(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Space developments for the future of mankind : selected proceedings of the XXX International Astronautical Congress, Munich, 17-22 September 1979"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http : //books . google . com/| 



Digit 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



r- 






& 



** 



Digit 



zed by G00gle 



I. 



Digiti: 



zed by G00gk 



»F* 



y r f<. 



I zed by GOOgk 



I Bowie (-^ **'<*» 

Mrs. E, if. -• .^egee 
Nov. r, r-os. 



"■ay?-*- i 



V 



r 



Digiti: 



zed by G00gk 



KAmpliffimK, Spettatiffimifque Viris, 
, D. D. Reipub. Leidenfis 

CONSULIBUS, 

D.D.GULIELMO PAETS, J. U. D. Rhe- 
nolandke Comarchx, Confulum Prafidi. 

D. D.JOH ANNI vander MAERSCHE. 

D.D.ARNOLDO WITTpNSJ. U. D. 

D. D. RIPPERTO van GROENENDIICK, : 
J. U. D. 

NEC NON 

Safientijjimis , ConfultiJJimipjue Viris^ 

D.D.JOHANNI van WEVEL1CHOVENJ.U.D. 
Reipub. Leid. Syndico , & D. D. Curatoribus & Se- 
crctis. 

D.D.JOACHIMO vanWEVELICHOVENJ.U.D. 
& Reipub. Leid. Syndico. 

D. D. GERARDO ab HOOGIVEEN, J. U. D. Qui 
eft D. D. Confulibus aSecretis. 

Viri Amplissimi, 

Ivinum illud principis inter Gratcos Co- 
mici oraculum eft : ax e<n cnxpio* x]>^t 
mmcirnpot, Non eft SapientM pojfejjio pri? 
tiofior. Quibus verbis teftatumfacere yo- 

* 2 but 




Digiti: 



zed by G00gk 



D E D X C A T I O. 

luitPoeta,Sapientia nihil exccllentiusautprxftan- 
tius divino munere hominibus efle conceflfunr.fivc 
fplendoremejus & dignitatcm,quacxtcrasomnes 
fcicntias multis parafangis & intervallis pod fe re- 
linquit ; five emolumcnta & utilitatcs , qux ex ea 
redundant in genus human&m , accui;ata mentis 
trutina expendas. Hxc una verum difcrimen inter 
homincm & beftiam conftituit, atquc cum Divinx 
imagini proximum facit , ac fupra humanam for* 
tern extollit Hujus amorcincenfijaipolimcxi- 
mii viri f quirerum geftarum magnitudincimmor- 
ulc nomen fibi apud poftcros compararunt , in id 
pmnianimicontentioneincubucrunt, ut fapien- 
tix plenam pcrfe&amquc cognitionem adipifci 
poflent 5 ita ut tanto ejus addifcendx ftudio & ar- 
dore inflammarcntur, ut patria, parentibus ac ami- 
cis procul reli&is , in percgrinas regiones profici- 
fecrentur. Et nihil xque expeterent,ac vitam fuam 
earum artium ftudiis excolere , quibus ad Religio- 
nem , & ad verum Dei cultum , cxterafque virtu- 
res imbuimur. Qui ergo magno in pretio literas 
habent, nimirumre&e intelligunt, quantum ilia 
conferant acquirencte prudentix $ qux res mode- 
rator publicass quam utique ccrtum eft ex libris, 
cum per exempla, turn prxcepta* quae inde fup- 
peditantur, breviffima via comparari. Hoc etiam 
munus fuit antiquorum fapientum , legibus urbes 
fundarc $ fcmel fundatas,ut in eodem ftatu diu per- 
feverarent, omni Induftria ac vigilantia procuraite. 
Adutrumque confequendum , multarum acma- 
' '** gitarum 



Digiti: 



zed by G00gk 



Dedication 
gnarnm rerum at<iuc attium fdcntiam nccefla- 
riam effe , nemo ignorat j quaquc inftru&os faiflc 
pxifcos illoslcgiflatorcs,intcr omnesconftat. Glim 
cam in admirationc & prctio fuo ftaret Sapicntia, 
coram , qni ilii invetygandae & cxcolendx fc ope- 



Digit 



z*ed by G00gk 



D E D I C ATIO. 

pcnitus alicni , nullum habcnt judicium honoran- 
di tarn magni boni > fed tantum circa ccrram fuam 
harrcnt , curvae & dcgcncrcs animac. Profe&o ni* 
hil hominis habet homo ille , qui non aliquo litte- 
raturxfenfu ta&us, non optft fibi cor Zcnodotis* 
aut jecur Cratetis. Et ut olim Agrippina> Scnccac 
profdforiam linguam inter probra objecit 5 it a no* 
flrihodie homines (paucis & bonis cxccptis) inter 
contemptus onera, hanc provinciam & Spartam 
noftram nobis objiciunt : magno verb invidiae 
onere turn premi nos putant,ilGrammatici audi* 
re cogamur. Eccc , non vercbor dicere,fit quan- 
tumcunque volet fortunatus Polycrates, (it felix 
Sylla , (it potens Caefar , dives Craflus , pereat luxu 
Lucullus, vivatin honore Pompcjus, aulica gratia 
valeat Seianus , & quifquis fortune muiicribus po* 
tens ambulat, indulgeat fibi : nulli horum vitream 
felicitatem in video, quam unius momenti cala- 
mitas contaminat&frangit. Ego,omnequodpofi 
Cdetis, nebuU cyatho non emam : nee 

Otia divitiu Arabum Uberrima mutem. 
Felicitas noftra, qui littcrastraftamus, & ad mo- 
rum eleganciorum vfttutumque pofleffionem ad-t 
ducimus , multis gradibus Regum ^tw^cl antiftat; 
llli enim tot curiscxcarnificantur,totinlidiis Tem- 
per funetobnoxii , ut nunquam illis (blidum con- 
ftctgaudium. Ob has ergo aliafque caufas exifti- 
marunt viri fapientes , magis hoc vitae genus expe- 
tendum,«juam ulliim ho nor em. Longecnim pre* 
tiofior eft pofleflSo fcientiae , quam omncs nummi 

in 



Digiti: 



zed by G00gle 



Dedicati o. 
iaarcaTimonis: longejucundius inter Socraticos 
libdlos latere , Scnofturnis ipipallefccrc chartis, 
quam cum fefcibus & li&oribus confpicuum y per 
attonitam & ftupentcm plebem incedere , & in cu- 
ria ebur prcmere, quod tarn ditx& graves curat 
ambiunt , & non niftcum honore & mccu (can- 
dcre flaunt. Longe deniquc jucundiffimuiii eft f 
—purgdta* inferen aures Fruge Cleantbea , nobis 
commiflae turbellae* & fequaces amnios veluty&l 
pollice ducere. Ex quo quidem labore plcrumque 
ctiam earn dele&ationcm capimus ,quam ex indu* 
ftria fua colonus, quum fru&us uberrimos ex agro 
fuo percipit: quamque architedus cxpcrfe&aSc 
amuffitata rcgii alicujus Palatii ftru&ura (entit. Sic 
& taciturn pertentant gaudia fe&tu 9 quum ex ludo 
noftro, vclut ex equo Trojano, optime litteris in- 
ftitutos , moribus belle ornatos adolefcentes vide- 
mus prodire,qui fummx rcrum aliquando prodef- 
fc utiliter queant > Ecclcfiac docendx idonei > Rei- 
publics gubemandae gnari, patriae ufui, parcntibus 
folatio, amicisfaluti, fibi ipfis honori & emolu- 
mento. 

Vcrum quum jam &oliaf& nunc etiam rcce- 
ptum inlcribetealicui, quaccuuque publico bono 
in lucem prodcunt; non potui, Viri Magniftci, . 
quin & huQC fetum Vobis ofFerrcm , utpotc apud 
quos & conceptus , & cdu&us eft. Imprimis vero 
cximiaveftrabcneficiamccompulerunt,utadVos 
ircm, & me meaqueofficia Vobis fubmifse offer- 
rcaMitam ctiam daturusopcram,nc quis Veftrum, 
. ^9 * 4. meam 

it zed by G00gk 



Digitize 



Dbdicatio. 
meam in Sparta exornandadiligcntiam > in ftndiis 
provchcndisfidem, inlaboribusdcnique fubcun- 
dis alacritatcm & induftriam defideret. Cumque 
noftrahzc fundio fitardua, omnium oculis fub- 
je&a, calumniis multorum cxpoGta, vefte a me be~ 
nevolentia compledamini \ vcftra au&oritate Sc 
patrocinio , contra morfus malcvolorum dcfen- 
datisj confilio Scope, ubicunqucopuscrit, fub- 
levetis, oro , obtcftorque. Dcus Opt. Max. vos 
quam diutifOmc incolumes fya virtutctucaturSc 
confer vet 5 veftraque confilia fuo Spiritu gubcr- 
nare dignetur : omnia deniquc turn publice, turn 
privatim Vobis fcliciflimc ccdant. 



VeflefomniolfervantU&cuk* 
devotijpmm client 



Corn. Schretelius. 



tk: 



Digiti: 



zed by GOOgle 




C A N D I D O • 

E T 

BENIGNO LECTORI, 

S. P. D. 

• * 

Ntibi, Lector,Lucanvm,/*^# 
iUuflrando, quantum opera & laboris ad- 
hibit urn fit , non Aliunde reSHmcognofcere 
poteris >quamfi Editionem banc cum alii , 
qua haftenw ediufunt , conferre velis : nam prima 
mihi curafuUy Textum ipfum quani emendatijfimum 
exhibere > ex variis editionibus inter fe collatis , Jed 
accuratijjtmqt nobis videbatur, Clarijf.necnonincom- 
parabilis Viri 9 H. Grotii-, quit enim dubitat a tanti 
naminis autore quid prodiiffi , nonfatu amujjitatum: 
& multis parafangis prajtare ; ideb & ejus etiam 
vejligia prefiimus. lnfuper etiam Variantes Leffiones 
in cake libn adjecimus* qua* & Ci Grotius magna 
diligent ia & judicio ex Vett. Mfi collegit, deprompfiu 
Net as etiam fummo ftudio & lab ore feleffat ex Variis 
exhibemmJedCl Grotii & Farnabii, integras &fuo 
loco infertas. Variorum not as pfacipue ex Hortenfio, 
Sulpitio , Salmafio , Gronovio, craliorumnotucol- 
legimwy qua huic AuSori ittuftrando conducere mihi 
videbantur. ^Atgumenta etiam ex Sulpitio fingutis 
Ubtis addidimm. Humeri* aritbmeticisverfm & notas 
dijlinximus , quo & Lefforfingula ftatim obvia babe- 
ret. Supplement urn Lucani ab Anglo quodam ante- 
hacfeorfim editum , & huic materia aptijftmum adjun- 

* 5 ximus, 



Digiti: 



zed by G00gle 



ad Lectors m. 
xlmm > ne quid ejfet quod hie defideraretur. Indicem 
praterea Cl. Grotii of era Th. Pulmanni & aliorum 
concinnatum , exhihemm > rerun, ver forum* &c. locu- 
pletijjimunu,. 

Hacfunt, Benigne Le3or 9 quaTefcirevolui* qus 
fi grata Tihi fuerint * & me i male v do rum morfk 
vindicate pergas , & flora indies meditantifautorac* 
cejjiru non deero Tuts commodu & u/iiipromere, qua 
cum Bono Deo in animo mihifunt , in lucem dare. Vale 
& hu fruerc^. 



