 
secutus in eonun menda prolapsas impegerit. non enim ille solus 
est qui ad scopulos quos Meursii Glossarium ex potiori parte 
όλοβάρβαρον exponit allidat: ^ is enim cum gennaiiam Graecanim 
ac yulganum YO€uin mentem non sit assecatus^ sequadbas ibveam 
fecit, in quam ipse prior lapsus, nisi a recentioris Graecanicae lin- 
guae bene perito corrigatur illustretur ac mfinitis propemodom, 
quae possunt addi, dictionibus augeatnr, facuem adhuc secutoiis 
praebebit lapsus occasionem. fateor Gretsenim enita metalla exa- 
minasse, a plerisqae situin et squalorem deterslsse, in exponendis 
emblematibas Oedipi gesjsisse personam, et characterum, qui yix 
dignoscebantur, reconditam significationeiii investigasse : sed cnm 
omnino sit impossibile vel nihil ignorare vel ommam votie satis~ 
facere, complures et egregii quidem viri aliqnid praeter das labo- 
rem, quo labor ipsemet amplificiatus excresceret, exspectabant. illa 
me desideria moYerunt ut multa illostrarem, explanarem alia, de 
meo noimulla conferrem: utina|u homine Gallo monstrante viam, 
nemo in postenun etiam aiiunde natus in Graecia peregrinus 
aberret. in alienam messem non adeo falcem qaam uberiores sege- 
tes immitto. Gretsero sua sarta tecta reliqui, et velut data ex 
tripode responsa sum Yeneratus. saperest at quae mea sunt et 
ioris publici facienda paucis proponam, accuratam scilicet Codiniani 
textus cttm alterutro vel simul cmn duobus Regiae bibUothecae 
exemplaribus collationem. textam ipsiim non ad abundantioris do- 
ctrinae ost^ntationem sed ad utalitatem respidens emendavi: emen- 
dationem vel lectionam varietatein in marginein reied. ubi cmn 
utroqae Begio minus convenire comperi, locos hoc indice utr. Reg. *) 
designavi: iibi vero nmiin illorum a textus lectione discrepat, pri- 
mun numeralis character Arabicus 1 indigitat, ac 2 alterum *^). 

*) nanc AB. 
**) nimc Α et B. 



XII GOARUS AD LECTOREM. 

et 01 quando defecta aficuias notae laboraveris^ lector, ad praece- 
dentem, quae vices eius supplebit, recurre. 

£t ne quis putet me data opera Gretseri cepsorem agere, 
ipsain inter et me qaemlibet stataamue arbitnim, qni de felidori 
textus expositione diiadicet et qoamvis in Gretseri fiivorem fe- 
ratnr sententia, non debui perceptum a me novmn eensimi praeter- 
mitt^, quem qni Codinianmn textum legerit emendatom, ηοη 
longius reqmret, cum ocuUs sabsit in versionis marguie, 

Pamm sane, licet noimilul, splendoris Codino contulisseiii, si 
in eolo tezta vel diis versione restituenda tempns impendissem : 
debiu^ quod operae pretinm erat et operis.erit utilitas et oblecta- 
mentain, ut ignotos recentioniiii Graiecorum mores, ita Codinianae 
dictioiiie abstrusos et reconditos sensus eladdare^ catalogos de ecde- 
siae vel palatii OfficiaUbue ex Regiae vd illastm Mazannae biblio- 
thecae codicibue mss alios ac omiiiiio diyersoe proferre, ritus istoe 
vdat regukus &ctis et exemplis coniiriiiare, de meo referre paaca 
vei ferme nilul, a me rdata concta vel Graecie scriptoribus vel iis 
qoi viya yoce docaenmt ascribere. quodsi mihi fidem non faciat 
quae fide laborare Graecia praesiiiiiituT, si meain testimomiim in 
saspidonem veniaty qoi fieri potest nt tam mtthi aactores in notis 
ad singula capita adiectis catervatiiii prolati fide vaoent^ aiit qois 
eonim sufi&agia volaerit in dubuim vocare? 

Uniun restat qaod nioiieam, primiim caput de Offidalibos 
magiiae ecdesiae non nuhi videri CodinL coiue sententiae rationem 
subiungo, iiimirnm catalogam in quo Ofiudaliiim nomma receiisen- 
tur, a reliquis Codini capitibcis saepius in Begiie mss distiiictiim 
reperiri. et integrum opus absqoe catalogo in ena recto ordine 
capita videre est dietribatiim; qaod et ipsi quibne usas est Gretse- 
rns comprobant codices. cam tamen in Codiniim scriptorem pleri- 
que referant, qnin Codiniim agnoecat parenteai non inTideo *). 
alios ipso ampliores inter notae adiimgo• ipsas etiam notae utrisqae 
ac toti Codini opeii volui coimezas, ut auctoris arridente textu ous 
expositio naUam iibi rdinquat aDimo dabietatem. Codinom igitor 
pkiiiue dc integre magis explanatoiii su^ioe^ et iategenime vale. 

*) cf. Groteer. commentar. 1 1 extr. 



Ό ΚΟΎ ΡΟΠΑΑΑΤΗΈ. 



Codin. Curopolol. it €f/c. 



ΤΟΥ ΣΟΦΟΤΑΤΟΥ ΚΟΥΡΟΠΑΑΑΤΟΥνι 

ΠΕΡΙ ΤΩΝ 0ΦΦΙΚ1ΑΛΙΩΝ 

ΤΟΤ ΠΑΑΑΤΙΟΤ ΚαΝΣΤΑΝΤΙΝΟΤηΟΛΕΛΣ 

ΚΑΙ TSIN ΟΦΦΙΚΙΛΝ ΤΗΣ ΜΕΓΑΜίΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. 

ΚΑΙ ΠΡαΤΟΙΤ ΠΕΡΙ ΤΆΝ ΟΦΦίΚΙϋΝ ΤΗΣ 

ΜΕΓΑΛΗΣ EKKAHΣUΣ 

SAPIENTISSIMI CUROPALATAE 

DE OFl^IGIALIBUS 
f ALATII CONSTANTINOPOLITANI 

ΕΤ DE OPFICnS MAGNAE ECCLESIAE, 

BT PRIMUM DE OFFICnS MAGNAB KCCLBSIAE, 

lACOBO GBETSERO INTERPfiEtE. 



ESDEX CAPITUM HUIUS LffiRI. 

Capnt 1« eateto|gtit ο/βηοηα» et nJfidaUum magnat «eelenee^ 
2• notMna opMaUum paloUi, 3. de iegumenU9 copttj• teu piUU ei 
indumenii$ offitiaUum , oc pHnium de pileo dnpotae. 4. de ge4ami' 
tubu9 magni dome$tici €t reHquorum pritieipym. 5• MliBtiterMi aimif•- 
cuiuique offieialium, 6• feria€ ^uae in palatio ftnari tolenl ; el |wt- 
mum de fegto natintatL• dominin 7. de tnenaa fmperatorit. 8. feitym 
epiphaniae• 9. fesium odoralXunU S", eruci$. 10. feHum patmamm* 
11• de modo agendi ti imperator Oenetwr in luetu. 12• offieium 
wuijgtiae hMomadae, 13. hora^ mitgnae para9eeue$ et Qj^eimm magt^ 
BobbatU 14. maiuHnum magnae dominicae poMehalU, 15. de aUh 
differm feeth^ fuibtu imperator procedere solet, «i CpoU morehir. 
16. dt mmgm dom^Btidf magni drungarii OigiUarumy praefeeti ejrcret- 
Ut» ei miagni adnumUutae o^eiU m foualio• 17• de corimattoiie tm- 
feratofU. 18• d9 ereatione deepolde. 19• de creatume Beboitocra•' 
torii €t Coetarif. ^. d^ eUeUone et inauguratUme petriareftee» 
21. d€ lugukrikuM imptraUni• g€Haminiht$M &• de fnUiira iptnua Η 
imperaifiM, 

Κεφάλαιονα. 

Α Sl Ιχχλησιαατίχα ίφφίχια ϊχονσιν όντως. Ρ 2 

*Η πρώτη πεντάς, ο μέγας οϊχονόμος, χροτών πάντα τά C 
χτήματα της ΙχχΧ,ηαΙας χαί παν τ^ Ισοόιάζόμενον ίξ αυτών, χαΐ 
4 ^ίοοδιαζόμ^νον χαΐ έξοδίαζόμενον L (i. β• codex Leoiiu Allatii) 

G a ρ α t 1. 

Hiocleeiaetica officia eic habent• 

Primiu quinariiu• magnns oeeonofliQS, qui taa iii {Mitestate^ omnee* 
ecdeeUe facnltatee omneeqae in illif reditui tenet, et tam patriarchatf 



4 CODINI CUROPALATAE 

oh(n*Ofui τω άρχίίριΐ xai Ttj ΙχΗλησΙα. ο μίγας aaxulaQiogy 

κρατών τα άνύρωα χαΐ γνναίχπα μοναστήρια , ϊχων υπονργον ί?ς 
τοΰτο τέν άρχοντα των μοναστηριών. ο μ^ας σχίνοφνλαξ, 

κρατών τα σχενη της ΙχχλησΙας, ο χaρτoq%'λuξ, χρατών τα 

D ΙχχΧησιαστιχα χαρτώα διχαιώματα , χρηης των όλων υηο&ίσξων 5 
των ϊχχλησιαστιχών , Ι/ων τας γαμιχάς ίπο&έσεις, άλλα χαΐ Ιν 
ταΧς λοίτιαΐς τών χληριχών vno&iatatv ϊχόιχος ως ίίξιά τον αρχα^ 
ρίως χείρ. ο σαχελλίου , χρατών τας χαθ-ολικάς Ιχχληοιας 

' χαί το οαχίλιν. ο πρωτέχύιχος ιϊς το άντιλαμβάνεοΟ'αί τονς 

αιχμαλώτους, χα] χριτης τών Ιγχληματιχών νπο&έσεων. 10 

Οντοι χά9^ηνται Ιν τ^ &da xai ΐίρα σννόδω μιτα του 
αρχιιρίως. 

^Η δεντίρα πεντάς* ο πρωτονοτάριος &νρα τών Ιξωχατα- 
Ρ 3 χοΐλων, χαϊ εϊς τα πιττάχια, ο λογοβ^ίτης ιϊς το λογογρα- 

φεΐν, χαϊ €Ϊς τάς όημοσιαχάς χαΐ άρχοντιχάς νπο&ίσεις λογογρα- 1$ 
q)kVv* ο χανοτρίσιος εΙς το χανατρίον χολ εϊς το αλλάσσειν 

τ6ν αρχιερέα, ο ρεφερενδάρίος ιϊς τ6 αποστέλλεύ9^αι εϊς τύν 

βασιλέα και εϊς μέγαν άρχοντα• ο νπομνηματογράφων εϊς tJ 

γράφειν τα υπομνήματα* 

16 ηαΰτρίνΰιος L , xoytfr^ifytftog alii 

qiiam eedeeiae bac in re diepeneator eet. magnns sacellariai habet 

eua in potestate yirornm et mnlierom monasteriay et ad hoc ministro 
sea adintore ntittir praefecto monasterioram. magnne fceuophylax 

aeu Taeoram cuetoe saa in poteetate habet ecclesiae vtiea aea supelle* 
ctUem• ohartophylax tabulas habet chartaceas ad iura eccleeiastica' 

pertinentea (hoc eet, Hteras qnibue priviiegia et alia iura eccleeiae 
continentor) et est iadez omnium canearum eccleeiasticarum, et contro- 
^erfii• matrimonialibiie cognoecendie ad dirimendie praesidet. ^ain et 
m ceteria dericornm litibus iudez est, tanqaam aextera patriarcba• 
manue. praefectue sacelli sna ia potestate habet catholicas eccle- 

eiae et aacellani. ~ • protecdici mnnuf ad coraia captivorom extendi- 
tur; et est eimul iudez omnium qu^erimoniarnm , qnae ad forum defe* 
rantnr• ^ 

L•ύ eedent in aacra concione cam patriarcha• 

Secandne qoinariae• protonotarine -oati&m est et aditae ad exoca- 
tacoeloe, praeeetqae pittaciis conficiendia. logotheta praeest discn- 

tiendie et consciibendie rationibus ^ tam qnaa reddunt qui ex plebe quam 
qni ex ordine eccleeiastico pnncipali. canetrieiue canietro praefe- 

ctue eet, et patriarchae, dum- vesdbne facrie indoitur, eeryit. refe- 

rendarii munoe eet ut mittatar ad imperatorem et ad magaara prin- 
cip«m. qui a caaUDontaiiu aet, acribendis Gommaatariie aive mefflo- 

Kialibaa TAcaU 



DE OFFICnS CP. CAP. I. 5 

'ff τφη πιντάς* h αρομνημων ίϊς το βΧίππν τας ιίχας 
omad-iv τον άρχηρέως, κρατών τ&ν Ιν&ρονιασμον καϊ τ6 xortol•- Β 
χιον της χηροτονίας* ο ΙπΙ των γονάτων, κρατών το tmyo^ 

νάτιον του άρχκρέως• ο Ιη\ των δέησ^ων απέρχεται ttg τ6ν 

ββασιλία νπίρ τών αδικούμενων* ο Ιπ\ των σικρ^των iig το 

navetv τίτν λαόν Ιπί το κρίναν• ο Ιηι της ιεράς καταστάσεως 

ίϊς το ποηΐν ινταξίαν ΙντΙς τον βήματος* 

*jEf τετάρτη πεντάς, ο νπομιμνησκων εις το ενθνμίζειν C 
τ6ν αρχιερέα μνστικώς, ο διδάσκαλος τοΰ εναγγελίον , έρμη- 

ΙΟνίνωΐ' αντό, ο διδάσκαλος τον αποστάλον, ερμηνενων αυτόν* 

ο διδάσκαλος τον ψαλτηρίου εϊς τό ερμηνενειν αντό. ο ρητωρ 

εϊς xd ερμηνενειν τ&ς γραφάς, 

*J5r πέμπτη πεντάς, ο Άρχων των μοναστηριών, Υχων μετ& 
τον μεγάλον σακελλαρίον την τών μοναστηρΙων Ινοχην. ο αρ- 

15 /ων τών Ικκλησιών, έχων την Ινοχην τών ίκκλησιών μετϋί τον σα- 
χελλίον* ο άρχων τον εναγγελίον εϊς το κρατειν τοντο εις τας 

λιτας. ο άρχων τών φώτων , έχων την ίνοχην τών νεοφω^ 

τίστων* ο άρχων τών άντιμινσίων, εϊσάγων τους ει^^ερχομέ" 

νους εΙς τ^ν αγίαν μετάληψιν* 
20 Ή Ικτη πεντάς, ο πρώτος Ιστιάριος, κρατών τ&ς &ύ^ 

ρας εϊς τάς χειροτονίας. δ δεύτερος δστιάριος, κρατών το Ρ 4 

3 κρεμών Ρ (ι• e. editio Pariaieneis), nqcnmv margo 

Tertius qainarioe• hieromnemonie mnniie eet pone patrTarcham pre- 
eee inepicere; kabetqne eua in poteetate enthroitiaemtun et eontaciiiiii 
«ea librom oiiiinationie• qni a genibue est , sua in poteetate habet 

eapergenuale patriarchae• praefectus enpplicQin precibiie, pro illis 

qai iniuria amciuntiir, ad imperatoreni accedit• eiiis qui secreto 

praeest miinne eet nt, dum iudicia habentur, popnluin in officio coiiti- 
neat. pxaefectus eacrae stationie (qai raoderandia moribua praeeet) 

corat nt intra eacroin tribnnaly een intra altare, debitus et coAvenieiMi 
ordo obeervetur. 

Qoarttts qninariue. moiiilor sea eaggestor ad hoc constitatii8 est nt 
patriarchae tacite suggerat et in memoriam revocet. ^ ^ doctor evan- 
geliiy qui interpretatur illad• doctor apoetoli, qui ililus interpres 

est. doctor psalterii paalterio ezplanando destinatue• rh^orie 

miuine est acripturas interpretari. 

Quintus qninarins• praefectaa monaeteriie gerit cum ipagno sacel- 
lario monaeterioram ciiram• praefectus ecclesiia ecclesiarum curam 

gerit GUin coratore sacelli. praefectna evangeiio tenet illod ad pro- 

ceeeionea ac litaniae. praefectua laminibus ctiram habet eorum t^i 

nnper iliaminati , hoc est baptizati , siuit• ^ praefectus antimensiis 
eoe qai sanctam commnnionem percipere volant iatroducit• 

oextus qQinarius• primQs ostiariQS fores castodit, dum ordinatio- 
. nee peragnntur. secundas ostiarius tenet monainpulani. proto- 



6 CODINI CUROPAUTAB 

μονοβάμβουΧοΡ• ο πρωτοπαπάς, ixSncog χοΛ πρώτος τον β^ή^ 

ματος, χα2 φίρων τα όέϋτιρίΤα τον αρχαρίως. ο ό^νηρίνων 

των ΙιρΙων, daoitvwv τοί>ς αρ£Γς ηαί ψίρων τα δ&τηρΗα του 
πρωτοπαπά• ο δ^τιρ^νων των διακόνων πρώτος των κοινών 

διακόνων, καΐ εϊσοδίύων τους διακόνους• 5 

Β *Η ίβδόμη τιεντάς• ο πρωτοψάλτης• οί δυο δομύηικοι, 

τον πρώτον κάί,του διυτίρον χοροϋ• ο λαοσννάκτης• ο 

πριμμικηριος των ταβουλαρίων, ο ϋρχωιν των κοντακίων• 

Ή ίγδόη πεντάς• ο πριμμίχηριος τών αναγνωστών• ο 

C νομικός• δ προατοκανόναρχος• i ^^^ζχος• ο Ικκλη^ 10 

σιάρχης• 

*Η ίννάτη πεντάς• ο< δομίστικοί τών 9νρών. i χαρ- 

τονλάριος• ο δεποτάτος• 6 ίπΐ της ποδέας. 

Καί το^α τά ΙφψΙκια tc^ ^κκΧηαΜοτικά• 

Ρ 17 K^tp&Xaiov^. 15 

Τά τωψ δφφααάΐων τον Mohnlov της Κωναταννίνονχ6%§ως ονόματα, 

δεσπότης• αημείωσαι δτι οι τον βασιΤΛως νιοΙ οϊ δεσπόται 
ηροίατανται τών Αδελφών κολ τών γαμβρών του βασιλέως, δεσπο^ 
τών κάί αυτών όντων• 

1 μΐονάμΛ^ύΧΌΐν Ρ 8 vwaqtmv ΑΒ 13 ^mwtato^ L 

papas defeiuor et primne in loco altaris; ιββηηθΕβ a patriarclia ob^ 
neiM• eecnndue .eacerdotaiii introdi^cit (ad altara leo aacrain meo- 

aam) eacerdotes, et eecondas a protopapa tenet• eecnndariBe ex 

diacooie primne eat inier Gommonea diaconoay et introdnGit (ad altare) 
diaconoe. 

Septimiia qainariiu• protopealtee• doo domeatidy primi et ae- 

candi chori• qoi populam coayocatk priraiceriaa tabnlario-- 

rnm• praefectns contaciie. 

Octamf qninariae• primiceriiis lectonmi• nomicaa. pro- 

locaDonarcha. ezarchne• eccleeiarcha• * 

Noaiia quinariiia^ domesticae oedoraiD• diartalariae• depa- 
tatns• praefectne payimanti (caodataEiiia)• 

Et hM0 aimt oi$cia acdeeiaatica. 

G a ρ π t 2. 
u^oflilna oJfidaUum paUOH CpuUUmi. 

Deapoia» obsenra bic filioe imparatoria , ai eint deepotae, praece- 
dera uratrea et genaroa imperatoria, licet ipai qooqoe eiat despotae. 



ΌΕ OFFICUS CP. CAP. U. 7 

^βαστοχράτωρ• htiov ttt μίχρ^ της fiouikttaq ^ΑΪίξΙϋυ 
τον Κομνψηιυ το τ&υ αβαϋνοχράτύρος αξίωμα oin ^, £λλ* ΐν- 
^ς μηί ri^ fiaatkia ηρωτον ηάψχίορ Jjy th τον ΚηΙιβί^ρος. οϊτός 
Oi intl T^ MiXtcinivbT Νίκηφόρορ ri του Καίσαρος αξίωμα uti" Β 
5μηχ€τ, ηί^ ϋ αίτψ ηαΐ ο Αδ^Χφ6ς σύτοϋ tcal πρώτος stata τ^ρ 
χρόνον, ο ΚομνψόςΊϋοάχίος, Ιχρήν ϋ tovTOf μ${ζοΨί τιμή&ψαί 
αξιχίματί, ίηρορ ii άξΙωμα oix ψ, ώς ίφ^μιν ιΐηίνΐίς, η\ην 
τi του Καίσαρος ^ άροματοποίηα ϋ viof αξίωμα, aVY&iU airi 
anb του αβαστοΰ χαί του aitOHράτoρoς, χαϊ Ιφηρμύσάτο τφ 

ΙΟάδίλφψ, τ& τον σΒβαστοχράτορος βηλαόί) ϋνομα, ίίύτ$ρύψ oiofa 
βασίΧία τοντορ ηίποαηχώς, χαΐ νπ%βΙβαα% τοι^τοι^ rdy Καίσαρα, 
χαΐ μ€τ& τψ του αυτοχράτορος ^ίφημύη^ άναγορ^ύίσ&α^ αηη-- 
ριϋ^μ'ήσανο. 
Καίσαρ• 

15 μίγας δομ(σιιχος• C 

Q ηαγνη$ρσίβαστος• ηαΐ τοντο ϋ τ6 αξίωμα ούχ ^t, 

«λλ' ό ait^ βασιλίύς ^ίλίξίος ηρώτος Ιηίν§9ίηχΒ• ^έλων γάρ 

ώσαντως τιμ^σαι χα\ τ^ψ Ιη^ adiXffj γαμβρ6ρ αντοΰ Mtxai^X τ6ρ 

Ταρωνίτψ, χάί ΙηοίησίΡ adrdy ισοστάσιον χα) αυψ9•ρονον τώ 

fO Καίσαρί, μ^τι νηοβψάσας ahbv τούτον μήτ% αναβιβάσας* 8 
χαΐ μίχρί τα^^ς οΰτϋος Ιπέχράτησ^ν, ί'ως της βασίΧίίας του ί«ν- 
τίρου ΙΛνδρονίχου του Παλαιολόγου, ούτος γάρ δή ο βασιλεύς 
χαΐ 9 ηάπτίος αυτού ^ τψηοας τ^ν Καηαχουζηρορ *Ιωάρ9^ψ , ίς 

4 Μ Ρ^ S d^]ti? 16 articoliim ό antd oifidaUute ηο- 

miaa, ubiqae om AB 

Sebastocrator* idefKhxnH iebaetocratorie dfgnitatem αιαη« ad impe- 
rinm Alexn CkmuMni ηση fnlefe, led poet imperatorera , prfmae tenoiese 
Caeearem• iete Caeearui digftitate Nicephomin MeLieeeiiani honoraTit. 
habebat aatem fratrem μ nata maioredi Isaaciani Comnenum• oporte- 
bat Tero ig/tam ad altiorem dignhateni eyehere; imc aliior erat qaam 
Caeaaris, nt iam diximne• eomiiieiitQe igitar eet noyain dignitateniy 
compoiito Tocabnlo ez Mbasto et autocratorey fratrique Mbaetocratom 
aomeii irapMiiity akcflro qaodaimiiodo imperatore eo coAstituto, eiqae 
poetpoenit Caeearem ^ hoc etiam decreto , ut ipea m fansdf acdamatio- 
■ibiu etatim poet impttajtorem. aomiiiaretiir• 

Gaeear• 

Mogmtf domefticiw. 

Panbypenebaetne. Iiaec Hidem dignitaf non erat, qQam ttle idem 
imperator Akzine primna excogitaTit. cani anim Tellet eimiliter hono« 
nre Michaielem Taronitefli eororie coiitii|$e0i , aeqaalem enm et Btationa 
•t ihroiio fecit Gaesari ^ cni eaia neque poet^oeait neqae antdDOiui^. 
qnod etiaui aUqearadia Valait, nempe oeqae ad imperiiira leeondi And^o'- 
fM PaiaeoWgl^ kto «imtt ifliperator et aim• eiua Ioami«tt Caittawa•- 



8 CODINI CUROPALATAE 

ΙγίγοΡϋ xu\ βαϋίλ^νς υσηρον, μίγαν ίομίστιχον, πρώτον μ^ψ 
D Ισοστάσιον τφ παΫνπιρσίβάστίο τοντον ΙΐίοΙψεν, νσηρορ di μΒτά 
τσν &άνατον αντον του πάππου νπίβίβασΒ τ6 αξίωμα του πανν- 
πίρσίβάστου, χαϊ ϊτάξέν αΙτ& ilvai τ6ν μίγαν όομίστιχον , άνα-- 
βίβάσας το του μεγάλου δομεατίχον. Ιατέον ϋ χαϊ τοντο, onS 
ηαρίχρησατο TJj του σεβαστού αξία ο Κομνψ6ς Idkiiiog ig αντ- 
d-ioet των 6νομάτων τούτων• <τ</^αστοι γ&ρ avixa^iv Ιπιθ-ετιχως 
Oi βασιλίΐς ώνομάζοντο, χαΐ ην ϊξιόίαζ&ντως εϊς βασιλία λ€}^μ€<- 
νον τί του σεβαστού όνομα* αυτίς Si ιΐς τό χοίνότερον πρώτος 
χατηνεγχί την τοιαυτην οξ/αη ϊξεστι ii χαΐ τοις βασιλενσι χαι- 10 
νοτομέιν χαΐ π(»α/ματα χαΐ ονόματα αχωλύτως, χαΐ αναβίβαζαν 
xai ίποβίβάζβίν ώς βονλοιντο• 
18 πρωτοβεστιάριος* σημείωσαι Si χαΐ τούτο, οτι βασιΧώς 

ΤΆιχαηΧ των Παλαιολόγων ο πρώτος άπ6 του πρωτοσεβαστου τά 
πράσινα αφελών, S Ιστιν αξίωμα ιγ' , Ιφόρεσε ταϋτα εϊς τον ανε* 15 
"ψών αέτον Μιχαήλ τον Ταρχανιωτην, τιμησας πρωτοβεστιά^ 
ρων* ον χαϊ υπερέχοντα πάντων, του τε μεγάλου δομεστίχου χαΐ 
του πανυπερσεβάστου , Ιποίησε μετά τον Καίσαρα• υπεβίβασε 
α πάλιν τούτον ο βασιλεύς ΙΑνδρόνιχος τών Παλαιολόγων 6 δεύ- 
τερος, ίτε τον Καντακουζηνών Ίωάννην , ως ανωτέρω προλελεχται,^Ο 
Β Ιτίμησε μίγαν δομέστιχον* άνεβίβασε δί αύτον του τε πάππου 
χαΙ βασιλέως ανε^ριών, εαυτού δί ϋ^είων, χαι ετέρων πάντων, 
χαι αυτού δη του πανυπερσεβάστου χαϊ του πρωτοβεστιαρίου• 

4 ύηό? 

ηοηι , qtii post etiam imperaior fuit, magiii domesiid hononboB «agem^ 
primnm aeqoalem fecit Panhypereebaeto ι deinde poet mortem avi dignU 
tatem Panhypeniebasti postpoeuit, etatnitqae ut enb mafno domeetico 
eseety eyecta magni domeetici dlgnitate. eciendum et noc, Alexium 
Comnenum eebasti dignitate abasum eese, quando dao iUa nomina ία 
anam conflayit: nam enperioribas eaeculif eebastt nomen imperatorie 
epithetnm erat, eamqoe proprie desiginabat• at iate noininie liuioe ho- 
norem primQe yulgatiorem et communiorem fecit. sed nimirum impera^ 
toribae ioe est abeque obstacQlo pro arbitrio et yoces noyaadiy et qnoa 
yolunt aateponendi et postponendi• 

ProtoveetiariQfl• observa et boc. imperator Micbael, primns ex 
Palaeologie, ablata a Protosebasto , quae eet 13 dignitas, praeina indu- 
nieata tranetulit ad Michaelem Tarchaniotam eororie sua^ filinm , crea- 
tom abs ee protoyeetiariuni; qaein etiam onmibue, magno itidem doine- 
elaco et panhypersebasto , excepto iamen Caeeare, antetnlit; qnem rnr- 
βαβ eubiecit imperator Andronicoe ex Paiaeologie hoc nomine fecundas, 
qaando loannem Cantacuzenum , at enpra dictum, inagnum domeaticwn 
creayit• extulil yero eum et enpra ayi imperatorie eororam filioe, suos- 
que ayaneoloe, et sapra omQes aUoS) non paiiliyper«ebaeto et protoye- 



DE OFnGDS CP. CAP. IL 9 

ίντ^ν&εν ovv η των ίφφιχίων τάξις Ιπξχράτηαν όντως, το τον 
μίχαν δηλαδή δομίστιχον μηά τ^ν Καίσαρα ilvai άρχψ, ιιτα 
τον παννπ(ρσίβαστον , χαΐ χα&εξης τους Χοίπονς• 

6 μ^ας δονξ• 
5 ο ηρωτοστράτωρ• 

ο μίγας ατρατοπ€δάρχης• 

ο μίγας πριμμίχηρως. 

6 μέγας χοντοστανλος» 

ο μέγας λογο&έτης• 
10 ο πρωτοαίβαατος. C 

ο πίγχέρνης• 

υ χονροπαλάτης. 

ο παρακοιμώμενος της ϋφενδόνης, 

ο παραχοιμώμίνος του χοιτωνος, 
15 ο λογοθ-έτης του γενιχον• τον ουν Θεόδωρσν xJr ΜηοχΙ- 

την, λογοϋ-έτην οντά του yevixou, ο βασιλενς Ιίνόρόνοίος των 
ΠαλαιοΧόγοίν ο πρώτος τιμηαας μίγαν λογο^έτψ πίποίηχεν ος 
χαϊ ην υπερέχων του μεγάλου στρατοπεδάρχου , vndt τ6ν προηο^ 
στράτορα όέ. μετά δί τον του χοιτώνος παραχοιμώμενον• 
20 ο πρωτοβεατιαρίτης• 

ο δομέστίχος της τραπέζης• D 

8 χΛΡΟύτανΙος ΑΒ 15 viv oiv Μενοχίτην θ§6δωρον ΑΒ 

16 ΆνδρόνίΜος om ΑΒ 

etiario exceptie. hinc igitar iste of&ciornm ordo obtinoit, nt magnutf 
domeeticue post Caesarem primus eeeet, postea panhjpereebastiu , et 
tic deiiicepe reliqai• 

Magnne daz• 

Protostrator. 
^agnus stratopedarcha• 

m«gfkB0 V primicerins• 

Magnns contoetaalui sea comee etabuii• 

Magnas logotheta. 

Protoeebaetoe• 

Pincerna• 

Curopalata. 

Praefectue aigOli gen aniinli eignatoriu 

Praefectaa cabiculi aea cabicalariae. 

Logotheta aerarii generalie. Theodonim Sgitur Meiochitam aera• 
rii pablici logotbetam cum imperator Andronicoe ex Palaeologis hoc no- 
mine primue bonorare conetitniseet , magnam logothetam fedt) qni et 

{irioree magno etratopedarcha tenebat; aed non protoetratore. poet prae- 
ectooi cubicali eequitiir• _ . ^ >-••.λ'•Λ•'^ 

BoQieattcoe mensae* 



10 CODINI CUROPALATAB 

ο Inl της χρατιίζης^ 
ο μέγας ηάπηίας. 
ο ϊπαρχος^ 

ο μέγας δρουγγάριος της βίγλης. 

ο μέγας ίταιριάρχης. 5 

ο μέγας χαρτουλάρως. 
6 λογοθ'έτης του δρόμου» 
ο ηρωτασηχρψις. 
h ΙηΙ του στρατού• 

ο μυστικός. 10 

ο δομέστιχος των σχολών» 
Ό μέγας δρονγγάριος του στόλου• 
ο ηριμμιχηριος της αυλ^• 
h ηρωτοσπαθ^άριος• 
Ρ 19 i μέγας άρχων• ^^ 

ο τοτο^ αυλής• 
ο μέγας τζαούσιος• 
ο ηραΐτωρ του δήμου• 
Ό λογοθ-έτης των οϊκααηωνφ 

ο μέγας λογαριαστής• ^q 

δ ηρωτοκυνηγός• 

1 i ω tne τραηίζης om Β 9 ϋηαρχο^ Β 11 9ομέ<ηΐΗος] 
iWuTi%og Ρ 16 τά της αίλής ΑΒ 



, Praefectas 

V Magnns pappiae• 



agnue dningariiie vifUiaraiD eea ezcQbiamou 
Magnue hetaeriarcha• 
Magnoe chartulariae• 
Logotheta publici cnreiif • 
Primns eecretariue• 
Praefectne exercitne• 
Myeticne. 

Domesticus echolarain• 
Magnns dnuigariae claeeie• 
Primicerina aulae. 
Protoepatharine. 
Ifagnua princepf • 
Tataa aiuae• 
Magniu taunniae. 
Praetor popali» 

Logotheta reram domeeticarum familiarittoi• 
Magnue logariaate•• 
Primuf venatornnii• 



m OFFICnS CP. CAP. Π. 11 

i σχοντίρως• 
ο άμηράλιοςφ 
b Ιπϊ των Seijaiwy^ 

5 ό μίγας άδνσυμίοστης• 

ο λογο&ίτης τον στρατι^ύχιχοΰ• 
\ ο τιρωτοίΒραϋάριοςΦ 

δ λογοθ-έτης των άγεΧύή^ 

δ μίγας διερμην^ντη^• 
10 ο αχόλον&ος^ 

ο χριτης του φοσα&τον» 

δ άρχων του άλλαγίου» 

δ πρωταΧλαγάτωρ. 

δ μέγας όιοίχητης• 
15 ο ορφανοτρόφος. 

δ ηρωτονοτάριος• 

δ ΙπΙ των άναμνησπον• 

δ ίομ4στιχος των τα/ίων. 

δ προχαϋ-ιημενος τον χοιτωνοζφ 
20 δ προχα^ημινος του βιστιαρίον* { 

δ βίοτιάριος* 

11 φωΰάτοΌ ΑΒ If <floyi(ov Ρ 13 «^flnralo/rfio^ Ρ 

81 βΒοτιαρΙον Α κ inpple d Μ νον. om Β 

Scuterine eeo ecntifer• 

Amiralius. 

Magtster enpplicnm libeUoniBi• 

Qnaeetor• 

Magnue adaamiiitta• 

Logotheta caetreniii• 

Primus acdpitrarias• 

Logotheta rei pecnariae• 

Magnne interpree• 

Acolnthns. 

ladex castreneie• 

Praefectue Allagii• 

Protallngator• 

Magnne adniinistrator• 

Orphanotrophii8y hoe cet cdrator pnpiUorniD. 

Protonotariue» 

Α memoria• 

Pomesticae mnrorom* 

Praeeee cubicnli• 

Praeeee reftiarii. 

Vettiaciiii. 



12 CODINI CUROPALATAE 

Ιταίριάζχης• 

ο Χογαςιαστης της αυΧης. 

δ στρατοπίδάρχης των μουσάτων• 

ο στρατοηεδάρχης των τζβχόνων• 

ο στρατοηίδάρχης των μονοχαβάλΧων• 5 

δ στρατοπίδάρχης των τζοίγγρατόρων» 

ο προχα^μενος των μεγάλων ηαλατίων^ 

ο ηροϋα&ημενος των Βλαχερνων ηαΧατΙων• 

ο δομίατικος των ανατολικών θ•ψάτων• 

ο δομέστίχος των δυτικών αιμάτων. 10 

δ μέγας μυρταίιης. 

Ό πρωτοχόμης» 

δ παηηίας. 

ο δρονγγάριος• 

ο ύίβαστός• 15 

δ μνρταΐτης» 

ΕΙσϊ χαΐ προχα&ημενοι ηόλίων χατ* αξίαν ίχάστης αν- 



των, 

V 20 ^Επι του χανιχλιΐου ην ο συμτιέν&ιρος του βασιλέως ο Χοϋμνος 

χαϊ οντΒ εϊς παράστασιν ΙστάθΊ] ποτέ ούτε £Ϊς ασηασμον παρεγΐ- 20 

3 ο βτρ«τοιτ• των (ίουρτάτωψ post τζαγγι^ατό^ιαν Α, om Β 
8 6 ηροΉΜθ'. τ, BL «•] δομέανιχος την ^^μάτων Α 

Hetaeriarcha. 
Logariastes anlae• 

Stratopedarcha sea praefectae miirtatomm• 
Stratopedarcha tzaconum. 
Stratopedarcha eeu praefectoe monocabaUoTnni• 
Stratopedarcha eea praefectns tsangratomm. 
Praeaes magnoTnm palatiorani• ^ 
Praeeea palatioraai m Blachernie. 
Domeeticaa orientaUnm thematuni• 
Domesticne occidentaiiam thematuni. 
. Magnus myrtaites• 
Protocomes• 
Pappias. 
Drongarins• 
Sebastne. 
Mjrrtaitee. 

Sant iasuper praesidee dTitatam pro cninelibet ipsarcim di- 
gnitate. 

Ad caniclei dignitatem evectns est ChumnnSy iroperatoris con- 
aocer; qui neque in coinitata apparmt anqnani neque in aaliitatione im- 



DE OFFICHS CP. CAP. ffl. 13 

vero • Λό και ην ο τόπος αντοΰ ατ&ιίγνωστος. κίηίΐχι ίί Stxavi- 
Xiov ξνλον XeHiv• 

^Ωσαύτως χ&Ι ο τον μεγάλου βάιούλου τόπος άνίπίγνωβτος ψ» 

Κ ^ φ ά Χ α ι ο^ν γ\ Ρ 45 

5 Πε(^\ των φορίμάτων hiacTOV των re αξιωμάτων καΙ οφφι,%ίων. 

Το πίρίχάλνμμα της χ^φαλης του δίοπότου το χσλούμ^νον 
σκιάδων ολομάργαρον. ο άηρ uijov Ιχει ονόματα τον φορονντος 
αντό, χρυσοχλαβαριχόν, σνρματίϊνον• τα oiia οία χαΐ τα βαοι- 
Xixay πλην τον χομβον των φοινίχων• το xixxivov ρονχον αντον, Β 

10 ώσπερ χαΐ τ6 βασιλίχόν, μετά ριζών, άνευ των στρατηλατιχίων. 
τό ταμπάριον αντον χόχχινον μετά μαργελλίων, αϊ χάλτζαι χόχ- 
xsvau τα δ"* υποδήματα αντον διβοΗα, χρώματος ϋξέος χαί 
λευχου, έχοντα αετούς μαργαριταρεΐνους Ιχ πΧαγΙων τε χαΐ inl 
των ταρσών, ήτοι Ιπάνω των υποδημάτων των μονζαχίων. τά 

Ι^σΙδηρα τών πτερνιστηρίων ινντοΰ οία χαΐ τά βααιλιχά, τα δί C 
ητερνιστηρόλουρα διβολέα• η σΑλα τον αλόγου αντον διβολέα 

4 y] ^ ΑΒ 4 ένταϋ^α χερΙ τών ηερι%αΧυμμάτων της πεφα- 

Χης τιαϊ ενδυμάτων των οφφιχιάλων Ρ Τ τό ΰ%ιάδιον τον 

ίίΒβηότον^ οίίομ. ΑΒ όνομα το? S χρναοιιίαίδαριιιά ανρ- 

ματέϊνα ΑΒ 9 κάμπου καϊ τών φοινι%ΐ€ον ΑΒ τό χόιαιι- 

νον ΙμάτίΛν ηω$ το ^ουχον αντον Ρ 16 χτειινίΰτηρίλωρα ΑΒ 

τον ίππου Ρ 

peTaioiie• qnare locue eiiu ignotiu eet• bacnlas eiqe i^eigne non alins 
fuit qaam n^um laevigatum• 

Similiter magni baiuli lociis incogiiitiu est• 

C a ρ u t 8. 

Όύ legfmiiefilM ca/pUi» •βιι ptlete tt indumenth offidaUum; ao frimum 
de tjwo piUo despotae• 

Tegnmentnm capitis quo deepota atitnr, pileas Tulgo dictus, totus 
ex margaritie conetat. circuluB inferlor praefert nomina eius qui geetat 
illnd, ppere Pbrygio, auro ductili picta. iUa iiitextis umonibus pen- 
dula, qualia snnt imperatorii pilei, exceptie apice gemmeo ac gemmeo 
pariter maecario. tunica cocciuea siye ruchum eiue ut iinperatoris cum 
fig;ixris ac ramaUbiu anreo pictis, abeque aquilie, militanbiis insignibue• 
tamparium eioe eeu penula «occinea cuin inarjg;eUie• cali^ae eiue cocci- 
neae. ocreae sive cothurni bicolores» coloris nerope violacei et blbi, 
babentque ad lateiHy et in utroque calcaneo eeu calce aquilae ex mar- 
garitie confectas; eive supra ipsos calceos qQaei de masiyis pictos. fer- 
nun calcarium eiuSy quale eet imperatorLs• lora yero calcanum duplici 
colore coneUnt. sella eqoi eius similiter bicolor est, conitaoe ante %t 



14 CODDil CUROPALiTAB 

ωσαύτως, μηΑ άετωτ μα^γαρηαρι^ι^ιν ϊμηρόσΗρ τ( χύΑ om» 
a&ev χαΐ dg τα τ/σσα(»α μ^^ των Ιδρομαχίων^ ϊχον^α χάϊ μαρ^ 
γίλλίοψ ϊμπροσϋ-ίν χοΛ σηωθΊν, ως χάϊ η flamXtxfj. ον μψ χαΐ 
μ(τ& μαργάρων το χοπρηόρων• αΐ ϋ σχάλαι οΤαι χαί αί βασί" 
XixaL ΙπΙ τον μετώπου της ΧΜψίά,αρΙας τοϋ χαΚιναρΙον, όιβο^ 5 
λεας χαΐ αντης, άπ]]ώρηταί τονφα μ^τίί φοινιχίων , οΤα χαϊ ίπΐ 
του fictaiXixov * o^ μην ii χαΐ χόμπωσιν• τ6 ^£ της σίΚλας ΙποΗ 
viuoxintov Χ€ϋχ6ς χάμπος τ^ξύς nkihv, μετά άετων χοχχίνων μί" 
D χρων. ωσαύτως χαί η τέντα avfoi Xevxr , αιτόη^Χ» γίμονϋα 
Ιρυθ'ράφ 10 

Πίζανπ ο δ&Τ79οτης Ιν & αν τίπφ ηρο<ηάξοι τovtov ο βασι- 
%ευς» ΙπΙ χεψαΚτίς Ιίτί νιος μίν ων ο ίεσηοτης φορεί Ιν τψ ηαλΰ^ 
τΐω oiSiv, ολλ' m όντως &φίεηης. όταν ϋ χαβαλλιχεντι, φορεί 
οίον ηροείηομεν oxtaiiBv» είς ίφ^ήβον ϋ χρόνον χαταννήσας 
φορεί χαϊ Ιν τφ τ^Χατίω rh δηΧωιΘ'ίν ϋχίάδΐύν. χατα Η τας εορ- 15 
τάς ϋχαράνίχβν χρυσοχοϊχ6ν, ΧίΘ'άρία χαϊ μαργαριτάρια έχον οΰτω 
λεγόμενα ηερίχντα. τ6 ti χαββάόιον αυτόν oSt> η Ιρυ^ρόν, μαρ^ 
γαρηαρίινον, οίον αν Ιχ τούτων ίρίγοιτο χαϊ ατ^οϋχοιτο^ 
ρ 46 ^0 ^ον σεβαστοχράτορος σχαράνίχον χαϊ το του Καίσαρος 

Ιηϊ των εορτών ζητείται• 20 

Τά σχίάδια των γαμβρών του βασάίως, ίεσττοτωτ όντων, 

4 κοπριτοιίριον Β^ χοηριτούραίΐ» BifoXiov Α' αχάλλαι λΒ 

6 φούντα Α, φορουντα Β 8 ίπάνω cnhtiov t aaxQug Α 

9 aaπifη Α 10 χόχκινα Α 12 «y om Α 13 τοντος Α 

καβαλίαι^ν^ ^ως Unnvfj Ρ 16 χαϊ] dh χάϊ k 17 mw- 
xtvov Α 19 χαϊ τό τον Χα/ύαρο$ om Β 

retro aqniliji ex roar^aritis ; et ad quaUiior partee ornaiiieiitonim e sella 
pendulorunk• babet meuper ante et retro margelliam ^ quemadmodum 
imperatorie. coopertorium tamen caret margaritie• stapiae eea etape- 
des eine qnalas et imperatorie. in fronte' ad capietrtiiit fraeAi , qaod «t 
ipemn bicolor est, pendet floccns cnm iaferiore muecario, qnale etiaii^ 
imperatorii eqni capigtram eet: caret tamen apice mnecario saperiore^ 
sellae supenim tegtimentum albne- campiie est^ citni aquilis cocciiiis pai^ 
vis. tentorium eius album et rabris aquilis plenum. 

Deeilit ex equo despota nbiciinqae mandarerit impefator; cnm 
despota adhac pner eet, ηπΐίαπι tegumentum fert in capite dum iit palatio 
yereatur; .sed manet aperto capite. at quando equitat, tane fert eaiQ 
qnem antea descripsimus pileani. cnm ad ephebi aetatem procesaity tane 
gestat snpra dictQm pileam etiam in palatio• diebus feetig fert ecarani- 
oam aaro tectuni et onustQm, umonions et margariUa qaat^ gnmdinatiixi 
sparsae appellant, distinctam : cabbadinm efus violaeei vel nibri coloriay 
niargaritis contextnm, quale nimirnin er illie elegerit et' a«c^erit« 
Sebastocratorie et Caesaris scaraniea in fesAiy adhnc qnaeniiitinr• 
Pilei generonnii imperatcnri•^ si eint deepotae, anrei et cecdiiei co^ 



DE OFFlCnS CP. GAP. SL 15 

xai γύρους• 

ΊΖ τον σ^βαστοχράτορος axiiiiOfP χρνσοπίχχιτστ, ανρμα^ 
τ&νον• ο &ι^ρ χαΐ τά ξ^ΐά cJa χαΐ τά του ίίοτΐότου• r6 x6xxt- 
5foy Ιμάτιον αυτού οΤον χαΐ avid rd ^ov δ^σπότον, Sviv Si ρίζών* 
τ& ταμπάρα^ ανταν τί μίν naXativ ζητείται y nktj[¥ αί χ6Χτζαι 
i[iρ&vtau ό il βασΛάς ο ΚαντΛχονζηνος τους γυνοηχααΧφους 
ξχίτοΰ Ίωάη^ν τ$ χαΐ Mawt^X τονς ^ΛτανΙους τ$μ^ϋας σιβοιστο^ Β 
χράτορας iiiwxi^f &υτοΐς φ&ρ^ί^ τημπάρπΛ xai χάλτζας οΓα χαΐ οΐ 

ΙΟ^€σποται• τα υποίήματα αύτου ηέρά^έα, ¥χονταάέτούς σύρμα-» 
τ^'ίι^ονς dg ϋρα xixxivor, Ιφ^ ων ξϊρηταί τόπων των του Saono^ 
του, ομοίως η η ciXka χαΐ τ& χοπρηίρίον ^ιράνεα• αϊ σχάλα^ 
uhu χαΐ αί του ίέοπότου• τ& τ^ς αίλλας hιavωσxiπtϋv ψράνέον 
χϋΑ αυτό, μετά ά^τών χοχχίνων τ%ααάρων. ΐ| τέντα αυτού λευχη, 

Ι^ίχουφα χαρτάρία χατ& ραφηυ ή^ρανέο• τηζίυη 6i χαΐ ούτος iv 
tfj του τιαΧοχΙου a^Xfj έϊς τ6 τηράστυλον• λίγω ii τούτο iia rd C 
του τόπου γνύριομα• τον βασιλέως ti iv αλλφ τ6πψ ίυριοχομέ-' 
νου- π6ζ€υ€ΐ χαν' άναλογίαν χάχέ»άΜ τον τόπου τηραστυλου• 

Τό του Καίσαρος σχι&διοιν συρματ^ον χρυσοχόκχινον, οίον 

Ι&ι;^ του σ(βαατοχράτορος• ο ά^ρ χαΐ τϋ σ^α οία τά ο^τοΰ. χοΛ 
ri ρονχσν ωσαύτως οίον τ^ huivov• το όί ταμηάριον χαΐ τούτου 

8 xi om ΑΒ 14 αβη^η Α 20 Bwsia Ρ S1 ^ονχον 

^α>β rd ϊμΛτιον Ρ τούτο Ρ 

Ιοη• sunty et anro dnctili texd^ habentqae crnces ex margaritUi et gyroe 
een circuloe• 

Ρϋ•ηι Mbaetocntorie affirei et ooooin«i oolorie est et filie aereia 
teKtue• diCBla» inferior et ffla imionibiie intexta et pendula qualia 
dtspotae• coccmeiini Taedmeiitam eias• tale eet qaalo ipeiua deepotae^ 
eed eine figaria ac sanialibBa' anro textie• chlaniye' eiaa, qnalia oUm 
faeri^ quaeritor• ceteram caligae snb.Tiridie coloris ennt• at vero loan- 
nee Cantacuzenus uxorls suae fratree Ipannem et Manuelem Asanioe ee•. 
ba^tocratorae creani , poteetatem els fecit ferendi cblamydes et^ caligaa 
inetar despotae• calcei eiue sunt colore aubviridiy habentes aquilas filia 
aureie ac solidis pictas in panni planitie rubra, iie locie quae indicayi- 
noe, cain de despota ageremiui• eimiliter eella et coopertorium eubvi- 
sidi colbre gestant. atapiae eiae qnaka deepotae. euperum sellae tegu•' 
Bentam eabviridie coleria eet, et quattnor eoectneia aquilie decoratttm. 
tentoriam eloe albaoiy habetqae iiMUta aubyiridis sive caeeii aolorie eca- 
toia qaadnita. ex eqno deeilit et ista in palatii aula ad Tetraetylom 
Hve vefdbaliiiA quattiior oolcunnaniiii: dico autem ho« propter loci ma•- 
nifestani notitiam• si imperator aiio hi loco Tenetar; tiini desiiit ibi 
ex eqaoy ratione a laco Tetraetyli earapta• 

Caesaiia pileiM filis aureie toztaa et rnbns eet, anrei et coccinei 
<toloris, qualis «at sebaetoeratoris• circuloa inferier et pendentee taeaioo 
Ut qualia ainedaiii• tttaiea «w» eimilie aabaetecmlori• chlanys adbu• 



16 CODINI CUROPALATAE 

ζητεΐταί• αϊ χάλτζαι χαΐ rh νποίημαχα ψξ&ν^• ομοίως χα! η 
αέλΧα τά τ£ του χοπριτορίου και του ϊηανωαηεπίου χαΐ ^ xivxn 
D αυτού όμοια οΓα χαΐ ^ του σέβαστοχράτορος , μετά χαρτΙων ψρα-- 
νίων ξίνευ αετών• ηιζευει δη χαι ούτος Ιντίς της τον παλατιού 
αυλής πλησίον ου ο σεβαστοχράτωρ πεζεύει. ν 5 

Τον μέντοί. δεαποτην ϊμπροσΟ^εν του βασιλέως χαλουσιν 
ούτως απλώς, δέσποτα μου, χαΐ η βασιλεία σου* τον δε σεβοτ- 
στοχράτορα , δέσποτα μου σεβαστόχρατορ , χαϊ η βασιλεία σον• 
τον Καίσαρα χαΐ τούτον, δέσποτα μον Καίσαρ, χαΐ η βασίλεια 
σου, ωσπερ χαϊ τον σεβαστοχράτορα• 10 

ΕΙόέναι δέ δει οτι εϊ δεησγι άνενέγχαι τινΒί των αρχόντων τφ 
Ρ 47 βασιλεΐτι ώστε χαϊ, του ονόματος του δεσπότου μνησ&ηναι,^ο 
αυβ^εντόπουλός μου^^ λέγει, "ο υιός σου ο δεσπότης•*^ εϊ δέ πρ^ς 
Αλλήλους άρχοντες ομιλοϋσιν, μνημονευονσι τούτου, **ο αυ&εντό-' 
πουλύς μας^^ λέγουσιν "ο δεσπότης•'^ αν ii άρχων πάλιν μετά χ$ 
ανβ-ρώπου του δεσηότου ομιλ^, εϊ μίν βούλοηο, λέ/ει ^αυ&εν^ 
τόπουλός μου ο δtσπ6της*^^ εΐ δέ χαι "ο αυδ-έντης μας^^ εΐποι 
"ο όεσπότης'^ δια πλείονα τιμήν, ου χωλύεται• αν δέ πάλιν αν-^ 
&ρωπον του δεσπότου δεήστ] άνενεγχεΐν τφ βασιλεΤ ώστε χαι του 
Ινόματος τον αυθ-έντου αυτοΰ μνησΟ^ηναι, ουχ "ο αυ^εντόπουλός^ 
Β μον 14^ει η ο αυ^Ίντης μου ο υιός σου,' αλλ ο χυριος μου 
ο νΙός σον ο δεσπότης.^* χαίτοι γε ταντοδνναμόν εστίν ο χύριός 

3 χαρτακιών Α 7• 8« 10 οον] αύτοϋ Ρ 14 μνημον&ίοντες? 

qaamtar. calig;ae et calcei caesia• pari modo eelia, ooopertoriam , et 
tegumen qnod eupra seilam, et tentoriani eioe «onTeniunt cam sebaeto- 
cratore; interiectu ecatolie quadratisj sed sine aquilie. ex eqno deecen- 
dit et iete intra aulam palatU iia loois qaibue et sebaetocrator deailit• 

Despotam coram imperatore sic simpliciter appellant, despota mi, 
et maiestas taa• sebastocratorem vero, domine mi eebastoGrator, et 
maiestas tua* Caesarem porro, domine mi Caesar, et maieetas tua , ad 
eum modam qno sebaetocrator cooipellatar• 

Scire oportet, si quie ex proceribae aliqnid imperatori referat ita 
Dt despotae mentio facienda sity eam tQnc uti hac fonnula: domiaas 
domini mei filius ,^ fiiiae taos despota. ei yero prooeres motao iater ae 
coUoqaio meminerint despotae, tum dicnnt : dominue noster domini nostri 
filioe despota. si γα» proceram camaUquo ex famiiia deapotae oolio- 
quatur, si yelit, dicere potest, doiainae aomini mei fiiiiie despota• ei 
ob maiorem reverentiam dicere yelit dominue noster deepota, non pro* 
hibetur. ceterum si quem ex familia deepotae alimiid ad imperatorem 
referre contingat, ut necesse habeat domini et heri eui monitionem in> 
iicere, noii dicit, henilue meue vel hqrns meus^ tans filius: sed dominus 
meus , iiliiu tuus , deepota» quanqaam idem Talent kyriiu (β• dominiw) 



DE OFFICIIS CP. CAP. IV. 17 

μσν dmiv Hoi ο αν^^ίντης μον * αλλ* όντως ίπίχράτησίν, ovSi 
γαρ τω ό^σπόττ] Xiyu τις, d δίησει, χνριε μον, καΐτοί γ% ταντο- 
όννάμον οντος χαϊ αντοϋ;, ως ύ'ρηται, aXkd, δίσηοτά μον * a(»/orTi 
ύί λίγπ χνριέ μον, 

6 Κ^φ&ΧαιΟφίί. Ρ50 

ΙΧβ^Ι t&9 τον f»€y<Slov δομΒ0τΙ%ον netl τύν ΧοΐΛωρ άρχάντβίΡ <9xttt9/aiy 

Το αχί&διον τον μεγάλου ίομ^ατίχον χρνσοχοχχίνον, κλα- 
noniv, μετά άίρος χρυσοχοχχινον χΧαπωτον χαϊ αντον, τά σίΤα 

ΙΟχρναοχόχχινα, οία χαΙ ο άηρ• rb Sixavixiov Λντοΰ μβτά των 
χ6μβ(αν ϊνοχοηητων• ο μ^ν ϊπάνω χίνδνλος χρναονς, λ(ΐος* ο Β 
μίτ^ Λντίν χρυσοϋς χαϊ αυτός, Ιντηνλιγμίνος di διά αχοινοπΚο^ 
xiov αργνρον • ο μη* αντ^ν τρίτύς χρνσονς, * λέΐος χατα τίν πρω* 
τον, κ ο α τίχαρτος χατά rbv διντιρον ΙντηνλίγμΙνος α/οινοπλο^ 

15χ{ω &ργνρω χαϊ χα&έξης ομοίως τοΓς ρηΟ-ϊΐσι, τ5 σχαράνιχον 
αντοϋ χρναοχόχχινον , σνρματίϊνον, ϊχόν ϊμηροσθ^εν άχονιχώς 
τον βααίλία ϊνοχοπητ6ν Ιστάμενον Ιστψμένον , Ιχ δεξιών μέν^ 
τοί Άγγελον ίνα, χαϊ ϊτερον Ιξ αριστερών, περιχνχΧωμένονς ii& 
μαργάρων, ϊτι ϋ χαϊ T^y τον βασιλέως εϊχσνα* έχει Si χαΐ τ& Ρ 51 

90σχαράνίχον γνρω&εν Ιηϊ του μετώπου σειράν μαργβριταρείνην. 
το χαββάδιον αίτον διβολίον, μειΑ μαργελλίων συρμάτινων• 

21 δφοΧαΐοψ Α 

meus et authentee (s. herae) roenff• eed αβπβ, nt distingnantnr, obtiniiit• 
neqne enim dedpotae dicit quie, quando necesee est, kyrie mi, tametei 
boc qnoque, nt dictain est, aeqmpoUeat; sed de)3pota mi: at proceri 
dicit, kyrie mL 

C a ρ α t 4. 
Oe jnlete d ge8tamin£bu9 magni domesHci et reUqwrum principum* 

Pileiis magnl domestici anreo et coccineo colore tinctas est. ίΐΐΐβ 
eericie anro tectis textns est, ac pariter eius ora auro intermixta. tae- 
niae pendulae^ eiGnt et pilei circulus, auro coccinoque textae; baGolue 
nodis caelatis constat. qoi supra visitur calamas , aureus est et laeyig. 
qui eeqmtnr, aureus est et ipse, sed involutne argento inetar fanarii 
operis contorto. tertiiu anreue eet et laevis instar primi. quartus in 
modum eecundi involutue argento more funiom contorto ; et deincepe 
consimiliter iis qnae dicta eunt• scaranicum eius aurenin et coccineum 
est, fimbriatum, anteriore et poeteriore parte praeferens imperatoris 
iniajg;inein , caelatam, stantem, coronatam. a dextris anum habet ange- 
IniDy alteram a einietris, roargaritis circumdatos ; ineuper edain imagi- 
nem imperatoris. habet voro scaranicum circa sD|)reniam oram catenam 
ex margaritti codfectam. cabbadium eios dnplicie coloris est cum mar- 
Codifi. Curopalat. de Offie. 2 



18 CODDII CDROPALiTAE 

αυτά Si ταντα, %6 τε σχιάδισν δηΧαδη χαϊ τά φορέματα, ίφο-• 
ρσνν χοΛ οϊ του βσβίΐΑως του τιρώισυ ΙΑνδρονΙχου ανεψιοί, ο τε 
πανυηεραίβαστος f ο πρωτοβεστιάριος χαϊ οϊ ίτεροι * ατινα ίδό- 
&η(ίαν xai τω Κανταχουζψώ Ίίΰάν^τ] παρά των δύο βασιλέων, 
οτε piyoi^ δομίστιχος ίγεγόνείφ 5 

Τα υποδήματα τοΰ ταχ,ννπερσεβάστου χίτρινα* ωσαύτως 
χαί η οΙΙΧα, έχουσα εμπροσθΊν τε χαί οπισ&εν ^αργίλλίον χλα- 
Β ηωτόν, χαϊ το ταμπάριον αίχοΰ χίτρινον μετά μαργελλίων. 

Ίο διχανίχίον του πρωτοβιστιαρίου χρυσοπράσινον, χρυσό- 
χοίχόν, νποϋίλίον. τα υποδήματα αυτοϋ πράσινα* ετιτε χίάηΧ^ 
σέλλα, έχουσα χαί αυτή μαργελΧιον, ώς χαί η του πανυπερσεβότ- 
στον• xai'\h ταμπάριον αυτού πράσιτον μετά μαργελλίων, 

Τδ σχιάδιον του μεγάλου δουχος χρυσοχόχχινον χλαηωτον 
Ονευ αέρος, τδ σχαράνιχον αύτοΰ χρυσοχόχχινον, συρματέΐνον, 
έχον χαί αυτδ εμπροσθ-εν μεν είχονιχώς τον. βασιλέα ϊστάμενον15 
ϊνοχοηητόν, οπισ&εν δέ χα^ημενον Ιπϊ Θ-ρόνου• τ6 χαββάδιον 
C αυτοϋ βλάχινον, η οίον αν βουλοιτο άτιδ των συνήθων, τδ δέ 
διχανίχιον αυτοϋ έχει μίν χομτίους χρυσούς Ιγχοπτούς, χαϊ χονδύ- 
λου^ ωσαύτως χρυσούς, χεχλωσμένονς δέ δια σχοινοπλοχίου αργυ- 
ρού ως τους του διχανιχίου του μεγάλου όομεστίχου• 20 

Τδ του πρωτοστράτορος σχιάδιον το τε σχαράνιχον χαΙ το 
χαββάδιον αυτοϋ όμοια του μεγάλου δουχός* του δέ διχανμοέου 

/ 8 ναμτεά^ιν Α 10 ν»ό vL•Xloυ Α 12 ταμηά^ιν Α 

17 βίατίον Α 

gellie anro dactiti oniatie• liaec Vero ipea, aemp^ pUeam et alia g4sgta- 
mina, .ferebaot prirai Andranid imperatoris ez sorore nepotee, panhy- 

{•ereebaetiie, protovestiarius «t alii. quae etiam a duobus imperatoribiis 
oanni Cantacuzeao conce/sea eunt, quaado magnue domesticue crea- 
tiui eet. 

Calcei panbypereebasti coloris cHrini sunt. fiimiliter et eella^ qnae 
ante et retro conetat raargelUe ^lis aureie textie. penala eiue citrino 
colore nitet cum margellis. 

Baculas protovestiarii anreo et prasino colore conetat, anro fosus 
est et liquato ad pigmentuiii metallo collucene• calcei eius prasinL ad 
haec et eella; qaae etiam margeliis ineignitury sicat aella panhyperse- 
basti. tamparium eias praeinam eet cum margellis• 

Pilens magai dicie colore aiireue et coccineue eet, filie anreis textns, 
at eine eircnio• ecaranicum eius auream et coccineam est et aaro da- 
ctiii textnniy eontinetque parte anteriore imperatorem etantem, caelatam, 
retro autem eedentem in throno. cabbadium eiae sericam, vel ^uaie ex 
con8aetie Yolaerit. baculue eias habet quidem buUas aureas incieae, at 
eimiliter calamoe aureoe, sed argento quaei opere fimario unplezos, in- 
etar iltius qno magnas domesticiie Qtitor• 

Protofltratoris pileue acaranicDia et eabladimii similia eaot magQi 



DE OFFICnS CP. CAP. IV. 19 

i 

αντόυ οϊ χόμποί δ μίν Ιπάνω χ^σονς, οί ϋ Ιφεξης ά^ροΐ• οΐ 
χόνδνίοι α χ^σοΤ. 

Τα τον μεγάλου λογο&^του φορέματα, ^τοι το τε uxtaiiov, 
το χαββάδιον και rh σχαράνιχον, οία τά του πρωτοστράτορος. 
5 ουδέν Οί φίρει iixavlxiov. 

Κάί τα τον μεγάλου στρατοπεδάρχου, ήγουν τδ σχιάδιον D 
χαΐ το σχαράνιχον, οία τα του ηρωτοστράτορος χαΐ του μεγάλου 
λογοΘ-έτου. του μίντοι διχανιχίου αυτού οί χόνδυλοι πάντες άργυ- 
ροι ανεν του πρώτου, ot όε χόμποι χρυσοί, ΙγχοπτοΙ• 

10 Th του μεγάλου πριμμιχηρίου σχιάδιον συρματίίνον, το 

χαββάδιον οίον τα των προ αυτού* τό του σχαρανίχου αυτοϋ 
βλάτιον βεριχοχχόχροον , συρματίϊνον * ώσπερ ουν τέ φαιόν Ιστι 
μέσον λευχου χαϊ μέλανος, ούτω χαί τοντο μέσον χοχχίνου χαΐ 
λευκού, έχει δί χαϊ τέ τούτου σχαράνιχον τ6ν βασιλέα εϊχονιχώς, 

15 εμπροσ&εν μίν Ιστάμενον νπο υελίου λεγομένου διαγελάστου , οπι- Ρ 5£ 
σβ-εν δε χαΰ^ημενον ΙπΙ &ρ6νου. τ6 διχανίχιον αυτοϋ ξύλον χεχρυ- 
σωμένον, οΐον τό του βασιλέως» 

Κάί τα τοϋ μεγάλου χοντοσταύλου πάντα ώς τα του μεγάλου 
πριμμιχηρίου, ουδέν δί χρατεΐ διχανίχιον. 

20 Τά τοϋ^ πρωτοσεβαστου φορέματα οία τα του μεγάλου χον- 

τοσταυλου* το δί σχιάδιον αυτού χρυσοπράσινον* πλην τ6 σύρμα, 

3 το — φ6((ψα Ρ 6 ?yow] ήως τ6 καββάδιον Α 18 xoyo- 
ΰταυλον ΑΒ 

ι 

dDcis. at buUae sceptri eine^ superior quidem aoreay snbseqaentee ar> t 
genteae. calami vero aarei eant• 

Magni logothetae gestaminay hoc est pileus cabbadiam et eca- 
ranlcam, nibil ab his qnae protoetratons eunt differunt• nec fert ba- 
coliun• 

Pilens et ecaranicnm magni 8tratopedar<?faae talia sunt qnaliapro- 
tostratorie et magni logothetae. baculi eiae calami omnefl argentei y ex- 
cepto priffio. bullae aureae, incisae. 

Magni primicerii pileus anro ductiii textne est. cabbadium qnale 
et antecedentiuiD• gtcaranici illiue superficiee pruni Daniaec^ni coiorem 
refert, anro dactili admixta; quemadmodam igitur foscns color medius 
eet inter albnm et nigrum, sic et iete raediue est inter cocGineum et al* 
bum• continet scaranicum hoc ima^nein iroperatoris, anteriore quidem 
etantem, liqoato ad pigmentam metallo pictam, quod a pellacida τι 
διαγέλασνον appellatiir; posteriore Tero parte sedentein in tl^ono• ba- 
culiis eiue est ugnum inaaratuin, quale et imperatoris. 

Magni contostauli ineignia omnia se habent ut magni primicerii» 
ηηΙΙπΒΐ geatat bacalam. 

Protosebaeti ornamenta qualia magni contostaiili• ^ at pileus eiua 
aoreo et praeino colore nitet: yeram auro ductifi diUscit, nec siifiplex 



30 CODINI CDROPALATAE 

τούτο βΧάνων• rb σχαράριχίΜ^ Si oToy τΑ του μέγάΐον ηζίμμακψ- 
ρίον * χαΐ avtv Stxavtxiov, 

Τα του ταγχίφ^ πάντα οΤα τ& τον μεγάλου ηριμμίχηρίοη, 
aviv Si iixavtnlov• χ(Λ τα του κσνροπαλάτον όμοια τοις του 

Β πίγκίρνη, χαΐ &vtO Sixavtxlov• 5 

Τα τον παραχοψιωμίνου της σψίνδόρης φορίματα όμοια 
τοις του χονροπαλάτου• το διχανίχιορ αυτοΰ ξυλένον» ο Ιπανω 
χόνδνλος χίχρυσιψίνος, ο διυτιρος χρυ^τύλέυχος χ&Αωσμίνος , ο 
μετ* αντοϋ πάΧ$ν χιχρυαωμίνος , ο ii μετά τούτον αυ χέχ3υωσμί^ 
νος, χα! χα&'ί%ης ομοίως• 10 

ΚαΧ τΔ του παραχοιμωμίνου του χοηωνος πάντα οΐα τ& 
του παραχοψωμίνου της αρ%νί6νης. πΧην ο μίν πρώτος χονίυτ 
λος του διχανιχίου χρυσούς ως χαΐ oi των άλλων, τ6 δί Ιφέξί/ς 
ΐως χάτω χρυσάσπρον χεχλωαμίνον. 

C Tb του λογο&ίτου του γενιχοΰ σχιάδαον ΧευιΛν βλάτιον μη& 15 

μαργελλίων• τ6 χαββάδ/ον Ιχ τ&ν υυνή^ως πιολιτευομίνων βλα^ 
τΐων* τύ δί ϋχαράνιχον χρυσολενχσν βλάτινον συρματίϊνον, ίχον 
Ι'μπροαΟ-έν Τ€ χαί οπισ&εν την του βασιλέως itx6va διαγίλαστον, 
ώσπίρ χαϊ τοΰ^εριμμιχηρίου, χαϊ αν&) διχανιχίου• 

Το του πρωτοβπηίορίου αχιάδιον χλαπ$$τδν• τί^ χαββά^ίΟ 
διον χαϊ τί σχαράνιχον αντον οΐα τά τον λύγοΆΊτου του γενιχοΰ. . 

1 Tovr•] 9V τ6 ΑΒ 7 ipL•v Α 8 Χί^νβά^προς Α 15 Uv- 
χον] ααηροψ Α 17 φχαράνίχον αύτον Α χρνβάαπρον ΑΒ 

pUctlov Α 

eet paiume aoro textne• weanx&caai eiiu qiiaie nagiii primieerii; baoulo 
caret. 

Pincernae omiiia ovaaHientft eant nt ma^i priniieerii. non fert 
bacalaiD• caropalatae iitfigBia aiuit siniiiia pincemae• caret et ipee 
baculo. 

Accabitons sigiUi een anniiU signatorii feetanina eoiiTeiiiant cnm 
cnropalata• bacalue eina ligneaa est• auperior «aUmne inaaratiUy se- 
condue colore aureo et albo intortaa• qui hanc eeqnitnry raniini inaa- 
ratus est. proziiniia ab hoc iterain intortae eet, et sic deincepa• 

Accabitorie cnbiculi ineigaia omnia conTeniiint cani iiuignibne ac- 
eubitorie eigilii eeu sigilliferi, excepto qaod priinae cakaiBs baculi eet 
aareue, ut et alioramy eeqaentea yero ad finem neqae ex anreo et albo 
eolore nexi. 

Logothetae generalia aerarii ^iiene mt albaa panniu omi margellie• 
cabbadiaia ex lia qaae commiini more geetari solent pannie serida• 
ecaramcum aurei et alb! colorie est, panno serico dactili anro texto 
confectttm, faabens ante et retro imperatorie imaginem ex liqaato ad 
pigmeiitaiii metallo, caiasmodi etlam eet ecaranioam primieerii• caret 
bacttlo• 

ProtoTeetiaritee pOens aoM textna ett cabbadimi et scanuucniii 



DE OFFICnS CP. CAP. IV. 21 

ΊΌυ di itxartxtw αύτον ο πρώτος μίρ x6vSvL•ς X(fvoavg, ri ii 
ίφιξης σνβαλταρία, χφ>σοκ6χηινα. 

Τά ΤΟ0 δομαηΐηίηί της τρξχαίζης φορίμανίΛ ίμοία Τϋΐς τον Ρ 
ηρωτοβ€ατιαρίτου J ίίνιυ Stxarixiav• 
6 Τ& τοΰ inl της τραπέζης οϊα τΑ αίτΰρ, τοδ τβ ηρωτοβ€^ 

ξΠίαρΗ^Ό ζαί ταυ δομ(στΙχον της τραηίζης. τοδ di ontai^ixiov 
αντοΌ ο μίν ηρδτθς κόνδυλος χρυοους, i ii δ»ντ§ρος μΑας, 
Αα χρνσοΰς xoi TiaXtv μΆας, xul χα&ίΐξ^ς ΙμοΙως. 

Th τον μίγάλον ηαηίου φορίματα ΒμοΜ τοΓς τον ίομιοχΐ-» 

ΙΟχον της τραηίζης^ τ6 ϋ otxavixiov αυτού , ΰσπίρ του παραχοι^ 

μωμέρον τ^ς σφίνδόνης ϊχξΐ χόνδνλοτ χρυσονν χαΐ χονδυΧον χρυ^ 

coXwxov, ούτω τούτο χονδυΧον χρυσοΰρ χαΐ χόνδυλον χρυσο^ 

x&txwov^ 

ΚαΙ τ& τον ίηάρχον οΊα τ& τον μ§γάλου nan/ov^ avtv δί 
15 iixoafotiov^ 

ΤΑ τοδ μεγάλου δρονγγ^ρίον της βίγλης ψορίμοτα, ήγουν Ρ 53 
tJ Tf σχίάδων χαΐ τό χαββάδίον, όμοια τοις του Ιπάρχου. τh δί 
του αχαρανίχου ο^ο0 βλάτων χρυσοχίτρίνον , χρυϋοχΧαβαριχ6ν, 
€υρματίινορ, Ιχη ψπροσ&€ν μίν τ^ν βασιλιά ιίχονΐχώς χα&ημ%^ 
90V&V ΙπΧ θρόνου χρνσοϋ Αναβατού, ZmaS-iv δι ίφ^ %που. τό 
dixavlxtop αντου μηΑ τίν Ιπάνω χόνδυλον χίχρυσωμίνον οντά, 

1 • ΑΒ 9 x(fwiOHi9uuvo9 ΑΒ 3 οία ΑΒ 4 ft^unofietut- 
^09 Β 7 μανοο^ Β 19 w99a€XQW Α 18 t^vaouXada- 
Oix^v, ΑΒ ^ ^iarov χρυύοίν άναβαν^ν ΑΒ ΙψίΜηορ ΑΒ 

eine Dt logotbetae genenJi• aerarii• baonU pHmae calamos est anreitf, 
eeqaentes fttoreatim plexi aarei el coccinei colorig• 

/ C^estftmina domeitici meiisao taUft eant qnalia protoTOstiaritae• ca- 

ret tamen iMcnlo• 

^ Praefocti meiigae qaalia protoTHtiaritae ot dometticl inensao; ba- 
caii eioi priniif calamue aureoa eet, aecDndiw niger, poetea anrene, 
iternm niger^ et sic deinoep•• 

Blagiii pappiae gettaaina simiUa rant doniMtici meiwae. et at sce- 
ptmm aigilhfen habet calamura aorei et albi colorisy sic «ceptrom pap- 
piae habet calamam anreuni, et calannani aurei et coccinei eoloris. 

Bparehi ooMiia awit nt magpd pap|iiae$ aed non geaut bacQlani• 

Magni drongarii yigiUanm gottunina , nempe ptleiie et cabbadiDiD, 
caiiyeniiiiit ettm geataBUBibiu «parvfai• acaranici Ιρβίοβ pannne aureo 
citrinoqiie colore nitety opere Plirygio ornatur, et auro oactili: habet 
«nleriore qoidem parte imperatorein effigiatam eedentem iaevblimi throno 
anreo, pooe rero eqtteatrem• baciiiiu eiua poat aapremum calamQiii !n- 



22 CODBNI CUROPALATAE 

ώς xal h τοις των πάντων ^ χ^σοχόχχινον , κ&ίαϊΧωπιβμ^νον 
έως χάτω. 
Β Σημ^Ιωσαί οτι άηο του μίγάλον δομέοτίχον μίχζΐ χαί τον 

αντον μεγάλου δρονγγαρίου της βίγλης πάντες άρχοντες, οτε μίν 
βουλονται, φοροναιν χαββάδία, οτε δέ, Ιπιλούριχα** άπ^ δέ τον 5 
αυτού χαΐ χάτω ονχ όντως. 

Τα του μεγάλου εταιριάρχου φορίματα οΤα τά του μεγά-^ 
λου δρουγγαρίου» τ6 διχανίχιον αντον, ώσπερ τ6 του μεγάλου 
δρονγγαρίου χρυσοχοχχινον , ούτω τοντο χρνσοηίρανον χεχλω- 
σμίνον• 10 

Τα τον μεγάλου χαρτονλαρίου οΊα τα του μεγάλου εται- 
ριάρχον , ανεν δε διχανιχΙον. 

Το του λογοΒΊτον του δρόμον αχιάδιον οΤον το τον μεγάλου 
C χαρτονλαρίου. φαχεωλίδα δέ φορεί ούτος χαΐ Ιπιλούριχον, ου 
μην σχαράνιχον. 15 

Τό του ηρωτοασηχρητις σχιό^διον βλάτιον, διβολίον, χρώ- 
ματος οξέος χαϊ λευχου, έχον μαργίλλια συρματίίνα πλατέα, ου 
μην σταυροειδώς, άλλα χυχλό&εν, περίτε τh αχρον τον αχιαδίου 
χαϊ τ6ν γϋρον της τρουλης, ήτις Υχει Ιπάνω τύπον τριφύλλου, 
δια μαργελλίου, οίον ειπομεν» φορεί δέ φαχεωλίδα χαΙ εηιλον- 90 
ριχον, οία τά του λογο&έτου' χαϊ ουδ^ ούτος σχαράνιχον» 

1 χεχΧωΰμένον Α 14 έηιΙονρίΜον Ρ , 

anrataiiiy nt aliorDm omniain, anreo et cocciiieo colore conetat, ornatae 
usque ad imum• 

Ol>serva a magno domestico usqae ad inagnum exciibiarnm drnn- ^ 
garium omnes proceres, qiiando volunt, ferre cabbadia; et quando lu- 
bety ferre epilorica, hoc est euperalas• ab hoc vero deorsum versas 
ree aliter ee habet. ' 

Magni* hetaeriarchae gestamina sunt qualia magni dningarii. et 
quemadmodum magni drangarii bactdus est aurei et cocciuei coloris^ 
ita huiue est aurei et caeeii intorti• 

Magni chartiilarii gestamina qualia magni hetaeriarchae. eed caret 
bacnlo• 

Logothetae cursus pilens est qnalis magni chartnlarii: fert iste pha« 
ceolium et epiloricum, at pon scaranicuiD. 

Primi secretarii pileus eet ex panno serico, duplicis coloris, vio- 
lacei et albi; habene margeUia ex auro dactili, lata, non ia crucie for- 
mam, eed in Orbem circa yerticem pilei, ambitamqae trullae, qiiae sQpra 
habet figuram trifolii, margellaruni opere, quale descripsimus. gestat 
phaceoliam et epiloricam , ea epecie qaa logotheta• caret et iste eca- 
raiiico. 



DE OFFICIIS CP. CAP, IV. 23 

T6 του Ιπϊ τυυ .στρατον axiadtor χλαπωτ6ν• το ii χα/?- 
βάόιον χάΐ σχαράηκον avjov οϊα τα τον μεγάλου χαρτονλαρίον. 

Τα τον μνστιχον φαχεωλις χαΐ ΙπιΧονρίχον , ου μψ χαι D 
Όχαράνιχον• 
5 Τα τον όομίοτίχον των σχολών φορ/ματα όμοια τοις τον 

ΙπΙ τον ατρατον. το διχανίχιον αντον αργνρονν μέν , άχρνσωτ&ν 
δι, ϊχον τα Ιπάνω χα) μετά τον χόνδνλον ίτιρον χόμπον χαι ηΧίον 
ονδίν. 

Τα τον μεγάλου δρονγγαρίου του στόλον ςρΟί^^^ατα πάντα 
10 όμοια τοις τον δόμιατίχον των αχολων, χαϊ ανεν διχανίχιον• 

Τα τον πριμμιχηριον της ανλης, ήγουν το τι σχιύδιον χαϊ 
τδ χαββάδιον χα\ το σχαράνιχον y ως χαι τα τον μεγάλον δρονγ^ 
γαρίον* το δί διχανίχιον αντον χρνσοηίρανον ανβαλταρία, ωσπερ 
το τον πρωτοβεστιαρίτον , χρνσοχόχχινον* 
15 Τό τον πρωτοσπα&αρίον αχιάδιον , το χαββάδιον χαι τί 

σχαράνιχον y όμοια τοις τον πριμμιχηρίου της αύλης. ουδέν δέ Ρ 64 
χρατίΐ διχανίχιον. 

Τα του μεγάλου άρχοντος οία τα τον αντοη πρωτοσπαθ^α- 
ρίον• χαΐ ονδε οντος χρατεΤ διχανίχιον• 
20 Και τά τον τατα της ανλης ως τα τον μεγάλον Άρχοντος, 

το διχανίχιον αντον 'ξύλον λεΐον*^ 

Το του μεγάλου τζμονσίου αχ^άδιον, χαββάδιον χαι το σχα~ 
' ςάνιχον, χα\ ταύτα ως τον τ«τα της αίλης, φέρει δε ούτος οπό 

7 χαΙ μετά — χόμηον om Ρ 9 πάντα om Ρ 11 ηο>ζ Α 

το τ£ CKiadLov ^αϊ οία Β 15 χαϊ] ηω$ το Ιηάνω Ενδυμα 

πάντων , nal Ρ - 20 mg του ΛΒ 

1'Vaefecti «xercitns pilens anro textue est. cabbadinm et ecarani* 
cum qnalia magni chartularit. 

Mystico phaceoliam competit et epUorieuin^ at non scaraniciiin•^ 

Domestici scholarum gestamina eiiniti& eunt praefecti exercitns. 
bacnlus eiaa argentens est, sine auro; superoe bullam habet, et nibil 
praeterea. 

Magni drnngarii classis gestamina eiinilia snni domestici schola,rnin• 
caret bacnlo. 

Primicerii aiilae pileus cabbadinm et ecaranicum comparata sunt at 
roagni drangarii. baculue eius storeatini plexas aurenm caesiumque co- 
lorem praefert , sicuti bacnlas protovestiaritae ex aureo et coccineo•^ 

Protospatharii pileus cabbadium et scaranicuni similia sunt primi- 
cerii aulae; nec atltnr baculo. 

Magni prindpis qualia protoepatharii. neqne hic baculnm babet. 

Tatae aulici ut magni prindpie• baculue eius est lignum laeve. 

Magnns tzansii pileus cabbadiam et ecaranicuin eiinUia eant tatae 



24 CODINI CUROPALATAE 

τον άρί<η€ρον μΐρονς τ^ς ζώνης αντον σΐίρομάστψ, ον κοίνως 
χαλονσι σαλίβαν. 

Τα τον ηραΐτορος τον όημον πάντα φορέματα όμοια τοις 
Β τον μ^γάλον τζαονσίον. τό δίχανίκιορ αντον ξνλοι^ λεΐον• 

Τά τον λογοθ^ίτον των οϊχειαχΰν φαχ^ωλις χαϊ ίπιλονριχον,6 
otS μην α αχαράνιχον. 

T(k τον μίγάλον λογαριαξηον οία τα τον XoyoS^hov των 
οϊχίΐαχών. 

Ti τοΰ ηροηοχννηγον σχίάδων, τύ χαββάδιον χα\ το σχα- 
ράνιχον, ώς τβΐ τον ηραίτορος τον όημον• χαΐ τα τον οχοντε^ 10 
ρίον τοιαντα* τά τον άμηραλίον ωσαύτως. 

Τα τον Ιπϊ των δεήσίων φαχίωλις χαϊ Ιπιλονρίχιον , ον μψ 
όί οχαράνιχον. 

Το του χοιαίστορος σχιάδιον, το χαββάδιον χαϊ το αχαράτ- 
vncov, όμοια τοις τον με^'άλον τζαοναίον* 15 

C Καϊ τα του μ^γάλον άδνονμιαστον οία τα τον χοιαίστορος^ 

το δι διχανίχιον αυτόν άργνρονν αχρυσωτον, ϊ/ον επάνω χομπον 
Vva χαϊ μόνον, ϊχοντα ΙπιχαΒ-ημένην περιστίράν• 

Τα του λογο&ίτον τον στρατιωτιχον φορέματα φαχεωλϊς 
χαϊ Ιπίλονριχον , ου μην χαϊ σχαράνιχον. 20 

Το τον πρωτο'ύραχαρίον σχιάδων, το χαββάδιον χαϊ το 
οχαράνιχον , ofioia τοις τον μεγάλον αδνον(.ιιαστου• φέρπ δί 

9 χαβ(ίΛδιν Α 

aulid: g«8tat ipee a sinistra parte sonae sironiaeieny qaem valgo sali- 
bam -vocaat• 

Omnia ^ geetamina praetoris popnii conreninnt cum geetaminiboe 
magni tzaaeii. bacnlas eiae est ligiium laeve. 

Logothetae rerum doniesticarain coiupetiuit phaceoliuiD et epiioii- 
cttin, at non scaranicum. > 

Magni logariaetae qaalia logothetae rerum doDiesticarnin. 

Priinarii venatoris pileus cabbadiam et ecaranicam babent ee nt 
praetorie populi• eimiiiter et scuterii eeu ecutiferi• nec diesentiant ge- 
stainina amiralii. 

Praefecto βυρρίίεαιη precibus coropetunt phaceoliun et epiloricanily 
al nen scaranicum• 

Quaefitoria pileus cabbadium et ecaniaicuni similia eunt laagui 
tcaneii. 

Magoi adnumiastae qualia quaestorie. bac^lus eioe argenteus est, 
auri expere, habens superne unum nodum et eolum, cui iusidet co- 
laiaba. 

Logothetae exercitas gestamiaa sunt phaceoHum et epiloricum, at 
non scaranicani• 

Primi accipttrarii pileus cabbadlum et ecaranicam simiiia sunt roagai 
adaamiafttae. fert in zona ad i»iiiistraiu cUirothecam , quae circa suia- 



DE OFFICnS CP. CAP, IV. 25 

ΙπΙ ζώνης xet4f6Qtiov &QmiQ6vj Υχον π^ρΐ τψ της ίϊσόδον αχρα» 
ϊρραμμίισ^ μαργέλλισν, νφαντόν, ϊχοτ άηούς οξίας» 

Ίά τον λογο&ίτου των άγγλων φαχίωΧΙς χαΐ υΐίλσνριχον, D 
ως τα τον Xoyod^hov τον ςτρατίωτ^χοϋ^ w μψ χα2 σχορα- 
Syixor. 

Τ6 τον μίγάλου δηρμψ^υτον axtaSiov χαΐ ri χαββάδων 
ως τα τον ηρωτοϊέραχαρίον, τb αχαράνιχον αντου Ινδ^δνμίνον * 
χασδίφ, ϊχον inl χορνφης μξχρ&ν τονφαν χοχχίνην» τον δίχανι-^ 
χίον αντον τ6 μίν tv πλάγιον xoxxivor, τό δι ΐτ^ρον αργνρονν 
10 (^<ύ^ π^τάΚίον ζβογραφίχοΰφ 

Tb τον άχολουϋΌν σχιάδιον, τί χαββάδιον χαϊ τh ύχαρά^ 
vutov όμοια τοις τον μιγάλον δαρμψ^ντον , α»%ν δέ διχανίχίον. 

Τ& του μίγάλον διοιχψον ψορίματα οία τά τον άχολον&ον. Ρ 55 
ψίρα δι δίχανίχων, ξνλον λέΤον avtv χόμβον. 
15 Τά τον χρηον τον φωσσάτον ως τ& τον μίγάλον δίοιχητον* 

οίδιν δι χρατίΐ δίχανίχων• 

Τά τον- άρχοντος τον άλογίον ηάντα οία τα των χρυον τον 
φωσσάτον * χρατπ δι διχανίχιον ξνλον λέΓοη 

Το τον ηρωταλλαγάτορος σχιάδων, το χαββ&διον χα\ το 

^σχαράνιχον ^μοια τοις τον άρχοντος τον uiXayloVm φίριι δί άντΙ 

διχανιχίον ijv ϊδιωτιχώς χαλοναι ματζονχαν, άργνράν χ*χρνσοί>-' 

μίνην,^ ης ο οτηλιώς Ινδώνμένος βλατίφ xoxxlvt^• ϊχων ίϊςτο 

S νφ* αντ6ν Β 8 χάβδεον Α, χά^διον Β φοννταρ Α, 

90Vtav Β 14 διχανίχι Α xoimcav Α 21 ματζουχα Ρ 

miiiii ingreesam habet ineatain margellam , cni enbikiiintar violacei colo- 
rie aquUae. 

Logothetae rei pecaaiiae eea gregum phaceoKam et epiforicnm qaa- ^ 
lia logotbetae exercitue: eed scaranico non DtitQr• 

Magni interpretis pileus et cabbadium sicat primi accipitraril• 8ca> 
jranicnm eius eet saffultum eerico heteromalio , culue in yeruce parvDs 
fl6ccn8y isque coccineue apparet• bacuii eius anom latae coccineuia eet, 
alteram argentenm opere ptctorio•' 

AcHolatai pilene et cabbadiuni et acaraaicDm aiiniiia ennt Bnagni ία- 
terpretiey sed caret baculo• 

MagDi adminietratoris gestamina qaalia acolathi• baculi loco fert 
iignum laeve eine nodo. 

Indicia exercitus qualia magni admimetratoris• eed caret baculo. 

Praefecti allagii ornamenta coiiveninat cam insignibiie iudicie exer- 
ciUs• baculae eias eet lignum laeve• 

Protallagatorie pileus cabtTadiuzn et ecaranicam eimilia eoiit iis qui"- 
bue decorator praefectue aliagii. loco baculi fert eam qiiam vul^ue vo- 
cat matzacam (^claYftm), argenteaiDf inaaratain^ cuiue contoe iadutue 



26 GODINI CUROPALATAE 

Β αχζον χίχταχιχρνίΤωμίνον βουτίον χάΐ χατα τψ μίσψ ϋμα ομοίως 
χεχρνσωμίνον. 

Τα τον δρφανοτρόψον τοίαΰτα, άνευ διχανιχίον. χάϊ τα 
τον ηρωτονοταρίον ηάί^τα όμοια. 

Τα τον ϊπϊ των αναμνήσεων οία τα των προ αντον y πρω- 5 
τονοταρίου τε χαϊ των λοιπών, τον ii Stxavixiov αντον ο μίν 
επάνω χάνδνλος χεχρναω μένος , το Si Xombv ανβαλταρέα άσπρο^ 
xoxxtvoVf ανεν χρνσαφίον τινός. 

Τα τον δομεστίχον των τειχίων ως τά τον ΙπΙ των αναμνη^ 
σεων. • τό δί διχανίχιον αντον ξνλον λεΐον. 10 

C Το τον προχα&ημένον τον χοιτώνος οίιάδίον, το χαββά- 

διον χα\ το χόχχινον σχαράνιχον όμοια τοις τον δομε^τίχου τώι^ 
τείχεω^» τ^ διχανίχιον αντον 'ξνλον λεΐον. 

Τα τον προχαΟ'ημένον βεστιαρίον πάντα, χαΐ το διχανίχιον, 
οία τα προχα&ημενον τον χοιτώνος. χαΐ τά τον βεστιαρίου ταντα, 15 
ϊίνεν δε διχανιχίον. 

Τά τον εταιριάρχον πάντα ομοίως τούτοις • τh δί διχανί- 
χιον αντον, ωσπερ τ6 τον μεγάλον εταιριάρχον χρνσοψρανον 
ίίεχλωσμένον , οντω τοντο χιτρινοηΐρανον χεχΧωσμίνον. 

Τά τον λογαριαστον της ανλης τοιαντα ' τλ διχΛνίχίον αν- 20 
τον ξνλον λεΐον. 
D Τά τον στρατοπεδάρχον των μονοχαβάλλων ομοίως• 

1 xavm %εχ^ν<$ωμένον ΑΒ 4 ομουΛ ΑΗ, ομοίως Ρ 

eert panno coccineo, habens in Tertice inauratam baUam (noclaiii, capat), 
ct in medio cingulum pariter inauratum. 

Similia snnt orphanotrophi , at eine bacalo. eodem modo ee babent 
«mRta oniamenta protonotarii. 

Eios qiii a memoria est, insignia talia noveris qttalia eoram qui 
tnteeedunt, protonotarii scilicet et aliorani. bacali eios euperior qui- 
dem calamus inaoratas est, reHqoi storeatim plexi albi et cocdnei eiite 
nllo auro ilKto. 

pomestici innronim qBaHa eitte qui est a memoria* bacnlne eins 
cat lignttm laeve• 

Praesidis seu excubitorie sacri cnbicnli pilene cabbadiom ac cocci- 
neirm scaranicnm similia snnt domestici muroram. baculos eiiis lignum 
laeve. 

Praesidis vestiarii ornamenta omnia et baculns eodem modo se ha- 
-- bent quo pracsidis cubicuH. eadera sunt yestiarii, excepto bacolo. 

Gestamina hetaerlarchae snnt similia istis. bacnlas nt magni betae> 
mrchae eat aurei et caesii coloris intorti; ita huius est ckrini et caeeii 
colorie intorti. ^ 

Tatia 8\mt hidem logariastae aulae. bacnlus ems ϋ^ηαιη laeve. 

Concinnnt insignia praefecti monocaballoruiii , hoo eet eomm qai 
nno eqa• Qtunlnr. 



DE OFFICIIS CP. CAP. IV. 27 

Tik τον στρατοπ^δάρχον των τζοίγγρατόρξαρ ομοίως τοις τον 
προ αντου• 

Τα του στρατοπιδ άρχου των μουρτάτων οία τα του στρατό- ' 
ταδάρ/ου των τζαγγρατόρων. 
5 Κάί τα του στραίυη^δάρχον των τζαχονων όμοια χατα πάντα 

τοις πρ6 αντου* 

Τα του προχαβ-ημίνου των μίγάλων παλατιών πάντα οΐα 
τ& των πρό aikou* ωσαύτως χαι τ& iikavlxiov αυτοϋ ξνλον 
λεΐον. 
10 Και τα του προχα&ημένου των βΧαχερνων πα},ατΙων άήαρ- Ρ 56 

αλΧάχτως τοιαύτα» 

Τα τον δομίοτίχου των θ-ψάτων πάντα ταΰτα ωσαύτως•^ 
Τα του δομεστίχον των ανατολικών β-εμάτων πάντα, χαί 
. τα τον Λομεστίχου των δυτιχών &ίμάτων πάντα, ϊτι όέ χαΐ τ& 
ΙδδιχανΙχιον αντου, όμοια τοις των πρί^ αντοΰ. 

Τα του μεγάλου μνρταΐτου, ήτοι τό μίν χαββάδιον χα\ το 
χοχχινον σχαράνιχον αυτόν , ως τα των πρb αντου, το δι διχα^ Β 
νιχισν αυτοϋ άργυρουν, χρνσοχοϊχόν, γαμματίζον ανωθ-εν. 

Και τά τον πρωτοχόμητος φορέματα ομοίως τοιαύτα* ουδέν 
20 δι χρατεΐ διχανίχιον* 

Ό δί δρουγγάριος χρατεΐ διχανίχιον μόνον ξύλον λεΐον. ο 
σεβαστός ουδέν• ωσαύτως χαΐ ο μνρτα'ίιης. 

ίΟ των μεγάλων ΛίχλατΙων §laxB(fv£v Β 12 ηάντα^^ πάντων Α^ 
om Ρ 14 δνΰίχων ΑΒ τιάντα] routvza Β 

Insignia praefectl tzangratomin nihil diitcrepant ab antegressis. 

Paria habet praefectas mnrtatoram cum stratopedarcl^ tzangra- 
tornm. ^ • 

Praefecti tzaconum oxnnia conTeBlimt cnm ante dictie. 

Omnia geetamina praesidie magnornni palatiorum similia eiint iam 
antea comineinoratis• baculue eiue Bgnam laeve est. 

Cam iisdem inTariabiliter conveniunt gestamina eins qni Blachemis 
pabitiis praesidet• 

Domeetici thematnm omnia eodem modo' se habent. 

Omnia insignia domestlci Orientalium thematnm et omnia domeetici 
OccidentaliuiD tbematuniy ad baec et bacnlue eiiu, conYeniont com prio- 
rtbns• 

Magni inyrtiEdtae cabbadiam et coccinemn ecaTanicam eiiii|lia gant 
iam ante posltis. baculns eins argentens , aoro perfusus , iigurae literae 
gammae snperne repraesentans. 

ProtoGomitis gestainiria nil abeunt a praedidJs• caret bacalo. 

Drunganns tenet bacuiuiD, sed solam et nudum Ugnaiii laeye• se- 
bastus noUiUD, qaemadmodum et myrtaites. 



28 CODINI CIIROPALiTAE 

Ot ηροΛα9ημ£νο$ τωρ ϊντίμωρ ηόλεωρ χρατοΰσι ituaybua, 
ξύλα Xevxam 

Ό α παητίΐας χρατιΐ Smaylxtov /loyo^loy χφρίς κομβ^• 

Πέ^ %ης vmf^Bda^ htamn τώρ όφφηίωΡφ 5 

Ό ίιαηοτης μίν, ο σ(βαστοχρά$ωρ χαΐ ο ^Τσαρ ίΛίψίίΜβ 
υηηρίσίαν ϊχονσιν, Ιαν μη χαχΘ-ώσίΡ άς iff^wlay. 
Ρ 61 j6 di του μ§γάλον όομ^στίχον νπηρισίαι χαί τσ3 πρνηΒβί,^ 

ϋτίαρίον χάσΟ-ωααν τ6 ye νυν iyov• λιχ9•ησονται γαρ h τα» προΟ" 
rpcorti τόπω• 10 

Ό πανυηιρ^ίβαστος ονίψίαν ντιηρεσίαν ϊχ€Β• 
*0 μίγας δσυξ, ωσπερ ο μίγας δομίαηχος Η/ρΙ&χεταί άς τ4 
ψωσσάτον άπαν χεφαλη, ούτω χαϊ χατα $•άΧασσαν ούτος, χαΐ 
οΐ μίν ίΐς τα ?τίρα άρισχόμινοι άρχοντας ώς χεφαλαΐ Ιατώσι τ2 
αννη^ίς fiaaikixhy φλάμονλον ψοι τον ^ηανρΐ^ν μει& ττνρίχβόλων' 15 
ούτος δέ ο μίγας δουξ τψ τον βαβιλίως οτηΧην ίατηϋίΡ ϊφοίπον. 
ΙχΗ δι νη αυτ6ρ τον τε μέγαν δρονγγάριον χον στόλου, τbv 
άμηράλίον, τον ηρωτοχόμψα, τους δρονγγμρίους χαΐ τους χό- 
μητας. 

4 s'] y' Α 5 ivTBvdtv Sqiiovra» αϊ υχηρ^ίια κ»^'^ Μς hux- 

«τον των όφφ/χιάλων Ρ 1^ η^τη lutpaU^ Α 14 hs^ 

luntdyu $44f. Α 15 φΙάμΜου(^ον Ρ 

Praesides epectatLsiimamm eiTitainm habent bacido8y ligna can- 
dida. 

Pappiaf habet sceptram ex lolo ligno, sine ollii nodis• 

C a ρ α t 5. 
fftne inmphni wmmieria unhuetdutfiu offdaUmm• 

Deepota eebastocraior et Caesar nnllo munere fangnntiury nki prae* 
fectura rjnaepiaiii eie committatnr• 

Minieteria magni domeetici et protoTesUarii hic aileaDtiir• expo- 
nentor euo loco. 

Panhypersebaetufl nollo ronnere fungitnr. 

Ut magnue domesticus capat eet in exercita, !ta magBiu dnx prae- 
dpans est in mari• et procerea qcddem aliie triremibiiay cea capita, 
praepositi etatuunt et erip;ant nsttataiii imperatoris flammiilani, hoc est 
croceni cnm quattnor igniariia chaiybibns: ma^iui dnx statait et erigit 
flammnlQm iinperatoria inia^ne e^aeetri insignitQm• habet aDtem iDb 
ee magnuin drangariaoi daesie, amiraUttiHy drangarios et comite•• 



DE OFFICnS CP. CAP. V. 29 

Ό η^ωτοστρότωρ του μχήΐ&Χχη) ίομπίτίχον Ατί&ρτος φίρπ Β 
τ^ του βασύ,ίως Οπάβτρ^• Βτε ονν ο fiaaiXwg μίλλα του 7ππον 
ίπφησίσ&Μ, του χομητος των βασιλίχών ^ππων χύμίααντοςίπ^ 
novy χαΐ κρατούντος 7πηον, μετά rdy fiamXia Ιηιβψαι, b ηρω^ 
Βτοστράτωρ άπ6 του χαλινού λαβών αυρπ τον ίτιπον μίχρι τον τ€- 
τάρτον η πέμπτον της του παλατιού ανλης μέρους, ϊτκηα dta^ 
ίέξάμενος τουτύν ο μίγας χαρτουλάρίος φίρπ δί&τον χαλινού %ως 
της πύλης* ωσαύτως ποαΤ χοίί οπάτέ μίλλα τηζεναν ο βασύανς, 
φίρων δηλονότι άπΐ της πύλης τον 7ππον μέχρι χαΐ του προρρη- 

ΙύΟ-έντος τόπου, άφ^ oS διαδέχεται πάλιν αυτόν ο πρωτοστράτωρ, 
. φέρων μέχρι χαΐ του πεζίύματος. d δί \σως τυχοι τ^ν πρωτο^ Ο 
^ράτορα άποδημεΐν, ποαΐτοντο άπ^ αρχής μέχρι τέλους ο μέγας 
χαρτονλάριοςφ Ιάν δι οντος αποδημεί, φέρα τ^ν Ίππον &nb των 
κα9'ίυρ^3'έντων Αρχόντων ο Ιντιμότερος. 

15 ^ti δί γινωσχ€ΐν οτι ϊδ-ος ΙστΙ χαθ•* ίχάατην ίτοίμους ίΐναι 

ίππους ίπτά, οϊχαΐ χαλουνται στρώσια, Ιχδιχομένους τον βασι^ 
λέα, χαβαλλιχίυσαι οίον &ν Ιχ τούτων βουλοηο. οι δί λοιποί 
ίπποι αχολουθ-ουοαν , οΫχαϊ χαλουνται συρτά, ο μέντοι δηλωδ^άς 
κόμης Ιπ^ άδιίαςίχίΐ, «Γον &ν Ιχ των βασιλικών ίππων βούΧοιτο, D 

ΫΟχαβαΧλικενιιν ϋς τΐ χαβαλλαρίχιον του βασιλέως, αγειν re χαΐ 
φέραν iv ττ^ αυλ^ χοΛ 19ίζΗν, πιζ^ύπν ου ίϊς τ6 χαβαλλαρίχιον, 

2 τόν ϊχηον Ρ 4 rd ? 12 ποιύ — 13 άηο9ημ$ΐ om Α 

14 poet έντιμότΒρος Β: οΐ «ν^νοί fknoi νον βαβύέως χαΐ διά τίνα 
aittcep^ Ρ βημείωϋαι δια τί οΐ ανρτοϊ Γ»»ο» του β. »αϊ διά ποία» 
akUt». 

Protoetrator magno domeetico absente portat imperatorie eiuem• 
qaando igitor imperator equnni ascensurue est, equo per comitem eqno• 
rom imperatorioruiD addacto, qaem etiam tenet, postquam imperator 
aarendit, protoetrator appreheneo freno ducit equuin ueque ad qaartam 
▼el qHintam palatii aalae partem• poetea eabiene eiue in locum cbartn- 
lariiu freno ducit ueque ad portam. idem facit, qaando imperator ex 
eqao desilire paratae eet: dadt enini a porta eqauin ueqae ad deaigna- 
tDm locam; ia caiue yicein iternin succedit protoetrator addactQ equo 
ad enin neqae locum , nbi iaiperator descendere eolet• ei protoetrator 
forte absit aat peregre abierit, praestat boc ab initip ad finem roagnna 
chartnlariue. ei et ipee abeit, tunc aliqais ex bonoratioribne, qui prae- 
aentee aant proceribue, equum dncit. 

Obeervandain eet morie esee nt quotidie parati aint eeptem eqni, 
qiioe stratoa Tocant. excepturi iroperatoreiD , nt qQemcnnque ex illia 
▼duerit eqnitet• reliqui equi eeqanntar, qnoe mannductoa appellant• 
inenoratiu igitnr comee poteetatem hab«t efnitajidi queincunqae ex im. • 
peratoriie emiU yoluerit m eqnile imperatone, item domandi exercendi 
et iiutitaendi in aida et ex eqiio deeiliendi ia catadromo: attameiiy nt 



δΟ CODINI CUROPALATAE 

Φ Ιντος μίντοί, ως li^fiTaiy της ανλης μόνον Ιχβψαι ϋ ταύτης 
Ιηνότης η ilatkd-Hv ovd^ (ϋτος ούτι τις %τιρος• d ii όεηστι αρ- 
χοντάς τίνος χαβαλλίχίνσαι h ττ} avXfj, πιζη μίν άαίρχονται, 
ίΐτα χαβαλλίχ&υονσιν^ naXtv δέ ίϊς την Ιχβολην αυτών πίζενον-' 
τες ϊξίρχονται ηεζτ]. ϊχιι τι aiff ιαν ο χόμης βασιλέως παρόντος S 
βασιλίχ6ν χαβαΧλιχίνειν' σνρτόν , οΐον αν βονλοαο* απόντος ό^ 

Ρ 62 ουχ όντως• άλλα ααγίσματος των του Ίππου σχαπουλίων ΙπιχΗ- , 
μίνου μέχρι χαϊ της ημίσειας σχίποντος σέλας, ούτω χαβαλλι- 
χενξΐ, απερχόμενος άλλαχον μεν ουδαμώς, ίως Si χα! μόνον τον 
στρατοριχίου» 10 

^Ed -ος δέ τι χαί τοντο κατ* έτος εστίν, το χατα τον τον με^ 
γάλου Πάσχα χαίρων γίνεσβ-αι σέλλας βασιλιχας χαϊ χαλινούς χαί 
επάνω σχέπια πάντα χαινά, χαϊ τα παλαιά λαμβάνειν πάντα τόν 
χόμητα, ήτοι τάς σέλλας μετά των χομπωσίων χαϊ τους χαλινούς 
ούτω μετά των τουφών• 15 

^Η δι των λεγομένων συρτών βασιλιχών Ίππων άχολοίθη* 
σις, οπηνίχα χαβαλλιχεύτ] ο βασιλεύς, λέγεται γενέσβ'αι εξ αιτίας 
Β• τοιασδε• τον βασιλέα Θεόφιλόν φασι γενέσθαι φιλοδίχαιον, Ιπ- 
πότην ουν φερόμενόν ποτέ , νπαντησαέ φασι γυναΐχα , χράζουσαν 
εαυτής είναι τον Ίππον ω Ιποχεΐται ο βασιλεύς, του τοιούτον το/- 20 ϊ 
νυν Ι'ξετασΘ-έντος ευρεΘΊ}ναι άλη&εύουσαν την γυναΐχα* elvai μεν 
γαρ τ^ν Ίππον αυτής, τον δε ίτταρ/ον άφελόμενον δώρον, ως 

7 χαοίουλίων ΑΒ 15 φουντών ΑΒ 

dictum est, eolnminodo intra aolam; ex hac vero eqaitem exire vel in- 
troire neque haic neque alteri cuipiam conceseum est. ein aatem opor- 
teat proceres aliquoe equitare ia aiiia, peditee ingredinntar , deinde 
eqoitant• rureus cam abeandBm eet , descendunt ex equo , et egredian- 
tar pedites. habet comes poteetatem praeeente imperatore equitandi 
qaemcanque yolaerit imperatorie eqaam ex bis qai ducuntnr mana. ab~ 
eente imperatore non item• sed tegumento equi scapalis incanibente et 
mediam eellam operiente eqoitat; neque quoquam ee confert nisi ad lo- 
cnm ubi etrator unperatorem in equain eublevat. 

Consnetudine receptnm est ut qnotannis circa magnnm pascha re- 
noTentur omnes imperatorie sellae freni et omnia alia tegmina, oinnia> 
que Tetera accipiat coraee, sellas nimiram cam apicibus muecanie et 
frena eimul cam pbalerie ac floccu• 

Geternm comitatne eqaoroin qui mana ducuntar, qaando imperator 
eqnitat, tali ex occaaione exetitiese fertur. fama est imperatorem Theo- 
pbilam fuisee iustitiae ainanteai. cam igitur quodam tempore eqao in- 
aideret, occurrisee aiunt quandam malierculain, et clamasse eqaam iUam, 
quo vehebatur imperator, βαααι eeee. inqnisitione facta cognitnm esse 
luutierem vera dicerei equam emm ipsins eese, eparchuiq aatem vi ra- 



DE OFFICIIS CR CAP. V. 31 

ίαντοΌ τσυτσν οντά, προαενεγχι^ τψ fittotXeu τούτου τοίννν 
δηλον γεγονότος τον μίν βασιλέα ίν&νς, ώς ίίχε, καταβψαι τον 
^Ιπηον f χαΐ iovvcu τούτον Tfj χέχτημίντ]• Ιπά ί' ονχ ήσαν τότε 
^nnoi, βασιλικοί συρόμενοι, ϊγίνιτο ai ο βασιλεύς εν χρεία Ίπηου 
6 και Ικαβαλλίκ€νσεν Ίπηον τον τυχόντα, ίτάχθ-η η των συρτών C 
άκολον&ησις, ώς αν, εί τι αυμβεβψχ^ς τύχοι, εΐησαν έτοιμοι 
ίπποι βασιλικοί προς το αφιππάσασθ-αι τον βασιλέα. 

Ή μίντοι σπά&η του βασιλέως άει εϊς τ6 ρουχαρεΐον «ίρί- • 
σκεται, τα δέ υποδήματα εϊς το βεστιάριον• εστί δί χαΐ ί'τερον 

iO είδος υποδημάτρν, α καλούνται τζαγγία, έχοντα Ικ πλαγίων 
κατά τας κνημας και ίπΐ των ταρσών αίτονς δια λί^ων και μαρ- 
γάρων, ατινα καΐ φορεί ο βασιλεύς εΐς τε τους περιπάτους καί 
τάς προκύψεις• καΐ ο ταντα τίοιώγ ου τζαγγάριος, ώς οί έτεροι, 
άλλα Tfayyai ονομάζεται• οπηνίκα γοϋν δεήσει τίν βασιΤ^ία κα- D 

15 βαλλικεϋσαι , φέρει τά υποδήματα παιδόπουλον του βεστιαρίου 
εκτός, οντω κοινώς ονομαζόμενου άλλαξιμαρίου• ίτοιμασ&έντος 
ουν καΐ καβαλλικεύσαντος του βασιλέως, οι άνακαρισταϊ κρούονσι 
τά άνάκαρα, σαλπίζουσι di και οι σαλπιγκται ομοίως καΐ οι βουκ- 
κιν&ίορες Λ* οργάνων αργυρών• αί μέντοι κατά τψ τοιαύτην 

Άυπηρεσίαν σαλπίζουσαι σάλπιγγες ου κατά τ&ς αλλάς εϊ(ίι σάλπιγ*- 
γας, αλλ' ετερόν τι σχήμα, δήλοι δε και η των τοιούτων οργά- 

1 «ροοαγαγεϊν ΑΒ 13 asj ηως σχυτενς ύξ Ρ 



pnisee et ut ennm , Imperatori munus obtulisee. imperatorem , cum liaec 
comperisset, statim in vestigio descendisse de equo, eumque dedisse ei 
Gnias erat. cum aatem tunc usas equorum qui manu ducerentur non- 
dam introductus esset, et imperator equo indjgens obvium equitasset 
eqaom, decretnm fuisse ot eam comitarentur eqm sessoribus vaciii, ni 
ei quis casus exieteret, parati soppeterent eqai imperatorii, qui impe- 
ratorem eqaoe matantem exdperent. 

Spatha seu ensis imperatoris eemper eet in mchario, calcei vero 
in yestiario. est et alia speciee calceoram, qui nominantur tzangia. 
ineigninntur a lateribus ee€undQm tibias et in calcaneis, aquilis ex la- 
pillis et margantis, quos etiam induit iroperator ad processiones et 
ostentationes. et qni faos calceoe facit, non tzangarius eive siitor, ut 
ceteri, sed tzangas sea tzancas appellatur. quandocunqne igitur iinpe- 
ratorem eqnitare oportet^ calceos adfert puer ex veetiario, quod yulgo 
Tocant allaxiniariuni. parato iam et eqnitante imperatore €ymbalistae 
cymbala puleant, tabicines tnbis et buccinatores buccinie argenteie ca- 
nnnt. hae vero tubae huic usui destinatae non referant aliarum tuba- 
mm formam, sed aUa.qttadam figura praeditae ennt. indicat hoc ipse 
etiam βοηπβ talium instrumentonun; qui est, ut si quis ex populo aii- 



S2 CODINI CUROPALATAE 

νωψ φων^, rb tavmg τι alt§ ttg toS Χάου ^ aiadjtat, α^συσας 
τούτων δραμών avivfyierj• 
Ρ 63 Γιγνηαι μίντοι τh ταουτον, d χατά τψ προίίαν τνχοι χα- 

βάλΧιχεύων ο βασιΧ^ίς• μη& ii ri γίΰμα xafiaXktxivanv μί^Τυον- 
τος ουδαμώς γίγνιται τοοτο. ij ΛίτΙα αγνούται. ατοχαστίχωςΒ 
γί μι^ν Χίγω ως ImlniQ οΐ του ηΧη&ονς ϋνθ-ρωηοί ηρω*(ας μίν 
γηφουαιν, μη& ii τ6 γίνμα μέ9νονσιν ως Ιπ\ τΐ ηΧίϊστον ιμΛ 
ηροπηίατίροί γίνονται, %1χ6τως πρωίας μίν σαΧπΙζουσι δι* ον 
έϊαομίψ τράηον , μΒτ& ϋ^τ^ γαυμα ουδαμώς, 7να μη τις μΦυωιβ 
ατάιηως ηαί προηέτώς προοΑ^τι τφ βασιΧιΐ• 10 

*Έτι ο πρωτοστράτωρ Ινι χα2 δ^φίνσωρ των χουρα&)6ντων. 
τούτων γ&ρ μηη ταξιν Ιχόντων μ'ήτί φλάμουλον ϊδιον, αλλ* 
ατάκτως ούτως άποΧυομένων, ο πρωτοατράτωρ οπίσω τούτων 
Β Βυρισχόμενος διφενδ^υΗ τούτους, Ι&ν Άρα π6Χψον έΰρωσιν* δι& 
τούτο xccl γ&ρ ηρωτοατράτωρ xaXttcai, δι& τό προηγεισ9'αι ηαν^ΙΒ 
τος αυτού του στρατού, anb δί τ&ν χουρσενομίνων πάντα τα 
noixtXa, α^ίνομάζονται φυτίΧια, ϊθ-ος ΙστΙ λαμβάνειν τον πρώτο- 
στράτορΟφ 

*0 μfyaς Χογο^ίτης διατάττει τα παρά του βασιΧίως άπο^ 
ατεΧΧομενα προστάγματα χαί χρυσόβουΧΧα προς τι ρήγας σονλ- 90 
τόνους χαϊ τοηάρχας• χαΙ τούτο μίν ΐδιον του μεγάΧόυ Χογο&έ^ 
τον υπηρίτημα. 

4 %€e§cclU%^€ai ΑΒ It δτι ΒΡ 16 ηον^ΰενομ^ωνί 

f^niuv ΑΒ 

qnid petat yel ininria afficiatnr, andito hoc eono aocnrrat et ad impe* 
ratorem libere referat• \ 

Fit autein hoc^ si imperator mane eqnitet. at si post prandioni 
eqnitet, id nallo modo observatar• cauea nescitur: at ei coniecturae 
locue datufy dico: cum plebeii mane quidem eobrii eint, post prandinm 
plerumque ebrii et magie temerarii, merito maDe tabie canunt eo qao 
diximue modo, post prandinm yero neqnaqnam, ne quie ebriiis incooi- 
posite et temere ad imperatorem accedat• ' 

Tnsaper protoeirator eet dtefeneor eornm qni excnnroBee faciant et 
praedae agunt: cum enim ieti neque certtini ordinem oeqae proprium 
^ flannnalnm babeant, sed confoae et eine ordine ferantar, protoetrator 
pone coneietena defendit ϋΐοβ, si bellam ingruat• ideo edam protostra- 
tor appellatur, nimirum quod antecedat totum ατρβηόν^ hoc est exerci- 
tuiD. ex animalibus yero praeda abacde , quaecunqae colore sont rmti, 
quae nominantar phytilia, moe eat protoetcatorem acdpere• 

Ma^nns logotheta cnrat inieea mandata et chrysobnnas sen aareai 
literaa ad reges eoltano• toparchaa• et hoc manue proprium est magni 
logothetae• 



ΏΕ OFFICUS CP. CAP. V. 33 

Το ai τοδ δομαχτΐχίον hi^iw δ aw Ιτητάξβί ο βααιΧ^ς* 
Ό μέγας στρατοπ^δάρχτ}ς Ιστϊν Ιπιμύψης τ&ν τηςστρατέος C 
Ιπιτηδείαν, ψοι τροφίμων ποτ&ν κάί πάϋπίον των χρ^ιωδΰν• 

Ό μίγας. ηριμμίχηριος Ιντ6ς τον TtaXatlov έΐς την ηαρά^ 
Βστασιν ntuoonovXov τον βιστίαρίου κομίζοντος τb fiaaAtxbv iixa* 
vixiov, μέχρι xoi τον τρέχλίνον δψοίρον, οντο^ rovro λαμβάνων 
τω fiaaikiX φίρων δίδωσιν. Στον δ^ αν τοντο ηαρά του βασι^ 
λίως Χάβτι, hi^ αδείας ϊχει ηολλάχίς χατέχίίν αίτ6 τψης ίν^χα, 
τό δί olxiiov δίδωαι πρ^ς το ρη3'ίν του βι^ταιφύη) παίδάπσνΧον, 
10 ος χαΐ Ιξάγπ τοντο Ιν τφ σχηματι, χατα χα2 το βαοίλιχάν• 

^νι δί χαϊ τιταγμίνον ϋόοσ&αι ηρίς τ^ν μέγαν ήριμμιχη- 
ριον χατα χνριαχψ, χάριν διχανιχίον, ντιίρπνρον &. &ν δ* ϊ> 
ιοως οντος αποδημίΐ, δίδωσι τ6 διχανίχιαν ο Ιντιμότιρος τΰν 
χα^^νριΗντων αρχόντων, άρίσχιται χαί άς τδ φωσσάτον x&^ 
15 φαλη της βααιΧιχης σνντάξιως. ^η δέ χαΐ Ιδιχίν αντου φΧά* 
μονλον Ιν τ^ τοιαύτη σύνταξα. 

Ό μέγας χαντοστανλος άρίσχηαι χιψίύ,ί^ των ρογατόρων 
Φράγγων. 

^Ο ηρωτοαίβαοτος ουδψίαν νπηρίσίαν ϊχα* 
fO Τον πιγχέρνη η νηηρέσία, Βτε χαϊ η των μίγάλον δομεστί^ 

χον λεχ&ψξταα 

1 το 91 νον μ^αατιχίον (vel /»£<i«9rixaA»v) ivi^uiVf φ ivMur' 
τάξοι 6 βααιΧίύς ΑΒ 10 χα^ά? 

Domeeticii offidam est ut qnidqiiid imperator pritoeQpait «ue- 
qnatar. 

Bfagnne etratopedar«ha proGOirator est omiiittni qnlbiie exer«stiie In- 
diget, nt simt eecalenta poculenta et omiiia ad vitam iiec«flsaria• 

Magnue primiceriiM , qaaiido iotra palatiiini famulue ex. veetiario, 
eirciiiiietaiite aulicoroiB coetu^ impwaUria &ceptffuiii etiam neqiie ad da- 
plam triciiBU partem affert, ab eodeni acceptuiii imperateri porrieits 
ei qnando iUad ab .uap^ratore redpit, saepe poteatatein babet reunendi 
iiiiid himorie graitia. > proprii»m vero ba€ttiiim tradit pra«dicto Teatiarii 
famulo , qui iUad efftet eadea cerQmoiua qiia imperatoris. 

Μοβ qooqiie obtinet Qt megno priaiicerio βίββηΐίβ dieboe dominicis^ < 
propier bacttUuB^ detnr uaam hyporpkyffatt: «Anestoe |d genae eet. ei 
fortajseie iste almit^ Ιο», inperatori bacalum poviigit quiequis ex hono•- 
ratioribue proceribus adeat. eat idem in exercitu qaoqtte imperatorii 
eonitatae capnt• habet yero proprium etiam flaoiiiittltim in liuiue- 
modi iurma. 

MagBne contoetaukie est caput etip«iidkrioram FranMruin• 

Protoeebaetne nuUo munere fangitiir• 

Pinceniae affidiim explieabitttr, quaado de nagm donostiei mnnere 
aormo erit• 

Codtx. CwopaUit. de Offie. 3 



34 CODINI CUROPALATAE 

Ρ 64 . ^O χοϋροπαλάτης ίΐχί μ.Ιν elg το πάλαάν νηηρίσίαν, ηης 
Ιστϊν άνίπίγνωστος , ννγ όέ ουόεμίαν• 

. Ό ηαρϋίχοιμωμενος της σφενδόνης την του βααίΚίως σφεν^ 
όόνην λαμβάνων σφραγίζΗ δια χηροϋ Iv&a ίέΓ• η oi τοιαύτη 
αφραγίς f η δια χηροϋ δηΧαδη, ονδαμον γίνηοί άλΚαχου παράδ 
τον βασιλέως, d μη προς την δέσποιναν την μητέρα αντον xai 
την δίσποιναν τ^ν yvvaixa αύτου χαΐ τίν βασιλέα τον νίον αυτόν* 
ηρ^ς δί δισηοτας ηατριάρχας χαϊ τους λοιπούς Άρχοντας των Ιντι^ 
μοτέρων δια μολιβδίνης βουλής^ ψέρπ δί οντος χαΐ την βασιλι-^ 
χην σπά^ψ^, άποδημονντος τον πρωτοστράτορος• 10 

Β Ό παράχοιμώμενος τον χοιτωνος ιυρίίχετοη χεφαλη των ίν 

τψ χοιτώνι παιδοπονλων. χαΐ των χοιτωναρίων, ϊχων νπ" αυτόν 
χα\ TOy προχα^ημενον τον χοιτώνος. μένει δέ χαϊ Ιντος τον πα* 
λατίον, τον τιαραχοιμωμένου δέ της αφινδόνης άποδημουντος 
ούτος φέρει την του βασιλέως σπάθην^ 15 

*ΒΓ τον γενιχον λογοθ^έτον ντΐηρ&τία ου y^vωσxετau 
Ό πρωτοβέστιαρίτης έστϊν νπηρέτης της παραστάσεως• προ 
γαρ τον τον βασιλέα τον χελλίον αντον εξελΟ-εΐν οντος ενρίσχεται 
Ιν τ<ρ τριχλινιφ μετά τε τον^ μϊεγάλον Ιταιριάρχον χαϊ τον της αν^ 
λης πριμμιχηρίον. χίά μ^τίί τ6 Ιξελθ-εΐν χαί σταθ^ηναι τ}ίν βα -SO 
C σιλέα εξέρχεται ο πρωτοβεστιαρίτης , χαι χαλεΐτους των άρχόν-τ 
των εντιμοτέρονς εϊς την παράστασιν• έπειτα δ μέγας εταιριάρ^ 
χιης, χαϊ χαλεΐ χαι οντάς τινας των προτέρων ^λείους• χαϊ μετά 
τοντον εξέρχεται ο πρψμιχηριος της ανλης, χαΐ χαλεΐ χίά οντος 

' 6 μ&ρον ΛΒ 

CuTopalata olini quidem habebat offidmn , qnod nimc incognitam est. 
in praeisenti nullo fnngitur manere. 

Praefectue eigilU eeu sigillifer imperatorie pala sea annalo obsignat 
litwae cera, quando oportet• hoc vero per ceram sigiUam non ueurpat 
nepiam imperator, nisi ad dominam matrem saam, ad dominam uxoremi 
suani et ad imperatoreiD filium; ad deepotas autem, ad patriarchae et 
ad reiiquoe honoratioree ^priii^ipee et proceree atitiir plambeA buUa• 
portat insuper iste imperatoriB ensem, abeente protoetratore. 
• Praefectas cubicuii est eapot eorum qui miiiietrant in cubicolo et 

cubicalarioraiD. habet siib ee quoqae praeeidem cabkoiL manet ia 
palatio. absente praefecto eigilli fert iete imperatoris enaeiii• 

Fanctio logotiietae generalis incognita eet. 

ProtoTeetiantee miiiieter eet circumetationie• priae enim qnaiii im- 
perator ex sno condavi exeat, iste iam in triclinio versatiir cum magno 
hetaeriarcha et primicerio anlae. et poetqnam imperator prodiit et ia 
tricliaio constitit, egreditur protovestiaritee, vocatqae ad circaaustatio- 
nem honoratiores ex proceribae. postea magnus hetaeriarcha Vocat et 
ipse aiiquoe, et quidem plores prioribiui• post hunc exit primiceriaa 



DE OFFICnS CP. CAP. V. 35 

ώσάντωςτούς λοιπονς των άρχίντων^ elta φίρονσί τό τον βασι- 
λέως διχανίχιον* ον χαϊ δο&ίντος τω βασιλίΐ πάρα του μξγάΧον 
πρψμιχηρίον, ώς ίΥρηται, ενθ^νς υΐ Ιταιριάρχαι χαλονσι τους 
ΙπιΧοίπους, τους τά χόχχινα δηλονότι φορουντας αχαράνιχα^ χαϊ 
Μπάντας τους χάτω, χαΐ γίνεται μίν ούτω τουτσ πάντοτε, χατά Τδ 
τ^ του ορθ-ρου ώραν της λειτουργίας χαϊ εσπερινού • μετ& oi τ^ 
άπόλυσιν, εϊ μίν ϊχει πίλημα δ βασιλεύς Ίνα δημηγορηση η ευερ^ ^ 
γετηστ} Ιψφίχιον προς τίνα , ετι η παράστασις ?σταται• εΐ δι μη, 
του πρωτοβεστιαρίτου το εαυτού διχανίχιον χρουσαντος Ιπ* Ιδά^ 

ΙΟφονς ηρίμα οι εταιριάρχαι οί διχανίχια ξύλινα φέροντες λίγουσι 
τοις μετά το διχανίχιον εισελ&οϋσι του βασιλέως, χάΙ εξέρχονται, 
εϊ δέ τι της παραστάσεως ιστάμενης δεήσει άνενεχ&ηναι τφ βασι-^ 
λει, είτε δι αποχρισιάριον εΥΐε δι^ ίίλλο τι των αναγχαΐων, ουδείς 
των αρχόντων έχει τοϋτο Ιπ* αδείας ποιησαι, μη τον βασιλέως 

ΙβΙσως Ιπιταξαντος, εϊ μψ] μόνος ο πρωτοβεστιαρίτης• εϊ J* ούτος 
αποδημεί, 6 μέγας εταιριάρχης, εΐ δέ χαϊ ούτος, ο της αύλης 
πριμμιχηριος. 

Ή του δομεστίχου της τραπέζης υπηρεσία χαϊ του ΙπΙ της p 65 
τραπέζης λεχ&ησεται , οτε χαϊ η του μεγάλου δομεστίχου. 

20 Ό μέγας παππίας είχε μίν πάλαι νπηρεσίαν άνεπίγνωστον, 

νυν δί ουδεμίαν. 

Ό έπαρχος ωσαύτως* νυν δί ουδέ ούτος• 

4 τά] χατά ΒΡ 9 ίπ' έδάφονς om Α 10 ξύλα Α 

13 άποτιρισιαρίον ΒΡ 15 μόνος] πρώτος ΒΡ 

anlae, qni reliqnos proceram similiter advocat. deinde affenint liDpe- 
ratoris eceptram; quod magnus pnmicerius imperatori modo eupra ex- 
posito porrigit. quo peracto stadm hetaeriarcbae accersunt ceteros, 
nempe eos qni scaranica cocdnea ferunt, et his inferiores; fitque hoc 
eeiaper roane ^irca horam liturgiae et noram yespertini officii.^ post 
missioneni 9 ei imperator aut verba facere aut beneiicinm officii in ali> 
qaem conferre velit, roanet circumstatio. sin minus, protoyes^arita 
bamum cnm suo bacnlo palsante paulatim hetaer^archae , et ^ai baculoe 
ligneoe gestant, id indicant iis qni poet allatum eceptrum imperatoris 
ingressi snnt , et effrediuntnr• ei qaid dorante circumstatione sive per 
apocrisiarium siye aJiud quid ex necessariis imperatori proponendmn sit, 
nefDO e^ proceribus eius faciendi potestatem habet, non mandante id 
fortassie imperatore, nisi solus protoyestiarites , et ipso abeente magnus 
hetaeriarcha ; si et ipse absH, primicerins aulae. 

OfiiciQin domestici meiisae et praefecti mensae explicabitnr, quando 
de mtinere magni domeetici disseretur. 

Magnne pappias olim habuit incognitum officinin, nunc autem 
nulIuiQ. 

Similiter eparchiis, qui et ipse nuUum officittm babet. 



3β CODINI CUROPALiTAE 

Ή ταυ μίγάΧσν δρουγγαρίου της βί/Χης ^ηηρ$αΙα «Ι^- 
crcrai xid αυτή, Stc χοΛ η του μίγόΧου δομεστίχου ηάςτ6 φωσ^ 
αάτοΡφ 

Ti του μεγάλου ίταιρίάρχου νπηρίνημα ΆΙχΟη μίν ηρ6^ 
τερον, Src περί της ηαραστάσίως Ιλίγομίτ. όίχααι Si ο&τοςΒ 
Β κοί τους προσερχόμενους τεανταχό&ίν φυγάδας* Sti χαί ίτοέρίάρ^ 
χης xakitjai, ως τους ίταΐρους ητοί τους φίλους δεχόμενος• 

Ό Χογοθ-έιης του δρόμου, είχε μίν πάΚαι xai ούτος υιτηρε^ 
clav ημΧν άνεπίγνωστον , νυν δι ουδέμίαν. 

Τ6 του πρωταβηχρψίς υττηρίτημα δήλον xai απ* αντου τον 10 
ίνόματος* πρώτος γαρ των σεχρέτων λέγεται• εατι δέ &ιε ovy- 
χρίνουσι μετ' αυτού βασύϋχω ορίί^μω xai ίτεροί Ινημότεροί 
τούτου* 

Tb του ΙπΙ το» Ιτύ στρατού υπηρίτημα, λεχθησηοί xai 
τούτο, οτε χαΧ τον μεγάλου δομεστίχου το εΙς φωσσάτον• 15 

C *Η του μνσηχοΰ υπηρεσία νοείται χαί ολ* αυτόν τον ονό* 

ματος. 

Ό δομίστιχος τΰν σχολών πάλαι μίν εΊχεν υπηρεσύχν σχε^ 
δ6ν ην ο μίγας δομίστιχος άρτι, νυν δι ονδεμίαν. 

Ό μίγας δρουγγάριος τον στόλοι; τ^ν αΜν λογον ϊχει πρ^ς90 
τ^ μίγαν ίουχαν ον ο της βίγλης μίγας δρουγγάριος προς τ6ρ 
μίγαν δομίστιχον• 

^Ο πρψμιχηρως της αυλής έχει μίν Ιν ττ} παραστάσει υπη- 

11 xQitSv Α 

Magni dnmprii Tfgillanim officiimi exponetnry ^iando de ofiici• 
nagni domeetici in exercitn dieeereniiie• 

Magai betaeriarchae mimiu priu quidem expticainm eet, quaiMJto 
de circomstatione agebamne• recipit Ute undeqaaqne adventantM ex- 
enles et perfugaet ideo etian lietaeriarcha appdilatar, tanqnani qui 
htdQovg tiTe amicoe enecipiat• 

Logotliete cnniu olim habnit of&diiBi nobis inoognitiim, nimc vero 



Prinii Mcretarii ronniu ex ij^ Toeabiilo innotescit• eet prirans 
inter iudices• interdnm cum ipao iudicant, decreto imperatorie, 6tiaii& 
alii honoratioree ipeo• 

Praefeeti exercitoa officioiii ezplicabiCiiry qaando de officio magni 
domeetici in exerdtu sermo erit• 

Myetici fonctio pateecit ez ipao nomine. 

Domesticiu tcbolarnm olim ferme idem offidam geseii qiiod modo 
lnagniM domesticiie• nimc nallo mnDere fttiigitnr. 

Mi^nne druDganna daeeie eam rationem habet ad magniiia dncein, 
quain y^iarniD magnne dranffariue ad magnam domesticam• 

Primiceriiu anlae habet in circanietatione eam fnnctionem de qna 



DB OFFICUS CP. CAP. V• 37 

ρισίαν dla$f ττροιίπομίν, iVTaxntii xal τους h tj} avXfj navtag* 
ωσηερ γαρ των αρχόντων &αστος rdy αηοτ^ταγμίνον χαΧ XSiov 
ϊχΒΐ τόπον εϊς τψ παράσταση^, οντω χαΐ των Ιν τ^ avXfj τάξίων D 
ίχάστη τον idtov ανλης xixjfftai τόπον• οΐ μίν γαρ Βάραγγοι 
^άρίσχονται νπ^ρηουνης έϊς tc τ&ς ^ρας του xtXXlov του βασί-- 
λίως χαΐ €Ϊς τί τρίχλίνον , iv ττ} avXjj ii τον παλατίον στρατίωται 
ονομαζόμενοι οντω παραμοναί, ϊχοντίς άλογα, Ιφ* ων χαΐ αΧλα- 
γάτωρ. χα) μιτ* αυτούς ετεροί, παραμοναϊ μίν χαΐ οντοί, πλην 
avtv αλόγω^ν, Ιίχοντες αλλαγάτωρα, φέροντες ΙνχερσΙ πάντες τάς 

10 σπά9•ας αντων. είτα ευρίσχονται οϊ ονομαζόμενοι τζάχονες, φί" 
ροντες χαι οίΐτοι πίλατίχια* χαϊ μετά τούτους ϊτεροι, πεζοί μίν 
χαί οντοι, ονομαζόμενοι Μνρτάτοι, τό'ξα ίχαστος φέροντες* αΐ 
μεντοι παραμοναϊ μετά αχιαδίων, οί τζάχονες ii μετά χαπασίων, Ρ 66 
φορονντες χαΐ επάνω χλίβανα ηεράνεα, λέοντας ^ερϊ τ& στη&ος 

15 έχοντα Ιπταμένους Χ^νχονς, ορώντας άντιχρν χατά πρόσοίπον•- 
ωσαύτως xai οπισθ-εν. είσΐν χαϊ Κορτινάριοι, έχοντες χαϊ ούτοι 
ενοχον, ος χόμης χαλεΐται* ξϋτινες δη χαν Ιλάττων τάξις ενρΐ-- 
ίηιωνται, αλλ' ουν χάτωΐ&τανται της προχυψεως, οι δε Βαρ^ 
δαριώται ύς τί^ν της ανλης ^ύραν• πάντες ουν οντοι, χαϊ οι 

^Οεϊρημένοι, χα^* ην ωραν ο τε ορΟ'ρινος ΰμνος ψάλληαι, ο της 
λειτουργίας, χαϊ ο τον εσπερινον, χατά τά'ξιν ίστανται, εντα- 
χτοΰΐΎΟ^ αντονς τον πριμμιχηρίον της αυλής, χα&ά είρηται• 

1 οΓοητ] ης Α 11 AgsXectliua ΑΒ 12 Μουρτάτοι ΑΒ 

15 ασπρονς ΑΒ 

antea dictom. eiiv etiam niQnne e»t nt inter omnes , qni^ in anla rer- 
santur , decentem ordinem constitaat. qnemadmodDm enim qullibet ex 
proceribos deei^atitni et proprinin locam iii circanistatione obtinet, ita 
et quaelibet anticorum daseis proprJuin in ania tenet ^ocam. Barangi 
enijn ministri eimt ad foree coDcfavis imperatorii et trjclinii. ^ in anla 
▼ero palatii miiitee sunt statioDarii , habentee eqnoe , ^uibue etiam alo- 
gator praeest• poet isloe eunt alii etationarii, eed equie carent; babent 
taineii alpgatorem; qui spathas euas manibae gestant. deinde sunt quos 
nominaDt tzaconee, qai et ipsi pilaticia portant. post hos eunt alii, 
peditee qoidem et leti, quos murtatos vocant, quornro qnilibet fert tela. 
etationarii pileoe seu anibellas gestant, tzacones petasos sea cuculiones. 
feniiit etiam euperne colorie caesii ioricae stantibus leonibus ^ iisque 
albie in pectore insignitas, qni contra sese erecti ennt. similiter in 
Urgo• eont etiam Cortinarii, qui et ipsi praefectain habent, quem co- 
iDiteiD appellant; qooraiii licet classie rainor sit, stationem tamen habent 
infra locum imperatorii throni. Bardariotae destinati snnt ad cuetodiam 
" ianaae aolicae. omnee igitor isti, qnando matutinae landee, liturgiae et 
▼eepertlnae decantantnr , ordine qoiqne eno consbtunt» priniicerio aulae 
ipaos in ordineiii decentem cogentey «t dician eeU 



38 CQDINI CUROPALATAE 

Β - ^Υηηρηονϋΐ di οι KoQJtvaqioi άς την τοΰ βασίλίως σχην^, 
ήτις χόρτη δνομάζίταί. ο μίντοι κόμης αυτών και αντοί ί ' o^ot 
πανΙα φορονσι xoxxtva Ιχ των της χόρτης παλαιών πανΙων, Ι'ξ 
ων χαΐ Ιπϊ χιφαλης σχονφίας μόνον Ιρνθ^ρας ίντος μίν της οί- 
Χης, oi μίιν Si χαΐ χαπάαια' ϊτι τε χαΐ χάλτζας τοίούτας, μεί&$ 
παποντζβών μύΛνων• ϊχτ6ς δέ φορουσι τας τοιαύτας σχονφίας 
μετά χαπασίων• 

Τοι^κντα Ινίνματα ίρνθ-ρα Μνονται μίν xai oe Βάρδα- 
ριωται, δια πανίων, ουχ Ιχ της χόρτης άλλ* Ιξ οϊχίΐων, ini xf- 
φαλης δι Π(ρσιχ6ν φόρψα , άγγονρωτόν ονομαζόμ^νον , ϊχονάντί 10 
C μαργελλίων πάνων χίτρινον. χρίμανται δί ΙπΙ ζώνης ίχάστον τον- 
των Χώροι, ους χάλοϋσι μαγχΧάβια, μαστίζειν τους άξιους μαατί- 
ζίσθ-αι, φίροντίς αεΙ διχανίχια. δτ« 6k χαβαΧΧιχίύσυ ο βασι•^ 
Χίύς, προηγούνται, χαϊ φέροντες αυτά ορΒ^ια (υταχτουσι τbv 
Xaovm Ιχουσι δέ ούτοι χαΐ πριμμιχηριον• τούτους πάλαι 15 
Πέρσας χατα γένος οντάς ο βασιλεύς μετοιχίσας IxetS^ev ιϊς 
τ6ν Βαρδάριον Ιχά&ισε ποταμόν, αφ' ου χαϊ Βαρδαριώται χα- 
Χουνται. 

D *0 πρωτοσπα&άριος Χέγεται οτι ην κατά μίν το παΧαιον 

πρώτος τών σηα&αρίων παραμονών• νυν δί ουδψίαν υπηρίσΙαν20 
ϊχΒΐ. 

6 μβινρωρ ΑΒ ^ 9 χονρνης Β 12 Dost μαγκΧάβια Ρ ^og 

βακτηρίας tj ράβδους 16 poet βαύΐλ$υς ΑΒ lacimam nomine 

regis impiendaai• 

Cortinarii minietrant ad imperatorie tabernaculum , qaod cortis no- 
minatur; qaorum comee et ipsi fernnt pannoe coccineoe ex cortis yete- 
ribus pannie, et ex iisdem in capite galericuloe rnbros intra aulara qni- 
dero; at non petasoe. praeterea caligas eiasdem generis cnin nigris 
calceamentie. extra aalam vero geetant haioemodi galericalos cam pe- 
taeie eeu cuculionibue. 

HaiQemodi rubris iadamentie restinntnr etiam Bardariotae ,^ qnae 
confecta snnt ex pannis , non a corte eumptis , sed ex propriis. in ca- 
pite Pereicam gestamen gestant, cui nomen angnrotum, qnod loco mar- 
gellaram pannmn citrini coloris habet. ex cniuelibet hornm zona pen- 
dent lora , quae vocantur roanaclayia , hoc est baculi eea virgae , at fla- 
gellis dlgnoe flagellent• eemper ferant baculoe• praecedunt, qnando 
imperator eqnitaty et baculoe erectos ferunt, ut constitnaiit oranem in 
populo. habent et isti primiceiium ; quos origine Pereas imperator inde 
tranetulit ad Bardariam flnmen , a qao etiam Bardariotaram nomen iii- 
ditam eet• 

Protospatharine hoc nomen adeptus est , qala olim fuit primus iater 
spatharios etationarios. in praesenti nallum officlam geriU 



DE OFFICnS CP. CAP. V. 39 

Ό μίγας άρχων ovdi iv ντΐηρίτημα τώαψαι, χα< ο τατ&ς 
της 4χ£λης ωσαύτως. 

Οι μιγάλοί τζαόύσίΟί ^νρίσχονταί ίίταχτουντες την τον βοτ- 
σίλίίος σνντάξίν , υπο τΐ^ν μίγαν πρψμίχηρί&ν ίντις* 
5 Ό ηραίτωρ τον όημον ord' οίτος ϊχπ νηηρισίαν τινά, 

Ό των οϊχααχών λογοθέτης ωσαύτως. 
ΚοΛ ο λογαρίαστης της ανλης ονδ^ οντος ϊχα τι ντϊηρ^ 
Τημοι ννν• 

Ό πρωίτοχννηγ6ς Ιχπ μίν την νηηρισίαν ταύτην οτι τον /?α- Ρ 67 
10 σιΧίως τ&ν ΙΙηπον αναβαΐνοντος ονδύς ?τ(ρος τίν σχάλαν χατίχη 
ιϊ μη μόνος οϋτος, d παρών ενρίσχιται, αρχπ ii χαΐ των χννη^ 
γών των λίγομίνων σχνλλομάγγων. d δί 7ΐοτ« χννηγετονντος τον 
βασίΧέως αίμαχ&ηναι σνμββ τι ϊών ιματίων αετοί; ^ Χαμβάνη 
τούτο χαθ"* υπηρεσίαν ο πρωτοχννηγός. 
15 Ό σχουτίριος βαστάζει τb διβίλλιον χάΐ τον βασιλέως σχον- 

τάριο», όύ μόνον εϊς τ&ς προχύψεις, άλλα χαν οπον ο βασιλεύς 
&ηίρχηται. ενρίοχονται δί μετά τον διβελλίον χαΐ πάντες οι Βάτ- 
ραγγοί. f <τ£ ονν εΙς τό φωσσάτον ο βασιλεύς ενρίσχεται εϊτε χαϊ 
αλλαχοΰ, τό διβίλλιον πάντοτε εμπροσ&εν αντον φέρεται. 
^ Ό άμηράλιοςνπο τον μίγαν δουχαν ενρίσχεται, ηγείται δί Β 

τον στόλον παντ'ς. 

*0 ΙπΙ των δεήσεων δέχεται τας των αΐτονντων χαϊ των «ίι- 
χονμίνων αναφοράς, χαβαλλαρίον διερχομένον τον βασιλέως. 

9 

4 τάξιν Α 17 οΐ] οΐ άκολσυϋ^ονντες ΑΒ 20 χ^οτ^γεΐναι Α 

Neqiie magnae princepft officinin ali^nod hab«t, iit nec tatae anlae. 

Magni tzaiuii comitaUuii imperatoru ordioant, et subettnt magno 
primicerio• 

Praetor popnli caret fbnctione. 

Similiter iogotbeta rei familiarie• 

Neque iogariastes aulae aliquo mnnere foiigitRr* 

Primaa veDatoram hoc muneris habet: imperatore equiim ascendente 
nullos alius, eed ipse eolue, si praesens eit, etapedein tenet•^ praeeet 
venatoribue , quos canum mangonee vocitant. ei contingat aIi(|nod ex 
▼eetimende iinperatoris eaDguine aepergi in venatione, accipit iUud ex 
mQnere euo pnmas venatoniiii• 

Sculifer fert yexillum et imperatoris scutum non eolum ad loca 
qaibiu in throoo sttblimie eedet, eed qaocanqae ββ confert imperator. 
omnee porro Barangi ad hoc ▼exillum defendendQm eunt destinatu eive 
igitar imperator eit in exercita eive alibi, vexiUum semper iUi prae- 
porUtQr• 

Ameralius magno duci subditar, regitque totam claeeem. 

Magieter sapplicmii libeUorum, quando imperator eqaitat, suppli- 
catioiies eonuii qut petunt quiqaa inioria afifocti sant repipit. 



40 CODini CUROPALATAB 

Ό xoiatatmQ ύχι μίν naXcu χοΛ οντος vnti^Htta», νυν di 
συόαμώς. ^ 

Τ6 τσυ μιγάλου αδνονμίοστοΰ ντίηρίτημα λεχθ^σηοι δί 
τούτο, οηηνίχα τον μ^γάΧον δομέστίχου rd ιϊς τ6 φωσσατον„ 

Ό Χογοθ'ίτης τον στρατίοηΜΧον οίδιμίαν νπηρΒσίαν ϊχπ• 5 
C Ό nQonouQOiiiaQiug αρχΗ των φερόντων ορνπΛ ικυνηγύν^ 

ψΐρπ δι χσΐ χαράρτων ΙπΙ ^1/&νης^ ως ηροίίρηται. 

Ό Χογο^ίτης των αγΑών άχΐί χαΧ οντος πάλαι νηηρ^σίαν, 
νυν δί ουδαμώς» 

*0 μίγας δηρμψπηης Ιατι πρώτος των Ιρμψίων, οΰςίΟ 
χοινως ίνομάζονσι δραγομάνονς• 

Ό άχόλονΟ-ος άρίσχηαι μίν Ιίνοχος των Βαραγγων, άχο^ 
λον&ίΐ δι τφ βασίλίΐ ϊμηρούθ-ίν αυτών* διά τοι τούτο χοϋ άχ6^ 
λον^ος TJynat• 

Ό χρηίΐς τον φοσσάτον, τον βασΑίως ίϊς τ6 φωσσάτονίβ 
άριαχομένοΌ, τής παρ%μπίπτονσας vnod-iatig τοΓς στρατιωταις 
D f tVc ηιρί akiymv iht αρμάτων ύίτι χοΐ χουρσων η π^ρί τοϋοντου 
τιν6ς χα&ιστα χαΐ ϊξίτάζα» 

*0 Άρχων τον άλλαγίον άς την τον βααιΧέωςάρΙϋχηαι μίν 
aivxa%tv * χα\ νπο τίν μίγαν δί πριμ^αχηριον» 90 

Πρωταλλαγάτο)ρ ωσαύτως vnb τόν μίγαν πριμμιχηριον, 
nXijiv axoXov^fX omad^v της συντάξεως, ^va χαν άπολίμπάνηταί 
τις αέτης, ψίρτϋ οντος χαϊ άποχαΟ•ιστα έϊς την σννταξιν χόλ εν* 

S8 iay ΛΒ 

Qaaeitor oUm habebat officinm, nntic imllain• 

Fnnctio magni . adnuiniaetae expiicabitar, qnando agetiir de offido 
domestici in exercita. 

Logotheta cajstreiieu nallnm minieterinin habet• 

Primns accipitrarins praeest iilie venatoribus qai avee fernnt• ge- 
stat qnoque chirothecaiB in zona, Dt antea dictum• 

Logotheta gregnm sea pecuariae functas quidem olim faerat offido, 
nanc Tero nullo. 

Magnne interpres est primue interpretam , quoe Tidgo Dominant 
dragoroanoe. 

Acolathue barangornm praefectns eet• eeqnitiir imperatorem ante 
SIo8. ea'etiam de causa acolmhue, boc eet eecator, appeilatur. 

ladex^ exercitus , si imperator eit in exercita , ocGurrentee contro- 
▼eraiae militam , sive de eqaie sive de armia aive de praeda eive de 
aUa quacanqne re, coffnoecit ae componit• 

Praefectne ailagii locnm obtinet in comitata imperatoriO| et anbert 
magno phrimicerio. 

Protallagator eimilUer enbiieittir magno primicerioy et comita- 
tmn eeqoitary at ei qnta eam deeerat, revocet et in comitatiiiii re- 



DE OFFICUS CP. CAP• V• 41 

ταχτ^. ά Si xa\ ο μίγας ηριμμηίηριος iv χρ(1α τ§νος γίνοηο ταττ 
άπ6 τανττις^ π^ς %hv πραηαλλαγάτορα XiyH χα! καλίΐ τ<ήηον• 

Ό μ^γας δίΟίχητης ίΑδιμΙαν νπηρΒσίαν ϊχα• 

Ό ίρφα;¥οτρ6φος ψ μίν φροντίζουν χαΐ ^ιμίλουμίνος πάΧαι Ρ < 
5τ^ ίρφάνων, νυν ii οϋαμώς χίκτψαΐ ηνα ντνηρωίαν. 

*0 πρωτονοτάρως όηλός χαΐ άπ6 τσυ ίνόμαχος* πρώτος γαρ 
τ&ν> νοταρίων ήτοι των γραμματικών• 

Ti του ΙπΙ των άναμνήαων -υπηρέτημα πάλαι μίν ^ του 

οπογράφΗΤ&αι τους Ιν ταΐς στρατιάίς χαΐ άλλαχου αριστεύοντας, 

10 χαΐ άναμιμνήσχίΐν τ^ νπίρ αυτών τφ βασιλείς ^να λαμβάνωσι 

τάς πρόσηχουσας τιμάς• χατά ii τb παρ^ν ουδιμίαν ντχηρίσίαν 

Ό δομίοτιχος τιιχίων ϊχΗ τσντο τί νπηρίτημα, ίτι έΐ τίνος 
τΛ χάστρα τηριποίήσιως ϋοιττο, Ιπιμύαΐσϋ-αι τοντο ϋς ji ava^ 
Ι5χτίζεσ&αι. 

Ό προχα9ιημ9νος του χοηώνος του βασιλιχοΰ &ρχ€ΐ μίν των Β 
χοιτωναρίων, άρίσχηαι δί νηο τον του χοηώνος παραχοιμώ^ 
μ^νον• 

Ό προχαΟ^μίνος του βεστιαρίου νπ6 τ&ν πρωτοβίστιαρίτψ 
90(υρΙσχ^ται, υηηρίτιΐ di χαΐ (Ις τάς προφίρομίνας χαΐ ϊξίρχομένας 
ιϊσόδονς τι χαΐ Ιιξόόους• 

*0 βίστιάριος ϊχη υπηρίτημα &αλάσσιον• του γαρ βασι-' 

4 6 yvAgo om 19 vnd — SO c^^/dicerffi] df^M (ikv Pictia- 

Qiov Ay om Β 22 d βΒοτιαρίου Α, τ6 psctui^lov Β 

dncat debltaniqiie ordinem consenret• ri vero magnue priniiceriiie ali- 
qao ex militibae oomitatM opue habeat, eignificat id p^otallagatori, qui 
enm accereit.. 

Magnae adminietrator nnllam faiictioiiem habet* 

Orphanotrophae oHm habebat corani pupillonimy nanc omni officio 
caret. 

Protonotarina ipso «no nomine iimoteecit s eet enim primii• notario- 
rtun eive ecribarum. 

Eioa qui a memoria fanctio oHm erai, at eonim qni in expeditioni- 
bne et alibi praeclare ee geeeiseent, noinina deecriberet, eoeque inipe- 
ratori in roemoriaiii revocaret, qno inetie honoribna et praemiia af&ce- 
rentor• in praesenti nuIlaiD fanctionem habet• 

Domeeticoe murornm hanc fanctionem habet, nt ύ coiue nrbee re* 
paratione egeant, ea reparanda cnret. 

Praeeee cubictili imperatorii praeest qnidem cabicalariuy aed anbia• 
«et accnbitori cubicnli. 

Praeaee veetiarii eBbiicitar protoveetiaritae. operam raam locat in 
aeceptomai expeiMornmqne proTentaaiii ratioiiibiie annotandia• 

Vestiarii mttnoa occttpatiir in mari• luua qnando imparator ezpe- 



42 CODINI CUROPALATAE 

, λίως xardt 9άΧασσαρ στρατΈύοντος αρ/Η οίτος τον τό βισηά^ 
ρίΟΊ» φέροντος πατίργον, άχολονθ'ίΐ re χατόηιν του βασιλιχοΰ 
χατίργου• 

*0 ίταιριάρχης υπηρετεί μϊν εϊς την ηαράατααιν , ώς ηροιΐ-- 

C ρηται, σνννπηρετύ ti χαι τ^ /ucyaXfti ίταίριάρχγι υτάρ των πρβσ-5 



*0 τξς ανλ^ς λο^α(>£αστ97ς λογίζεται τους Ιν τΎ\ avXfj άρι-- 
αχομένονς ηάντας ρογάτορας, d λείπει uvi &πο της ρόγας αντον 
η ί1ξεδ(^λευσεν υπέρ Srv ϊρογεν&η. 

2τρατοπείάρχης των μονοχαβάλΧων υηηρίτημα είχε τοιου- 10 
τοτ« ήσαν Ιν τοις χατ& δ^ίματα τόποις φωσσάτον τάγματα, . οΧ 
μίν μεγαλοαλογΐται ονομαζόμενοι , οι di τριχάβαλλοι,' οι δί όιχά» 
βαλλοι, χαΐ ϊτεροι μσνοχάβαΧΧοι. ην0θνν οντος ο στρατοπεόάρ-- 
χης φροντιστής χαϊ ΙπιμεΧητης χιονών των μονοχαβάλ'Κων. 
D Ό των τζαγγρατόρων στρατοπεόάρχης φροντίζων ώσαντωςίβ 

χίά ϊπιμελονμενος τούτων, χάί α των μονρτάτων στράτοπεδάρ^ 
χης ομοίως• 

Ό στρατοπεδάρχης των τζαχονξον Ιπιμελεΐται των άς τα 
χάστρα ενριαχομένων φυλάξεων , ύΐτινες τζάχονες ονομάζονται* 

Ό προχα3^μενος των μεγάλων παλατίων επιμελητής αυτών, 20 
χαΙ των Βλαχερνων παλατίων ωσαύτως προχα^μενος. 

2 [>oet xueziayov Ρ ^α>β τ^ιι^ρεη? 9 $ ε/ έδούλενσεν k, η εις 

δονλενΰΐν Β 12 μεγαλοαΧλϋΐγΖται margo Ρ 21 ώΰαντΰ9ς 

om ΒΡ 

didonem marinam siiecipit, iete praeest triremi quae Tertiariiiiii (impe- 
ratoris ) vehit. pone sequitur tnreinem iroperatoriam. 

Hetaeriarcha quidem, ut ante dictam est, ad circuinetationeiii ini- 
nistrat. simul autem com magno hetaeriarcha curam gorit eoruin qai 
refapam qnaerant• 

Loganaetee aulae nnmerat et compntat omnes milites qni in aala 
etipendia merent; et dispicit num qnid alicni de stipendio desit, ant 
num plene satisfecerit pro stipendio qaod accepit. 