M. Annjez 



Digit 



zed by G00gle 



M, A N N ifi I LUCANI 

V IT A, 

Ex QomrnentAYto antiquijfimo. 

inus patrem habuit MAn- 
ex provincia Baetica Hi{p*. 
3ordubenftm Equitem Rom, 
fuos j notum Romac , & pro* 
fratrem , tlarum per omnes 
virtutes virura , & propter lhidium vitae quietioris ; quod 
fequens , magis a turba recedebat , minus latebat. Ma- 
tron habuit & regionis ejufdem , & urbis, Aciliam nomi- 
ne , Acilii Lucani filiam , oratoris opcrae apud proconfc- 
les frequentis , & apud clariflimos viros non nullius inge- 
nii^ adebnon improbandus, ut in fcriptis aliquibus ho- 
die quoque duret ejus memoria : cujus cognomen huic in- 
ditum apparet. Natuseft hi. Non. Novemb. C. Caefare 
Augufto Germanico n. L. Cxfiano i. Coss. Sed in pa- 
tria fua non valuic educari : fatorum,credo,decretis, ut id 
ingenium , quod Orbem fama fui impleturum crefceret, 
in domina mundi aleretur urbe. O&avum enim menfem 
agens Romatn trandatus eft. ac ne difpar eventus in eo 
narraretur ejus qui in Hefiodo refertur, cum opinio tunc 
non didimiiis maneret . cunas infaatis , quibus ferebatur, 
apes circumvolarunt , ofque infidere complures , aut duU 
com jam turn fpiritum ejus inhaurientes 9 aut foecundum, 
&qualem nuncexiftimamus, futurum fignificantes. Prae- 
ceptoribus tunc eminentiflimis eft eruditus , eofque intra 
breve temporis (patium ingenio adxquavit: uni ver6 ftu- 
dentes (iiperayit profe&ibus. Declamavit & Graced & 
Latine cum magna admiratione audientiae.Ob quod pue- 
riJi murato in Senatorium cultum , & in no{itiam Gxfaris 
Neronis facile pervenit , & honore vix dum xtate debito 

dignus 

Digitized by VjOOQLC 



Vita Lucaki, 
dignus judicatus eft. Geffit autem Quxfturam : in qua 
cum collegis, more tuncufitato,- munus gladiatorium edi- 
dit, fecuado populi favore. Sacerdotium etiamaccepit 
auguratus. Equidem haftenus tempora babuic fecund a. 
Qux autem fequuntur , mutata invidia & odio Neronis , 
ijmexitium,domefticis4u£him miferabilem atrulerunt. 
Inter amicos enim Cxfaris, qubd tarn confpicuus fieret 
profe&us inpoetka,frequenteroffendebatur. Quippefic 
certamine pentaterico ado, inPompejitheatrolaureis* 
recitante N crone * fuerat coronatus , & ex tempore Or* 
phea fcriptum in experimentum ingenii ediderat ; & tres 
libros quales videmus. Quare inimicum fibi fecit Impe* 
ratorem. quo ambitiose imitante, non hominum tantilm, 
fed & artium fibi principatum vendicante,interdi&um eft 
ei poetica , interdi£him eft etiam caufarura a&ionibus. 
Hoc faftum Cxfaris juvenili xftimans animi calore, foe- 
ranfque ultionem , a conjuratis in cxdem Neronis foaus 
aflumtus eft : fed parum fauftfc. Deceptus eft enim a Pi* 
fbne &confularibus, aliifque prxtura perfiin&is illuftri- 
bus viris. Dum vindi&am expetit,in mortem irruit Nam 
fua fponte coa&us vita excedere, venas fibi prxcidit j per- 
iitque prid. Kal. Majas Attico Veftino 8c Nerva Syllano 
Coss. xxvu. xtatis ajinum agens : non fine ja&ura utili-* 
tatis y cum patriae, qux tantam immature amifit indolem ; 
turn ftudiorum quoque. reliqui enim vn. Belli Civilis li- 
bri locum calumniantious, tanquam mcndofi non darent. 

3ui tametfi (ub veto crimine non egent patrocinio , de iit 
em dici,quod in Ovidii libris prxfcribitur,poteft: Emai- 
datum, fi licuijfcty erat. Exftant ejus & alii complutes*, ut, 
lliacon, Saturnalia. Catafcomon. Sil varum x. Tragoedia 
Medea imperfecta. Salticx Fabulx xiv. & Hipparaata 
profa oratione in Ociavium Sagittam : & pro eo,de incen* 
dioUrbis. Epiftolar. ex Campania. Non faftidiendi qui- 
dem oranes: tales tamen,ut Belli Civilis videatur acceffio. 

TESTI- 



Digiti: 



zed by G00gk 



TESTIMONIA 

B T 

J U D I C I A 

D E 

L V C A N O. 

Luc anus ipfedeOperefuoin vii. 

Etc & apud ferae gemes, fopulofque nepotum, 

Sire fua tantum veniem in facula fama ; 

Sire altquid magm noftri quoque cur a Uboris 

Nominibus prodejfe poteft , cum bella legentur, 

Spefque metufque fimul , pefituraque vota npvebwrt: 

Attonitique omnes veluti veniemia fata, 

Son tranfmifja, legem, & adbuc tibi, Magne , farebum. 

Et in x. 

hmdiafacra, Cafar, ne tangere fama : 
Nam , fi quid Latiu fas eft promhtere Mufis, 
Quantum Smyrna* durabum vatis bonnes, 
Vemuri te meque legem: Pharsalia noftra 
Vint ^ & a nullo tenebru damnabitur avo. 

Tacitus Annal. xvi. 

MoOa, qtubm Gallio & Senecaparemibm nam , petition bo* 
norum abfthmerat , per ambitionemprapofieram, ut Eques Roma- 
nmCwfuUribm potentiaaquaretut. Simul acqnirenda pecunU 
brevim iter credebatper procuration** adminiftrandu Principle ne* 
genu. IdmAmaumLucammgenuerAtgrandcadjumentwncU- 
rttudmif. 

Idem 



Digiti: 



zed by G00gk 



Idem'X. 

Et Lucanm Annam , Vlmtiufque Lateranm Conful defigmttus, 
vivid* odia intulere [conjuracioni in Neroncm.] Lucanum 
propria caufr accendebant , quodfamam carminum e'ym premebat 
Nero , prohibueratque ofientare , vanus amulatione. Mox : Iir- 
•canm , QmiStianufque & Senecio diu abnuire. Poftpromijfa im- 
punitate corrupti, qui tarditatem excufarent, Lucanm Atftlam 
matremfuam, Quinctianus Glicium Galium, Senecio Armium 
ToWoncm , amicorum prtcipuos, nominavere. Deinde : Non 
enim omittebant Lucanm quoque & Senecio pafom confcios edere. 
Poftea: Exin M.Annai Lucani udem imperat [Nero.] Is 
profluente [anguine , ubi frigtfcere pedes manufque , & paulatim 
ab extremis cederejpiritum , fervido adbac & compote mentis pe- 
Sore inteUigit , recordatm carmen a fe compofitum , quo vainer** 
turn militem per ejufmodi mortis imagmcm obiijfe tradiderat, 
verfm ipfos rettulit ^ eaque illifuprema voxfuiu 

Verfus , quos morientem Lucanum pronunciaffe ait 
Tacitus, funtqui hos efle exiftiment: 

Scinditur avulfm, nee ficut vulncrc fanguis 
Emicuit Untm\ ruptis cadtt undique vents $ 
Difcurfufque anima diverfa in membra meamis 
Intercepts aquis. — — 

• 
Alii hos : 

Sanguis erant Ucrjma : qudtcunque foramina novit 
Humor, ab its largm manat cruor; or a redundant, 
Et patuU notes : fudor rubet : omnia plenis 
Membra fluunt vents, totum eft pro vulnere corpus. 



Sta. 



Digiti: 



zed by G00gle 



Statius Papimius PrafetioneadLibram 
fecundum Sylvarum. 

Exclndit volumen Genetbliaxon Lucani , quod Polla Argentaria 
tarifmsa uxorum , cum bunc diem forte confecraremus, imputari 
fbi volutt. Ego turn potui majorem tanti autork habere rcvcrcn- 
tiam, quam quid laudes ejus diftum Hexametros meos timui. 

Ejufdem Gene thliacon Lucani : 

LUcam proprium diem fieqiem l et\ 
Quifqms coUibm ifibmU Diones 
DoSto pedora concitatus ctjlro , &c. nam reliqua ibi lege. 

M. Fabius Q^uintilianus. 

Lucanus ardent & concitatus, &fententijs clarifimus, &, ut 
dicdm quodfentio, magis Oratoribmquim Poetuannumerandus. 

Marti alis deNatali Lucani. 

Hac eft ilia dies, qua magm confcia partus. 

Lucanum populis & tibi Potta dedit. 
Beu Nero crudelis, nullaque invifior umbra; 

Debuit hoc faltem rum ticuiffe tibi. 

IdemdeLucano. 

Sunt qmdam qui me dicunt non effe fietam, 
Sed qui me rendu Bibliopola put At. 

Idem alibi : 



FacMndA loquitur Corduba. 



unkumque Lncanum 



Auctor 



Digiti: 



zed by G00gle 



A u c t o r Dialogi dc Caufis corrupt* 
eloquential 

Exigitur enhn jam ab Oratore poeticus decor j non Attn tut 
Tacupii vetcmo inquinatus', fed exHoratu&Virgilii &Lucani 
fdcrtrio proLttus. 

Sidonius Apollinaris Carm. ix. 

Non quod Corduba pupotens atumnk 
Facundum ciet, hie putcs legendm* 
Quorum onus, &c. 
Tugnam tertius Me GaUicani 
Dixit Ctfaris , ut genet focerque 
Cognata impulcrint in srm* Romm: 
Jantum dans lactjmu fuu Pbilippis, 
Ut credat Cremer* levem ruinm-y 
Infra & cenfeat Alliam dolendam, 
Ac Brenni in trutina Jovem redemtumy 
Toftponat Ttebiam, &c. 

D. HiERdNYMusin Chronico Eufebiano 
num. mmlxxx. in anno x. Neronis. 

M. Armxus lucanm Cordubenfis Poeta in Ptfonumk conjure 
iione deprebtnfus, brachium adfecandai vctuu medico prdbuti. 

In£:riptio vetus. 

M. ANNiEO. LUCANO 

CORDUBENSI. POETiE 

BENEFICIO. NERONIS 

FAMA. SERVATA. 



£ X 



Digiti: 



zed by G00gle 




• - E X 

L. F L O R I 

HISTORIARUM 

Libr6iv. cap. 2. 

BeUum C afar is & Totnpeji'. 

Am pxn£ toto orbe pacato , majus erat impe- 
i rium Romanum , quam ut ullis exrerdis viri- 
; bus extingui poffet. ltaque invidens Ebrtuna 
principi gentium populo, ipfiimillunrihexi- 
tium nium armavit. Ac Mariana quidcm 
Cinnanaque rabies intra urbem fe pnecluferat,quafiexpc- 
riretur , Sullana tempeftas latiiis , intra Italiam tamen de«» 
tonuerat j Cxfaris furor atque Pompeji, Urbem, Italian), 
gentes , nationes , totum denique qua patebat impcrium , 
quodam quafi diluvio , 6c inflammatione corripuit , adeb , 
ut non tdSth tantiim civile dicatur , ac ne fociale quidem * 
fed nee externum y fed patius commune quoddam ex om- 
nibus, & plus qwam bcllum. Quippe fi duces ejus infpi- 
oas, totus fenatusin partibus ; fi exercitus, hinc xi. legio- 
3«,iade xvm. flos oranis 6c robur Italici fanguini^ h au- 
xilia fociorum , hinc Gallici Germanique dele&us ; inde 
Deiotarus, Ariobarzanes, Tarcondimotus, Cothusyomne 
Thraciae, Cappadocbeque, CiUcix.Macedoni2,Grxciae, 
Italix, totiufque robur Orientis ; flrooram belli, quattuof 
annis , 6c pro ckde rerum breve tempus } fi locum 6c fpa- 
tium ybi commiflum eft, intra Italiam ; inde fe in Galliam 
Hifpaniamque deflexit ; reverfumque ab occafu , totis vi- 
ribus in Epiro Theflaliaque confedit ; hinc in jEgyptura 
fiibtt© tranfiliit ; inde rtipexit Afiam » Africx incubuit j 
poftremb in Hi fpaniam remigravit, 8c ibi aliquando defe- 
at. Sed noir&c odia partium finita cum bello. Nonenim 
prius quieverc* quam in urbe ipfa , medio fenatu , eorum, 

* * qui 

Digitized by VjOOQLC 



qui vi£H erant , odia , vi£toris (e(c cxde fatiarent. Caiifla 



Digit 



zed by G00gk 



manerebt, rton ft demiffimim cxercitum. Ergo utifibo- 
ftem dcccrnitur. His Cac&r agitatijs , ftatuit prxmia ar- 
moram armis defendere. Prima civilis belli arena , Italia 
fait; cujus arces levibus praefidiis Pompejus infederat j fed 
omnia fiibito Cx&ris impetu opprefla l'unt. Prima Ari- 
mino figna cecinenmt. r Etruria Libo , Uqi- 

bria Thermus, Domitius t peraihim erat bel- 

lum fine (anguine, fi Pompejum nrundufii opprimere, ut 
coeperat, potuiflet. Sed ille per obfeffi clauftra por tus no 
durna fuga evafit. Turpe di&iL modb princeps patrunr, 
pads bellique moderator , per triumphatum a fe faare la- 
cerata & pacne inermi nave fugiebat. Nee Pompejus ab 
ltalia,quam fenatus ab urbe fugatur prior: quam pxnh va>- 
cuam metu, Cse(ar ingreffus, confulem (c ipfe facit. JEr& 
rium quoque fan&um , quia tardius aperiebant Tribuni , 
juffit effringi ; cenfumque & patrimonium pjopuli Romkhi 
ante rapuit quam imperium. Pulfb iugatoque Porfipejo » 
maluit prius ordinare provincial quam ipfum fecpri. Sici- 
lian! & Sardiniam annonx pignora, per legator habuit*. 
Nihil hofHie erat in Gallia, paceniipfefecerat. Sed ad Hi- 
fpanienfes Pompeji exercitus trankunti per earn duci 7 
portasclaudere aula Maffilia eft, Mifera, dumcupitpa- 
cem,belli metu in bellum incidit; fed quia tutis muris erat, 
vinci earn Gbi juffit abfenti. Graeculacivitas,nonpromoi- 
litia nominis , & vallum caedere , &incendere itiacfainas 
au(a*& congredi navibus : fed Brutus, cut mandatum erat 
beilum,vi&os terra marique perd«*nuit : mox dedentibus 
feteablata omnia praeter (quam potiorem omnibus habe- 
bant) libertatera. Anceps variumque, & cruentum in Hi- , 
fpania bellum cum legatis Cn. Pompeji Petrejo 8c Afra- 
«io; quos Iierdx caftra habentes, apudSicoum amnem 
<Wdere,&oppidointei riir. Interim ob- 

umWionc verni fluminis rohibet. Sic fa- 

me nflmiiii H i funt, obieuorque ipie quail obfidebatur: 
ied ubipttflumiiiis rediitj populationibus & pugna cam- 