Stratopedarcha inilitani qni uno eolnm eqao ntantor, haiosmodi 
iDQnne geseit. erant in locia tbematani exercitus agiDina, qnoruin alii 
appellabantur μεγαλοαλογιτ<η ^ alii a tribne equis tricaballi, alii a doo- 
bus dicaballi, alii ab ono monocaballi• et isti soii pertinebant ad ca- 
ram etratopedarchae. 

Tzangratorum cnram eimiliter gerit eoruni stratopedarcha , nt et 
martatorom eorundem stratopedarcba. 

Stratopedarcha Tzaconum carator est cuetodianun in nrbibne , qni 
Tzaconee nominantnr. 

Praesee macnorain palatiaram eadem palatia eob aiia cera babet, 
nt et praeaea piSatiornm qoae mint in BkiGheniie• 



DE OFFICIIS CP• CAP. VI. 43 

Των ^ψάτων δομίσηχος ψ naXat φροντίζϋίν χαϊ ϊηίμιλοί^ 
μένος των τον δημόσιον πραγμάτων» χαϊ ot δομίοτ^χοί των rc Ρ 69 
άνατολίχών χαι δντιχων δεμάτων ψροντίσ%άΙ ωσαύτως χαΐ ίπιμ£- 
ΧηταΙ των Ιχέισι δημοσίων πραγμάτων, 
5 Το τον μεγάΚον μνρτοίΗον νπηρίτημα ανεπίγνωστον Ιστ^ν. 

Th τον πρωτοχόμητος Β-αλάσσίόν Ιστιν• άρίσχιται οντος 
των Ιν τψ βασιΧίχψ στόλψ πάντων χομητων πρώτος, 

ΚαΙ τό τον δρονγγαρίον ωσαύτως θ•αλάσσίθν• δρονγγα 
ποσότης τοσούτων τινών ίρμηνιύίται, ης η αρχή ο τοιοντος Β 
Ι^δρονγγάριος• 

01 προχα9•ημ(γοι χαΐ οΐ χαστροφύλαχες νπηρίται Ιχάστης 
χοτ' αξίαν των πόλεων, 

'Έως ωδε πασών αΐ νπηρισίαΐφ 

Κεφάλαιανς. ρ 77 

iSIIeQl tfig τώψ dsmtotixav ioiftSv τάξεως ^ %αϊ των χατ* οντάς ηλον- 
μένων ϋΊμων, hf atg διαλαμβάνεται %ei «$ρΙ του μεγάλου δομΒηΙχου 
νπηρεΰίιζς^ του τ8 πΐίΐέρνη χαϊ δομεατίχον της τραπέζης 
χαϊ του ίιπϊ τραπέζης» 

Tfi χδ' τον ^εχεμβρίον μψός, χαβ-^ ην η των Χριστον- 
^γίννων παραμονή, τον βασιλέως άς τον ορθ-ρον μη εξελ&όντος 

1 7ΐν] ώβαυτως ^ν ΒΡ 3 δυοιπών Α 13 ^ως — ύπηρε^ 

ϋ(αι om ΑΒ 14 cr^] d' Α 15 iwiMsv αΐ ^ορναί, ας 

Μϋ'ααι ποιηααι^ h τφ παλατίφ' χαϊ πρώτον περϊ της ϊορτής 
των Χριστουγέννων Ρ 



% 



Domeeticae thematani olim cnra ena pnblicae res comprehendebat. 
et domestici orientaliam et occidentalinm thematam eimiliter caratoree 
erant pQbHcornm negotioniin, qni ibi enaecebantiir• 

Magni myrtaitae munQs est incognitDin• 

Protocomitie fnnctio ad mare epectat : est enim in imperatorie daise 
comitam omninm primae. 

Drungarii ofliciam coiuimiliter ad mare pertinet• dnxnga eet certae 
namerue milituin, qnibue talie drangarius imperat• 

Praesides ciTitatum et caetrorttm cuetodea minietri eniit pro cnins- 
qiie civitatU dignitate. 

Hacusqae omnittm adminutrationee• 

C a ρ ο t 6. 

Segutinliir foHae φια$ in palatio feriari iolexi; ef primum 
ac fe»io naUvitaUB domku. 

Meneie Decembrie 24 celebratnr vigUia nativitatie Christiy impera- 
tore ad mataUnain eecundaiii neitatam eibi coneaetndiaem non egresso» 



44 CODINI CUROPALATAE 

χατ& Tfjt Ιξ ^ονς αντω σννη&αοη^, άλλ* Ιν τω αίτου χίλλίφ cv- 
ριαχομίνοΌ, φίρουσι μετά την άηόλνορ οί χανοτάρχαί χαΐ iinwaiy 

Β ίϊχοροστάσωψ , ύς S χρίμανταί ϋγιαι έΙχΑνις της w γεντησ^ως του 
Χρίστου χαΐ ίτίραί τριΐς η τίσοαρ^ς• ίμπροσθ-έν Si τβντου ονα- 
λόγιον, Ιφ* συ htixinat ayiw ευαγγΑίο^τ, χαϊ oi μίν ΐΈρίΤςΒ 
^στανταί πλησίοψ των αγίων ίΐχόνων μηά των Ιεραρχών στολών, 
οι 6* άνάγνώσταί μίσον του τρίχλίνου χατΑ πρόσωηον του fiwst^ 
Χέως μηά των Ιματίων χύά ΙηιρριπταρΙων αίτών, φορουντις χοΛ 
χαμίσια Ιηάνω των Ιματίων, ο μίντοι πρωτοψάλτης χαϊ ο δομέ- 
στίχος λευχά, ο λαμπαδάριος Si χρατώ> τό χρυσουν δίβάμηουλσν, 10 

C δ μαΐστωρ χαΐ ηάντις οΐ ψάλται ηορφυρα• οΐ χανονάρχαι di 
μετά ίματίοχν μόνων χαϊ άσχίπιΐς, χαΐ μηΛ ταννα ο ηρωχοβε-^ 
στίαρίτης τε, ο μΙγας ίταιρίάρχης, ο πρίμμίχήρως-της αυλής, 
οί ίταιρίάρχαι, χαϊ Saot φίρουσι το Sixavlxtov χαϊ υπηρηουσίν, 
(ϊσάγουσί τους άρχοντας είς τ^ του βσσιΧίως ηαράστασιν ώστε 15 
τούτον πληρωθ-ηναι τ^ν οίχορ, χαϊ μηά τούτο ϊξίρχεται ο βασι•^ 
λεύς του χελλίου αυτού, του μεγάλου δομεστίχου έϊς τί^ν Θνραν 
ισταμένου χαϊ την του βασιλέως φέροντος σπά&ην, αμα ουν τφ ' 
τύν βασιλέα φανηναι οι ψάλται αυτίχα ψάλλουσι το πολυχρόνιον. 

D ψαλλόντων ϋ τούτων 6 βασιλεύς απέρχεται χαϊ ασπάζεται τβ^ςβΟ 
αγίας άχονας• ε7&^ υηοστρέψας Ίσταται πλησίον του θρόνου αυ- 
τού, του μίν μεγάλου δομεστίχου χατά το άριστερον μέρος ιστα- 
μένου του βασιλέως μετά της σπάθ-ης, ώς εΐρηται, του di λαμ•^ 

7 μίύον Ρ 14 τά διχανίχια Β 16 τοήων Β 

fed 8110 in condaTi conmorante• fimto matntino et iimieio ooelv ca- 
Bonarchae imagiDes affeniiit et tabalatani erigunt, tx qao pendent 8an> 
ctae^ imagines naiiyitatie Chrieti et aliae tree vel quattoor• coram boc 
pnlpitam est, in qoo eanctam evangeiiain repoeitnm iacet. et eaoerdo- 
tes qoidem etaat prope eanctas imaginee cum sacerdotalibiia eois etoiie : 
at lectores stant in medio triclinio e conepecta imparatorie cam ams 
tanicis et capida tegiainibue , ferentee qaoque camieia euper vestes, 
protopealtes qoideni et domeeticTO candida, lampadariiie anteni tenens 
auream hastam , coi cereue eat impoeitoe , magieter et oinnee cantores 
pnrpnrea; sed canonarchae cnm solie tnnicie adstant, et capite aperto. 
poet haec protoTestiarites , magnae hataeriarcha , primicerine aulae, 
lietaeriarchae et quotquot bacnlos femnt et mimsteriuin obeant, intro> 
ducunt proceree ad imperatoris cbrcnmetationem, donec impleator domae• 
poetea egreditar imperalor ex eno conclayi , magno domestico ad ianaam 
«tante et imperatorw eneem ferente. igitnr eimnl ae iinponilor apparet. 
cantores etatim cannnt ilhid '*dintiinuini faciat dene imperinin tnnin•' 
quibne caaentibus imperator yadit, sanctaaqoe imagines oecnlatar• deinde 
rejpraseue stat prope tbronom emiin, magno domestico ad einietram im- 
peratoru lataa stante cam itpatha een enae imperatorioy ot ^otnai eat. 



DjE OFFICnS CP. CAP. Vh 45 

^μμίνης λαμηάόος ψίρ^τος, ης δη Χαμηάδος 7« μίν Άκρα dai Ρ 78 
ύΛ κηψαβά^ΗιΛς βλαμμένα, το ii μίσον διά η^ταλίον Χ£/^*σα>- 
μίν^ν ϊχαντος σταυρούς Ιψτίς χνχλψ χοχκίνσυς• της ονψ των 
5 ωρών Ινάρξπύς γινομένης φέρα αντίχα τιαιδόπονλον του βίοτιοτ- 
ρίον ri του βααύίέως itxavbuov, Βπιρ λββών i μέγας ηρίμμίχ,η-' 
ρως φέρων ϋδωαι τψ βασίλιΐ, 

Ίστέον α ΟΤΙ ίϊς μίν τάς καθ-* Ιχάστψ γινομένας παραστά^ 
pug ο βασιΧάς Χέγπ Sn τί SixavUdv μου, κα\ φέρπ τούτο 

10 τον βίοτιαρίου παώοπουΧον, καθ^α πρηται* ΙπΙ ϋ των Ιορτών, 
5ταν παράστασ$ς γένηται, μηά τb τόν βααύίέα άς τ^ &ρ6νον 
αντου οτα^ηνοΑ, χαΐ χωρίς του hlmiv airhv Sti t^ iixavUtov 
μον, Χέγπ ο μέγας πρψμοζήρέος , παιδόηουλον, χαΐ φέρΗ.τουτο. Β 
ο α π£ρΙ τούτου λόγος ουτός Ισην, οτι άς τας xa&^ ημέραν των 

ί6ορ9'ρων παραστασΜίς καΐ των ίσπ^ρινων, μιτΑ ri τους έντιμους 
των αρχόντων έϊς τ^ παράστασίν άοά,δ^ίϊν, λέγιι 6 βαοίλιυς δτ< 
%6 iixavlxiiv μον, σημιΐον ον τούτο του χαΐ Thv τιαραχάτο^Ο^ίν 
Xahiv daud-iXvm κατά ii τί^ς μιγάλας των ιορτών πάντξς άρχον- 
τες Τ€ χαΐ οΐ λοιποί έϊσέρχονται, χαΐ ουκ tou> χριία όώ τοντο τ6ν 

^Οβούΐλέα ζητησαι τ6 διχανύαον. αυτού' τόδέ γαρ ίϊδώς ο μέγας 
ηριμμιχίηρ^ος λέγη άνιρωτήτως, χού φέρουσιν αυτψ 

ΨάΧλονται ουν αΙ ωραι, ως ^ος, η τ£ πρώτη, η τριθ-έχτη 

7 φέρων om Ρ 11 na(fmcvacBig γένωνται Α 16 ixe^siv Ρ 

17 παραχάνω Α 19 iavui Ρ 22 τριθ' Βκτη Α, τρίτη 

hivn Ρ 

lampftdftriiie avtem infra magmim doiHMfticiiiii feri anreiim eontttm cim 
ardente lanpade; cuias Iaiii|>&3is eapremae partee tinctae eunt cinnabari; 
mediam Tero per bracteain inanratuni eet, quae iatoe cruces coocineaa 
in orbem repraesentat. faoto igitiur horarani initio, famulus veetiarii 
etaiiin imperatoris eceptrum affert; qnod magniu primicerine imperatori 
porrigiC 

8cjendnni eet in^eratoiem in qnotidianM drciunttationibne dioere: 
proferatar •ceptram meQOi. et mox famiilttia veetiajrii illud afferre, ot 
aalea duimue• ceteraia in fMtie, quaodo drcaiBetatio inetitoitiir, poet- 
quam imperator stat eno ia eolio; omieso ilio pFoferatur sceptrQm 
mettmy magmie priaiiceriBe oonpeUaiu faoiulaniy βυηοΐβ^ inqnit: et con> 
festim soeptriun apportaU^ ratio haiiM est, qaia ία ^Qotidianie matatini 
et TMperarain circuroetationibue , postquam honoratioree ex proceribiia 
in drcanstatioiie iam praeeentce suBt, ait inparator '*proferatiir sce- 
ptnim memn;" quod argumaBtQ est populam, qui inferine coneiatity 
etiam ingreesurQm. at in mag;nie feetie umnee proeeres et reliqui ia- 
trant, nec opus est nt imperator aceptrnm βααιη depoacat: hoc enim 
•ciene Biagnua priiniceriae ίηιαβςοβ praecipit, et afferunt illud• 

Cannatur igilar horae, ut mone eet, prima, tertia, Mxta et oona 



4β CODHa CUROPALATAE 

C χαι η Ιν^άτη, μηα χ&ν τροηαρίων. 9Ϊς μίντοι %h 'nXeoxoSov τ^ς 
ίν^άτης ώρας τρσπάριον Xlyit ο ηρωτίϊψ&Χτης τό ίί'ξα, χαΐ α^άλ- 
Xrtou. iha χοΛ rb χάΐ νυν χάΐ aiL χαΐ ου ipaXkerai Ιχ iev^ 
%{ρου μίν τό τροπάριον, άναγίνώσχηαι Si inh του χανονάρχου• 
Sg xm μ£τα το άναγνώναι Xiyii οντω '^ηολυχρίνίον ηοιησαι ο ^€0ς$ 
τψ χραταιάν χαϊ αγίαν fiaatXilav σας ύς πολλά ιτη* χαΐ πάλιν 
Ιχ τρίτου ^πολυχρονιον ποιησαι ο Β-ώς την θ-ιοπρόβλψηον ^«ί- 
στιτηον χαΐ θ-ιοφρούρητον , χραταιαν χαϊ αγΙαν βασιΧιΙαν σας έΐς 
πολλά Ιτη^^ χαϊ ^άλληαι τ6 τροπάριον αυΟ-ις, Ιπ€Ϊ το νυν χοΐ 
άά προερρί&ψ 10 

D Τους μίν ονν 'ψαλμούς των ωρών άναγιν(ασχει ο αρχίδια-^ 

χονος, την προφητιίαν χαϊ τον απόστολον ο πρωταποστολάριος, 
των δί Βυαγγίλίων το μίν πρώτον ο πρωτοπαπάς ^ τα ti λύΐπά 
ϊίριΤς ΐτιροι. 

Μετά δί την άπόλνοίν των ωρών του βασιλέως αηΑ9νντος 15 
αυΟ^ις χ<ύ τάς αγίας €Ϊχ6νας άσπασαμίνον, χαϊ μετά τούτο εις τό 
χΑλίον αυτού άσΛΒ•οντος, λύεται η παράστασις μέχρις αν η της 
λειτουργίας προσηχουσα ελΟτ] ωρα, χοΑ τότε ψάλλεται ο εσπερινός 
νμνος. γίνεται μίντοι τούτο ούτως y είηερ τύχοι ούσα η εορτή Ιν 
Ρ 79 οΧλγι της ίβδομάόος ημ{ρα* εΐ δέ Ιν σαββάτω η χυριαχγι, των 20 
ωρών χαϊ των τροπαρίων ψαΧλομένων πάρεστιν μίν ο βασ^λιενς^ - 
ου μτν δε χαϊ εϊς την λειτουργίαν , αλλ' Ιδία ψόλλεται αυτή• 

2 τροηάριν Α 6 χραζαιάν χαΐ om Β 13 dh L] δέ γε 1. Α 
19 τύχΐ] ΑΒ 

enm tropariu. ad nltimnm nonae faorae tropariiun didt protopealtee 
**gloria patri et filio et epiritai sancto;" et decantatur. addUnr deinde 
et boc *et nanc et eemper;" nec eecnndo cantatnr tropariQin, legttar 
aQtem a canonarcha, qui poat lectionem eic profatnr *aiatarnnni faciat 
deue praepotens et eanctum imperiam Testruni ad mnltos annos•" rar- 
βαβ tertia vice "diuturnum faciat deae a deo acceptam et a deo ctisto- 
ditum praepotena et sanctum imperiam Teetram ad roultoe annos." 
deinde acclamant circnmetantee "diatarnum faciat deus eanctnni innpe* 
riam Teetrum ad multoe annos." canitnrqne illad tropariuniy iteriiniy 
cnm illud "nunc et eemper" antea decantatain fuerit. 

Pealmoe horaram legit archidiaconne , prophetiam et apoetolam 
protapo8tolariu8. ez eTangeliie primam quidem legit protopapa, reliqna 
alii sacerdotee• 

Finiti» horis , imperatore rnrsue abeunte et aanctas imaginea ex- 
■oscnlante enainque conclave repetente, βοίτιίατ circumstatio , donec de- 
bita litargiae hora advenerit. et tunc psallantur i^esperae. et hoc ita 
fit, 81 feetam in aliam septimanae diem incidat. si Tero fegtum in sab- 
batQDi aut dominicam diem inciderit, cam horae et troparia concinan- 
iar, adeet quidem ifDperator, sed non in liturgia^ quaa privatim pera- 



DE OFFIOIS CP. CAP. VL 47 

^'Siyf ahla τον μη ηαρίΤναί oiThv βααιίΐα και tlg την λ^ιτοί;^- 
γίαν ϊστιν οτι τάς μίν αλλάς πέντε ημέρας ψάλλεται πρώτον ο 
Ιαπιρινος νμνος χαϊ μετ* αντον η λητονργία , ιΐ δί Ιν σαββάτω 
τυχοι η Ηνρίαχ^, ttg τρίτην ώραν. της ημέρας γίνεται η λειτίτνργια• 
5 iia τοι τοντο χαϊ σνόέν σώζει ί(/άλλεσ&αι την τοιαντην ολην αχο- 
λουβ-ίαν των τε ωρών χα! των τροπαρίων, όιά το πλεΐστην είναι, 
ΧΟΛ ίξ ανάγκης ψάλλεται μίν πρώτον η λειτουργία ϊδίως, ως χατα 
τον τεταγμένον χαιρον, χα2 avfv της του βασιλέως επιδημίας, Β 
χαζά δε την του εσπερινού ωραν^ βασιλεύς ερχηαι εϊς την Ιχ^• 

ν^χλησίαν• 

Τών ουν τροπαρίων ψάλΧομένων ο μίν βοϋΐλεύς φορεί σχιώ- 
διον χαι την χαΟημερινην στολην αντον, χαϊ οι άρχοντες δε ωσαύ- 
τως* χατα δε τον εσπερινών χαΐ την λειτουργίαν άλλάσσει ρονχον 
μαργαρηαρεινον• φορεί δε επΙ χεφ>αλης το Joxot;y αντψ φόρεμα, 

Ιδηως η χρινωνίαν η τετράφυλλον η τι έτερον ομοιον τούτοις* οι δέ 
άρχοντες σχαράνιχα φαχεώλια χαΐ καββαδία χαι Ιπιλούριχα, εχοτ- 
ατός χατα τί^ν ταξιν αντον. 

Ψάλλομένης ονν της λειτουργίας , η μόνον τον εσπερινον, C 
εϊ Ιν ααββάτιρ η χνρια>η} τνχοι, ώς εΐρηται, οι προρρη^έντες 

η άρχοντες οι χα2 της παραστάσεως νπηρέται τα βασιλικά φέροντες 
φλάμονλα της πρβχνψεως ιστώσι καταντικρύ, α δη και εϊσι ταντα, 

6 οίην om Ρ 6 ^re om Ρ 13 poet ^ονχορ Ρ ηως έπάν» 

Βνδνμα 16 po8t χαβ^άδια ¥^ως ίνδνματα 

ι 
gitttr• canea cur imperator litargiae non sit^ praaaeBS eet ista, qoia 
aliie . qainque antecedentibus diebus cantatur primum Teepertiniie hyinnu8y 
et poet hunc liturgta perfidtur. ei vero festum in sabDatum vel domi- 
nicum diera incurrat, bora tertia diei liturgia celQbrator• quamobreia 
integrum non est ut buiusmodi totum officium horarum et tropariorara 
pereolvatur; eo quod sit yalde prolixuin• hinc neceesario pnue litar> 
gia seorsim decantatur, tanquam etatuto tempore, et eine imperatorU 
praeseotia• at cirta Yeeperaruni horam imperator ad ecdesiam se con- 
fert. 

Dum igitur troparia psallniitur, iroperator^ fert pilenm et quotidia- 
nnm euam amictuin. eiiniliter et proceres aolici• circa veepertinas vero 
laudee et litorgiam mntat suum. rQchum , hoc eet extimam indumentuniy 
margaritis contextuiu: fert autem in capite quod allubescit geetameny 
pnta vel crinoniam vel tetraphyllam vel quid assimile. proceree yero 
geetant ecaranicay pha^eolia, cabbadia et epiloricai qnilibet aecandam 
ordinem et dignitatem suam• 

Dnm igitnr liturgia peragitnr aut eolae yespertinae laodeg decan- 
tantur, si festum sabbato aut dominico die occurrat, at dictom eet, 
praenominati proceres, qui etiam circnmstationie moderatores sunt, ge- 
eftant fiammala ex adverso imperatorii βοΐϋ, quae siuit ieta« luiuni qui- 



48 CODHH CUROPALATAE 

tb jujv & ίίρχίστράνηγος, rb 3i ϊηρορ dnttvag ϊχθ9 ηοΧΙ&ς Μας 
ΐ€ραρχών ίχτάγλωσσοτ, οπιρ χαΧίΐται ίκταπόίίοτ. άλλο στβν- 
ρ6ς ΙχίϋΨ dxifi^ag των αγίων τεσσάρων μιγάΧωτ μαρτύρων , /ίημψ- 
Ό τρίου ΠροχοηΙου χάί θωόώρωτ, ίηρον Χχον %hv αγιον Γίώργιον 
kfp^TmuVy άλλο όραχόνταοτ, χαΐ ϊτίρον ii rtjv τον βασιΧέως ίχονΒ 
στηλην Ιφιππον. & ίη ταντά άοιν ΐχαστον ανά όνο, ήτοι ομού 
ίβ^ τ6ν ά^ίβ-μόν» ϊμπροσ&εν ii των τοιούτων φΧαμού\ων πρύί-' 
αταται ο σχοντίρως βαστάζων τί δίβίλλιον, ο δη hi μίνον ίν, 
και τh σχουτάριον τh βασά,ίχον• ijv μίν ονν πάλαι σννη&εια, St£ 
η τον βασιλέως σύντάξις ήσαν ίίξαχίσχίλιοι , ήσαν χα&* %νίχαστον 10 
φλάμονΧον τιενταχόσιοί• νυν δι τ& μίγ τοιαύτα φλάμουλα φι- 
Ρ 80 ρουσι xai ίστώσι χαταντιχρν, ως έΐρηται, της ηροχνψίως* ixthg 
di οπόταν στρατεύει δ βασιΧίύς, χατά άναΚογΙα» της ποσοτψος 
της αυτού συντάξίως Ιχιι χάί φλάμουλον ιν τυχίν η δύο. οπ§^ 
ίτ3•€ν δι των τοιούτων βασιλιχών φλαμούλων Ίστανται τίί τωνί& 
δεσποτών χαί των αρχόντων, ου μί^ν χαΧ χατίί ταξιν• τούτων 
δ* αυ οπισ&ιν τδ> των δημάρχων» 

Μετά δι τψ άπόλυβιν των προρρη&Ιντων ϋμνων πάντες 

^άλται τε χαϊ οι αναγνωσται πολυχρονίζουσι τον βασιλέα έΐσερ^ 

χόμενον Ιν τfj ΙχχλησΙα προσχυνησαι χαΐ άντίδωρον ληψεσθχα^ίίΟ 

Β είτα ανέρχεται ο βασιλεύς ϊπίτης προχύψεως, χαϊ αυτίχα έρχεται 

ο βασιλιχος άπας χληρος μετά των προρρη^^έντων Ινδυ^ιάτων αυ^ 

6 ταντά? 7 τον ιχΜθ^ιτ om ΑΒ 8 μ6ν9ν'\ ^ ΑΒ 

10 ηύαν xttd^] ^rot ««d'' Β 15 βοαιΧιχων φλαμονίαίν om Α 

dem archietrate^ appellatnm, altenmi habens mnltae diTinasqne eacro- 
rnin pontificnai ima^nee lingulie oeto, quod Tocant octapodimii^ tertiDm 
crnx eet, habene imaglnes eanctoram quattaor magnoram raartynuii, 
Demetrii Pro€opn et utriiuqiie Theodori; aliud repraeeentana S• G«or• 
gjium eqaeetrem, aliad draconteam, aliud imperatorU effigiem eqao in* 
sidentie exhibene• bina et bina eant omnia, noc eet univeree daodeciia• 
ante qoae flaainiBla etat ecutifer, ferene diveliam sen vexillitm impera- 
toriamf quod ab aUis eeparadm et eingulare tenetnr, cam imperatoria 
scato. olim, quando praesidinm iroperatoris eex milibue constabat, ad- 
erant οαίτίβ flamniulo quingenti. nanc yero talia flammula fernnt et 
stataDiit e reglone imperatorii solii , ot diximae. extra vero, quando 
imperator in e3q)editione Tersatar, eecaiii circnmfert pro exercitne ma* 
gnitndine αηαιη vel alterum flammaltim• retro haiosmodi imperatoria 
flammula ▼isnntar flaiBBiuIa despotaram et proceruni) at non eerto or- 
dine• pone iata «ooepiciiuitiir flammula rectonim popnU seu triba- 
norum. 

Cetenim poetqiiam praedicd byoiiii finem aecepernnt, omnee can- 
iores et lectores mnkos annoe imperatori apprecantar, qnando ecclesiam 
ingreditur adorationis canea, et ut panem benedictom «imat. deinde 
redit imperator ad eoliHm eleyatttu, et confeetioi adeet imivenas impe- 



m OFFIcns CP. CAP. VI. 49 

τωψ ίη, %ών τον κλήρου χαΐ αυτών ό^ των φλαμονλων, ίστορνται 
πάντις οί λίγ6μ$νθί ncuyvithat, ^rot σαλταγχταϊ βονκχίνάτορ^ς 
άναπαρίσταϊ χαΐ σονρουλ§σταί , ούτοι χαι μόνοι* άηο γαρ των 

$Umofv ίργάνοίν ονόί *iv παραγίνηαι• dta ^χονται ώσαντως 
μηά των φοριμότων, χαϊ *ίατανταί &αστοί χατ& την τάξιν αυτών, 
χα^α χαϊ iv τψ τριχΧΙνω. ομοίως xu\ οϊ Βάραγγοι, χαϊ ϊστανται C 
χαΧ wioi Ιν τ^ avXfj πλησίον των τ^ς προχνψίώς χιονιών, φίρον-* 
τις τας πίλύιας αυτών ΙπΙ των χαρποχείρων αυτών* τον βασιλέως 

iOii uvwd-iv anb της ηροχυψξως φανίντος αΐρονύιν ακνας πάντ%ς, 
ως ι&ος, Ιηι των ώμων αντών, χ 

Ι^νίρχομίνον ονν τον βααΰΜος, ώς δίδήλώται, ιΐς την 
ηροχνψιν σννανίρχονται χαΐ οί ί&ιηόται , ϊτι ϋ ο λαμπαδάριος 
μηοί τον δίβαμπονλον χαΐ της λαμπβϋ^ας χαΐ 6 πρωτοβίστιάρως» 

\Sxai InHOfj χρίμανται βηλόΘνρα άς τίρ^ χρόχνψιν την του βασι^ 
λίως χαλύπτοντα ϋ^αωρίαν, ο ηρωτοβιατιάριος πιλατίχια χρατών 
απτ^ωρημίνα γι οντά χατα την όι'ξιαν χ^ΐρα αύτον, πίρΐ ων μ%τ^ D 
οΐίγον ρηθ^ήσηαι, Ιχβαλών αντ& άηο του βηλο^ρου iiixvwi 
προς τον λαόν, δηλών διά τούτον οτι ανηλ&ϊν ο βασιλεύς εϊς την 

ζΟπρόχνψιν• οντος ουν Ιν τγι προχυ^/ΐι του βασιλέως χαϊ το ίαυτου 
στίμ^α η τι τών αΧλων αυτόν φορεμάτων φορίσιιν μέλλοντος, ο 
πραηοβεστιάριος λαμβάνρν αντο άτιο τών τον ρονχαρείον νπηρε- 

3 βυκηάτο^ες ΑΒ 6 €ΐΰτών om ΑΒ ^ 10 αντούζ Ρ liS poet 
ndazlma Ρ ηα^ ΰκήπτ^α 18 πρόθυρου Ρ 21 φορέοιν Α, 

φΰρέΰΐα Ρ 

ritlie dtxuB ew» Mtpntdictis iBdttmeatiA βτιιβ, et stmit ante flanimnla• 
inter haec «itein, denuD, in^nam, et flamraala, stant einnee qai dicun- 
tor paegniotae, oempe tabicinee, bncdnatores , eymbalietae et sarnH- 
sUe; ei hi aoli: naia ez miniitionbBa iBetrumeiitis ne uiiiiin quideni ad- 
est. postea adyeniunt quoque proceree aimiiiter cnm snie geetaminibue,' 
ftantqne aingttli eecandiun ordlDetii et diepBitatem Mwaoi, prout in tricli- 
nio £ari coflMent. aimiliter et Barai^i; atant ii qnoque in eadem aaia 
prope eoIiimDaa aolii, ferentes eacures suag palmia βαίβ. cttm aaiem 
snpenie ex aolio eleratiore imperator ae coiiepimeiidMi praebet , traaa- 
UBnmt^aaa, nt meria eet, in hnmerM aiMw• 

ijiceDdeiite Igitnr impfiiratore ia rallatt, iit pri» «zpoeitara cst, 
miil aaoeBdimt eUam deepotae, praetorea iaropadarii» cnra coiito et 
face et kapade, et protoveetiariae• el poet«]nam Yeia ββα cordnaa 
sQipaiideinint drca aotiym ioiperatoria , i^otoveetuuriae pilaticia fiva da- 
vai bonorariaa nana dexbra in attbliini aiupenfa tdnaBe (de quibue paulo 
poflt dieetur) eraiUeaeqDe per cortinam populo aatendit; qtto indicio 
neoificat Sinparatorem iam ia solium aeoenaieee. caiA efgo iinperator in 
e<mo soiini atenma vel aiind ceatamen geitatvrae «et| Bratovestiarxu? 
Codin. dropolol. de Offle. 4 



50 CODINI CtJROPALATAE 

TftJy δΰώσι τω βασιΧιι. oi μ^νον Si κατά τλτ tokwtov των ίορ- 
των χαιρον, άλλα χαϊ άά ούτω ποαΐ. 

Έχ£ΐ δι και τσυτο iStov καΐ ΙξαΙρετον^ Sw Ιάν τ« ζώνφίον 
YSrj η ηηλ6ν ^ άλλο τι ταρί τ6 ρονχ&ν του βασιλίως, τό OKtaStov 
Ρ 81 1»βάλλ(ύν την χείρα Ιχτ^νας ΙπαΙρη η χαθ^αίρει τοντο ανέρωτη- 5 
τως, μηδενός των άλλων ατιάντων αρχόντων αδΗΟψ έχοντος τούτο 
ποιηααι, εΐ μί; τούτου χαΐ μόνουη 

/ίεΐ δί γινώϋΧΗν οτί Ζηερ χαλ^ταζ νυν στίμμα, Ανομαζετο 
πάλαι διάδημα, τούτο δι ijv βλάηον μετά λίθων χαϊ μαργάρ^, 
κατά τδ του βασιλέως μίτωπον χείμενον μ4ν, δεδεμίνον ί' οπι- tO 
Όθεν περί tJv Ιγχεφαλον, δώ χαϊ Ιχα7ΜΖ0 διάδημα* Ζπερ Ιχ τον 
χατά μιχρ^ν άμειφθίν Ιγένετο οΤον οραται την σήμερον, χαΐ ivo- 
μάζεται ατίμμα. S ίί νυν χαλεΐται διάβημα, Ιλίγετο παλοΛ ζώνη 
Β στρατιοηιχη δηλουσα τιμήν* ο&εν χαί οί τύραννοι πρώτον αφαι- 
ρούν της ζώνης xai του στρετηοΰ τους των μαρτύρων ΙντΙμους τον 15 
Χριστον ομολογονντας , έπειτα παρεδίδουν τούτους βασανισταΖς. 
ατρεπτον δέ Ιστιν Ιληλαμίνος χρυσός, Ιχ τριών ηεπλεγμίνος χα&α- 
ηερ σχοινιών, όπερ Ιψόρουν επϊ τράχηλου. , ow γουν ο βασιλεύς 
το στέμμα ψορεΐ^ ίτερόν τι ένδυμα ου φορεί! εΐ μη τον σαχχον 
χαΙ το διάδημα, χαϊ οτί μεν ταύτα οτί δέ ϊπιλουρίχιον χάΙ φα- 90 
χεωλίδα φορεί, άλλοτε χαββάδαον χαί φυαλίν, Ιπί δέ χεφαλης 

4 ^ονχον] Ιμάτιον Ρ ^ p<wt uwu^iov Ρ ηω$ τό χάΙνμμΛ νης 

χεφαλης αυτόν 10 Μροαα^ον Ρ 

βχ Tuchario acceptum imperatori ex of&cio euo id offert• neque eolam 
occasione horom festorum , eed semper sic agit. • i •ι 

Habet et hoc proprium atque eximiam, nt ei in veete yd pileo 
imperatorie aliquod anunalcalam Tiderlt vel lufcum vei aliud qnld aeei- 
mile, depoeito capids sni teguraento eeo pileo, extenta maiiu illud tollat 
ftut purget, iicet prius facuitatem non obtinnerit.^ quod haic eoli oon- 
ceeeum est, cetene omnibne proceribas eii» focieittli potestate dene- 

8cire oportet illud qaod nunc vooatur stemma, otim a^peuatum 
esie diadema. id aatem erat lata vitta ex nnionibae et mtfgaritie , po- 
eita ^uidem in imperatorie fronte, eed circa occiput retro Hgata; iind« 
et diadematie,^ quaei dicaM ligamenti, nomea obtinmtt qaod panlatiiii 
nutatnm evasit tale quale hodie vieitar, et nominatur gtemnia* porro 
qaod nnnc Tocatnr diadema, oHin feona militaris dicebatuis ineigne ho- 
norie. .hinc tyranni -venerandoe martyres, qui Chrietnm cenfitebantar, 
ante omnia privabant zona et torqne, et postea tradebant tortoribue. 
otffSXTOv (torqnee) vero eet auram diductum, ex tribue qnaei fanicQlie 
contextum, quod ferebant in coUo. quando igitur imperator fert etemma, 
aliad indamentum non geetat praeter eaccam et diadema; et aliquando 
quidem haec, ali^uando epiloriciun iSea euperalara et phaceolium geetat, 
aUquando cabbadima et phyalin• in capite diversa habet gestaminay 



DE QFnCIIS CP. CAP. VI. 51 

φορ/ματα imtfo^a, ntni μίν xh δνομαζόμίνον τρ^ιαέύνχύ*^, 
ποτέ oi ΊονστινίάνΗον , Ιρ αλΧας δί ντΐίρηρον, m τά σχήματα C 
ίχάστων wh 1\τη ννν κατά μίρος λίγαν• 

Idnh μίν ονν των τοίοντων φορψάτα^ν ψοριΐ δ βασιΧάς οΐα 
5 αν βονλοηο, xiv όί γ$ στανρίν Ιν ifjiy φίρπ ««/, Ιν Si τ^ άρι^ 
ατ^ρα βλάτιον Hwitxi iotxog, όεδψίνον μ^τά μανδυλίον* δ βλά^ 
των Ι'χιι χώμα ίντός, χαΐ καλιΤται άχαχία• χοΛ τ6ν μίν σταυρόν 
ο βασιλινς φίρϋ^ν ii^ αυτόν Sebcwot τήν ίϊς Xριστhv ίαυτον nU 
iniVf όώ του στέμματος τ^ν τίμψ, tia της ζώνης (η ννν, ώς 

ΙΟέϊρηταί, xaXihat διάδημα) τh στραταίτην (Jvat αυτόν , διάτσ9 
σάχχου μίλανος οντος τ6 της βασΛ^ίας χρύφιον, διά τον χώμο^ 
τος, χαλέΐταίάχαχία, ώς ίίπομίν, το τ^ν βασιλέα ταπίίν&ν ihm 
ώς Θνητον χαΐ μη διά το της βασιλίΐας νψος ίηαίρίσθ-αι χαϊ ^ί- 
γαΧανχίΤν, δια του μανδυλίου τό ταύτης αστατον χάι τό μηα^ 

ISfiaivitP αφ' ίτ^ρον ιϊς ΐτιρον, διά τ^ μπά&ης τό Ιξουσιαστιχόν. 
χαϊ την λαμπάδα φίρουσιν ϊμπροα&ίν αντοϋ διά το φάσχον λόγιον 
δτι ούτω λαμψίτω το φως υμών ϊμπροσ&ίν τών άνΟ-ρώπων, όπως D 
ΐδωσι τά χαλά υμών ϊργα χαΐ δοξάζωιη τ6ν πατέρα υμών τϊ^ν Ιν, 
τοις ουρανοΐς. 

50 Mtxa μίντοι τίν βασιλέα άλΧάξαι τά ίαυτον φορέματα, ο 

ηρωτοβίστιάριος Ιμφανιζη α^Θ-ις τά πιλατίχια, την του βασι- 
λέως διιχνύων ίτοιμασίαν• την δί 0πά9ην αυτού φέρπ άρχον- 

7 χαϊ τον μίν — 12 xal$ita$ άκαχίά om ΒΡ 16 ηνριαχον ΑΒ 

21 imlcnixuc ΑΒ 

interdnm id qnod Tocatiir tropaenchia^ aliqoando Inetinianemn , ali- 
qaando hyperteron dicittm; quortton figarae particulatim declarare non 
est huiua loci• 

Ex hie igitnr geetainfnibni geatat Imperator quodconqae Toluerlt• 
at crucem in dextera eemper portat, in sinistra vero pannum eericam 
codid eiinile, ligatam mantiliy habetque intDs terram, et Tocatur acacla. 
et crucem qnidem ferens imperator 8uam in Cbrietnm manifestat fideniy 
atemmate proteetatnr honorem; zona, qnae, ut siimns praefati, diadema 
Tocatur, ee militem proiitetor; sacco eubfusco (vioiaceo nimirnin yel 
parpureo ) iiDperii obscaritatem et Becretuin ; pnlvere | qni , ut diximiWy 
acada nuncupatur, imperatorem bamileiii esse ut mortaleiDy neqae pro- 
pter imperii eablimitatem efferri, neqne ineolenter ae lactare• per man- 
tile eignificatiur eiiudem imperii inconstantia et mos ab nno ad aiiam 
transeDndi. per eneem indicatur potestaa. laiDpadem praefernnt inipe- ^ 
ratori propter illad Chrieti dictum **sic laceat lax Vjeetra coram homi- 
niboe, nt Tideant opera Testra bona, et glorificent patrem veetruB], 
qui in coelis eet/' 

Poftquam imperator sna indnmenta motavit^ protoYestiariue iterum 
piJaticia oatendit; qao eignificat ioiperatorein iain paratuin eese• cuius 



52 CODINI CUROPALATAE 

t 

t6niwXa¥ atfxiiUc , τώρ Ιγγνς ηροσηχόντίβν r^ ftaatkit* ο y&^ 
' μίγας δομίστικος Tatutoi και ούτος μιχα t^ huimv aifyo9%m¥ Iv 
Ty avXfj, 

Στα&άς ουν S fiaatli&g Ιπί της προχύφέως φαίνεται άπο 
Ρ 82 των γονάτων καΙ Άνω, iv μίν tfj άίξέ« τίν cnw^v φίφον, h^ 
Si T^ ά^ιστερ^ τ^ ixaiUav, ώς ίΈδηΧωτα^ αοτά ταύτα φόρ^ί 
β βασιλίύς χοΛ ο νίος αντου, ti Ιητψμένος ενρίσχετοί^ d Si μι^, 
τ6 σννη&ίς ροϋχον αυτού , χαΐ Ιπ* αυτ6 λεγόμίνον φναΧίν μ€τα 
Tdd^Mv χαΐ μα^γάρων. Ιτά χ$φαλ% δί <ρίρ§€ στίφανον, φαινά^ 
μένος xai <^τος ani των γονάτων χαΐ ανω, νών βί δέστχοτωΡ τα ΙΟ 
μίν λοέτΐά των αωμΰοων χρυπτηνται, axib Si του στή9^ονς χαι S»f» 
ψalvovτau 

Μετ& γονν xb ίτoiμcβσ9ijvm^ τ^ν fiaoiXda xai ϋταΘ'ψοί^ i 
ηψατοβεατιάριος ίμψαΛ^ζπ ηάΧαν ix τρίτου τά πιΪΛτΙχια f δηΙων 
Β ίέ& τούτου οτι ο fiaoikt^t ί^τά&η εΙς την τίροκυψίν^ xoc ηα^ευ- 15 
^ς ανοίγουσι τα βηϊλ9ϋρα , χαΐ οντι ο πρωτοβεβτιάριος οϋτε ο 
Χαμηαδάριος ούτε μην ο την βοαιλιχην φίρων οπά^ην φαίνονται 
Βλως, εΐ μηη σηάθ'η μόνη χαΐ η λαμπάς, αμα γοδν τω άνοιγη- 
ναι ταύτα, χαι τον βασιλία χαΐ μόνον φανηναι, ευ&ύς yjalKovCiv 
οι ψαλτοί το τιιολνχρόνιον , τών οργάνων ηχουντων , διαφόρων^ 
Χντων , ώς H'ρητau οι μίντοι ψάλται μετά το τιόλυχρον/σαι au&- 
ηωοιν, ta cj^yai^a δέ ήχονσι μέχρι χαΐ ιχα»^ς ώρας• είτα του 

8 ί •ν^Τ<>ν] Η^άηορ Ρ, «ddilu, pMt αϊνοΰ^ ηως Μιβμα 15 τοντο Ρ 

^OMom aperto capite fert iavenie pnfflariae ex illin ^u ifliperatorem ge- 
ilere prope attingant: nAm magmie domeeticue stat et ipee caia eeterie 
j^oceribue ia anla• 

Stem Iffitax inperator in eolla coBfptcaoa eet a genibtui et tiipra, 
dextra eriicem,^ eiaUtra acaciam portaiui, ut aatea dactttn. eadem ge- 
etamina fert iUd«m imperaCoris mioey ei sit «oronatue: ein ηύαιιβ, lui- 
tatum mhi indunieiitaai hokeA^ et saper liliid id. qood dicite capttie te- 
gineBy ex uiionibuf et margaritie confeetaiiL• capiU eertDoi gestat. 
apparet «t iete populo a genibaa et eupra* deepotae a pectore et eupra 
ad^edabiles aunt: eeterae coiporoui partee oecultaator. 

PoetqmuB \p.Uut inperator paratns eet et etat, protoTMtiariiui tertio 
pfiaticia oejtendit, iadicane hoc eigao Miperaftareni iam in eolio starft, 
etatimqne diducantttr cortinae ; «t neque pr«toTeeti«iae iieqtte lampa- 
darins, n^qae qui portai eneem imperiuein, «epiam apparent, e«d soliu 
^iuia et lampae• ergo eimttl ae cortmae pandtmtur et impeFator, isqiie 
eolue,^ conspicitinry «Utim eantores cantaat illad "dltitiiniuiii faoiat deua 
imperiiiia tamn/' rdsonajitibiM organiey qu^e Taria Mtnt, nt antaa di^ 
«^uqi• cantdres igitur poet nmltonim aanoram apprecatioaem contice- 
ocmiU at orgaiia satis mnlto teoipore peritrepvnt• deinde inperatore 



DE OfFlCDS CF. CAP. VL 53 

ffmfftkttug ,%if{im υ& ^ntrivhm^ χίτηααντος ηηραντίκΛ xui tovja 
navovoiVf xal ϋρχοτία$ naXtr el il/aXjat, ηροσφόρ^νς Χίγοττις C 
0Τ^ονς rjl ίθρίί^, κκΐ μ^τ* ίλίγον ^'Χρ§στ^ς Ιγηττ^^ ο στίφας σ< 
βα9ίΧ{α/^ xtiii. μξτΑ τ^ίτο ντίχονς, χαι πάλιτ αντί μίχρι κΛ 
$ ϊχυ^ς ϋρξϋς• ilta yhrijm 4 *νψημία τφ5ν ίψομάτϋΐν wr fiamXiunit 
ΧΟΛ t&t itenwiW, fic^' ^r πΑνχρ9νΙζοναί¥ αν^ίς ol 'ψ&Χται• 
%ϋντ$ν J^ ϊτι /ψφίΧΧ^μίνίητ xXtiovm τί βηΧο&νρα• naX^w di των 
ίργάτωτ »ρος iXi/mr ^(odvtmit Ixfiuirovct τα φΧάμ^Τία, χώ τά 
μίν fiwfiXtxi ίίαχ9μ{ζβηΜ ύς τί βίντΜ^ισΐ^, Sntw tvqlaxttaij 

10 τ« α των ηρχ&ντφίη^ h τοις iHxuig txamwr. χατξΧ9^ώτ di ο βα^^ 
φύανς ίηίρχηαί ιΐς τψ^ τρίπ^ζαν χατ* ϊ^ος, φορύν χα^-- 1> 
τιμ^ρξηρτ «τβ2^> •ι Η ϋρχ^ιντ^ςτα τ^ρ^ρρη^ίντα τοντίβ»ν φορί-- 
μιηα• 

*0 μ{ψτ9$ τι}ς τραη^ιις Ι^Η άνίψατάτω μιχρόν^ Ιπά SI 

tSnilmntitar 9ρο$μν^σ9'ημίν, ύΐΛ^ψίτ ΐίκτο ηρ&ταν η^ρΐ αντωτ, 
ίπιαα Ίνα xai ηιρί ταντιρς itiXa^t^i^m 

*0 Κνρφς ο μίγας^ 4 TiSr Πίρύβν βαθίΧϋύς, νϋς dSr τον 
Καμβύφον, μ^τά -θάνατον Ιίίστνάγον τον νάίκίον αντον ΙχΧηρω^ 
σατιο xul την lx%hov άρχην ψο$ τονς Μηίονς• τϋν τοίνυν Πίρ^ 

^0ώτ ί^ονς ovtti^ μίχρον, χ$Α τομ«9$χον βίον ζίύηων,ο Κνροζ Ρ 83 
ii^. ούτος τα τώρ Περσών ίί^ίμα χαταΐίίψας τοίζ T<oy Μ^δωψ 
ίχρ^σατο, μίγάΧον οντος ίϋ^ονς χκ) μJtγaL•uρmoζς , ων δη οί 

S δΜΜοτων Ρ < . ^ izji^to Ρ 

eeaeim nairtile atmm moTente ceasMit et ipe»; et nmiie iRcipiant can^ 
tores •€ΜηιπιοέΐΒΐΜ UsU» Tersu decastarey el ^qIa pott ilni4 **.Cliri- 
•tus mitiie est, i}iii te inipenitoreBi coronftvit," el poet koc «tichoe sea 
verenft• ^ et ηιτβοβ Hem Mt lon^• lefflpove. dein Je nomiBa iaiperalo- 
mm et imperAtncDiD bonie prec»tioiiibiw affidDntor• ^uo peracto csn•» 
ioreft kenini milios aniMW €Οιι«κιι«βΙ• q«ibiie adboc canentibiM «xfMiii^ 
dmitar et daiidiiiitur cMtinM ioipenitorie ; organU deirao ad modicnai 
tcmpos leeoiMnlibM axeant flaaiiniilA, aan yaxiUa• et iaipfiatoria qui- 
doB fenii^vr kt veatianaBiy v!» aafeirari solest; procerajn T«ro qnod- 
fibet tad prapriaa cMna^ae aedee deferlnr• deacandana ίηφβηίοτ ad 
neiiaani se conicit, f|iiotMUamm amictui ίβΜΒβ: at proearea npra ex- 
poaita eestaiA gcataaiBiia• 

Ceteroai aralio de »«Dea differatiir Benmkil• mioiiiaiii T«ro pilati- 
cionim Wktw^Mmtm «ntea feeiimif , dicanma pcii» lUiay lU paatmoduiB 
mdam de nemra dUeeramiie. 

Cyraa magimt, rex P«-ianini, ftUiw Canb^raaey poet oMtum Aeiyagis 
«▼i eai hereditate ctian aoqiiiaiTit άηρατΐοβι «Ββ, hoc eat Medonrai re^ 
l^nmi• ' enm igitur Pepeanun gena panra «uiet et Titain paatoriciain aga^ 
r«t, Cyros, reHetie Pevaanim monlNni, atebaUur ritn et eonauatadnie 
fiMomiii, «ipote geiitia magiia• «tjugiu&eaa» Ιμηπηι verto iedice» fe^ 



54 CODINI CUROPALATAE 

xjpiral Ιφίρονν imXo^Qtxa ieai Inl ίΐ^φάΚης φακέωΧίόαφ h liHv 
φαχίωλίί^ ίχάστω κρίματαί τ€ χατα xi άζίβηρίν μΐρος μαργίΧ- 
Χιον συρματΆνον, rb ίηρον τσν φορονντος των ωτων χαλύιηον, 
δηλονν ώς rb μίν iaxinig των Ιγχαλονντωρ Ιστί, τ6 ϋ σηιπά-' 
μινον σίς των κατηγορονμίνων μίν, μί^ παρόντων dL . Ιηϊ tiS 
τράχηλου των χρηών Ιχρίμαντο όνο τινά Sta σηανίων ntXarlxia 

Β Χιγόμίνα, απιρ -ίϊσΐ μαργίΧλια μίτά σύρματος , τ& μίν μηχοζ 
ϋπί&αμης ϊΧαττον , τό ii ηΧάτος ηαΧαμιαΧον. δτίνα ο των 
Μηδίον 1<ρ6ρΗ βααιΧΐυς, ομοίως Xfu οι χριταΐ, ωσπίρ ουν Ιφ6^ 
ρουν πιίλαι οί στρατηγοί στρίπτά, T^y τίμην τούτων δηΧουντα^ίΛ 
ούτω χαί tc^ πιΧατΙχια τήν τιμήν των χρηων ϋηΧουν, i τοίνυν 
Κύρος ττ^ν των Μηδων άρχ^ν χτησάμένος, ώς ^έδηΧωται, ieal 
τοις t&tat τούτων ϊχρητο * ηολιμησας oi ϊηατα χαϊ τοις ^σσν- 
ρίοίς συμπαρέΧαβΒ μίν χαϊ τ^ν τούτων άρχ^, μέΐζω της των 
Μηδων οϋσαν, άφ^ ων χαί τίνα τούτων ΪΘ•ιμα iXafitv, ίαυτ&ν δί 15 
βαοιΧία Πίρύων ώνόμαζι τιμής ilv&ta της του ηατρ^ς Αρχής ^ tl 

C xccl των Μηδων χαϊ των ^ίσσνρίων ίΧάττων ην αυτή > ώς εΐρηται• 
χαϊ ani μίν της τών Μηδων άρχης tXafit τό Tt φαχιώΧιον χαϊ τί 
ΙπιΧούριχον, απο δί της τώνίΜσσυρΙων τ6 σχαράνιχον το 7< χαβ^ 
βάδιον χαϊ τ6 δραχδντ^ιον φΧάμουΧον* χαΐ ϊχτοτε ΙτηχράτησείΟ 
τ<ώς μιτά Κϋρον ηάντας βασιΧέας χαΪΛϊσΟ•αι Περσών, μίχρι χαϊ 
τον Δαρείου, Sv χαταστρ^ψάμενος ΙίΆεξανδρος ο των Μαχ^όνων 

12 τ^ τφήν των Μήδαν »τ. Ρ 15 Ιφ' Ρ 

rebafit epilorica ββα sapeTulae, 6t in capite unenm tfl^en phaeeoliden 
appeliatttin• ex qnolibet pha«eolio pendebat a sinietra parte margellhini 
ei¥e iimbria ex roargella , alteram aarem eiae qni ^esUbat obtegens. 
qno eignificabator aurem quidem retectam accoaatonbas dari , teotan 
▼ero aurem accaeatle, sed absentibae, reservari. ex coUo indicum peii^i* 
debant in eericif filis margellia anro dactili texta. longitado erat spi- 
thama minory latitndo amas paini) qaae rex Medornni ferebat, ekniliter 
et iadices• qaemadmodtim igitnr oliin exerdtoum dueee forebant torqaea, 
qui erant honoris indicet , eic *et pilaticia honorem iadionm manifeeta- 
bant. Cynie igitp' regnam Medonim ad^ptne eorttin qHoone coiuraetii* 
dinibus tttebatar, at antea expoeitain est. armie vero in Aesyrioe gam•» 
ptU eornm iddem iroperium occopavit inaiiia imperio Medoram , a qoi- 
one etiani nonhuUae oonsaetadines mataatue eet; se Ipfnm yero Pefsarani 
regein appeUaYit , tribaens hoc paterni regni honon y licet αιΐοαβ euet 
imperio Medonim et Aeeyriorom , Qt dictain eet. argo a Media aocepit 
pbaoeolitiiii et epiloricum, ab Aafyriie scaranicum , cabbadinm et draco* 
nibiu ineignitam flaninralum eea yexitlnin; et ab eo tempore moe obti* 
niiit nt omnes post Cyriun appellarentar regee Persarumy Qsqae ad Da- 
riam, qQem «am Alexaader Macedoaam rex deviciMety pariier et regao 



DE OFFICnS CP. CIP. VH. 55 

βασιλέας Ϊ0χέ τψ άρχ^ν Toinw• Ιπά Si ο μίγας ΚωνσταηΧνος 
χα2 ^ xtt< A^iTd βασιλάς ^Ρωμαίων, βασιλείς των ΐωμαΐων 
καλούνται μίχ^ί του νυν χαΐ ot ixhlvov JiaJo/oi βαοιΧΗς, χα\ Ι> 
Ιππϋι ο μίν^ΑΧίξανδζος των Μα^Μνων ην βασΛ^ύς, η ϋ Μα- 
4 xkSaviot itnh τ^ του βααΛέα)ς 'Ρωμαίων χπ^α έυ^σχετοί, τα μίν f 
ίψα ϊΰνη διδόαβί τψ τιμήν τψ βίχοίλΗ ώς ίιοΛοχψ τον πατριχον 
οΥχον τονί^ίλίΐξάνβρου , τ.ά δ^ αν ίσπίρια ώς τον μίγάλοη Κων" 
οταντίνου διαδό /fffm. χαΐ utfl μίν τούτων όντως• 
*« 

ΚΒγάΧα$ονξ. Ρ 89 

1(Χ ΙΙερϊ της χοϋ βαβΜως τραηέξης, 

^JEnavtTiov δί ανΘ^ξς od^tv Ιξηλθ^ομίν, τον βασιλέως μέν 
01^ ^ϊς την τράτΐίζαν άηίλθ'όντος χαΐ χαθΊσαντος^ ίπηρ^τονσιν 
αντω S τξ δομίατιχος χα\ ο in\ της τραπέζης* ούτοι χα\ γαρ 
ντιηρε^σιν, d ηαρόντ^ς άρίσχονται, ωσηιρ δη χαΐ ο πιγχίρνης• 
ϊ^νο^νχρονίζονοι δί τούτον ϊξ^ιι) τον τριχΧΙνου οσοίτ φορονσι σχιάδια Β 
χρναοχόχχινα , χα\ kimX^duCiv ορίζα 6 βασιλεύς εϊς πολλά ϊτη, 
χαΐ απέρχονται, χαΐ μη^ αντονς ποίνχρονίζονσιν οί σνρματίίνα 
ψορονντις. χα\ μετά τί πολνχρονίσαι χάΐ τούτους ^ ο πρωτοβί- 
ατιαρίτης πρ6ς τ^ nvkij Ιατάμ^νος, η d τύχοιλίΙπ€ΐν αυτόν, ο 

1 f^t< ^ β τι)«τ] μ{γάλην νήν Ρ 7 ό^νητίον ΑΒ 

10 titulnm om AQ 12 i^eX^ovtos Ρ Η d έπϊ κέρνης Β 

eine poiitQs est, cniQqne magnOS CoMtaiatfniie et eeeet et diceretar im- 
perator Romanorum, euccessoree eiue Os^ue ad haec tempora impera- 
tores Romanorum salutantQr; et cum Alexander fnerit rex Macedonnm, 
Macedonia aatem Romanorum knperatorie in dicione eit, Orientales 
popali niagno honore afficiunt knperatorem tanquani succeseorem in pa* 
terna domo Alexandri: at popnli Occidentales eundem imperatorem 
▼alde colont cen Conetantini na^m saccessorein• et de his qaidem ita 
dictQm eeto« 

C a ρ n t. 7^ 
Do 



Aedeaodoiir itemin Mt nnde digreasi eamas* imperatori ergo iam 
Aenaain profecto ministraat doiMelicae et praefectue meneae• isti 
η minletranty ai praeeentee aint, qoaniadinoaam et pincerna. porro 
extra tridimnni maUoe annoa appcecaatur omaes qui ferunt aorei et, 
coccinei coloria pileoa; qoibiui iogreesi» «tiam imperator multoe annos. 
precatory et abeuiit• post iatoa in βαΙΙρπιιιι annoriUB precationem pro- 
rDmpimt iUi qni auro daoiili textos pileoe ^eaMmt. qaa finita protoye- 
•tiarite• ad iaaaam atana, τβΙ ύ forte abut, jnagniu hetoeriardia vel 



56 CODDil CUaonLATAB 

**ίΙς πολλή hfi ορίζα ο αύθ^νψης μας i βασΑίνς•^ ei δϊ χΰΛ 

(Ιαλ&ίντίς ηροσχννσνσί, χαϊ &ηΙρχ<οηαι χάί ovtoi• imna no^ 

λυχρον^βυσ^ οΐ ϊφ^ΐίης Άρχ^ψπς. χα\ οΐ μίτ φοροΰνπς enu&Sta 

C χρνσοϋίόκχίταχαΛσνρματίίψα απέρχονται, ώς ίΥρψαί, πλι^ το05 

ηϊγχίρνη * mρtμivίt γαρ ούτος υπηρηησξ»ν ΙπΙ τ^^ τραΐίίζης τφ 
' βασίλίΐφ τοιίς α χλαηωτα φορονντίΛς , οΐ ηροόηΧωδ'ίντίς νηηρί- 
ται τους τόπους- ίχάϋτων τούτα^ γινώωηΛττις- ψίροναν αιίτούς, 
χαΐ ηολνχρονίζονσι χαϊ οίτοΓ fha Xiyovat προς αίΐβούς ^€Ϊς 
πολλά Ιτη ορίζει ο αί&ίττης μας ο βαωΧ^ύς•^ χαί ονχ απίρχον^ ΙΟ 
ται, Αλλ' ^Ιατανται *ϊς την πσράστασίν, 
Ι> Ό όί γ$ ποτ^στάτος των Ιν Γάλατα Γίνονϊτων, xtu ο^ος 

ίϊς ^hv χαιρίν της προχνψεως συν τοις μιτ* αντον Άρχονσι μετά 
των λοιπών αρχόντων ευρισχομίνος , ηροαχαρτίριΐ μίχρι χα\ της 
τραηίζης. χαΧ μη& τδ ύτα&ηναι τους Άρχοντας έΐς την παρά-- 15 
ύτασιν μέχρι χαΙ τον μν/αλΜ) ίρουγγαρίου τοϋ στολύν , ^β•6ντις 
άέ χαΙ ούτοι πολνχρονίζονσι Λατινιχώς» ύσ^λθ-όντος ονν χαϊ 
Ρ 90 ηροσχννησαντος μετά των σνν αυτψ, ορίζει δ βαΰιλίύς ιϊς τΐολλΑ 
ϊτη χαϊ δίίωσι διά χπρος xfS ποτ&ηάτω χολίχιον^ χαί αηίρ-' 
χεται• 20 

ΛΓίτά di τΐίύτονς πολί/χρονίζονσιν χαϊ ?τ«ροι των άρχ&ντων, 
χαί άαίρχονται μέχρι χαΙ του λογοβέτου των άγιλων* άτα χαϊ ο 

12 τοίν] 6 Ρ h] h τψ ΑΒ 15 th vulgo om 

priffliceriQS aQlae,^8io affatnr illoe **mnlto8 annos mandat Tobie inipera- 
tor;" qai ingceKsi imperatorem Yenerantnr, moxqne recedant. deinde 
nmltoe aiuioe coniprecantur coiweqiieDtee procerea• et ^jiiidem ii qai 
pileis aurei et cocctnei oolorie, auro nempe dacttli textis, ineigniti sunt, 
abeunt^ ut dictum eet, excepto pincerna, qai manet ntpote inseryitarus 
lueneae imperatoris• illoe yero qui filis aureis solidisque cQmpactoa pi- 
leos gestant, sapraclicti ministriy gnari qnia cuivis locoe com^etat, ad- 
dncunt; qui iinperatorem moltorani annornm faneta acolainatione salu* 
tant; ad qnos isti "multoe aanoa. mandat v^bis imporator noeter;" nec 
diecedunt, sed circomstant hi eirtnmstatione• 

Poteetatng autem sen pciwilMr ^ew^mom in Galata een Pera habi-^ 
tantianiy ipse etiam sais cum prooeribus inter primores aulicos impera•* 
tori in eolio fedenti praescns reperlas , permanet veqne ftd meiisan• et 
pogtqBam anlici proceree omnei «aqiie ad magniin dnragarami daMia 
800 quiqM loeo coiieletoiiti ad^eoiunt et ifti, ae imperatori mtdtoa an- 
noa L^tme appremntiir• enn Igitar ιηίηιτΗ et reTerandam «im «ιίβ 
•xbibuHy iiiiilloe qnoqne annoe imperatov ipeia maiidal, et manu eaa 
porridt poteatato oolMcibnt, qno aoaepto abit. 

roet istos nwltonim annorani ap^ecatione laiporatoraiD prof»qnnn- 
tar alii itide» procepM^ «fqiie ad gregaai logoliietaa, q«i ollai» tMi^ 



DE OFFICII& CP. CAP. VH• 57 

tmy Jltaaal0v ϊρχηοΛί xirawlocy χ(ά noXtXQn^t noA οίτος aip 
^ΰίς μη* αντοΰ xmra^ την τάξιτ αντώτ. άσ^ΧΘ^ντων ow χοΐ 
ήροσχννησάψτων , ορίζβΐ χαϊ twitotg im Ιζμψρ4ως έ βααά,^νς 
^dgnoXKiLktfiy^ χαϊ άηίρχορτΛί• χαϊ μίτά t^vrovg ο χ6ν€ί0νλος 

&τδν Hyxwratavuv μη& των σνν ai%&* χολ γίνηαι χάί άς τον- Β 
Ίονς xdidik χαΐ iig τ<Λς Λσύοίσνς. 

01 Vivh^oi tfx^riui μίρ d^ rijv ηρόχνψηβ ου n^ottxaq-' 
tifovci ii, uXX* άπ4ρχοτ9α^ η αΙτία ^fj^enai μ^τά ταύτα• 
*Έη€ηα^ϊρχοννα^χαΙ ηολνχρονίζονσίν xai cl Βάραγγοι, χατά 

ίΟτηψ naxfiint χαϊ ot^rpi γΧώσοαιν αυτών, ^yow ΊγχλινίοτΙ, τας 
ηίλίχας αυχβ¥ συγχρουοντ^ς χτύπων άηστΛ^ΰνται• 

Μηά γουν τό ηάηας του τΜβΧατίον noλvχρovhai χατα την 
τάξιν αντών, μίχρι χ<ϋ τ&ν Βαρίαρί^τΰν, χαζά την πάλαι ηά^ 
Tfwv χαϊ τούτων φωνψ, ήτοι Πιρ0ΐατ1, άβίρχονται χαϊ οΐ ψάΧ^ 

16ται, χαΐ ηολυ^^ονίζ/συσι ^/αΧΧσντες xai μη* αυτ^ τ& χοντάχιον C 
"^ παρ9•ίνος σήμερον υηιρούσιον τίχτίΐ/' χαϊ πάΧιν το ηοΧυ^ 
χρόνιον. 

Καϊ Ιηιιίη b μίν μίγας ίομίβτηίος ηροαηΐρχιται μιτα της 
ηρώτης τάξεως τΰν αρχόντων* ο ϋ ίομίστιχος τον Ιπ) της τρα- 

ίΟπίζης ηροάηάμίνός τψ βασιΧίΐ υτνηρηιΐ, συνυτνηριτονντα έχων 
xtu τϊκν ΙπΙ τραπίζης, χράζ /iav oSro^ ίχαστον των αρχόντων χατα 
τον τοηον αντοΰ, ^roi από τον τιρωτοβεστιαρίου χαϊ χάτω, ϋδίοσι 

13 ΜάΙαι οη Ρ 15 το ηάΙνχι^όνΐΜ^ ψίΙΧ» margo Ρ 19 rotf] 
ηως J Ρ 20 «οοϊβτάμίΡος] ως Μρο€ΐρηται ΒΡ τφ βαϋΐ- 

λεϊ ^ ^i έπϊ τραπέζης om Ρ et nescio an Β 

main ingredhmiQr. Μηάο rtnit Piranonim coimiiI, qoi et ipse cnm 
Btns eecondam •τ<ΙΙηβιιι eaam kipeimtori longaeritateiii optat. ingreseis 
igitur, nott reTeffeMtiam iniperatori exhibitain, hnperator per interf»re- 
tem mnlto• aiinoe habere iaoet• qao peracte diecedanty hoe seqnitur 
conenl AncomtaBenim eara βοή; cam qQibae idem raodns otoBeryator qui 
cam Pieanis• 

VeneCi TeAhiiit ^dem ad eonfesamn in solioy at non manent nsqiie 
ad neneam , aed abennt. cauea sno loco explicabitar. 

Po«tea veniant et muUoa aiinoe precantiir Barangiy patria ena lin- 
gna , nempe AngUcana$ concaeaiflqae inyiGem seciiTibiui eoia strepitnm 
edunt. 

PMtqnain i^tur omDee palatini ek ordine qnique sao hoc officio 
defiincti sant, edam nsqae ad Bardariotaa, Temacola «aa, hoc eet Peiv 
eica lingaa ueoe, iogredinnCnr cantoret mnltoeqne annoa cantaQdo pre- 
cantor, pMiUentee postea contaciam illud *'virgo hodie sDpersDbetantiaiem 
parit; ' itetumqae canticnin loneaeTitatie repetnnt• 

Poetqoam . aQteln magnQe oomeetitai cam prima daeee procenm 
•biit, domeetlcae , yel praefecios iQtnsae, liti dictnm eet^ nominatim 
ftdvocat ttnttniqiieiiiq«a ex^primalibiis^ a protorestiario et dmiiceps, dat<- 



58 CODINI CUROPALATAE 

μίν^ον &ni της TfjfwSitig* tv ΙΐΛμβάνίύ¥ ο Άρχων ύηοχίύ^^Ι μίτ 
της τραπίζης μέχ^^ κα) τον τοηου h φ l^avai xatu nf^v τά3ξ§ν 
avto&y ίστάμ^να ii Ικ^ΐα βα^Λίχά ηάιδόηονλα lnai^9wtt τάος 
D μίνσσνς Ιχ. τΰρ χ€$ρων^ αντων.^ χάΐ ύντως wUqxorxtu Ttamg» 
τοντο Si ylvnai οντω μίχρι^ χαΐ τον Xoyod^hov τύτ άγΑων*5 
μφοριον γαρ ωαηιρ ?σταται οντος, Ιπά ονη χρνσοντ σχΛράνι^ 
XQV av%k Ιρν^-ρ^κ φορνί• oi Η μηά τούτον ^ul χάτω^ Scot δη- 
λονότι αχαράνιχα χοχχινα φορον^ιν^ τονς μΐνσους Χαμβάνοντ^ζ 
χαΐ μέχρι της τον τριχλίνον ^ρας φίροντίς nρbς τους ίαντών 
ίν8•ρξιίπονς δ$δόα0ί, xai άπίρχμντμί ηάντίς^ ύς 9}^η[να4, π^^-10 
χαρτερουντος ϊξ, αντΰν ουδ^νάς. 

ΕΙ δ^ηόΗ δί τον fimaiki» m^Vf ο πιγχίρνης νπη^τΒιτουτφ, 
oi χατά τάς ίορ(νάς xi/tl μο3ίθ¥^, άλλ^ χαί ηάν^οτι του βασιλέως 
Ρ dl Ισ9Ίοντος χιρνα, d ηαρί^ν ,ξνρίαχηαι* ,διά τοντο γαρ x«e] ΙπΙ 
Χίρνης. xai χατά μέν το^ ηαλοίίν Ιχτος της νόλ^ως &χολον0^ωνί5 
τφ βασιλίΐ Ηρερ€ χκα&ύνκαν μ^τα αλνσίως^ ώξ αν, ά Ιν χρ^α 
γένοιτο nutv αντίν anb βρύσης η πο$αμον^ Ji^ τοΰτο χαι 7i//j * 
τοντο δί χατά τό παρσν ουκ Ιι^ργ^ΐισ• ' 

Μετά μέντοι τί δευίΛ^ον τον- βασιλέως Ιν τω χΛλίφ α^τοΰ 
άπελθ-οντος πολυχρονίζονσιν ο? τ£ δ^σηόται, οΐ σεβαστοχρατορεςίΟ 
χάΙ ολ Καίσαρες* προς ονς χαΙ ορίζπ α βασιλεύς ii" ίαντον άς 

8 Χαμβιίνονβι Α 14 οντος χιρνβτ Α 16 κ•»9«νλ09 Β 

17 §(^α(ίΌ Ρ 19 thv ^euuXiu -^ SO axil&ovta Α 

qae fercatum de menea. qno accepto recedit is qai aocepH, in locmii 
qnem ex ordinle praeseripto tenere eolet• etaot aotMi ibi imperatorii 
fainuli, qui ex maniboe eoFttm fercula accipioat^ et ita omjDee abece-. 
diint. hoc hiuic in laodum fit ueque ad log<ythetam cregvm: «et eDini 
iste qiiasl limee et teffminue quidaniy cuak oe^oe aureuni ecaranicom 
neqne rnbriun ferat. qai v^ro inferiorea aant uto• nindruin qaotquot 
Bcaranica coccinea gestant , accepta fercula neqne ad forea tricUnii por- 
tant, abi ea fanuilU euie tradiuily diaoednat^ae obiim, ut dktam est, 
nemhie remanente. 

Si imperator bibere velft, pincerna poculnni porrigit, non eolum in 
festia^ sed et alias semper imperatore eptilM acc«mbente pocalam nii^cet, 
ai praesens sit: propterea eniro pincemae nomen tulit^ a mistara adlicet 
aen itiietione• et οΠιη qDid^m extra civitatem imperatorein comitans 
ferebat easpensuin ex catenola pocillnniy at si imperator siti nrgeretur, 
ex fontu vel llnvio hattetuin porrigeret. quod boc tempore non est osi- 

Poet coenam in^^rg^torem «navi in confdaye se recipientein faneta 
jnultoruai aimoram appr^catione proaeqaQntur deapotae eebaatocratorea 
ei Caeearea• quib^Si.ip^e in^eratox pa^ ae in|iyioe ;ai>iif^ rciprepatttr. 



DE OFFUJUS CP. CAP, VII. 59 

7toXX& ϊτη, χα) άπίρχιται• μη^ αυτονς πολνχρονίζρνσίν ωσαύ- 
τως καί δσα των χα%ά γένος προσηκόηων τφ βαοίλέΐ άρχσντο" 
ηουλά άβίν iaxmij• 

Tfj δί Ιπαύρων ύς μίν riv ορβ^ρον της συνήθους παραστά- Β 

5 Οίως γινομένης ο w βασΛιυς xai ot Άρχοντας φορονοί τά αννη&η 
xad^ ημίρκν φορέματα,, ίϊς ϋ τί^ν λατονργίαν ο μίν βασιλάς 
φορέ$ ρουχον μαργαρηαρέϊνον , χαΐ Ιπϊ χπραλης & ων Ιμνησ&η^ 

. μεν πρότερον φορίΤν αντίν ίρορψάτων ηατά τ6ν της λίηονργίας 
χαίρόν, Οί di ίίρχοντις τα ίαυτων ψορίματα, ως όιόηλαηα^ 

10 ΛΙίτά μίν ονντην λβηουργίαν, τον βαϋΐΚέως ιϊςτίιν τράτ- 

ηύ^αν παραγινομίνου , πρί του τούτον Ηα&ίσαί, ϊρχεται δ πρω- 
τοηαηας η τις τΰν ϊίρέων ίτ^ρος, χαί ηοιων evxijv ίπΐ της βασι- 
Τίΐχης τραπέζης δαί το την τισσαραχοστην παριΧ&ίΤν^ &9Χη'^ ^^ ^ 
τ^ν χρεωφάγον λαβείν, λάμβανα αρτον χαΐ μΐνσον, χαΐ άτιέρ- 

15χ€τα$• ϊπατα ϋ ηροσχαλέιται ο ηρωτοβίστιαρίτης τ6ν μέγαν 
δομέστίχον ίϊς την τράτιεζαν• του ουν βασιλέως χα&ίσαντος 
νπηρίτύ ο μέγας δομέστ$χος οδτω• παρίσταται πρώτος οντος 
δίΐ 6 μέγας δομέστιχος Ινίγγυς τψ βασΑιΐ, μιτα τούτον ο της 
τρατιέζης δομέστιχος^ χαϊ μιτ* avfbv δ ΙπΙ της τραπέζης• δια- 

Μχομέζοντος δί μΐνσονς τον δομίοτέχου του δομέστιχ/ον, ους /uA- 
Tat φαγέιν δ βασΑ^νς, χαΐ δίδοντος τψ έπΙ της τραπέζης, τον δί 
τψ της τραπέζης δομεστίχψ, τοντον δί αυ πρδς τδν μέγαν δομέ-• 
^ixov, δ μέγας δομέστιχος τΐ^ησιν αυτούς Ιμπροσ&ιν του βασι- 

11 τον Tolgo om 12 H rig των hQiu»v hB(fog om Α 18.0vr- 
eyxilgA 

«bitqQe. ho8 in eodem oflicii genere enbeeqooniiir ptteii honorarii, qui 
imperatorem ean|piiBe atdngnnt et niidi• capitibnB incedere eolent. 

Postero die, tempore matutlnoy aolita circnnietatione institnta, im- 
perator et proGoree consMeta In diee eingotoe geetamina gestant. et iiii- 
perator qmideiD ad litnrgiam len iDiaeam ^eetat amictuni ex margaritis 
oonfectam, capite aatem ceatat unum ex ilUs geataminibiia quae prius 
clixinrae eum ierre eolere , 2οηι litargia peragttar. proceree aiiie quiqiie 
gestaininibiie ineigniti eont» at ezplicatuok est• 

/ Abaolnta litargiay imperatore iaiu a4 meneam praeaente, prins ^ηβιη 
accniBbaty Tenit protopapa aut alias de eacerdotum luimero, et Bene- 
clicene inperatoriam meneani oo quod qaadrageniina iam effloxerit tein- 

Saaque carnie edendae iam advenerit» aceepto pane et fercalo diecedit. 
eiade protoTeetiarit•• acoersit magnDm domesUcuin ad meneani• inpe« 
ratore igitiir iam accambent•, mgnus domeeticiie miiiietrat bimc in mo- 
dam• etat magiine domestico» proxifliue i^pperatori , poet enm domeeti- 
cas Benaae, <po0t ietam praetectue meiiaae• adferente' %iinr fercula 
doineetioo rei domeeticae quibne imperAtor Teecitnroe eat, tradit ea 
praefecte nfianiae, hic doiMitico meuaey iste magno domMticOy qni 



60 CODINI CUROPALATAK 

D λίως• mi Ιο9ΐοιττος ovr/ti Λίη nmv, νπηρίτύ^ ο Λίγχίρνης^ 
ώς tY^ip^mf d Μημ&ψ ιΥη* d ii μη, xal ο Ινημοηρος ut^¥a 
TfSr άρ/όρπατ• ol του ίομίστίχίου joiwr όομύτηχοί τϋύς μ/ν* 
ύσνς απαντάς ψΐρανης Ji^iaaiv «ι ' ϋάφονς• Αα ot προόηλξΟ' 
ϋ-ίντες οίρχορης υπηρίταί, ηως ο τ$ πραηοβ^στίαρί^ης, ο μίγας6ί 
ίταίρίάρχης χα2 ο της αϋΧης πρψμαιηρ§ος , τίΛζ α^χοηας ηροσ-» 
xaXevrvat ίϊς την παράστασίν* οΐβί χαΐ παψαγιν6μ%νοι ΊσΤΜηοΜ 
ΐπαστοί άς τιΛς τίηιινς eevrw^ ϊπατα dfU^wrtm η(Λ οί ψάΧτοί • 
μιτα τώτ ΙπιρριηταρΙων χαΐ ΧΛμ$σίωτ αντάψ, χα\ ^akXavutif 
Ρ 92 ϊ9ί6μ%Κοψ τ2 της ίο^ης, ήτοι τί μάγοι ΙΙιραώ» βααΐίΪΛΐς• ψαλ" 10 
Χόρτων ovr τοντωρ ο μίρ βασιλεύς μιχρ^ν αη^χάμίρος τον Ισ^Ιορ 
χά^ηται* ο di μίγας ίομίστίΜος, ο ίομίσηχος χιύ ο Ιτύ της tρa^ 
ηίζης νηοχωροναι ηΧαγίως μίχρι χλ\ του Toi^• χ«ι μιτ& τί 
' πΧηρωσοί τούτους τηρψαΧμωόία/ρ του βασάίως οίΘ'^ς αρξαμίρου 
ia&UiP, ο μίγας ίομίστιχος πρ^ τι}ν τράΜ^ζορ άη^Χ^ώρ κατίρ^ i$ 
χηαι προς τ6 αχρορ, χαί xakit jror' θΡθμί$ τόν Τ€ τίρωτοψόΧτηρ^ 
τορ ίομίστικον, τον Χαμηαδά^οιρ χ§Λ τ^ν /c«lftm>^a• ΙΧ^ουσιν 
ουρ χαϊ δΐίωσιρ μΐνσους αύτοΐς• ους χ«] άηαίρορης οί χοίΡονάρ^ 
χαι άπ6 τώρ χ^ιρώρ αετών, ωσχ(ρ τ Α ηαιδ^ουΧα άπο τδν αρ^ 

Β χορτωρ, ώς έΐρηται, ΙχβάΧΧονσΐρ ϊξω• χαΐ μη» τούτο Χέγπ ηά^ίΟ 
Χιρ ο μέ/ας ίομίστιχος *^iX&nt χαϊ νμέίς.^ χαΐ ίρχόμψνοί ηάν-^ 
τίς Οί άναγρωσται ΙηαΙρονοι μίναους, xak φίρονσιν τοΑτους tt* 

1 δεήύΗ roargo Ρ 11 αποαχόμίρος Λ S1 iXiti ηβά, lects Α 
22 άπα1^θΌ6ι Ρ 

■nteponit ea impeniton. ή intar «Iwidniii bfbera TeKt, nhiutnt pln- 
cernay ei non abak peregre, ut dictam eet• eia ηίηιιβ, ex procenbm 
emineiitior pocoliuii mucet• domestici ita<pie ββν €nnit«raft rei dorae- 
«licae allata omiiia fsreola hiimi repMmnt. deinde pinittMiiiiMati pro* 
cerofl, ministri meiuae imperatoriae , TideKcet protoTeetmritoi , nagmt• 
lietaeriarcba et anlae primieeriiiey proceres alioa ad circmMtarianeni ad^ 
▼ocant; illi -vero accedentee atant βαο qiiiM|ne looo» poitee ingredinn- 
tar etiaiR cantoree com βαίβ ρϋβιβ et cainisiiey canontqiie fesli proprinm 
canticnm, nenipe iUnd: "iBagi Persamni regea." hU igitor eoocinenti- 
bae, abstinet panlaimii imperator ab edenao• at niagDM doineadcae, 
doinesticiit memwLty el praefectii• menaae aabdaciiiit ae ad UiIim naqae 
ad parieien• poatqiuni isti caatandi finein fecwnmt «t inperatar iterain 
coBHBdece eoepit^ magoae doraeeticns ad meiiMim revenM, extrflmafli 
ems partean occopat, vocatqiic nominalifli ρήιηηιη cantoren, cbori dome- 
•Ucani^ lampadarittm et magistniiii» traditqve aocedentibai illia fercnlaj 
qna• de mambBe eMram toilnnt canonardiae, queiDadmodaBi iiapaiatorii 
pueri a proceriboa, ot MHeft dictmii eet, «t forae effenmi. postea iU» 
rani dictl OMignii• donettkiia **MeedH• el υμι** «ccednfttqiie ^nnea 



DE OFFICnS CP. CAP. VH. 61 

ίανχΰν• χα2 fi€r* αυτ<Λς στραφίνης^ ot κάνονάρχαί Inat^ovat 
ΧΟΛ τους ίαυνώρ μίνσσνς, χάί απέρχονται• 

Eha ϊρχηαι δ μίγας δομέστιχος πλησίον τον βασιλίως , χαΐ 
μετ* ολ/γον iiyti προς τον άν&ρών του βααιλίως τον παννπίροέ- 
Sfiaunov ούτω, παννπξρσίβαστί , χαΐ έλδνντι όΐόωοι μΐνσον, Ζν 
ηαρ^νΟύς naiδ67toυL•v ani των αυτού Χαμβάνιι χειρών, xcu 
άπίλβ-ών άίόωσιν άνβ-ρώπω του αυτού πανυπ^ρσίβάστου• ο δί 
άηΐρχεται, xpi Κτάται n&ktv €Ϊς τόν τότίον αυτού• ομοίως λίγα C 
χάί τω άνΈψιω του βασιλπος τψ πρωτοβίστιαρίφ , χαΐ ^/(^«^«^ χοιλ 

H0 έϊς αυτ&ν ούτω• τους ii Ιτίρους ανεψιούς τους μη &φφίχια Ιχον- 
τας ηράζει ούτως, άνιψιί του άόθ^ίντου μας του βασιΧίως, η 
Ιξάόελφί, η &£Ζε• χάί έρχεται ο προϊστάμενος τούτων, th* Ίφι- 
^ης οΐ L•ιπol χατ& τ6ν τόπον εΙς ον ϊχαστος Τστατο " ^αΐ γίνηαι 
xou έϊς αυτούς παρά των τκαιβοπουλων ώαπιρ χαΐ ιΐς τον πρώτο* 

1Β βίατιάριον χαϊ τον παννπεροίβαχηον , χαθ•& προδέδηλωται• 

^Έτκιτα χράζβΐ τους άρχοντας πάντας ίνομαστί, μίχρι χοΐ 
^των πυαηωιν των σχαράνιχα φορουντων χ&χχίτα• χα< πάντων D 
μίνόους ΪΛμβανίντωιν ϊξίρχεται ovSi ίίς, αλλά πάντες Ίατανται 
άς τονς τόπους αυτών διά την του μ^άλου δομεστίχου τιμήν• 

90 *Έπ€ηα μηά τον πρωτονατάριον ϊρχονται οϊ πριμμιχήρωι οί 

των Βαράγγων xai πάντες οϊ Βάραγγοί μετ* αυτών , χαϊ λαμβά- 
νουσι μίνσους χαΙ (Αιοι* μη' αυτούς στρατιώται χαΐ παραμοναί 

6 Ιαμβϋνων Λ 11 μάς] χλΙ Ρ 18 tuvett<H Ρ 

lectoree, toUiintqfie et βαίβ nMinibne aeportant fercula• quod poet Ipeot 
MBUKter canonarcbae reyerei facdtant, et abeunt. 

Dckide ftoeedit na^o• doniMticae prope ad iaiperatoreiii ; et paulo 
iMMt dicit ad nepotem imperatorie panhypenebaetuni hoc pacto : ' pan- 
QvpeiMbaete;" et Tenienti dat ferculum, quod etatini d« mambus eiui 
olfit imer h< ■ 



toUh paer honoraritt, et abiene tradit paabypanebaeti famnlo. iile 
v«ro abit, iterumque locnm aibt debitimi oeoapat* aimiiiter etiam dicit 
nepoti iDperatoria, qai protoYeatiariiw eat, fitqae ciud eo in eundeiii 
modnm• aUM atttem nepote• nttUo officio iiutgnitM eic «dvocat **nepot 
«lomini impcratorie'' τβί "^patraeU•'' aut " patrne ;" et accedit qui bu 
potior «et; qoem ordine aequ&Dtar reliqui teennSkm loema qnaBi quisque 
tenet. ideiM|ae «rga ilioe ^t ab bonorKriie pnaris , qnod «rga protove- 
«Uarium et paabyperaebaitnm , ut prioe expoeitam eet. 

Hia peractie advocat nominatim cBnctos procerea naqne ad lUoe qni 
coccinea scaranica gegtant, et omnibne fercola accipientibus ne αηαβ 
qnidem egreditur, aed iiianent in βαο quique lo^o propter magiii dome* 
etici raTerentlam. 

Poat iNwtoiiotariem Teainiit prinkerii Barangonifli omaeeqae Ba- 
rangi cui ipeis, qvi et tpsi jiccipHiiit farcala. qnoa •equontar inilitet 



62 ^ CODim CUROPALATAE 

9cal ίτίροί TtkiuTTOt• annBifrtg il οίτα ini τον μ^γϋΛωτίρον μ^χρ* 
καϊ τσΰ μιχροτίρηυ Si& της τον μ^γΛΧον δομίστίχον χαρ^ς λαμ- 
βανονσί τού^ μΐνσους, χαΐ απέρχονται* των γίιρ τον δομίστίχίον 
δομιστίχων τονς Ιπ* Ιόάφους χΗμίν^η^ς μίναους ii^ ίαντών άς τ& 
αχρον της βασΛίχης τραπίζης τι^'έντων (χαΐ γ&ρ ϊχσνσίν οντο<5 
Ρ 93 /π' αδείας τοΰτο τότε χαΐ μόνον ηοηΐν) ο μίγας δομίστιχος, ως 
ίϊρηται, άπο της τραηίζης τούτους άπαίρων διαδίδωα^ xa&^ ην ' 
ό^ ωραν οντος τούς τοίουτους διανίμει μΐνσονς, ιϊπξρ ο βασιλεύς 
iv χρεία uvhg γένοιτο, παρά τε του δομεστίχου χαΐ του ΙπΙ της 
τραπίζης υπηρετείται• 10 

Μετά Ji τb τλν μέγαν δομίαχιχον πρ^ς πάντας ίιανεΤμαί 
τούς μίνσους, του δομεστίχου χαΐ του ίπΐ της τραπίζης υποχω^ 
ρηαάντων, υπηρετεί αυ&ις τω βαβά,ει ο μίγας δομίστιχος, χοΛ 
πασι μίν οντος διαδίδωσί τούς μΐνσους, ώς εΐρηται, τοίοτφ δί ο 
βασιλεύς αυτοχείρως. 15 

Β Όσα μΙν ουν Άλλοις δίδονται εΥτε χρυσία εηε αργύρια δια 

μίνσων, εϊσχομίζοντοί aυ^'tς εϊς το βεστιάριον* tb δί σχενος ο 
μίγας δομίστιχος δια της του βασιλέως λαμβάνει χειρός , ό!τε 
χρνσοΰν είτε αργυρουν εϊη, εϊσχομίζεταί ουδαμώς y άλλ* ϊχει 
τοντο δώρον αυτός* ίΟ 

έπειτα μετά το άπαρΟψ^αι το μινσάλιον, του δομεστίχον 
του δομεστιχείου χομίσαντος αρτοιν Ιν τιαναγιαρύύ , ο βασιλεύς 

3 rov δομεανιχίον add Α 9 xtd τον} χαΐ tnv Α 11 r^ 

▼ulgo om 16 είτε χρυσάφια εΐτε άσημια Α 22 χομέζοψ^ 

τος Ρ 

aulici et statlonarii et alSt plnrimt; qai omnes a maxfino ad imnimain- 
usqoe ex mana magni domeettci fercala acdpiant, et abeant• ^ cam enink 
domestici eea curatores rei familiarb fercaia humi poeita βαιβ manibQ• 
in roenea imperatoiie reponnnt (huins enim facieddi tanc eolom poteeta- 
tem habent), magnue doineeticne, nt dictam eet, «a ex mensa tollit et 
diyidit. quo autem tempore iete fercnla distriboit, 8ΐ qoa re imperator 
interea egeat, domeeticoe et praefectne mensae eabvenmnt. 

Ceteram postanam magnus domeeticiis omnibu• fercnla impertiity 
domeetico et praetecto measae recedentibBe , imperatori iternm ndni- 
etrat raagnas domesticoe, qoi, ut explicatani eet, omnibas dat fercola: 
roagno aatem domeetloo ipfemet imperator ena manu ferculom por- 
rigit. 

Et vasa qoidem fercalomm qaae aliU dantnr, eive aurea sint eive 
argentea, rursue inferuntur in Testiariani: at vae illud quod magnne do- 
mestictte ex imperatoris manu accipity eive aarenm slt eive argenteaiDy 
nun infertur amplias ia Teetiariamy eed magnus domesticoe tanqaam 
sibl donatam retinet» 

Sublata mensae raappai cum domeedcue rei domesticae panem ad- 
Cert in panagtario, iinperator etatim eurgit• ecabellum vero qaod impa- 



DH ΟΡΜ01Ι5 CP. CAP. VII. 63 . 

ά9Ίως &vtetu€au ο Si ^ανέι aovnnlfi^v , των T(p βασΛιΐ χατά 
γένος, προσηχοντίον νιων άηο των άσχεπβν τις δραμών άμφϋτίραις 
κατηχεί χερσίν, ώστ^^τίι^/^σι^/α ίόραίως ηατεΐν. τ6 &έ γι ηανα- 
γαύρων ο ΙπΙ^ της τραηβ^ης λαβών Ιηάνω τί9ηϋί της τραπέζης, C 
Sual wlmv παναγίαν όΐδωσι τσ^τψ τω όομεστίχφ, ο ϋ τω μεγάλω 
^^ομεσ^ίκω , οντος ii τψ βασΛεΤ, χάΐ αμα τψ ηαναγίαν λαβείν 
Ιν τω οτοματί πάντες^ βοώσι τέ ηολυχρένιον. χαΐ ο ηιγχίρνης 
αντίχα τί^ νου οϊνσχείϋυ φίρει ϋχοντέλιον, χρατων m\ μανδύλιον, 
inil ηροατή^^ϋο^^ ώς εϊρηταί, τ6 μίνύάλίον• 

10 Έ3τα του μίν βίμηλίως χαΘ-ίσαντος, του δί μεγάΚου δομε^ 

ατίχου , τον δομ^στίίου χσΐ^ του Ιπι της^ τραπέζης άράντων την 
τράηεζαν-, λαμβάνουοι ταύτην οΐ τοϋ δομεστίχείου δομίϋτιχοι• 
των δί μετά τούτο ηροϋχυνηαάντων , λέγε€ ο βασιλεύς τω μεγάλω 
δομεστιχω μεγάλτ^ vfj φωντ} ^^εϊς πολλά Ιτη, μέγα δομίϋτιχε.^ D 

Ιβεπεαά ψησι ηρος αντ^ν απελθ-ε, χαΐ ηαρευΘ^ς συνε'ξερχοντοί 
τσάντες τψ μ(γάλφ ύομεστίχω^ 

Έτ* χαί από των ΐΑϋϋνρΙων βασιλείας χατηλβ^ί τι φόρεμα 
μέχρι χαι των νυν βασιλέων, ^/(ϊανύίτ^α λεγόμενον, όπερ και φορεί 
ο βασιλεύς άνευ ζώνης , ον χρεμάμενα τά μανίχια διηχονσι μέχρι 

20 χαι αστραγάλων* ο δη φόρεμα χαι των αρχόντων εχαστοι εχονσιν 
hc^ αδείας φορεΧν, πλην Ιζωσμένον , των μανικιών Ιμπεπηγμένων 
όντων ηρος τψ ζάνην οπισβ-εν, χα2 ο μίν ο βασιλεύς φορεί, Ρ 94 

1 ^laoniSwv Α, ΙύσηίΒίον Β 6 βαΧεΙν k 8 munftiU ΑΒ 

14 ti φων^ om Α 

■ *f 
rator pedibne premit, Invenum quiepiam ex m qni imperatori eanguine 
iimgQntiir et eine capitis tegniine in aula Teraantiir, accurrene ntraque 
manu teaet, vt imperator nrroiua consiatat» porro praefectue meneae 
acceptBm vas panagiariam meneae imponit, et elevane panem panagiam 
dictum dat illara domeadco menaae y iile magno domeatico , hic impera- 
tori. et quam piimam panagiam ori inaerit, omDef accinant "ad roultoe 
annos." et confeetim pincerna τύύ et aqaae poculo diacum eupponen- 
dam affert cam mantili^ quia meneana mappa lam antea ablata fnit , nt 
dictmn est• 

Poatbaec ianperatore coneidentey raagno aiitem domestico, domeedco 
et praefecto roeneae meiuam amoUentibue , accipiant illam rei demeetieae 
doraestici eive adminietri• tribiie vero illia imperatori reverentiam exbi- 
bentibiiey dicit imperator roagno domeetico eonora voce *'ad miiltoe an- 
noe , magne doipeatice." deinde sabiangit **abi, ilicet," et aine mora 
omnea cum magno doroeetico exeunt. 

CeterDm ab impeiio Aeayriorum perreiiit neqne ad hodiernoa ioipe- 
ratorea geetamen ^uoddam graoatza appellatamy quod imperator fert 
etiain eine cingulo, ex quo dependeiites roanicae descendaot ueque ad 
talos; emuB gestamihis ferendi eingulie proceribus libera 9st potestas, 
eed €um cingttlo manlcisque a tergo sonae ifiigatis• et iUud quidem 



64 CODINI CUROPALATAB 

καλείται γι^ανάτζα, ώς. ίΥρψαί, ri ii tuip άρχοηωρ Χαπάτζίς^ 
όπως oif αίηλον iartvm * 

Καϊ οι fiiv akL•ι αρχοτης οντά* τοΰ ϋ μίγάλον Sofi&ni^ 
κου χαΐ αίτο τούτο φορονττος ϊζωαμίνον χατ& τους άλλους ^ το 
μίν νν των τον τοιούτου Χαηάτζμ μανικ/ων ϊνι Ιμπέτηιγμένον , το 5 
α ίτερον κρίμαται τέμης %ηηα, Ιπά τοΰ βααιλίως άμφότίρα,' 
ως (ϊρητοίΐ, xρiμavτau 

ΚαΙ τα μίν Ιν τψ ηαλατίψύπηρηηματα του μεγάλου ίομι-* 
Β στίχου ταντά ίοτι, χα^-ώς πηομιν , τα ii Ιχτος μετ^ ολίγον ρή'^ 
&ησηαί χαΐ αυτά* 10 

Έηιϊ δί ο βασιλεύς ηεντάχις τοϋϊτους τρώγει Ιν τω τριχλι-- 
νΐιρ y πάντων παριστάμενων αρχόντων χα\ Ινδεάύμίνών τα τε σχα* 
ράνιχα χα\ τα χαββάδια αύτω¥, ηγονν χατα την ίορτην της Χρίτ- 
στον γεννήσεως, των φώτων, αλλά i^ xai των βαΐίων, της μ^ 
^άλης χυριαχης τον ηάσχα χαΐ τοΰ αγίον πνεύματος , εΐπομαν ii 15 
κατά μ^ρος περί μιας τούτων, της τοΰ Χρίστου δηλονότι γεννή- 
σεως, ρητίον ^δη κα2 ^c^i των λοιπών. 

Ρ 96 Κ^φάλαιονη. 

*£ορη) τών ΈπιφανεΙΰίν^ 

^Η μεν ουν των β-είοίν Θεοφανείων εορτή γίνεται άπαραλ- 20 
λάχτως ώς χαϊ η τοΰ Χρίστου γεννήσεως* ο όί μετά τψ λειτουρ- 

11 ToixUvf margo Ρ 16 ^ijlffovi pm k 17 ^I^T hl 9rj Ρ 
18 η'] 8 Α • 19 7eB(fi hti^mv διαφύ^βηβ io^mv iv uh άηέρχε- 
tcet paatXBvgf ul Μημών t^ ΚωνύταντίίνονηόλΗ Bv^icwtai Α 

qnod imperator geetat Tocatnr granafBay iit antea dictimiy procoinai 
vero lapatza• ratio iacerta eat. 

Et alii qaideai primorae ita se ^emiity magmui aQtem donesticaa 
i^8e etiam hoc geetamen fert dncti» uirtar aliornai ; τ«|ταπι altera ma- 
nica lapatzae ciii|[^lo oonstringitiir, iJtera Uber^ dependet, bonoris causa, 
cnm imperatoria ambae manicae dependeant, vt dictam eet. 

Et haec quidero tant magni domeelici in palatio miiiiateriay proiit 
expoeaimae: quae vero extra palatium obeat, paulo post exponentar• 

,^ Cani avteiii imperator qmioqniea ia anno dbQia sufliat In tridiniOy 
tiniyerei• aolae procenbas adstantibae indatieqne sua scaranica et eab> 
badia, nempe in festo naiivkatis domiiii, luimnttin, palmaraiay HMgiia 
dominica paecbatia eC sancti spiritue, iam Ter• tigiilatim de nno «x hia 
feetu diMQKueriBMii , rattat nt et de reliqiiie tractemiu• 

G a ρ Η t 8. 
^ Feetaffn Jiplpftafitee. 

Festuia diTinae Bpiphaiiiae eodem modo pengjtur qao mtlfitatia 
doBiiai. ceteroin .««Kieecratid et adepenio aquM poet Utar^am ut ab 



DE OFFICUS CP. OAR IX. 65 

fiar αγιασμές^ f? πατριάρχης iVQlartrm otxovfUVixSg , γίνεται 
τιαρ^ αντον, d oi μη, παρά ηνος των ίτέρων πατριαρχών , η 
του ^Αλεξανδρείας η τον ΙΑντωχείας η τον '^Ιεροσολύμων, Ι&ν Ινίη-^ Β 
μων τνχτι» d J' ϋτως μηόίνα τοντων ehai σνμβαίη , ποιεί τ6ν 
βαγιααμίίν ο τον παλατίον πρωτοπαπάς, δίδοται di παρά μεν τον 
ηατριάρχον τω βασιλ^ λαμπάς , πάρα ii των προρρηθ^ίντων ίτΜ^- 
ρετων τοις iv ο^ιώμααι χαι πααι τοΓς τε ίντος της παραστάσεως 
αρχονσι χαϊ τοις iv τγ\ ανλ^, ωσαύτως τω τε ποτεστάτω χαΐ τοις 
μετ* αντον• 

10 ΚΒψ&ΧαιονΟρ. Α 

^Eoqvri ζη^ ατανροπροαηννήοΒως, ■ 

Κυριακή της στανροπροσχννησιως , της παραστάσεως ίστα* 
μίνης χατα την σννη&ειαν των προειρημίνων εορτών, περί το τέ- 
λος τον ορθ-ρον φέρει τον ατανρον άπο της τον παλατίον ίχχλησίαζ Β 

15μ{τά των ψαλτών 6 αρχιόιάχονος, φορών μέν το σννηθ-ες αντω 
στιχάριον , φορών δε iu^ αντον χαι φελώνην., ον μην χαι Ιπι- 
τραχηλιον αλλ' ώράριον , τ6 ^^σώσον χνριε τ6ν λαόν σον χαΐ «ν- Ρ 97 
λόγηϋον την χληρονομίαν σον'' ψαλλόντων • χαϊ ο βασιλενς προσ- 
νπαντα τοντφ της παραστάσεως ιστάμενης εις την της Ο^νρας εϊσ- 

20οδον, χαι τον στανρον ΙπΙ τοϋ άναλογίον τιθ^έντος ασπάζεται τον- 
τον ο βασιλεύς' έπειτα υποστρέφει, χαι Ίίσταται πάλιν εϊς τον 
Θ-ρονον αντον• μετά δέ την άπόλυσιν απέρχεται χαϊ προσχννεΐ 

oecnmenico patriarcha, ei praeeene sit; βίη minus, ab aliquo ex patriar•» 
cbis, nirairam ab Alexandrino vel Antiocbeno vel Hieroeolymitano , si 
forte tunc Cpoli versetur. ei nuUus bornin adsit^ consecratio peragitur 
a palatii protopapa* imperatori aatem tradit patdarcha cereQm malo- 
rem• a praedictis vero minietrie dantur cerei lie qai in dignitate euiit, 
et omnibas circumstationis proceribue aulicisqae, einkiliter et poteetato 
Genueasium et qui in eius comitatu. 

C a ρ u t 9. 
Fe$tum adoraUonis erueit* 

Bomiqica qnae adorationi eanctae cracie depatata eat^ cotteistente 
iam circumstatione pro oonsuetadine supra dictoram^ festoram, circa 
6nem adfert archidiacoiiue cam cantoribus ex palatii ecdesia crucem, 
geetana consoetam diacono tttnicam, ferena etiam super ipsa casulam^ 
non taroen etolam itacerdotalem sed diaconicam , id est orariam ; canunt•- 
que illad "ealvum fac, domine, populam tauin, et benedic haereditati 
tuae;" et imperator, sic circametante comitata aalico, obviani it ueque 
ad ianaam, craceinque in pulpito poditam os<^tatui'• qao peracito reve•» 
edtnr, et stat in tbrono suo. poat miesionem venit imp«rator, iterum- 
Codin. Curopalat. de Offie, 5 



m CODINI CUROPALATAE 

ον&ις χαι ασηάζίται tdv σται;()θτ• vtni td&iwg at^m tuStwrov 
βασιλέως προπίμποντος μέχς^ κα2 της τον τριχΧένίον 9νρας, καΐ 
Tikiov ovSiv• 

Ή Si αιτία του τhv άρχ$ίιάχονον tptlcmjv κατά ταυτψ την 
ίορτψ φορεΐν ΐ€τΙν αυτή , οτί χατα τ6 πρώτον οι ΟξωχατάχοιΙοέ 5 

Β ϊίρεΐς ένρίσχοντο ϊχοντις ?χαστθί Ιχχλησίας χαΐ υπ* αυτούς χληρον• 
δια τούτο χατά τας μεγάλος χαΐ Ιπισημους τ&ν εορτών ημίρας 
όντων ίχάστου εΙς την iSlav ΙχχληαΙαν , ο πατριάρχης oiu είχεν 
νπηρέτας Ιντίμους με&* εαυτού» των πατριαρχών οίν τις ^β*/- 
ληαί:ν αντους διακόνους είναι πρ6ς τδ υπηρετίΐν αυτω Ιν ταΤςΙΟ 
τοιανταις των εορτών ο δη χαΐ πιποίηχεν. όταν ουν ο πατριάρ- 
χης σφραγίζξΐ τονς τοιούτους Ιξωχαταχοίλονς , ήγουν η μέγαν οϊ- 
χονομον i] μίγαν σαχελλάριον η τίνα έτερον Ιξ αυτών , τιοιεΐ.αυτ^ν , 
φορεΐν φελώνην, ώς χαι πρότερον xad-b ιερεύς Ιφορπ, ου μην 
χαι ϊπηραχηλιον f αλλ* ώράριον. ο&εν δ βασιλεύς, Βτε προβάλ-15 

C λεται άρχιδιάχονον , Ιχ της τοιαύτης των Ιξωχαταχοίλξον τάξεως 
ώς Ιντιμοτίρων των ίίλλίαν όντων προβάλλεται τούτον, χάί ονχ 
ΙίλλοΘ^εν. δώ χαι χατα τον ρη&έντα λόγον φορεΐ ο αρχιδιάχονος 
χατά ταύτην χαι μόνην την της σταυροπροσχννησιως εορτ7}ν Ιν τψ 
ηαλατιω φελωνην, χαι ουχ αλλοτί ποτέ* εΐ δέ τύχοι μη είναι fO 
άρχιδιάχονον , φέρει τ6ν σταυρόν δ τυχών διάχονος. 

Εϊδεναι δει οτι υπέρ όλης της αγίας χαι μεγάλης τεασαραχο- 

2 τριχλίνοΌ margo Ρ 5 ^| narckoiloi ΑΒ 11 τοιανταις 

ήμέριας tmv Β 12 1^£ %ατα%οίΙονζ ΑΒ 15 ottv add Α 

qne crncem adorat et oectilatar; qiiani etatim tollmit comitante eam im- 
peratore usqoe ad tridinii iannam, et non nlterius. 

Causa autem car archidiaconos hoc festo ferat caeulam eacerdota- 
lem, est ista, qaia ab initio exocatacoeli sacerdotes sub se habebant 
propriae «cclesiae et proprium cleraro. qaapropter ciim magnis et illa- 
etribne festis quilibet eoa in ecdesia occuparetur, patriarcha miiiietrie 
honoratioribua carebat. quidam igitor ex patriarchie volait illoe diaco- 
no8 taiituin>eeee, at in haiueinodi festis ipsi minietrarent. quod et per^ 
fecit. quando igitur patriarcha tales exocatacoeloe ordinat, nempe Tel 
magnam oeeonomnm τβΐ magnam eacellariam vel alium ex horum na- 
mero, dat ei poteetatem ferendi caenlam eacerdotalem , qaemadmodoiii 
antea ferebant cam eaeerdotee eseent : at non etolam eacerdotaleni Terom 
diaconicaiD tantum, id eet orarium• iroperator igitar quando designat 
archidiaconBm, ex exocatacoelorain ordine tanqaam ceterie honoratiore 
enm deeignat, nec aliunde Bsesmit. qnocirca feit archidiaconns in hoc, 
et quideiii eolo, adorationis cracis feeto in palatio caeakm; neque αα- 
quam aliae• ei non sit archidiaconiie , tanc crucem fert obvius qoieqae 
diaconufl• 

8cire oportet tota sancta «t masaa qnadrageeima sacerdotes et dia- 



DE OFHGnS CP. CAP. X. 67 

at^g ol 'Ηρέις τ« «αι ol itaxovot ηορφνρα στιχάρια xal φ^λώνας 
φορονσι, πλην ττς του ευαγγΛισμον L•ρτijς των βοίίων, καΐ του 
μ^γά^ου σαββάτον* 

ΚΒφάΧαιονί. Ρ99 

^ *Εορζή των βαΐων• 

Tfj ίορτρ τών βαΐων ηρο^τοίμάζεΐαί μίν ο πίρίηατος διά 
μίσης της ίββομάδος, άηο του χίλΧίου του βασιλέως διηκων 
μέχρι χαΐ της ϊχχλησίας, δια δι της του σαβ βάτου του Ααζάρον 
νυχτος χαταπάττουσι το ίδαφος μίν του περιπάτου, Ινδύουσι δι 

ΙΟπάντας τους στύλους η δια μυρτινών η δαφνα}ν η Ιλαιών• χαΐ 
ϊπιφωσχονσης της χυριαχης φαίνεται Οξαίφνης χατεσχ€υασμένος 
tt^foc χαι Ιτοιμος 6 περίπατος» του ουν ορθ^ρον ψαλλομένου άλ- Β 
λάσσει ο βασιλεύς χαϊ ϊξέρχεται του χελλίου αίττοϋ. χαϊ χατά μεν 
τάς αλλάς των εορτίαν φορεί Ιπϊ χεφαλης τε χαι του σώματος οίον 

±δαν από των εαυτοϋ φορεμάτων βουλοιτο, ως δεδηλωτμι* χατά δι 
ταύτην ούάίν άλλο φορεί εΐ μη το στέμμα χαι τον σάχχον, φέρατν 
Ιν μεν ττ] δεξιά σταυρόν, Ιν δέ ττ} αριστερά το μανδνλιον μετά 
της άχαχίας, ως ϊ&ος ΙστΙ, χαϊ λαμπάδα* άλλάσσουσιν ώσαν- 
τως χαι οι άρχοντες τά συνη&η τούτων άλλάγματα, ώς προεί* 

2ύπομεν• 

δ titnlnm om Α 10 (mj^oivmv Α 11 tfii\ της ημέρας της Ρ 
13 post αυτοΰ ΒΡ ήτοι μετά των ηρορρη^έντων άλλαγμάτων αν- 
τον μετά Ρ 15 μετά Ρ 

conoe gestare piiq>area stichaiia et phelonaSy excepto festo annnntia- 
tionie, palmanim et magno sabbato• 

C a ρ u t 10. 
Fettum palmarum.' 

Ad festnin palmarnin media hebdomade ante praeparatur ambula- 
crtuD ab imperatoris conclavi usqne ad ecclesiam pertingene. sabbato 
Lazari noctu ramie virentibue sternant ambulacri pavimentum, veetiunt- 
qae omnes eius columoas vel myrtoram vel laurorum yel olivarum ra- 
mie ; et illQcescente iam die dominica derepente apparet exstractum iam 
et praeparatum ambttlacrnm. dom ergo matutinaiii decantatur, aesamit 
Indanienta sna imperator, et egreditur ex euo condaTi caiii praedlcda 
▼eetiinentis euie• et aliie quidem festis fert in capite et corpore ez sais 
geetaminibus , arbitratu suo, quodcunqae Tolaent, ut antea explicatuia 
est: hoc autem palmarum feeto nihil alind fert nisi stemma et saccuro, 
dextera portane crucem, sinietra mantile cam acacia, ut moris eet, et 
maiorem cereum. simititer et proceree awumunt usitata sibi indanieiita, 
Dt antea dictum eet• 



68 CODINI CUROPALATAE 

C Πρσίρχηοί γονν ο Χαμπαδάρως tlg thr η^ρίπατοψ λαμπάδα 

φορόίτ, ff /Μλ,λων οΧον το ϋιόμελον ^ίξίΐθ-εη fdTnj , ΙξίΧ&ετε χβΐ 
laoif &ίάσασθ•ε σημίροτ τ^ βαοάΐα των OuQOiWP* dg τυνην 
γαρ Χρίστου τ6 aayyOuov ίρ/ίταί.*' ύτα ο βασύίάς χάί ο νίος 
αντσυ ο βασίΧενς, d παρστύχοι* ος δη xai d ΙσημμΙνος Ιστί,5 
φορέΐίττίμμα χάί ούτος ως ο πατήρ αντον, αχολονθ-ών τψ βασίλιΤ 
χαί τιατρί αντον* d δ4 μη, στ^φανοτ χάί φνάλίτ, άς προ^ίπομέ», 
7UU μιτ* αντον ανέρχονται ot δέστιόται, fha ο άρχιόιάχονος μετά 
του ίναγγ^Ελίου, ϊπεηα ο πατριάρχης, μάλλον Si οί πατριάρχαι, 
Ρ 100 d παρόντες daiv, Ινδ^δνμένοι τας α^λαγας αντών, xai μετά τον* 10 
τονς ιερέις ηίντε η πλείονς, αγίας dxiva^ φέροντες^ 

Ιίίπελ&όντων ονν οντω δια του ηεριπάταν μίχρι χάί της ix- 
χΧησίας, γίνεται η απόΧνοις του ορ&ρ&ν Ιχεΐσε. είτα ο βασιλεύς 
υποστρέφει xad^ ον πρηται τρόπον, του λαμπο/δαρίον προπορευο- 
μίνον• 15 

Κάί μετά το τον βασιλέα τον τιεριτιάτον χατελΘ^εΤν τόν τε 
ηατρφάρχην χάί τους ιερείς του βασιλέως , παιδόπουλον έξελθ-ον 
αρπάζβΐ χλάδον, δηλούντος τούτου βασύαχί^ν ορισμον dvai το τον 

Β ψιε^πατον δυάρπαγμα γενέα^ΟΛ, χάί αντώία γίνεται οντω* διαρ- 
πάζβται δετκαρά τε των Βαράγγων, των παραμονών χάί των λοι-ίΟ 
πών των Ιν τ^ at^fj ενρισχομένων τάξεων, μετά όε το ταντα 
παιντα γενέσθαι απέρχεται μεν ο βασιλεύς εις την τράπεζαν, ϊπεί 

1 Λροίχνέ^χΐτχι margo Ρ 13 ό om Ρ 18 to «m Ρ 

19 χαΐ αντίχΛ γίνεται} ηαΐ avaitiovg γ£νε4ΰ'Μ Ρ 

Prior ergo in ambulacrQm aecendit iainpadarias, cereum fer«iifl, to- 
tninqae feeti proprium canticum decantans. **egredimuii gesites, egredi> 
mini pepali, coRtemplamifii hodie regem caelorum : Christt enim figuram 
gereiu evangelium progreditur." d^nde imperator et filias eiae impe- 
rator, si adsit; qm ei coronatxu ett, fert et ipse iiutar patrie etemmay 
mperatorem et pairem suum eubeequeae• sl vero non sit coronatus, 
tane fert eimplkem coroaam et phyalin , at antea diximils. poet quem 
asceiidoDt deepotae, deliide archidiaconue tum «vangelio, postea patriat- 
cfaa yel petiiu patriarchae, ei praesentee sint, induti indumenta sua. 
poet utoe, quattaor vel qainqae «acerdotee portantes eacras imagines• 

HU igitpr hunc tn modtira per ambalacram ueqae ad ecclesiam ab- 
auntiboey 'fiaitur ibidem matutinuro• deinde imperator eo qtto dictum eet 
modo revertitiir, praeeniitei lampadario. 

Poetquam imperator patriarcha et imperatorie eacerdotes de ambn- 
lacfo deecenderant, paer accurrene rapit ramum; qnod indicium est im- 
peratoru decreto ambalacrum iam in praedain concefi^nm, et extra cal- 
pam foreliof qui diripiunt• ita diripitur a ^arangie, a etationariie , et 
i^ reliquis qni in aula fiiiit ordinibue. omnibiu ietie peractia imperator 



DE OFFICHS CP, CAP. XI. 69 

Q μίγας ίομίστιχοςψ 

ΚΒφάλαίονία. ρ loi 

Πε^ϊ τον St9 iavi ΧΒλνηημένύς ό βαοιίενς^^ 

δ ^Ιατίον Sk οτί η των Χριστουγιννών ίορτη χαΐ των φώτων, 

άλλα Sr^ aecei των βαίων, γίνεται χατά την γίγραμμίνην ταξιν μν:α 
των ηραχνψ^ων χαϊ τον πιριηάτσν , αν μη ji λίλνπημίνος ο βαβι- 
λ&Ις. , ii δέ δια Β^άνατον η της ίαντοϋ γνναιχος }ίσως, της ίί- 
σποίνης, η vtav αντον βασιλέως ίντος, πη λίλντίημ^νος , τα μίν Β 

10 άλλα, τα ψλάμονΧα δηλονότι χαϊ δργάνων ήχος χαΐ στοΧων λα^ι^ 
ηροτης, ου γίνιται δια ττ^ν λνπην τον βασιλέως* ώααύτως ονδέ 
πρόχνψις• αλλ' ίξιών ο βασιλεύς, ως ϊ^ος, μ(τά φορέματος 
Xivxov χαϊ του αχίαδίου αυτού ^ των αλΧων αρχόντων μελανειμο- 
νούντων μέχρι χαϊ σιβαστοχρατόρων χαϊ δεσποτών {μέλανα γαρ 

15 χαϊ ουτοί φοροναι πλην υποδημάτων τί χαϊ αελλών^ , Υστατα^ ϊ^- C 
προσθ'εν της μαναγίας Β'ίοτόχου της νιχοποιον , οπον η του itfiov 
Γεωργίου Ιστϊν εϊχών^ γίνεταί τοίννν η των βασιλίχών ονομάτων 
ίύφημία μόνον εν ττΐ των Χριστουγέννων εορττ] χαΐ των φώτων, ως 
%\ρψαι y χαϊ απέρχεται ο. βασιλεύς- iv δί τ^ των βαίΌ)ν, ϊπεϊ ετι 

^-φαλλομένου του θ(ϊ^(>ον γίνεται ο περίπατος, χαϊ εστίν ανάγχη 
γενέσθΌΐ, ώς ϊ&ος, λιτην, iv δί ττ] λιτ^ περιπατησαι χαϊ τον Ι> 

4 titalam om ΑΒ 7 ό, ^εαπότης βααιλενς Β 10 τη om \ 

ad meneaiD 9e confert; qiiia litargia non celebrator^ qnod temptie lam 
ei'flaz<»rit• ministrat aatem magnue domeeticue^ 

C a ρ t 11. 

De modo agendi, μ imperator versetur m Ixictu. 

Notandam feeta, nt ndtivitatis luroiniiiii et palmarain^ celebrari iuxta 
praeecriptam formani cam solio elevato et ambulacro, ei imperator non 
vereetur in luctu• ei vero ob morteni yel uxoris suae imperatricie vel 
filii, qui imperator fuerit, Tereetur in iactn, tunc flammnla, oi^anorain 
concentua et vestiuiD aplendor omittuntur ob luctuin imperatorie. pari 
modo soiii solemnitas interniittUar• eed egreseue imperator pro roore 
cum indumento candido et piieo suo^ ceteris proceribns etiam nsque ad 
aebastocratorem et deepotam pallatis (puMa enim omiiia fernnt, exceptU 
calceis et sellie), stat ante eanctisstniani deiparam yictricem sen yictoriae 
effectricem; ubi S^ Georgii imago visitar. imperatoria itaqne no'- 
rolna maltorum annoruiD apprecatioae faastisque acclamationibna eolnin- 
roodo in natali domini et in festo loniinaiii afficiantnr, iit siipra dictDRi, 
abitqae imperator. in festo antem palroaniniy cuin, qnando adhnc ina- 
tutinae laadee decantaiitary proceenio fiat et neceeae eit ettpplicationain 



70 CODDil CUROPALATAE 

βασιλιά, i μίν η^ρΐηέ^ος γίνιτω, τηριπαηΐ δι i flaatkihg φορβψ 
ΙπΛονριχον Χίν»6γ χαΐ φαχίώλιον, χ(ά γίνομένης άηολνσίως τον 
£ρ&ρον ϊμπροσ&έν της νιχοποΐον, Snov χαΐ της οόηγητρίας Υσπχ- ^ 
ταί ίϊχών, υποστρίφα ο βασΛευς» 

Ρ 102 ΚΒφάΧαιονί(ίφ 5 

'Αχολου^Ια τηβ μεγάΐη^ ϊ^ομά!ίος. 

Tfj μΒγάΧτι ίεντίρα, ττ} μ^/άΧυ τρίττ}, rg μίγάΧτι τηάρτ^, 
ττ} μ^γάΧ^ι πίμπττ] άναγινώσχονται τα τίσσαρα εναγγίΧια η παρά 
του αρχι9ιαχόνου tj παρ' Ιτίρ&υ διακόνου, Ιάν μί) ούτος παρών 
τύχοί» πρh ϋ της ΧπτουργΙας της αυτής μίγάΧης πέμητης γίν^ 10 
ται ο νιητηρ ούτω. προιτοίμάζουαι πτωχούς ddSixa, χαΐ iv^ 
. βύουσι τούτους υποκάμισα ηως χιτώνας, χουρτζου βράχια χαί 
Β παποντζια• χα\ τιΒ-^Ισης Ιν τω του βασιΧίως xtXXlif Χ^κάνης, δ 
πρωτοπαπάς ϊκτ6ς πρ6ς την Θυραν ευρισκόμενος τωιεΐ ενΧογητ6ν 
χαϊ XlyH τh τρισάγιον. έπειτα του εύαγγεΧΙου αναγινωσχομενου 15 
παρ* αυτού, όταν «ϊττρ **τό ύδωρ βάΧΧει εΙς τον νιπτήρα,^ ^γχ^^ 
Ιν τΐί Χεκάντ} το ΰδωρ ο βαϋίΧευς• είτα φίρουσι τους προψοί" 
μασμένους πένητας καθ-' Vva /^αστάζοι^τα χηρ6ν ατιτόμενον. χαΐ 
τούτου μίν χαΟ^ίσαντος, του δι πρωτοπαπά, ως εΐρηται, τΑ 
ευαγγέΧιον άναγινώσχοντος xul Χίγοντος τό ηρξατο ο 'Ιησούς τους 20 

6 titnlam om Α• Sga xhv ραϋιΧέα νίητοντα τον ς ηόδας των ηε^ 
ρητΰον margo Β 12 χονρτουβράτίΜ Ρ 17 «ροετοιμαα^^έντας Α 

inetitai^ in sBpplicatione porro eUam imperatorem oporteat ambtilarey 
processio quidem peragitar, et imperator ambulat fereiu candidam sn- 
peralam et phaceoliom• finito matatino ante imaginero virginie Tiotoriae 
effectricis, abi etiam Tir^nis yiae dacis imago reperitnry dofflnm reyer- 
titur imperator. 

G a ρ η t 12. 
Cjifieium magnae ϊιΛάοίηβάαβ. 

Peria aecnnda magnae hebdoroadift, tertia qnarta et quinta, legnn- 
tnr quattuor erangeliay vd ab archidlacono vel ab alio diacono, si forte 
ille non sit praeeene• eadem magna feria qainta ante litargiam institui- 
tnr pedum lotio hanc in modum• constituunt duodecim panperes, eoe- 
qne subaculie eire tanicle, cnrtie bracoie sen caligis et calcete yestiunt; 
et posita pelvi in imperatorie coQclavi, protopapa foris ad ianuam con> 
sistens benedictioQem praemittit , cum trieagio. deinde lecto per illQin 
«yan^elio , qaando processit usqae ad illa verba *'mittit aqaam in pel- 
Tim , ' infundit imperator aqoam in pelvim• postea addncant iam antea 
praeparatoe pauperes eigillaUm quemlibet, qaoram quivis mana cerenra 
ardentem gestat; et hoc^ qoidem eedente y protopapa aHtem evangeliani 
legeate, illudqae pronimtiante **Goepit leeas lavare pedee diecipuloiuiD/' 



/ DE OFilCIIS CP• CAP. ΧΠ• 71 

n6S»g vlmuv tw μα3ψί&ψ, κΰΛ τοντο ηολλωας μ4χρί δηλονότι 
πάτξος ηφθ-ψαι, νΙητΗ ο βασιλίυς %iv όφον ηόβα ίχάστου, xai 
&ηοσπογγΙσας δί& της χρίμαμίνης ϊμπροσ&•&^ τούτου σινόάνος τοίτ 
ψΛψΒ-ίντα πόόα ασπάζεται τοντον• χαΐ σντω γ^νομίνου τύ^ιονται 
6 η του ναττηρος άχολου&Ια• HSwicu ii και ίνΐ ίχάστφ/ αυτών 
ανά χρυσοί νομίσματα τρία* χαΐ μιτά τούτο αρχιται η λ€ΐ* 
τουργία, 

'Θ μίν συν βασιΧάς φοριΐ Ιχ των ηροαρημένων φορεμάτων 
αντον οίον &ν βονλοηο, οΐ δέ yt αρχονης τα συνη&η αυτών φο* 

10 ρίματα Γχαστα^* μετά δέ την άτιόλυσιν άπίρχεται μίν δ βασιλεύς Ρ 103 
dg τ& xiλL•ov αύτοϋ* τράπίζμ δί ονδαμον. 

^Έπίηα φάλλιται η της ί^ρνπνίας οχοΧουβΊα χατά τον Τ€- 
ταγμίνον χαιρίν^ χαΟ•^ ην αναγινώσχονται τα δώόίχα ιυαγγΆια,' 
Sti τψ μίν βααλίί όίδοται λαμπάς παρά του πρωτοπαπά, τοϊς δέ 

16 λοίποΐς αρχουαι πασι, τοις τί Ivfhg χαι έχτος του τριχλίνου, 
χηροί, ως χαί χατά την χών φώτων ημέραν * ηντινα δη λαμπάδα 
φέρπ ο βασιλίνς του *υαγγΑίου άναγινωσχομένου y xat μ%τά την 
τοντον άπολυσιν h Ιντιμόηρος των χαΰ'^ρε&ίντων έχπσ^ αρχόν- 
των απ& τον βασιλίως λαμβάνων χπρών ivl των παιδοπονλων 

20 δίδωσιν aoxmfT, χαϊ χαχίχιι Τξω η^ρϊ τά πρόθνρα τον χίλλίου 
του βασιλίως». χάί οτ« γι πάλιν μίλλιι ά$^αγνωσ&ηναι ?τ£ρον Β 
έύαγγίλιον, ο δηλωΘ-άς άρχων την λαμπάδα λαμβάνων δίδωσιν 
αν&ις τω βαοιλιΐ* χαΟ^^ξης ομοίως μίχρι χηι τών δώδίχα• 

12 η άγρνηνία Λ 14 τόη Ρ 

idque saepiue, doneo ecilicet οιαηΐηιη pedee ftblmiiitiiry lavat imperAtor 
dextrain cuiueqae pedem, lotnmqne sindone, qaa praecinctiu eet, abeter- 
git, et oecalatar* auo peracto tenninatur omciam loUonia. dantur an• 
tera coilibet paaperi tria aiirea nomiemata. poetmodum inchoatar iitur^ 
gia sea musa• 

Et qQidem imperator indiiit ex enpradictis snia gestaHiinibus qnod• 
canqae yelit, proceree ferunt usitata eibi indomenta.^ post absolatam 
litnrgiani abit inperator in conclaTe ettuni• menea noepiam instruitur• 

Deinde praestituto teiDpore canitur ofliciiim vigiliae, in qao legan• 
iur doodecim evangelia; tunc imperatori a protopapa grandis cerena 
traditar, reliqiiis autem proceribue et intra et axtra triclinium dantur 
rerei , sicuti in festo lominiim• ceream eumn geetat imperator, ^ 
dam eTangeliani iegitnr. lectipne finita procernin qaiepiam ex honora- 
tioribaa acceptnm ab imparatore ceream maiorem tradit alicm puero 
aiili€o ex illie qui noUo capitU tegmine atantur, teiietqDe illam extra ad 
▼eatibnlaiD condavia imperatorii. quando vero akerins evangelii legendi 
tempaa appetit, recipit oeream enpra dictiu ille ex proceram •ηαπιβτο, 
eamqoe imperaton traditi et sic deincep• oeqne ad daodecimirai evan- 
geUaiD• 



72 COOINI CUROPALATAE 

JiX Si γαηοακιιν οτι Iv τω παλατίρ τ&τσαρ^ς &f^mt¥tm γί- 
νονται χατ* Ivtoartovy τον μ(γάΧον κανόνος ^ της άχαΟΊστον, τοΒ 
ίίναγγίλίσμου , χαΐ χατά ταύτψ την με/άλην ίορτήν* χαΐ οτι ο 
μίν βασιλεύς *1σταται iv φ αν των xuXUav αντου βούλοηο χατά 
ταύτας τας αγρυπνίας, της άχολον&ίας αχοναττ^ οΐ ϋ αρχοντιςΒ 
Ιν τψ τρίχλίνω• 
C jinh Si της πρώτης αυτών Ιπιδημουαα Ιν τώ παΧατΙω ιϊχών 

της υπ^ραγίας ^'ΐοτόχου της οβηγητρίας μίνη μέχρι χαί της μεγά- 
λης χνριαχης του πάαχα * ηντινα εϊχ&να Ιρχομίνην μέν άπαντα ο 
βααιλάς Ιν τ^ nvXji τ^ς τοί; παλατιού αυλής, τγι δευτέρα δίΙΟ 
απιρχομένην προπέμππ μέχρι χαί των υψηλών ϊχτός , χαΐ γινο^ 
μένης Ιχιϊσ$ μνήμης των βαοιλέων ο βασιλάς υποστρέφει• 

Ρ 104 Κ^ιράΧαιον ι/. 

ΑΙ ωρα» της μεγάλης ifaffacxBvjjg^ 

Tfj μεγάλτ] παρασχευγι βάλλονται αΐ ωραι μετά των τρο^ 15 

πάριων καθ•' υν ίίπομιν τύπον Ιν ττ] των Χριστουγέννων toρτfj• 

Β χα4 τ^ Ιπανριον, ήτοι εϊς την λατουργίαν του μεγάλου σαββάτου, 

ο μεν βασιλεύς φορεί πάλιν άτζό των αύτοΰ φορεμάτων οίον αν 

Ρ 105 βονλοιτο, οι δε άρχοντες τά εαυτών παράσημα, ως δεδηλωται• 

χαί μετίί την του αποστόλου άνάγνωσιν, ήτοι εις το ανάστα b^ 
&είς χρίνων την γην, ίξάγονσι τρεις anb των αναγνωστών δάφνας 

8 Ιορνι/ν] ηέμπνην margo Ρ 14 titalam om Λ 

Scire oportet qaattuor quotannlB vigiliae in palatio pBragi, magni 
oanonie, virginis acathietae, annuntiationis et magnae huius feriae qain- 
tae in coena domini. et in hisce yigiliis imperator eiigit sibi arbi* 
tratn suo condave, ot divinam oftidam fiadiat; proceres tridiniam oc- 
cupant• 

Α prima vigilia peregrinatar in palatio «anctissimae deiparae hode^ 
petriae imago, et ibi manet nsque ad magnam dominicam paeohae; cai 
imagini venienti occnrrit imperator ad ipsam poitam palatii aulae. ee• 
cunda vero paschatie abeantem dedacit neque ad locum Blachernaram 
voc ύ^ρηΧά dictum; et facta ibi imperatorttm coramemoratione imperator 
revertitur• 

G a ρ υ t 13. 
Horde magnae parasceuea et cfficium magtd uihhalL 

Magna parasceoe canuntur horae cnm tropariis, eo roodo qao in 
aolennitate nativitatis Christi. postridie eivQ ad liturgiam magni eabbati 
imperator iterum ex suis geetaminibns fert quod plaoet• proceree autem 
«ua gerant insigniay nt prine expUcatam est, post apostoli lectioneniy 
▼el ad iilud "exsarge deue iudicans terram/' tree ex lectoram ordine 



DE OFFIGIIS CP. CAP. Xm,XIV. 73 

L• της Ικκλησίας , κάΙ πάττουσιν ϊμπροσ^ι^^ τον βα<ηΧίως. eha 
ίξ ίτοίμον ηαίδόπονλα οντά φ^ρονσιρ άπο των Ιχτος δάψνας χαι 
οντοι, χαΐ άποηάττονσι y τιληρϋννης τούτων το τρίχλινον• τρά^ 
ηιζα ai μ^τά τψ άπόλνσιν ουδαμώς. 

5 ΚΒψάλαιονιίί. Β 

Ό o(fU'Qog νηζ μίγάλη^ χυ^^ίακης τον πάΰχα, 

Ό δί της μεγάλης χι;ριαχ% τον πάσχα ορ&ρος ψάλλεταί ϊν 
ττ] τρίτγι η. τίτάρττ] της ημέρας ωρα * γίνεται δί οντω• τον βα*• 
αιλίως άπο τΰν αντον φορεμάτων φορονντος ατινα βονλ^ται , χαϊ 

10 των αρχόντων τα oheia παράσημα , ϋξέρχιται ο πρωτοπαπάς της C 
Ιχκλησίας μιτα τον αρχιδιαχονου χαΐ τινών των αναγνωστών , ηαί 
δίδωσι λαμπάδα τω βασίλίΐ, και οϊ νπηρίται άρχοντες, ων πολ^ 
λάχις Ιμνησθημεν, διδόασι πασι τοις αρχονσιν, ως χαΐ Ιν ταΐς 
προρρη&ίίσαις ίορταΐς, χήρους, τών ονν της ΙχχλησΙας &νρών 

15 χιχλεισμίνων ουσών, Ονμια ο πρωτοπαπάς , έΐτα ίχψωνιι πρώτον 
^^δοξα τγι αγία χα!ί ομοονσΐω χαΐ ζωοποιώ χαΐ αδ*αιρΙτω τριάόί, 
πάντοτε, νυν χαΐ άεϊ και εις τους αιώνας τών αϊώνων,^^ χαι τών 
\ραΧτών το αμί^ν Ιπειηόντων, Ιχφωνεΐ οντος τ6 άναστάσιμον τρο- D 
πάριον, το Χρίστος άνοστη Ιχ νεχρών, εχ τρίτον• έπειτα δια- 

20 δεξάμενοι τοντο οΐ φάλται ψάλλουσιν, μέχρις αν ο πρωτοπαπάς 
τονς,τεταγμεηη)ς στίχονς τξλίστ] , ήτοι τά «ναστι^τω ο ^-εος κα* 

3 TtatTOVci Α 4 ονδαμον Α 6 titulam om Α 18 το 

άναϋτάϋΐμον τ^ηάριον om Β 

efferunt ex ecdesia laurosy easque ante imperatorem spargiinL pueri 
quoque honorarii ex composito laoroe ab illis qui extra sunt adferuot 
et spargnnt, illisque triduiium replent. absoluto divino officio mftoda 
nulla etemitor• «^ 

C a ρ u t 14. 
HofM magnae dominicae pasekalis, 

Matatinum ma^nae chDininicae paschatis decantatnr hora diei tertia 
Tei quarta, bunc in modum• imperatore suis ex geetaminibos ferente 
quae magis arrieerint, et proceribos itidem propria insignia gestantibue, 
egreditur protopapa ex ecclesia cum archidiacono et nonnnllis lectoribus, 
traditque iinperatori lampadem. et administri proceres, quorum saepe 
meinmimus, porrigunt proceribos cereos, ut et in sapra dictis feetis. 
eccleeiae igitur foribus clausis, tus adolet protopapa, deinde elata voce 
canit iilud "gloria sanctae et consubstantiali et yiviiicae et indiviaae 
trinitati, omni tempore, Qunc et semper, et in saecula eaecaloram/' et 
cantoribns subiicientibue amen, concinit iste reeurrectionis tropariuiD 
*'Chnstns surrexit a mortois," idqiie tertiom. postea excipientee can- 
toree decantant illudy donee protopapa praeecriptoa versus percurrent, 
iUain ecilicat "exsargat deas" et reliquoe* post haec archidiacono pre- 



74 CODINI CUaOPALiTAE 

το^ς λοίπους, χοΛ ριηά τοΰτιχ τοδ άρχίδίοχίψον χ& dqtpnta, ώς 
Ρ 106 ϊ&ος, έϊπόντύς, ο πρίατσπαπας aroi^ag τ^ &νρα» δια χί^^^ς 
iiai^xvcm ουτός η χαΐ οϊ μ«τ' αυτόν Ιν rfj Ιχχλησία, rh ^^avcl•* 
στάσεως ημέρα, λαμπρννθ•45μί9^ λαοί,** γίγωνοτΙραΗτι φ^ϋ 
ψάλλοντας, ον μίιν των 9νρώ¥ Χτι κιχλ^ισμίνων ούσών Xfya, 5 ^ 
ώς Ιν ηολλαΐς τώΡ ΙχχΧηαιων Χΐγ^ται , τό ^ άρατε ηνλας οΐ αρχον^ . 
ης νμων"* χαί τα ίξης. μίτ& Si τ^ν ααιοΧνσιν του ορθ-ρον , τον 
ηρωτοπαηα χαϊ του άρχιδίοχόνου Ισταμένων Ιν τοις ηρο9νρθίς 
τον βήματος, τοδ μίν τ^ ι^αγγέΧιον του oi τίν στανρον φίρον^ 
τος, άαίρχιται ο βασίΧανς, χαϊ τ6 πρώτον ααηάζηαι %h way^iQ 
γίλίον, ίΐτα τίν ηρωτοπαπαν, Inena τίν σταυρόν xai τίν αρχι- 
Β iiaxovor• Ιν οσφ oSv γίτηα'ι όντως, βασιΧιχου &ρ4νου τί hoi^ 
μασ&έντος Ιν τψ τριχΧΙνω, αμα τω ί^ξεΧΒ^ίΐν της ΙχχΧησίας τον 
βαοίΧία, χαΐ των ^νρών xXua&Biodh, χαθΊζβΐ Ini το9 θ'ρονον, 
ϊον μίγάΧου δομεστίχον τ^ν σπά9•ην φίρονιος. χαι η μίν Χέΐ- 15 
τουργία ι^άλλβται ησυχώς μέχρι χα\ της αναγνώσεως τον άηοστό^ 
Χου, oe δ* άρχοντες πάντες εισερχόμενοι &αστος ^^^Χρ^ ^^^ ^^^ 
Ισχάτου ασπάζονται πρώτον μεν tiv δεξιίίν πόδα του βασιλέως, 
είτα την δεξιάν /€Γ(>α χαι μετ* α^την την δεξιάν αυτού παρειάν• 

Ei δί Ιν ω τόπω ενρίσχεται τότε ο βασιλεύς, ενι χαί ποτε-ίΟ 
στάτος των Ιν τψ Γάλατα Γενουϊτών,' εϊσέρχεται χαϊ ασπάζεται 
C χαϊ οντος μαά των συν αύτψ τον βασιλέα, χα&ά χαϊ οι άρχοντες, 
ώς δεδήλωται, ητΟι τόν πόδα, xtiv χείρα χα\ την παρειάν αντοϋ• 

1 χαϊ μετά ταντα λέγει ο άρχι9ιά%ονος τά εΐί^ηνιχά , ώς ϊ%ος, 
ολην την έκνενή margo Ρ 10 καΐ χατά πρώτα margo Ρ 

12 γονν γίνεται τοντρ margo Ρ 23 ω; Βεβήλωται om Α τόν] 
%ovt9v τόν Β 

oee pro pace, nt morie est, recitante; protopapa aperiene mana sua 
foree ingreditur. qai cum comitata suo in eccleeia iUud "reearrectiome 
diee; exsultemus popali" sonantiore et enbliiniore Yoce decahtat« cete 
rum ianuie adhuc clausis non asurpat illud; proat in nraltie ecclesiis 
nsitatnni est, "attoUite portae principes veatras'' et cetera• abeolotie 
matntinie laudibus, protopapa et archidiacono in vestibalo eacri tribo- 
nalis stantibiis, altero evangelium altero crncem portante, ingreditnr im- 
perator; et primo quidem oeculatur eTangeliam, deinde proto^apaaiy 
postea crucem et archidiaoonaro. daro haec fiont, imperatorio throno 
iam instrncto, eimul ac imperator ex ecclesia exit foresqae daodantur, 
flie in solio residet, magno domeetico eDMm praeportante. litnrgia tacite 
psailititr oeqiie ad apoetoli lectionem. proceres vero oinnee etiam oaqiie 
ad noyiesimQm ingreeei osculantnr primo qoifiein dextnim pedem impe- 
ratoris, deinde dexCram manuniy postea dextram genam. 

8i Tero, eo loco in quo yersatar imperator, sit qooqne Genaensiiiin 
in Galata potestatae seu praefectne, ingrcditor oacolatnrqoe et ipee 
cam Gomitato mio imperatarem, qaemadmodtini et proterea, at expositaoi 



DE OEFKJnS CP• CAP• XIV. 75 

ιμάίΧομέι^ου di ¥η τσΰ oqS-^w δίδονται χφΛ ηρ6ς αντσυς χηροί, 
ως χάί τοις αρχονσι* μαά δί τον άσπασμίν αη^ρχονίω. 

Bevmxol δί oike ιϊς το πϋλνχρόησμα ϊρχονται οϋτί μίΐν άς 
τ^ν &σπΰίσμ6ν* η δι αΙτία ίστίν αντψ ο fiaatXtig Μιχα-ηλ τ^ν 
5 ΪΙοΧαιολόγίϋν ο ηρώτος Ιηοίησ€ μίτα μέν των Γένονιτών αγάηψ 
ύιαίωνίζονααν, Ιν ji %u\ Ιτ/ίχθτι η δφαλομ4νη άποδίδοσϋνη τψ 
βασιΧίΐ παρ* αυτών τ$μη, 7να, Ζταν δηλονότι ποτίοτάτος fX^ji 
ix fevo^ag, &ρχίΐν xal μόνον ίϊσίρχόμίνος tlg τί^ν τον βααιΚίως D 
ηροοχννηοιν γονατίζει δεύτερον, αμα τω εΙσύ^εΧν δηλονότι την 

10 τον τριχΧίνον ϋνραν χαΐ χατδί τ6 μέσον αντον• και μετά τοντο 
ηροσίρχεται χαΐ ασπάζεται τbv του βααλίως πόδα χα&ημένον inl 
^ρόνον χαι τ^ν Χ^ιΐρα. ωσαύτως δέ χαΐ οι &Χλοι των Γένσνηων 
ϋρχοντες, Ιρχόμενοι ΐξ αποδημίας, προΐσχυνονντες άστιάζονται 
rbv τον βασιλέως πόδα χαΐ τ^ν χεί^• Ιρχόμενοι δί χα&* ημέραν 

ΙΒεϊς προσχννησιν αντον, άφαιρουντες τά εαντών χαποντζια γόνα» 
τίζονσι δεύτερον* χαΐ όταν δι ελΰ'ωσι τριήρεις τούτων, εϊτε πολ- 
%α\ εΥτε ολίγαι εΐεν εΐίτε χαί μία, ενφημ^ονσι τίή^ βασιλέα. χάΙ Ρ 107 
ι>ντω μεν περϊ των Γεvo^^τωv* περϊ δέ γε των Βενετίχων, Ιπειδί^ 
δ ρηΰ'εις βασιλεύς Ιβούλετο μετ* ίλίγον μάχην ποιησαι μετ^ «^ 

ίΟτών, ονχ ίποίησε διά τοντο άγάπην τελείαν, aXkii τρεύαν μέχρι 
τιν6ς ολίγον χαιρον. οβ^εν χαϊ ούχ ηχρέβωσε τδί τούτων ε&ιμα, 
xad& χαϊ των Γενονϊτων• 5ταν ονν ελβγι μπα'ίονλος, χαθ-^ ψ 

4 6 ante βαΰιλενς om Α 9 την om Α 16 τριήρεις] ηάτεργα 
margo Ρ 20 τρέβαν alii 

estj nempe pedem mamim et geiMini eioA; «niinquA adhnte inatiitiDtini de- 
cantatar, tradantBr iUie^ sicDU et eetem prinioribiie, oerei. post osca- 
lun discedaiit• 

YeDeti Tero neqne ad mtiltonini annoniin comprecatlonem neqne ad 
oecnlam veniunt. cauea eet ista. imperator Michael primae Palaeolego- 
rnm perpetaom cum GenQensibus foedns pep%it, in qno etiam de ho- 
nore iiDperatori habendo conetitatnm est: quando nimirniD potestatus ex 
Genna appeUit, initio et tunc soluin, ingreeene ad venerationem impe* 
jratoris geiiiia bis flectit, eemel etmnl ac triclinii iatiQain intrat, et rur- 
sas in medio. eiiu; qno facto accedtt et osculatnr imperatoris in throno 
sedeiide pedem et manum• siiAiliter et ftlii Genaensiom primoree pere- 
gre reTerei cum veneratione oscuIantDr imperatorie peaem et manum. 
in quotidiano aatem cultu deferendo , ablaiis capputiie, secundo genaa 
flectant; et quando triremee eonim veniunty sive mnltae siye paacae 
siye etiam una, imperatorem faoetie acclamationibQs proseqirantiir• et 
baec de GreoaeDsibue dicta eanto. ad YeiyBtoe quod attinety cnm prae- 
dictoe iinperator stataiseet paulo post arma contra iilos eumere, non 
fecit cam illis perfectam pacem eed niodici temporie indatias ;' quapro- 
pter accnrate non etmt eoram consnetudines annotatae, Btcau Gennen- 
simn• φιando igitar venit baialaBy qno piimttm die inpenitoreni mIq- > 



7β COD&fl CVROPALATAE 

re καΐ οϊ μιτ^ αντοϋ , ασπάζηαί δί τίν του βαοίΧίως πόόα ουδα- 
μώς' ίϊς το ίΐ^ς δι όταν ίρχονται, τα μίν καηουτζια μόνον αυ^ 

Β τών ίχβάλλουσίν, ου γονατίζουοί δί. χαΐ χατά τούτον riv τροττον 
•ντ€ άς τ6 ηολυχροησμα προσχαρτ(ρουσιν οντοι ουτί ύς τον 6 
άσπ(χσμίν ϊρχονται, ως δέδ'ήλωταί. αΧΙά ονδί τα τούτων χάτιργα 
άφημίζουοί. χαΧ τα μιν πιρ\ τΰν Φραγγών ούτω* 

Της λατουργίας δέ ηρίμα, ως ά'ρτμαι , ^ραΧλομίνης, &στ% 
μί^ ϊξαχονισΟ'αί ταντψ ivd-a ο βαβιλάς χάβ'ψαι , μιτα το t«Xc- 
ο^νοΛ τίν ααηααμον ανίοταται * χα\ αυτίχα άνοίγουα τα τ^ς Ιχ*• 10 
χλησίας &νρας. χάί μιτα τίν τρισάγίον υμνον αναγένώσχίται ο 

Οαηόστολος, χαί xad^t^ijg^ Ιχτιλίηαβ η ^ιία.λίηονργία, ης με^οί 
την άηολνσιν ο βασύαυς Απέρχεται ίϊς τψ τράηεζαν, Ιν ^ ίπηρι^ 
ΤΗ ο τε μέγας δομέοτίχος xou ο δομίστιχος χαί ο im της τραπί- 
ζης, χα&ά ηροιδηλώβ^η iv Tjj των Χριστουγέννων ίορτ^ χαΐ TJjiS 
%ών φώτων• χατα δέ την ίΐίηερινην ωραν αηίρχ^αι ίϊς την ayiav 
Ίίοψίαν ο βασιλεύς, χαϊ τώρ εσπερινών νμνων άχούίιίν ^μιαταίι 
^αρα του πατριάρχου ουτός τε χαϊ πάντες οϊ άρχοντες• ya« γίνε- 
ται τοϋτο οϋτω μέχρι χαι των ίσχάτων, τότε χαϊ μόνον. 

Μν μέν ουν πάλαι σννη&εια χατά τον τοιούτον Ιοπερινον^ 

D ύβίρχεα^αι τον βασιλέα εϊς το αγιον βήμα χαΐ ^μιαν την αγίαν 

6 9ς δεδήλαηαι om Α poit πάτεργα Ρ ^ω; τριήρεις 14 S τε 
βομύβτιχος ό μέγας Α %«1 6 δομ^ατιχος om Β 

Utnmu et ▼eneratarne eft, geaiif ipee et socii ftolammodo flectQnt, f»- 
dtm vero neqnaqaam oscQlaDtur• cetede diebusy quando ad palatium 
Teniaht, capputia saa tantum deponunt, non flectunt vero genna. eodera 
»odo neqae ad faaetam ■mltoram annoriun apprecationem permaneni 
ne^e ad oeculum veniunt, ut antea dicturn. neque ietorum triremee^ 
^Eiaiido recenter appellunt, imperatorem bene ominatis verbis proseqiiun- 
4ar• et quidem quae ad Francos spectant, ita se babent• 

Lititrgia vero sQbmisse, nt dictum est, psallitttr, ita at non audia- 
tur nbi imperator sedet. qni iinito oscnlo surgit, statiinqae aperkint 
eccTesiae ianuas: tum hymno trisagio dicto legitnr apostolas, atqee ita 
perficitnr Ittnrgla. post cnias finem abit imperator ad roensam, cui 
Binietrant magnue domesticQSy domesticne et praefectue mensae, proat 
m feeto natiyitatie Christi et Ιαιηίηυπι demonstratum est. circa ifeepe- 
ram abH imperator ad sanctam Sophiam, andiensqae yespertinoe hymnoe 
Inceitsatur seu taris suffitu honoratur a patriarcba, omneeque simal 
aniici proceres ^ etiam ad ultimaiD naque. et fit hoc tunc solttin , non 
ftlia Tice. 

Erat olim morU nt in bis vesperie imperator ingrederetiir in ean- 
ctum taberoacalum , lanctaequa meneae tai adoleret, et clericia ez τβ- 



DE OFFICIIS CP. CAP. XIV. 77 

τράπίΐ^κν, Hioft^al Τ€ χΧηρίΧοΧς &nh τον fiitnm^lav χατά SfaQtaitf 
χρνσίον λίτρας ίχατόν ννν Si ου γίν^αι τοντο. 

Κατά την πίμτηψ ημίραν της ίβδομάδος ην χαΧουύι iia^ 
καινησιμον, άηίρχεται δ πατρίάρχης €Ϊς τ6 ηταλάτιον μετά των 
5 αρχαρίων χαΧ των της ΙχχληαΙας αρχόντων^ ϊτι τι χαι των άρχι-* 
μανβρίτών χα2 ηγουμένων* άλλάσσει γονν χαϊ έρχεται ηρος τ^ν 
βασιλέα f Ιυτάμενον ίίρών εϊς τον &ρ6νον ftvrotf. Άρχοντες δί 
τηνιχαντα συ πάρεισιν, ώστε είναι παράστασ^ν. ^στανται δί άντ^ 
ηντων ο? Τ€ αρχιερείς, ως εϊρηται, xai οί της ΙχχλησΙας άρχοντες Ρ 108 

10/ΜίΤ* Άλλων &ν εΐπομεν. Ονμια τοίνυν 6 τιατριάρχης τόν βααιλία* 
€ΐτα τ6ν μίν ϋ-υμιατίίν δίδωσι τω άρχιόιαχόνφ, αυτός δέπροσ^ 
αρχόμενος ευλογεί χαϊ ασπάζεται τον βασιλέα Ιν τω στόματι, «μγ* 
ασπαζομενος ούτω χαϊ αντ6ς παρά του βασιλέως, μετά δί τοϋτο 
ο μίν πατριάρχης Ίσταται πλησίον <χυτον, οι δ^ αρχιερείς έρχόμε^ 

15 νοι χατά δυο άστιάζονται χαΐ οντοι τ6ν βασιλέα , πρώτον μέν την 
χειρ», είτα την παρειάν. έφεξης δί πάντες οι ρη&έντες άρχοντες 
της έχχλησίας αρχιμανδρΐταί τε χαϊ ηγούμενοι το αυτί ποιουσι• 
τελεσ3'έντος δι τούτου 6 μίν πατριάρχης ευχ^ ίπειχών αν&ις Β 
άτιέρχεται , ο δί βασιλεύς εισέρχεται εϊς τό xέλL•ov άυτοϋ^ 

20 *Εν τ^ του αγίου πνεύματος εορτγι φορεί πάλιν 6 βασιλεύς 

χατά γΈ τ6ν εσπερινον xcd την λειτουργίαν άπί τών ψορεμάτια» 
Λυτού τά πρ6ς βουλήσεως, ωσαύτως χαι οί Άρχοντες τα ίαυτών» 

3 v^Sj ην ονομά^ονΰΐ Βιαααινηϋΐμον Ι^ίομάδος Β 6 ε/β Β 

10 με&* ων &ΙΧων εϊηομϋν Β 15 μ^ν εις τήν Α, μίν ^Q^g 

ziiv Β 16 WQog X7]v πγαειάν ΑΒ 22 βονληβιν Ρ 

etiarlo eeu aerario suo centnm librae anri iiberaliter dono daret. Dunc 
moe iste desiit esee in more. 

Feria qointa hebdomadie qnam a renovatione 9ιακαινη6ΐμον voci- 
tanty recipit ee patriarcha cuAi episcopis et reliqaM eccleeiae primori-> 
bos, insuper et com archimandritis et monastenoruin praefectis ad pa- 
Iktium• eacrae igitttr aeeamit patriarcha veetes, et ad imperatorem ve- 
nit, etantera in throno suo. proceree auUci tunc non adsunt neqae cir- 
GmDfitant ; sed eoram locun^ supplent episcopi , ut diximae , et eccleeiae 
priiDoree cum alits, de qaibne iam dictum• incensat patriarcha impera- 
torem, deinde tradit toribulum arcbidiacono• ipse τβΓΟ acoedens bene- 
dicit et oecalatnr imperatorem in ore$ eodeaiqae modo fert ipse oecnlam 
ab tiDperatore. podtea patriarcha stat yicinoA imperatori• epiecopi 
porro duo siffiul acoedentee OBeuIantar et.ipsi imperatorein, priaiuin qui* 
dem maanm, deinde genam• postea idem faciont omnet acclaeiae pro- 
ceree, arehimandritae etiam et mohaeteriortim praefeeti. quibus peractie 
patriarcha precationem eacram; eaperaddena diecediU imperator aaum 
in conclave se cotifert« 

In feeto sancti epirittu indoit Iterara inip«rator in Teaperia et litnr- 
gia ex euie geetamiiiibiui ea quae YoleU aimiliter .procerea qnoqae ge- 



78 CODIHI CUROPALATAE 

ϋτίχον υπηρετούντος χαί ών ^ηομεν* Ιν δί TJj τον ianiQiyoS ώρα, 
el μίν ευρίσκεται πατριάρχης, άπίρχεται άς την αγίαν ΣοφΙαν δ 
βασιΧανς, χαΐ άχουει παρ* αντου τάς του μεγάλου Βασιλείου €t>- 
χάς πλησίον τον iiaxovixov* d δ^ ουν, Ιν τω παΚατίψ πάρα τοδ$ 
πρωτοπαπά• 

C *Εν τγι της νψύσεως τοΰ σταυρού Ιορτ^ γίνεται δια ξνλων 

άναβά^ρα iv τφ τριχλίνφ, ^ν χαΐ Ινδυνουσι βλατίψ Ηοχχίνφ. δ 
πατριάρχης ορν άν^λ^^ών Ιπ* αντης, εΐ αρα ευρίσκεται, ^ τις τδν 
ίτίρων πατριαρχών, Ιαν Ιχδημών fi, την του σταυρόν ποιεί νψω* 10 
σιν• Ιάν δι τούτων ουδείς ευρίσκεται, δ ηρωτοπατΜς ποιεί 
τούτο• 

ΑεΧ δί γινώσκειν οτι κατά τας των μηνών εκάστίον αρχάς 
γίνεται αγιασμός Ιν τψ παλατίψ, άνευ μένου το» Σεπτεμβρίου 
κάί του ^Ιανουαρίου * χατί^ γαρ τούτους του μίν Ιν τρ τεσσαρεσ- 1S 
καιδεχάττ}, του δέ Ι» τξ εχτ^ γίνεται• γίνεται δε δ αγιασμδς 

D ούτως• του βασιλίως εϊς την παράστασιν ισταμένου φάλλετα$ 
ΙΊξω περί τα πρ^βνρα του τριχλίνου το Ιπίλοιπον του Χρθ-ρον, 
είτα σνναμμένως η αχολου^^ία του αγιασμού• χαϊ μετμ την απο» 
Χυσιν έρχεται δ πρωτοπαπάς χαϊ Ιχ πλαγίων αυτόν ο τε αρχίδια^ Μ 
κονος κβΐ δ πρωτοψάλτης, d πάρεστιν, η Ιίτερός τις των Ιχόντων 
οφφίχιον, φίρων δ μεν αρχιδιάχονος τον σταυρόν, δ δί σκεύος το 
^ινώς ούτω καλονμενον οϊνοχεΐον, χωθ^ώνιον έχον Ιντος μετά 

8 τρικίινίφ Β Μύουβι Β 9 ι^εΙΰ•ών Α, έλ&ών viilgo 

Sd λεγόμενον Α 

stant 8iia; et nienea apparatnr atpote domioico die, magno domestico ei 
aliiey de quibns diximus, imperatori ad mensam miiiietrantibue• circa 
veepertiaam tempiu confert^ se imperator ad eanctam Sophiam , si pa- 
triarcha praesens sit; auditqae ab illo magni Basilii precadones prope 
diaconicnin : ma mmiu, a protopapa in palatio. 

Ιμ festo exaltationia sanctae crucLi erigitur in triclinio KgneQin ta- 
balatam, quod edam ornant serico coccineo; in qao patriarc^a aecen- 
den• , 81 praeeena sH, tqI aliue ex patriarchis , si tunc Cpoli venetiuv 
crncie ezakationen peragit. si nuttos horum adsit, tuac facit hoc pro- 
topapa« 

Noeae oportet principio cauiSTia mensie aqnae eanctae benedietio* 
nem fieri in palatio, excepto Septembri et lanuario: nam in priore fit 
haec benedictio die dedino qnartOy in posteriore die sexto. peragitar 
aatem benedictio hunc in modam. imperatore suo (in comitata etante 
canitor extra, circa Testibuluin triclinii, id quod de matotino restat. de- 
Inde abeque ttUa interruptione offioinia aquae benedioendae ; quo abso- 
luto veDit protopapa , et a latere eius archidiaconus et protopsaltes , ^ ei 
adeit, Tel alins qtiiepiam ex iia qai offidoaliquo fungaator. archidia- 
eoniM fert. cracem y iete-vero Taecoliuii^ yulgo oenocbeum nomiaatum, 



DE OFPICHS CP. CAP. XV. 79 

ί^ίάαμοΛας• χα) ο βασιΧάς 7iQovni$m tuvtotg μ/χριχαΐ i^yvt&v 
ϋο η xai nXiovm xal λαβών ο nqmTontmag τσν σταυρόν ani του F 109 
άρχίδίοκόνον τΙΟτ^αίν ΙπΙ μηωπαυ τσν βαβιΤΛως, χίά Χίγιι ^νχήν• 
έΙτα 6 μίν βααιΚαυς ασπάζεται τίν σταυρόν, οι Ιν τγι παραστάσπ 
6 α τιάντές βοώσι zh πολνχρόνιον• entna ο πρωτοπαπάς τον μίν 
σταυρόν δίδωσι τψ άρχίδιαχόνω* rb χω&ώνιον ϋ άπ6 του πρω^ 
τοψάΧτου λαβών, χαϊ του αγιάσματος δια των δαχτύλων ως ϊ&ος 
άφάμενος, η^ριχρίπ τ6 μίτωπον του βασΑίως χαϊ τους ίφΘ^αλ- 
μούς• μεταλαμβάνοντος δί ϊπατα αγιάσματος από του χωθ•ωνίου Β 

Μπάντίς αυ&ις βοωσι τ6 ηολυχρόνιον• χαΙ τούτον γενομένου Ιξ- 
έρχονται μίν ούτοι του τριχλίνου, της δί παραστάσεως Ιστάμενης 
ϊτι , προστάγματος ευεργεσίας οντος ετοίμου, υπογράφει τούτο ο 
βασιλεύς, πάντων αυ&ις βοώντων τδ πολυχρονιον, Ι/ει δί δύνα- 
μίν τ6 τοιούτον πρόσταγμα Ιγγυς χρυσοβουλΧου * ούτω γαρ απ* 

^^αςχης γράφει ^δωρειται η βασιλεία τω δεΤνι τ6δ$ τι•** 

ΚαΙ αυταί ιϊσιν αί εν τψ παλατίφ τελούμενοι εορτσί• 

Κ e φ ά λ α 1^ Ο V U. ρ m 

Περϊ itBifMf διάφορων Ιο^τών^ iv αΤς δ pacdsvg anf^XBtmf $1 ίνδψ 
μων t^ ΚωνΰτιχντινονηόΧει ευρΙΰ%ηται. 

20 Κατά μεν την πρώτην του Σεπτεμβρίου, του πατριάρχου 

μετά λιτανείας χα2 των αγίων εϊχόνων εϊς το πορφυροϋν κιόνιον 

2 άπδ τον άρχιδιάηονα Α 21 Ιιτης Α 

qnod intas contiDet eratercnliim aqua benedfcta plenam; qnihae impera- 
tor obviam it ad duae ueque orffyas vel etiam ampiius•^ protopapa ac- 
eeptaHi ab archidiacono crncem iiDponit fronti imperatorie cum precibiu• 
demde imperator osculatar crucein; at Tero omnaa qni circtimstant, ac- 
clamant ilfud "ad nmltoe annos." poetmodum protopapa crucem archi- 
diacofio tradit; acceptoque a protopealta urceolo et accepta digitia, ut 
morie eet, aqua benedicta, imgit frontem et ocalos imperatorie. dum 
aatem imperator ez craterculo innn^tar, omnee iterum intonant **ad 
moltoe annos/' qno peracto exeunt ieti ex triclinio• manente adbuc cir- 
ennietaote coiuitahi, ei quod imperatoriain beneiicil in alioni conferendi 
mandatum in promptn ait, snbsignat iliad iinperator, omnibue iternm 
illud **ad multos annos" acojnentibue. babet porro huiDsmodi mandatum 
ferme eandem vim quam aurea buUa• sic eniin initio acribit "donat 
maiestae mea buic vei illi hoc yel ϋΐνιά•** 

Et baec sant feeta ia palatio peragi coneneta. 

G a ρ η t 15. 

Όο oUtB divenU feithf φιίΙηΐΒ imperator proeedtro Mdt^ ti C^foH 

«ertetur. 

Primo Saptenbna patriardia cam litaniia et eanctoram imaginibii• 
ad Porphyreti€am GolumnaiD profecto (ia Ipco qui olim forani appella- 



80 CODINI CUaOPALATAE 

ηαραγ&^ομίνου Ιφ* oi ο σταυρός 7σταται , t πάλαι φόρσς Ιχα^ 
Β λεΐτο, απίρχιται ο βασιΚιύς χα\ άκονίΐ την χατ' ϊΒ-ος ίχεΐσ£ Ιχ- 
τύονμίνην άχολου&ίαν• μετά δί την απολναιν απέρχεται αν^ις 
εις το παλατιον» 

Κατά την εορνην των γενεαίων της θ-εοτόχον απέρχεται εϊς 5 
ττ^ν αεβασμίαν μονην την του ^Ιιβός• 
Ρ lld Κατά την μνήμην του μεγάλου Δημητρίου εΙς την Ιπ* 

ονόματι αντον τιμωμένην αεβασμίαν μονην την των Παλαιό-- 
λόγων. 

Κατά την του μεγάλου Χρυσοστόμου μνήμην απέρχεται εϊς 10 
την αγίαν 2οφΙαν, χαι ακούει μεν των εσπερινών νμνων, μετά δί 
την άπόλυσιν ανέρχεται εϊς το χελλίον του πατριάρχου άναπαυό^ 
μένος ϊχεΐσε' ttJ δί Ιπαύριον χατά τίν της &είας λειτουργίας xcM-?r 
ρον χατέρχεταΐρ χαϊ ταύτης τελεσ&είσης άπερχετau 

Κατά την των είσοδίων της Ο'εοτόχου μνήμην απέρχεται εις 1$ 
την της ΙΙεριβλέτιτου σεβασμίαν μονήν• 
Β Κατά την του μεγάλου Βασιλείου απέρχεται ωσαύτως εις 

την in^ ονόματι αίτοϋ τιμωμένην σεβασμίαν μονην* 

Κατά την της υπαπαντής εορτην εϊς τέν των Βλαχερνών 
ναόν, αχολου&ούντων χαι των Βαράγγων. χαι πάντοτε μίν του 20 
βασιλέως Μαβαλλιχεύοντος άχολουβ-ουσιν, φέροντες Ιπ^ ωμών τάς 
ηελέχεις αυτών χάί μέχρι των ^Υψηλών απερχόμενοι, χατά δί 
ταύτην την εορτην μέχρι χαι του ναού άχολου&οϋσιν• ου μην χαϊ 

6 6ερ<χαμίαν om Α 

batnr), in cuius vertice crux visitur, eo etiam ee confert imperatDry 
auditq«e quod pro more ibi peragltur ofificium. miesione data reverti- 
tur ad palatiam• 

In festo nativitada deiparae abit ad venerabile monasterium Libis. 

In memoria magni Demetrii abit. iiDperatoj: ad veneranduni moiia- 
gterium Palaeologorum, qnod nomine ' praedicti martyris ineignitnr. 

Festo magni Chryeostomi confert 8β ad S. Sophiam , et inter^st 
yespertitiis laudibus. quibus absolatis cellam patriarehae petit, ut ibi 
qoiescat. postero die circa litnrgiae tempus descendit, eaque fiaita 
discedit• 

In praeeentatione deiparae virginis , quando ternplum ingressa est, 
abit ad venerandum monasterium jspectatae et admirandae yirgiaie dci« 
parae• 

Festo magni Basilii confert se imperator ad venerabile mpnaste- 
riom, quod ietius nomine honoratur• 

In festa occarsus seu purificationis recipit se imperator ad Blacher- 
naram templum, comitantibas Barancis, qui semper imperatorem dqui- 
tantem comitantur , portantes bameris suU eecuree euas, dedncuntque 
usque ad locum 'Τψηλά dictam. at in boc festo etiam ad teroplum cq- 
mitaDtar; ubi tamea^non manent ueqae ad iniperatorU redituoi ^ sed 



DE OFFICnS CP. CAP. XV. 81 

ilg rijv νποστροφην, άλλ* ινρ/σχονταί χατά σννη&ιιαν €Ϊς τψ 
τξύΐψ twv ^Υψηλίυν ίχδ^χόμίνοι rbv βασιλέα , χαΐ άχολονΟ^ονσιν 
αντω μίχρι χαί τον πεζινματος. 

Κ&τ& την μνημψ τον μιγάΧον ΓεωργΙον %ϊς τ^ν σφασμίαν C 
δ μονψ των Μαγγάνων* 

Εατ& τ^ν τον μεγάλον ΚωνσταντΙνον απέρχεται εϊς τίν 
νΰΛν των ο/γίων άποίηόλων, Ι'ν&α χαΐ η αγία τούτον σορ&ς xehau 

Κατά τ6 γινίαιον τον τιμίου ηροόρόμον εϊς τ^ι/ Ιπ' ονόματι 
τιμωμένηψ σεβασμίαν μον^ν αντον της Πέτρας, αχο%ουθ•ονντων 
ΙΟχάνταν^α των Βαράγγων μέχρι χαΐ της μονής, χαθ^ά χάΙ εΙς τον 
των Βλαχερνών ναόν, ως δεδηλωται• 

Κατά την μνήμην των αγίων χαϊ πανενφημων αποστόλων 
απέρχεται πάλιν εϊς τον Ιπ^ ονόματι αντων ϋ-εΐον vabv τιμώ^ 
μενον. 
15 Κατά τήν της &εΙας μεταμορφώσεως εορτην απέρχεται D 

ώσαντως εϊς τί^ν σεβασμίαν μονην τον σωτηρος Χρίστου τον ηαν^ 
τοχράτορος• 

Κατά την χοίμησιν της νπεραγίας ϋ^οτοχον ανθ-ις άπέρχε^ 
ται εϊς την άγίαν 2οφΙαν διαννχτερενων Ιχεΐσε, ως χάν τ^ μνημι^ 
20 τον Χρνσοστόμον. 

Κατά τίιν άποτομην tov τιμίου προδρόμου πάλιν εϊς τ^ν 
εϊρημίνην σεβασμίαν μονην αντον τ^ν της Πέτρας, των Βαράγγων 
οχολονΌ^ονντων ως χαΐ τ6 πρότερον• 

7 αύτοϋ Α 18 νχεραγίας om Α 

praestolantury nt conraetam eet, ad portam loci των 'ΤιρηΙών^ nbi im<* 
peratorem excipinnt, et luqiie ad locnm qno ex eqao deeilit dedacnnt. 

Feeto ma^ Georgii abit ad venerandam Manganorirai monaete• 
riam. 

In meraoria magni Coiutantini discedit ad templimi SS. apoetolorainy 
abi sanctDin eios conditoriam exetat* 

In natiTitate Tenerandi prodroaii confert se iraperator ad Tenera- 
bile monasteriam Petrae, quod ipsins nomine hoDorator, sequeotibue et 
hic Barangis usque ad monaeterinm , eicati ad Blachernarum templam 
comitari solent, ut praedictum est. 

Feeto eanctoram et omniam ore laadandomin apostolomiii abit ite- 
mm in templam qood eornm nomine oolitur• 

In festo diyinae transfigiirationie eimiliter abit ad Tenerabile mona- 
eterinm Christi ealyatoris omnipotende• 

In dormitione eanctieeimae deiparae confart ee ad S. Sophiamy et 
ibi pernoctat, sicut in feeto S. Chryeostomi• 

In decollatione venerandi praecursorie iterum abit iinperator ad 
snpradictum yenerabile monaeterinm Petrae, Barangis comitanUbas, ut 
pniis• 

Codin, Curopalat, de Offic. 6 



82 CODINI CUROPALATAE 

^ίπίρχηαί noXiv ο βασύαυς χάΐ xata τ^ L•fτf|v τ&ν χατα- 
θ-ίσίων της τιμΙας Ισ9•ητος της^ &ίοτ6χ<ηί ίϊς "ών των ΒΧαχιρνδν 
Ρ 114 ναον, άχοΧον&ούντων των Βαράγγων, ώς χοΛ ηροηρσρ έϊπομίτ. 

^Απέρχηαι δι ύς την ayiav ΣοψΙα» χαί xtnh τί^ρ χυριαχην 
της ίρ&οδοξίας, χαΐ οτι μΐν αναγινωσχιταί τ2 avyoiucov, Ίαταται, 5 
της ένφημίας oi ΪΛγομίνης xadifiai ΙπΙ &ρ6νον αιτούν 

Τ&τι &ηέρχ^αι κα2 χατα την ίνάστασιν του αγίου χαί ttxalov 
Λαζάρου ιΐς την Ιπ ονόματι αντου τιμωμένην σέβασμία/ν μονην. 

*Εν ταΧς δηΧωΟ-ιΙαοις ουν απάσαις ίορτα^ς ουχ έΐς τους ioTU^ 
ρίνονς μόνον ύμνους απέρχηαι aXkii χαί άς τάς λιηουργίας• 10 

Β *Έ^ος α Ιατι χαί τ&ς γινομίνας Ιν τοις μοναστηρίοις ίορτάς, 

Μο&ώς €ΐρηταί, τίν του βασιλέως τζάγχαν φίροντα τ6 διβίλΧιον, 
ηλψ αχουταρίου, ΙπΙ των ωμών nk&yiovy αχοΧου^ουντων χαΐ τι-- 
νων των της αυλής, προαπίρχίσ&Μ άς τ& της ούσης ίορτης 
μοναστιηριον χα! άναμίναν τ^ν βασιλιά, χατίχ%ΐ9 τι ομχΛύς xallS 
Χαμπάόα βασιλιχην, Ιρχομίνου ii του βασιλέας αηταν αυτήν 
Ιπάνω του διβύΧΙου, χατίχαν τέ ίρ&^ν μέχρι της άπολνΟίως ix- 
τ6ς των ωραίων λιγομίνων πυλών ήτοι Ιν τω προνάψ• ο δι λό^ 
γος π€ρϊ του ηώς ο τζμγχας φίρίΐ τ6 διβίλΧιον χαΐ ουχ aλL•ς, 
αγνοείται, 20 

C ΚαΙ τοντα μίν τά των ίορτΰν* Ιπά δί οτί ΙλΙγομ^ν τΔς Ιν 

τγ TwXatiif του μιγάλου δομ&ηίχου υπηρεσίας, Ιπηγγιιλάμέ&α 

7 »αΙ διχαΐου om Α 

Die <|iift colitar memoria depotitae Tenenuidae yeitie deipanie, pro- 
fidedtur imperator ad Blacherniaiii templiim comitaiitibiis Barangify ut 
•ntea dixiinoe. 

Dominica orthodoxiae abit imperator ad 8. Sopkiae templnin: et 
oitando legitur eynodicam, stat. deinda fuuta aocUmatione pencta se- 
det in throno suo. 

In resiucitatioDe sancd et insti Laxari tendit impenUor~ad Tenera- 
bile monaaterium quod ipsins nomine honoratnr• 

In omnibne praedictis featis non eolum ad yetparM Tenit ieperator, 
•ed et ad litnrgiae. 

Est autem morie in fisetii qnae celebrantar in monasteriis , at ini- 
peratoria tzancas een calcearias ferat hiuneria ams vexiUumy excepto 
acntOy nonnalUaqae ex anla a latere comitantibiie praecedat ad moiiaete- 
nuniy abi feitne dies a^tur, et ibi exapectet imperatorem et teneat lani'- 
padem ifflpeittori praefeni solitam, qnam veniente imperatore accendit, 
et Tex3Ii conto affigit, erectninqoe tenet eztra epeciosaa ^uaa vo* 
cant portae, hoc eat in ▼estibnlo ecdesiae, aaqDe ad rei diyiaae 
finein• ratio anteiDy quomodo tsancaii et non aliaa vexilliiiii portet, 
nescitnr* 

Bt baee de festie• ^aia Tero cam exponeremas magni domestici 
of&cia in palatio, polliciti eomiie no• edam ezpiicatnroa ea officia quae 



DE OFFICnS CP• CAP. XVI• 83 

dftSm xai τ&ς hahg adrov ήτοι τ&ς Ις rb φοσσάτον, ωρα χαΐ π^ρΐ 
τούτων dnfXv. 

ΚΒφάΧαιοΡίς. Ρ 117 

ITigl της h χψ φοΰ^άτφ tov μεγάλου δομΒ(ίτΙ%ον ύΐίηρΜίας^ του 
SnrcUov ίρονγγα^ίου τη$ filylvigy τον inl arqtctov wa τον μίγάΐον 

άδνονμΜβτον• 

Ζ4παψ τό φοσσάτον vni τψ του μεγάλου δομίστίχου χ^ΐρα Β 
ίνρίσχηαί. όώ χαΐ του βασιλέως ύς το φοσσάτον ιυριυχομίνου 
€Ϊς την του μεγάλου ίομεστίχου τένταν σάληίζουσί τ6 της χίν^σέως 

ΙΟσήμαντρον. χαΐ οπότί ,η του φοσσάτου χατάστασις ϊμηροσ&ίν 
γίνιταί του βασύίίως^ δι* αυτού όη του μ^γάΧου όομιστίχου Ιν^ 
ίργιΐται, ήγουν τίνες μίν έμηροσ&ιν τίνες ί* αυ Ιχ πλαγίων οφεί" 
Χουσιν ενρίσχεσ^αι. ο Si βασιλεύς Ιπιχρίνει την τοιαύτην χατά- Ρ 118 
στασιν. 

15 Ύα των αρχόντων αηαντα φλάμουλα προ του τά βασιλιχίί 

οοίοτυλιχ^-ηναι ΙνΐετυλνγμΙνα ευρίσκονται πλησίον του σχητηρου, 
Ιν ταΐς εαυτών ΐχαστον Ο-ηχαις, χαϊ ουχ εχουσιν Ιπ* aJc/a^ ταϋτα 
αηλωσαι προ των βκσιλιχών * ο δί μίγας δομεστιχος αδειαν έχει 
Ιξίίπλώσαι τά εαυτού, οτε βουλοιτο, χαϊ πρί των βασιλικών. 

20 *Έτι ηνίχα δεήσει πεζευσαι τ^ φοσσάτον, προατιίρχεται ο επΙ 

τσυ στρατού, χαΐ ίχλέγεται ο αν aiτhς διαχρίνοι χατοννοτόπιον* 

5 του μεγάΐον δρ. — 6 άδνονμια^ου om Β 11 91 Ρ 12 κΐα- 
ylov Ρ 20 όπηνίκα Α 

Mi extra palatiaiDy hoceet in exerdtQy tempne reposdt at promlMis 



G a ρ ο t 16. 

De wiogm dometticf , wutgtU dryngarii vigilianimf j^wsfeUi €Mnitm$ el 

mmgtU odnumiaUae offieiU m esereitu• 

Totcu exercitne subest inagno domestico. quapropter cum ipse et- 
iam imperator in exercitu praeeens eet, in inagni douiesiici tentorio 
tobis dant castrb inovendie eignum : cQmqne praesente iniperatore acies 
dirigitur, magni domestici munue est disponere, quinam ante, qui retro 
qniqne ex latere stationem habere debeant• imperator Tero ezaoimat 
hniuemodi ordinein ac diepoeitionem• 

Omnia procerain flammiila, antequam imperatoria explicentnr, in- 
Toluta manent prope sceptrum (imperatorinm eicnum), quaelibet in βαίβ 
tkecie; neqae facnltatem habent ea priiu explicandi quam explicentur 
imperatoria. at magnus domesdcae potestatem habet explicandi βοβ, 
qnando labet, etiam ante iinperatoria• 

Praeterea quando castra movere exerdtmnque alio profideci necee- 
euii Mt, praefecUui ezerdUu antecedit, et eligit quemnam ipfe aptun 



84 CODINI CUROPALATAE 

tav μίν dvv καί ο μίγας ίομίσηκος οτίρξΐ] τσυτο, ηδη χαλ6ν* ίϊ 
Β oi μη, Vvd-a αν οντος διαχρίνοΐψ στρατοπεδέύεί• χαΐ Bu ονίεϊς 
προ του τον μίγαν δομέστιχον ivl ίχάστφ φλαμούλφ τον προσή- 
κοντα δούναι τόπον πίζευπ. 

Προ τον πεζίνσοί τ& φοασάτον άηερχομινος ο της βΙγΧης 5 
μίγας δρονγγάριος χα&Ιστησι τ5 λ^γόμένον ημεροβίγλιον, ώς πάρα 
τον μεγάλου 'δομε&τίχου προσετάχ&η• καϊ οΐ μίν ημέρας βίγλί- 
ϋοντες απέρχονται εϊς την βίγλαν αύτίκα (άτιέρχεσΘ-αι δί συνηΟ-ίς 
Ιστι φοασάτον €λαφ()6ν δώ το τόξα φερειν αυτούς* οι καΐ συδα- 

C μ&ς xma τ^ν νύχτα βιγλίζουσι^, τιρος δι τους αύτον τ6ν χαι^όνΐά 
της νυκτός βιγλίσοντας απερχόμενος οντος δη ο μίγας δρουγγάριος 
ηρ6 της του δειλινού ώρας λίγει ούτως ^άρχοντες ετοιμάσθψΐε^ 
δειπνησατε, και δότε τροφην τοΓς Ίπποις^* και οταΐ' ο τετ^γμί-- 
νος καΐ πρέπων της βίγλης εϊ^Ο^] καιρός, Ικβάλλει τούτους τον 
στρατοπέδου» έπειτα εΐ μεν ο μέγας δομέστιχος ΐΒ-εληστι , άπέρ- 15 
χεται καϊ *ίστησι τούτους Λ* εαυτού, οπον αν διακρίνοι* εϊδ$ 
μη, άνατίβΊ^σι τω μεγάλω δρονγγαριψ τ& περϊ τούτου, ος,καί 
υπηρετεί τούτο αντ^ αύτου• οφείλει δέ όντος άπέρχεσ&αι προς 
νην εϊρημένην της νυκτός βίγλσ» κοΧ ΙπιτηρεΧν και άνακρίνειν αν- 

D την• καΐ εΐ μίν εγγύς Ιστι πολεμίων, ουχ ατκαξ μόνον αλλά και ^ 
δΙς* εΐ δ^ άνέσιως άη καιρός, απα'ξ τούτο ποιεί» 

11 δϊ mlgo 2D αντονς alii 

tentoriis figendU iadicayerit locom• ei igitur magnns qnoqne domeetictis 
iQcnm approlret, bene habet: sin minus, castra locantor ubi ipse cen« 
aoerit; et ntiilae iter init anteqnam magnue domeeticue nnicuique flam<• 
mnlo eonTenientein locum aeftignet. 

Priusqnam exercitus In viatn ee dat, magfine drungariua Tigiiiae 
constituit diarnas yigiliae, prout a magna domeetico ordinatum est; et 
qoi interdiu vigilant, etatim ee ad Yigiiiam conferunt. morie autem eet 
ilt exercitas levis, hoc est milites levie armaturae, has excubias obeanty 
60 qaod arcus ferant ; qui etiaiQ a noctnrnis excubiis semper eunt liberi. 
ad ilioe vero qai noctnrnae vigilias actari sunt, abiene aiite vesperti- 
num terapue inagnue drungarias eic eos affatur *proceree, parati estote, 
coenate, et date pabulum equis;" cumque praefinitum excabiarnm tem- 

ΕΌΛ adTanity emittit ilioe ex caetria• deinde, ei magnns domesticns το- 
)t, abit, et caivie locum, ubi consultam iudicaverity ipsemet assignat• 
ain minue, hanc curain committit magno drungario, qiii in hac re perfi- 
eienda eiue minister est et vicariiig. debet autem iste ad pt^edictas 
nocturnas excubias seee conferre, easque observare et num recte se ha- 
beant iudicare. et eiquidem prope sit hoetis, non tantum semel sed et ' 
bis hoc facere oportet. ai vero eit tempius quietiB et relaxationisy se- 
mel facit. 



DE OFFICIIS CP. CAP. XVI. 85 

*0 ii μΙγας άδνονμιαστης ταυ φοσσάτσν άδνονμιαζομίνου 
τιαρά τον μεγάλου δομεστ/χον naquni μίν χαϊ αυτός* Ιαν Si τινίς 
ωϋΐν anb τούτων στιρονμενοι άλογων η αρμάτων τινών , άπογρα- 
φομενος οϋτος τά λΐΐηοντα ΙπιμίΚύται άναπληροΰσθ-αι ταντα. 
5 Πάντες μίν ουν, χαϊ αντοϊ οί τον βασιλέως νίο/, βιγλίζονσι 

μηά των νπ* αντοι;^^ ο δί μίγας δο^ιέστιχος ουδαμώς* η δί αιτία 
ίστίν αντη, ίτι ίχάστον μίν των αρχόντων μέρονς φοααάτου ον- Ρ 119 
τος, άρχοντος τον μεγάλου δομεστίχου του χα^ολου, χα&ά είρη- 
ται, δίΐηαρεΐναι δια τούτο τοντον άύ Ιν παντί τφ φοασάτφ δια•- 
ΙΟτάττοντα πάντας, 7ν« μη Ιφόδαν ηολιμίων γινομένης, άτυχοι, 
χωρίς ηγίμόνος τέ χα&όλον στράτευμα εύρε&ι}• δια τοι τουγο 
χαΐ τον βασιλέως άηοδημονντος ο μέγας δομέστιχος Ιν ψ τόπψ q 
βασιλεύς εϊς τb φοσσάτον ενρίσχεται. 

jinb του χονρσον πρώτον μέν δίδοται η π^νταμοιρία λόγφ 
15 τον βασιλέως, δεύτερον ani τον χαθ-όλον φοσσάτον λόγφ τον 
μεγάλου δομεστίχον, τρίτον δέ λόγφ τών μεριχών χεψαλάδων, αφ Β 
ου μέρονς Ιχαστος άρχει• 

^Εάν τίνα άπό τών ρογατόρων στρατιωτών απαιδα σνμβ^ Τ€- 
λευτησαι , το τον πολέμον αλογον Ιχείνον χαϊ τά άρματα προς 
^τ6ν μέγαν δομέστιχον χομίζονται. 

Εϊ δεήσει διελβ-εϊν τον μέγαν δομέστιχον εϊς ηγεμονίαν τινός 
τών αρχόντων, τί εχεισε φοσσάτον τοντον Ιρωτώσι ,. χαί πρ6 της 
ίαντών χεφαλης , το τ1 γενέσ&αί δξΐ• 

17 ^Ηϋίύνος om ΑΒ 

Magnus adnumiastee adest et ipse, qnando exercitas a magno do- 
mestico lustratur• ei reperiantar qni careant eqois vel annie aliquibiUy 
oonei^atls nominibus curat at qaae deeont eappleantar. 

OmDes igitur/ ipsi etiam imperatoris filii, vigilant cnm iUis quos 
anb ae habent. at magnue domesticQe nanquam. rado est ieta: quia 
cDm quilibet ex aliie proceribne et dacibus sit tantum pars exercituey 
magnne antem domeetictie Qiiiverao exercitai imperet, ut dictuin est, 
oportet ut eemper miiversiiin exercitum obeat et omnee in ordinem co- 
gat, ne ei fortaasia hoetiam ineultns oriator, exercitus generali duce 
careat. qaamobrem abeente imperatore tenet ille in exercita locaniy 
qaem imperator teneret, si adeseet. 

Ex spoliis priinnm qaidem quinta parg datnr iint>eratori, secundo ab 
nniverso exercita magnO domestico, tertio jparticulanbue capitaneis sea 
dacibna a particolaribus tarmie, quibus qaiubet praeeet. ^ 

Si qnis ex stipendiariis miHtibne moriatur sine liberis, equue, qno 
ille in bello utebatur, et anna ad magniun domesticum deferuntar. 

8i oporteat magDnm domesticuiii |per aHcuius procerum praefectn- 
ram transire , qni ibi repentar exemtna eain prias quam euum ducem 
interrogat, quid facto fit opoe• 



86 CODINI CUROPALATAB 

Του μβίΧοντος στΗρ9^σίϋ&αι χατ& τηρ προ της ^μ^ρας 
ΙχεΙνης ίσηίραν €Ϊς τί μίγα παΧάτιον Ιρχομίνου μηά των αρχίν-^ 
των χα* των αΧΧωψ οίχααχών αυτού χαΐ δtavυxτερevovτbζ , dia^^ 
λαμπονσης ημέρας συναθροίζονται ix ηρωΐας iid^ig ο? τ$ αξιώ- 
ματα ϊχοντες xai οι άλλοι τιάντες άρχοντες, το φοσσάτον τι χαΐ 
τδ L•ιπiv &παν ηΧη&ος της πόλεως πανδημεί• περί Si ωραν της 

Β ημέρας ταύτης δευτίραν απέρχεται μίν ο νέος βασιλεύς εΙς Tfjv 
αγίαν 2οφΙαν, είθισμένον δί ον την της αυτού πίστεως ομολογίαν 10 
οϊχείαις χερσίν Ιγγράφως παραδίδόναι, ποιεί τούτο ούτως• "ο 
δείνα Ιν Χριστφ τψ θεω πιστ6ς βασιλεύς χαΐ αυτοχράτωρ ^Pio^ 
μαΐων οϊχεία χειρϊ προέταξα/* οΰτω μίν ο στεφανωθε)ς της Ιαυ-" 
του προτάσσων ομολογίας γράφει, αν δί υί6ς αυτω ji, εΐ μίν 
ΙνόΙδο)σιν ο πατήρ, γράφει xai αυτ6ς προτάσσων ούτως, ήτοι 15 
αυτοχράτωρ 'Ρωμαίων εΐ δ^ ου^ ^πισιος tv Χριστώ τφ &εψ /?α- 
σιλεύς^Ρωμαίοίν ο δεΐνα.^* 

C ^Πιστεύω εΙς ?να θ-είίν πατέρα παντοχράτορα, ποιητην oiS- 

ρανου χαΐ γης, ορατών τε πάντοίν χαϊ αοράτων^ χαΐ τό λοιπ&ν 
του ορού της πίστεως μέχρι τέλους* χαϊ μετά τούτο "ετι στέργω 10 
χαι ομολογώ χαϊ βεβαιώ τάς άποστολιχάς χα\ &εΙας παραδόσεις, 
αλλά μην χαΐ τ&ς διατάξεις χαϊ διατυτιωσεις των ζ οίχουμ^νιχών 



G a ρ α t 17. 
He eonmaUone imperaiorU. 

Qui coronandae eet, is pridie eiue diei circa vef peram venit ad 
magnain palatium cnin principibue aliisqne familiaribtfs suis, ibiqoe per- 
noctat• illaceecente die congregantnr statim enb dilnculuni qui in di^i- 
tate constituti siint, et omnes alii proceree, exercitue et reliqiia civita- 
tia proroisciia multitado• circa hoiyin eecundam abit iunior imperator 
ad sanctam Sophiam. in more amem poeitum eet ot tradat propria 
anana ecriptam fidei euae confesaionem• quod hnnc in modum fadt. * ego 
N. in Christo deo nostro fidelie rex et imperator Romanorimi propria 
mana haec praemiei ac praeecripfli." eic quidem iam coronatus ΐπιρβ•* 
rator fidei enae confeeeionem praeecribens aaepicatar. ei vero filiam 
habeaty praefigit et ipse confessioni enae illad *'iinperator Romanorum," 
81 pater conceeeerit: si minae, istud eolnmmodo praefigit **fideii8 in 
Ghnato deo noatro Romanornm rex N." 

**Credo in nnam deniD, patreni omnipotentem, factorem caeli et ter- 
rae, ▼isibilium omniam et iDvisibiliQin , et reliqna symboli apostolici, 
ttsque ad finem• "praeterea amplector confiteor et approbo apostolicas 
et diviiiae traditione^• insaper edam coiutitutionee et definitione• ae- 



DE OFFICnS CP. CAP. XVD. 87 

συψϋωρ xai των χατά χοίρους ronixm, iVi Si xai τ& προρόμιμ 

xal ϊΘ-ίμα της άγέωτάρης μίγάλης του d-iov Ιχχληϋίας. προσίη Ρ 121 

γί μηψ βίβαιώ χαΐ ατίργω SaantQ ϋογμάτίσατ χαΐ id-iantaay οΐ 

χατά τίηους αγιώτατοι ηατίρις ημών όρ&ώς xai χανονιχώς χαϊ 

5 άν§ηίληπτως• ώσαντως νπίσχγΌνμοί Ιμμίνπν χα\ όίηηχώς άρΐ^ 

axiod-at ntoxhg χαϊ γνήσιος δούλος χαϊ νί6ς της αγίας Ικχλησίας• 

πρ6ς τοντοις ihat χαϊ όεφίνσωρ χαΐ ίχδιχητης αίτης, χαϊ (ϊς τ3 

νπήχοον ευμενής χαϊ φιλάνθρωπος χατά τό εΙχ6ς τε χαϊ ηρίηον, 

χαΐ άηίχεσθαι φόνων χαϊ αχρωτηριασμων χαϊ των ομοίων τούτοις 

10 χατά τό J^vraT^y, χατα^£ΐ;€<^ τι εϊς ηασαν αΧηΘ'εΜν χαΧ διχαιοσυ-* 

νψ. χαϊ Sca άπεβάλοντο χαϊ ανεθ-εμάτίοαν οΐ άγιοι πατίρες, 

αποβάλλομαι χαϊ άναβ-εματίζω χαΐ αυτός, χαϊ πιστεύω ολτ} μου Β 

γνωμιι χα2 'ψυχ?} χαϊ χαρδία τφ προειρημίνφ αγίψ συμβ6λφ. 

ταϋτα Si τόίντα υπισχνουμαι φυλάττείν Ινώπιον της αγίας του 

iSd -εον χα&ολιχης χαϊ άποστολιχης ΙχχλησΙας• χατά μήνα τΜε, 

9Ϊς τας τ6σας, h ημίρη xai ϊνίιχτιωνι τρδε, τούδε του ϊτους? 

Ύ) δk προτάσσων, τουΤ* αυτ6 παλνν χαί μετά τ^ν της πίστεως 
ϊχ^σιν νποτάσσων γράφει, ήγουν τ6 ο δείνα h Χριστψ τφ θεψ 
πιστές βασιλεύς χαϊ αυτοχράτωρ ^Ρωμαίων, η βασιλεύς ^Ρωμαίων, 
ίΟοϊχεΙα χειρί υποτάξας παραδίδωμι τψ παναγιωτάτφ μου δεσπότη 
χαΐ οϊχουμενιχφ ηατριάρχη χυρφ •••• χαΐ μετ^ αυτοΰ θεία χαΐ 
ίερξ συνόδψφ 

4 ayuotaroi κάί ^ειότατοι «• Α 5 Βιηναιως] addit Α χάί άνεχΐ" 
Ιήητως 9 ηαϊ poet φάνων om Β eevTois Β 19 ^ βα^ιΜύ 
*Ρωμαί«»ν} ό ante lacBBam nomiiii imperatorie recipiendo AB 

ptem oecamenicanim e^rnodoruin. et localiaiDy qaae tempore eno oele- 
bratae sunt ; ad haec etiam priTileg^a et comnietQduiee fanctieaiinae ma- ' 
gnae dei ecdeeiae. praeterea confinno et ainplector qbaecanque eta- 
taerunt et definiernnt diTenie locis eancdseimi patres nostri recte, ca* 
nonice et incolpate. similiter promitto me perpetno manaiinim fideiem 
βο'ναιη et genoinom filitun sanctae ecdesiaej ad haec defeneorein et τΐη- 
^cem eiue, clementem inenper fntimim et hmiianiim erga enbditoe, quft- 
tenos aequitaa et deeentia id mnent• abetinebo etiam a caedibaB ek 
mudlationibiia et id geniif aliia, qaaDtam fieri poterit | omnemqQe yeri- 
tatem et iaftitiam eequar; et qnaeennqne repudiarnnt et anath^atisa- 
rant aancd patrea, iDse edam repadio et anatheaiatiio, et aa eentior tota 
mente aBiroa et conie meo aiipradicto aancto eymbolo• haeo onmia me 
cisitoditiunim promitto coram aaneta dei catholica ecdeda•" menae N, 
die et indictione N, anno N. 

Id Tero qnod initio pTaeacripsit, mraiit faeCae fidd pTofeasionienb- 
eoiMfe; iUad nindriuii '*N• in Chrieto aeo noitro fidelia RomaiioniiD im* 
perator, τβΐ rex RomanorniDy prepria mana sobecripei, tradoqae ean- 
ctlMimo meo domino et oecanienico patriarchae domiiio N. et eBnota•, 
qaae ciud ipeo eety gynodo.'* 



88 CODIMI CUROPAUTAE 

G lUn& τοντο tolwv άνίρχηαι ΙτΛ tbv t(fUkti/w τον Ιίγόμι^ 

ψον ΘωμοίΗψ, ηρύς tiv Ανγσυοηώνα άφορΰνία, 8ηον τί ηΧη^ 
δνς αηαν ^σταται μtτ& του φοσσάτον• 

UQb του φανηναι ουν avxhv iia τίτος των αυγχΧψίχων, φ 
&ν Ιηαάξοι i βασιλΒυς, ρίτηονται ίϊς τον λϋΑν α λίγουαν Im^S 
ηόμβια. ϊατι δί τοιούτον• τμήματα Ιχ πανίων χότηονης, χαί 
Ιν ixaoTfff τμηματι νομίσματα χρυσά μίν τρία αργυρά Si τοσαΰτα 
χαΐ τρία Ιξ ίβοΧών πίριίησαντες , ρίπτουσιν ίϊς τί πΧηΟ-ος• ρ/- 
ητουσι ii τοιούτους άποδίσμους άρίβ•μ6ν χιΧιάδων όσον αν προο" 
ταξοί ο βασιΧιυς• ά^ισμένον δέ Ιστι ρίτηαν τά τοίαΰτα Ιπιχόμ^ 10 
D βια Ιν τοΠ; προαυΧίοις του της μεγάΧης ΙχχΧησΙας ναού , ήγουν iv 
φ €Υρηταί Αυγουστίώνι, Ισταμένου του ρίτηοντος ίπάνω των τοΰ 
Αυγονσηώνος βα&μίδων* 

Μίτά δί τοντο b νίος βααιΧάς Ιπϊ σχουταρίου χαθ'Βσθ'άς 
ΙπαΙρηαι ιϊς ίτψος, καί φαΐνιται πασι τοΓς χάτοίθ-ίν Ισταμ^νο<ς 15 
ηΧη&Βσιν• χατίχουσί δέ τά μίν ϊμπροσΟ'ΐν της άσπίδος αντός τβ 
ο βασίΧιύς χα) πατήρ του αναγορ^υομένου , iav ζων ^, καΐ ο 
ηατριάρχης, τά δί L• ηΧαγΙων χα2 οπισθ-εν οι Ιν αξιώμασιν υταρ-' 
έχοντας, ήγουν δισπόται χαΐ σίβαστοχράτορες , Ιάν ωσιν, d δί 
Ρ ί3ϋ μη, ο! χρ^Ιττον^ς χαι ιύγίνίσηροι των αρχόντων• ά J' ουχ ίστιίΟ 
πατήρ, τ& μίν της άσηίδος ϊμπροσ&ίν ο Ιντιμοτ^ρος των αξιΟΗ 
ματιχών η των αρχόντων μ€Τ& του πατριάρχου, τα δί γι οπισ3'ίν, 
ους άπομίν• 

Post haec aicendit iinperator ad tridiniam qaod vocator Thomai- 
tes, ad Angiuteoneiii reepicienss ubi miiverea mnltitudo plebu cum 
exercitn stat. 

Antequam eigo imperator se eons^icie&dam praebeat, pfr aliqaeni 
de eenatOi cni id imperatqjr praeceperity iaciantar in ροραίαπι ea quaa 
noroinaatur epicombia. quae talia eant. froetilia ex pannis reeecant, 
et in qoolibet eegmento tria anrea, argentea totidem namisinata, et tria 
ex obolis iliigantef prouciaot ia mukitadineni• proiiciant autem taliaiD 
faecicnlonim tot railiat qaot imperator praeceperit• consaetudine rece- 
ptam ett at hmoaiDodi epicombia iaciantur in atriie macnae ecdeeiae, 
nempe in praedicto Augnsteoue, ataate ao qai proiicit in Aagueteonu 
grambus• 

Poei haec no^vQf imparator ia icnto 8eesitaQi|utollitar in altam, et ab 
QDiversa luultitQdiae inm staote conepicitur• teiient vero prioree par- 
tee dipei imperator pareoeque reauntiati, si adhuc sit in νινίβ, et pa• 
triarcha. partee a latere et retro tenent qui dignitate praecipaa excel- 
lunty Tidelicet despotae at eebaitOGratoreey si fuerint sm minae, munus 
hoG obeant praestantiorae ei nobilioree ex procaribas• ei non eupareet 
noyi iinperatorie pater, anteriores partea dipei tenet excdlentior ax illU 
qui in dignitate Mint, ant aliquia ex proceribiu οπια patriardia• partei 
posteriores tenent quoi iam antea commemoravimiu• 



DE OFFICUS CP. CAP. XVII• 89 

^ΕπίνψημΙΰίχντος di tov Xaov xai φοσσάτου παντός χατίρχΒ- 
ται μίν άηο του σχουταρίου, άγεται ii εϊς τον της αγίας Σοφίας 
ναον, οηου δέΐ αυτόν χαΐ ατ$φ^ηαία^αι. υπάρχπ δί Ιχησε ηρο- 
χατίσχινασμίνον ξνλινον οιχημα μιχρον tvtxa της χρείας ταύτης ^ 

βεϊς ο 'ξνλινον οΥχημα ιϊσάγοντίς τον νέον βασιλιά Ινδυοναι τίν 
σάχχον χαΐ τΑ διάδημα, ιυλογονμενα νπδ των αρχαρίων. Ιπί Β 
δε της χεφαλης αντου ου νενομιαμένον τι φορεί, αλλ* η στίψανον 
ri ετίρον ο τι αν δόξυ• τούτων δι γινομένων τελείται η λειτουργία• 
πλησίον δέ oS είηομεν 'ξυλίνου οϊχηματος χατασχενάζεται Ιχ ^λων 

±0 ομοίως χαι αναβάβ^ρα, χαϊ ενδύουσι ταύτην πάντο&εν δι& βλατίων 
ΙρνΘ-ρων• Ιπάνω δί ταύτης τί&ενται χατά τον άρι&μδν των βα- 
cuAsav Ο-ρίνοι χρυσοί, ου τοιούτοι δί οποΐοί είσι χα2 άλλοι θρόνοι 
των βασιλίίον, άλλ& τοσούτον νχ^ηλοί ώστε εχειν βα&μίδας δ' ^η 
χαΐ ε. Ιφ^ ους ίξερχόμενοι απο του ξυλίνου οϊχηματος οι βασι- 

15λ£Γ^^ Ιαν μη εις, χαΘ^ώς εαιομεν, αλλά πλείους ωσιν, χαθ^ίζουσιν, C 
άναβαίνονσι δέ- χαΐ μετ* αυτών χιύ αϊ δέσποιναι αι γυνοΛχες αυ- 
τών, χώ χα&^ονσιν xai αυταΙ Ιφ^ ετέρους &ρόνοϋς, παριστάμε•- 
νων αν(ύΘ•εν των δεσποτών χαϊ τών βασιλισσών, η μίν ουν προε•^ 
στεμμένη χαΐ μητηρ του άναγορευομένου φορούσα χαι τί εαυτής 

9ϋ στέμμα, η δί νέα βασιλίς φορούσα στέφανον. 

Της ουν ϋ^είας, ως είπομεν, τελούμενης λειτουργίας, προ 
του τρισαγίου ύμνου εξερχόμενος ο πατριάρχης του βήματος ανα- 
βαίνει Ιπϊ τίν άμβωνα, χαϊ μετ* αυτού οΙ εντιμότεροι τών άρχόν- 

3 xal.add Α 11 Ιρνθροι^] wnadvetv Α 12 oif — 13 ^αύΐ- 

Χέίον om Α 16 td δέαποιναι om Ρ 

Ροραίο et QiiiTereo exercita faiutiB acdamationibne personante, de- 
acendit de «cato, dnciturque ad eanctae Sophiae templaniy in quo coro- 
naadiM eet• est aiitem ibi huoc in usnm lignea aedicula exetracta, iu 
qoa novum imperatorem introdnctain induuat sacco et diademate, epi- 
acopornm benedictione prias coneecratis. io capite non fert certam qiiid 
ac definitum, eed yei eertara τβΐ qnid aliad arbitrata eno. hie peracUs 
litargia peragitur• porro prope aedicalam illam ligneaiDy de qna iam 
dizijBDey aedificata est lignea anabaihra pannu rabris ▼estitay in qua 
pro namero imperatorum ponai|tiir aurei throni, at non talee qoalee siint 
alii imperatorum throni, eed adeo excdei nt habeant qnattnor 'vei qain- 
qne gradiu , in qaibae egressi ex lignea aedlcuia imperatoree , si non 
ΟΔΟ• eed plures faerint, reeident. asceiidaDt et caon illb domiDae oxo- 
ree eoram, quae et ipeae in alib thronie eedent, adstantibiu eopra 
despotu et regiuie• mater igitnr rennntiati imperatoris iam oiim coronaU 
geetat coronam SDain, nova Tero imperatrix eeitam• 

Pnin igitor, at dijdmas, divina litargia celebrator, ante hyraoiira 
triaagiani egredltor patriarcha ex Ubeniaciuo, et aecendit ia amboneiiiy 



90 CODINI CDROPALATAE 

τω¥ της ΙχχλησΙας, τ&ς ί$ρ&ς αίτων φορσννης στολα^• αωηης 
ti μίγάλης χαΐ ηρψίας γινομένης tv τψ ραψ, πίμηωρ ο ηατρίάρ^ 
D χης προαχαΜταί τίΛς βασιλείς, ^ϋτίτ^ς χαΐ ϊρχορται ΙτΛ %i/¥ αμ- 
ftfMwa, onfw 6 πατριάρχης ΙστΙν^ Ιλ&όντοη^ Si άναγίΨωσχΗ οντος 
τάς ΙπΙ χρίσπ βασιΧίων σνντί&έΐ^^νας ^νχάς, τΑς μίν μνστίχώςβ 
τάς Si χαΐ ίχφωνων, οατινΗ di χοΛ ^νμίνίζα τ6ψ 9ίορ νηίρ τον 
μΟίίυοντος χριο&ησ^^αι βααιΧίως. μηά δί ταντα ϊπαΐρπ μίν ο 
νίος βασιΧίύς ο τι αν ψορξ ΙηΙ χπραλης, 9υ9ύς Si ηάντ^ς οσοί 
άρίαχονται Ιν τω ναψ άποχαλνητονσι τάς χ(φαλάς Ιύτανται. ο 
α πατριάρχης χρίει ατονροηδώς την χπραλην τον βασιΧίως τφ 10 
&ί{ω μνρω, hiXfyofv μ^άΧγι τγί fmvjj το άγιος• οΐ δίοντις Ιν 
Ρ 153 τω αμβωνι πάντες ταρι τίν πατριάρχην, διαδεχόμενοι T^y (jptavifv 
Xfyovai χάί αυτοί ix τρίτου το άγιος* ομοίως δι χαΐ τό λθίπ6ν 
του λαον πΧή&ος Ιχ τρίτου Χίγπ τίν αντον Χόγον. 

Μηά δί ταντα, εΐ χαί τίνες Χίγονσιν Βτι ΙπΙ της αγίας τρα^ 15 
π^ης χεΐται τό στίμμα τον βασιΧίως, αλλ* ονχ ϊστι τοντο^ Ιντίς 
δέ τον αγίου βήματος χρατονμενον ντώ διαχίνων τάς ιεράς φο^ 
ρονντων στοΧάς άγεται ΙπΙ τ^ν άμβωνα. 

ΕΙ ονν, ως προείπομεν, πάρεστιν ο βασιΧάς χάί πατήρ 
αντον, αντός τε χάί ο πατριάρχης Χαβόντες τ& στίμμα Ιπιτιθ-ίασι 20 
τ^ χεψαΧ^ τον viov βασιΧίως, xai Ιχφοίνεΐ ο πατριάρχης τ& άξιος• 
Β εϊ δι όνχ εστί πατήρ αντον, ποκΓ τοντο μόνος ο πατριάρχης• 

2 ηαϊ ή9$μ4ας om Α 5 χρίαεις Ρ 12 πάντες χερϊ τ^ν ηβίτριάρ- 
χην om Α 14 έχ τρίτον om Α 17 βήμερνος] 9νϋΐαηηρΙον Α 

et cuni illo dignioree ex eceleeMe proooribaey eaerie amicli stolie. iiia{|;ilo 
aatem silentio facto et quiete orta in. templo, nii«so qDopiam Tocat pa- 
triarcha imperatorea , qui ia ambonem ad patnarcbam Teniiuit• qaibiia 
praeeentibiie legit patriarcha ad nnctionem iinperatoniin compoaitaa pre- 
cee , partim tacite , paitim dara Toce: aopplicat antem deo pro ilio qui 
in imperatorem iiraneendna eat, eumqae eidemqiie propitiain reddere 
etndet. poethaec tollit ηοναβ imperator capitie tef^mentuni ^ qaalecan- 
qne illod fnerit. e Teetigio aatem, qnotqno^ in teroplo reperiiintiiry aper- 
tie capitibae adetant• at patriarcha ernde io fomiani capnt iniparatoria 
divino nngnento inangit, acctnene elata yoce illad '*eanctos« omnes 
porro qui cnm patriarcha ennt in ambone, excipieotes Tocem canimt et 
ipai tertio illad "sanctiifl." qaoe aimilitar reliqna popnU mnltitiido aob- 
aeqaitar, ter illDd "eanctlla" admodulantes• 

Poethaec licet eint qai tradant, etenma een coronara imperatorie in 
aancta menaa repositmii eaae, id tamen seciu esty qaia intra aanctani 
tabernacalom teaetar a diaconia sacraa yestee ferentiba• ; deportatnrqae 
in ambonem• 

8i igitor, iit antea dtctam, adeet imperator pater eioa^ ipae et pa- 
triarcha acceptoni atemma imponant novi iniperatorie capitiy patriarcha 
illnd indnente **dignae/' ai pater non adeit ant etiaro noii gHpereity 



DB OFFICnS CP« CAP. XVII• 91 

SuniQ Si προηρον Ir rfj ταυ μνρον th αγως, 9Μ$€χομ9ινθί ομοίως 
χαί ταντψ την φωι^ρ οΐ ΙηΙ αμβωνος χα\ %h Xomhv του Χαον 
ηληΟ-ος βοώσιν Ιχ τρίτου ri άξιος• iha &ναγινώσχιι n&kiv ο ηα^ 
τρίάρχης ίνχάς, χαΐ χατίρχηαι δ βασύαί>ς του αμβαη^ς, ονχ Ιχ 
$τον μίρους μέντοι ουπέρ avijX&iv, ηως του πρδς τάς ^Ωραίας πν- 
λας ορώντας, αλλ' Ιχ του ίτίρου του πρίς τδν σωλίαν χοΛ τ6 δγέον 
βήμα. 

^Εο» ουν ανμβ]} μη Υχ^ίν xtnSt τ6ν χαιρίν IxiTvov γυναίκα 
τδν βασιλέα, ίνθνς μίτα του χάτ^Χ&€Ϊν του αμβωνος ανίρχιται 

ν^πάΧιν άς άναβά&ραν χαί χαθ-Ιζίΐ ΙπΙ του Θ-ρόνου* d δι i/ji γν" 
ναΐχα, ηασά l<ntv άνάγχη στεφ&ηναι τότε χαΐ αντην* γίνεται C 
di χαΐ τούτο οϋτως. 

Ή μίν προκηψμίνη χαί μητηρ του νιου βααιΧίως ζώντος 
μίν του άνδρας αυτής χαϊ βασιλίως, του τιατρίς δηλονότι τον νιου 

1S βασιλέως, ίσταται στιψηφορονσα, χατίχουσα τ^ χαρϊ βάΥον χρυ- 
σουν, ϊχον τι &nb της χορνφης χαΐ χάτω&ιν όσον σπί&αμιαΐον 
μηχος μαργαριτάρια χαϊ λι&άρια Ιμπίπηγμίνα χυχλόΟ-ιν• tl δι 
τυχαι ανσα χηρνί, τ& μίν βάιαν χατίχπ χαί ιστάμενη χαϊ χα&η-' 
μίνη, φορεί δι Ιίνδυμα μίλαν λ^γόμα^ον ιμάτιαν χαϊ μανδναν 

2ΰοξνν• η δί νΙα βασιλϊς ιστάμενη χαϊ αντη, χαί χατεχομίνη Ιξ D 
έχατίρων των μερών Ini δυο συγγενών των γνησιωτάτων, η ti μ^ 
ϊχει γνησίους, υπ* ειύνούχιαν δυο, χατέρχεται άηδ της άναβάθ^ρας, 

11 toti] ΤΒ ΒΡ ταύτψ Β 14 τον 9Μηρ6$ d^Xoytfr» to9 

viov βαύΐΐέω^ om ΑΒ 

βοΐαβ patriarcba lioc facit. qaemadaiodaiii Tero aiite• in imperatoria 
linctione iU! qai in ambooe etabant et tota reUoi^a concio illud eanctus" 
ter ineonabant, ita et nanc ter recinont illad ' dignas•" deinde patriar- 
cha iteram recitat precee, descenditque iinperator ex amboney non ea 
paite qoa aecendit, ea ecilicet qoae ad epecioeae portae reepicit, sed ex 
mltera eoleae et sancto tabernacnlo obTerea• 

βί igitar eo teropore imperator necdoon uxoratiM eit, etatini poat 
deacenanm ex ambone aacendit rnreDe in anabathramy eea tabQlatum, et 
■edet ia ibrono aao• ai iam axorem habeat, plane Deceflaarinm est at 
t% ipea Goroaetor; qaod fit bnnc in modum• 

Iinperatrix prios coronata et oiater ηοτι iroperatoria , ai yivat ad- 
hoc roaritoa eioe Imperator et pater novi imperatoria, etat ateminate 
- conepicoa, tenena aaream raranni (eceptrnm ita dictum), habentem a 
Tertice aaqne ad imam, qaaai in longitadinem epithamae margaritae et 
nidonee in orbem infixoa. ai Tidaa aity ramam qnidem et atane et ae• 
dena tenet, fert vero indameotnm niennn^ qood hiinatinai appellatar, et 
mandyam coloria yiolacei. at nova unperatnx atane et ipMy et aasleii- 
tata otrinqne a propinqQieeimia cvgnatia, ai aatem cognatie propinqoie 
et genniiiis careat| a dnobn• ennachia, deacendit ex anabathrai et ve- 



92 CODUU CDROPALATAE 

χα! Ιρ/ομΙνη ?σταται ηρο του αωΧέου• χαηρχίμίνος ονν τον 
δ/ι/?ωνοί ο βασιλάς χα2 ανηρ αντης λαμβάνει ani της του πα- 
τριάρχου χιιρος το ατίμμα πίΧογηθ-ίν πρότ^ρον παρ* αυτού, χαΐ 
Ιηιτίθ^ηοί ττ} χίφαλ^ της ίαυτου γυναέχός, ουχ ομοιον τψ του /?α- 
σιλίως αλλ' ίτίρόν τι σχήμα προψοιμασμίνον υπάρχον, χώ βα^ 5 
σταζόμκνον χαΐ αέτύ η ini γνησίων, ώς άρηται, συγγίνών αυτής 
Ρ 184 η νπ6 δύο ευνούχων• η ϋ ΙπιτιΒ-ίντος τγί χ^φαΧ^ αυτής του 
στέμματος παρά της του βασιλέως χα\ ανδρός αίτης χίΐρ^ς ίυ&ύς 
ηροσχυνιΐ τον βασιλέα χαΐ aVJ(ia αυτής, ώσπίρ ομολογούσα διά 
της προσχυνησιως υπ' αυτόν ιΊναι χαΐ υποτηάχ&αι^ αυτω. ο δέ 10 
πατριάρχης πλησίον τον σωλιίου Ιστάμενος χαΐ αύτος άναγινωσχΗ 
ίτέραν αυ&ις ευχην υπέρ τ€ του βασιλέως xai της βασιλίδος χαΐ 
παντίς του υπηχόου λάου. 

ΚαΙ ούτω μίν στ^φόμίνος ο βασιλεύς στέφει χαΐ την ΙδΙαν 
αυτού γυναιχα* d δί συμβγι προωτιμμένον elvai τ6ν βασιλέα, iS 
στέφεται η βασιλϊς παρά του ϊδίου άνδρος χαΐ βασιλέως ομοίως, 
Β όταν αγαγομινος αυτήν άς γυναΖχα Ιπιτύ,^ την Ιπιγάμιον Τί- 
λίτην. . , 

!ΐ4ν δί ως προ^πομ^ν γένηται, μηά το στέψαι μίν τον νέον 
βασιλέα την ϊδίαν γυναιχα χαϊ βασιλίδα, ΙχέΙνην δέ, ώς tΐρητaι,fO 
προσχυνησαι , άναβάντ^ς χαι οι δύο ίϊς την άναβά&ραν χά&ηνται 
αυ&ις ini τον &ρ6νον, ο μίν βασιλεύς χατέχων σταυρόν, η δ€ νέα 
βασιλ)ς βάϊ'ον, χατά τδ ύρημένον. χαι της μέν άλλης μυσταγω^ 

1 οωΧέα Α, οωΐΒίον Ρ 12 χαΙ της ^atfU/doff om Ρ 

nieiM stat ante ^oleara• deecendene igitnr de ambone imperator, mari- 
tne einsy acceptam ex patriarchae mann prias benedictniB etemma imp•- 
nit capitt nxoris suae, non eias formae cBiae eet steinma ifflperatorie^ 
8ed alterios, quod priue hanc in rem praeparatum fertor et ipenm vel a 
genninii cognatie vel ,a dnobas eooachie. ilia etemroate imperatorie et 
coniugis eai inann capiti impoeito , statim adorat imperatorem et con- 
iiigem suum, qaaei per delatam reverentiam aperte fateatur ee iUi snb- 
lectam eese. at patriarcha prope eoleam stane et ipee recitat alteram 
orationeiD pro imperatore et imperatrice omnique popnlo aabdito• 

Et sic quidem coronatus imperator coronat etiam propriam nxorem• 
si imperatQr priua coronatus faerit, coronatnr iniperatnx a proprio con- 
iiige 800 et imperatore, qoando dacta iUa in luorem naptialem aolenni- 
tatem peragit• 

Si aatem, nt praediximiie, fiaty postqnain ηοταβ imperator propriaBi 
uxorem et iBiperatricem coronavit, et poetqaam illa eandem debita ve- 
neratione affecit, ascendentee sironl in anabathram aea tabalatani rorena 
consident in throois, imperator quidem tenens crucem (eceptnun βϋαιη), . 
noy« vero imperatrix ramain aea palniain, at aotea osteiwam} dumqae 



DE OFFICIIS CP. CAP. XVH. »3 

γιας γινομένης ϋά&ηηοί οι βασιΧίΤς^ τοϋ τρισάγιου Λί νμνσν 
τρίόομίνου η τώρ άποστοΧιχών γράφων, η των &εί(ΰν ίναγγίλίων 
άναγϊνωσχομίνων avltnartai Λίάί αντοΐ. Ιξ ίχατίρων Si μιρών 
τον ναον ΙξνλΙνων ούσώρ άναβα&ρών Ιπ αυτό τούτο mnoiTjfitvwr, 
5 ιστάμενοι Ιπάν(ύ ο? Τ£ ηροηοψαλτοί καϊ οΐ δομίατιχοι χα\ οι ανα- C 
γνώσται , ους Ιξ ϊθΌυς ηαλαιοϋ χράκτας Ιν ταϊς τοίουταις ίνομά-^ 
ζουαι ηανηγυρία χαϊ τίλεταΐς, ψάλλουσιν ασματά τίνα σνντ^•^ 
Χούντα χαΐ ηρμοομένα €Ϊς τά τοιαύτα, κατίχουσί δί ϋξ ίχατίρων 
μ^ρών Λν& τρία κοντάρια y Ιχοντα ΐκαστον γύρους Ιχ ξύλοίν, f χ- 

Ιϋχρψαμίνας ϊχοντα κυκλό&δν μίτάξας χοκχίνας καϊ Χιυχάς, 8σον 
ίιαπιθ-άμους*^ α καΐ μ€τά τό τίΧίσΟτ^ναι τ^ Χ^ηουργίαν προη- 
γούνται του βασιλέως f των κατεχόντων αυτά προϊόντων καϊ ι/ζαλ- 
Χόντων μέχρι κιΛ του μ^γάΧου ηαΧατΙου * τίνι όί τρόπω γινιται 
τούτο , σ Χόγος ζητείται• 

15 ^ερχομένου δί ψάλΧίοθηι του Ιπι τ^ f^^Y^Xjj ύσόδω ύμνου, D 

ερχόμενοι οι Ιντιμότεροι των διακονούν της ίκχλησίας προσκαλούν*' 
ται τον βασιλέα. ο δέ έρχεται μ€τ* αϊτών εϊς την λεγομένψ 
πρό&εσιν, εν&α κφτται τίί άγια, ϊτι δί εξα) της προΟ^ίσεως 
ιστάμενος Ινδνεται Ιπάνω του σάκκου καϊ του διαδήματος μαν^ 

Μ δύαν χρυσοϋν. καΐ τγι μίν δι^ια χειρ* κατέχει τ&ν σταυρόν, ώς 
συνηθ-ές Ιστι κρατεί τον βασιλέα, όταν xai rd στέμμα φορεί, ττί 
δέ αριστερά κατέχπ νάρθηκα, επέχει γοϋν τότε τά'ξιν εκκλησία- 
στιχην ην καλοϋσι του δεποτάτου. κρατών ουν αμφότερα 6 βα- 

10 κοΗπΙνους ηαϊ &0πρας οαον Ειΰπι^άμας ΑΒ 

myetagogia peragitur, imperatores sedent• at decantato trlsagio, yel 
apoetolicje ecrlpturis divinisque evangeliis lectie, eurgunt et ipsi• cum 
autein utraque ex parte templi ligneae anabathrae hunc ipsum in usum 
exstrnctae eint, quas occapant protopealtae et domestici et lectores, 
quoe yeteri more in huiusirtodi panegyrids festis et initiationibus cla- 
matoree vocant, qui cannnt cantica quaedam huc facientia et accommo- 
data; «jui utraque ex parte tenent tres hastas, circulis ligneis insignitaey 
ex quibus in orbem panni eerici cocclnei et candidi dependent quaei 
duaram Sf)ithainaruiii. quae (haetae) peracta liturgia imperatojrem ante> 
cedanty lie et qui ipsas portant praeeuntibus et cantantibus usque ad 
magniim palatium. quo autem modo hoc fiat, ratio qaaeritar. 

Qnando Igitor in magno introhB inchdatur hymnae, acced«ntee ex 
hoDoratiorlbtie ecdesiae diaconie invitant iinperatorem• lUe cum iliie se 
confert ad locQiti q«i prothieBis appellatitr, «ibi eandta repoelta ennt. 
ceternm adhoc extra prothesin etain induit euper eaccrnn et diadema 
nandyiani aur^Qin ; dextra nianu tenet crncein ^ proiit morid est ferre 
Imperatorein, qiiando geatat etemma. siitistra tenet narthecem wvl feru- 
lain• habetqtte taiiQ iocuni ecdeeiaeticom quem Tocant depotati• impe* 



94 CODHn CCROPALATAE 

ρ 125 atXivCf ηγονν %bv σταυρέ xo2 τ^ρψάρ&ηχΛ, nfotffittat της iiai^ 
dop πάύης* ίξ άμφοτίρωτ Si των μίρων σνμπαραχολου^σνσ$ι^ 
αντψ fS τ< βάραγγοί navttg πίλίχνφόροί χαΐ νΐοί cd}^cyf Γς ίνοπΧοι 
η%ρ\ ίχατόν. οντοι μίν ουν άμολον&αυαίΐ^ Ιχ πλαγίων, ως «(ρ^* 
ται, Ιχόμ^να ϋ τον βασιλέως §υ^ς μη^ aiiiv ϊρχονται οΊ tcS 
iioxuvoi χάΐ οΐ αριΐςρ οχ^ύη ii τι aXka των Ιιρών χρατσυντις χοΛ 
όη χλΛ οντά τΑ δγΕΟ. περηλθ-όντις Si χατά τί^ν αντηθ-ααν τίν 
vahv Ιρχονταί μίχρι χα! του οωλίου• οϊ μίν ουν αΧλοί ηάντίς 
^στοτζαι Ιχχος* μόνος ϋ ο βασιλεύς δ αρχόμενος τον σωΧίαν iv^ 
ρΙσχ€ί τ6ν πατρίάρχην ίστά^ύνον άς rc^ &για 9νρια. τας ουν αν» 10 

Β των χαί άμφάτιροι χιφαλάς, ο μίν πατριάρχης ϊσω&ιν ο βασΛίνς 
α ϊξωθ-ίν, άς όχημα ίη&Βν χαιρηιαμοΰ χΧΙναντις^ατανται. χαί 
μιτά τοντο ϊρχεται ο διντιρευων των ίιαχίνων, τγι μίν ί^^ξχιιρί 
χατίχων θνμιατον, ττ] ϋ Ιτίρα τh Χίγόμννον ώμοφόριον τον πα» 
τρίάρχοΌφ χαί άς μίν τ& παΧαών ιΐχί χαΐ η ΙχχλησΙα άρχίδιάχο- 15 
νον, νυν δί ουδαμώς, αλλ' ϊχα τούτον ο χληρος τον βασιλίως• 
η αϊτία ζητiiτat^ ωσαύτως ουδί πρωτοφάλτην ϊχει η ΙχχΧησΙα, 
άλλα δομίστιχον * ο δί βασιλίχίς χΧηρος χαί αμφότερους, χαί ο 
μίν πρωτοψάλτης τον βασίλιχοϋ ϊξαρχος χΧηρου, ο δέ yi δομί» 
στίχος του δπτποίνίχοϋ* χαΙ τιοτί μίν ϊχιι χαί η Ιχχλησία ϊτερονίΟ 

C δομέστιχον παρ& τ^ν δίσποινιχόν, ποτί δί ο αυτός αμφοτέροις 
τοις χΧηροις υτΐηρηιΐ, ώσπίρ δίΐ χαί ο πρωτοτιατιας. ίχιι μίν 

5 ίχομένως Ρ 8 Φύϋως Α 9 cmlta ΑΡ 11 άμψύτ•- 

QOi BAy άμφοζέραηβ Ρ 21 • om Ρ 

rator igitnr ntmmqne portanfly nempe craoem et narthecem, eonmi qai 
eacrorum donorum ingreisum perficiant ducem se praebet. ex ntraque 
parte comitantur illnm Barangi, omnes eecariferi, et iavenes nobilitate 
eximiiy arroad circiter centum. isti er^o comitantar imperatorem a ia- 
tere, nt dictam est. imperatorem prosame enbeequnntiir diaconi et ea- 
cerdotes cara alia eacra Taea tam ipsa eancta portantee• circnineuDteay 
at coneDetnm est, teroplamy . Teniunt ueqne ad eoleam omnibiiB aliia ez- 
tra stantibus. soloe imperator, traneito eolea^ reperit patriarcham in 
foriboe eanctie etantem• ambobus igitar, patnarcha intne, imperatore 
forie in epecieiB ealatationia capita inclinantibns, soo qiiiqne loco aabsi- 
fltit. deinde Tenit eecnndarioa diaconae deztra manu tnribnlam geatana, 
ainietrti id qaod didtar paUuim eea hamerale patriarchae. «t ohni qai- 
dem etiam eccleaia habebat aiiDiii archidiaconaniy nanc τβτο neqnaqttaai^ 
eed habet iUam derae imperatorie. cauaa quaeritar• aimiliter neqae 

Sprotopaalten habet ecdeeia aed domeeticum : imperatorine dems Qtrani- 
ae habet• et quideiii protopsaltea deri imperatorie praepositae eat, 
omeeticiia aQtem deri imperatrid• exarchne est. et oliin quideiil ha- 
bebat ecdeaia altemin domeftiGam praeter illDm imperatricis. aliqaando 
idem ntriqne dero iiiaer?U, qaemadiiiodiim protopapaa qaoqne• hab«t 



DE OFFICIIS CP• CAP. XVIL 95 

γαρ,ο βασΛάς ηρωτοηατιαν ίΐς tiy χληρον αντον, ϊχπ ίί η Ιχ^ 
χΧηαία* ^i (f' Stc ο αντ^^ ινρίαπηοι χαί ιϊς άμψίηίρους τους 
χληρονς. χαΐ π^ρΐ μίν τούτων αντως• 

Ό δεντιρ&ίων δί των διαχονων ΒνμΛ τον βασιλέα, χαΐ 
6χλΙναντος αντον την χέψαΧην /?οα μίγάλτ; τ^ φων^ τί μνηαθ-ιίη 
χνρίος ο &ώς τον χράτονς της βασιλείας σας Ιν τ^ βασιλεία αν^ 
τον, πάντοτε ννν xai αά χαι άς τονς αϊώνας των αΙώνων• ϋτα 
knuJyH το αμήν, το δ^ α6τ& τοντο xai ηάντις οϊ μ<τ* αντόν 
Ιρχόμ^νοί λαγόνα, itaxovol τι χαί μετ* αντονς ίιρΗς• λίγονσι 

ΧΟδί ηάντις οντοι τοντο χαϊ άς τον ηατριάρχην, Ιρχόμξνοί ύς το D 
βήμα, ητοί μνησβ^ιΐη χνριος ο &ώς της άρχαρωσννης σον Ιν τ^ 
βασιλέα αντον τιάντοτι ννν χάί αά χαί άς τους "αϊώνας των 
σϋύνων• 

Τούτον δί τίλίσ&ίντος , iw9'tg τ6ν παχριάρχην ο βασιλεύς 

15 προσαγορινσας άηοδνεται ίνπιρ απομεν χρνσονν μανδύαν. απαί^ 
ρΐΐν δΐ αντίν σννηθ-ίς τον της. Ιχχλησίας ρεφιρενδάρων• ο δί 
βασύΛνς πάλιν Ιρχόμίνος άς την άναβά&ραν χά^ηται, ανιστάτ• 
μένος μδνον iv Τ€ r^ άναγνώσπ τον αγίον σνμβόλον χαΐ iv τγ^ τον 
ηάτιρ ημών ο Ιν τοις ονρανοΐς τιροσινχ]} χαΙ Ιν τρ νψώσα τον 

^δίσηοτιχον χαί αγίον σώματος• γενομένης δι της νψώσίως, ά Ρ 126 
μέν ονχ ϊστιν ο βασιλεύς πρ6ς χοινωνίαν Άοιμος, χά9ηται ΙηΙ 
^ρόνον μέχρι τέλονς της αγίας λξίτονργίας, ά δι παρισχενασμί^ 
νος Ιστιν άς τοντο, προκαλούνται τούτον ανθ-ις οι προρρη^ίντις 

11 ^roi om Ρ h fg fiatstXeiqi αΰτον BP 14 τελειω^έν^ 

τος Ρ 22 9άας margo Ρ 

iaiperator protopapam in suo dero^ hab«t et eocleeia. «st cuin idem 
ntriqne dero ananmeratur• et de hia qoidem liiin€ in modam di* 
ctum eit. 

Ceterain eecuadariue diaconomm tue imperatori adolet, ipaoqne ca- 
pat indinante magna Toce ineonat iUud *'recordetor don.^nas deiu po* 
tentiae regni yeetri in regno euo, nbiquey nokic et eemper, et in saecnia 
flaecnlorum/' deinde addit amen. idem acdnant post ipsam Tenieiitee 
diaconi, et poet hoe eacerdotes qnoque. et omnee isti ad tabernacaioni 
progresei patriarchae iUdeni hoc canticam indnunt. "recordetnr domi'- 
no8 pontificatne tni In regno soo nbique, nunc et eemper, et in aaeaila 
saecttlorum." 

Hoc peracto ioiperator, saliitato patriarcba, exuit aaream mandyaiDy 
^ de quo antea diximae• coneaetam vero est ot eum toUat ecdeeiae re- 
ferendarioe. at iroperator anabathram repetens considet, aolumqne aeatw- 
git in lectione symboli et in oratione dominica "pater noeter. qui^ es in 
caelU/' et in elevatione dominid et sancti corporia• poat elevatioaeaiy 
ai imperator non eet paratua ad communioneni, aedet in solio sno neqne 
ad finem aanctae litiurgiae Aeu. loieMe• ai Tero ad commiimoneoi pne- 



ββ CODINI CuROPALATAE 

όίΛχονο^ ehl0yna$ ovv βασΛίύς μετ* αίτων ύς το άγων βήμα, 
χαΐ λαμβάνων &νμιατον Θ-νμια Ttjv Uq&v τράπεζα/ν στανροΈΐδώς, 
ηρώτον μίν χατά ανατολάς, έΙτα πρίς Ιίρχτον, ϊη^ηα πρ6ς ionl^ 
ραν, χάί μ^τά ταϋτ'α πρίς μεσημβρίαν• ύτα πάλιν προς άνατο- 
λας βνμίΰν Ονμια χαϊ τ6ν πατριάρχτρ^• αυτός ii ηροσαγορ^νϋας, 5 
χαϊ λαβών άπ6 της του βασ*λίως χαρός τ6ν ^μιατόν, άντίΟυμια 

Β τον βασιλέα• μιτίί ϋ ταύτα ίχβάλλων ο βασιλεύς anh της αυτού 
χ^φαλης το στέμμα εγχειρίζει τοις όιαχονοις, ο Si πατριάρχης 
μετά το χοινωνησαι τον τιμίου σώματος δίδωσι χαΐ τψ βασιλεΐ 
ύς τας χί^ρας μερίία του δεσποτιχοϋ σώματος* ου χαΐ μετάσχων 10 
κοινωνεί ομο/ω^ και του ζφοπόιου νάματος, κοινωνεί δι του μεν 
πατριάρχου τΐίν αγιον κρατήρα κατέχοντος, αυτός δί προσάγων 
τω χρατηρι τ5 στόμα, ωσπερ και οΐ ιερείς• 

Μετά δι τ^ χοινωτ^σαι των ^είων μυστηρίων περιδεμένος 
αυθ-ις τίί στέμμα ti} κεφαλή Ιΐξέρχεται τον αγίου /^^ματος* xaliS 
τελεσθ-είσης τ^ς Ιερας: λειτουργείς, χαΐ του διαδιδομένου τφ λαω 

C αγιάσματος, ο φαμεν άντίδωρον, αυ&ις μετάσχων, χαΐ ευλογήσεις 
παρά τε του πατριάρχου χαΐ των παρόντων αρχιερέων, χαι χατα^ 
σπασάμενος τάς αυτών χείρας, ανέρχεται εϊς τά λεγόμενα Κατη^- 
χούμενα• Ίξ/υλΙνης δί χ&χ^σε άναβάΘ'ρας μετρίας ούσης πρόχατε^ίΟ 
σχευααμένης χα2 ^^ρόνων των xad^ ημέραν συνη&ων επικειμένων, 
ανέρχονται ο τε νέος βασιλεύς χαϊ η αυτού γυν^ χαϊ βασιλις μετά 

1 ουν add Α 6 της Tulgo om 

paratus est, invitant illum praedicti diaconi, ctiiq quibns ingreditnr im- 
perator in tabernacuium eeu in sancta eanctorum; et accepto turibulo 
inceasat, cracis in apeciem, eacram mensain, primnnk quidem ad orien- 
tem, deind• ad a^tentrionem, postea ad occidenteiDy et tandein ad me- 
ridiem. deinde iterum ad orientem incensans suffitn quoque patriarcham 
honorat. ipse aQtem salutato imperatore eidem incensi et siiffiitQe hono- 
lem redhibet. hie peractie imperator depoeita de capite corona tradit 
eam diaconis. at patdarcha poetqnaoi pretioeum domini corpas eampsit, 
tradit qaoque iinperatori in manufl dominici corporis particDlam; qaa 
sninpta eamit etiam viyiiicnin sanguinem; commanicat auteiB, patriarcha 
eaDctum calicem tenente ipse os ad calicem applicane, qaemadmodam 
tacerdotee aolent. 

Postqaam divinoram myeteriorum particeps effectns eet, impoeita 
ranras capiti corona egreditiir e eacro tr ibunafi, finita litorgia et popnlo 
pane sanctificato, qaod antidoram noininamHs, dietribnto; de quo post- 
qnam et ipee participavit , et benedictionem a patriarcha ceteneque 
praeeentibue epiecopis accepit, eorumque manue deosculatas est, ascen* 
dit ad locnm catechamena dictnm. ligii«a ibi quoqae anabathra, sed 
raodica, praeparata; et positie thronis. qtii quotidiano eiint in nsu, 
aecendiuit noToa imperator et axor eius imperatrix cam imperatore pa- 



DE OFFICnS CP. CAP. XVH. Q7 

tov βασιλέως χα2 πατρίς ical της ί^θττοΐνης καί μητρός, συμηαρίν^ 
των χα\ των άρημένων ηρωτοφαΧτωτ χαι δομαηίκξον• χρυσών ϋ 
βηλοθνρξον τψ άναβάϋ^ραν σχίπόντων άστ€ μη ορίσ&αι τους 
βασιλείς, οΐ φάλται αόουσι τ& άνατ^Ιλατ^• αϊρρμίνίον ουν ^Ονς D 
5τών βηλο9ύρων ινψημσυνταί οι βα^ίλίΐς vnb των iv τοις χατη^ 
χονμίνοις Ιντων απάντων• γενομένου ϋ χαΧ τούτον χατέρχονται 
οι βασΛ^ΐς, χα2 απέρχονται μηά των β^σποινών άς τ6 παλάτιον 
€^έφηφορονντίς, οντοι μέν ϊφιπηοι μύνοι, οι ai άλλοι πάνης 
^^ζϋ» &^ί τον β^σαίτον μέχρι χαΐ τον μιχροτέρον• 

10 ^Ην ii ηρότ^ρον μίν συνηθ-^α φορέιν τ6ν τον βασιλέως ϊ/τ- 

ηον Ιν τ^ τοιαύτγι πανηγύρει π^ρϊ τον τράχηλων χαΐ οπισ&εν της 
σέλλας Ιπάνω τών σχαπονλίων απιρ ώνομάζοντο χαιώματα , Ιχ 
μαργάρων χαϊ λΐ&ων συγχ^ίμίνα, μικράν δ^ ίίνω&ίν τών άστρα-- 
γάλων πίριίιδψένας μ^τάξας Ιρυθ-ράς, απιρ ονομάζονται τουβια. Ρ 127 

15 νυν 0W τα μίν άλλα ουχ ιΐσί, τ6 δί τών τουβίων γίνιται• 

Τραπέζης δι Ιχεΐσι προψοιμασμένης ονσης χαθ^ημίνοι ^αι- 
χοννται στίφηφορουντις. υπηρετεί δε αύτοΐς ο μέγας δομέστιχος• 
αν δί μη υπάρχτ} μέγας δομέστιχος, υπηρετεί ο δεσπότης η τις 
τών αξιωματικών, εΐ δί μη, ο εντιμότερος, παρισταμένων πάν^ 
S0 των αρχόντων μετά τών εαυτών φορεμάτων * ου μην δέ δίδονται 
προς αυτούς τότε μΐνσοι. 

1 της om Ρ 4 άνατεΙΧατε^ dvccTfiXats Α 7 δβαποτων ΑΡ 

tre et imperi^trice matre, praesentibns itidero supra dictis protopsaltis et 
domeeticie, aoreie yelie anabathram velantibns, ne imperatoree videan* 
tnr. cantoree cantant illad **exoriamiiii.'' etatim igitnr snblatie νβΐιβ, 
omneg illi qni in Catecninenie eunt fanstie acclamadonibne imperatoree 
extoUant. qno facto deecendant imperatores, abeuntque com imperatn* 
ciboa in palatiuai etemmata capitibus ferentes ; et ni qaidem eoli ia 
equis, alii omnes a despota nsqtte ad noTiMimum peditee. 

Brat olim coneaetado at imperatorie equne tali in panegyri circa 
collnm et retro eellam sapra ecapulas, ferret ea aaae yocabautur χαιω^ 
ματα^ ex margaritU et uuioiubae confecta^ paalulaiii autem eupra talos 
drcumligata eerica rubra, quae appeUantur flocci• niiac quidein catera 
deeierunt, flocci vero adhuc eant in oaa• 

Mensa ibidem praeparata acciimbentee epQlantnr, etemmatibiie frnie 
inaigniti, qnibas minietrat magnQe domeeticiia• ai non ait magnue do*- 
meracue, rainietrat deepota, ant alius ex iUia qni dlgnitates naacnpan- 
tar, qaalea eunt deepota, sebastocrator , Caeear, panhypereebaetua et 
protovestiariiie eoU. ein minue, honoratior ax pfoceribus, praeaentibua 
omnibns drciunetationi» imperatoriae coQeortibue cuia aai• oroaiaentiay 
quibae non porriguntnr fercula• 

Codin. CuropaUU. de Offie. 7 



θό GODUa CUROPALATAB 

Ταντψ συν T^f ημέραν htBial• μίνονΤΒς, tg /ti€T* αητην h^ 
τοις άλλοις ϊρχονται παλατώις^ οπον ttal αυ&ις, ριτηύνται Ιπι- 

Β χόμβια, παρά μεν ανγνΧητιχου τψ λαω* ο <Si yi βασιλ^ς κολ 
ο,ντος χ«τά τανττιν την ημίραν Ϊξ4ρχεται μίν Ιν τρ αυλγϊ^ Ιν φ 
τοπω η ΈΪχών Ιϋτι ταυ μεγάλου μάρτυρος Γεωργίου, ϊσταται de5 
πλησίον αυτού ο του βασιλιχίΛ βεστιαρίου άρχων, κα\ έχει Ivrhg 
του Ιματίου αυτού νομίσματα χρυσά χεχυμίνα πολλά' ων χαΐ 
όραττόμενος ο βασιλεύς σκορπίζει εϊς τσύς περιεατώτας άρχοντας 
τε χαι αρχοντόπουλα, Ιφ^*οσον&ν δοχεΐ τούτο• αίτιον δίτης τοί- 
αύτης διαδόσεως των νομισμάτων Ιστιν τ6 βουλεσθ-αι τον βασιλέα 10 

C συνευφραίνεσ^-αι αυτω άρχοντας τε πάντας χολ αρχοντόπουλα χαΐ 
το φοσσάτον χαΐ τ6ν δήμον, εσ&Ιοντας χα\ πίνοντας Ι'ξ άναλωμά- 
των βασιλιχών. δίχα δε εφεξής ημέρας η πλείονς η Ιγγνς Ιλάτ- 
τους τούτων ( ουδέ γάρ Ιστι νενομισμίνος άριθ'μος ήμερων, αλλ* 
όπως αν βούλοιτο ο βασιλεύς) εορτάζουσι πολυτελώς, τάς συνη -iS 
&εις χαΟ-ημερινάς στολάς λαμπράς χαϊ πολυτελείς οΰσας φέ^ 
ροντες• 

Γίνονται ονν κατά ταντας τας ημίρας, ας εϊπομεν, είωχίαι 
χαϊ δείπνα πολυτελή* χαΐ χα^ημενοι οι της συγκλήτου πάντες 
ενωχοϋνται ευφραινόμενοι εμπροσθ-εν των βασιλέων, ενωχουμίνων20 
χαϊ αυτών Ιν ττ] εαυτών τραπεζ^, υπηρετεί δέ τότε αυτοΐς 6 δο- 
μίστιχος χαϊ ο ίπΐ-της τραπέζης' εΐ δ^ ου, τών εχ γίνου ς τις τον 

D βασιλέως άσχεπης, ω αν επιταξοι 6 βασιλεύς, 6 δε μέγας δομί- 

2 εΐαέρχονται Α 15 παντελώς Ρ 

Hac igitar die ibidem manentes poetridie ad alia palatia se eonfe- 
rnnty ubi rursue in popnlom ab aliquo senatorii ordinis epicombia spar- 
guntur. imperator hac die in aula confert se ad eam locnm ubi est 
imago magni martyris Georgii. etat vero prope ipsum imperatoni ve- 
etiarii sea aerarii praefectus, tenetque intra vestem suam malta aurea 
, nomismata confusim sparsa. qnae imperator apprehenea dispergit in 
circninetaiitee proceree et honorarios pueros, quotquot ipec yolet. causa 
haiae distributionis nainismatuin est, qnod imperator capiat omnes pro- 
ceres et honorarios pueros, exercituin et populum eimui laetari, edentes 
et bibentee ex imperatorie iiDpensis. decem consequentibue diebus, anl 
plaribns aQt paacioribus (neque emm est certus dierum niimenis, veruin 
quotiee imperatori piacuerit) perfectas ferias agunt, epleodidis euis et 
eumptttosie qaotidie induti yestimentis. 

Inetituuntur ergo his diebns, qnas diximns, epulae et coenae opipa- 
rae omnibne de eenatn cum laetitia epulantibue coram iroperatoribns, qui 
et ipsi in propria sua mensa epalantur. qnibus tnnc ministrat dome- 
sticns et praefectue mensae, sin minas, aliqiiis honorarins ephebns, ca- 
pite non tectos, ex imperatoris stlrpe, cai id imperayerit imperator. at 



DE OFFICnS CP. CAP. XVH. XVIU. 99 

&ΐίΧος y %ψ ηροσηκοντι ϋίίτώ τόπω μετά των άλλων συγχΧψίκών 
άναχείμενος χαΐ αντ6ς ευωχιΐται. η τοιαντη δί τάξις άηαραλλά- 
χχως γΙν^ΟΛ χαί Ιν τοις γάμοις των βασιλέων. 

Ttatiov Si χαϊ τούτο, οτι ο βασιλεύς Ιν τ^ ^νωχησει το Ιαν- 
6 του φορεί στέμμα, d προεστεμμένος ΙστΙ. χά9ψαι ϋ Ιν tff 
άναβά&ρα Οντως ως iv ττ} στεφηφορία προείρψαι, 

/ίει 6i γινώσχειν χαϊ τοντο, οτι οπψίχα φορεί τh εαντοϋ 
στέμμα ο βασιλεύς η iv προβλησει πατριάρχου η όεσπότσν η καθ-' 
ϊβαν δη τίνα χρείαν αλλην, συνη&ειά ϊστι παρίστασΒ'αι τούτω 

Xi^ τεσσάρας anh των Ιντιμοτέρων αρχόντων της ηολιτεΐας, ανά όνο Ρ 128 
Ι'ξ εχατίρου μέρους, φορονντας μεν έπιλούριχα χρυσοί χαϊ σχαρά- 
jftxa χοχχινα, κατέχοντας δέ Ιν χερσιν έκαστοι ασπίδα στρογγύλην -^» 
γεγραμμένον τον βασιλέα εχόυσαν εφιππον, και κοντάριον κεχρν^ 
σωμένον έχον το ξύλον. τα μίν ουν κοντάρια ταϋτα ονομάζονται. 

ίβρομφαΖαι, οι δε κατέχοντες ρομφαιοχράτορες. 

Κ £ φ ά λ α ι Ο ν ιη. Ρ 136 

Περί ηροβληβεως δεΰπότου. 

Ποιονσιν Ιν τφ τριχλίνω, εν&α δ βασιλικός Ίσταται &ρόνος, 
διάφραγμα δια βλαττίων χρυσών τον τε &ρ6νον διαχωρίζουν χαϊ 

13 VLOVxaqi Α, χοντάριον ηως 8ό^ Ρ 14 κοντάρια ηως 

αόρατα Ρ 

magnns domesticue in loco eibi debito cum aliie eenatorii ordinls ac- 
cambens epniatur et ipse. et hic ordo servatar etiam sine uUa Taria- 
tione in imperatornm nuptiis. 

eciendum et hpc, imperatorem benedictionem naptialem euecipien- 
tem ferre enam coronam, si prius coronatas fuerit. eodem autem modo 
sedet in anabathra quo in die coronationLs «euae, ut antea dictum. 

Nosse etiam hoc oportet, moris eeee ut imperatori , quoties fert 
BXinm etemma, sive in creatione patriarchae eive deepotae, sive ob aliam 
qiiamcunque necessitatem, adsistant quattuor ex honoratioribus proceci- 
boe politicie, duo ex qualibet perte; qui gestant aarea epilorica et sca- 
ranica coetinea, tenentqne einguli in manibus clipenm rotQndum, eque- 
8tii imperatoris imagine iosignitum et haetam inaurato ligno constan- 
tem. quae haetae Tocantur rhomphaeae, et qui eas tenent, rhomphaeo- 
cratores. 

C a ρ « t 18. 
De creatione despoiae* 
Facinnt in tridinio, ubi etat imperatoriae tbronue, eepimentum 
avreie eplendidam paDtiis, quod thronam et cxrcamstationem eeparat. et 



100 . CODOII CUROPAUTAE 

t^v ηαο&βτοίβιν• nai τΰρ μίν άρχοντα» τα ύχΛ» ψ^^ούιηωρ 
παράσημα η, αχαράψϋία δηίοναη χα! το Ιλμ3^&, υτίοόνονσί xiv 
όεσπότψ άρχοντας, ηρ6ς σΒς &ν ορίσσι i βασΛλίύς, Ι^ιτός τοΰ 

Β τροίΧίνσν ιηρί το άκρον, τα τε SifioUa πϋΛα wu wafifiaimp 
Ι'ξρ ^ uoxKivop μαργ(ίρ€χαρίΆκίΡ• 6 Si βααΛάς φορΰρ Ιν τψ^ 
χύΧΙφ αυτόν %i στέμμα ηαί τΔ Ισαια Ι'ρχ^τοί tngm Ισάρ ο θρό- 
νος α£τον• του ψΛψ ίίαφράγματσς avotyineg ^Λνχρονΰ^ανσι 
ηάντεξ• €ΐτα τ&¥ ίντψοτέρων αρχονης όύα φίρο^Οί τίν υττάψη-- 
φον δεση^ίτηρ, καί Ιστασί¥ ϊμηροσβ-εν τοΰ βασΛίως, χαΐ Xfyu 
πρ6ς αντ^ν ο βασύανς Ιστάμενος όντως ^η βασιλεία μαν ηροβάλ-- ΙΦ 
ληαΐ σε δεσπότψ,** uai αντίκα nakiv πολνχρονίζι^νσι πάντες^ 
{Ιστέον di οτι ονχ οτε μόνον προβάίλιτοί δεσπότψβ i βασί" 

C λινς Ίσταταί * άλλα χαΐ οπψίαα των άφφίκίων ττοίψιεί τι, 
χαν Ιλάχιστον ζ, Ιστάμενος τούτο vtoui)* ο ti γε δεστιοτης 
τον τον βασιλέως χνψας άσπάζβται πόδα• αναστάντος οίνν ο 15 
βασιλεύς περιτίθ-ησιν οΙχΗοχείρως τζ αίττου κεφαλή στίφανον 
δίά λίθ-ων χαι μαργάρων, έχοντα καμάρας μιχράς τεσσάρας 
εμπροσθ-έν τε xai οπισΟ-εν χαΐ Ιχ πλαγίων, εΐ αρα ο χειρο- 
τονηθ-εις βασιλέως υιός Ιστιν, d di γαμβρός τνχοι ων, εμπροσΒ^εν 
μόνον * ος δη στέφανος καλείται και στεμματογνριβν• xai πολν-20 
χρονίζονσιν αίθ-ις, ϊπείτα κλεισ^έντος τον διαφράγματος ο μεν 
βασιλεύς άπέρχετιιι εΙς το κελλίον αυτόν, ο όέ γε δεσπότης εϊς τ6 
ίαντοΰ οσπίτιον μετά των ρη^έντων αντον φορεμάτων, πάντων 

12 δεύη&ιηζ Ρ 15 χν^α^ add Α 23 όύπίτιον] ούτω Ρ 

φορεμάτων add ΑΒ 

proceribee qoiden e«a iiuiignia geatantUMiSy ntpote eauraiim et id genva 
alia, indnimt deepotam proceree ii quos imperator praaecrijMerity intni 
tricliiiiaiii, in samma eioe parte, nempe daplici colore Gotharnt•, cabba- 
dio yiolaceo vel coGciaeOy margaritie distineto. at imperator gefftaiu 
sno in Gonda^i etemma aaum et reliqna, procedit ad locam tbroni aui• 
8«pimento iffitur patefacto omnes pre€aatar mtiitoe annoa• deiiide dao 
atiorr 



fsx. honoratioribafl preceribiie adducant deepotatus candidatani, et «M^- 
tannt ante imperatoireHi, qaen etaBs aic affatar: ''imperium meim eive 
maieetas mea creat te daepotam;" et etatim omtiee in multorom anaQ- 



nim apprecatloneoi enunpunt. aciendaiB vero imperatorem non f olain 
stare, ^aando deepotan creat; eed qnandocQnqne aliqaod officiua c«n- 
fert, licet niimmam eit, id etana facit. at deapota pedam imperatorU 
oecnlatiir• ut autem surrexit, imponit imperator propria roanji ΦβρΗΙ 
eine coronam ex aiiionibae et margaritis confectaoiy habentem qaattnor 
parvulas cainerae eea fornicnlaa anta retro et ab utroqne latere, ai ad 
deepotatnm evectne eit filius imperatorie: sin aatem gener, tum ante 
dantaxat; qnod 8er|uni appellatur etiam etemmato^ium; iterqmqne 
multoe annoe apprecantor. deinde daaso intentitio imperator ad aaum 
condaye abit; despota itidem in wnm ciub pninibiia pnedicda gesUmi- 



ΌΕ OPncnS CP• CAP. XIX. XX. lOi 

Κ 8 φ ά Χ α $ ο ν Φ\ Ρ 137 

5 *Htw (ηβασίόχι/άτορος leai τοδΚαίσΰίροζ ηρόβΐίΐίπςάπαρ^ 

etlXuxTwg ως $cu} ^ votf dianorev yhituiy nXi^i^ TfDt^ tnl χ€ψαΧ^ς 
φορψάτωτ. ταϋτα γάρ τΑ μίν naXma ζψ^ΰπ^ ο ύί βασίΧενς Β 
ο ΚατταχονζψΛς τους γvrantttS$λψffϋς αύτο9 Μοηκ6ΐ;^λ kai ^οάν-* 
νψ τσνς ΆσανΙσυς ημτ^σϋίς ^ιβασχοχράτ^ρας , ίψίρ^σΈ ηά οτέ^ 
ΙΟφά^ονς ii& Xld-w^ ^τρανέω^ και μαργάρων, ϊχόπας ΐχααηον αν* 
tmw ϊμηρξία$'&^ avik μίαν xai μόνψ^ χαμαρατ. 

ΣνναηίρχονξίΗ Si χάί μη* α^ωρ ύς τΑ αυτϋν itmkta 
ηαατης οί ^ρχ(ήτ%ίς μη& των αντΰν ψΌρψάτων, άς χαϊ dg το τον 
ίωτίίτ^• 

15 Κ^φάΧαίοντί. , Ρ 138 

Ileffl $ίΐ^ρχήύζως χϋίτρ$αρχων καϊ affxanumixow• 

Συνάγονται οΐ Ιπιδημονντίς Ttj Κ(ανστανηνονη6Χει ^Χ^^^ 
ριΤς, d μίν χα\ πΧέίους τύχουν ονπς, d Λ* ουν, iwSixa* ϊτι Si 

12 το^ς αντων ofuovg Ρ 16 ksQl «ροβΙ*η<ηως ϋατριάρχΟν^ 

ixunionmv Ρ 18 ov Ρ 

inb«8, conhantibiu «nm proceribvs in eqnie, qiioniai ώ^ζοΆ 8«a ptopria 
gestaut onuoDenta, nt antea dktfiiiK 

G a ρ α t 19. 

^ Sebaeioeratorie et Caesarie inangiiratio eodem modo, aine χΆλ νοΛ- 
tatione, peragitnr qno deepotae, exceptie geetaminibns capitie. baec 
enim qaae antiqnitns ftieriiity adbuc qnaeritar. at imperator Cantacu- 
zenasy cum uzoris saae fratres ManQelem et loanaem Aeanioe ad eeba- 
stocratorie dignitatem eyexieeet, conceeeit iiedem ut geetarent coronas 
ex Diuoiilbua caeeii coloris et ez raargaritie, iina et lola camera aeo 
fornicnla ab aDtedore jparte conetantia• 

Dedncant antem illoe in propriaa aedes in aniversi proceres swb 
geetamiiiibiui coiupiciiiy proat etiaon despota dediiGi aolet• 

G a ρ α t 20. 
Oe eUdione 6i UiaugmraiiaM pairiarehae aUonmque patriaireTkantm ef 

epMcopofftm• 

Cofiigracaatary qni tttnc CpoK dagiml, epis«opi, licet plorea fnerint: 
siii nunOBj £rode«ini$ praeteraa etiam ex viciaia ecdeeiis evocati. si 



102 GODINI GUROPAUTAE 

χάί ani των πλησιοχώρων ΙχχΧηΟίων μtτύu(iκλημivot, d ii μητ^ 
Β Ιπιδημονντις τυχοαν μήτ€ Ιν ταΐς πλησωχώροίς Ιχχλησίίχις ωσιν 
άρχίίρίΐς Sciiixa, xadTjvrai Ιν τ^ φηφηφορείω Ιξ άνάγχ^ις Saot 
αν ίνρ(Θ•ώσί, χαί ΙχΧέγονται ίΐς πατριάρχην πρόσωπα τρία , ους 
αν 6 Θ-ώς χορηγήσει tfg τ^ν γνώσιν αυτών* ων τα ονόματα Siaxo- S 
μίζουσιν Ιγγράφως τω βασιλεΐ οϊ των αρχόντων της ΙχχλησΙας ίχ- 
χριτοί , χαΐ ο βασιΚώς ΙχΧίγιται άπό τούτων ον αν δ &ώς Ιμβα^ 
Ρ 139 τίνοΗ ύς την γνώσιν αντου. tha αηοστέΙΧονται άρχοντες ηαρ^ 
αντοΰ ους αν διαχρίνοι, καΐ οι δηλω^ίντες ϋχλησιαστιχοι αρχον- 
τες, χαι διαχομίζουσι το ψήφισμα προς τον ψηφισβΊντα χαι Ιχ~10 
λεγίντα ώς anb της ΙχχΧησΙας τε χαϊ του βασιΧέως. χαν μεν Οξη- 
ται τοϋτο, ηδη χαλύν " εΐ δί μη, απέρχονται εϊς τ6ν ϊτερον • εΐ δι 
χαϊ ο^χ ούτος, εϊς τον λοιπόν, εϊ ί' ϊσως ο^ί' ο τρίτος, γίνον- 
ται αυβ^ις χΙ/ηφοι ώς ίξ άλλης άρχης, χαϊ μετά τί δίξααβ^αι τον 
ψηφισθέντα το μήνυμα προβάλλεται τούτον ο βασιλεύς ούτως• 15 

Γινομένης άναβάΟ^ρας δια ξύλων εϊς την άρχην του τριχλί- 
νου, περισχεπομένης διά βλατίου χοχχίνου, Ιφ* ης'ίσταται β^ρό- 
Β νος βασιλικός οποίος Ιν τγι του βασιλέως στεφηφορία εΐρηται, ο 
μεν τρίκλινος Ιστι διαπεφραγμένοξ βλατίοις, χα&ά καϊ^ν τγι του 
δεσηότου πρόβλησει δεδηλωται , δ δί βασιλεύς τό τε στέμμα κάί 20 
τα λοιπά φορών Ιλθ-ών εκ του κελλίου αυτοϋ χαθ-ίζει έπι του 3^ρό- 
νου ερχόμενος εκ του κελλίου αύτοΰ , πάντων τών αρχόντων παρι 

i ^ ei μήτΕ margQ Ρ 5 βον om Ρ 10 μψτομα marfo Ρ 

21 έΐ&ών έκ τον κείλίον ttvzov ftdd Λ 

vero neqne ex iis qui peregre adTenenint, neqae ex fimtimie ecdesils 
duodenaring niimenie episcoporaia oonfid queat, taac necessario in loco 
euffiragii ferendi eedent tot qaot reperti fuerint, tresque iii patriarcham 
eligunt, qnos scilicet deas ipsis iuepiraverit; quorum nomina scripto 
consignata deferunt eelecti ecclesiae proceres ad imperatorem , qui ex 
illis eligit aliquem, quem dens in mentom eius mieerit. deinde ablegat 
imperator principee, qni eimol cura ecclesiasticie proceribue perfcrunt 
electionem ad electuro, electum, inqnam, et ab ecclesia et ab impera- 
tore. el electae elecuoni annuat, bene est; ei abnuat, eant ad alterum. 
81 neqae iste consentiat, ad tertiam ee confemnt. si et hic recuset, 
rnrsus de integro et alio quasi principio sumpto suffragia ferunt. post- 
qaam electue suffragationi aeseneam praebuit, hanc in modam ab impe- 
ratore reuuntiatttr. 

^ Exetructa lignea anabathra ad initiam triclinii, opertaqae coccineb 
eericis , in qua stat taUs imperatorie thronus qaalis in coronalione im^ 
peratoris descriptue eet, triduiiQm qaidem intereepitur eiusmodi velie et 
pannis qnalee m deepotae inanguratione adhiberi solent• at imperator 
etemma et alia 'gestamioa geetana aedet ia throno eao^ e^eseue ex coa* 



DE OFFICIIS CP. CAP. XX. .103 

ϋ%&μΙνων ΤΙξω τον ίέαφράγματος μιτίί τ&ψ παρασ'ημων χα\ φορ^- 
μάτων αυτών, και β-ρόνον ψρανέον τ^ΟΊντος κατά το τον τρι- 
χλίνου τρίτον μΐρος anh του τοίχου προς τ^ν βασιλιά, π€ρισχε• 
πομένον διά βλατίον χρυσού, Ιρχεταί 6 νπόψηφος πατριάρχης 
5 (υπόψηφος γαρ μίχρι τότε λέ/εται ) χαι χα^^ίζα in^ αντου, είτα 
των βλατίων τον διαφράγματος αϊρομένων ανίστανται αμφότεροι, C 
χα2 πάντες αυτιχα πολυχρονίζουσι. χαϊ μετά τούτο ουχ αηο των 
αξιωμάτων τις, τοντ^ εστίν ij δεσπότης η σεβαστοκράτωρ η Κάΐσαρ, 
φέρει τονυποψηψον (ρυδί γαρ ίνδημονσιν οντοι ταΐς των πατριαρ^ 

ίΟχών προβλησεσι ττι αιτία οτι του πατριάρχου χα&η/^ιένου άνοιχεΐόν 
εστίν 'ίστασ&αι τούτους* πάλιν δέ τ^ς των βασιλέων ευφημίας 
γινομένης ουχ εφεΐται τούτους χα&ησΟ'αι * διά τοϋτο χαι ου πάρεί" 
σιν) αλλ^ απο των αρχόντων ο χρείττων χαι διαφορώτερος ΙπαΙρων 
διά χειρός φέρει τούτον εμπροσ&εν της άναβάθ-ρας. του ουν 

15 ηατριαρχιχοϋ διχανιχιου Ιχεΐσε Ιν τω ρη&έντι διαφράγμαΧι ευρί" 
σχομένου,, λαβών τοϋτο ο βασιλεύς διά τίνος των μη φορούντων 
CxiaSia ευγενών, ισταμένου χαι τον βασιλέως χαι του υίοϋ αυτοζ, D 
εΐ πάρεστιν ίχεΐσε, μεγάλγι φωνγι λέγει ούτως "^ αγία τριάς διά 
της παρ^ αυτής δωρηΒ^είσης ημΐν βασιλείας προβάλλεται σε άρχι^ 

20 επίσχοπον Κωνσταντινουπόλεως , νέας ^Ρώμης , χα\ οϊχουμενιχον 
πατριάρχην.^ χαι όντως αυτιχα πολυχρονίζουσι πάντες, είτα 
ο πατριάρχης ίπΐ της άναβά^ρας ανελ^ών λαμβάνει τό διχανίχιον 

12 γενομένης Ρ 15 «ατριάρχου Ρ 19 ή τήν βαβιίείαν 

^ωρηααμένη ήρ^ίν Α 

ΟΛ\ι βπο, omnibus proceribns extra septnra coneietentibas cnm 8π!β in- 
signibus et ornamentis; positoqne caesio throno circa tertiam triclinii a 
pariete distantem partein, versus imperatoreiB, qui aareis vehmentis instra- 
tae eet, Tenit electus seu sufiragiis adhnc obnoxius (eo nsqae enim hoc 
nomine appellatar) et eedet in illo. deinde sublatls septi velamentis 
surgit Qterqae ; et mox omnes ora in apprecationem multoram annoram 
resolyiint. poet haec non aliqais eumma in dignitate constitutHe, puta 
vel deepota vel sebastocrator vel Caesar, sistit electum (neque enim ieti 
patriarcharum reniintiatioiiibue interesse solent , hac de ca«sa, qBia pa-* 
tiiarcba eedente Uisolitum est ipsos etare: rursiu fausta acclamatio im- 
peratoribas facta non einit ut isti sedeant; qaamobrem non adsunt), 
8ed ex proceribna dignioT et eminentior mann prebensnm ducit ante 
anabatbram• reperto autem intra septam patriarcbali pedo, imperator, 
minieterio nobilie adoleecentis ex iis qai sine pileo in anla obanibulant, 
accipit illad, stansque tam ipse quam nUoe eias, si adsit, magna voce 
ita fatur ^'gancta tnnitas per imperium ab ipsa nobis concessum consti- 
tuit te arcbiepiscopnm Cpoleos, novae Roinae, et oecumenicuni patriar- 
cham.'' et mox universi muito» annos accinnnt. deiiide patriarcba ascen- 
dene iii anabathram ab imperatorie manu peduni accvipit, dataque ei be- 



104 CODINI CUROPALATAE 

άτώ τηζ τοΰ flaauJmg χαρός , χαϊ ένΧογώρ 4»hhp iiS-vg xarifXi^ 
ται. nad-tad-ivTfOp ovr ίχατίρωτ inl xahf d^qinav αντ&Ρ yhixoA 
Ρ 110 ^ ίνφημία τών fiaatUwr xcu toS ηατφίρχον^ ηάί μ^ά την ά^ 
φημίαν χλπσ&ίνχος του ίίοφράγματος ο μίν βασιΧίύς άς xh xik^ 
Xiop αυτόν, ο di naτρtάρχης άπίρχηαι ϊτττιΛτης dg τ^ν αγίαρΒ 
Σ^φίαν, του Ιπηου αυτού η^ρισχ^ηομίνου σαγίσματι ix ηανίοο 
λέυχοΰ μίχρι χαΐ χιφαΧης. αυναηέρχονται di χαΐ οΐ αρχ(^ξς μιτ* 
αύτον τα ίαντάψ Μιίνμίνοι ηαράσημα• 

Ίστίον di οτι υπόχρηφος ϊτι fSy χα} Ιρχομινος προβλη&ηναί 
ϊξω της του ήαΧατίον αυλής π^ζίυει, μίτά Si την ηρόβΧησινίΟ 
Ιντος. ϋΧίπάζονσι Si χαΐ τον Ττιπον αντου ααγίαματι, χα^ώς 
ίΐρηται• 

ΙίίπΑ&ών ουν ΒΪς την άγίαν ΣοφΙαν μη& τί προβληθ-ηνοί, 
Β ώς δίδηλωταί, ίνωχ€ΐταί μιτα των αρχαρίων χαΐ των αρχόντων 
της ΙχχΧηαΙας, Ιν δί τψ της αυτοϋ χειροτονίας καίρφ ϊρχεται μίν 15 
ο βααιλευς ξβς την α^^/α»' Σοφ/αν, Την χαθ•^ ημίραν συννθ-η φέρων 
στολην, χειροτονείται δι ο πατριάρχης υπο τοϋ^ΗραχλεΙας, ΙπεΙ 
της ^ΗραχλεΙας Ιπισχοπ^ ην το Βυζάντιον. 

^εΧ δι γινώσχειν οτι οί μεν αΧλοι άρχαρεις χειροτονούνται 
βφραγιζόμενοι Ιχ δευτέρου {την μίν πρώτην σφραγίδα xaXovaifO 
μιχράν, τ^ν δί δεντίραν μεγάΧην, ήτις Ιστι χειροτονία), ο δε πα• 

8 τή8 9υψημίας Ρ 9 vicofiUfiiivai Ρ 13 ίπύ^ών Ρ 

nedictioDe etatim dedcendit. sedentibne igitnr ntrieqne in thronie eaie, 
faneta acdamatione tam imperaf,orein qaam patriarcham proeeqauntar• 
post acclamationein claneo 'septo imperator abit in conclave euiim , pa- 
triarcha eques se confert aa eanctam Sophiam; et equus iHiue tectas 
eet operimento ex candido panno usque ad caput; quem comitantur 
principee, suie quique insignibue spectabiles. 

eciendnm eet patriarcham, dam adhac tantummodo electas eet, nbi 
accedit ut ab ifflperatore promoveatar, extra palatiniii pedibiu ambiiiare, 
(]iiando ad rennntiationem euam yenit• poat renuntiationein vero tantum 
in palatio• tegnnt aatem et equam eiiu vehimento^ nt dictam est. 

Profectne igitar ad eanctam Sophiam post euam renantiationem , nt 
oetensam eet, epidam init cQin epiecopis et proceribus eccleeiae. in 
ordinatione eitts et consecratione Yenit imperator ad sanctam 8ophiani, 
ferens coneaetam eibi in diee eingnlog etolam. ordinatar vero patriarcha 
ab epiecopo Heradeaei quia Byzantiiim olim ad epLsoopatum Ueracieae 
spectabat• 

, Scire oportet alioe quidem episcopos daplici crncie signadone siye 
benedictione aocepta eligi, ex qmbus primam aominant parvam, alteram 
magnam, qiiae eat ipea coneecratio ; patriarchaia vero eolam una ordi- 



DE OFFICUS CP. GAP. XX. 105 

I I 

τριάρχης χαρίοον.εΐιαι μόνον, Intl η τοδ βααΑίως ηρόβΧησις άντΙ 

%ης μίχρας λο^/ζέται σψραγΐδος• 

^Ομοίως χα2 άπaρuλλάκτως γίνεται χα2 η των Ιτίρων πα- G 

τρίορχών ηρύβλησις, τον η 1^(ξανόρ(1ας , τοϋ Idvxioydag xai 
5 τον ^Ιεροσολνμίον, άλλα δη xai του άρχηηιακ6που ηρωτης Ίου- 

ατινιανης ^έχριόος xai ηάσης Βουλγαρίας, Ιπύ δατίίρα 7ο«;στι- 

vtavTj Ιστιν ij Κύηρας, %α\ ίρΐτή η ΚαρχηΜν• 

01 μίν%οι yt αρχ^αρ^Χς μιτά χας ψήφους twtcjv χαροτονού^ 

μ^νοί ηαρά τοϋ ηατρ»άρχου , μίθ•^ ημ^ρ^ζ τιir^Lς της χειροτονίας 
10 αυτών, ποιών ίυχην ίχαστος υηίρ των xffatoivttffv χάΐ tou υτιη^- 

χόου, άπίρχεται ηροσχννών xhv βααιλία, kat αναγινώοχΗ ταύτψ 

%ης παραστάσεως Ιστάμενης• 

01 δέγε άρχιμανδρΤίαι χαί πρωτοσύγχίλλοι , αλλά ί^ χαΐ D 

»α$7ΐγουμ€νοι των ΙντΙμων μοναστηριών, μέΧά td την σφραγίδα 
15 ηαρά του πατριάρχου λαβέί^ απέρχονται χακ πρΰσχννονσι χαΐ ου- 

τοι, χαϊ λαμβάνουσι το διχανίχιον άπο της του βασιλέως χειρύς * 

χαΐ οί μί^ν αρχιερείς εϊς προσχύνησιν του βασιλέως, ώς εΐρηται, 

Ιρχάμενοι μετά των Ιχονίων μανδυών αυτών ποταμούς ηροσχυ- 

νοϋσιν αυτόν, οΐ δέ γε της Ιχχλησίας ϋ^χοντες μετά των Ιπιρρι- 
^ύηταρίων χαϊ ιματίων, 

10 τοϋ om Ρ 

nari et coneecrari) qnandoqnidem imperatorie rennntiatio parvae per 
signationis vicem enpplet• 



Ad enndem modiiin gioe ηΐΐλ varfatfon^ peragitiir βΠοηιπι patriar> 
channn proclamatio et deeignatio, nimiram Alexandriae Antiocniae et 
Hieroeolymorum ; qnin et archiepiscopi primae luetinianae Achridie et 
totiue Bulgariae: nam aecnnda lustiniaha est CypruSy tertia Canhago. 

Epiecopi postquam electi et a patriarcha coneecrati eunt, conferunt 
86 poet aliqaot dies ad palatiom, vota ibi preceeque pro im^eratoribus 
et sabiecto popQlo facturi et iiAperatorem yeneratori• recitat quivia 
aacrani precationem, drcametante comitatu anlico• 

At archimandritae et protosyncelli , ised et praefecti Tenerabiliam 
monaeteriormn , poetqaam a patriarcba electi snnt , abeirat et ipst ad 
paiatiiini veneranturque iroperatorem , et ab imperatoris inami peduiA 
paatorale acctpiDnt. episcopi qnidem ad hoDorem imperatori habendnni 
profecti, nt dictuin eet, yenerantar iUoiii palliis βαιβ imdalatie indnd. 
eccleaiae vero proceres epirrhiptariie seQ o^itttm tegminibiui timideqiie 
ornati• 



100 CODIiM CUROPAUTAE 

Ρ 143 Κεφάλαιονχα. 

Περϊ πεν&ίμων βΐΜίλιχών φορεμάτων. 

Πατρός βασιλέως αηοβ-ανόντος η μητρός η γνναίχος αντορ, 
η μψ νιου χαΐ Ικγόνον βασιλέων οντων^ ο κρατών Xevaa φορέ- 
ματα ψορέι μέχρι χαιροϋ όσον αν βονλοιτο , είτα κίτρινα ανιν 5 
μαργύ,Χίων, Ιηπτα τα αυτά πάλιν μετά μαργελλίων, χαί μιτα 

Β ταντα λαμπροφορεΐ. d δέ Θ-Ηος ^ β^εία προς πατρός, η αδελφός 
αυτόν δεσπότης ων είτε χαϊ μη, η αδελφή η νιος, χίτρινα μεν 
χαι τότε, χωρίς δί μαργελλίων, είτα μετά μαργελλίων. xad^ tv 
δί χαιρ6ν δ βασιλεύς λενχειμονεΐ, ώς εΐρηται, δια τους εαντονΙΟ 
γνησίους, πάντες μελανειμονονσιν, ονχ άρχοντες μόνον άλλα χϋΛ 
τον λαον, οι δέ τον τε&νεώτος γνήσιοι , του βασιλέως χίτρινα 
φορουντος, μέλανα οντοι ενδύονται εμπροσθ-εν αντον εως ημερών 
τεσσαράχοντα , χαΐ μετά ταντα ηεράνεα μέχρις αν άλλόξοι ο βα^ 

C σιλενς, χαϊ τότε λαμπροφορονσι χαι οντοι, 15 

^νεν δε ων εΐρηται , εϊ σνμβί] τινά έτερον τών χαθ-^ αϊμα 
σνγγενών αντον τελεντησαι , ουδαμώς φορεί χίτρινα ο βασιλεύς^ 
αν δέ τίνος τών γνησίων αντον ^η &είον η άνεψιον η εξαδέλφου 
γυνή τελευτηστ] η αδελφός η υιός, 6 τόν τεθψεώτα άποβαλών διατ 
βφάζει iv τω εαυτόν οσπιτίφ τάς τεταγμένας πεν&ίμονς ημέρας, 2ο 

17 τελεντήααι] άπο&ανεΐν Α S0 οίχφ Ρ 



G a ρ ΰ Ι 21. 
De lugvhrihva imperiUoru gestaminthus* 

Patre imperatorie mortuo τβΐ uxore, quin et iUio et nepote^ si Ιια- 
peratores fueriat, imperator, quamdia placaerit, et pro libito, fert can- 
dida yeetimenta, deinde citrina sine margellis, postea eplendidie vcsti- 
bas amicitur. si mortem obierit patruns aut amita ex patre, vei frater 
eius despotae honore decoratas, et quamvis boc etiam honore careat, 
▼el 8oror yel filias, citrina fert tunc quoqae indnmenta, absque margel- 
lla, poetea cam margellie. quo tempore imperator geetat albas vestes, 
nt dictum est, propter saos propinquos defun6tos, omnee pullas yestes 
ferant, non proceree modo sed et popnlas: propinqui yero eios qni ob- 
iily imperatore citrina gestante, nigrie yestimentie etiam coram impera-* 
tore usque ad qaadrageeimQin diQm ntuntar; postmodam caeeiis siye 
«nbviridibus, doned iinperator veetee mutet; et tunc ipsi quoque candU 
db yestibiu amiciantar• 

Praeter hos de qaibue diximiiSy ei contingat aliqnem aliam ex eaii- 
guine ianctis mori, nunqaam et nnspiam fert citrina imperator. ei ali- 
coius ex cognatis, pata patrui coosobrini vel patruelis, uxor in fata 
concedaty vel frater vel iiUue, is ex caias domo fuiius prodiit, domi 



DE OFFICIIS CP; CAP. XXL ΧΧΠ. 107 

ήτοι μίχ^ί χαΐ των νενομισμίνων Ιννάδων, χαΐ μηοί τοντο Υρχηαι 
νυχτίς χαΐ προσχννίΐ τόν βασιλέα μελαναμονών, χαϊ ϊχτοτ€ ixrog Ρ 144 
μίν ϊνόεδνμενος ΙστΙ μ/λαι^α^ riv δέ βασιλέα ηροσχννών φορεί 
ψράνεα* uvdi γαρ Μέόομίνον ϊστί μελ(χνειμονεΐν Ιν τω πα- 

IlBql μελλόνυμφης δεοποίνης. 
Χρη χαΐ τοντο γινώσχειν, Sti δεσηοίνης νύμφης ΙρχομΙνης 
εξω&ίν η δια ξηροίς η δια &αλάσσης, κατά την ημίραν xad-^ ην 

±0 μέλλει αποαω&ηναι εϊς την ηολιν εγνωσμένην ονσαν ηροσνΗαντα 
ταντην ο βασιλεύς χαϊάνηρ αντης ο νεόνυμφος μετά του βασιλέως 
χαΐ πατρός αυτού , εϊ περίεστιν ' εΐ δ^ ονν, αντος μόνος, χαι εϊ C 
μίν δώ ξηράς έρχεται, πεζεύειν αυτήν εΐ&ισται περί την Πηγην, 
εϊ δέ μετά τριηρών, πλησίον τον ναον των Βλαχερνών Γξω της 

±5 πόλεως, οπον αν τύχοι είναι ϊηιτηδειον. προχαταλαμβάνουσαι 
τοίνυν την χαταγωγην η ένταν&α η Ιχεΐ »1 των άξιωματιχών χαι 
ανγχλητιχων χαι των λοιπών αρχόντων γυναΐχες αϊ χρειττους χα\ 
ευγενέστεραι υποδέχονται την δέσποιναν xai νεόννμφον ερχομένην, D 
φιλοφρονουμεναι βασιλιχώς αυτήν χαΐ Θ-εραπεύουσαι , προσυηαν•- 

ζΟτώντωνχαΙ των βασιλέων, η xai αμφοτέρων η του νεόνυμφου χαι 
μόνου, αν μή και πατήρ ji , χαΘ•άηερ εϊρηται• εΐ μεν ονν μετά 

14 χατε^/ων Α 16 αΐ] χαΙ Ρ 

diebiis Inctui destinatie, yideUcet nsqae ad ηοηηιη diem, se contiDet. et 
postea noctu yeilit, indutusqae nigris veatibue iraperatorem adorat. et 
ab boc tempore extra palatium induitnr yestimentie nigrie, cuin vero ad 
imperatdiem yenerandum procedit, portat caeeia: neque enim fas eet 
nigras yeetes in palatio ferr«• 

G a ρ Q t 22. 
De fiiiura sponsa et imperairtce, 

Oportet et ho€ scire. domina sponea per^gre adyeniente yel terra 
yel mari, ubi diee iUe qao appuleara et urbem ingressa eet innotuit, 
occurrit ei imperator maritus eius, noTUS eponsus, cum imperatore patre 
SVLO, fii eit superstes: sin minus, ipse solue. et quidem, si terra adye- 
niat, consaetudine receptum est ut appeliat ad locum quem ad Fontem 
nominant. sin in triremibus, tunc exscendit prope templuin Blacherna- 
, rum extra ciyitatem , ubi commodum fuerit. praeoccupato igitur siye 
bic siye illic diyersorio, eorum qui in suprema dignitate sunt, et sena- 
toram et reliquornm principum uxores praestantiores et nobiliores exci- 
piunt dominam et noyam eponeam , regie illam et omni bumanitatis ge- 
nere proseqnentes atque bonorantee, occurrentibus etiam imperatoribas, 
yel ntroqae yel noyo sponso solo, 91 pater non enperest, proat explica- 
tmn est. ή ergo in trireaii Teniat, obyiue fit illi circa arcem ad por• 



108 CODINI CUROPAUTAE DE OEF. CP. CAP. ΧΧΠ. 

τρίηρίωςϊξ/χεΤΜ, ί^ροΰποϋπρα «vrgf nifl τηψ axfojmXi» ύς την 
τον Evyerlw πνΧψ ϊψαιηος ων i βασύαύς μα:ά τύν dfxSrwm^, 
d S* cffii ξηράς, ίξω της ηόλίΛς, wmuQ uρητau μβτά oi τοβτο 
οί μίρ βασιλείς η ο βααίλάς άτιίρχηαί χαταΧιμπάνων α»τψ ixetctj 
Ρ 146 $nh δι τύν άρημίνωτ άρχοντίσσώρ υποδουαν αντην τα Ιρν^ρά ηΒ 
βασ&ίσσοί, Ιαν ωσιψ^ η σέβαστοχρατόρίσσαι η Καιβάρίοααι η αί 
αυγένίστέραι των λοιπών» όντων Si προητοιμασμίνων χαΐ φoρt- 
μάτων βασιλικών, σταλέιάα βασιλιχώς χαΐ προπψηομίνη Ληίρχ^ 
ται εϊς τό παΧάτιον ϊφιηηος, τέλ^μένων μενά τούτο χαΐ των γα^ 
μιχων τΛηών Ιν ημίρα ρ^γί• iO 

Τίστίσν Si χαΐ τούτο, ώς οΐ ΠαρδόβαΧλοι, ίηηνίχα φίρουσι 
τους πάρδους, Ιηπ6τα$ άσίρχονται άς τ2 ηαλάτιον χα2 Ιηη&ταΛ 
ομοίως ΙξΙρχονται• ωσαύτως χαί οϊ τά χρνοτηρια φίροντες παροί" 
Β νοχοοι ϊφιηηοι xci αετοί lvxhς του naXatiofu άσίρχοντοΛ• 

ίως &δι τ& των δφψίχιαλίων τ&ν βασάνων Κω^^στανηνου-ίΒ 
7ί6λεα>ς ονόματα χΰΑ των οφφ^ίων της μητρός Ιχχλησίαςί 

I ν^ηρεως] wniitfwv Α 10 ^ηκζ\ liactenae Β, qni T£U)e adlangii 

II nuqdofayiloi Α 13 iU[^iVo%6oi Ρ, correcUim ia maa^e 
15 ito^ — 16 haLbifiktq om Α 

tam Engenii eqvo insfdeHB cirita proeeribiui. sin teita lUhreftent, dccor- 
rit ei extra dvitateniy nt dictom eet. poetea abennt hiiperatoree yel 
im^eratory ibidem ea relicta• ek prae^ctie priinarue femlnU vei reginae 
et imperatrice• , si iberint, τβΐ eebaetoeratorissae Td Caesariesae yel 
aliae reliqme nobilioree calceant eam nibris calceu, paratieqne impera- 
toriU ornamentiB et gestaminibva regifiee conitata ac dedacta pifoficiiMa« * 
tar eqno inaideaa in palatiam. el postem praeeutato die nnptianim so- 
lemiiitas peragitiir• 

eeiendam et boc, Pavdomfli venatoree, qnando addncent paidoe^ 
eqnitef ingredi in palatiiUB , et eqnitee eiodliter egredi• eic et liii qm 
refrigerando potoi glaciem adfeninty eqnitefl palatiani intnuit• 

haciuqae officiaUiini ifflperatonuD Cpoleos noaiiiia} et offidonmi 
matria eodeeiae• 



lAGOBI GBETSERI S. L 

IN LIBBUM 

GEORGII CODINI CUROPALATAE 

DE OFFICnS ET OFFICIALIBUS IfAGNAE ECCLESIAB 
ET ΑϋΙΛΕ CPOLITANAB 

GOMMilNTAIlIOIiUM LIBRI TRES, 

QUIBUS NON TANTUM CODINUS SBID BT VARIA ALIA ΤΑΜ 
GRAECOaUM QUAM LATINDEUM MONUMBNTA 
* EXPUCANTUR ET I)iiLU8TaANTUB. 

INSEftTAE ;SUNT 

GOAR ORD. PRAEDICAT. 

NOTAB KT OpSBRTATIONfle. 




INDEX CAPITUM. 



LIBMI PRIMI CAP. L QuU Codinue? quando? quae mriin$eripHo. 
varia eiusdem ^ocabuli apud reeentiore» Graecos scriptura• 
numerus cleticorum in magna tccUna* IL dubittiHones 

quaedam circa primum catalogi quinarium; de exoccaaeoelis 
deque magno oeconomo, JII quis magnuB $acellarhia et 

quU 6 cayisXUov* IV. de ehartophylace. Γ. de sceuo- 

phylace et protecdieo. VI, de secunda pentade officiorum 

et officialium, VIL de iertia^ VIIL de quartOy 

IX. deqwnta^ X,deaexta^ XI. dcMeptima, ' XlLde 
oetavay XUL de ηοηα» XIV• de aliU quibuadmm 

offidU eeclesiasticia α Citrio enumeratis , deque Ulis quae hodie 
apud GraeeoB uiitata 8unU XV, de officiii eeelenasticia 

aulae CpoUtanae , potissimum de archidiacono• XV L de 

sacris vestihus ministrorum eeclesiae» 

LIBRI iSECUNDI CAP. L De imcriptione huiua paHisi de de- 
spota deque aehastocratore. IL Caesair^ magnus domC' 

sticuSf panhyperaebastua y proiovestiarius et plurea huiua ge- 
neris. III, pereurruntur reliqua officialium nomina , quae 

contineniur in catalogo capitis 2• IV» explicantur obscura 

quaedam vocahula ex eapite 3. F. explicationea et obser^ 

vationea circa reliquorum procerum aulicorum insignia, quae 
Codinua capite 4 exaequitur. VL obaervationea et expli-- 

eationea in caput 5 Codinif quod est de minUteriis auUcorum» 

LIBRI TERTII CAP. L Obaervationes et esplicationes in caput 6, 
quod eat de feriia , II. m eaput 7 , quod eat de menaa 

imperatoris f IIL incaputSy quod est de epiphania do- 

mtni^ IV. in c. 9, quod eat de feato adorandae crucis^ 

V. in c. 10, de feato palmarum ^ VL tn c. 11, quod eat 

de luctu imperatoris , VIL tn c. 12 , quod eat de officio 

tnagnae hebddmadae^ VIIL in c. 13, de pareuceue et 

magno aabbatho , IX. in e. i^ y de feato paschae , X, in 
c. 15, de festU extra palatiuttty XL in c. 16, quodeit 

de fossato , XIL in c. 17 , de eoronatione tmperatom, 

XIIL tn c. 18 et 19 , (fe creatione despotae sebastocratoria et 
Caesaria, XIV. in c, 20, de electione patriarchae, XV, in 
e. 21, de lugubribtia imperatorU gestaminibua^ XVL in c, 22• 



LIBER PRIMUS. 

C Α ρ υ τ. I. 



l^uis fuerit G^orgius Oodiuus Curopalata, et quo saeculo vixerit, Ρ 151 
non habeo dicere; nt nec illud, num Curopalatae nomen sit cogno- 
men an ofScii palatinL illud liquet, sequiore iam Graecia, et cum 
ad interitum tenderet, floruisse, post Cantacuzenum scilicet vel 
cum illo. 

Praeter hunc librnm, qui nobis est in manibns, scripsit idem 
Codinus παρεχβολάς ix της βίβλου του χρονικού περί των πα- 
τρ/ων της Κωνΰταντινουπόλεως , selecta ex libro chronico de origi' 
rabus CpoleoSy quae iam Graece et Latine exstant, tamets! longe 
copiosiora in bibliotheca Bavanca asservantnr. titulas ita a lunio 
formatus est j Georgii Codini liber de offidalibus palatii Cpolitani et 
officiis magnae ecclesiae. nam alter titulus, qiiem ex ms quodam codice 
adducit^ prorsusnihil ad hiinc libnim facit: παρεχβολαΐ in της βίβλου ρ 152 
του χρονικοί; περί των πατριών ττ^ς Κωνοταντινουπόλεως , χαΐ 
π6ΰ•εν ίκλη^η Βυξάντιον^ αυντε&εΐβαι παρά Γεωργίου Κωδίνου* 
nihil, inquam, ad hunc locum hic titulus facit, qnia est illius alterius 
de originibus Cpoleos, cui etiam ab editore recte praeGgituFj licet 
noiij ut lunius, των πατριών a recto πάτριας sed melius των πα- 
τρίων a plurali τα πάτρια nobis exhibeat ; quo titulo etiam Hesy- 
cbius Milesius librum scripsit, qui iam vulgatus est et nota sunt 
ex Siiida Diogenis Cyziceni τά πάτρια Κυξίκου^ res patriae seu 
origines Cyztci, 

Et tamen suavissime nngatar Innius, cur Kber iste de officiis 
ηαρεκβολών appellationemtulerit, nempe quod ex lihro^ cuius imcrt" 
ptio est Chronicnm, excerptus fuerit; Chramcum hoc fuisse publicutn 
pcUatii Cpolitani, in quod acta curcpnlafae rettulerinty in quorum custodia 
idem quoque liber fuertt, qukl est nugas agere, si faoc non est? ciim 
q>igraphe ista non ad hanc libnun, sed ad alium de originibiis Cpo- 



1 12 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

leos epectet, prout ab interprete totidem verbis eidem libro ρπιβ- 
Kxus est 

Becentiores Graeci in orthograplua dictionani, praesertiai 
peregrinaruBi, varii eunt addiint, ut παλλάνιον^ τίονροΛαϋά" 
της, διβίλλιον^ τηρ^μι^ικη^ίος , φi(iμμovλ(yv ^ et in pure Graeds 
9ίρίμμΜύ^αί , pro 7talatU)V , χουρομαλάτης , ι διβίλιον , ηριμιχηριος 
φΐαμονλον, κρέμαύϋΌΐ• addunt etiara initio yocabuloniniy si in- 
choentur a ^ yel n^ β mutato m n^ ut βαΐουίος μπαΐονλος, Βελ- 
λαρμίνος ΜπΜαρμΙνος ^ apud Gabrielem episcopum PhUadelph. 
in libvo de sacraineiitis , μανάλλα paUa^ pUay Μβαβίχχς Ba$$a, et id 
genus alia sine numero. imo in ipso etiam yocabolo suum hoc μ 
adiiciunt ante fiveln^ ut fy^Ttifrog pro ((\ψρχος apud Annam 
ia Alexmae ^ ταμπόριόν γτο ταπαριον• detTahant: aikcc, αακύ,ά" 
ριος pro σίλλβ, ΰακΜάριος Tel ύακχελλάριος, nec tamen haec 
nimis scrupalose observapt: Ιφε ψρ η sii^e adjisctione τον μ saepissime 
invenias/ ut πατίΐλα^ ηατέλλι,ον^ τνατρίκιος, ποηριάρχης et id genus 
alia innumera. yide Glossarium Graecobarb. litera n, 

Cave aotem ne novein pentadas denconim percarrens suspiceris 
etiam aQ|:ate Codinji uon fiiisse ^lmfts dericos magoae ^cclesiae qaam 
Ιμβ nQyeni qaioaiiis isiiiimferei^tiir; nam ofScialiap taatuun hoc indice 
pofltin^ntur. q\m quicl^m fuisse nuipei-oeUisimuiii cieT\m Uquet ex 
I^pvella tjertijqL jui^ti^if^} qaf, pe nim^uin difiTimderetur^ ^d certum 
* nameriim restrinxit sancmusy inqoit, ne quando in sacrosancta 
matera ^cdem vltra 6Q. presbj^oi^ diacmaa verp v^res tODf fminas 
40 ef 9ubdiac(ma$ 90» /edor«« auUm MUra IIO^ contoref ι^γβ 25 
^mhtntf ut umt?er^« reOer^ndi^simorum c/encorui?i maim* ecdesioM 
m^eru9 in 425 ρ&τ$οτμ$ e^ }00 praeterea ostiqriiM (ut vocant) coa-- 
0ittat. ift sa^nciissimaigitur matore olmae Au|t4# i4rbis ηο$ίτοβ ecclesia^ 
Ht tribtu ilUs ^acris aedibus ef cQadunatu, tanta clericortim multitudo 
utOf neminem eonm qui rw^c sunt eiiciendoy tametd m^o maior τηοηβ- 
rus extstat ψΜΠί α nohit iefinUm est; nettUne item de caeiero per uUum 
fnranem^ qai hoc tempore e<t, QMiciendo, donee itdra hunc numerum 
tnen$ura cotwtat Heradius imperator in diplomate de numero de- 
finito dericorum magnae Ecdesiae tom 1 luris Graeco-Romani : 
reli(fio9arum ρτβΛι^ίετοτηηι cakUogut βd 80 » diacononm vero marium 
ad l50, femimrum diac<mi$$anm ad 40, siihdiaconor^m ad 70, lecto- 
rtm ntd 160, canlorum ri(2 25» o$Uanonm ad 75 » quacunque tandem 
causa, τβάι^βίητ. idem imperator dericos offidales hoc namero de- 
^lvit, nimiriim ut essent syncelli 2» cancellarii 12 9 defensores IO9 
referendarii 12 y notarii 40 9 sceaophylaces presbyteri 4 y sceuophy- 
Jaces diaconi £, lectoree 2 etc. quae ciun oifidalibus Codiiu non satis 
coadnunt sed in Im nihil erat apud 6raecos cooetantius quam ipsa 
mpoQstantia e(: omtandi mos indesiaens. 

Inde^ prim^s o^dalium, qui novem pentades antecedit, non 

Ρ 153 yidi^tar esee a Curopalata: cur enim bb battolog^ce, nec eatis con- 

stantery eosdem ^βφψί propemodmii loco perceoiBeret ? nolui tameii 



m CODINI CAP. I. 113 

oBUtterey cum ift editione Iimiaiia esatetf et &iei me faUit memoriai 
etiam in altero codice Bavarico *). 



c Α ρ υ τ π. 

v^atalogus officialium magime ecclesjae deest ia altero ms Bavarico^ 
quemadmodum et in Lautheriano: sed cum ab aliLs exemplaribiie 
repraesentetur, miniine omitti debuit, quandoquidem ab ipso etiam 
iibri titulo promittitur. 

Ante novem pentadas seu quinarios officialium magnae ecclesiae 
praeniittitur oificialium index, qui sola vocabHla continet) at iiec 
omuia nec ordinate, ut antea dictum. noluimus tamen praeterirey 
ne quis fidem nostram desideraret. pleraque non tam sunt ofBcionun 
indigitamenta quam inanium titulonim crepitacula, etiam extra Cpoliin 
ad alias Graecanicas ecclesiae prolata, ut videre est in Turcograeciae 
1. 4 9 ubi exetat epistola clericorum insulae Chii ad patriarcham 
Cpolitanuin, in qua invejiies $aceUanum Chiiy logothetam Chiiy prih- 
toiyngelum Chii, caUarchum pneumaticum et protecdicum Chii^ canr 
strinum Chiif prot€p$aUen Chii, dicaeophylacem Chii, nomophylacem 
Ολιϊ, referendarinm Chiiy dodorm eOangdii , doctor&n apoitoU. 

p• 3 v. 4. των οφφικίων] deo optimo maximo, patriarchae, templo, 
popiifo Christiano praestanda in ecclesia CP cum honoris eplendore obse- 
qida conetitumit eiiu offida. mioUteriis insudant ^sωqoly δεποννάτζ^ι 
%αϊ %αμΐ9άτοα bi tns, carbonee, aquam et alia praeparant; cereoe 
praeferunt evaagelio deputati; Tigilee vasa siipeUectilemque Mcram cu- 
stodiant. ofiiciorum tamen appellationeni eibi viodicare vetat αβυβ eccle- 
eiae. quid caneae est? o^x Bialv οφφίιικ* άλλα διακονιαι niQl το αγιον 
ρήμα άλλοις άρμόζονσαιι ηοη sunt ufficia^ vcrum miniateria tantum^sa•' 
€Το iribunalif id est altarif ab hia nec non ab aliiB guihuspiam impen^ 
denda, ait ecclesiaaticus ordo in Eachologlo. ideo vero maxime, quia 
patriarchie non placait illa officiis connamerari , qnod viliora forent baec 
obseqnia, et auxiiia saperioribus* honoris elationem adeptis accedentia• 
TeruoieminveFo cum dignitatis decus ofBcio conianctum assevero, ne, pre- 
cor, auperiorum et infimorum ordine eervato, concta ddnceps omcia 



^)Te ita habtt: 6 μέγας οΐίίονόμος, έ μέγας ΰαη^λλάρισς. 6 μέγας 
ϋΚΒνοφνλαξ» 6 χaQτoφvλai, ο σακίλλ£ου• 6 ττρωτεκ^ικο;• ο sr^cnK 
τονοτάριος, 6 λογοθέτης. 6 7ίανσν(ίήαιος (Allat. mss HcepotQiqvaiog 
et xttf/mr^/tttfiOff). ο ξεφε(}ενΙίά^ιος» δ νπομνηματογράφος* ο ίερονύ- 
νήμων. 6 νπομφνηο'Κίον. 6 δίδά&καλος του ευαγγελίου, 6 didtte- 
%αΧος του άηοατβλον. 6 Μάσπαλος του ^ψαλτηοίου• 6 ίηΐ των 
ί^ονάτων» 6 έπϊ των %^έθΒων. 6 inl των δεηαεων• 6 inl της ttQds 
%αταατάα6ως. ό (νϊ των αετίρέτων• ο α(}%ων των μοναατη^ίων. 6 β^ρ- 
%ξοντών έϋκΧηύΐων. 6 άρχων του άρχιμιναίου, 6 άρχων των φώτων, 
ο (ητωρ• 6 πρώτος 6ατιάριος, 6 νομοδότης, 6 πριμρ^ιΐίήριος των 
άναγνφύτώΡ* ο wycάρwςφ q πρώτοηοΛο^, 6 δ£υτβρ$νων των δια- 
ηάνων, 

Codin. CuropaUa, de Qific, 8 



1 14 GBETSERI ET GOARI COMMENTAmuS 

nnioi, qaod alaot. claesls et rationie ceneenda fadle «pedidene. enbnt 
ex ϋβ euprema, άρχοντ£ϋ$α μεγάλα ^ nobili praedpooqoe reddendo pa- 
.triarchae minuterio deputata, iarieqoe populo Chrietiano dicimdi prae- 
fectQram obtinentla : vi γάρ άριοντίπια %αϊ όφφίηΐϋί της μεγάλης /»• 
ίίΧηϋίας εΙς νπη^Βϋίαν τω άρχΐ8(^ίί γ§γόραϋι %αϊ είς uqCciv των ίν βίω 
κροοαγομέρων^ alia eant minm nobilia, ά(^χοντί%ια μικρά ^ enntqoe tam 
protopapaa quam qui seqaontur ioferiorei officialee, nnietri chori aesee- 
eoree, maiores mqaidem dextrom cum patriarcba obfinent et praecipuia 
nbique coluntur priYile^riie* tertii tandeai generie •fficia λιτά nuncupan- 
tor, ita nlmiruni ut nollom habeant digtiitatig annexam decue, De€ lites 
cam patriarcba diiudicent: eont etenim privati patriarcbae inimetri, ar- 
chidiaconog ac eecandiia ab eo diaconas. I^oi^ey, inqak typns AUatianoa 
in Bucholegio , των dsnanivtB 6φφι%ίων %αϊ κληριχάτων της άγιας ix- 
%λιΐσίας (quae άρχοντίκια μεγάλα ^ primarum trium pentadum diaconos 
exomantia) iitogiaav οΓ άγιωτατοι πατρ^άρχαι ao^jrorriXia μιτιρά εΙς 
ύηηρεόίαν της άγιας ί%%λησίας» 6 μέγας αρχιδιαηονος %αϊ 6 δεντε- 
Qwmv των 9ια%6ναν αυτά είαιν οψφέταα. et alibi: 6 μέγας άρχιδιά- 
%ων καΐ 6 δεύτερος των διακόνων ου τάσσονται μετά των άρχοντιηιων 
της άγιας εκκλησίας ^ άλλ* οφφίκιά είσι καϊ μόνα. 

ρ. 4 ▼• 4• της μεγάλης Ικκλησία^ aedificii amplitudin^, throni 
praecellentia, ministroniin namero, redituam abertate, cultus obserranua. 

ib, ▼. 5. πρώτον περί των οφφικίων της μεγάλης Ικκλησίας] 
officiomm magnae ecclesiae catalogum plora licet ostentent exemplaria 
ID88, pauca, quae ordinem ac numenini eandem obeenrant, reperiae. 
haec rerniD humananiin condicio, at mntauonein in ecdeeiam, qnia moi>- 
taliam coetaa est, etiam iadocat: haec rerum notandanim in patriarcbia 
Hbido, nt prioribus recentia yelleat addita, antiqaU nova euccedere^ cancta 
noDniinquain detniacarent; ac ut reor, ex eoram pladto flaxit ut exem- 
plariuiD in iie recengendis diversitas, eo quod diyereis aetatibae pro d(- 
Terso eccleeiae officionimqoe stata exacriberentnr, emeiverit. integriores 
nberioreeqne percnpu? brevis eniin eet, tranciM ac imperfectae a Codino 
exaratue. hea tibi variie ex mse et noetrie Buohologicie dtpromptosy 
gratlores niiilto futaroSy percunrendoa accipe. 

(I) EX RBGIIS MSS. 

*0 μέγας οικονόμος κραιτών την οίκονομίαν πασαν των Ικ,κλησια- 
irrtxcM^ πραγμάτων * 6 μέγας αακεΧλάριος ενεχόμενος είς τά άνδρωα 
%αϊ yvyatHcra μοναστήρια * 6 μέγας σκευοφνλαξ φνλάσσων τά σκευή 
της εκκλησίας* 6 μέγας χαρτοφύλαξ χριτι^ς των όλων υτίοΰ'έσεαίν. 
καϊ δεξιά χεϊρ του πατριάρχου * ο σακελλίου ττ/ν ένοχήρ iχωv τών 
κα^ολ^κών εκκλησιών ο πρωτέκδικος τους πρόσφυνας αναδεχόμενος 
καϊ κρίνων τάς έκκλησιαστικάς υπο&έσεις* ovrol• οί {ξωκοιτάκηλοι. 

πρώτη πεντάς• 6 πρωτονοτάριος 9υρα των Ιξωκατακήλωιν• καί 
πρώτος των πατριαοχικών νοταρίων• 6 λογοθέτης srmisy λόγους 
κατηχητικούς προς τον λαόν^ δίκαιος τον πατριάρχου* ο κανστρί- 
ϋίος κρατών το κανστρίον των θυμιαμάτων iv ταΐς λειτουργίαις * ο 
(εφερενδάριος άνιχφορευς των προς βασιλέα μηνυμάτων * ο vffOfMrq- 
ματογράφος γράφων τά πατρίϋίρχικά υπoμv1ίμaτcu 

δευτέρα πεντάς. 6 ίεροανήμων κρεηών το κοντάκιον το πατριαρ^ 
;i;i«6i^ iv ταίίς λειτουργίαις , δεχόμενος καϊ τάς ίγγραφάς των άρχιε- 
ρέων• 6 ίπϊ των δεήσεων αναφερών τω πατριαρχία τάς των δεομέ- 
νων αναφοράς , πεμπόμενος προς τον βασιλέα μετά του ξεφερενδαρίου • 
ο έπϊ των σεκρέτων κα&ιστών το »ατρ^αρ;)[ΐχΰΐτ σεχρβγο» άθ'όρυβον χαΐ 
άτάραχον^ 9ΐσάγωρ τονς κρίvoμhoυς^ ό ίπϊ της Ιεράς καχαατάσεως 



ΙΝ CiM)mi-CAP. ι 115 

liyt09 X$itovpyoikiito$vov ηατ^ιάρχον wo βτωμ^ψ ηκΐώ^• 6 ΙπΙταν 
γονάτων φορένων χφ πατριάρχη χό έπιγονάτιον* 

τρίχη nsvxag, ^ 6 νπομιμνηδτίων άσχοΧοίψΒνος*) τφ naxQitxQxy 
Ιν ty λειχονργία χάς Βνχάς χα-θ*' ί%άσχην νπρμψνηοιιων • 6 ζήχω^ 
γράφϋον λόγους ^ί^αακάλιηούς άπο ηροσώπον χον άρχίΒρέω^* 6 Si- 
οάστιαλος τον svayyiUoO* ό 9ιδβίσ%αλος τον άποατόλου* i διδά" 
0ΐίαλος τον 'ψαλχή9ος» 

τετάρτη πεντάς χών ιερών άρχόνχοΐίν4 6 άρχων των μοναατηρίοΗ^ 
^χων την ivoitrjv των ζΐοναατηρέωβ^ μετά ηροχροπής χον μεγάλου ϋατίελλύ^- 
ρέον • ^ ό άρχων χων ΐΛ%λησιών ξχων χην ίνοχην χών χαΌ-οΖι,Μών ϊχ- 
%ληαΐ(ον μεχά προχροπης χοϋ αακελΧίον ' 6 άρχων χον εναγγελίοΌ 
%ραχών iv xatg ΧιταΓ^ το εναγγέλιον * 6 άρχων χών φώχων άναδεχό^ 
μένος τονς εις το βαπτηβτμο; ενχρεηιξομένονς , $ιδονς χαΐ τα 'κηρέα τοΓ$ 
τίληρί'ΛΟίς iv χαις δεαποτίϋαΓς ίορταις' , 6 άρχων χών άνχψιγοίων 
4ιοονς χα άνχιμίνΰΐα δι ων ααΟ'ίεροννχαι οί Q -είΌι ναοί, 

ηέμηχη πενχάς, 6 όσχιάριος ΐζραχών χην λαμπάδα χον ηαχριάρ- 
χον %α\ iv χαις ^ifqpot^ χάς &ύρας * ό νονμοδόχης dt^ovs χά νονμΐΜ 
χοΐς %ληρι%οις χαΐ χοΐς πένησιν 6 πρωτοπαπάς* 6 δενχερεν(αν 
τών Ιερέων χαΐ 6 δευτερεύων χών διαπόνών, 

6 πρψμιτιήριος χών νοχαρίων χαΐ οί νοτάριοι^ ο δομίαχιγ,ος^ 
6 λαοανύαγ,χης y ο πριμμναηριος χών άναγνωατών^ 6 αρχωΦ χών 
τίονχατίίων y 6 ίπϊ χής ευταξίας ^ ο δομέσχικος τον αειιρΒτον παϊ 
οί ίπιο%οηειανοί ^ 6 πριμμιν,ηριος τών ίξκουβίτων• 

(Π) ΕΧ IISDEM REGIIS M8S« 

Τά|ΐ€ royfr όφφιχύ'ων τή^ έ%%λίΐο£ας* 6 μέγας οί%ον6μθ^ %ραχεΖ 
της έκτίληαίας τά ν,τημαχα^ ο μέγας αα%ελλάριος χα γυναικεία μοι^α- 
ϋχηρια^ ο μέγας ύ%ευοφνλαξ χά οαενη χαλ χά ιερά πάντα της έη- 
%ληαίας. δ μέγας χαρτοψΰλα^ εΙς το μετάζειν χαΐ £^9 τάς ϋημειώ- 
ϋεις. ο σατιελύον κρατεί τηρ ^ακέλλην• 6 πρωτέκδικος' εις το 
<Sf rtlafi.jday£a^fiEi τών αιχμαλώτων* 6 πρωτονοτάριος ϋ'νρα'τών έξω- 
%ατα7ΐοιλ€ΐ>ν• ο λογοθέτης είς τ6 Ιογογραφείν τάς ίορτάς^ ό 
%ανατρίνβιος είς το κανατρύ χαΐ εΙς το αλλάααειν τον αρχιερέα , • δ 
(εφερενδάριΟς είς το άποατέλλεα9•αι εΙς τον βααιλέα δι νπο&έαεις, 
Ό νηομνηματογράφος εΙς το νπογράφειν τά νπομνήμΰηα y ό ΐερο^ 
μνήμων εΙς το βλέχειν τάς ενχάς δτασϋ'εν κρατεί καϊ τδ κοντά- 
ΧΜ)!' καϊ τον κώδικα τών χειροτονιών, 6 έπϊ τών γονάτων κρημνοί 
το έπιγονάτιον τον- άρχιερεως, '" δ διδάσκαλος τον εναγγελέου^ εΐ 
ίπίαταται^ ερμηνεύει δημηγορών^ δ ^πιμιμντ^σχων είς το ρυΟ'μίξειν 
τον άρ;ι;ΐ£ρ$οί μνΰχικώς, δ έπΙ δεήσεων ά7Τ£ρ;|τ£ται εΙς τον βασιλέα 
νπερ τών αδικούμενων, δ άρχων τών μοναστηριών χαΐ τών έκκλτι^^ 
βΐών εΙς τα άνδρωα μοναστήρια , 6 έπΙ σεκρέτων είς το 9Γαί;£ΐν τον 
Χαδν εις το χρ^ι/£Μ^, ό έπΙ ίερας καταστάσεως είς το ποιείν εντα- 
iiavy δ ρήτωρ εΙς τδ (ητορενειν, , δ οστιάριος χρατξ^ είς τάς 
χειροτονίας τάς Ονράς, οΓ διδάσκαλοι τον ^φαλτήρος δνό, δ 
ηροίτοπαπάς ^κδικος τών κρίσεων, δ δευτερεύίον είσοδεύεν τους 
ίερεις^ έάν ονκ ϊνι πραηοπαηάς^ χαΐ άρχει τών ιερέων από τον πρωτ 
Τ09ταπα. οΓδύο,κατηχηταϊ είς τδ κατηχίξειν τους ^βαπτιξομένους, 

δ άρχων τών φώτων ε&άγει τους νεοφώτιστους, δ νομοδότης εισ- 
άγει τους ερχόμενους είς την άγίαν μετάλη'ψιν, δ πριμμικ'ήριος τών 
Λατριαρρκών νοταρίων, οί δυο δομέστικοι της πρώτης χαΐ της δευ- 
τέρας (adde χοροστασίας), δ Χαοσυνάκτης* ό «ριμμικήριος τών 
αναγνωστών, δ δομέστικος του άμβωνος. 



*) ασχολονμένφ^ 



119 GBETSEBI ET GOARI COJUMEirrARIUS 

(ΠΙ) EX BIBLIOTHBCA BMIN. D. CAR0IN. 
MAZARINL 

ΜΑΤΘΑΙΟΤ ΜΟΝΑΧΟ Τ 

πΐρΐ των otp^wlmv τον ηαΐατίον της Κωίψ^ανηννυπίλΗΛς^ 

'Ienif9» pM9a%Ov τβηηΐ Ματθαίον ^ν«ρο• 

Τί^ς ίχτΛτ^ίας τάς τιμάς %αΙ τάς ^ιβ«ο«&ί$, ^ 
κδ βιαμ^ονρται πνζνματτ %ατά τον μέγαν ΙΙβίϋΙον, 
άπα^ι^&μιΖ προς οψφμα 9V9 αοναχος Ματθαίος, 
πΒττάβος πρώτης πέφνηερο μίγβίς οίχονάμος, 
5 6 μέγας 6α%ΒΐΧάοιος y ο piyag ΦΐίνοψόΧα^^ 
6 χμρχοψυΐαξ μιχ αντονς %αϊ μέντοι emuXUoO" 
άύά γε χαΐ πρνηί!%δι%ος 9Όναρι^μίίχαι τοντοις^ 
οίβπίρ ίξίοχαταχοΟ,οις πάϋΐ προ^ίορνμία• 
6 dl• πρωτονοτάριος πεντάδος της δευτέρας^ 

Ιο ο λογοθέτης μί^ αντοψ ονν ye τφ ικΛατριναίφ^ 
S ΤΒ (πρερίνΐάριος^ νπομνημαχογράφος, 
ΐ$ρομνηαων τρίτος τέ^ %αΙ μψτ ύπομιμιτψηίβΐ9γ 
οί τρεις ίο^Χης 9i9ao%aXoiy πρώτος tvayyBliov, 
τον άποατόΐον fu/ αντάν , τρίτος 6 τον ^^αΧτήρος* 

15 της Sl τετάρτης πέφνκερ ο γάρ ίπϊ γονάτίΛΤ^ 
ο τε τάς %ρίβείς ίφορώρ ^ S τε δεήαεις ωίρωψ^ 
ο τε της ηατΛβτάοεως Ιεράς nua ο αεχρετω^η 
της πέμπτης άρχΰορ τώρ μονών ^ άρχων ^TtfKXffiiafV «ν, 
άρχϋ»9 ευαγγελίων τε, άρχων άντιμινβιων^ 
' 20 άρχων των φώτων μετ αίντονς, πληρών πεντάδα πέμπτην* 
ορα τον Χαμπρον (ήτορα^ διπΧονς οατιαρίονς^ 
τον νομοδύτην τ9 δμϋν^ πρψμιν,ηριον νοταρίων• 

(ΐν> ΕΧ ALLATIANia*X 
XoQog υ deiiogm 

Ό ΙπΙακοπος *♦) 

πεντάς^ πρώτη ^^. ^ 6 μέγας οικονόμος ^ ο αεγας ύα^ΑΧά- 
ριος^ ο μέγας ο%ενοφνΧαξ^ 6 χαρτοφνΧαξ^ ο ϋοαελΧίον* 

πεντάς δεντέρα. 6 πρωτονοτάριος ^ ο ίιavστρήvcιoςf 6 

ζεφερενδάριος^ 6 Χογο^•έτης^ 6 υπομνηματογράφος» 

πεντάς τρίτη• 6 πρωτέίΐδίΗος, 6 ιερομνήμων^ ο υπό yo- 
νάτων^ 6 ύπομψρήατιων^ 6 διδάαηαΧος. 