* # % pos 

Digitized by VjOOQLC 



pos apgruit ; iterum ferox inftat ; & cedentes ad Celtlbc- 
riam confecutus , aggcre & vallo , & per hxc fiti ad dedi~ 
tionepi compulit . Sic citerior Hifpama recepta eft, nee ul- 
terior moram fecit. Quid enira una poft quinque legiones? 
Jtaque ultr6 cedente Varrone, Gades, Fretum, Oceanus, 
omnia felicitatem Caefaris fequebantur. Aliquid tamen 
adverfus abfentem ducem aula fortuna eft circa lllyricum 
& Africam,quafi de induftria profpera ejus ad verfis radia- 
xentur. Quippe cum fauces Adriatici maris juffi occupare 
Polabella & Antonius, ille lllyrica, hie Corcyrxo Uttore 
caftra pofuiffent, jam maria lat& tenente Pompeja, re- 
pente caftra legatus ejus O&avius, & Libo ingentibus co- 
piis ckflicorura utrimque drcumvenit deditionemfames 
jextorfit Antonio. Miflxquoque a Bafillo in auxUiinn ejus 
rates, quales inopia navium fecerat , nova Pompejanorum 
arte Cilicum a£tis fub mari funibus , captac quali per inda- 
ginem. duas tamen seftus explicuit : una^quxOpiterginoi 
Jerebat,in vadis hxfit, memorandumque poftcris exitum 
dedit. Quippe vix mille juvenum manus,circumfufi undi- 
que exercitus per totum diem tela fuftiouit j & cum exi- 
jtum, vittus non haberet, tamen ne in deditioaem venire t, 
Jhorrante tribuuo Vulteja mutuis i£tibus in fe concurrit. 
In Africa quoque par & virtus & calamitas Curionis futc , 
qui ad recimendam nrovinciam miffus , pul(b fugatoque 
Varpjam bitum Jubae regis adventum , e^ui- 

tatumquc fuftinere non potuit. Patebat vi6fco 

fuga»ifedpuaoriuauc£utamiffum fuatemeritate exerci- 
rum, morte fequeretur. Sed jam debitum par fortuna fla- 
gitante,fedem beltaPornpejus Epiron elegerat,necCaefar 
jxioratus; quippe, ordinans a tergo omnibus, quamvik 
hiems media prohiberet tempeftate, ad bellum navigavit: 
pofitilque ad Oricum caftris , ciim pars exercitus ob incv 
piam navium cum Antonio, dimifla, Brundufii moram far. 
ceret ; adeo impatiens erat, ut ad arceflendos eos, ardente 
V^ntis rnari , no&e concubia, (peculatorio navigio , folus 
.. . ire 



Digiti: 



zed by G00gk 



iretentaverit. Exftatadtrepidura tanto difcrhmn* gu- 
bernatorem vox ipfius: Quid times? Cxfarem vehis. Con- 
tra&is in unum undiquc omnibus copiis, pofitifque corn- 
minus caftris, diverfa erant ducum confUia. Caefor pro na- 
tura ferox , & conficiendae rei cupidus , oftentare aciem , 
provocare,kceflere, nunc obfidione caftrarum,qux erant 
fedecim millium vallo obdu&a ( fed quid bis obeffet obfc 
dio , qui patente tnari omnibus copiis abundarent ? ) nunc 
expugnatione Dyrrhachii irrita , (quippe quam vel fitus 
inexpugnabilemfaceret) ad hoc, afliduisineruptionem 
hoftium prxliis ( quo tempore egregia virtus Scae vx cen- 
turionis emicuit , cujus in fcuto centum atque viginti tela 
fedcre ) jam verb direptione urbium fociarum , ciim Ori- 
cum & Gomphos,&a^ia caftella Theffalias vaftaret: Pom- 
pejus adverlus hxc ne&ere moras , tergiverfari fimul , ut 
ioftem interclufum undique inopia commeatuum terre- 
ret, utque ardentiffimi ducis conienefceret impetus. Nee 
diutius profuit duci falutare confilium. Milites otium, fo 
cii moram,principes ambitum ducis increpabant. Sic prae- 
opican tibus fatis, p radio fumta eft Theflalia : & Phiiippi- 
cis campis , urbis , imperii, generis humani fata commifla 
fun t. Nunquam ullo loco tantum virium populus Roma- 
Jius f tantum dignitatis fortunaviclit. Trecenta amplius 
miluahinc & illinc,preter auxilia regum & fenatus. Nun- 
quam imminentis ruinx manifcftiora prodigia, fugavir 
ttimarum, examina, infignes interdiu tenebrae. Dux ipfe 
&no&urna imagine theatri fui atdiens plaufum in mo- 
dum plan&us circumfonare , & mane cum pullo amiculo 
(nefas) apud principia conlpeihis eft. Nunquam acrior 
neque alacrior exercitus Caefaris fuit. Inde claffica prius, 
inde tela. Annotatum quoque committentis aciem Crafti- 
ni pilum ; qui mox ada&o in os gladio , lie inter cada vera 
repertm, iibidinem ac rabiem qua pugnaverat , ipla novi- 
tiate vulocris praeferebat. Sed nee minus admirabilior il- 
Jujs rxmis belli. Quippe ciim Pompejus ade5 cquitum co- 

** 3 pia 



Digiti: 



zed by G00gk 



pia abundaret , ut facile circumventurus fibi Cx&rem vi- 
deretur, circumventus ipfe eft. Nam cilm diu aequo marte 
contenderent, juffuque Pompeji fiifus a cornu erupiflet 
equitatus,repent£hinc figno datojGermanorum cohortes 
tantum in eftufos equites fecere impetum,ut iili efle pedi- 
tes, hi venire in equis viderentur. Hanc ftragem fagientis 
equitatus, levis artnaturx ruina comitate eft. Tunc terro- 
re latius dato, turbantibus invicem copiis, reliqua ftrages 
quad una manu fafta eft. Nee ulla res magis exitkrfiiit , 
quam ipfa exercitus magnitudo. Multus in eo prxlio Cx- 
iar, mediufque inter imperatorem & militem. Voces quo- 
que obequitantis excepts, altera cruenta, fed do&a, & ad 
vi&oriam efficax,Miles,faciem feri: altera ad ja&ationem 
compofita 9 Parce civibus : ciim ipfe fequeretur. Felicem 
utcunque in malis Pompcjum , fi eadem ipfum , qux exer- 
citum ejus,fortuna traxiffet. Superftes dignitati fux vixit, 
utcummajorededecore perTneflalicaTempe cquo fu- 
geret, pulfas Lariffa ; in deferto CiUcix fcopulo j fugam 
in Partnos, Afiricam, vel iEgyptum agitaret : ut denique 
in Pelufiaco littore , imperio viliflimi regis , confiliis Ipa- 
donum, &,ne quid malis defit, Septimii defertoris (iii gla- 
dio trucidatus, fub oculis uxoris lux liberorumque more- 
retur.Quis non pera&um efle cum Pompejo crederet bel- 
lum? Atqui acrius multo atque vehemenriusTheffalici in- 
cendii cineres recaluere. Et in ^Egjrpto quidem adverfus 
Cxlaremfinepartibusbellum. Quippe dim Ptolemxus 
rex Alexandrix , fiin#num civilis belli fcelus peregiffet , 
foedufque amicitix cum Cxfare medioPomptji capitc (an^ 
xiffetjultionem tanti viri manibus quxrente fortuna,caut 
la non defuit. Cleopatra regis foror affufa Cxfaris geni- 
bus,partem regni repofcebat. Aderat puellx forma, & qux 
duplicaretur ex illo, qu6d talis paffa videbatur injuriam : 
odium ipfius regis, qui Pompeji cxdem partium fato, non 
Cxfari dederat , haud dubic idem in ipmm aufurus fi ex* 
pediflfet. Quam ubi Cxfar reftitui juffit in regnum,fhtim 

ab 



Digiti: 



zed by G00gk 



ab eifdcm percufforibus Pompeji obfeflus in regia, quam- 
vis exigua manu , ingentis exercitus raolem mlra virtute 
(iiftinuit. Ac primum sedificiorum proximorum atque na- 
Valium incendio,infeftorum hoftium tela fubmovit : mox 
in peninfulam Pharon fubitus evafrt: inde depulfus in ma- 
rk 9 mira felicitate ad proximam claffem enatavit , reli&o 
quidem in flu&ibus paludamento , feu fato, feu confilio, 
ut illud ingruentibus hoftium telis faxifque peteretur. 
Tandem receptus a clafficis fius,undique hmul hoftes ad- 
onus 9 deimbelliacperfida gente, juita generi manibus 
dedit. Quippe & Theodotus magifter,au&or totius belli, 
& ne viriliaquidem portenta, Pothinus atque Ganyme- 
des,diverfi per mare & transfugio & morte confumti. Re- 



Digit 



zed by G00gk 



**-V In novam 

• • M. A N N >fi t LUCANI 

; Editionem, 

$ '. Ex accurata cura & induftria 

Clarissimi Viri, 

D.Co-rnelI SchrevelI,M, 

Gymn. Lugd. Batt. Red. digniflimi. 

Sic iterum 9 Luc an e, ir<fe <fc Vejpere fer* 
In medium, & folito pulchrior ore mtes. 
Committens Socerum & Genermn difcordtbw trinity 

Et, quamfit Fratrum gtatia rara 9 docens. 
O utinaml cun8os 9 quos lumen amabile Soli* 

Adjpicity bsx pudcat mtnftra pudenda fequi. 
Sub quorum Auftici* Uvis, acpefte nefanda, 

Oltm prulm tot periere Duces. 
Exemplis, Iule, notes. Nocet *mula Virtus 

Sceptrorum 9 & Regum non befit junSus met* 
Sit procul k noftris helium hoc civile Batavis^ 

Ncc'cocant Gener bine, ncc Soeet inde matus. 
Corduba Schrev^io fiatuat & marmora pone, 

T*m bene Pbarfalici qui movet arma mam. 




.4/ 



R 


EINERUS 


Neuhusius, 


J.c 


1 

adua 




Gymn. Alcm. Rtttor. 
do Id c lviu. 












e*« 






M. 


An- 








Digitized by VjOOQLC 




J 



Digit 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



M. ANNiEI LUCANI 

CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER PRIMUS. 

Sitlpitii Argument* in Ubrn Lucani. 

TDRimus habet belli caufas, utque aclus ab ira 
x Prxcipiti Cxfar Rubiconis tranfilit undas, 
Vicinumque minax irmdit Ariminon 3 inde 
Excipit attoniu deje&os urbe Tribunos j 
Ad bellumque (bos animat, revocatque cohortes, 
Auxilium nduxn : terror turn fcribitur Urbis : 
Et fuga Pompeji trepidans , pavidiqne Senatus. 
Poll tec prodigia & vatum refponU canuntur. 

Ilia per Ematbics plus quam civilia compos, 
fo/ggf datum fcelcri canimus , populmque potentem 

In 

1. Bi/U pirn otuom eiyitU , &c. J 
Vim tf^ft riyile, eft baud dubio gravius, 
dirius > inhitmanius quam civile ; quod 
ipfum pec aliis bcllorum generibus 
gravitate , diritate , inhumanitate excel- 
lit Sic Floras lib. ! v. cap. 1 1 . mU» nt mn 
rtcle tmtnm civile dicAur , Wc. /id fount 
cenenmrne tn—dddtm ex •nmibm £r pl*9 
epuum helium, id eft,pxnc non bellum,fed 
vaftitatcm quandam inftar diluvii aut 
infhmmationis, quae ten cM» demtff* Intt 
imrmacrt tellm, peragraret oibcm terra- 
rum , omniaquc popularctur , vclut pe- 
ftilcntiamaut terra: rnoturo. Qromyim. 
Erruttbief. ] Macedonia olim di&a eft 




Haimhat. "J Vert 
vzrip*+tk*3t videturmi- 
bi Jul. Cxf. Scaliger in 
I Hypercritico fuo cap. 6. 
ubi iotet alia Lucanum 
j quod peflimo confilio opus hoc 
urfcriplcrit Phdwfdntm. Quippe nc ran- 
^^qoidem opens parsilliusearegio: 
*&Tfe&ais,Ilias,&c. Quod tamen viri 
**** pace dicatur , optima ratione no- 
j 1 * «»c opexi inditum arbitror ab illo 
loco in quo Pom pejus curoCxfare de 
uunmarrrnm£micavit 9 vi&ufque fa- 
ttr , cojus pugnc eventun , totius belli 
feKuaa&cuzacft, 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Annai Lucani 
In fu4 i't&ftti comet Cum vifiera dextra; 
Cognatafque acies: & ruptofadere regni ** 
y Ccrtatum totjs concufi viribus orbu , 
In commune nefas : infefiisque obvUfignis 
Signa, pares tquttas, & pila nunanti* pilit. 
Quis furor , . o clye$ ? qua tanta licentia ferri , 



««pfi«. A. Gell. lib. 14. cap. 6. Plin. 
lib. 4. cap. to. 5c Solin. cap. 14. Ad 
tfyrrhachium quidcm Macedonlx op- 
pidum difficiliore pugna certatum eft, 
debellatum autem in campis Pharfali- 
cis , inter Macedonian! & Theflaliam, 
diesis a Pharfalo Theflalix oppido. Paf- 
fim vcro nofter proinifcue hoc nomen 
ufurpat , quod peppric Macedonixde- 
becur. 

2. Jufque datum fieltru] Licentbm 
fa&am fceleribus. Uno enim belli civi- 
lis nomiue , infinite teguntur injuria!. 
Ita infra ifemel omnia vittor \ufftrM. Se- 
neca : Ex Senatut confultis pltbiftjne fcitii 
favaextrcentur , & pmbliei 'jubentHr wii- 
U priiratim. Cyprianos : Hotnicidium 
quum admittunt finguli > crimen eft : 
virtus vocatur » cum poblicc geritur. 
Crotim. Jt<fy*e datum j<eleri 9 cy-c.) Cur 
non di&us Hvlas ? Quisin fcclcre hoc 
explicando non aftumit fibi jus criti- 
cum ? Video qtiid femiat H. Grotius : 
Uccntiam fa&am fielnibu*. Audio quid 
moncatdog. I. S. Jus Imperii 9 pnOcl- 
lum fwficiiflum, tranflaium ad CJif. Gx 
teros intcrpreces nihil mororajVerum 
?oeta,ut ego arbitror,profiteiur vcllc fe 
bellnm civite,quod pafliin lib. 4. iCi6. 
& 218. lib. 5. f £5 14. Sec. ftehu vocat, 
canere ; idque non temerario quodam 
tumultu aut cceco furore , intra urbis 
trroenia aut Italiam, ut in Syllana mo- 
do tempeftate autGinnana rabie : led 
{uftis/uti prat fe rerebant , utrinque cau- 
tjs^juftiscxcrcitibus fie prxliis , pari gra- 
tiaatqueautoritategeftum, tf f.666". hu- 
jus lib. Sfeleritme ntfande mmeu nit vir- 
tm. vide 5c lib. 2. ff. 540. 6c lib. j. 
jff.228. 



Genti- 

5. Infuaoifiera.] Quod Pop. Rom. 
in routuam cxdem ruerir. ViBriei dex* 
tra. ] Qui virtute fit opibus fuis totum 
orbem fuo imperio fubjececat. Morten- 
fins. 

4. C$guitdpMe acies.] Hincinde, fo- 
cerum fie generum 5 parcntcs , liberos; 
fratres , cognatos , 5cc /ty /• fiedere re- 
gm.*\ Quo conyenerat , ut Pompejus 
Hifpanias fie Italiam , Cxfar Gallias, 
Craflus Auam obtioerct. Vere concufi; 
nam totus orbis ex omnibus plagis ho- 
rum armis motus , ad ferenda auxilia 
follicitatusruit. Hortrnf. Quodfaedus 
difliluitmorteCraffi apudparthos , fie 
J ulix Cx&ris filix, infra fC 1 oc. ficc 

5. T»iis comufii, <*rc] Pompcjum 
fecutis Hifpaniis ficOrieme; Cxlarem 
Galliis. 

6. tm commum nefas.'] Cantmus CCf- 
tatum fuiflc non fine nerario urrhiCque 
partis fcelerc , in oppreifionera liberta- 
tis , communis (alutis , adeoquc Reip. 
internum. InffifiMcMafivusy&c.] 
Robur utrinque doris Italia , iifdem 
freti aufpiciis , (ignis vocalibus acmu- 
tis, virtute pari , pugnx gencrc dc armis 
ufi iifdem. 

7. Aqmlat.'] Rom. Imperii infignia 
& vexilla. PiU minantia pilis.') Pi 1 urn 
erat Romanorum telum miflGle, de quo 
vide Polyb. lib.6. & Liv. lib. a 1. Veget. 
lib. 1 . cap. 24. 

8. Slwffmnri&c.'} Pcrindknatio- 
nem avertit exclamationem ad cms 
jam faro defunftos; quos vefanus amor 
ac libido imperandi ad beUum civile 
acuit s quorum amplificat amenxiam, 
deplorando communem omnium cala- 
mitatcm. Hortenf 

<). Geuti* 



Digiti: 



zed by G00gk 



CfvtL-rs Belli Lib. I. 
Gentibus invifis Latium prabere cruorem ? 

10 Cumque fuperba faret Babylon jpoHauda tropbais 
Aufoniis, umbraque errant Craffus inulta^ 
Bella geri p locust nuUos habitura triumpbosf 
Heu y quantum potuit terra , pelagique par an 
Hoc, quern civUes bauferunt , fattgume , dextral 

ifUnde venit Tttau, & nox ubifidera condit, 
Quaque dies medim pgramibm aftuat bom , 
Et qua brstma rigens, ac nefcia vere remitti, 
Aftringlt Scjtbuum glacials fitigore pontum : 
Sub jugajam Seres, jam barbarus iffet Araxes, 

%o Et gens ft qua jacet nafcenti confeia Ntlo. 
Tunc, ft tantus amor belli tibi Roma nefandi, 



9. Ceniibms i**jfif, gTT.l Nomitti R. 
inrcftis, Imperii noftri hoftibus. 

10. CmtmimtfMpuhhCr.e.] Cumque c 
re & gloria nominis R. ruiilet, caedcin 
Cram ulcifci , fpolia & inGgnia R. re- 
petcrc, qwbus Crafio adempcis fiiper- 
biunc jam Parthi 6c Pcrfir , quorum im- 
perii Cedes eft Babylon,opibus & poren- 
oaflorens. Treph**.] Proprie , vi&o- 
6x monimentis > hom'um exuviis in 
eo loco quo <rff*i*{ , idcfx,fugatdare 
toga coepiflcm, fufpenns. 

ir. *Amf*mHjsrc.~\ Romanisjtalis, 
lb AuTooe Circes fit Ulyflls f.Ernrtt.] 
Ex Platoniconun rm/fterus ; ut umbrs 
iaiepulconim circa Stygiam paludem 
emrecrcdantux centum annos: Maro 
libwTf. Aoeid. 

Ctutmm errm* mmm$ , vlit**qt* b*t li* 
tw*€trtwm> (ytfm*. 

T*m drwtmm ddmtfu flag* txoftmtn- 
Qj» anni purgationi fie vernaculandis 
jounb dedicantur , quibus ntiorum 
fordo doaotur , ut aliquando Elyfii fe- 
ka&tekmmui. Hortrnf Enmrtt&c] 
c *fca Stjgbm paludem \ non adrait- 
ttnoW tranTvebendulque nifi (cpulturx 



compos fie viodito. 
Cra/Bcxdcinulu. 



V*ir* imtltd. ] 



lot urn 

I 12. HmlUshditmr*t &cJ] BelloCK 
| vili vincemibus nullus dcccrncbatur 
; triumphus. - 

1 J. He* t quM$tum i &c.'] Exclama- 
tionc pathecica hypcrbolice oftendit j 
iis copiis multa regna debellaii potuit- 
fc. Partitur etiam orbem texrarum in 
quatuor mundi plagas. Hwrtenf. 

15. U>uU venit Tito* , O-cJ] Ili&i- 
Q&*t iv.plagarumcceiifieorbistcr* 
rarura. 

10. S£tuup$e diet , tire.] Pcriphrafis 
meridiei. 

17. Etqudlrtumi, drc] AdScpten- 
trioncro. 

18. S^&'mmi.] Quicquidbarbarum 
(zvumque intelligi volumus , id S<jth$- 
aartappcllamus. 

19. 5crr/,^c.J Scythix pop.vellere 
nobiles.Plin.lib.6.cap.i7.Solin.cap.6)« 
vide infra lib. 1 o.tf f. 2 9 2 . Ar*xu!\ A r- 
menii , Arazis ft. accoU jauipridcm vi- 
c>i fuiuenc. 

10. Et gtnsfi tjHaJActti&c] £t(iqui 
ad NUum orientem accolunt. Nil i au- 
tem fonces ignoravit vctuftas , quos h 
montibus Luox in Mauritania Inferio- 
ri ducunt recentioros. 

21. T*ncji ttnttu&t.} Hisquatuot 
A % roundi 



Digiti: 



zed by G00gk 



\ M. Annai Lucani 

Totum fub Lottos leges cum miferb orbem, 
In te verte manus : nondum tibi defuit hofiiu 
At nunc femirutis pendent quod mania tetlis 

XjT Urbibus Italia, lapfisque ingentio muris 

Soxo jacent; nulloque domus cufiode tenemur, 
Ear us & antiquis habit Attn in urbibus errot: 
Horrida quid dumis, multosqne inarata per annos 
Hejperia est, defuntque manus pofcentibus arvis$ 

30 Now tu Pjrrbe ferox , nee tantis cladibus auSor 
Vxnus exit : nulli pemtus difcindere ferro 
Contigit: altafedent civilis vulnera dextra. 
Quod ft non alum venturo fata Neroni 
lnvenere viam, mognoque aterna paumtur 



mundi cardioibus fub imperium attra- 
ftis , cum coacurrite ad arma civitta , u* 
omnino bcllurn civile placet j quando 
minima ?el ja&ura vcl periculo impe- 
xii,adfatietatcm licebit dimicare. Hbrt. 

I}. In reverie manus, &c.) Hoftcm, 
ubi foris ceftavit , domi rcperifti, ncquc 
folitudincm tuam , defolationem & va- 
ftitatem extcrorum hoftium potentix 
tot fitvitix imputes , fed armis tuis 6 
Koma. Suit (J- if ft t{<,m* viriim r*it. 

24. *AtwmKi&tf\ Kunc,inquir, fi 
ouis qiwcficrit quam ob rem multa Ita- 
lia; oppida everu Got aut defcrta > non 
abexrernis hoftibus id eveniflc compc- 
rietj led Romanos ipfos brifcfrum ci- 
vilium caufiam extitifle. OmriUn. Pen- 
dent (jncci maemd.'] Increpat , quod eo 
maxime tempore fecum diflcderit, 
quam Italia e/fct (emidirata , affli&a- 
quc cladibus ; turn ob bella Punica 5 
turn ob civilia Syllae & Marii, adeb ut 
pene (it interimrum nomen Roma- 

DUm. Smlfitint. 

30. Pyrrheferoxt&e.] PytrbusEpi- 
rotarum rex in auxilium a Tarentinis 
accirus , magno Romanis terrori firit, 
mari, terra, viris, equis,incognitifquc in 
id tempus clephantis > Deque armis fo- 



Regnd 

lum , fed confiliis 3c dolis cos aggretliis 
eft : tandem vi&us , caftris exutus , ab 
Italiaqueexa&us. 

jl. Pcrntumt.] Ita re&tas , qnara 
ernt. Grotius. Patnus rrrt.] Generdiitrr. 
Pop. Carthaginenfis > vel Annibal , qui 
bcllo Punico (ecundo , Italiam vafta- 
vit, refque Romanas attrivir. 'HnUi ft- 
mtm y ty-e."] Nee his, nee aliis hoftibus. 
Difiindere.] In totum diifipore & quafi 
ddere Romanum imperium. Snlpfriw. 