Χορός 6 (νώννμος. 

*0 πρωτοπαπάς f 6 δευτερεύων ^ 6 άρχων τών ί%%1η€ΐΰν^ 
ό εξαρχος^ 6 ΐΜίτηχητής^ 6 περιοδεντής^ 6 ροΌνΐ€της^ ot 

y. 6. μέντοι] μην 67 12. τρίτης? 

*) AUiijuanuin hunc iDdicem habet etiam , qQam daobns e codicibue, 
Moncballiaoo et ^Pogetiano , fiernardas Medonius edidit , ίομηνεία των 
όφφιτίίων της αγίας huI μεγάλης έπίΐΧηϋίας, α διηρμηνεν^ηααν κατά 
τάξιν (ΜΛ, 

**) ο {πία%οποςοπϊ Μ. 
^^) πρώτη πεντάς Μ, et mox δεντέρα πεντάς et τρίτη nnneap 



Πί CODBSI €ΔΡ. Ι. 117 

δύο π^ιμμιτιηρίοι f ο ngano^aXvqs , ο π^ώ^ψος.». ό OTptota;' 
χος^ οι 'ό'^ώριο^, ό'*''^) έηϊ της ευταξίας ^ ο %ατηγοριά(ίης^ 

έ κονβούτίΧης y δ ds%avog***)f οΓ Χαμηαδά^ίοι, ό vsQUias^ 
χόμίνος^ i βαοταγάριος f ο μν^οδότης****), 

ρ. 3 τ. 3 afin, τά ίηκΧψιαστιΐίά 6φφ£%ια Ιχονσιν ονζας] eccleslaeti• 
corniD palatinonmiTe afficionim catalogus ίη mss occQmt frequentine : at 
qaani diTerae, noa&ihU penpicax ocaliui adyertet. noimfiiiquaBi sola bo- 
minDm eeries af^onitnr: etiam qaandeqiie ooiBAaam expositio et offidoroni 
varia mmisteria cernantiir exscnpta. qaae sequnntur in textn^ proferunt 
haec: aoluoi catalogum iam anperiue percurristi. porro cum expositio 
plora ofSda quam «atalogue exhibeat^ hunc foris ascitiuii et ab hacalie•• 
ooBi merito qiiia poterit jluspicari. 

Dividit Codinas officia magnae ecclesiae in novem penta^as sea 
qninarios, exfttant etiam istae pentades tom. 1 inris Graeco-Romani 
1,4^111 ipsa calce, sed tribus pauciores, quiaindex illetantam sez 
pentadas adducit. 

In prima ergo pentade apud Codinum continetur 1. magnus 
'oeemomuSf 2. tmagnus sacdlariusy S• magms 9ceuophylax seu custoi 
sacrorum vasorumy 4. chaTt0phylax ^ 5. 6 ύαχελλίου, curator seu 
praefectus sacellif 6. protecdicus seu defensor primus. ubi mirum 
vocari pentadem quae sex complectatur. sed hanc admirationem 
exiniet nobis loaimes episcoptus Citri in Responsis ad Constantinuia 
Cabasilam Dyrrhachii archiepiscopum, ita scribens 1. 5 iuris Graeco- 
Romani, tom. 1 fol. 327 : το του η^ωτ&ίδίζου dh οφφίχιον iv τοΓ( 



*) οί δύο &^tMO». ο 0<wrufr^s Μ. 
**) of»L 

♦**) ο dfixowoff, ο κονβονκλίίί Μ. 

♦♦**) post 6 μν^οδότης Μ ό μέγας ά^%ιδιά%ονος^ ρ 9tvtfQ9viuv τωρ 
δίοπάνεορ, addit praeterea haec: ον ταασονται μετά των ά^χοντιηίφρ 
της μΒγάΧης έΗτιληοίας^ άΧΧά όφωίΐίΐά tict %αϊ μόνα, ytVoHnce δΐ 
τοντο οτι «Γ τις δ' αν ixy άπο τάς τρεις σφραγίδας^ ταύτα vnoQS^ νά 
0ίβν εΙς ohv 6φφί%ιον §'έΧει ^ιετίΧηρηπότίον , οίον άναγνώΰτης , νπο- 
διά%ονος^ ίεροδιάχονος ^ οαοίως δ\ %αϊ 6 άρ^χιδιά-Λονος %αϊ 6 δεντε- 
^v6mv των δια%άνί»ν* ον% οφείΧει γαρ er^yat τον ίερέα %Χηρικόν ^ διότ^ 
τοις ζερευαιν ^ταζεν 6 ηανών ίερονργείν^ τήν άναίμα%τον ^oiav καλ 
ούέταις του άρχιερεως μη εΐναι» τά γαρ αρχοντί%ια %αϊ 6φφί%ια της 
άγιας ί%%Χηΰίας εις νηηρεοίαν τω άρχιερεΐ γεγόνασι καΐ ε£ς ιιρίαεις 
τών iv §ίφ προβαγομένων, wd διερμηνενόμενα %ατά τάξιν %ν hiaazov 
την αύτοΌ ίνέργειαν χαϊ ύπηρεαίαν, ηοη adnumeranittr ista inter ma- 
βηαβ eceUnae arehonticia^ sed officia tantum 9unt. observa igitur o&- 
fVe offida mimMtraniium , qualeB sunt lector suhdiaeonus hierodiacomis ar- 
chidiaconus et diaconorum secundus, nemini eorum lieere qui triamffra' 
gia^ hoe e8t ordineSf ut aiunt^ maiores^ ad sacerdotium susceperintt 
quippe indeeens et indecorum «sset sacerdotem serDtre patriarckae , cutn 
gaeerdotibus praecijnat canon ut incrueatam saerificent hostiam atque ab 
omni erga patriareham serviU ministerio abstineant, dignitates et officia 
Banctae eceleHae ad patriarckae praestandum ministerium et in eorum 
quae in vUa solent accidere iudicium eonstiiuta sunt. Mtngula autem se- 
eundum eorum ordinem vicem munuB et minitterium quod οΙΗηςηί^ 
0mpl4ettHtur. 



118 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

4ηοβΒβηκ6ΰιν δν limukat νΰχερον τοις vntqtjnpvai ΰυν»άίγη naqa 

tov της μακάριας λήξεως πατριάρχου Κωναχαντινονηόλεως Γεωρ- 
γίου τον Ξίφιλίνον. ry ηράξει δί xavzij ίπηκολού&ηαε χαΐ γνύμιιι 
γενναία του Ιν άγίοις μήγεροπολίτου Θ$ύ0αλον1%ης Ενατα^ίον^ 
ΙηαινουΟα χαΐ ίίαίρου<5α το γεγονός cSg ευλόγως χα\ άμίμπτως 
%ρα%&εν. cam ergo olim qoinqae duntaxat hoc qumario compre- 
henderentar, iure Codinus ηεντάδα nomiiiavit , respiciens niimniiii 
ad antiquiorem^ non ad illnin a Sphilino mtroductum nnmerum. nam 
et Balsamon in Melete seu disceptatione sua de officio chartophylacie 
^t protecdici, tom, 1 iurb Graeco-Romani foL 456) quinque tan- 
tumin hac prima classe ponit, omisso protecdico, eosque dicit esse 
quasi quinque sensus patriarchae, quibus tanquam instniiiijentis ne- 
gotia omnia exsequatar. vocat etiam horam qainque ecclesiasticonim 
procerum ministeria nivxa αεχρέτων ευαγή λογο^έόια^ hoc est, ut 
interpres vertit) quinque $ecretorum religiosa ratiocifda. rectius forte: 
Ρ 154 quinque iecretorum consUtoria• nos rdms txpedienaii praefedoi. et 
quivis honim habebat sua in functione plures adiutores^quos Bal- 
eamon vocat chartularioi ^ του αόπου ΰυμμεριΰτάς %a\ βεκρετικους 
διατίονψάς ^ lahcrU consortei, ^enatiuque iUiu9 sm cQimitorii 9eu 
coruilii admmstros. 

Appellabantur iidem Ιξωχατάκοιλοι άρχοντες t nt Balsamon do- 
cet et loaimes CitnuS) etsi in huius Responsis scnbatur hoc nomea in 
penultima non per ot sed per η , ί^ωκατάκηλοί , et Latine £xocata> 
celi, ut in editione Bonefidii, sed vitiose; nam recta scriptura «st 
ίξωκατάίίοιλοί , laiime exocatacoeli. graviter errat lunius, ciuxi p. 4 v• 
l3 Yerbum hoc in dao dividit, ίξω καταχοΐλων^ itaque interpretatar, 
catacodorum , qm forU $unt. nugae: anicum vocabulum est, non dao. 
quare legendum δ πρωτονοτάριος ϋ•ύρα των ίξωκατακοίΐων, hinc 
etiain refonnanda lectio c 9 ρ• 66 5 et IS^ubi luniiis S§ χατάκοιλοί, 
redditque tex eatacoeU. quam lectionem yitiosam esse, licet m Bavari- 
ds qnoque codicibus appareat, vel ex descriptione protonotarii discere 
poterat, ubi scriptum in suis etiam exemplaribus reperit Ι|ωχατα- 
κοίλων, qiiamvis male disionxit quae coiiiungeBda erant. qaomodo 
ergo nunc ex ίξω procudit nobis ?ξ? eo item nomine non potest 
ferri illa lectio , quia άρχοντες isti Yocabantur tanc etiam Ιξωχατα* 
^oiXoi, quando erant tantum quinque, ut ex Balsapioiie planum: 
non ergo a numero dicti sunt f§ κατάχοιλοι, 

Sed qiiae notio huius nominis iξωκaτάzoιL•^? ut lunio sua- 
titer de vallibus et de ecclesiis in editi&re loco Cpoli $emper exftructti 
philosophanti assentiaT) committere non possum• sed eimi qui 
ex exocatacoeHs nobis catacoelos procudit, falsam itidem origina- 
tionem fabricare nec insolens nec novuin videri debet^ tmus fabitas 
cuivis absque mo^a subolebit, qui haec lunii verba cum eensu perpen- 
derit: maximae ecdesiae pr<ieerat patriarcha , reliquis pastoresiui^ qui 
fUcebantur catacoeli^ κατά τάς κοιλάδας singtdi commorantes, edlicet 
Cpoli omnee parochi habitabant in vallibus , nullas m excelsiore urbis 



ΙΝ CODINI CAP. L 119 

loco: alioqum lumam caiacoeli nomen toen non potaissent jiec 
pluree in tanta civitate parochi erant quam quinque aut suimnam 
sex: nomen enim eatacodi seu^ ut noe scnbimiis, exocatacodi quiaqae 
vel sex dantaxat obtinebant. 

Nec magis verisimilia de istis apponit nobis Petras Grego- 
rius Tolosanus Syntagnu omversi luris 15 9) ubi dicit a Graecis 
Yocari toicellos episcopos nonnullos, nalli metropolitano sub- 
iectos, patriarchie familiares et sufiraganeos semperque astantes; 
quales desoibit Wilheimus Tyritis BeUi sacri 14 12 , quos ips^ 
Tyrius dicit a Graecis ^φpellari cancellos, Petnis Gregorius suspi- 
catar subesse mendum: forsan enim scripsit Tyrias catacao9y ut 
rectussit χαταχτ/λο^. κίχτάκηλοί a τιαταχηλέω, quod est permulceOf 
suavitatt anuHum delinto, kinc χ<χν(ΐΚΎΐλητιχ6ς vim demulcendi habens. 
et cur non hiiic itklem χατάκηλος? iUud alterum evicdlos format 
Petras Gregorius πα^ά το €vxηL•vς: hoc enim nomhie significant 
Graeci ^tanteitine motUj qmetos; hinc apud Hesiodum πόντος απη^ 
ftioy, εΰκηλος• sed haec nibil ad exocatacoeloa nostros facfunt, sive 
isti evicelli a P. Gregorio ^lati aUquando in rerum natura exstiterint, 
eive ex cerebro eximii illios iureconsulti prognati fuerint, ut ego qui- 
dem existimo: legendum enim apud Tyrium concellosj id est syn- 
cellos, eiusdem cellae socios et habitatores. et nupera editio Tyrii 
syncellos exbibet, tametsi prior illa lectio melior et scripturae ναΙ- 
gatae propiar sit adde concellos istos fuisse episcopos, tametsi 
euifraganeos, ut Tyrius appellat. et exocatacoeli nostri noa erant 
episcopi sed patriarchales diaconi. valeant ergo isti evicelli, antehac 
inauditi , Tyriasque saos cmcellos et Codinus suos exocatacoelos re- Ρ 155 
tineat 

Nesdo an audeam proponere coniecturam m^dm, qnam diu 
iam premo; sed promatur, quandoquidem nullius pericalo prome- 
tur. quid sji unica literula mutata legaxnus ίξωχατάχοιτοί? 
quiforis dormiunt^ qui foru cubumt, noa in patnarcheo: olim nam- 
que proprias ecclesiaa administrabant, et sic sua domicilia extra 
magnae ecdesiae liinites incolebant, in iLsque quietem capiebant. 
Canon Tnillanus 46 de moniatibus : παντελώς δε ανταΐς ίξωχοιτεΐν 
ονκ !ξΒΰτι, ubi Zonaras Graecus interpres: χοΐ μηδί ?ξα> της μο- 
νής την νύχτα διάγειν' τοΰτο γαρ το i^oxoetf ίν. probabilior red- 
deretur coniectura, ei ίξωχαταχοιτεΐν legeretur. vermn prior quoque 
lectio suepicioni nostrae , aliquid vensiinilitudinis conciliat ; longeque 
pluefuldmentiadhucaccederet, si aliqais ms codex ε^ωχαταχοίτονς 
nobb repraesentaret. apud Nicetain in vita Ignatii lege Αέων ό χα-- 
λονμενος χαταποΙΧαςι sed nihU hic ad rhombum. tempore Leonis 
Armenii, et ante itidem, clerid palatini noa in palatio sed foris ία 
privatis aedibus commorabantur , et tertia circiter vigilia noctis ad 
£lephantinain (portam) congregabantur, indeque ad ecclesiam abibant 
et matutinas preces deo persolvebant , ut scribit loannes Ciiropalata 
in Leone Anneaio. postea in aula sea regia habitarunt, eo quod 



120 GRETSERI ET GOABI COMMENTARIUS 

mterfectores Leoms Armenii nocte natiTitafis domim his derids ia^ 
misti templum ingressi essent et Leonem tmddandi occasioaein nec 
frustra captassent qmd si exocataeoeUs quo<{ue raos extra patriar- 
chicum pernoctandi fuit? erant olim isti exocatacoeii sacerdotes, 
postea ab patnarcha quopiaio in patriarekafiipL diacon<»iun nuine- 
nim redacti, ut patriarcha diebos solenmioribus mi&istris honoratiori* 
biis non careret, ut patet ex ipso Codino c 9 p• 66 8^t sequentibiis. 
Magnae fuenint auctontatis exocotacoeli^ quam ex his pauculis 
Oodini verbis colligas p, 4 11: oiroi %ά{Ηγνται iv T^ ^bIc^ nal 
ίερκ ΰννόδω μ,ετά του άρχίερίως• chartophjlaciy uni ex istis^ 
moveruat aliquando litem episcopi 8ta το ηροκα^α^αί ttvtiv των 
αρχιερέων, όηηνΙτΜίί δεοι τούτους ύυνίρχεα&αι %ατά τίνα χρείαν %Α 
αυνεδριάξειν κατά ταντον προ της εΙς την άγιωαννην αου εΙαεΧεύ" 
0εως• veram pro chartophylace rescripsit Alexius Comaenus. exstat 
Novella eius inter iUas quas cam Ecloga seu Synopei luris Romam 
edidit Leandavius. 

Eorundem fit mentio in concilio Florentino tanqaam , auctori- 
tate et dignitate in clero Graecanico valde exceilentium : xcel 
τον πάχαν ό πατριάρχης ηαηάζετο Ιβτάμενον iv τ^ παρειά, 'ήμεϊς 
δε τ^α&ημενου την δεξιάν αύτου χοίτι^ν τύαρειάν ούν ro^g i^mHatet- 
κοίλοις, παραγενομένου ίν αύτω του /^ΰίτσ^λ^ω^ τον αγίου j των 
καρδηναΧέων καϊ πάντων των αρχιερέων παϊ των ίξωκατακοΐλων• 
hacteniis de exocatacoelis ία genere *)• , 

Qaod attinet ad oecononnim, qui primas inter exocata- 
coelos^ eius officium his verbis describit Codinus p. 3 v, penult, 
ό μέγας οΙκονόμος κρατών πάντα τα κτημϋηα της ίκχληοΐας %αΙ . 
πάν το ίβοδιαξομενον έξ αυτών, χαΐ οίηονομεΐ τω άρχιερεϊ χ«1 νξ 
έκχληβία. quae sic interpretatur lunius: magnus oeconormUy qui in, 
amnes pos8essione$ ecclesiae auctoritatem habetf omnemqu^ reditum qui 
ex tU percipitur, minirirat autem sacerdoti surnmo et ecclesiae hae 
Ρ 156 oeconomica procuratione, qnanto brevius et distinctius dixisset magnum 
oeeonomum esse illum qui in amnes facultates proveniusque ecdesiae ιχμ 
kahetj procuratorque est episcopi simul ac ecclesiae. breviter eundem 
descripsit Balsamon: και ?χε* τών ίχχληΰιαύτικών τηημάτων την 
πρόνοιαν 6 μέγας οίκο νόμο ς. natum est aatem illud 6 μέγας ex 
recentium Graeconim ambitione, qui ofHdis et dignitatibus tiitalam 
μεγάλου admodum liberaiiter praeponebant, etsaepe duo ofScia, ce- 
teroquin paria, aliter non distinguebant quam voicis του μεγάλου 
appositione. qua in re ionge parciores et restrictiores sunt semperque 
fuerunt Latini, qui et ad omnes, etsi virtute et eruditione praestan- 
tes 9 raro hoc elogium quasi praenomen aut cognomeB tra^tulenmt, 
ciun tameti apud Graecos nihil sit ireqneiitins quam illad δ μέγας. 
saepe ex musca μέγ4χν elBphantem facere soleitt» ^t iam quoque ex 



*) if^Goar. ad c. 9. 



Df CO0INI CAP. Ι. 12l 

ingenato fagta. μεγάλου iStuIo xnirifice sese circnmspidimt, ό μίγας 
φηνα)^^ i μέγας €ακ8λλάριος y 6 μέγας οΙκονόμος^ cum sint omniimi 
prepe mortalHim longe miseniaoul propter iugum TurcicuHi• 

p. 8 penult. 6 μέγας σΐηονόμος] oeconomi miinia recensent nbe- 
rittfl Allatiana. 6 αίγας οΐΛονόμος των %τημάτων 6φ8£λΒ^ alvtti hqo-t. 
διάπονος. Ζταν δ% UitWf^Y^t b ά^ΐΒ^$νς. φο^ών το axi%aqiov αννοΰ 
«οίΐ το ώρά^ίον rffratat iv τ^ (^ΦΦ add Μ) μ$ρ£9ι τ'ης αγίας τραπέ- 
ζης^ βααταξων καΐ iv τα^ς χε^αϊν αντον leal το ayioy ριπίδιον, ηρού- 
φβρη 6ϊ χαΐ τον μέλλοντα χΗροτονη9•ηναι %ληρνκ6ν τφ άρχιερει. icxt 
#^'Xttl Ιλϊ ηάν %τήμα τίίς ΙπΗληαίας, {ξβτάξει 9ΐϋό&ονς ααΐ ίξόδονς χαί 
λογαριαϋμονς άπο ηάν πράγμα της έπΐϋΗοπης, %ϋ^ατών χαΐ χαρτονλά- 
^ον αναφέρη ταντοτ, ΐίαϊ ««τράχι; τυν χρόνου (δΙς τον ένιαντοΰ Μ) 
άναφέρα τω άρχιερβ^^ έπισ%οπ$νων nal την χηρενομένην έτιτιληαίαν^ 
πάντα τά^γα^ά αντης, μέχρι της έλίνοΒως του έπια%6πον^ Μΰτι de 
%α\ Έΐςτάς ίΐρί&Βΐς iv τη Θ$ξιοί τον άρχι$ρέως, addont alia: iati καΐ 
ίπϊ ^ήφονς τον ίπια%οπον πρώτος; άιανέμ€ον xoci τα δΐ'Λαι<ύματα 
τοίςάδελφοίς αντον^ τα εΐαερχόμενα δίπαια της έπί4ίΗοπής, αηο verbo 
Regia ecripserunt: ο μέγας οΊτιονόμος ^χει των ίΗχληαιαατίΗών τιτημά- 
των έπιμέλεϊαν* oeconomum diaconani tantam Tolaere posterioree Oraeci : 
Joannem enim Tabenhisiotam Zenonis tempoire ex presbyterd et oeconomo 
patriarcbamAlexandriae facCum memorat The^phanes; idem eab Hera- 
cleona Paulam €P pariter patriarchaia ex eodem officio presbyteriiqQe 
digpltate refert aseamptam• ab ijoperatore quondam instituebatur ; ab 
Igaacii Coxnneni tempore a patriarcha. Zonarae in leaacii Comneni Tita: 
την των έ%7ΐλη<ιιαϋτι%ών πραγμάτατν οίΜνομίαν τη εκκλησία απένειμε 
μέχρι τότε τον μεγάλου οίπονομον προχειριξομένον παρά του βαοιλεύον- 
τος^ άλλα μην %αϊ τον ίί%$νο<ρυλαΐίθς• εκείνος dl• nal άμφω υπό την 
του πατοιάρχον i^sxo i^ovciav. Tide Balsamonem in Canon. 9 edicti 
Theophili. 



C Α Ρ ϋ Τ III 

Ρ» 4 ν. 1 , L/ μέγας ίίαηΒλλά^ος appdlatur a loanne Citrio ό έπΙ 
της μεγάλ/ης ϋαπέλλης. at ο rov αατιελΚου vocatur ipioqne ό ίπΐ της 
μιτίράς οακέλλης ήγουν ό (ίαχελλάρίος. in Tnrcograecia non male di- 
citor sacellius. quid vero ααηέλλη seu sacella sea αακέλιον seu ααηέ^ 
λην sea αακέλλιον ? his enim noiQinibus utuntur recentiores Graeci, a 
qaibus sacellarii magni et mmoiis nofmina deducunt ΰακέλλιον^ inquit 
Suidas, βαλαντίου y μαρανπιον^ έξ oi xckI ύαχεΜίάριος. Hesy- 
thius: -βαπέλλα^ οπού το χρν€ΐον rl^stai* ύαχέίλιον δμοίοις, nec du- 
bium nomen hoc ad Graecos veniese ex Latino eeu potias midtis com- 
muni vocabnlo, ^a^cu»^ saceulusj $acceUusj 'extrito altero c. Iiiiic 
Germanicum iackUin et seckel pro loculit; et seckeimeister quaestor, 
praefectus taccuH seu iaceelli, quare si duos iatoa propriis nominibaa 
afficere yelimiie, tomo μέγας ααχΒλλάριος erit nobts der grose oder 
grOiser $ecktlmeiiter , 6 τον ^ακελλίον sea eacelli der kUin •eekd* 



122 GRETSERI ET GOAM COMMENTARIUS 

meuterf qaia ecdesiae pecuniag corabant^ aeservabant, expendebant 
et haec est primaria s^pellatioDis haiusratio, petita miiiiriiii^ a ιαο 
culo, hoc est ab aerario ecdesiastico, cui praeeraot 

p. 4 T. 1» 6 μέγας C9eiuXla^iog} a«o τον cctnBlXiov dictoe. aa- 
liiXUov paldvtioVf μα^ϋύπιον^ ait Snidae: localoram itaque et peoii- 
'niarum cuetoe est eacellarius. hanc expoeitionem miha euggerit BaLiaoioa 
Medit de proteodico: ntcffa τοις* ΡωμείΙοις eaiintXXov naifa το diometv %aX 
φνλάτχΗν icvL λέγεται ovv οαπΒλλάριος 6 των μοναατη^ίοαν 9ι.οι%ϊΐτής• 
Tiri Latinonnn ignaii dirige vel corrige luigQaiii : mentem percipe , quasi 
dicat **eacellaai admuuetrationie custodiaeque radonem secuiD Tehit: ubi 
ergo 8aceliarii mentio, confeetim monasteriorum adimnistrator obvereetttr 
oculis"• optime: nam et Stephanum Persam, qnem Nicephorua patriarcha 
jctaiav των βασιΧι%ών χρημάτων ^ Theophanee «αχβΛΧαριον yocat. quod 
igjtur oecoDomag magnae ec€le8iae« id eaceliarii^ monaeteriie praeetat, ut 
iiiiuirum eorum bonis castodiendis invigilet. perpende haec ex AliatiaaU 
excerpta: 6 μέγας οατΜίλάριος im^itoxBOcinf nal έριννώντά άνδρι%ια 
μovacτ1^Q^a 1% πάντων των οννιοχομένων άι%Μωμάνων, έηαί^η δβ 
λογαρίΜϋμόν. Μίαόόονς %άί εξόδους^ βίονς δΐ %αϊ noXixtiag των μοναχών 
ερευνών, χαί δϊ$ (τ^ϊς Μ) τον ίνιαντον «ναφέρη αντά τφ άρχΐίρ$ί, iat^ 
δε χαΐ είς τά$ %ρίσενς sig τά δεξιά τον οίχονόμον, {(diunguat aiia : βτρον- 
φέρει %αΙ τον μέλλον ta χβίροτονη&ήναι sig ίερέά , οτη%6μενος ϋληαζον 
τον μεγάλον οίτιονόμον* ηοη omniam porro et abique 8itoruiii monaste- 
Horunk praefectaram eibi yindicat sacellariue, eed, at aiunt Regia mioi. 
1039, των %ατά την πόλιν %αϊ των περατιαών^ eorum quae in regia urho 
vec non et trans portum in Syeena $ive Galatensi regione »unt eondita, 
{M: 6 »έγας σαηελάριος φ^ρων το στιχάριον αντον %αϊ το ώράριον οτή- 
χεζαι ίν τφ ^νωννμφ μέί^ε^ τής αγίας τ^^αηέξης ^ ^αοτών τά αγιον (inC' 
διον•) 

Interim alia qaoque munia obibant: nani magnu9 sacdla- 
rius potestatem habet in virorum et.mulierum monaderiay quo in 
vmnere administro tdttur illo qui antistei numaiteriorum appeUatur^ de 
qao Codinusin quinta pentade, ttcut et ο τον ΰακελίίον adiutorem 
habet άρχοντα των ίκκλη<5ιών^ de quo in quinto quinario. 

t6• T. 2, iχωv νπονργόν] Allatiana (et M) vocant ^^αρτονΧβίριον• 
ez quo percipe χαρτονΧάριον acribam infenorem denotare* 

Non absimilia Balsamon; magnut $acdlariu$ euram gerit mo- 
fuuieriorum , tam eorum qtiae wnt intra wrbem quam των τνεραηκών^ 
hoc est quae sunt in Pera seu Peraea^ cuii& cmtatU imperatricis 
decima tertia regio sit Pera seu Peraea^ ut patet ex descriptione 
iirbLs Cpolitanae, inter cuius regiones locum decimum tertiam obti- 
net Sycenuy quae aliq nomine Pera et hodie GcUata. cum ergo ad 
Cpolitanam urbem pertineaty non immerito curam et inspectioneai 
liabet sacdlaritu m monasten^ quae in Perasita sunt^ quaequeBal- 
saiiion vocat Peratica: a Pera enbn urbe deduxit hoc nomenu 

Minor eaceiiarias seu sacelliiis catholicas ecclesia» *ua in potettaie 
habet et iocelin $ive iaeellium^ inquit Codinuei ubi mentio fit 
Ρ 157 sacelii, ne cogites curam ecclesiarum excludere sacdlium pro- 
prle dictunL et quamvis in descriptione officii magni sacellarii 
tienuo non repetatur cura sacellaej attamen ipsiiin aomen Id satis 
ijidicat: oemo enim propriey imo ibrsan ne apt6 quidem nominatur 



ΙΝ CODINI CAR L 123 

abeolote iaeeUariuSf eo quod curat tam vironmi qfiam Tirginiiin mo- 
naeteria. minori waceUio tribiiit Balsamon, in sua disceptatione de 
chartophylace, etiam curam et admmistratioiieiii emphyteiisium. ait 
enun: ο ύακελλίον praefeeius sacelli curam gerit των χαθολ»Χ€9ν 
ixKXflCtcaVj catholicarum eecleHarum (inepte interpres eecksiarum in 
gaiere; quem errorem noQ semel errat)^ nqog ih xal ίμφνζενύίΰΛν 
τψβ δίοΐαηαιν, 

Regia de eacello praeposito ac ein• appellatione; i σαίΐ$1ίλίον τϋρ 

^anel γά^ nctqi *Ρωμα£οΐ9 «ό 9^oi%itv Ιατί χαΐ ψυλάβσβίν asro 
τούτον μετωνόμ,ααται. ύαπέλλη ή tovs ηαχονργονς φνΧαττουοα , κ«1 το 
e€c%iiovXu)v, AUatiana de eodem : δαατίεΧΧίου, ovctv Χ$ίτον^γίΐ! o^aQpi^ 
Qtvg y ζατώμενος x«l αύχός iv τω άγίφ βηματι sig νττηρεοέαν του ά^χιε- 
pimg^ ίχων Sl inic%onivsiv τ&ρ γοναν^ίων μ>οναοτη\(ίωίΡ itfsvvol %αΙ 
ίνα^Βω^Βί αννά αατά τι)ν των άνΙων τιαψόνων ά%ρ£βίΐΜν, ια^ατών Sh 
wvXcti^nv τή^ ί%%Χηαίας %αϊ τους ίν φνΧα%^ άηοατΒΧΧομίνους 9|αρά του 
9ί9χΐΒ^εως^ %Qax&v αντονς, eluddant haec Simeonis Theesalonlceneis 
Terba : 6 οαχεΧΧίον των εύαγων οί%ων nceta την ηόΧιν διερευνά χαΐ της 
iv αύτοις ίηψέΧεται βντοίζίας• καΐ μάΧΧον tv τφ ^σιαστηρίω τε nal 
τφ βήματι j μη ηοτε %αϊ nttQU το δέον ε(η γενόμενον χαΐ τα [ε({ά άμεΧη^ 
%Μ, ex hia του ααιιελΧΙον Domioie doas rationee collige, primaiD quod nt 
eaccllarine muliebriuni monaeteriorum, ita hic yirilium bona cuetodiat, al- 
teram qaod patriarchalem earcerein, ααπχεΧην octytiXiv yel aocniXXiov di- 
ctam j snb eua dispoeitione teneat. Baleamon Medit. de cbartoph. et pro- 
teod. 1« 7 luris GR: ταύτόν ianv εΙπείν φνΧαχα, αοίΊίεΧΧάριον χαΐ τον 
οατιεΧΧΙον. παρά γάρ^Ρωμο^ίοις τό οατιέΧΧιον ηαρά το διοΐίίειν^ χαΐ ή 
τον^ ηοΜονργονς φνΧάττοναα ίεατ((ΐαρχι%η αατιέλΧη ίντεϋϋ-εν χαΐ ού% 
£ΐΧο9•εν μετωνόμαοται , ωαηερ 6i ηαΐ το οαπούΧιον, Χέγεται γονν σα- 
τίεΧΧάΐίίος 6 των μοναοτη(^£ων διοικητής ^ «αΐ ό ΰ<χ%εΧΙ£ον νπο7ΐθ(}ΐθτιιιώς 
ο τών %«9οΧι%ών ί%%Χηαιων φροντιοτής, Duequaia itaque τ6ν ααπεΧΧίον 
minorem eacellariam afnrmaTerisi qni maiores regit eocleeiae» nec eacella- 
rii potestati subiectue dignoedtur, cui licet loco cedat (moaaetica quippe 
eacellario commieea , et alia qaaeyis ad monachoe epectantia eummo cultq 
proseqaitar orientalis ecclesia) non yeretar auctoritatem, et ambo ex aequo 
patriarcham sais obnequiis colunt et ei in iure dicundo assident• (M : 6 aa- 
laUov ίατϊν^ο ικέτης της πρώτης πεντάδος^ αρατών χαΐ ττ^ν φνΧα%ιΐρ 
της ίπιχηιοπης , ξχων οίν καΙ iv τ^ ίπια%έ•φε^ αύτον των μονοϋτηρίων 
γυναικείων την ξηιέψιν•) 

ρ. 4 τ. 8. τάς κα^ΌΧιπάς 4ϋ%Χη(ί£ας] vironim monaeieria et Iq eie 
oonetractae ecclesiae vma tantum , mulierum mulieribas eunt apertae. ea 
▼ero ecclesia quae yirie et mulieribue , quales sunt paroeciae, patet, χα- 
&οΧί%ή est. aoctor Titae NUi iunSorig : βάλε αυτά iv τ•ζ χα^οίΐιχ^ του 
ηάοτρου, interpre^ posuit eaihedraUm. yeram non cathedrales modo, sed 
et paroeciae maxime monaeteriu opponnntQr: eatholicas antem eccleeiaa 
monaeteriie opponit Baleamon iamiam lectus , qaod haec sacellii praefecto, 
illae (etsi minue nobiles) ceu praefectum euperiorem nactas eaceliario sob- 
iectas asserat. sunt itaque catholicae ecclesiae eaedem quae paroecialee^ 
cam pleraeque huiusmodi repenantur in arbe CP, cathedralis nnica, roagna 
niiniruiii ecd«8ia. cathoUcis et monaetids ecclesiie adiungit lue GR fol. 
S55 εύητηρίους otiiovg^ eccleeias nimiruni non dedicatas et vel in agris yel 
in urbibus cnnctis pervias , at paroedae iure privatas : xai' μοναστήρια 
ωαι ν,αν ^ηΧηαίαι χα^οΖιχαΙ καν εύτιτήριοι οΓχοι• adverte demoiD aucto- 
reiD Balsamoiii eodum tam virorum quam muliernai monastena eacellario^ 
communee yero eccleeias CP repertas sacelii praefecto regendae tribu6res 



124 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

Allatiaiia vero facdlario τίηΐίβ, alteri feminea depQttre; qaae φlldβ■ι di- 
yerea licet, potuere taoieii alio et alio modo yariu temporiboe diepoai. 

In Turcograecia eubditiir alia cuFay neo^e sapplicHm et 
confugientium ad ecclesiam. interea non expungitur cara proprie 
dicti saedHi; tametsi nescio qo^m vere Turcograecia hoc manus 
eacellio transcribat, cum ibidem panlo poet 'idem muims assignet 
protecdico, τους πρόβφυγας άναδέ%ε0ϋ•αί^ confugiente$ ad ecclesiam 
recipere^ ut interpretatur Turcograecus Crusius. utut sit, S αακ^λ" 
λίον a minori sacdlo peeumario $eu aerario nomen habet, ut maior 
sacdlarius α maiore tacdloy non alionde; neque talis nominatur nisi 
f espectu ad curam sacelli. qiiare non satis assequor quod Balsamon 
afHrmat in Melete sua de cbartophylace et protecdico : το ύίκιΐλον 
παρά ^Ρωμ,αίοις εϊναι παρά το διοιχεϊν καϊ φυλάττειν• aut enim 
loquitar Balsamon de denvatione vocis ; et tunc αακέλλιον non magis 
est παρά το διοικΒΐν καϊ φνλάττΒίν quam παρά το τνπηιν καϊ μά- 
χΒΰΰ•αι. aut loquitur de eignificatione vocum; et tunc verum est 
praeftctum sacellio «eu sacellarium esse dioixi]^^''' ^^^ φιΐλακα, et 
hanc praefecturam esse φυλακην custodiam: sed non ideo omnis 
φνλαξ est iacellaritUf nec omnis φνλαχή custodia saceUi, sed iUe 
taiitum φύλαξ est sacellanuSj cui $acdla credita est, et illa tantiuu 
cwttodia saceUcLe^ quae circa sacellam occupatur• alioquin si omnis 
phylax esset $acellanw , etiam opiliones et caprarii essent $aedlariif 
quia sunt φυλακές , custodes , ut alias absurditates taceam. quodsi 
qaid aliud sacellii nomen obtinuit, eius caratorem sea custodem quo 
muius sacellcwium vel sacMum appelles non impedit η τους κα- 
χούργους dh φνλάττου0€ί πατρκχρχίκη ^ακίλλη εντεύθεν χαΐ ουκ 
αλλο^εν μετωνό(ΐα6ται^ ωΰπερ δη xttl to Οακονλιον, 

ρ. 4 ν. 9. ΰα'κέΧιν] τβΐ ut scribit Balsamon ca%iXXijV , patrtareftn- 
Um earceremy in quo nimirttm ciericos sibi eubiectos, si eontes fuerintj 
patriarcha coartat, 

Sed nec a custodia nec propter cnstodiain patriarchicus 
carcer dictus 6st saceUay sed aliam ob caasam, qiiaecunqae illa 
fuerit: alioqui omnis carcer, quatenus custodia est^ vocaretur 
tacdla; quod non est ita; sicdt et apud Germaiios nonomnes car- 
ceres sed certi quidam vocantar saccif sack, non ob custodiam prae- 
dse, quia alioqui omnes carceres appellarentur sacciy quia omnes 
sunt ciistodiae, sed alias ob causas, quas nominis impositor spectavit. 
quoad carcerem, saceliae nomen tulerunt virginum monasteria, cum 
sint quasi quidam carceres, quia nulli egredi licet nisi gravissijna tir- 
gentecausa, nec sine honesto comitatu, qui ducant et reducant, ut 
praecipitur in 46 canone TruUano• et huic spectant illa quae in 
Turcograecia p. 203 ex Augustano ms Pachymeris codice anootan-• 
tur: οντος (ο μέγας ΰακελλάριος) ίπιτηρεΐ τάς ίεράς ΰακέΐλας ^ δη- 
λονότι τα γυναικεία μοναοτηρια. si qnis ob huiusinodi sacellas 
carum curatorem velit quoque sacellarli iionienclatiiram tulissey cum 
hoc Qon pugnabO| dammodo non abnuat ^ceUariunt primario nomi- 



IN CODIWI CAP. I. ^2$ 

oatma a ββεβΟο pecimiario eeu ab aerario, ut.sopra diximns. S. Ana- 
ttasius Sinaita in suo Hodego dicit iacellarium esse nomen Syriacum: 
αάχβλλα γά^ το iixec^ai εΐρηται^ nam saceila est TeceptactUum y α 
recipie»do $ic dictum. nec miriuii taccum et sacdlum omnee linguaa 
pervagato». euam in Synacam urepsuuse» 

Sx hie qaae hactenas dicta^ facile erit iudicium facere Ρ 15 
quam vera sint quae de tacellario et d& pruefecto $aceUii lunius com- 
mentatur p. 245 et 246* ?iomen e«i amlnguum fUXKsXii^g, inquit 
Itinius. sitita) quandoquidem loaiines Citrius τον Ini %ης μιχράς 
βακέλλης etiam iacdUarium Hommat, cuius plura iort^ exempla ^oq 
repene»; aptius saeelUw vocabitor, si uno nooiiae vocare velu;. nam 
modo peramarum retpectu Aciiur, gui sacm hommihui et deo. dkati» 
pmefectm e^, modo rentm loconm<iue; puta h qui templis dombmqM 
^ sacrU. at ο τον Οαηύλίου ιιοη'ηιοείο parietibue t^mplorum prae- 
erat, sed et cleraadiila templa pertiiienti, et conlugieotibus quoque 
ad ilia templa: hoc emin est x^«iT€tv τάς Tiu^oXi^m^ έκτ^Ιηοίας, ergo 
et ο τον ύί»ηξ]ΛΙον qoa moda in r^s et loc» $€d οέ ia pereonas 
ws babait, aeque ac magnoe saceUaiiiUk ea^iit erg^ ha^c lumana 
distinQtio : hommm procuraUo et praefectura dkiUa medlariftt locQrut»- 
vero saceUimn. ex quo auctore pr obas boc di^Fii|i«9 ? quis ille qui 
«ρτίοτθ illo vocabttlo tua notioiie lUitur? cevte. Htfidlmriumi deducit Bal- 
eamon Hiocella^ et banc a wcelh^ nt et %6p του ύκκιλλίον^ quod 
ait esse νπ;οχορΐΦτ&χον seu diminutivum, a 4«C€^<i squ sqccello: nam 
diminatiTnm a diminutiTo fonnari, ut a tacello sacelUumy sicut Latine 
a sacculo saccellum saccdlulumy nemo nescit 

Nec verum illud: ϋακελλίον^ id ed rerum ad sacras aedes 
et sacella pertinentium, nihil minus, quia nibil hic de sacellis 
quaeLatinis sacella^ cappeUae, uade sacellani^t et cappellanus; nec 
δ τον aocKfXXlov a sacris saceltis, quae sunt cappellae, nomen habet; 
nec ad curam eius spectabant sacrae yestes, vasa, reditus et id genuis 
alia ad templa seu sacella sacra (qiias Graeci /^ocai^ χαρεχτίλ^^αίας 
eea naQtHocXn0M) pettuieiitia, quia haec alip» cui^tpret; habebani^ 
ut ex ip$o Codmo notam est p.. 4 v• δ. noster aajtem «ecei/onus et 
mceUku nomen hoG habant a tcycQlL•; et si pcunam opguaeai repeter^ 
veliiaua^ a $accoy ut snpra probatum est. 

Coronidis loco addamus et hoc sacdlarii nomen eadem for- 
matione et ootioae ne Latiais quidem ignotum fuUee. a$cribam 
verba Onuphrii e& libello de interpret ob^curaruaL vacum. eccLesia* 
sticaruin. sacdlariiu^ alia$ «occuJanW, α $μ(Χ€ΐίο. pecumfifrwik ψΜ^ 
eroge^t dictus d€. hune hodie thesawranus refiraeieidaU cuius mumnf 
Bibliothecariui (Aaastaniijs) sa^pe m/cnifionsm f^cif. di£tiu aif^tem est α 
$acco sacctdariui, vel α sacdlo, idatparOQ $αχφο, tacdiwrius,; qme 
««Γ apui Avguitiimm exsiat in, eommfintanis PsalmflTUfih haec Ομα^ 
phrii]i& sacdU nomen pro theeaura sea aeraria u»u:pat qjooqu/e Cor 
vif^ne de Laudibug Iivstini 4 ES4; ubi quem nnemorat, f^i.t Cajiiailcus 
iete uusdhms^ sed aidictt$^ uoii ecclesia5ticu& §. Gi;iegoriu$ Magnt^ 



12β GRETSERI ΕΤ GOARI COMMENTARlUS 

Ι. 4 epist 34 nominat se iaee{/artifin Romanmn• miUni interdum^ mqmt 
Baronius (tom. 8 anno Christi 595 nnin. 17) in textu Gregorupfu' 
tacdlanum legi debere «tcce/ianttm, (puui α $accdlis iumpttm rwmen^ 
quod sati$ ipse Gregorim docety dum ostendit taotUanum fuistt thesaura- 
fium pecumaejmblicae^ cuiut rei gratia oportuit ipti crtdiiot etse pecu-* 
niarum iucculos, ob tdque sacellarium dictum etse. htne meae senten-- 
tiae suffragatur idem Gregoriusin epigtola ad Hottoratimh diaeonum, tM 
agens de solutione comuetae peeuniae pro digmtaie emutdan adipiscenda 
ait ^magis ex se agat diledio tua , quatenus ohlaHs in saccella eonguetudi*' 
nibus ho^ores mereatur ncdpertr ubi per $accella certum en intdligi 
frindpis peeuniariam capsam , et proinde per saccellanum thesawarium. 
ρ 159 in quam sententiam et Igidoms '^fiseus^* mquit '^ett saceus puhUcus!* sed 
bil opos uUa matatione; nam et sacdlariut est saceeUarius α saccUc, 
simplici c, yel a saceUa, quam nobis paalo aiite Corippus descripsit^ 
quia Latini Graecos imitati aliquando altenim e expungant idem 
' ergo eet saecdlariu9 et mceUarius. quapropter probare ηοη possum 
eiasdem magiii yui discrimen^ qood statuit hunc in modum: apud 
Latinos, si tMceUainus scribitiir a saccellis, thesaaranus ecclesiae 
intelligitur; si vero per simplex c, saceUanui a sacello, qai scSicet 
sacdlo (cappellae) praeest, significatur. eecus se res habet, nt ex 
dictis planam relinquitur. vide etiam Cttiacium Observat. 10 27 9 nbi 
de sacculario a eacculo et $acceUario a sacetto molta ecnbit^ etsi aHo 
significata horain nonunuiii• 



C Α Ρ U t IV. 

p. 4 T. 8. ijhartopliylacem male vocant Leanclavias et alii cAor- 
tidarium : nam chartularms alterius oflQcii et inferioris nomen est, con- 
tineturqae in nona pentade ofEcioriim ecclesiasticorum : at chartophylax 
principem locum tenet, qidppe quartus inter exocatacoelos. Juniiis La> 
Hne praefectum ehartis nominat, nescio qaam idonee. ego libentervo- 
cem retineo Graecam. unde componatur et derivetar, liquet abs- 
qae meo admonita. plas tamen significat quam ipsa vocabtda fronte 
prima prae se ferant quocirca Balsamoii in sua disceptatione de 
chartophjlace refiitat illos qai volant chartophylacem παρωνυμίξε-' 
a^at iji του φνΧάττειν μεμβράνας κάΙ ιιωδίΜα^ quamvis si nomen 
praecise considerare velimus, haec notatio a veritate non recedat: 
sed in impositione nominum monent sapientes non tam Tidendoiii 
esse α ψΛο qaam ad quid nomen imponatur. ea de causa licet a ca- 
Btodia chartae nomen traxerit, longe tamen plara ad eius curam et 
adnmiistrationem pertinebant: ipse enim saa in potestate habebat 
ixκkηoιa<ίtl'κά χαρτώα δικαιώματα, Htera$ in 9ui6u« iura et ρτΜ- 



ΙΝ CODIM CAP. J. 12T 

iegia eedenae omtMAaniur; nno Terb# archtmm d^ere possik κρι- 
τής χών όλων νποϋ'έ0Βΐέν των ImXijificconxov ^ ίχων τάς γαμικάς 
vno&i<Siigy iudex omnum ecclesioHicaiwn catuarum et matrimmialium ' 
amtroversiarum. αλλά χαΐ iv ταΐς λοιπαΐξ των κληρικών νποΜ- 
αεύιν ίχδίΜος, ως i$^iu tov άρχιερίως χείρ^ quin et in caeterU 
ckncamm catui» cognitor eV iudex eH et tanquam dextra patriaTchae 
manus} quo nomine afficitur etiam a Balsamone, qui chartophylacem 
0$ et labrn patriarchae vocat^ aitqae esse patnarchae id quod Moysi 
fuit Aaroii et Baruch Hieremiae; cuius diirotoniam et ordinationem 
copfose describit. fieri namque coaeuerat cum impositione manuum 
et appensione βουλαοτηρίου de pectore instar rationalis Aaronici de- 
pendentis^ claviumque traditione) quoruin omnium mysteria fusins 
enairat Balaamoii, ipse etiam hoc munere aliqaando fiiacttu, ut 
testator m disceptatioiie quadam matrimoniali 1. 7 luris QR tom. 1 
fol. 458. <}ui et his verbis officium eius e^aggerat: τάς πατριαρχικάς 
δί€ίγνω<5€ΐς καλλιγραφεί ααΐ νπογραφαΐς οίκείαις χώΐ cg^ayliil• 
χατεμπεδοΐ^ %ca μεγcίL•v δικαατηρίσυ προκά&ηται, ital δικαιοδο" 
τεϊκετνά μίν παντός ανϋ'ρωηον, ηάΐ οΖας αν εϊη τύχης χαϊ φν- 
αεως^ ηερί Ιχκληβιαύτικών ξψημάτων χαΐ ΰφαίμάτων ψυχιαών 
διορϋ'αίαεως , κατά δl• Ιερωμένων wa μοναχών ηερί πάαης ίγκλη- 
ματιχης %αϊ χρηματικής αΐτιάΰεως. 

£tiam ante episcopos eedebat, quae praerogativa cum 
mnitorum telis olim appeteretur, defensa est proprio edicto 
ab Alexio Comnenoy quod Leunclavius edidit totumque recitat Ρ 160 
Balsamon in sua Melete seu disceptatione pro chartophylace contra 
protecdicum, qui et ipse chartophylaci litem de loco et statione mo- 
verat, sed Balsamoneni patronum et advocatum non indisertum et 
in hoc munere satis exercitatum reperit; quem solum ait ex foto - 
των πρΌκαΰ•ημένων numero bonestatum esse geminis ecclesiasticis 
ordinibus, mmlnim epi9Copatu$ et tecreticisy quia non modo causas 
temporales cognoscebat tanqaam iudex,. sed et spirituales animae- 
que salntem concernentes diiudicabat, eamque fere his in rebus pote- 
etatem habebat qua nunc praediti sunt epbcoporum nostroram vi* 
carii. 

Olim quoque aurea tiara inslgnitus foras prodibat, licet 
hunc morein iam saa aetate desiisse BaLsamon scribat in festo 
tamen sanctorum notariorum maxime magnificus erat charto- 
phylax; cuius gloriam ita describit Balsamon ad Photii Nomocano- 
nem tit. 8 c 1 : ο κατά καιρ(ϊύς χαρτοφνλαζ απο τον παρόντος 
ΙδΙκτον δικαιούται καβαλλικεί5ειν κατά την λιτην των αγίων νότα'* 
ρίων το ηζίτριαρχικον αλογον μετά ό^ονίον λενκον. ίδει δε την 
τιεφαλήν αντου ο5ς καλδηναρίον πατριαρχικού ΰκέπεαϋ-αι μετά της 
χρνΰης τιάρας y ήτις καΐ iv τω χαρτοφνλαχίω άτιόκειται. Graeci 
Car^nalem rocant καρδινάριον , καρδινάλιον^ καλδινάριον, mutato 
ρϊα λ• 

Saos habebat ιΔ hoc munere adminutros, et inter caeteros 



128 GRETSERI ET GOARI COSUHENTARIUS 

duodedm notarios. locos ia qno iu» dicebttt) et qaae enae 
fimctionis erant tam asserrabat quam peragebat^ %€ί^τοφνλα- 
κεΐον dicebatnr; quod nomeii reperies tom. 1 luiie Graeco-Ront 
fol. 256• et de notariis chartophylaci subs^vientibue meatio qaoque 
fit foL 249• scribitur et χαρτοφυΐάκιον a Suida^ de quo haite 
praescribit reguktniy nesdo qiiam veram: τα παρά το φνλάοοω 
πάντα δια τον Ιώτα γράφεται, χ«1 προπαροζύνηαα ^ ohv χαρτοφν- 
XaKMVf &ηαανροφυλά}ίίον , ΰ9ίευοφυλά%ιορ χαΐ τα Tovrof^ ομοια^ ^ 
πλην τον αιτοφνΙαΗεΙον• 

ΡοΓτα cum Balsamoii et alu cliartophyhceiii oniidbas omnino 
praeponere.Tideantur, eive negotioram sive privilegiomiii magiil•- 
tudinem et miiltitiidkiein spectes^ merito mirari possis cor Codinue 
tantae dignitatis yinim qaarto loco in prioia pentade collocet. 
an ordineiu dignitatis non serVavit? an et caeteri exocaiacodi 
episcopis aatepdnebantury tametsi diaconoram quasi moiiere funge- 
rentur^ sicut et iam in ecclesia Romana diaconi cardinales antece^ 
dunt oomes episcopos? ti certe isti exoeatacoeU videntar in Cpoii- 
lana ecdiesia quasi cardinales fuisse. 

Caronidis l<»co addamus^ definitionem cliartophylacis quam 
Turcograecia aifert fol. 203 ex Pachymere Augustano: χαρτοφν- 
Χαξ ό πάααν νποϋ'εΰιν διάγων, quae tamen definitio restrin- 
genda^ ne caeteris exocatacodis nihil prorsns quod agant remaneat• 

Apud loaanem Citrium proponitur baec qoaestio: an liceat 
aniiititij praesente chanophylacef aUeri cuivis commttere ]^ote$tar 
tem si^nandi vel sigillandi (τον ύημειονα^αι)^ idqua vel sen^er vd 
iantum semel aut aliquoties. respondet Citnus noa licere: nam 
το 0ημ>είονύΰ'αι τα παρεμπίπτοντα y signare quat in dies ina- 
duntj ίηνιο^Ιύίΐ€Τ chaHijphyloucU ofido annexiun tsse y ninforte hwtU" 
modi quidfaciendum nt longe dUsito in loco; tum, enim praesulem mtt- 
tere posse quem vdit ab$entU autem vd aegroiantis yicem obire cotn- 
mentariensem, 

De cbartophjkce ita scribit Anaatasius biUioth.ecariiis in 

notis ad Actionem secundam synodi octavae abs se in Latinau 

Ρ 161 lingaaiB coBversa^. chartophykuc ifderpretatur chartanan custos. 

fungHur avJtem officio chartophylax apud ecclmam CpoUtanam quo 

hihliotkdcarius apud Romanos^ i»dut%u viddket infulis ecclesiasU'' 

corum mimstrorum et agens eccksiastica am€ta pramu οΐΜβφαα , exce- 

piis illU tdU quae ad sacerdotale specialiter ac proprie pertinere ρτο- 

hantur officivm, nne UIq praeterea mdlu$ praetulum aut dericorum α 

foris Oeniens in eonspectum patriarehae imtrumttitur^ nulluu eccletia$tico 

conventui praesentatur ; nullius η^ί$ίοΙα patfiarckae missa recipitur, nid 

farte α caetem patrioTchis mittaiur; nullus ad praesulatum velalternu 

ordimi clericorum sive ad praepogituram monatteriorum provehittar , nsn 

ute hunc approbet et commendet atque de Hlo ipsi patriarchae «tiggerot 

et ipse prwteidd• 



Si 



IN CODINI CAP, L ' 129 

p. 4 ▼. 4. 6 μίγας χα^νοφύίαξί Regia : i Λ μέγας χαρτοφΰΐαξ 
0^% ίατιν y ως τινές φασι , φνλαξ τον cεί^Qέτov χαΐ ^ρωρος (τοννο γάρ 
των όατιαρίων έατϊν άρχαίον ΙχάγγεΧμοί) άϋλ' ίατιν έπιατίοπιτίών dtna^W 
φροντιστής %αϊ οίονεϊ όιπαίφ των ανηκόντων τω ηατριάρχι^. alia eius 
munia ίη Allatianis occurrunt• 6 μέγας χαρτοφνΧαξ^ όταν λειτουργεί 
ύρχιερεύς^ ΐαταται (αΧλάαοει καΙ taτaτai Μ) ηλησίον των άγιων μνατη* 
ρίων (^νρώι/ Μ), λέγει 6 αΰτόβ άρχιΒιάκονος** προσέλθετε τφ βασιλει%αϊ 
^εφ^ ίστι 8\ χαΐ εΙς τάς κρίσεις τάς είσερχοαενας έν ττ} άγιο: έν,ν,λησίίμ 
in προσώπου τοϋ άρχιερέως διδόναι παρ' αυτοΰ τάς αποφάσεις πάσας. 
iχωv 6^ Ηαϊ τάς Ιερολογίας των μνηστειών y ΐερολογών αύτάς χαΐ άπο^ 
οτέλλων τφ ίερει τον ναον τον Μνος^ εύλογεΣν αύτάς• (^ίστιν ονν %αϊ 8ΐ$ 
μνηστείας άρραβωνος νενομένον ύπ* αυτού f %αϊ άνανράφει όνομα τοΰ 
ιερέως του μέλλοντος ευλογησαι τον γάμον. Μ) Ιστι οί χαΐ tv ταΓ$ χει• 
ροτονίαις των αρχιερέων προσφέρειν τον χειροτονονμενον αρχιερέα• 
ίχων dl• αύτος χαρτούλην αναγράφει τάς των επισκόπων αποφάσεις παϊ 
αύτάς τω άρχιερει αναφέρει* adde (cum&l): If^r^ άγέοί μΒταλψρει αύ^ 
τος λέγει ιερείς προσέλθετε Γ ίστι δΐ %αϊ ίχ προσώπου άρχιερέως εΙ% 
ηάσαν κρίσιν διδόναι τάς αποφάσεις• hinc eina tribunal^ de quo Jurie GR 
, 258, epbcopatus nomine decoratum a Balsamone in 9 can. Trull. έπεϊ 
l• το μεγαλεΐον τον πατριαρχικού 9'ρόνου διάφορα μίν σέκρετα ίχει νφ' 
ίαυτό^ καΐ Ιδικως δ% ώρίσ&ησαν τω σεκρέτφ του χαρτοφνλα%είου τα έπΐ" 
σκοπικά δί%αια , και ο xttra καιρόν χαρτοψύλαξ ενεργεί δικαίφ κατκ 
καιρούς άγιωτάτου πατριάρχου πάντα τα τουτφ ανήκοντα ώς έπισκόπφ 
[αφορίζει γάρ , διορθοϋται 'ψυχικά σφάλματα , διακόνους χαΐ Ιερείς έπι• 
τρέπει χειροτονειαθαι y τά « ωι^ fepoXoytcot' πιι^άχιβί ^xr^crat, χαΐ άλλα 
τοιαύτα τινοτ), χοίλώ^ έπισκοπείον χ^ι^'&ι^σβΓΟίΐ το χαρτοφυλακειον• hinc 
eius admimstri έπισκοπειανοί dicti luria GR fol. 171 et 172. de aliie 
eius muniis et privilegue videndus Baleamon Meditato de eo composito Ια- 
rie eiusdem GR 7. acta et eubsignationes eioa fol. 235 et 270. quos sibi 
titatos yhidicat, ipse chartophylax perorane in actu 6 Synodi. P. Fran- 
dsci Combefis diligentia propediem complendis , eloquitur : ο αμαρτωλός 
ίγώ καΐ πάντων ελάχιστος Αγάδων , ανάξιος διάκονος χαΐ χαρτοφυλα^ 
της Ινταϋθα άγιωτάτης τον θεοΰ μεγάλης ΙχχΧι^σ^α^, κα\ τον εναγούς 
πατριαρχικον (τεχρ£Γον πρωτονοτάριος καϊ καγκεΧλάριος δεύτερος, unde 
yero μεγάλον appellatio eidem accessertt, refert CantacuzenBS 2 1: τον 
χαρτοφύλακα έπεί μη {βονλενο (Ανδρόνικος) από της τον χαρτοφνλακος 
αξΙίαςείς ετέραν μείζονα μετενεχϋ-ηναι^ αντην εαυχης ίποίησεν έντψο- 
τεραν^ μεγαν χαρτοφύλακα ποοσαγορεύσας • χαΐ απ εκείνου ώς δενρο 
τφ ;ι;αρ7οφν1αχι σώζεται το μέγας, legant haec qui Graecornm miseriae 
labeutius ac facilias inaultaturi pristinae eorum dignitati obtrectant , et va- 
nae imputant ambitioni ut officiie et dignitatibus non parce το μέγας prae- 
ponant» et eaepe duo oCficia caeteroqnia paria aliter non dletingnant quam 
▼ocis του μεγάλου appositione. an iniurie vero factum? an non ordo 
clarior, nbi unue alium qoadam eminentiae praecedit nota? si oeconomus 
in ecclesla Blachernensi , ei alios in Χρνσοπηγης^ cur ecclesiae magnae 
oeconorous, nt iis dignior Tel ab eie dignoecendufl, μεγάλου nomen reca* 
8et? videntur , inqaies , inamum titulorum crepitacula. Terum ei aptid te 
imperatorum decreta ecclesiaeticaa dignitates titulls iKtis augentia, si nibil 
ipsius ecclesiae splendor , si ratio iam prolata nil obtineant , vide ne Lati- 
tiam ecclesiam paribus probris obiicias , ac non absimiii ratione tibi slt ei 
fiaGili ad obloqueiidum ore conviciaadain. 



Codin. Curopalat. de OJfic. 



130 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 



C Α Ρ U Τ V. 

Ooeaophylaxest is qnem maltis in lode cudodem appeflaiit; coi in 
enpellectileiii facram aTbitriam et ancloritas. των ίερών κειμηλίων 
την Ιπιμέληαν Ιχεί 6 μέγας ακενοφνλαξ^ inquit Balsamoii• nec 
aUter Codmiie: foeaophylax ηρατών τα ακζνη της 1%%ληαΙας, 
qmaam Tertuiit sacrigtamy non inconmiode, nisi fonan refragetiir 
iudiciiim illiiie^ qui res veteres novis vocibus significanter exprimi 
patienter ferre non potest liinc ύχευοφνλάκιον y ubi sacnim in- 
atmmentum assenratar. neque enim agi)oscit Suidas οχΜνοφνλα^ 
%ύον conyeiiieater t^gulae suaei de qua antegreaso capite p. 
125 iiL 

p. 4 ▼• 3. ο αίγας ίηαηοψΰΙαξ[ Allatiana (et Μ) s ^ μίγας σκαίο- 
φν1<^ ϋτψϋται οτορ UiTOVQYst 6 α(ίχΐ9ρ$νς ίμπρο0ύ•ίν του ύκίνοφυλα- 
3M0V, %αϊ sC τ% θ* αν XQtiaodOVv ί% του {ηκΌοφνλαΐίίον^ αυτός άποΜει^ 
ήτοι tfxfvos, βιβλίον tsqoVf %ηρονς χ«(1 άΙΙαιγάς^ ύηοτιρατών χαΐ το 
οΐί9ΌθαυΧά%ιον της έπΐΰχοηής , καΐ ηαν α%εϋος της 1%%Χησ£ας , ¥χων Oh 
%αϊ τας χηρ^οομίναΒ ί%%1ηα£ας βίς την αύτου inia%stpiv , %αΙ τα Uga 
αντων ηαντα, (στι Λ %αΙ tlt τάς Ηρίοεις^ φυΧάττων %αΙ τά 6Uaia 
των Βίαι^χομίνσιν §1ς την ίκκΧησίαν ^ux τον; %λη0ΐηονς μέχρι τον δίανέ- 
μειν αυτίίυς ταντα, hie adiuoge : δϊς του ένιαντοϋ αναφέρει τω αρχιερείς 
%αϊ ΙατΙν εΙς τάς %ςίύ»ις• breyiot Regias την ίερων χεψηΐίων την ηρό* 
νοιαν ίχει• 

Protecdicos vertitiir a Bonefidiopnmerttlt ador. rectitia primfu 
defensor. eiiu ofBdiini erat^ teste CodinO) το αντύίαμβάνεύΰ'αί 
τους αίχμαλαίχονς ^ curam gerere captivomiiL 

p. 4 ▼. 10. τους αΙχμαΧωτονς] quos numrnni ipsi Chrietiani nbi το- 
Innt eervM facere. Blaetares c. 33 τον Ε βτοιχείονι οΓ της βοηϋ•ε£ας δεό^ 
μενοι^ ούτοι άρα Λν οΓ Tgf ixicXijtr^ προσηεφευγότες ^ εηηρείας δυνα•- 
στων ϊχτρεπόμενοι η ιέρίν τι ηταιτίβαντες η είς δουλείαν ελ%6μενοι %αϊ 
ζητονντες έηιπονρΜν. δι ους τιαϊ οί ίκδί'ϋοι γίνονται, de hie Alexii 
Noyella 11 Ιαπβ GR 1. 2. Regia Tero aliqiioties citata: ο ηρωτεΜίδινΛς 
Μχει την οί%ονομίαν των Minmv^ %αϊ τ6 αντιλαμβάνεϋϋ'αι των ζητούν^ 
των την έη%Ιηοιαανιηην Ροη9•ειαν χάριν ίΧεν9•ερίας χαΐ των Χο^ιτά^ 
Λροοφυγων^ ώτε avunouSe^cti χαΐ ίκδί'ΜΡν άηο των έκηρεαζόντων αυ- 
τούς. 

Vocatar ab eodem χριτης των ΙγκΧηματιχών ύτνο^έΰεων, 
iudex controyersianim qiiae in accusatione versantur. 

p. 4 ▼. 9. δ πρωτέκδικος] Allatiana 6 «ρωτέίΛι%ος κριτής (/χ 
^ροβώηου του άρχιερέως Μ) μετά δόάδεκα (των δυο Μ» qui iafini: ot δυο 
Ixdtxot %ρ£νοναι μετά του ηρωτεΐΛδέ%ον μιηράς ύπο^'έοεις') έΜηων μι- 
%ράς νπο&έαεις τας είσερχομένας iv tj έν,νίΧη^α (ίρευν^, αναφέρει δΐ 
' ταυτ€[ς τφ άρχιερ^Γ. &n» tribanal ad β. Sophiae ▼eetibaliun: είς το ηρο- 
maivtov %οϋ νεώ f δ ηρωτεκδι^ιείάν %ι%Χήβ*εται. Nicetai. 

Qaodrca ηοη probo descriptioneiii qaam Tarcograeda ad- 
dacit fol. 218: 6 ηρωτέχδίκος ό ΧΌνς τζρόαφυγας άναδε" 
χόμΒνος^ ψΛ conJugimte$ ad eceUium rmpity ul iiiterpretator 



ΙΝ COtolNI CAP. Ι. 131 

anctor Tnrcograedae, eed male. nam confagientium ad ecdesiam 
cura pertinebat προς τον τον ΰακελλίον^ at supra dictum c 3. 
itaqae^ si definitio haec probanda sit^ aliter explicari d^ 
bebity ut per πρόαφνγας intelligainas illos qui ex captiyitate ad 
Christianos spe libertatis confngiimty non autem illos qui confu- 
giunt ad ecclesiam tanquam ad asylum impanitatis gratia. didtur 
ηρωτέκδίΗος respecta alionmi Ix $ίχων seu defensomin : plores enun 
crant; nd qnorum munos pertmebat quoque pauperum et iqfimio- 
rum cura, ne opprimerentar a potentioribus^ ut docet Babamon 
in saa de chartopbylace et protecdico disceptatione. et olim qai- 
deip laid boc offido fungebaiitur , postea tamen derids comiiii9- 
8iim est protecdicom rettulit inter exocatacoelos Xiphiliimp 
patriaFcha, ut c 2 diximos: antea enim minoris subsel- 
lii magistratos erat Ιχδικεΐον apud Balsamonem locus est ubt 
ot L•δtκoιy quae muneris sui sunt^ asservant consultant et per« 
agttnt. ίκδίχηΰις est ipsa defensio seo των iM%mv actio. 

Observandum est etiam in Romana ecdesia fuisse antiqaitiie 
iefensores, unumque ex iUorum mimero praecipunm^ qui prmu9 
defensor audiret qaorum offidum breviter describitur (verba 
Onuphrii refero) a Pelagio in Retcnpto ad Antoninam Patri- 
dani) quae postulabat monadiam fieri defensoremy in quo ostendit 
offidum monachi el defeiuoris convenire non posse ^ilUs eidm, 
inqnit quies matio^ lahor mamtum (competit): at iis causarum 
cognitioy conventiones ^ actut, publica litigia, et quaecunque vel ec- 
clesiastica tnstituta vel suppUcantium necessitas poscii*. ex decreto 
Urbam patet procoratoris nomine intelligi quemlibet ecdesiastica• 
rum remm administratorem, ut verbi gratia praepositum , oecono- Ρ 16i 
mum, Ticedominuin, defensoris nomine advocatum sive castaldum 
et hidicem etc. quomm quidam defensores sine adiectione ^ quidam 
defensores regionarii dicti sunt, quod scilicet in singulis regionibus 
distributi essent. quonim primus vel princeps primicerius defensomm 
dicebatur, magnae in ecdesia Romana existimationis. haec Onu- 
phnus in explicat vociim Ecdesiastic. docet Baronius regionarios 
defeMores institatos faisse a S. Gregorio anno domim5989 ut sicut 
erant septem regionani ntitarii et totidem regionani diaconi^ ita et^ 
iam essent septem defens9re$ regionarii^ caeteris dignitate praestan- 
tiores; de quibus qui plura cupit^ is BarQiiium consulat anna 
Christi 698. 

p. 4 T. 11. ίη)ν6δφ\ non omDiQm vel ex candae proTindie epUcopo- 
mm qaorandam βιιηηΐ coactorain condo cvvodog eet : coiiflant eam ex moro 
poDtince• in urbeni advenae. ab ea tamen primi eex diaconi neqaemnt ab- 
esse: ούτοι ίΐοί&ηνται iv χ'η &'6ία χαΐ ίερψ αννόίφ, eimilibue ία eynodie, 
qnaecunqae lib. 3 et 4 lurie GR legis, eimt defimta. 

Haec de prima pentade of&donim et ofBdaliuin ecdesiasti- 
conun• 



132 GRETSERI ET GOARI COMMENTABIUS 



C Α Ρ U Τ VL 

p. 4 Τ* 13• ^ divzioa χ^^τάς] qmd eft qnod (|a1iiariam titiilos βα- 
perior , eicat et hic promiiit , at non ita yelut hic qainque officiales expo- 
8iiit? respoodeo, protecdico qnondam qainarii tertii primam sedem obti- 
nente, proot Allatiani catalogi dedarant m Buchologio , primiini qoinariam 
plnrce of&cialibiu qainqiie non continiDese: at y«ro poitmodinD saperiorilHM 
annamerato, ne ae deiectos qnmarii aeciuidi offidales eonqoerereoUir, primo 
TUom eat iUiun aggregandum. αλλά yc, dixit in praecedentiboe Matthaeoa 
latnu, %al πρωτέ%δι%ος ΰνναρι9'μ$ίται tovtoig^ genariam componeret» 
iiiei quinarii nomen Tellent esae retentain. rationeiii profert loaonea Chriiui 
Reap. 8 larie GR 1. 5: το dh του nQmvtxdinov όφφίτϋον iv τοίς ν^οβ^ 
Ρψίόϋΐν ov ίκπαΐΜ,ψ vats^op iv τοίς νηΒ^έχονσιν σίΤΡ9τάγη «β^α τον 
xijs ρΜκαοίας λ'ήίεως πατριάρχοΌ ΚΠ Γεωργίου του SupiUvov, proino- 
tionis origo fuit lucnim ex hamsmodi ortom offido , quod nalliu nisi invitiu 
deserebat, nt yolente patriarcha superiorem loGnm teneret; Tel ambhas 
honor saggeaalt eyectionefliy ne qai offido ditescebaty aemper in hmiiili 
eede iaceret. yide Balfamonem in can. 34 Carthagin. 

In seconda continentar 1 protonotariue ^ 2 logotheta, S 6 xav^ 
CVQloiog^ 4 refereadarios, 6 ο νηοιινηματογράφων. 

ibid. δ πρωτονοτάριος] explicant eins offidum Allatiana: 6 πρωτο- 
νοτάριος^ ΐΰτάμίρος iv τω άγΐφ (Sif^at» Blq υπηρΐοίαν τον άρχΐ8ρ$ως^ 
%άί ί» τφ %αιρω της υ^ώοίως 9ί9οται νί^ιμορ τω άρχηρεί^ χρατώρ %αϊ 
το όιΐίήριον. γράφει δΐ 8 τι Sv βούΧεται 6 αρχιερενς μηννμ^ατα b£q 
πάντα άρχοντες αναθεωρεί δ^ nal τους νομι%ους δΙς τού ένιαντον^ 
Φίετράαενος δΐ %άί ουμφωνήοεις πγάο$ις diadipcttff %αϊ iλsυ^^ερCaς, χαί 
όναφερειτάς είσερχομένας υηοΟίοεις τω άρχιερει. (Μ: ο πρωτονοτά- 
ριος είοτψαι h Ty ΐ%ηΙηβίο[ εΙς υπηρεοίαν του ίρΐίΒρέως^ ηαΐ χρατιον το 
ΐίαλαμάριον αντον παρϊϋταται ίμηροαϋ'εν τον αρχιερεως %αί γράφει 6 
τοιούτος εC τις χρεία ίοτίν• αναθεωρεί %αϊ τους νομιχους^ γράφει χαΐ 
διατάξεις %αϊ ελευθερίας ν,αϊ προστάγματα %αί τα τούτων όμοια,) 

ΡοεΙ exocatacodos primus est protanatariui^ inquit loamies 

Citrius. ex qao liqaet^ quare vocetur Όνοα των i^anuncc•' 

κοίλων ^ Diminiiii quia proximus a primis est et quasi ianua seu 
pnmus ingressus ad exocatacodos. 

ihid, ΰ^ρα την ίζωικηοΗοίΧων] eo qiiod Offidnm adeptaa inter 
omDium aapremoa et Ιξω των ηαταποιλων iodpiat numerari. protecdico 
Tero nondum evecto aiiperiue erat adhuc protonotariag θύρα των εξ %ατα- 
τιοίλων ianua ad numerum sex illorum patriarcha inferioruin attingendum. 
at de exocatacoeUa uberius alibi loquemur. eat et catalogns in Eochologio 
proteGdicnm exocatacoelonim , protonotario reiecto, recensens ulUimini: 
Teram ortainter eo8 lite, pacem, qaam dtiaa, pro libito patriarcha coo- 
ciliabit 

Hinc eTanescunt conimenta lunii, qui de ianua seo thyra 
multa nugatur ex usu non Orientalium sed suo. ait θνραν 
sea ianuam did, quisquis aditum ad iuperiorem praebet; quem 
Latiney inquit, cum Festo admisswum aut cum recentioribtu ad- 
missionalem commode nuncvpaveris, quo fit ut ex protonotario fadat 
osiianum sea ianitorum exocatacoelorum, qms autem unquam aa« 



JN CODINI CAP. I. 133 

divit protonotarium esse ^ρωρόν eeu ostiariumf θ^ρα igitor, 
hoc est ιαηηα, aominatur non quod sit ianitor seu admissionalis^ 
sed quia ^st proximus ab exocatacoelis. iiec est quod lunius a 
Jamssaris eubsidium petat: alii enun nomen hoc non a ianua sed 
ab alio longe diverso vocabulo deducunt, ut in Pandecte Turc. 
videre licet. 

Illud tneuper festiytim est, cam ait protonotani fuisse ut 
quae fm$ α catacoelis vH per catacoelos βά patriarcham affere- 
bantuTy ea acdperet, qiio auctore hoc afSnaas? nam dicenti 
diintaxat si crederemus , omnia crederemus, etiam aperte falsa. 
protonotani fuit curare pittacia, ut inquit Codinus. pittaciaj ait 
Cuiadus ad tit. 57 lib. 12 cod. lustinianei, sunt rationes et com• 
mcntarU annonarum militarium^ eodem nmine significantur etiam 
eiistolaef album^ notaria^ ita in iure civili: hic militaTes annonae 
locum non habent. est ergp ηιττάκιον proprie quod nos vocamus, 
ecclesiastica consuetudine et appellatione , breve (hinc breve aposto- 
licum, «t Germanicum 6rte/ pro epistola, et in Annalibus Latino• 
Barbaris breingerulus ein brieftrdger, seu breOiculum seu breoiarium^ 
unde Gennani suum brevier formarunt, pro libro sacerdotali ex quo 
horae canonicae persolvuntur. occunit haec vox breve aliquoties in 
legibas Francicis et in Synodo Meldensi can. 4. Glossarioin: niV" 
ταχιον pittadum , brevis. Anna in Alexiade sua : χοΐ τα βιβλία εΙς 
μίΰον τηνΜουτα τνοοντί&ετο * βρεβία ταντα η ύυνη^εια οίδε χα- 
λεΐν, Ιν οΐς αναγράφεται τά ίν ετίάβτψ τεμένει οντά κειμήλια. 
haec notavit Pithoeus ad leges Francicas. huiusmodi ergo brevibtis 
conficiendis praeerat protonotarius , et posset forte 6 εΙς τά πιττά- 
Μα unico et etiamnuni ecclesiasticis fuuctionibus usitato vocabulo 
dici abbrmaior vel potius breviator; qua voce utitar etiam lustinia- 
nus NovelL 105. est etiam brevey et per consequeiLs pittacium^ 
inOentarium; quod ab Optato 1. 1 vocatur commemoratorium, .item Ρ 163 
breois: brevig, id est index, auri et argenti Caeciliano iradituTy ad- 
hibiii9 teftibtis, et absolute indicem et summariam rei comprehen- 
sionem significat. inde in legibus Francicis et apud Nitharduia Hi- 
stor. 1. 4 verbum inbreOiare , . hoc est aliquid in breve seu inventa- 
rium reiprre. de pittacio vide etiam Heribertum Rosweidum no- 
etram in Onom&stico ad Vitas patrum. Zonaras in condlii Cartha* 
ginensis Canones: βρέβιον η ίτΐΐτομη λέγεται χα\ ούντομος γραφτή, 
βρεβίω γαρ κατά Αατίνονς το τέμνω ^ ζαϊ βρεβίτας rj ΰυντομία• 

ρ. 4 ν. 14. De origine vocis πιττάκιον baec Moschopulug: jrsT- 
τνχια ^ωριχώς τά λεπτά περιτμηματα των δερματίων^ αφ* ού ήμεϊς 
ηιττάηια λέγομεν. 

Μ ogchopulua mtvviua Dorice pronuntiat, et memhranas siye pelliceaia 
chartam siye pergamenum eignificat. in eodein seiisu audiee vulgus Grae> 
corum λιμηρηνον dicere. nonnunquam tamen diploma tahidaa breve co- 
dicilloa refert; tam(]ue materiam ne conteoipleris | sed in ecriptie lectis- 
que tibi sUteadum. 



134 GRETSBRI ET 60ABI COBIBIENTABIUS 

Etiani Latinae ecclesiae protonotarios nsitatos foit, qui et 
primicerias notariorum; de quo vide Onaphriam in exj^kat vocam 
obscuranmi Ecclesiast 

Sequitor logothdaf qaem Nicetas L 7 renuii a Manuele 
gestarum. Latinis ait esse canceUanum^ qui a canceUis nomen 
l^d>et, ut ipsum nomen satis indicat. erat morigf inqait Ca- 
eaubonos in Flavium Vopiscamy ut prindpum et magutratuum se» 
crka (ita vocarunt loea ίϊΐη de negotiit pro ratiotie muneris quisque nd 
tractiUtari €οηΌ€Μώαηί) in aditu primo vda et deinde cancellos hahe* 
rerd: Graeci hos Oocant κιγχλίδας^ δρυφάκτους, tU et Casnodoru$ 
feneMtratas tantftu. φη vda serOobant^ vdaru aicti^ qui canceUoty 
canceUcaii, vox wm admodum antiqua , nec mtdto (mte Vopisci ten^ 
pora coepta usurpcai. cancdlariorum praecipuum tmmus erat ut ad 
cancellos haererent, aamUnqne$ curareidy etne quid tumultuiy utfieri 
amat in turbaf audiretur protpicerentm simillimim muniis hodie tn cu* 
ria eonm gui ostiarii dicuntur; quare tit re, sic driomine conveniunty 
quod accq>erunt hi ah vstto , illi α cancdUi qui pro o$tio eranU haec 
prigo nomimsy qaod euccessu temporis amplissimae dignitatis tam 
in ebclesia quam iii regom et prindpiuii aulis indicium esse coepit 
vide Onaphriam lib. iam saepius dtato, et Cuiadum in Paratitlis ad 
lib. 1 cod. lustinianei tit 61. 

Hedeamus ad logothetam; qoi a ponendis sen discutieiidSs 
rationibus hoc nomen traxit hinc discussor rationutn a quibns* 
dam appellatar; et forte non male rationalem vocaTens, etsi 
rationalis generali notione quiTb procurator dicitur, ut docet ad 
Lampridium et Capitoliniun Casaubonus. eed nil vetat generalem 
notiQnem restringere, praesertim cum Codinui^ dicat logotbetam 
esse εΙς το λογογ^αφεΐν^ ad conficiendcu et scribendas et discutienr' 
das rationes» taUs profecto neo male nec absorde ratumalU appel* 
labitar, hine etiam non inepte appellabitur λογογράφοςΐ ei eniia 
eius est ΧογογραφΒΪν^ cur uon πάρα το λογογρζίφζΐν app^aretiir 
Ιογογράφος? non ignarus sum qoid in codice lustinianeo lib. 10 
L 1 de logographis decematur, et quid ad illam quoqoe legem 
tradat Cuiadus: sed nos ecclesiasticarum dimtaxat appellationuin 
viiQ et originem hoc loco indagamus et pro Tiribus explicamus, 

p. 4 ▼. 14. 4 Χογρ9•ίχης\ haec de illo AUatiana : ο Ιογο^ίττι^ ^^" 
u^axoav τηρ pQsSlXciv τοϋ άρχίβ^έως^ καΐ cf η Sv γράφΑ δ άρχι^ρΒυς^ 
αφραγίξδται παρ' αύτον, ομοίως %αΙ είς παααν εΐόοδον της έπισαοπής. 
ίοτι δ\ %(Λ $1ς τάς κρίαεις. praeterea %0ατώρ παΐ τον δίσηορ μετά τοΰ 
iyiov άντιδώρον iv τ^ ί%*Χηϋ£οί ^ διδομένον τοϋ Ηατο^κλαατου παρά τον 
αρχιερέως, quale patriarchae sigillum et qualie faerit eiug gubscriptio, haec 
lopa iii τών σημειώσεων καΐ σιγιΧλίων , ex pvbUcis instrumentis et ireotoue 
eigillatis , demonstrant lurb GR p. 236 : ε(ς είδησιν εϊχε το μηνϊ *Ιουνίφ^ 
ίπινεμ'ήσεως ηεμητης » δια της ηατριαρχί'αης %αϊ ^είας χειρός, άπτ^ω' 
ρητό δί καϊ ίίάτβί^ερ μολιβδίνη βοϋλλα , έχουσα iv μίν τφ ίνΐ μίρει την 
^περαγίαν 9•εοτ6Ηθν ηαΧαμαις φ^ρονσα^ τδν Ηυριον ημών Ίησονν Χρι-^ 
ovovy iv δ^ι^φ ίτέρφ γράμματα τύίϋτα ^^Ι^ρμανος ΙΧέφ &εοΌ άρχιεπί^ 



IN CODINI C^. I. 135 

0χο«οβ ΚΠψίας*Ρώμη$ ual οΙ%συμ9η%ο^ χαη^ιάρχη^:^ meiMem Itaqae 
et indictionem propria manu ecribebat ille , noinen bulla eire f igillum indi- 
cabat: baec Tero modo plainbea modo cerea colorie yiridis ftiit. viauii 
plombeam: advert« modo ceream. p. 240: $ΙχΒ τ6 μηνΐ ^lovUm έπινίμή- 
αωςη\ wxl την %ψ£νην η^αβίνην αφ^αγίδα. ρ. 242: §ίχΒ vS μηνΐ Ιου- 
Ιίω έπίΡΒμηβίως ij, ύια της ««τριβρχιχης nal d'i£a$ χΒίοός^ χαΐ την 
νονή^η αολιβδίνην fiovXXcev, ρ. 256: έν νηομνήμααιν |χτ(^#ττ« τζ 
ύννήϋΉ διαμοΧί§δον σφ^αγίδι Ιβίβαιωϋ'η^ καΐ imdodi/i μηνϊ 'lavovit- 
ρίφ ίηινψηϋίως ια', hovg ,ςφλς'• anaum porro ηοη apponebat patriar- 
cba; hic ceo exemplo tantom adiongitur. et p. 259 1 τν Sia μολφάον 
ύφ^αγιδι έπιΐίτΜη %ul imSo^ μηνϊΝοψβ^ίφ ^πινίμησιως ut ίτονς 
'ςφλζ. est inenper alins Cantacazeni de sua coroDatione loqaentis in- 
Ngnislocnji, 3 36: ηατ^ιά^χη$ dl• intl την άξ£αν άμ$ί§Ην ovh Ινην^ %U 
emvoxsQCv τ% πΒ^ιέϋτηα$τ6 ϋχήμα^ %αΙ iv τ« ταΓς ύηογ^^αφαίς ήε^Λ- 
νίφ χ^ώματι ifQ^o. eolore inter eaeruleum et viridem medio unu eaU 
Caeearum yidelicet more. gradoa enim bic est Inter colorea atpriiDaeeit 
parpareae, tum ruber sire flafflmeiu, tertias Tiolaceus, quartua caenileiUy 
deinde rabyiridie ατβ caeeiue; sequitur yiridii panu , qoi praeinoa, quem 
excipk dtrinue etc. de qnibus c. 3« 

p. 4 V. 15« Addit Codinus eiusdem logothetae fuiese τάς δημο^ 
iUa%ag »<Λ άρχονιίΐίΐας vno&iasig λογογραφεΐν. Iimiiisvertit: logo^ 
theta ratiomlnju et quidem ratiomlnu ad p<φultim principemque sacer- 
dohm pertinentUnu praeicribendi^ praeest male: vertendum eiiiiii: 
L•gotheta praeesi discuUendis et conscribendis ratiombus, tam quoi red^ 
dunt φη ex plebe quam qui ex ordine tcdesianicfK 

Exstat apud loannem Citrium qaaestio, Iv χοΧς αρχοντί" 
ηοίς ίχχληΰια^τικοΐς άξΐΰίμαοι τΙς πρώτος καΐ τΙς δεύτερος etc 
responsio est: primus est magnus oeconomiiS) secundus magnus 
sacellanus etc. isti enim, et alii qoos Citrius commemorat^ ha- 
bebant αρχοντικά αξίωματα^ horumqae negotia sunt et appellan- 
tar αρχοντίΜΛ νπο&έύεις, non autem illa tantum, quae ad ipsum 
patriarcham seu episcopum pertmeiit 

ihid, Optime interpres τονς αρχοντικούς ad ordioem ecclesia 
aticoiii pertiaere aeetimat : quo frada vero noo apposnU. sunt igitar αρ- 
χοντικοί^ qui habent όφφίτμα αρχοντικά eccleeiae CP clerici ; quos lue 
GR p. 215 et 269 Tocat δίϋποτι%Όνς άρχοντας^ eo quod patriarchad obee- 
quio mancTpati (ia enim δεαηόνης eet) procerum ecclesiae eupremum attiii'- 
gant gradum. νηό^εσις porro non radonem aed negotiwa iodicat Simoa 
PortiiM: ύηό^'Μΐς^ νλη^ '^ηοτΜίμενον. 

Caeterum infra c. 6 ita describit Codmns magnum logothe- ρ |5^ 
tam ut prorsus in cancellarios nostros descriptio illa competat; 
ait enim magni logothetae esse eurare imperaioris mandaia et Utera$ 
Hd reges suUanoi et tofmchai. 

ib. V. 16. Postlogothetam adest cangtniiut; qaem Bonefidios in 
lore sao (hientaU vocat castrensemy male: nil enim lod caftreiut in 
ecclesia et eodesiastids officiis. dicitur ergo carutrinui qaasi ΰοη^-- 
9triui a camMtro. iu^i erat ilg το χάνστριον, inquit Codiniis, tit 
canisirumj xai Blf τ^λΐάοΰειν τ6ν αρχιερείς, dus etiani munus erat 
patriardiam seo episcopum, quando yestes in re divina peragenda 

\ 



13β GRETSERI ΕΤ GOARI COMBIENTARIuS 

matandae erant, adiuvare et indaere nna cnni hieromnemone: sic 

enim loannes Citrius : hieromnemonis officium διαχόνω ίξ ανάγκης 
ηροαηχΗ , ίπε^δη αυννπονργος ούτος ίΰτι τω κανΰτρίΰΐω εΙς το 
ηεριτι&έναι την ΐεράν ατολην τω αρχιερεΐ μ,ελλοντι Ιεροηρακτεϊν• 
itaqae camtrion nihil aliud videtur hic esse qaam yestiarium seu locus 
vestimn eacrarum, et ipse camtrinus nihil aliad qaam is qui inter 
palatinas dignitates appellatur vegiiarius. fuit et in Romana ecdesia 
peculiaris vestiarii dignitas et ofBcium, ut ex Anastasio Bibliothe- 
cario docet Onuphrius. In Turcograeda foL 285 dicitur %ανύτρί^ 
ύίος, qui in liturgia tcMt το τιάνατριον των θυμιαμάτων ^ quod βξο 
turibulum interpretor^ inquit auctor. at inscite: qais eniin unqnam 
audivit χάνΰτριον eese tunbulum? nisi forte etiam canistrum sit turi- 
. bulum : nam a canistro eeu diminutivo camstrio fit canstriim per syn- 
copen, idemqne est quod κάνεον^ contracte κάνουν^ ita ut ηανατρί- 
ϋιος integre sit κανίΰτρίβιος 9 praefectus canutrio gea canistro; cuios 
praefecturam extendit quoque luuius ad penariaM, at nobis , et ipsi 
etiamventati, nisi fallor, eatias videtur eanstrisit offidom vestiaiio 
circumscribere, ^t can$trii nomine nihil aliud accipere qaam locum 
ubi vestes pontiiicales asservabantur, uno verbo vtstiarium. 

p. 4 T. 16• 'Μίνϋχρηνϋίος qnoqae , nec non τιαστρίνοιος et τιαϋτρην- 
€10$ scriptam reperies , ac pro Tariis Graecis cbaracteribus Latiais qooqoe 
Tarie redditum. sensus reqoiratar , ubi vix iuvat cbaracier. %ανβχρ£αον 
άπο τον ηανατρίον dictum video ; κάνστριον vero panU benedicti lancem^ 
Tel potios tnris arcuiam^ Tel denique canhtrvm recipiendis patriarchae yesti- 
bas idoneum interpretor : %uvovv enim idem qnod ^rtt^axtov yasculain apud 
Nicetam , pro yanislectionibQs. Allatiana (et M) de canstreneiot 6 καν- 
cxQTivuioi άΙΧάα9ων τω άρχιερει την αύνοϋ ατολην ^ %ρατό5γ ό^ χαΐ 
τον Qvaiaxov iv τ^ λειτουργία ^ mcI τον αέρα (yeluai calicis et disci) 
iv rr/ οεξιόί αντοϋ χειρί^ (αντίξων κα\ το ύδωρ εΙς τον λαον iv τφ 
τρκχδιηω υμνώ y αρατών de %αϊ το ηιβώτιον των αρωμάτων ^ ΐΜ&εξο^ 
μένος %αΙ είς τάς %ρίαεις• 

Referendarius α τφτβηάο nomen trahens hodie etiam in ecde- 
fiiae usu manet: ndttebatur ex ofBcio ad imperatorem nal εΙς 
μεγαν£ρ%οντα• male Iiinius ad sacerdotem maximum: nam 6 μέγας 
άρχων dignitas erat palatina, ut clarum ex ipso Codino c 2• 

ib, y. 17. Suldas: ξεφερενδάριος^Ρωμαϊηον αξίωμα ίατιν^ ηγονν 
άναφορενς. Nicetas in Alexio secundo: του πατριάρχου ατείλαντος είς 
την δέαποιναν τον εαυτού νηηρετην^ ος ix τον προβάλλειν εΙς τά 
αρ)^εια %αϊ διαπο^ρΟ-μενειν τοις βααιλεϋσι τα βουλητέα καΐ τάς άηο- 
τιριαεις ί%εΐ%εν aV'd'tg μεταφερειν παλατινός ωνόμααται, AUatiana: 6 
^εφερενάάριος αποστελλόμενος εΙς {άρχοντας ν,αϊ Μ) μεγάλους άν&ροά^ 
ηους μηνύματα παρά τφ αρ^^β^^ εγγράφως %αΙ άγράφως φέρει^ «β^β-* 
ίομενος καΐ Βίς τάς κρίαεις. 

ib. ν. 18. ο ύηομνημαχογράφωνί Latine a coftimeiitam» seu 
c(mmentarienn$ , scribejidis commentariis praefectugy qui Graecis etiam 
νπομνηματογράφος et κομενταρίΰίος. nom^ ofBcii non. tantum 
ecclesiastici sed et politici, saltem apud Lattnil, <1b quo miilta Ba- 
ronius ad Martyrolog. tom. 27 die Martii. Bonefidius vertit aduariuttL 



ΙΝ CODIKI CAP. Ι. 137 

ρ. 4 ▼. 18. AUatiana : 6 ύπομτημ€ετον(^άψος ΐίοί^εζόμίνος flg 'ψή- 
φον$ ίηια%6ηων , χαΐ γράφ«( , ηϊ τι, ctvtov οοίαωαιν άΧηϋ'α ς (οΓ ά^- 
XiiifBtg Μ. qui addit : iatt ol• οΙ'Λέτης της δευτέρας ηεντάδος,). loannes 
Citri eplscopiM in Resp. iurie GR 1. 5 : voaovrzoq μέντοι τον χιχ(^το<ρν•- 
Ιαηος η άποδημονντος άντ hfCvov χφ νπομ^ματογ^άφφ ccvitxai 1} 
§%9•εσις %αΙ άνάγνωαις τωρ του χαρτοφυλατίΐτίοϋ αετι^έτου νηομνημα•' 
τιομών• ex quo eius mnnaa chartophylacia officio Tidetur comunctum et 
operae eUam habere connexas. 

Porro loannes Citrius in 0ius responsis alio ordine coHocat 
et enumerat has ecdesiasticas dignitates, nam post exocata- 
coelos primo loco ponit protonotaTium , secundo υπομνηματογρά-' 
φον, tertio logothetam , quarto canstrisium, quinto hieromnemona, 
qui apud Codinum pnmus est inpentade tertia, sexto referendariuin^ 
qui in pentade secimda quartimi locuni tenet 



c Α ρ υ τ νπ. 

ρ. 5 ν. 1. Χ. ertiae pentadis primas tenet ο tsQO μνήμων^ qai 
Bonefidio tacrorum mmmialis et uno verbo tacnmfmw^ lunio deterius 
sacrorum praeMuL ego Graecum retinendum censeo , quaodo nulla vox 
Latina satis apta suppetit 

t&td. Allatiana rureus: 6 ΐίρομνήμωΐβ %ρατών Iv τ^ nocQccSoosi 
(^cpv7iM%y M) ovtov τον %ώ9ι%α (το novraiuov Μ) της ί%%ληα£α^ 
ρονλλ(ύ^έντ«' παρά των τιληριπών ηοΙ του άρχιερέως ^αβαΧάντιον. κοϊ 
sl μίν ου% ^ύτιν ίχίβαοΛος^ μάλλον ίγ%αιν£ξίΐ έτιτίλησιαν νέαν* σφρα- 
γίξη δΐ %αϊ άνοίγνώοτας. hunc Graeci volunt esse diaconuai , cum snb- 
eenriat pontifici , cui diaconi ex oflicio debent minietrare• vide Citriam apte 
et erudite de hoc diesereatem loco aaperiori nota citato• 

De eius offido haec Citrios. hieromnemoms officwm ad άίο- 
canwn neeesiono pertinet. nam kic simul eum camtrim tukservit 
induendo sacris vestibus sacrificaturo pontifid. ii vero hieromnemon iit 
sacerdos^ sdo nomine ίερομνημονΗΐ neqtie enim ei licet Iv ταΐς ύπηρΒ" Ρ 165 
ΰίαις των αρχιερατικών ΰτολιΰματων διακόνου τάξιν τηρεΐν, vide- 
tiir dicere Ueroinneiiiona pontifice sacris operante non posse diaconi 
officio fungi ^ si sit sacerdos , et sic solo nomine hieromnemona esse. 
quod Citrius hausit ex recentiorum Graecomm erroribus , qui repre- 
hendunt Latinos quod in eorum ecdesia sacerdotes saepe fungantur 
munere diaconi^ dum sacrosanctum missae sacrifiduiii offertur. ύη- 
probeprofedo^ inquit Manuel Caleca contra Graecos 4 21: ijgnorant 
enim, quia U quidem qui quod maius eet habetf etiam quod minus esi 
eiusdem geiieris habet necessariOy non autem € converso. homo enim ratio- 
nalem habens animam ientibilem quoque et vegetabilem stib ea habtt: neque 
tamen, qaat vegetahUi amma utuntur^ sensibili etiam ei raiimalijioti^ 
uniuu atque itidan in aliisj sive humana mt divina inspicere qui$ 



138 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

veUL nempeetiomimuysecundimhimdnempTimiutexiiUntd 
Mocerdoi^ nonideoy quia mnistri L•!ήium et mnUterium peda aMuendo 
mongtramtj $aceraMi confudit arainem, et hic igitur iacerdo$, qwmiam 
tnferiorif saeerdatii gradus in se ipso coMuiy eoiutat quia ommbus quat 
subse iuntlegitim» tiUtur. haec praedaxe Caleca| apud quem plara 
legesy sivelis. 

Addit ad extremum Citrina iniiisfe fiuxre illos pontifices, 
qui hieromnemoiii teetunonia de vita et moribos ^onim qoi ad 
sacros ordines adspirant discatienda et eYaminanda tradunt : hoc enim 
pertiiiere ad officium chartophylacis. 

Codious haec tria hieromnemoid tribuit, βΧίτνηι» χάς ίυχας 
οπίύ&εντον αρχΐ€ρ^ω;, videre ν<Λα^ hoc est iuffragia^ m dectii^ 
nibusf ρση€ sacerdatem wmmum^ vel a tergo eumnu sacerdotis, 
hoc est patriarchae; deinde χρατην τον hf^qovwc^ov^ habere itu 
coUocandi eUdum in throno seu, ut Tulgo loqoimar, iwthronuandi; 
tertio χρατεΐν »al το %οντά%ιον της χειρ^οτονίας^ habere etiaiii ius 
auepicandi seu canendi contaciitm tn urdinatione cantari cmtuetuwL ita 
qnidem Iiinias, cui, quod %οντάκιον eanticum interpretatiir et hic 
fol. 10 et foL 114 9 assentiri prorsus non poesum, eaniieum enim ge< 
nerale est: quicquid eoiiii caoi potest, id utique recte did potest 
canticum, at novtaniovesi peculiare qaoddam genus, ut patet ex 
Graecorum tibris litualibus, sicut et apud eosdem ειρμοί j troparioy 
cananeSf odatj theotodaj βηχηρά^ κα^ίΰ^κχτα^ προοόμοια etc pe* 
culiaria quaedam sunt ecclesiastici ritus modulaimiia; quemadmodum 
etiam apud Latioos venus^ versicuU, anliphoiuUy graduaUf iractus^ 
sequentia et similia tam m diyino missae sacrificio qaam extra in pre- 
cibus ecdesiasticis usitata. qoare per generalia Yocabula tdonee non 
exprimuntur. 

Secando vehementer dubito nnm βλίτναν ίνχάς sit illad qaod 
Tult lunius: nam ενχάς pro tuffragiiM acdpi apud Graecos^ etiam 
recentiores, nescio num exemplo aliquo demonstrari queat Latine 
quidem vulgo acdpimus vota pro suffiragiu : eed nesdo num Graecis 
haec notio recepta' sit; certe vix credo. et quid tandem illud esty 
pone sacerdotem vota seu suffragia inipicere? nLsi istud οηιβ&εν usur- 
petur pro post^ ut sensus sit, post pontificem inspid suffiragia, quae 
Graeds et ipsi Codino passim ψήφοι j ab hieromnemone. nec per 
ευχάς intdligi arbitror τάς ίγγραφάς των μαρτύρων ^ scriptas testiuin 
depoeitiones de vita et moHbus ordmandomm, qaaruin examen ait 
Citriiui commiesum ex impentia aliqaorum hieroamemom. in eam 
igitur senteatiam indino . ενχάς signiiQcare apud Codinum preces seu 
precationeSy eumque nihil aliud vdle qaam hieromnemonein tanqiiam 
diaconum pontifid in liturgia sacras preces redtandi pone assistere, 
eo modo quo etiam apud nos diaconi adsistere sacriiicantibus et pre- 
oGB quas redtant aspicere et folia itidem vertere soleDt 

p. 5 T. 1• Qna de caiua tov xwSina %^ς ίκίίλψιίας penee se tenet, patri • 



ΙΝ CODIOT CAP. Ι. 139 

archlcam videDcet cerimoniale rel eaehologiiiniy oratiomim proflnptoaiiiuiiy 
iit qnae font ageoda dioendaTe eoggerat. 

Enthronismas seo enthromasmiis et iiis cordacii in chirotoiua^ 
Iioc est ordinatioiie eeu maugarationej distincta simt a priore 
munia. 

p. 5 T. 2. Rdiqniae eob altari recondltae In ecdeelae consecratione 
iw^QOviiovtoaf teete Buchologio in eodem offido• ipee epiecopae conee- 
oratione peracta eedene ciiiB presby tem ip ϋννΟ'^όνω , tn throno aUar^ 
dreumambienie , nirsns ίνϋ'^ονίζετοα, Tel iv9'Q0ViatsTUu idein demum ad 
praeeulatom primum evectu8,conce8eamque eedem recenter occupane, ye- 
naa ivii-Qonaistuit nnde Cedrenna in Conatantio τορ μίν inquit ΠανΧον 
iioQifsiy x6v Sl MuHidoviOv ivd'(fOVKitsh lego qoam dilucide lorie GR 
p• 431 ίρ^'ρονιομόν pro sportida , quae p«ndebatar ab episcopo pauperio- 
libue clericis, quam m soliom coUocaretar : satias tamen asseram vel fiteraa 
eccleslae coneecratae , vel similee ipsiiu episcopi consecrati testes , yel deni- 
qae ipsnm ordinandi epi^copi ac in eoliaai collocandi ritam esse ίν^'^ονι^α- 
αμόν» ea de cansa obsenro hieromnemonem adhuc tenere, prout eubditar• 

Ex his quae de contaciis et ενχαΐς diximus, quivis eruditus 
nullo negotio iudicium feret de illis quae commentatur in scholiis Ρ 166 
8ui& lunius fol. 248 y^ 249 : quotiescunque enim contacium cantionem 
seu cantationem vertit, toties hallucinatur, nec ullo ex loco Codini 
veriim et solidam errori suo patrocinium myemre potest 

Adscribam hic Ancomtani cuiusdam origine Graeci iudicium de 
contacio, cuius tam frequens in ritualibus Graeconim libris et iii 
Codino mentio , qui super bac re rogatus hunc in modum jrescripsit• 
%οντάκιον non Latinam vocem $ed Graecam esse arbitrorj licet ver- 
fiactdam, κοντίν emtn kodie Graecis est το β^οιχν, το ΰνντομον καΙ 
ύνν£0τ«λμένον y id est brevey compendtanum et cmtradum. proinde 
α breuitate cantici$ eiuicemodi nomen inditum puioy non quidem quod 
omnium brmtsimaf sed quod irder brmstima siriJt. huiusmodi vero 
nomenclatura mUli mvra videafur, cum in Qraecorum ritualilnis huic 
iimiles mtdtae reperianturf imo etiam fumnullae voces quae vd Latinae 
omnino $unt vel Latinis affines et ah illis quasi dedudae; cuiutmodi 
sunt ωράριον^ μανουάλιον , φακέλλιον et «tmt/ta. quin etiam η ί«η- 
pora et (utatem τον ποιητον των κοντακίων scrutemuTf ηοιηεη.τοϋ 
κοντακίου haud intoUnt vidώitury eum Romanus diaconus Emesemu^ 
ut L•betur in MenaeU Graecorum mense Octobri die prtnui, primus 
των κοντακίων auctor et concinnator Anastani imperatoris aetate^ id ^ 
eit drca annum domm quingentesmum, florumt, quo tempore pene 
^Curruptiu et, adulteratus erat Graecus sermo^ ut hoc idem nomm 
oitenditfit dusaetatis locaUo. et haec quidem recte ac docte Grae- 
CU3 iste. 

Caetenim κοντάκιον adhuc unam, notionem sabiectam habet : 
eignificat enim etiam librum eeu volumen seu codicem. Balsamoli 
ad Marcnm patriarcham Alexandrinum Reepons» 6: ίχοντες των 
ΰννη^ων αγίων ενχών απαράλλακτα, ως μεταγραφεντα ίκ κοντά* 
κΐων καλλιγραφηϋ^ίντων, διοί γραμμάτων "ΕΙληνικών. «V^otffftovv- 



140 GRETSERI ΕΤ 60ARI COMMENTARIUS 

αως trahitiir a ΟΛοοοαϋο ad kanc notionem coofadoii de qao Codmiis 
c. 7 ψάλλοντες το χοντάχιον: nam liic eontaeion non est codex sea 
Yoluinen seu liber, sed odarium sacniiii, nempe iUad cuiiis initiiim 
9} ηαρ^ίνος ύημερον. sic apad Citiiiun ia Besponsis ad Cabaalam 
{άρχων των κονταηΐων) per contacia non codicis sed sacras odas 
acdpe. in nostro tamen proposito noQ iniiuia dubitari posset num 
con^cion libruin an odanum significet: yidetur enim το ηονταχίον 
της χηροτονίας esse liber ritualis, m quo ordo chirotoniae seu sacrae 
ordinationis insit, quem hieromnemoii teneat nilul definio, sed 
eolum suspidoneni meam promo. haec de contado^ quod faepius 
nobis occurret 

p. 5 v. 2. x^ xovtdniov xitQmavias] ordinationuM amtuum ordi•* 
nem ae earum ritwilem librwn: iliom enim xorraxiov hic manifestat, 
quamvis alibi Ubntm missalem τοί^ζο iodicet, yel etiam brevem moduluin 
inter offida divina decantandum , de qao nos abnnde in Euchologidi• 

p. 5 V 3. Secundum locam m hac tertiaPentade obtinet ο ini των 
γονάτων^ minister α genibus^ ήρεμων το ίπιγονάτιον του αρχίΒρέως. 
appendens genuale painarchae seu summi sacerdotis, ita Iimius; qui 
etiam To ίπιγονάτιον vocat instratum genuumf guiti, ut inquit^ cum 
patriarcha orcumferebatur , ut perpetuum ipsius ad fundendas preces 
officium signfficaretur, mystica explicatio, eaque propter pulclira et 
. festiva. forsan idem mysterium significatur per pulvinam, qui prin- 
dpum genibus subiid et in eum usum drcumfem consuevit 

Addit Iimius : hoe autem Iniyovatiov appendehatur nm patri^ 
archacy sed pluteo seu pegmati tn quod procumbere solebat waJtwrus^ 
'ut magnatibas fieri solet ntirum, gi ita est, appellari ίΛίγονάτιον^ 
non potius Ίϋπογονατιον, logi meri. imyovcniov , quod in ritualibus 
Graecorum libris etiam ύπογονάτιον appellatur, ima est ex vesti- 
bus quibus episcopi sacrifidum peracturi induuntur, dependens a 
lumbis super genua; unde etiam $upergenuale noininatur. qui igitor 
pontificem hoc Ιπιγονοτίω ex offido amidebat, is erat ό ΙτΛ των 
γονάτων, 

Adscribam verba Balsamonis , quibus impeiitia lunu proscribe- 
tur. exstant responsa quaedam Balsamonis tom. 1 laris GR ad non- 
nullas quaestiones^ inter quas et haec foL 381 9 an licite sacerdotes^ 
ψίΐ kegumeni seu antisiites sunty item protcpapoM et episcopiUf epi- 
tnaniciis et epigonatits condecorentw, respondetur: των Ιπιμανιχίων 
καΐ Βπιγονατίων ηρωτάτη Ινδυμενία μόνοις άρχιερεϋοι πεφιλοτΐ-^ 
Ρ 167 μ'η^^aly iacratissimui epimaniciorum et epigonatiorum amtctus solU 
episcopU conceisut ed tanquam figuram domini et serOatoris ttostri dei 
lesu Chmti gererUibuSy et hinc etiam peccata remittenttbus y et alia 
ad mitationem Ckristi facientibus quae sacerdotibu$ iwn ηΰύ concessa. 
quare neque epimaniciorum neque epigonatiorum amictu insigniunturk 
nam epimanida typus sutit mnculitrumy quibus Chritti manui co2/t- 
gatae fuerunt quando ad passionem tendebat. epigonatium autem {su- 
pergenuaUvocat tnterpres) figuta est lintd^ quod induit dominut am 



ΙΝ CODINI CAP. Ι. 141 

Hic^ulmvm peiei latiL ^iemadmodum igitur episcopU non concedun• 
twr ea {ndtmenta quae pairiaithis concessa suntf ut saccu$ et pofi/- 
statarimy venis crudhu tmdequaque conspicua^ ita nec ea privi/egia 
ψίσβ ^seopii eoncena mmt ad sacerdaleM tramftrn posnmt, haec BaU 
samoti. ex cuius verbis liqaet epigonatium episcopale vestimentum 
een ifidamentum esse^ non autem id quod lunius lectoribus ven- 
ditat 

p. 5 T• 3. ifnywatioif ornamentnm eet ecdeeiasticum , plusquam 
palmare , et qaadrum , ez angulo et fune eerico zonae appeneoin, ac geim 
einietram, unde illi nomen datum, obambrans, at eccleeiae gponsum gia- 
dio saper femur accinctum et armatum adumbret; eiueque soli pontifices ac 
praedpua dignitate praeclari nacti sunt luum ; et ab eo , qui pontificum zo- 
nie amgit minigter , 6 έηϊ^ yel nt alii, v«o t£v γονάτων appellation^m 
hic accipit de qoo AlJatiana: i ^6 γονάτων^ oray άΐλάσσονσι, vov «ρ- 
χιερέα^ φορ^Γ αντφ χ6 νηογονάτιον ^^ χρατών Οΐ χαΐ τον 9ΐΰ%ον iv %^ 
UitovgyCqi δι^ομένσυ «αρ' αύτοΰ του άγίον άρτου τφ Χαω, 

Vocafxir etiam γονατιον quasi genuale, Cabasilas in Glos- 
sario: καΐ τύπον τινά ^ομφαΐας περϊξωννύοναι αυτόν, το Aeyo- 
μενον γονατιον f δ ηρος ίίχημοί ξίφους έύχτιμάτιαται» 
iUd. Ιπιγονάτιονί alias νηογονάτιον• 

Lepidiim et risu dignnm arbitror quod Salomon Sweiggeras, 
praedicans Noricus , 1. 2 sui Hodoeporici c 62 vestem hanc vocat 
πωγωνάτιον^ a pogone sen barba• ita pogonati nostn nu^piam 
barbae suae oblivisci poseunt 

ih. V. 4. Tertius in tertia pentade est 6 hvl των δεηβεων, 
magUter libellomm mppliciumj inquit lunius, sen praefechis svppli- 
aitionibtu: huius erat pro irduria affecUi accedere imperaiorem. 
non meminit liaius functionis Citrius, nisi forte apud Citnum le- 
gendam ait ο htl των δεηΰεων pro ο ^l των χρίσεων y qaem 
ipse undedmo loco ponit. nominat initio Codinus τον ΙτεΙ των 
κρίύεων^ Hcet eum postea in nuUa pentade coUocet, si tamenpri- 
mus officialium index est Codini. 

Deeet in AUadanie hoc ofticiam, ut et eeqnens, accensi eccle* 
eiastiei eilentiara quietem et ovdiQem in secnetb , hoc est pontificiie tribuna- 
libne, indicentis. 

ib. V. 5. Quartus est <f Ιπϊ των ΰεχρέτων, quem secre- 
tarium dicere liceret, nisi secretarii vox usu recepto iam actuarium 
sea scribam sai notarium significaret. at noster iste 6 ΙπΙ των σ5- 
%ρίτων alrad mimus habebat: erat enim institntus εΙς το ηαύειν 
τον λαον ίπΐ το κρίνειν, compescendo populo , ut iudtcia habeantury 
inquit lunius, perperam. verte: eiu$ qui secreto pratest tnuntis est 
ut, dum iudicia L•bentury populum in officic conttneat^ nimirum iit 
silenthmi servaret nuUasque turbas cieret; quod munns olim erat 
velariorum et eancellanorumy ut supra notavimus ex Casaubono ad 
Augustam bistoriam ; ubi etiam .dictnm secreta vocari loca ubi de 
negotiis pro ratione mimeris qiiisque aai tractaturi conveniebaDt. 
inde in Ittie GR aliquotiefii ΰεκρετίτ^όν αξίωμα, ώ'§ηϋαβ cmaUz 



142 6RETSEBIET60ARICOMHENTABIUS 

rive ienaUHa. bliic el palatina dignitas apud Codiniim p. 10 8 
c £ προτναΰψιρήτις^ vox ex Graeco et Latino compacta (proU^ 
Heretarium aliqui nondnaiit), longe diversiie ab isto nostro qui di- 
dtur ό ίπϊ των λεχριτών ί nam ille iadex erat, hic iadicum et se* 
natus admmieter. quare ut nomine ciim Latmis Graed conyenianty 
aeutro tamen modo conveniunt re significata: Latiiiis ewnisecrtta^ 
rius iam vulgo est actuarivs seu icriba ete. etsi hac notione vox^ 
haec apud Graecos quoque occurrat) qid et hanc α Hcretis eaam fece- 
runt etin uiiain conflanint, αΟχρητις vel αΟχρητης, apud Ci- 
trium tenet ό hd των ΰΈχρίνων lociim dedmuni• αΰηκρηχε^σν 
apad Cedrenam in Iffichaele imperatore est curia sea locns secre- 
tioris consilii, vel locns ubi gecretarii conveniunt in Pseadocaro- 
lino opere de Ima^iiibus 4 9 unica dictione ocbarrit A$ecreta. 

p. 5 V. 6. Sequitur qmntos & inl της Ιερας χαταΰχάΰεωςρ 
frarfectui sacro ccnsUtario^ ait lunius. rectius in lure GB Yratje• 
ctu$ sacrae stationiy cuius est Ιντος τον βημίχτος^ intra tahemacu-' 
lumj intra aUare φηαη, εύταξίαν^ rectum debitumque ordinei% 
conseryare inter ministros et alios. errat enim lunius ^ qai praefecti 
huius mimus alio trahit. at locit illi$ Mecrdioribut | inquit luniusy 
iudices ad tribunal conriHo capto vemebantf ubi wdinem U qui proxime 
sequitur proeurabat , S in\ της Ιερας χαταύτάΰεως scilicet 

ο in\ της tsQug %ϋετιχστάαεως] ή , at coneeotit Allatiae , idem qoi 
ΙπΙ ευταξίας fuerit, de illo haec eiua mss: ό έπϊ ίνναξ^ίχς ΐαταται %αϊ 
δέχίζαι τονς άρχοντας καΙ στη%ε% αύτονς %ata την τάξ^ν^ μάλλον 
dh %άί νά χαϋΊάουν. addunt alia: νά ορίζουν tva ψιλο%αΧΛνν %α\ 
νά πλννωαι τάς ηανδ'ήλας• νβηιπι nominnin omieso discriniine, dicen- 
dum manifesto ήερί του ini της tεQάg χαταατάαεωςι de qao non Alla- 
tiana'fiM, sed AUatiiipeiaemanua, ubi de recentiornm Graecorum templii. 
ne iiiiiiutri, qaiut plarunam iuyeoesfunt, ad ladendain proaiptiy ineptiaa 
agant et rUom excitent, praefectiu illif inl της ίερ&ς ηαζαστασεως^ praC' 
feetMis sacro eonsittorio ia lure GR, et Gretsero prarfecttu saerao stationij 
quam rectei ipsi viderint. ego rerterem moderandis morilnu rel dirigen•' 
JUa ritilnu sacris ao eoruUtutiomlma ^ ex recentiorie lioguae Graecaepro- 
prietate, ia easiquidem ηατάατααις non est statio^ eed ipea hominie coa- 
dicio, ritne, ordo, congtitotio et morefl: hinc hominem dicuot άιιατάατα- 
τον ηοα qui non etat, eed qaiimprobie iiuukisque moribiu eet. sic cum vi- 
deot aliqueiD nulla discretione praeditoiD , qnasi admiratione ducti ίδε κατά- 
ατααιν^ quod alii ουατααιν. neque aliod nobie innuitQuodapad^Cyriilam 
8cythopoHtanQiD in yita 8. Sabae legitar: ϊχων με^ αυτοϋ οευτερευοντα 
της των %oivo^ia%&v ηαταστάοεως φροντ&ων , habehat seeum praefeeU 
otcet gerentemf ctu coeno6ttict ordinis eervandi ewra commteea ett. et 
infra: αναγκάζεται άΐ την άτίαταστασίαν εΙπειν φρατρι^αάντων ίξψιοντα• 
etrarsum: του Βαβιλέως *Αναβταοίου αφοδρώς άγανακτονντος^ %αϊ ηά- 
ϋαν την χατά ΙΙαλαιστίνην έτιχληαιαστιηην ν,ατάοτααν άνατοει^αι %α\ 
ανγχέειν πειρωμένου. et : τον την ϊίνωαιν ηαϊ είρήνην των &ι%λησιών 
ϋυγχέειν σπουδάζοντος ηαϊ ταραχής %αϊ άιιαταβτααίας τα πάντα πλη- 
ρώβαντος. et hypotypoeia StadU: υηοτνπωοις συν Ο-εφ %ατααταβίας τηβ 
μονής τον Στουδίων, ένταξε porro αοη tantom boniu ordo est, eed 
moree componti recteque constitoti, quemadmodum oppositom άταξ(α male 
morigeratoe notat• propterea vt iayentutifl impetus compescerent et immo- 
deraUMittvenummoreeirenareiit ac turbb rizisqae modam ponerent, τύν 



ΙΝ CODINI CAP. Ι. 143 

Μ τής tsifug xataetauems Ιη beraate, ad sacri altarie lati», eonedtae^ 
niDt, qaiiuT«nefi irrequietos et fadlee , ena aactoritate eedatos, ab iniuriia 
«t contentionibus et indecorie actibus ad bonam fragem redaceret. noa pla- 
cet? sit ille in rebuB sacris dirigendis praefectuB: id namqae illi incumbe- 
bat, Qt ex praescripto et eanctornm patrom eancitis res divina perageretur, 
caveretque ne quis extra praescriptog limites pedem efferret. haec ille. 
placet prae gecunda prior expoeitio : ut enim prior i«l των ύ6%ρέτων in 
ladiciis ordinem et quietem , ita hic in eacro tribonali morum compositionem 
indicit; necinl xCv σ^χ^θτωι^ legee ponit, nec hic patnim eancita, niei ad 
modeetiam spectent, obeervanda proponit. Regia anperiua allata: ό Ιηϊ 
της [squg καταατάύε<ος $1$ τό ηοιεϊν n^zaifav% 



c Α ρ υ τ νια 

ρ. 5 ν. 8. Jt rimas in quarta pentade obtinet ο "όΛομφνηύχων^ Ρ 168 
mmatar^ inquit lunius, εΙς το ίν&υμίζε^ν τον αρχιερέα μυύτιχώς, ego, 
81 usns ferat, maiim suggestorem: nam νπομψνηβχειν est MUggerere, 
menti subiicere^et nt Codinos loquitur, ίνΰν^ίζειν^ quasi aliquid in 
mente pcnere ; et est quiddam restrictius minusque fusum quam mo^ 
nere: nam et memorem monere possumus. videtar ergo officiuni 
tov νηομίμ>νη άκοντος hoc fuisse, ut patriarcbae sacrifiicanti vel 
verba ad populum facienti adsisteret, eique, si alicubi memoria la- 
beretur, mysticef hoc est clam, occulte, suggerendo subYeniret si 
quis hoc offieiiim etiam extra templi ady ta proferre et efferre velit, pu- 
tetque τον ύπομιμνηΰίΐοντα fuisse similem illi qui inter o^Qcia palatina 
a Codino c. 2 p. 11 17 appellatur ο ίτΛ άναμνηβεων, qaemque La- 
tiiii α memoria seu magistrum memoriae nojninant, cuin eo non con- 
tendam: neqae enim a vero alienum est hoiusmodi of&cium faisse 
m ecclesia Cpolitana, non modo intra sed et extra templum. in 
Concil. Lugd in epbt ad Greg. X vocantur oi ύπομψνηβκοντες 
rememoratorii, 

AUatiana: 6 ^ομψνήύΗων δεχόμενος τάς 'δηομνήαις των itno- 
μντιμάχων (oommendationes memorialiiiJii) των αρχομένων iv xy κ^/- 
<tsi' κάί αναφέρει τψ άρχιερει %αΙ τφ χίτ^ρω. υπομνήματα noti ipon" 
aum coflimenlaria.exponere , cum Regia scribant h ύπομντιματογράφος εΙς 
%6 ^ογ^άφειν τα ύηομνήματα• comfflentaria , relictis memoriaiibuSy 
non BUiit hic ooniidenda• 

\ ι6• V. 9• De reliquis haiiis pentadis nulla est difYicultas; 
nam unde tnterpres euangelii ^ interpres apostoli^ interpres psalterii no~ 
mina baec siunpseiiQt^ per se notuin est. videntur autem uniaj|- 
caiusqae generis fuisse gradus diversi nam Ct 6 p. 46 12 no~ 
miiiat Codinas protapostolariuin, jid est primum interpretem aposiolL 

ibid. ο Μάβ%αΧο$ τον εύαγγείίον} haioa et eeqaentiam eacro- 
mni oFatonun muneca ad unim of&dnm revocaat Allatiana: ό Maawtlog 



144 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

ίρμτΐν$υη t6 ί'δαγγύΐιον^ ototp XBitWQyit 6 aQx^Qtvg, naistdvpatov 
Ιση , χαΐ το 'ψαλττίζίονψ Mnc perspida car SS. PP• qaaedam homiliae η 
eyangelia , aliae in psahnog , in apostolam nonauliae etc. adverto του άτίο- 
στόΐον qnandoqne SUiotintaXovg plares aimal repertos , qnonim antesigna- 
nus nQtoteatotttoXaQiov nomen habuit [M : %ρατωρ «ofl τά αχολί^α της 
έ«ιύ%οηής. ίστι d^ %αί οΐιιέτης της τρίτης ηΒντάδος*] *) 

ρ. 5 V. 11. rheloris of&ciuiii est generatim 8criptiiras sacras 
interpretari ; et Tidetar ille quem no9 concionatorem nominaniiis. 



c Α ρ υ τ κ. 

ρ. 5 ν. 13. 1η qninta continetur 1. ο άρχων των μοναόχηρΙων9 
socios et adiator magni sacellarii, de quo iam suo loco, 2. ο άρχων των 
ίκκληΰιών, socius et adiutor ciiratoris saceUii, de quo itidem supra. 

p. 5 V. 15. των iH1tlηaιώv] ηα&ολνκών inteliige, de qmbus aapra Alla- 
tiana : γράφει τά άντψίνοια. (^άντίμηναα Μ) χαΐ τά στανροηήγια, altaria 
portatilia »ignaty et literas quitms cruee data α dioecesanik exemptiones 
' conferuntvr tnonttsteriis, de hie Euchologiam fuse. idem, ceu paroeciie 
praefectue , κρατεΓ iv τζ φυλάξει αντοϋ το μνρον , aaurum wigueRtum, 
in confirinatione adhibeiiduin a privatie eacerdotibue cea coneuetis apod 
Graecos eias eacramenti miaistrie , 9uae custodiae commiaaum teneU 

ibid, V. 16. 3. <f άρχων χσυ Βυαγγελίον^ slg το «Qoxsiv τοντο εΙς 
τάς ληάς, cuius officium est gestare etxingdium $eu codicem evange- 
Uorum in suppUcatiombut et procetnonibtu, lioc tamen non videtar 
consentire cam loanne Citrio, qoi diserte scribit το iv ταΐς λιταϊζ 
βαΰχάζειν τό Βυαγγίλιον' esse του δευτερεύοντος των διακόνων^ 
' qaem Codinus in sexta pentade collocat. et fieri potest ut haec 
res aliter se habuerit tempore Citrii et aliter aetate Codini: nam ut 
ipse Citrius conqaeritiir , haec saepius patriarchae arbitratu sao mn- 
tabant, τα ανω κάτω ποιοϋντες^ ita ut in illos quadraret paroe- 
mia ανω ηοταμών χωρεΐν λέγονΰα τάς πηγάς , ζαΐ τά παρά !Zbt;- 



*} addit Μ: όντως 9rep^t^;i;st ή τρίτη κεντάς• 
τέλος τον dfi£^oi; ;|^ορθν• 

Γαθ» ονν ηάί αύτο εΙς την των %ληρι%ών διάκριβιν^ το μ\ν αγιον 
ευαγγέλιον τον βαιοφόρου άναγινώα^ετοίί ν«6 τον ιιρωτονοταρίον , το 
της μεγάλης δευτέρας άναγινοάσαεται, υπο του ΐερομνημονος ^ το της 
μεγάλης τετράδος άναγινώστιεται υπό του αακελλαοίου , τό της μεγάλης 
ηέμητης άναγινώΰν,εται υηο του χαρτοφυλα-χος y το του μεγάλου ϋαββα- 
του άναγινώσπεται υπο του απευοφύλακος. τ^ άγέφ %αϊ μεγάλ'^ «ί^μτ- 
%η του ηάαχατος άναγινώβηεται το αγιον ευαγγελίων υηο του μεγάλου 
ονΛονόμου* 

ίηληρά^η i 9ε%ι6ς χορός χαΐ τά μεγάλα ίφφίιαα των Ιπηλησια- 
ctwmf• 



ΙΝ CODINI CAR L 145 

Stffoi^ SevtiQOTtfWTct ϋάββαχα^ καΧ παρά totg δϋνοΐξ ϋσφκηαΐς τά 
πρω^νοηρα^ nt scite ait Citrias. 

ρ. 5 Ύ,ί6.δ άρχοαν τον svayysXiov] consule, ei laborem meretur, Eo- 
chplogiiim nostnim fol. 770 et 811 nsql λ^τής et eyangelio !n ea legend6. 

ib, V. 17. Sequitur ό άρχων των φώτων , qaem Bonefidius 
vocat luminaritanj lamvis praffectum lumirnlnts» eius erat curam ge- 
rere φωτιατών^ recens illuininatoraiii sea baptizatoruiu : veteri enim 
ecclesiae phrasi baptUmus appellatur φωτιβμός et baptizati φωτιατοί, 
forsan non sine respectu ad caeremoniam qiiandam quae baptismum 
subsequebatur: dabantur enim b^tizato cerei accensiin signumfidei 
et gratiae acceptae, et quod a potestate tenebraram translattis es- Ρ 169 
set ad lumen et sortem sanctorum. meminit huius caeremoiliae Na- 
zianzenos orat. in ionctum laOacrum, et S. Augustinus in illud 
Psalm. 65 : trantivimus per ignem et aquam etc. lunius ritiun hunc 
involvit, ne emineat accendebantur ^ mquity luminancim at non 
tantum hoc, sed et accensa tradebantur baptizatis. atquihiCf in-. 
quit, rittu ordinarie ad baptismum observabatuu car igitur vos mu- 
tastis et abrogastis? praeterea vero anniversarie in nngtUanbtu qui- 
busdam didfut fettts per lampadarium^ ut in hoc libro (ηψάίαίητ 
ρ. 44 10 et 2S9 (accendebantur haec luminaria.) at lampoiiairim iste 
nihil huc facit: erat eium of&cium eius palatintiBi, non ecclesiasti-: 
cum; praeferebatqae lampadem accensam non singiilaribus duntaxat 
festis et anniyersarie, sed quoties imperator in publicum procedebat^ 
nt ex Balsamone infra ostendam ad p. 45 v. 1• longe ergo alius ο 
άρχων των φώτων et aliiis 6 Ιαμπαδάριος, neque tantiim semel vel 
aliqaoues in anno usus luminum erat in templis, sed perpetao et 
totp anno; etiam tunc quando niilli νεοφώτιστοι aderant: neque 
enim moris erat Graeds liturgiam nne luminibtu celebrare. 

t&i<l. ο αζχων των φώτων] hoc officium in qoattoor videntnr Allotiana 
dispertiri, hoc pacto: 6 %ατηχητη9 %ΰίτηχ[ζΒΐ \τον λ«Μ«^ ΗαΙ Μ) ηάντα^ 
τονς ΒΐϋΒ^χομένονς lic των ίζΒ^οδόί,ων είς τ^ην ορ^όδοζον πίατιν , ώς 
tvot το £γιον βάπτισμα δέξωνται. 6 ηεριοδεντής περίπατων χαΐ sroft- 
Θευόμενος (6δηγών Μ) τους ^'έλοντας βαητιαΟ^ναι τ^ δρ9•οδόζφ ηίατει 




χιερενς τον βονναι μνρον* 

ρ. 5 ν. 18. Ultimas in hac peniade est 6 άρχων των άνημιν^ 
αιών seu αντιμιναΐον ^ εΐοάγων τους Βίοζρχομίνονζ slg τ^ν άγΙατ> 
μίτάλψΐην^ praefectus antiinensiorump inducens eoi ψΛ $aclram com- 
munionem acdpere voluntm 

Ofid. Chartophylax, atsopraTieiuiieet» ad eccleeiasticam , hic ad lai- 
cam comiiiUDioDeiii invitat. 

Iimius praefeetus aniecesiui mentae^ adAkeM eo» qtti^ermH ven- 
turi cd eanmumonem «acmm• inepte proniis , et adhnc iBeptiai ul 
echoHu^ ttt flatis fflirari neqaeam homiiitt Imiiis liis kk rebae sea oM• 
Coditt. Ctiropotof. de Offic. 10 



146 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

γωρίϋΐν seu απαιδΒνϋΙαν• examinemiis singolas eios ineptias. των 
αντίμίνύίων, adverbum, ankimiaualiuin ^ inquit etc. α maua deno• 
minati $unt οι άντψίνύιοι^ quasi dicaJt antementales ^ φα ad sacram 
mensam primum recipiebaniur et communionem eucharisUae etc At emni 
prius quam admittereniuir ad conmunionem sacramy soUbant eccUms 
ante men$am $UH διά τον των ανημίνβίων S^ovrtXy posteaque toiem 
fraeeunte adduci ad cammunimemf ut palam testaium facerety illos 
9U0S ccmUes in tmtim corput cocduisse cum Christo Η tccUsia etiif. 
Aic auiem ritxu xo άντψίναιον dictus ed. fabnlae plnequani Aeso- 
picae; quibus refellendis diu immorari nil erit necesse, ubi ipsam 
veritateiQ explicaverimns, nec aliiinde nisi ex Graeconim monu- 
mentis. qnid igitur simt antimennaf antimensiay inquit illein lure 
GR fol. 239 9 sdmusfieri soHta^ quando episco[nu cunsecrato ded£cat<l•• 
que templo pamum mensae subtiratum mensamque seu altare tegentem^ in 
frusta distectum pictumque sacerdotibus disirUndty ui eo praediti sacrifi^ 
dum offerre queanU sunt igitur antimensia ea quae apud Latinoa 
lapides conseerati sea arae portaliles^ sine quibus sacrificiam fieri 
non potest, si non o£Eeratiir in altari per se alioquin consecrato et 
dedicato. dicQntar (odmensia^ quia siint loco mensae seu arae con- 
secratae eiusque vicem subeunt; finntqiie ex panno divisa et in fru- 
sta dissecto, ex illo, inquam, paiino qui altare ab episcopo de novo 
consecratum vestiebat et ornabat: hoc enim opeTimentum in partes 
niinutas dissectum distribuebat episcopiis sacerdotibus, ut postea par- 
tium istarom benefioio sacrifidum in altaribus etiam non consecra- 
tis offerre possent. 

p. 5 ▼. 18. Antimensia, qnasi menstie saerae vicea8suropta,8iiDt6raeco- 
rnm altaria portatilia , liotea niinirum sacris reliqaiis ditata , unguento quo- 
qae Mcro deUbnta ac pontificis benedictione ad iDiMam In iie celebrandarn 
de<Kcata. at eorum usos eet in commuDiooey qui haiiia curam euscipit, iUia 
praefid asseritur. 

Quocirca qaaerit ille in lure Graeco-Romano, quid fadeti' 
dum η detint antimensia, cum sine his celebrare non liceat? re- 
sponsuiii his verbis datur: antimensia in omnibus sanctis mensis 
(hoc est altaribus) poni necesse non estj sed in ii9 de quibtu tncer- 
tum num coruecratae nnt necne. nam antimenna locum obtinerd cm- 
secratarum mensarumy nec ii$ opus est ubi mensas consecratas esse 
corutaL ex quibus liqnido patet quae smt antimeniia^ qois eonim 
usus, nempe idem prorsus qui apud nos altarium purtatilium sea 
lapidumf at Tocamas, consecratorum , qaorum beneficio potest qiiis 
etiam in non consecrato altati celebrare. quod ergo nospossuinus 
hoc medio, id Graeci quibant per antimensiaf hoc est per partes 
tegumenti illius qaod novum altare, quando templum coneeoraba- 
tur, operuerat. 

Ρ 170 Inter ceteras qaaestiones loanni Citrio propositas haec etiam 

ana erat, an antimensia etiam vaUant in almprooindii ^t dioecmbu»^ 
an sdum in dioeceH φΰΰφι aaiimentia illa coMecranUM et canfidentis• 



ΙΝ CODINI CAP. Ι. 147 

respoittio est «a&re ιώιημβ^^ sicut et ipiun iaenm unguenttini et alia 
S4ura^ (ptamoU wm in loco sanetificata y semel tamen »anctificationettk 
adepta ubique eam retinerd et exseruntj inquit Citrius, qui et docet αίΐ" 
tmemia non primo staUm dedicationii die dittributaf sedtum detnumf 
ubi iegmtenttim dUari» per sacrtficia septem tcn!tirm$ aiebu$ oblata 
sanctificatiorwm accepitsetj in partet divinm et pro ardimeruiit distti'•' 
hutum esse» in eandem s^tentiam Nicephorus patriarcha Cpolitanus 
tom. 1 luris GB fol. 29 antimennaf inquit, ubicunque fvusrit iis (ψμ$^ 
mUtuntwr^ necvdhac veliUa regione drcum$cribuntur , sed in aliam 
quoque provinciam iransferuntwr iicut et $acrum unguentum. addit Ni- 
cephorus notationem nomiiiis : nc autem appellaritur ως ϋίντίπροΰίοπα 
»αΙ αντίτυπα των πολλών μίναων των χαταρτιζόντων την άγίαν 
%ίχ\ δεύποτίκην τράπεξαν• sont enim ipsius conseck^tae mensae 
seu arae vicaria: nam ut idem Nicephoriis dicit^ ptoprie mensas seu 
aras significant qua^ contecratio non tanctificavit, ioonet etiam hoc 
Nicephorus : η per ignaraniiam lotutn fuerit antimenrium , nonpropterea 
amittere sandificationem nec profanum effici, pro quo alii, vitiose 
prorsus nulloque sensu, η impletum fuerit antmensium: niminim 
pro nXvdi^ legerimt πλη^ν&ψ quae vitiosa lectio a Bonefidio 
profecta exstat etiam tom. 6 Bibliothecae SS. Patrum. 

In Euchologio Graecoram praescribitur τάξις ^ hoc est inodus 
et ordo, consecrandi antiinensia. quandoj inquit, sacerdotes anti•' 
meMia memae imponunt^ illis ex oenanthe icu flore mm supmnfundit 
episcopw ter quantum satis^ redtato intenm psalmo ^asperges me d(H 
mine hytsopo, et muniaborf lavabU ine^ Η sUper nivem dealhahor!* 
hoc ter dicto reliqua eitisdem psaltni adiungit, deumque henedicent ait 
'^benedictus deus noster^ nunc et $tvnper et in secula seculorum^ ammT 
postea accepto sacri unguenti vate, et diaceno, clamante ^attendamw^ 
facit per antmentium cruces ires^ unam per medium^ utrinque duasy 
reeitaturque psalmui ^ecce quam bonitm et quam iucundunC* usque 
adfnem; deumque collaudans dicit episcopus ""gloria tibi^ sanda tri^ 
nitaSf deus noder in secalaP deinde accisptO tunbtdo incenmm fa- 
cit; et ^(uono dicente '^oremus dominunC' sic prtetatut pontifex, sub- 
duntur deinde preces, quas super antimentia pontifex fundit; qaa•^ 
rum desiderio qai tenetur, is Euchologiiun consulat. 

Animi cansa iuvat addere quaestionem loaiini Citrip proposi* 
tani', quid Graece significet anUmensiumy et quomodo scnbendniii 
sit, nam per ητα an per Ιώτα, ad hanc qoaestionem itarespondet 
Citriue. appellatio dedttciiur α mensa , quod tecundutn Graecos qui* 
dem ngmficat futvovv canistrum^ et secundum Ii(Uicam Imguam rj 
π&νραγμχχτΒνμένσν τοις ί'ψοποίοΐς Ιδεΰτόν• interpres ; vmale pro^ 
pinatorvm edulium (qaam bene Graecus, tam bene Graed interpres). 
aadiamns caetera. hac ratione et in mmiis explicatae mappae nomt- 
nantur mmsaliay tanquam ad omatutn memae po$iia. vulgan autem 
tiitt anttmenfta dkuntur ui in vettibus antipana (antipanni)• haec au" 
t&n in tanct%8 iUu ponuntur menn$ qμa$ cemecretio non sanct^iavit^ 



148 GRETSEM ET GOARI COMMENTAIUUS 

snbinngit Citrins: gitempiumnon eiC dedicatum^ ηψίά eiieed, $an* 
HificaJtoria «/« anXimenni mplet. ideiHpte in non conteeraio tempU ta- 
crifidum iine aniimeniio nunquamfaeere Ucet. Η sacerd0U φα koe αν- 
tusfiiorUf poena erit aepontio. fer iUa autem icnMur δίά xo i^i^ 
x6v τα γαρ i^ixa «ανά τον γραμματικον «οτνόνα ovrt ηαραγω^ 
γάς συχε κανόνας ίχρναν. 9ΰύηί autem grammaticiper νΛα Η mM- 
ατση ti epdUm τάς Ι^ιηάς φα^νάς tcri6ere. qoae ratio Citrii qnanti 
sit , in cuinsTb arbitrio eitam est». 

Ait insuper antimensia nullo modo licitnm conficere nisi in novi 
templi dedicatione, qnique secus agant, canones transgredi; nec r«- 
F 171 ferre nom nuper templum sit exstractum; satis esse quod non faerit 
dedicatum, qaandoconque demam exstnictum fuent. 

His hunc in moduin de antimensionim ratione expKcatis, in te- 
nues aaras evanescit luoianus ille antecesstd meruae praefectiu , ciim 
scholiis illis vere scoriis et insulsis. nos praefectum antimensiorum 
vel anttmeniii nominemus ; cui praeter curam antimensioivm etiam 
haec incambebat, ut corpujs domini accepturoe ad commuiuoneffl seu 
dedaceret seu indaceret 



C Α ρ υ τ χ. 



ρ. 5 ν. 20. Ια sexta pentade priiBniii locum tenetpnmtitottta- 
riui χρονών τάς ^ρας εΙς νάς χίίρστονίας^ qm faree aatodit ιη /β- 
rendis euffragHiy inquit Iimius, chirnUmam pro tlecUwne acdpiens. 
ego oialmi MfUcnkm accipere pro proprio sao signiiicato, aempe 
pro consecratione sea ordinatione iiiiiiistronim ecdeeiae) ita nt primo 
ogtiario cura ianuae danandata sit tunc quando diaconi sacerdotes 
aliique ordinantur et consecrantur. qHamvis magnopere non repu- 
gnabo^ si quis offichun primi hums ostiarii interpretetur de ipsa 
electione ministroitiiii ecdesiae , cnm per suiTragia digimtar ab illift 
qnibiiB kis et potestas eligendi: tunc eiiim vd maxime atteato et dr- 
cnmspecto iuUmrio opns est 

ibAi. Httic allod mfinin adkmgmit AUaiianft: οι οίηιάριοι pactatuw 
ξάβδον νοϋ ά(^χ^έί»ς, cubicularii onng eeie aseenuit aUa : 6 «on• 
l^ ίνα βα^άί^ το ds%aviiuop τον άρχιερέως^ όταν η^ρίίπατεΐ. 

ρ. 6 ▼. 21. Seeundui osHariut est S %Qcni£v vo μονοβάμ^Ιον^ 
φη tme^^ een cui iiM fki vMmobamhyUm: ita edidit Inmue. qaid 
vero hoc ηοηύϊύθ? vel potios qaid monstri? Iiiniae hic intiita, aed 
plane ridicularia. qnid ergo iUi est monobamhylonf dHo loca diiro* 
toniae distitigmt) a/tenim, in φιβτη α primo ostiarto omne$ adm%s$o$ 
άΜίφίο$ naverai kabere iu$ wffragn ferendi; altmm «ecretone», ιΆ 



ΙΝ CODINI CAP. Ι. 149 

ψϋΜ ai ραΜαπΑα» vd epucopim per ieeunitm osHarhua mtnmuii 
fuerinty ut UbtFe et intrepide optima/de dicerent fuilm$ iuffragareidury 
fui^m i^ m^fag^TenfWy^ et fuate* hunc ^ecrdiortm nngtiiam^ χει- 
i^^ivlag locumf cpiaor, dix^mnit Graeci receniioret μονοβοίμβυλον, 
9^Q^ fo μίνους ^ Kuiffc μόν«$ βίψβάΧειν, eo quod in loco dumodi 
fogatus quisqm ftofide ieortim smtmtiam suam t^nereiur quanmi tre^ 
|Hc2e wunUaret ο guem nm «^e ivmiji^mov cotitpmsset (haee emm 
testimoma et accusationes nanmd trepidt et labris ferme trementibus e/- 
feni sulml}f uut certe^ vUm obstr^^e et detrahere de existitaatione 
φ«ιιι#« ffl ^ian βαμβί^πν Graeds ψοφεΐν τοΐ§ χΜεαι, aut ettam^ 
ut in Glossario kgmuSf kafiHi^re^ νααΙΙατβ, titiifare: sed «h locum 
τον α dorice ν sujjedtm e«t, et μονοβάμβνλον convpte dictum. quid 
€et iMigari, si l^c nqn est? ut eniiB omitt^uu vanissimas nugas de ^ 
suffiragatione et electione, qaoinoclo admissi sant ut lihepe et intre- 
pidid indicafeiit qiiibue eafiTi^^entur, si haee^ ut postea ait, non* 
jusi tr^pide et lokm trementibw efferri solent, et si in his necesse 
est βς(μβά1^ν% hfib^itqte et JlUc^uore? sed valeat bambalio iste: 
nos legamus μονάμηονΧΧον seu μονάμπουλον. ut enim prioris . 
ostiarii est fores ciBtodire dum ministri ecclesiae^ diaconi subdia- 
coni sacerdotes episcopi, ordinantur et initiantur, itahuius secundi 
ositiarii est tenere ampoUani unain et aolam, Bt dbtinguatur a di- 
bampulo, de quo infra ad p. 44 10. erat antera in ampulla hac 
chmma ad unotkMieiB saceordotam• et episcoporuBi iiecessaniun, eam- 
qae tenebat iste 09tianus , ut in promptu. statim foret^ si initiator 
leposceret. posre voculam ampulla etiam Graed feeerunt suam αμ-* 
ίτονλ» vel ίΐμπαυλλαφ Aeting 1. 7: αμηονΧ^αν νελίνην ηληΰας 
tXalwi ut sit cw eo mimis miierb ti μomμβQvL•v ιμΛ τό d&- 

p. 6 ▼. 1. Patn^NlnM, eicQt et iaiperatoriy praefertar igQie in ecclesia, 
fxx. ηιναιηιαι «ccenea bastae qaam ornatae affixa. Tocatur illa μονάμπονλον 
dia το μίντ^ν antHv : aliud eiog nomen est λαμπρόν• imperatorS reeer- 
Yator δφάμηονλον. de tttroque fugius c. 15 in notie. consule Baleamonis, 
Meditatom de patriarcbanim priyilegiif laris GR 1. 7. porro eecandaia' 
luino oetiarilmi pFoprio novHie vocant Allatiana 98οιεΜΐ$ρχομ^σν: 6 nsQi- 
ΛΜ^ε^όμενος^ iaqjadaiit, tvu φέρΐ] Χοίμπρον sig την ί%%ληαίαν^ 

ihid^ Nimeadprotopapam meconfero; quem sic describit Codi- Ρ 172 
BHS: ?xj&xoff καΙ nQforog τον βήματος^ κοί φέρων τά δεντερΒΪα t&S 
αρχηρέως defen$w et prvnus^ irihunalis (sic enim lanius: ego ίίώβηια'^ 
culi seu altaris: βήμα enua hic est iocus interior et sanctior, ubi 
sacrificium peragitur) , proximas α potdifice obtinau. non tamen sixn* 
pliciter (nam exocatacoeli absque dubio potiores erant maiorisque di- 
gnitatis et excellentiae) sed inter sacerdotes, ut Citrios loquitar, 
»owovg protopapa primus erat et sic proximas a patriarcha, seu, 
quod idem est, secundus a patriarchaferens. 

iUd, Clarlns AUatiana : 6 ηρωτοηαηα^ Γ(ττατοίΐ Ιπάνω τ&ν όφφι- 
nionv τον εύωννμον χορον^ όταν λειτουργεί 6 άρχιερεύς, μεναδώει, 
αυνο^ τψβ αγίαν μηαλψίΛν τφ αρχιερέα j ομοίως %άί ο άρχιερενς τφ 



150 GRETSERI ET 60ARI COMMENTARIUS 

§eeerdoiem iiidlcel, yide BnclMilogica• 

Notio et origo nomiiiis satis constat apad Babamoneni tom. 1 
lurie GB legimns proiopapadas ^ nt rectiu sit ηρωτοπαπάδης• inter^ 
pres primopapadat: sed eatias videtur in his et eimilibiie Tetmere 
Graeca. in Tarcograeda fol. 218 dicitor nQommaigSg 6 τρωτός 
των ff^lov• iara illius in eadem Turoograeda fol. 258 ηρβΒτο* 
τιαπαδ^ια appdlantur. 

ρ. 6 y. 2. Sequitor 6 SevtSQifSiov των ίερίων, 9eeundui tocer- 
dotum^ tlaodevanf τους Ιερείς j dux et antecessor sacerdotnin et pro- 
ximiis a protopapa, quem Iimios non male δεντεροηοπαν appdlat 
at male iUad: qui ioeerdotes uUrodueit^ εΐΰοδεύων^ nimrum in tribu• 
fudf si quam causam agmdam habwrmt, niillo modo : - nam εΙΰΟ" 
δευειν est esse aliomm in sacris ministeiiis fiinctioiiibiis et sapplica- 
tionibus ducem et qaasi antecessorein et ductorem ; qaod etiam ex 
descriptione τον δε%ηερευοντος diaconi , qaae proxime subiangitiir^ 
manifestam evadit. deuteropapae nullaiii) si recte memini, meatio^ 
nem facit Citrius. 

p..6 ▼. 2• Allatiana : δ δευτερεύαηβ λειτουργεί nud avtog μετά του άρχιε- 
ρεως (hoc ett cam patriarcha , cum quo alias soli epli copi ceiebrant , at 
cDm epUcopU sacerdotee). σταν λεέκει 6 ηρωτοηαηάς^ §χει ip vjf ix- 
χληύίοί τά ηρωτεϋά nartu. 

ρ. 6 ν. 4. Ultimus hac sexta pentade'est 6 δευτερεύων των 
διακόνων, secundtu diaconusy πρώτος των χοινών^ primas ex com- 
monibue diaconb, xal εΐαοδεύων τους διαχόνους, Imiiiis: et diac<h• 
nos intromittit; additqae hoc scholium: in funetiones et statienei ipio- 
rum. tn corrigei qiii diaconoriim ductoTf rector^ dkector et nt sic 
dicam dispotitor en: hoc enim est εΐβοδεύειν^ quod significat qaem- 
libetin viam saam quasi introducere, ut sciat quem ordinem et sta- 
tionem tenere debeat vidit tandem lunius hanc notionem, sed 
qus^si per nebulam, ut apparet ex seholio qaod su^e interpretatioiii 
adiunxit ex quo tameQ , tanquam in rebus ecclesiasticLs Graecorum 
valde scUicet perito, quaerendum erat quare verbum εΐΰοδεύειν inter- 
pretatos sit, loqiiens de sacerdote secundo, introducens Ulos in tribu- 
nal^ ii quam cautam agendam habuerint^ idemque verbum eadem si- 
gnificatione non interpretatqs sit in descriptione secimdi diaconiy 
praesertini cam diversae nQtionis nullum prorsiis in(ficium Curapalata 
dederit 

Verum nt acporatiiis mteiligamus natarsm et nt sic dioam indor 
lem huhis diaconi, operae pretium erit audire loaimem Citrium, cui 
haecignota non fuerunt; qui ait diaconum istiun non eligi aut creari 
simpliciter ad unius arbitrium, sed κατ' ίχλογην^ per suffragia: esse 
enim eiusmodi offidum, qaod desideret virum dextrum aptumqae ad 
Qmnes etiam fortc|ito occurrentes functiones; quorum aliquas recen- 
set pnma est ingressis in templum imperatoribus et patriarchis 
faustie acckunatioiiibue beiiifs precari, et ut Codinus nosler loquitur, 



ΙΝ CODINI CAP. Ι. 151 

τον βααλί« ΛοΙνχρονΙξειν eeu vS ποΧυχρονιβμα acdnere seu ποΑν- 
%ρόνιον ποηϊν, qui raos ex antiquo more hodie qaoque Graecis adhae- 
ret eecnnda est portare evangdiiira in supplicatioiiibus ac Htaniis. 
tertia τάς tv ανταϊς οννοΛτίς καί αΐνηαε^ς ηοιεΐν. inepte inter- 
pres : connexiones et repetitiones in d$facere. ^orrexerunt alii collectas 
e< preces, suat ανναπταί prc^rie quae apud nos ia hons canonicis 
vocantiiT preces^ diebiis ieianionim potissimum usitatae, non modo 
in matutinis sed et in singulis horis. et preces ill^e quas post lita- 
nias pro omni hoaiinum statu et ordine ftmdimus , ipsissimae sunt 
Graecorum ανναπταί j quanquam et qua3 nos vocamus coUedas hoc 
nomine appellare nil vetat, quia Graecoram titurgiis adstipulaiitibus 
fiet. haec aatem ita esse intelliget lector cum ex aliis Graecomm ^ ^^^ 
ritualibtu librie tum ex Euchologio. valeat igitar Bonefidius cum suis 
coimexionibus et reptiUionibus* quarta est άηόντος άρχίδ^ακόνου δίδό^ 
va$ ηηρονς τοϊς iv τφ&μ,βωνι διaκ6voιςy ab$entt airchidiacimo dare 
cereoi diacoms in ambone, ubi pessime mterpres pro ηηρονς legens 
xcitQovg vertit: tempora dare diaconisy qui amboni serviunt quid, 
quaeso, est tempora dare diaconig? neque correctores aut ia Graeca 
»ariptura aut in Bonefidii interpretatione hunc tam turpem eirorem 
animadyerterunt; ut vel hinc liqaeat qaam rudes rerHm ecclesiasti'- 
carum isti a catholica religione auersi ad ritus ecclesiasticos sea Grae- 
cos 9eu Latinos explicandos accedant dicit autem absente archidia^ 
ctmo^ quia, ut Codinus tradit p. 94 v^ 20, olim quidem magna ecdesia 
habebat arcbidiaconam, sed postea nulluiii hdbuit, qaare 6 δεντε" 
ρενων partes etus supplevit hinc ait Citrius secundi diaconi esse 
etiam i^) alii3 archidiaconi munus explere; ex quibus forte hoc est, 
ϋνμι,άν τον βασιλέα , imperatorem recens coronatum incensoj ut yocat 
eGciesia, venerari, ^que beae onHnatum illud carmea accinere ""γ^- 
ewdetur dominu$ deui της βαβιλεΐας αάς^ regni tuiy in regno iuo^ 
nimc et swiper et in tecula seculorum^ canenJ^ sic idem fausta accla- 
matione pro3equebatiir patriarchani: μνηα&εΐη χύρίος δ ϋ'εός της 
αρχίερωαύνης 0ου , recordetur dominus pontificatus tui tώique nunc et 
temper et in secula teculorum, nec hoc fiebat tantmn eo die qao im- 
perator inaugurabatur et coronabatur, sed quoties in ecclesiam ven<- 
titabat. ea de cauea ait Citrius : αυτού γαρ Ιοτιν ή μ^νά την εϊασ- 
δον ευφημία των βαΰιλέων τ^αϊ αρχιερέων j ipsius ett imperatoribm 
et patriaTckis in templum ingressU bene precan; nisi quis illud μετά 
την εϊΰοδον po»t ingressum referre velit ad ingressum in tabemaculam 
seu in sancta sanctornm , ita ut fausta haec acclamatio facta sit post 
absolutam supplicatiovera, ini qua panie praesanctiiicatus ad sacrifi- 
dum circumferebatur per templum et postea ad altare inferebatur. 
quo fit ut secundus diaconiis ενφημίαν hanc instituerit regresso iam 
patriarcha ad altare et processione absoluta; quod vero propius 
videtar. 

Dicebatur δευτερεύων των διακόνων noil qiiod in ordine dia- 
cononim magpae ccdesiae seeundus esset, sed respectu ad archidia- 



152 GRETSERI εΤ GOABI COjUMENTARIUS 

coiiiim^ qui tempore Codini nnniig qmdem erat, at aliqqaiido laeist; 
uiule et τφ ίεντερεύαντί των δΐϋΜΟΡωΦ nonieii Biansit, sicut el 
τφ δεντ^ευοντι %£v ttgimy idem nomen maasiesety ύ protopapas 
in dero magnae eodeaae desigset, quia cuia secundarii nonune ρόαχοΒ 
fiiieset 

p. 6 T. 4. QM hoe rei oty ut Ue dieeoiionw fecBadoe gcribator ae io• 
timmn^ikog %mv %owmp dtmA^mr anenitnr? ^iids b!c plara eTotvenda, 
qno proponta dlfficaltae iacem acdpUt• temporibiu okiiiiis diaconi taBtDm 
iA aQ%Qv%i%Mt όφφέταα^ nobiUofaoffida^ sunt admian, q«i prioribiu la- 
oerdotee permfartun eC dlaooni esse poterant, oeconomiu «aceUariut sceao- 

eylax et reliqai qniiideciBi tribiM primli of&cionim pentadibos coraprehensi• 
xiiQi%%hfiULi 7ΜΪ «er^Mc^xtso) £^2^ircf€y ^MXortKol άρ^ροοτββ, a^ 
XQVtixut όφφίίΜί^ ά^χσντίτΜΐ ρ^άΐα^ dieatopixa άξμύμξκτα^ et (%oc/ 
Ηοχην) %Xrf ριμάτα niinoapantiir, iidem Yero, at ecdenae altarisre pro- 
ceree, patruurchae aaeident in ladiciU eidemqae celebranti aeeietoiit, atla• 
boriosaa illae operas Bon praestant qaas archidiaoono Tolaere reserratas 
eeo operoeo altari• niiiietro. qna de €aaea totoa mmietenb inteatiu arobi* 
aiaconiiB όφφύίΐορ icn μό^αν^ at praemieimiu nota bviiu capitU 1; nee 
est aqxovxihiiov , nec ioter proceres diaconoa numeratiir. diacoaorum ta- 
meDy qoateooa minleteriaiii aliquod implent, capnt eet et princepa, eiedeuH 
que qaantDinyifl proceribiu in diaconioie miiiieterus praefidtor. hoias seil•- 
tentiae anctormlhi eat loaimes Citri epiecopns lam GR 1. 5. postqnam 
cnim qaaenit το aQpdt«*ain%6p άφφ£Μ99 noiag ΙσνΙ τβ$£0β «αΐ xoiov 
βαϋ-μοΰ y wd sC nQotetaxai τωρ Siatp dmtnapoiv ώς άρρ4μ»ηονος • %al 
αυτών των ίτ,τΧτιαΜϋτιτ,ών αρχόντων » %αΙ U προτψαται ηάντων έν τ jf 
μίταλψρει των ^Βίων μυστηρίων ^ respondet Citriat : το άρχι^ιατιονικον 
όφφίΐίΐον ού% ianv άρχοντίΐΛον ^ ούδΐ Ιχ φιΧοημέας άρχιερατιχής ^ ωσ- 
fUQ τά άρχοντέηια^ ηερκροράς Sh πολλών ήλιων ονμχΐρϋίαμα (hoc ert 
fiuaieterioruiii a diaconie magUtratiboa obeandoram compendiain). dio %al 
ως χρ'όνον %al Ιδίου %6που συμπέρασμα 6 άρχιδιακονος ίχει %αΙ την 
ύπεροχήν inl πάντων τών δux%όvωvJ Bha άρχοντιτίίοις δποιοισουν τε- 
τίμηνται ^hn %αΙ μή ^ tv τφ ναφ %α\ iv τω βήματι »αΙ iv τ^ μετά• 
λψΙ>ει τών άγιων μυστηρίων, αηο Terbo eupergreditar diaoonos prooeree 
ex miaisterioy non digaitate, aliaiii<][ae olassem aolut compoait; eamque 
aequitur vicee eine gerene 6 δευτερεύων τών δια%6νων^ qui tertiae dae- 
βίβ commuoium diaconorum primae dux et caput oeosetur ; et ob allatas ra- 
tiones λέγεται δευτερεύων ^ ait Citrius idem eaperiore reeponso, ο-δχ ort 
δευτερευει iv t^ τάξει, τών δια%6νων. instae nihiloraiaus, et soliicitiis 
rationem qoaerig cur e% offidie archidiaooni nomen eit expua«tain? apttaa 
illi reddent qai pabitinU archidiaconaai acceiuiaerant• Tide poetreaiaa no- 
tascS. 



C Α Ρ U Τ SX 

ρ. 6 ν. 6• Ια septima (lentade primas tenet protapsalta, ^*- 
mus ptaltes seu canJtor. Citriue vocat domesiicum psaltarum , indicat- 
que hoc aomen usstatius fuisse quam iUad protopsaltae. miriim est 
quomodo Codbus in hac septijna pentade GoUocet protopsaltem^ 



m coDmi CAP. t 153 

cmn ipse c 17 disorte dicat eGderiam magnam non habefe prolo• 
psaltm sed domesHcum; nisi dicere vdimue officium esee ideiH) no- 
men diversumy inque catalogo offidonini ecdesiae vocasse jproto- 
p»aUen quem proprio nomine vocare debuisset domeiUcum cmUcmm. 
quid sit domestictts^ infra explkabitur ad p. 7 15. in palatino tamen 
dero erat pFotopsaites, ut docet CodiBiis loco dtato, qm simiil erat 
exarchui deri imperatoriL 

p. 6 ▼. 6• AUatlana: 4 ηοωτοφάΧχης tutcetcn μίαοψ των δνο χο- 
^&v^ δφουνΒ καΙ Βύωννμον. αρχηΜ dl «αΐ την fvaQ^iv ττίς ψαΐμψ^ 
iiag• μΛτά dh ταντα καΙ "ψάΙτίΆ οΧο&. addont aHa of do(»ien«o» «αΐ 

ρ. 6 V. 6. Seqnitar (f Ιδιοδομί^τ^οςψ Mmgtdam dome^ici», ut 
interpretatur Imiius^ pruRi et $ecundi cAOrused enrat: legendmii Ρ 174 
οι δνο ^fiitfvixo• duo dometfoa, oiter d&r<n o/ter nnistri choru 
clare Citrius duos noihiiiat) ό δομίότικος τον δεξιού χορον, S δο- 
μίίηιζος τον άρΐύτερον» et fadfis via fuit contrahendi vocabula 
didimcta ot δνο δομέοτοΜ^^ in unum Ιδιοδομ,ίύτικοί : caecutiat qai 
hoc non videat nec obstat quod hac ratione sex fttturi eint in sep^ 
tima pentadie: nam et in prima pentade sex siint^ ut supra disdmus^ 
ct tamen Tocatur penta» seu φαηαηη$. qaid sit domesHcu$ in iure 
dyili et apud alios pagsmi scripteree Graecos et Latinos , explicat 
Cuiacius ad lib. 12 cod. Iuatiiiianei ad tit. 12, et Petrus Gregorius 
Syntagmatis 6 8• quid hoc nomine sigmficarint Graed recentiorea 
docet Citrius, oui cum haec quaestio fuisset proposita, cuius linguae 
tit damestici apfeUaiioy ei quilnu eedesiae mmisieriU nomen hoc impo^ 
ntum estf respondit: domutid appellatio secunduin Latinos dttcem 
ΙΙαρχοντβ, iiiceptorem^ praepositum et praefectam sigmficat, sicut 
et in fimctionibus imperatoriia inTenire est aamBstiewn OrimUs^ 
OcddmUif scholantm• imo etiam dameiUcum meniaey domeiti-^ 
am momiwn, domeiUcum themuhm• sic et in ecdesiastids ordi^ 
nibtts djomHtici vox usttrpatur, εϊτ ovv άρχφδος %al Ιπιατάτης 
μελωδιών «αϊ την μείφδών^ οϊα εΙς (ν&μόν xai τάξιν «α^Ίίίτών 
€cwsovg τε «αϊ τά μΛίφδηματα• iomeiti€U$ igitut muiieorum seu can* 
tomm nihtl aliud tsi quam prarfedui^ φύ mnnei regit ue dirigit/^ 
ίρ90»φίβ simul ae canUoMt eundat ditpoKit ac in ordinem rtdigiU est 
autem munus domestid cantonim seu protopsaltae in yigiliie com^ 
munibiiB dara voce pronimtiare illud ενίόγηΰον δίύποτα^ quod nos 
didmua ^whe donttne benedicere•" ex seatentia igitur Citrii dome- 
sticus nil aliud est qaam praeie$j antiMtes^ praefectusy uno yerbo 
primus in suo geneire. nec male Citrius notionefir huius vocabnli ex- 
pressit, prout usnrpator a Graeds recentioribas, etsi haud sdo an 
Tox domedici in hac notione usitata sit lAtinis, seu novis seu antiquie. 
in iare profecto alia notione usurpator, ut et in communi loqaentiiim 
eonsuetudine. abhacvoce fomianint Latini dometttcaltfm, quod in iure 
exstat et apud Balsamoneni in canone 17 Apoetoiorum δομεατιχίηά 



154 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

cffida dcmeitieorum , et apad Cocfinum o, 7 bt ταυ δομεαηχΗου 
iofUurixoij et c. 5 δομΒΟτίκιον, 

ρ. 6 τ. 6. Domesticuni dicemas aKquando praepostani eignificare. 
de ifCis daobtu utriaeque chori dudbne Allatiana ; ot 9vo 9ομέσζΐΗθΐ ΐαταν- 
ται iv toig δύο χοροις μΒζά τον i^^oro^eeXrov , ηαϊ ^ψάλλοντες φο- 
Qoikti 0φι%χοΌρΜ^ ως π^νο^Ιτης• domeeticie adiungunt δνο η^ιμμΛ•' 
%iIq£ovs ΐβναμίρονς μετά τών δομ£στί%ων * "ψάλΧοντες »αΙ αντοί» 

ϋηί ν. 7. Sequitur λαοαυνά^ηης^ 8κ1 verbum pOjpiiU amoocatnr 
et congregatofy lunio cocio, sed rdhUi cocio* eiusdem meminit Citrius, 
eodem nomine inteqires reddit, popuii coactor; corrector correxit, 
coHector aive amgregatirr, cuius officium publico sigao populum ad 
rem diyinam convocare. 

Βαοβ scribant Allatiana» et Χαοβννάπτας vocant: οΓ δνο Xecocv- 
ψάηται ( — %ται Μ) €vifay.ovi$i τονς διοιηόρονς^ %αϊ άναγορενοναιν ΐψα 
μν^ Χείη^ %ανε£ς• ϋννάγονϋΐ δΐ tovs άρχοντας wa τον luov εΙ$ τψί 
ί%7ίΐ7ΐα£αν. 

InTypico S. Sabae videtur appellari κανδηλάητης^ α canddu 
accendendis: iiuius emm etiam est x^ovav τάζ βαρέας καϊ %6 ύ^δψ 
ρουν j quae illis loco campanarum erant, «ctl ΰημαίνειν το μίγα αη- 
μαντρον. varia enim signa dabant, iit et apad nos fieri assolet 
vide Balsamonem in dissertatione cor monadii tribus sigais suo» 
ad sacra convocent, ciun alii uno signo. cont^ti sint 

ihid, V. 8. Quartus in hao pentade e&t ο πριμμίκ4ριος τών va- 
βονλαρίων. luniiis interpretatur notarium. sic enim initio nominaii 
videtur ab ipso Codino p. 1 ed. lan.: cam eaiiii notarium Bomiiiet, 
sic postea singula ofBda in pentadas digerens de notario prorsus 
sileat, credibile est Codinum noinine primeerii tabulanorum ίηέβΐΐθ- 
xisse notarium, quod forte venim est, sed nescio qaomodo cam 
Iiinii sententia conveniat, qui primicenum in quovis oi&cio illiioi 
dici putet qui primus inscriptus sit albo sive ardinU srd catalogOj et 
primoi in suo ordim obtineaty pritna cera^ id est tummay itucripius. 
boc si veriim est, idem ergo eiit pnmicerius tahulariurum cum pro- 
tonotaiio, qaia, ut lunius dicit, prinacerius primus est in cera seu 
(dboy et tabularii sunt notarii, idemque igitur protonotarius seu 
primus notarius et pnmcenus tabulariorum^ ega nodi luiius soktio- 
nem non video , nisi quis dicere velit istum dici primcerium tabukl•' 
rioTum respectu illoraai notarionim qaos infra se habet, non re- 
V 175 apecta omnium, quo pacto ο δευτερεύων τών διακόνων vocan pos- 
set primiceriiu diaconorum^ non absolute sed comparatione τών 
%οινών y ut Citrius et Codinus loquuntiB'. 

Addam et boc quid si per vocem ταβουΧαρΙων hio non intel- 
liguntar idbvdarii seu wAarii^ sed taJlnilaina seu archioa^ ita ut pri- 
uUcerins tahulariwum ille dicatar qui praeest tabulario sea archiOo^ 
socius in hoc officio et adiniiiister chartophylaciB? nam chartopkykL•• 
<;mm LatiiUs est toatt/anum, et a Latino usu etiain GraecLs. sicut 
eniin magaus sacellarius et ο τον ααχεΧλΙον suos habuerunt adiuto- 



ΙΝ CODmi CAP. L 155 

res, ita et chartophylaz videtar habnisse priuuceiiimi td>idft- 
riomnL 

p, 6 T. 8• Regia iuperiue prodacta inter offida receneent ηρψμΜψ 
ffiop τώρ ηατρ^α^χίΛίωψ ψοτα^ίων* notarioe yero et tabulariiu eenau cc^ 
iacidiint. 

Porro de voce primicerii, secundiceni, tertioceru, quartocerii 
vide Cuiacium ad tit. 7 lib. 12 cod. lustiniaiiei, et Onuphrium in 
explicat Tocoin obscuraram ecdesiasticarum, et Petrum Gregoiiujii 
Sjntagm. 15 22 9 qui ait pronuntiationeiii nominis primicerii eiugere 
adiectionein ex relatione aUcuius , vel certe postulare ut sttbintelligse 
tar. quod si verum est, tam necesse erit utjcuni inter palatiiias digni- 
tates 6 μίγας πρψμικηριος nominatar^ dignitas aliqaa subintel- 
ligatnr, quia priniiceiiiis nomen hoc habet respecta alicuius functio- 
nis seo miiiistenL hinc primiceriui leetorumf primcerius aulae^ frimi' 
emu9 protectorumf pnmicmtu domeiiiccrim» exstat in Deeretalibos 
titulus depnmtcerto, ubi nihil adiicitmr; neqae etiam satie apparet 
quid aut adiiciendam aut subaudiendam sit, nisi quig dicat subintel < 
ligi Tocein cantorum, de quo vide Petnim Gregoriuni L c hinc prt^ 
mieeriatiu digoitas et officiuin^pnmiceriL 

Quod ad ipsam vocabulum attinet, non improbabiliter arbitra- 
tor Coiadus iUud cerius esse tantum productibnem verbi, jdne ulla 
novae significationis additione; ut proinde primeerius idem sit qni 
primus, ^cundicenut idem qui secunduif, sicut et apud recentioresi 
Graecos ηαιδόηονλος idem est quod παΐς^ ΦQaγκ67toυL•ς idem quod 
Francus; ita ut illud ηονλος sit paragoge absqae ulla nova signi- 
ficatione. alii tamen nomen hoc a primo et cera derrvatum composir 
tumque volunt, qaibus qut volet, per me subscribat licet, 

p, 6. V. 8. Ultimus in hoc^ quinario est ο άρχων των κοντά- 
ntlmv^ fTnefeetut eanfio», ait lunius. imo eontaeiu: nam canticum 
generale nomenest ad onmia quae cani aut solent aut possant, at 
contacium certum quoddain geims est in Graecorum ritoalibus libiiS) 
sicut et tropariwn ttqig^ canmy «a^ioiut^ ττροσόμοιον, τQtaδtκόvy 
^ΒοτόκΜν^ ύτ€ΐυρω6ΐμον f άναότάαψον^ et apud nos vern», ver« 
«tcti/t, graduale, traetu$y HqvenUa, retporucria et huios gen^is 
alia, quae aliena lingua ant prorsus exprimi aiit eommode exprimi 
non possunt miror autem quid correctoribus Bonefidii in menteoi 
venerit, ut quein ille vocaret pratfechan eoata<»orum, ipsi interpreta- 
rentur praefeetum pugillarium, ego quid sibi pugillares seu pugillaria 
haec velint, mecum exputare nequeo. est autem praefectus cmla- 
ciorum ille cui cura indioaadi contacia commissa. sed de contaciiai 
piara habes supra c 7. 

ηο9τάιαον hic (alia namqne praeterea refert) moaulw est brevior, άηο 
του «οντο'έί α breottate nomen sortitas ; naaxiineque aanctorum , quornm 
non est officinm « memoriis breviue faciendis desertit : breOiculum aKbi 
Tocavi. quiqae hU cantandis praeficitur et iiitendit, eat auctori α(^^ων 
των %οντα%άαν» 



15β (tRETSERI ΕΤ GOABI COMMeNTABIUS 



C Α Ρ ϋ Τ XII. 

ρ. 6 V. 9. 1ΐΐ octavo quinario pnmae teDst primicarius kcionm, 
qui et apud Citrium comparet» ^ 

trio cancta officia iu iuc%Qvi%a » Γερβηχα χαΐ χών άναγνοΜτών Tolant 
esse diviea, qulndecim prima diaooQls asgigQant, eosqne ad patriarchae la> 
tes in dextro cboro, yetat eiiu enriam , lo€ant; seqaentia piura quaiD apta 
Mcerdotibna coQTeDiant , aequua leetor ex priioa obtata iudieat prattH 
pfaltao Tel kulai inferioree 9«q niei lofitoriSqe conferri Citnus, ^aore. 
jpsi coneentiente » determiaat• 

ib. V. 10. Sequitur ο ιτομιχάς^ qui apud Codiit p. 1 edL luik 
est 6 ρομοϋνης^ luaio proAoeptarf qiii et u acholue »ta: pfofim^ 
ed munconm vd ^ctktmVf gymnoMrchmj fui pwiea €οτηφία ooce 
fuxfoTO^, ii ed magister, appeUaiur p. 44 11 et p. 60 17. num 
baec vera siat, &cit ut duhitem' loamiee Citnus, apud quent est 
νονμμοδότης^ nummi dator^ ut vertit interprea. forte is est quem 
Ρ 176 nos deaniDiynanum appellare solemasi; nisi quis arbitrettir eum apud 
Graeco» norem viguisse qui apud nos in miiltis ecdesus, ubl 
praeaetttibiis derieis aliqnid peciuiiae dari solet; quam vocaat 
|»rqcfeiil«, et iUttin coi munus ctistiihuendi cofnmissiim, pra^s&dsen 
at cum Codinus uno ioco babeat νομοϋχνιν^ akero expresse ι/ομι- 
χόν» non videtur vefisunile νονμμοδότην legendum esse;^ nisi quis 
etiam priore loco νονμμικόν noTa fonua a immmo restitoenduai con- 
tendat. licet νομιχός qaoque ssa^ το νάμος^ ul ntimtti»sea ntimmtiiii 
significat, deduci possit quodai νομοΛος ad caaioiee pertmet^ plane 
ift videtur esae qui caatuoi Ganloresque r^t ^ et ut viilgo loquioiur^ 
φΰ tacUmi proibet ^ der dtn tad giht; viu cui forle raagb arndeat 
pt p^ νομιχόν et νομοδόττ^ν iatelligat wiapiefitaBft eeu iiurie into- 
pretem : fbrsaii enim ia dero magnae ecdesiae tempore CDdini erat 
is qui postea diotua est νομοφνΧαξ\ caiu9 mentio m TUrcogr. L 7 
foL 506• nec est a vero alienum ftiisse mter official^ ecdesia^^coa 
aliquem qui de iure responsa daret CSossariiim Latinogr. iabdUa 
νομικός^ 

ibid, i voftixoe} qni typli et eoclQtiaitidi rabricb apprime enidi* 
tofl, quod quoque die leg^duai ofl^dufa yel occurrat memoria facienda, 
eancit et puDlicat. ita ne docet Antonlue Cralis CP. alii eum esee voluiit 
qui legem cantoribue ponit et cfaoros remt. solent nostrates muslci elevata 
deprcMaqae mana oaottis moduni et ordinem praefigere cantoribas, quod 
Graeds deeeee neqiiit ; qnibue praeterea illad est in «sa , «t Tariie manus 
dextrae notibuA diyersieqoe digitomm et articalorqm oonfofinatioiiibus ya> 
riae Tocam iaflexiooee ία omniina oongpocta nielius qaain nuiskae notalae 
desigoent , atqne ka noa scriptis sed maiiue nutibiM , quam %8ΐ9ονομ£οίν 
dicoot, canttie legee ob oculoi» ponant• hos cum TheophUo %$ΐζονομ8ΐν 
scriberet Cedreaue : auctor νομιιιους nuncupat• 

•9 ibid• Sequitor 6 πρωτοαανάναρχος % pnmui carumarchtiSy in< 



ΙΝ CODIMI CAP. Ι. 157 

φάί Iimiae, cdofl etiam Citriue membiit Itmlns in edioL mro• 
narcAwr, φα emunihHt ifnoAMui tt M» iegenaii pnefiBehu €$1; 
caiaa lei emnphmi habetol^ c 6 et 15• Terum «α pitom loco non fit 
Bieiitio ftctocanmmrehae^ sed canonarcluie, φι duo diversi, siaft 
protonotarias et notarias. yerba Codini p. 46 4 iiaeG eont: legitor 
a canonarcha illnd ηολυχρόνιον ^ diutumum faciai deus sanctum im* 
perium tuum in mtdtai anno$: idque tertio repeti didt estne liic 
eermo de protocanonaTcha an de canonarcKaf dicitume ipsios esse 
legere ada s^nodica et alia fauius generis? csfne fausta illa appre- 
catio dmturmm fadAt imperium tuum etc oanoti synodalis, ut lanias 
loqaitur? mnlto minus id altero a Innio citato loco p. 82 4 reperire 
licet, ubi nullum verbimi nec de canonarcha nec de protocanonarcha. 
eed lunitts tanquam caecus in his ecdesiastkamm fimctionum yoca» 
balfs oberrafoat, et dainmodo aliqaSd diceret, iacue sre inv^ntitnim 
fidem aH>itrabatar apnd illos qni praetet praedicantes et miiiistros 
verbi nihil norunt 

Quis igitur prciocanonaTchaf et nnde hoc nomen? exponet nobis 
boc Zonaras, qui in commentaTye super canonas Anastasinos loan* 
nis Damaeceni ita coimnentatar : canun didtur^ φήα praefigdtaim Η 
fiooem odis Hrcumscriptam habetpenodumj ut videre est in Graecoram 
ritualibius libids. ab his igitur canonibus apud Graecos magnae aacto- 
litatis et «xistimatiome protoeanonarckaf et qui sub illo erat, ca»o- 
narcha nomen traxenmt : ipsoram enim erat canonae istos, quando 
in ecclesia decantabdi erant, inchoare «t reliqtiis quasi praeire. hhic^ 
et non aliimde, hoc nom^ originem ducit 

%ttviuv hymnus |ecclesiaeticns est lon^or et plaribae tropariie con- 
staiu. qui Tero canonibue istSittmodi concinendis incumbit, ίΐανοναρχον 
appellatione honeetator. hoc atttem ptictuxavovaQxeii defidentibne H- 
bns prout apad noe, micialibvBliterii «Kantis et in 4hon medio advnmlam 
obtutam expandendie, canonarcfaa troparii anins commata eocoeeMm alta 
Toce dextro choro primuniy tam alterias troparii yel etrophee commata 
choro alteri, non intemipto cantu, euggeiiti ac ita fangitar offido quod 
est Ηοίροναρχειν j conofiiiin videlicet decantandoruni ringula 9erba et pe- 
riodorum mcmhra pradeiiter ob librorum defiBCtam mtggtrent Η fuo iono 
tint cmUanda numere• 

Quartus est ίξαρχος^ exarckui^ iux quidem^ inqait lunius, el 
prae$e$ mimstrorumecdmae in ordinanda nngulorum fvncHone etnM^ 
nerio. falKtar. rectiiie in Turcogr. fol. 192 exarchus kgatut aut tnca- 
riui paMarchae aut metropolitaey sicut nos kgatum apodolicae tedU 
dicimus, et fol. 295 dicitur exarchos missoe ad colligendHm subsi- 
dium pro pendendo Turcie tributo: habere etiam poteetatem rov 
αργούς ησιεΐν xal aqHfQlSeiVy ρήοϋηϋ offido eeeledoiHe• €t excomr 
municandiy ii ευλίγονς aklag. item ius absolvendi poenitentes; et 
ad lioc propriis literis, qnas αυγχω^ψιχά γρά(ΐμ4χτα appellant, a 
patHaxcha instniuntar. fol.219 duo nmnmantur pairiarchales exarohi 
uno et eodem teflq;»<Nre, qui et mteMuni ψατεΜ. de exaidko nihi], 



158 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

qaod edam, Citriiu. exaidu digidtas oUm dara UBit etiam exfni 
eccksiaiii inter palatinas fbnctioaes et imperatorias. hinc exordb' iUi 
in ItaHa, qaoTDm niuqaam non meiitio. et Gennadiiu txwnkuM Afti^ 
eoe , ad qoeiii scribit S• Gregoriiu Magnns L 1» qiist 37- binc exur- 
cAotuf et txaxdwk. inciQXog palatina digoitas ert apad Codinuiii 
p. 10 3. 

p. 6 ▼• 10• Ιξαοχο9 emn hodie Tocant, qid velat a latere patriar- 
chae legatiu proTinciae d subiectae obit, ac de cleriGomm moribiie, de 
caoeii ecclesiaiticie 9 de calto diyiao, ή non obsolescat, de coniiij(us et eo- 
rum diTortiis , de plebie pontificisqae diitidiie , de canoDum ecdesiasticonim 
obeerrantia, de sacifamentif , confeuionii mazime, confereo^, de mona- 
chonim disciplina, de eeclesiluraiii a dioecesanU exemptanuD legibiu etc 
Inquirit, et bie canctie ez aequo boooqae, dam, quod aiant, irigitationein 
peragit ^ consiifit in poeteram; prae omnibiif vero ceneas ez nnaqaaqae ec~ 
cletia patriarchae obTenientee et cimcta ad eum epectaiitia ian diligeater 
inTeetigat, rigide ooUigit, et nonnaaquam exinde perample auctiu, ad pa- 
triarcham defert. boc eias muniu imperatorus ezarcfais in Italia quoadam 
residentiboe non absimile, ilH ai qQidem belli padsqne tempore cancta impe- 
Tatomm iura sarta tecta servabant: bi pariter, cea patriarchae yicarii ac 
eias penonam referentes, omnem eorom ezercent poteetatem, et onuiem 
debitom ceiumm eoram nomme cxignnt. Allatiana: ο iiagxog tcxcetat 
nXflcCov τον devv8QSvoptog iv έτίκλησία^ γνρενίΐ Sl• %αϊ ηάν excooe 
%ta άΙΧαγάς τή[ο nsqioxiiq ''^ή^ i«utiio«ijs. άναψεω^Βζ δΐ *αΙ τάζ %q£' 
ϋεις της άγιας IxxXijeto^, ει ίν.^ίΟ'Ίΐύαν δικαίως, «αΐ γράφει, τά άντι- 
fUvffta. avayvqsvst dh %άί τ&Ρ άνδζογννων^ τάχωΧνμ,ατά, αηίίιαβη- 
βϋ» diei ttnmque^ ψΜΟ emueerata timt, nota$ appomti et matrimomorum 
impedimenta examinat. obserya το άΧΙαγή vetUm aaeram referre, το 
άΧλάΰσω yero ireqaentine per totum hoc opos occurrene peste» uaaroi 
induere• 

ilnd. Ultimus est ecdesiarchaj γταφ€ίη$ ecckHae, Citnns 

nominat tres άρχοντας των Ικκληοιών^ inter quos haud dubie unus, 

Ρ 177 qoi sapra in quinta pentade dictus est, 6 άρχων των ίκκληύίων 

μηά τον ύαχεϋίου, Bonefidius vertit, nesqio qaam bona fide, ires 

magiiiratus ecclesiarum. 

6 §%%Χησιάρχης] qai ioae cnrae demandatam eccleslae carani tenet, 
ad offidam divinum dat algna, lumina disponit et accendit, aedilia com- 
ponit, sacrae imaginee profert τβΐ reoondit, ae deolqne manditiem abi- 
que spleadefe proyidet, nno Terbo sub acenophylace niagno Tasoram ea* 
atode sacriatam agit. dua instituendi formam in Eachologicb protuK foL 
489. eociam ex Graecoram relatu τ6ν διαβαοτήν leetorem termonum et ho- 
miUanim et τιανδηΧάηττίν cereU lueemismie aecendendis praefectum ad- 
ianxj• hidc, aicut et τφ laoawamerjy 8i|$noruiii in ecclesia faciendorain 
fltudiam oommittit Allatins de recentiomm Graecorum templis fol. 101. pro- 
indeqae, si noa eornm munere fangitur, enae salteni dispositioiu tenet enb' 




χανδήλας, φέρει dl• wd λαμπρόν. (addunt alia: ^ομρίξει τάςίπιαψ 
μονς ίορτάς τον λαον, tva σχοΧάατι,) οΓ λαμηαδάριοι τια&ίζοναι 
(alia :^ χαΟ'αρίξόναι) τάς λαμηείδας^ απτουοιν iv τη ί%%ληαία, 6 βα- 
οταγάριος^ ΐνα βίχβτ^ τον της ίητίληαίας ayiov εις Χιτάς %cti Πόρτας 
Ιηΐϋημονς. [Μ: Qt bsio^ioi νά ^8ωρουν «αΐ νά 0%οκεύονν τους άρ- 



ΙΝ CODINI CAP. L 159 

jroyrop, ίνα χα^ωρναι, %αϊ 8Ϊσνη%ον9 $vtmtta, 6 Sinapo^ tvtx κάΐη 
τους ΐερ$ις iigtas αντών άικαιαίμαϋΐ ital Λ^οαφβ^ώμαϋί• 6 χον^ον- 
%Χ719 ίνα pccQt^ το (ii%ccvi7Uov του «(^χιε^έως^ όταν πΒ^ιηατ^,} 



C Α ρ υ τ χιπ. 

ρ. 6 ν. 12. Χη nona pentade primas tenet domesticas των '9ν- 
ρων, praefedus ιαηααβ^ tertius nimiruin ostiariw: nam in sexto 
quinario duos enumeravit Codinus, et Citrius tres ostiarios inter 
oificiales ecdesiasticos nominat ; qaonun tertins hic foriiim domesti- 
cus seu praesee, uno verbo ianitor, 

Sacri ^ tribanalie foree sabdiaconis commendatas teitator Maximas 
in Dion^ni de ecd. Hierar. c 3: ϋημΗΊύααι^ iDqnit, οτι ot διά%ονοι 
τότί τας &ύρας ^ϊχον^ νυν δ\ οί υποδιά%ονοι» euflragatur Thestalo- 
niceneie praesul Simeon : qwXctacsi ulv 6 νποδιάχονος τάς ηνλας τάς 
ίίράς y ίνα μη τις των avctiCmv ίνοον Blasl&jj, eam ob rem eoleam lo- 
cum ad eacrae altarie foree ntum , de quo ciim aactore c• 17 , eubdiaconie 
lectoribiuqae oea propriam eedem Theemloniceneie idem aaeignat: vnoSia- 
%όνονβ %αϊ άναγνωοτας %a&rjcd'€ci χρη ^ξω&Βν του βήματος «£φί τον 
ϋωλέαν, ος βη βήμα %αλΗται αναγνωστών, inter subdiaconoa aatem 
Tel lectoree anteeignanus ille , cui ceu potiori earum commendatiu ciutodiay 
iure merito mibi δομίοτι%ος των ^υρών nuncupetar. 

ihid. Sequitur charinlariuM^ qui longe diTersiis a chartophj'• 
lace; et inepte vocatiir chartophylax charttdarius ^ ut supra dictnin. 
Citrius non unum sed plures ponit: nam lectores enumaana 
collocat inter illos χaQτoυλaQLovς της μvyάληg όακέλίης »al του 
αχίνοφνλακίου^ chartuUmo^ magnae laceUae et sceuophylaeii seu ar- 
ιηαηϊ vatorum » inquit Bonefidins. docuimus iam supra p. 123 ex 
BaLsamone eos qui chartophylaci, sceuophylaci, magno sacellario 
eubserviebant tanquam administri, appellatos esse chartularios , ita 
Qt chartularii isti nihil aliud ftierint quam αυμμ^ριαταϊ τον χόπον^ 
laboris coMortesj ut Balsamon loquitor• nec scio quam. apte hac 
quadret regUtrator Innii. 

Nec Latinis chartularius ignottis foit: nam S. Gregorius L 1 
epist. 75 ad episcopos Numidiae scribens nominat Hilanum chartu-- 
larium tuum, qtd ia Airicam a praedecessore S. Gregorii missus 
aedis Apostolicae loco causas ecclesiasticas cognoscebat et tanquam 
iadex dirimebat et iudicabat; mansitque m eodem offido in Africa 
etiam sub Gregorii magni pontificatu, cuius ipse suis in epistolis 
crebro meminit vemm chartularius Codini longe inferioris ordinis et 
dignitatis erat, inter lectores nimlnim constitutiis^^t antepenultimiur 
in ultima pentade. 

Porro cam plures ftterint chartularii, ut Citriiia expresse scrilnt, 



160 GRETSERIETGOABICOMMENTARIUS 

cnr CodBmis αηηιιι dmitsixat noflunftt? sui imiisi ncHiiiiiaiido refiqiios 
eabinteDigit? an bte Ghartalariiis qui in nona pentade, diversas est 
a chartulariis magnae sacellae, soeuophyladi etc? sed quod offi- 
dniii? Innios expedite: atmam vere. ό χα^αυίάριος qui pubUds Ute^ 
ns tabulit iiutrumenUsque eurandis et TetractandU cotutiiuius eif. at 
hoc officiimi pertmet ad chartophylacem eiusqae chartiilarioe sai ad- 
minbtros, item ad protonotariam et similes. an chartnlariiis iste 
inter lectores peculiare quiddam obtindbat, ratione cqLus chartiilarii 
nomen acceperat? 

Rei^etrorQiii, diartanmiy oodidllonmi φηω suh impontQm TeK solo no- 
mine chartalarioe iodicat: qoorain Tero comineiitarioniin caram siucepertt 
hfc pnTatim, ex generica commaniaae roce non fadle aesignaverie. sacd- 
lario et oeoonome pariter legi.niae m snperioiiboe chartnlarioid adtonctixni, 
laborb» tit ait BalraiiioB, ϋνμ^ρισνήνι Idc τ«το lectores ioter rt can- 
tores receneitne commentariM et memonie non iayigiiat aliie qaftin qnae 
lectoree et cantores decent , ecclesiasticie Tidelicet librie proferendU , qao- 
ituii copia tmm trigeelniiiin enperet nQmenim. ciistodein priTatain non imme- 
rito sibi expoecit aesignandttni, baec Antoaiae CralSe CP lector rettolit; 
cn noB dieplioet memoratiim nb AUatianie decatinm cain chartnlario oon- 

4t6t£v δνκοίέψϋίσι» rurgam : 6 ^s%tev6g ΐνα %αΧ^ τονς tsQStg slg td αυ- 
τών 9ιΐΜΐώμΜΐα %αϊ ίΐροσφθρέμανα, qvantk yero tabiriis cbards codi-> 
dllie et ffcriptie ratiocinng, quiboe atteodere Bolet diartidartiu , οραβ atf 
etiaiii yk integerriiDae conedentiae fiddusimaeqae menioriae fiatetnr. 

Jnter digmtates palatinas est ό μίγαζ ckartulatius, quis faerit, 
docet Zonaras in Leone Isaurico: 6 των βαΰιΚιχών ίπποχόμ^ων 
Ιτνκηατών , praxfedui imperatmU equUombm. pertinuisee dignitatem 
haHC ad cQram stabidi regii docet ipse Codinus, munus ntagiii duff- 
tnlarii explicans c. 5* foit kiter militaria officia chmrtidanu^ Ιά liqai* 
dum ex Leone imperatore, qai diataxi tertia cum protonotaiio the« 
matis et oam praetore sive iudice thematie nomerat quoque cliarta- 
lariaflot theniatis ^ quem constitatiiiii ^idt ngog tr^v τον ύτοατον xcr- 
rixf ραφιών «αΐ αναξήτηαιν^ describendo et recensendo exereitwt, Tide 
BigaltHim verbo protonotariusm qui smt homines ckeaiuhmy disces ex 
Cuiado Observat 4 5. vide eimdem de diartHlariis ab lib. 10 cod. 
Iiutin. tit 23 et ii^Era Hb. 2 c S. 

p. 6 V. 13. Tertium locum obtinet ο δεποτατος, Citrius nomero 
mQltitadims dsnovatoi. qnantuxn errorem Iimias cominiserit fol. 194, 
deceptus lectione falsa, quam fadle emendare poterat, iam alibi 
Ρ 178 dictam est (ad p. 93 22). in scholiis non minus inq)tft ο iiitQxa" 
ro^i harhwrej chartulario adiuncttu αντιγραφεί qj qμem vulgo, ut 
Budaeia loquitury contrarohd^torem vocant, praedare. interim nos 
credamns Citrio, qai neputati mnniis ηση numerat inter offida, in 
qno a Codino dissentit, sed inter διακονίας sea ministeria. sed 
quicquid dt de hoc, qnad deputatomm Hiimns esset, his verbis 
docet : ot δεηοτάτοι dh μανδνοφορονντες μετά λαμτνάδων προ%ο^ 
^evovrorft τ^Λ τε ύγίου iύctyγεkiσυ^ initB άναφίρ»αι εΙς τον αμ- 



m CODINI CAP. t 161 

βφνα ηρ^ς άν&γνωαν^ χαΐ τύν άγΙων ίοίραον fv tB rff itg νη¥ 
άγίαν τράπεζαν εΐοόδφ καΐ Ιν ry dg την πρό&εΰιν ίπανόδφ αυτών» 

ρ. 6 γ. 18« 6 dsnovtito^] AUatiana : ο itinotatog mQinocteip fy^ 
ηροσ&εν του άρχιερέως χα'&αρ^'ίει τον λ«6ν άπό ττ^ν ατ^άταν^ vteM 
populo mundam Oaeuamaue reddit* alia: ο δεκοτάτος νά nccX^j τους 
άρχοντας εΙς τον άζχιερεύί xeel νά Titc^txpiiij τον λαδν άηό την οτράτα»* 

Fuerunt etiam aeputaii inter oiBcia militiae, de quibug multa 
ex variis imperatonim constitutionibus Higaltius in suo lexico, Terbo 
δεποτάτοι^ qaem vide: aihil enim illi ad noS) qui ecclesiastica offida 
tractamus, 

Λιά. Seqnitur 6 Inl της ποδία^. IvbAub pruefedU9 indru» 
mento sacro. de quo dao potius snspkor qaam sdo.. quid ei S litl τη$ 
ηοδίας sit ille qoi pavimenti in magna ecdesia caram g^ebat? fiain 
ηοδία est solum, painmetdvsm; tinde G^rmanis cier bodm. et patet hoc 
ex Oiigiiiibug Cp. , ubi ambitas fori dicitar fiiisse aeqaalis της no^ 
6ictg της ηόρτης τον μεγάλου Κωνσταντίνου, et ο ίτή της Λοδίας 
ideo etiam dici neqnit praefedus instrumenti eacri sea supdlectiliSf 
quia distiiictiim et proprium offidom est δ μίγας αχευοφνλαξ τ^ρα'•' 
των τα ακεύη της ΙίίΤίληαίας. quid si sit unns ex ϋ'εωροϊς) ex ca- 
etodibus qui, ut ait CitiiuS) την φνλακην »a\ τηρηαιν ηιΰτενονταί 
των Ιερών βκευών τιαΐ των χαλυμμάτων αυτών , εΐ μάλιατα εύρί- 
αχονται ταντα λί&οις χαΐ μαργάροις χοαμουμενα, adde quod in 
Turcogr. ρ, 181 ποδαΐς pro vestibus sea tegumentis legitur: μετά 
εύμορφοτάταις ποδαΐς, interpres, οτηανϋ templwn magmbtis ptd" 
cherrime vestitis ; in marg^ne additur μετά ωραιότατων ίφαπλωμάτων^ 
cum venustissimis int^mentU, qmd ύ hotiim et similium cura ad istum 
spectabat? 

ibid. ηοδίαν Menrsias ioterpretatiir ministerivm^ utensllia. idU 
qoae sfnt illa pruferas, nrinfetem too tioti atar, MethrsL proeunt arapliQe 
Graecnlae mahereSy qoae ηοδύαν partcn TMt^ iDferiorem crara p«d^qiio 
βαοβ YeUntem Yocitant: utiliiM adhuc me docuerunt Yiri, talans €uiue- 
canque tuaicae oram terram aliambentein , auia pedes ambit, ποδέας ηο-^ 
men mereri. profuere prae (iaeterid {lli sacristae Graeci , qai anterius al~ 
taris ornamentQni , saerasqae illae Yeetes sericas y^I amro textas Yel etlani 
ex auro solido Yel arfento confectaa» ac imaginibut in ecclesns drcDinpo- 
nendae , ποδέας nuacupari aeeeruerunt. fidem cunctie a me datam coonr> 
mat Nicetae auctontae in Yariis eius lectionibus obviam facta, in L•aadα 
quidem Angelo I. 1 : οΐ'&ηματα ηατήρΐΐΐραν^ τόν Μον ηΧοντον πεοι^Βά- 
Χοντο^ Γερά άνηρεύνηϋαν φροντΜίχήρια ^ ηοδίας άφεΙΧοντο τών αγίων^ 
ctd ultimi comniatig Yice alia lectio reponit imnXu άψΒίΧοντο ηαναγή• 
eiiiedem liaadt 1. 3s roy iv άναητόροις ηεριέόνυμον vofotr, Sg viu μονή 
KmXijaTiBxal•^ ϋ•εία$ ηάαης ηοδέας ίίρίΧωαε• alia lectia Μου ηαντος 
ΙπίπΧον ίψάωαε• ex his coniido τον inl ηοδεας eese Yel qui ecdesiae 
gtragalas vestes, giYe nraris dYe altaribae ornandUr, sub sna dispositione 
teneret, Yei qui eanctae imaginee fictis Yeetibue drciiintegerat» γβΐ deni- 
que, qaod certios autamo, liaibos poatifidanim Yeetium honoris gratMi 
eoleret e terra tollere, qaod munug apud noe magnatibiui a senrie paeru- 
que honorariU praestatur, cui etiam exaeqaendo offidam eaudatarii no- 
mine pontifex fiummus et cardinales Yolaeraiit in Romana curia itletitutuin. 
coniecturam (approbavft Aiftonhig Crali• memottttiie, ab alfari tamen et 
Codin. CuropaUa. de Offic. 11 



162 6RETSERI ΕΤ GOARI COMUENTiRIUS 

•edefia mioiiCeriimi eSu femoTit, et per υΊλλ Untoia locaqa« gresulNii 
diffidlia monoit adhiberi coiuaetnin. 

[ΙΜ^ dl• lud xovto. τό ffwo^»«or %al i} avdyvmm^ δηααα^ 3 
χαοτοφΰΧαξ ά9ανινήα%$$ aha. %l di o^ fan χα^τοφύΐΛΐ^ o2be«^»- 
%9OBi xmp άξμΒμαζωψφ 

%«1 δι$ομίΐ9Ένα6μ9^α %ul ta μ^νΒα τ£9 %Ιηοί*ωψ, ^ nQmrn ircy- 
W£ τά διπία^ η devtiQansrtag^v ηαΐ ^iu^Vy η τ^Ινη nsrta$ ίψ wd 
τίτα^οψ, αρχ$ται ονν %ta 6 ηρωτοηαηάς ίΐς χά διηίά τον. 

ανχη ίαχϊψ ή διάχαξις χης αγίας χου ^iov innXtiuiaSf ijvxiQ Iro* 
μο^έχησαψ οΓ άγιώχαχοι ηατριάρχαί %«1 οΓ οΙ%θΌμ9Ρί%οϊ ηαχέρες *Λθά 
%W9 αγίων ewodfovj %αϊ hi^rfiov aixy xy hauLffii^ του ιτοκμτ oti- 
τως ώς ΕφημΜν, Μ.] 

Porro sicat ία primo quinario Codinns ponit iex, ita in hoc 
iiltimo collocat duntaxat qoattuor. ταϋτα τά όφφΙκΜ τα Ιχχληαια" 
ύτνκά^ inquit Codiniis, haec iunt ojjicia eccUiicuHca. qoae etiam in 
epiet Giaecomin ad Gregorium X, papam ex parte conuiiemorsuitar. 
wuigmu oeeonomus, protecdicui , logothetay coitrigiuSf referendor' 
riui; quisuper ι«κϋαα, qtd super ^tcreta^ qui super ioarum et dona 
apogtoUea, qui primicerius paJUiarcMwm notarionim; qui princepM 
eecluianmf qui niper peiitionesy qui rememaratoru^ φα oitiamy qui 
fatriafchaies natariij φά protopapae cum toto pre$bifterio archidiaco' 
nBitu9 ecclentuticiy et qui domestici cum amn&UM pittlmstii et lectoribut• 
Gregoriiis papa m epist ftd Graecoe sactUairium addit 



C Α ρ υ τ XIV. 

In enameratioiip offidomm ecdesiasticonim. non conyenit Gtrins 
cnm Codino, atsnpra c 6 monHimiis. caosam addit, quia patiiarchae 
haec omnia arbitrata suo mutafoant depnsssosqQe ία altom evehebant 
et evectos deprimebant et nova mimia iostituebant, prout hnic vel 
illi gratificaadti yohmtas ferebat. praeter ofBcia a Codiao enumerata 
simt istaec: ο ίπΐ χών «ατηχηαεων, cattchiUOf orphanotrophus^ qwU" 
luor άφΜοη$^ %Λ 6 τνεριοδευτης^ cireUor Boae6dio, correctori- 
bus visitator. quid si sit ille quem Typicam sancti Sabae oominat 
Ιξνπνιαοτην sea ίξρπνίβτην^ excitatoremy coius erat ία vigiliis et 
iyqvnvluig circoire et somaoleatos exdtare? 
Ρ 179 Praeter hos recenset Citiius theoTM seu ctUloiesy et depatatoe, 

de quibus capite snpeiiore; itemque camuatoi, sed addit haec: ovx 
iUlv όφφΐκία αλλά διακονίας περί το αγιον βήμα» qaod camsccto^ 
rum ήί offidom, his verbis docet: camtaU ferendis ad altare car^ 
hondlnu et sacrii ΙώεϋΒπΜ calefadendU occupati tunty ut illic more $oUto 
aqua ferveru sacri9 calicibus tempestiOe infundatur, soleat enim 
Graeci^ ut yidere est ία liturgia S. Chrjsostomi Λ ία theoria rerum 
ecdeoasticanun Gennaoi et ία ezpositiooe litargiae Cabasiiae, ca- 



ΙΝ CODHH CAP. L 163 

lid iam c^nsecrato eab ipsum oommaiiioiiis tempue infiindere aquMH 
calidissimamy quam a fervore vocant iiaiVy et ip$imi vasculum in 
quo adfertiir ζίον^ ut quemadmoduin ex latere Christi in cruce 
pendentis utraqne (sanguis et aqoa) θε^μοτι^το^ τνεπίηρωμένα pro- 
fluxerunt, ita tempore communionis communicantes et eangainem et 
aguam, et quidem utraqae calentia, percipiant, cSg avty ry ξωοτιαρό- 
%φ πλίνρα ψαυσννων• de qua consuetadme^ quam rationi con* 
eentanea sit, nihil opus pluribus hic disqiiirere. huic ergo aqaae 
calefaciendae vacabant catnisatiy ut et carbonibus pro suffitu ferendi» 
et foYendis. sic dicti a camiriU, lunius vertit inaiuia fol. 86. nec 
est qnod quis dubitet camina Italis esse thdtmo• sed si ecdesiastica 
▼ocabula ecdesiastico more iutelligere et interpretari velimiis, neces- 
eario dicendum est^ apud Codinam per camiiia intelligi id quod 
Germaiiice vocamus dtn chorrock eeu chorkemd: nam de lectonbus 
agens Codinus ait eos stare in medio triclinio cum vestibua et 
epirriptanis suis, babentes camiiia htavfo των [(ΐατίων. sic c 7 
de mensa imperatons Codinus: ingrediimtur psaltae sea cantores 
€um suis epirriptarui et camUiisy hoc est mit den chorhemdem; quae 
nuUiis ecclesiasticarum rerum peiitas vocat tnduiia. . vulgo vestes su- 
perpelliceae dicantur. ab his ergo camisiis cai Auatt . ηοιαςιι venit; 
quos forsan non inepte YocaYeris IMeatos. 

Praeter hos sunt apud Citnum patriarehaki domesHci: καΐ 
τοντο δί to όφφίκιον των αναγνωατών Jtfr/• functio huius est το 
iv ταΐς nQOCodotg τον πατριάρχου λέγειν itg τΒολλά Ιτη δέΰποτα. qua 
acclamatione mimin qnam Graeci delectati fuerint. hinc nihil crebriua 
apud illos quam illa πολυχρονιάξΗν^ πολνχρόνιύμα y πολνχρόνιον• 

Quod attinet ad Graecos recentiores, praeter multa ecclesia- 
elicoram officioram yetera nomina habent sua et propria, qiiae nec 
in Citrio nec in .Cbdmo apparent; quae ex Torcograecia coliigt pos- 
eunt, ut est νομοφύλαξ της μεγάλης ΙακληϋΙας^ πρωτοαύγγελος 
της μεγάλης lκκληaiaςJ εφημέριος της μεγάλης ί^ΐΗληαίάς^ Ιαπιρα- 
ΛαήυΛ magnae ecclesiae (nam ο άρχων των φώτων videtar fuisse 
alius apud Codinum), magnus logotheta magnae ecclesiat^ δ μέγας 
^τωρ» meminit quidem Codinus rhetorb , sed absque τον μεγάλου 
additione. 



C Α ρ υ τ XV. 

Άχ dericu aulae nominatini expriinit ρ. 98 ▼• δ CocUnus 1) pro' 
ίιφίαΐΐβη^ quem eimol ait esse imperatorii cieri exarchain. 2) do- 
muticuHiy quem ait eese exarchum cleri Aagustae, etindeinque 
aUquaiidD eimal esse domesticumecclesiae; aUqoando vero ecdenam 



164 GRETSERI ET GOARI COIVIMENTARIUS 

ρ 180 propriuiii domesticom habere. erat autem domeslicus miiis ex pealtis 
sea cantoribus, et a protopsalta proximiis, 8ub se habens alios psal- 
tas seucantores^ quoi veUriccniududinej inquit CodiiL c 17) no- 
minant cradtUf hoc est, ut Gennaiii dicere solent, ichroMing• 
S) protopapamf qni et ipse aHquando αηιιβ et ϊά&α erat in eodesia 
etaula) aliquando diTersus, ut didt Codinus il 40 ibid. 4) μαΡ- 
ατωρα magutrum^ qui et ipse cantor. c. 6• 5) carumarehas• 6) lam~ 
padanum, cuius erat imperatori lampadem praeferre. 7) archkUa- 
conum: bunc enim non babebat ecclesia, sed aola, ut didt Codin. 
fol. 126. de eodem multa fol. 96 et 97 et alibi pasaim; at et de 
protopapa, lampadario et caetens ministenie ecclesiasticis in aula. 

Apud Citrium proponimtiiT nniltae qaaestiones de ardhidiacoiio: 
to άρχιδιακονίτιον όφφίχίον ποίας iczl τάξεως μΛ ηοΐον βα^μον^ 
χαΐ εΐ προΐΰταται των όλων διακσνων ώς άρχιδιάίίσνος. respondet 
Citrius arckidiaeumcum offidvan non es$e άρχοντΜον , ovdh i» φ^λοτι-^ 
μίας αρχιερατικής j ωαπερ τα άρχοντίχια. BonefidittS vertit: nm 
est magistrahj neque ex liberalitate panHficaliy ut mttguteriaUa^ cor- 
rectores correxenint: arckidiacomcian offidum non ed ex officmUum 
dignUatibui, nec tribuUur ex liberaHtaie pmtificaU, ut ^cioUum 
digmtates. pnma versio satis est tnagisterialis seu magiiiraUs y se- 
cunda paiilo propius scopum tangit archonticia officia et αξιώματα 
apud Citniim eunt Ula quae quis obtinet jta των ά^ντιχίων , hoc 
estper literas et codiciUos των αρχόντων^ prineipum^ eive ii essent 
imperatores sive patriarchae. respondet ergo Citrius archidiaconi 
officiam non esse eiiisiaodi quod per archonUcia conferatur, seu ab 
imperatore seu a patriarcha) sed esse longi temporis et operae diu 
praestitae quasi remiuierationem : διο xttl co^ χρόνου xckI Ιδίου τόηον 
δώρηαα ό άρχιδιάχονος Ιχει χάί την ύπεροχην ijcl πάντων των 
dtaxoi/ovy είτε άρχοντικίοις οποιοΐύοΰν τετίμηνται εΐτε χαΐ μη^ ϊν 
τε τφναφ, iv τω άγΐφ βηματι, χαΐ iv τ'ζ μεταλη'ψει των ^είων 
μυΰτηρίων. 

Qaaesitam quoque iiierat num patriarcha posset per sola pUt<»- 
da et breviaj et mandato suo, praeferre aliquos nullo offido insigni- 
tos illis qni priores fuerant, nullo tamen ipsi etiam ofHdo decorati. 
respondet Citrius hoc plane esse intolerandum, ut praeferantur 
aliqai prioribus per pittacia^ etiamsi, qai praeferantur, ]&a- 
beant ofBda; sed quemlibet in loco et statione sua, qaam tem- 
pore acquisivit, relinquendum esse: η γαρ τάξις καΙ ατάύις των 
διακόνων τω^χρόνφ ρνϋ'μίξεται και στηρίζεται j καϊ ϊατιν άμετακί* 
νητος^ inquit Citrius; qui et addit ei qui aTchonUciis seu brev^ms hn- 
iusmodi honoratus est, satis esse ut quando patriardia seu pontifex 
rem diTinam fadt, sit ipse primus iv r^ εΐΰόδφ^ in tngreim ad 
altare, seu in itu et in perceptione diYinomm mysteriorum. in cete- 
ris quemvie saum locum tenere debere; et iniquum esse ut 6 προεια^ 
οδεύοας^ qui priHuu tenuit^ seu ut vulgo loquimiir, qui praeeedeor 
Uam habuit, de loco suo deturbatue alteri cedere cogatiir. ez qaibu» 



m coomi cap. l i65 

recte intcJIectie tadidom facere Scebit de interpretatione Bonefidii 
et correctonim eius. promotionain per pittacia meminit etiam Bal- 
eamon ad 17 canonem apostolomm. 

Qoia vero in liis oiBciis ecdesiastids multa occummt compo^ 
eita ex Tocabulis άρχη et άρχων, aUquid super hb notare lubet^ 
ante omnia illud qaod dupUciter cum aliis coalescant, primo qmdeni 
initio Tocie, nt άοχίΒπίϋηοηας^^ ά^^ποΐμην^ archidiaconui ^ archi^ 
ttrategWf archiduXf architriclinui ^ arekiatfuSf arckitectusj arcki^ 
pretbyter^ secundo ux flae vods, ut patriarckay eccksiarcha^ cano•' 
ntwchaf monasrckay tcparchaf tetrarckaf elknarchay Merarcha, inde 
etiam est ^α^α^γ ίτιαρχος et id genus alia^ tam in ecclesia qaam 
extra usurpata et usitata. 

Haeretici, nostri temporiB^ utalia, ita etipsa prisca vocabnla Ρ 181 
sustulerunt, pouesimam iUa quae ex αρχ^ et άρχων compacta. hine 
archiepUcofi nomen extenmiiaiit ^ ut et patriarchae, arcludiacoiii el 
id genos alia^ taQquam wpefba Jf<iHuosa et simplicitati apostolieae ad• 
vmantiaf quippe quae imperium et poteitatem vt subdito$ denotentt 
not^ primym in αΙίψΜ functione «eu miniitmoj m€u primum ordine m 
aliquo coetUf ab$que ttmen imperio et poteUate in caet^ros. hincipsi 
gaudeat apostoUds illie et, ut loqaimtur, modestiseimis appeilatio-• 
uibus πρ^αβυζέρων^ ποιμένων f ίΐΛίΟΐΜΛων^ λειτουργών , διαχό^ 
νων^ δούλων• Terum noimna haec esse jretinenda ubi hactenus vi- 
guenint) et revQcanda ubi QXokTenmt, fuse demonstrat Adrianus 
Saravia Calvijiista) in libro quem de diyersis gradibus ministrorum 
evangelicorum evulgavit c. 26 ^ eic tamen ut his appellationibus nul- 
lum in alios imperium designetur, sed sola ordinis dignitas et ut sic 
dicam, primitcu seu τα ηρωτζϊα. huic CalvinLstae opposait se Calvi- 
nistamm antesignanus Beza proprio libro adTersus Saraviam publi- 
cato, ubi contendit Qomina haec prorsos nm esse tokrandaj sed ex 
ecclesiis explodenda tanquam simplicitati apostolicae prorsue repu- 
gnantia. mihi conflictus iste inter hos duos Lapithas mire placet : 
nam in Sarayia obserro baereticain arrogantiam, qaae cum omnia 
conniderit et permiscuent, nunc qaasi poenitentia duceretur, hono- 
rifica illa patriarchae archiepiscopi archidiaconi et similia cognomenta 
ambit iisque decorari gestit, ita taoien ut antiqaa notione qaasi 
exuta noTam mduant^ nuUamqae potestatem et nullain imperiujii 
eignificent in Beza autem id prae caeteiis anmiadverteiiduin puto, 
qaod non obscure suos Calvinistas Anglos , et Lutheranos in Ger- 
mania et Suecia, perstringit, quia aliqm illonim sese arckiepiscopoi 
et prmate»ei archidtac<mo$ noBiinant, et ita etiam nominari et sa- 
latari Yohinty pulchmqae eub aoinmibue turpem haeresin Gdant. 



166 eiUETSQai ET 60ARI COJlIMElSITiRIUS 

C Α Ρ ϋ Τ XVI. 

V ariis in Itkis «acranmi τββΰαιη ministroruiii ecdenae mei^onem 
{slcU Codinas; ex qulbus noimuBae solie episcopis^ aliae etiam sa- 
cerdotibus et diaconis competanl pranas teneat «ίτιχάριον^ lucidi 
vedihu angdonim UQttameft, inqait Simeon The8saloni£en8i& lib. de 
Τβιηρΐίλ saepiu» lemm in ve$U fiUgenti angda$ ajpipanuiit natumiu^ 
til et illtm in VMrnim&ido Molvatam coopertuai stJa eandida. prae- 
terea purum et ab omni inqtunamado liberum iacerdatalem statum esse 
eportere docet; fropter quampwiiatem efiam ioeerdM hac gratia dt- 
gnu$ ivaicatur; quod ipsum testatur^ cum $e indueni haee verba pra» 
nuntiat **exsultaiit anma mea th domnOf quia induit me vesUmento 
taUiti^' et ^ae «e^utmtur. epi$eopi autem ατιχάριον desuper descetl•* 
dentia habet fiumna: ed eaim undulatumj et graiiam docendi in ipto 
repraesmtant nam et inter angelo$ non omnilmi idem est ordo et 
graduif sea ϋη guofue aln inferiwum magutri sunt• voeantur autem 
ftumina propier vocem $alvatwig in eOongeUo dk^nHs ^^qui credit tn me, 
fiumina d$ venJtre eitu fluent aquae vitae•'* hoc idem pallio episcopali 
notaiur, fiumina quidm habet propter ea quae diximusy pocula vero 
pro typo veteris et ncvae gratiae. quae etiam flumimlnu qwui inna^ 
iant ; quod non aliud nbi vult qmm magistro nve dodori tx duobus te- 
stamentis ad docendum hauriendum esie. erant aatem stidiaria noii 
eolum candida, sed nonnulla etiain parpurea, quae a sacerdotibus 
et diaconis tota quadragesima gestari testatur Codinus c. 9 p• 67, 
excepto festo aimuntiationis , palmanim et magno sabbatiio paschae. 
Inter caeteras quaestiones qaas Bcdgaiiae arehiepiscopo Deme* 
tiio Chomatiano posait Constantinus Cabasilas archiepiscopus Dyrra- 
P 182 chii, fuit ista, an consentaneum sit in purpureis pontificalibua 
vestimentis, quemadmodom et in albis, in stichario qmaem fiumina^ 
in phaenolio autem cruces gestare. respondet Demetrius: cfmsut' 
tudo ecclesiae purpurea pMtificalia indumerda simpHeia vult esse et 
sine praedictorum fluminum cruciumque adiectione. Meorsius sticha- 
riiim interpretatur siicam: nam GlossLs Isidori stiea est tiinica. sed 
nihil melius est qnam in his et id genus aliis retinere Graeca vo- 
cabula, quia nulla suppetunt Latina quae vim et energiam Grae- 
conim perfecte exprimant erant aatem sUcharia duplida^ nempe 
patriarchalia et episcopalia, insignita figuiis instar gaminae literae 
r^ ut apud Balsamonem le^mus; cuiusmodi vestes appeUabantur 
^ammadia seu ganmaiia, Anastasius in Leone II[ : c(jlumna$ argen- 
tetu octo et gammadia dtio.< paulo post apud enndem SGriptareili 
habes gammadia$ chirysodahai• quod autem Meursius existiinat tri- 
gonia, quae sunt in phaenoliis, esse ipsain literam Γ^ id mathe- 
maticis Leidensibus persoadeat, si poteet; no9 certe tres angulos 
ex littera Γ extundere non possumus. 

2) φύ,ώνίΐ 8βα φζΚοντι^ imo etiam ψϋ^νίΑιον^ φαίνόίης^ φβ- 



Πί CODIKI CAP. L 167 

Χυνίον. pemilam hic qnirertant, li frostra rant. ntilll penulae 
liiter vestes eacras tocos est, tametsi non ignoro qnid de penula 
apud S. Panliim epiet 2 ad Timoth. 4 nonnulli philosophentur. 
quae vero eius significatio ¥ ioerum φελωνίον^ inquit Simeon Thes- 
ealonieensis^ iuhlimiorem et supeme cMitam spmtus virtutem 9ub 
quadam effigie mciMtrat^ iniprim$ Mccwn quo per lud^itm ialvator 
uidutus BMt; iddrco et saca farmam hahet: nec enim in eo nmt quae 
appMinhtr μανίκια $€U manicae, φαινοΚια patriarchica et epieco- 
pafia plena erant cracibtts (unde ipsis polyttauriiy quasi dicas mvlH^ 
eruciiy appeUatio)^ et repraesentant per totum orbem diffusaiii ve- 
nera&dae crueis gloriam, ot inqait Balsamon m dissertatione de 
patriarchartoii privitegiis. formae autem triangulae, quae in iisdem 
phaenolns vijsantur, dedarant angtdarem lapidem Chmtum deum 
aostnim, qui disiuncta eoniimxit, ut inquit Idem Balsamon. 

3) q>itracheliiiiii. heterodoxi interpretes vertunt collare seu 
eotlarium: eed id mmis profamuD videtiur. retinemue ergo nomen 
Graeciuii. epiirachdiumy inquit Simeon^ e caelo descendentem spiri" 
ritu9 gratiam menH sMicit. ob hoc en£m et epuco^ et saeerdoi 
α eapite Utud Muens ^beneHeiUi dms**^ inquity **qui effundit gratiam 
mtper sacerdioi€9 mos*^ unde eo qwHbet sacerdos utitur^ quotieicimque 
sacrificait. Crermmiu int soa theoria renim ecdesiasticaraBi: dextram 
partem epitrachelii sigmficai antndo ludiMi gratia dexterae CkruH 
daia; nniitram partem indieat crucii tn proprUi humeris geMtatia^ 
epitradbeliiiin, inqmt Balsamon, ngnifieai lorum iUud ημο vita ad 
mertem iracia ed, φιod autem Meursias opihatur το Ιηωμάδιον 
esse T^ Ιπιν^αχηΧιον^ \ά diffiGile credita erit illis qni το ίπωμά- 
iiov propitis ad ωμοφόρ^ν quam ad ίπινροχηλιον accedere norunt. 

4) orariunL diacmui angelimm sortihu ordinemf inqiiit Simeon, 
fert in humeris quod ωράρΛον Mminantj ημοά quan ala$ Aaoet, ut 
Uiomm spirituumy qua praegtaifdy intdligentiae cekritateai demonttreL 
quare et Chervbim faeki obmUmtia tmttofw, tp«e ψΜψιβ^ dum, cmgitwr^ 
^iodammoao %Λ rei dimnae particepB et admwuter futurusy operitur, 
in ^o item orario sanctus sanctue saRctua icripium esty quo mimitra- 
tmu9 taticiorum angdorum ordo exprimitur. gestabatur orarium in 
simstro huraero. S. C^ryeostoBMis in L•it1lrgίa: το μ^ν οόράρ^ον 
ααπααάμενος ΙηιτΙϋτΐόι τω αριβτΒρω ωμφ• figarain diaconi οτα^ 
num portantis habes iiiitio Gregorae a Womo editi. apage illos qui 
hoc orarioni Toluiit esse 1%μαγζΐον τον προΰωηου j mdarium sudori 
abstergendo, nal χΗρόμαχτρον^ manibus purgandis et abstergendisr• 
eint eniin oraria profanis scriptoribus ea qiiae Amobins vocat muc" 
dniay hoc est liittea nuuRuta, quibua et mucas nariusi et sudor ex 
vidtu manaiui abstergitur, prout copiose ostendit Casanbonus in 
flotie ad Flavumi yopiscum: in ecdesia tamen orariimi sacra stola 
erat, et nullo inodo a diacono indneiida vel ferenda ut eudarii Ticeni Ρ 183 
enbiret qaie ergo eias usus? non omniiim vestium sacranim ueus 
exqairendiu est: eaffidt omnee inventas et introducttti esse ad or- 



168 GBETSERIETGOABICOMIIEIITABIUS 



i incTiMBti ncrilica ata^mm^uey wa nt w»• ▼. u— , 

I ή habeve co^y oi tUH huic cx Matthago Nastare in 
Sfynopn CoBcilioiiiiB. τοις iianipoig didinm «d μίνοΒς τψ ΪΛίψ 

το ψνΐΜύ0ω %Λ btwqfm' οΐ ji^ i^u^ftmyttg Totbo {μτχοινμ, tolg 
Uaovi^ovui ΛΟξ^ΛΟΐάμείβΟί %al τας της ii^s τείηης ΐΜηηρουιπίες 
^νχας^ τψ ω^ρΐφ τους h τψ f«fi^#v» βημ4ώβον6ΐ ΛίΟΜονοις τον 
Μομ^αν της οφαΐου^ης γΙψ$9^αι 1χφαη^0€•$ xdh τ$ χ^τηχοΌμέ- 
im¥ %€& τΛ¥ wuxmp, arari• tigH^icgau, ywA w m ii imfmM iit «e- 
panmdi voce γΜίαι ca itfht mai M λ fidAm. kcto eaini evangeiio 
4iiacoiiii8 esdaniaba^ ^^deant, qm mm coomnuiicant'' qao cate- 
chiiiiieDi eme iabebantar, fideubiis Nnnnentibus. liiioc Blastarae 
locimi Caeanboiiiis profecto perqoam Calviniane expficat his Terbis: 
diaeunusf qui ormwm getuiaty eum ψΛ m mmiane saenm Μτφ<ιι- 
fam,kgAaiy admmtelmt quanio vd od fidde» ul ad u^iddes daeru 
eratumem fied^e, gloesa haiec Calneiaai spHitne est, litorgiae sa• 
crae ritiw et cereoioiiias ignonuitie. qaodsi qme vocabiilom oraxii 
BUmniii nrgais lintauii tergendo οή signifiGare contendat, eo quod 
ab ore fonnari ▼ideatar, is eadem solertia dkxre potent verbom oro 
klem esse, qaod edo^ eo qaod ab ore dedacatnr, »cat et adoro» 
AlcQiniis de divinie Officos c. 39 eaamamm eacra eodesiae TestH 
menta, wariumy id est «tole, diciiur to quod araioribfusy hoc esi 
praedicatonbui^ cmcedatur. etsi non his tantaoi, sed et sacerdo- 
tibusy qoi stola atimtiir inter sacnficaiidiiiiiy ut et diaconiis et sub- 
diacoims mter miiiistraBdiun. SQdori abet^f;endo serviebat sada- 
nuin, ψΜά ad tergenaum mdarem m maxa gestan mof ett; quod lut- 
talo nomme iaanoaem weamuSf mquit Αίαώηιβ. vide Gioesanani ad 
codieem Legom aatiqaamin. 

5) ωμοφόρων humeraU dicas Ikebit, tameta a nostro ImiBe- 
rali vel saperhinBerali prorsoB diversuin• profuriam episcoporum 
gestameny quod ex Umm confBcUimy inquit Simeon, m orbem Aume- 
T09 aanU et retra emmutU^ boe genm indumaUi swe dubfUaUone α 
verbo camem ex mrgine propier nos $u$ceptam hmanouque nabirae 
a$9umpHonem dedaud• ideo enuB ex lana (ptoque texitury ψιοηΜοη 
efraticam «oeni) hoc «4 naiwram n^ram^ ngnat, €t gttonta» ipse 
ψΛοψίβ agmu prQ nob/u oecuui vocatu» ett ipsa item verba quae Au- 
mtiis €0 Ugeniu profmiy sentmtiae huu: mtffragantur: ait entm ^*$ub^ 
lata m Atitneror, ChrigUf natwa ftioe erraverot, OMtumftiu deo d 
patri iUam obiuliM/' 

6) maiidyae ρτο^ιηα «pieeoponim Testiineiitam; de qno iam 
eaepe supra c 13 «. 6 et L 3 com. c 14 ad pag. 105 17. 
acribitnr etiani μανδνον et μοψίνίμ 

7) epigponatiiiin, mipergmuaUf quod uetmam adverttK morfeni 
(verba eunt Simeosis) noitraeque nalurac tminorta jttolcm et mre$ ioi-- 
vatans eontra maligtd daemonU tyranmdem rohutismMU osteKdiU 
qwmwbrem et rcmphae^ nmik etl| et lumbi$ aUigaiur^ Μ hmms 



ΙΝ CODIIfl CAP. Ι. 169 

robuTMhm praedieanL hoc ipmm verha φχα^ ύι cinetu oikibBuur een• 
farmani, ^^acdngere romphaea tua euper femur tuum, poteatisgiiiie•^ 

8) ίπιμανϊχιον. idem Simeon: va ίΛίμΜνΙηια acHoms ditinae 
amnia effideatii tigmficaniia «uitl, et lentm ndt manihu» utaifidvm 
carpmM et «angtitnif nit per te o6hi/t«e; cui cmo&iitad auae m m- 
iueniis recitaxdwty ^^dextora tua^ domiiie^ ^nficata est m virtate^^ 
et ^^aniie tuae feoenmt me et plaaoiaTenint me." φάη tltiam vin* 
eula nummm «afoatomi in qiUbu9 ad Pilatum Muetu§ est, φαάοΜ - 
per &pifMiWxttt expreaa vdunt. 

9) saccus; de quo iam aiibi (sapra n• 3 et CodiiL p. 16 19)• 
qnaerebat Cabaeilas Dyirachieiisis ex Demetrio Clioiiiatiano , aa 

faa esset pnrpureom saccum faoere et gestare* respondit Deme• Ρ 184 
tiiiis: tacctan pwrρweum1wp»Λφiam nomt tcde$ia^ φαηΑοφΛΛοΛ joc- 
€u» t» iribu$ duntaxalt mm eeUbribui dmnmeii fe$ti$ Aitim «fiMi 
praehetj mimirym magtw poichatu dominko, pentec»de et nataU Chri* 
$ti. hoc igUur sati$ p/eiMm fidem faeity Mecu# ut $U purpureut tie* 
ecMse non esse^ cum eUam nht ludus umgne purpwrea huiusmodi ναΗτ» 
mentaj in soUs enim ύίιιιαϋ diebw tt nwriuorum memoriis tuurpatur, 
Hitra seu iniula non tttuntur epscopi Graed in sacrifido, sed 
aperto capite totam liturgiam perfiduiit opeiia eapiUf inquit Sh 
meon, epiteopi et iacerdoies Orierdii onmeSf βχΰφίο Altxandrino por 
triarcha^ tacrii fimgunttar ^ non ob humilitaiem aliquam, «ed ob caur 
mrn aUiorem d longe dwmorom mddketf quam dmnus Paulus ponit , 
ae docety ChnUum caput nonmansy nos auiem mmbra ipnuSf et 
oportere nos Oindum capui fwHrum konarantei €aput inter cr<mdum 
nudatum habere• nec ob hOC tantumy sed quia etiam nudo coptte^ 
qui contecratur , cameeraUonem aedpH. αίφιβ ita qMemadmodum cum 
ordinatury precilnu et sacrii operan defret. et hkrarcha pofifAmumi 
qumaam et dum consecratur, α deo tradUa βίοφαα tive $acrum evan- 
geUum ivpra eapid habet, in saerificio difnm$suno peragendo vdato 
capUe contpid iwn deheL nbHciat forta$se qmspiam Amc «e^i, Ale^ 
xoHdrinum epUcopum et qHm quampiunmioi ex vderi traditioM iedo 
capUe $acru op&rentes non rUe ae sande facere, istue non dico. nam 
illi antiqua nixi tradiiionef quae magis kgi anttftioe respondeiy itafa^ 
dunt, tpiamao eC ItgU tacerdot ctdanm, φίΛΜ et mitram vocabanty in 
capite ger^ai; quo eodem nomaie hUrarchat tas gedanUi appdlare 
coiuueOerunt ac fieri potett ut eo capiti» itgumenio aut spineam do^ 
mini conmam aut tudarium, quod fuit niper caput etiM, in mentem 
nobii revocent haec ille. ή Graeci non parcerent sno Alexandrino^ 
procul dubio, ut alia multa adiaphora, sic et morem istum tecto 
capite litandi praedse ac eimpikiter repudiarent danmarentqiie: 
illud eniiii eciiiematis ingeniaai est, ut praeter id qnod sibi placet, 
vix qukqaani aliud placeat vocator infula praesuiie Alexandriiii a 
eciiptoribus pkrygium^ qaod S. Cyiillo concessum fuit, quando in 
concilio Ephesino Coelestini p^ae Bomani τίοβήαβ erat a Cy- 
rillo ad succeesores quoque phrygixm seu mitra venit; dicebatnr- 



170 GRETSERI ET GOARl COMMENTARIUS 

qne haiec tiani pkrygium , qaod Phrygio opere eonstaret. phfygH 
mentio iit in diploiiiate Constandmanae donatioiiis, ubi ita Con* 
stantiniis: demde dtodema, videlicet coronam eapiUs noitriy simndqut 
phrygiumf nec nm ηψετΗίίαηβταΙβ^ videiicet lorum quod impmale ατ- 
cumdare auoUt eoUvm, vefum etiam et chlamydem pwrpuream atqut 
tumieam coecineam et amnia tmpgnalia indumenta etc, qaae totid<eiii 
▼erbis legantor qnoque apad Leonem IX pontificem in epist eonh 
- tra SHicbaelem Cpolitaiiiiin et Leonem Aduidenm». Baleamon in 
Graeca vemone haiii» edicti ubiqne per lonm iiitelligit mitram sevk 
Uaram svre phrygiumy ut et in meleta de patnareharum primUgiis 
ct in meleta de offido charttdani^ cum tamen nemo alius Im no- 
men hoc significata osurpet sunt qui siispicentiir BaUamonem 
respexisse ad laurum seu laareani, iiBitatiesimniii olim coronae ge« 
niis: ex iaiffo eram fadlem esse transitum in lorum. utonnqae 
nity de sensu an lapsu Balsamonie sati9 constat illad eiuedein 
edicti in I^atina Tersioiie, skut notUr senatu* ctdceamentis uUtuf 
cum udon&nu, id ed amdid^ Unteamine iHuitratiSj ne utantur d 
elmciy ut recte acdpiae, ipse textas Latinus facit, dum' illad cuii• 
udmahuM explicat cam candido /tnteamtne, retento, deflexo tamea 
Boiiniliil Graeco vocabulo, οθόνι; seu 6d'6viov^ quod est linteiiiiu 
eodem edicto yocator corona sac^dotalis, qua Sykester in capite 
uksigmtus erat, παηαλη^ρα. 

Lubet hic referre quod aanotavit Sirmondus noster ad eplst 
δ L 6 EpistolarBm Sidonii. tmuvra clericdis ita oHm βώαί u# 
circtUus tantummodo eapiUorw» emtiMre^, instar corenae, $ic emm de^ 
scribit Gregorius Tunm. de Niteiio Tnvir&rum episwpo, 5. Nk^ 
tiWy inqmty a6 ortu iuo clericus e$t designattu: nam ewn parttk 
fiMtet effttstUy omM eaput eiitsy ut est eonmetttda ptterorumy α ca^ 
Ρ 1S5 jyulU nudum quidem €6τηώαίϋτ^ m circuUu vero medicrum capiliorum 
erdo appamdt , ui putarei ab usdem coronam derici fuisse ngnaianu 
kadie apud nos antiquam CitfFanae formam $oli fere monachi retment, 
«i pueri vocales symphmdad. nam breou ille ofbis in veTfice, qua 
^leii pars magna uUtur , wudens oHm atqu6 inusitattu m eceksia 
fuity ut d»cet canon 40 cmcUU 4 Tdttard. haec ilte« 

Diximus Graecos Boit cdbebrare operto capit«, excepta patri»'•' 
eha Alexaadrino et pauculis aliis, cum ecclesiae Launae episcopi 
tiara seu infula caput tecti potissknam liturgiae partem peragere 
soleaat. sea quid Alcuino coatraFiiim affirmanti de divinis officiis 
c 38 teepondebimus?' audi eiiis vcrbai huiusmodi vtstit (cidads) 
noH habetur in Momana ecclesia vd in noitm region^tus: non emm 
moru eit ut pileati dtvtna mytiena cM>rent) apud Graecos autem 
hoe dicitur f qui pileoiy hoc eH euphias (scupbias), gesUmt in etl•• 
pit€y dum adtiriunt altarilfUi. an dicemus tempore Aleuini viguisse 
aliuHi nuMreiii qiiam posterioribus seculis^ Graeds suam consttetu- 
diaem deserentibae IiatiBbqiie eam complectentibiis? 



LIBER SECUNDUS. 

C Α ρ ϋ τ. ι 



Jl o^t iiidicem offidonim et officialinm magnae ecclesiae eubudt 
Codinas catalogum ofBdorum et offidalium aulae Cpolitanae, et 
quidem longe accuratiorem qnam sit prior ille• 

Circa inscriptionem^ et titalum iiuius partis mss codices noft 
conveniunt : Dam Bavarid ita habent: τα οφφίκια του παλλατίου. 
hi Sh »ai τάς τάξεις τάς γενομένας iv ταΐς ίορταϊς είς το παλ- 
λάτιον^ χαΐ ηώς τον βαΰΐλεα ατεψεύ&α^ δει β χάι περί ηροβλη- 
ϋεως δεύηόνου χαΐ πατριάρχου y καϊ id-ov γινομένων iv τω ηαλ'- 
λατίω, eodem fenne modo codex Augustanus et apographum inde 
sumptum, dtante- lomo. tres alii libri plura adhac ingerunt, in- 
dicem scUicet et post indicem sdiolium satis longunL 

Indicem etiaiii A, scbolinm Regii alii. ita enim Goarni^: Se moni-* 
tum, ubi prae&remDr, memiQieee precor lectorem, e daobue inte- 
geirimis exemplaribue Regue, qaibuecuni praeseiA οραβ contuli, neu- 
trDm capat de offidie ecdesiae CP coatinere; atque ita tanqaam a 
primo, ab hocce de nominibue οίϊίααίιαπι palatii utruniqiie ordiri. ad- 
vertet exinde non eandem in editis a Greteero ac in Regiis esse capi- 
tam totius operis ordinem: quiii imo in eo qui noinero 1149 Inecribitar, 
quodque e daobiie fiimum (Δ) ubique nuncupo , diyersam omnino distri* 
buendi libri dispositionem eeryatam, ddem quippe in daodedm tantam 
eectionee eingnlis snie titalLi illnetratae partito, cancti simul ia ipso liiniae 
coliecti praeponimtur• 

ΠΙναξ τοϋ βιβλίον. Ρ 136 

Περϊ ti}g τάξεως των αξιωμάτων ιαΛ οφφ^κίων του πάλα* 
τΐον ήτοι της ανγίίλητου. (χαΐ των όφφιιιΐων^ omissie τον — 
ξίυριλητου , Α.) ^ 

Περί των φορεμάτων ίχάΰτου των αξιωμάτων* (των τε άξιω" 
μίτων χαΐ οφφικίων Α). 

Περί τ'^ς νπηρεαίας ίηάβχου των οφφικίων. 



172 GRETSERI ET GOABI COMxllENTARlUS 

IZr^l της τ&ν δΒ&ηοτΜων ίορχών τάξεως ΛαΙ τΛν %αχ ον- 
τά; τύoυμhίav ΜμωΤφ (addit Α: h αϊς διαλαμβάνεν«ί ηαϊ η^ρϊ 
τσν μ9γάλον ίομΒΰτίΛσυ ύπηρΒΰΙας τον τι πί%ί(ΐνη, τον δομεατί' 
%ον της τραπέζης μΛ τον Ιπϊ τρατίέζης•) 

Π$ρϊ διαφόρων ίορτών• (η$ρϊ ίτέρων διαφόρων ίορτών, Ιν 
alg άτιίρχεται 6 βαύιύνςψ il ίνδημών tq ΚωνίίταντινονπόΙεί 
ΛνρΙΰκΒται, Α) 

Πίρϊ της h φωαβάνφ ήτοι ύτρατ^ νηηρηαΐας. (Ιν τφ φο»• 
ύάτφ τον μίγάΐον δομΒ^τΙχον ύτίηρεύΐας τον τβ μεγαλον δρονγ^ 
γαρίον της βΙγΧης9 τον inl τον ύτρατον χαΐ τον μηιύλον άδνον^ 
μια0τον. Α) 

ΠΒρΙ ύΧΒψηφορΙας βααιίίως» 

Περϊ προβλνΰεως δεαπότον• 

Περί τνροβληΰεως αεβαϋτοκραχορος χαΐ ΚαΙβαρος• 

Περϊ ηροβληύεως τνανριαρχών 9uA αρχιεπιβκοπων• 

Περί πένθιμων βαΰιΧιχών φορεμάτων» 

Περί μελίούαης δεΰηοΐνης γινομένης• (χβΐ τνερί μείλοννμτ- 
φης δεαποΐνης, omiseo γινομένης ^ Α) 

Ιΰτέον οτι τα χρναοηόχ^ίΐνα ακιάδια φορουΰιν ot άηό τον 
παννπερΰεβάοτον μέχρι τον μεγάλου ΰτρατοπεδάρχον ^ τα δ^ ΰνρ- 
ματέϊνα (ΰυρματηρά Begii) of άπο τον μεγάλου ηριμμικηρίον 
μέχρι του (παραχ• της αφ»] ΐίονροπαλάτον Regpii) παρακοιμωμέ- 
νου της ΰφενδόνης^ τα δΐ κλαπωτά οί άπο τον πρωτοβεατιαρίον 
(πρωτοβεατιαρίτου Hegii) μέχρι τέλους • δ γαρ λογο&έτης των άγε^ 
λών^ εΐ καϊ μεταξύ του της ΰφενδόνης χαΐ του πρωτοβεατια- 
ρίον ευρίακεται , αλλ' ονν μήτε αυρμαχέϊνον μήτε ίίλαπωτον σχιά• 
δίον φέρει f άλλα δια βλατίον άαπρον μετά μαργελίων (ο γαρ — 
μαργελίων om. Regii). τα δΐ ύκαράνικα {φοροϋαιν addimt Reg^) 
οι απ' άρχης μέχρι τον λογο^έτον των αγελών » τα δε κόκκινα 
ot (ot om. Grets.) άπο τον άκολούϋΌν χαΐ (καΙ om Begii) μέχρι 
τέλονς, 

Sed haec ipso Codino capitibue tertio et qaarto dilacidiora 
evadent) tametsi non eatis cum indice congruere videntitr. 

[Alium ofHciorum Palatinonim indicem Medonius edidit, et 
ante Medonium Leundavius lur. Graeco-Rom. 1 p. 184« is jofra 
positus est. 

Ta οφφίκια τον παλατίον. 
Ό δεαηότης^ 6 αεβαατοκράτωρ 9 δ καϊΰαρ^ 6 

ηαννπεραέβαατος^ δ πρωτοβεατιάριος , δ μέγας δουξψ 
6 μέγας δομέατικοςψ 6 πρωτοοτρατάρχης, δ μέγας λογο^ 

^έτης^ δ μέγας Οτρατοπεδάρχης j 6 μέγας πριμμιηηριος^ 
δ μέγας ηοντοατανλος ^ δ έτΙ τον κανικλείον, δ πρώτο- 
αέβαατος% δ Ιπικέρνης^ ό παρακοιμώμενος της μεγάλης 

αφενδονης, δ παρακοιμώμενος τον κοιτώνος^ δ μέγας 

βαίονλος^ ό κονροπάλάτης^ 6 πρώτο βεοτιαρίτης^ δ 



nSf CODINI CAP. Π. i73 

i λξ>γο&ίνη^ τον γενίησΰ f ό μέγας ηαηΜχς^ 6 ίηοξηιρς, 
6 μέγας δροΌγγάρ%ος νης ^Τ^ης^ 6 μίγας Ιτ«(^ιίρχΐ|^ , S 
λογοθέτης του δρόμου, 6 ύπατος των φιΧούόφων^ j μί- 
γας χαρτουΐάριος^ ό μυϋτ^ος^ 6 πρωταΰηκρψίς , 6 

htl του ατρατοϋ^ ό μέγας δρουγγάριος τοΰ ΰτόΧου, i ίο- 
μέαχΜος των α%οΙών^ ό Λρψμιχηριος τ^ ς αυλης^ δ ηρω-» 
9οαπα9άρίος^ 6 μέγας έ^ο^ν» 6 τάτας τψίς αυίης^ ό 

μέγας τξαούύίος, ό ηραίτωρ του δημον^ ό λογοϋ•ίτης των 
οίηειαχών^ ό μέγας λογαρια&νι^ς y δ inl των δεηααιν, 
ό αρχίδιάχονος , ό ΰκουτίριος, ο ηρωτοκύνηγος ^ 6 

αμηράλης^ 6 αχτονάριος^ 6 μέγας άδνουμιαΰτης , ο 

ΤΜίαΙατωρ^ δ λογοθέτης τοΰ ϋτρατιωτικον y δ η^ίοτοϊ^ρα- 
χιος^ δ κριτής του βηλου^ δ μέγας διερμτινευτης , 

δ λογοθέτης των αγελών 9 δ δίκαιοφυΐαξ, δ ακδλουϋΌς^ 
δ όρφανοτρόφος ^ δ ηραηονοτάριος j δ κριτής του φωΰύά" 
tov, δ δομέατικος των τειχίων^ δ πρωταΧογάτωρ ^ 

δ βεΰτιαρίου, δ βτρατοπεδάρχης των μονα7ΐαβάλων9 δ 

ΰτρατοΛεδάρχης των μουρτάτων y δ (ίτρατοπεδάρχης των τξακ^ 
Κόνων, ο ϋτρατοηεδάρχης των τξαγγρατόρων , δ έπΙ τών 

αναμνηΰεων^ δ ηροχαϋ^μενοςτοΰ κο'ιτώνος^ δ ηροκα^^ 
μένος του βεΰτιαρίου ^ δ οομέΰτικος τών ϋ'εμάτων, ο 

ηρωτοκόμης, δ δομέΰτιχος τών άvaτoL•9tώv δεμάτων , δ 

δομέατικος τών δυτικών δεμάτων ^ δ προκα^μενος τον μεγά^ 
λον naXaxloVj δ ηροίια^μενος τών ΒΧα%ερνών, δ λο- 

γαριαΦίτΙς της αύλης^ δ μέγας διοικητής, δ νομοφύ^ 

λαξ^ δ βεϋτιαρίτης, δ Ιταιριάρχης, δ άρχων τών ολ- 
λαγΙ(ον, δ μέγας μυρταΐτης^ δ κριτής του ύεκρέτου, 
οΐ^αβδουχοι^ δ καβαλλάριος , δΰεβαοτός, δ ηροκα^^ 
μένος κάΰτρου, δ δρονγγάριος ύτόλου, δ κόμης• 

ρ. 6 ν. 17. Bespota Ιιιηίο dormntw: sed ego Graecum nomen 
et luc et alibi libenter retineO) praesertiai cam άβηροΐα etiam La- 
ttnorum usu et calamis tritus sit; neqiie Latina vox dominus vim 
Graecae illins d&^ota asseqaitur. despotae inaagurationem habes 
c. 18. nec probo qaod Glossariam affiimat^ degpotae nomine voca- 
iog fiiistefiliosj fratrts^ generoi imperatorisy sebastocratoTOi^ Gtie«a- 
re» et patriarckoi, nullus boc nomine appellabatar, nisi despatae 
honore certisque ornamehtis insignifxus esset , sicut etiam nullas se- 
bastocratoris aut Caesaris nomen obtinebat, nisi per inauguratio- 
nem banc dignitatem consecutus fuisset loquor autem de poste- 
lionbius eeqaioris Graeciae temporibiis, qaae nobisCodmus reprae- 
sentat; tametsi eiitra Cpolim traiUBiit edam sine mangitratione ad . 
alioe. Idnc princeps Serviae vocabatur dapota Senriae; pro quo 
annalei Latim eaepe άεψΛη$, apad Gregoram lib. 3 et Aetoliae Ρ 187 
et Epiri despota. despota Serriae etiam eraleij boc est rex aadie- 
bat; et axot eiue non tantnm deipoefMieed et tr<aamatiea craUtaa: 



174 GBETSEBI ET GOABI COMMENTABIVS 

aatt ot cel fai Fndeete Tmato c 54, Ujigarf• Bolgaiis Scrvib 
Mol aot cantiadiae ir»{ les est et cralne rqgioa; qoae PobMu• 
Ατ0έ et krplML• nec dalmini videtiir iDiid Ural eistiliffe cx Qmtt» 

FroniBni eoA despota ab imperatore; qaodrca in e;^Iabo di- 
goitataiii pfiniiiiii loami obtinet MkJiad tamen Pahm^ogas de»• 
potata maiorem honaraiiy tametn anonymoiiiy ezoogitsvit; caias 
Ttttigia Canfaciwifmis nbi seqiieiida danty ita de se 4 5 scribens: 
Mattkanm teniorem flum nuUa nominatim digmkAe cohmmMt^ ho- 
nore tamen ηψτα iupUas effert^ nempe td estet imptraJtm proximus; 
quem honarem frimm Palaeologorum imferator Michad jmopfer filium 
CanitanUmim Parpkyrogenitum moerdt; vUebaiwrfue ta dignUoi δη- 
pctarum digmtaU antecdkre. 

p. 6 T. 17. ΘΜηοχης^^ imperii coUega, nt et eemor imperator, dieti» 
qaondam Attgnftai; impeni Tero designatiu sacceeMr, ύΑ ab imperatore 
priaaSi ad Alezii Comaeoi, qoi tyraniudeai circa Chraiti aniuiai 1117 in- 
▼afit, nancopabatar Caeiar« Aleniu Nicephoro MeHsfeno nomen ac digm- 
tatem CaeearU iam adepto fratrem leaaciaiii praefenre meditatas, sebasto- 
cratorie nomea, qao snpra Caeiarem proximue ab imperatore cohonestare- 
tnry adioTeidt; ac tandem Alexiiu alter Angelaa imperio potitiu ex Aleno 
Theodoroqoe generi• altenuii creata reoentiae despotatiu dignitate , eeba- 
fttocratori Caesariaae ■aperioreniy uhi secundaiD , auctore Phrabze 1 1, 
effecit. exia celebre deipotae in curia CP nomen, nrbeqiie a Latims 
occupata et nondam a GraecU recepta loannes Ducae Michaelem Thes- 
■alam fiiinmqiie Nioephoniiii τφ δεΰποτιιιφ άξιωμαη detpoiatiiB honore 
legitar eztulMte apad Grqcoram 2 13. aub loanne Lascari , meraorati 
loannb nepote, cam imperii admimstraiidi caram in te euecepiMet Michael 
Palaeologuiy ac ad ipeum imperii eolittm, quod soliu herede pnlso tene- 
rat, omni arte totisqae ▼iribae conteaderet, 6Uyai ηαρήλ&ον ^μ^ρα^ 
•cribit praefatos ^ncephoms 3 10, καΙ divtSQOv &ογ%ροτοΰαι povlev- 
xviQiov oi avtov enovdaeveU^ ού diov slvcti φάσηοννίς τον τά ^atfUiXff 
%αϊ χοινά δίοιχοϋντα nqayyMxa %ol\ nQeapBiag πολλών άναδεσ$γμίνον 
i^v&v fi^ %οΛ τής βααάείαί ^Yyustct ivstv xttl τ6 άξ£ωμα^ τψής Svs*a 
%ου χων Ρωμαίων γένονί χαΐ αίμα βββοίίώαΒως των μεταζυ γινομένων 
%€ηαατάα8ων^ xuvt &qoL %άί το του δεαπόχον αξίωμα δίχ^ται %uqa 
τ• τον ηατ^ιά^χον μ«1 τον νίοϋ τον βααιλέως^ loanme ^niminim Theo- 
doro nati• eo tamen titalo iam Mlchael aliua Theodori gener gaudebat, 

2ao conitet, at in inTeaiendu enbtilea, ita et in geminandU digmtatiboA 
rraecof fuiue liberales• lubens tamen fateor Michaelem bunc non eo 
nomine despotam Tocatain , ut imperium beres adipisceretur, sed at Aeto- 
liae et Bpiri prtneept audiret , quo quidam alii dicti sunt Serviae deflpo- 
tae , hoo eet regali : qno etiam aeneii Cbaganiu Taroaram dax 6 μέγα^ 
δεατίόχης ίπχά γενών et nvQiog %λιμάν€9ν τής οΙ%ονμένη$ ίπχά leg^tor 

rl Tbeophylactuiii Simocattam 1. 7 de rebua Mauridi; nec non Boe- 
των Μναών δεαηόνης apud Cantacazenum 1 55. 

ρ. 7 ▼• 1• Sequitur ύεβαύτοχράτφρ^ no Yum inTeatam et cimi- 
fneAtum Alexii Comneniy de quo filia due Anna Alexiad. S: Woy 
ovofiaT<motif<r«$ ino vi τον ϋεβαοτον ααΐ αύτοίίράτορος τάδείφώ 
!&η%9• eadem Zonaras in Alezio Comneno. at Glossariiim conten- 
cUt nomea hoc longe fuisse antiquiiis Alexio Comneaoi qnippe priiH 
cipibiis Tliesaaliae a Coastantino Uagno concesaaiiL itaqae Βοταιη 



ΙΝ CODmi CAP. π. 175 

fiuese, eed Ια palatio^ non extra* et probat hoe ex 1. 7 PRcephori 
Gregorae; apud quem tamen niliil huios inTenio. verba em& dabo. 
6 δε Τωΰΐχός την τε ατάβιν %αΙ το αξΙωμΜ τον ίπΐ της τραπέ- 
ζης παρά του μεγάλου χεχΧηρωται Κωνσταντίνου y 6 δΐ Πελο- 
ποννηαιαχος το του πρίγχιπος, ό δh της ^Αττικής τε χαϊ των 
[Αθηνών αρχηγός το του μεγάλου δουκός, δ 6h της Βοιωτίας %αΙ 
των Θηβών το του μεγάλου πριμμΜηρΙου , δ δί της μεγάλης νη- 
βου Σικελίας το του φηγός , χαΐ άλλοι όίλλα• nec alio loco^ qaem 
addudt Glossariiun, id affirmat Gregoras, ged tantuni dicit in po- 
etremo Thessaliae principe, qui erat loamies Ducas, defedsse ma- 
ioriim successionem et sebcutocratarum principatum^ qui ab Alexio 
Comneno talis esse poterat: ut enim nomen despotae transiit ad 
alios principes, ita etiam nomen sebastocratoris ex aula ad princi- 
pes Thessdiae manasse videtur. adde quod Anna dicit Alexium 
aovum nomeii composuisse ix του ΰεβαϋτου »al του αύτοκράτορος• 
quomodo ipse primus haec duo in unnm conflavit ^ si nomen hoc a 
Constantjni magni aevo descendit? Zonaras xaivov όνομα vocat. 
quomodo χαινόν^ si a Constantino magno? idem ex ipso Codino' 
eatis mamfestum est an nomen superintendentis ideo noyuin esset^ 
licet Glossarii aiictor scbolae Leidensis snperinteiidens salataretur? 
translatio quidem ad hunc hominem noTa esset, sed vox ipsa nova 
non esset utpote iam pndem m novatorum circulis decantatiesima• 
etiain antecessores Alexii hoc morbo laboranmt, et in priniis Leo 
philosophus, qui teste Zonara Zautzem Stylianom non tantum de- 
eignavit magistnim et dromi logothetam, eed et qovo excogitato 
noxDUie βαΰιλεοπάτορα nominaii Toluit. 

€εβαβζο%ράτωρ] digmtatie eiiu institaendae caneam refert Anna 
Comnena institatoris filla Alexiadoe 1. 3. loannes Alexii filiu• conces- 
βοβ patrua honoree senraTit, at in eios yita narrat Nicetae. loannes 
idem Mannelem qaattuor flliorum ultijnum αεβαοτ^κρατορίπαίς νηεξτ 
^ρεν τ^μαΓ;. loannie ΆιηΛ Manuel patre raortuo Tocatns ad scdptrani 
IjaacittB patruam edam •ebaetocratorem Tocatum, mbeis in urbem ami- 
cia , ne tum Mnguinis iure tum ob dignitatem imperatoriae proximam mo- 
liretur ree novas , conQpeecuit. Nicetae idem in Manuele L 1 : μ^ πως 
9Τ8ρΙ τον των όλων αντος είναι vLvqiog διαμιλληϋ"^ ατε άπο γενέσεως 
9ΐς την βιαβοχην της βασιλείας χαΧονμ^οςΦ ut potestate et iiuignibue, 
Ita (asqoe ad dejpotam creatiim) eanguine €oniunctu8 fuit imperatori ee- 
baBtocrator. leaacioe Angelue anno 1184 imperium •οηίίιιβ fratrem Ale* 
xium regni ιποοβββΟΓβιη, ac patniam qnoqae loannem duoemy.aebaetocra- 
tores declaravit; Alexiue hic Isaaciam filiae maritum priorem pari titulo 
insigniTit. plorea ineuper eo nomiae eiBiul ornatos refert memoratue Ni- 
cetas, ex qno baec deproinpta, qui et praefatis terdmii addit, AlexittiD 
nempe altenim Manuelie nothum, Annalium Ifaacii 1. 3. 

Obsenra luiiium verba illa p. 7 v. 6 ηρωτος κατά τον χρό- 
VQV Tertere etfacUe priniui per iUud iempus• inepte. natu maiorem 
▼erte, vel Amia Conmena 1. 3 iudice, qaae de baaco fratre Ale- 
xii Comneni, πρώτον τών αδελφών χανά χράναν οντά ίχρην τι^ 
μη&ηνΜ αξιωματι. 



! 
i 

17β GRETSERI ET GOABI COMMENTARIUS 

I 

C Α Ρ U Τ BL 

Ρ 18B ρ. 7 τ. 14. Ijaesar olim proximtia ab Imperatore ^ nonc in hoc 

censu apnd Curopalatuii tertios ^ qui forsan paulo post maior vel 
minor ent, prout Favoniiie ex palatio Cpolitano adspiraverit; cuiiis 
iaaagaratioiieiii habes infra c 19• 

Ab ifflperio potiundo, caimi gpe prigimie eaecnlii foyebatnr, Cae- 
iaran longe aUegayit AtexSiu, et lebaitocratori euppoiuit. long^ue 
UDOTit alter Alexiasy deapotae dignitate eidem antepoeita. tertins ita- 




to tov Κ(ίίαα(}θς^ 6 dl• Λαϋϊβαρ &»ot τψ ηεν&ίρφ τον isanotov ίς ti 
τον <Τ£βα#Γθχράτο(^οβ• tnois^ d' ίπί<ίημον την βχ τον MBv^aqov δια- 
φοράν y Sti iv τοί^ %vavoig «sdCkoig^ xttl χ(ίνσοϋφεϋί αυτφ ίνηρμόζοντο 
astoi. sebaatocratorie praeterea pvblicM io acclamatioiiibiie amal cum im- 
peraion» proniintiatiim nomen audiebatur, quod superior obeervatio ex 
Anna Comnena declarat, Caeaarii nm^nam: id enim per nniua tantnm 
anni apatiom Alexio fratri conceaeit Michael Palaeologiu, ac nt pariter 
imperatoria pene more recttperata Cpoli triumpliaBe iacederet coronatae, 
de quo Gregoras laodati libri sect. 5 : άντά^ιον anidantsv γέρας *ΑΧ8ξ(φ 
%ψ ΚαΙσαρι , orl• δι αντον τοίς ^Ρωμαίο^ς την των noXsmv βασιΧεύου- 
ϋαν ό ^sog έχαρί^ατο. το δ\ ^ν ^ρίαμβον ανγΐίρονη9'ήνίΧΐ ηοΧυαν^ 
^ρΰτΛοτατον %α\ ηερνρϋίνέϋτίχτον %8Χ$ύΰΗ τον βροτοαράτορος^ %αϊ titl 
τοντφ τον ^αίααρα πομη§ν&ϋα ίχϊ ηάαης της πόλsω$y ον μόνον τοις 
τον ΚαΙααρος «αρααήμοις %οθ(ΐονμ8νον f άλΙά ηρος τούτοις wd ατε- 
φάνω ηοΧντελει %αϊ μι%ρον Βεω Xiysiv βασιΧι%ω, ο 9ή χαΐ ysyovSm 
ηροαετ^τάχει d* ίηϊ τούτοις '6 βαοιΧενς οιά μνήμης το τοϋ Καέααρο^ 
^Μ>μα &p99'm ομον τους τΑρ βασιΐέων iv τοΐς νμνηνηρ^οις %άί εύ- 
ψημοις αηααι y κανταχ^ της των * Ρωμαίων ΙπικρανεΙας άχρις hiav^ 
τοιΰ» wu τά μhf τον Καίσαρος ευτυχήματα τοιαύτα• 

ib. ▼. 15. Magnus domesticus luc ordine tertiue est. Graecis do- 
mesticus nihii aliud est quam προηγούμενος xel Ιταύτάτης et ίη ecde- 
aiasticis domedicui appellatur άρχφδος %al Ιπιατάτης μελωδίων τε χαϊ 
μελωδών j iit est apud Citrium in Responsis; de qao iam lib. 1 c 2. 
Ut autem domestid nomen sonantius esset, vocula μίγας appingen•^ 
da fuit qoae dao Latiiii interduni coniiiiigiint^ ut Tyrins de beilo 
eacro 2 5 : cum e$Ht «n νηφετΜι palatio ]^urimum hoMratuiy et mega" 
domestici digmiatey quem no$ nuaorem $eneschallum nommare contueoi" 
mu$ , fitngeretur f ob imperatore secundiu, hiiic δομίΰτ^ίάτον dignitas 
seu officium domesticl Aima CoBineiia L 8: xal ti δομε^τίΛΜχτον 
αΐτούμενος της άνίΛ^ής φνπ tw%B της αΐτηΰεως. etitiur eadeai 
vocula TuroneBsis 2 8: GaudeHtiw ψφτ tSkythme prwincwe ptimoris 
iociy m dometticaiu exormu mUitiamy ad mmgisteni equitmn admm 
prooecbu eri. Tenim tam μέγας dkmiesticiis qoam alii domesticr saepiua 
adhuc nobig aese epectandoe exbibebimt 

Non unney eed~ plarea domegtici, eccle^uitiei, mititarai, dTi- 
lei. hic imufl qui μίγας^ da eoie• Boniae et offido pauca et huic 



ΙΝ CODINI CAP• IL ^77 

tantnm loco conjprua dfcenda• domesticus idem οΠιη qui procurator , ac 
numerosae familiae totiusqne domus curam gerene. Simocatta 8 13: 
avficiQSitaL• 6 «^(xutSBVTivog 6 τάς του Πέτρου (ατρντ'ηγον) πεπιστευμέ^ 
νος φροντίάας^ Sv δομέϋητιον εΐώ^'ααι ^Ρωμκίοι απον,αΧΒΐν^ hio in 
fidem euam comaiunia familiae bona recipit, ac etiamnuiQ hodie ia monaete- 
riis viczinig audit• Artabasdum Artabasdus aliQa Copronymi gener 
domeeticum (procoraCoreni intellige) apud 1 heophanem efficit. binc cuius- 
libet rei vel ordiais praefectae ac praepositus vocatur domestieos a Grae- 
cU ; de auo loannes Citri epiicopue ι r^ τον δομεύτί%ον προσηγορία, «α- 
τά Αατινονς %ον ί^άρχοντα^ τον προηγονμΒνον ^ τον Ιηιατάττιν d-qXot. 
ft re itaque uainiliari adiniUtiam translata τοχ dacem exercitas supreiDara^ 
et vt loquitar Comnena Alexiados 2, οτρατ-^γον αντοιιράτορα ^ vel at 
alii praefectum praet(Mrio, quo^ militaree popias sab imperatore duceret 
coniinuniainqae rerum administratiopein ab eo sibi comroendatam teneret, 
eigniiicat eadem occurrit primum apud Cedrenuin In TbeopbUo , sub quo 
Manuel Romanas legiones aacity Tbeopbobue Persicam : ilie vero dome- 
sticfM mox declaratar. legitur qnoqae primttm apod Tbeopbanem hi Mi- 
cbaele Rancabe μέγας άομέοτί'κο^ Tbeopbilo antiqiilor. in Jrene et Con- 
stantino cernitur Antonius qaidam doisQsticoe cum miiitaribus copiie ad 
belliim migsus: ij βασίλΐΰϋα άπέατίΐλεν τον *Αντώνιον cvv τοΙς τάγμα- 
ϋΐν, Antoniua idem ηατρέ-κιος ital δομέϋτιπος των ΰχολών scribitur in 
Copvonyiao. nnde coDUcio eapremum exercitoa Romani ducem circa Co« 
pronymi aetatem domesticain , ac paulo post raagai honore adiuncto το- 
catuin, qvi prius ΰτρατ'ηγός nbique audiebat» fatear licet alia ifteniiii vice 
domeelicum exstare in lustiniano 2, at non exercitua sed ατρατόρων 
eqtdsonum celebrari. eios Igitur est exerotam edacere, et belli ree cu- 
rare. eapropter Michael Palaeologus loannie Angeli fratrem μέγαν χει- 
^οτονήαας δομέΰτικον^ καΐ τα στρατεύματα τίαραδους αντω ^ εις όύ- 
αιν ί%ηέηομφε xartt tov άηοστάτον Μιχαήλ• φροντιατης etiam et 
ίηιμελητης δημοσίων «ραγμάτιον ab auctore meinoratur; caius quideni 
ac amplk>ris efiam mnnerb descffiptionem exbibait Cantacazenas , ipse 
magnue douieeticiie, 2 5. 

p. 7 V. 16. Panhypersebastus.] etiam hoc αξίωμα xjal ο νομό; 
est Alexii Comneiii ποίημα ^ qui in his excogitandis fecumlus et fa- 
cundiis fuit. vide Zonaram in Alexio Comneno. sed ut hic dicitiir, 
iste panhypersebastus , ultra quem ambitio progredi non posse vide- 
batur, inyemt sequentibus annis parem loannem Cantacuzenuin^ 
magnum domesticum , et paulo post maiorem ac superiorem, ut et 
protovestianuin. ita ceu piia ludebant ieti et rebus et nominibus modo 
in altum elatis modo deorsiim pressis. Andronicus senior imperator 
loannem nepotem suum paniliypersebasti dignitate decorans ewm 
longe QUguMiorem effecit φιαίΛ antea fuerit y concessis vesUmentts calceis 
et equi omamenti* lutei cohris^ ut inter imperatoriam nolnlitatem maxime 
iUustrii esset , ut ait Gregbras 1. 7. ut autem uxor despotae despoena^ 
Caesans Caesaxista^ sebastocratoris 'sebnntocratorisia dicta est (vide 
c. ult. Codini), ita uxor panhypersebasti pan%perfe6a^a audiit; qiia- 
lis apad Gregoram 1. 3 iilia Theodori Metochitae^ matrknonio iancta 
praedicto loanni panhypersebasto. 

*0 παννηερσέβαστος] de cuius dignitate ab Alexio Comnend !n- 

▼enta praeter Zonaram baec Anna filia : %at* ^%εΐνο δ\ ΐΛαιροϋ τετί- 

μηται γ,αϊ ό Ταρωρείιη^ '^fx^ γνμβρος in ά&ελφ^^ του βαβιΧέως 

ηρωτασέβαστός τε %αϊ «ρΦτοβ0Φίίά((ΐθί* μετ ον ηι^λν δε %αΙ νανυ- 

Codin. CuTopalat, de Offic. 12 



178 GRETSEBI ET GOABI COMMERTABIUS 

xtifeiBteinoQ άναΜηνϋται %al ούννροφος τον KecicuQog γίνηαι• xo6 
x0v o\ των αξιωμάτων ττ^ν %αινοτομίαν δ iaog naτηQ ngoiiiisvQccro 
ξνν^'Βίς y τοΓς dl• χαΐ παοαχρησάμενος * χ6 μεν yaq ηανυπεοσέβαστος 
%αΙ ύΒβΰίατο%ράτωρ , %άί oacc τοιαύτα , COirtsd^siKivat, παραχι^ησάμενος 
ψίχίνίται• σεβαστοί γαρ οι βασιΧεις άνέ%α9•Έν κοινώς ώνοααξοντο^ χαϊ 
fjv ιδιαζόντως sig ροητιΧεα Ιεγόμενον το τον σεβίχστοϋ όνομα * αυτός 
dl• έΐς το χοινότερον πρότερον %ατψτζγ%Β την τοιανττξν άξίαν. erat 
enim, ηοη Caeeare modo sed et domestico, panhypenebaetas hnmiliory 
unde et panbypereebaetnni , a qao sibi metaebat, promeriturae eeoior 
Androniciu ad Caesaris dignitateai evexit. Greeoras 8 20: 0^'ss' 6 γη- 
ραιός ^ttaiiUvff ^ιά δέος μειζόνων χακων απέστειλε πρεσβείαν ηρος 
αντόν (ηαννπερσέβαστον) χαϊ αμα τ^ ηρεσβεί^ί χαϊ τα τον Καισαρι- 
%ον αξιώματος σύμβολα, illoetnorem tameii a prima eaa institatione 
reddiderat idem Imperator, ut apad Gregoram ipsnm reperiee libri prae- 
cedentu sect. 28. et ut iilaetrein valde Uadat Nicetas in Andronico 1. 1. 

p. 8 V. 13. Protovestiarius] primue praefectus vesiiani^ cuius 
moT protweitiaria salatabatur, ut est apu<l Annam Cofnnenam L (> 
Alexiad. de protovestiario saepius dabitur dicendi locus. 

p. 8 y. 18. Teetiariuni adibit qui de protovestiario aollicitiie est. 
9e$tiarium nonnaDqaam veMtitu• eet, res Deetiana, quanium tattsettve- 
•ttiim, tucat calciarium qaaDtam calceamentorum necesee eet. veatiariuni 
In poetremis Ubris Codicie et in Notitia Imperii accipe, in quo westes 
principie condantar et reponuntur. Moschopulus Hb. cai titulas σνλλογη 
Αττιχων ονομάτων t βεστιοπράτης 6 ράπτης• βεστία γαρ παρά *Ρω^ 
μαίοις τα ιμάτια, Ιξ ον χαϊ βεστιάριον χνρίως^ ίν φ τα βασύΛχά ίν- 
όνματα φυλάσσονται. GuiUelmae Tyrius 1. 2 de bello eacro: quo faeto 
€S imperialibu» vestiariU oblata aunt praedicto viro m auro vestibui vaais 
€t pretioM lapidibui» videe in v^stiario non veetet modo sed et aiirum 
▼aea lapides pretioeos reponi, unde nonaulti veetiarii theeaurique unain 
acceptioDem contendunt. Testiarioe itaqne qui hnivsceaiodi curat, pro- 
fert) recondit, aeservat. ie βεστιάριος GraecU, ut Zoaarae ia Eudociay 
loanni Damaeceno monacho et aliLs. princepe omniani πρωτοβεστιάριος^ 
de quo in praesenti, cuius nomen iara a TheophUi temporibas agnitum 
apud Theopbanem , a caeteris deinde hietoricis Qearpatuin , a magiiie virie 
ambituin. panhypersebaeto nondam ioetitato a domestico dignitate secan- 
du8 fuit, auctore Cedreno in Constantino Romani filio: Νιχόλαον γαρ 
τον πρώτον αντον ^αλαμηπόλίον δοαέστιχον προεβάλετο των σχολών 
καϊ παραχοιμώμενον y Νιχηφόρον δh τον μ^ετ έχεινον τά δεντερεια 
φ£ρο»τα ηρωτοβεστιάριον. nt domeetico proximos, ac rem yeetiariam 
tractane, sacrae CbrUti fasciae ία eccleeiastica processione gestare maoi- 
bus aadet apud Cedrenum in Michaele Papblagoae. illi ad cubiculum iin- 
peratoris nec non in ipso sacro cubicolo dormire fae erat. Leo Gram- 
maticus in MichaeleTbeopbili ίΙΙϊο: έ'νδο9•εν δΐ τον χοιτώνος ην Βασι^ 
λκτχιαί'ο; νη βονλησει τον βείσιλέως νπνώσας iv τζ xXivji τον ^Ρεντα- 
χΙου προς φνλαχην αντον. erat Rentaciua ille protoveetiariiu , ρήαβ 
aliquo tempore a Michaele ad mooendum de Basilio coronando patriar- 
cbam miesiie, et yestee regiumque apparatum omaem prolaturae. 

p. 9 v. 4. 6 μίγας δονξ\ notam est unde Graeci ducie nomen 
acceperint inde ioviMuva ducis uxor, Nicetae in Alexio Conmeno 
1. 1. δονχα^, δov%c^δoςy δονκάδι, δονκάδα. Synodus Florentina: 
χαΐ ol μεγάλοι αν^ίντες καϊ Πηγάδες καϊ δουκάδες. legimus etiam 
ot δονχαι, τον δονηα κάϊ δσυ»αν• Tyriue magrd duds memini^ 
eed ianctis et comiptis vocabulie^ 20 14: mUU cum datse de ηάεγτίητ 



ΙΝ CODINI CAP. Π. 179 

cipiiu» tnegdduccu consanguineum suutn, et 22 1 1 : Alexius megalducas^ 
qai cUun erat praefectus. usurpant etiam Graed δονκάτον pro prae- 
fectura et ductu; etpro monetaj quae Germams est ein ducaU Sov- 
χατωρ ductor. vide Meursium in Giossario Graecobarbaro. olim At- ^ ^^^ 
ticae et Athenamm princeps tnagntu dux audiebat, ut est apud 
Gregoram 1. 7. 

Ut offida Dunqaam, ita nec officioram appellationes temere con- 
fandendae. quamvie itaque in poeterioram imperatoram, constitutioni- 
bue nuncupeDtar daces qui limitibus miiitibus proTinciie et foedera- 
t!e praesunt (ατρατίωτιπους xarailoyovs T-jSs ίδ^ύαατο , οίς άη άρ- 
j|;orra εΐααεί ίφιστάναι διώριαεν^ ον ^Ρακιαίοι dovHU tjj Λατίνων %cc- 
Xovct φων^ , de lustiniano ait Procopias obi de eiue aedifidis I. 3), dux 
tamen magnus, de quo hic, nayale eolum sub eua dispoeitione tenere 

Sotest, ac ita vires imperii cum magno domesfico dividit ut ipse maris, 
omesticus terrae potestatem eortiatur, pirout cum auctore stotim c. 5. 
legemng. eam ob rem ubi magni domesticl nomea terrestriam copiarum 
^uci inditam, de quo nup^r coniecimue, tnnc vel non multo seriae magni 
ducis, nt marig praefectum speciatim indicaret, vnlgatum saspicor. penee 
Gregoram Itaqae 7 6 fides est ut Atticae et Athenarum prinGepg, caiaa 
ditio imperii UP fruetulum reeciesum fuit, iam a Constantini aetate ma<- 
gni dacis, ipse RomanU dacibue allectue, dignitatem fuerit adeptns. me- 
morat Leo Grammaticug του ηλωΐμον τ6ν δόντια, magnl nomen addi- 
dit Nicetae Manuelis Comneni 1. 2 non ano loco. 1. 5.* ο ΜανονηΙ 
ϋχέλλη τον μέγαν ^cvna τον Κοντοατέφανον *Αν$ρόνι%ον nsgC πον 
vag ίκατόν ιιαϊ ίίίντήκοντα τρι-^ρεις ίχονχα^ οτι μηδΐ τ6»ν Bevstiumv 
i οτόλος ην ενδεέστερος, in Alexio Maniielis huius F: ωρμηαεν ο 
χροοτοσεβαατος τονς πιατοτάχονς ατόλφ ίηιατηααι τρLηράρχaςy καΐ «α- 
ραδονναι αντον τοις έ%είνω πατά γένος έγγίζοναι. τοϋ dh μεγάλον 
όον%6ς τοϋ Κοντοατέφανον άντιπν&σϋαντος^ καΐ της στοΧαρχίας ηαντϊ 
τρόπφ ίξεχομένον ώς αντω ηαϊ ονχ ίτέρω δήπουΟ'εν ηροαηκοναης^ 
άναγκαατώς την βονληαιν μετατΙΟ'ηαιν• sabditur: χαΐ δη 6 μ\ν Κον- 
τοατεφανος Ανδρόνικος κύριος κα^^ιστι^χ^^ τον οτόλου ηαντός, Isaacii 
Angeli 1. 3: οτέλλει *Ισαάκιος τον ίδιον έξάδελφον Κωναταντινον y ον 
Xttl δονκα τον στόλου ηρουβάλετο. Aana Gomne|ia μέγαν δοϋκα *Ι<λ^ 
άννην μετά στόλου μεγάλου ϊη Cypruoi refert missum 1. 8. Conetan- 
tinum Dalaeeenum facta ad nomen allaeione θαλασσοκράτορα a patre 
Alexio, novorom nommum et dignitatum auctore, προκεχειρισμένον ^ ac 
inferius δονκα Κύπρου noaiinatum. 'meminit etiam magni duds Latinue 
Tyrius 20 11: misit cum clasae megalducas eonsanguineum suum, et 
22 11: Alexiui megaldueas^ qui elassi erat praefectua. iuncta corrupta- 
qae sunt haec yerba, aiant quidam: a quo, non edisserunt. certe non 
nbi a Tyrio ecriptore barbare megalducae, μεγάλος δούκας vice, pro- 
nantiante connexa. vox μεγάλος trivialis licet, prae μέγας ^ minoe ano- 
mala eet': fateor δούκας y vice δονξ^ grammatico iure recentiore scribi. 

p. 9 V. 5. Protostrator] mendose codices nonnulli τνρωτοβτά^ 
χωρ. Nicetas existiinat protoHratorem esse Latinorum marescL•lcum : 
ita enim in Balduino de Grofredo loqtiens: μαρέβχαλκος ην αξίωμα 
ο ανηρ^ δηλοΐ Sh καθ•' έλληνας if φωνή τον ηρωτούτράτωρα (ita 
scHbendam, si Latinam quantitatem spectes: occurrit tamen crebro 
per 0, προΐίτοατράτορα). loannes Curopalata in Theophilo vocat 
των ίπηοκόμων πρώτον j qtiia iUis praeerat. etiam sinaplex ϋτρατωρ 
usiirpant. Snidas: ατράτωρ είδος αξιώματος, in donatione Con- 
stantini: ατράτ^ρος οφφίκιον ίηοιηύαμεν• 



180 6RETSERI ΕΤ GOABI COMMERTARIUS 



ρ. 9 τ• 5. MiUMm um ent eqinai freoo teiwre et < 
g^etratni open ferre. Spartiainu ia Caracalla: omi Uham m egvtc» 
•froftfr eNtf Uvaret, Panlai ]>ίηε•οιιβ de gestii Laogobard. : efmw ^βο»• 
«Μ hine inde α HtaiofihuM^ verherihn» eaenuy wm poterei Λβοατΐ. ιπ- 
ποΗΟΛους •ο• dixcre vtierts GrAed: tiOvt oip «aUettfifroe τονςΐπ- 
«οκβμονβ ηαϊ του txtwo ίπι^άς τη|$ ^9•$ Tovg JTpfMTiro^ 9 i^ owf i | g 
Αίορώτί ηψβηο, ϋτ^χω^ς recendores. Theopbane•: fMTtf ^ΜβΛα- 
^mv «αΙ 9VffavtDQmw tw&p sal itiqmw βαβιΧιηωτ apflt^m»mi9. eomm 
priniiu η^ϋηο€τ^άτω^, Cadrenot ia Theophilo : ^1/&;|^α^1 ΓιτνοΒί^ρΑΜτ 4 
πρώτος γίνόμετος' »^α»το«τρ«ταρα τούτον φαβί, eadem fere Cvropa- 
lata apod Mearnim. Theophane• in MidiAele TheophiB fiJio: xoSi 
οίηείοις tnnouojkoig Baeiliior ίπέβτηαε* πρωχο^τράτωρα τούτον oldiif 
ονόμαζαν ή βιαΧΐ*τθ£ ηοννψ eadem ad τβκϊιυη ex TheophAoe Zonaras 
Ann. 3. alio noiDme ίηποκ6μ€ηβ οτρατενοντα yocaTit Cedrenas lA Mi- 
dbaele Raocabe, ταάμψα του tnnomcceiov in Isaoro Leone. βορά^τιηον 
qnoqae των οτρατώρων dizit in InstiniaDO 2 Tbeophaness ibideiDqae 
9ρωτούτράτωρα του otpuUoo memorat, aliom tamen a regio, coautatiu 
nempe i^Adov yocati, ftratornin priiDiira. Bagnum qaoqae scripeit 
Phranzee; at ubi decreseebat imperiiiiii. acies protoetratoreai «aepiiu le- 
glaiiie dnxiefe apad Cedrenum Zonaram Gregoram et alioa. aeoatoria 
oignitate €laniiese dUdmas ex Cantacazeoi 1 15 : ^τρ^β ^νραις ταίς occig 
ίφΒΰτηηασι των τήΐβ ονγκλητον τινές, illi domesticiu et protoetrntor 
erant• 

ρ. 9 ν. 6- Bfagniis stratopedarcha] Graecum AomeQ et hic 
et alibi libenter retineO) quia vix sappetoat lnatiiiay quae taKain 
vocum ynm satie expiimant. 

*0 μέγας ύτρατοπ^δάρχης] ι» non alliu qDam trfbiinoe, qal 
milUon caaeas definit, crimina etiam leTiter casti^t flagellbque caedi 
iubet, et abaente exerdtiu praefeoio in milites aulmadvertit, yigiliarooi 
et profectionia tefeeram dat. μ mile» erimen aliquod admherit , ait Ve- 
geUue 22 9 , auUoritate praefeeti exereitui α tribuno deputaiwr ad poe- 
nam, arma militum^ vetiea, οφα, atmona ad curam eitcs pertinenU 
dUeipUntu iu$ et severitae exercitus^ non mAum peditum aed etiam equi* 
tum legumariorum , praeeepto eiua quotidle curatur : tpe autem ctuttoff et 
dUigen9 et sohriuB legionem nbi ereditam anidvU operibuM ad omnen 
deootionem reformat et industriam , scteiu ad praef^cU laudem Mubieeto- 
rum redundare virtvtem. οτρατοηΒδάρχην vero tribunum esse declarat 
Theopbanea in loviano, qnem eandem τρίβοννον^ deinde οτρατοκ^δάρ- 
XfjVy mox χιΊίαρχον appellat. iiltima qaoaue voce hoc officium eiiu ex- 
pbcat Cedrenoe ; qaem domeeticorum praefectnai Marcellinue , eonindeai 
primiceriuai scribit Hieronymus in Cbrooico. αχρατοπεβάρχην castrorum 
caram geuisse ex Doroine ecribnnt alii, quibne aee«ntior; id enim qaoque 
Duneria praestitit. auctoritatem et alia ad capat quiQtum proferam. JSn- 
mathioni, ut Cyprom recuperatam tueretur, etratopcdarcham ab Alexio 
creatum refert Anna iilia 1. 8 : δειν ίγνω 'Αλέξιος τα κατά xiiv Κνττρον 
άαφαλίοαα^αι^ ηαϊ τόν ΦίλοΐίάΧην Ευμά^ιον «ήν τάντ^ς αναδεμένος 
φρJnfράv ϋτοατοπεδάςχϊ^ν προεχειοίαατό , νανς »ολεμιηας δεδωκώς au- 
%φ καϊ ίχηοτας• έφ' φ τα κατά τψτ Κνηρον διά τε ^αΐάο^τ^ ηαϊ 
ιΙ^ηείροΌ άαφαλιζεαΦαι, explicat Logotheta στρατοπεδάρχην yoce Tar- 
cica iam Graccis satis familiari ηελάρηακιν: Leunclaviua Peclarpax ait 
esse Begler-beg, quem exponit proeforem, praesidem ^ et tandem ntpre^ 
muM eaetrtmim pHndfem; additque Tocem Giaecam ατρατοπεδάρριν. 
niagnuei bvnc atratopeaarcham quattuor i^iiioribus pvaefuisse scribit Meor- 
sliu: at non ma^niu semper qui aliU praeeet» aed qu| oifido praeatat. 

p. 9 V. 7. Magnos prijmceriue] de primicerus iam egi 1. 1 c• 2• 



ΙΝ CODWa CAP. II. 181 

illudhlc ebiervti, oBfli Bcieotiae et Thebatttm pffaicipen tiiag9ii/)n- 
micerii fiomen taiisse, teste Gregora L 7^ qui addit hunc ipsum 
prmdpeih postens temporibus pro magno primicerio μέγαν χνριον 
appellatttm esse, α prima gyllaba itccanone sumpta , a prioia nioiiram 
syllaba vocabiili κηρίου amputatis compendii gratia, ut vulgas solet, 
ex Vocabulo pfimicerH duabas prioribus syllabis. ex quo coliigas iam 
tum η et V eodem sono, instar iota, prolata fuisse: alioqui duas 
Hlae voculas κηρ^ος et ηύρίο$ vulgi consuetudo non confudiseet 

Sl primiceriae ex Suida ηρώτοζ τάξεως t^ χνχσύϋης^ ex He- 
raclio In Novell. L 2 luris OR ip {τίάατω tάγμctτ^. ηρώζος , ut inter 
cantores, ^e quibus sQperioiri cap., later advocatoe, de quibns loe GR 
p. iSSf prior eet primicerius^ an ita hic magniis inter yarioe imperii 

Srimicerios ut caActis imperet r affirmat, ot auper de stratopedarcba, 
fearelos. at cum vMuA sit iii anla pnmiceriue (ηρι,μμι%ήριο$ enim τή[β 
αυλής legitar freqaentiue ίύ seqdentibnit) , ideo maffnus hi6, qaia illi ce- 
terieque praeeminet $ et ea «aaea primioeriua , quod, ut infra scribit aa- 
clor, elt gl^ to tpoccatov ΐΛίφάλ"^ χής βααίΧι^ής αυνχάξεως^ in esereitu 
impefatorii comitatua 8eu minUterii princeps; qui yulgo aulici ministerii 
ciiin potestate curator , le grand inaistre. favet voci data a Gr egora in- 
terpretatio 7 8 δ primicerium 6nim quasi pdmam %ύριορ, et aptiue μέ- 
γαν nvQiov vertit. nal μίν^ ίη icziv α των τοιούτων naquwd^OQav 
τίνα τω μα%ρφ XQ6vφ ita^ovxa άμνδρώς πως 'δηεμωαίροϋα^ τιιν άλή- 
ϋΉΟίν• ' τόν γάρ τοι τής Βοιωτίας τιαϊ των Θηβών αρχηγόν , άντΙ με- 
γάλου ηριμμίΗΐΐίίίύ^^ 'μεγάλον πύριον όι>ομάξονϋΐ ννν^ είς τοϋτο nag- 
ΒνεχΜντες i% του ηαρενεχ^ηγαι zrpf fCQmfjv ιινλλϋίβήν. quod vero 
praemittit Boeotiae principem iam a Constantino priiniGerii nomen ade- 
ptum, nollam apud me fidem meretur. 

p. 9 V. 8«. Magnus eontostaaliis , Gomes stabuli, Gallis conC" 
dabh• nomen canflatum ex conto9 seu conto comes , et ttauL•s stabu- 
liun. Cantacazenas 1 40 : comperiunt princ^em Sahmdiae , quem 
LMMrum linguaeontmh vocat; quia ea aetate pndceps iste necdum 
erat άαχ sed cooiee. Synodus Florentina: ha^i'C^vro 6h καβαλ- 
kaqiol τε xa\ μαρ%ίΰιοι, icovxot ΛαΙ δουχάδες, est etiam recentio- 
Hbus Graeds xovvov hreve^ cuTtum^ kwrz^ ρατυυηιγ unde contacium 
sacri odaru genus* Cedrenus ecribit quendam appellatum esse ^ov" 
toXiovta et alium ι^οντοοτίφανον ob parvitatein, qaaei parvum leo- 
nem et parvum Stephanum, est etiam χοντα τίληύίσν , propt, όταϋΚον 
eeu ϋτανλος ex Latino siabulum detortum: nam extrita u&ica lite-. 
rnia h habes tlauhm. hinc etiam Gennanis est stall^ itfdlung^ em- 
gtaUieren^ quod barbaris installare^ ttaUum s^eu statmnein aasignai^. 
nec mireris si talium origo a vocabulo stahulym repetatur, cum eadem 
vox contostaulo nomen tribuat, et qaidem bonorificum; bodieque 
diedaUmeisterf ma^tn stabuli, magno loco sunt in aiilis pnvcipimi. 
ecfil^tiir etiam χονστανλο^, sed rectius est prios illud. habebant quo- 
qae veteres Franci comtt«m staboli , ut videre est in epist. 3 Hific- 
mari c. 16; quem vulgus corrapte appellabat constabulum, ut est 
apud Reginanem 1. 2* et apud Tyrium passim leg»e est conttahula- 
rius. ha^es et eimplex stabulanta apud AnoBymam 8 6 de bello 
sacro: Omradus Henirici III *talndariu$. 



183 GBETSERI ET GOABI COMUEaiiTARlUS 



RMaai evmiin tfeWJ hmp er e Aor U ^ d• 

Diaconof 1. 17 eC L. 29 c Theoaoa. de Aimoiia et Tnbntie L 11• 
Graeci pariter etiam Todbiie coneom BadoriiUB Instiiii fratrem wofiijTa 
τηψ βαύίΧιηώρ mtilmvy alianiqoe anonTiniUB eadem appeOatioiie in- 
mgnitam apad TbeopluineiD et Leonea GraBiiMiticiuai in Theophilo ia- 
ctant. ab iif τβΑινϋ Frand regvmim itabnlormii cooiitef tomnaUthU», 
Graeci recentiores raoe ytovtotavlovq %09oax«ulovg Tel %θ9τοαταΌΐον% 
dcdacoot; boe tamen ab iatia. rem paucia aperio. comite• neoterid %όν^ 
τονς (ne %οντ&σς^ ho€ eat ftreoet, dixeris) appellant, nt Nlcetae in An- 
dronico L 1; owlovv τοίς ntQatfiyolg axt«w6pL9Pos ^ ov^ χόψχους stfefi 
τις αν Αατίνρ διαλέ%τω χ^ώμΈΨος, etabula ατϋΐΌΐα yel βτανΧονς, 
Moechopolae: ίππώνις ΐηποστάσεις ^ ϋτανλοι. ez atroque ηοΠο negotio 
%οντοστανλος creatuf. ex GaUico eonnegtahU deduxiad, inquies. di- 
ctum ψοΐο* Frand namqae, nt Christianomm bono Dati , ea qna gaudeni 
in exteras regiones excorrendi licenda, freqnentiiu a Graecb, Eaesa in 
Saracenoe propugnaturi , stipendia promerebaotar (ut Roseliue ille qui 
quadnngentis FrancU apud Curopalatein et Aiuiam ConmenaiD adianctae 
Graeconim ezercitum doGebat), dacemqae suaiii noaiiisi appeliatione apud 
auos colenda dictum yoluerunt. qnae Tero etabuli eomite^ Tulgo eonsta" 
hulariOf honoratior eese potuit ant sibi decentior, xov eonnestable? en ut 
ed banc Tocem velat ia fontem Graed referant βαοβ %οντοσταύΙονς ^ in- 
ter qaoa Gregoras et Chalcondyles novocTccvlovg pronaDtiant. dictionem 
tamen apud auctorea Alexio Comneno aoperiorea , nec dignitatem eo prio• 
rem refherias: at de comite atabuli rd contostanlo cea Franconim duce 
teatator auctor c. 5. 

p. 9 V. 9• Magnns logotheta] quid sit logotheta, iam 1. 1 c 
6 explicavimiis. et quamvis Nicetas dicat esse euin qui Lafinis sit 
cancellariiis, tamen id ubique locnm habere non potest qiiis enim 
logothetam αγΒίων^ pecuariae sen gregum, vocet cancellajiam, ut et 
logothetam τον δρόμου j curtus? 

ibid. λογο^έτην a Cyrillo et a Chrysoaiomo de Poenit. ac pri- 
jDHOi a Cedreno in Anastaeio memoratam , yenim in alio quam qui per 
tractatar eensu reperio : praeaeBS enim eet non qui aeraru , aed qoi pu- 
blid regimlais ratione» ponit. magnna namque logotheta com iinperatore 
commnnui boni ratioaem habet , rea unde reipablicae commodam et einml 
prindpie tbeaaariie augeadt administrat, et deniqae cunctis providet. 
de illo Gregoras, abi de Mozalone, 6 2: ην 6 ΜονξαΧών (λογοϋ^έτης) 
τω βααιίΒί ηαραδνναατενων τό«5, %(χΙ τοις §aaiXi%otg χαΐ δημοαίοις 
picitBvoiv ηράγμϋίΰΐ^ itccl naffa τον βααιΧέως μ$γίανην %αρ«ονμενος 
την αΙδώ δίά τε οοψίαν %αϊ γήρας ματιράν ιιαΐ ηοιαέΧην ΙμηΒίρίαν 
ηραγμάτων μΒζά φρονήοεως §χων. Nicetaa abi de Hagiotheodorite , ία 
Idanuele 1. 1: μεΧεδωνον dl μεαενοντα nal των οίτίείων νποδρηατηρα 
διαταγμάτων τον Άγιο&εωδορίτην τί^ηαιν Ίωάννην. xcrl ην τω nqo^ 
οωπω του |3α<τιΐ£β9ς άεϊ όητανόμενος^ %αϊ τά τούτον έντάΧματα oca 
ν,αϊ έμφάαεις έτι κρείττονος μοίρας δεχόμενος. Curopalates in Michaele 
Parapiaado: είς την των %οινών διοίτΛηΰΐν %αταστηαάμενος^ Χογο9•έτην 
αύτον ηροβαΧόμενος, ιβ ηοη absioiilis summo regii publiGique iuris ad- 
ministro, qaem enpremuni cancellariuai Graeco Nioeta teste yocainas: 
6 μίν τόν οΙ%ειον ^ ως η Λατίνων βονΧεται φωνή^ ΐίαγίίεΧΧάριον^^ ita 
aoribit dasdem ManueHa 1. 7, co; d* "ΈΧΧηνες εϋποιεν Χογο&ετην {ην δϊ 
οντος ό Μαγέντζης έπίσαοπος) ίηεμ'ψεν. fax alia, qua νοχ ilLustretiiry 
mlhi aaperilua eet. animadyerte modo logothetam priue faisse qui pubiici 
aerarii qoaestor yobatur; de quo seneii nos infra, ubi logothetam τον 
γενίΗον exponemas. μέγαν banc Χογοϋ•ετην ante Alexii tempora yix 
auditum βαο : διΟΜητον vocem eiiu muaiia apud antlquoa dgnificasse fa- 



Di CODIIil CAP. Π. 183 

teor; ac tandem eum ab im^eratore hie yerbie inetitatam *^tu magnu» 
logotheta esto;^^ quae sibi dicta Phranzes aeserit, qaamyie clam ita 
creatns pro more officn imperatorem Tenerari ac publice adorare Tetitoa 
fuerit. caeteram an hic μέγϋΐς λογο&έτης idem eit qai των iSt%qstomf 
et amplissimi eenatae caput, mihi pene indubinm : ubi enim buiue meiitio, 
de illo altum fi^ eilentiiun, ac cum magDUfl ille personat, aliue secrete 
latitat: an non ideo quia binominem divereie temporibus se fecit baec 
dignitasT certe ecrupulum omnem a terenda sententiae hoiasmodi eemita 
Kicetas amovet in Ubrorara titulo qao se Χογο&έτην των αξίιρύτων χαΐ 
ini των τί^ίαεων^ secreti logothetam et iudiciie praeposituod , et in>Mar* 
zpphlo, ίπϊ του cchqov στήααι τήζ ονγκλ'ήτοΌ βατήρας καΐ iv τοις σε- 
γρέτοις λογοϋ•Βτήΰάι^' Ιη summo senatus sollo consedisse et in secretis 
iadicioruni rationem eupremam habuisse affirinat: at quid hoc aliud quam 
magnum logothetam egisse? logotbetam insuper et nrbis praefectam 
hibet Anaetasiae , referente Gedreno in eius yita, consceneo ambone Ace- 
pbalorum baeresim proclamare: quld hoc aliud quam senatus praesidem 
populique rebus praepositum eldem voluisse favere et auGtoritate publica 
confirmare? logotbetam secreti Annae Comnenae 1. 3, et apnd Nicetam 
statim sab historiae Iioiine, et in leaacii Angeli 1. 3 lego, magnuiD logo- 
thetam apud Nicephorum Gregoram et eo posteriores, logothetam nude 
eumptum vel του γενιτίου addito apad omnes Niceta ecriptore superioree• 

p. 9 V. 10. Protosebastus pnnuiugustiu^ ut Wolfius vertere ama- 
bat. Bogerus in AnnaHbus Anglicanis: quivocahatur Graece frutose^ 
bastosy Latine comes palatinus. protosebasti dignitas dicitur hic ordine 
deGima tertia; €t ita est in nostro indice: in catalogo luris Graecorum 
L 2 decimum quartum locum obtinet ia nostro magnus dom€8ticu8 
quartus est, in illo septimus. 

*0 τι^ωτοαέβϋίατος] inaudftnm ante Alexii Comneni tempae no- 
men; ac ubi eum flebastocratoros et panhypersebasti commentum Anna 
filia narrat 1. 3, ibi generum Taronitem protosebasti et protovestiarii 
dignitate auctom, Adrianum vero fratrem protosebastum clarigsimum yo> 
catam, refert: ο 'Αδριανός 6 άάελφος του τιρατοϋντος ηρωτοαέβαατος 
άξιοϋται περιφανέοτατος, mox absque medio subdit: τούτων dl• των 
αξιωμάτων την %αινοτομέαν 6 iμ6ς ηατήρ ηροαεξεύρατο. alios proto- 
aebastoe protovestiarii dignitate coniancta Nicetas Gregoras Cantacuze-, 
nu8 recensent. ad Akxioni et Annam redeo. ipea ubi Venetos bellorum 
socios donis et honoram cumulis a patre compeneatos narrat, ipsum rei- 
pablicae dacem protoeebastorum dignitate et stipendiie , patriarcham yero 
peryenerandi appellatione, collato non illiberah donatiyo, cohoneetatum 
acribit. yerba eios suat: ος Sia πολλών τούτους άμεΐ'ψάμενος δωρεών 
%α\ τιμής ν,αϊ αύτον τον δοϋ^α Βενετίας τω τών ηρωτοοεβάβτων 
άΐιω^ιαη μετά τής ρόγας ίτίμησεν • ύηέρτιμον δΐ καϊ τον ηατριάρχην 
αυτών ήξέωαε μετά της αλόγου ρόγας• nnsquam tamen erat άλογος 
(όγα^ nec in rationem militabat, cum Venetos, ut βαΙ patriarchae sa^ 
etentareot inopiam, paaco retro tempore, anno yidelicet 1073, Gregonaa 
aeptimas pontifex RomaDQe literis fuieset bortatue, de quibus Baronios 
illo anno nam. 51. protosebasU pileue erat yiridis, ut c. 4 legemus, yi- 
ridisqne liquor ei proprius, qno, gicut imperator rubro, subeignandi po- 
teetatem nactue est. Plicetas de Alexio protosebasto iu Alexio Manaelis 
iilio: δόγμα έτι βααιλέως ίξήνεγτιε^ μη άλλως ευηαράδετιτα οϋεα^αι οσα 
1} βααιλι%ή χεΙρ ύηοσημαίνεται γράμματα y εΐ μ\ ηρότερον όφ&είεν 
τφ Άλεξιω , %αϊ ούτω την δεξιάν τφ βατραχείφ Ιπιδούς χρώματι την 
του έρύνροΰ ίτΐΐαημαΰύίν βραβεύαειε• 

Ιη nostro nullus est 6 ύπατος τών φίL•aόφωv9 iiunmus ρλιΐο- 



184 GBETSERI ET GOABI COMHEIITiBIDS 



at iB altero 29 sfalMem obfinet 86 locnm tEBOd 1^^ 
190 χβ*. interpref vextit lidmreg; noeUr mdex lUbdachb caret. smt ct 
aliae «firenifatei, qoae fectw ηοΐνα «ΙιτίΜφιτ calalogi 



pu 9 ▼. 11. Pineenia poculaftor. ecriliiCar cfim ■iiffpij^, m 
indke Inris Gfaeco-Bomaiii aimotatiir et approbator lecfio isti ο bn- 
ηί^νης. wed taeamur Tolgalani: dioqn pwua port ^iwnyt ψά dm- 
mm legat tf bu m^v^ 



4ea, GnMoobarbum «τχ^ρνικ: at a Mld fidcs aoa ummam deaptcrii, 
ip«a Mi%d^r^g gen^Moe^ GrMca eit, qsaa Ixl πέρσης, memliM fvs^e• 
ceatf. icb ▼cfbiuB xc^jvtk^ inm taBpemidi t^ Μΐοαια ijgnifirintiia 
adeptmi, onu Tioe »^« profcrt nilgas; ab eo mi^rf jwfillgfi• cf 
praebemdi emUeU mmUUrmm^ ac ο Ixi «i^f^ff peciDatien fwe ynfytt 
praepoMiiit: eziode daaba• ia obmi eootnclie dictioBilHis fit pcr ifhae- 
refim Mi%i^9ijg , ez affinirate ad LatiBH piaeeniaa etiaa Αη/χβ^η^^ το- 
catns, qni Cedreoo ia ThcopUla οίναχοών^ NioetM L 1 Alczii solm- 
φόρος^ L 1 Aadrooici ο m «ρ<ή»α70β («ύηα• «^oMf mre s^iboAw k»- 
die ^cuot), ct Maoasfi dcmqne ο ha ηέρνης Μτφ€ιικ. ita bc deas 
«Mt, ▼ates ftdt GfelMcw: Uf cni ■•iiift adte• chaxtK τιχ cnratb 
characterUMC ia €• ριύΐΗ kgi «^mI• m«I tnmgff fn ifouni lcgvl 



Λ. Ύ. 12. Cvopalata] ιμαμι, vt videfnr, m em paUu for- 
ETagiiiis 5 1 : την φνλβί*ηψ της «rviifg ίμηηη4τΈΌμί¥9ςψ 
Sv κονροπαΐάτψιν η Τωμ^άωρ λέγη φοι^• qneai desa^eit Cott^ns 
land. luet 1 185 et lib. 2 282. Laliiii lumiea αιτιφαΐβΐχβ rarie 
depravant: Imic apad LmtpraBdaiii in kgatkme est Leeids eanpeimti^ 
et apud Leonem Ovtieiifleai eorvpioft. %θΌρ&καΐάτϋ06α nzor caio- 
palatae, et xovQOiuthnixuw miiniis sea dignitas caropalatae; qna 
iojngiiiebaiitiir etiam absenteg, et qoibiis Cpolis nec visa nec foiteaa 
Tidenda. exempla inveniee in libello Constantiiii Porpbjrogeiiiti de 
adnunistFando Imperio. 

De Caropalata paesim Codums in sno Ebeno; qaem οΰηι offi- 
diun habiiieee ait, sed ignotiim^ nune vero^ lioc est tea^ore Codmi, 
nulkm. AlemamnM ad p. 28 Procopii daplicem Curopalatam statnity 
altemm <fa eab se habebat praetoruauw mSites , qaoram plares ordi- 
nes, domestici, pnftedores^ Hlerdiariij de quibos Procopios p. 108. 
ex hie alii in atrio et Testibalo regiae TerBabantur^ alii pio cubiculis 
dendebant et excubias agebaBt dia noctaqae : hi φομβτοφνίΐαχ^^, 
Latine excttbitores yocabantiir, ilii φυλακές τον naXmtioVx custodes 
palatii, praetorii mifites sea pra^Oriani, uulae vd aolid milites. 
praefectum hie ordinibus comitem pradmianorum seu excubUorum ap- 
pellat lornaadeg, Procopiiie priHcipem cugtodum palaJtU^ Corippns de 
lattd. Iuet IMjii. 2 286 curam paUstu. alter curopalata erat praepo- 
situB fabricae palatn, de qao Oassiodorus libfo 7 Var. epist. 69 cnius 
magnam dignitatem fiiisse credit Meursiiie in Gbssario, φωά ante 
regem Theodorieum auream virgatn gestaru pritmu incedereU at Cassio^ 
dorw: primus, inquUf inter obsequia nomerosay huc est nm uUer 



ΙΝ CODIM CAP. Π. 185 

mgubatt ei primariot vfrei, jatrieio» $matcret et CormdaTeM, aurea 
verovifga atf fuam Codinus distavUioy appdlaty mferioribui diam 
ordin^ui eonceua hmm$ €i^o» tiftie tx eodrnn (kmodmi Uco colUgert 
est plures aHquando eFant CpeM hac dignitate Gonspktdi Cedremie: 
μζτά 6k τίρ ^avtietov 'invouviceuov ίκρατηβεν δ ανεψιός αντον ϊον- 
ατΐνος ό απο κονροπαλάχων. et apud loannem Curopalatam in 
l3aado Comneno : Μύάνν^ ii τον αδύφον tmi Κοεταχαλων τον κβ- 
%ανμένον Kw^ontAatcts %αΙ άμφοτέ^ις τψ^. nec Cpoutani tan- 
tmn, sed et extm hac digi^tate honestafoantar, mafime Iberes, ut 
constat ex Constantioo iiikperatore Gb• de admiiiistraiido Imperio c 
45et46. 

Cpolitanum palatiam ita describit Luitprandos Tidnensis 1. 5 
rerum per £uropam gestaram: Cpolilanum p(Uatium tum pulchntudinB 
$dum terum etiam fortitudine omnibut , qua$ unquam tdderim , munt- 
tionibus jtraestai; quod eftam lugt mditum siipatione nm minima o6- 
$en)atur. mom Haque έί hocfuit inatutilmifit dtlHculvm mox inMdbiu 
patere^ past terHam vero diei horam^ mnisns ommlnu dato signoy ψίοά 
estMlSj iuque in L•ram wmam eunctu aditum prohibere. Sed quale 
hocsigiuim MIS? an mista vel mimof qaod est i*iteet? at qaid haec 
Latina apad Graecos ? ait muaf nam posterioribos Graede haec dictio 
nsurpata fuit vide Meursium v. Mloa. 

Vox in Graedam eeriiu inTccta, a Latinii primiuil inTeita, 
eura puiirttt, qaa ie magtetvatue inteUii^tQr qul ptdatii uuram agit 
et curator palatii nnnciipatur in η•ηηιι11Ϊ8 editionibus cod* TheocU de 
Comit. et Trib. $choIar• U 6• eundemqne reor qnem Th«o|>hane3 in 
Maaricio celebrat χονρατωρα των paatXi%^v olkiOVy ad cuii» dignitatem 
ut imperatoriae proxiinam Mimmos Tiroe Tel aepirasee vel evectoa fuUee 
iDemorant historiae. luetiBiam nepos lustinas ^ιον^σπαΧάτης ^ ita scribit 
Tbeophanee» eg eura pelattt (dictio IVbirceUino prepria) contcendk impe- 
riHin. Leo nunciipatiu leaume Artabaedmn data in coniugeai fiUa euro- 
palatem fecit^ ex eodem TbeopbaBe, qul Maaricium qaoque nepotem Do- 
mentiulum eo titulo referi anxfeee. hanc bonorem Dom«Dtiolo fratri con- 
tolit Phocaa, ut Cedrenns in eias Tita, et pariter germano Tbeodoro 
Heracliiis, at Nicephorus in Breviario. Michael 8. Ignatii pater ex ca- 
lopalate faetai eat iinperator. Barda« Ifnatio infenswi) auaunam ambiene 
poteetatemg curopalaies priiiiam, tum Caeear eet ealotataa. de elas in- 
Ngoibae et mimeteriie nio loco: plura et diversa reperies apud Meur- 
aiuniy Greteenim, Baleogenim, Fabrotum in Cedrenl Glossario, Demp- 
iteruia de Antiq. Rom. 1 4, Savarom in Sidonii Apollinaris carmeii 23. 

p. 9 V. 18• 6 ηαροΜοψωμζνος της ΰφενδόνης] lunius accur 
biiorjundae, in catalogo luris Graeco-Romani 6 τΗχρατίοιμοόμενος της 
μεγάλης ΰφενδόνης: interpree aecubitor magnae palae*, ego versiose 
mea rem ipsam explicare etudui, cum nibU snppetat quod Graeca apte 
exprimat nam παρακοιμώμενος iste erat. sigillifer seu cvtstois annuli 
imperatorii, quo literae obsignabantur ; qui annulns per parteni 
suaai, nempe per ΰφενδόνην seu paiam, sigmficatur: pars eniw 
haec «errit signaturae , nt sic loquar. 

Anaalos signatorioe slve sigifia in annalis adhae poatremis sae- 
culU ifflperatocee gestae&e declaraC Nicetaa tum in loanne Comneno ata- 



186 GRETSERI ET GOiBI €OMMENTAfiIU$ 



tiin fob UitMiae ιομ Kmioe, qa» i{ife ΛϋΛ ti» woitSma τον mf^i^ 
%09^ nua προαπΒαώρ ώς δη^Βν d^Qrpniemp νφαιρ^Γται Ιά^ρα τη$ Ixe^ 
SOV xf Η»οβ τον ύφραγιοτηρα dcaLVoluyp ι tam in Alexio landati ioannis 
nepote ad ealeem , obi eo cnideliter oblmiicato aorifl absdtta subiila per- 
ioraCur, tniectoqae fiio et apponta cera^Andronici tyFBiinldBai iaTadentia 
auniilo ngnatar: xixQ&ttn 6β{1£σ%φ το ονς, χαΐ %οά*η$ ίζαφ^'εισης %ψ 
Qog π^ρίπΙασ^ΒΪς τω *Ανδρονίΐίον ύφ^^αγιοτη^ίω ένϋημαίν^τβα δείχτυλίφ» 
«οηοΐαβ ilie et quodvis alind eigiUnin σφενδόνης nomen accepit. σφενδό- 
νη 9 inqoit 8oidas y ή τ&^ SanxvUoif ntffupiifBUC , «αϊ ή slg ΧΙϋ•ον hct- 
βφΧψτ έηιτηδίία ZQn^• iUi»* amiiili et caiiulibet alteriiia regii ligUlt 
ciutoft forw tto• ία qao reponitiir loci obaerYat, ad illaa eedet, moratiir, 
Tigilat, et pro excubltonini more etiam eomnaai capit, παρακοιμώμενος 
τής σφβνδόνης^ regtae iignaturOe αηίίβία^ iocri cerarU exarckuiy gard€ 
des seaux de Fempire, 

p. 9 V. 14. Praefectus sea accabitor cabiciili] aliqui addant 
sncri^ utpote imperatorii. hodie in aolis vocantur iammerherm^ came- 
rariij aiireis clavibos conspicuL 

ihid. exponit Conetantuiiu ManaMei «α^άχοιτον «αΐ φυΙα%α τή[( 
βααιΧείον χλίνης^ sob cuiiu disposidone erant πρότιοιτοι %αϊ «ρο- 
tpvXcnugy de quibae Nicetae, qui ante forea excababant et imperatorem 
costodiebant. ot μίν yag οωματοφύλ<χ%ες Tud δορυφόροι άπο^'έν nov 
του βαοιλικου ιιοιτάνος ρυχτος χατηυναξον^ ait ille ία Andronico 1. 2; 
ergo isti propioa, ad foree Dimirum princij>u ac iaxta cubicaliuny qoi hac 
de caosa ηοιτωνιται a Leone Grammatico et πρότιοιτοι a Zonara di- 
cuntur in Theopbili vita, a Niceta in loanne Comneno οΙ%£διοι χαίπρο- 
xotTOft,'a Theophane in luetbiano χου^ιχουΧά^ιον χαΐ σαα9•άριοιι ar- 
matl ψλγγο spathis eacraai cabiculom obseryabaat. eam ob rem βοαιιιίο, 
i]aod interitos fuit oraculmn, exterritue Mauriciiu apad Theopbanem δι- 
vnviad^slg iiuiXeoe τον παραχοιμώμενον αντον^ ut qui dormienti pria- 
cipi iuxta nomen excubias agepa accubaret. 

ib. y. 15. Logotheta aerani generalis] ita Tertit Glossariom 
Graecobarbamm secutus lunius, logotheta pubUcaerei, longe aptius 
qaam interpres loaanis Curopalatae historici, ciii Nicq)horiis ο dno 
ysvMtSv est Nicephorus α Genicis. interpres luris GR curatorem ge- 
nta indigitat Wolfius vertit genera/em, absolute, et generalem logo- 
thetamy quia Zonaras in imperio Irenes et Constantini filii Nice- 
phorum ytvixov λογοϋ'ετην appellat Tkeodori Metochitae maxunos 
cncomiastes est Nicephorus Gregoras in sua historia, praecipue 1. 7> 
non procul a fine. hic Metochites etiam huius logotiietae munere 
fimctus est 

6 λογο9•έτης του γενιχου] lucem eibi mataam accendnnt hae το- 
ces. Γενικόν locas eet CpoU, quo ias tnbotorum subditi exeolvuat 
et oegotiatores Tectigalia pensaiit, quem Zonaras periphrastixcoff τά 
άρχ^ια τους φορολόγους Ιογοπρα%τουντα ecripsit in ConstanUno Duca; 
de qoo Cedrenua in Basilio: nal sk το λεγόμενον Γενιχον xaricov rot;^ 
9ΐαπραττομένους ioxonsi παρά του δημοαϊου , μη ηού τις άδιπως εΐα- 
ΰτράττοιτο^ χαΐ ούτως τοις άδιπουμένοις έπήμυνε, et deacendens ad 
Genicum , aerarti sedem , eos qui ab aerarii ministris vectigalia exige- 
rentuT, ne φίί$ quid iniuste persoloeret, ipectdabatur , ac ita iniutiam 
pauia opitidabatur. γενικός exinde portorii Tectigaliamqae exaetor est, 
ut aiunt, generaUs, Smdaa v. Γενιαιός: 'Αναατάοιος βααιλευς* Ρωμαίων 
αΐύ^όμενος ιιτολην Σαρακηνών ίρχβ^^α^ κατά της ηόλΒως^ Ίωάννην 



ηί CODDil CAP. Π. 187 

έφίατηΜ ^γ$μόνα tov νοΧίμαν^ Θιάκονον της μΒγάΧη^ ^οΛτίΦις ual 
Χογιατ^ν των φόρων• Sv ΓεννΛον waXovav»* Cedrenue quoaue Nice- 
phoruin exgenicum, anb γινίΛίοϋ^ yel ut ecriblt Curopalatee άπο γενι- 
κών ^ imperatorem factiim tettatnr in hietoriae limine: hinc ipee andivit 
γενικός ΧογΌ&ένης^ qaalem Theodotom <][aoqoe imquiegimiiiii m^Baehiim 
reperiefl apod Theophanein et Cedrennin in lustiniano posterioro. iam 
quo cooetet logothetam hunc a cancellario longe diveraom, nec eiua aut 
eimilis alterias munere fuUse impKcitum , eed eummam aerarii praefectu* 
ram gessieee, observo Χόγον oomputumj ratiociniaj raUonemf fiseum• 
aeqoe ac alia refetre; qua de cauea dixit Theophaoes in CoproDymo; τά 
δ^ Xsyofifva ηατ^ψωνια των iv *Ρώμίί ναών των αγίων uccl «ορν- 
φαίων άποστόΧων\ τά innaXm τεΧσύμενα τάΧαντα τρία ημισν^ τφ 
βημοαίφ Χόγφ τεΧεί(τϋ•αι προοέταξεν ^ publtco aerario pendi, in fiscum 
referri, jntbUcis rationibu9 accenseri tttestt. Χογο&έτης^ άπο του Χό- 
yoVy pubUGas rationee componit, quo pacto Cyrillus τεΧωναρχα^ς et • 
ηραατοψηφισταις λογο^ετας anniimerat , et Χογο&ετησαι. rationem red- 
dercy raiiodnia instituere ex Photio reddidit 8tep|ianus. eam ob rein 
rapax et iniquus logotheta Tbeodotiu describitur a Tbeopbane, έπΙτον£ 
«λείατονς της ηοΧιτείας δρχοντας 7ud εμφανείς άνδρας ^ ονα έ% των 
διοικητών μόνων άΧλά έκ των της ηόΧεως οίκητόρων^ εΙ%^ί %αϊ μ^την 
άηροφααίβτως άπαιτηϋεις χαΐ ixrayas καϊ δημεναεις ηοιονμενος; α ρΐη-^ 
ribu» reipublicae procerihua ilhutribusque virisj non qui agro8 modo et 
rura sed et qui praedpuam imperii civitatem ituolerenty indicta cqwa^ 
nullo demerito , absque rationis praetextu pecunias exigere , multas eia im- 
ponerey bona publicata rapere. apud euQdem Nicepborum Phocas avari- 
tSae rapacitatiqne deditas imperator Ιχελενσβ Νικήτα: ηατριχίω τιαϊ ys- 
νΐ'Λω λογο^'έττ^ τά δημόαια τέΧη της έκΐίΧηαίας καΐ μοναστηριών άνα- 
Ριβάααι, alius Nicepborus ipee logotheta, referente Caropalate ad hi- 
storiae calcem, iuqoiritur ab advereariis ηερί των τ^ βαϋΐλίδι διαφε^ 
ρόντων χρημάτων• eubdit : ον τοσούτον ^εΧεν αντοίς των βασιλικών 
θησαυρών, quam at logotbetam sibi infensum e medio toUerent; ad eum 
eiqaidem, at hoc ex Tbeophane addamue camuli gratia , pertinent τά τον 
γενικού Χογο&εσίον πράγματα geheralium cotnputorum ne^otia φιαβυΪΒ^ 
et ut idem inferias babet δημόσιοι τών ΧογοΟ'εσΙων κώδικες y publiei 
computorum libri , δημόσια χειρο^'έσια , publica rattociniorum scrinia, 
ilH ministri ascribebantur ίκΧήητορες τών δημοσίων φόρων veeligalmm 
receptoreSf de quibaa Theophanes in laetiniano posteriore; διοικηταί 
thesaurarii^ eidem et Paulo Diacono dicti ia Leone leanro; ίξισωταί 
pendendoTum exaequalores j quofl memorat Cedrenus in Baeilio et alii. 
ultimi inter generales logothetas Theodori Metocbitae merita et bonoroi, 
qaem bic auctor memorat, reperies deecripta Gregorae 1. 7. 

p. 9 V. 20. Protovestiarites] diversus hic a protovestiario, ut 
tum ex catalogis tom ex diversis officiis manifestam evadit. 