51. jilt* fedent.} Calamitas bello 
civili accepta , profunda eft & peftirera. 

53* Q£*dfi n * n **&■"■■ 1 Aperta ad 
Principem aflematione, cum fulpicione 
ironist, approbat cladem belli civilis, ex 
qua magnum prarmium 8c folatium eft 
exortum , videlicet Neronis fclix impe- 
rium; cuiad idaditus non paroiflent, 
nifi prius tanta cade rcfpuW. fuiflct op- 
prefla , & a Cxfaribus occupata : A rgu- 
mentaturquc a Jovis excmplo. Smlfitiut. 
Slued ft mn dlidm. ] Aifentatio quam vix 
excufavcrit Ironia. 

34. Magwpie *trrndp4r4titur.'\ Idque 
Jovis exemplo, ad qucm devidis gigan- 
tibus firmius cocli devenit regnum^. 
M*g>» pAHcntur.] Magno prctioacqui- 
runtur* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. L f 

35T Regna deis 9 calumque fm fcrvtre Tonantt 
Non nifi fivorum potuit pott bella gigtntum : 
Jam nihil 6 Super i querimur : feeler a ipfa , nefafque 
Hoc mercedc placent: dim Pbarfalia compos 
ImpUat: & Pxni faturentur fangume manes: 

40 Ultima funefia conamant pralia Mmda. 

His, Ctfar, Perufina fames , Mutinaque labores 
Accedwtfttis: &, quas premit ajpera, claffes, 
Leucdi : & ardenti fervilia bella fnb JExna. 
Multum Roma tamen debet civilibtu armis, 

4.? Quod tibi res a&a eft. Te, cum Jlatione pera&a 
Mir a petes fer in, praldti regia cab 

Exci- 

biacio , item promontorium Epiri 



5 5 .Cmlmmtfm*fmftf>irt Tmmti&c. ] 
Scdefta & nefaria bella drilia , quae 
noxreccoKt. 

58- HMcmmnU, &£.] Quod hinc 
Necom ad Imperium Rom. patuit adi- 
tns. Ph*rfdidt**p*s.} DecampisPhar- 
{atictsfiipnu in his depugnatum dl in- 
ter Fompejom & Cs&rem , mox inter 
OAmum Anroniomqae , 6sCx£per- 
caflbres; led vidt infra fC 687. 

59- Et Pmmf«t*Ttnt *,&-€.] SSBBXl- 
ne noftro inrerias rcreramus umbris 
Canhagincnfimn, qui bellis frimcis in- 



40. VtnmdfumfU/Ti.'] AdMundam 
Hifpamar urbero, Potnpeji liberi devifti 
(ant , Cn. exfm , Scans ruga elapCus : 
F oro pc jju oram cz(a $0. m. Cstar ut 
▼Ufos obiiderct , ecoogeftis cadaveri* 
bos aggeresn ftruxir. 

4i- Hij,c*fiv.] Aratitorationem 
adCafarem Nerooem. PermfindfeamtJ] 
Pcrufiam Thutciae urbem, quo L. Anto- 
■«* contugcrat , Auguftus per ramem 
Miatduioneni compulir. lAmim*qm 
'diiu^c^r.j, AnconiusD. Brntumin 
Mania tone Ci&lpinz Gall is obfedit, 
m quo obfidione levando nterqne Con- 
JaJHifrius8cBsn(a exfuseir. quanta- 
Ben Angufios obfidione libcravit. 
4$» ZmcM jCrc] IciiilainunuAmr 



m- 
ter quod 5c A&ium » O&avius Anto- 
nium & Cleopatram navali certamine 
vicit. SeryUid bella fnb £/»*.] Nonfcr- 
vilc illud belluro a Syro Enno in Sicilia 
morum A. U. next in. quod nihil ad 
rcmpralcntem. Tcrum intellige navale 
bellum in Stculo mari , ad quod Sea* 
Pompeius condtaverat armareratque 
ergaftula contra Auguftum , a quo Sol- 
um vi&us in Afiatn prorugit. 

44. Multum 4mm.] Poftfarias m> 
bium clades & calamirates rccenfiras ; 
per corre&ionem aliquam felidratis 
partem riciffim opponit>idq>in gratiam 
Neronis, hominis fce.leratimmi , a quo 
mala; gratiz poftea ruerunt habits Lu- 
cano. flnttnf fym* debet.] Non , ut 
2nic y debet. EftcnimadNerontmynosi 
ad Romamaportrophe. Ontjms. 

45. SZ*od tibi res 9 &t.] Dupjachioc 
milit videtur (cntentia duci pone : una, 
cirilia arma Td eo nomine Imoerro 
Rom. utilia fuille , quod fubumbnun 
unius principis monarchc redadum cf- 
fet : altera , quod bdlis dvilibus Roma 
jam derun^aeflet, nee metueodaam- 
plius , Nerone regnante. Hwtemf. C*m 
fatit» t &c] EmenTus vital fpatium,dc 
imperio felidter fundus. 

i 46. ^n»x.J LongzTus. PrdUtL] Quod 
.A 3 tuprae- 



Digiti: 



zed by G00gk 



6 M. A ll N & i Lucani 

Excipiet gaudente polo : feu fceptra tetiere, 
Sett te flammigeros Pbxbi contendere atrriss, 
TeUuremqae nihil mutato fole timentem 

yo Jgne vago lu fir axe jttvet: tibi numtne ab ontni 
Cedctur : jurisque tut natura relinquet 
Quis detts ejfe velis y uhi regnum ponere mundt. 
Sed ucque in ArEtoo fedem tibi legeris orbe: 
Nee polus adverfi calidus qua mergitut Auflrt j 

ffVnie tium videos obliquo fidere Romam. 
jEthcris immenfi partem ft prejjeris imam , 
Sentiet axis onus, librati pondera cetli 
Orbe tcne medio; pars ttberis illafereni 
lota vacet , nullaque obftent a Cafare nubes. 

60 Tunc genus bumanum pofitisfibi confnlat armis , 



lnqu€ 



tu prxtulifti terns > & quod iilic malui- 
fti quam in tcrris rcgnare. Sed Hor- 
tenfius interpretatur prtlati , pro ampii 
& lpatiofi. 

47. P0I9. 1 Ccelitibus. Sen fieptr* 
tenere. I Sen Jovis,(eu Phocbi munus lo- 
curaque velis,&c. Arbicrio tuo permit- 
tetur, quis deus eflTe vclis. Imitatio Vir- 
gil. 1 ->. Gcorg. 

Tvjw sdeo quern mox tjnjtfint h*b£*Tt. 

49. Nihil mmtAtOttrc.) Non metuen- 
tcm incendium mutato auriga,ut quon- 
dam Phactontt^. 

5 c Jnrifipu tmi ndtur*.] Al^Jttri- 
<pte tuo miturd. 

55. Stdne<jMfin~4r&oo t &c.] Rda- 
tus vcro in dcos , & iidcribus additus, 
noli fedem tibi eligere verfus altcrum 
polorum, unde obliquo intuitu impe- 
dito , pa rum que efficaci Romam con- 
fpici as > fed juxta xquatorem » ut redo, 
propinquo & gratiolb vultu nos in 
tuearis. Htc omnia Ironice & A mphi - 
bologice di&a quidam volunt , uc qua: 
N-roncm innuant ftrabum 5t obefum i 
fed perfiftcrc videtur in ilia invocationc 
& imitationc Virgiliana 1. Gcorg, 



fhu lotus Erifomm inter Cheldfim t {yc. 

54. Point <f*a mrrtjtmr.] Ita malui~ 
mus , quam vergitnr. Nam & Gerroa- 
nicus in Arateis , f*t nonfn fnh u*d*$ 
Oce*m, de poloAntarttico H ipfclo- 
quens. Ec Avienus : fnbit dtewn notrf* 
fub undo* Part Erebnm.GtOlius. 2fogs« 
tnr.~\ Alii 1 yertitnr. 

55. Obliqnofidere.] Obliquo intuitu, 
qui eft a Polo Antar&ico Romam ver*- 
(us , impedito fane terra tumore. Vd 
per obliquum (idus , obliquum hori- 
zontem intclligit , <quem in omnibus 
cardinibus habent , prater eos , qui Tub 
zquino&alidegunt. Hortenf. 

57. Sentiet dxitonnt."] Etficcslicur* 
(us impediretur , & hac vcl iliac indi- 
naretur. LibrMs.) Sufpenfixqualipon* 
dcre, Snlfitiut. 

58. Orbe tent medio.] Confifte in 
medio catli ; nam ncc cernes Romam 
obliquo lydere , nee crU azibus oncri. 
Idem, * 

59. Tota vacet.'] Libera (it, nee inter 
illam 6c terras ah quid interponatur»(ed 
perpctuo pateat, uc a tcrris temper con* 
fpiciare. Ida*. 

6i.lmfn 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. L 
Jnque vicemgem omrtis amet : pax miff* per orient 
Terrea belligeri compejhat limina Jani. 
Sed mibi jam tinmen : nec,fi te peftore votes 
Accipiam, Cirrbaa veUmfecreta moventem 

6y Solticitart Demn, Baccbmque avertere Njfa. 
Tu fatis addaudas Romana in carmina vires. 

Fert ammm caufas t ant arum expramere return: 
Immenfimque aperitur op**, quid in arma furentem 
Impulertt populism, quid pacem excuffent orbi. 

jolnvtda fatorum feries, fummisque negatum 
Stare diu\ nimijque graves fub pondere lapfm, 
Ncc fe Roma fer ens. fie, cum compage foluta 



61. Intpte w'ffw.] Tmcfis. Mutuus 
ttbkjuc exit amor. 

61. BrUttenc$mptfi4t t &c.~\ Jam bel- 
li paciCqu* Indicis , ex tnftituto Numat, 
tctnpium apertum fignificabat urban in 
arinis die i daufum , crat pacii lignum, 
quod contigit fob Numa , iterum poft 
priroom Punicum bellum , fie fub A u- 
guftoter* Ctmptfutt.] Claudatportam 
Jtn c am fie fc&ibus ferrcis mumtam-s. 



62. 3rdmmbi)4Mimmm t &t.] Aliis 
poft mortem fie % *nti*eif Deusexpe- 
6cris , rntfriinvirU Deushaberispto- 
pitiosfir ptxiens adeo , ut mihi tuo nu- 
mineafllaronon fir opus, quod alii fa- 
aunt rates , Delphici Apollinis vel Ny- 
& BacchJ,quorum in totcla Poeur funr, 
c##*owM><aV rotis expetere_j. 

64. ChrhutveHmfnrittt&'t.] Cir- 
tba , oppidom Phocidis hood procal a 
Wphii , obi Apollinis Ddphici ccle- 
breoraculum. 

65.N7/4.] Nyfx rueredeccm*omnes 
foe laccho facrx; prscipue, Indica, 
Aiabtca,Dclphtca. 

67. Qmfa tmtmum , <Jrr. ] Caufts 
for recenfet nofter , led Tide qnas fie 
Carfir feddit lib. 1. civilis belli. 

7c. iaytiU fsfnm * trc] Priwu 



Secula 

outfit , fetalis neceffitas , quae periodum 
crefcendt,fie axfduu con(ecuta,jatn de- 
clioarc fie ad occafum Tcrgcre cceperir. 
Inyidtm Ftlmtu princiffi gentinm f#fml* 9 
ifftrm ilium in ixuiumfuttm MrwuOtt.^Xo- 
rus lib. I. cap.1. Summafaut *g««j».] 
Summa cadunt fubitb. M*gt* repenii 
rmmt. 'Ex i T»Ut$mtmrindtum t Vt Uff»gr+> 
YunvuLmt. Claud. 

71. NimUqm* grates fib p9ndrre i &'c.'] 
Suo Tub pondere, viribus fie amplitudi- 
nis mole deratigara,preua fie mens. 
IpfifuM viwtdit H?mu*d)*yf*t*J 9 

Ei tputsftrnxit opes , mdefiflintt. 
Peir. Atbit. 

71^ Het ft J(9m*ftrtnt.*\ Nimia Ro- 
manoiyn potentia. Eftque tanquam 
exemplum (iiperioris verlus , fumma 
graves lapfus dare , ubi fuo pondere ce- 
perint mere. Romanum imperium ad 
fumtnum pervenerat , relinquitnr , hoc 
ipfum quod fequitur , magna ruina ca- 
funun cfl% Horitnf Sic , cum cemp4^f 9 
&c] Non (ecus atque ip(a univerli 
machtna , coofummato tandem tempo- 
re fie quafi state fua , folutis compagi- 
bus, legibus atone rosderibus rcrum, in 
Chaos fie conhrtam molem , unde ini- 
tio extra&a fit concinnota eft, reditura 
fit. 