ο πρωτοβεστιαρίτης] errant qui protoyestiarium et protoveetia- 
litem nnum putant, qiubue, sub non absimili peaitas Dominey muniw 
et ordo penitus diyerea, βεστιαρίτης cubicularius est^ cuius onu3 ut 
veetibos gibi a veetiario prolatis princlpem induat et exuat. iildicat id 
βεστήτορος vettitoris dictio Latina, prioris vice posita: ubi enim scribit 
Cedrenus lustiDiani aniio 22 απώλεσαν ot |3£(Γτ(θίρΓται το στέμμα του 
βασιλέως^ Tbeopbanes babet απώλεσαν ot βεστήτορες το στέμμα τον 
βασιλέως, Euchologium : έπαίρει το χλαμνδιον 6 πατριάρχης καϊ ίπΐ" 
δίδωσιν αντό τοις βεστίτορσιν (ita scribit illud) καϊ την φίβλαν, πρω- 
τοβεστιαρίτην itaqae regii cubiculi magistrum^ siye regiorum cubicula^ 
fiorum principem interpretabere ; eumque opus άδέσποτον iam -ΓβίβΓβα-* 
dum εΙς οίκοι^ βασιλέως πράττειν^ in imperatori» eubiculo minUtrarey 
deecribit. 



Ιββ GRETSEBI ΒΤ GOARI COMUENTiRlliS 



Qoi witpMDilbBntj doiiiesecd8 incnni^ tt pfai(fectitf ι 
noti ffiuit 



p. 9 ▼• 21. pTMlMtenHi ac pikuitaB βιφατ «MdeB «n&k idifflMNi 
coMtrt «z diotif Mpciiiw doMetioM Mtutu qM de cwna doMiticni 
MMttsae, «t at GrcgMM 8 7 hsbeit ^ voo ^O f i tJr /ji o g t^ τ^β^έζης 
τή% pamlm^q €ψρυρ6μ9Ρος hamlilfin^ eeaeebiUur is qSM PanciroUiw 
111 — tkiw lapwu Ooeideiitift «. 44 «astoeiiseiii lacri pftktii ▼•€»(, qm 
l i ie ia » priMcipb ct Utiim pttkdom cvftt, qii«& ms «μ^μμι hMjpitn 
ikm^eirum., regiee »e«iM eCrtioCeribBs praepoeitiiai ae k caeterai «■!•• 
rcgiae MBiitrM iiu «[eiviMteiii, «oiiipidiiiiiiw 

p. 10 V. 1. 6 Μ «^ς rf»r^fiff] qd sf««!rto«roi9(, Ββηηβ itn wto 
ΓΜΙ ftc dapiferoBi , «dv t^f ηώτηψ ntpl Φ9μπύσια nttffamuv^Q impt^ 
lot|i«rory es Hefyehio iateUigiflnu; «rfiM oficii titiilo, iun a Coafta»' 
tiai tenporibos, Reidae priocipea ία uipcfitorii palatio ^κτΰαι aiMtar 
eet Gregoras I. 7. at certe οηΐΜ est teftw abi ak: ο dh ^PmmM^t i)yt- 

Ρ 191 Ρ• 10 ν. 2. Hagnus pappiae] pappias absolate pater, est idem 

quod Λοπας aea παΛπας, Palladiiis io I«anwaca Hiatoria in Paulo 
Simplki: %al δύνοψτος τον ηίίαν λίγει ούτω i [dvzmvtog^ χααία 
(nam et jnmplici η scribiter) θέλεις φάγωμβρ άρτου χλααμα; hic 
Dometi palatiDae dignitatis est, de qua Codiniis infra c. 5. 

AWandientiiim «t balbatieDtiom puerorain, patret et eemorea 
appellaotiiui, τοχ ett ηαππία^• fiostathiae ia Uiados 5: %αχά βρε* 
φονς ηρούΦύίρηαιν %αί %ατά άν€ί9Μλ«9ΐα9μ6ρ λίγο^εν ηάηας ntd 
nanCuq^ nati^ niiunim vice. Ule moaachoe apod Palkdiiim in Launads 
blande: nania^ θέλεις φάγωμεν άρτου Λλάσμα^ et ille aliiu: τί λντεείς 
9uxl άδηίίονείς^ «α«ώί; a privade donubua et familiu aolae CP reddita 
lamilians τοχ fidom et •βηίοΓβιιι sigaificat aunietram , cHiua caetodiae pa- 
laUum oonmitteretiir et integritau dayee nocta tradereaCur asseryaadae• 
ha ne monet Georgius Coresiue m reicriptis; net temere aut igoare: 
CoiutaBtini namqaa ManaMie auctoritate {ulcitur• «ρος τον των oCxmv 
ψόΙα%α των iv Toig «ναχτό^οι^, παπίοιν λβγομεν (χννονχατά ^Ρωμα£(αν 
jlnucav, addit Coreiiiie ideia aulae dericie polatinieque ecclesiie fmBse 
piaepoeitum, ac protopapae (archipraebyteruai ialellige) nonnunquaai mii* 
nera donatura. egregie: nam et pro huiiumodi eententia bae imlitant 
avctoritatee. prioia, Irenee derotae ioiperaitricis in lecto doas imaginea 
repperit imprae caiuux Leo Copronymi filioe, ait CedrenuSy quas iaqtiUi- 
tione ftudA ευρεν ort ο naniaq του παλατιού είοε%όμισεν αντας^ a 
derico utique fidein et caltom imaginibua eervante ; altera , Leoni Amie- 
iilo necein illaturi Michaelie Balbi socH, gacerdotQm ornatibtis assQmptie 
• simatataque religioais epecie, einiol cam palatinie clericts natotinas laa- 
dbs in paiatio decantaturis admiMi muit! τη vvntl οηλισ^'έντες ^ limfo* 
^9v τα %{ψη φοροϋντες, του ntaUov άνοιζαντος^ ώς oC Ιερείς ^ μετά 
φείΜνίων εΐοηΐ&ον. paplas itaque, ccni eoe admittere tolitue» 6x eoram 
niimero fnit anue. at eam papiae dignitate promotl (quod nefai eccle- 
aiasflcis , iit opttme dieserit Anna Comnena) acies edoxerint ia hostefl et 
frequenter com eie mantte coneeraerint , fhistra clero cooiiciantiir ailecti; 
qnin a dero quoqae alieni eacras imaginee inferre et palatii portoe cleri- 
ck^ Bon Befgavu quam ipei, reeerare potaet'unt. eiericus itaqae siye fae- 
r!t fCtt etiam ecclesiastia Ordlnis exsors nonnanquaiti , clares palatti teste 
Laone Grrammatico eaae fidei commendatae tenuit. hoc eitis verba decla- 
nmt in Basilio Macedone: 6 *Αρνάβααδος εΜραμών ηρ6ς τον nuniwv 
καέ άρας Μ οΑτου τά% %Χεϊ% βίΜω^ ^νοι£ί τψ ΒαοιΙεέφ^ %αϊ ^νό- 



ΙΝ CODIKI CAP. Π• 189 

ry lcodfy Γρτιχόριον x6v έηιλ$γ6μ$νον tov Φύημονος ίποίηαε naniav^ 
eum in palnlio nabitaese , et fodlem iinperatori ad eiug eedem accessum 
^isee, narrat Cedreoua in Leon« Arroenio. caeterani pappkini vel pn-» 
piam ecriberey ne morarer {n re notlioe iQomeiiti, jnibi Mmper pro Tariki 
aactoribas aut exemplaribus periiHle fuit , ceu negoUum in mecrimen haud 
vocanduiD• 

D. 10 T. 3. 6 ίηα^ιοςλ preefechi• whiH^ Nicet^d ln Alexlo 3 1 3 1 
f ^S σ ϊηοίίίχον τήζ paaiUoog αχημζίτίζίτα^ ηόΐ^ως^^ Cedrenin in Theo*- 
philo : ^ηαρχος i% ϋ•8ον %ul τον βκσιΧεως γαΧηνόχψιος το %qlvHv Χα- 
ρών %αϊ xoi% ποΧιτ»χοΓ$ Xfg^cOLa^at, νάμοι$\ ex qoo inuq%i%ov βήμα 
apud Leonem Grammaticum. hoc eiue munue latiue al>o loco prosequeti- 
dum. circa aomen eius άηο τον νπάρχον diecnmen obse)rvat Blastaroa 
Bleroenti B, c. 15 ; νηαρχοι δΐ Χέγοντκι οί τωρ {η^ρχιώρ ilagj^ovzfVf 
έπαρχος δΐ ρ τ^^ ΚωνατζίντινονπόΧεως• hinc obscurior Cedrom locue 
ΐη lustino 2 lucem accipit , et eparchum byparcham fieri jntelli^iDue : ttnil 
d inagxog l^ij τφ j5a<y4ii' "yw , δίύηοτα^ oxsg νηΈοχομΊΐν ff^UiwQm^ 
%ai ο βαοιΧεύς πατρί^ιον w6t6v ίποζΊ^ϋΒ %(ύ νπαρχον μέχρι τέΧονς της 
£ωή[| «ντον 9 quia Difniruoi proyindae vel arbis aiterlus praeeidem oflicio 
noD anQoveiidym constituit. Tel ne dignitateQi eius qui praefniuin merue^ 
rat iniminutam affirmem, praetorio pvaefettum eadem Toce deaotan aese• 
rani. Theophanee ία Leone: έχέΧξυσεν ο paaiX$vg ίξεταο^ηναι '/(roicoi- 
ciov παρά τω υπάρχω τών ηοαιτωρίων iv ΚωναταντινονποΧίΐ• in lu- 
ittino: τον ΆπΙΰανα πατρίκιον ίποίηαεν νηαρχον ηραιτωρίων, Ιη Theo• 
dosio seniore: τον νηαρχον ίφόνενραν* Sozomenne hunc ^γονμΒνον 
τών τότε παρά τοις *ΙΧΧνριοΓς ύτρατιωτών asserit : ego praetorio lllyriei 
ftraefetium coinmode interpretor: eius enim erat ladoe Thessalonicensiuni 
populo, de quibue ibi eermo, exhibere. itemm Theopbanes in Phoca» 
Θεόδωρος νπαρχος τον πραιτωρίον. correcdae taoien videttir ecripsisse 
Siinocatta 8 8: Ιπαρχαν tWf ^γειιονίαν %ών φόρ0ν τ'ής ίφας πρό τίνος 
%αιρον άπό τίνος καιρόν απειΧηφει , ον υπάρχον πραιτωρίων όνομάξειν 
BtcSib'aciv οί ^Ρωμαίοι, νπαρχον demain pro urbis praefecto eumendum 
aemel laihi apad Theopbf^B^m occorriMe non diffiteor , utii d« Pboca ecn- 
psit: ίπέτρΖ'ψεν Κών^ταν τον νπαρχον τής π6Χ%ως• 

ρ. 10 ν, 4. Magnus drunj^'^ '^'H^ |3*y^»??] «ietortum ^x La- 
tino vigtUa. δ^ονγγά(^α^ qui etiaoi δρονγγάρης, ιιρβ^α το d^ovy- 
yog: djungw globu^ miUtum; vox necLatinis ignota, Vopiscua ia 
Aureliano; ou^iivm ^enitium drungof utque ad qainq^ageno9 homines in 
trhmphum dimU ubi Casaubonus : m taeticu GraecQrum Ubrit 0»nis 
admwUQ mlitum appeUatur δρονγγος , sive plvrium Hve etiam paucis- 
fimqrum; nam^ttres aut quaituor drungum facimU inde est δρονγγιοτϊ 
τά%τξ0^αι , qμod Mauricitu imperator lihro 4 opponit t^ μαχ^^ τά^ει 
et €wtinm& αίφια m longum forrectae adfii, vide Rigaatium m Glos•* 
eario V. δρονγγ(^. Leunclaviu3 drtmcarium vocat a trunco y α baculo 
regiminUf bastone del reggimentOy magistratus insigni; nec pauciores 
milites mille ηβς plures 4000 suo druncario subiicit, in altero Ono~ 
inasitico^ quod HistoHae Musuhnaiuiicae adiunxit verum haeoexigui 
pondeiis sont, 1) qnia drimgug vox antiqua est^ non nuper in re*• 
centiore Graecia nata, 2) quia recentioree Graeci virgam sea bac»- 
|um ei^β qui magiatratu bellico fungitar non vocant druneum sed δί>^ 
ffavUiov yel sceptrum, $) quia i*eclamant tactici scriptares, Constan- 
tiiuis de Tbeoiattbiie} I#eo in 3uis Tactids, Maimcius Strategic 2 % 



IQO 6RETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

Codiniis noster et allL liinc δρονγγκίτΐ globatim rotteniDeise• qnan- 
qaam ipsam qaoque vocabulum rott pure Grennamcum. Nicetas in 
Balduino flandro: μοΐραν ijv fwnav ωνόμαζον. Neubrigeosis 2 
27: copias qua$ ruWu voeant, 

p• 10 y. 4. praefectum ▼igilnm ab Aagosto Romae institatom, qm 7 
cohortibiui per 14 regiones diepositie a nocturnie grassatoribue et eubitie 
incendiis urbem tutarentar, ex Suetonio et Dione demonstrat Dempeteras 
Ant. Rom. 7 34. hic cognoscebat de incendiarili , funbue, receptatori- 
boe et aliijs per vias et doinoe admlMie flagitus , nisi forte quam atrocia 
famosaque forent, ui ad arbie praefectum deferrentur, de aaibiu Pand* 
roUus ia Notitiam Orientie c. 27, offidi huiasmodi tribanal Cpoli faisse 
δρουγγαριΐίον δικαστήριον vocatiim ex Alexii Comneni Νου. luris GR 
tom. 2 coniido. aliae Tigiliae eraat ia castrie» de qaibus Dempsteroa 
idem 10 13, quanim appellatio profertur a Graecis βίγλα, Graece magU 
a Simocatta α-Λοπή. %ata67ton^y ίπιατωπή, praefectns , δς της iniO%o^ 
xrig τάς φρουράς έγχειρέζεται ^ eidem Simocattae 19, praefectos, ia- 
qiiam , eamm Θρονγγάριος , quod ex militum drango sWe turma (βρονγγος 
enim tarma est) conflarentiir. de eius ministerio auctor in seqaentiboe: 
de nomine docte fneeqne Rigaltiiu, Meursios, Gretserney BaUeDgeraSy 
Fabrotus in Cedrenam, et aliu offiGiam anliquam et notam: circa Co- 
pronymi tempora nofflen Talgare primo ecriptum In Tbeophane reperio. 



c Α Ρ u Τ m. 

ρ. 10 ν, 5. JVlagnus hetaeriarcha] apud Tyrium 21 16 me- 
gaUriarcha. emendat Glossanum magaetaeriarcha, forte nulla emen- 
datione opus est, quia Tyrius forsan ex commoni consuetudine vulgi 
hoc noinen extulit et in historiam intulit. notum est autem a vulgo 
longe aliter haec talia proferri solere quam proferantur vel scribantur 
a doctis. et nupera etiam Tyrii editio a viro valde docto curata vul- 
gatam lectionem retinet. Codinus didt eum hel^ίenarcL•m dictiini, 
quod Ιταίρους^ socios tt amicoz^ Romano imperio pararet, sasceptis 
etiam profugis. alii ab hdama^ militaii cohorte, eum hoc nomen 
accepisse autamant; cuias cohortis mentio apnd loannem Curopa- 
latam in Michaele Rancabe, et duplex erat, maior et minor: illius 
dux et praefectus magnus hetaeriardia dictus, huius absolute hetae- 
riarcha. consule Glossarium. 

Gotthoe bellt sodos Conetantioum eibi adiannsee ac foedera- 
t09 Todtasse ecribit lornandes ; renovato deinde cum iis foedere ad eua 
ust^e tempora pereeverasse eonim agmina eubiungit. erant foederatoraai 
floaae jUae tarinae in Tiberii secundi caetrU : αγοράαας γάρ σώμ,ατα 
id^vuKtSv ^ατέατηϋε αχράτευμα εΙς ονομΜ ίάιον , αμφιάΰας nccl %a&o%U' 
cag αντους , yUittdag δεχαπέντε . 6εδω%ώς αύτοις χαΐ ατρατηγον Μαυ- 
gintov τον τιομηνα των φοιδερατων* haec ferme ad yerbum ex Theo- 
phane Cedrenne , apud quem Leonem Armeniuin a Nicephoro χόμηνα των 



ΙΝ CODINI GAP. IL 191 

φoiδBQάtωv ThoiQamqne ab eodein Leone τον^μάρχψ^ t&d φοιδ^ράτοί^ 
τάγματος institutiim legimus. eucco^su temporis φοιο^ράτοι in itaigiag 
matati, qoorum duci ίται^ιάρχον nomen impositDin. Leo Grammaticue 
de Michaele Theophili ίϊΐίο: nccQUdanisv ΒααίΧειον^ ait, UvSQioc εταιριάρχτιΙ 
«ov elval• sig την huiqCav, ex Scythia eiqaidem, parentibas licet Mace^ 
donibus, onundas erat Basilios. hetaeriarches itaque exterie belli sociie 

Sraefectos, at tnrmam ex militibus varus nationibus ortis collegit, ita foe- 
eratis χατά diaqtOQov %ta σνμμιγονς φερομέροις ηλη^ονς^ ait Olym-» 
piodorus apud Photiam, succedit. baud tamen omnibue imperabat: Franci 
eoim constabulario , Barangi Angli acolutho etc. saberant. reperitur he- 
taeriarcbes Persa Persie imperitans apud Leonem Grammaticiim in Mi* 
chaele TheopMH. vide Cantacuzeni 1 20• 

p. 10 V. 6« Magnus chartularius] scribitur etiam χαρτουΙΧα" 
ριος, a charta utique nomine ducto; qoi et in ecclesia, ut supra 
meminimus , et in aola^ ut iste de qno in praesenti; quem Zona- 
ras in Leone Isaurico vocat τών βαοιλιχών ΐτίπων Ιπιοτατοννχΐχ, 
erat etiain dignitas cubicularia. hinc Novella 8 lustiniani yjuQXovXka- 
qiog τών ^εΐων χοηωνων. et in Notitia Consuetudinum habes 
χαρτουλλαρίους του ^ziov κονβονκλείου, chartiilarius belKcus militem 
Gonquirebat et conscribebat, ut liquet ex Constit 3 Leonis Imp. 

Scriniariusy inqnit Meursiue. optime: nam et Btymologicum vetns 
chartolarioe commentarieneee , publids titeris tabulie instrumentb scri- 
bendis et retractandu praefuisse docet. at cam pluree numerare posr 
ais baiusmodi, hunc qm curene pablici, τον οξέως 9ρόμου^ in Con- 
etantino Porphyrogeneta ; aUoni divini cabiculi Noyell. 25, του ^Uov xot^- 
^ovyXbCov 9 qui et τών ^Βέων ιίοιτωνων in Ecloga LL, Leonis et Coii- 
stantiai; magistri eqmtum alium L. 5 cod. Theod. de divere. Qffie. et 
Apparito. et proba. 1^ 8; qoartam Θεόδωρον τον Χονμνον χαρτονΙΧά^ 
ριον 6ντα τών ίπποατά^μων apad Nicetam 1. 3 leaacii, et apud Zona^ 
Tam in Leone Isauro βοκτι^Ιιχών ΐηηων έηιατατονντα^ . in exercitu aliaia 
qui του δέματος ^ ex Constantino in Tacticis; aliog magno logothetae 
eabditos apud Nicetam Manuelie 1. 1, qaos deecnbit υπουργούς (loyo«- 
^έτον') ovx ολίγους τών γ(}αφομίνων χαΐ λεγομένων y λογίους άνδρας^ 
et qaotqnot alios scriniarios ex imperii notitia assignabu : hic tamen μέγας^ 
ad quem caetera referrentur, aut qui reliquos honore praecederet. de 
ecclesiae chartulario, ut alterius ordinis, nil in praesenti. magno buic 
exercitus commiesos legimns apud Nicetam in Manuele 1. 3, in Alexio 
eiae filio , in Isaacio Angelo 1. §. 

Sedquid in Legibus Frandcis 1. 6 108 homo chartuL•rius? est^ 
inqiiit Pithoeus in Glossano, homo per chartam sive per epiiUlam ρ 192 
Uber factus, liherti ecclmauici erant^ ait alius in notis ad Parae> 
neses , quibus archidiaconus iuBebat scribi chartas tabulasOe msnonis 
jeu manumistionts» ttnde chartulariiet tabulam nominati» 

ib» y* 7. ο Χογο^'έτης τον δρόμον raiionaUs euma , ntmmus ctfr- 
9orum praeaes» de canu publico Procopius iv άνε^δότοις : Romani im•' 
p&ratore9 qui antea fuerunt modutn excogitarunt quo euncta sibi quatn ce- 
lerrime possent nuntiari , et ut scirent quae ubiqtte inter hostes agerentur^ 
et 81 qua in eivitatibua aediiio vd quid aliud improvituta e praesidihuM vcl 
aliud quomodocunφιe oriretur , et ut annua trihUa velociier et tuto trttn$~ 
mitterentur• publicum ergo et eelerem quendam ubique cursum hoc tnodo 
inttituentnt, viro expedito ad iter diei siationes eonstituerunt, quandoque 
octo^ quandoque paueiorea, non tamen minua quinquef guod pUarimum 



102 GRETSERI ET GOARI C03DIENTARIUS 



epemeM. ptadrogiai» 9€n tqm μ umgmlU mwmtiwm i kmM MMAqmimr^ 
€t ilridem hippoeami ad eutamdm qmei poterunt cyiMf €rtmt deUinmU^ §mo- 
teiemtibm» «oro uhi ad Hffltwri fnbatiMdwua eqmUt ψη eot ag^amt^ Je• 
ce» fenu diermm Uer «tctttft• ωmfieUibamt, offmim ^nwimb ngnifitmol•^ 
flitif• baec iUe. qm ratioBe• cononim habebiit, loyo^ivne appcUabatur 
taepbsiiiie τον dQOfMO^ iit ftpad TheoDhaiicai CedreDuiB Zooanni Nioe- 
tam et alios occurrk; MiiDiuiqiiam jov ο|«φο ^^|iois qoQd icriiMit Tkco* 
phanes ia Co|>ron7iBi filio Leone, comctiof %οιυ i^mg δρόμου ψ φοά 
CoDftaotuMis ία Clioro(raplua poinift. Latiiii e Gneoo logothctam Ui 
dr^um et iu drvmi cam Paolo Diacono promiotialMuit• TheopluuMB ito- 
miD ia lastinUuio : jua i τ•Β ituMiom 8ρ6μον ^«μμΙοο^μτο^ nvfopo* 
ίηθ9 παραλούς ^ τονς δψ^μούίαυς fwnoff^• habeWt i|le wab ioa dispMU 
tione protonofariDiB, de quo Conatantioas dtatms anievBiXM χαρτονΙά^ 
(fio9 X09 iiimt 9ρ6μον. q«i BUDiraiB cnnoram eqnitatioiiefy tradita, 
recepta, anootaret Tbeophaiioi ia Bfichael• Theapliiii filio: tv ταύτψ 41 
τα γράμματα τψ προηο^Όταρίφ του δρόμου «αρα τον ικφ^αχόνο^ 
άρτι ΙνίχιιρίοΟτΜαν^ ως h τοις ΜεΧαγγΒ^ις Ιβτρατοηίδ^νύοττο οΐ Σία-- 
ρα%7ΐνοΙ διαγχέΧΙοτίο• 6 γοϋν ΜρφχοψοχάρΜίς οηυΟ-ρΰηίΐξσας ίχϊ xj 
ayytUa 9ίροόηλ^$ τψ faeilti^f %αϊ υηίδΒίβιρυ τά γράμματα• de lago- 
theta liac divinaft LeOBclaTiiu ia Onoawetioo. crMror, ait, tf» dteltMi 
oameeUmrium^ droai, €mu$d9m fctUceC palatU CP^ ψίοά drommm «m»- 
haiU. reperio in lore GE p. 132 διna€τfίρuί9 τον Ιπποδρόμου^ ad Hip> 
podrooiam nempe dtom. qaid Α de reboi ia ipio Hippodromo contiii^en- 
liba• indiearet, ac Xoyodctnf του δρόμου Βοα omui nMido pablid eed 
ct cqoeitris in Circeiuibas ladU certaauoi• ramptaa rationes oeofiu &~ 
«nieret ? fnspicaiidi f aggaraiit ansain ea L 5 Antiialagiae Bpigiammatiim 
qaa• composmt TlioiDae patiidiia %ριτης του δρόμου in AoaatafioiB ac 
plnret alios qnattaor fiictiQiiui ia Cireo de paima deoertantiom aungaa• 
•nget βιι•ρίάοη«ηι Tarnebiu AdTen. 11 11 acribeiii: arai et procarator 
droiu, qaem ego credo eina lod procBrationem gesiiMe Qbi ecpios sao• 
Veneti aut alia factio exercere tolebat DrMnoe enim locam luc si^ifir- 
cat, ttit ia Hippodrorao | eaCqiie plane Hippodronoa, nt io iUa epigr^ha, 
Pboodkatoei Deohi Facvioiti• Υβνβταβ. 

ρ. 10 ▼. 8. Qoi πρωτοαβίριρ^ις^ πρητοαβηρ^ς^ aee non πρωτο^ 
ΛΟΒηρέτης tcribitur, ut prtflMOB neretarium indicat, ita et iudiemm om- 
nium prae$tauti9$imum. a aecretia piimanum sigaificat, seereta eiqui- 
dem τά απόρρητα Procopiae interpretatiir, et α tecrelit arcanonira no- 
tarioin , 1; 2 de bello Pereico : 'lovXiavov τον των άπορρνίτων γράμμα-- 
τέα * άύψιρτίνις %αΙοϋαί τουχο το αξίωμα ^ΡβηΜίόι • οτρίρήτα γάρ τά 
απόρρητα» Suidas: των απορρήτων γραμματέα^ τουτίοτ^ νοτάριον^ 
αοη-αρτίτις χαΐουαιν οΙ^Ρωμ^χζο^ Manaesee inpoHtidscarmiiiiboe: άνά- 
ατών υπογραμματιύς^ ον φασιν άοηηρήτιν• •ecretaai eecnndo Teteres 
gloegae διηαοτηριον •xpoDunt, Cauiodonie L 11 praef• qoapropter ad- 
Buoiiitrator amplMeimua (id est praefactQs praatorio) η Tacaaee cr^datur, 
opprobrium eai^ cuine etiam Secretnm dicitqr, quod tumaitnoeU actiooi- 
bu8 verberatur. vide Secretum auditoriom praafecti dictam; ideo Secre- 
tum quia in secretiore penetrall, minime tamen eecretam, qaia tamQltao- 
•U actionibas perftooani. Paaium ftanioeataniiin damnat fSusebiae 7 25, 
quod ϋηΐίρητον^ ώοπερ οΓ του %όσμου άρχοντες ^ ΒΪχέν τ< ^αΐ ωνόμω- 
^Bvi Secretarium idem Latioia andit, et Graecie άοη%ρη;τΒίθ9• Cadrenus 
m Leone Arineiiio : δε^άμ^νος τάς μηνυσ§ις 6 βααλίυς iv τοΐς άβψιρ^- 
τείοις inad^ies^ %αΙ αχρι^ι^β iξ^τaet7ις των μτ^νυ^ίντων ίγίνετο. Οατ 
ropajatei in Midiaele Theophili : i^ ψογη δ\ προς τον ίχπόδρομον %ατά 
τά άθ7μρητ$ί^α * iiut γάρ τότε το των άοιμιρητ^ %αταγωγιον• Nioe- 
phorae et Isnatitu patriarchae «aBctiieimi a «ecretis faere, ac ideo laixot 
a Gedreao «cripti. «x his colligo πρ»το(Μη%ρητιφ ab arcanU priadpis 



ΙΡί CODIM CAP. Π. 193 

praecipnttm dlcendaiii auctore Oodino !n Orig. Coiiet. ΐΜχϋ^ώς φηΰΐ IRov'- 
τοίρχος ηρωτοαΰτιαρήτις ν.αϊ ίπιαζολογράφος 'ΐοναηνίξχνον, senatorum 
insuper iudicumque praesidegi boc nomen mereri cea πρώτον inter άοη^ . 
ν,ρητι,ς^ et ^ui a Constantino Lectore dicitur των cs^QStoav ηρώτιστοςι 
qyi etiam Hincmarjo notissiinue fqit epist. 3 16. coi sociabatur sujmnus 
canceliarioe , qui a secretie olim appellabatur etc. vernm qulsnam hic de 
qno nos cum auctore ηροηοααηΗρήτις^ an arcana ioter caeteros dele- 
ctus excepit, vel rapremo iure exercait iadicium? utrQmque exietiino, 
agnovit siquidem Menander in Eclogia τινά παρά Πέρσαις τοΓ^ βαοιλι- 
TCOfcs τβ Ttcel δτιμ^σίοις πράγμααιν ^ξυπηρετούμ^νον y Sv βΙ τις Λατίνων 
χρτιααιτο φων^ , άοηπρητις προσαγορευσειεν» discriinen ntriueque a se- 
cretie plara apnd probos auctoree confaee scripta perturbatimqoe legeiida 
dilocidat Dempsterus. Artemius Anastasius et Photius, aterque πρωτο^ 
«<τηχρη[τΐ0, aestunpti eunt , ille in imperatorein , aliue ia patriarcham CP. 

p. 10 y. 9. 6 inl του βτρατοτ^ JB|ulleog«raa expoiut τον ίπϊ τοΓβ 
SnXoiSyqui armamentario praeest, apud Nieetam Alexu i. 3 inl τύν 
βαΰίΧιτιών οπλών ^ apud Theo^hanem Ιηάνω τον άρμαμ,ένταυ reperia 
scriptam: addit esse τον ϋτρατοπέόον %αταβτάντα νπαρχον^ ος τή^ 
όαηάνης χορηγός όνομΜ^εται, τον ΰτρατον φύλεαια txereitus CHStodem 
Tocat iticetaa• metiendb caetrie praefectam ostendet auotor c. 16• 

%b» T« 10. μνατι%6ς\ legebat olim Greteerns ο ανοτιν,ος των σχΟ" 
Χών : eed omnino prave. legunt Regia absqae addito ο μνατιπός. Gret* 
aeros interprea nude irertit mysUcus : mox domesticum scholarum addit. 
perversa lectio όμνατιαος των αχοΧών adegit me in Cedrenam, ut offi- 
cium istud non civitati et legibus sed castria ascriberem. propius inspi- 
dentem , ut secretioris consilii senatorem τον μναχιπόν Int^rpretarer , ίο- 
annis Tzetzae epUtoIarum Qltima compulit. sic habet: τφ μνατιν,φ^ 
ν,νρίφ Νιηηφόρφ τω ΣερβιΧ£φ• όφ^'αΐμΐ γερονΰίας^ νηεροχη της αρ- 
χής y μνατηριώτις βονΧη , των πρΙν Καιαάρων ΣερβιΧίαν απόγονε, nil 
dilacidius offusas a Gretsero tenebras potest diecutere. vim summam fa- 
dunt haeo dno verba οφ^αΧμΙ γερονσίας ab Ipsomet Tzetze Chil. 10 
tit. 350, περί τον όφϋ'αΧμον γερονβέας exposita: otnaXuiol μίν όφ^οίλ* 
μο'^ς inaXovv βαοιΧέων τους ηεριρΧέπτονς των άνόρών^ τονς ηρώτοΐίς 
της βνγκΧητον, potestas ek» in iore dlcuodo et bonls eccleeiae Tindi- 
candis Uucet lurU GR L 2 p. 155 et iterum p. 168. ex Mysdco Nico-» 
laum patriarcham factum legia apud Cedrenum ia Leone Sapiente. μν- 
ϋτογράφος scribitur laris GR toin. 2 p. 180. forean μνατνΛος^ quod pri- 
miui in secretiore consilio sisteret, quod secretum antiqtti ecnpsere; cui 
quadrat illad Acbmetie apud MearsiuiQ , ^νατι-Λος ίσται τω Φαραώ χαΐ 
ηρώτος των άπο%ρνφων μυστηρίων αντον, clarius et aptiua cadit in 
hiuic eensum Tersus oposculi iamiam adiungendi, incerto hcet auctore: 
μνβτι%ός βααιΧι%6ς «ρώτιανος τον ΰεκρετου, Suidas ν. 'ί^γεμονειαι 
6 βααιΧενς %αϊ των μυστήριων &αα τοις ^πιμ.£ΐ^ταΐ5 προΐσταται, caii- 
eae Toro ad eum delatae hoiiudaia maxime erant et eacrilegia,^ eodem 
8uida auctore. 

%b. T. 11• 6 ΒομεστίΛος των σ%οΧων\ scholas imlitaatium ordines, 
%αιί άντίφρασιν άπο της σχοΧης , ab otio , cui nuUatenus vacarent , di- 
ctas, quin perpetuae armorum exercitationi tam palatinae quam forensi 
.iBsadasse, notum est dom€9tieu8 scbolaruin ultimis saecolie fuit, qui 
Tbeophani et aliie %όμης•, domeeticaoi enim ίξάρχοντα esse euperius po- 
suimue. scholaa initio undecim numeratae scribit luetiniaaue aa senatuHi• 
praepoeitum uniugcuiasque vocat Theophanee in^ Anastasio πρίγκιπα : 6 
ΒιταΧιανος 9r^o0£'9'ijx£i/ ΐνα «ttl οι πρίγκιπες ε^ιάστης σχοΧής ομόσωσι• 
domesticum omnibne praefectuai reperio primum sub >lic6phoro I, Barda- 
iiiuiD yLdellcet, et mox Nicetam. Tbeophilus Manuelem ad ee reyersuni 
Codin. CuropalaU de Offtc, 13 



194 GRETSERI ET GOABI COMMENTARIUS 

μάγΐϋτοοψ cm9tg nal d^ffkhzvMV των αχοΐύν Ιποίηβ$, lHidiaeJ F 3τρό• 
palXitat BdifSav μάγιατρορ %al δομ^χιχον των οχοΧωψ, mah Conetao- 
tino taBeo Porphyrogenito legHar ιφαά TheopfaaDea Cooetantniiit aBae 
iion 8ομέοτι%ο$ sed δονξ των βχοΐων^ noiiien tandem re^ffine, cmn 
AleYhuB patrem Anna 'διψύστι%σν των ϋχοΐων ποιοχμφαύ'έντα ecribit 
1. 1, coniicimnA. 

ρ• 10 Υ• 12L ο ρίγϋίς ^ροίτγγάριος τον ότοΐου] φοβ dnugarioe, ex 
alibi dictie notam : qiiis in daMe, expomt Leo imperator io Tacticis nsQl 
ψανμαχίας c 19: ibd Sl των 9^€ματι%ων δρομώνων χικί 9ρθΌγγά(^ιοί 
ίπιατηοοντΛΐ %αϊ τονρμάρχα». • ίμϊ αυτοί τφ ατρατηγω νχοταγι^οψται^ 
%αί τοις ίχεινον πα^αγγέλμΜΟΐν sliotfciv. ον* αγνοώ 9§ oxutEQ %ατα 
τ^ν ομοίωοιν του ^orffilixoo νΙωΐμοΌ %αί οΓ των άλλων δεμάτων πλώ- 
ϊμοι στρατηγοί δρονγγάριοι ίχαλονντό ποτί τοΙς ανω χρόνοις^ «αϊ οί 
ύπ αντονς ηόμητες μόνον %αϊ χένταρχοι * αλλά νυν Βίς οτραττιγίδα ^ 
ίηάατων των δρουγγαρίω/ν άρχη άναβέβψίΒ (boc ert cum ρκιηβ liec ηο- 
mea ηοα aMUiiierenty pofltmodum ee ατ^ϋετηγους του πλώψου ioecripie^ 
mnt) %al %αΧονμένη ταΐς ^τρεηηγιηαις ηαταμ^ρίζβται τάζεϋΐ• odoabm» 
qmoque per thematm diviti» dnmgeru ct turmuirchae pnufidmntur, ^ erat 
namqoe daseie impeFatoria toti 'mari iinperaiui: ad castod^ain proyinciae 
0Τ6 tiwDatie mdiieaBiieqiie certiM cdoaam nuoieni• depotabatiir. totiac 
daseia imperator erat magnos dax, de qoo in praemieeie ; celodbne per 
tbemata divieis dniagarii praepoa^antar , inter qnoe Bominatisniniie Ci- 
byraeotanuii (a Cibyra dTitate selecto naTaU inetnicta) οοοηπίΐ sexcen-* 
tu in lode apua Theophanein, Leonem Grammaticiiin , CedreniiiD, Ztma- 
ram et alioe. drangariam του ^offiiUxov οτόλον magni dacie Ticee ge- 
reotem ecribit Nlcetas PaphIa£o in Igoafii Tita, qaem τον πλωΐαον^ηο- 
qne δρονγγάριον didt; luc μέγας δρονγγάρΐΌς «st, et δρονγγαριος των 
Κίβνρραι,ωτών ^ de qno nuper, a Theopbane nominatar. Zonarae antem 
tnai βτρατηγον txim δρουγγαρέίτο των Κιβρρραιωτών meiittmt in Ιαβΰ-* 
niano RjBotmeto. 

ih. T. 13/ «ριμμιχήριος της α^^λης] β oaerimoidi8f mtagieter 
eaerimoniarum^ qoi a Philotheo patriardia εοταξίας dkatnr io eccleda. 
primicerioe svtaynst τους iv αυλ^ ηάνταςχ eunetoM •» atda eomponitj 
cimctis ordinen, locam, tempuB mimsterionwi distribiiit. kge, u labety 
aHctoris caput qnintimi. 

ib. T. 14. ο πρωτοσηα^'άριος'] tpathariorwm dux^ iffi «ileQiteSy 
9patha enee amati• epatba' latior gladiae. απα&ίον et ΰηα9•ί vocaot re- 
centioree, qood ob aeperam του & pronuntiationem , nonnihii τον φ si- 
inileiD, οπαφη scripgit Crnsiue in Tarcograecia. protospauiarios tam co- 
pioeoe ennmeraC Eaetratius in Iiire Gfi, ut qoemcanqae epathariam eo 
titulo fmMe ornaium ODiiiiciani. hos quattaor tot lineoUs coartat : Πέτρον 
ϋίρωτοσηαϋ•άριον καΐ ίηαρχον^ Πο^ον ηρωτοσπαΟχϋριον καΐ μεγσίον 
οίκονόμον , Θεοδόαιον ηρωτσοπα^ριον τιαϊ οΙ%ον6μον των ενάγων οΐ- 
τιων^ *Ιωάννην πρωτοσπαϋ•άριον •καϊ ^αρτονλάριον^ «patharioa mteiligit 
Niceta« iibi habet αωματοψύλα%ας τά ξίφη κραδαίνοντας• 

ib,v, 15, 6 μέγας άρχΐον] hunc, qais sit, historiae taoenty conie- 
ctarae indicant petitur praecipiia ex ficloga Leonie et Constantini AA. 
tit. 6 : to^ τον άρχοντος Ονομα γενιηόν εστί , η«1 αημαίνει %αϊ ονρατη- 
γον %αί άνϋ'ύπατον καΐ ηάντας τονς ίηαρχιων διονΛητάς^ εί %αϊ ανγ- 
9ίλητνκοΙ ωβιν. το δϊ ζνομα τον άν%'νπάτον εΙδι%6ν §δτι. celebrat 
Cedreniie in Batsilio «t Conetantino Roinaiii FF άρχοντα 'Αντιοχείας et 
άρχοντα Άβαογίας^ in Romano Argyro άρχοντα ΤΙανΟ^έου^ Novella 31 
qtiattucr Armeniae άρχοντας; CedreQus iterain in Theophilo et Zoe άρ- 
χοντα αρχόντων^ quem SaraceDicum principem autuiDO, de quo Conetaa- 
tinae ia Chorographia : ί%α^εζετο εϊς μεγάλην Άρμενίαν δούλος αύτοϋ 



ΙΝ CODKil CAP. Π. 195 

fiaCuiuH tSv *Ρωμα£ωρ , ως na(f «ντον «^oBttUofimc «ukl το ηπον- 
τον δίχόμενος αξίωμα ^ καΙ τά in* eeovov 6€σ«οτονμ8να wictqa καΐ 
ΛΌΐιτΒία %(ά χωρία του βασιλ^ω^ των ^Ρωμαίων 9Μ. hunc noetram 
μίγαν άρχοντα talem esee noeqoam affirmarim, sed ali^aem iater pro> 
Yinciarum rectores praecipuum , ob nomen yel praeposituram a caeteria 
coleodam• τω αρχοντι τάς ^τών ορφανών %αΙ τάς της παράνοιας καΐ 
τ&ς των άποΊΛΧτ^ρων Ιηι9ιΐίαα£ας reeervatae aMerit Snidae τ. ^γΒμονιία. 

ρ. 10 ν. 16. Tatas sea tata aulae] nomen ^t a patre, sicat 
et πατνπίας. unde Gennanis quoque ein alter Tatdf et Atta athe. 

Nomen a Theodoro Lascari videtar inventiimt quae dignitae 
foerity yix conetat. Laecarie ille cnni Theodoro Callimpani Pri- 
lapi vicinaraiDque regionnm ciutodiam commisiMet, ταταν ττίς αυλής 
%ατων6μαζΒν^ at qms tatas? an oQaei Ιηϊ τά της αυλής et τά ττίς 
αυλής ΙηιμΒλούμ^νος^ codex emm negius ita eemel legit, τά τής cev-. 
Χής: et in eam lectionem propendet Coreaos. τας τής αυλής legit Mat- 
tbaeus monachus, et opueculum incerti operie mox eicecribendum ταττής 
αυλής, an ita tatas ricot pappiae? utraque siquidem dictione pueri ap- 
peliant avoe, ηαηπίας^ τατάς, atque ita qoibusdam abblandiri yolaerint 
imperatoree , ut pnerili Toce, quos patrum nomine Tellent insjgnitos, τα- 
τάς quasi pfUres avlae conetituerent. en Mardaniu, ait TheophaneSy 
Tatianum et luliom prius heros, in aolam deinde vocato», πατεραβ av~ 
τους άνεπήρυξίν ; et hunc quidem Libyae (Zonarae scribit lUyrici), alium 
urbie praefectum constituit« Theodosius Helionem ώς πατέρα 9ιά τιμήβ 
ijysVf filiis Arseniumy scribit Cedrenosy βασιλίοηάτορα dedit. Leo Sa- 
piene apud Grammaticum προΒχειρίαατο Ζαοΰτζαν ύς βασιλίοπάτορα. 
Gonstantinae Leonis filiue ad Romanam ecribit: ώς ψνλα^ία τής {μής βα- 
ΰίλείας ίγρηγορώτατον %α\ πιατότατον ουδένα των ^πο χείροί τ} *Ρω- 
μανόν ευρηπώς , τοντω ^ήν έμήν φι^Χαχ^ΐ' μετά γε &εδν ίπίατευσα^ 
χαΐ άντϊ πατρός αυτόν ίχειν ίπρινα , απλάγρ^α ατ^τριπά προς iμh %αΙ 
δίά^εαν ίνδειξάμενον, oinitto a Francorum regibue pientiseimis parcB 
inetitutoe quaei patres; Tarcanimqoe prindpem eoperbia licet et ferocia 
insolescentem senioree aulicos baba$f patreei nonnunqQain vocitare so- 
litum. 

ιδ. V. 17. Magnus tzausins] retinent hodie hoc nomen Turcae 
in sua aala. Leunclavius in Onomastico : Tzaus commiisarius au^'- 
.cuSf hoc est cui variae res u sultano et veziribus committuntur ^ ut eas 
expediat cuitwnodi sunt diversae legationes, exterorum legatorum de^ 
ductionesj aut cum lUeroi ad principes extraneos et aUot proceru 
perferre iubentw. 

Barbara νοχ in aulam CP inducta: α mofidfatt• , cvreor, com- 
missaTius aidicuSf cui Tariae res coromittuntur, est τζαούαιος^ Theo- 

Ehani in Phoca πρωτοτίούρσωρ. ' officium nomenque a Turds acceptum• 
leunclaviue in Onomaetico: tzaus-bassaj aive praefectvs nobiliura aHlico- 
rum , quibus Oariae ree expediundae eommiituntur. nomen est dignitatia 
in αυΐα SuUanea magnae f eum sub hoc bassa tzausii plus minus septin- 
genti miUtent, Graeei quoque τξαουσίονς habueruni in aulis imperato^ 
ncm suortafttf barbaros in hoc imitati; tzausiorumqu• bassam sua lingua 
dixere τον μέγαν τξαούαιον, de tzaneiis Tnrcicis Busbeqaias: hi vicem 
aeceruorvm ttpparitorumque implenty et mandata pleraque omnia aeu prin- 
eipis Turearum $eu bassarum ferunt. ampliug quid m aula CP geesisse 
arbitror: nam et imperatorie comitatum in ordinem coe^eee refert inferius 
auctor, εύταγ,τουαι τήν του βαϋΐλέως αύνταξιν, eapropter satellites iWe 
atipatores faieseMeorsio constane Degem: eateUitimu tamen adionctos 



1 96 GRETSERI ET GOAM COMJViENTARIUS ' 

Inbene fsteor. euadet ApomBZftr in Myet. inale a Meursio perceptns: 
ζψεητέον ηαρά 6ωρΜτΌψ&Κά%ων %οίί τξαοναίων τι βονλτινέον. Ponta- 
11US ex Pbranze: Tiauehidta (tzawii) et («ρδονχοι autae virgis ferreis 
et Beuiich eo9 urgebant, 

p. 10 V. 18. ο χ^αίτωρ του δήμου] de praetore in commuai luetiaia- 
nu8 : προατω^ας ίηάΐουν ί% του των άλλων απάντων προΐένΜ τιαϊ προ- 
τάττία9'αι ταντην αύτονς δόντ^ς ηροαηγο^ιαν , inngstpavtig τε amoig 
wd τά ποίίμΐ'κά διοιπίΡν καΐ τους νόμους γ^άφην^ od^sv καΐ τά ^ιΐίοίση- 
ΐίά ααϊ ιιατκγ<όγια π^^αιτώρΐΜ %αλειν ίτα^αν , χαΐ πολλούς^ νόμους L• τνίς 
των πραιτώ^ων ίνεχ&ήναι φωνής» poteetas eius cum miiitaris simol es- 
eet ac ciTiMs , jprocessn tempoiie diviea est; at j^Iltii» qmdem roanett pe- 
nes hanc του οήμου^ quem SintocattB 6 10 των δήμων acribit, peoee 
thematum praetoree miktarie. Leo ia Tact: ngoaiu δ^ %άΙ 6 η^αέτβ^^ 
^γουν 6 του δέματος δί%αατής. de primie Cpolis praetoήbιuι'fluePaB- 
drol1ls in Notit. Imp. Or. c. 29. 

»6. Y. 19. ο λογο&έτ'ης των οΙπΗΟΐιων] sanctieris aerartipraefecfus^ 
wa&ratioris gazae cvstoa, qni oHm comea 'ρηυαΙατηαι\ qiiem Zoeimus 1.3 
των άνηπάντων ιδία τώ βααιλεί ταμιεέων προβεβλημενον ^ Theodoretoa 
£ccle8. bist. 3 12 των /^tW του Βασιλέως χρημάτων τιαΐ %τημάτων ήγε-- 
μονίαν ηεηιατευμένον, recentior Kicetas Alexii Comneni 1. 3 των Ισω λεγο- 
μένων ταμιείων φυλα-Μί vocat. publicas enim pecanias , quae et regii the- 
sauri aerariumqiie generale (το βααιλι%6ν ταμιεϊον ή το τυοινον ηρυτα- 
^gtov Zonarae dictura), logotheta του γενιαοϋ y«l, ut Nicetas in leaaclo 
Angeloy ό ίηΐ των βίχαιλιτίών &ηααυρών ταχ^'είς cnrabat* daplex hoc 
aerarium prodit Cantacuzenus 2 1 : άναλωμάτων ^νεκα αύτοϋ τε παΐ oi- 
ίίετι%οϋ από τε των δημοαιων φόρων τήν λεγομένιγν παρέαχετο τοπι- 
ν.ήν ^ φέρουβορ έη Ινιαυτον διοχιλίου^ ίηΐ μυρίοις χρυαοϋς^ %αϊ ^τερα 
^^ijftttTa ftfoc ix του βααιλι%οϋ έπέλεί^σε χορίίίγείαϋ'αι ταμιεέου. tribunal 
ac eedes eios erat το σέτιρετον των oAtetaxcoy secretum domesUci fisd^ 
de quo Iq9 GR p. 375 et Nicetas in Alexio Maauelie F. comes priva- 
tarain cognoecit περί των ά&εμιτογαμιών • ait NoTella 12. in po«naia 
contractamm httinscemodi ό δημόβιος^^ ait Alexius Comnenas Novell. 3 
loris GR 1. 2, δια του οεπρέτου των οΙ%εια%ών το τοΖς αυμβολαίοις 
έγαείμενον έ^ έπερωτήσεως πρόϋτιμον άφ ίκάστον αυτών είβπράξεται 
τίατά τ6 ολσιΛηρον, Manuel dae nepos ibidem NotcJI. 2: δω^ει ηρόσ- 
τψον^λίτρών τριάκοντα νομιαμάτων άπαιτη9•ψομένων άΰνμ«α9•ώς ϊ$ 
αυτού παρά του αεκρέτου των ο^ειατιών. 

4b, γ. 20. ό μέγας λογαριαστής] rationum flsd magister^ rationttm 
aerarii disceptator^ exedrae rationum pratfectus. idem qai λογιστής^ 
ali«iine a logotheta, Meureius Kcet cum alits doctie utnunque coofandat. 
]NiGetae Manuelis 1. 1 : και των μεν δημοαίων είαφορών φροντιατήν %αΙ 
Τ,ογιατήν μέγιατον τον έ% Ποντξης Ιωάννων προβάλλεται , ubi vulgaris 
lectio ponit λογαριαβζήν, subdit Nicetas: ην δί 6 i% Πούτξης *Ιωάν- 
ψης δεινότατος τά δημόαια^ ωορολογίας παιπάλημα καΐ έπίτριμμα^ χαΐ 
των μεν όντων δοομοφορηματων ανξητητής ά%ρΙβέατατος , των δε ου% 
όντων ευρετής απαράμιλλος, auctor Grammaticae Basilii nomine λογι- 
στής δ λογαριαΰτής, Moechopulus apud Meursium: λογίζομαι το δια- 
νοούμαι χαΐ τό λογαριάζω, λογιαμος 6 λογαριααμός» Aoytfftije 4 λογα- 
ξ^ιοατής, 

ih, τ. 21. 6 πρωτοΗυνηγός] Gallis magnus Tenator, regiae Tena- 
tioni^praeeet» de quo Meursiiu• ηρωτοαυνηγόν Θεόδωρον τοβχαοΐΛί Gre- 
goras 3 7• 

ρ. 11. γ. 1. 6 ΰ%ον9έριος1 Italleuin 8eudiero Graecobarbaram σπον- 
τέριον procreavk. eum denotat qui priaclpie in pubiicum Yd in aciem 
procedentis eoatum gerit, et KutigmUw me acutijer attdit. auctor de 



m CODBSl CAP. IL 197 

illo €. 5• officiiim obibat eo tempore praecipinioi qiio «ciiia colerfttie la- 
eignibue et aemgmatibne depicta vin prificipes et nebilee ftd ortteeta la- 
dicraque oertainina vel ad solennes oonventoe deferebaut. ornabat impe- 
ratoris Orieotis «cutum coccinus color, cui crux aurea emiaebat: anguloe 
«Te spatia inter crnde ranos expanga litera Β aoro pariter exarata de- 
corabat , ita tamen ut bb ad einietrum latus posita gibboe verteret in ex- 
ieriorein et sinistram partem, ac penitag inversa videretar, et quattaor 
dictionee, qaarum sinjrularum eet initialie, indicaret: Βασιλεύς Bccut- 
λέων ΒαΰίΧενων Βασιλεύαβίί ita Marcoe Voleoniue in Heroica sdentia. 
at de hie iterum. consale interim opneculum retro notae praeeentee 
ponenduiDy in quo non αποννέριον eed OKOvtaiftov (i% της άίΐηίδος 
της βασιλιηής λαχόντα την Λξίαν) iego. 

*6. ▼• £. ο άμηράλuίς] est tnu putet yoceni ommiio Graecam, et 
quia daeftis raagisiratus eet appellatio, άπο xbv άλμνροϋ et alarog 
Quaei άλμνράΧιος formatam. et vere opueculum nuperrime laudatiim «λος 
αλμ,υράν νανιχρχώντα y almyram Malis^ id est marie, noOarchntm prae- 
posiiutn scribit. hane sal ipsnm sale condienduoi, άλμνροψ δΧας^ an 
sal infataatum est, ot sale indigeat? aatumat alias Arabicain ainuilet 
Graecani, et quasi eniir άλατος^ dominum prineipemqiue «olis, eigni- 
iicare , emir siquidem dominae est et pradpoeitus. ita sentit lanius apnd 
Greteerum. verani cam alia sit Arabum, alia Graecorum lingua, qai 
conveniant dlalectuin in unam? suspicarer esse totg άλμνροις qaibu&~ 
cunque et αλάτι praepoeituiR , stAarium neinpe numcipem «t $αΙίηατυψα 
euMtodem: fait enim Alexius qnidam Hypocaacus apud Gregoram 8 6 
των άλών την διοιατιαιν ταμιονλκών, nec moratur fidem, quod idem 
domesticus fuent occidnoram tbematam : sinral enim atrumqQe mnnQS 
obire poterat. et certe yox ad claseis praetaram et magistratuin ma- 
ritimum spectans, eumqae qui magno ducisf et claseis druiigano primae 
tenentibus sit minor, ut auctor c. 5 declarat; ac inihi nil nisi Arabi- 
com sonat , et quem emir halem Leondavios expomt in Onomaetico, do^ 
minum flamineolorum et vexillorum , φά seiHeei supremuB est sultani «e- 
xillifer, omnibus etenim heglerbegis et sanzacbegisj cnm creantur, ve- 
xilla porrigit tultanus* magnus flammealaria^ magnus fltttmdarius di- 
eitur ttpud €rraeco•. hi vero a Saracenis nonnulla sont mutuati , ut ipels 
propria rapaerunt iUi. ameralioa itaque cam claesie eab magno dnce 

Sraeturam sortiretar, regio eimul Texillo cea ineignt runctie coospidendo 
onabatur, cains uenni hand parce desonbit Loo in Tacticia c. 19: stval• 
dei αημειον ΙατάμΒνον iv τω σω δρόματνι^ $ttn βάνδον βΪχέ φλάμονλον 
ttts τι έτερον , εΙς τσηον τιερίοινΦον , ΐνα -δι αύτοϋ σημαίνοντος notf 
τΐ δει ηράττειν εν&έως έηιλαμβάνωνται τον δόξαντος έργον ο£ λοιπού 
ac equidem ei auctorem inspiclas c. 5 ecutifero, de qno nuper flermoy 
vexillum imperatorie Gommendatam referentem , quid- obstat quoinlnDsille 
iD terra, hic in mari regium vexillum suaefidei commiseoai teneat? cum•- 
que dicat aiiotor poteetalem oronein eam eub magno duce adeptum, po-• 
tnit et regium in mari vexillum gerere: etindein enin Georgium inter 
sanctoa iiomiaatiseiinain modo δονν,α modo φλαμονλάρτιν yocat Dama- 
scenas Studitee in eius vita. 

t5. T. 3. 6 htl των δεήσεων] insignitos hoc of&do memorat Nicetas 
in Alexio 2 et Andronico 1. 2. δεήσεις vocat Zonaras m Alexia δεητήοικ 
di^axvtxffy et quo propoeito praeeentarentof enaFrat. τεταγμένας ημέ- 
ρας ώρισατο , %α^* ας iwiOB δημοσίως προίίπά&τιτο , αφορά»/ νρος ηε- 
Jia^a πλατειαν, τω βονλομένω δh εΙς εκείνον πάροδος σνγ%εχώρητο^ 
γ,αϊ %%αστος των δεομενων ίηανεχηίν^το δεηνηριον dtdofKrmoy οτοι/ 
δέοιτό, καΐ ταντα ivamiov αντον ^ιΟ'εμννα υπέταζτε τοίς vnoyfafL•• 
μξηενονσιν inievai τιαϊ γνωρίξείΛ^ αυτφ τάς εκάστων αΐτήσεΐβ* ηαΐ ου-* 
τί%α την Ιφ' ίκάστφ άντιγραφην n(^oOBtctvife γίνεβ&αι καΐ βίβαιουμέ- 



198 6RETSERI ΕΤ GOABI COMMENTARIUS ^ 

9ψ roh ^so^otc 9Λ^ίχ99(^αι. ooofraaiD vm^ laemm offidl βοφοα- 
tionem opoicalo inferiue eubdendo repcnes• 

p. 11 T. 4. ^ χοιέΰχωςί] ut Theophanee, χοίατωρ^ vA Leo Gram- 
maticiis et plnree, χοια^τωρ, nt Latinae pronontiationi cam Simocatta 
Ticiniue , χονα/σταιρ• non ignorant Graeci a qaaerendo dictain• Moscbo- 

fulue: i^iv 6 ουζ^ιτων wtl Ιρεννών Μ χρήμασι, Procopine de bell• 
ere. 1: βαόΐλεί nagsdQog , χοΐΜίατωρα τοννον Ηολουσιν. Leo Graiii> 
maticiM in Theophilot ώρία^Ύΐϋαν ο X9 HLOudcuoQ χαϊ οι αντιγραφείς 
antUd^Biv %a\ μίχρις ^ψελίων iindatpieta τά avtov οΐχημ^ατα, Simo- 
catta Maoridanae bietoriae statim in limine: βασιλέως γΧώτταν τον Το»- 
άννην iduawWy αν9ρα (ήτορά η 9εινον %αϊ*Ρωμ.αϊ%ων νόμοον ίπι- 
et^fLOva 9 8ς τον βαβιΧέίος τά ηροβτάγμΜχα τφ διατόνφ της βυγΧωντία^ 
έμεγαλνιγόρει ^^εγαλοφροβυρης Ιηάξια, τούτον ίηιχωρίφ^ Ρωμαίοι φων^ 
άποχαΧονΰΐ αουαίστωρα, χοΜχώτνορα τον ^gCov πβίΧατίοΌ Yocat Bdoga 
LeoDie et Conrtaatim tit. 7. 

ib, V. 5. Ifagiiiis adnumiasta] αίνονμιον en descr^tio nomt- 
num apud Romarm^ inquit Suidas; et ut alius ait, αδνονμιάξειν 
est χατ όνομα Αι^ρχεσθαι. est ergo delectus et censns militiiiii ; 
unde actio άδνουμιάζειν y qnasi dicas adnomerare ; et άδνονμιαανη^ 
censoTf lustrater, quasi adnumerator» non improbabile est a Graecis 
ex Latio hanc vocem petitam esse: sonus sane non abludit, ut nec 
. significatio. vide BigaltiaiQ• 

GloMariam Biblioihecae Reg. άδνονμιον τιατάΧογος οτρατιω- 
τών• eos itaque ceiuet adniimiastee• exponit dictionem Rigaltiiie; βκ 
eo plara mutuatur Meaniiviy ex Menrsio GreUerns, ex utroqQecim- 
cta Bnllengenie ad ▼erbum. eadem ingerere importuniim• Theophobvui 
apud Cedrenum in Tbeopbilo : τίοΧΧονς i% τούτων έμηρεπειν τοις βα- 
αιΧίίίοις άίιώμααι ηεποιηχώς ιιωδιζι στρατιωτιαοΐς (άδνονμίω) αναγρά- 
φεται y τάγμα Περϋνκον τούτοις ονομάαας. Nicetas ία Isaacio: μετι^ει 
Ο0α των στρατιωτΜΜον εΐβϊ ιιαταλόγων• 

ib, Ύ. 6» 6 ΧογοΟ'έτης τον στρατιωτιχου] qaattaor aeraria nniiierO' 
a{>ud Gregoram L 6: τά μεν i% τον βααιΧίΗον ηρντανείον ίδίδοντο^ 
τά δ\ i% των στρατιωτικών j τά δh έτι των χοιί'ώιτ χαΐ ιδιωτικών, ma- 
gnoe logotbeta eacras omnes gazaa recognoscebat, του γενιαοΰ publicas» 
των οί%εια*ών priiratae, hic de qao eermo, in imlites erogandas. aera- 
rium miUtare ab Augaeto inetitatum ecribit in &ua yita Suetonius: utque 
perpetuQ ae nne diffeultat^ wmpUu ad tuendos eos prosequendosque 
anppeteret, aerafium militare cicm vectigaUbus novia inatiUUt, cura- 
Tcrunt aerarium primo qnaestores, teste Dione 1« 43, aliquando aediles, 
narrante Saetonio in Aagnsto » nonauaquam praetores , eodem Saetonio 
referente: rediit itenim ad quaeetores, ait l>io in Claudio; ac demum 
eiu8 omme cnra penee logothetas mansit. buius adbnc στρατιωτι%ον^ 
nempe Χογοϋ'έτον^ sexta Synodus act. 1 et septima act. 1 meminere: 
modo imperialem logotbetam , modo quaeet^rem militaris aerarii reddidere 
interpretee. laudes Cabasilae logotbetae militarb prosequitur Cantacuze- 
ηαβ 1 49. 

ih, Y, 7. 6 ηρωτοϊ8ρα%άριος] aacapuni regionim praefectns^ qmque 
enutriendie acdpitribne ^quilie faleonibue et praedatricibus qaibuscunqae 
avibus ex imperatorie mandato vacat: magnae falconariug nostris dicitur. 
Andronicum iiuiiorenn refert PhraBtzee 1 12 acclpitree $upra miUe qaadrin- 
gentos, totidemqiie qui cnrarenty alouue. 

ib, Y. 8. ο Χογο&έτης των άγεΧών] armenta gregeeque praecipnos 
iuieee regiim antiquorain censue sacrae Uterae nariaat: «rant etiam agri 



ΙΝ CODINI CAP. JI. 199 

doiMM poeacttloBee eonnn divitke. lulianns Augaetas in epiet ΓΛ}χΙιχί<ον 
τά χρήματα 4%ΒΧεόΰΛμ€Ρ άναληφΰ'ήναι δοϋιιιαόμενα τοις ctQaTidtcugy 
%αΙ χα Ητηματα τοις ήμετέροις ηςοοτίϋ"ηναί ηριβάτοιςΦ Theodoretus 
hiet. Bcdes. 3 12 roemorat ElpidiuiD των idCmv τον ^αΰΐΛεως χ^ημίάτίον 
%αϊ %τημ>κτωρ ν^ψονίαν π$ηιστενμ4νον, ille, iaqaies, privataruaiy hic 
de quo tractamue , gregiiai logotheta est. verum greges in agrie et poe- 
scssionibue Hle cengebat ; et iura nonnuUa regia quibus equi bovee cameli 
€tc ad comitatus ueum pararentiir, potuit hic exigere. hioc equi cura- 
toridi in oodice Theodosiano mefDorati, a colonie et obnoxiie curatorido 
Domine flagitati} hino ovee gallinae etc canomd pariter nonune patriar- 
chae offerendae, ie quibos lus GR abimde• 

p• 11 T. 9. 6 μέγιχς 9ιερμηΡΒυτής] magnne et praedpuus , eo qaod 
plnrea in aula CP interpretcs aseerit Tyrius de bello sacro 18 30: ad^ 
sunt imperatortB CP legatiy prirma vir illuBtris Guido StephanuSy eitis- 
dem censanguin^iia ^ seeundus maximus palatinorum interpretum^ 7W- 
8illu$y homo vafcr et vro negotus imperialibua valde BoUicitus, Per- 
efcae liDguae inemorat Procopius de beUo Persico: δαττΒρ κύτω ίρμη- 
vsvg «Γττετο, avv αντφ inl της στι^άδος χατέ%λινΒ^ πράγμα owcoxs 
γεγονός ηρότερον ί% του παντός χρόνου, loqnitar de Cbosroie legato 
a Ittstiniano convivio excepto. Simocatta 2 9: ίρμην^υς d* ουτοαϊ τοϋ 
Σαραχηγοϋ φύλου του ίπιηουροϋντος ^Ρωμαίοις, δραγόμενον vel δρα- 
γούμανον hodie Yocant, voce Chaldaeoturdca : Cbaldaeis enim ϋ^'^Π cst 
interpretari. drugemenz, scripsit VillahardoDiue antiqua Gallica iamqae 
antiquata dictione , cui purior euccessit truchement, 

fd. T. 10. ό ακόλουθος] Angloroai βίτβ Barangonim sob imp^ratorie 
eignia promerentiam ipeiaeqoe satellituin dux, ipeum imperatorem pone 
aeqaens, ac qiioe regebat Angloe praecedens, de qao ruiBue c. 5. coin 
auctore Cedrenue in Constandno Monomacho : dio xocl %ατά απουδην 6 
βααιίευς τον άηβλου^ον Μιχ^ηΧ μεταπψ'ψάμενος έτι της εσπέρας ίς 
Ιβηρίαν έ%η4μπε%' ος imi^ γενόμενος ^ χαΐ τους δίΛβπαρμενους iv τε 
ΧαΧδία %αί Ιβηρία Φράγγονς χαΐ Βαράγγους άγηοχώς^ ηωΧύειν ηπεί- 
^ετο τ^ Ινοντα ίρόπον τάς έιιδρϋμάς του ϋουίτανου^ de Barangb 
liiferns• 

ib, τ. 11« φοϋΰάτον] scribltiir etiara φωβάτον^ φωσαάτον et φονϋ^ 
αάτον y exereituB , aciea , a fesBiito sive Tallo quo castra muniuntor ; unde 
fossatum et Tallum nonnunquam significat, eaepias et fere semper exer- 
citum, foseatum indicat in illa Cedrenl sententia: Βελισάριος λαβών 
τους ίππους των ποΧιτώΐ' %άί έξοπλισα$ λαον ηλϋ'εν εΙς Χιτου τιοψην^ 
ital ποιηαας φοααάτον , οαονς ίτιράτηαεν Ιξ αυτών^ άπί%τεινεν• ίη bac 
Leonb in Tact» const. 11: κυρίως φοσσάτον το απλητιτον τοϋ όλου 
ανρατοϋ %aλεtτau et infra: άσφαλίξεαϋ•αι δρύγμααιν rj πάλοις^ ολο^ 
πληροίς τάφρω S λέγουσι. φόσσα» exerdtum yero indicat apnd Leonem 
eandeiR, Constantuiiim de Adm. Imp., Turcograedam , Ins GR et alios 
lods bene infinitiB. ιιριτης τοϋ φοΰαάτου^ qui iurgia lites et diecepta- 
tiones inter milites et exerdtus duces ortas componit et in sontee aaimad^ 
yertit• Leo per totam constituiionem π iudida ab eo exercenda definity 
quae tamen Don ad %ριτήν sed ad ipeum dacem refert. it μέντοι άδι- 
χη&^ παρά τίνος , τω αρχοντι τοϋ τάγματος προσελ^'ετω, εί δ\ παρά 
του άρχοντος αύτου άδΜη&ί/ , τω μείξονι αρχοντι προοελ&έτω. Sai- 
das qnoqne Υ• ήγεμονεία : τω ποίεμάρχω εΐααγονται έπιδιχααέαι Seai 
άποϋταοίου γραφην ίφερον, imperator Leo nihilominns inferioree iudi- 
ces in exercita conetitutos testatar Tact. constit. 4: ο πραίτωρ ήγουν 
δ τοϋ δέματος δικαστής ^ Βς τάς δί%ας των δν^αζομενων διαλύει j ος 
εΐ %αϊ τφ ϋτραττιγω iv τισιι^ ύποτάΰοεΰϋ'αι χρή , άλλ^ ουν τους λόγους 
των Ιδίϋώρ αντων βιοιχι^βεων προς τον βασιλέα άψοραν• 




200 GREISERIETGOASI00HMEBT1BIII5 

ϋΛΙ y> Ig, Pra efe clM ΛίφΗρ^Ιίτ. IS PMriogaier] tSok 

pbcet «Uiryiar et «f«nEUe7«nif , qnia «12«^ jh( < 
il» €fM9 m fMi€• amm rffitfiwfl• Uhc mlXmjw9 cvi 

ct 4P^9nrlJUi/irT»^ gemenlis jmU id ewmts, sobscribat φη Tolct, cgo 
qood ecfidi aaplector, cim ctiaai GkMsanam τ. MQmtalojiTmQ a 
Bobw stet, mntitiqpe f rm ^ th u fimadtu pf ihw, fv• f— w, mqmt, 
— '^ eret i ίψΐ99 του βίβγίνν^ ψηηοψβ efmtaii wd ffutmm: Slo^ 
' ■ Giaeds ert ef«u mtn t 



?; 



ihid. 6 βρχΜ τον «1«|ών] oflfidnai haid ciplicatB diflkQe, ex ^o- 
ds ■MiiMJBiii aloT^ot? dabictate ct otMoritaie isa pcae i tciU i » et i^ 
iiiit— kgaat hic qoidaB ulojiow^ mt άλόγωςί et ex Tooe Slojo9 fSii 
Bsta (qdb co» CfinoMl i^Mnret) fo» tf^jOFse τον άίοτ^κτ ▼crcdi- 
riona ct αιηοπιαι pracfcctui crcmt loka aoctoiiutee eooicctime 
laaenDrtiir : ytmm viSiig Ιάγος• miior lecdo bic wdUrtm certan pro• 
[ieret scafiui• et abdkato iare aGcao |ι»ι|μϊ— offid• repmlMl. legca- 
dsB itaque allay/oir, qood fireqoeater tiiai bic tiiai c 5 poeoeniBt Regia 
cm doobiu Manrinis ■» exeaplaribae poctaodiui profcrenAs, qmd 
cofwteiiter habet CantecaiaB, Regjaa iUm ezenplar annd »^qBod iadidNe 
retineodimi eeasiDt mDctor Gloeiarii y. eUafffMr^tov, altijtow. cmt 
tanon, ot nepe solet, dam άΐΐατιον et άΐλαγήν coafon^y »€βθφΐοά 
ΛλίΛγη ίφον d^ofuwiWf vmdmnmm Λ tqmmm — tetiri«w, iodicat, ez 
pcoprSs ifl oodea scom to «jUUktumf cxpoait. i ro tf WBomaA^fauu^ 
dieeree, nbi fabiaogit: •tftoiiaifai Opfimmi ΗαϋαΛ, L 1 «o«6 λόρης t»- 
lerpretater «lleyuc: aft, φηβ repiMfiata Tcritate qmm palpaTent, ex- 
eilit coofeftui ct ad eqooe poUicaaqne conaa ncrTis οβιι3ηιβ coaten- 
dit. adiiacrcan• ao• Ιογώιι^ «fui a^nd BoiontiiB sdiofiaften r^oto• 
^UdyiuP iUqve eft Ιόχο^» α^ρ^β», tenuK, «cMt, et αρχωρ χοό άΐΐα- 
T^nr, <!« eaa qimiw ratioiie daat ct ilfi inpent. Tenui <|BodoaBi ag- 
nien, ioqidei, regH hie a^mf χοό άλλαψίον^ ot cmn doaieeCioo, coiiUe 
«Ubaliy «tratopediircha et aliis poteetatca ezerceat et obtiiieat digiiita• 
tm? respondet aaetor c 5; 6 αρχωρ xovaXlaviUnf ίΐς την τον βαη- 
λέως tvQtCTUttu μ^ν COVxeciiVy %α1 νπο pJyav as «^ifftfuxii^iov• proe- 
feeius ailagii loatm obtmei m iatperatoris eamitatu^ et niai magn» 
jfrimieerio, dMerva praeterminos nieotio equos et βννχαξβ,ν meffloratam• 
at qoid αννταξ^^ qnam eomitatusj ο^έμλ^ ades? qaid igitor «ρχαη^ 
τον άΐλαγίον qtam άρχων της ουνχίχξΒως^ et cvpAix^ffdOi ducis more 
§1ς την βααιλίχην βννταξβ,νΐ βαβιΐιχή yero ονντ/φς imperatorins yel 
eacer est cooiitatiie, cuins inagDiie pniniceriiie est caputy ex anctore c 5 
%$φαΧη της βοα^λιτιής atyvtaitmg: iUi eupponitnr δ αρχαιν τοϋ alXayioVy 
ac doj vicea gerit. ergo non cqaonua, sed GomitaUis, enb primicerlo 
dactor Cfttendue, qui nonnoIlM primipUu$. 

t6. y. 13, ο π(ΐωναλογάτ(ύο} renn» ac commamaf, in Rc^ie, apud 
Mearmam , Matthaeum monacliQBi infra referendam , et Caatacnzenam sa- 
periori aota memoratnm, lc^o πρωταΙΙαγάτωρ ^ Tocem ab eadem radjce 
qoa praecedens dedactam y από τον άΧΧαγίον nimimm , Jta tamen at άρ- 
χων τον άΧΧαγίον et πριοταΧΧαγάτωρ sic se habeant iit ille praecedat 
a^en, hic eeqaatur; llle ouiitee dacat , hicordinet; ule paratoe in adem 
et hoetesexempio provocet, hic miHtiam desertoroe, at !a ordine stent, vi 
compellat; ille recta fronte Ια hoet^ pergit, hic a tergo Imperitia et lola 
facie converfis confeetim, ex pedisseqiio, dnctor apparet ; unae ex hoiiore 
qaeai tanc agseqtiitur, et qoia μετά τον άρχοντος τον άΧΧαγίον dignita- 
teoi et οηηβ bellandi daceadiqae diyiditi πρωταλΧαγάτωρος ei nomen ίη- 



BSr CODIKI CAP. IL 201 

«litiini• ^ llle t^otA^ ίύχΛγός^ hlc eiif€Cf6g dicjtdr in Tact. cowtit. 7t 
er^iXTMiSva» ϋτ^Μφοα^οι ώς Γ^ν^ι^τα^ άντι^βΧ^ιτονσι κατά rotf frcOYov, 
ijyovv to 6nt€m μeQOSy ονκετι τοϋ λοχαγον §νρίύ%ομένου , ύΙΙά χ6 i^- 
Ηςιιδετίάνον ovQccyov, miHtei quemadmodum ante 9labant ewwerst, βο-« 
lum ad iergum extremam adem rmpUiant^ loAago the pramU$e in 
anieriorem parttm minhM^ 9ed vUimano »am in fnnUe eomgtitutOj mtem 
ονροίγόν^ id est caudanumf nominant, eapcriat dictie attestatnr idem. 
χρή &h το^ς ούραγονς ηαραγγίλλΒα^'αι ^ nai i% x&v Snus^w ηροίύ^ε^ψ 
itccl anoq^Ovv avxa^ $ig την ^qsiuv , Hva μη άηομίνωύί χινΒς , ως εΐ^ 
itog, δειΧιώρχες, ηρωχαΧλαγιχχωρα 8ennacheriiii huidat Cantaciizenue 
1 2β ; <|iiem dain e^rtf» otmorikus ^aefeetmn antainat ia mai^e inter-> 
preSy in errorem equo celoce citkis contendit. 

p. 11 y. 14. 6 μέγας διοι%ηχής eoUecior tribuiorum eaU Leo No- 
vella 61:^ χονς inl σνλλογην χών δημοαίων φόρων τια^Ίβχαμενονς dt- 
οΐΊΐηχάς ή ουνηϋ^ς ομιλία χαλεΐν οϊδε, Cedrenue in Leone Isaoro , cu-* 
iiis praeceMor Theodoeiue fuerat διοιτιηχής» qaem modo procuratorem 
modo giioesforem reddit interpres: προσεχαξαμεν xotg διοι%ηχαΐς χών 
^εμάχων άπαιχειν^είς χον %w»ovay %αχά νόμισμα ^ μιλιαρίαιον ^v^ %ιά 
λαμβάνει αυτό η βασιλεία ^ xod %τ£ζει χα τείχη, κάντεν^-εν άπεκρά- 
τηαεν ή συνήθεια, ηαρεχειν χα ^ixf^aroe χοις οιοιιιηχαϋς• iremientiae 
qaam at referatar legitar apad Ce^renooi eiindein, Theophanem, Leoneiii 
Grammaticam , Nicetam et aHoe recentioroi hUtoriae Graecae scriptoree. 
graphice xov inl χών εισόδων χής ηόλεως dqpingit ultimo ffleinoratus 
auctor in loanne ComnenOy qtd ipeeiatim urhiea tribufa legit; cui favet 
Cedrentu iaui productue. 

ib. y. 15. ο ορφανοχρόφος] clarior eet dictio qnam ut eam dicamae 
orphanie nutriendis praepoeltum, tanquain tutorem et cnratorem minomm, 
signiiicare : darieeimaBi quoque offiaaoi , qood iura non sUent in Leg. 
Orphanotrophoe• in prindpio cod. de Episoopie et Clerids, et in Leee. 
Omnia privilegia• primne ei inetituendo dedit aneain Comtaiitinue , qai 
ex Theophane σιχομέχριον καν« ηόλιν Ιχαρίσαχο^ χαΣς ίιι%λησίαις e/e 
διαχροφην διηνε%ώς χήραίΐς καϊ όρφανοίς ual ^e^ote πένησί χε nci 
χληρίΗοις, palatiiiiiiii ineaper, ηοη ecclefflaeticum fnit hoc mnnue, ut 
commode orpiiani edacarentor. alia Tero pleraque nieericordiae, qnae 
drca corpns occnpatur, exercendae munia ecclesiaetica fuere et episcopi 
recognitioni eubiecta. Bcloga Leonie et Constantini AA. tit. 8: ωαηερ 
%ληρι%ον οίου δήποχε βαθμού i«l χρήμααι νροβάλλεσϋ-αι ού% άνεχό" 
μεό'α^ όντως ουδέ ζενοδοχον η πχωχοχρόφον η νοσοπόμον η άλλον 
οίον δηποχε εναγούς οίαου διοιχηχην η οΐον δήποχε έΊίΉλησιασχιΐίόν 
φρόντισμα χειρίζονχα. et iofra tit. 9 : χους oinovotiovg χαΐ ξενοδόχους 
χαΐ νοσοκόμους %αϊ ηχωχοχρόφους %αϊ χους χών άλλων ευαγών ο ιτιών 
διοι^ηχάς %αϊ χους αηανχας %ληρι%ούς %ελεύομεν υπίρ χών έμπισχευ- 
Ο'εισών αυτοίς διοι-αησεων πάρα χφ ίδίφ ίηισίίόηω^ φ υ«ό7tειvxa^y 
ά«ο^ιρίνεσϋ•αί τιαΐ xoifς λογισμούς της Ιο&Λς διοιιιήσεως πληροϋσ&α^ 
καΐ είσπράχτεα^'αι, orphanotropheam locum orphanu edocandis deputa- 
tniD memorat Gedreime ία Leone Armenio ad 8. Pauli aedem locatum• 

ih, V. 16. 6 «ρωχονοχάριος ita TO^atas iam ab antiqno , a Socrate 
qnidem Graeco 7 S3 et a Marcel&io Latinae linguae ecriptore 1. 25• 
priniicenaiii notariorom nuncttpat PanorollQe in Notit. Imp. Or. c. 9S, 
eidemqaetres notarionini ordines, tribiiDoiOni , domeeticorum et iDferiorum 
tribanoraiD, eupponit. alios xov βασιλέως ^ χης υπουργίας^ χοϋ ρασιλι- 
%ου ίδι^ον iego in Theophane et Leone Girammatico : protonotarioe noii 
pancos in lure CR, xov δρόμου speciatiin in loanne Conineno et An- 
dronico apad Nicetain. ταχννράφους η legas, semper notarios repata: 
▼emm care ne valde dieeitoa scriptores Γα;ι;ι;79αφον( et x«AAiy9«90V9 



202 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

confiiilerii: qui enim cHo, ptaVe, q«i tai^iu, fci^t qnoqiie rectia• et 
niddiim, 

p. 11 ▼• 17• 6 Μ τ»ρ άνεψνήαίαιψ] «βηοηαΐαη, qiMiD magUtrum 
'.memoriae Tocat Imperii Notitia, putatMeiiniiuiBftifatiiBi, ut lanaationeft 
eonun qoi mlKtiae aut alibi fortiter le getdisent inperatori soggereret ac 
praeaiiie oolioaeetaiido• adaiOBercC{ ciaEiuaqQe |ietia«Bodi officii ae reppe- 
riflse gaadet moanBientiiia tiiai apnd aaotorem c. 5, tam apad Agathiaai 
L 4, his Terbie: I» β/χα^Ιέωςτφ 'Ρουηέηφ ipetp έπίταγμα^ ίφ* ω Ιχα- 
cta re τά ηοιουμερα ίΐς to άτιριβίς 9iayyitkiiv χαΐ το των στρατιω- 
τών το^ς άρum9owτ€tς τοϋβ βασιλιέοις άέΐροις φιΧοφρορΒίσ^^είΐ• at ηοη 
iiiiieum hoc . est memonaye Bianaa, qni de omaibne ad rempablicaoi el 
prindpen spectantibiu, de pablico booo adaugeado, naiovendli inoom* 
modis , pumendie soeleribos aeque ac Tirtote conipensanda ipsam commo- 
nere ac ooaioiOTere suscepit non repadiandum haic geatentiae testioKH 
niam proaiit Cedrenns in luetlno, abi praefectne urbU loqoitur: ϋνγχω•^ 
^Βέτω μ€ ι} fueiXfitK 0QV §ΙσέρχΒ69•αι προς as άχωΧύτως τον τά ανι|- 
%οντα ν«ομψνι^α%$ιν το %ράτος σον , καΙ βεβαιώ μετά τριάκοντα ημ^ 
ξ}ώρ μη ενριύΜσ&αι τον άδικονννα η άδιαούμενον • $1 άέ τις νηομνη^ 
σει περί τίνος νκο^έσεως ης η%ονσα iγώ %αΙ ού% {ξεδίηησα^ κ«φολ»- 
χώς τιμεαρηϋ•ήσομαι. . 

tb• ▼« 18. οδομύστικος των τηχέων] regea conenlea iBperatorea 
mum nrbee daxiwe aon infireqaeater legimns; bellonim daoes etiam hoc 
oirae aseampeisee Beliearii Nanetisqae res gestae docentt trannit hoc atur 
<liiUB ad ipsos Qrbiuai populos, ac demom plebie ezpeoeis, ηοτο aLeooe 
Isauro imposito tributo, nusqaam taaien deinoeps exstincto, foere CpoK 
reparati. Tbeopbaaes ia eiua Tita: ίηαιράτηαεν 6 σεισμός μήνας σω- 
ύε%α, 6 ονν βασιλενς Ιϋων τά τ^χητηςηοΧεωςπτωΟ'εντα^ έιεΧάΧησ§ 
ιω^ Χαω ort νμεις ovn ίηττονειτε τα τείχη κτώαι.. άΧΧ* ήμεϋς ηροσ^ 
ίτε^αμεν τοις διοιπηταις, ηα\ άηαιτονσιν είς τον neevoPa όΧοκοτίνιν^ 
μιΧιαρέσιν. «αΐ Χαμβάνει α^ο η βασιΧεία^ %αϊ XTt^ct τά τείχη. ^ 
τεν&εν ονν ίκε%ράτησεν ή σννη^'εια δίδειν τά διηέροηα τοις διοιχη- 
ταΓ$. ac iade forsitaa emanayit pariter at maronini praefectog iDStituere- 
tor: tanceaini primum occarrity in Theophane, Nicetae qoidam Anthrax 
άρχων του τείχονς^ qni, at ez dictie de domestioo patet, domesticoe mil•• 
rorom non iaepte potert scribl. 

tfr. y. 19. ο πρo%a(l•ημεvoς τον %οιτωνος] praedpaoe cnbicafairio- 
ηαι ac eacri cabicafi praefectiu, caias canun et cnetoaiam ηαρα%οιμω- 
^ενφ eappoeitus demaooatam habet. ita aoctor ipee infra c. 5• lectnm et- 
lam flomDo capiendo ac iniperatori nocta cnstodiendo in sacro cabiculo ha- 
buieee conetat ex L«one Grammatico ia Michaele Theophili fitio : *Iyvazio^ 
^ε %οιτων£της άηεΧΟ'ών τον ιύίεΓσαι την ^ραν τον ηοιτώνος ενρε διε- 
στραμμενην^ %αϊ άηοννονς έκαΟ'έσΟτι Ιπϊ της ηΧίνης^ τίΙΧων τάς τρί- 
χας αύτον, τον dh ΒασιΧεως νηνον ^ανάτω ηαραηΧησιον xotfMOjisvev 
€3ί^ρ6ως ίΧϋ^ών Βασοειος μετά xctl ετέρων τάς 9ύρας άνεφξεν. nuA 
ί^οβος iξεXι^•ώv ^Ιγνάτιος άντεπιητεν ΒαύίΧε£ω μη εΙσελβ•ειν• corabat 
hic imperatorie defuacti corpos. idem Leo paolo infra: άπέστεύε dh Βα^ 
ff/Istos xal JlavXov χοιτωνίτην τον ίνταφιάααι τον ΜιχαήΧ, CaUicn- 
niiem προκαίί'ήμΛνον «ο• χοιτωνος meoiorat Cantacuzeniia 1 19. 

tft. ▼. 20. δ προηα^ή^ος τον βεστιαρίον] de ▼estiario Hesychias: 
Ρεστιάριον τόηος ίν ω τα χρήματα τίθενται %αί τά £iMeria τον «otrov. 
Qt Testes asMrvat, Toeatnr alibl ab aactore το ίντος αΧΧαξψάριον j pe- 
nefraie voiUhua mutandU diepomtam, miaei ^caa mvtateHum: ot aerarii 
Bianere defangitar, a Nioeta L 3 Alexii Comneni το ξσω ταμιείον «ii(er> 
Mum aerarium, LatinM idem praestat Testiariuai ex bibliothecarus Gni- 
lielmo et ▲aastaaio, Ulo qmdem io Stepbano 6 ecribente: quid mirmm 
» Oettiariorum gtmm r^erU? boc antem in Seyeriao: ugiUavenaii 



ΙΝ CODim GAP. Π. 203 

omne 99ttiarium eeeMae tm eimdh epkwpi. iie« raperflue doae* utes 
eignificantias coniuiictim ponendas ceneui: huic enim yestiarii cnratori ut 
veetiniD ciutodia nuUateniie deneganda, ita regia thesaori cura nec non 
rei domeeticae, aeqae ad privatamm logothetae et aliie, triboenda onm 
auctore c. 5, obi poslqiiaiii protOYeitiaritae eabiectam aeseniit, vntiQstiC 
di inquit εΙς τάς η^ούφε^ομένας %άί ίξερχομένας siaoSovg τ$ καΐ ^4- 
oiovg. confirinat Aima Comnena Alexiados 2 vestianooi eive cabiciilum 
imperatoris idem fuieee qood et eiuedem aerarram: Βνζαντίφ Si ην» χαύ*' 
6d6v ίντνχών j xfivcOV ραλάντια iitava ίπιφΒ^ομένφ %al η^ος την fifr- 
yecXonoXiv aniovtt^ ηρεχο α'δτόρ tovto δη vo ^Ομηρίίίόν• τις πόύ•Έ9 
§1 άνδρώρ ; χαΐ ΙηΒίοη ηαρ αύτον έμάν^'ανίΡ 8η τον ποΧνν χοναορ 
ίηιφέρεται άηό τινωρ Βίοη^άξίων^ χαΐ 8ti ηρος τον %οιτώνα τούτον 
ύιαηομίζει. hodie pariter aerariam et fiecue pontificias camerae apoHO'' 
lUae noDine indigitatury la eamera; summaeque camerariua apostolicb 

2uoqae ^axu pradidtur, 6 προηα^μενος τον βεβτίΜ^Ιον^ qaem L«o 
rrammatiGiui in Coiutantioo Leoids fiUo η^%μ>μι%η^ιον τον ^αβιΧνΛου §$- 
ϋτια^ίον dixit. 

ρ. 11 τ. 21. 6 βεατιάριος] Yestiariiim hime cense protoTestiario et 
Teetiarii piaefecto aubiectiuii• eine praecipaiim miioug eet eumma circa 
Teetiariiun ylgilantia ac eias perpetoa cura; nnde et expeditione marioa 
auscepta triremi illnd deportanti imperat, ac dua triremia Telat apotheca 
▼estiaria imperatoriam sequitar. auctor c. 5• ' 

p. 12 T. L ο ίταί^ιάρχη$ idem of&do ac μέγας ίται^ιά^χης y vernin 
ei enppoeitiie. 

ib, Ύ. 2. 6 ΧογαρίΜοτ'ης της αύΧης aaliciiB thetanrariiui, qnimeritia 
et obaeqiiiu stipendia exaequat. at non tam rationam aerarii qaain miiii- 
eteriorani diecneeor ac dieceptator existit. auctor de illo Qberiua o• 9. noa 
de logarioflta , abi de magni haius nominU ofi&cio. 

ib, ▼. 3. 6 οτ^ατοηεδάρχης των Μουρτάτωνί qni sint Martati coniS* 
cere qQidein, at non certo probare poasamiu• est certe μουΧτον Beditio^ 
JumuUw^ apud Constantiiiom Porpbyrogenitum In Nov. έπι,βονΧαΐς im- 
XSiQBiv η μονΧτφ, cmiu eentenbain referens Matthaeua Blastareg Ele- 
menti Σο, 11. in Nomoc. ecribit μονρτφ ΎΐοαμονΧτφ: receotioribas enim 
λ in ρ mntare qnam familiare» ot ηρϋ'ες vice ^^^£6« άρμν^όν vice άΧ- 
μν^όν, an irero ά«6 μονρτον Μονρτάτοι^ non qm tumultiun exciteot, 
sed qui compescant eilentiarioram yice, Tel etlain ai tumnltain edant, ad 
reTerentiam imperatori exhibendam, relat praeeentie maieetatis eignum 
edunt, literatue lector iudicabit Murtatoe porro stationariiim iDiiitum 
agmen esee nulli dubiuniy ut eomm dncem ατρατοηεδάρχην ^ qoi Leoni 
in Tacucis %€ίμηιδον%τωρ. 

ib. T. 4. των Τζοηιόνωνλ Laconaa hodie Tocari Tsaconaa recte ob- 
serrarant ex Gregora 1. 4 Meareine, Gretsenu, BuUengerns: comipte 
tamea τ£ vice X substitai infitior. siint ita^ue Tzacooee germana popnlari-* 
qoe pronuntiatioiie a Tzaconia Peloponnesi monte, qui antiquis Cronium 
eet Yocatas, oriandi. ita Gemietae apud Ortelium et Georgios Coreeiu• 
in reicriptis. magietrum porro TzaconitaiD, de quo Luitprandne in lega- 
tione, etse himc τών Τζεοίόνων ατρατοπεδάρχην nullo auctore Meuriiaa 
affirmat. 

t&. y. 5. μονοκάβαΧΧοι udem qui μόνιηποι^ umco pugnantee equo. 
ho8 Palaepbatus %έΧητας yocat, Pliniua 34 5 eelete$f Seneca «tn^ato- . 
re$ ab equo eiogQlari qao atebantor. κεΧης Suidae μόνος ΐπηος^ %aX 
h inl τούτον φερόμενος• 6 ^εΧΧάριος^ 6 γυμνός, χαΐ ΐτίηος δϊ %ίΧης 
i γυμνός, scholiaetes Graecus: %εΧης ΐηπος μονάμπυξ. plura Her-* 
maimua Hugo de militia equeetri 3 4. 



204 GRETSEBI ET GOARI COMMENTARIUS 

p. 12 ▼• β. tiafYQa erew, φιγτ9^^^ MiginariM qnidm cam 
Bfeani• reddant: qao• auton arci», qaot Mgktarios mteUiguit, ooo ex- 
poBnot. breviter el emccre. τζάγγ^ baluU» enat» de quSbna Canta- 
cDzeaiit t 36: i% τόξων Atmvtnwv των Ιίγσμέψων τζάγγψων atpimtg 
β^Χΐ}• bcU• interprai iii aargwe: «Bde Isengreferiet, φΰ mroAaUeimni 
fmerwmi , qtmnn» m»u$ m bdlL• ttmo temporii p kur imu» . laiit ct testi- 
ittonia qvae arca• bnhifiDodi indicent, Annae 1. 8: το dno της τξάγγρας 
(fBOiiaeiini reddidH femiiui) fitXog ίμπηβάν. ooequam hoc de iwitato arcB 
diceretnr, ficot nec illa Heronls payyavottayyqa ^ wuuhinae haUstanae* 
foht et aiia qiiae balietarios ingerant, Nicetae in Manoele Οοουΐ€ΐι•1. ti 
φραξάμ,Βνοί τ« , Ας ttfoVj τά τΒίχη To|ortttff %ecl τζαγγι^άτοψη, at ηϊά 
χζαγγ^άτο^Η Miatarii fMrent ab alue gagittariie diTcrei, st qoid «tro- 
mmqae mentio, ut ex ib moenibas tataraen aocederetf arcoe tamen eet 
balista, baKstarii qnoqae sagittarii aiiiit, q««e protiid« c^eyy^oTolorag 
Dooiiaat Nicetas ia Alexio 1• 3. at Pbnuisie kiterpres Pontami• belle mr- 
aua de illis 2 14: sanffrtUores (qindaa eaiai cadioeft habent ^teyy^iKvo^eff, 
alii τξαγγάτορΒς) genus sagiUariorum^ aUeriuM generi» vmUi et imigmm 
kobeboHty ab aliie nempe MgiUarik Tzaconibiu aive Laooniba• diTena. 

ib. T. 7. των μεγάλων ηαλιχτ£ων} plara fnere Cpoli palatia ab hi- 
etoricis ac epedatim Originaiii CP aactore memorata: qd eapreniis om* 
mam cm-ator et costos, is est κροχαϋτήμενος y de quo in praeseotL le- 
gantur Gilliue et Pancirollae de 14 regiombus jubia CP. anmn foit inter 
reliqea praedpaudi. Leo GrammaUcuf p€ta£ksu)Vy Nicetaa L l^Iaaadi 
μέγισνον άρχείον^ Manuelb L 1 μέγα άρχεΓον^ iv^a των χρημάτων al 
αωρείία %αϊ τά των %4(ατούντων γνωρίβτιτιά περιβλήματα, alibi μεγω 
Βααιλειον , ηιηαβ ιερόν άρ;|τ£Γον vocat. m eo regiam eateUitkm ac so^ 
lemnes excabiae: ea propter occiso Michaele sileiitio lUod occapare atn* 
duit BaidHue Macedo, in Leone citato; Manuel vero loaimle Conineid fiHua 
a patre qaantuiiiTie rennntiatus, hoc nniiin eollidtiM ambiebat^ at pala- 
tiiim imperii aroeni teneret, in fKceta loco iam meaiocato. 

ib. ▼. 8• erant blachemae ad maris einiim CpoK; τον iv Βλάχες 
trats %6ληον memorat Cedrenue in Michaele Balbo, in eo non saeras modo 
deiparae, sed et regias imperatoribiis Palcheria coiutmxit aedes, qoaroin 
cuetodiae fuit sollicitus bic προ%α9^μενος, Nicetaa in Alexio Manaelis F : 
τον Άνάρον£%ου %αταράντος i% τον τνραννείον είς το hf Βλαχέρναις 

ίασίλειον f %αΙ γενομένου χατά τον εντός τούτον ^ηφερή δάμον^ ος 
Ιολύημος λέγεται, incultom ruinaeqne vicinain describit Gregoraa 4 7: 
το γαρ iv Βλαχέρναις ήμέλητο 1% κολλον^ καϊ ην το ηλειστάν γε Ιχ 
^ολλον %ontvov xttl %όνεως εμηεπληαμένον y quapropter nrbe recuperata 
in eo habitare neglexit Michael Palaeologua. tandem sub imperio Tardco 
mieere conflagravit. iego Cantacozeni 1 56: Πεπανάν τίνα τ^Ητ iv Βλα- 
2«ρναι$ προκαϋ'ήμΒνον βαβιλεΙα>ν j των τνίε τειχών την φνλα%ήν n&^ 
τοδτευμένον. hoc Λροηα4Ηιιμένου ίαάοΒ omciiuii• 

ih. Ύ, 9• 6 δομέύτι%ος των άνατολι%ωρ δεμάτων] magietronira, άα- 
cam , coinitQin , Oriedtie et Occidentie praetorio praefectoruin deplorandae 
reliquiae fuere hi dao domeetid Orientalinm ac Ocddentiilinm copianini, 
snh roagno domestico, yix et pene nomine praepoeiti. itaqae praeter 
δούκας y %άμητας ac σνρατηλάτας της ίφας καϊ της ίσηέρας^ obviam 
apttd Tbeophaaeoi Cedrenum Zondram Annam et alios passkn reperiendos, 
oDservo etmm στρατηγούς ampKori poteetate donatoe, hos quidem in 
Oriente iiloe in Ocddent€ imperitaese. de Orientie praefecto loqiiitur 
Theophanes in Zeaone ; 6 Βααιλενς %έλων τόν "Ιλλον πληροφορήσαι 
ίποίησεν αντον στρατηγον της^εώας ηάβης, δο'^ς αντω έξονσίαν ηά- 
nav f &9te vmI δούκας noutv• ανατολικούς ατρατηγονμενονς νηο Λογ- 
γίνον celebrat idem Tbeopbaoea ία CoproDymOi et «ab eiiu fiUo Leone 



ΙΝ CODINI CAP. Π. 205 

*Τωμϋίνύτ βχρκνηγότ των avenoUiimp: Leo CMDmatioue Bardfte con« 
•obnaim μιοροστράττιγον sis τά δντί,ηά ^ifMttutm exia dftineeUcatue no-» 
miDe inductp, de qno eaperius, occurrent in Oriente δομέΰτιαος τξ^ 
ανατολής τιμη&Βίς^ apud Nicetam in Igaacio Angelo apiid Annam 1. 8 
quendam το ^ομίϋτιτίάτΌν αΐτουμενον της άνείτοΧής^ apiid eandein 1. 2 
^ομέ^τιχον της iani^ag^ 1. 7 ηροχείρκΑ'έντα μεγάλον όομέβνιτίον της 
δναεωί y apud Nicetam landatuiR et CaotacoEenum ά^μέότιΐΜη^ τον Sv^ 
τιιιών &εματο}ν reperiee. 

ρ. 12 τ. 11. Q μέγας μΛί^τάύτης'] Georgiae Coreuua ieiane quamvis» 
eolua taffleo hanc irocem expoait in epistolie, et valt esae ducem satelil- 
tum, quorum insigne fnlt myrti ramus in pileo gestatue« 

ib^ V. 12. ο πρωτοΜμης"] qui prindpero dacem vel agminis bellici ca- 
put hic iDtelOgit , errat. comes , de quo sermo , ^οιλάασιος , oCilcium ha- 
bet in classe, ait aoctor c. 5 vereus finem, et mafinum ducem. druiiga- 
nuiD raagnmn et amtraHcira pone eequkur, fiixta dtgnitatie graaniii. uoq, 
verbo eretarcfaa eat, rtmigU praeftcttu^ qui remi^m «git, et dox eet 
ioipellendis reiois, adeetqae gubernatori in regenda triremi: eomite, offir 
cter de gaUre Leo in lacticis conet. 19: ονχ ώς ϊτνχΒ πάντων των 
δρομίονων πορενομένων^ άλλ' έπΐΰτήαεις (χυτοις άρχοντας^ η χ«τά πέντ8 
7J χατά τρεις δρόμωνας ενα τον λεγόμενον ν,όμητα , όατις ναναρχός τ8 
%αΙ ήγεμιίαν τών νπ αύτον δρομώνων υπάρχων φροντίσει προδεχέστε- 
ρον περί πάντων εύαόλως , wal διατάξει προς ^ηαατα» et paulo iofra : 
ατρατηγοί δρουγγάριοι έτιαΧονντό ποτέ τοις άνω χρόνοις^ nal οΓ 'δπ* 
αντονς κομήτες %αϊ %ένταρχοι, EustathiQS quoqae IHad. 1 : ναύαρχον 
τον τοιούτον φασίν^ είη ό' αν 6 τοιούτος 6 τιαΐ ηόμης παρά τοις νότε- 
ρον, qui eunctis buiueaiodi praeeet, πρωτοτίομης» MatthaeQ monacho iam 
exscribendo κρωτοκόμης των ναυτωλών dicitur. 

tk γ. 13. δ πατηίίας] minor hic alio qiii μέγας καηηέας. iatelligQ 
idem de eo qui sequitor^ djnmgario et myrtafte• 

ih, y, 14. δρονγγάριος) Leo in Tact conet 4 : δρονγγάριος Ιέγετε» 
i μιας ftfUQas άρχων, μοίρα δΐ ^ro( ^^ovyyoff το ^x ταγμάτων ήτον 
ανδρών τών λεγομένων κομιίτωιτ ανγτιείμενον πλή^Ός, %όμης δε iotiv 
ό τον ενός τάγματος ήτοι βάνδον αφι^ν^'^^^^^''^• drungarius itaque chl- . 
liarchna est βίτβ tribunus nobb, maistre de camp. 

ih, Y« 15. ϋεβαατός] imperator Latinia Auguetus qaondam dictua» 
Craecia ΰεβαατός, Alexium nihilo eeciae ante tyrannideni arreptam repe- 
rio hoc ηοαιιοβ ab imperatore et senatu deeoratmn• Anna eius filia 1. li 
ταντα μεν Ιστω πλεονεκτήματα καΐ ποδ τον 0•ρ6νον κατορθώματα^ 
ύν άπάντξον γέρας απέλασε παρά τον αντοκράτορος την τον σεβαοτον 
άξίαν J σεβαστός άvaρρηbεlς Ικ μέσης συγκλήτου, erat adbac aub Con^ 
£taatino Monomacho non multis annia Alexio euperiore honorie plena σε^ 
Ραστοϋ appellatio. Alanam enira pelKcem ille σεβαστήν ώνόμασεν, in- 
qait Zonarae, καϊ εΐ μή την βασ^^^α, την Θεοδώραν λέγω, πεποίητο 
ίι αίδ<^Ός, βασίλισσαν νην έρωμένην ταντηρ αν είπε• Iteram :^ v&ti- 
μητο δε ή γννη σεβαστή , αύτ'ζ πρώττι της πρώην βασιλίσσης άπονε * 
μηθείσης καΐ αξίας καΐ κλήσεως, καϊ ώνομάζετο δέσποινα, Alexiue 
tertinin fratrem Nicephorum renuntiavit eebastum , ait hernm Zonaras, et 
Anna in patrie ▼itaj Νικηφόρος 6 ύστατος αδελφός^ μέγας δρονγγάριος 
τον στολον προβέ^ληται , την τών σεβαστών lial οντος afrchciijffiv μετ-• 
Μίληχώς, a saDgQine regio sdienie dignitae baec poetmodum coUata: re* 
ceDset enim Nicetas quendam Georgjum σεβαστόν, fratrem Andronici 
nondum imperium adepti nxoris. viluitque deinceps magis ac magis, le• 
^turque in Isaado Angelo 1. 3: σταλείς 6 σεβαστός , κνριος Θεόδωρος 
ό Xovμvoςy ;|^ο9ΓοιτΛά^ιο$ ύν τών ίπποαζάθμων* ϊη Imc dignhatani η•• 



im fjoxsaiTteoimOaanaEsuajBos 











tort» yalai ayad ΊΤι^ιΙιϊΙ— 

Ile caundeo mh praefeeto caHda Cd&w pu 17 cd. In.: 
^ l^ T^ lUfmdiUv ίιούμ^ψος, eq»> scilicet ▼«! afio TcMcab 
ifilrai afiboi Cpolitaiaai; qood nalG alteri conn. wmiiii wgiti cnt 
w^futstM^ €MUOM ps uM fUB ut Wicouo apcid flBtonOOS GfACUOeL ΙοβΒ- 
mm CftrApabita in Michaete Baacabe: «liaiBf firfwn Muirfer »- 

0Ua fMnUld dignUaU ΗοησταοΛ. eadem de caoidd pracfecto ΊΊκο- 
€^Λί$ί(ί CeArenuM^ nbi de caede Leonie Aimeiii agit. idem Cedie- 
ιηΜ ifcrifjit occiio Ytaedicto Tbeoctisto a Barda, Bardam digiiita- 
t^rm canfdei in «e tranetiilieie. Coropalata in Constantino Leo- 
m$ filto : fauU ροή nUisus td ab Auguda patridus BagHius camcUi 
ffa$f$etu$, iXti eo<lem canidei praefecto Theoctisto Zonaias in 
TlMJophilo Imperatore: ttxoreii» et eameUi yraeftdbum mcttiiii o6fe- 
ή(Λη$ eH (Theophilitf) ne paterentur venerandas imagmes reponL idem 
Zotiaraif in Alexio Comneno: Camneni relnu stds iam in futo coUo- 
€aU$f tnairem d cmdugu ix της μανής τον xavaxlsiovj ex vm- 
ftoHmio eanleki, ad regiam accersiverunt. nbi Wolfios int^Tes ex 
canicleo monaderio» ex qna versione sospkari qms posset cam- 
detim Mn»e monaeteriura, tametei adinncto palatio: nam monaste- 
n\»f nominatim ei quod Hodegetria nominabatiir, et templis prae- 
cipuiMy ni Blacherniano, adiongebantar palatia, in quibus iiiq>era- 
tnr(*fli vel pietatie vel rccreationis causa aliquando versabantun hinc 
luniiil tov ίπϊ του κανικλείου putat praefectum fiusse arcis et 
ttiomMterii hoc noininc in urbe Cpolitana. quae falt etiam sententia 
WoUli in indice ad Zonaram. camdeum^ ioquit^ monaMtmwn 



m CODINI CAP. Π. . 207 

p. 12S et 234. Xyktnder in notis ad Cedrenum nmn. 196 in~ 
genue fatetur se nescire quid sit camclei digmtas, Nicephoriis 
Gregoras lib. 7: erat tim procurcdor negottorum mperii vir pru" 
den$ et ob indtutriam et reipublicae gerendae meniiatn imperaton 
carusy imde et auctoritate et opibus pollebatj Niceph&ru$ caniclii 
praeftctiu. is blandis sennonibus et obsequiis lenitate imperatms con" 
ciliata petit et acdpit generum fiium dus loarmem^ indignafde quU 
dem €t refragante imperatnce^ sed tamen αοΰψϋ* de eodem Nice-• 
phoro caniclei praefecto Cantacuzenus 1 14: de senatu palatino 
prcLesmtes aderant magnus logotketa Metochites^ cuius antea meminu 
mus, et Nicephorus qui canicleo praterat et vehi tolebatj admrabili 
sapientia consilioque praeditusj et ah imperatore benevolenUa honore" 
que nngulari dignatus , ita ut etiam Irenem filiam eius loanni detpo- 
tae fiio suo nuptiit coniungeret, hic Nicephorus prius impefaicriit 
domestica administrabat ζ tum auiem podagra conflictatus functione 
Hia ubierat nihilomnus tummo eum honore mperator pro8equώatur» 

Ex hoc et praedicto Gregorae loco intelligis quare praefectus , 
caniclei consocer ijiiperatoris appellaretur ; quia tanta erat haec di- 
gnitas, ut praefectus caniclei posset filio suo impetrare filiam im- 
peratoris et filiae filium. hinc ύυμπίν&ερος : nam praefectus ca- 
niclei a filia imperatons, si nupta iilio esset, vocabatur socer, et 
imperator a filia praefecti caniclei socer. idem factum quando fi- 
litts imperatoris in matrimonio habebat filiam praefecti canicleo. 

Idem Can^cuzenus 4 40: PalaeoL•gus praesidem taniclei Απη 
gelum legatum mittit, Nicetas Choniates lib. 1 de rebus gestis Ma- 
nuelis Comneni^ de Styppiota agens: tandem ad canicld magnificum 
munus et intmam ettam imperatoris familiaritatem promotum magis 
etiam exiulit, hanc tamen tantam dignitatem sua granditate inferio- 
rem duxit Constantinus Mesopotamita , ut libro 2 de Alexio Comne- 
no scribit idem Nicetas : camclei officium , inquit , quod Isaaco impe^ 
rante obtinuerai y ei rursus οββτώαίητ , ut suo fasttgio infenus r&iuiL 
Georg^us logotheta Acropolita in chronico Cpolitano,' non procul 
a fine : misit imperator ad regem Siciliae apostatae generum per Nice" 
phorum canicleum; ubi ipse canicleo praefectus canicleus appellatur, 
ut et m disputatione Gregentii κανικλείων. 

Duravit haec dignitas ad imperii Cpolitani extrema luiqae tem- 
pora. Palaeologus apud Phranzem 2 17 : duxi e^o uxorem Heleriafn 
fliamAlexii Palaeologi Exempkicmis y qui camcleo prae&rat m dispu- 
tatione Gregentii imperator : Erbae seu Herbano pairvm$ $eu 9Usceptor 
tn baptismo fadus Leonis nomen mpotuit y et hypecdenonem (ύπεκτίλη^ 
ϋίονά) eumfeaty quem Eonumi patncium et caniclionem appellant* 
exstat haec disputatio t. 4 Biblioth. Patrum, cuius occasione Meur* 
sins varia philosopliatur in suo Lexico v. Πατρίκιος, observa non 
omnem patricium fuisse caniclionein^ sicut haec disputatio Gregen* 
tii afBnnare videtur, quiaunus canicleo praefectu^s erat, multiautem 



208 GRETSERI ET GOARI COMMENXABIUS. 

patiidi. contingere qvdem potent ot camdeo praefectitf fsCridi» 
eseet, eed id non erat neceisariiim. 

Observa secaado faUnin esse qood Menmns scribit : iatperat(h~ 
tem ecdesiae et rdms eeclesiasHds praefuiste vduH wpremum capvt. 
nulltis imperator oithodoxiis hunc titulam sibi arrogavit : sdiismatico- 
nun et haereticoniiii hoc propiium est ortfaodoid iinperatores nonuit 
se esse oves ecdesiae, non pastoree^ subditos, non capita. defen- 
sores itidem ecciesiae sunt: capitis nomen smiiino pontifici, Chrifti 
vicario Petriqae successori non inviti relinqaimt ne Calvinistae qiii- 
dem Piiritani capitU ecclesiastipi toomen r^bus tribni femnt notum 
est quam limis ocnlis Calvinus tegem Angliae ob hnnc titaliim assmnp- 
tum a^pexerit , et in Belgio qiiam feirentiores Caivinistae obsistant 
ne foederati Ordmes pro capite ecclesiae efferantur et agnoscantur. 

Observa.tertio faUmn esse quod Meorsius didt, patriGium ali- 
quem νηεκκληαΐονα dictum tenuisse ncem imperatorb m hoc, ut 
ita loquar, capitaneatu ecdesiae. sed ut iicticium est lUlum impera- 
torejn cathoUcum pro capite ecclesiae sese venditasse, ita fictidus 
est iste patricius vicarios imperatoris in rebus ecclesiasticis. et tamen 
hoc semel efifudisse non contentus , id v. νπεχκληοίων recinit scilicet 
iinperator ludaeum recentem a baptismo suum in rebii3 eccleaasticis 
>icanum constituisset, etiamsi pro capite ecclesiae se veiiditasset, 
radem adhuc rituam Christianonim et ecclesiasticae politiae ignaram. 
politica igitur dignitas erat, non ecclesiastica , qaemadmodum et 
patriciatus et praefectura caoicleL 

Longe alia et aliter de praefectnra caiuclei doctissiiniis vir Nic. 
Alemaiinus: nam in commentano ad ανέκδοτα Procopii, qnae ipse 
nuper evulgavit, in illud p. 29 y. 2: cdore imbutiu quo scribere mot 
est imperatoribus , ita scribit. Gregorius Secundus ad Leonem Itaurum 
imperatorem: Literae tuae et non alienae sigiliis iinperatoriis ob- 
signatae diligenter essent, et accuratae intus subscriptiones per 
cinnabariiu propria manu tua, ut mos est imperatoribus subscribere. 
cinnabarim vocaOtt ob cdoris similittidmem: sed imperatmum encau- 
etuiu purpureum erat ex murice. sacri aifatus , qaosconqae nostrae 
inansiietudinis in quacunque paginarum scripserit auctoritas, non 
alio valtu penitus aut colore nisi purpurea tantnmmodo inscriptionc 
lustrentar, scilicet ut cocti muricis et triti conchjlii ardore signentur. 
hanc autem sacri encausti confectionem nuUi eit licitum aut conces> 
sum habere. L 6 C de diOers, reteript, encaustum kodie in ItaUa άίά- 
mtff enchiostro; en«(iusta et encaostaria Ugmdnim tn L 9 C. de Agric. 
Liqu&r ille purpureuty quem hic non alrmnentum fed purpuramentum 
vocare Hceat^ iermhatwr in atromentarto, nUidicere malis eitam pw- 
puramentano; quod eum eanietdi fomiam effigiemque prae te ferret^ 
qualet atramentariorwn forma» hodieqae unapamut, ob id caniculos 
nt appdlatum. et α caniculo erat qui Caesari eiusmodi purpwramenta•' 
ritm minUlrabat. Anastanut Biblicikecarius ad octaOam stftwdum AcL 



ΙΝ CODINI CAP. II• 209 

10: praepositns caniciiK est qni curam et cnstodiam gerit caiueuli, 
id est atramentarii, ex qno imperator phoenieeas literas scribit in 
chartis. ad nomen η quid praeterea Caesari iubicribendum erat^ id 
pra^ositus eamculi manu iua exarabat^ quod in calce eiusdem synodi 
Chnttuphorum jBcmi/u tmperatons α eaniculo fedise liquet, prueficiebanr 
tur caniculo primarii α $ecretisj quorum magna dignitas et auetoriia» 
fuit y vtpote quae $dit tandem imperatoris sangmne propinquis concedere" 
tur. quae luniui dehoc officie apud Codinumy nugae sunt baec Ale^ 
mannus ; cuius sententiam non improbabilein Anastasii Bibliothecarii 
auctoritas efficit. nec a canicalo abludit nomen, quo Graeci utantur, 
qaibus soleime Latina vocabula nonnihil inflectere et ad Hellenismam 
quoad licet confonnare. porro verba actionis decimae, ad quae Ana- 
stasius supra dictam notam adiecit, sunt ista: pott hospiUnmi et αηια- 
tores Ckristi imperatores Bariliui et Constantinw figentes quidem ρτ4ψηα 
manu in quinque volundnilms (seu etiam ^lnnhns) pretiosae crucis figU'- 
rani) Basilio Magno imperaiore j nmiliter etiam et Constantino figente 
crucempro seetfratre tuo Leone iubscribente quoque nomina trium tnt* 
peratorumy propria manUy et wbscriptumt residtmm subtcribetde Chru 
gtophoro protixuecreUs et praeponto ccmiculu Gr^eca editio Romana 
ita habet: καί μετά τοντονς οί βαΰιλεΐς ΒαβΙλειος Κωναταντϊνος 
χαι Ai(OVf πηξάντων μίν Ιδιοχείρως Ιν τοις πέντε βιβλίοις τον rt- 
μΐου αταυρον τον τύπον των βαύιΧέων^ καΐ γεγραφότων τάς ol• 
%εΙας ονομααΐας^ το δΐ της γραφής νπόλοιπον γεγραφότος Χριΰτο^ 
φόρου πρωταύηχρητον χαΐ ίπϊ του χανικλείον• quod reUqutm erat, 
ChrUtophcrus protoasecretis et praefeetw caniclii subtcripsit 

p. IS T. 19. inl tov κανίίΐΐείον] nagas referrem, ei appietoe α qni- 
baedam τφ %ανινΧείφ seneae in medium prodacerQin. ad propoeitam Teri 
scopnni recta pergo. wivBov non eanistrvm modo sed et lams ^tpatella 
eat Homero• %avCov quoque eQliculu» fusoriu» yertltar: nam rove με- 
tciXXiyiovg xovg εργαζομένους τα τιανία metaUicoB fabros fuaorii» ealicu" 
Its utenies dixit Bleutheriiie Zebelenas. ano Terbo δοχείον quodvie exi- 
gnam, quale άλάβαστρον^ φωτιάδιον^ μυροϋ^ηκη^ est leat^^jv sive τι-αρ- 
vlov^ vasculum^ ampulla^ myroihedtaa^ aeetahulum• κΧβος qaoque glo•* 
riam digaitatemqae referre non ignorat qui Graeca emiiniie deguetavit la- 
biie• erit itaque %ανι%Χεΐον Yaecaliiiii inter oaetera dlgnitate vel gloria 
praedpaom, qaale fuit illad in quo gloriae dlgnitatisque suae ineigne, li- 
qaorem videlicet pQrpuream quo chrysobullie et sacrie djplomatibiu sub-- 
eignabant, imperatores iubebant aseervari. ille vero coi Taeie huiaemodi 
cngtodiam demandabant, ο ίπϊ του %pivt%UCqv saltttabatur. . lego etiain 
%ανίίύ.ειον apud Leonem Graoimaticaiii et Cedrenum. de eodem Gregen- 
tiust of^ οΓ Ρφμαιοι, ΐίανι%λείονα ηροααγορενοναι ^ quem Romtm οαπί- 
cUonem exponunt, Radeyicus et Gantherua reddant eanielinum. at non 
contortam in Yaria« formas Tocem, eed eensum e valgD et ex Nicetae te* 
stiinoime qaam dilttcide profero. Manuel Comnenus, inqait ille vitae eius 
1. 1 4 TheodoniHi Styppiotam είςτηντον inl του %avi%UioO μεγάλο- 
χρετίη ηροβιβάζει τιμήν ιιαΐ την παρά τφ βαΰίλεΐ μεγάΐην οίπείωανν, 
invidet propterea aeomliia quidara logotheta: ού%ουν %ata %αρδΙας αν- 
ταίαν ηληγήν είλτιφώς δ δηλω9•εΙς λογο^^έτης L• του τω ^ Στυππειώττι 
βο&ηναι δοχεΐον ϊρνϋ'ροδάνου δίΜλιϋ'ον χρυ^εον^ ecribit ideqi 1. 3. ie 
igitur idem eat qni canicleo praefidtur et qui yaecuU parpurei coloria cu- 
etoa est, ac ideo το ϋανι^ίλεεον eet δοχειον ίρυ^ροδάνου^ qaod ot 
Codifi. Curopalat. de Qfflc, 14 



210 CRETSERI ET GOABI COMMENTAMUS 



0( 



ρναόβσνίλονι ita namqiie reponit alia lectio ynugKnotf χ^βόβονΧΙον 
^ovg μετά li&wv λαμπρώρ» hinc si τον Μ %ανι%λΒίθΌ οψρί%ιον, ut 
habet Nicetas ία Alexio 3 3 , camerarii cam Giintbero yel cancellarii cmii 
Radeirico propriam debeat aeeerere, aeqons lector iudicavent. iUad drca 
Leoide Armenu tempora primo inventam τβΐ auditam ex Theopbane et 
Cedreno in eius Tita comicio. monoe etiain eiuedem fuit imperatoraai 
eobecriptiombae atteetari. sic cain sttbecripeiMeat octavae syoodi actioni 
decimae iinperatore« Basilius Coostantiniie et Leo , ezaratU Dimirum ante 
scripta nomina cniobas, το της γραφής υποΧοιπον γέγραφε Χριατοφό- 
ρος ηρωταϋηΗ^της χαί inl τον τιανιπίείον, boc est nnicnique nomini 
scripto ipse soa mano adianxit, iv Χριβτφ ^εφ ηιστος βασιΐίνς, addit 
baec Bollengenu aoctorie tadto nomuie: Μαψονηλ εϊχε το (ίνρη9•$ς κα- 
νίηΧωμα nccl τον ^ασιΛ^ως νπογραφην ταντηρ, Μανονηλ ίν Χριστώ 
^εω πιστός ^a(n>Uvff, %αΙ %άτ(οΟ'εν απ^ωρημένην βοϋΧΧαψ χρνσήν διά 
μετάξης οξείας, %αΙ iξω^•εv το Sia τον ίπΐ τίανι^Χειον wxl δικαιοδότον 
Θεοδωρον, qnod in Cbrietianueima caria exsequnntar eecretarii, ubi 
priodpis subscriptione inferiiu vel a tergo proprium nomen apponont. ex 
his de canideo et camculo collectie a Gretsero copiosis testimonue desi- 
derata lux accessit. 

p. 12 y. 19. σνμπένϋ'ερος] qni filiam yel filiam alteris filio vel filiae 
ia matrimonium locat, fit ei σνμπεν^ερος, innameri yero a coiuKicem 
huiaemodi distincti dignitatem caniclei obtioaernnt. 

ihid, 6%ονμενος\ corrapta lectio corrigitary ei legatar δ Χονμνος, 
ietae yero emendatiome instituendae sant rationes. prima, qaod iniiaitata 
ait Graeca pbrasU ad adeptae dignitatia iiididum εηΐ τον %ανι%Χεέον 
οχεΐσ^αι, secunda quod, cam interpres reddiderit bic ad digniiateia 
eveki, in commentariis absqoe aactore exposait canideum, ut equo veftere- 
tur f in palatio ins babaisse. tertia^ cam praesenti boc capite conetet aa- 
ctorem panlo poet Androniciun aeDiorem, de qao scripsit, Αοπηβββ, non 
incongruum est eam de coaetaneo sibi canideo, qiii coDiocer imperatorie 
faerit, babuisse eenDoaem: is autem fuit Νι%ηψορος ό Χοϋμνος^ queni 
Gregoras in Andronico 1. 7. p• 241 ed. Boiin. Νι%ηψόρον ruy ίπϊ του 
%ανΐ7ΐΧείον Dominat, de quo Cantacazeaas 1 14: ό επϊ τον %ανι%ΧείθΌ 
Νικηφόρος 6 Χονμνος ύοφος άνηρ χαΐ Ο'ανμάσιος ίν φρονήσει y νοΧ- 
Χης τε άηοΧανων προς βασιΧέως εννοίας τε χαΐ τιμής, δι ην^αΐτην 
αντον ^νγατερα Είρήνην τω νιφ αντον δεσπότη 'lumwjj ηρος γάμον 
%οινων£αν ηγαγεν 6 βασιΧενς. et qoamvb Poataaus iaterpree olim le- 
gerit οχονμενος ac reddiderit vehi solebat^ nullum tamen daa senteDtia 
consequitur eensam, Nicephortu qiU canideo praeerat et vehi soUbtgt• 
eam od rem novus echoliastes adecripsit mar^ini: interpree legit όχούμε- 
νος, male: nam est 6 Χονμνος• ultiorfi, qaae litem omnem dirimit, ex 
Regiie ezemplaribus petitur, in qoibue doo όχονμένος^ sc^ δ Χονμνος 
maoifeete legitur; et ex iiedem librariomm vitio et aCfinitate Vocum mea- 
dum irrepsiue comicuDiie• 

p. IS V. 3 Magnus baiulns] paedagogns vel imperatorisy cnm 
mnior esset, vei filiorum imperatoris. Moschopalus: πίηδαγωγος 
Ttal ΛαιδοτρΙβης j 6 λεγόμενος βαΐονλος. Cedrenus: θεοδόΰιος 
ο βααιλενς Αντίοχον πραιπόβίτον χαΐ πctτQίκιovJ τον βαίονλον 
αυτόν παπάν ίποίηβε. etiam Latini hoc vocabuliim hac no- 
tione usurparunt. Lupus Ferrariensis epist 54: non ergo admit- 
tentur α vobis monitoresy quos baiidos vulgtu appdlaiy ne gloriam 
vestram inter te ipti partiantur, Hincinariis epist 2 ad Carolmii 
Crassum imp. c. 2: istis iuvemhus^ fiddihut flii$ vestriSf regihtu no- 
Ρ 193 strisy maturos ac prudeiUes aJtque sobrios baiulos nnguUt coiutituitef 



Εί CODINI CAP. II. 211 

qmodennt oiuariHam et eos verbo et exemplo itutitiam dUigere doeeant^ 
$ecundum $criptwram dicentem ^'diligite iustitiaiii, qui iudicatis ter- 
ranL^ eadem episL c. 6 : ipn autetn baiuli magnopere proOidere debent 
ne super iocios suos se extollanty sed [agant] ivxta scripturam dicentem 
^qaanto magnus es, himiilia te in onmibus, et coram deoinvenies 
gratiam.^ idem epist 3 c 1 : legimus quomodo Alexcmder in pueritia 
sua habuit baiulum nomine Leonidem , dtaiis moribus et incomposiio in- 
cestu notabilenij quae puer guasi lac aduUerinum sugens ab eo sumpsit, 
unde in adulta aetate sapieru et re^fortis se ipsum veprtkendjebaJt et vitare 
volebat^ sed ut legitur , cum omniaregna vicerit^ tn hoc se ipsum vin* 
cere non potuit 

βαΐονΧος^ qva βάγνλος qaoqne Tbeophani in Leone CopitH 
nymi F. scribitar, ίπίτροπος iialsCtca ait Gregorae 4 9. Moschopu* 
lu8 ΰί(χιδαγα>γ6ν %αϊ παιδοτρίβην τον βαΐουΐον aeierit de Theodosio 
Theodosii lanioris baiulo Theopbanes et Cedreaus, ia qnem noe alia, 
pluraqne yir eraditissiiniie Fabrotus collegit, ac a Meursio diverea. haec 
nobb qni pueros non regimue de bdulo eatls, ne forte aliena dicta huc 
congerentet iniamee baiali fiamiu• 

(I) CATALOGUS AUCTIOR CODINEO AC MUTATO NONNIHIL 
ORDINE DISPOSITUS, 

ex octo cirdter Regus MSS ad inTicem collatb exscriptne. 

a'• δεΰηότης. p, 6 οεβαστοΊίζάτωρ, y', 6 'XcctaaQ, 

^, ο «αψνπερσέβαστος, έ'• 6 πραοτοβεστιάριος, g\ 6 αίγας δονξ, 
^, 6 μεγα$ δοαε<ηι%ος. η. 6 πρωτοστ^άτωρ. Ό-'• ο μέγκζ λόγο- 
Ο'έτ'ηο'• ^• ο fisyefi ατραχοπεδάρχης, ια'. ο μέγας πριμμιτιήριος. 
tff, ο μέγας %ονοατανλος. ιγ\ ο Μ τον %ανι%λείου• id^. h ηρω- 
τοαέβαοτος• u\ 6 inl %έρνης. ις\ 6 ηαρα%οιμώμενο$ της μεγά- 
λης σφενδόνης. ιζ» 6 παρα%οιμώμενος του κοιτώνας, ιη • ο μέ- 
γας βαΐουΧος. ι^\ ο ιιονροτναλάτης. %\ 6 Μρωτοβεατιαρίτης. 
%,ά, ο δομέατι%ος της βασιΐιτιης τραπέζης. ^ χ^• ο έ«ϊ τραηέβης. 
%γ , 6 λογοθέτης τον Γενικού. αδ'. 6 μέγας παηίας, ταε'. ο Ιττ- 
αοχος. %ζ• ο μέγας δρονγγάριοςτής βασιλικής βίγίης• κζ. δ 

μέγας εταιρειάρχης. %η, 6 λογο9•έτης τον δρόμου. χθ'. 6 υηα- 
χος των φιλοσόφων. λ', 6 μέγας χαρτουλάριος. λϋί. δ μυστικός, 
λβί. ο ηρωτασηκρητης. λγ'. δ έηΐ του στρατού. λδ^. δ μέγας 

δρονγγάριος τον στόλου. λε\ 6 δομέστικος των σχολών. Χς. 6 

ηριμμικηριος της αυλής. λζ, δ «ρωτοσπιχ&άριος. λη. δ μίνας 

άρχων. λ9•\ 6 τατάς της ανλής, μ', δ μέγας τζαούσιος. μα . 6 
ηραίτωρ του δήμου. μβί. δ λογοθέτης τών οΙκΒίακών, αγ'. δ 

μέγας λογαριαστής. μο. δ έπί τών δεήσεων.. με', δ άρχιοιάκο- 
νος. μζ• ^ σκουτέριος. μί^. δ πρωτοκυνηγός. μη'• δ άμηρά- 
λης, μΟ•'* ό άκτουάριος. ^ ν\ δ μέγας άδνουμίϋίστής. να'. 6 

Μοια^στορ. νβ^. δ λογοθέτης του στρατιωτικού, νγ', δ ηρωτο- 

ϊερακάριος. νδ', δ «ριτι^^ του βήλον. νε, δ μέγας διερμηνευ- 

τής, νς', 6 λογοΰ•έτψ τών αγελών. νζ. ο δικαιοφυλαί, νη'. δ 
άκόλον&ος. vd•'. δ ορφανοτρόφος. ξ. δ πρωτονοτάριος. £α • δ 



με'. ArchidiaooniiB, dicaeopbylax et oomophylax catalogo eeq. 
notalis ezpoaaatan 



212 GRETSERI ET GOABI COMMENTARIUS 

»ραηαλΧαγατω^, (^• 6 piCtutQiov» (/• ο 9tQ€tvoM$da^xiig των 
μονσηαβάλλωρ» {g^. 6 ctQatoxsddmg των ^ovfftartowm li'• δ 

βτραταη8δά(^ς t&p χζα%άρω9» ξη . 6 ύτρανοηΒδάρχης χ&» τξιχγ- 

γρατόρον. ξ/ΰ'\ 6 ίχΐ τωρ άναμ9ήσ$ωτ, ο\ 6 XQ0%a9mLB90f τον 
KOireros• οα • 6 »^ο%αϋ•ήμ99ος του ^sotutqCav• o^. ο βομέστν^ 
%ος των δεμάτων, ογ\ ο «ρωΓθχι{μΐ}(. οθ'• 6 dofiiimxoe υορ 

«Si^flrf o1mu»v ^Βμάτωρ, οβ\ h 9ομέύτι%ος των δντιηώρ ^Βμάτωψ, 
θζ\ 6 η(^αΐί€ί&ήμενος του μΒγάΧου παΧατίου• οζ, 6 «ροχ«^μ<νος 
των Β1αχ§((νών, οη\ ό Χογαριαβτης της α^Χης. ο9^• 6 μέγας 

dioixfit^gm χ\ 6 νομοφύΧαζ. π«\ ot fsetiMifixaim nf• 6 jriri^ 
QBMQpis• ny\ 6 aQratv των άλΧανίων* πδ^. ο ^eyeff μν((ταΐτη£, 

la^icq, πη, 6 usfcMtof. ^; ^ «^oxa^iifievog τον «άβτρον. 
q'• 6 ^^ovyya^&og ατόΧου , 6 md ηόμης• 



mt, ot ^wcuiqZtaC\ atii catalog} mngiilarem noUiit 
^ ««'• ο ^qixrig τον ο«χρετον] primi omniani tribiinalis (a^qno affij- 
χρητα» et ητρωτοασι^κο^ταΟ ab aliu ^ij^ov, Γ«3Τθ^ρόμον, τον γενκχον, 
των η^αιχω^έων etc ^tincti• observo iodicom onuiioai zonam foiese io- 
signe; quapropter demom beli iadicem, qm Castamomtae epUepeU op- 
preuo, zona deponta, tnlerat opein, refert Nicetas in leaado Aogelo 
1• 3 : dXXa hluU τις των του βι]λον χριτ^β παρεοτώ^ (το δϊ δνομα Suav 
νΐίΒρβήαομαι) διαχαΧάσας την iadijxa έδέσμειτάς γαατ^οκνημιδας τον 
λοχοϋ'Βτου τ-ζ ζώντ^ της δΰφνος* ίπνοχηοίΐν το άναπρβ^Ις της νΧης iv^ 
τεν^ίν πειQωasvoς, ηΧην δ μεν οντος άΧύτως εϊχε της των φρενβσν 
«αραχοΑτήβ» ο δΐ των ηαρά ηάντων εν μάΧα ώφΧία%ανε γέΧωταδιά τΒ 
των Ιματίων το άνετον «cel τό της γνώμης νΰάγωγον, zooae httioeiiiodi 
Ιχ χρνοον πεποιημένας celebrat Cantaciizeniie 1 53. 

9τ?. (αβδονχοι manglabitae f $aUUiie8 fiuiibus armatt, de qoibiu 
eoo loco. Nicetas τα νογινοβαφή φο^ουντας (αβδονχους ία Androaico 
L t. (αβδοφόρονς Tocat in buiiu praeceseore Alexio. ducemy π^^εατώ- 
τα των (αβδοφόρων^ Μάοηα ia φοεα» άρχιραβδονχορ• 

ηί, νΜ^αΙΧά^ιος eques eataphraetiUf eatelUtio imporatoris dopata- 
tae. Aima Aleziadoe 2: άηεηειρώντο τοϋ τείχους δια πεΧταβτών %αΙ 
δορυφόρων ηαταφράχτων ανδρών. Leo in Tacticie: ί^όπΧιαον δ\ τον 
μ\ν %ατάφρα%τον ^αβαλΧάριον^ αυτόν τε %αϊ τό ίηηάριον αύτον, 

ff^. ηροχαϋι^μενος του %άστρον^ %αστροφυΧα7ίας huiuemodi recen- 
sebU Codinas ία sequeotibiu , qooe snperiiie προχα&ημένους ηόΧεων ap- 
DcUaidty reetorm urhium, %άοχρον eaim etiam ttr6« ett, sed moniUu 
Jaefanianog Nov• l^: xal το^$ h ταΐς ίηαρχίαις οντάς άρχοντας no^ 
Χιτναοΰς τε %αϊ ϋχρατιωτνκους iv ταϋς πόΧεαιν ήτοι τιάατροις, Canta- 
cuzeniu 1 55^: τι}ν ηόΧιν εϊχεν iv φυΧα%^ lyexa αΰτον. 2 1 : την Βν- 
^«ντ/ον δΙ άρχη;ν τφ ηρωτοατράτορι παρίσχεν ο βααιΧευς, la γοτο for- 
san est nnicne προτίαΟ-ήμενος τον κάοτρου» 

q'. χόμης] qoi aimirum eab protocomite, remigiornm rapremo prae- 
fecto, ipse subsdtutag eretarcha eet; vel qoi unam taatam cohortem dacit. 
Leo in Tact. conet 4: ηόμης Ιοτϊν ο τον ενός τάγματος ήτοι βάνδου 
αφηγούμενος, caeterum ηοα ηηηβ est eiosdem nominis in aula CP mini- 
8ter$ quie eniin οπαηι comitein in ea fulsee diceret, οιβι ignarue anam 
tantnm quoquo cohortem afi&rmaret? ut comitet itaque pluroe, ita ηοα 
υηοβ dran^arias, pluree myrtaitae, chartularii plures: unue atttem recen- 
sotur , ut ex istius ad alios ordine locann suum ot gradam percipiaat re- 
liqi^» inter quoe unns eiunmiUy qoi ηρώτου aomea obtinet, frequentiae• 



m coDim CAP. n. 213 

(Π)ΕΧ BIBLIOTHECA MAZARINA. 

ΜΑΤΘΑΙΟΤ MONAXOT 

Περί χών οφφι%ί(ον τον παΐατίον της ΚωνύτανχινουπόίΒωζ. 

Ίατροϋ μονάχου xtxvtl Ματθαίον Oitov. 

Άζιοψάχωψ (χρι^μον των iv τοΓς βαβιλΒίοίς^ 

ovofuxet^v αΐίοη'ήαωμ,εν την τάζιν τών τοιονχων^ 

μετά τον «κΰτοχράτσρβί ηρώτός iffri άεαπότης^ 

^βαστοτίράτωρ μετ οίύτόν^ %αΙ KaUsao μετ i%Btvov' 
5 ων χεηΗχΧής το τίάΧνμμα %εΐί6ομηται fl•ffρyαρoις, 

των δ* αετών τοις αχήμαΰΐν at των ποδών {μβάδες^ 

οΐσ«ε(^ ΙηιφτιμΙζοναιν η^όα^ησιν βαοιλΜίας. 

6 πρωτοβεστιά^ιος J [ο] «ανυηεοαέβαατός τε^ 

^ wiudlois iovdOoig χ^νύφ ν,α^νφαομίνοις 
10 β{ αμφοτέρων των αερών ίρώνται νοίίμως μόνοι^ 

ηρασίνοις δ* νηοδήμασιν ο μέν^ 6 δε xtr^^votg. 

τήν ηρόατην δ' ovrai φέρονοί ηεντάδα τών iv τέλει* 

της δη δευτέρας μέγας δούξ , μέγας δομέατικός τε^ 

6 ηρωτοατράτωρ ηέφυ%εν^ ο μέγας λογο^έτης^ 
15 μέγας ατρατοηεδάρχης τε^ &ν ερυθρά τά ntXuj 



Ματθαίον μονάχου] iambo sequenti nomen hnlaece opneculi prodit 
anctor, qoi gente, noa professione, ίατρόν ee celebrat. Titaeforma fait 
monaetica, cui sacerdotium honorem adionxit• hinc μονάχος ^ύνης ecri- 
bitur, ^ai yiilgo Ιερομόναχος ^ sicot diacooas moasichns Ιεροδιάκονος Λη- 
dit, relicta eaecolari eacerdoti rel diacono eolitaria Ιερέως ye\ διακόνου 
appeUatione. noa adeo notas hic Matthaeue, ut patriam, parentefl, eo- 
U08 laadatiorefl reddat: aetatem coniicimas, et od memoratoe imperato- 
rem et imperatricem nondam capta a Turcie urbe, ob laudatum etiam 
Chiunoiim et Metochitem poet Andronicum eemorem» cnioe hi fuere mi- 
nistri, scripeieee Titaqae fanctmn conetat• praeeens opueculom yereibas 
politide oompoeait, in qaibiu numeriis syllabanim ad cantaniy non ad ex- 
actae poetices proeodiam obserratar. octava eyllaba, abi caesura est, 
mediami yersue teoet; reliqaae ieptem perfiduot. hie recentiores όμοιο- 
τέλευτα^ pariter cadenfium exitum, quem rhythmnni didmus, addidere. 
politicoe Yopatoe arbitror, qaod yalgo Cpoli per compita canerentor : no- 
Tjv enim, xat* έίοχη;ν et sermonig contractionem , Cpolim appellant, «o- 
ΐΐιτιχα quaecunqae ibi nata yel inde aeportata: ηολάην tamea yinim ex 
ea ortam. yd certe quod amatoriae meretriciaeye cantilenae buiusmodi 
compogitionem baboerint, άπ6 της πολιτικής denominatione dedactae, 
qaae mnlierem per arbem suo corpore quaeetum facieatem sonat. 

y. 5. ων κεφαλής} yide caput sequeiu statim ia liaine• 

y. 6. τών δ' αετών] Codiaoe c seq• p. 13 13. 

y. 7. οΐβπερ έπιφηαίζουαι] idem Coduiue Cn seq. p. 16 6. 

T. 9. οΊ ϋ%ιαδέοις ερυϋ'ροΐς] Codinne c. 4 ρ. 17 8 et ρ. 18 1. 

y. 11. πρααένοιςδ' υποδήμασι] protoyestiarii niimram, cui apud 
Codinnm eodem c. p. 16 10 prasiniie color in ineigne tribuitor. 

Hnd. δ δ\ κιτρίνοις] panhy^ereebaetiif , ex Codino cap. eod. p. 18 6. 

y. 12. πεντάδα] non ecclesiaflticorani modo eed et paUtiBoram of&• 
donua catalogos per qalnarioe diyiseiiQ Graed. 



214 GRETSERI ET 60ARI COMMENTARIUS 

didx^wfov Ιμφαίνοντα τ6 μέρος ανω μόνον, 
τρίτη μέντοι πεντάς χρωνται πίΐοίς τοις αυρματίνοις^ 
ο μέγας «ριμμινήριος ^ 6 μέγας χονοαχαυίος^ 
έπΙ του %avi7iXsiov τί^ των όΐβαύτών ο ττρώτος^ 

20 6 έηιχέρνιις τε όμον, της δΐ τετάρτης οντοι^ 
ο'γε ηαρα%Όΐμωμενος μεγάλης της ^φενδόνης^ 
τον δΐ %οιτώνος ϊτερος^ μέγας ραίουΧός τε^ 
Ηονροηαλάτης f μετ αντον ηρωτοβεατιαρίτης, 
άΙΧά %αί τούτοις ίξεΰτι ηΙΙοις τοιούτοις χρήσϋ•Μ. 

25 της δΐ πέαητης ηλαπαηαΐ τοις ηάαιν αί ίίαλνητραι^ 
ων έΰτίν 6 δομέατι%ος της §αβιΧι%ής τραπέζης, 
έηϊ τραπέζης άΧΧος τε , γενιαοϋ ΧογοΟ'έτης^ 
6 μέγας αν (αν) ηαπηίας τε , %αϊ έπαρχος ονν τούτοις• 
ττ^ς έκτης μύγας άρχεται δρονγγάριος τής^ β^γΧηίί 

30 μέγας Ιταιριάρτί]^ τε, Χογοΰ•έτης τον δρόμου, 
6 φιλοσόφων ύπατος, χαρτουΧαριος μέγας, 
εξής εβδόμης μυατιαός, %Χειν6ς πρωτ(ΐση%ρήτις 
ενϋ'νς 6 ϊπϊ τον οτρατοϋ , δρονγγάριος τον ατόλον, 
6 των αχοΧών δομέ6τι%ος• ot δ ε^ής της ογδόης^ 

35 ανλής ο 9τρι/[&μιχΐ7ριος πρωτοαπα&άριός τε, 

άρχων 6 μέγας μετ αυτούς καΐ 6 τάς της ανΧής τε, 
ο μέγας τε τξαούσιος, οι δ* εξής τής έννάτης, 
πραίτωρ του δήμου, οΙ%ειοΡαών όμον ο λογοθέτης, 
των λογιστών 6 μέγιστος, S τε δεήσεις φέρων, 

40 με^ ους άρχιδιάτιονος. οΓ δ* εξής της δεκάτης, 
ακουτάριος, πρωτοαύνηγος y άμηράλης όμον τε, 
ναϊ (ΐήν άατουάριος %αϊ άδνουμιοίστής μέγας, 
τής ενδέκατης πέφυκεν 6 Μοξος τιοκχίστωρ, 
ο τε στρατ^ωτιΐίοϋ καταλόγου λογο^'έτης• 



ν. 16. διάχρνσον έμφαίνοντα το ανω μέρος μόνον'] pilei inferior 
pars άήρ Codino Tocatar, quo cnm caruerint, ut sdt c. 5 p. 18 l4 
et eeqq, horam officialiam σκιάδια vel nUa, illa Codinus scripsit χρυ- 
σοκόγ,ϋΐνα ηλαπωτά άνευ αέρος y quae hic Matthaeus διάχρνσον έμφαί- 
vovta το ανω μέρος μόνον aesenilt. 

ν. 19. ίπί του κανικλείρυ] retro cunctoe nameraTit hunc Codiniie 
c. 2 in calce. ratio penes ipsum eet. 

ibid. των σεβαστών 6 πρώτος"] πρωτοσέβαστος, 

ν. 22. βαΐονλος] omnium ultlmam recensuit Codinns c. 2 ρ• 13 3. 

ν. 24. ί|ίση πίλοις τοιοντοις jf^^fcr-S-at] Codinus c. 4 ρ. 20 21. 

ν. 25. κλαπωται] ρ. 20 20. 

ν. 31. δ φιλοσόφων νπατο^] praTo quidam interpretantor philoso- 



phorum eonsulemj qui aupremvs quasi υπέρτατος, ornatum hac dignitate 
nominatissimum Psellum refert Cedrenus ad historiae calcem; qaem Anna 
Afexiados 1. 5 φιλοσοφίας άπάσης προεστώτα διδάσηαλον καΐ "Τπατον 



τών φιλοσόφων χρηματίσαντα vocat. coneulatur, magni enim est, Alla- 
tii naperam et doctiesimum opusculum de Peellie. hunc officialem omifiit 
yel ignoravit Codinue in cataiogo. 

V. 36. 6 τάς] de nomiais eios yarietate nos cap. superiore. 

V. 40. άρχιδιάκονος] qni palatinLs in ecclesiU mmistrabat , ac de 
oratione et eacrie cunctos aulicos pro munere monebat. 

y. 42. ο άιιτουάριος] actuarius cui annonae roilitaris eara commissa 
est: ita Notitia imperii, Lexicon iuris. rureos de illo catalogns sequens, 
quem inter medicoe ut de sauitate tuenda solUcitum locat. vide v. 98. 



ΙΝ CODDn CAP. IL 215 




χαΐ μετά τον ατιόΐον^ον ευ^'ύζ όίίφανοτρόφος^ 
ηρώτος των voxccQUav τε. της d% τριαχεαδετιάτης 

50 oQoe φουαάτον τον πριτην^ δομέστικον τειχέ<ον^ 
τόν τε ηρωτολαγάτορα χοί τον βεατια^ίτην^^ 
ατρατοπεδαρχην ιιαΰ-εξης τον των μονο%αβάλΧων, 
tijg τεΰοαρεστιαιδε^άτηί τ8 ίατϊν 6 των μονρτάτων, 
6 τόον τζαγ,όνων^ έτερος δ των τξαγγρατόρων^ 

55 ο των αναμνήσεων j εξής τε τον τιοιτώνος 
ο προτια&ήμενος. ομον τής πεντεκαιδ ελάτης 
Μτερος προκαθήμενος ^ δ του βεατιαρίον^ 
»αΙ μετ αντδν δομέατιτίος απάντων των ΰ'εμάτων 
δ πρωτο%6μης των ναυτών ^ δομεοτι%οΙ τε δύο^ 

60 δ τε των ανατολιτιών χαΐ δυτικών θεμάτων^ 
εξής {κτιαιδετίάτης τε προτιαϋ'ήμενοι δύο 
μεγάλου παλατιού τε , μετ αυτών Βλαχερνών τε^ 
δ λογιοττις δ τής αύΧής^ μέγας άίΟίχι^τιίδ tSy 
δ νομοφνλαξ μετ αντους, τής δ' εητακαιδειιάττις 

66 βεατιαρίχαι δείανυνταί^ χαΐ μήν εταιριάρχης^ 
άρχων άλαγίων τε χαΐ μέγας μυρταΐτης 
ό του σεκρέτου τε κρηής• τής δ* όκτωκαιδειιάττις 
(αβδοϋχοι^ %αβαλλάριοι χαΐ οεβαατών το γέρας^ ^ 
τοϋ %άατρου προηαθ'ήμενος f δρουγγάριος του ατόλον. 

(III) ΒΧ EADBMBIBLIOTHBCAMAZARINA. 

ΑΔΕΣΠΟΤΟ Ν*). 

Ό μ^ν χορηγός των &είων χαρισμάτων 
δίδωαι,ν ήμίν την %άτω οκηπτουχίαν 



ν. 45. πρωτο'ίερα%άρχης'\ πρωτοΐερακάριος, 

t6id. κριτής τοϋ βήλου^ Codimis alium iudicem ponit του φοαβάτου» 
hams τοϋ Βήλου nomine supremam in illo tribunali intellige, et inter duo- 
decim ius ibi dicentes praecipaam. Balsamon Medit. de Chartophylace : 
^ δωδεκάς τοϋ βήλου καϊ τοϋ ιπποδρόμου κριτών» Nicetas in Ale- 
xio 2: έκ τών τοϋ βήλου χριτώι^ Τορνίκης Δημήτριος ^ et infra: kuC 
τις τών τοϋ βήλου χριτη^. Coiisule luris GR. ρ. 288. 

ν. 47, δικαιοφύλαξ] procurator regiua , vindexy iurts assertor et de- 
fensor. de Georgio dicaeophylace et alio Clida memlnerunt lus GR 
tom. 2 NoY• 1 Alexii Comneni et Cantacuzenas 1 44. 

y. 51. πρωτολαγάτορα^ repone πρωταΐλαγάτορα^ et c. 2 p. 11 13 
tODSule notas. 

v, 58. 6 δομεοτικος ^απάντων τών θεμάτων"] ignotus est hic Codino. 

y. 59. πρωτοκόμης τών ναυτών] eretarcha, remigiorain praeses; de 
qiio supra. 

V. 64. νομοφύλαξ] legum summua interpres , antecessor , antesigna" 
nus^ legislatorum praecipuua, ius GR 1. 3 in loannis Xiphilhii decreto : 
ώς αν δ λογιότατος νομοφύλαξ χρ/νι^ περί τούτου καϊ 'φηφίαητα^ et 
in refutatione Philothei adversus Harmeoupalufn : 6 περί τα τοιαύτα ao- 
φός^ αεβαστί νομοφύλαξ καϊ καθολικέ χριτα 'Αρμενόπουλε, βι gtipendia 
memorat Babamoa a Constantino Monomacho Imperata lurig GR p. 471. 

*) άδέαποτον] aliam a Codino tam huiue quam superiorie utriusque 



216 GRETSEBI ET GOABI COMHEEfTABlUS 

5 dtktwO€t mupmg ajal^mp tmr fallawtmiK 

^t&v ης thmTf §1 eM0v9atin xov$ Tvsvof 
ί^οις fiifimavw aqtUh ίύτ^Λμέψος^ 
afuipitat d\ [ndXt»} dmQgals tovg a^ietovg^ 
10 χφύς νχ9ξβ^ρΦ9 Χ9 ηαΦμΛρ πβά μίτ^οις, 
%αί pamlMuh άνυψοί tovg {ψ tilMy 
ovg tf Ιόνφ dldwiu 09γγρώρ»Ρ τέως, 
άς αν 6 ρυ96ς μή nmlofjf της hfi^ig 
3 βασιΙίΜη ^OLVQmnap ^ η^ις^ 

15 xi^ivoq ti luemfog άπίβ^ηρ^ψ ζΐς 9iv^• 
Μηά το9 αύτάψΛΛχα dtexaxjfQ Im 
Si6tSQ09 ttS^MuXy 0Ββαατ&*ράτωρ^ 
%αί Καίόαρ ίυ^νς ^οβά^^α του ηξ^άτους^ 
6 χΦίΡνπΈ^ςέραύτος νυγηΐήτον Λ^ύζος^ 
20 ηοαηοβΒςτίΛ^ς λαμίΜ^ός difav. 

σίτοι Mttl τοίέ οχημαβι %αϊ τοΖς Λ99ίΙθίς 
τ'ην nifrnnfp ίοχηηαύΐν ίρ τέΧε^ τιέ{ιτ• 
6 μέγας Θουξ μκ αύτονς arsieii^iii• 
τούτον noivatvog 6 δομέοτίΉος 6 μέγας^ 

2$ %αΙ τρίτος a'hotg πρωτοοτράτωρ uiUtp• 
λογοθέτης μέγιοτος οοφίας γέρ€ίς. 
οτρατοπΜδάρχης 6 μέγας ίπϊ τοννοίς* 
τούτωρ έρυ^ραΐς i% χρνδον ταΐς %αΧνχτραΛς 
6ρ^ς ic^aXtte dtl %ϋίθύΐΛΦΐμέρας• 

30 δρα πριμμιτιήριον ψ φιίοτης, μέγαν^ 
ηΒΡτάδος ήνουμίΡΟΡ λαμπρώς δεντέρϋίς, 
9§νχ8ρον μέγαν %ον8οταυλορ aifav^ 
τρίτον os^am6v τ6ν πρώτον^ έηϊ τονζοις 
ηοομεί τ§ Χοφηρώς ο ηιντίέρνης την τάξ^ν^ 

85 παρακοιμώμενος οφενδονης πέμπτος• 
6 παραίΐοιμωμ$νος άλΧος %οιτώνος• 
ό μέγας βαΐονίος htsTiU τούτφ^ 
τοίτην τβ πληροί τάζιν *οΌροπαλάτης• 
§Ιοέρχ8ται δΐ βίοτιαρίτης πρώτος 

40 gtg otiiov βασιλέως j ώς ίϋ•ος^ πράξωνψ' 
δομέατιηος δεύτερος 6 τ^ς τραπέζης^ 
αλίΛς ifi αυτής μειί αυτόν τεταγμένος. 
χ<χΙ τόν γενιαόν λονο&έττΊν εΐαόρα^ 
είτα παππίαν είοιοντα τον μέγαν, 

45 ονν τούτοις xiv ίπαρχον , «ofXv3rr(^a ίένη. 
ίβδομος δρουγνάριος της βίγλας μέγας^ 
καϊ δη μετ^ αυτόν έταιρειάρχης μέγας* 
6 λογοθετών αει^ αυτόν τοίς του δρόμου^ 
είτα χαρτονΧαριος a(fav ^iyagi 



catalogi auctor in palatinie offtcile enomerandie obeerrayit ordinem; eam- 
que muCatioaem vel metri neceaaitae vel imperatoriiiii volimtaa iadacera 
potttit. 

▼. 28. τούτων έρυ9'ρα!ς] Codimifl cap. ieq. de pU^ of&daliam. 

y. 82. ϋονεοταύλον^ βοΐαβ hic anctor ita ecribit, et Galiioo eohe" 
Btahle propius aceedit. de Comite atabali nos eap«ria8, ad CodmaiD• 

V. 40. είς ohov βααιλέως} hoo est in eacram oubiediiiii : iUe 
cubloulariorum primue. 



ΙΝ CODBSI CAP. IL 217 



50 etta μετ otfhov μΛΗκΜς InnushiOj 
^eiiiKog πρώτιστος τον ατ^ρίτον. 
OQU wd atQcttov τον nccXov ίηιβτάτψ^ 
των ηλωΐμων όρονγγάριον τον μέγαν. 
ίδού «αΐ σχολών ο οομέατνκο^ ηξΒΐ^ 

55 καΐ τον της αυλής ηριμμιιιήριον οροί• 
%αΙ πρφατοστΜί&άριος λαμηρός ilattm, 
αοχών τ§ μέγας wd τζαούΰίος μίγαςψ 
δήμον τΒ πραίτωρ^ ο ταττής αυλής τ9• 
ο τών οΙ%§ια%ών λογοθέτης έρχέτω^ 

60 τίάί των λόγων (λογιστών f) 6 μέγας OOVSuCtm• 
Sga χαΐ σαοντάριον 1% τής άσπώος 
τής ^ασιλιτιής λαχόντα την άξιαν, 
ηρωτος μετ αύτον τών Ηνντιγών έηρίΟ^• 
άλος άμυρας ναναρχών άνεοείχϋ^. 

65 i$ov βασιλέα τάς δεήσεις ηοοσφέρει 

λάλων την τιμήν iin τών ίργων νρεχόντως. 
άδνουμιαοτής Ό μέγας μοι χαιρετώ, 
τούτω «αρεηόμενος ούτω χοιαϊσζωρ^ 
Καισάοων ά^ωμα λαμηρών τών πάλαι, 

70 λογοϋ'ετην ορα μοι nav στρατιώταις. 
ίξ [εράκων 6 ηρώτος τήν a^fav. 
δ ρήλον κριτής μετ α'&τονς έαυρώΟ^• 
διερμηνευτών 6 μέγας ηροηγείσ&ω^ 
%αϊ τών αγελών λογοθέτης είσέτω^^ 

75 καΙ τούτοις ά%6λον9Ός σεμνός mso^my 
nua τών ορφανών δ τροψενς σννεισέτω^ 
%αΙ §ασιλι%ών ο νοτο^ρ^ων ηρώτος^ 
φονσάτοΌ κριτής εξετάζων τας δ£%ας• 
%αϊ δή με^ αύτον αναμνήσεις ηρσσάγει 

80 σεμνώς βασιλέα ηεαλημένος έ%εϊ&εν• 
Ιδού %αί δομέστικον τειχέων σ%6πει^ 
ειρωταλλαγάτωρ δεύτερος τήν άξίαν^ 
ύτΛ τετάχ^ω ^€»»οίρ?ον τρίτος, 
μονοτίαβάλλων στρατοηεδάρχης οντος^ 

85 άλλος μονρτάτων^ τξαγγρατόρίον , τζατιώνων. 
ορα ηροΗα^'ήμενον τον τον %οιτώνος^ 
άλλον ηροτιαό-ήμενον βεστιαρίου» 
τούτω τής ανλψ ο Xoytffvije ίηέσ^ω^ 
χαΐ οιοι%ητής ο μέγας σνντετάχ^ω^ 

90 δ τών Βλαχερνών προκαθήμενος οντος^ 
αίλος ηρρ αύτον μεγάλον παλατίον. 
δ τών Ιφων δομέστικος θεμάτων, 
τούτφ^ντιηών δμότιμος εκρίθη» 
δ «ρσηοκόμης^ καΐ με^ αύτον παηηίας^ 

95 ίταιρειάρχης y τών αλλαγίων άρχων^ 
δ νίΛίρταΐτης 6 μέγας έπΙ τούτοις^ 
καΙ δή σεβαστός καϊ δρονγγάριος στόλου• 
%άν τοις Ιατροΐς άκτονάριον δρα, 
νηατοι^ δικτάτωρες^ σύν τοις τaμίcaςy 
100 πατρίκιοι y μάγιστροι^ πρόεδροι ^ πάλα& 
δορυφόρων ί«αρ%οβ καϊ πραιτωρίων. 



ν. 71^ ίξ ίεράκων δ πρώτος'] πρωτοϊερακάριος. 

ν. 101. δορυφόρων ίπαρχος κά^ πραιτωρίων] ηοό hic urbis, qui 



ilB GRETSEBI ET GOABI COSmENTARIl. 

Εγρωμ&β Xapfnqov το9 ΧοΌμναν %enn^kxUiio 
ϋτάσιν ίχοντα μ$ίξθ9α νης π^οτέ^ας^ 
%αΧ 9ώ μ€τ αντορ τορ %€tlov Μετοχίντρβ 

105 Χογοϋ'ενηρ ^iyuftopf 0οφία$ Ιή^ΐΡ^ ^ 

φο^υρτα %^vcijv ίρν^ράρ την %tUMtq9tPj 
•ηρ δώοορ αντφ cvptafi%opTi %ράνο9 
αραξ ο Χ€φπρος ηςιρέσχ^ρ 'Λρδρόροιος, 

Ταντα τά λαμπρά της χατω ύχτρηουχίας, 

110 προί9ρ£ας σχηpMτay βΒμρότης^ βόία^ 
^ιορ YS grlovrog χαΐ ηηλος έπηρμίρος^ 
χοιτις Τ8 τυρις τοις ηρΒυμααΐρ άρΟΈΐσα, 
Tflos τάφος τρίνηχνς^ i ^iov πλάρηΐ 
ΦιλοσόφοίΡ νιτατοβ, (η%6ρωρ ηρώνος^ 

115 9ί7ίαιοφνΙαξ cvp ccvtSj ρομοφνίϋίζ^ 
ΤΜΪ βααύΛχων των ιιρέωιρ ηρώιος. 
ηαρεατιρ άρχωρ ιερώρ SiccTiOpatVf 
%αϊ των μελωδώρ , οΓ πρωτοψάλται 6vOf 
%άρ τοίς ίορταΧς Χιψχύίιιφορος άϊΧος^ 



nuper iandatiie est %αΙνητρκ ^htQ cen pileo peregrino umatui, eed alias 
qm praetorianomin militom, άορνφόρωρ^ ac ipsius praetorii praefectas 
intelligitiir , acat aiiis yodbas vnazoiPy ^Μτατώρων^ ταμιών , trar^i- 
χέωρ^ μαγίατρωρ^ aotiqua consuliim, dictatoram, qnaestonun, patricio- 
rom, magistronnn dignitates et officia capiaiiu. πρόεδρος taniea anti- 
qoam oiigmem noa ubi yendicat, qaem ιιηυαι primuDi a loanne TaBemiece 
stathii' sub eii» vitae principio Cedreaus refert, μήνω «ράτερορ ορτος 
αξιώματος, admiiiistrandae reipoblicae consors fuit, nt ex Cedreno in 
Tzemisce colligo et ex his Zonarae Yerbie , ubi de loanoe Logotheta et 
Conetantino Lichude proedm ambobue laades Qccfirrimt in Monomacho, 
iUius qaidem. itp ω δη τωρ χοιρώρ ηρκγμάτωρ διοί%7ΐ6ΐΡ 6 βααιλενς 
έποιήαατο* ηρ μΐρ γάρ ίπϊ τώρ βαοιΧιπώρ διοιχήβεωρ πρώην ^ ηερί 
τάς «οΧιτίΉ,άς οΙ%ορομίας άκριβεατίχτος. ietiiu vero cuoi (tsd-icta ο 
βαβιλεύς Αιχονδηρ της των %οινώρ ^LOixiiff^fos , άρζειαάγε^ δε *Ιωάρ- 
ψηρ^ χαΐ τούτω τώρ ηολιτικών πραγμάτων ίγχειρίξεί %νβέρρησιρ, 

τ. 102. τον Χουμρον} meiaoraat haac scripta circa eecoaduiii Codini 
caput ad calcem. 

y. 104. Μετοχ£τηρ^ Gregorae qnam fiue de ϋΙο: bos de eios pileo 
in capite sequente. 

T. ll^. ρητόροίν πρώτος] summa imperatorie virtae est .ut eradiUo- 
nis copiam inter loquenduin diserte possit profuadere, et iae unicuiqae 
debitum ut facile agaoscere ita conetanter reddere sit paratuB. si quid 
horum natura yel exercitium denegabat, ab alus quoram ernditione, elo- 
quentia, legain peritia ac iustitiae amore daceretar et sublevaretur, opera 
luutaari non erubescebat qoondam in Orieate imperator, τώρ ψιλοαόφίορ 
νπατος diTmaram humanaruiDque rerum cogiiitione iastructus eraditionem, 
ζητόρωρ πρώτος diceodi facilitatem, ^^ομοφνΧαξ tegum omnium limiea ac 
dactum, δι^ιαιοφύλα^ deniqae ius leglbus vel naturae iudicio agnitum 
perseveranter costodiendum sugg^rebat. hunc ίπϊ τώρ τιρίβεωρ dictuia 
reor a Baleamone primis statim yerbis Meditati de Incensis etc. 

y. 116. τωρ ίερεωρ πρώτος] cleri palatmi hic erat archipresbyter, 
πρωτοπαπάς j πρωτοϊερεύς\ de quo alibi. 

V. 117. άρχωρ ΐερώρ διαίίάνωρ] cleri dusdem archidiaconus• 

T. 119. λαμπαδηφόρος] saGcentory et qoi facom imperatori praefer- 
rety de quo iteram. 



ΙΝ CODINI CAP. Π. 219 

120 άηοονολίίίώρ 6 χ^ρνξ 9ι9αγμάτΰαν, 

όομτέατιΐίός τβ χαί μαΐατωρ τον χλήρον. 
Τανταις βααιΧενς Tutg ημαϋς vmicciQU 

ηλήρωμα οεπτον svayovg Ικαλησίας^ 

^ν άπραγη j[pvXuiov μέχρι τερμάτων^ 
125 wff^^duov &ναρ%9 , του νυν αϊώνος, 

Mcl την %α^^ ήμ^ς Βύοίβή BcuttXidOj 

ην ώς χιβωτον αο»στι%ψτ νυν του %ράτονς 

Ιν τφ %α&' ημ^^ %ατα%Κνϋμψ βαρβάρων 

^νωνεν έγνωκαμΒν ναυπηγηνείίταν^ 
130 νηερτέραν νήρηαον της ιιατΰαγέδος^ 

ϋνμηηξας ώ$ οΐάηας αυτής τους ήλάδίτνς^ 

%αΙ paeiUi fioapsvs λαμηράς τάς ν£%ας^ 

dH%vvg «α^ Ι&νών ενα&ενή νιχηφόρον. 

(ίίωαον αύτον ώς τον χαρίτων nlddoVf 
135 καΐ dst^ov ημΖν ηαρποφόρον έξ ϊργων• 

Μκτεινον αύτφ της ευβουλίας φρεναςγ 

οτενωΰον αύτψ των εναντίων &ράaoςy 

οτόλισον αντόν «ορφνραις εύαεβείας, 

ανοίξον 'ί^μιν τάς ηρος είρηνην ηνλας^ 
140 πΐάτννον αύτφ r^y ^ρχην τοις τροηαίοις^ 

οίς %αΙ φανείη KOtffuxog αυτοκράτωρ• 

ό πατριάρχης αύν ημι^ ταύτα Xiysi, 

ϋάαπτων εύοεβώς τω δεαπότν τους ηό^Όυς^ 

%α\ ννιιτός αυτω τας εύχάς αναφερών^ 
145 αΐς ννχτός άχλυν Ταρταριηής καΐ ατιότος 

ίλάαας ήμίν άντανίαχει ψωΐρφ6ρος 

ακτίνας Χαμηρά^ ώς Τ^υπτίς της αΐ&οίας^ 

9ίς πάντα κοινής ζής εΙρηνης τ6ν %οΰμονΦ 

Mimm est Codiamn pairidi nullam mentionem fecisse^ cum 
posterioris Graeciae omnia monumenta patriciis plena sint^ et τνατρι-^ 
χιότης seu patnciatut apud lustimanum Novell. 38 et apud Constan- 
tinum Manassem in Chronico nomen non tantuin nobilitatis, ut apud 
veteres Bomanos et hodie in nonnullis imperii urbibas, ubi qui ex 
praecipuis familiis genus ducunt vulgo patricii audiunt, sed etiam 
dignitatis officii et praefecturae. dignitatis exempla adfert Meursius 
in Glossario ex Suida Procopio et Malcho in Byzantide. qua notio- 
ne etiam patricii nomen accipies, quando audis Pipinum et Carolum 
magnum fuisse patrictos Romanorum. officii et praefecturae exemplum 
est Salomon magister militiae et patridus Africae apud Victorem Tun- 
tianensem in Chronicoj et AmdXus patriciw provinciae ?ipud Paulum 
Diaconum 1. 3 c. 3 de gestis Longobardorum. talis itidem patncios 
vel erat vel esse volebat ille qaem sibi Romani elegerant, de quo Ρ 270 
Otho Frisingensis 1. 7 Chronici c. 31. Mearsius in Glossajio patricio» 
nimis extollit: nam Occidentalibus patricios Romanorum fuisse, qui 



V. 120. άηοΰτοΧιν,ών δ -Λήρυξ διδαγμάτων"} epistolarnm Pauli in 
palatio interpree ac §acer ex ambone praeco. 

V. ISl. δομεατιγ,ός τε %αί μαΐατωρΐ ad r^ndum dacendum et com- 
ponendum in eccleeiie palatiDie clerum• 



220 GREISEBIETGOABICOMBIENTABICiS 

noiic reges a^pdhntor. qms neget koc a ναο mnaM temotom esse? 
primiu enhn Carolue magoiui et aln nominabaiitiir patricn Boiiiaiioniiii. 
aa ideo reges Bomanomm vd erant vd habdiautiir ? at Carolas magiius 
poetqnaai Rcwianofum impeiator creatos et palam promnlgatns cst, de- 
gik appdlari patricJQS Bamanomia. qukl toiii? an ideo^ αιαι esset patri- 
dtts, rex Bomanomni erat? η quis ezterae natioiiis patridos Venetiis 
crearetor dox Venetoe, patricii nomen uti^ie oinitteret an ideo antea 
rex Venetoram foiseet? aliemiis a voro esf, quod ait idem Glossani col- 
lector, imperaiareai rebiu ecdesiattieit tanquam «tyremtmi capnt prae- 
fuistef Λ hac infunctioae patrienim vkes ebu egisse» idqae probat ex 
dijBpatatione Grcgentii, obi didt Erban ladaeom, baptisDii nndis 
iam ablutDjn, creatam esse a rege Homeritamiii ύπ{χ%ληαίονα, qai 
Mearsio est viaarhu regis tanqoam sapremi in rebos ecdesiaurtids 
capitie. sed Meunniis hic niinie aperte angligat: nt emm AngU regem 
iuum yelati eapremiim ecdesiae caput yena-antiir, ita et Batavi 
gaam magistratiiiii ad idem calmen evehere incipiiint) ut planam fit 
cum ex alus noTatoribae, toin ex Hugone Grotio m PietaU Ordimun 
HoUcmdUu; in qao tamen a poro CalYinislno et Puritaiiisnio immane 
qnantam recedunt, qui huiujBiiiodi eapitis impatientissimiis est, neqae 
nnquam eius absque gravi detestatione meniinit. nec Gregentiiis 
qoidquam de hoc vicecapUe iimtdt imo fatuem hanc persoasionein 
Meursio esmere poterat, ei animiim vel paalaimii adTertisset nam 
νπΜΚκληΰΙονα ait eam esse qai Romanis vocetHr patricitu et οαηί" 
cle<M, quis aatem unqaam andivit praefectam canidei aat patridom 
fuiisse vkannm sapremi capitis ia rebos ecdesiastids, Iioc est impe- 
ratoris? liceteiuiii Graeci posteriores et sequiores, postqaam a vLsi-" 
bili eoque vero capite ecdesiae desdTerant, imperatori stlo honorem 
sapremi capitis detulerint^ nunqaam tamen patridom aut caaiclei 
praesidem imperaton in hoc, ut ita loquar, capitaneaitu sodum attri- 
buenmt. 



C Α ρ υ τ IV. 

ρ. 13 ν. 7. ^niaSioVj quod et ύχιάδί, ad verbum est umbeUa 
seu umbmculum, tegumen eapitu^ breviter piYeuf, quo nomine in ver- 
sione praedpue usus suiil 

ibid• craniuni solam coronat et leyiter adambrat ro ΗΛλουμερον 
α%ιοίδίΰν. qua de cauea non tim&eliaiii, ceu carens protensis in frontem 
orie, sed pUeolum ex aequo (si medium tamea conum, licet modicuniy 
appinxerie) capat ambientein , mihi potiori iare sonat ; qaemque οΧομάρ- 
yaQov hic anctor vocat, Theophanea prias %(χμηλανκιον SiMlt^ov dixit, 
Totilaeqoe GothoniiD regi detraotuin a Nariete Cpolioi ad lustiaiaauoi 



ΙΝ CODINI CAP, ΠΙ. 221 

ΈΒαΟΌΛΛ in elae Tita narravit. eaqne, qaa descripei, fignra imiMiov οΧσ^ 
μάογαρον Crregorae et Chalcondyli nonnuUi editi codicee demonstrant : 
eademqae, si gemmaram grandine conspergerentur, nsitatQm sibi τυχμη- 
XavKiov Graeci recentioree repraesentarant, et cum Snida amidiovj ons^ 
^μεΐς ίΐαμηλαύηιον λέγομ^ν^ indubitanter aeseyerarent. forsan igitnr, nt 
Totilae κοίμψ,ανίίΐον αιάΧι^^ον in caput recepit lustinianiis , ita Λ eo 
proprium sibi fecere posteri Graecorum principes σχιάΘιον ολομάργαρον^ 
qoo imperatores ipsos nonnunqiiam redimitos in picturis et namismatibus 
conspicias.^ et diadema non absimile a Constantino inventiun in his Ce- 
dreni yerbis annotabie: φααΐ dh αντον tcq&zov ηάντοαν των βα&ιλέων 
διαδηματι χρήΰαβ^αι %αϊ μαργαρίταις καΙ άλλοις λ£&οι>ί χερίΒργόνιρορ 
%0<ίμ7ΐ9•ηναΐφ 

Aer sdadn sea p3ei est uinbo , der sturm. lunius ubk^ue vertit 
rqflum• aliam insuper notionem habet ο αηρ: significat enim Telum 
sea tegnmentum^ quo sancta teguntur. liturgia S. Chrysostomi: S 
dh ίερενς αράς roV oHqcc ίπιτί&ηαι τω αριύτερφ ωμω τον διακόνου, 
είτα άποτί^ΰι τά καλύμματα 6 Ιερεύς άπο του αγίου δΐύκου καϊ 
του αγίου ποτηρΙου^ τον 8h αέρα λαβών άπο των ωμών του διακό- 
νου καϊ ^μιάΰας αύτον Ιπΐΰκεπάξει δΐ αύτοϋ τά άγια» 

ibid. aerem hic yerberant et yentos eequnntur cunn MeursiOy qni 
aiqu sudarium Utur^icum, pilei umhonem vel replum interpretantur. 
seneum aeseqaetar qui doctiseimi Allatit mentera sequetar, et ex eo, mihi 
rescribit ille , quod despotae nomen exaratam gerit , αέρα ΰηιαδίον cin- 
gidum^ zonam sea vittam frontem proxime ambientem , referre coniiciet. 
rationem, si arrieura eit iocertus, proferam. aer litargicus, si Germanum 
patriarcbam docentem audiae, yelum maiut est sacrie donis in altari su- 
perpositus, eiusque alie et ambitu, cea aSre yel aethere orbis inferiory 
iUa circumqiiaque teguotor; parique ratione pilei aer cingiidiiin est ei c|r- 
Gumpositum, gestantie capat coronaturum einique nomen per uniyersi fi- 
nes circuiDqaa<][ue spargurnm; quaroyis eadem yoce replum illad in despo- 
tae pileo antenue prominene , ^ont iconibus concilii Florentini acta non- 
nulia repraesentantibus ac per hocce ορυβ (ed. Lupar.) sparsis ex anti- 
qais exemplaribue pingitur, addabitem significari. 

p. 13 V. 8. χρυβοκλαβαρικόν] Iiinias et hic et alibi saepias edit 
χρυΰoκλaδάρικaf et aureas virgultu interpretatur. sed lectio nostra 
recta est: nam chrysoclavaricum idem est quod chrysodavus seu chry- 
soclayatae, vox Anastasio Bibliothecario in pontificibus toties usur- 
pata; vel si mere Latinam dictionem velis, auriclavw seu auriclava' 
tus, erant clam aurei in yestibiis segmenta quaedam ia formam cla- 
vonim efficta ^ ornatus gratia vestibus adiecta. 

ibid, sit idem licet χρναοΐίΧαβαρίΜν quod ehryBodanuM yel ehry" 
BodavatuSj yox Anaetasio BlbliotheGario in pontificibas multotiea ueurpa- 
ta: cum alia tamen mere Latina dictione auridavus 8«a auriclavatus^ 
eono qaamyie yidna , hiillam in eenens proprietate societatem init. erant 
enim elavi aurei ία yeetibus segmenta quaedam in formam clovortfiii ef&- 
cta, oraatufl gratia yeetibas adiecta: χρvco7tλaβaρικόv yero non clave- 
tum modo eed yariaaiy et qaodcunqae opiu eet filie aoreie phrygionie 
artein eubiecto serico yel panno ductis depictum; nnde phrygioneai χρν^ 
ΐίοηλαβαριατήν yel cnm Theophane χρυοοκλαβάριον (άνηφ^'η^ inqait, 
μέρος τον ίργοδοσίον των χρυαοΗλαβαρίων y pnrygionum offieinae par$ 
tombuiia es() neoterica Graeda vocat• correctiue tamen cam Regiie 



222 GRETSEBI ET GOARI COAOIENTARnJS 

aKieqae BoimilHii eKcmplarilNie x^OCanlaiaQi&tfip diceret, ^ob z^oMwlii- 

^ovff eire χ(^υσοιιλαΟα^ΐΛάς, qnilHie aaro ladit ngana^ qoae ίμαχίφ re- 
oeptae φνΰίοις md nladois ηεχοιιαΧμένξ^ρ^ foUU ei ramvMeidU vanum 
reddunt et diitinetuM. (ίζας ob impiexa ac aca lodeQte yariie traraitibiie 
dacta ramaUa ecnbet niimenu eequene tertiiu• quot eoia rom» mireis, 
qna rectie qua contortie , hic diecriminatie et diTuisy ibi eimui collectie, 
Dunc enasceatibiu , alibi tnmcatb vel iocande desUieDtibae , pingit ac Ta- 
riat materiam? hic autem noa cleoof eed characteres anreos, gereotis 
nomea exprijDeatee , m ima pil« ora , « lubet , annotabie ezaratos• ^ 

p. IS V. 8. 6υρ(ΐατίϊνον fimbriatum, a syrmate ; qao nomine intel- 
ligo utrinque dependentia ex sciadio seu pileo quasi reticala seu iu 
niculos; quos, si labet, oculis inspicere poteiis in tribus imaginibiisr 
imperatorum , quae Yisuntur initio Nicephori Gregorae ex editione 
Basileensi 1562. non absimilis est effigies, qaam nobis Turcograecia 
repraesentat. χρυύοχλαβαρΜόν ^ ανρματέϊνον , nt nou referantur 
cum lanio ad voculam ονόμ,ατα , sed ad ipsum sciadioiL 

ibid. σνρμα nil miniie quam pUei retia^a seo funieulos refert, Ot 
ab eo pileiu ipse noscatar fimhriatta: rectius coin Graecia hodierna in- 
terpretaberb aurum ductile, aurum, inquam, in βΙα soUda tractum^ or 
trait^ fil dOr» solidom dixi, hoc est nondum molis tueum^ enndeqae 
eerico filo eupennductam. ϋνρματέϊνον itaqoe opus est auro in fila soHda 
ducto compoeitom vel pictnm, qoale despotae nomea ia eius pileo phry- 
gioxuca maiia delineatur• 

ibid. ταΰεΐα] ita legit Iunius, et apicem interpretatar , qao 
nojodne intelligit superiorem sciadii partemy in conum assurgentem^ 
fanigiatam; dedadtque voculam τασεΓα, ηαρά το τείνειν, α ίβητ- 
dendo^ in altero codice Bavarico le^tar disiunctim ra βεΐα^ in neutro 
genere; et ita legendum puto 1) quia subditur in neutro genere, τα 
0εΐα ola χαΐτα βaΰιL•xά. et infra: 6 αηρ καΐ τα αεϊα^ οία καΐ τά 
του δεστΰότου, signum ergo est et id quod antecedit, nempe τα βεΐα, 
neatrius generis esse. 2) quia τά βεΐα lunii a τείνω pro extensione 
genere feminino prorsus ignota et inusitata est. quid sit τάΰις, omnes 
norunt: quid ταΰεΐα ^ per luniujn nemo-novit; tametsi ingenue fa- 
teor me compertum non habere quid τα ύεΐα significent quocirca in 
versbne Graecam dictionein retinai, donec viri docti vel veram signi- 
ficantiam eruant vel Codino veram lectionem restitaant 

ibid. promerebor mihi Gretserum AUatii comes, et Yeram των ΰείων 
eignificantiani eruam. αεια eunt longi unius fere palmi margaritarum tra- 
ctu8, circa despotae aures e pileo penduli. sic lora e pontificum mitrie, 
funee reticalati e cardinaliam pileis, inanres ipsae ex auribas pendentee 
CbSdc 8unt, mobiliaj tremula pendulaque omamenta, uito τον αείειν, 
eadem ίη patriarchae pileo Turcograecia nancapat τιαμηλεζνιιόλαβα pilei 
manubria vel ansas, 

ib. V. 9. κόμβος est nodus. compositam ίπικόμβια, de quo infra, 
fiunt segmenta panni, quibus involyi solent nammi aarei argentei aerei^ 
quae etiam κόμβοι appellantur. hinc χομβολντης, βαλαντιοτόμος• 
iisurpatar quoque κόμπος pro κόμβος, qiiamvis κόμπος interdum 
idem est quod commodus. Mauricius apud Bigaltiam : χαλόν δε iau 



Πϊ CODINI CAP. m. 223 

riwag οίατά το ^%η^ των ^Αβάξων η Tovqk(»p γΒν{($^αι, ση %αϊ 
χομπαΐ κοΛ χρειώδεις bIgIv. 

ρ. 13 ν. 9. του κόμβον] ηοη querolibet nodum , vel eum solam , yqx 
κόμβος menti obiicit. hic vero soliue imperatoriae coronae gemmeum 
apicem Tel emiaentem ia ea globtdumf quo deepotae pilene noa ineigai- 
tur, refert. 

ibid, IUud πλην των φοιν/κων sen φοινικ/ωι/νβτίίΐ lanius exceptis 
taeniis, et in schoiiis explicans quid sint taeniae, ait esse vittas ob- p 194 
longasj ψι^bu8 tanquam loris partes apids commissae et suturae obteetae 
mnU ego et hic et infra maio palmulii, apud Capitolinum in Gordia* 
nis est pcdmata tunica et togapida, 

ibid. fructus, non folia palmarumy in hac dictione legendi. dacty- 
los hodierna Graecia vocat φοινίκια: illi vero in uvae morem, granis ta* 
men longiue dleeitis ac mage pendaiis, e trunci yertice, qaa rami nascun- 
tur, pendent. ab arborie ad imperatorie -verticem translatie oculis ser- 
tum gemmcain, cassidi yel eius etemmati eminens, vel ad dextrain aarem 
Tolitantis instar plumae affixum, φοίνικας vel φοινίκια yocitabis, quad 
gemmeos capitis yei coronae botros. ita scribit Georgius Coreaius: id 
testantnr antiqua Graecornm imperatorum namisaiata. 

ibid. ξοϋχον τον δεΰπάτον sive ξονχίον est ipsissima Ger- 
manorum vocula tocL• Nicetas in Andronico 1. 2: φοροϋντα 
ξονχον ΰχιβτόν μέχρι ^<Λ των γονάτων• Helgaldus in yita regis 
Roberti: exuens te vestimento purpureoy quod lingua rustica dicitur 
roaum hinc etiam rochetum vox saepius obvia in libris ritualibtLs, 
praesertim Romanis. inde etiam ^ουχαρεΐον vestiarium , vox nostro 
quoque Codino asurpata. 

ibid• despotae ρονχον hniusmodi give ΐμάτιον^ si imperatorio noa 
absimilis est formae, ΰάκκος m secuturis dicetnr, tunica nimirum e vil- 
loso serico, nuUis plicis conspicua, sed circa pectus et lumboe strictior, 
paulo latior circa pedes, totum corpus ambiens. nt illam, clade in bello 
accepta, tristis a se abiecerit loaanes despota MichaelU Palaeologi fra- 
ter, narrat Gregoras 5 uit. 

i&. V. 10. ^ίξας et ατρατηλατίχια, mterpretatur lunius lacinias 
et lemnUcos mUitares. 

ibid» regiam Sandionyaaci abbatiam eo fine profectas ot IManue- 
1Ϊ8 imperatoru Heleoes imperatricif, loannis imperii collegae, Tbeo- 
dori despotae, Andronici ανΟ'εντοπονλον Palaeologorum eo me S. Dio- 
nysii operum, qaod Manuel praedictus coaetaneo eibi ChristiaDbeiino 
Francorom regi donavit, expressas ad Tiyum effigies, vaitus, stemmata, 
geetnsy yestes, yeetiam coloree, formam, omameota conspicerem atten- 
tine et obseryarem, pergpecta coccina despotae tunica Jigataque ad col- 
Inm eiagdem coloris chkimyde, cuius dextra pars in dextruin humeruoi 
reyolyitur, in tunica (ea talaris eet ad sacci modum) ramos aureos ani- 
madyerti depictos, chlamydemque Pbrygio aareoque opere resperea*m to- 
taiDi per spatia quaedam in orbem relicta bicipitibus aquilie auro pariter 
expreseb in ea fulgentibus• an aurea ramalia radicum iiistar per yesteoiy 
nullie tamen aquilis ornatam , serpentia ρίζας^ aquilas yero primaeya Ro- 
manoniin $igna militaria ατρατηλατίκια yocarem, dubius primum baesi. 
seneu mentieque dabietate aeque docto ac mihl beneyolo Cyrillo Campa- 
nae Chieiui detecta, dubium ille piobato eeneu depolit. ta iector» erur 



224 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

diti Graeciq«e Tiri avetoritate laadatay lacinias lemiiUcoeqiie militaree &ii<- 
tiqiiis Romaide relinque•, et ia receqtiore Graecarom Testium αβα ιιβα- 
oiei qnod ocalus cermt et ntio «ladet adnotabis• 

p. 13 T. 11. χαμ,πάριον pro ταικπάριον eive ταββαριον, ut 
μαιιηάρ^ον μεαττΜριοψ^ όμφίχιον οφφίχιον^ ItaUctim taimtQj pe- 
fwia^ ehlamys^ 

ταμηάρίΛν^ MamffM imperatoria ad pedee deflaens, mlUtarie 
naimaoqaain et brevior. Nicetas in Manuele Comneno 1. 4s τ^ μ^ν 
^Xaffrvdl• τον δώματος ng^uChias τον Xvyov. caios alia lectio inter va- 
liae scribit νφ μίν ταψ,ηαρίφ τον ΰώματος ηΒρίΒ^Χηοε τον Χνγον• at ge- 
reretur vel corpus ambiret, haee alia ecriptoris eiaedem verba deciarant 
1. 3: χλαμ/ν$<χ 'ήϋΟ^μένος άατ9ΐοτέρ(χν ηΒρϊ τον Sb^iov ώμΌ» suporov- 
fteyijy, χαΐ άφίΒίάαν ίλίυϋ'έραν τψβ χΒίρα %ατά το ηόρηημα, ubi Tero 
ταμηαρίοΌ yice τατβκάριον ¥el ταρβάριορ legendum putat Meursioa 
nulio anctorey nogatar• 

lamus in Codino Gonfandit margaritas cam margdUs^ et id quod 
ex margeliis constat, cumillo qaod constat exmargaritis, cum tamen 
haud exigao discrijiime distent nam margella significat 1) coralliiiin 
lapidem, 2) florem sea herbam anagaUidem^ qoae rubore coralliiuD 
mentitar. Gallice morgdline sea morgeUina , qaasi morsus gallinae• 
Aegioeta %οραλλΙα¥ appellat S) id qaod florem et lapidem corallium 
imitatur. 4) onmis generis pretiosa et discoloria assamenta vestibas 
guperaddi solita. lUf^iXliov saepe idem significat quod margella, 
aliquando margeUiam est fimbria seu Kmbns ex margella sea corallio. 
Moschopuliis: Aiofux το an ακοου τίνος ίκνεταμένον xckI otovel 
ορίξον avrof ως το κοινώς λε/ομενον μ,αργίΐίιον. λωματιοι^, por- 
mdajmbria^ parmu limbus seu limhului, porro a Χώμα το λωμά- 
tiov natam videtur Grennamcnm som iauniy fmbria^ Xin S mutato. 
BalsamoQ ad 27 canonem Trallaniim: άΧΧά τά noXvxu,ii χρυαον-' 
φαντα ίηιβΧ,τ^μΛηα τά δημοτιχώς λΒγόμενίχ μαογέΧλι<Χ9 γράμ,ματα 
χαΐ άντίπανα, »α\ τά ίκίίογχύΧηςπορφυρίξοντα ίμάτια.^ grammaia 
et cauipanay qnasi panni pannis opposid , et purpurea vestimenta, puto 
legendum γάμμαχα pro γράμματα : nam veties gammatae notae sunt 
apad Graecos, et in BaLsamonis meleta de Patriarcharam privile^is 
habes ΰτιχάρίον διά γαμμάτων. idem Balsamon ad canonem 16 con- 
dlii septimi, quod est secnndam Nicaenum, ούτε τινά ίτερόχροα 
ίηφΧ'ήματα προαετΙ&$ααν Ιν τοις αχροις των Ιματίων ήγουν μ,αρ- 
γέΧΧια• nbi doctissimas vir Gentianiis Hervetus ad marginem notat: 
μαρ/ελια (sic enim scribit) puto dictum e$se α Graecisj eorrvpta di- 
ctionef qnasi marginalia. Gui coniecturae quid verisimilitudinem con- 
ciliet, nihil yideo praeter nonunam qaandam similitadinem.. et quia 
in margellis et margellus versamar, Cedreni Ipcnm in Midliaele 
Stratiotico imperatore adscribamus et explioejnus. τό τε γάρ λεγόμε* 
νον ΰτρατηγιον άνακα&αίρεαϋ'αι ίχίΧευαε^ καΐ τάς των svoutcJv 
κεφάλας α»ίπε6ϋ•αι, μη διά γραμμάτων ως ννν^ αλλά διά μαργεΧ" 
λογράμμων ο&ονίων Ικ βύαύου πορφύρας Ιξρφααμένων^ iussit 
(idem Stratioticiie) expurgan itrategium etc. et eapita civitm tegi 



ΙΝ CODINI CAP. ΠΙ. 225 

nm Uttfafis pdetV, td nunc moris ett, ted margdlafimMaiit linleis ex 
bysso purpurea iexU». quem lociim interpres Cedreni se non capere 
ingenue confitetur et sane difficilis est ; quem planiorem reddit iUa 
Meursii emendatio, μαργελλογράμμων pro μεγαλογράμμων. ego Ρ 195 
libenter pro διά γραμμάτων legerem διά γαμμάτωνζ nam ut vestes 
olim gammaiaey sic et tegumenta capitis gammata {msse videntur. 
fateor tamen et hic et alibi forsan retinen posse γράμματα pro γαμ-- 
ματα, cum etiam aliae literae , praesertim Jj vestibus assui solerenf| 
ut planuin fit ex imperatorum tribus imagmibus^ qtiae Nicephoro 
Gregorae praeponuntur. 

p• 13 T. 11. a margine^ dictione Latina, μαργίλλιον deriraiit Oraed, 
nec corallii pretiaoi vel margellinae Tenuetatem attendunt (prout Meur- 
siiu, et qui euni execribuiity cominuiiecaatur) , ut ea Toce vettis Itfnfttiin 
et aMMfneiituiii quodconque ditcolor vei auro textam, panao superaddi- 
tum « exprimant. id ipeaeaiet a Gfeteero poet Meunimn eucriptae au- 
ctoritates evincuat. 

ihid, κάλτξαι caligae, ex Latino calceut mag^ qaam cdiga• 
et snmituT hic non pro caUeissed pro hraccU: nam calcei iam sequun- 
tur. caiigae tam^u nomen etiam caicenm militarem significat. hinc 
βονλή τίαλίγων^ smattu adiganmi seu caligatus, apud Dionem 1. 48) 
scomma in senatiim ^ quod caligis sive calceis militaribus uteretur. 
sic caliga stmiitur ab interprete nostro Act 12: catcea te ccdigas 
tuas, Graece if»odi;()Ci;t τάαανδάλιά <Tov, subliga sandalia tua, 

ihid, nasqnam calceus Latimie, vix eaUga itein Latina, imo cer* 
tieauDe Italoram cahe Tocem ^άλτξαι Graecis dedere. nec hraccas ita-» 
que, miniis ealeem^ sed vel eaiiga» ad soram usque ascendentes τβΐ in- 
tegras oiareas significat. ueus loqueiuu rojMuitior eeneani allaturo probat, 
connromntque in vulgaribue lexide Hieronymus Germanne et Simoo Portius, 
qui licet τιάρτζαι coiDmuniori pronaotiationi calafflum exaequaotes seri- 
bant (sabttitutint enim hodierni ρ vice λ , et ηρ^εν , non ηJiJ^'kv , άρμυ^ 
ρόν^ non άλμυρόν proferiint) , usui tamen et sensui reddUa, hic Latina 
voce tibialiaf ilie Italica ealze^ calcettey euie calculie attestaotur. 

ib. V. 12. ίίβολέα] vocabulam hoc aliquoties apud Codinum 
legitur. AijSoXiog idem quod διπλούς, pro quo veteres δίβολος^ ut 
δ ίβολος χλαίνα, loniiis, διβολία υποδήματα y biUces calcei et διβο^ 
Χίος Ulix^ id est amaius bkolore licio. sed tu dic διβολέος^ 8e\^<δι- 
βολέα^ qaoties apud Codinuin occurrit, nM aliud esse quain Η- 
color seu duplicU coloru. 

ibid. διβοΧία quoties occnrret apud Codinum» oon uno modo 
intellige, sed bicolorem Teetem v. g. ooius pars media coloris uniae, al- 
teriiu est altera, qualeni plerumqoe scabini arbiuni genint in GalHis: 
vel cuius panniM exterior huius, Bubdactue alterios est coiorie; vel quae 
demum in versicoloree taeniae est eecta, et ex eis faeciata et contexta, 
pro Helyedortim more. 

i5i({• χρώματος o|io^,id est,rtt6entt««imi,inqait lunius: o|v «nim 
vim intendendi habet lunc in codice est oxyblatta, pu/rpura exquin" 
tiinis himinis, 

Codin. CuropaM. de Qffic* 15 



22β GRETSERI ΕΤ GOARI COMMENTARIUS 

. ρ. 13 ▼• 12. ηαπι caeeutiimt luniue et sequaces, qui diecrimen into cotores 
ponere nequeant? alios eet enim purpureus vel ut commentariam ecribit 
rub.enii88imu9 color, alias violaeeu», ad baphionim tribunal catteaoi re- 
fero. illi si Tulgari Graecorum lingua gententiam enuntient, primum xox- 
%ΐΨον^ secimdani οξρ eaacient Tocaadom; euffragabuQtiirqiie Hieronymae 
Germaoas et Simon Portius in lexicii Graecobarbaris. decipit itaqae 
Ιοηϋ teetiffloiiium a GreUero probatum, obi ait: το οξύ mm tntendm^ 
habet. 

ib, v« 14. μονζάχιον est tMiatcum^ musiOum (ψακ erant ergo calcei 
isti p^cti quasi de musivo, quia punctulis versicoloribus interstincti 
erant. recentiores Graeci μ,ουαι,ονν %αί Sia μ,ονύίων καΐΐωπίζύν di- 
cunt et ut hic habes νποδημανα μουξάχια, sic apud TrebeUiuin 
Pollionem in Tetr. lan. est corona picturata de museo• 

ihid. ΈΒΛτνΛ teeeellator Meoreiae, qni nmsivo opere calceoe^ af- 
fabre compoeitos Tendit at non oompositosy inquiet aliuSi sed^ pictoa 
qaaai de ηινβίνο, ceu ponctulie versicoloribus interatiiietoe• rectioe oiii- 
nino fictoe dixjeeet. quid igitur υποδήματα μονξάηύί^ ^βοαβ Sarace- 
md calceamenti, cuias usus a Graecis peregriooe moree facile imitantibas 
erat iam Codini tempore in curiam Cr invectus, crepidisqne tibialium 
more ceu leiior ac moUior cothurnue eolet immitti. 

ib, V. 15• πτεζνίΰτηρίων] forte legendum 7eτεQV^(itηQωVf a 
recto πηρνίΰτηρ, 

ητερνΐ6τ7ΐρ£€ί}ν'] redaenda lectio, nec ^τεονιστήρων eubetitaenda : 
gaudent eniin Graeci neatrie htdosmodi a maeculioia deriratu• eic di«• 
cunt qfoiviitis-^ φοινίιαα^ χείρες et χέρια ^ πόδες et πόδια etc. 

ib• V. 16. sella equi sive ephippiam (v. MearsiunL Goar.); 
Ιδρομάχιον^ et tegmen sudori cavendo et ab equis arcendo. 

p. 14 T. 2. cur Meanios etragulam ephippio gobetratam ad prohiben- 
dam equt eadorein το ίδρομάχιον exponat, non Tideo: qui naoiaae de- 
{Hctae m ea effaUoesent aqailae? clarius certe nitent iu aliis e sellapen- 
dentibue ornanientie, qi^ie propius «> ezfiadantem equum attinguiit et eiae 
extergunt sudorem. 

Margellium hic est segmentum diversi coloris, sellae ante et 
retro insertuni. errat lanius, cum verba ista %ai εΙς τά τίούαρα 
μίρη iseitmgit a proxime antecedentibus ; itaqae vertit, vei potius 
pervertit^ ad quattuor vero latera iagnuUis sudatorii habem diam textwn 
β margimtis ante et pone etc. 

p. 14 V. 4. κοπριτόρίον] vox mere Latina, coopertonum. Pli- 
nias cooperculum dixit. errat lunius , qui χοττρ^τονριον edidit vertit- 
qne postilenam, viridocti, inquit Glossanum, pittarunt κοπριτουρΜΡ 
esse Graecamvocemy ηαρά της κόπρου χαΐ ουράς y sed analogia repu" 
gHat : tunc enim κοπρίουριον foret. Haque non e*t quod fimocaudium 
irUerpretentuT et poitUenam esse dicant. haec spicula in laniam directe 
directa sunt , a professore Leidensi in professorem olim Leidensem. 

Mearauff eoopertoHum ^ et ex Plinio coopereulum LatiQe reddidit 
Latioe magis fluntoii ac Graece diziieet ephippiarium stragulum. 

iUd. ffxaXet] doobne a Mearsio yocie andXag notade seneibo•, eca- 
la$ Biiiunuii et ηοοάϋε, tertiu itapedU tam ex praMeati tma ex alio 



ΙΝ CODINI CAP. ΙΙί. 227 

Leoms Grammatici looo addendae: τον 9od6g %^ατη9ένχος ίν r^ ϋπάλψ 
^QOfi&slg ο tnvog, * 

ρ. 14 V. 5 γ,^φαΧα^ίοί sive χεφάλο^ον ireni paxs, qiifte auribn» 
circnmdatar, quae aurea, dicebatur veteribus Latinis^ teste Festo, 
ab aure utiqae, non ab auro, sicut pars inferior ireni dicitor orea 
ab ore. 

tfttcL Menrsiae: fteni pars quae auribM eireumdatur^ clariue , 
ego: frontaU τβΐ copiatrum. pari ▼erbomcripfllt j^rius Nicetas in Ma- 
naele 1. 5: η^^ομΒτωηίδιον• aL•* ην oqaVy inquit lile, των ΐηηων avr 
των διαβήματα μασχαλίύτήρας nqotpaivovxcav ^ χαΐ ηίίθ%Βψύνων προ- 
μηωπίδια %al nQO0TeQv{$ujc την βλημάτων ί^νματα, alia lod eiuedem 
yolgarin lectio: τά aXoya αυτών αρματωμένα μετά %Βφαλαρέων ital 
ααγιαμάτφν Χωρι-καινών, Ια eandem mentem ueorpaverat Sijnocatta XC' 
φαλαρον: %οαμΒΪται μ\ν tnnog %εφαΙάροις τ8 %αΙ ^ώρηξι, 

tb, ν. 6• απτιώ^ηταί φο^οϋντα• mendum manifestum. sed qu<h* 
modo emendandam? num legendiim φόντα? ita aliquando suspicabar, 
praesertim cum infra^ ubi de pileo et insignibus magni interpretis 
agitur, lunius ediderit φοΰταν έρνΟ'ράν : in summitate habet exiguam 
pupam rubram. in indice interpretatur lunius ρuelL•m. quae iectio 
e6am applicanda videtiir iUi loco c. 5: μετά των φορσυντων. lu- 
nius cum equis agminaliitis j et in indice τα φορονντα equi agminalet.^ 
at qmd si ethic φόντων? cum cmamentts et phaleris? accedit Glos- 
earium Isidori, cui ornamenta camelorum et phalerae sunt buda^ 
exiguo sane a vocabulo phuta discnmine. sed legendum et hic et 
aliBi τοΰφα (idem τά τονφια seu τονφία,) est autem τοϋφα parvulim 
flammulum• Mauricius Strateg. 2 2: καα^Ιδας ίχοναας τονφΙα μι* 
κράφ idem: μιχρά τονφΙα χατα των όπιΰΰ'ελίνων καϊ άντελίνων 
τώνΐππων• idem: τονφία εΙς τάς oicia^BXivag τέΰΰαρα. eadem ferme 
Leo imperator Constitut 6, ubi praeterea requirit χορνφάδην τον 
ΐηπον τονφΐν (sic enim iegendum esse patet ex Mauricio apud Ri 
galtium v. τονφιά) in vertice equi flammulam ^ alteram νπογένειον, Ρ 19G 
sub mente, ex his facile erit vertere et explicare loca Codini: nam is ^ 
qnem prae manibus habemus , sic reddi debet , in fronfe ad auream 
freni pendet iupha $€U flammula. et ilie alter, pro φορονντων^ μετά 
των τονφών^ cumfiammtdis et aliis omamentu equettribus» valeat Iu~ 
nius cnm suis equis agminalihus* tertio loco similiter medidnam fa- 
cies, si substituas μικράν τονφαν Ιρν&ράν, exiguam tupham seu 
parvulam flammtdam purputeam^ laniumqae cum sua paxva pupa et 
puella facessere iubeas. 

Sollicitat Rigaltius alium locum Curopalatae nostri c. 17 , ubi 
bis τονβια editur et legitur. mallet ipse τονφια, reclamat Glossarium 
makj inquiens, τονφία et τονφίων hoc loco ratittiere tentant viri 
doetij id est Bigaltius; in qao iadicio Glossarii libenter acquiesco. 

ih,Y,6. τονφα bMb, hominis, alia eqai. illa iiara est et capitU 
▼elamen, haec apex^ seriea paiUculay crista plumatilii vel gemmea. de 
prima Zonaraa in BaeUio Porphyrogenito : τιάρα ταινιω^έΐς ^ορ^'ία ,^ ην 
τονφαν %αλει 6 δημώδης χοί] ηολν^ αν&ρωηος , τνφον > οϊμαι , ώνο- 



228 GRETSERI ET GOABI COM31ENTARIUS 

μαβμίρτιρ άς τητνφοβ&βα Λοίύΰβαρ το^ς xtnttfw άρα9θίψΙψθ9ς. Leo 
GraniBaticiu : insatv ή ZQ^^ τονφα 'loOetiPutwOO τον Ι^γομέψον Jtw- 
γον&τέω^* de feciuida lUgaltjas: «οοφ^ον Ιόφος. IKaoa Poctkis: ά9^Ί§ 
«οίοφβντ, ψΌνρτα^ pamuemla^ apex. idcai Ten» Moni teBee, eire τον- 
q>ey ήτβ tpovyxav Td φον^α^ dicai; coiiui tecte• eont ▼ariae lectiooeSy 
taa noftrae eo qaem tractamnf leco, tiui InmaBae a GreCiano L 2 Comn. 
c. 4 dtatae. 

p. 14 ▼. 6. ficra φοιν/χων] am, ramii palmae^ mqmt Imiiiis, 
hoc est, segmenta inspersa habebat effoniiata instar ramomjn palmae. 
Ift. ▼• 7. «όμνακηιτ noiItuB gvaaaaB eondpe, geaBUi ncnipe loca- 
lentioren, qna Telut e tnmeo panwievlae, φoι9tw£$a9 rani prodeniit• 
ϋόμβος sWe ηόμπος nodum rel gflofrtiliiiv eooat, χομηωνω glmbmlom 
eommitto velat in fiboUe. ηομηολόγι gUfMana» wcrim eft, preeone 
coroaa. «ofijrioffi^ glohnU €ommaM»wnu 

ib• V. 9. Wyra seu τΜα a Latioo tenfontuii est, et hoc a 
ieniio. τοχ in Tacticis Leonis freqaens, etsl aatem certmn est τέντιτν 
esee alicubi tentoriuniy an tamen hic sitj anceps sententiae haereo. 
quid enim lioc loco teatoriuM^ ubi de pileis vestita et omata eqaestri 
offidaliom palatinomm agitur? ego adinodum inclmo ut per τένταν 
sea τίνδαν intelligatiir id qnod Germaiii vocant den sattdbogmy a 
tenendo; qiiia eqaes partem iUam prommentioreiii ephippii maiiibiis 
teneresolet si qiiis tamen in tentorio persistere velit, cam eo absit 
nt pugnem. Iimius vertit tholuKL• 

τέντα ieniorium est iodubie; nec modo Testes et pileam, sed et 
coiicta despotae iosignia connexaqne dignitati symbola textas eoar- 
rat. Nicetae in Manaele L 8: ϋ%ηνήν Ιγααφίίως δΐίχτέμ,νει, alu lectio 
ϋχίξει τηρ τίνταν έγτιαρσίως, idem in loanne Comneno : τάς τέντας 
α'ύζων iisi ί'ατηααν• ab hU diyerea Rigaitiae. 

Md* αετάτνονλα^ id est desoL Graeconwk recentiorum est ία•- 
fninatio πονλος et πονλον et πώλος, nihtl praeterea stgnificans^ inqoit 
luniiis: sic ex nomine άρχων fit αρχοντόπουλο g, ex nomine παις παι- 
δόπovL•ς9 ex αύ^έντης αύ&εντόπονλος , ex Τούρκος Τονρκόπον- 
λος^ ex Francus Francopulus etc. etsi autem verum sit terminationeiii 
btam plerumque nihil significationi addere, interduin tamen videtur 
habere vim miiiuendi, iit in αρχοντοπονλον ^ quando pueriim seu 
ephebam honorarium significat; qua notione saepe occurrit apud 
Codinum: non eniin tanc significat prinapem seu virum prinuxriumy 
ut simplex vocabuluni άρχων ^ sed puenim, et quidem aa%miij qui 
sine ullo pileo vel capitis tegumento in palatio versatiir. apud non- 
nallos Gennanos Peter (Peirw*)est P€iermann\ ubi adjectio illa mann 
nihil penitus ad significationein adiicit, qiiia idem prorsus est quod 
PeUr, forte autem legendum αετόπουλων γέμουβα έρυ^ρών^ 

ibid, Tocis πώλος adniiniculo nonnullie diminutivie formandis uton- 
tor bodierni, in locnm ω eabetiCuta ov diphthongo, ut nuper in Toce 
πτερνιστόλονρον yice πτερνιστόλωρον animadvertere fae fuit• sic κοαη- 
τόπουλον Cedrenue, ώρολογόπουλον doctlssimue Ailatiue, άρχοντόπου- 
λον ia sequentibae Codinas ecripsere, ut filioa comitisy exiguum et com- 
pendiosum diumale, puerum nobilem exprimerent. 

16. T. 12« έπϊ %εφαλης hi νέος ων] vide capitae sequeatie notam 
priiaaoi. 



ΙΝ CODINI CAP. HI. 229 

ρ. 14 ν. 13. xa/3aU»H€v^, τοχ a Latino cabaUw ficta, irequeiLs 
in hoc opere. additnr explicatio^ ηως ΐππ&ύ'υ, quales barbaramm 
dictionuiii explicationes multae occarrunt in Codino ; ut paulo ante 
τίάμπος ηως πεδίον• nec sdo nnm sint ab auctore an a tibrariis. ^ω^ 
recentioris Graeciae flosculiis est, pro ij. primis verbis huius Dumeri 
forte aptior eciiptara esset: πεζεύπ 6 δεαηότης^ iv φ Sv τόπφ 
η^οιηάξΒΐ τοντο ο ficcciXivg» 

ib, ν. 16• ΰχαράνικον] lanius paKam vertit vel laxam et fluen^ 
tem togam; eiiuique vocabuli natalia ab Assyriis repetit. ego nomen 
Graecum retinendum censeo, tam hic quam alibi, tam in his qnam 
in aliis id genus vocabolis, quando nalinm Latinum sappetit quod 
vim satis exprimat. forte scaraiiicum est a Sarra^ hoc est Tyro. 
Sidonius 8 6: Sarram ebriafucis, ubi Savaro: Saxranxs^ id est Ty- 
His: Tynis enim insulaprius Sarra dicta. Servius et Festi £pitoma- 
etes. unde Sarramum oetrum VirgUio. eed en fulmen a Glossario 
Graecob. apud Codinim maie semper ϋκαράν^ον legitur: re$Utue ubi" 
fue αχαράμαγηον. obtemperarein, nisi consensus mss codicum me 
retraheret: nam neque lunius in suis tieque ego in Bavaricis et 
Laatheriano hoc ΰκαράμξχγχον reperimus. uterque Bavaricus prae- 
fert qnidem cxa^aviovj facili lapsu librarii » omittentis: sed quid 
€καρύνιον ad ακαράμαγχον ? 

ϋΐίαράνι%ον} com de lllo frequentior occnrret senno, commodias 
infra dedarabitar. yide interim tertiam ab hac notam, cui titalas %αβ- 
ράδιον, 

ibid, χρν0θχοϊίΐ6ν] eensam percipe; nec ilHtum modo, sed et auro 
solido conflatls monilibus asseres circamfasujD et distinctum despotae σκα- 
ράνιαον: λιϋ•άρια namquey qui non uniones sed lapUli sont pretiosi, non* 
niei opere solide concreto, cuiiis χρυσοχόος est auctor, includi poeeunt 
et detineri, ac demam externae vesti, qaalie mtaQoiviiiov eet, per Taria 
spatia respergi et coMni. Sandionyeiacoe codex palmarem limbum gem- 
noB et lapiilis, ut apparet, vadum eioe veati appingit. 

ihid. λιθάρια] yide degenerantes in barbariem vocee has, ΐΛ^άρια^ 
μαργαριτάρια y et, de quibus naper, ;|^(χΑ(νάρ(θί. paucae sunt ex immen- 
aO| qaem tumet recenseas, niioiero. 

ih. V. 17. Οίαββάδιον] scribitur etiam «αββάδης^ χαββαδίκιον^ 
«αββάδ^ν• luniue mterpretatur tunicam honoratam et puram, sed 
Graecum retineamus. Glossariiini, v. χάμβα, dicit καββάδιον esse 
diminutivnin a κάμβα vel χάββα : utrumque enim Graecis nmirpari, 
sicut μαμπάριον^ et μαππάριον^ ταμπάριον et ταηπάριον^ forte 
tandem existet qui a Cabbade rege Persarum originem tov καββαδίον 
petat, cum scaranicum cabbadium et phaceolium ab Assyriis ad Grae- 
cos venerint, ut infra ex Codino discemus c. 6* probabile est formari 
καββ&δίον aLatino cappa, infra quid sit χαββάδίον explicatur ad- 
dita hac exegesi χαββάζίον ηως το Ιηάνω ϊνδνμα πάντων^ 

Occurret nonnunqaam uao β miaatiim, %αβάδιον^ vel etiam ex- 
trema syllaba pro cornipto loquendi usa trancatum, 'Μίβάδι. quid eit 
exponit Portiue in Lexico: χαβάδι χηβεννα^ νήβ^νος^ αάγος» du- 
pUGei& in familiari eermone obeervavi tunicani, iDteriorem et exterAam. 



230 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

illa brerior est et nira• lambit, finibm cac«t et plidfl, globit «a mole 
conspicuis coUigator ad imaa osqae pectiUy ooipas adstrUi^, et zona 
pinedngitar , sob qna craram motoe lifliboe oris iDterioribuft aesntos et 
Kubdactos maoifestat. haec (qoae «χαραηχον eet) longior ad taloe de- 
fliiit, aperta geritor et dognlo lyben, nnnoea non eet piiore licet am- 
piior; onde et latioribiu rectiaqne maniGis, si expandatar, cnide formani 
exhibet: qna ie caaea sacerdotoiD iaiiicain, cea Μΐ»ίοιηιιι et procenun 
propriam , laodat 8imeoD TbeMaloiiicae epUcopos lib. de Saora: αταν^(θϋ 
δε τνηον ί%ί%Βΐ τφ μι^ι %αί roig μανιαίοις, ταντα ουν τά ίμύτΐΛ 
%οινά ηάϋΐγ %αί ως φοϋΐν^ 1% θα<τι1ιχή[ς dmQtag^ $lg τιμψ^ Uqmwrq^ 
Sti χαΐ σΌγηλητι%οϊ ταϋτα ίνδνονχαι• primani qoae inilitee decet lan- 
dat Tzetzes Cbilkid. 2: ίσ^μΛ iwάL•o9f ctQutimtnp το ΒΪμα^ SnsQ 
%αράδης Xiystcci άπο Καβάδον IHqcov, τετοιη in eabadem bonc Ro- 
nanDiD eagiim degeDerasae aatamo• ab Aesyriie ad curiam CP transnue 
acribet aactor inferiaa e. 6 ad calcem; quod de externo, cea a Romanis 
luibiu aUeoo, dictom labene amplector: a eappa Tero (qaftd aln οοπιαύ- 
niecuntiir), barbara LatiiioniiD voce Dniicopatom, a fomia nqiudeiii abhor- 
rety ne riiiim moyeat, doUiu affiimet. 

Καββάδίον despotae est οξν. nt intelligas qaid sit color o^^, 
Ρ 197 andi quid Casanbonns ex Timiebo scribat ad illad TrebeUii PoUioms : 
chlamydes veri lumims UmbaUu duoi» lumen Ώοα est coloris nomen, 
sed afifectus , qni eeqaitar colores inten^ores. purporam veri lainiiiis 
appeilat clarvm Lampridius in Diadumeno, in Alexandro Severo 
cLarUnmam. Vopiscos in Carino lumen pnipurae eleganti verbo 
expreseit, ciim lineaM mcantes purpura diiit Graed qui pimus locati 
eunt, veri InniiBis colores dicunt όξεϊς^ posterior aetas αΐη^ινονς• 
unde obtinalt ut αληθινά appellarentar omnia parpurea propter prae- 
etantiain sacri maricis. apud Balsamonem in Photianam Nomocano- 
neiii habes αΐηΰ^νά υποδήματα , calceamerUa purpurea et veri lumi^ 
niif de quibus etiam Conppus laud. lustini 2 104. 

p. 14 ▼. 17. iteram falio veri luminis sWe splendidi»imi nh&ri$ fbeo 
dictiu ^fvsiafiicitar. itane οηιιβ duarnm dictionam, qaas^fparticala dbiunctiTa 
dMcriminat, colligitiir eensosl qui pertinacius aseenierit, colores ipsos 
iDepiciat. io bs Tiliani liinine imperatoria effigies nibram ostentat ve- 
stimeotiioi, in Sandionysiaco violaceum. utrobique einsdein est prindpia, 
ManuelU niiniraiii: τίοΐαεβαιη itaque aicut et porpareain eibi auumit im- 
perator. at despotae, de qoo sermo, et imperatoris communie est caba- 
die ornatas, το ξονχον αύτου ωαπε^ χαΐ το βασιλιτιόρχ ita nnper aa- 
ctor. loanms collegfie praeter baec effigiee, sicnt et paterna Manuelis 
imperatoffii, coi astat, violaceam yeetem ostentat in laudato S. Dionysii 
1D8. ergo despotae ηαββάδιον 6ξύ η iqvd-qov: eabadeg, inqaam, νίο- 
laceu» aut purpureus, 

tfr. T. 19. τον KaiaaQog iiel των εορτών ζητείται] reperitiir ille 
Caeearie habitos a Barda in publico eolemnique processa ad eccleeiam 
die festo geetatoe apud Leonem Grammaticuai in Michaele Theophili F: 
Βάρδα δΐ τον Kaloaqoq iv τ^ ηροεΧενσει διερχομένον μετά <τχοίρα> 
μαγγίον όξεος. est rero απαραμάγγιον tnnica Persica auro intezta, ea- 
dem cuin ecaraoico, de quo inferias auctor. suggerit propterea Caesari 
eidem Philotheus amicue: avqiov ^ ω δέαποτα, ηεριβαλον τον χρνσο- 
ηεροπίόν αον χιτωνίαηον, xorl δφϋ'ητι τοΐς ix^Qoig σον,' άπο ηροαω^ 
ηον αον φεύξονται. τον '^lCov δΐ άνατείλαντος ΐηπφ ίηιβάς ηαρεγί- 
νετο «Qos την 'ϋόρτην τον βαΰίΧεως μετά ατολης λαμπρας, Yoceoi χόρνί] 
tentorittffl hic iadicare deinonetrabimiu alibi. 



m coDna CAP. ra. 23 1 

froirtSj qni et άν^ζάίελφοι et τνι^αιχά^ίΧφο» , Graed vocnot γαμβρούς, 
monitue semel eexoenta reperiet apod eorum historieos et iiirieconeultos 
teetimonia. 

p. 15 v. 1. xQvaoyiOHHivu] anro niminim rubroque eerico distincta, 
sire simul texta siye acu pingente addita. 

ihid, nota craces in plleis generoram imperatoriorum , et qui- 
dem noa ex qualictmque materia sed ex margaritis confectas. ut 
placet hic mos nostris stauromachis? 

Gruces quin^ue drciter gemmis conflatas» et ad circuli (qjualis 
est Gallorum oomitum) caput ambientie quattaor partes, frontem Diouraai, 
ntramqae aurem et occiput, drcoinpositas. 

ib. Ύ, 2. γόρονς] taeniam intelUge frontem drciimdngent«m , nuper 
drcnlum dictam, et cnrae pilei iunctaoiy sive illi penitue agglutinetur, siye 
ex parte superiori nonnihil dissideat; quam propterea Gregorasl. 5 wxra 
την %άχω καΙ %οίλην έηιφάνειαν Ην%λ£ο%ον xqvoosidia vocat. vide 
notam ia seqtteiui capat ad p. 19 τ. 3. , 

t6• T. 7. i^QaPEcci] nec caeraleiu nec vmdis est ήεράν$ος color, sed 
mediue, qui eoDviridU et porri folio siuiiliji, prasinus et glaucus. oert de 
mer, ita me qsus et com baphiariis Graeds colioquiQm edocnit hinc 
quia ia utrumque decUoat, scribit ano loco SimoD Portius: glawsu$ 
TCQUaivosj γλαν%6ς^ ία alio ysQaviog (corropta pronuntiatio eet, rjsifa' 
vsog vice) χνανέος^ γΐαν^όςι eaesiuSy cy aneus^ venetus cohr. de giauco 
et caeeio colore ulvae salidque persiiniU Antonias Tbylesius Lazara Baiflo 
adiunctus; de TenetOy quem Hispanice verde de la mar exponit, Cale- 
pinue. 

ib. v. 8• τιμήσας αεβαατοκράτορας] de quo ipse Cantacuzeoiia 4 5. 

ib, ▼. 10. έχοντα άετονς ανρμα/ϋίΐνους] talem depingit Gregoras 4 1, 
ia ctuus χνοίφτοΓβ asdiXoig «al χρν^ονφεις ένηρμόξοννο αετοί, 

ib• ▼. 11. εΙς αέρα %6%%ινον] ita u( in plano seu scQtalo rabeo an- 
reae d^ictae forent aquiiae, quae deincepe glande calceis assQerentur; 
et dictio αήρ idem bic indicet quod in soperioribua κάμπος ηως πε81ον^ 
paimi yersicoloribus fignrie ineigniti planities , le fonda d''une broderie ou 
d^une estoffe ά ramage^ a figura m umbonem desinente penitue dUtincta. 

16. V. 12. lunius κώνος , ego ομοίως ex duobus Bavarids codi- 
dbus; quae scriptura germana est. 

ib. V. 15. xaQtaQtoVf χαρτίον 9cutulum quadratum. lanius 
vertit qmdrancu tesserasy aitque corruptum ex ItaKco et Gallico 
quariieri. 

χαρτάρια teuiula poeee dici probo , quadrata iugiter infitior. χαρτά- 
Qiov enim braetea est, Ιαηΰηα, scuiulum qaacunque figora conforma- 
tum, alteri rd ornatas ergo superponendum, 

Chartae pltanbeae apud Anastasium in Sergio et Gregorio III sunt 
tegulae pliiiubeae, quibus aedifida tecta. itaque nihil ad χαρτάριον 
et χαρτίον nostrum facere videntur. mox lego cum cod. Boico di&- 
iunctim μετά (αφην> in alt^o est ίιcίτctγρaqyηv. forte bic etiam 
disiunctim Kceva γραφην scribendum erit, si forte cui magis placeat 
γραψη quam ^αφη» 

ibid. «ara ξαφήν] lectio tot' in exemplaribas inter se collatie reperta 
retinenda : suturis naoique velut deformltateoi eecum fereotibae ornatus 
addi coneaevit 



232 GRETSERI ET 6QARI COMMENTARIUS 



p. 15 ▼• 16. xitifaatvlMf] Tid^nr eu» avgiiitie• et onMtiii• aHonod 
fastigioni, ad aliaoain aaiae palatii partem iquattaor ooliuiiua in 8Qblinie 
erectoniy ad qnoa» qoi equitee anlaiii ex pnTikgio peoetrare poterant, 
equU in terram μ demittere r^giae maiestatu colendae eratia oompelle- 
bantiir• 

ib, T. 18• lege πεξευα %α*ΒΪόΒ χατ άναΐογίαν τον τόττον 
xttQcOxvlov• ambulat et illac ob Tationem propter qaam ad Tetra- 
styium ambulat; niiniriiiii ob honorem imperatoris ^ qui illic prae- 
sensest 

p. l6 T. 2. τον %οκψτοφτο «αΐ xo9 tnavm mttnlov\ epUpplarifiiB 
etragoliim et aBod snpeniu tegomeii snnt direna, qood unuin nempe ma- 
vaa altero, vd αααιη pads tempore eit oraamentiimi aliod in belio eit 
equi mQniinen• 

t(• T. 4. 9Τ«£ίΒ^η] id est, «• terrem ej tqito detSIHf «t pedes ioeedat• 

t'6• V. 13. αύ^εντόπονΧος] qnainqnam Glossarium interpre- 

tatnr henan minoremy qoasi adiectio illa decerpat aliqmd de signiii- 

catione^ id tamen perpetaum non est^ ut supra ad p. 14 9 nota- 

bamns. 

t^. V. 15. ftoς et ^Sg, pro μοΰ et «ov, siint baibarae Giae- 
dae suaveolentes flosculi. 

Vere nasatas etiam barbarae Graeciae Toces μας et tfuq non μου 
et covy 8ed ήμωρ et ^μύν Tice odorabltar iieurpari. aliie aatem a 
noadnatiTO ίμεις et iesiHg nos et vos casibo• conctie deeeryiant, muti- 
, latieqae ^er aphaeredm ίμας et itfug relinquuntiir ; eimulqne viats 
' τον αν ttamu anomaluin ease plarale ictts quam ι^μ^Γς, ac id«o suaTeo- 
lentes barbarae Graeciae floeoiloe, ηοΐΐο pretii eomm delecta focto, non 
CMe temere proterendoe. 

ib» V. 17. αύ^ίννης dommiif• hinc (xv^bwbiv, αυ^ννευειν^ 
ϋρυ^εντίξειν^ authenticum reddere^ auetoritatem vim et rdbur adderej 
ut vakat tt retict nrniposHU et cai non siint aaditae lustimani jivihenr 
iicae^ quas ipse ve αρα^ , hoc est Novellas, indigitaTit? aadienticae 
ecriptorae sacrae onmiam ore tenmtiir. 

Graed nanc άφίνδης vd αφίντι;^ scribunt et pronimtiaiit, et 
corrupdus adhac efendi. transiit utraque vox ad Turcas: nam illis 
aphendixel efendi in nsu est, teste Leunclavio in Onomastico Mosol- 
mannico. αφένδρα dommL Dousa in Itinerario Cpolitano : rdn Grat' 
cosinterdumvinod^oiuensf nUi Οταβΰοηιοτβπολνχρονιάα^ς, άφενδι 
exclamaveriSf okum et cperam perdidens* hinc (κυ^εντία domiiiatio. 



C Α Ρ ϋ Τ V. 

ρ. 17 τ. 8. το β%ιάδιον] capitis tegimen honoratias et anlae procen- 
bos conceMum σίίΐάάιον vocat auctor cum lure GR p. 186, Nicetas «t- 
Xov et %άλνμμα^ Gregoras %akvntqav. formani hic depingit oltimie lu- 
storiae miae verbis: nnqC ys /κην της Μ κεφαλής ΐίαλνηζρας inl τώρ 
μίν ηρότερον βαβιΐέοίν ξ^Ός τονς μίν χρόνω Λροβεβηηότας ir τοΓβ 
βααιλείοις χρψ^Μ %αλν«τραΐ£ πνραμίδος pikv ίχούΰΜς σχήμα ψ ctiqtr 



ΙΝ CODINI CAP. IV. 233 

«οΓβ d* ίψδνμαϋΐ κοητά ti άψάΧογον $%άατφ άξ(ωμΛ HMtfrietopdpatg^ 
oiroi d* Ιν ηλίΜίοί^ τούτους Hl• ΐίάντας κα^'άπαξ άιίαΧνητοψ i%8vv τηρ 
τιεφβΑοξν. unde cuinlid ephebi aetatem processit, tonc tantum deepotae 
per morem fas eit tecto capite in palatio cerni : puer eniai noniiiei aperto 
vereator, ait anctor capite saperiore: ίπϊ %s<p€Clrjg §τι νέος μίν ων δ 
δεσπότης φορεί Ιν τω ηαΧατίφ ουδέν, pilei deeoriptam a Gregora 
formain dixerat oHm Nicetas Andronici 1. 2 a barbaria aoceptam : ,ηιλορ 
pocQPaQiitov r^ «{φαΧ^ πεψί^έμ,ενος^ Βς εΙς i^v λήγων τινρομίδι εΓχα- 
0το». profHriae tamen et. familiarie ita redditus est, nt non fonna sed 
Diateriae eoloramqiie eins Tarietate senator quilibet et anlicue mmieter 
dignitatem epectandam ocnUs nanifestaret; qaa ratioiie Nicetae idem ia 
Alexlo Manaelis F αυγκλητί'κώς ίξ;οφααμένον της κεφαλής κάλυμμα^ 
pro magwEivm (σ^γνίλτιτνκοί enim Βοη aenatores modo ied et j^receres 
concti dicantiir) et offieiorum varietate vanM eoUnihus et materia di- 
vwsa^ coQiponi ex aesuetadine affinDaTit logothetae pilei descriptioneia 
nota inferior p. 238 ad p. 19 v. 3 exhibebit. 

ρ•17 V. 9. %Χαπωτόν lunius ubiqae vertit squameum, exque Ρ 198 
Arabia et Syria cimabiila accersit. ridicule prorsus, qnia est γοχ 
mere LatiBa, claOatum seu davatw^ nuqa το χλάτνος sive τίλάβος^ 
davus. hiiic χ^αότάαβα et γρυαοιολαβαρικά chsrysodwoa seu auridava, 
dequibus iamsupraadp. 5 v. 8« wridodi^ inqiiit Glossanum^liid est lu- 
nius, ρΛαχΛ e9ievocem Arahumet Syrorum^ quaemereLatinaesty et aliter 
interprdantur ψιαηι debebant qnam benerole transfert ad plures quod 
eolius lunu est! et qaam amice Uc et afibi graYissimos eius lapstts 
tangitl ubique quod lunius delira?it j hoc vki docti fecerant 



ϋΧοΜωτόν] duplex filam anreiim, annm dactfle purumqae, qnaei 
eolidom, aliud ducdle quideniy sed molii tusum et preeeam, serica fila 
drcomTeetit• priimiiD σύρμα eit, or iraUf secundiiffl %Χαηωτ6ν eetae 
drcompositiim « or fil4. 

t*k V. 10. SiKdvtniov f naQ& το δίκη ι passim occmrit apnd 
Codinum. lunias ubique vertit sceptnm iudicicde. potest vox ipsa 
Graeca retineri; potest dicanicium simplidter verti iceptrum, ali- 
quando cum de patriarchis et episcopis sermo est, ut p. 103 v. 
22, rectius redderetur pedum. in Titrcograeda vocatur δεκα^ 
vUtov (nisi sit typograpliictis error) p. 15 , vubi de Gennadio patri- 
archa et imperatore Turcico: ΙδΙαις %tQui 6i6ancsv αντφ δε%ανί•- 
%iov πολλοί; α|ιοι/, rjftoi ^άβδον άργνραν ηερίκεχρυΰωμενην^ 
cSgctlav. in SGripto quodam.Graeco-Barbaro 1. 2 Tarcograeciae vo- 
catur διχανίχη. ποιμαντικήν $άβδον Tocat Gregoras 1. 6. 

ihid, anb της δέϋης α iusUHa vox deducta iastitiae qnoqiie et poteeia- 
tie in alios exercendae eymbolmii qaodcanque signifioat. hoc in reee 
aceptram eet, In pontiiice pedum pastorale, in abbate bacnlae, m 
regio miiiietro calamtie, baeiUas, claya: cnnctis istie exprimendig τοχ δι- 
%ανί%ιον propria est; et Latine redditur commodius virga vel &acitlifg 
quam 9oeptrum» ecribitnr et δε%ανί%ΐύν et δενίϋΐνί%ι dictio a priori tnin- 
cata: non δε%ανί%η, ut barbare Meureias• Simon Portras ^ucaMxl•: (άβ^ 
δος, ράπ,τρον^ βακτηρία y ξνΧον haeuluB, eoneecratiM , inqiiaiii, haculus^ 
qualem cadnoeatores nostri gerebant primitae, de qno Gregorioe Turon. 
7 32; mint Gundohaldus duo9 legatos ad regem eum virgis eoMecratie, 
inxta ritum Francorumy iU Bcilieet uon eotUwgerewtur aS vUoi qualem 



234 GRETSERI ET GOARI COXMENTARIUS 



ctiui gieniiit mmnBetSaf reffu dipifar, pnHionvn mmvmn^ *ppvi- 
ΙΟΓββ elc 

p. 17 T. 11. pro πομβων Ιοηίαβ eodem sensa χομπων. 

%6μβθ9 et %όρδυΙύς ntn^ immi natora differunt, Teliit nodiii ct n- 
sof. ciariii•• calaflw• oodit intecstuicta• Tarus coaipioe;itar fifltii- 
fi« (fiitiiiae Toco €M et singolat caUuu paiies Mdk diTiMS eUdeaqae 
ad imrkcin cpoBeiai): ew «iHrdvlove nceatiofe• Graed Tocant, nodoe 
aatee ηάμβονς sire wpKCvq. Simon Portiiu ia Leiioo GSnecobarbaro 
su>y^vU \%09dvUo9^ napSvXog) %alafUf %άΙαμο£^ δάναξ^ ealemui» ei 
%όμπο9ψ δ§αμ6ς^ «MfMX, %6μpoςy ΰ^οβ, aoiitis, «eniff CMMBMtiira. ex 
caiiHM tanea ad noibim necemUMfine imom alteriiu Tice eubititiil lofi- 
tiae noo iero. hic nihUoniinui, obi ▼aria tribviintiir ntrisqiiey promiflcae 
Bon fniBeoda beaerolui lecior advertet; ac in ot%€ctn%£oig ^ de anibas 
Mrao, ^nod in pootificnm iriatoniiiK|Oe bacaluy spatia «n^a ηονδνΙοΌς^ 
globc• megolos epatia diyi4eiite• κόμβους ab anctoie wocbiM recordabitv. 

ihid. Ιροηοπητύν^ yiee ίγ%οπτύψ , niei tibi iywoximg simBl et lyvo- 
srov laborioioe euUUti et artifieioiae eadaiurae' teasQm degenenms ia 
barbariem vox hoiiofnitog repAeseatat. 

ib. T. 15. t6 tfxo^ccviicor] eoli Geoi^gio Co&io yox nraipata, sofi 
Georgio Coresio nota, hoc pacto mihi expomUir in reecriptie. mie^ciyt- 
%09 TMtimeDti geans cst noa uno panno conliiiiii, nt nec ano colore con- 
epicoi, caiiu ezterior species rabniy taeniadm et per lora diyiea, candi- 
mn interiorem subductam sese Tenoete proferre et Tdat latitantem edo- 
cere permittH; qoa de cansa cimi έσχάρας, eroHaUae piedbus nftalan- 
dii idoneae, fomiam imitetory yel colorem sobtiie rftsidentem ηια^ίξειν 
ebMire cogaty ϋηα^α^ίιιοΌ nomen |H»tiii^ promererL haec iile, qm etiaai 
ignoti exeDplarb Nicetae locam enbiungit: ΈΪχεν ifittrtojr σχίβτόψ μέχ^ι 
των γονάτων» huc ego refero σνοΧάς οωΧτιναηάς eanalietdaiua vette» a 
Cedreno in Tiberio memoratas, de quibae editio Regia non obecure ia 
poeterioribas notii | eodemqoe lod reTocare confldo Andromci άμπΒχόν^ρ 
ig χΧοντον άμφιύχιδή %ατ9ίβαίνονοαν y de^cjua Nicetas ia eodem 1. 2. 
au demam ακαράνικον idem sit quod ο•Λα(^αμάγγι,ον'^ af&rmat Meanioa, 
negat Gretsenia. utrumque amplector: mentem enim illias teoeo, ratioDem 
tainen cam Gretiero exsibiio. qnie enim cam Meareio exemplaria abique 
credat ita corrapta nt €%α^αμαγ)/ίου vice repontum fiierit e%aqavt%ov^ 
piacet mhilooumu iiliaa in hnius degeneraflse prolationem, et «ηιαρα- 
μάγγιον Bardae Caefari a.Leone Grammatico ascriptum a Codino capite 
auperiori α%α(^άνΐΗον Caesarie fuieee yocatoai• Tide notam in capat qam- 
tum 43• de scaramangio LeunclaTiiu iu Onomastico : scaramangium vox 
Periieay quae «ettem plttvtam ngnifleati hoe eei eam ^noe pluuM• amt 
JUbenUB UmpesiatihuB eaeteris «ttpertmtct Bolet, 

ih, ▼. 16. sUoviiUig τον βοαιΧέά] imaginee UDperatoraia rarine in fo- 
rie pontae, in arbibue adoratae, qoam in ade delatae, domesticus ita- 
que ot imperialium exercituum moderator sapremus, et yiva ipsiue, ut 
inferioe exponetur, in caetris imago, ut poteetatie particepe , animi con- 
fcios, facinoram coUega, eucepti ab eo ^ropositi fidelieeimoe et fortusi- 
mue cxeecator, eculptam eiua unaginem in pectore gestaty nt n(fo&alg 
την Βίτιόνα , Herodiani rerbis utor , στεφάνοις %αϊ ^φναις }ίε%οΰμημέ- 
ψην αυτός τ Βνφημήατι %αϊ τους οτρατιώτας^ ά^ιώα^ι γνω^ϊσα», ηαΐ εντ 
ψημησαι. eapropter praefectis dadbue comUibus coronatas principoai 
iiuaguies inter praecipaas iosignium partea in pilU donataa in Imperii No- 
titia, vestibae affixas ante lustini tempora non lego. angdis hic stipataa 
\ideo , quos άρχιβτραγηγονβ reor ob communem Graecorum ommom erga 
coe cultnm. Michaelem enim habent in primo yexillo depictam infra c. 6, 
cidemque Qlim» fcriptore Cedreno, luetinus coiuecrayit accleeiam: utri- 



ΙΝ CODINI CAP. ΠΓ. 235 

qne yero MichaeH et Gabrieli, caeleetle mlBdae priadpibae, Baillias re- 
giam aedem poeuit των άρχιατρατήγων dlctam• de Taeatho, vel ot 
Cedrenus protert Tutiio« Lazoniiii regt ad luetinuni profecto Tbeopha- 
nea: iγημs Tida^og γυναι%α ^Ρωμαίαν «αΙ iyyovov ομον τον άπο 
ϋονροπαλάτον• et infira: nQOXBiQied-BlQ Ταία^Ός βααιλ^νς των Λαξών^ 
q>0Qsa€C6 στέφανον χαΐ xXcmvdcc βαοιλι^ην Sanq^fv αχούσαν τανΧϊν χρν^ 
covvy 1ν φ in κεντητού Βηεχάραητο ^ εΐαών του ρααιίέως Ίονβτίνον^ 
Ηοί στιχάριν ooTtQcv ίχον «ϊουμία χοναα nctl bUOvu τον βασιλέως• 
τα γαρ τξβγγία αντον fovcia ηοαν^ έχοντα μαργαρίτας Περαι%ω οχή- 
μαη, ομοίως rj ξόίνη αντον ην χοναή ^ιά μαργαριτών• caeterum ηο- 
bilioribas aulae CP proceiibue yflioree eccleeiarum in GalliU minietri licet 
noa mihi cengeantur exaequandi, in iia tamen observo bicolorem, de qna 
Dota eequenti, tunicani, διβολέον ο%αράνι%ον^ aancti coiiu ecclesiae mi- 
nistrant Ινοηοπητον είχόνα ίμηροαΟ-εν pectori af&zam, διίΜίνίτΜ,ον tan- 
dem In eorum manibae nodis argenteis calamisque diTersis conepicuuiDy 
axittdiov quoque ab aliis divenum; qnibiu aliud praemiisie similioe non 
irideo. 

p. 17 V. 17. Ικ δεξιών μίντοι} lamns plane penrerse pervertit, 
mutatis angelis in nuntios : quia enim smnmus imaginum hostis erat, 
banc angdomm ijnagiiiibas in scaranico magni domestici gloriam in- 
Tidit; itaque ex angelis nunitios fecit, quasi proxiini ab imperatoria 
dignitate eum honorem sniis nantiis et ut vocant bremgerulis et tabel" 
lariU babuerint, ut eos saa in veste ei&giarent et margaritis exorna- 
rent. observa hic morem addendi vestiinentis non tantum imaginem 
imperatoris, sed et sanctornm angelorum: iino olim vulgo etiam va- 
riorum sanctorum et martjrum effigies suis vestibns appingebant, ut 
ex Asterii Amasei Homilia quadam constat sacris vestibus sacras 
imagines addere usitatbsimum erat ; plurmoa huius rei exempla sup- 
peditat Anastasius in Pontificiim Vitis. in Leone UI : feeit in ecdena 
doctoris mundi b. PauH apouoli tettavela kolosmca alithina quaituory et 
veitetn wper altare alham chrysoclavamy habentemhUtoriam sanctae re«tir- 
rectionis* et aliam vesiem chrysoclavamy habentem hUioriam natmtatis 
dmnini et $t, innocentium. imo et aliam vestem Tytam, habentem histo- 
riqm caeci illuminaii et renareetionem. idem autem tanciisnmut praesul 
fecit in basilica b. Mariae ad praesepe veitem aibam chrytochvoam , Λα- 
bentem historiam sanctae rtsurreciionis, sed d aliam vestem in orbicv^ 
iis chrjsoclavit y habenlem histonas annurUtationis et st. loachin et 
Annae* idem de eodem : in Utulu Pammachtt super altare ss, loannis 
et PauH fedt vettem albam holo$encam , omatam in gyro de fundato^ 
habetUem hittoriam crucifixi ascen$ioms et penteeostes. 

ib. v. 21. Si^oXiov^ de nmili bicolore Dacae tunica eennonem habet 

' Nicetas Andronici 1. 2 : το σώμα Χωπίφ διχρώμω αννεΓχε περί την Ιξνν 

%ϋηαβα£νοντΐ• ί%τοτε dh διαιρουμένφ 9ιχ^. alia lectio pouit φορών 

(ονχον αχιστον i% χρωμάτων δνο• reTocaiida hac nonnafla ex positis 

nota superiore ad p. 17 τ• 15• 

ρ. 18 τ. 6. τα νποδηματα τον ηίχννπεραεβάατου ηίτρινα'] ab Λη- 
dronico Seniore inventa narrat Gregoras 7 28: έτετιμήτιει Bl Ίωάννην 
ί'δ^νς ΗαΙ τφ τον παννηερΰεβάστον άξιώματι^ S ννν τιαί αύτφ διά 
την προς αύτον ατοργην ίνδοξότερον η ηροτερον εϊχε ηοΧΧφ αατεστ'ή' ' 
ϋατο • ένδνμαΰι γαρ χαΐ ηεδίΧοίς αντσυ^ ο«α τον ΐπηον αντον αοΰμεΐ^ 



236 GRETSERIETGOiRICOMMENTARIUS 

ntQ^otg^ Tots «ίπαβί χ^^β^Μ ntxm^unm^ ΐν ζ dumtameaog iv τοΐΐβ 

ρ. 18 ▼. 10. νΛοϋέΧ*θ9] diiuadnu>9 protOTesdarii avrifido opere ^^tr- 
eo%o'iii6v^ Uqaatoqae Tiridi ad pignMatDB metailo Titnia imitaote νπουέ- 
Xi09f ac ideo Tiride nmai ac aareoB χρνβοη^άοίΐρορ» 

ihid. ra ν^οδημίηα αντον ποάαιψα] ^aibae attetftatar Nieetae in 
Alexio Angelo, eidemqoe protoreirtiario tentoruim propriam concedit: οΓ 
paq^aQQi xo 9v%tuff9Xa*tnjv ϋτι^τενμα τν του nqano^&itiaqCov Ίωάν^ 
vov σ%ην§ φίνγον kciKUtiXixpov , ώς %αϊ τούτον ^qvfiffitrta ί^αψα- 
ατήραι. et iofra: τα ir τβ cmptj βΜόμ^νοί, iv οΐς ην κλϊ τά βϋη^ά- 
χια το χ(ίώμα πέδιλα τον nffanopBeuaQ^ov ^ οΧτξΡ hulvrnp χην νύκτα 
Ϊν μωΛΒία wdyiXunt τά *Ρωμα£ΰαν ίτί&εσαν πράγματα, idem ία Isaa- 
cio et Angelo Ρ: ο πραηεοβεσζιάριος τά τοΐς ποΧίοΣ^ ίτί^^όχρωμΜ καθ•" 
vnodovfuvof πέδιλα. » 

ibiJL τ. 17• βλατινον] cod. Boicns βΧατΙον^ alus /}Αάτιον. 
saepe occorrit in hoc et in aliis posterioris aeri scriptoribos ; nec quid 
jBit, facile explicata eet pnasdicainiis qaidsitapud Latinos, ddnde 
ad Graecos veniamue. Savaro in illud Sidonu 1. 9 epist 13 : ruti- 
lasque veste blatta$^ id est parpiiranu Paiilas Diaconua in glossis: 
hlatta genus parpareom vermLs. et L 10 codL de Murilegolis. a qaa 
f* 199 blatteae tunicae Capitolino et Vopisco , et blMeus color isidoro 1. 
12 c ult. et L 29 c 18, et blaitifer Hnaiusy hoc est parpitreiis, apud 
eimdem Sidoniam. Venantios Fortanatus L 2 epigr. Serica ctd 
rdveU agnata eti blatteatdUrae parpma seu parpurea veste intelligi 
deberetestis ecit Eutropius in Nerone, quia quod Saetonius ait, Ne- 
ronem purpura coccoque funibus nexis piscatum, hoc Eatropius 
hlatteis dixit apud Lampridium in Heliogsubalo fums blaUa et serico 
intorii, unde sericoblatteam vestem accipiunt nonnulli eam quae pur- 
pnrei colorie est et filis anreis variata 1. 10 c de Hnrilegulis. et 1. c. 
Tlieod. eod. haec Browerus noster ad Venantium. apud Turonensem 
Histor. Franc. 2 38 blattea tunica sine dut)io purpurea est. m hi- 
storia Anastasii de Vitis Pontificum, in Pascliaii, habes crucem de 
blattin^ peridytin de bUittin; quae etiain in Leone III saepius iiive- 
nies. ad distinctiQnem additur interdum de blattin BysanteOy de 
blattin NeapoUkmo, de Leone ΙΠ: fedt vestem ckryseclabam ex blaitin 
Byzanteo, L•bentem hUtoriam natmtatis et S. Simemis. ubi mateiia 
a Byzantio nomen sortita innaitur. quid Graeci? Glossanain: βλά^ 
TI01/ blatia, Actuarius: /3Λοττ»ον ΒυζάνχΜν όΰτοϋν της ^tvog της 
ττορφνρας» blatta ByxanUa est ot ex tuuo pwpurae. saepe, inquit 
Giosearium, occunit apud Codinum Nicetam Cedrenum. saepe 
occurrit, fateor: sed num semper ea qnanv ex Actuario aifers, signi- 
iicatione? qoare non exponis qoid sit absolute βλάττιον et βλατινον? 
apnd Codiniim certe non potest esse os nasi purpurae. niminim anti-' 
<]uaiii tenes: abdita fagis, obvia et vulgaria plenimque sectaris. 
Tfaeodosins Zygomalas Graecus in epistola qiiadam Turcograeciae 
inserta p. 99 βλατία χρνύά καΐ έξάμετα : ubi Crusius guldine stiick 
und danuLsU Aiexins Comneiius mittebat ex pacto Henrico IV regi 
et imperatori III , praeter plurimain peciuiiam, ίκατόν βλαττία^ ut 



ΙΝ CODINI CAP. IV. 237 

scribit Anna Comnena 1. 3 Alemd. Cfusiue interpretarettir hundert 
guldine siiick tucL• posses etiam interpretari ctntum purpureas vestes» 
apud Codinum nostrum c. .4 habes καββάδιον βλάτινον. purpureiini 
hic sine uUo mconunodo reddere potes. eodem c. occuriit βλάπον^ 
ubi dicitur protosebasti pileus esse aurei et piasiBi coloris^ πλΊ^ν το 
ΰνρμα^ συ τό βλάτιον. luniiis, veruntamen syrmate^ nonautem textu^ 
quia lunio /SXciuov nihil aliud est, quam opus textile, quocirca ubi- 
que nbi mentio de blatio, ad textum et textrinam confugit sed 
legendtim 1. c. πλην τό cvq^uty τοντο βλάτιον, exeepto syrmate: 
hoc entm pwrpureum est. nam prions scripturae nullus est sensus. 
eodem c. habes λευχόν βΧάτιον• albain ieloM reddit Iiiiiiiie. malo 
album parmum^ ut hlaiion generatim ut pannusj sed hoc loco candidus^ 
mox ix των cvvnid-CDg πολιτευόμενων βλατίων , ubi βλατια gene- 
ratim vestimentum vertere potes. sensus eniin est: cabbadium hmus 
logothetae esse unum ex iis vestibus qiiae consueto more feruntur. 
rursiis c. 17 erigitur anabathra, eamque tegunt et ornant δια βλα^ 
τίων ί(^ϋ•ρών rubris pannis; ubi iterum βλάτιον pro panno usur- 
patum vides. lunius vertit bracteas rubras: sed velis et peripetasma- 
tis anabathrae indui vesturiqne solent, non bracteis et laminis. aKbi 
p. 102 17 in triclmio impeiatoris vestiunt anabathram βλατίω xox- 
χ/νω• Iiinius, linteo coccino: sed melius panno coccineo. c. 6 tenet 
imperator manu sinistra βλάτιον κωδικι ίοικός: ubi βλάτιον est 
volumen sive irwolticnun obligatum mantili. id ita esse, oculis inspi- 
cere potes in tribus imaginibus ifflperatoruni initio Gregorae, et in 
nummo Theodosii, quem tom. S de S. Cruce 1 14 vulgavimus. c. 4 
habes (ixfodiov βλάτιον διβολέον, 

De blatioita lanius: jS^ceriov, per syneopm pro βολάτιον^ παρά 
το βάλλειν y est tela seu textiUs tnatena quaevu et optu textumy nve 
umcoloTy sive διβολέος bilix et bicoloTj sive τριβολίον triUx et trico- V 200 
lor^ sive πολύμιτον multitium aique multicohr. atque hmc βλάτινος 
textilit, haec ille. sed unde habet iste suum βολάτιον a βάλλειν\ 
ex quo scriptore? ex quo lexico? ex quo glossario? multo proba^ 
bilius dicitur Graecos Latinara vocem blatteam in suam civitatera ad- 
scivisse; vel βλάτιον a πλατύ formasse^ ut significet quicquid latum 
et expansnm est hlnc blattium auri, argenti, ferri, chartae. nec sat 
sdo an non huc itidem fadat Germanicnm blatty quo signiiicamus 
lattm et extetuum» 

βλάτινοψ bQmbycinum, βλατίον aatem pannas eericas, τββϋβ bom- 
bycina est, qnandoque plana rasaque, noiMiimqnaiii yariis figarie deli- 
neata, noDnunqaam auro iatertexta. hie lods aaro non iatelUgitur 
coniagata, Choniatae in Alexio Comneno L 3 aviv των βλατίων i nam 
alia lecdo simpliciter habet ηλην των αηρΐπών νημάτων praeter ferica• 
iexturaSf id eet bomhyeinos pannos^ Cedreni in Tiberio tertio: ϋτολάς 
βωληνατάς από βλαττίον (r geminat) όΙ^ω;^ veBtes canaUculaku vto- 
laeeo ierieo confectas; Codinl paulo inferins τα αυνή9•ως πολιτευόμενα 
βΧατία scribentia: inter consuetoe autem multidoe vel textos pannos rasos 
pluree a figuris nadi conepiduntur. hb tamen alUs a Niceta ecriptie auro 



238 GBETSERIETGOARICOMHERTARIUS 



et intenufBa pimiav. fXttda «oUa Z9<"''» V^ 
alia lectio leddit «ΐ|9ί«β διαηΐ^χ^ίψτα xifvem: iteni tt^a flaximw χ^ν- 
cdvy mlk lectio πέπίοις χρναουφέα, ubi legitiir αμφόδονς hUiSiotg 
ΤΜΪ xaKTfii dunoeitoO^j alia lectio fura pimimp χφ^ύών• imaperrpv- 
φΜ(β ^tf'0 'ή^ quodam looo fcribitiir, qacm atia lectio expoait ρίβηίαχ^ν- 
ca lud ίζαμΛχα jua frc^ ^latieu deiiH}iie ««ρινό^φοροφ nhtloq apnd 
enai aieaoratar χρνβέοις ^Xmiovg %a\ έξαμ/τοις natiiutintog. de blado 
Mearniu nifflU ieiime, Greteeros ad Batietatem, advereiis Menaiiifli et 
Iiiaioin: no» temperanter, Qt eo prolato coDfeetim purpmreMm ^ummm 
menti noa obiicieQdiim siggereremiif. 

p. 18 ▼. 18. tptontovgj qaos niminui initio capitle eoiroptiiis dize- 
nt ίνοΜοπτμονς. iride Dotam in iioc capat ad p. 17 ▼. 11. 

Ihid. τον dl• iuutwiUov avtov] protortratoris bacnlam memorat Gre- 
goras 7 14: oq %al τηψ ^QunaatQatOQinffP «αρά βααιΧέως vmqop «o^ 
είΐψμρώς ηψ βεαιτηοίαψ, 

ρ. 19 ▼. 3. του μεγάλου Ιογοϋ'έτου το c%ia9iOv] describitor accora- 
ύα» a Gregora 6 1 Mazalome logothetae fimgeatu oificio το «xuiduHr. 
ffw δΐ 6 ΜουζάΙων τιμήν τιψα ταότηψ ^χων έξ/κίοετον y μόνος των μ• 
ίαι το ομοιον αντω νροΒίληφόζϋορ α£/ωμα, luxlfmx^txv ίζο^ιψ hci «£- 
φαΧής χ^οοηοητκίνφ %£%€ίΧνμμένην ίνδνματι^ δοοψ το άψω «4x1 προς 
ry ηυραμίδι της έηιφανείας όχημα y iw τούτω ηαρϋύίλάττοΌ^αψ μάρφ 
τον παραηληο/αψ slvcu %aJ&anai τ^ των τφ ^ιχαιίέως έγγορωψ^ οτι μ^ 
«αΐ την χάτω καΐ wollfjfv ίπ^φάνειαν εΙχΒ xtmiUffxoic «εποιταλμένην χρν-- 
cosidiaiVf άΧΧά Χ$ίαν τελέως. confereada haec cmn dictie hoiiis et «ο- 

Serioru capitis nota prima. CaetaiDoiutae logothetae inneitata ^iiuigiua 
eflcribit Nicetafl Isaacii Angeli 1. 3 : ηροϊέναι γαρ κ(ά φάλαρα όΙοβαφη 
αννω Ινέδωκ^ν ixsiVj τον ιερόν οχοινίοματος ονη ηρόζερον^ %ai ^ρε- 
ύτρίβα τοιαντην ίν τω κτν^νην τα^τησ^αι » %αϊ δια §αψης όμοιας 
ίπιβημΜίνεαΟαι τους τόμους των δημοαιων λόγων jcal τά γραμμάτια• 

tft. τ• 12. §ερι%ο%7ΐ6χροον'] malom Armemacum Crispiniie censet esse 
Ρερ£%οιηίον f arbrieot^ yocie allosione deceptus, qaa ceitiue in crvoreni 
abdactos foiMet ή orMeoeeoU Italicoin in meatein revocaaset. favet De- 
Bocritoe Geopon. 1. 10 apad Meaiaiiim : *Αρμενια%6ν im το βερ£%ο%%ον» 
euffragatiir 8imoD Portias: βερίχωκον (cornipte) Armeniacum maium, 
*Αρμενια%6ν μήλον, obstat Suidae: %ο%%νμηλα είδος οηω^ών, τά ηαρ 
ήμΐν λεγόμενα §ερ£%ο%%α, %οη%νμηλα Tero eiiiit pnina, de qnibue 
Diosooridee 1 137 vel iuxta Matthioli editionem 174. βερί%07ΐ%α itaqae 
prunay at non quaelibet, eed qaae naecantiir ia agro Damasoeao, δαμα- 
ύ%ηνά proprie. ea vero eant flamniei colorie in albiui dediaaatUy cum 
ori matora manaqne nondum contacta rore nadTO et leyi pictorae (iico 
respergantor ad catem , et eimt ίρλογόλευτια , et nt cam baptuariis Grae- 
cb loqaar, άοηροφείηετια, uno yerbo ipsa βεριηοκαα sant ^«ριχοχχό- 
j^^oof μέύα %07i%£vov %al ^svnovj qoae Geopoo• ftttctor hoc seasu ger- 
mane yocaTerit δαμαα%ηνά βερικο%%ιας, 

ib, ▼• 15. διαγελάστον^ noanuili principis imagmem nt amdentem et 
eerena maiestate cornscam διαγέλαστον yocant an non veriae διαγέλα-^ 
etov cea risus et laetitiae in spectantibue caasam? utnunque ridendam. 
το διαγελάοτον entiii ad matenam νελίου , non ad imperatorem βαΰΐλέα 
referei. at cain χίποϋέλιον pigmentum metalUeum sit, quod veXtoi^ 
qno^ie ob nmilitadinem cum Titro noiicnpatur, dux υέλιον quoque, 
quaei δια υελίου ex vitro oonflatvm, dici potuiL hinc δια-ϋέλιστονγ et ob 
prolationb affinitatem διαγελιστον (Portius eniin ipse yf^ttrioe yice i^s- 
ράνεος et yiaX^ vice νελ^^ qnod eet ύέλιον^ ecribit) et tandeoi διαγέλα" 
€%ov f ut iucandiue qooddam et gratiiu ortuiit egtj 



ΙΝ CODJNI CAP. IV. 239 

ρ. 20 ν. 1. τοντο βλατίον] ηΐ loxta Regiam utraniqve codicem ov 
το pXcctiov reposueris , locns comiptue et eeoeae perseverat imperfectug, 

ib, V, 2. όιχανι^ίον} virgam auream seu proprium insigne gerebat 
olim cura palatii, qai curopalatee apud Cagsiodorain Var. 7 5 : itiud quo" 
que eonsidera^ qua graiifiealione traHeri$y ui aurea Otrga deeoratu» 
inter obsequia numeroaa ante pedes regios primuB videarii ineedere^ «el 
uti ipso testimonio vicinitatis nostrae agnoacamu$ tibi palatia eommU 
9Ϊ88β. at nil mentem occupat aut admiratioiiem movet in principam curiis 
msi quod noyum, insttetuni, aut fecile potest oriri ac elabi. 

ib, v. 14. XQVcaanQovJ άαηρος candidu9 est Graecis recentioribne ; 
apod quos etiam argenteam monetam quinque yel eex aunutorum denario^ 
ruoi pretii SanQov ob candorem dictam aadiee: ea eet quincunx Franci* 
cus , un blanc , piece de monnoye blancke , in quo saave eonane τοχ Gal- 
lica in seneu cuiD Graeca concordiam init, et ignarae mentb aeperitatem« 
ucngov quasi aaperum ab aspm8 cbaracteribue monetae iauetu diGtum 
coQtendeatis , arguit. 

p. 21 v« 2. ΰυβαλταρέα subaltema , altemaiim , alter sub altero ; 
Tox ex Latino vocabulo detorta. 

Corrapta vox άη6 τον συμβάλλω committo^ eoniungOm «oinmi- 
fceo. calami ergo bacalorum cuia qaidam tortilea eseenty ίν^τυλιγ^ 
μένοι δια ϋ%ο%ν»ηΧο%Ιου ^ adeo ut faniuoi opue imitarentary alii λΒίοι 
laeves, ulumi tandem σνμβαλλόμΕνοι ex parCibiM ad iavieem cominieeie 
et sterearum more textie compoeiti avβuλtaQέolJ tissu» en natU^ noncu- 
pantur, qui clarioe ονμβαλλωτοί^ quae vox mere Graeca cam wbaltemis 
▼d altematim ono yidelicet eub altero ροβιϋβ nuHam ex proposito , sed 
fortuitam af&nitateai nacta est. 

ib, V. 7. pro μέγας codex Boicns μοήίρος^ quod Graeds nnnc 
est nigrum. hinc Pontus Euxinus appellatur Maurothalassa y uigrum 
mare y Germaxnce dasschwarzemeer. 

ih. V. 12. pro %ρι;0οΑενχον cod. ;Boicus χ^νσάΰττρον: est enim . 
ntmc Graecis aCitqov album, et aspn nummi genus^ et άΰπρίζην 
decUbare. 

ib, V. 18• habes hic βλάτιον^ ubi manifeste ponitur pro lato 
spatio seupro latitudine scaranici: das breitey το πλατύ τον αχαρϋ" 
vUov. ibidem lego χρυβοκλαβαριτίόν auriclavatum ^ non χρυ^ο^άα- 
δάρΜον y ut habet [unius , qui cum auTeo ramo seu ramuscuio cumque 
pictU helicibus mirifice se oblectat. ibidem lego : ΙτΛ ϋ'ρονου χρναου 
αναβατού^ tn throno aureo iublimi y in quem per aliqws grcidus Qtcm" 
ditur, lectionis valgatae aptus sensus reddi neqait. 

tft. V. 20« eubetantivam άνάβατον fermentum est , qnod eo tnrgeat 
infletur et ascendat masea• hinc azyma, eacrificii rito LatiQo telebrati 
materiam, λδίπανάΒατα ^ quibas fermentum deest, yocitavere Gri^eci. 
adiectiviun αναβατός throno annexum ecaneilem euai et eleyatum, ut iv 
«^oxir^£i« de qua nos alibi , demooetrat. 

p. 22 V. 5. Ιπιλωριχον seu imXovqiKOV et Ιτνιλονρίαιον. vtri 
docti^ kiquit Glossarium,, id est lunius, interpreiantur praetextam 
vittatam Ιοπ'μ, non debebant; nUiil enim aUud est quam superula ihoraci 
tuperindui solita. notayit hunc eundem errorem luiiii ante Glossa- 
rium Graeco-Barbamm Rigaltius in suo Glossario Tactico mixobar^ 
baro. et quamyLsy si verbum yerbo yelis reddere, potius sit superlo- 
ncariumf boc est ea vestis quae saper loricam induitur^ cum λωρι- 



240 GRETSERI ET GOAM COamENTARIUS 

«01/ ΙωρΙχίον λωρίχη λούρηιον λουρίκίον sit ipsissiilia LatiBoram 
lorica, latius tamen nomina haec hic usurpantur, niminim absolufe 
pro thorace: ii«que enim Yerisimile est, qaando proceres in palatid 
temponbus pacis gestabant epilonca , simol etiam gestasse loricas. 
Tzetzes m Hesiodum: χιχών %άΙ φάρος ίΰτΐ το δηαχίΰμίναν ίμ^χιον^ 
ο τιαλοΰμεν ίπιλώρΜον, nbi vides ab hoc auctore tpUricum yocari 
vestem discissam ; qualis Gennaiue est dn g^Uerm 

p. S2 T. 5. Χι&ρι%οψ et Χωοίιιιορ loriea est, pectorie «t doni aima- 

tara. Tbeopbanet : Άαβον τα Ιωρίχια xorl tag mcutidag avtmp %ai 

ηάντα td άρματα, iπιXώQlltoρ miUtare sagum est, castrensibos tcMerie 

iaxta tarmas singulas discriiniaatain , at militee interaoscant dacee, Ca~ 

aaque d^armeB, armie eaperinduitar iaxta etYmaai. Leo in Tacticie Gon- 

etit 6 , degcriptie armaturae eingulis partiboe : χρ^ΰψον ϊχην ^πιΐώριχβ, 

οτβ ZQ^^tty επενδυόμενα, pars eiae anterior a posteriore diisita est et 

Ubera; ac propterea διεσχισμένον ίμάτκίν vocat Tsetzee ia Heeiodniii• 

deecribit Nicetas in Manoele 1. 6 regiam hniiumodi sagttn: ^εαααμ&^ο^ 

d\ Γαβράς ην είχε ατολάδα 6 ^ttffiilsv^ την χροιαν χοΧοβάφινον^ ον% 

εύαύμροΐον το χρώι^α τούτο ^ φησίν^ ώ βαβιλεϋ^ άλλα %ai λίαν πατά 

την ωραν τον πολέμου ταις αγα^αις τυχαις άντιπραττον. ανχος δ^ 

έπϊ τοΙς είρημενοις βραχύ παϊ βεβιααμενον μειδιάαας , την έπι^ωρά-- 

VAOV ατολην άποδνς 1%είνω δίδνΜΐ ηορφυρφ ηαΐ χρνοη διην&ιβμενηΡφ 

at non caetroniiii tantuai et militiaey vemm qaoqae pacif et cariae ve- 

etHneotimi est έπίλώρί%ον^ aiide -et qaodcunqae huaasraodi» ai modo ecie- 

aum est et divLsam, tale nomen eortitur. Tzetzes otatus: φάρος έατϊ 

το διεαχίύμενον ίμάτιον^ ο ηαλονμεν επιλώρΜΟΡ^ χαΐ πάν το οντω 

όιεαχιαμενον, anctor qaoqacy cam placet» asserit hic geri. cum belli- 

cam est tantnm et castrorum propriam, νΧίβανον aat αλιβάνιον dictaia 

reperies apud Leonem in Tactide et Nlcetam ijrraecobarbaram loco ta- 

perias adducto : Ιδών 6l• 6 Γαβράς %αϊ το επάνω χΧιβανον , ο ο βαδί- 

Χενς επάνω των άραάτων αύτοΰ έφόρε^. at de cHbano alibi. cur cae> 

termii aactor ίπιλουριτιον f alii vero ίπιλώοικον scribant, expositom re* 

peries superioris capitis nota ad p. 14 τ. 9• 

ib. ν. 7• του μεγάλου ίταιριάρχον} hunc quoque cingulo militan 
(pretioso atiqae et conepicuo) donatum eoggerit Nicetas ia Aiej(.io Manue- 
lia F : xal την της εταιραρχείας ζώνην Εχειν. 

ib, ν. 9. χρυαοηέρανον] aarei glauciqae coloris iatermixtnm• 
ib, V. 17. φααεωΧΙς^ et infra c. 6 φακεωλιον^ scnbitor etiain 
φαχεόλίον et φaxt6L•ov. lunius ubique vertit tiaram* in scholiis 
tamen verum attigisse videtiir^ cam ait esse tegtnen capitis spedomm^ 
et quasi infascet complicato linteo^ quaU hoc tempore Turcae tdi solenJt. 
Leunclavius in Onomastico: ivlhant et tulpant et tulipantf lineum 
capttti inoolucrum Turcicumj quod Graed recentiores φακιόλιον dixere 
vduii fasdolam aut fasciam. originem videtur habere ab Italica voce 
facciolo , cuius et dimifmtivo faddetto utimur ; qitae tunt ex faidola 
facta, haec ille. Iqmus etiam ab Italicis faszolo et faxssoleto deducit. 
forsan erit qui repetat origmem a Gennanico fatsinette^ pro sudario 
seu strophiolo. quod autem Codinus dicit phaceolium a Medis acce* 
ptum esse, id de re, non de nomine inteliigi debet. porro, ut et hoc 
obiter notemus, gestamen illud Turdcum, quod Germani vocant 
turbcauy desoendere videtur ex tegnuiie ilio capiti$ quod Graed ap* 



ΙΝ CODira CAP. IV• 241 

pc&nt ηορυφάνζίον eea noqv^dvtiov. qnam fadle enim ex t^hant 
ndoatn iwrhcmi! 

p. 22 y« 14. fpu^zuiUStt explicant qQidem erudlto Menrsius et preeeim 
eiae vestigia secatue Gretserus y at non lacide. lomeo eoram dictis ad« 
hibeo. φαιαωΧΪ^ (ecribant alH fpa%i6Xiov^ φοΜωΧιοψ <, tpantoXiov et 
tpa^iiXiov) taeoia eet et fmeia longior ez iino maxime. Paliadiue ία 
LaueiacUii ονκ o^ovqv ίφο^$σεν i%t6g φαιααΧίου^ Unteum ίμΙΗ nuUun^ 
praeter mavtile ohlQfigius, binc stolam candidam coUo eacerdotum cir- 
cumpoeitam et a pectore pendentem (quam cam pileo , ceu Batavus theo- 
logue, eonfiindit Μβηηίηβ) sicnificat apud Gennanam in Mystagogia (prave 
dixit idem Uut. Ecdee.) : το η^τ^αχηΧι,άν iffn^ τύ φααΒώΧιον μ^' oi 
hssφέQετo 6 Χ^ιατος νπο τον άρχΐ8ρέως δβδψίνος «αΐ ύυρόμενος φ> 
nQoa&tv* 8tola aacerdotalii lorum eat (funem dicere nequeo) quo vmctus 
€t in anteriora tractus Christua deducehatur, cidarim tamen eive tiaram 
capiti impoflitam, si ab inferiori parte cirpumcingat et involvat, Turci- 
ctim pileum turha de Tnlgo dictom componit $ ac propterea rogatua a me 
de pluiGeolide Coredus Chiensis reecripeit : φαηεωΧίς Uara e$t et miUtum 
Yileus , proprie ^ tngvam, eapitiB καΧύπτρα^ Turcieae peraimUii^ qua ce- 
put velut sona vel cingulo ciretttneingitur. argute militum ecripsit pro•» 

Srium« Turcarom nempe proceres dopiicem habent pileuniy bunc paci, 
lum militiae accommoaum : ille angastior , latior et nonnunquam sine pii- 
€Λ» yel panno reTolato, laeyis et. expansus, qui aueqaam φα%εωΧί$ ao- 
diat; sfxictior et multo brevior bic, at semper in fegcea complicato linteo 
capot iQYolirit. ex qao illud Achmetie c. £26 a Meurno reiatum me ex- 
^nee. iav Hdff τις φ€(ΜώΧιον^ ευρήαι άξίωμ^ι βτραττιγι^ον μίγίστοψ^ 
άνοίΧάγως τον τής Ιχ μή%ονς %ν*ΧώαΒω£ τον φοίΜωΧίον• ^ laaiorem ni« 
mirum, qao pro quantitate longi^β circa caput φακεωΧίς drcuinducetar. 
pileos et inTolacra ^iasmodt capitibus equoram a yictoribos Francie, ca- 
pCa Cp»li, impoeita defl^^ Nicetaa circa caloem hutoriae: τάς άγνιάς 
ΤΒΜριύεανν^ wd τάς 6&ί^οϋ%Βπείς νεριπρανίονς τίαΧνπτρας ταις ηορύ- 
φ^ας τ^ οχημάτων ηΒριτι^•έν^βς j %άί τά^ %ατά vmou %ε%νμενα Χεν- 
%6ΐινα ταϊς ΙηηεΙαις yiwaiv αντών ΛΒρι9έοντες^ αΧΧυ χαΐ ί^ΧΧη της 
ΐίόΧΒως ίίιηηάξοντο, ex puro Ηηο ηοη faUse pbaceoliaee, eed aarp ia- 
texto ditataa, conucio ex eiiudem loci iecdooe Graecobarbarat τά %ρν~ 
ϋοΰφκντα αεντόνια^ οάβανα nctl ηροβώψιο^. ηροαώψιον iinteQin qua* 
dratum eet ulnae ctini media loogttadinie , a mulieribus luctam dacentibae 
capiti impoeituia, tanc eenatorum hameris praedpnnm oroamentum. 

Λ. V. 16• άπqιύτouCrικQψίς\ scribitur etiam ^r^orocKCifjx^if*- 
VKig^ πρωτοβηκρψης y et extra comYOsiuonem ααηκρητης ^ άοητίρη-- 
τις, nomen ex Latio in Graeciam translatam, dignitatis palatinae 
index, et quidem multo medoris qaam habeat is quiem nos yximum 
itcretanviih seu primuiii a secretis nominamus. est enim iste primus in 
secreto seu senatu (ΰέκρετον Graeci appellant), tam ut focum ubi 
Mnatiis cogitnr, quam ut ipsum coetum sea concilium senatorum 
significat. et σεχρετιχο/ suntsecretorumimiiistri, qui secretariisy hoc Ρ 20ί 
eet senatoribus, a maau erant; tametsi secretarius Graecis itidem 
saepiiis est quem Latim hoc nomine denotant, nempe scriba^ actiia- 
rius. Evagr. 1. 2 : άνίγνω Κωνΰταντΐνος βεχρετάριος άπο χίδονς. 
ulud observatione dignnm est, Latinos Graecorum imitationQ scri- 
psisse et usurpasse voculam asecretaf ut videre est 1. 4 c. 19 eiiis 
operis quod Carolo Magno perperam attnbuitur; ubi est Leontiiis 
Codtn. CwopalaU de Offic. 16 



242 GRETSEBI ET GOARI COBIMENTARIUS 



««aerete. apod Hmaiianmi epist 3 c 16 Ubei mteeniiij tpod οίηκ 
smnim caaodlarn nomen fuiese ait 

Addamas et hoc propter cognatioiieiB. tfiJUmi^if^ et eilcme- 
Aio( crebro occmniiit in Graeconijn Hbris, at et cikhniow• daplioes 
statait GloeeariiiDi, alteroe miiiores, quonini miuiiis fiwrit populo 
silentiam. indioere,. et ot nleRtiani tenereCiir sedulo corare, alieros 
maioree, qnippe Miutores: nt cniiii a wetrtio «ycebaBtiir je ti do J U y 
eic a gikntio siknUani aadiebant : nam quia senatores jsecreta tegere 
debebant et nlere de rebus in senata actis, ideo secretarii et sUenr- 
liom nomen eis adhaesit; quamvu silenHum dicebator etiani onitio 
qaam in nleniiOf hoc est in senata, inido qaadFagesiniae imperator 
babebat. Zonaras Leonem philosophoin imperatorem adeo iliacis 
doioribne Texatum esse conuneinorat ot nequiverit habere in senatii 
ηερί νηύτεΐας τη¥ ίΐυνη^ όιάΐΒξιν » η xcdcira» ύιλίντων• Cedre- 
niis: ύίίεντίου γινομένου amgregaio tenatu, MeceUa historia ίη 
Leone: alentium contra ManetoM ac venerahiles cdekravit ieonas, nec 
Graed Yaa contenti fuemnt : etiam siias in chartas traDstulemnt liaec 
mere Latina nomma αένατον^ siTe civaxoVf ύίνάτωρ, ύανάτωρ, 
ύίΐνάτωρ, Tide Gloasar. Graec(HBarb• 

p. 22 ▼. 19. Betiimi nomina bUUeuM «t blaiUna et tntUat^ qma 
aptiora non occniTebant : nam quae Iimiiis adiert de iura €t /ora, non 
untiu aseu aestimo ; adeo snnt friyola. Codinus tTuUae nondne in- 
telligit pild ^saminam partem, qua clauditur et quasi concameratiir: 
est enim tntUa eeu tnUlon seu truUos fornix sive concameratio, at 
patet ex Codino 1. de Originib. Cpotitanis, ubi agit de tralla 
magnae ecclesiae constructa a lustiniano et reparata a lustino. binc 
etia.ni synodos Trallana seo in Trullo, quia habita est in secretario 
palatiiy quod trullatiun, ut sic dicam, aeu. concameratiiiii erat 
verbo TQovHova&M y pro trtdlam axaifiicart , utitur Codinus L c 

χ^οΰΧαν eiye x^ovXXolv et z^ooXXov Goncamerataai οραβ referre 
nuUiifl ignorat. eam ob rem pilei, qua claudkur et qaasi concaniera- 
tufy noo modo eummam partem x^vXa eignificat» sed totoin pileum, 
qui totue %qQvXtt\ cuine deecriptionem satie ample ροβαιαιαβ capitia sape- 
noris notis prima et eecunda; «ifoqae in lecunda memorataey eet qd 
dicttar in praeeenti &v,^qv τον aniaiiov^ γν^ος της τρ•^Ζΐ}$• 

ρ. 23 ν. 11. sqq. Variant hic codices Boici, ut notavi olim in 
liotie ad Codinum. sed res tanti non est; vulgata lectio proba mihi, 

p. 24 v« 1. iiromtuten] lunius non recte interpretatur ferream 
elavatttf ut patet ex c. 25 Numeroriiin, ubi scriptura de Phinees: 
κοΛ Ιαβών ύΒίρομάανην iv ry χΒίρί etc καϊ απεκέννηύεν άμφοτί- 
ifovgf τον τβ ανϋ'ρωπον τόν ΊορατιλΙτιρ/ καΐ την γυναίκα δίά της 
μήτρας αυτής, ηοη ergp fuit clava , sed vel iaculum vel basta. hinc 
Aquila vertit xovtdv , Symmachus δόρυ. Tulgata editio : arrepto pu- 
gione confodit amhon. notavit hunc lunii errorem Rigaltius in Glossar. 
V. «tromatfei. apud Cedrenum p. 700 Leo Melissenas increpat fra- 



ΙΝ CODINI CAP• IV. 243 

trem Theognostum, ne imp^atori maledicat; non obtemperanti 
imposuit aliqnot plagas seu ictus, rSv ΰΒίρομάατην ίντείνας. S. 
Hieronymus epist 55: legi enxta siromaden Pkineesy auiteritatem He- 
liae; iibi et ipse pro htuta videtur siromasten accipere. loseph. antiq. 
4 6 vertit romphaeam: παίων ty ξομφαία άπίκτεινε. Hesychius ait 
ύΒίρομάΰτην esse tidog λόγχης. S. Hier. in c. 2 Malach. interpreta- 
tur αείρομάΰτην pugian&Uy ut et Num. 25. at 3 Reg. 18 et 1. 4 c. 
11 heutam• Suidas αείρομάΰτης είδος ακοντίου y λόγχη* loannes 
Tzetzes: τνολλοϊ μεν τό άκόντιον καλοναι βειρομάατην y ωΰπερ 
Τίάν τγ Φ^VBhς νοείται ίΰτορία etc κυρίως dh ΰιδηριον των τελωνών 
υπάρχει 9 fig μέγας όβεΧίβκος τις φ πλήττοντες τους ύάκκους τα 
κλετντοτελωνούμενα νοονύι καΐ κραχοϋβιν, videtur omnium commo- Ρ 202 
dissime verti apud Curopalatam telum seu pugioy qaandoquidem si- 
romastes ferebatur a magno tzausio ex sinistra parte zonae. ait Codi- 
nus haiic siroma£(ten vulgo vocari $alibam, Leo Imp. Constit 7: εΙς 
τό ^ϊ'ψαι μηχ6ϋ•εν (ιπτάριον χαΐ ματζοβάρβουλον ^ όπερ λέγεται 
νυν ύαλίβα η καΐ τζηκούριον» Glossarium scribit μαρτξομάβουλον• 
Anonymus de bello sacro: ιίαλίβας εϊχον τουρκικάς. lunius dicit 
ααλίβαν esse vocan Arabicam. at quomodo scit esse Arabicam , cum 
nesciat quid significet? non enim est muitaris daya^ ut ante 
diximus. 

Indicant qni Menreium sequuntnr, at non attingnnt Tocis huiiu 
eengam. siromaste eiromasten exploro, et velut κλεπτοτελωνούμενον 
fai obecarifl Tzetzis canniiHbiM (Chil. 13 tit. 492) νοώ %αϊ κρατώ. 
mercatoribns ez Oriente merces exportantibas non priae licet eas in na- 
▼es congerere vel e portu abducere , qaam vectigalibus coUigendie prae- 
fecd eagmas omnee et vasa examinent , ne pretioeiores yel exportan pro- 
hibitas eab Tilioribns et lidtis occultent illi, ut ita yel de vectigaliiiai 
pretio defrandent τβΐ principi legem ferenti aubtilius illadant. «xplorant 
itaque pablicani sagfnas et strnes earcinarias, et colligatas quantamvia 
atrictissime vel tenaciesime ianctae longo acutoqae ferro perfodiunt, et 
eensu duce experieatiaque magistra^ quod ipse vieu sam expertus, num 
Berica fila yerbi causa sub gossipinie yel metalia eub cerae masea lateaat, 
uiquinuit et deprehendant ; ut fraude comperta nmita pecaniaria yel ver- 
beribus dolorum artificee paniantur, ac regio iure detin^ntur merces et 
addicantur fisco. yerutam autem illud longiue et acutiae, ex aliqaa cnia 
pugione telo haata similitadine , αειρομάστης yel αειρομάατις aadit: quia 
yero praecipitem mercatorum in exportandis mercibus diligentiam reprimit 
et fraudes coercet, caXi^av yel ααίιβάρι yulgus appellat, frenum yide- 
licet. hiace perspectis nil difiicultatie remanet ia Tzetze absque inter* 
pretatione a Rigaltio Μ eureio et Greteero , r^lato, nil obecuritatie in He- 
aychioy nil quod moram faciat in Codino. Hesychiae : ϋειρομάβτης ακενός 
τι αιδηρονν y Ζπερ οί τελώναι προς igsvvav ^χονβι^ λαβήν ξυλίνην 
i%ov, cur illud in zona gerat tzauglne,. alibi dbcutimus. 

p. 24 V. 11. aμΎ|ράλιoς^t άμηράλης. praefectut marUj ex Ara- 
bico amira seu amiTuty inquit lunius, et Graeco αλιος marinut, 
credat qui yolet: ego assensum cohibeo. transiit yox haec ad Gallos 
Italos et alios, quibus admiTalest praefectus maiis seu thalassiarchiis. 
quod nomen sive absolute pro prindpe gentis sive pro praefecto 
^ maris accipiatiir , minfice a Latinis scriptoribus yariatur ; ut ostendi 



244 GRETSERI ET GOARI COMMENTAIUUS 

tom. 8 de S. Crace c. 12. άμηρας priiicepe est, nsitatum nomen 
apud Mahometanos Arabes, ut et άμηραΐος^ quamvis 6t hoc sub 
amera minores dttces denotet Sigebertne in Chronico: in regno 
Saracmmvm quattuor praetore$ statuit^ giii amiraei Oocabantur^ ipH 
vero amras vocabaUfr vel jprototymbuhu. 

p. 24 V. 12. ΙτΛ των δΒηΰίων] ita onmiiio legendom; et iUud 
Μ τών δι^κάύεων procal relegandum. 

ρ. 25 γ. 1. χ»ρόρηοι^] Simon Portios Chirotheea ρρ6%τι , χερόρr^ 
2ει^ο«^7Χΐ}. ίγχείριοψ δίΒύχισυ,ένην tlg Sa%tvXov Yocavit Nicetae in Αΐβ- 
xio Coiniieno 1. 3: η d* €ρ6τη %αϊ doqav tQveontxutow iytBiQtov ixovcu^ 
iisaxut^iinfv ig ia%tOXoPf αονηνίναν ΒΪχΒν δ^ι&α^ %il ίξιονβα «ροβ 
^ήραν ίη6%1ωζέ ΧΒ χαΐ ίηΒ&ώνζΒ• Tulgarie textiu habet: 17 ^ α'Μι 
το xsiQOQtiov xQvconctatov ^χοναα^ άιεοχιαμένην sls SantvXoVf χονΐ|- 
τίναψ ΒΪχΒν SQvid'a* carpit hie yerbis Nicetae mdecens imperatrici• fa- 
ctum: probraiH tamen qao eam, yelot avcs ipea, popnliu ineectabatar, 
noo advertit iaterprefl Nicetae. locum ne ignoretnr adduco : relatoin an• 
tecedit proxime. Ivioi dh τών ayo^aitov wa τά μιμιτιΚά των ητηνών^ 
χαΐ offa ή φύσις ίβτόμωοΒ nQos μουΰουργίαν y αεί μΜχν vno§aXXovt8g 
uad^aiv^ χαΐ ταννην ϋθΐνόλΒ%τον^ οίάΒΐν inl ϋΧΒνωπών χαΐ τριόδωρ 
*«oL•τίHη το δίτ/ίΛίον" έξΒηείίδενσοίν. ed4>eu€nin$ tU eanereat, meretrix 
preUum: eubinteliiges , exigc proftilnd corporb. Tertit iDterpre• inepte: 
politica imtiUam^ ηολιτια^ν «qaideai yocaAt hodierni fneretrtcem cea 
tota arbe pablice expoeitam ac toti curiae ob corporis prostibulum no- 
tam , Galli courtisanne, δίκαιον id est quod anctor non ano loco Tocat 
δικίύωμα^ pretium iure reddendum. 

ib. V. 8- pro χα^τίον legendum videtur χί^διον^ qnae vox 
yestem ex piiis vel vilHs confectam denotat. est et χα<$Βΐδιον apad 
Achmetem Onirpplolam c. 220 9 ubi inyenies γμοζίδια απ έοΐων• 
in Sjnodo Florentina: sedebai th equo ptdcherrifno , nigro^ xal εντρε- 
πιύμίνου μΒτ έρυ^ροΰ χύΛ χοναουφάντου χαβδίον^ qui omaku 
ertU ruhro et aureU JUit infedo tegumento; vtt proinde locas iste Co- 
dini ita reddendas videatar: scaramcum eiut indutum seu tuffidtum est 
panno ex pUU $eu lana confedo. 

χαΰδίον vHlomrn serieum* yocem refert condlli FlorentJm tex- 
tas Graecoe, yeram ab interprete ooiieeam: 6 μίν pecailBvg ixne^sS^cro 
Ιφ' tnnov o^tuoxatov μέλανος nccl ΒννρΒπισμένου μετά έρν9•ρον καΐ 
χρυύονφάντοΌ χααδίον, inMehat imperator equo puleherrimo nigro^ 
qui purpwreo et auro terto hombyce heteromaUo constratus eraU inter- 

£res: qui pwrpureo aureoque irUertesto conBtratua erat tegumenio, ni- 
ilo meliiM qni poeuit ornatu» erat ruhro et aureU filU ittfecto tegv- 
mento. peesime omniam qui χάσδιον pannum ex ptUe «eii Uma oonft" 
ctum potat, et ίνδεάυμένον n^ultum yertit. , 

tb, y. 10. χρνσονν η άργνροϋν πετάΐιον ξωγραφιπόν awrum yel er- 
gentum foUatum^ auMUIntB niourqia Waeteolia operi pietorio tetmahun, 

ib.v, 15. φωΰΰάτον] scribitur etiam φοσ(;άτον, a fossa. pro- 
prie significat castra fossis munita, item exercituin ipsum. Moscho- 
pulus: φοούάτον 6 ατρατός* hinc φούαατενειν siye φουαιχτεύΒΐν 
exercitum ducere^ et φοι$ΰατι%ώς imtar exercitus, inde etiam transla- 
tum est, praesertim a Latinis, ad fossas quasconque muaitioiiis 



m coDna CAP. iv. 245 

causa factas. Robertus de Monte !n Chronico: rex Henrictu fectt 
fossata alia et Utta inter Franciam ei Nannanmam ad praedmm arcen' 
doi. Andreas presbyter m Chronico Bavarico : Ratitptmae α porta 
S^ Peln iMjue portam ocddentaiem fossatum exieritu (der stadtgraben) 
ιηίφ perfieitur, invenies itidem φουΰύάτον et φοναάτον. qain et 
simplex vocabulum /o«ia suum fecere; et φοαααν foderef fossamfacere. 
eadem notione usurpant aidetov, pro castris sdlicet. Suidas : αίδε- 
τον tS φηΰύάτον• ab eadem notione Ctet απληκτον (sigmficat enim 
castra) et anhqKBvnvj ex Latino applicare^ casbra tnetari, yide Ri- 
galtimii in suo Mixobarbaro et Meursiiun in suo Graeco-Barbaro 
Glossariot 

p. 26 V. 17. fraefecttts alogn\ non satis mirari possnin quid 
lanioin mentem venerit, ut vocem &λογον ab Hebraea halac (quod 
est ire) deduxerit, cum luce darius sit αλογον esse vocem GraecaiH) 
quasi dicas irraUunale; quo nomine recentiores Graeci e(fao$ signifi- 
cant. Anonymus apud Rigaltiimi : Άλογα ζώα νωτοφόρα^ αχ&οφόρα. 
ei absolute pro equis invenies apud Mauricium Leonem et alios. ita- 
que lunianum hcUocum ablegetur ad nuntiom seu viatorem, quem, ut 
lunius inquit, Turcae appdlant kidac. 

ib. V. 21. matsuca lunio est clava, ex Italico Massavel potios 
Gallico Massue, ut inquit. scribitur etiam ματζούκιον, ibidem στη- 
λπόν accipio pro couto sea hastili matzucue, der Mel; in ciiius ver- 
tlce etdLt βουτίον y butta, cupa seu cupella. scribitur quoque βοντέον 
seu, ut Rigaltius, βούτηον^ βοΰτζη^ βοντξιον^ βονττίς; quae 
non tantiim cupain seu cupellam, sed ipsa etiam integra vasa vinaria 
significant, ut te in Gloseariis suis auctomm testimoniis docebunt Ρ 203 
iBigaltius Meursius et Casaubonus ad Capitolinum et Flavinm Vo- 
pifilcum p. 412) 622. Gennanis inde venit butim^ de vase dorsuario, 
qao nvae iam a vindemiatoribus resectae per destinatos ad id homines 
colligmitiir et ad torcular deferuntur, quanquam buttas itidem vocant 
alia dorsualia instromenta, ad smiilitadinem yinarii illius facta. quid ? 
quod Gfaed cupam quoque in suam linguam transtalenmt, κούπα. , 
aidfertur etiam βοντινσν , butina pro lagena. butto sacrae supellectili 
adiungitiir ab Anastasio in Leone IV : obtulit m basilica 6. Petri opo-* 
stoli Iksttonem de argento purisittmo, igitur, ut hinc abeamus, contu$ 
dicanidi pratalogatoris habebat in vertice jSovriov , id nimirum quod 
Germani dicunt ein kuppelein. yemm haec omnia eversam it Meursiue, 
qoi in Glossario v. βουλλίον af&mat legendum non βουτίον sed 
βονΙΧίον, quod est orbiculus^ eirculw, sed cum hoc sine allias ms 
codids auctoritate assers^t^ non est cur nostrae lectioiiis, quae calamo 
exaratis exemplaribus fulcitur, nos aut poeniteat aut pigeat, nisi quis 
malit legere τοι;ςρ/ον /ammu/ttin a tupha seu tufa. Suidas: οτειλειός 
τό νης αξίνης ξυλον etc. stiel αη der axt et forte hic etlam scriben- 
aumatiiXsiogf ηοηατηλΒ^ός• 

ihid. ^v 19ιι»η%ώς %aXovisi ματζοϋπαν] ita est:^ elttOa Ιδιωτι- 
%ώς et#Qlgo ματζονι^α^ et Qt erudite Gretserue, β Gallico ιηοΒίΗβ^ τ•- 



246 GRETSERI ET GOARI COIIBIENTARIUS, 

cetor: at m» Ιδιωηχή ci ^lgaiie doDa eit haec ngmtalofatOQO^ 
ματξουκα, sed boaoraria, eaqne caDitaU ▼irga, qaam apparitoree sea ac- 
cenei gestant ante pnncipee cardinuee rectores, in potestade symboloai 
et exceUentiae argomentam, la ma$9e% iinde et ipa davati apparUoreM 
et danfigeri eeeeuH naocopatt nil itaqae hic ad propontmn caetreoae 
ματζονκιον^ de qoo Rigaltios et Meanias, qui ματξουητιν et ρΜτξονηά- 
%ην Tbeodori cniasdam Gognomea apiid Nicetam io Manaelie 1. 7 cum 
appellatiTa hac dictione temere confiiQdit. ad rem. virgae hmaa capHa- 
tae manobriam ecribitiir correcte στηΐΈίόςψ qaod eolMmdlam imltetor, 
qaamyu apad CrUpiniim aecaria nianabriain ατ$ύ.ΗΟς^ βτΒλΒίός^ ϋΧΒίεόςψ 
CTiiXfovj στεΧεόν et czsUia scribatar• ^οντίον εΙς το αχρον qmd mt 
inqoirendum : huttae enim et αφαβ^ ac integra qvoque vasa otfiafia, de 
auibus GreUerua Meanias Rigaltins, ab boc ineigoi remoyenda. ao yero 
ρουτίον qaasi φουτίοψ dimiaatiTQiii φοντας, eams ioter yariAa c^itU 
praecedentia lectiooes est mentio , cDias idem est ac τονφνξς leiuae , ita 
nt caput et apicem daTiculae istiiu crassiorem et extremam nodam signi-• 
ficet? an itenim βοντίον^ <jaod nodas ille oblongior huttam et «e^eleai 
aaa fignra imitetar? an den^cjae βουτ£ον non in clayiciilae euperiori ver- 
tice ged in imo extremo inepiaendimi , ita at velat os in acetabolo^ imani 
illud mannbriam iv βουτίφ cea ία cratercnlo et cnpella iDdadatar, quo 
et firmiua teneatur et ei, qaod panno oocdneo eaperindatam sit, oroa;- 
mentcun aoro addito creecat? miniie dieplicebit indutum illad maoubrium, 
eS 8umma in parte capot deaDratom, in ima craterculuni biinc proferat, 
in media tandem δέμα ομοίως •Μχ^νσωμένον ^ non iigamentum qnodli- 
bet aed yiocaluin , aive lanmam auratam lllad ornate amlnentem oeten- 
tet. βοντίξειν porro est immergere vel immittere^ Tidelicet in rem pro> 
fundam; ac propterea acetabulam aarenin, cui cominissa fderit extrema 
clavicalae pars, βοντίον non immerito nomen asseqvetur. 

p. ^6 Y• 8. χ^οαφίον] Simon Portius: %qυisάφι vice %φ)ΰάφιον^ χοον- 
eaqiiy χρνσιον y χονσός^ aurum, Meareine corraptissime legit χρυσαφή^ 
nasqaam asitatum. didtur χρυσάφι filum ttureuM^ et aonini qaodcan- 
que alteri rei additum, qaasi χρνσαπτόν^ quod Mc etiamnum clarisdme 
depreheaditar. 

t6• V. 1 1 sqq. mimm' est quomodo laniiis hic βείηιάρίον in- 
teq>retatus sit Oeitihulum , et τον πρωτοβεΐίτιαρίτην principem veiti^ ^ 
6uZt. errant viri docti y id est Iimius, ut ait Meursius, qui ita tnier- 
pretantur; ubi iterum lunianam deliriaiii viris doctis adscribitiir. sed 
quid vestiarium? Suidas: βεατιάριον ηαρά Ψωμαίοις τόπος ivd'a 
ή αναγκαία απόκειται ία^ς, Moschopulos : βίύτια παρά ΐΡωμαίοις 
Ιμάτια J §ξ ον χαΐ βεατιάριον ίίυρίως^ Ιν φ τα βασιλικά Ινδνματα 
φνλάβύονται, dicebatiir vestiarii praeses etiam abestiaritu; et vestia- 
num generalios ταμιεΐον βαβιλικόν, aerariam imperatorium, apud 
Choniatem, dtante Rigaltio. 

p. 27 V. 1. Tzangratoram (ita ubique scribendum, non txanga^ 
tores) a tzangris , arcus cuiusdam genere , ut ex Cantacuzeno liquet 
1. 1 , ubi de machina quadam bellica agens dicit in quolibet χατα- 
ΰτρωματι eius (erant autem quinque) fuisse octo των 1% τόξων Αατι» 
νιΐίών των λεγομένων τξαγγρών άφιέντων βελψ ibidem: καϊ των 
άπο των τξαγγρών άφιεμένων βελών, male ergo lunius ρ. SIS fadt 
ex tzangratoribus milites spathanos , cum fuerint sagittarii et ardte- 
nentes. male etiain nomen ipsum dedudt a voce orientali saga^ qaa^ 



ΙΝ CODSVI CAP. IV. 247 

ut kkquit, iign^at enpiamf densum t^ cmfertum eae. nimiruin, quo- 
ties Iimiiui non babet quod dicat, ex, Oriente dicendi occasionem' 
quaerit quanto yeiisiinilius deduceret ab G^raiaiiico zangenf 

p. 27 y. 8• των μονρτβτων] originem Iiiiias nonunLs non expli- 
cant aoctores. 

ib, V. 6. των τξαχόνων] nomen hoc ex Hebraea liiigua dedu- 
ot lunius ία schol. p. 304 , quicquid dicat Gregoras 1. 4 hist By- 
zantinae, qui quos veteres vocabant Laconas, a recentioribus istLsr 
Gtaecis Tjsaconaf appellatos scribit, eidgua eaque quotidiana litera- 
rum immutadone. nec absterretur lunius, quamvis hodie quoque 
regio PelopoDnesi^^olim Laconia, dicatur Tzaconia, et incolae (Pan- 
dect Turc. p. 80 et Turfiogr. 1. 7 p. 489) Zacones seu Tzacones ; 
^^aldeque asitata sit Graecis recentioribus literarum TZ in aliarum 
locnffl sabstitutio; hinc τξαχίξω pro λαχίξω^ lacero^ rumpo, quare 
qui Tzacones ab Hebraeo tzuck potius qnam a veteri Laconum appel- 
ktione dictos existinK^t, is car Bon quidTis sibi persuadeat causam 
dicere non potest. 

tb. V. 13. Orientaliuitt thematum] exstat libeltns Constantini 
Porphyrogeniti π;^ρl β•εμάτων ανατολικών ; quem Graece et Latine 
edidit Vulcaniiis Batavius, notisque illustravit; in queis, praeter 
caetera: υαηα» etw τον ϋ•έματξ^ ngmficaiiones nemo ignorat ghisae 
veteres interdum interpretanlur ^-έμα pQsitionem, cantm, interdum ^i^a 
του av^qdinov ccmtdlaiionem^ quod idem est ae positio, interdum 
legio τάξις f ϋ'έμα, ex quo liquet ^έμα idan esse quodτάξιv vel τάγμα^ Ρ 204 
hoc est legionem, Iwtintanus imperator m NoOellis plerumque haec 
τάγματα vocat ατρατιωτιτίονς καταλόγονς. subiungit: quo fit ut Hier. 
Wolfio nmassentiary qui ϋ'ίματα provindas vertit in Zatiara; ut nec 
JSnimundo Bonifidio , tt doctori inmminato, cui id acceptum fert , qui 
armotationibus niis in tus Orientale locum itlutn ex constitutione Isaacii 
Ccmnenif na) η βύμφωνος κατά&εβις των όλων Ό-ψατικών παρί- 
ΰτηύΒ τ'ξ βα0ιλε1οι μου ^ interpretatur ϋ'εματιχών provincialium ; quos 
egQ potius legionano$ verterim. inter τάγματα vero sive legiones et ^i- 
ματα hoc tantum est dtfferentiae^ φιod ilta florente impeno Ramano ut 
iustae legienes ita dtctae fuerunt y quaepostea mminuto truncatoque He- 
raclii temporibus eodem imperio 0•εμάτων appellationem y desciscentibus 
α veteri amplitudine legionibus^ sint consecuta. quod ipsum testatur 
iiic noster dkens : άΐλά πρφην xcxl κατ αρχάς τώ^μ,ατα τίνα και 
λεγεώνες ύπηρχον άναγεγραμμίναι κατ' ?9•νος.6 quibus legionibus 
recenset legionem 40 martynim, de quibus Basilius: ούτοι ηλικίας 
άχμγ καΐ δυνάμει των κ«^' ίαυτούς πάντων διενεγκόντες εΙς τον ς 
ιττριντιωτϊχον^ τελεΐν ba%diiiaav καταλόγους , hoc est, ut vertit Bu- 
daeus, in cohortes et nutnerBs legionum allecti $unt, apud Cedrenum 
p. 466 in Copronymo accipitur ϋ•ίμα pro praefectura , ein pfleg : 
τους ύηο ^εμα των Θρακηαίων οντάς• paulo post, ωΰτε Ιν ολω 
τω ύη αυτόν ^έματι, edidit Fridericus Morellus professor Parisien- 
sis • libellam Graeco-Latmum de Occidentalibus Thematibus. 



248- GBETSEBI ET 60ARI COMMERTABIUS 



p. £7 r. 16. eagni B^rtaitae] haauB mmMtm eC myrieOam Λ 
Hebraeo repeCit| eadam fdicitate qoa ttacoaes ez usdem aiiiabnlie 
«dncit at φπβ myrtaites? ancfiamiu GlossaniiiiL vvi docUj id est 
lunine, fuient fuisse wuigmmi praefeeium %tiv furv^orenr, ie fidbius 
paulo anU diximiu• §ed falhmtur: nam m toaai CoixM eii p. 43 
T. 6 το τον μίγίλον μνρταΐτον vm|ρhημa avtxlj¥mo%6v iatu iau 
fraefeehu eontm βτ^ατοΛεδί^χης 4 k iAa h tim Um Codinms p. 2T 
▼.3: ta tov ^ηρ^ηοΛΈδάρχου των (Μ^υρτάτωρ^ ola τα του 0τρ«- 
tonioa(f%OO τάν τζαγγατόρων• itenm: χαϊ 6 τον μονρτάτων ϋτρα- 
τοπεδάρχης όμοΙως. ϋαφιε de eonm enore $atU ΗψαΛ. biec Gloe»- 
riographiie in Iimiiiiii• 

K, Y. 18. γαμμβηίζοψ] rcAorta fai triMv uwin becali ezfrantate ln 
rectiun angaliui^ litora Γ ct διτΜψίηίΟΡ γαμματβον cfaieel• emit ek p«ii- 
tificam φενώλι» γαμματίζονια coitdac^ ot ita dicaiii, i^einuitoe, illae nl- 
miraiD qaae gmnmatme qaaternarili craccm oMBponentibu totoe resper- 

gODtar, ^^9 ex qoo ηοΧυοχανρίωρ mtumdoa appeUatiMieiD, qnalem Ln• 

doyid Adeodati reg^ nnmmi promereotiir, ci fitera L nonuiii mio ηεη, 
qnater ac eemper £yerfimode picta, cnicem, insieiie Chntu γαμματίζαψ^ 
octtlis obucinnt. οτιχά^ιον δια γαμμάτωρ ύι me3itatioiie de Patriarcha 
rum priTilegili apud Balaamoncm lectiui hinc patet. conetare etSam pot• 
est γράμματα j ae qoibiu Bakamoii idem ad ^ canonem TrollaDdm, cain 
gafflmatis non ease confandenda : liaec emm αοοοίβΙ tertiae imiosqae lite- 
rae figoiam, alia qvaiDlibet opere Phrygioiiico Tel pauciUo driinwindaa 
deootaot. 



c Α ρ ϋ τ VL 

ρ» 28 τ. 6. ο^δ$μ^αν ^η99θίαν hovctvj qaod alibi dictam» Mc ob- 
ierTaDdam ruraae: alhid όφφίχιοψ^ luind αξίωμα, hoc dignitaa est ao- 
lammodo, et honorem promeretur: illud obseqaioai praestaty et merce- 
dem stlpendiumque reqairit deapota, sebaatocrator et Caesar nuUo mii- 
nere faogantar, qaia αοα 6φφι%£θΌ aed άξιώματοβ hoDore Qitimie tem* 
poribus gaadebant; ande αίιωματι%οέ sinccriua quaai όφφι^,άλοι cen- 
eendi. ex ihm regiis onani αξιώματα άηο των 6φφι%ίων maaifesto di- 
▼idit| et illa qmdem eese deapotae eebaetocratoru Caeearie panhyperee- 
baeti et protoveetiariii quod βοιη iniratiif , asserit; sub domestlco rdiqua 
iater officia receoset• 

ih. T. 7• ηγΒμονίαν] heUicam pratfeeturam interpTetor : offidi etenim 
alicuine oniu priadpibus huiuecemodi impoeitam nasqoam affirmayeria• 
Leo conet, Tact. 4: οτρατηγος τοίννν 7eQoaayoQBv$xai 6 του ηαντο% 
axQUtov ιιορνφαιός τβ tcal ηγεμόίν. 

ih. γ, 11. ο navvneQaiBaaxog ούδβμίαν νπηρΒαίαν ^χΗ} est eaiia 
honoris, ηοη minieterii, tituiQS ab Alexio Comneno adinventue• 

ib. V. 12. &an8Q 6 μέγας δομέατιχος] exetat praeclanim hniiuce lod 
non adeo teetimoniam quam oommentariuin apud Nicetam in Manueie 
Comneao 1. 2, ubi copioia dasM ηανιαοι homiaoiii arinonun i«d;uiim de- 



— -^i 



ΙΝ CODINI CAP• V. 249 

«oy η6Χ$μορ »αθ€ία%9υαϋάμ9ρον avayicd-ai μ^ν ίαλεύπ %6ψ βτόΧον τβΓς 
iifitcuf %αϊ itsXsvaxaig ΧύύαίΛ χά χαρ^^σια , μίγαν δοΐηιαν προΒαλόμ^^ 
ρος τον in αδελφή γαμβρον xhv Κοντοϋχέφανον Στέγανοψ^ uncUQSiv 
Λ %άί νην ηιξην αχ^χιάν ΰ» ά{ίχηγοΐ£ ίτέ^οις^ άλλα δη %άί 'Jmdvifj^ 
«ς» 'Α^ούχφ τφ μεγάλφ όομίοχάίφ. 

ρ•28•ν. 15. Flammuliim sive crucem 6tc• ^ το τον ατρατσν 
ftera πυροβόλων• lunius: aut exercitui flammenm etim ignitU tdUm 
inepte; cni longe adliuc ineptior explicatio additur p. 286 hoc aUe- 
rum at flammeum^ ψιοΛ architiraiegOf ut appellaturj c 6 praeferri 
MoUt^ tiquidem hic alius quamimpenUor ttt; φίαιηο^Τ€ηι exercUus flam^ 
meiiai afpdkAwr^ in quuexpresta eratfulgyratma» ftfidmnaiwnii spe* 
cte«• nugae. legendnm enim ητο& τον στανρον μετά ηυρεηβολων^ 
ut habet codex Bayaricus et Lautheriantis. hoc enim dicit: τονς δρχον* 
τας nSg χεφαΐάς praeferre, erigere et statuere solitos consuetum flcan'- 
meum seu OexiUutn regium vel crucem radiantem seu radios tMiar ignt$ 
tmittentem• sed luniue' ex hoc scripturae compendio ατρδν fecit στ^'α- 
τόν^ et ex ijxoiy quod in omnibus nostris codicibus legitur, rj τό^ , 
adiecto etiaiii articiilo του. quo consilio? licet tandem in additioiii« 
bue hanc codiciim nostronmi germanam lectionem ipee quoqae aniUH 
tarit, sed sine approbatione et explicatione. 

ihid, φλάμπονρον] non dubiam quiii φλάμύνΧον eit legendum, 
Qi ex podtie apud Rigaltiiim et Menreiuoi exempUe cooetat: haec tamen 
est Unguae corraptio , ut addito π ex ea qnani habet ad μ affinitate etiam 
X m ρ mutetur, qaam literarum permutationem demonstrayimus hodierni• 
famiiiarem. ao ita yero conctiB ΰύνη^ες (ίααιΙί'Λόν hoc φΧύμονΧον, ut 
!n eingulie cohortibus legionibus scholia iiiium tantnin explicaretar« ac umua 
coloris et fisorae esiiet in omnibiui? ita praedpit Leo m TacticU const. 6, 
licet in «milibua Texillie colomm Tarietatem non omittendam saadeat: 
ηροϋχάοϋομεν δη %ul xag %εφαΧάς χωρ βάνδην iitacxov χύγμαχος όμο* 
χρόονς ν£νεα&αι , χαϊ τά φΧάμονΧα ίκάύχης τονριιας η δρονγγου lδ^ό'' 
χροα είναι* ΐνα δ\ %α\ %αν. ίΐΐίασχον χάγμα εντιόΧως iniyivmyirj χ6 
ΐδιορ βάνδον^ δεί ίχερα είδη %αΙ σημεία προύχι^εναι χαίς ν,ΒψάΧαΙ^ 
των βανδων^ τον γινώοαεσ^αι ανχά^ %αί %αχά χάς χουρμάς ηαΐ %αχά 
τονς δρονγγονς %αΙ %αχά τας βάνδας. bandum a flamulo diecriininat : 
illud emm 4)aadram, hoc longius, fiMum in medio acin acumen desineD•, 
qao flammam eive πυραμίδα sureum latam imltetur , et Francorum fiam- 
meoy oriflamme^ Francioisque τβηΙΙίβ, 6anm^reff, Bomen inponat• 

ibid, τον στανρον μετά ηνρεκβόΧων} haec eoat CpolU insignia, cnix 
aarea in cocdnei colorie scuto posita, ac in epatiie inter cracit ramoe 
yacma Utera Β ^uater descripta, quae cnm ηυρεηδόΧο)^ chalybi ex qoo 
ex€udtur ignia (tgffitoritim vocant , /ii«t2][ sit non absimilie, exinde Orien-' 
tis imperatorum qpattuor cbalybes igniarios in ineif nibue gerere creditam. 
est tamen litera Β quater picta, qaattnor eequeiitium Yerbonim initialle, 
βασιΧενς ^oMrtXliDy βασιΧενσητ βaa^XεvσεJ.• yide Marcnjn Vabonium ia 
flcientia Heroica. 

t&• ▼• 16. fymnov'] ut in mari, etiam qnod habet iaperator in terra 
robnr , effulgeat• de vexillo eiasmo^ iridetar NScetae locutas in Alexio 2 : 
6 τον βασϋίΒης σχραχος χάς σημαίας των ά^φίδεεν άνωθεν ίσχησαν , «2 
τονς βαοιΧβΓβ είτιονίξονσιν. 

ifr. τ. 17• ίχει δί Μ ανχόν^ Mc eat omninni ordo. magmu dax 
toti daeii iinperats magniu dningariiii, ceo .vicei gereiMy sfaigttloe trire- 



250 GBETSEBI ET GOiBI COMMERTARIIJS 




prMteti (β 

tolite, ac ic^ eqak cteqwMmbw pncfect• (gfmmd ci- 
cvfcr ) y qn pratMtratoroB k ChriitiimtriMi cacia «e^ iocis koc CMoe•- 
mim nt mtetip^ regum cases tnotet, ille ^pdeai Bodui, luc TigJDa tie• 
€tam et Uieo fcrico fiffit wmnL• reipcno pendcntM; de qw ib fleil- 
bs, ValfMbi et aEL 

β. ▼. 9. 'Tov «ofMff•^ γ«Μτ paetliser fjij a p] iaicr «νρβτορας pro- 
tMtntori enbiedM pnedpn» ert Mf^i|S υ«μτ ρ—1ι«<τ ^cnnr, idcoi 
qni eqmim regimt» 

A. T. 4. 6 «ρβρτοβτράτβρ βχο τον χάΧινου Ιαβωρ} Domauo Coo- 
•tantioi : ^μ«^ς ^l οτράτορο^ 6ipq:£uio9 vaccl^orrcg , «of rcr χμίχνά τον 
Tvuov αντοΌ natSrortBg^ της ανίής x&w ίεράψ emov ίξψ-εψ αναχτό- 
omw, αΐδοί %ai φοβω χον nvgiov μον του αγίου evvtxQiuvot, IIstqov• 
Nkotas iD Aleiio 3:' 6 phv ίππος nQooayttai mo^ τον s^ecoer^evo- 
^o^ άπο τον χβύίίψον llitvo^c^ 

Ά. ▼. 7. 6 ψ^Λ9 f α^οοίάφλος] e chartdamHnm m u i era peae ia- 
■ΜΟΜ, qaonui am canas, alii tacri cobicali, alu magiftroraai peditoi 
et eqiritoiii, hk qin fUbiiloraai ioteliig^tiir. aliao qiiodiiaBi τίτΐ togati ^ 
tabolae tractantu ad militiam eqaoi tA ama consortiom ? •oggerit testi• 
moiiiaiB ZonaFU ia banro : ΤίαΰΙον τον των βαοιίιτίωρ ΐππων ίπιστα- 
χονντα (ra^ovlagiov ή * Ρωμαίων olSt τοντοψ ΙέγΒΐψ φωνή) «αζρΐ- 
τιον τψηαας χαΐ ot^xrjyov Σιχ^Ιιας, profert Nioetae aJiad in baadQ 
Angelo: ΧονρΛβος χα^ονίάριος ωρ τών ίπποστύΟρωρ. sabest proto- 
stratori et adiDimetrat. haoc palatH portam ooUi, mu dooaTerit impera- 
tor, βφιΐΰ praeterire licet. Nlcetai in Maooele: sfiicurifr άαμένως τα βα- 
aiuta. ίρ 9\ τφ π/ιριέναι μεϋ^ ΐππον "Α^αβος ίριανχενος τα άνά- 
%xoQa %αί μϋΐΗν είσιένεα δια ττίς πύλης με^^ ^ν η ί% της εδQaς 
απόβααις έφείτεα μόψοις τοΐς αντοκοάτοροιν, 

ib. τ. 8. πεξενειψ] ez eqno in terram deeHire, et πέζ^νμα, locas in 
qao reliaqaitur equne et pedilMU Tia coiifidtiir• 

ib.Y. 16. ατρωύΜ xal cvqxa, iBud a uzQ&wvmj quod est 
sterno; hoc a ανρω^ qiiod est traho^ militum quoque equi, quos τα- 
cuoseecumducebant, appdlabantiir ανρτοί, at docet Glossariiim ejL 
Conetantiiii Tactids. 

ib. Y. 16. qnibiu fternereDtmr ephippiie et phaleris, docet post Theo- 
phan^m Cedrenne in Mauricio: ο ΐππος τον βασιλέως ο τον χρνσοΰν 
τεερίΜίμενος ηόαμον. describit Anna vitae patris 1. 1 : δρα τον ίππο- 
%6μον τον Βρνεννιον ΐππον ίπιανρόμενον , τγ τε άλονργω ίφεοτριδί 
%ε%οαμημίνον %α\ χατάχρναα τά φάλαρα έχοντα* αηο verbo χρυύο- 
φάλαρον Ζππον Yocat paolo inferius, ut et Nicetas L 7 Mannelie. Gre- 
goraf 9 7: μεΟ^ ίρυί^ροβαφών 1loσμημάτωVy sect. 10: μετά των έρν- 
^ρών έφεοτρίδων. οτρωοίον aatem, qnod et ίφεατρίς^ dat nomon equo, 
dtdtorqae νπάοτρωμα apod Annam citatam 1. 4. adeoque longam et la- 
leribae peadeiifl auerit «t ettam calcaris ferram illi referat infixain : yal 
μην %αί η τον μύωπος άτιμη τον άριατερον ποδός ένδακονσα το άκρον 
της Ιφεύζρίδος^ ο νπόατρωμα λεγονσιν^ άτιλινεατερον τον ίππότην ίποίει• 
luqaitur de regio eodem eqao, qaem L 1 narraTerat Bryeaaio tyraaoi- 



• ΙΝ CODINI CAP. V• 251 

dem ambimti erepiom» (utd τή^ Ιρν^^^αφον^ ΙφΜτ^οβ, nt ipia ito- 
rum 1. 4 teetatur• 

ib, Y. 18. ηίρΐ τωρ σνρτώ^ Menniiu enidite. 