A 4 7***»- 



Digiti: 



zed by G00gk 



i M. Annai Lucani 

SecuU tot mundi fuprema coegem \ms % 
Antiquum repetens iterum chaos; omnia mips 

7 jr Siier a fidertbus concurrent, ignea pontum 
Aftra petent : teilus extender e littora nolet, 
Excutietque fietum : fiatri comrar'u Fbmbe 
Jbit, & obliquum bigas agttare'per orbem 
ImUgnata, diem pofcetfibi : totaque difcm 

ZoMachina divulfi turbabit fader a mundt. 
In fe magna rum. Utit bunc numma rebm 
Crefcendi pofitere modum. nee gemibm ullts 
Commodat in populum, terra, fclagique pot extern, 
Invidiam Fortuua fuam. tu caufa malorum 

ZfTafta tubus domnk communis Roma, necunquam 
In turbam mifi feralia fader a regm : 

Ornate 

84. InvidUm FvimMfitm.] Hoc eft, 
Fortum Willi exterarum gentium per- 
mifit , e vettei c ftatum Imperii Rom. 
Sed fodus mum prinbpum , caatla 
fuit exitii Rom. Smlpitim. Tu cm ft m+- 
Iwrmmi] Stamd* empu Fotdus (tMam 
Varro Trictpirinam appellant) Cnflj, 
C«(acis,Pompeji>qui opibus, dignirate, 
gloria & fpiritu florcntes , fibi invicem 
conciliati , atque amnitate conjun&i 
inieruat (bcieratem » ne quid in Repub. 
agi paterentur , quod ipb* tribus non 
piacuiflct, parciit tuque proribcias 8c 
excrcitus , Pompeius Hifpanias 8c 14- 
byampetlegatos adminiftrabat ; Craf- 
fus , cui Syria contigit , adbdlum Par- 
thicum profc&us eft ; Ca&ri impe- 
rium Gallic in alteram quinquennium 
prorogatum , ferale autem & pernicio- 
fura extitit hoc imperii divib foedus. 
quippe > Kec rtgu fiemm ferre , mc ttd* 
fount. 

8f . P*mmi nrm m mu HjrmuL] Do* 
minus* 8c rex nomina invidiofa, 8c Ro~ 
manis libcitatu aucrtoribus temper 
exoia. 

86. lntmrbm t Or*.] InplurapriiKi- 
pes di?ifi. 

% 7 .0*ud4 



74. Ant'tqnmmftfHf$ % trc.'\ Ira le- 
nt Janus Rutgerfius , cum vulgari ha- 
Scant , lAnt'uptum rtpetmt iter*** chms 
•rmni^mflu SitUr*. 

76. TelUs e xtemUrt,&e.*\ Litoraex- 
tenfa 8c oppofita nontenant, utan- 
tea, mare coercere 8c excuterc, quo mi- 
nus terra obruatur. 

77. Frstri tmarm* Pbarbe. ] Luna 
non fequetur folem certis 8c fblitis per 
Zodiacum vicibus:fcd contxarioteretur 
motu. 

78. Oblitfrnumtthem^] Zodiacumin- 
telligunt. Bigatagitire 9 &c] Lunam 
bigis , folcm quadrigis ▼chjay&ngunt 
poet*. 

80. FcetUra mundt. ] Lwfs tllas ccr- 
tas , vicefqueortus 8c occaius fyderum, 
ftellarumque meantium rcmeantium- 
queperpetuo. 

8 1 . Utid Ijmnct&e.] Felif^us ac 0o- 
rentibus imperiorum rebus , ne ultra 
quam humana ferant , vel fpcrent , tcI 
ancOcnt. 

82. N'( gentthm ulltt t &t.] Neque 
tamen ulli exterarum gentium pcrmif- 
fum eft trtum wincipum exercerc^> 
odium fuum invidiamquc erga nos. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Bellj 1<tb. J. 9 

O male concedes , nimiaque cupidine caci , 
jQjfltf mifcerejuvat vires, orbemque tenere 
In medio ? dum terra ftetum , terramque levabit 

90 Air , dr longi volvent Tit ana labor es, 

Noxque diem ccelo tpttfem per figna fequetur j 
Nulla f ides regni focus, ommfque poteftas 
Impatient confortie ertt. nee gentibus ullis 
Cre4*te ^ nee longe fatorum exempla petantur : 

9jT Fratemo primi maduerunt {anguine muri. 
Nee pretium tanti teUus > pontufque furprit 
Tunc era$ : exiguum dominos commifit afylum. 

Temper is angvftt manfit concordia diftors, 
Taxque fuit non fame dwurn. nam fola futuri 
iooCn^itf erat belli medim mora. Qualiter undo* 

Qmfccat, &geminum gracilis mare feparat iftbncos, 
Nee paittur conferre ftetum : ft terra recedat , 

Ionium 



87. OmMfwmAtSt&c] Otnalc 
iarta gratia conjan&i , atque invadends 
Kcip. libifcae rranfverfim adi , fpera- 
ftifoe dtuturnam banc poruiffc fieri 

83. Orbem tenere in medi:] Orbem 
inter vos paxtiri, ac Tub veftrum jus vin- 
4icare. Vd , fcrvare orbem dubium, 
cuius ixnperio parere debeat. H*r(tm- 

89. D*mttn4JHt*m&'c.] Quandiu 
coaftabum Gbi rerum nature roedera.ut 
aquas fublevet terra interior , ut aer, 
quaG orbts *fe<<pipu* contineat & 
uadique cocrcear terram quaG centrum, 
fonderclibratam fuo ^f or. lib. 5. ut 
fcl dturnos annuofoue abfolvat curfiis, 
• not did vicuUro iuccedat ; tarodiu,id 
^ifanpa,difliUe«coniociati regni 

9J« *»p* ly*tnr.] Zodiaci , cujus 
*" %na per vices obfeurataadmittum 
no^caip tanqnam in Jtquioo&io. 

9V Htcjn*bn,uUn* &c] Neque 
Aigii & Thcbi$ pcteoda crum ezcin* 



pb, ip(a prima iirbis noftrs rudimenta 
maduerunt fanguine alterius e condi- 
toribus , Rerai fcilicet a fratre Roraulo 
carfi , pnrtexrq contemptus , quod no- 
vum vallum tranfiliflct. 

97. jl[jl*m.'\ Romulus afylum in 
tube aperuerat, qooomnesquicqnfu- 
teranrin partem & fortunam novx ur- 
bis invitavit. 

98. Ttmpvis **gwfli , &r.] Modico 
admodum tempore daravit concordia 
hxc inarr Pompejum & Cxlarcm non 
finccra , expe&antc uuoque dKfidii oc- 
cauonem. 

<)Q.K*mfoiMfKtwri t &'c.] Tntidetufd. 
die* Crafli apud Parthos, quern, quo- 
ad visit, uterquerefpexit, metuens fcili- 
cet ne novas res molientibus ille inter- 
veniret. Medius itaque intercedens di- 
rimebat bdlum civile, non (ecus atque 
Ifthmos Achaicus feu Corinthiacus , id 
eft, angufta terra inter duo maria,ob(t at 
quo minus confundantur fie commi- 
iccant fc Ionium ab Occidfcnte fit A- 
gsomab Oriented* 

A 5 xoj.Fr**- 



Digiti: 



zed by G00gk 



io -M. Anna! Lucani 

Ionium Mgoo frangat mare : fie , ubi fova 
Arm* ducum dirimens, miferando future Craffus 
iojr Affyrias Lotto maculavit fangusne Carrot, 
Parthica Romanos folvertmt damno furores. 
Pirn tilt vobis acie , quam creditis , aftum eft 
Arfacido : helium viftis civile dediftis. 
Dividitur ferro regnum : populique potentis , 

I io Quo mare, quo terras , quo tot urn pofiidet orbem, 

Non cepitfortuna duos, nam pignora j units 
Sanguinis, & diro ferales omine tedos 
Abflulit ad manes, Parcarum, Julia, fova 
Intercept a manu. quod fi tibi fata dedifjent 

I I y Majores in luce moras , tu folafurentem 

Inde virum poteras , atque hinc retinere parcntemy 
Armatafque manus excujfo jungere ferro , 
Ut generos foctris medio junxere Sabino. 

Morte 

10$. Fr<wg4/.] Ita re&ius qpztnfian- \ tuaque eft. Hxc immatura propter 
gt. Grotius. Remtrobl. morte intercepta , foedusfic 

105. Cmm.] Urbem Meibpota- jusamnitatis peffimo cnrilis belli omi- 
miae , quo no&u fe rugiens rccepcrat neabftutit. Ptgmr* jtmSi.'} Foedus 8c 
CrafTus , CW«. jus affinitatis , qua; nupttarum lenoci- 

ic6. Sclyemnt ddrmuy^rc] Apeme- j nhim utrunquc alteri con junrit , mors 
runt viaxn (tmultati Cxf. & Pompefi j Julixrupit. 
crupturx. | in. ferdet #*/**.] Triftes riuptias 

ic8. ^rfiad*,&c.'] OParthi,ab malo omine (ccurarx di (cordis fecom 
Arfice authore imperii ;lib.8.?tf.2 18. ■ j Julia fua morte abflulit, immatura 

109. DiyiJstmr ferro re^mum.] Mor- morte imcrcepta. Hortetf. 
tuo enim Craflb , in duas parteajreipub. | 1 1 * . Ptrcdrwm. ] Pare* trcs 6ngnn- 
divulfa fuit , ut inter duos deprincipatu tur , Clotho , Ladicfis & A tropos , pe- 
fcrro deccrneretur. Hortenf. Popmlitpit nes has omnium mortalium ratio con- 
potetttH.) Imperii Rom. amplitudo non ftare exifttmatur. itadi&as voluntper 
ferebat duos , non fuftecit duobus. ad antiphrafin , quod nulli parcant, 



120. jK infra, 

in. 7<l4mpifmrM)tm8i % &c.~\ Quart m 
€d*f*. Mors Julix Cxfaris filut , qua; 
nupta Pompejo & jam gravida,ubi con- 
jugis veftem , tcmere domum e comi- 
tiis in quibusortacontentione, exfus 
fucrat Domitii fcrvus , delatam cruore 
refpcr(am*vidiflet, animo confternata 
&virofuo timensaboxtum fecit mor- 



11 4. Intercept* mat*. ~\ Nimis pra?- 
matura morte intercept a , propter rem- 
pub. qux incolumis & quicta , ea fupci- 
ftite , manere potuiflet* 

118. Ut genertt fiterU , Cr*.] Cum 
Sabini armis vim & illatam ignorai- 
niam ulturi , repeterent rirgines fins \ 
Romanis Tub Romulo raptas j Sabinai 
inta mramqae acicm paffis crinibos 
pro- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. 1. 



ii 



Morte tua difcsijfa fides , beUumque movere 
ixo Permijfum ell ductbus : fitmulos dedit amula virtus. 

Tu nova ne veteres obfiurent aEta triumpbos, 

Et viSt'vs cedat ptratica laurea Gallis, 

Magne times : te jam feries, ufusque laborum 

Erigit , impatienfque loci fortuna fecundi. 
x x jr Nee quenquam jam ferre poteB, Cjtfarve priorem , 

Pompejufve parent, quit jufiirn induit arma, 

Scire nefas : magna fe judice quifque tuetur : 

ViStrix caufa Deis placuit , fedyttta Catonu 

Nee coiere pares : alter vergetnibus amis 
1 3 o In fenium , longoque toga, tranqmUior ufu 

Dedidicit jam pace ducern : famaque petitor * 

Mtdt* 

efle quaro Roroz fecondus. Plutarch. & 



progrefEe , precibus 8c lacrymU pacem 
cscorabant, patreCqueviris conriliabant. 
II :. Stitmlot dedit AmuU "jirtmj] 
Sl*int* c*mf*. Duonun duciim zmula- 
tio. J*m (inquit Floras 1. 4. c. 2.) Pom- 
fthJm$*£U C*pn'H §fa t & C*f*ri Pm- 
ffiatMdigritdtgrdirM, KcchicftreUtp*- 
9tm % nee tiiefnperUrem. Tirfds ! fie dtfrin- 
dfMtuldwMmu , tsmpumdntt tdntaim- 
fmifwtmn* mm atperet. 

12 1 . Tm mty* m vtttrei t &c] Tu Pom- 
pet, times, neuovaCsiarisgefta.ac 
triomphi de Gallis , Germanis 5c Bri- 
tanoU qui cum maoent , obfeurent ?e- 
teres illoj tuos triumphos de Arme- 
mis , Mithridate, Afris, Siculis, Hifpa- 
ois , Cilicibus piratis. 