»6. y. 20. ΊΐαβοίλλαρίΗίον catadromuSf domiturae ατηα^ manέge, in 
palatio , id est in areae parte. 

p. 30 Y. 7. etragulnm ephippium est aayurfite. Leo GrammafScus in 
Michaele Theophili: bvqsv αυτόν ivtstvXiyuivov h τφ ΰαγίαματι χοΰ 
δεξιού ϊηηον ^ ϋν ijXavvBv. aHa apud Meursiam. 

ilnd. αχαηουλίων] ita legendum loco ilKus καπονλίων^ ' ρ ^05 

ibid. mtafiovUaiv] eenens, non yocis eonus venandus. απαπούλιοψ 
c|mdem Latinae eeapulae sooo niiiile, at sensa longe femotiun', cum op- 
positam fere animali• partem referat« iergum videlicet ac imo» lumUn. 
\ε%άηουλα vuIgiM profert; de quibua Simon Portiue: ^inanovla οΰρο<• 
nvysiov τον ΐππον , tergum equi ; no8 la eroupe du chevaL Hierony- 
mua Germanus in Italo-Graeco vocabulario: la ξτορρα del cavalloj τά 
^tiianovXci. anctor porro eqttonim comiti, regio equo ineidenti, nnn- 
auam totum ephippiQiD eagalam ad armos et collam usqae, sed ad ne- 
diam taatum ephippii eedem substeroi scribit; quod etiam a p^dissequia 
honoris erga dominoe caiua videouie obeeryari, si quandoque herUee equoa 
conscendant 

t6. V. 10. ύτρατορίϋΐον verti cuiii Glossario, locum, in quo stra- 
tor imperatorem in equum sablevaresolet; nisi mavis reddere locum 
in quo equi sterauntor. 

ibid• itratorum L•cu$ et etatlo est ΰτρατορί-Λίον j non ia quo ilU 
enUevaat imperatorein ia eqaum , ηέζίνμα iam ab aactore ▼ocataffl. 

t6. ▼. 14« epfnppiaria pila , qaa apprehenea exsilit eqnes in equQin, 
est nb^naaiovy quod sit ephippii xofuro;, de qao supra. annnmeratur 
Tero ephippio, ut in comitis equonmi ins traneeat, eo quod ex aaro la- 
pillie omato confid aoleret. η$ρί τών τονφωρ dictum eat alibt 

ib. y. 15. lego τουφών pro φο^ονντων, vel φόντων ^ de quo• 
iam eupra satis, c. 4. 

ib, V. 18. de Theophilo imp. acenimo iconodasta lege Cedre- 
nam Zoi^ram Manassem Glycam. 

ibid. Θεόφίλον φααί] diffaeiae, at in eandem mentem narrat hi- 
etoriam Cedrenas: diversam habet Leo Grammadcaa in Theopbilo. con- 
feret utramque lector, ubi hic lacem aspexerit. 

p. 31 V. 8. rucharium vestiariuin. 

ibid. vuiiarium eet, eicat et βεΰτιάριονι nt nibilomiinie sabin«- 
dicatum ab auctore diecrimen inter Qtrumque obeervemiM, dicendnin ^ov- 
χαρεΐον eese cubictilarionim conclave ad eacnim cubiculum. favet syno- 
du8 Florentina ultimis pene yerbie, quae non in eacro cubiciilo eed in 
oondaTi yidniore, iv τω (ονχαρείφ του paaiXimg^ Graecos pootifice• 
tomo unionie sabecrlbentee manifeetat. 

ibid, cna^ spathay ensis. spathariiis ennfer yel satdlet, αωματο^ 
φνλαξ. protospatharius, pnmus inter spatharios, spatharocandidatus. 
οπαϋ'αροχονβι,κοΌλάρίος 9 ipathanus cubiculariw. spathatas spatha 
munitus. βπα&Ια tpathula. de quibus vide Meursium et Rigedtium 
in Glossariis. ex dialogis S. Gregoni non ignotus est spatharius regis 
Totilae. et apnd nonnullos Gennanos instnuneiituiQ quoddam fosso- 
rium ein spath. 



252 GRETSERI ET 60ARI COMUENTARniS 

p. 81 ▼. 10. τξαγγία] tadBm τΐαγηία, τίάγηαι, isancae. proprie 
c&lcd imperaloru; et calcearius, qui eas conOdebat, τξαγγάς vel 
ροϋαβ τζαγχύς dicebatur, non at alii satores, χζαγγά^ιος eea τ^α/χο- 
ρ$ος• itaeidin hic legendain est, mm τζαγμάριος^ ut edidit lonius, 
cni tzancae et tzancia non placent, magis amdent tzaggae et tzag- 
gia, ut habeat occamoneiii nomen hoc deducendi ex AralHca lingua. 
sed potior est apad me fides codicum Lanthenani et Bavaricoiuia et 
Simeoiib magtftri offidonun in Pandecte Turcic. c 199 ^ qm τζαγχία 
et τζάγχας nobis exhibent; tametoi altera lectio illa τζάγγια τζαγγία 
tiayyctffiog eimpliciter reiid nec potest nec debet scnbitor etiam 
%ίαγκάγης : hinc tixini τξβηη^ίχριχη , ars wUffUL• traneiit hoc nomea 
ad Latinoe• Trebelliue Pollio: zanckoi dt nosirU Parthids γαηα Miu 
ubi Caeauboniu;: barbarici calceamenH genus tMongas vocanmt• sed 
ναηέ icribitur hoc verlnm, in eodke Theodo$iano de habitu intra urhem 
Ug. 2 ttangae; in tertia iuatcae, Grateii νξάγγαι aut τξαγγία^ Η 
τίβίγγάριος harum ariifex apud Tutzem in CkUiadibui, Acroni zangae^ 
P&tarum v^ Parihorum fmue gestamen tMgni pretii ex hoc loco et 
umilihus apparet ia faetie Graecis leguntiir haec de rege Lazorum : 
τα τζαγγία uvtov ^v ano της χωράς αντοϋ (ουααΙα$ Περύιχφ ύχη^ 
fftcrrt, Ιχονχα μαργαρίτας. Sjnodus Aurelianensis can. 22: tnofiacAo 
orarium in numoiterio vel Moncas hahere non liceati 

ibid. Tfayy^i] ΜβαηΙαι tsanffae^ alii eaiceamenia harhanca, cnkw 
formae fuerint non οιφοηυαΙ• ilhe etiaamani hodie utuntur in Oriente 
▼iri et mulieres promlscoe; santque cotburni ex yarie coloratU pellibiie 
tibiaoi adniqae gena preMim et strictim dbialiaiii more YeetieDtee, quales 
iam sQO tompore ueitato• deecribit Prooopio• de aedific laettaiani Κ 3: 
υποδήματα μέχ^ι iig γόνν φο^^ιχον χρώματος* ^ ^^ βασιλέα μόνον 
*Ραμαίων τ» %αϊ ΠΒ^σών υποδεΓσ9•(α ϋ'έμις. hinc Arabes Βίρίβίυφ im- 
peratorem in Sicilia renantiatan apud Tbeophanem in Irene etOoiiet• 
nsQii^Bvto αϋτφ τζαγγίον παϊ ατέφανον• ex hie, quae Menrsiiu et ex 
eo Gretf enu de aangie congessit , plana relinqauntor et perspicua• 

&t. V. 13. Equi iogfnani Graecis quidem noti et usitati simt, sed 
edad non possunt ex illa Codini lectione τζαγμάριος^ quia vana est : 
Bubstituenduzn enizn τζαγγάριος vel τζαγκάριος• et ut prior scriptara 
retineretur, non iogtnariuSf ut lanius, sed potias (eagmanM verten* 
dam esset: nam sagraarius Graeds non est sutor, cum a sagmate 
fonnetar. est autem ΰάγμα vel ^κη του οηλου, theca sevi vagma 
armomm, vei onui tumentt sarcinam, hinc sagmaria iununta vel 
iagmataria vel iomana Graeds, quae nostris ditellaria; ad qttoriua 
ultimum alludit vox Germanica saum-rosif sea ut alii, $anmer τομμ^ 
ct ioiumf id nimiruni quod huiusmodi equus gestal Suidas: ύαγμά" 
Ifta ti πα(^ ι^μΐν λ9γ6μίνον τουλδον , τά βαύτάξονταχην άποαίϋΌηι^ 
%αΙ την μηακομιδην των ΙπιτηδεΙων Mauridus apad Bigaltiiiin: 
τονίδος ^roi τα ΰαγμάρία, idem. 1. 1 c 6 dixerat Ίππους ύαγματα^ 
ρίονς. Bic Isidorus cabaUum iagfnarium et mu/am iogmanam. Vegetias 
1. 3: impodmentaj Bagmam^ calmti vehiadaque in medio eeUwxtdwr• 
nec Latinia ignoti sunt equi sagoiari, ut patet ex S. Bernardo L S 



ΙΝ CODINI CAP. V. 253 



de conslclerat. c. 7y ubi Vossiiis sagmam\ loco vulgata^ lectioAli ^ 
fnam. etsi in Latinis tummarii^ saumarUf simmarii lectio etiam defeniU 
possit, quia sagmarii nomeii varie varii corrapenint et ad idiotie* 
mnm sunm inflexerunt. hipc in libello de miraculis S. Udalrici| nec 
ineleganti et satis antiqao, inquit Casaabonus in Lampndium obttl•' 
lerunt de cera quantum unus fortis $aum(mtu portare potuiL dednat 
idem Casaubonus sagmarios a sagmaie^ et recte; etiogma mt esse id 
quod iumento imponiturj ut moUius vehai et sine noxa nta• differt sagma 
α sella: nam $αξΐηαρηψη€ ed quod iumenHi onera bmulantibus ιΐΛρο-- Ρ 90S 
fdtur; $ella equorum at vd aliorutn animalwmy qmbus homo vehitur. 
didtur etiani ϋαγη et «agtim , quod significat onme operimentum qaod 
iumenes iinponitur. vide Casaubon. ad Lamprid. fol. 321« eed prior 
sigoificatio potior est Graed flectoBt ^άγμα τον ΰάγμ,ανος^ Latini 
- sagma$agmae; ψίοβ αηηφίβ v\UgO dicitur Hdmui j inquit Isidor. L 20 
CityiiioL 

Kul• τξαγ^ά^ιος} Siiiion PortiiM cum auetore: ϋκίτηύς^ exvrot^ 
μος^ νΐίο^τΐμάτων δηίΐιοναγός. ealeeolanuBy eiefor. apnd Theopha- 
nem in luetiniano ta τζαγγα^ια^ officinae sutortae. rem tatain profero, 
et alios in ordine compositaras extra choruin ealto. conquerebatar popu- 
Ιώλ in epectacalie coram imperatore de Calopodio cabiculario : ίΐαΧοηόδιον 
aatem (^qiiod aHi %αλαηό$ων pronuntiant) typum ealcearium sive pedem 
Ugneum , qao eatoree utuntvr, indicat cam vero Calopodiam de nomiae 
non auderet populue dicere , nec se cognoecere interniindo mandatore re- 
eponderet imperator, exclamavit populue: 6 πλεονεκτών fis, tQiaavyov- 
CTBf εΙς ttt tittyyaQiot tbqiaHstaiy ΚαΛοπόάιο^ nimirani• vide lastiiiiaid 
aetate imperatores iam tzangie αβοβ. 

ibid. rag ηροκύψης• dubitat Meursiug num viri docti, id 
est lumns, ηρόκνψιν recte vertant oratorium, si non recte Ter- 
tt^ty car nonmelius qaid snggeris? si voculam ipsam nimis gram- 
matice urgeas, πρόκνψις ηοα est oratoriuin, sed locus einineii- 
tior, unde imperator eminere, prospicere et prospectare seu de« 
spectare poterat si rem ipsam consideremue, ϋρρόπν^ις est «raUh' 
riuniy quia locus ille sine dubio non erat eo destinatiis nt 
imperator inde taotum prospiceret, sed ut rei divinae et precibns quo« 
que fnndendis operam daret iinde ab oratione illic fieii solita oratorii 
appellatio loco accessit 

tfr. v. 14. τζαγγάς] qaia commtiiie et yile τζαγγαι^ίον nomen apnd 
Graecoe, τζαγγάς^ quasi digniore honorie titalo donatus» auJictM etitor 
▼ocator. an non ficoe semper ficiis et ecapha scapha? 

«6. v. 15. TeaiSonovXov] ω in ov commiitato rox ηώΧος alteri ad- 
iuncta diminutiTQm quid semper sonat; hinc naidonovXov adolescena^ puer 
honorariusy prout eoperiae το άετόηουΧον et av9'8vto«ovXov parvam 
aquilam^ paivum dominum referre dictum esL 

ibii• lunius legit τον ββΐηιαρίσν Ιντοζ^ et huic enae ecii- 
ptorae mira phasmata superstniit, ad Terbum: vesUarii quod est intus 
(nempe in cerebro lunii) et tnimorit, et mox tria vesUaria addudt^ 
veiiuinum proprie dictum a vesie, et vestiarium minus proprie rafu* 
tioVf et Testianain vedibulum palatu^ per cataduresin eeu abuemn 



254 GRETSEBI ET 60ARI COMMEKTIRIUS 

τοαβ. αοο pnoffs Testiara agnoscnnos; tertiiiin smiiiiia cstachres 
coafictmii ad βαιπιι aiictoreni remittmioe. didt Codinus vestiarium 
hoe ▼nlgoTocaii αίλαξίμίριορ , ab αΐλάβόω muio. hioc αλίαξις mu- 
tatio, et άλίαξψάρίον j qoasi dkas wMlUuarium, 

p. 31 ▼. 16. oaaii waUatOTimm άΧλίφμάοιθ9, optime. at noo ita «e- 
eta miUare figuncat ro άΙΙάβύην^ qoin proprie noYas easqae Miem• 
acctpere iiMfieet. Badiologiofli : aUUnFff» ο upcvff• Nicetas: τεέμ-φας 
ttQsa μηά του ευαγγελίου άΙΧαγμέρονζ ita ΜπτορΙβ ^Uirffi ip or noe. 
άΐΐίφμάοίον itaqne eit locuft ia qoo veftee iapecatoiiae» q*^** ^ ^*^ 
cnie, repooimtar• 

t&. T. 18. mmetpra] Ιαηίιιβ, nt Arri>isiiii spedmen edat, αηαββτα 
liaec ex Arabia advocat: nam Yasa ave cacabos aat lebetes Tocales 
vocari ab Aiabibne anakara. ensiiiodi femie esse quae in Qer- 
maiiia appelleiitiir ketidtrommd^ cur non heerfauken^ qaae etiam in 
eqau palisari possant et solent? tympani genns inferiore parte rotoB- 
dam, qao principes hoc etiain aero uti et ddectaii conmievenmt 

tbid. tympana tnferiori parte rotunda. ita Meuieiiu. cmr ro- 
tonda OouuB quam plana τβΐ qoodvie aliud vox eienificet, edisserat lego 
apad Nicetam in Maoaele 1. 5: Ι^αρνήχη τα χν/[*θαΧα, obi alia lectio 
habet άνα%α^άδαι, eant itaqae τα uva-MCQa eaaem qnae χνμβαίϋζ: at 
cymbala a tympanie qaam diTersa, licet in Cybeles matrie deoram a Gal- 
lie ad inviceai laocta; nnde et ApioaeiHy qui se cymbalum miindi iacta• 
bat, tympanaoi iaventutie potioe vocandain aseenut Tiberios. qaae tan- 
dem %νμραΙα1 Soidae : ^μίΧι%ά παίγνια , hitirionum mu4ca et ludicra 
ingtrumenia, io epigrammate : %al χνμ^αΧ' ο^νδονπα %o^L•χsίXsa. Tar- 
nebiu Adyere. 26 33, in hoc Propertii **cymbala Thebano concrepuere 
deoT Λ qnU rae roget, inquit,^ qoale cymbaiaiD fderit, eam miitaai ad 
herbam cotyledonem, cmiu folia cymbaU speciein referaat. Scriboniiis 
Largoil: item mentoitrum vd radicem τιοτυληδόνος j quae herha nmiUa 
folia cymhaUs habet, haec ille. addo cotyledoaeoi etiain cymbalioa apad 
Tragam yocari. Tide figaram apad Bfattluolum et alios physiologos Dio- 
fcoridis commeQtaioree• 

p. SSt. 11. ori 6 χρωτοοτράτωο] ecriptis a Gceteero post Meiirsiaiii 
de cona et carsoribiu addo ez Tacticoram Leonia conet 7 iocom auctorie 
de protostratore eenteotiam diserte expUcaDtem. itiga δΐ τιίνηαις, ωσχ8 
inioi(6x'^gy otBjihv ovv ίλαοία, ώξ χον^σωρας, ονς οΓ ψνν προτχΧά• 
ϋτας λέγονσιν, οχ$ δΐ σνντεχαγμ,ένως ^ ως διαφένϋωρας^ ρνς ημείς χα- 
λονμδν ί%ΒΙ%ονς. %α\ εΐ μίν ώς %ονρσωρας %^η mvstVy ara^ayvfiXlf 
^δ^όμφ ila^ χαΐ itag ivog μ^Χ/ον anoTuviSai ουν iXaaia• iav δε ώς 
διαφέναωρας^ παράγγελλε ^*μετά της τάξεως ά%ολον^ει ^ χαΐ άχολον- 
&ώϋΐ ανντεταγμενως, ez boc Leooie aliani Cedreni pereipiee locam in 
Michaele Curopalate. Leoaem Armetiiam imperiain aaspicantem , reeiain 
aseumptaram Testem, commanem qaam deponebat τφ των ιηπονίομωρ 
ΰτρατεύοννι Μιχαήλ , protostratori Michaeli^ Balbo niminiin, dedisse ret* 
tuleraty eundemque dato intervallo de tvrannide affectata laspectaai a 
Leone mUemn ταχηχα διδάα%ειν τον vno χει^α λαόν describit. at qald 
nifi auia cureores et defeneoree, auctore testey dacebat, ita τά ταητιιιά 
eoe. docere teneretur? 

ibid. χουρΰενόντων] κουρύενειν est praedariy praedoi agere* 
pofiusunt tamen bic per τ^ονραεύοντας etiam illi inteiligi qui ία 
bostes extra ordinem excimiones £8tciimt paulo post τα κουροευά^ 



ΙΝ CODINI CAP• V. 255 

μ$να BaTAspdiaf fraedxte. et mfra c. 16 didtiir aiti tou κουρϋου 
dari pars quinta imperatori: iaepte lunius ex €UT$Uf verte ex ipolUs^ 
quinta pars cedit rationibns sea aerario regis, ηενταμοιρία; pro qao 
codex vitio librarii ηανταμο^ρία, vide Bigalt. in Gloss.. v. χσυραη, 
ubi Iimium reprehendit qnod από των χουραίνομένων ρ. 59 c δ ver^ 
tit α cursmbus , quia vertendmn erat ex gpdiUj ex praeda. hinc χονρ- 
ϋΐνειν, et ut in TuFcograecia κονρΰΒνονν praedari, fopulan^ sic 
p. 57 δεφίνύωρ των κονρΰενοντων rectius redditur defemor βσηαη 
qui extra ordinm in hostes procurrendo dant impettim et ante onmes du 
tnicant cursores enim seu ΗονρΰευοντΈς mmt ηρόμαιχοι ol προτρί» 
%ovt€g της παρίηάξεως hf r^ συμβολή τον ηοΧίμον nai τοΐς φειί- 
}fOv<riv 1%^ροΙς o^mg ίπιτιΰ'ίμεί/οι, ut ak in suie Tacticie Leo Im- 
perator. item cursoTes siint ίνεδροι^ ut idem.iinperator docet; deque 
Lisloquitur Ciiropalata, non aatem de cursoiibus, qaos Graeci ^ρο* 
μης^ Latini prQprie cursores naminant. etiam Latims mediae aetatis 
curMrii suat praedones et piratae^ qui terrae et maria praedamin 
gratia percurriint 

De.pentamoeria imperatori ex spoliis danda elegans exstat lociis 
in historia loannis Cantacuzeni: aam cum de bello ab Andronico 
imperatore adversus Albanos gesto partitisque sine numero spoliis 
agit, sic praeter caetera scribit ίϋ^ονς 6i οντος προτΒρον τη ατρα^ 
%iaj Ιηειδάν τίνος χρατηΰωΰι Xsitcg η πλείονος η Ιλάττονος^ την 
ηεμητην μοΐραν ηαρέχειν αριατεΐον βαάιλεΐ^ χαϊ μη ίκεΐνον τω 
μεγάλω δομεατίχω ΐΰην οία δη της ύυμηάϋης ηγουμίνφ ατρανιάς^ 
τότβ ονδεν InoLovv των εΐω^ότων^ ουδέ τις ηνωχλει ανταύς ηερϊ 
της ηεμητης μοίρας y. άϊΧ ωαηερ έξ άεννάων ποταμών ίξην Ijcc?- 
ατφ f οαων αν βούΧοιτο y ζνριος γενεύϋ'αι. haec Canta^ uzenu3. Ρ 207 

ib, ν. 17. didt Codinus protostratoreni ex praeda capere 
σιάντα τα ποικίλα, quae appellatur φυτίλια» quae $it ratio huius 
nominis, nondum a viris doctis explicatum est: nam quod lanius 
futilia vertit , id paucorum approbatione fecit sunt qui suspicentur 
legendum βιτάλια^ boc est victualia. 

^ iUd, vere futilia sunt et pueiiliter a quibusdain ingesta* circa tq 
gwr^iov ψ quod Graecis recentioribue , sicut et Tards το fitil , qnod primo • 
refert ellychniuniy deiaae funem pyritem^ quo milites tormentis explo- 
dendis diotius eenrant ignenn, mSche d' arquebuzey ultimo VQlnerarium 
peniculum a chirurgie ad Tulnera probanda. epoliorum itaque partem pro• 
toetratori assignatam vocabant mihtes φυτίλια, quasi ad liuea vel pyritem 
comparanda leve adminiculum, eic officiorum praemia Graeci iidem μαν- 
τ /Aitt, Gailicum vulgue chirothecas, piiellarum aciculae etc dicunt, ut 
grati potius animi monumentum ^uam aebiti mercedem et vilia mercena- 
riorum obsequia compensata expniDaDt. quaeoaiD autem φ^ντιλια ceneenday 
reparata ex RegiU vera germanaque Jectione discifflos esse των χονρ- 
€8νομενοιν ζωών πάντα τα ποιαιλα, animantium praeda captorum quae- 
cunque pilis et colore sunt vgria : quaevie enira discoloria etiam hodie το- 
cant ποικίλα , eademqae in protostratorie sortem ex praeda obtingunt ceo 
eins φυτίλια, 

ib. Y• %0. τα προϋχάγματα} ίντάλμααα Tocat lue GR et διατάξΗς, 



256 GBETSERIETGOABIOOMMBIfTABIUS 




ψ. 82 τ. 80. dBjMlidbi] GnMoe τα ηνοόβουίλα ct χ^Μ»* 
fi^lm ΟΜΒηα Mb. m ΑςΟΙο Βοηοι ad iBtegras Htens Tcmft. kinc 
ctiam constitatioiiei pootificiim Bomaonim Mbw dkoatiir, ct Anl* 
Laium ISbet in quo ilbe lilene mii bnUae contmoitiir. Uim proprie 
Cfl orbicaliie eoi onynadmi drciihrie fomae, nperae <ljniwm ct 
iatas corifi* figaram habcniL olim pneritiae ^peQdefa 
amiiletiini contra fiiacbiatioiies. ab hae ofbicolari figvn hdtt 
tom cflt oooien ad egiiU, φηβ literis appcodimfiir: soHt α 
ddaris figane; et qaift AmnoUis litem appcBikfate 
qniboMlam jiliMifoe, qnbosdam terea^ hinc £Ktiim cst vt i 
literae ab hoc ngfllo Tocaaentnr balbe anme vd bolbe ρΐαηώβκ vd 
Imllae cereaeiy mminiBi ηΐιρνύόβοΌλλα, ηηρόβαυΙλΛ^ a jgOOOfiavUov et 
ΜΐηρόβονλΙον. ckr ye e Ulae inmmain anctoritateni obtiiiebaiit^siiiieaip* 
taie maiio imperaftorie Jmt π$ν9αβάρ§ως cmmabm (eea mftndi)• qniii et 
cmoeg interdam adddMuit Phranzes L S 4: impenim nami «iia e• m- 
itnte ir€$ crwees eUmahm mfnmte bvUae ad tmjb m atimiem pro eenffiie- 
tudine exprimU^ buUaaique auream Ugaio m mamu tfaiit etiam hodie 
fiterie, pracMitim contractniiiii, apponi solet liieciila, aliqoando lignea, 
aliquando ex lanuna, aliqiuuido ez pura oera, in cohis medio sigi|• 
Imii ezprimi solet haec thecola aeqae recte ▼ocalHtiB' kuUa ac theca 
illa tmperatonnii GfaecoraiiL hmc βονΧλήΒΗβ buUan vd generatinii 
UteroM Hgnare^ sive hoc per bollam fiat me abeqne buUa; et /3ονλ• 
λωνηρίον «gillmn y fonna, in qua boUae exprimimtiir• incertos aiictor 
apnd EtyiBologiim: £όπ$ρ tlg το βονΙΧωτηριαν τv7t6|UPoς 6 μό» 
ivfioog τύπον νοιιΐ %α\ είχόνα αποτίΐεΐ» et sine dolNO buUae Impe- 
ratoiiae imperatoro imagiiieni repraeaentabant. 

tM» nil commiiDliif qiiam χρνβόβονίοψ awe χρνσόβονΙΙορ impenl•' 
fmi» m a m d e twn f €9n$Uiuiiemem y diftomm , racripiym^ Mr9graphum^ 
€odiciUa$ ngnificare• at ooo ex eo qnod anreu literis scriberetar, vt in- 
noil Meonioi, sed qaod eigillo siye Imtta aorea, quod in eie scriptaiii, 
moniretar; ananqnam olim etiam atireis literis scripeisee non denegandDm 
Liiitpnuido oiceDti! χ^ηπτοβούλιον ^ id οΛ eputolam auro signatam^ nl- 
hi dedenmt vobi» (regi) «iefereiiitaai• tuUrmit avtem et aUa$ Utera$ ar- 
gento $ignata$y a caropalate imperatoris fratre ad Romanum poQtificem 
BUfeae. delnoepe rero literia parporeo liqnore dactu enbslgaayit impera- 
tor. hie teetimonib ntmmqiie fiqoet. Nicetae in Manaele Conm. 1. 4: 
ίρν^ροδάνω iv</'nμav^'hψ άφη%9 γραιμμάτιον^ eitmahari signatum emUit 
eodieillum. infeniu: τήΐί βασιλιη-ης βαφής dsXtUQiovy regii^ id evtpar- 
parei, eolaris iabulae, 1. 7: τω {ρν^-ρφ της ficeailsiov eccq>Hg ώς aZ^ 
μάτι άνα&άΧ'ψας έξώοαύεν» Cedreoi in Tiberio 1 : άαφαλίύάμετος dUt 
οφραγίδος χρναής του μτ^ ηοΐΒμίως {niQ^sc9'ai, Baeilii in porphyra 
nati: %άί £ate άαφαΧ-η «αϊ άμΒτά9•ετον είναι την ηαροϋσαν Βιάταξ,ιν^ 
otnBloe vsiqI νποαημ,ηναμΒνοι , χονσζ αφραγΖδι ταυτην νηοσφραγισ^ψ^αι, 
βιωρίΰαμΒ^'α, Nieephori Botaniatae: %άί γαρ έηοιφραγίζοναα ή ^ocfft^ 
Xiia μον τά τιεκρψίνα τιαλως %αϊ οΙ*ονομη9•έντα βννο9ι%€»ς^ %αΙ το 
ηαρον ίζέ^ετο χρνσόβονλΧον slg ίηι%νρωσ£ν τ8 χαΐ ατερΒοτητα^ ^πο- 
οημηναμένη iv αύτφ Si ίρυξ^ρων γραμμάτων y iMt\ Sict τούτων την 
άΧήέ'Βΐϋΐν ψανερωτέραν ύναγορεύονσα y %ορ<όνην ωσπερ ίή τινα^χρν^ 
ύήν τ'^ν άΧη^ως οφραγΐ9α τούτω άηεαωρηοαΰα ^ τό ήμέτερον ενοεβίς 
%μί ^^ΒοπρόβΧτίνον ύ«9αι^φϋ(χο ηράχος» Aiezii CkHiinaii« qoi et anreora 



DiCODINI CAP. V. 257 

dgilliim^ oerae tmpreifQai testetor , Nor. 2 tonu 2 larle GRt «& 9ta 

Ιον ΰφραγίάα φέρηται. eiaedem Νο. 4: ώ^ αν Β^^ψις η&βι γενηται 
όιά γραμμάτων τον βασιλέως Ιρν^ρώρ^ nccl ή διά χήρου αφραγϊς 
{ηβοοετέ&η}, eigilkiDi cereum aiirea buiia imprefleom e senco pendebat, 
Nicepboras Botonlatee iaiD relatue et anonymue alibi citatoa: Mavovnl 
ΒΪχε το σύνηϋ•Βς αανίτίλωμα %αΙ τον βασιλέως γραφην *^Μανονηλ εν 
Χριστφ &•Βφ ηιστος βασιλεύς^ «ofl οιάτω&εν άπτ^ωρημένην βονλλαν 
χρνσην δια μετάξης οξείας ^ e serico violaceo ΙυΙΙαήι appensam, hoc est 
aigilluiD. Nicetae Manuelis I. 1 : γράμμα έρν^ροσήμαντον σφραγιδί τε 
%9VGsi(f %(ά αηριιιφ vrifiati ^μπεδον^ χόχχτις άναδεδενμένω αΐματι^ τω 
ϋλήρφ τον μεγάλον νεώ έπιδίδωσι, ex his '^ρνϋ'ροδανημενη ^(:^0/Α£ΐον 
γραφής purpuratus eodicillus re^us^ apud euDdem eecundum aliam lecdo- 
nem; apud Comnenam χρνσοβονλλιος γραφή, χρνσοβονλλιος λόγος γε- 
ραμμένος ^ apud Cantacuzenum y^vcro/^ovUoi' διτιαίωμα, apud Zonaram 
ίγγραφον χρνσοσήμαννον , apud Nicetann iterunn βασιλιηον ίρν^ρόδα" 
ψον , ίη Aodronioo 1. 2 , et ui Balduino έρν%•ρ6γραψον γράμμα et eimilia 
liqneot. Alexium eecundam atrameBto cominani nigrisque literie eeioel no- 
men exarasse , literis ad synodum missis , refert Nicetas : βιβλίον λα^ιω*^ 
νίξων ξνντί^ησι ττρός την ίεράν σννοδον, lUicl τοντο νηοστιμηνάμενος 
%άτω%•εν δια μέλανος τψ οΙιιε£ω ονόματι ^ ini HOtf^^ff άχροάσεώς rs 
wxl σπίφεως άιηφίδωσιν. Aadroaieas eeiiior iaiperio Quatiiiffl oainino re- 
missurue άνω μ%ν έρν&ρόν προνΟ'η%ε τον τον 0•είον σνανροϋ τνπον^ 
mox yelQt scripta tabula privatus redditus χάτω δ^ μέλανα• 

ρ. 32 ν. 20. προς τε ρήγας] βοΐοβ Romanorum Persaramqae prindpes 
βασιλέας yocatoe a Graecie bietoricisy quotquot reliqaere monumeata 
comiiioiietrant; eoqne ηοηιιιιβ, quos iinperatoree dicimus, yoluere eigniiica- 
toe: aiiis eupremo iure, regno. coostituto et impoeita sibi corona utenti- 
bus ρηγών appellatioi^em fecere commaaem« ex qao Genserichus eam sibi 
propriaiD fecit• Tbeophanee : ο Γεξεριχος τφ Ονανδαλι%φ ηληΟ'ει πο- 
λνς γενόμενος ιιαϊ ρήγα νΜλέσας ίαντόν, ^ secutus Odoacer την του 
ζηγός ηεριέ%Ήο εαυτφ ηροσηγοριαν, ab bis alii atqne alii: τόίν Ovv^ 
9ων ^ της Φραγγέας apud Zonaram ρηγες dicti : ^ noili quam Carolo M, 
^tt(id£i;e *^ώμης a Cedreno in Irene dictOy βασιλέως nomen cominuae fa- 
ctam , nec ipsi OGcidentU imperatori ., quem Anna Comnena §iiya Άλαμα- 
νέας aoluni agnoscit Alex. 1. 3. proinde quod Nicetas Andronici 1. 1 Be•- 
lam Huiigariae ρήγα^ imperatoremque Ocddentis in Alexio 3 vocet ite- 
jrum Άλαμανίας ρήγα, nil miruin; cui eicnt et aliie Graede solam Orien^ 
Uus yel Persanim prindpem βασιλέα saiatare gratam. oppreesi tamen 
Balgaroruin armie tandem cotiingii pacieque foedere iaito priadpem eorum 
φααιίέα Tocaat apad LuitpraQdam io Legationa. 

tbid. sultanos] Lettndavius in Oaomastko Μ asulmaimico : 
Mtdtan Alem dominus mundi. sic appdlare Turd principem mum 
sident; quod vocabtdum sigmficaty ttt Cedrenus ait^ imvtoitqato^a »al 
βαύΐλία βαΰιλέων, impetcd^em ommum et regem regum, α Turcis 
iam vulgo pro damino usurpcdwry et nomen hoc pnnceps earum habet 
wn ίξοχην, ceu solus et maxmus dominus, 

Arabum άμηράς^ TarcarOm prindpee σουλτάνους propria gea- 
tinm illanim lingua Graed dixere: eapropter ubi leginins apud Nice- 
tam άμηρας , alia lectio σουλτάνους pooit. sultan auteni Tardcam prin- 
cipem denotat. 

tfr. T. 21. τοπάρχας] paucamm nrbiimi aut naius provindae princepe 
est τοηάρχης, toparcbiae, qaales nos ducatua vel oomitatue, dascribit 
Codtn. CuropalaU de Qffic. - 17 



258 GRETSERI ET GOABI COMMENTAIUUS 

Niceiat Alexii 3 3 Teteris e^tionie p. 566. enm gatntpU eonfondit p. 578• 
exinde p. 586 Boaifaciam Montieferrati marchioneai, BalduiQam Flaadriae, 
Henncam 8. PauU et Ladoviciiai Bleieiuiaai comitee τοηάρχας tivag 
ε^εΡΒίς fcribit; qaomm praecessores Hieroeolyoiitanae profectionie ante- 
aignanot, ζοπάρχα^ ti ίόμητα^ψ noa wio libri tertii looo meoioraYent 
Anna Comaena• 

p. 32 T. 21. Χογοϋ'έτον υπηρεχημά] de memoratis referebat ad impe- 
ratorem. Leo Grammaticue in Micbaele Theopfaili : ββόχτιστος ΧογοΟ-έτης 
ΙΧ9•ών εΙς τά άσητί^ητεια τιρατών τάς αναφοράς , et infra: έηεΧενα^ 
μετ οργής atOtfai τάς αναφοράς χαϊ άναγνώναι• creecente quoqae lo- 
gothetae auctoritate decrevit caniclel digaitas , et ut ille reecilpta chryso- 
bullaque principis emitteret, purpura, qua sola subeignabat imperator, el 
cominiMa: canideo reetitota fegitur, Macuelis L 3 apud Nicetam. fidem 
ineuper deo et popalo se eerTataram ia eios maniboe poliicebatur pria- 
cepe reGeoter iaetitutue, prout euo loco referetar. 

p. 33 V 1. domestici] dijgfert iete a domestico mensae «t ab aliis 
domesticis. ita Tocabatur ηαριά το δομεΰτΙΥΛον seu δομεαχΜεΐον^ 
quod est res domestica, cuius iste curam gerebat, qaamvis in cata- 
logo of&dalium, supra c 2, noa Gompareat: erat ergo iste dome- 
sticus domeeticii, de quo iniira iteram Codinusc 7•^ 

ibid, mutat quidem eeneom, at corrigit et raeliorem reddit Re- 
glorom Α Β lectio, quae haec eet: ual τοντο μίν ίδιον τον μεγάλου lo^ 

2ο^έτου νηηρέττιμα • το δΐ του αεοαστικίου (vel ut Β , μεσαβτΐίίείου) 
νεργεί^ν^ φ αν ίπιτ€ίξοι 6 βιχσίλευς» et h&c munu» proprium est magm 
logoihetae (ad reges niiairum, eoltanoe et toparchag ecribere), i»tra Η- 
mttes autem imperii eocroe mittit is tui imperat0r mandaO^rU, ibi ffc- 
ααοτί%ιθΡ a ine appellatiTe (Grammadcoroiii more loqaor) eumitur, et 
eubiectas Imperatori regiones, cea mediam eiae dUionem^ referre addu- 
bito. certior mhilomuiue af&rmo μεΰαοτίταον propriam officu nomen ae- 
etimandum, eiue nimirom cai negotia, imperii etatam, seoreta, pereonam 
ipsam fidendue committit imperator; eam qao €urae dlvidlt; qm ioter po- 
pulum militea eenatum principes ezteroe et ipeam imperatorem fnecuif• 
et $eque8ier intercedit ; qui cQm ad hoc munae non ex meritia eemper, veloC 
logotbetay eed ex eola [Hrincipie gratia fftroreque advocetttr, reete ecrh- 
peit auctor , το δΐ του μεσαΰτιχίου ένεργείν Coiov (d namqae particiihie 
lam praemiseae iuogitur) φ αν προοτάξοι 6 βασιλεύς: hoceet, mevesttct^ 
quasi dicas sequeetri, mufitte exereere ad eum attinet eui praeeepent im" 
perator. meeaiticium haiuBmodi describit Nicetas Manuelie 1. 1 : αελεδω- 
ψόν δΐ l|kεcευovτu καϊ τϋν οίχείων ^ποδρηστήρα διαταγμάτοαν τον^Αγιο- 
^εοδωρίτην τ£9••^αίν Ίωάννην• %αϊ ψβ δ μεν τφ Λροαωπω του §ααι^ 
λέως άεϊ οητανομενος^ %αϊ τά «οντον εντάλματα Saa χαΐ εμφάσεις ί% 
%ρείττονος μοίρας έ%δεχ6μενος• Tocem ρίεσεΰοντα inter atiae obeervoy 
χφ μεβαξοντα significatu parem a nuUo negandam : μέγαν porro μεσάζοντα 
protovestiarram Cabaeitem , nec αοα aliam μεσάζοντα Caatacnzeoaai me- 
morat Cbronicou CP. iam vero άπο του μεσάζειν ^ιεσαστήαον dedad 
eolus ignorat qui Graeca nesdt. μεσαστίιαος igitur ille eet μελεδωνος 
μεσευων^ των βασιλικών υποδρηστήρ διαταγμάτίον^ του ^ασιΛ^ω^ τά 
εντάλματα ααϊ ίμφάσεις ίκδεχόμενος, quem eundem auctor ΛΜίνεργειν 
8 αν ίπιτάξοι 6 βασιλεύς,^ talUy me iadice, ante tyrannidem Wreptam 
fuit Pbocae, qui ίντολι%άριος a Tbeophane, α sacris mandatU niisse 
acribitur in Maarido; qai io aoia, qaod mandator in exerdto, τά μαν- 
δάτα γν»μν του a^;(oyroe διδους^ exseqoebatur. ita Mauridae aliue. 
at iterum Theopbaoee: i ατρατος Ιψτολιηαρίονς (πέμψε προς τον βα- 
ϋΜα. 



Πϊ CODIOT CAP. V. 259 

ift, Υ. S. δ μέγοί9 otQUtoitsda^x^t] hoc eiae officfo Zonaras celebrat 
in Nicephoro P,hoca: IHtqov {νιζομίαν; δρασνήριον δ$ ys καΐ έμβρίϋ•ή^ 
%αϊ &ezH9 sldotcc ΰχ^ατιαηών ατρατοπΒάάρχην ονομάαας^ ϊν \ν ΚχΧχ,- 
%ia δοΐη χώ(ίαν τ^ uTQectiqi «ον χΒψώνα διαγαγειν, is idem yidetar τ'ην 
του ^tt^ttvoc ίπίΛταβίαν ηάααν ίπιμ^Ιουμινος• Curopalatee• 

ib, ν. 8. ποτών ^ potus seu poculentonun, non ηοδών^ ut lu- 
nius, qui instrumenta vertit sed lectio nostra coniirmatur ex codi- 
dbus Bavaricis et Lautheriano ; et res per se clara est, qaia non 
minus curandum est ut exerdtui non desit potus qaam ut non desit 
dbus. 

ib, ▼. 4. sk νην naqactaciv] omnium qui dignitates et ofGcia tenent, 
circa imperatorem in eolio sedentem, cum Teetium apparatu et ineignibus 
giani famulatua eet «αράατασις, δονλοηρεπώς παρεστάναι scripsit Νί- 
cetas in leaacio Angelo, et iterum: οί^Ρωμ,αιοιχαραανατονντας ^χονοιν 
απαντάς, in Alexio secando: είχον ενϋ-νς tovs πaQεϋτώτoίg , παΐ οσοί- 
nsQ Ιν,Ηνφ αννηδρενον dia γένους λαμπρότητα χο^Ι αξιωμάτων αεμνό- 
τητα , ομοψίόνως άνα-κραγόντας» imperii tamen collegae aseident. Luit- 
prandus de legatione: aedebant ad sinhtram non tti eadem linea, sed 
lofnge deoraum duo parvuU imperatores• potoit et Caeear qaandoque sedcre. 
Theophanea ία Micbaele Theopbili: του Βάρδα Καίααρος τω βασιλεί 
ηροϋελϋ•όντος ανγ%α9•£σαντ6ς τε «αΐ αυνομιλοϋντος, Ucuiese nonnun- 
qnam aliie sedere της επιτροπής γενομένης , ipsumqae imperii coUegaoa 
qnaDdoque etetieee, narrat Cantacazenns 18 boc aaeidendi iua pontifi- 
cee Graecoa ab Androoico postaiaesey eoque licct obtento ridicule priva- 
toe, libro yitae doe 3 Nicetae osteadit. de patriarcba coram imperatore 
iedente eno loco dicetur. 

ib, V, 12. hyperpyrum] monetae genus. indocte lunius velum 
et inOolucruin coloris ignei, longe deterius Leundavius in legatione 
ad Armenios, ubi haec Theoriani, qui Cpolitanus legatus fuit, verba 
leguntiir: ϊύτωύον ως iv νπο&εσει ύπίρπυρα τρία^ μιας οντά φν- 
αως^ χρναου δτιλονότι. iav ου ν τούτων Sv ηνραχτήαω, L•τaι 
ηάντως το ηεπυρακτωμένον δύσ φνύεων, λίγω δΐ ηνρος χοΐ χ^ν- 
ϋον, εϊτα ίνωΰας τοντο τοις λοιποΐς δναϊ τοις μη πιπυραχτωμέ- Ρ 203 
νοις^ ίρωτώ πόοα νυν εΐαΐ ταϋτα τα νπίρπυρα^ τρία ϋίς ηρφην^ 
η ά*α την φύαιν τον πυρός Ιγένοντο τέβΰαρα; quae interpres ita 
vertit: tint tria hic velut igne potioraj prorsus insdte. vertendum: 
faciamu* hie tria efse hyperpyray timus natwae ^eu materiaey aureae 
verbi graiia, d igitur unum ex his ignescere faciamy omnino ignUum 
illud diuibu$ naiuris constabit, ex igne mdelicet et auro, η deinde cdia 
duononignUa adiiciantur^ quaero quot nunc sint huitis generii hy^ 
ferpyra? (interpres quotnam sint haec ignita? male: unum enim tan- 
tuiiimodo hyperpyron ignitum est ex hypothesi facta) num tria td 
anteay anprapter naturam igm$ facta sunt quattuor? in eandem erro- 
rem inddit idem interpres fol. 114, ubi των ύπερτένρων vertit ignis 
vipotiorumy absque ullo sensu : veTtendvLm enm hyperpyrorum. neque 
nomine Lalino boc monetae genus exprinii potest. in Pandecte Tur- 
dco recte de hyperpyris scnbit Leundavius. sed hic tantus crror 
detegendus fuit, ne qui in errorem inducantar. hinc hyperpyraw\ 
qui hyperpyra tributi nomine solvunt vide quae diximus tom. S de 



260 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

S. Cruce 1. 1 27. elegans locns de liyperpyris exstat apud S,- Antoni• 
num tom. 3 Histor. tit 19 c. 8 § S' agens enim de Tartaroram 
inunanlbus usuranim exactionibus Ita scnbit: nUles quidam in Georgia 
ae qnmgentii hffperpyns α TaHari» occeptiM et permmo» ψώιψΛΛ reienU* 
coactui fuit eis reddere septem niUa pro usuris. quaedam ^iam domina 
Tartariea pro quinqucLginta omlnuj ημοΛ cuidam Cummiserat d ille per 
geptem annos teniierat, petiit αά illopro usuris illarum ovtum hyperpyra 
g^tem mt/ta, quae omnia ilU coactus est sduere prouswa, 

Argentenm, nt et avream 'nammiim, ita reperio dictanu ar^n- 
teum quidem nondam in oblivione peneg hodiernos Orientales^ at qaod 
adhuc ploriiDum in oribas eoram gonaag me audivieee memiai; illadqae 
eet de quo quam late Leunclavius Pandect. Turc.p. 117ecripeit: decem 
aut duodecim eiasmodi nammum integrum complebuiit. aurenm ipse au> 
i*eu8 est nummus ; de quo Gunthenis in historia captae Cpoleoe : solvebat 
tiummum aweum , qui perperam vocari solet , ferdoni , id eet quartae parti 
vtarcae unius y aequiDalens. perperam pronuntiabant Latini, at et hodie 
Graecl nsQnvQcc: iperpera quoque ecripsit Lettnclaviae ex aliie. aureuin 
porro hic iatelligi aequus lector mecam iudicabit , qoi Tile pretiam primif- 
cerio reddendum mecum negayerit. 

p. 32 V. 17. ^ογατόρων] rogatores 8unt milites stipeiidia me- 
rentes, a roga, quod est stipendium. ^ογεύειν est Hipenaia ftuxre. 
accipitor etiam ^όγα pro donativo et honorario , quod alicui non cx 
debito sed ex gratia persolvitur. Suidas : ρόγα η των βαβύΛων εύβε- 
^sea. Toga e$t imperatorum pia liberalitas et magmficentia, usurpant 
etiam Latini. Miscella historia in Tibeno II : duxit ^nastcuiam tu:o- 
rem tuam^ et coronavit eam Augtistam^ et ladamt rogam multam, 
apiid Baldricum in historia Hierosolymitana excusant se milites 
Alexii imperatom his verbis : nos in roga imperatoris locati nihil aliud 
quam quod ipse imperat facere possumus» sed de roga copiosius suo 
loco L 3 com. c. 5 et c. 9- 

(oyot quid sit, non ignotum Rigaltiam Memrsium et eraditissi- 
mom Fabrotam legenia. eias definitionem a Soida ailatam et a Gretswo 
mtttilatam refero et expono. ξόγα ^ τών |3cK0iXeW ευσέβεια, %ta qnlo• 
τψία, roga eat imperatorum pietas et munificentia, erogabant impe- 
ratores quotannis de suo ecclesiis proceribus miritibns populo stipendla 
et munera. ecclesiis coUata ευσέβεια ^ aliis qaibuscunque donata φιλοτι- 
μίας nomen promerentar. ecclesiae magnae stipendia Romanils Argynu 
aaxit Cedrenas: ίνδεουσ€ίν γά^ την η^όσοδον της μεγάλτις εί&ώς ix* 
χλψίας ατε οί%ονόμος ταύτης γενόμενος iv τοις ^μιιροσ9•εν χ^άνοις^ 
χαΐ των άλλων δπόσαις υπηρετεισΟ•αι ^ϋ•ος παρά του ταύτης %λή^ον^ 
6γ8οηηοντα χρυσίου λίτρας ανά ηάν ϊτος χορηγεΐσ9'αι τούζοις τετνηω- 
τιεν απο του βασιλιτίοϋ ταμιείου εΙς ηροσ9η%ην. Nlcetas Ια Manaele 
1. 1 ! τω %ληρψ τον μεγάλου νεω έηι^ίΘωσι χρυσόβουλον τυηουν αύτοζς 
άργύρεα ίτησιά κέρματα εις μνάς άϊς ixarotr %θζυφούμενα, procenmi 
rojgam aactor descriptarus est inferias; eiosqne meniinU Comnena 1. 3: 
(ογα^ inquit, των 9ο9'έντων ε^οσι άξιωμαιτωΐ', qaanta nimirain yigiati 
proceribae in dignitate penes impeFatorem conetltutis datur. αϋξησιν (ο- 

2 ων f eam militibus auctam ibidem memorat. erga ciiDctos exsiccatiim hine 
beralitatie proflttTiom aegerrime fert Balsanon opasoalo de Rogato 1 lo* 
rie GR reperiendo p. 471 ; apad quein qaoque leges τά ξογάλια catalo- 
gum et ordinem fadendae rogae, et apad Theophanem στρατιώτας ^o* 
γεύειν. 



ΙΝ COIMNI CAP• V. 261 

<λ τ• , 18» Φ^άγ%ωρ] Fraooos •ο1<μ, id est Gallos, hoc nomlne primQ 
vocabant Graed , unde diviso a Francis et GraecU imperio vetue prover- 
bium Φράγτίον φιΐον ix^t^y γιίτονα αή ^χι^£• Cedrenue, tuiD in Leoae 
Isauro tum alibi, (ήγκ Φραγγιας laaiat, qaein non alium a Franconiin 
rege intelligeDdam ipsemet exponit. Italoe tameii Apnlos et Calabros, a 
Normanaia Frandae popalie ortoe » Φράγαους aon infreqoenter vocat Cu- 
ropalaUa ia Michaele Parapinacio, et Nicetaa Manuelis L 2 Φράγγονς 
JJiTtsXovg, GenDanoa pariter ita dictoe apud Cedrenum reperiee in Basilio. 
Latinoa quoscunque , ut et Graecum vulgus kodie, ita nuncupat Anna Com- 
nena 1. 8- Ινδοξοτέ^αιν tamea Φραγγίαν «α/ Ηοχ'φ^ intelligit ma R. 
B. 290. Latiuos quoscunqae ac uaxiine Gailoe hic meinoratofl aatumo, 
qooa αιμοχαο^ίς *€ΐϊ πολ^μιχονς^ ac itemm 6vti%oifg Φράγγονς vocat 
^tatua Curopalatea. 

p. 84 ▼. 1. Qnod dicit Curopalata Codinus , curopalatae offi- 
dum, quo olioi fungebatur, fuisse suo tempore incognitaiii , id mi- 
ratiir Meunius, inbique id tam longe aiuiis dissito cogDitum profite- 
tur, idque ex Euagrio δ 1: την φυλαχην της ανλης έμπεπιατευμί- 
vogy S κονροπαλάτην η ΤωμαΙων λέγη φωνψ habet etiam aula 
Theodorid Gotthorum regb curopalatain, ad quem exstat fonnula 
1. 7 Vananim Cassiodori; quem ita describit ut nihil aliud fuisse 
videatur quam summus architectorum et ardiitectomcae praefectue, 
der ober$t-baumei$ter , aurea virga decorus. 

ib. T• 9. μοΧυβδίνης βουλής] de cereia bnUis rapra, ubi de chry* 
aobuUo• de plumbea locom profert Luitprandaa, ubi mercee e porta effe• 
rendas plumkea Imperatoris oulla notatas asserit in legatiooe. 

ib, y. 15. φέρεί την τον βααιλέως αηάΟ'ην] id illi primitus ex officio 
conccasum Tidetuf a Tbeopfaane in Miekaeia Theophili : ο Βαϋίλειος^τνΈρ^τ 
Ληάτη φορών οκαραιμάγγίον μετά onu&iovy ώς ί%Ός τοϊς ηΛρατίοψαπ 
μένοις. aacri cabiculi praeposituoi plavialem imperatoria yeetem imbribua 
et frigori propuUandis ei oiferendam tulisse docet Leunclaviua. 

ib. V. 16. Miratur iterum Meursius ignorantiam Codini, quod 
logothetae generalLs miinus incognitum fuisse scHbat: fiiisse enim 
praefectum aerani generalis. sed liceat Codino dtra reprehensionem 
quaedam ignorare, quandoquidem Meursius omnia sdt. 

tfr. y. 18. %ελλ£ον] nt monacbi , ita et epiacopi , in quibas yerearen < 
tnr aedea, yocayere %ελλ£α, leaadi Angeli Noyella lurig GR p. 172: 
άηεατάλτίϋαν εΙς τά Iv οίς ν,αταμενει χείλια 6 Κνζί%ον, et infra: εΓ- 
ηον μη ΙφενρεΙν αυτόν iv τοις αυτόν %εΧλίοις. patriarcbae, nt e mo-' 
nasteriie aesumpti , etiam in patriarchio cellafn , τ6 χελλίον , teste Encho- 
logio Dostro , repererunt. ipiiique tandem imperatoree ecdeeiaaticorum mo- 
raoi aemuli, de qao nota prima in Caropalatae hietoriani disserit, in pa- 
latio angoetam eibi condidere ceUam , in quam tumultu negotiorum erepti 
ββ reciperent. in huiuaiDodi penetrale, retro cobiculam interias positum, 
secessit ab amide monitus Andronicue eenior, ne quid in eum moHrentar 
iuniorie fantorea in exteriore tridinio stantes: τούτοίν άιιούΰας 6 βασίτ- 
λευς άνέϋτη τε α'^τίχα του θρόνου 9(αΙ ηρος τον ίνάότερον oItUchov 
ίχώρει^ τον viov βασιλέα τοις άχροωμένοις αμα ηαρά τον ίξω %ατα- 
λιπών» ita Cantacnzenus 1. 1 c. 13. at c. 5 non minus angustam qaam 
aaguetam depingit, adeo ut iuyenU imperator εΐϋΐών του οΙ%ίΰ%ου την 
^υραν^ iv ύ χα^ηβτο αυνη^'ως 6 βααίΧευς^ etemmatis in capite positi 
lapidea ad eoperlioiinare neadus alliaerit. de celUofta eiye cubiculariis a 
eeUa dictia agit Phranzes 2 1. 



262 GRETSERI ET 60ARI COMHENTABIIJS 

p. 36 ▼. 7. &βί ^ifftiyyopij tf p] Tcrba feoere de rdme tacrie ad i 
et populniD imperatores GraecL Theopbanee CedraHU ZonarBe tBm 
gravi morbo iactatain Leonem Sapientem referant ώς μη dvm^^ca. 
διαΧίχ^ήναί τζ ονγχΧήτω r^ βΌΐ^ή^η durXcSty y ^ xalsiteeL• 4ΤΈΐενηον» 
recudaotnr ab amico Combe6ty qoaa de Christo, de B. V, de sanctie 
plures yegetos pronootiaTit Mroiooe•. Alexander hmiu Leome firater, r»- 
ferente Cedreno , αμα Νι%οΙάω χα^ΐϋ^ΒΪς iv TJf Μαγναύρα , mXBwciov 
γξνομέρον την Εύ^μίου %α^α£^ίϋΐψ ίποιήοατο. Manael ComDenua, Ni- 
ceta ecriptore ia eiue irita 1•^7, καντίχηττι^ίονς »diV8 λόγους y ονς φϋοη 
0ί1έντία , wd ilg %οινην avefctwfew αηοην. de Leone Armeido dixerat 
ρήαβ brevis et miiutas continoator Theophaiiia τό nf^nt ίποίτισ» cilimop 
6 νιος της άΧη9•$£ας, iddrco demiim ifinem ifflperatoriboe Chratiaiiie 
praelatum aeserit Bakaaion qnod λαμπάς oideunuchfltov iotlv άξμDμaτoςf 
et avTOX^eroQce αατηχητιηώς ομλίονβνβ τω ι^ιβτωτ&μφ λαω» 

tfr. τ. 8. B^SQyit^im δφφινίοψ] ita Comnenae Alezias, teate filia άαβ 
Titae 1. 1 , το γέρας απέίΜβΒ ηαοά τον €ΰοτο%ρατορος τηρ του nfia• 
οτον ahfavy α^βαοτος άναρρη9•εΙς ί% μέαης βνγχλητον• 

ib. ν. 1S. apocrisiarius] est hic legatus, qm alterins loco 
imperatori aliqaid proponit; qaod tamen nonmsi per protovestiari- 
ten , et hoc absente per magnum hetaeriarcham, et hoc itidem ab- 
sente per primicerium aulae fieri poterat. cave aatem ne ob ambigiil•- 
tatem Graeci textus primiim protovestianten crees. non enim hic 
sensas est, primum prtdoOestiariten hoeposie: sed inter onmee proto- 
vestiariten πρώτον primuin ante omnes esse cai imperatori aliquid 
in pardstasi proponendi ius et facultas sappetat 

Sed ut ad apocrisiariimi Yd apocrisariimi dictiim a responffls 
Ρ 209 revertamar, est intemuntius respoiisiim fercDS aut accipiens, et est 
legatus vel procurator conficiendi alicains negotii causa missus. in 
epistolis S. Gregorius magnus et alii Romani pontifices apocrisarmum 
et responscdium passim meminere. originem habet vox από του άπο- 
^,ρίνημ,αι , quod est responsum dare. hodie reges et principes in aula 
pontificis et alioriim regum suos habcnt legatos, qui revera sant 
apocrisaniy responsis ferendis et acdpiendis destinati. olim ecdesia 
RomaBa in Cpolitana habebat suum apocnsiarium seu responsalein, 
qui in aula imperatoris residens res ecclesiae curabat; qao munere 
olim in aala lustiniani fanctus est ante pontificatam S. Gregorius 
magnus. et in aola regum Franciae perpetuus erat apocrisianas, id 
est responsalis negotionmi ecclesiasticorum. HiDcmarus epist. 3 c. 
13 et 14: quando Constantinus magntu imperator ChrUtiamu 
effectus propter amorem et honorem SS, apostolorum Petri et PauUf 
quorum doctrina ac ministerio ad Christi grattam hapiitmatis sacramenti 
pervenity locum et sedem suaniy urbem scilicet Romanamy papae Sil" 
vestro edicto pnmlegii tradidit , et sedem suam in civitate sua , quae 
antea Bipsantium vocabatur , nominis sui dmtatem ampliando aedi/Sca- 
vit , et nc responsales tam Bomanae sedxs quam et aliarum praecipua^ 
Tum sedium in pcUatio pro ecclenastids negotiU excubabant, aliquando 
per episcopos y aliqmndo vero per diuLConos apostolica sedes hoc offido 
fungebaiur; quo officio B. Gregorius m diaconi ordine functtu fuit 



ΙΝ CODINI ΟΡ. V. 263 

et ex oltYf praedjmis $edilntt per diacono» id officium exieqadfatWy sicut 
sacri canones iubent et in his Cisalpinis regtombiUy postquam Hlu" 
dacicus praedicaUone S, Remigii ad Christum oonversus et ab ipso 
cum tribus mlihu* Francorum in vigilia S. paschae bapiiitatus exsUtitf 
per sticcesnones regum S, epUccpi ex suis sedibus et tempore competenH 
palaiium vintantes vicissim hanc adndmgtrationem disposuenmt. et c• 
16. apocnmrius autem , quem nostrates capeUanum vel palatii custo- 
dem appellantj amnem clerum pahtii sub cwra ύ dispontione ma rege^ 
bat, infra c. 19 et 20 r e quibus praeetpue duo , id est apocrigiafiwiy 
qui vocatiiT apud not capellamu vel palaUi custoi , de ommlms nego* 
tm ecclesiasticii vel minittrh ecclesiaey et €fme$ palatii de omnibiis 
gaeeulmkut caiuiis vd iudiciis ttudpiendi curam tn$tanter hahebant; ut 
nec ecdenasHci nec saeculares prius domman regem ahsque eonim con^ 
sultu ίηψίίάατβ necesie haberentj quausque iUi praeoiderent η necesntas 
tsset ut causa ante regem merito ventVe deberety $i vero secreia estet 
causCj qttam pritu congrueret regi quam cuiquatn alteri dicere^ eundem 
dicendi locum eidem ipn praepararent irdroducio prius rege^ ut hoc 
iuxta modum personae vel honorabiliter vel patienter vel etiam mUericor^ 
diter nuciperet. apocrinarius quidem de imni ecclenaitica religione 
vel ordine, necnon etiam de canonicae vd moruuiicae altercatume y seu 
quttecunque palatium tidibant ρτο ecclestasticis necestUatibiu ^ sdlicitU" 
dinem haberet; et ea tantummodo de exteinii regem adirent, quae sine 
illa plenius definni non potuweni^ 

LegaioB sive apocruiarios ad ee miMOs quomodo confabnlatio- 
Ribos, victa euppeditato et parato hoepitio Graed sneciperent, con- 
iidmaa ex Loitprandi leeatione ab ipeomet scripta, quamyis infensani 
eiaa in Graecos animum ouriora et parum aeqna istorttm offida irritave- 
rint• iv nccQaataaBt ee susceptom narrat. $ederunij inqtiit, eum itnpe^ 
raiore ad disceptionem vestram seeundum eorum traditionem sapieniissimi 
viriy Attiee poUentea doquioy BasiliuB paraximomenos ^ protoasedretity 
frotoveBtiartui et duo magisiri, 

p. 35 V. 20. In uno codice Boico est Ιπίγνωβτον. m margine 
additur Xcmq άνεπίγνωαχον. quam lectionem si sequamur, iterum 
plura sdt Mearsius qaam Codmiis. noi scimusy inquit, quale officium 
kabuerit pappias : erat enm cuHos palatii, idque probat ex Constan- 
tini Manassae Chronico. miiseniin Codinum, qui Manassen prius 
non kgent quam Hbello isti coQSGribeiido manus admovit. 

%b, T• 22; 6 hta^xoi\ non adeo muKle ante Codinum saecnlis prae" 
fecti urbis yigebat munue, nt ex Cedreno in Leone Απηβηίο et ia Theo- 
philo et ex Leonis et Conetanthii AA Edoga tit. 4 fadle dignoed^qneat: 
6 xrfi ηόίΒως Ιπιΐί^οβ ndvta ξηηί: τά ίγίχήματίχ^ ηαϊ τά iv τ^ ηόλει 
γινόμβψα άχ^οα^β»• iuf ia praetorio exercaisse Zonaras demonstrat in 
Phoca: «λείους δΐ τφ ίηάρχφ nuQiSeniiPy ΐνα ίίολάαιιι α^τονς, ο2 h 
τφ TtQaixmqiio τια^'εέφχ^ηααν, reonun ία praetorio faere carceree. ideni : 
oC d^ δχλοι όμον γενόμενοι Μπ^ηϋαν z6 η^ιχώ^ιον^ καΧ ΐΜ&εκίγμε- 
νου διέφονον, imo praetoriunn ipeoni carcer eet Zonaras in leaado: 
δημοαία «Ιρχτί}, ^ ηραιχώ^ιον %i%Xrjvccu Nicetas in Alexio 3, 1. quo- 
qac 9: ο Αάγος mt §aatXii09 9ΐΙίΐφώ$ fr^oArtaff^a» τη^ τον «ραιτω- 



264 GRETSERI ET GOARI COIUIIENTABIUS 



^lov φ^ον^έκβ» oidoe Am ■oderm, n|wdtas ct in sontilMi |MmMa& atro- 
dtae deecnbitof. aiia occnrmiit apad aactorei arganenta, iibi de viodl•- 
candie eceleribue germo. annoDaai in orbe providebat , et pretiani ne ex- 
cederet figebat. Zonaras ηιηαβ in Theophilo : onto$ htactow t&p ώνέων 
nin(fa€%sta% ίηοΧνπξ(αγμόψ9ΐ> ntd invw^avete , %al bI noHo/O ttva π%^ 

ταγινώοηων τούτου inavt της UQZis y Ιηιπλήττην duOQdOV• reliqaa 
eiui raaoia fuee proeeqaitur Edoga dtata Ιαηβ GR tom. 2 p• 85 86 
et 99. 

p. 86 V. 11. Lego των iStxQbmv pro των xqnmv, cum Glos- 
gaiio. &dlis mendi origo fuit 

ibid. τύρ ϋε%ρέτο9ρ] oon πηιηιι foisee Cpoli oin^KOv argnit vox 
nnltitadiaU. μι%ο09 reperio foiue patriardiaey de^ qno Badidogiiua 
nostram et Cedreniu in CopronyiDo: τάς Ιψ τφ μΑχρω βε%ρέτφ^ του ηα- 
τριαρχείου tiiwvag ^ια 'ψηφίδων οναας ιιατέβαύν» in quo etiaai Nice- 
phorani Botaaiateia dirysobulon synodaliboe d«cretie confirmandis edi• 
duse refert Ballengerue. erat priTatamni eecretuai, abi aucnrabantQr in- 
etraiBeiita et orbis iora, de qoo BalnBon ni Marcam patriarcbam rei p• 9 s 
%αταατρω&1ν iv τω οίχρ^τφ των οΙ%$ια%ων• erat et publicanmi, in 
qno poblica reponebantiir, de hoc Cedrenas, Phraozee, obi de Monein- 
basiotie , et aUi ; hocque yocari τον ysviKOv generaie a Curopalate ia 
Leone BaaiBi quidam aatnmant. aHnd itenuD obseryo in praetorio, de 
qno Theophanee in Phoea: οΓ dl• ηράαινο^ {βαλον ηνρ εΙς το ft^cuvm- 
QioVf νάί i%aveuv το ύβ%ρέτον «αΐ τα φμ^νια %αϊ τάς φυλα%άς^ . 

16» τ. 12. ^cKinXix^ ορι&ρίψ} qoibiis ηοη ex offieio , eed ez principie 
▼olaotate iae in aliqaa caiua diceodi cooimittitar anctoritae. 

ib. ▼. 16• Mystieus est senator secretions coneilu^ qoi Ger- 
maiiis geheimer rath, 

tb, V. 18. domesticne sdiolanuii] sdliolae faerant nndeciiii, L. 
ult. cod. de loc et conducto, id est ordines palafinoram offidonmi 
ad capessenda imperatoris iussa vacantium. et omnium praefectu^ 
domesticus tcholarum in iure didtur , ut et apud Zonsu-am Cedrenum 
et alios. Wolfias minus vere vertit domesticum legionam, in Basilio 
Macedone et Romano Lacapeno Zonarae. haec lunius. de sdiolis 
videndiis Coiadas ad 1. 12 codids lustinianei. 

p. 37 V. 4. Barangi] detortom ex Latiao Angliy msi malk ex 
Franci, hos habitos esse pro magnae fidei castodibas, vel iade ap- 
Ρ 210 paret quod ad feresr ipsius imperatorii condavis exGubias agereat. 

Βάραγγοι} lAperatori• satdlites et belli socii ex Anglia Ια Ori- 
ente miUtaBtes. auctor Ίγγλινιατί AngUee loquentes iatrodadt c. 7. 
Britaanoe dve Anglos bipennibog armatoe aeserit manifeete Nicetas 1. 2 
leaadi Angeli Tereue finem : ο των «ΒΧ€%νφόρων %ατάρχων Βρεττανών^ 
ους νυν φασϊ Ίγγλίνους• porro idem est Βάραγγον ac χεΧεχυφόρον le- 
gere, cam^ Barangoe non infrequenter bipennibue iBitructos referant aa- 
ctoree alibi prodncendi. Tbule onaadofl, ai tamea eet lectio dncera, 
Comaena ecribit ]. 2: in της Θούλης Βαράγγονς, Gerraanoe tamen aa- 
eerit Nicetas in Alexio 2: χατά τά άνά%τορα ϋυ^Χηφ^εϊς καϊ φρουρά, 
9ιαληφ%ύς Γερμανών^ οϊ κατωμαδον τους ετεροϋτομους ηεΙέ-Μΐς άνέ•» 
ZovciVf άηρόϊτος φβ^βν• aiteriecviB hic apposuit Wolfiiu, qaod foreao 



ΙΝ CODIOT CAP. V. 265 

BQStavmv legendQm aijpiosceret iam enb llfichaele Papklagone Graeco• 
rnm eigna eecatoe colligimog ex Cedreno in eius nta;. qaoe tamen non- 
dum ia eatelUtum niimeruia allectoe , sed 80I0 aingulariorum milituin cin- 
gnlo donatos legimas dq παρ<χχ8ίμασίαν hf τφ ^φαη των Θρατίηοίοαν 
έΐίϋηα(^μέη>νς, άηόλου^ορ eorum dncem memorat idem in Coostantioo 
Monomacho, abi a Francis eos nuniero distingait, licet utrieque άχόΧον- 
&0V eondem praeficiat: 6 /JcMjUfvs τον άηόΧου^ον Μιχαήλ μεταπερ^- 
^άμενος ig Ίβηρίαν ίίΐπέμπει , ος iytst γενόμενος χαΐ τονς δίεσπαρμέ•- 
rovg iv τη XetlSic^ κ«1 *Ιβ7ΐρί^ Φράγγονς καΐ Βαροίγγον$ dyayTj» exin 
fVanci 8UD eodem vexillo caoi Barangie mitifantee ac eisdem armis in- 
atnicti inter Barancoe recensiti penee Nicetam in Alexio 2: τίαϊ γνωσΟ'έν^ 
τες ηκρά τίνος intitcB φνΧάααοντος (yivovg οίτος του πελε%νφόρον 
Κελτι%ον) ανΧΙαμράνοντϋα» 

Λ. ν. 6. ceUae ροιτο nomen adeo recentioribuar Graecis arrisit ut 
id etiam ad imperatoris ionclave tradtixermt, ut videre est hic et 
afibr saepius apud Codmum. 

ibid. exeubiae agentee Barang! ad sacri cubiculi foree Tigilant. eos 
inde repulit Andronicus, nt moloseo cai confidebat corporis praesidiam 
permitteret : οΓ μίν γαρ σωματοφνλ(χ%ες , ait Nicetas in eius vita 1. 2, 
%a\ βορνφόροι αηοϋ'έν «ov τοϋ βαΰΐλπιοϋ αοιτωνος νυκτός •Λαττιννά•' 
ζονχο , 6 δε γε %ύων προς ταις θύραις έδέδεχο, excubiis liberati eta- 
tionem loco dicto Excubita deputatam habebant, ait Zonaras in loanne 
Comneno: ot Βάραγγοι την fv xoCf 'Εξτιονβίτον διειληφότες δδόν y tv" 
&α9ερ χοντοις vua ή χατοί^ησις, unde antiquia exeubiioribna yocatie 
Barangos successisse non diffitendiiai. clayee urbioin ad quas divertebat 
iinperator, cuetodiae snae demandataa tenebaot. Cantacuzenue 2 13: τά 
ϋλεΙΟ'ρα της ηόλεως τους τάς ηεΐέ-αυς έχοντας Βαράγγους τιελεύΰας άγα-^ 
ytVv (τοντονς γάρ id-og τά πλει&ρα των πόλεων iv^a 3ν άηοδημοίη 
βααιλευς αατέχειν) 'Αρήγω έχέλεναε παραδιδόναι, cnr rero Barangi di- 
oerentor Aagli excabitoree, diximus ad Curopalatam notis p. 808. 

p. 87 ▼. 7. stationarii milites] παραμοναί , ηαρά το ηαραμί" 
vtiv^ quasi mansionarii. verhint tamen docti stationarios , quig^ haec 
vox aptius exprimit id quod milites illi erant, quaixi dictib mansi(H 
narius, de excubiis palatii et urbis itidem Cpolitanae lepidam histo- 
riam invenies apud Luitprandiim Tidiieiisem 1. 1 rermn per Europam 
gestarum , c. 3 n. 4. 

itnd, festi perYigiliam , qaod celebritaCem παραμύνη maneat^ re- 
centioribua est παραμονή, satellites quoque principem ubique manentes 
et exgpectantes , παραμένορτες , el eom adeese monentes, παραμονών 
appellationeBi mernerant. 

ib. T. 9• άλογα] qued irrationale quodcanqne eignificabat , nnne equi 
speciatim eet iDdicium άλογον j ut kiter irrationalia commaniseimae• nbi 
aactor ΐππον correcte scribity lactionif divereitae freqaenter άλογον re- 
poeuit in superioribujs. 

t6jcl• φ^^οντι τάς βπά&ας] Gregoras 1. 8vi των ^l• «ερί βασιλέα 
πελεανφόρων «αΐ ατρατιωτόον καϊ ξιφηφόρων %αταδαρ&άνειν μελλόντων• 
ΰτρατιώται hit> παραμοναί, Anna Comnena 1. 2 ad extremam calcem: 
ανναγαγών τανς ίπϊ των ώμων τά ξ£ψη ηραδαίνοντας• satellites iiioe 
bicapuris eneibus , ineptig qui ad latas appendantur, exindeque ad inanum . 
et eupra hameros gerendis , ariDatos putaTerim. id , ni me fallit eeaauey 
argumit yeteres satellitiiai picturae et anctoritatee iamiaoi lectae. 



2ββ 6RETSERI ΕΤ GOABi COMIUENTARIUS 

ρ. 87 ▼. 11. palatida] Imuiis mctkenhtutj et interpretetor prae- 
longoi haitoiriOe contosj qua$ sarissas vocant Macedanei. sed l^en- 
dum πιΧαχί%ια• probabilios commentum fuisset, si Iioc nomen ab 
Λπελαννω dediuaseet, qnasi hastas abigendis hominibus ac viae fan 
dendae idoneas. 

ibid, nilatixta BiBtaria pila qidbiu yesllala eiva exilla rexilla 
eiint affixa. hanc expoeitioDem aiuctor euggerit eequeote capite p. 53 15 et 
p. 54 IL alu claTas argenteas et aoreae prindpibas praeferri aolitas ex- 
ponunt. 

ib. V. 13. cappas] cappasia a ε^φρα formaat iuniores Graed. 
Germanis ein kappen^ pro t^;DUne eapitis. nec dnbito vocem cappa 
pro pileo origineai dacere a Latiao caput. aliquando cappa assuta 
est yesti, ut apparet in vestibus monastida, et toti vesti nomea 
iadit: aliquando a vestimeuto sduiiGta^ instar commnninm pir- 
leonim. 

ibid, pilettB qmdem ett Tucxaciop^ at nec ceppa nec cticiittto» 
eed qui orae drcoinqoaqae expandit. Simoii Portiue ex ore atteetantia 
Tulgi: «cnsafft xavciu^ icixcccogy πίΙημΜ etc galerua^ ceiMta, petaeus, 
ptletie etc, Tide petasum did qai expaosis oris praebeat unde<]|aaqoe am- 
bram. haiasmodi yero faisee in osa nonnullie fainc retro saeculis, doceat 
cardinaliom petaei et aatiqoa ptctoriua heroom monumenta• 

ib. T. 14. loricas κλίβανα, το ηΙΙβανον, χΧιβάνίΘν^ clibanumy 
hrica, Leo ConstitaL 6 : εΐ δυνατόν δε χαϊ θώρακας ίχειν , ο7- 
τίνες καλούνται νυν χλίβάνία. vide Bigaltiam. Alexander Severua 
apud Lampndiimi: eatapkraetanos ^ quos Penae clibanarios vocanty 
decem mlta «n belh interemmiu y eorum armis nostros afmammus. Ant- 
«ianiis 1. 16: $parsique ccdapkradi eqtdtesy quos cHbanarios dictitant 
Persaey thmOCum muniti tegminibtu et limbUfeneu dnetiy ut Praxt- 
tdis manu pdita crederes nmulacra , nm viros. 

ibid, Leo CoMtit. 5r τιλιβάνια οιδηρά η χαΐ Ιξ eti^ag νΧη^• 
«ant itaqae τβΐ bellici tboracee, vei enperindeenda thoradbae eaga» quae 
επάνω πλίβανα dicit Nicetas fVIanuelis 1. 6. hic vesteni leonibiu pictam» 
non ariDataraniy qnilibet intelligit. 

ib. V. 16. cortinarii] a corte seu curte^ scena^ tahemaculo sea 
ientorio: hocenim est κόρτη, etiam pro integra aula imperatons aut 
regis accipitur, non tantiun pro scena sea tentorio. hinc eortea<if 
aiilica urbanitas. cortesisch aulice, urbane. in legibus Alemanmds est 
titolus de eo qui in curte regia furtum commiserity et de eo qm in curte 
ducts hmninem occiderit significat etiam Tillam, castrum, oppidum. 
Fiodoardus : quidam presbyter de Bcvonis curte : sic enm villa vocatur» 
Godefridns monadius in Annalibas : th quadam curti monachonm de 
Evera latens, in diplomate Ludoyid: curttm nostram Turegtan m 
ducatu Alamanmco; ubi darum propagovd oppido usnrpari. 

ibid, %ορτινάρΜΐ] qoinam dnt| aactor exponit iaferiae• 

Sunt et κορτεΧΙνοι. cave confundas cum cortinariis, monet 
Glossariom, quia isti honoratum munua obibant, ilU vile. Glossae 



ΙΝ CODIOT CAP. V. S67 

Basilicae: χορηλίνοί^ Βυτζλέΐς ^ςωροί τον ηραιτωρίον, oWrva 
lunium hic, αλλ* ονν κάτω ΐατανται^ ονν accipere pro ον; dicitque 
το ν esse ineptam .paragogen recentioris Graeciae; idqne confirmat 
ex aliis duobns Codini lods, ubi putat ovv pro ου accipi^ venun 
nos potius Gredimas duobus iUis locis, c. 14 et α 17 το i/ esse assu-^ 
meQtam inepti libraru, legendumque ov, non ovv: eo autem loco 
de quo hic loqaimur, ovv recte poni, neqne pro nejgativa particula 
ovusurparL 

ib. V. 18. της κροπν^εως] Tideant, inqnit Mearsiae, an recte ado^ 
rafionem et oraiorium Tiri docti sint interpretttti. nuequam, Meurei. est 
enim in profanie, theatris et epectaculie, ηράκν^ις» en Gennengiuni ma•* 
gietratiu cnm proceribns aetans corani imperatore slg τον ^mqov της 
ηροηνψεως c. 7. oratiome forean teinpore? imo vero prandiiy μέχ9ΐτή^ 
τραπέζης» In ecclesia vel gacellot tantum abeet: in triclinio, obi eimi 
curia Teneratur, $1ς την nuqaataeiv, ergo nihil eemotiue ab oratorio et 
adoratione quam πρόχ^ι;. en iteram apud Comneni filiam 1. 8 Aiexiae 
pater nsQl τά %ρη^εμνα προ%νιροίς ομίλΒί τοΐς ^xt;'d'at$ ; er moenium 
pifmtB indinatvt Seythi» eolloquitur: qoid oret aat quid adoret, ηαΐΐαβ 
apniMicit• eodem tibro imperator^ idem άπο του τείχους nQOwoTttst y egre- 
gie sane distractus, qui de oratione non eet eoilidtue• Gaeteram quidger* 
mane «ρόκυ^ις indicet, haud reticet Nicetas: probet qui Graeca non ig- 
norat auctoris Graeci mentem. in Alexio 1. 1 ^τη^ mquit, ίπάνω το-' 
ηου υψηλού Ιξαίφνης φανείς y ηοιηοας την νυν λεγομένην πρόπνίριν^ 
de loco nimiruin eminentiore prospectationem y eo qaod eius thronne eup- 
pedaneo ac pluribae gradibus elevatus eom ▼elat acctinem de excels^ po- 
ραίαπι infra poeitum reepicere concederet. haud memorat quidem, aptie-< 
eime tamen ηρόκυψιν deecribit Gregorae ad extremam historiae calcem• 
βήλόν icTi τοις anaaiv ώς at του έηιηέδου ί% διαμέτρου άηρόττιτες 
των βαοιλίϋόαν τρίίίλινων άμφότεραι υηέρ%εινταί που χοΰ μεταξύ «πι- 
πέδου άχρι ααϊ $ς τ^τον οηι&αμης^ %αΙ μάΐιβτα οηη %άί δ βααιλιτίος 
Μύτηίΐε θρόνος f ϊν «τως ϊ%ΐ(^ τι %άν τούτω πλέον των άλλων δ pa«-, 
Χεύς ίατάμενος^ iv τε ταΐς ιεραις ύμνωδίαις^ χαΐ οτε διαλέγοιτο νυν 
μίν τοις ύπηκόοις νυν δί τοις iS ίΟνών πρέσβεοιν. έξεΐναέ γε μην 
ίπ ί%είνης της ατάαεως ούδενϊ των απάντων τω ξααιλει αυνίαταο^αι^ 
πλην της συζύγου %αϊ των υίέων καΐ των αδελφών j προα&είην δ* αν 
mckI των πατραδέλφων• observa Graecog hodiernos , ut aliquem inbeant 
e fenestra vel exedra prospicerey dicere %ύ^ε vel οαύτρε, an πρόαυψις 
eit illud περίδοξον προιηιηνιον βαΰίλιπής αυλής , ΐη quo moritaroe Tibe- 
rios ad eenatum orataonem habuit, ut initio 1. 1 refert Simocattay et Ce- 
drenns ia lustiniano προΰ%ήνιον της pautXtx^fg, mihi penitus est inda- 
biom : eet enim quod Zonaras τριβουνάλιον m eiaedem vita appeUat. tri- 
banalium aatem sive tribunal regium qoid aliad quam πρόπυ'φις , de qa^ 
noble eermo? 

ibid, Bardariotae a Bardario flumine Macedoniae^ cuins memi- 
nit Wilbelmas Tyrias belli sacri 2 IS et 14. de quibus paulo 
post pluia Codinus. 

ibid. Perearum antiqiram genas a Theophilo imperatore drca Bai^ 
dariuin Macedoniae flaviani , *Αξιόν priae dictum , ex Zonara , traiMlatum 
a fludo nomen accepit. auctor infra. Leo Gramroaticus in Theophilo : 
τούτω προοέφυγεν βίόφορος Πέραης αμα τφ πατρϊ αυτού μεtά Περ- 
σών ;|τιλ^ά^ωιτ τεσσαρεσκαίδείία , οϋς διένειμεν οντος iv τοις νέμασι χα- 
τασπηνωσας χαΐ εΙς TOii^fiag άποκαταστήσας^ ο^ (''^XQ^' ^o^ *^ λέγον- 
ται τοϋρμαι Περβών• 



2(8 GRETSEBI ET GOABI COMHERTABIuS 

A. r. a>. 69^9^96ς «jpiMg] immim meMhun circm ^Bueehm deca»- 
taadae, qoae et ^^ρο^: de qailMS Bocbolocji notee. cfteteraa officS 
diviiii borae receueatiir c• qiod a palatii dcnci• gUtb koris ct tenpo- 
ribw penolTcrcatiir• 

p. 38 T. 2. M^ripr, ^n^ s^^ti|1 apte deicribU anoiiyms apiid Ri- 
CBMium : τής βααιΧιη^ Mijrijg ««tre αμο» Μηγνυμίνης Ύυρό^ψψ της 
so^ijS «Μβ ίφο^^ίβ^ω^ Ζ^9θ£ ψ ίηαρος %m^^ nak το9ς (w wmnl πα- 
^9^^9wta% weti tavg <r i}f^'«a 0θ99γρ^μίρονς tk τψ^ M^np. 

ihid, 6 μίηοι *6μης] Cedreoai in Niccphoro Logodieto: 6 Μίχα^Ι 
τη[9 του %£μίΐτος tfig νοητής τη9 «m^ Ητΰ^^^Λΐ^^^ iadorwntm wei 
iiutitmiwr, της νό^τί^ς mcBinerat Cedrenu ida» io Leaae Copronyns 
a%ifaXtP τηρ «ό^η^ν, Uatarim awuiit» 

ib. T. 3. napta patmL extrito altero η et motaf ο genereT sic 
αηίψαηα paimi «φροάϋ pro navlov legitor etiam ηανόν et ηανός• 

Σκούφιας Itaficam; et est proprie quod Gemiam Tocant cm 
Aotf^y vitta^ certimi tegumea capitis• 

ibid. pileoloe intecior fanmam Tcrticcai Mpcr «ores in gjnm 



iMDtar , nt fnbiiiaeit mtboK φϋουφία^ μετά %^uuaUu9. 

ib, T. 6. TorcicQm paputz fectt Graeciim πβατοννζιον. Portios cui 
Tolgo reddit naQmtMrij cawdalovj υπόδημα ^ ciilceiifiie»li» etc ίάφΐβ 
soUtom et untatiuii. 

t6. T. 10. Anginrotam gestamen capitie sea pileiis Bardariolar' 
niaiy caciiiiieris fonnaiii praeferens: nam άγγονριορ xai αγγονρος 
Graecie cucumerem significat nec assentitur Mearsias lanio, qni ab 
angariu dedudt 

iM, βΐοιοη Portiu:^ ayyovqi €£%νορ^ ύίχνος^ enenmer, eiie»- 
mU. apiovqanogf ita icribit Ule, obiongug et ad formam eueumait, 

ib. V• 12. λώρος et Ιώρον lorum a Latino. μαγκίάβιον siaat> 

Ρ 211 cUnittM , manualis clava. in codice uno Boico et altero Laatheriana 

clesunt illa ηως βακτηρίας η ράβδους, et clartim videtur esse του 

μαγχλαβίου declaratioaem, si non ab auctore, certe ab aliquo libr»- 

rio. hinc μαγχλαβϊται , qoi manaarias clavas feniBt 

ibid, μαγγλά^ια auctor annotat eese Χωρονς^ ξαβδους^ βακτη- 
ρίας ^ nervo» videhcet bubulo», virgas, fuateB, sontibus qoibusqae paiden- 
dis. plagae quoqae nena• et foetibus hniusmodi inflictae sont μαγγλά'^ 

βία, '- ^ ^' — -- '^•— »--•»-- --- "-« *- ' 

%ovei i 




xann 

%ατα ta tov νώτου %άί των ώμων. miror' (qood et nuac in TurcU 
more receptam) verberatU nuUam inde iniutam infamiam. Petroaas enim 
Tbeophili ex axore frater, criminU convictns, imperatoris ioasa indv- 
^8Ϊς h T^ μία^ της όδοΰ τνπτ^ται τα νώτα ύφοδρύς^ moxque ad pa- 
Utittm et imperatoris contubernium revertitnr. ita Leo GraiDiBaticue ia 
Theophilo• eiiiemodi plagae αΐΐαχτά dicebantor, daodenarioque numero 
solebant iniligi. Blastarea c. 13 του Ε ατοιχ^ίου : δώδεκα άλλακτά Χαμ- 
βανύτω, Choniate• in Andronico : ^i.' άΧλακτών έπαίδευοδ δώδεκα, ob- 
servo ineaper Bardariotas ietoe, de quibas eermo, ραβδούχους α fustibta 
geetatis did apud Nicetaffl Andronici 2: ot τα υβγι,νοβαφη φορονντες 



ΙΝ CODINI CAP. V. 2βί 

ul• (αβδσδχϋΐ, μαγ^Χοφίτϋς etlBm lego !α Anonymo βτίρΐ wnaetae, 
dfcX. ad at]uiionarem της ιιάρτης regii tentorii, ad quod excubatMint, 
partem, etatioitein ia exercitn babuieee. praefectam eoruin %6(ίτης x(/* 
μψα apod Cedrenani in Nicephoro I dictnm existlmo, qtii deinde μαγ- 
γΧαβίτης kcnorariua tamifes , nancapatus eidem Cedreno in Conetandno 
Leonie F9 T17 τον μαγτιλοίβιτον ^ ita ecribit, άξια τψη^είς, at ne qub 
dno της χοϋ μαγγλαρίτον αξίας carnificinam putet aiienam , en ut apud 
Grammaticum Leonem ^νμω^-ΒΪς 6 βααιλενς nul 6 Βαΰίλειος άποϋτέΐ^ 
ilov<ri μαγγλαβίτην τον Μαν^ο^'εόδωρον ξίφει άνείείν το9 μοναχόν , ttt 
qaid, msi ut offido fungeretar? 

ib. Y. 15. χρψμι%ή^ιον] qui μαγγλαβίχιις et %ομης κόντης f de qup 
nota superiore• 

p. 39 V. 12. ϋχυλλόμαγγος tnango camm. Glossae Latino- 
Graecae : mango κυνοτρόφος. luniius libentius legeret αχνίλομαγγό•^ 
νων. quibus praeerat ττρωνοκννηγός^ magister seu princeps venor 
torum. nam ut hodie, sicet olim regibus et principibus venatio curae 
erat, forsan mmiae^ saltem interdum: iiam qaando Bulgaros Scy* 
thas Patzinacas Saracenos Turcas principee Cpolitani venari debe- 
bant^^ipsi venabantiD' cervos apros ursos et eimilik animantia, noii 
eine ingenti impensa, quae necessario fadenda erat tam in homines 
quam in canes. ubi modum miniine omnium tenuit Andronicos Palae- 
ologus lunior imperator, de quo Gregoras sub finem siiae historiae: 
ctuies et aves venaticcu magno alebat numero; quilnu ita erat deditw^ 
ut si quis eum aditurui canem aut avem offerret, faciUime campo$ 
voti redderetur. fuae omniu Cantacuzenus pod dus obitim ii$ qui 
petehant dUtnhuity cum magmtudinem eumptinm repidarety et ren 
ipsam impeno non modo inutilem sed etiam penculosam indiearet: nam 
quindecm aureorum tnilia mperaioru fisci procwratoreg^ uUra Oelerem 
morem in eas res expenta rettulerunt. numerum canum et aviiuii ve- 
naticarmn Andronici expressit Pbraozes 1. 1 ChroDici c 12. fuU 
Andrtmicas venationis cupidisnmus: akbat canes amplius miUe qua" 
dringentoSf ave^ sive accipitres 9%φτα miUe quadxingenlos; quot quL 
curarmt, propemodum totidem numerabantur, 

ihid. απύλλος canis est, non bodiernis modo, sed et aotiqais, 
cam Scyllam puellam in freto Siculo a canibas obsltam citvXXav eanem^ 
feminam mythologi vocayerint. μάγγος nota yox, ex qua cum priore 
αηνΧΧομάγγος• euAdem arbitror qiiem Sciliomm (των σανΧΧίων) ooeto- 
dem Laitpramlue scribit initio Legationis: cuiaa fidei (quod noa adyartit) 
ipee in contemptaia fait commiesue. 

ib. V. 15. To διβίλλιον duplex sea geminum vdum. Itimus 
nbique inscienter ditmm velum^ ex Latinis divus et vdum; et insd- 
entius adhuc huius suae opinationis et ongmatioiiis rationem reddit. 
legat quem nugae delectant vocola δί , ut in aliis , ita et hlc gemi- 
nandi nota est. erat hoc diOellium sea dtve/iiim vexillum imperatoris, 
gemino Telo constans, qausi dicas divelum^ quod imperatori semper 
a scuterio seu scutifero praeferebatur. 

ihid, Meureias vexiUnm imperatoris hifidum^ Gretierua^ vextl•' 
lum imperatoris gemino velo constan», ille iterom: virt docti, luniiim in- 



270 GRETSERI ET 60ABI COMHEEITABIUS 



00$ : Ivmhu ibique hueiemter dimam vdmm, aft nec fUlitur nee imde 
laniiu loqaitory coi, eo tatioi quo eniditiiie, pfttroanatiir Denpstenu la 
nlttiiia RoManarnm antiqmt. caleei, er qmOf inqoity womumm dmewm vextL•- 
li§ praeBcriptaf puto effuhaa, ut adorereiUur ugmm. idto takiimi am^ 
$iUo CamttantinMtM cnteem inier dgna eoUoeaoit^ nt adoran poueL Hie- 
Tonpuu» epiit. ad Ladom i€ iniUt.fiUae» vegiUamiUiumeruci9 umgnMa 
minU ClaudioHUi I. 2 m Ruffinumt Jngu$tu» veneranda prSer vejUla 
talutat, et l, de hdlo Getieos iurho BtdutaUi effundiiur ϋ^νια ngni»»' 
^exiUum iitud labarum audit, Curopalatm διβέΙΙιον νοαΛ, ditmm φο- 
Imn. PntdenUuB l, tn Symmatikumi Chrietu» fwrfwnmm gemmeAo te^ 
giu$ itt auro ngnahat labarum. ea cottfa etiam air per ngna iwrarmU 
foilites. baec noe ez Dempstero in divi aacriqae yeli patrodniuiii, ne 
proecriptam Ιαηϋ doctrinam temere ▼idefemiir defendere. inter iconae 
€oncilio Florentino Romanae editionu et Regiae admixtas, ad imperar- 
torif Graeconim ia triremi eedentia latiu Teziilam est longiiUy at ooa 
bifidam, cai crux appicta eatt an noo potiiu ob cniceai et relig^oiieiii 
diwim veltim quam geminum ffdum? 

p. 40 ▼. 1. 6 %οιέϋτωο] etiam labentia IinperU tempore plnrima pol- 
lebat qaaestor aactoritate. Bcloga Leonis et Constantuii ΔΑ. tit. 5; δ 
uouUaxw^ ίξονσίαν inl xfybg της μεγάλης χαντης lin^i}f»ovirra( πόλεως 




96d'8v ijiioiHf και inl noltf η^οφάοΗ, plora persequitur illad capat ad 
moram alienoram in urbe fadendam apectantia. consiilatiir Inna G& 
iom• 2 p. 87 90 et 99. 

Ifr. ▼. 10. h ^ίνας δίΒρμψ^οτης] qoae sibi praestiterit of&cia magoiu 
interpre•, Luitpraodiu in aua Legatione ediMerit. 

ilnd, δραγόμενοι sive δροιγομ,άνοί interpretes Imgaarum exo- 
ticaniiii, quales in aulis magni reges habent, ut peregrinanim 
gentium legationes interpretent;ur. est ex Chaldaico thargum , meta- 
thesi primarum literarum, quodjest interpretamentum; et metargen 
seu turgeman interpretes, δραγομανίξειν interpretem agere. hodie- 
qae qiii loca sacra Palaestinae lustrant^ suos interpretes drossel- 
mannos vocant 

ib. V. 17. eive de annis] ita vertendum, non ut lanias ubique 
de curribuif quia Graecis άρμα άρματος καΐ τα άρματα arma sxmty 
\kt multis exemplis docent Rigaltias et Meursius in Glossariis. hinc 
αρμαμίνταρεΐον i άρμαμΒνταρ$ΐα , αρματώριον armammtariumf άρ^ 
μάτοί armatij άρμζηονραι armaturaef άρματονν^ άρματωνειν or- 
ntare. quinet vocida αρμάρ^ον et άρμάρη utimtur^ quod est promp- 
tuarium seu ταμιεΓον. 

ibtd, Ηονρΰων^ ηραΐδαρ Tocat Leo in Tacdcie pluribiis constit 17 
lodli, tficttrnonee videlicet et depraedationes, 

p. 41 V. 6. protonotarius] bic palatinnm officinm significat, 
ecclesiasticum vero m seciinda pentade officialium magnae ecdesiae. 
uterque plures sub se habebat notarios, qui olim celebrabant 25 
Octobris festum SS martyrum Hardani et Martyri, quos, ut ex 



m CODINI CAP. V• 271 

Menaeo bquet, netorto» appellabsait. notarii igttnr daoe istoa nota•- 
riols, 8ub Constantio Ariano imperatore pro fide ortfaodoxa ocdsos, 
merito venerabantur, sicuti medid SS Cyosmam et Damianum medi- 
cos. sed processu temporis superseminayit inimicus homo sdzania, 
festo propemodum in Bacchanalia vel Lupercalia verso. quae ali" 
quando fiebant in SS notariorum festo α notariis puerot docentibut, 
cum scenicis personis forum obeitntam$j ante aliquot annos txdtO^ 
runt sanctiisimi iUitu domni Lucae palriarcJiae decreto, ita Balsa- 
mon ad 62 canonem Trullaamn. eadem ferme invenies 1. 3 luris 
Graeco-Romani p. 22S. notarii ergo pueros etiam docebant. vix fides Ρ 212 
de palatinis et ecdesiastids; quare ad alios notarios offidum pueros 
docendi referendum erit. 

ib. V. 14. vocabulom τιάβτρα generatim hic eignificat mimtfo'o- 
tiee, sive oppidi sive fossati, etiam κάατρον singulari numero legi* 
mu8. Constantinns Them. Orient. 10: naatqov ίΰτίν 6%vqminov, 
naaxqoqnfXst^ eastrorum custos ^ ίίηατροχτίΰτης castromm metotor, 
χαστροχησία casiTonan mdatio^ καΰτρέαιον sive χαΰτρίΰιον casirerue, 
iisdem in usu sunt χαστελλο», καΰτελλιον^ τιαΰτελη pro castelUi 
seu mumtiombiu et pro oppido, hinc cattelliani milites castellis impo^ 
eiti. ηαατελλονν loaam aliquem mnnire. 

ihid. naaxQo] eimtatea moenihus munitaa interpretare. Cedre- 
niui in Michiiele Paphlagone : Παγιιι^άτιος Sh 6 Άβασγος , ^Ρωμανυν τορ 
βααιλέα δή^εν ί%$ίκών ώς d^Cov της yi;iOcixo$ αντον^ την τε fCQog 
* Ρωμαίους είρήνην άπείπατο nal τά η^ωην δοϋ•έντα κάβτρκ χαΐ φρον» 
Qia ανετίτήϋατο. Barium , Capuam , Beneveatum vocaverat in superiori- 
bua πάατρα, boias mentie ftierat ab antiquo drca vocem banc lugtinia* 
naa Νοτ. 128: %αϊ τονς iv ταΐς ίπαρχίαις οντάς άρχοντας xoL•xt%ov^ 
Χ8 χαΐ βχρατιωχιηονς iv χαίς ηόΐεαιν ήχοι %άϋχροις. 

ρ. 42 ν. 2• catergo;!, qaod est trirem$^ nt in ipso Codino et- 
ponitur, ex Arabia a Iiinio advocatur. ubique nimimm sui Arabisim 
epedmina edit. cur non ex χατα et Ιργον compositum sit? 

ib, V. 7. λογγαριαΰτην aulae sdt loniiis esse illum qui Gallis est 
magnu9 contraroiulator ^ a λογαριάξειν y quod est computare. 

ib, V. 12. μεγαλοαλογϊταϊ] lumua mterpretatur magnis equU 
utente$y tnagms eqtUM pugnantei, 

ibid. cataphractos equitee enstimo, qai numero et pondere armo- 
ram graves magnie et fortibas eqais οραβ haberent 

ihid, τριτιάβαλλοι] trimareinos antiqai Galli dixiuent, qui tribiie sln- 
goU utantur equu. Pauaaniae Gallos ut ita dicam τ^Μαβάλλονς duce 
Brenno in Graecos euntes descripsit 1. 10. fwrey ioqait, 9upra fem- 
ginia equitum miUa ampliu$ milU ducenti, nam singulos equite» duo S^ 
muM Bequebantur in equis , et ipai equestrium artium maxime gnari. hi 
praeliantibug domini» in estrema acie eonsistentes et erant ««ut , ut ή farte 
equus etset anuMtw, 8tatim suum submitterent ^ ti vtr coneidisBct^ fervu• 
in eius {ocum 8uceederet : quodsi utrumque beUi impetus everfueet , iam 
praetto erat tertius^ qtdpro mortuis locum teneret, atqae banc inetitutio- 
neiD Yoce patria tnmareiaiam nomiiiant : eqmuD eoim manam appellant» 



272 GRETSEM ET C OARI COMHENTARIUS 

Livias eandem Namidanmi norem fnisM refert 1. 23 : qmkn$ ienUorum 
iu modum frtnot trakmUbtu equo• inter aeeniiuam 9a9pe pugtutm in reeeu- 
tem e^iitmi exfetso iraruultare mos erati tanta veloeitas ipBts^ tam doeile 
equorum genu$» de Qoadii et Sarmatie idem narrat Marcellinus L 17. 

ρ.42ν• 12. δι%αράΧΙοι] qoot άμφέχκοΌ^ Pollat diceret, fiii hmu ttpun 
haMantf quorum alter alteri adiuugebalwr, Heeychiiu: a^Cicaovi et 
άζνγας^ Suidas: αμιπποι οί avv ΐηποις στρατευόμενοι ^ %al 6 i«sX(tu- 
νων αύτους vov μ\ν ίποχεί^ται τον δ\ ηαρίΧαεται• a Roiaanie antiqnls 
in Graeeoa inos iete deealtorits ex eqvis pngnandi deriyarat, de quibus 
Festua : .paribu9 equU , id et$ duobut , Bowunti ui^taUMr in pradio , vi 
9uduMie altero tramirent tn tiMiim• de noaoeabaUis actnm iamdadiuD• 

Λ. V. 21. de Arabica origine vocabali Blachemaram suavis- 
eiinas nugas agit lanius. quanto rectius auctor libelli de 14 regioni- 
bns iirbis Cpolitanae! Blaehernarum (snburbu) mmen α quodam eo 
4fi loeo regnanle inditum ftdsse ex Dimyno BysuunUo Gillitu auiumat, 
iacebat ad littus maris, ubi etiain Leo magaas deiparae templom 
exstruxity aiiud ab illo Paicheriae, de quo Nio^honis 15 24. 

p. 4S V. 8. drunga] sic lego ex mss codidbus. lunius drunffu^ 
mallet tamen drungus, 

ib. y. 11. χαατροφυλαιιες] άρχοντες ίηρατιωη%οϊ iv tciig »oUWf 
^rol• %άατροις. luetioiantts nuper citatue. 

t6. V. 13. videtur l^endum aat ηάντων aat πάύαι vxri^idfih 
ut constet orafio. certum est autem Codinam omnia officia et mm- 
steria^ quae olim in aula Cpolitana erant, sed ea potissimum <iuae 
suo tempore vigebant, percensoisse: nam olim alia atque alia erant, 
ut Graecae historiae lectio nos docet. apud Constantmum Porphy' 
rogenitum 1. de admmistrando imperio c. 61 praeter protocarabos et 
«lios inveiiies τον ίπΐ της φιάλης seu τσν της φιάλης , qui erat iudex 
. turbae naaticae dromorum sea dromoniorum imperialium , iusque dice- 
bat eedens iu loco dromonis, qui Phiala appellatur. idem ComDOS 
nihil scripsit de officialibus Augustae seu imperatricis; et tameii) 
ut hoc aevo imperatricibus et reginis sui sunt officiales , ita et ann- 
quitus erant. hinc apud modo nominatum Constantinum c. 51 J^'^^ 
nies rov ίτά της τραπέζης της Αυγούατης^ qui etiam erat iadex 
AgranoTum (navigii id genus) Augiutae, 



LIBER TERTIUS. 

C Α ρ υ τ. L 

p.4Sv.l5*ad not Jtijvtev&Bv att ioqxecl etc in cod. Boico titu- Ρ 213 
las huiiu capitis ita habet : τάξις γινομΜιηι Iv ταΐς δεαποτικαΐς Ioq^ 
ταϊς » forma observari solita in feHis Chruti domim, nam per δεΰπο-- 
jixaQ Ιο^ά^ intelligunt Graed non dies dominicos, sed festa Christo 
domino proprie dicata, qaae suntista: chaeretismas sive annimtia- 
tio b. virginis, nativitas Chnsti, hypapante sive purificatio b. vir- 
ginis, epiphama seu baptisma Chnsti, quando a loanne in lordane 
baptizatus esty transfiguratio doimni, resuscitatio Lazari, festa 
palmarani, ligni seu β. crucis, resurrectionis , ascensiooLs, nussio- 
nis s. spiritus, assuinptionis d. virginis. ubi per festum Itgni sett 
j• crucis non tantum intelligitor parasceue illa qua Christus in cnice 
exstinctus eet , sed et festum exaltationis 8. crucis : nam et hoc na> 
merant Graeci et ipse Codinus noster in despotids feriis. 

ibid. ibidem legendum videtur Χριύτουγεννών, legitur etiam 
disiunctiin Xjqioxov γέννα• 

ib. V. 20. παραμονή hic cst vigilia, ad verbum quasi ear- 
speclaHo festi, inepte Iimiiis statiOam feriam vertit, idque non taatum 
«eo sed et Meursii iudicio. inepte ibidem slg τον ορΌ'ρον vertit ad- 
verbialitar matuUno: imo ad nuUutinumj ad lattdes matutinas. 

tMd. Basilii misrae titalue in Enchologio: iv t^ παραμονή της 
«av Χρίϋτον ημών γεννήσεως, Meoaeam t εΐ τυχ^ ή ηαραμονη νης 
Xρunov ημών γεννήσεως iv ααββάτφ , η %υρια%^, 

ihid, εΙς τον δρ^•ρον μη έξεί&όντος] pervlgilii nataliciornm . 
Chriati of&ckm matiiiinum laadan<U8 Eugeniae et Baflilae, Philippo Eu- 
geniae patri, nec non Nicolao martyribos, ex maiori parte Impenditar: 
natalidorum ηροεόρτια tantam qaaedam ^αματα admiscet. ad iUud ita- 
que noa convenit imperator, qaod eiiu eolemnitae minor sit nec adeo fe- 
suytii alias horae Chrietuin iam natnm personantee ac celebrantee audit. 
ipenm Menaeam minoribiu horie praefigit tatoluin: αρχή της άποΐου^ίας 
τών ωρών της %ατά ϋάρ%α γεννηαεως του αυρίου, 

JK 44 ▼. 2. μετά την άχόλιπην] supplex ecdesiastim officu conelasio 
ηόλνΰΐς, ecatent nndequaque exemplis ecdettastici libii. inadenter 
CodiH. CuropaHat, de Qffic. 18 



274 GRETSERI ET GOARI COMMENTARIUS 

itaqae Menrnag άηόΐναιν nltimain diem cuiusqne feeti, qnod ti]nc'qnast 
soWeretur, exposuit. solug hic locue, quo nec festiTitae plene coepit nec 
alia deeiit, hallacinatam declarat. 

p. 44 V. 3. inscite lunias ttxovooriuwv vertit dduhrum, delu^ 
bnnm vertij inquit, quasi dei aut divorum labrum, praedare. iconosta- 
sion dicitur oinne illud in quo vel stant vel ex quo pendent sacrae 
imagines , ut ex isto pendebant imagines nativitatLs Christi aliaeque 
tres aut quattuor. Geriiiani vocant ein bilder steile. 

ihid, sacris imafiinibiis drciimpoeita ornamenta, quibas illae snnt 
affixae, est Biwivocxoietov• toreuiiei operU quadratum tabellae margi^ 
fient alti vocant. 

ib. V. 5. άναλόγιον] ecribitur etiam άναλογΒΪον• Suidas: άνα- 
λογεΐον^ iv φ τί&ενται χά βιβλία• usurpant quoque LatinL Isidoii 
Glossae : lectrum analogiumy tuper quo legUur, Walafridus de rebus 
ecclesiast. c. 6 : analogium , quod in eo verbum dei legitur €t immifi- 
tiatur, est eiusdem mentio iu Tiircogr. 1. 2 p. 168. 

ihid. de analogio eive pnlpito egimue bo• qaoqoe ad Eucho- 
logica. 

t6. y. 6. μετά τών ΐερατιτιών στολών] hoc est cnm sacerdotali dicta 
stola et casnla, μετά του Ιπιτραχηλίου nui φελωvCov, Piulotheiis iii 
ordine eacri ininisterii in EaGhologii limine• 

tfr. ▼• 7. τον τρι%λίνου] maioris aulae paliUtt. xifvaoxqiiuiivop hs^ 
bet Zonaras in laetino : τον τον ηαλατίον χρνσοτ^ίτιλινον ίδομη<ίατο• 
Leo Grammaticus : διά τ'ής δντιπ'ή.ς τον χζνσοτρι%ώνον είσελϋ'ών. ce- 
lebrem porro diem hunc et Epiphaniae colebant imperatoree y ac in iis 
sese y.estibua regiis omabant; unde notatar lustinianus λνπονμενος είς 
τά γενέϋ'λκίί καΓ Ο^οφάνια x^Qlg στέμματος η^οελ^ών, 

ib. *, 8. έηι^ριτίτα^έων^ capHis tegimtn eet ίπι^ριητά^ιον ^ vtgth 

CU8 a Memsio generice expoftitum. evlncit Curopalatae ία Conetanliao 
nis Ρ auctoritae: τον Συμεών νηο%λίναντο£ xm ηαχφά^χτι την μ£- 
φαλην »αΙ ενχήν άεξαμένον παρ' avrov, εηιτίϋ•έντος y ως φααι^ τ?] 
βαρβάρον κεφαλή αντί οτεφάνον το ΐ8ιον ίηιρριπτάριον, Leo Gram- 
maticas rem eandem narraae ευχην ovv inqait 6 ηατριάρχης noiijcag^ 
άντϊ <ίτέμματθ9 τό εαυτόν ίηιρριητάριον τ^ αντον έπέ&ηαεν %εφαλ'^• 
merito eqrMem: vestis enim geaus non imposuisset , nec niei tegumenti 
capitie yice, id est diadematis, proprium piieMm sabstituieset patriarcha. 
adde lectorea, de quibag sermo, adesse imperatori μετά χών ίματ^ΰο» 
«αΐ επιρριηχαρίων ι canonarchae vero numero seq. μ$χά ίμαχίων μάνων 
χαΐ άο-αεπεΐςι abeque epirriptariis igitur, id eet pileis» 

^ ib, y. 9, καμίσια] Symeon ThesealoniceDS» de Sacraiftiitie:^ 6 ανΛ' 
γνοΛστης ^κέκτηται Μνμα τό %αλούμενον %αμέσιον , ^περ %ατά χνπον 
φελωνίον iau μιαοον η αηχαρίου ε% Uvov , την άπαρχην της ίερα»- 
σννηςΒηλονν^ Sib %α\ μι%ρ6ν ioxiy ηαΐ την από Ο-εον οαέηην αημαί• 
νε% , η ^ πορφαορονν ^ άιΛ τό πoρq)vρovv τον Χριατον ίμάχιον , «αΐ λεν- 
%όν διά τό xa^cK^dt^ της ιερωαννης καΐ τον από &εον φωτισμόν. Ce- 
drenus et Theophanes χαρβααίων %αμιαί(ον bQuώycinartaΛ vel bneorum 
tfiteru2arufii meminere ia Ueracleo. 

t6. ▼• 10. λεναα] color praecipuvs in eccleeia habitus dignioribns, 

irarpureus, quo per quadragesiiDam et in funeribas atantur Gnied, in- 
erioribus mmistria triboitar. Syneon Tbesealomceiuia de Sacra, et De- 
Jnetrius Bolgariae Iurie GR 1. 5. 



ΙΝ CODINI CAP. VI. 275 

ρ. 44 ν. 10. drca διβάμηονλον^ quod lampadarius gestat, et 
cxaas Codinus ter meminit, hic et paulo infra, yariae sunt sen- 
tentiae. prima lunii, qui ubique vertit dmni cultus ampullam. non 
possum cusentirij inquit Meursius: facerem si δίβος pro divus re. 
centiores Chraecos unirpasse inOenirem. 

Altera sententia est διβάμβουλον esse κη^οδοχεΐον j em ker- Ρ 214 
Merutang, quod iu διατάξΒΐ tijg ίεροδ^ατίονίοίς Philothei patriar- 
chae Cpolitani nominatur μανονάλιον^ tnanuale: ό άναγνωΰτης 
%αχί%ων μανονάλιον αετά λαμ,τνάδος ημμένης• ίη Typico S Sabae - 
reperies κηρομανοναλια eodem prorsus significatu. idem onmiao 
iιβάμπcυL•vy id nimirum cai lampas imponebatur et quo fereba- 
tur. id erat aureus contus, ut Codinus docet: in huius enim ver- 
tice lampas insistens a lampadario portabatur. haec sententia mihi 
olim in Facula nQn displicebat: nunc alia mente eam, quia cur 
eontus, qoi accensae lampadis fulcrum^ voeetar δφάμηονλον^ ex- 
putare mecQm nequeo, etiamsi non διβάμηουλον sed διβάμμονλον 
scribamus. adde quod manuak et κηρομανο^άλε nimis distant a 

Tertia sententia exstat in eadem Tarcograecia , διβάμηονλον 
esse turibulum ^ quam expositionem accepit Crusias a Graecis insulae 
Santorinae, quibus favere Tidetur tum ipsa natk), qiiia Graeci sant, 
quos utique melius nosse ista oportebat qnam exteros, tum qaia 
non sit verisimile turibulum in his aulids conventibus adfaisse; et 
forte scribendum &υάμπουλον ^ b. 'θ^ω immnloy unde et tw originem 
dacere Videtur. 

Quarta siententia videtur esse Meursii v. ΜονοβάμβονΧον^ qui * 
μονοβάμΛνλον et δφάμπνλον ab ambitio arcessit, ut sit illud qnasi 
simpiex et unicum, hoc duplex ambulacmm ^ seu ut ipse loqoitar, 
nmplex conclave palatii secretiuSf in quo congregabatur clerus patnar^ 
eham novum dedurus, Codinus eius meminit: 6 ^εντε^ο^ oauaqtog 
χρατων το μονοβάμβυλον. ante hoc erat aUvdy in quod promucue 
eonvemebant omnes qui cuperent statim scire quem clerus patriaTckam 
creasset; et illud διβάμβυλον dicebatuf. inoenio eius mentionem apud 
Phransem 3 19. $ecundum haec patriarcha cum lampadilms ad dtoam- 
buUt sive atrium descendehat^ paratumque inveniens equum ascende^ 
bat sed quid de monobamhylo sentienduin sit, iam L t c. 10 exposui : 
expungi nimirum debet, inque eius locum substitui μονάμπουλον 
sive μονάμπονλΧον ; et notio atrii seu ambulacn his daobus Codini 
locis nullo modo appticari potest: nam lampadarius dicitar φίρειν, 
manilms ferre, cam accensa lampade διβάμπονλον. an conclave vel 
atrium manibus gestare potuit? adde haec de conclavi exteriore et 
interiore esse figmenta lunii, quamqaam ipse διβάμπουλον nunqiiam 
ad exterius conclave rettulit, neque etiam in suo monobambylo ad το 
ambulacrum velom&u/are, sedadTo βαμβάλειν respexit. accedit apud 
Phranzem non legi διβίμπονλον^ sed diabaJlnda* at Meorsius corri- 



276 GRETSEM ET GOARI COMMENTARIUS 

git δίβάμπουΐα. qno codlce fretoe? si qaid comgendinii nt, potios 
et vero propioe coirexerim dKmatavlaf hoc est ad loca pateDtiay 
nno verbo ad atriam, seu ad δίάββηα^ treamiuu 

Quinta sententia est eiasdem Meunu, qui et hic et in cafalogo 
officialiam magiiae ecdesiae μονοβάμ,βηλον et διβάμβηλον a velo 
rescribendiiiii censet, qaaii ille sbnpkex τείπηι^ hic daplex in costo- 
dia eoa habaerit, νώΰη utique, qni nimc a iamas iamteres; nam 
sab velie olim res gerebatur. caetenun mes codd inpnniis repogiianf, 
qnomm niillae btam ecnpturam nobie exhibet deiiide iampadaiias 
teneiui διβάμπουΐο^ cam lampade acoeiisa διβάμπαυίον in maiia 
portabat: non eratergoveliim, a quo velaru et euuodt$ vdi nomen 
sortiti sant nec iavat hanc opinioiieiB Anastasios in Sylverio 
aat coUatio ciun Donatietii apud S Aagiutuiuiii : niliil eniai aliad 
ostendimt quam sub vdo les oliin duceptatas fuisse^ sive imo sive 
daobus ; extra qaod vdiim parfee ezspectabant. pro vdo mnt vMuMfoe 
pariU episcopiy inquit CoUatio: $i imbet niblimitai tua, wbromiUenhir^ 
Bic b. Sylvenus ad primum et $eeundum velum rdimat 4mneM denanm 
quid haec ad ianpadaiiiini nostnim, cui τον δφαμπονίου cma oom- 
nuussa erat? 

Sexta sententia eat διβίμΐίονίον esse dupliceiii an^nUam et μορά•' 
μπσυΐον simplicem ampoUam; hanc tenuisse in clericorum ordinatioitt- 
Ρ 215 bue et initiatioiiibtts eeoindiim oslianum, de que in sexta, pentade o^ 
fidalium magnae ecdenae^ illam teniibse lampadarimii in solenmitatibiis 
quas Codiniis describit: ita etiam ipse Mearsius v. διβάμπουλον, sed 
qnid in hisampullis? in moaajnpulo non dubito fuisse durisma, qaa 
qui sacerdotio initiantiir inanguntiir, iu dibampulo autem fuisseeacrani 
oleum et chnsma, ut imperator imclioiiis siiae tam in baptismo quain ia 
imperatoria inaugiiratione semper memor esset his forte lucem dabit^ 
tametsi exjlem, citatue a Meiusio Aneegieus 1 162: presbj^ter in cena 
domni dua$ ampyUas $eeum defaratf wum ad ehrumaf alteram ad 
deum , ad catechumenot mtngendos vel infirmos. fecerunt ergo Graed, 
ut alia multa, sic et ampallae nomen suum in monampulo et dibaan" 
jnilo, sen gemmato λ d»&ainpu//o; a qno vox etiam Gemiamca affipdl 
qnasi αιηψΜα descendit et hanc sententiam ego prae aliis probo et 
amplector, licet Balsamon in melete eeu exercitatione sua nihil de 
dtoampuio imperatori a lampadario praefeni solito , sed tantuin de 
lampade scribat nec quenquam turbet illud βι etsi enim sola vocala 
δι duplicat, ut hi^ariuMy hic tamen ob yocalem sequentem β interii- 
citor, euphoniae catua. 

Graecum proverlMiiiii Inbet bu€ arceesere: Znov noVjA iKBtHvoi 
φωνύζοναιρ^ ixer a^si^ νά έξημί^ωσ^ ^ u6i plures galli cimfil- 
lont, t6t iardum e$t erepusculum; quia yidelicet ex contentione, non 
ex lacis seneu cannnt. £ΐν<9Όΐ7$ etiam bodie proverbia dicant: έπψύ^ιορ 
itaqne proferam. quo plaree in re obfcura eententiae, eo dobiis maiori- 
biu meng flucCttat• arca Tocen διβάμηονλον allatu a Gretsero sex 
emsibiu , qaeia amplectar ηοά video : ccartior itaqae meimi in mediain ad- 
dacam ez Baleamone, Meditato de pakiarcharoiB privilegiif. lumen et 



INCODIISICAP. νΐ. 277 

iaceg ad docendi effidom spectant, ωςυϋ, ac propterea^ ut patriarchae, 
ita et imperatori lampas, ignle, Inmen praefertor, et ut clare loqaar, ce- 
reu8 aecennu, λαμί^άτω το φως νμων ίμακ^οϋ&ίν τώρ άν^ρώηων* 
ά%ονύάτωααρψ ώς ο£ p€etri,Xsig f ncil ot ηαηριά^χαι* μ^γαΐννοι^ηχ» ftlf^ 
χαΐ didauiiaXiitoig άξίώμ^οι, ivTivd'iv γάρ οΓ nunol dsanotui wcel ot 
αντο%ράτο(ίΒς κατηχητιπως ^iXoiksi •τβο χριατοανυμω Χαώ, de impera- 
tore co&donem ad papitlam hahente dioCimi adp. 37 ▼. l^. at impera* 
tori 9ιβάμ«οιΛον praefertur , patriarcbae et imperatrici μονιχμπουλαρ. 
cor itali quid gtnerie &ιβάμχονΧον ; ht dl• των μ^ψ €ΐντο%ρατ6ρίον ι} 
άρωγί^ ηρος φωτιαμον χαΐ ανατααιν ίπ8Ητί£νεται 'ψυχής τε %αϊ ϋώμα- 
τoςy το δ\ μιγαΧίΐον των ηατςιαρχων ig μόνην την 'ψνχην ίατενοχώ- 
ρητΜ ΧνϋΐτέΧΒίαν (dUyfl γαρ τουνοις έστϊ φροννίς i^naS'B£as ϋωματι- 
«igg), ώύαύτως χαΐ ι^ ιτ£^1 τους ντη^χ^ονβ της ξίχσιΧίασης %η99μονίη 
χαΐ μίρψνα ηρος μονην σωματιχήν svSoatav ίξηπΧωται, {ηάαης γάρ 
'ψνχιν,'^ς βοη^Βέας cti γυναικάς ίατέρηνται},• αί Χαμηά9ες h\ των μ\ν 
§ααιΧέων όιττοις διαχρύϋοις ηεοιζωννυονται ύτ^φανωμασι ^ των δΐ πα•' 
τριαρχών «αΐ τής βασιλίσΰης Μ ΐίαταπνκΧονντάι ^ριγγωμνιτι. fax ita• 
que imperatori pradata doplid eorona aarea ciraumdata άιβάμηονΧον^ 
patriarchae et knperatrUa uaica eaque argeatea μονύμπουΧον est. con* 
eule qaae prolixitati Titandae apud eundeia BaUamoBem ecripta praeter- 
BUttimus. 

p:. 44 v^ 11. μαΐβτωο] dara ongo a Latino magisier, 

tfr. T. 19. το ποΧυχρόνιον"} de votii in imperatoree, faiietie acdama- 
tiombne et in maltoa aoaoe apprecationibus fase quidem iafra nec mimui 
docte Ghreteeroe, at quae ηοΧνχρόνιον in Christi nataUdie fadenduin non 
attingant• iucdncte addMias. indpieiite otini ia ecdesia ab hk soleouii- 
Ibus aniuK, at nHitiiu^ lese donii et Jtaa&s ezdpere , ha et felidbue votie 
proeequi et laetis vodbus bene ominari, qnod obeervant adhoc Itali, conrae- 
▼ere Graed. diecurnmt itaque per viaa et compita pueri et adoiescentea 
hac die• et ad amicoram portae modufis eoma ae masices iiMtnimentie 
9ίθΧνχρονια peretrepunt , xenia reportaturi, Cttnctiqiie ΧρίΟΤονγΒννητί'κοίς 
fro naiaUeiia ChrisU WHmeribui se ciUBAilant «ertatini. ecdesia igituTy 
«010« Tota snnt dona, natalium domtntcor.n&i pervigilio, ki paiatii pene- 
tratibae, aBni• d molti• exoptatie (>eae precatar impeiatori• ipsi qooqoe 
moiiachi Yitae et anBorom diutumitateBi soperiori, ad cdlam eias cater- 
Tatim oonvenientee, a deo postulant, elg το MXXicnv του ηροίοτώτος 
^dto) της ίϋίας ηοΧνχρονίοΒως ^ ait MenaeufD bac die. hinc ro noXv- 
χροψίζην nonnui d« Totie pro flalnte caiuepiam praeeenti lace emiMis 
yulgBa coaaiietiim eet perdpere. ^Qondfun tamen aliis etiam diebos de- 
cantata ποΧνχράνια docent Regia ιηββ» ex qfdbas eeqoentia erodito la- 
ctori deprominiu• ^ ^ 

ΤϊοΧνχράνία» όπως ποΧνχρονίξουαι τους βασίΧεις παΐ τον «ατριαρ- 
χην Ιν rjf μΒγάΧχι έ^ιΧησίέι πατά την ίορτην της Χρκηον γΒννήϋεως 
Ttal των φώτων xorl τ^ μ^οί^ν ^Βϋίρΰίοιαυ^, ^ ^ 

Μώ/οχρόνιον ποιήοαι ο ^Βος την άγίαν βααιΧΒίαν αύτων Βίς ηοΧΧα 
ίτη• ηοΧνχρόνιον «ohf^at. ο ^Βος την afiav χ«1 %^αταιάν βοίαίΧΒίαν 
αυτών Βίς ποΧΧά ίτη, noXvxQOViov ποιηβαι 6 ^Βος την &ε6ανΒπτον 
^εοπρόβΧηχον ϋ^Βοδόξαύτον χαΐ ^εομεγάΧυντον ^ ηραναιάν χαΐ άγίαν 
βααιΧείαν αυτών είς ποΧΧά ϊτη, 

baec in ecdeeia, obi plarei imperabant, miiicttpabantiir Tota: eeqoentia 
inter epulaa et pocula, bibente mmirum imperatore, proferebanton 

εΙς την τραπί^αν 'εύχεται ούτως• εΙς το ποΧυχρόνιον , ζωην , εΙ- 
ρηνην, νγείαν, εύόδωαιν χαΐ χατ' ίχ^ρών νίν,ην των κραταιών χαΐ 
άγιων ημών αύ&εντών xasl βασιΧέων. 
' νού» ΐβϋβ ίη ecdeeia patriarcbain exdpiimt• 

τον άεσηότην %αϊ άρρερία ημών^ ^'ύρΐί, φύΧαντΒ, Xiystak δΒ 



278 GRETSEBI ET GOABI COMHENTARIUS 

το nolryj^iovy ζωήρ^ Bl^nrriw^ vfaaw %eii cmtq^Utw τον «eeyccyu»- 
τάνοΌ 'ήμώρ dionotOO lud 0ί%θΌμΗη%ον ^mQUZffxov, 

p. 45 T. 2. caius lampadis etc] exstat Theocjori Balsamoius me- 
lete sea dj8cq>tatio de hoc more imperatori praeferendi lampadem, 
nt et imperatrid et qninqae patriaichis, Bomano Cpolitano Alexan- 
drino Antiocheno Hierosolyimtaiio. ut imperatori dnplicem ob 
caosam praeferri lampadem, tom qnia hmiiana tnm qoia divina 
caraty tainqae ea qnae ad corpns qaani ea quae ad animMn per- 
tinent (haiue enim geniiiiae potestatis concessioiie biandiebantar re- 
centiores Graeci snis imperatoiibiis), eaque de caiiea lampades impe- 
ratoris dnplidbns aiireie coronis dnctas esse; patriardianim vero 
lampadesy ut et imperatricis , nna tantimi, eo quod patriarchae 
spiritoalinm tantaminodo curam habeant, mnlieres temporalia don- 
taxat spectent, qoippe qoibns in ecdesia docere iiiteEdictiim sit 

Videntnr antem Iiaec aurea vel argentea ύτεφανωματα, nt Bal^ 
samon vocat, et ^ριγγω(ΐατα^ coronae in morem lampadi fiiisse 
imposita, vel certe, quod ^ριγγωματος nomen potnis suadet, ipsi 
lampadi cancellorum sea sq^imeati instar drcamposita. addit Balsa- 
mon hoc idem προνόμιον seu privilegiain procedendi cmn lampade 
coocesisiiin fuisse archiepiscopo Bulgariae et Cypri et pauds quibus- 
dam metropolitanie ^ et praeter hos nulli; et patriarchas non modo 
!d sua dioecesi sed et extra lampade illostres progredi posse; qnod 
multis ipse adversns oblocutores qaosdam confinnat, qaem legat 
qui Tolet 1. 7 Iuris GR. 

p. 46 ▼• 2. τρο9τάρ(ον modulua eflt, cantid 'mininim geniUy ad altorioe 
exemplarifl modo ie habentis nonnam τ^^ζπόμΒνον^ decantandnm. haec 
τροηαί^ίον commniiior axpontio• aliaa fufiiae in Euchologicie rettalimas. 
^οίΎΐτάς porro τω» τροπαρίων Anthimum et Timocleni memorat Tii^- 
phaneK et Cedrenae' in Leone 1. 

ihitU 96ξ«] aupple reliqua: πατ^Ι χαΐ vtcS καϊ άγίφ ηνίνματι, 
poet wal νυν χαΐ αεί adde %αϊ εΙς χους αΙώνας των αΙωνων• αμήν. 

ih, τ• 3. ού 'ψάλλίχαι] modulatb yarieque flexie caatus βοβίβ ηοα 
decnrritar μΒΐφδώς: sed yoce contiaaa, Z^l^^j ut ecnpgit PhilotiieiiSy 
ιίναγινώαΐίΜται, 

ibm Yp 6• mos iste accinendi imperatoribus το ηολυχρόνιον 
et acclamandi εΙς πολλά ίτη Graecis valde frequens fuit , ut saepius 
posthac ex Codino mtelligemus , qaem eleganter describit Corippus, 
dum quomodo lustino luniori το ηολυχρόνιον acclamatum sit, ver- 
sibus explicat, de laudibus lustini 1 202 et 356^ 2 16d et S08. 
Ρ 216 Nicepboro Phocae factas acclamationes suaviter admodum irridet 

Luitprandus in iegatione saa Cpolitana, loqueiis de processione 
Phocae ex palatio ad sanctam Sophiam (Leon. Diacon« p. ed. Bonn. 
347). multi profecto in his acclamatiombus πολλά hvi apprecabail•- 
tiir, quibus nihil iacundius accidere potui'sset quam si imperator iUo 
ipso die, quin et illo momento, repentina morte exstinctus fuisset 

Acdamandi mos vetus est) manavitque ex theatris in fora,' 
deinde etiam in senatum ; hinc ad Christianoruiii synodos. exemplam 



IN CODINl CAP. VI. 279 

acclajDBatioiiis factae a senata M. Antoniiio commemorat Vulcatius in 
Avidio Cassio: Antonine Λ>, dit te servent Antonine clemensj dii te 
servent, tunoUasti quod Hcebat: nosfecimus quod dtcebat Commodo im- 
perium iustum rogamtUy progeniem tuam robora, fac seetiri nnt liberi 
tui; bonum impmuta nulla vt> laediU Commodo Antonino tribuniciam 
potestatem rogamus; praetetUiam tuam rogamusy philotophiae tuaey 
patientiae tuae, docirinae tuae^ nobHitati tuae, innocentiae tuae. vm- 
ds inimicos , hottes exsuperas : dii te tuentur. 

Synodicae acclamationis en tibi exemplam ex Oecufflenica syn- 
odo Chalcedonensi, Act. 7 9 ubi Marciano imperatori et Pulciieriae 
imperatrici acclamant patre». Marciano nwo Conttantino , novo Pauloy 
novo DaOid multot armos^ vos estispcuc drbts^ pie diimme, dominus vitam 
Hcmservet vos fidet nostra» ChruttUy ψΛβηι honoras^ iptete cuttodiet 
crthodoxam fidem tu fobwasti, sicut Apostolici^ ita creditU. Augustae 
multo* armM, vos lumina orthodoxae fidei. propter haec ubique pax 
est. lumina pacU^ domine^ tu eustodi. htminaria mundiy domney tu 
cu$todu perpetua memoria novo Corutantino. quae ex genere orthodoxa 
estj deui eam custodiiit, ctutodem fidei deus custodiat, eam quae 9emper 
pia e$t deu9 ctutodiat, pioj orthodoxa^ ψΜβ contraria est haereixcUj 
deus eam custodiat onmat haeteticos tu fugadu Nestorium et Eutychen ^ 
tu persecuta es, absit invidia α vedro imperio. fideles mperatores dc 
koncfantur, deus custodiat 2>otestatem Oestram , deus pacificet mperium 
vesiruni, Matctanus nwms Constantinus ^ Pulcheria ηουα Helena: ρ 217 
zelum Helcnae iu sectaris^ vcstta vita mummm cunctorum est : vestra 
βά€$ ecclenarum gloria tst 

Sknilibas epiphonematis personat tota synodus Cpolitana sub 
Mena patFiarcha et lustiniano imperatore. quin et in electionibus 
«sus erat Ιπιβοημάτων» in ActLs ordinationis Eradu^ cum illum S 
Augostinus iam senex apud deruni et populum successorem sibi dixit, 
post ista Augustini veiba pretbyterum Eradium mihi succetsoretti volo, 
bequimtur ista: apopulo acelamatum egt^ deogratiasy Chnsto laudet; 
c^ktum est vicies ter. exaudi Chmte^ AugusUno vita: dictum est 
eexies dedes: te patremy te episcopum, dktiun est octies. cumque 
reticeretury Augustinus episcopus dixitj rwn opus est etc. mox: α 
neiariit ecdenae, ticut cernitis^ excipivadur quae dicimus, excipi" 
vntur quae diciUs; et mmi sermo et vestrae acdamationes in ier- 
raifi nm cadutd, apertius tit dicamj ecclesiastica nunc gesta con-' 
Jdmus, sic entm hoc este quantum ad homines corfirmatum volo. α 
jtptdo acdamalum est trigesies sexiesy deo graticts^ Christo laudes, 
taaudi Christe: Auguitino vita: dictum est tredecies. et sub finem: 
tc mtAi re^poMione veitra opus est teneam respomionem vestram• de kac 
assertione tdiquid acdamate, α populo acclamatumy fiat, βαί : dictum 
vides qninquies. dfgnum edf iiutum est^ dictuin vides octies. fiat^ 
fat: dictum qaater dedes. olim dignus , olim meritus: dictum vi- 
des quinquiee. iudicio tuo gratias agimus: dictujn trededes. ex^ 
atidi ChriiU, £radium ccnserva: dictum octies decies. vides liic 



280 GRETSERI £Τ 60ARI COMMBNTARIUS 

eandein aodainationeiD iteratam foisse, non tantam semel sed «t * 
saepiiis, imo saepiesime. 

Έλ quid senatns in Clandiam^ cmn imperator renuntiatus esset, 
apttd TrebeUimiL Augu$U daudi, dii te fiobit praeitent: dictain 
eexagies. Qatidi Augwte^ prindpem te, aut qualU tu es^ $emper 
opioOmui: dictum quadragies. Clcoidi JugtMte, U respubUca requi'' 
rebat: dictum quadragies. Claudi Auguste^ tu frater, tupaiterf tu 
amicusy tu bonus ' senatar y iuvereprinceps: dictiun octavies. daudi 
Auguitey tu no$ ab Aureolo vindica: dictum qmnquiesr. Ckmdi Au^ 
gwte , tu not α Pcdmyrems vindica : dictum quinquies. Qaudi Atl•' 
gusUy tunoi α Zenobia et α Victaria libera: dictum septies. dtuidi 
Augustef Tetricus nihil ftat: dictiun septies. 

Nec bonis tantam bona, sed et maia malis in hniusmodi acda- 
matiombus apprecabantur vel quasi iure sao efflagitabant illustre 
huius rei exemplum suppeditat Aelius Lampridias, apud quem ha- 
bes acclamationes senatus in ocdsumConunodum imperatorenL Ησ- 
$ti patriae honores detrahantur^ parricidae honores detrahantuTf pam- 
cida triihatur, L•$tU patriae, jHnrictda, gladiator inspoliario larde^ 
tur. hoHU deommf camifex senabu; ho$tu deorutnf parricida tena- 
iui. hostis deorum , hosiis tenahu, gladiatorem in spdiario. ψη «e- 
natum occidity in ipoUtirio ponatuu qui semxtum occiditf unco trahor 
iur. qui %nmctrde$ ocddity unco irahaturf hoitiSf parricida^ vere, «e- 
vere» qui sanguini suo mn pepercit , unco trahatur. quU te oceiiurus 
fuit, tmco tirahatuu nobUcum timttUtif nobUcum pmclUatiu es» ut 
salvi simuSf luppiier cptmA maxime^ terva nobis Pertinacem, fidei 
praetorianorum feUeiUr; pradoriis cohortibtn fdiciter; exercitibus R(h 
manis feltdter ; pietaii senaius feliciter. parndda irahatuu roga" 
intUy AugunCf panicida trahatur^ hocrogamusj parricida trafuuur ; 
exaudiy Cciesar, delatores cid leonem; exaudif Caetar, delaiures ad 
leonem; exaudi, Caesar. Speratum ad leonem, victoncM popuHRo^ 
mard feliciter; fidd militum felidter; fidd praetorianorum felidter; 
cohortibui praetoriU fdidter• kostit staiuoi undiquey parriddae dar 
tuas undique , gladiaims itahuu undique ; gladiaiorit et parriddae 
statuae detrahantur, necdtor ctinum trahatur , parndda dmum irahor 
tur. glaaiatoris itatuae detrahantuu ie talw salvi d tecuri «timu#, 
vere^ vere; modo digne^ modo vere^ modo Ubere. mme tecnri sumus. 
ddatoribiu mehm. ut securi nmut, delatoribtu metum; ut talvi dn 
mu$^ ddatcres de tmatu, deUitoribue fiutem te hUoo, ddaioret ai 
konem te imperante. ddatorAus fwtem, parriddae gladiatorU memo- 
Ρ 218 πα abdeaturf parriddae gladiatcrit ttatuae ddrahantur• impuri glo' 
dtatoris memoria aboleatur; gladiatorem in spdiario^ exaudi, Caesau 
cwrrdfex %mco trahatur, camifex senattu nwre mawnm unco trahatur. 
taevior Oomitianoy impwrior Nerone^ nc fedt^ tic patiatur. . memo- 
riae irmocentium terventur , honores irmoeentium reiHluas. rogamui^ 
parriddae cadaver unco trahatur , gladiatoris eaAfXOer ηηω fraAatur, 
ghdiatorU cadaver in spoliano ponatur, perrogaj perroga: omnei 



ΙΝ CODIOT CAP. VL 281 

cmnimiuwicotrahaidum. φη omnei oecidxtf uneo traHatur. φίΐ om- 
nan aetaitem ocdditj vneo irahatur. qui utnanque sexum oceidity unco 
irakaiuT, ψΗ tanguird tuo non pepercUj uncotrahatur^ φη templa 
spoliamtf vnco (roAattir. qui Ustamenta ddevity unco trahatur, qui 
vivos spoliavU^ unco tfahiOur. serOts stirmmmnu• qui pretia vitae 
exegit, vnco troAatun qui pretia mtae exegit et fidem non servamt^ 
unco irahatur. qui ^enatum vendidit^ unco trf^atur, qui βΗύ abgtu- 
lit hereditatemj uneo trahatur. indices de tenaittt, delatwe» desenatUf 
$ervonm subomatores de senatu. et tu noHscum ttmuuti, omnia seiSf 
bonos et malai nogti. omma sdsj nmnia emenda. ψτο it timutmtif• 
not fdice» tt vtro imperanU. de parricida refery refer^ perroga: 
praesentiam tuam rogamtu, irmocerUes septdti non sunt: patricidae co- 
daver trahatur. panicida sepidtos endt: pamddaecadaver trahatur. 

Similis ferme est illa Ιπιφωνηΰΐς quae in synodo sub Mena 
actione IV legitur. multi amU imperatorU , mtdti anni pairiaxclme. 
Pefrum Zoaram et SeOemm modo anathemaUKa. orthodoxum ifnperan 
iorem habes: quid titnes? eos qui parabaptixard eiice foras. et cum 
monachi Hierosolymcrum ponexerunt chartam^ umvern clamaverunt: 
multi anmi patriarchaem libellum monachorum modo nucipe, libdlus 
modo legatur» eos qui per domum bapUxant ettce fora». speltmcam 
Zoarae modo tor^ieas. multi annt patriarchae• parabaptistam modo 
anaihemaU%a. CAnittam ^eratofU mtdti annt. . orthodoxi mpera" 
toris multi anni. gpduncae haereticorum modo ardent vincitfidet im* 
peratoris• arthodoxus regnat: quid Umes? Petrus ψΜτβ habH ηιοηο- 
$teriaf omnei haereticoi ibi habet SeOenm Petrum et Zoaram modo 
anathematixam trinita$ tret anatkematiMat. anathema Seoerus Petru$ 
et Zoaras. SeOerum Mamchaeum modo anathematixa. vincit fides 
Chnstianorum, multi anni paMarchae. inimicot Christi modo αηα- 
ihematua. haerelicos tnodo anathemaiiza. anathematizatos modo αηα- 
thematiza. mncit fides Chnstianorum. 

£t Act 5 9 quae antea in vulgatis editionibus solebat esse 
prima, exstat longissima acclamatio, qua partim bona angustis .et 
patriarchae, partim mala haeretids populus imprecatur. multisint 
antd mperatoriiy multi amu Augiutae etc• Severum Manichaeum 
eiice ete, ejfodiardur o$sa Manichaeorum efe. Seoerum Mankhamm 
forcu eiice etc, qvd non anathematisat SeOenmy Mankhaeuu en. 
eiice foras iSeveniiit. novum ludam eiice foras, insidiatorem trinUa" 
tfs dice fora» dc exhumentur ossa Nestorianomm. exhumeniur ossa 
Eutychiamstarum. quis est Nestoriamu? ego mscio; anathema sit 
fpse α trinitate ete. Mamchaeo$ de ecdeHa dice» dMs Stephanos 
de tcdeiia mee. panlo post in eadem sessione sequuntur plora 
huius generis epiphonemata. 

Acclamabant etiam concionatoribas; cuius moris exempla in- 
venies apud S. Angustinnm 1. 4 de doctrina Christiana c. 26 9 et 
saepe in Homiliw. hactenas de ista consUetadine, 



282 GRETSERIETGOARICOMaiENTAiaDS 

ρ• 46 τ. 6. 0ag} proaMBiois «ϋ phinde eA igiig m piitt• am; iajr^ 

Ik|iiis eag et iaas corropte prooantiat Grraeda• 

ib.v, 7. ^Βος} cni Terb• addee ez Horologio, ol nt modvlaf mte- 
ger , τωρ^ πατέρων ημών ά ποιων ά$1 μ£^ ήιΜίρ luna τψτ e^v inui^ 
'AiiaVj μη αποϋτηϋ^ς το ίλίός 6ον άφ* ήμων^ αλίά ταις αντώψ i%e- 
όίαις iv Βΐ^ήρ^ χνβίρνησον τηψ ξωην ημύρ» polychromsmiiBi moiia- 
cbonni in miperioru ealotefli eniiafiui lequire in Mcnae» retco Nooae 
ofiBdiui. 

t^. ▼. 12. proimpoetolarioe} Tides et bic nmiieii Graecanicae 
aiiibitioiiie, qaod inter ilioe qai apoetolum Panliiiii pablice legebaat, 
hoc est inter apoetolaiioe, vokemnt Itabere prots^oetolariimi. 

ih» T. 17. ή της Ιατουργίας ββ^α] qoae bac die ab erto Mle ded- 
na eet. ita typne hodicmi offidi ad Nonae calcein poatnet xe^l dl• 
ωραν Stitatffif 9Ύΐμαί9η %6 μέγα etc» ad ayiiaziiD videiicrt Tespennni 
babendam; qaibae fioitis %α^§ξης η 9s£a IjBnovi^Ca τον μ$γάΧθΌ Ba- 
€iIhov• 

ih, T. 20, sabbato Tel dominica khuiiiiiii Graecte flficitiflkik eam ob 
rem ai oataliiiiii Cbristi ^ebos hidiuiiiodi sors lerat celebrari pem^Gaoi, 
nt a ieiaoio abstioeot, ita nuMam conmieto tempore, qood diei tertia est, 
peragoiit: si afias incidat in ferias, com Donmsi musae praeoussis eolem- 
nibog fae sit eolvere ieiuniam , illad Yero ad veeperam usqne eit protra- 
bendum, Tespere gohuninodo , qoo veepertinanrai laadQm tempas instat, 
simni cnm ipeie cantator missa ; qaa finita cibi capieadi fit potestaa. baec 
ez ritD buiiu diei in Meoaeo repeiiendo ad buiae loci ezpotttionem• 

p. 47 ▼. 3. post hunc Mturgia perfidtiir] habent lnmc morei& 
Graed, ut in quadragesima diebus ieiunii et in yigOiis litargiam 
seu mbsam celebrent a meridie, et ut banc apparet, post yesperas. 
in Paschate liturgia fit ante soli» exortum. aliis diebus hora ter- 
tia, tanquam consueta^ ut docet Gabriel PhiladelphieBsis episcopos 
in suo de sacramentis^ Mbetio• 

ib, y. 13. άλλάσβει] non mutat^ sed potiae induitf το Ιπάνω m- 
niniai Μυμα etc. ad 28 Dotam euperiorie capitie, amioe lector, recar- 
rae preoor. 

197 ibid, crinonia] hoc imperatoris tegmen videtur a specie Ulii 

crinomae nomen invenisse, ut et illad tetraphyUwn a quattuor foHis. 
ntriusqne meminit Glossanam^ sed nudis solisque verbis Codim^ 
nulla expUcatione adliibita. 

%ρινωνίαν coronam lHii9 ave flosculie in gyram ^emitfMmfeiii. Core- 
sias in reecriptis. BaUamdn Meditato de iacensie etc. luris GR L 7: 
%ρίνος t% %ρινωνίας συΧλίγόαενος» 

ihid, τετράφνλλον^ Coresius idem docet aliaoi coronam esse, e qaa 
qaattuor floscali, ad frontem nimirum et sincipttC ac ad utramqae anrein^ 
einicant. ^ \ •. 

ib. V. 21. flaminula] dicitur το flammulum et τά flammiday ali- 
quando simplici μ, interdum gemiBato. dicitur etiaiii flamula βα- 
mulaef genere feminino. Vegetius 3 5: aquilaCy draconefj vexUla, 
flammulae , tufae seu tupkae. merito aatem reprehendit lapsius 1. 4 
de Militia Bomana illos qai apad Veg^tiam ficaXulas mutant in fla- 
ineola: ο male^ inqait, abtiineant. et mexito monet ut abstiiieaat; 



DiCODINI CAP. VI. 283 

qui reete itidem castigat interpretem Cedrem, haec verba Graeca 
rov της εΙρηνης ^γράφογ χάρτην ίπί φλαμμ,ουλίου χρεμάααντες 
his Latinis interpretaiftem , tabtdis pads de conto suspensi$y quasi 
φΧαμονλιον sit eontus, rectissime Lipsius: chart€an corucnptamy 
pacis testem , Mper flamula nupendentes. nec recte Iimios φλάμονΧον 
interpretatur labarum^ quia labarum unum erat; at φλάμονλα etiam 
βαΰύιχά et imperatoria plura , nimirum dnodediii ; et domi qnoque, 
non tantum in bello praeferebantar^ ut docet Caropalata c. 6. forte 
vetus illud labaram apnd posteriores Graecos desierat : sin minus, 
δφέλλιον potias labaro respondere dicerem : hoc enim unicum erat, 
ante omnes flamulas, dt ibidem dkdtar. nec omittenduiii illud Sui- 
dae: αανρίων eldog ΰημαίας ij φλαμονλον. quid tamen sauriony 
ignoro, inquit Lipsius. sed' quid si legeretur CTcevQlmv? certe 
unum ex flamulis imperatoris βτανρός erat, hoc est crux, ut sapra 
dictmn ex Curopalata c. 6. ut igitar a dracone flamulum quod- 
dam didtur apad Curopalatain δρακοντεΐον y sic apud Suidam vide- 
tur a stauro seu cruce vocari staurion illad quod a Curopalata staU" 
Tus seu crux appellatiir. φλάμπονρον qaoque invenias apud Mo- 
schopalum: apud Cedrenum p. 441 φλαμούλιον^ apad Leonem in 
Tacticis constitut. 5 φλαμονλίΰκιον ^ in Pandecte Tmaco flambarum 
etflambulum; quae et hodie Graecis nsitata. ^idemque omnia haec 
Tocabula, etsi diverse scribi solita, significant, nempe vexillum, seu 
nt interpretatur Nicetas apud Rigaltium in Glossario, signum militare. 
nec tamen militiae soliim sed et doiui imperatoH et principibus pala- 
tii praeferri consaetam, quod planum ex Curopal. c. 6. imo domi 
plura praeferebantur , niminim duodedm: ίκτος dl• οπόταν ΰτρα• 
τενεί δ βαΰιλεύς^ κατά avaXoyictv της ποαότητος της αντον ανν- 
τάξεως ίχει χαΐ φλάμουΧον Sv τυχόν η δυο* qui flammulum ge- 
stat, Graecis est flamulans seu flambular. Pandect. Turc c. 174 
et Vet. Gloss. apud Bigalt. φλαμονΑαρ&ο». in Turcogr. p. 161, 
φλαμπονλάρεοι vexilliferi^ p. 201 fiamboler signum seu vexillum. 
transiit flamula ex Latio ad Graecos, qui illud vane, ut solent, im- 
mutarunt. 

p. 48 V. 1. flagitiose prorsus lunius m interpretatione et expli- 
catione eonim quae hic de fiamulLs scribuntar versatus est. id ut 
videas, entibilunii verba. ea (flamula) sunt kaec, primum fert ar- 
cfMrategw: princeps sacrorum secundum, habens imagines divinas mul- 
tas, aliud tertiuSy habens imagines sanctorum quattuor magnorum mar- 
tyrum, Demetni Procopii et Theodori. aiiud, qui fert sanctum 
heorgium equitem , aliud draconteum , et aliud habens equestrem impe- 
laioris stataam. perperam prorsus. vertendiim enim^ ut ipsa verba 
et mens Curopalatae postulant, hunc in modum: ea autem (flamula) 
*unt haee. primum archistrategus : alterum vero (flamuluin) multas 
habms sacras et divinas imaginh pontfficum et eccksiae praesulum; 
aliud criix, habens Qegenunm enim ex cod• ms doctoris Georgii Lau- 
tberii, &Uo ατανρός ei^uv) imagines sanctorum quattuar niagnormn 



284 GRETSEBI ET 60ΔΒΙ COMHERTABIUS 



Mttftynp^f jMeuiFn Ptocefu ft ^άηαβψΛΒ 2MHbn (KgcndBni cnini 
in plurali BtolmQmVj nt habent πηβ ccMfioo). «/uui hahau (ίχϋν) 
S. Georgium tqnaeau aUud dnamUMm^ d atimi kahau egueslreM cn- 
P 220 peratans $iafvam, hanc eeae veram inierpretalioiieni qoms Yel pwl•- 
luiain meiiteiii adverteitt &tebitar: nam primain Cnropalata enoiiie- 
rare Tolens quaenam etnt illa flammnla, ait smd oMUm kaee: poeiea 
mngula percenset primum^ inqnit, at arekUbt^UgUM ^ noa /crt or- 
ehiarategui. neqae enim CUropalata habet irtad fert^ sed pranan 
eH aea didtar arckiitraUguif a D. MichaiRilw iaiagiiiey qoae iniUo 
flammiiio expieaea et effida. hinc atchaiigdiie toti flaiiiiiiiilo nomen 
dedit, nt diceretor arckUirategut. nam S. fifidiael arclustrategiis a 
Graecu appdlatnr qoatt princeps codestie militiae. ita Tocator 
1) ab £iiiaianade imperatore ConsuL de Ferue: ftxkamarj inqui^ 
Mexia SepiembriSf ort iv αντ^ το iv Xeivatg του α^$ύτ^ατιγ/ον 
ΜιχαηΙ ^αΰμα τ^ριΠΓονρ/ητβ»• 2) a Cedroio in imperio Baeuii 
Hacedoms: άνεχαίνΐόε di tov μίγαν του α^^χιΦ^οατιίγον vaov τον 
iv Σωβ^ΜνΙφ. S) a Niceta Clioiiiate L 3 de impena Jbnad Angeu: 
iiua%$Oaaai oi Ι^ονΧι/^βΙς καΐ τον iv τψ άνάτύψ vtw του «χρχίη 
«ΤΓραη/^ον των ανω τάξεων MixofqL eod. Mb. tlg τον ταρίωνυ- 
μον vtmv αρχιατρατηγου την ^εΐων %αϊ άνΙων Μ»χαι/λ• idem 
1. 7 de imperio Manuelis. deniqoe eodem aichistrategi noimiie af- 
iknint S. Midiaelem Graed qoi encomia in eimi scnpeeniRt et πά- 
racola ab eo patrata literu consignamnt deiade cuin agaa et we- 
xtlla, quae Curopalata conuneinorat, imagimbus coelitum exornata 
fuermt, omiiijio oportet ut et priomm effigie aliqua faerit insigiii- 
timi : at alia insignitam non fbit qiiam του α(ηι^ίΰτρανηγου fniHtiaff 
codestis. tertio archistrategus non erat offidum vel BOfflea officii 
audici vel militans : alioquin omissum non fiiisset hoc manus a Co- 
ropalata in catalogo. qnare vana est illa CalTiniani nota: ο αρχι- 
CTQatfjyogj puta^ quUquis ett per illud iempus. at nullus est ar~ 
chietrategus apud Curopalatam nisi Michael arcbangeius. 

p. 48 ▼. 1. coelestis terrestrieque militiae dux dacaniqae onuihni 
prinoepe Micbadi, άρχιβτοάτηγος ideo a militibue, a vulgo (hoc eBim 
8olo nomine pleeecolae notag est) ταξιάρχης ealutatns; cuioe nomiiie ec- 
cleeiam in Soethento extra muroe dedicatam a Constaatiao, coiof Bani- 
inine reginam orbem ab ineulta barbarorom non semel ereptan refert Da- 
maf ceniu Studitei sabdiaoonQs yulgari eermone de eias feetivitate scripto, 
qnfin yelat magni ac celeberrimi S. Sophiae tempU ciutodem depioxit 
Instialann• iv προνάφ^ %αξ^* ο Sr^ 6 ηρώτιχιτος Άαϊ μέγιστος τών πα- 
ραβτανούντων άρχαγγέλοΛν d'S(S Μιχαήλ έαπασμένος ξομφαίαν ίοτηλω- 
Tttl• ^ημμίδοίν XsntaCg ini^iueci^ φνλαξ «ροβεβλημένος νου Γ«^ον, ιη- 
r|Utt Niceta• in Aiexio 2; qaem eacrorum praeeides in eaori tribunatiii fo- 
ribas, non eiiciendis eed advocandU potiiie in paradisam bondaibus, ex- 
riibitorem non pingant modo ged et ▼enerantar tremunt et precantur, ot 
iii fCacbologicte enarrayimas ; quem denique impeni deifensorem simal cam 
Gabriele focio eibi datttm tenuerttnt Graecorum principea,- abi, proutan- 
€tor noster tiuuiit c. 4, et Bamaeceniu dt^tae profitetur, ima^em daam 
liiac iii4e a aacris btie duobiu taxiarchi^ «tipatani concessere gjestan