122. PirMic* lanre*S\ Triumphuf de 



Vcllriua Paterc 

125. tieequemyum, Crc] SequitUC 
Floras 1 Hec hie ftrebst purem j net tile 

fmperUrem. Aquior Pompeio Dion: 
nopw®* jut uhtot dvSpthm* }<ti- 

•nwf mt of ian $vpt4. Grtim. 

126. Pvmpeiup9tp#em % &•€.] Pom* 
peius Demioem tecum dignitateaoequa* 
ri rolebat, t • com. Ca*f. 

128. rUhixc**/*.] Cxfariana. Sed 
vifU C«mw'.] Magna certe Catonis laus, 
utpote cujus judicium de juftiorecau- 
fa eonfbratur judicio deoram. vertim ut 
flit Cicero Ligario: Nqnc melior certe e* 
judiamda eft, qndm etitmdti sdjuyernnt. 

129. Heeuiertpm.] Quadiffereti- nH»\^ i f U 
ria duces concurreicnt aperit > & Pom- ^ %Y n/vi < * i* 
pejum quercfti annofx (acratzquecom- igJpZ-^* 1 * l 
parat :Cx(aremralmini.Tumde(cribic 1 I ' ***? %*- 
illos ab state ,ufu belli* pads , libera- £f »'** / ***. 
litate, cupiditateboTOrum&ingenio-^^**V ft*** 
rum acrimonta. Snlpitim. Hortenfim* y^ftWuf^ 
Alttr vergentiim «wnr.] Pompeius \mkjififu\v ~},tl 
prope (exagenarius , la.annbrumocio w*ja A V A \ (t 
tretus , artes , ufiim , H munia ftrenui Y*l** fvc;# 
Imperatorisdedidicerat, exlargitioni- 

bus ficludis captans popult iavorem. 
> I3}.5w 



Digiti: 



zed by G00gk 



It M. A K M A I LUCANI 

Malta dare in vulgus : torn popularibm aurit 
Imfclli y plaufuque fui gaudere theatri : 
Nee reparare novas vires, mtdtumque priori 

1 3 f Credere for tun*, fiat magni mmim$ umbrd. 
Quails ftugifero quercus fublimis in agra 
Bxuvias veteres populi , facrataque ge flans 
Dona ducum : nee jam validis radicibm harem, 
Fondere fixa fuo eil : midofque per air a ramos 

14.0 Effkndens , trunco, mnjrondihm, cjfutt umbram: 
As quamvis primo nutct capita fub Euro , 
Tot circumfilva fir mo fe r obore notion* , 

1 Sola tamen cqltiur. Sed non in Cafare tantum 
Women erat , nee fama ducis : fed nefcia virtus 

J4.7 Stare loco : folufque pudor non vituere bcllo. 

Acer, & indomitus'y qubjpcs, quoque era vocafjet, 
Ferre manum, & nunquam temerando par cere ferro. 
Sneceffus urgere fuos : inflate favori 
Nwninis : tmpcUtps quicquid pbi fnmma petenti 

jfOObftaret : gaudenfque viamfecijfe ruina. 
Qualiter expreffum ventu per nubila fulmen 

JEtberit 

133. Sm gaudere thtatri.'] Quod ad 
Mitylcnxi theatri exemplar , fed multo 
magnificcntius e marmore Rorox ex- 
ttuxexat. cum (inquit Floras) Ponricos 
& Arroenios triumphos in Pompeianis 
theatris Roiracantam»nimtaJompeii 
potentia apud ociofos (ut folct) circs 
snovit invidiam. 

1^5. Magni mmittU umbra.} Quod 
ob rerum geftarum magniiudinem con- 
fecucus eft, ialuratus primum a Syllx 
excrdm, nomine Magni. 

137. Exuyidi Vetera, &c] Spolia, 
<ii*tift*'fa , tropza. 

T4 r- *At f4m>k] Ita melius quam 
£/. Giotius. Primo t**tft f &c.]?ximo 
quocunque vento cafum minau* 

144. titfeia virtu*.] Altiow ulquc 

pctens Cater (inqiiit Patcrculus) fopra 



huroanam & naturam 8c fidem cve&us, 
dux erat bello peritiflimus , civis in to- 
ga (uifi ubi vercretur ne quern habecet 
paiem) modeftiffimus. 

147. F<rrf»Mww»».]Confrrre, coo- 
ferere pugnam->. TenteramaU farctrt 
fern. ] Temerc cruentando , ubi res 
vim & anna pofceret. infra lib. 1. 

149. ImtpeBeni qmcquitl 9 ty€.] Ica Se- 
neca de Xcrxe : Dtrina atqut human* 
imptUtmtem tymmtantemquicauidebjlu*- 
rat , trecemti flare jujjitm*. lib. 6. dcBe- 
nef. cap. 3 1. 

150. Ruina.] Cum hofttnm dade 
perrupiuc confcrtas acics, Herttufm. 

151. Sl»*liter.] CxfarU beroicnm 
impetum in rebus gercndis » npn mamas 

i dcgamicompaudorjeainpluwat,aiia- 

tora 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. t ij 

sEtkcris impulft fonitu, mundique fr agate 
Emtcmt, rupitque diem, populofque paventes 
Terruit, ohliqua prafiinguens luminaflamma: 

jfjlnfua templa fur it : nullaque exire vet ante 

Materia, magnamque cadens, magnamque revert ens 
Datfiragem late, jparfofque recoWgit ignes. 
Ha ducibus caufa fnberant : fed public* belli 't 
Semina , qua populos femper mersere potentes. 

1 60 Namqu e ut opes nimias mundo fortune fubaEto 
Imultt, & rebus more* cefire fecund*, 
Fradaque & bojliles luxum fuasire rapina : r 

Non auro, teStfve modm : menfafque priores 
Ajpernata fames : cultus geilare decor os 



Vtx 



Digit 



zed by G00gle 



14 M. Anhai Lucani 

165 Vix nuribus, rapuere mares : fctcunda vtrorum 
Vaupertas fugttur y totoque accerfmr orbe , 
Quo gens ({tuque petit, tunc longos jungere fines 
Agrorum, & quondam duro fulcata Camillt 
Vomcre, & antiques Curiarum paffa ligpnes 

170 Longdfub tgnotis extendere rura colonis. 

Non erat is popultu, quern pax tranquilla juvaret , 
Quern fua libertas immotts pafceret armis. 
Inde tra facile* , &, quod fuafiffet egeflat, ' 
Vile nefas : magmmque deem , ferroque petendum , 

17 y Tim patria potuijje fua : menfuraque juris 
Vis eras : hmc leges, & plcbifcita coafidt; 
Et cum tonfulibus turbantes jura Trtbuns: 



Mnltitia , veftet (ericas 5c bombydnas, 
qux foeminis vix indulgerentur.furopfe- 
re viri. Et tot mv* nomin* vefli* , Q**q*e 
oir»mqm*nmt. Perron. Arbit. 

165* Foecmnd* virorttm , Crc] Qua 
ftrenuos 5c egregios ohm produxitr!? 
TOS. F4hricimm,ijr WfomfUkt Cttrintnca- 
piUi*% mtilcm belU tulit &• C*miUidn S*y* 
f*mftrt*s & ioritms *ft% cum Urt futtdm. 
Horatius lib. 1 j. Ode 1 1. 5c Vol. Max. 
lib. 4. cap* 4. 

167. SZpffm *m*tyu perit*] Aurum, 
luxus , ommtimque vitiorum materia, 
Laccdnnoniis alufquc aemibus fatalis. 
T**clu$ga()tmgert,erc.} Jam non con- 
tent i agellis quos viri contineyitiimt, 
CamillusaravitpCuriu* fodittcenfentes 
ilium pcutciofum efle civem cui non 
fufficcrent 7. jugera * exteodebant hos 
agios tuque ad ignotosfibi colono*,vi- 
cinoraro coemptione 5c adje&ionc; **/, 
Ipfi non fua manu agros colebant , fed 
alicois colendos docabant 5 vr/latifun- 
dia in provinciis (ub ignotis colonis 
poflidebaot. 

173. InJki'urA fmUit&c} AbJaot 
faftu & luxu ratiles crant ad iras, vindi- 
candafquc injuria* > hincpro levi erat 
omne aggrcdi ncfas,ad quod fua egeftas 



Hirsc 

greaUenogrftvatos imptilerat $ w/, pec- 
cata , quae quis c tenuioribus atque egc- 
nis ddignare pro vUi 5c levi habebanr, 
grandia aggrediebantur fcelera , vitum- 
que eft decus magnum , 5tc ut fcq. 

174. M*tnttM<fM* dt<U4 ,C^<.] HODO-, 
rem ingentem , 5c pro quo ferro dimi- 
candum diet , exiftimabant , pofle plus* 

Irdiquis civibus , 6c fuo arbitrio Rem- 
pub. gererc, leges fcrre, 5cc. Snlpiuv*. 

175. MtnfnrAyu juria.] QuodqutP 
que potuit » licuit. 

176. far tr*i.'\ Vi enim & fatore, 
non jure 8c legibus omnia agebanrur.- 
Hint Ugn & pUbifau tUc\*. ] ItaPrifcia- 
nus accep::,leges & plcbifcita vi coaftaa 
c0c. Poflet tamen Tidcri fcripfiflfc Luca- 
nus : him legrt & pLebufdtd tuft*. Pie-* 
bis coa&x Cciu. Similes tamenlocu- 
tioncs prifcis uiltata: & Grammacicil 
notx.S*lmdf. Plio.Excrc 1 16} . £«£'/& 
plebifut* €<*&*. ] Coac^z dicuntur leges, 

I cum non exercentux , vd violentcr pro* 
mulgantur. Smlpitim. letftyd^ pltBfatd 
&*&*, ) Cofi*. & Senatus ferebanc legesj 
Tribuni & plcbs , plcbifcita , fdrU 
fkbt. 

177. EtcMMtonfMiu^vrc^Tnbaai 
contra nitcntes qunrn CoCC omnia con- 

fundc- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. I. 
Hmc rapti pretio fafces , fettorqtts favor is 
Ipfe fui populm *, letalifque ambitus urbi ; 

180 Aroma venali referens certatmna Campo : 

Hinc ufura vorax, avidumque in tempore fcenm , 
JEt comujfa fides; & multis utile helium. 

Jamgelidas Cafar curfu fuperaverat Alpes$ 
Ingentefque ammo motus, belbmqne futurum 

1 8 j- Ceperat. ut ventum eft parvi Rubiconis ad undas, 
Ingens vifa dusi patria trepidamis imago, 
Clara per obfeuram vultu moefiifima noftem f 
Turrigero cams effundens vertice crines, 
Cafarie Luera, nudtfque adftare lacertis, 



15 



fondebant ion. Tmrkmtet jmrM.} A con- 
(ulibas difcotdantes. 

lyS.Him. ] Ez luzu & cupiditate. 44- 
ftifnti»f*f€tt % &c.'] Confulatus, cujus 
inbgntt,fifcc$ 8c fecures, venalis fa&us 
eft : duxn populus favoris fui au&iona- 
tof, largitionibus potemium corraptus 
fuffiragia rendebat , nee fine contention 
pe & rixis , non raroad cxdem ufque 
in Campo Manio,ouo Calend. Januar. 
^comitiadcfccndcbat. Emptier Qni- 
ritti, ~Ad prtdjmflrepitmmqne iucrijuffra- 
Sfdvertmnt. f^md'upopnlm 9 "Mmdit turia 
Patrnm. Efl f*t*r in preti: Pctron.Arb. 
*t3nqmt.) Ve nd itor fuonim fuffragio- 
nanpopulus, quumpecuniacorruptus 
mos magiftratus venderet. StBor a ieco, 
9* incSdit aliquid dividitque. w&i*l* 
^♦.^flTcs item appcllantur , qui lu- 
eelU filis fpem (ccuti , bona damnato- 
n«n in au&onibus cocmebant , reven- 
"MKqoccadcropluris. Herttnf. 

i%\. Ufa*.] Pccunia qua in fxnore 
» 0Cli aeccdit , quod ea ex, tifu acquiratur. 
***** n«^ vocant , quafi partum pe- 
fj *** **bus Vaxroni dc Ling. Lat. 
^quodufeta. Hortnf. Vf*r**orMx, 
2*** P**** itfrmfam furytc pr*d*m 
farm* iSmmg wfmfymt " txtdtrm *tU. 

l8 *- Cma/k fidts.] Labcxa&ua 



Et 

credito. Muitv utile htUmm. ] Qui re 
ptofligata 5c pexdita mifccri omnia tur- 
barique cupiebant , opefque ez bellis ci- 
vilibus,profcriptioniDus & att&iombm 
fpexabant. 

185. Crperat.] Conceperat. Rjtbiconi* 
sd undas.] Fluvii, qui Italiam a Gallia 
citeriore difterminat. Ad RuUconero 
ere&a ftabat, columna marmotca^n qua 
infculptom crat hoc Senattuconfultum: 

In»E*ATOR,MIL1S, TIROVS ARMATE, 
QjriSQjriS ES HIC 1 1STITO , VEXll- 
LVM S1NITO, ARMA DBFONITO, NIC 
C1T1A HVNC AMMIM RvBlCONEM, 
EIGKA 9 ARMA EXtRCITYMVB T1ADT- 

cito. Si oris Ergo adversvs frai~ 

CIPTA 1IR1T FECZRITVl , ADJVDICA- 

tt* asajo HotTis Pop. Rom. ac 

St CONTRA 9ATRIAN ARMA *V1E~ 
RtT , &C 

186. Ingms vi/k Jttti patri*, d?-r.] 
Videtuc hoc affinxiu% pocta , exco fo- 
mnio , quo Caefar Cut refcrt Plutar- 
chus; fibi vifus eft roatri ftupium infer* 
re ; vide fis oftcntura quod Cxfari ad 
Rubiconem cun&anti & cogitabundo 
fadum eft , apud Sueton. j 1. cap. Jul. 
Cxf. 

lS8. Cwisefundens, &c] Proptei 
antiquitatem. 

1 89. LaarA y Crc] Ob difcordbm. 
91. Hnt- 



Digiti: 



zed by G00gle 



t& MAnnjbx. Lucaux 

190 Ef ^wir« permifia loqui : Quo tenditis ultra ? 
£«i /«ti we a j^jf* riri f ji jure venttu , 
Si r/ro : hucufquc licet. Tunc perculit horror 
Membra duck , riga w i mm , grefiumque ccercens 
Languor in extrema temit vejltgia rtpa. 

195 Mac 4ir : O magna qui mania profputi urbts 
Tarpeia de rupe tonans, Pbrjrgiique penates 
Gentu lulea, & raptifecreta Quirini, 
JEf refidens celfa Latialis Juppiter Alba , 
Veftalefque foci , fummique numinit tnftar 

zoo Roma, fave captis : non te furialibus armis 
Perfequor : en adfum vittor terraque, marique 
Cafar , ubique turn, (liceat modi) nunc quoque miles. 
Jlle erit Me nocens, qui me tibifecerit boUem. 
Inde moras filvit belli, tumidumque per ammrn 

ao J Signa tnovet propere. fie cum fqualentibus arris 
JEMifera Libjes vifo Leo comnunus bofte 



191. time* ftp* licet.') Ad kublconem. 

195. O mague tpn man**, &e.] 6 
Jupiter quicoleris in monte Capitol i- 
no , ceo Tarpeto , dido a Tarpeia Vcfta- 
li , que ibi obruca eft fcutjs Sabinis , ex 
pa&o proditx arcU. Jupiter •rnnipotent, 
& tu Sdiurmd Teiim, 0-c. Ttftor *d h*s 
tries inyitwm*raffm M*rtem,In*it*4 me 
ftntWHam\&c. Cxf. apud Pctroniom. 

196. Phryziiquefxiuitti t&i.] QoOS 

Trot* Barmru* erepros leant in Ita- 
lian* i&neas duxit. Apotiiocm &Ne- 
ptuoum ut quidam volunt. ut alii Mi- 
Dcrvam , Jovem , Junonem , hoc eft, 
tres aeris regiones, penatefque, per 
quos penitus fpiramus, e gente aucem 
luli Cz&r originem duxit. 

j 97. R*pi ftcrttd Qmrim.) Sacra 
oijfteria Komuli iu caelum translau. 
Plutarchus in Romulo. 

198. Latttiu Jfftier tAlUJ] Cui 
tanquam Latii przhdi (acta in monte 
Albano dedicavit Afcanius ftatuam, fe- 
rias, vifccrationcni. 



I 



T99. nftdle fate fori , &t.'] Ignis, 
qiicm e Troja ab FLntz. in lraliam adve* 
dum , ?irgines inexrinctum confer- 
vant in Vcftx tcmplo , hue a Numa ex 
Alba translation. 

2d. "K*ncej*»<pK mr7tf.]Ettamnunc 
quum videas arma contra te tcrre , pro- 
pugnator tamentuus defenforque lum. 

204. Tmmidmm^tte per *wmem.] Ine- 
brious & refolutts nivibus auburn, 
moxjff. 217. 

205. Sic emm ftjndtnttbm.'] Illuftrat 
retn , comparatione dufta a natura leo- 
nis Libyci : qui hottc vifo venatore, an- 
ceps aliquandiu cunctatur>dum ira con- 
citatus , quxdam ejus figna proferat, 
priufquam in hoftem armatum vel vtn- 
cere tcI vinci naratus feratur. S<j*aln$tU 
bm. ] Propter ficcttatcm defenorum Li- 
byat. Htrtenft 

20^, JEftifer*.'] Quod rneridici fub- 
je£ta fit Libya : vel quia ob xftum , na!« 
las prope aquas habcat. H«fie.] Vena- 
tore. 

zo8. Cm- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib.!. 17 

Subfedit dubtm, ftam dum colltgtt xrm\ 
Max ubt fe fava fiimuUvit verbere cauda , 
Erexitque jukam , & vafio grave murmur hiatu 
xio Infremmt : turn torta levkfi lamea Mauri 
Hareat, am latum Meant venabuU peBm. 



wfo 



ndat 



Turba 

tfr.] Ideft, ter~ 
x & Italia erat 

.] Mcnfc Janua- 
I Non bifir*. 
cuxRubicoeflet 
1 imbres & nives 
<r* mm/*.] Alii 
rftida corn*, hoc 

.] Tenia lunaafc 
iriacftjvd^uid 
jam ires no&cst 
ttwcefiimcor- 
roplcotnry^uttm 
edit: Vdpociut 
un rcferrc licet, 
ithiui Sol, Luna 
Dcli,ubififlml 

s ex Apenninia 

■*,tfv.] EquJ- 
inem ,' Buminif 
tutiu* tranfeaoc 

Digitized by VjOOQLC 



l8 M A K K: Jt I Lucani 

Turbo vado falti j Wiles jam fitminis uridas. 

Cofar m adverfam fuperato gwgttt rtpam 

Attigk, Hejberu vetitu & conjlmt mtvv , 
ix J Hie , ait f inc , puccm , temmaque fur* relinqu* ; 

Te Tor tun a feqrrn : prtcul bine jam fadtra funto.< 

Credtdtmus fatu , utendum ejljudict betto. 

Sicfttw, noftu tcmbru raptt agmmo du3$r 

lmpiger , & torn Balearit verbere fttndo 
aj o Ocyor , & mijfv Forth* poll terga fagitta : . ? 

Vutnumque minax invadu Ariminum , ut ignis 

Soli* 
comenfa Csfir, dim cobortixis ali- 
quot przmiflis ex Ravenna , ubi ex con- 
luctudine fua convivio frequenti (e de- 
dcrat, ccdUfimulanter nequafufrici* 
rerura movendarum oriretur , publico 
fbeftaculo imerfiierat , Tub no&em rbc- 
da profe&us fuit » H Ariminum ver- 
fiu .nulu^ofrumiaicatoconfilio, iter 
tecendiL JndeRobiconc ante diem di- 
grdTus , ex improvifo Ariminum oc- 
cupavit 1 rcUqois legionibut ex hibemis 
evocatis,quas fub&qui jufterat. Hie Trlr 
buni pleb. illi occoacfunt , cjni in con- 
done con(pc&i , vehementer nriJiium 
aniraos ad ultionem incendexunt. H4ri. 
229. Ei t*f , &c.] Amplificatio 
ecleritatis in obeundis rebus, cc vek>- 
citatis in faciendo itinere. r«t»5WM~ 
fii% &<•] Lapidc miflberundaBalea- 
rica. Balearet infuls dusfunt inmaii 
Mediterraoeo, Gviftnafis olim di&ar, 
hodteM4jwc«& MsWm. quarumin- 
coUecrantfunditores peririftW. qui- 
bus id unumab forantiaftudium. O- 
bum puer a matre non accepit , nifi 
quern ipfa mou&rante percuffic Floe 
lib-;, cap. 8. 

290. P*p tfryt fiptt*.] Parthidum 
& fugere nmulant , (agittas ab inguinc 
du&as in boftem a tcrgo mfttunt. 

lit. Arinutmm.'] Umbrix urbem 

in Flamlnia m. Ut ig*t. 1 Ita pro & 

repoGiimus , quo rc&us concreret fttn 

tentia , qux turnuei hiabtt. Prinjodi- 

J luculo 



224. Vttit'u & cm/fait 9 cJrc] Et,Se* 
natus Confulto, ut fiipra f£g$. &, 
quia Rubicon terminus crat provincial 
Czfaris. 

225. Hic 9 Mt % hic 9 &c] Emphausin 
particula locali eft , fignificans omnia 
armis nunc agenda; quod vel ipfo Sena- 
tufconfulto write arguebatur, quum ja- 
&am efle aleam iplc diceret. Hortmfi 
^TemtrMtaque )ur* relinquo. ] Violata a 
Pompcio & Senara. Confccutus co- 
fiortes (inquit Suetonius) ad Rubico- 
ncm fluv. qui provinciz ejus finis crat, 
paulum conftitit: ac reputans quantum 
moliretur , converfus ad proximos, 
ttiam nunc ,'tnquit, rtgredi pojfumtu : tpud 
p ponticuium ermfimmui , omnia amm 
MetuU erud. Cundanri oftentum talc 
fadfcnm cft,&c. Tunc Carfar : Eattrr, in- 
quit » q ho dfrntn pftent* Of immievmm 
initfnitas voc4t : J*Hk eft «Mfc Sueton 
Jul. tart! cap. 5. & Appian lib. 2. dc 
civ. bello. Jmttice fortun* cadtt dta. 
Caf. apud Petronium. 

217. CrrtiitUmmfdtif.'i Ad (omnium 
refpicit , ouo per quietcm vifus (ibi rue- 
rat matri Anprumaflferre,6e a conje&o- 
ribus admonitus fuerat , ut terra , que 
omnium parens diet , aliquandoipuus 
poteftati fubjiccrctur. JmdUebfll».]\Xt 
bellarn cquitatem cauflk judicct, quod 
ci vi£toriam eft daturum, cujus cauU fit 
juftior. Hortenf. Jmlkt. ] Alii, vindke. 

228. K*8iatenebru.'] FrctUsfttOTUm 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. I. 



IQ 



Digit 



zed by G00gk 



%0 



M. Aknjei LtTCAKX 



O trifii damnata loco I pax oka per omnes, 
*yo EC tranquiUa quits populos : nos pad* factum, 
Primaque caftrafumus. melius fortuna dediffes 
OrbcfubEoo fedem, gelidaque fub Ar&o, 
Err ante fque domes, Latii quam claufiu tueri. 
Nos prims Senonum mot us, Cimbrumque ruenttm 
afjr Vidimus, & Martem Libjts , curfumque furor* 
Tcutonkt. quoties Romam fortune Lutjiit, 
Hoc iter eft bellis. gtmimfic qwfque latenti, 
N*» aufus itmuiffc pMm : vox nulla dolor i 
Credita : fed quantum, volucres cum brum* cocrcct, 
%6o Rura ftlettt , mediufque jactt fine murmure pontuty 
Tama quits. Noftugelsdas lux fitperat umbras: 
Ecce facts belli 9 dubUque in prcclia menti 

Urgen- 

15 t . Prim^Mt cdfird/mmm.'] Prtmum I 
oppidum in quo hoftis caftra pooit. 



15 2. OrbtftA Enfedcm.] Sub otrru n 



mjvftmpi f*Ui , in tend (ut vetcri- 
bus creditum) dumb* tugu*. Gdidd- 
qi*f*b.] ni/ubgiuUpK, conjun&io- 
ne copnlativa frequcntius a Lucano 
ufurpataprodisjun&iva. ~4rflo.] £**d 
Idtm tmatdi neimU mdlufyue Jnfiurw- 

25 j. ErrdPttfottdomoj.] Scythatnm 
«>*|«C<*r. yd etiam , Nomadum, 
Numidarum , XltmrnrnpUmfrd o<g*» rite 
ttdhmnt d<m*$. Utii % (yc) Fauces & U- 
mites Italix. ^ 

254- K»t pi*» 9 &c] Enumeratex- 
empla quorundara cxtcrotura hoiHuro, 
quorum incuriipnes , Arimincn&s pri- 
mi fuftinueruot, JScquidcm cum in(i- 
gni fuorum clade. Htrttnf. Semnmm 
mmtjv.] Hi ulturi injuriam Fabii legati, 
qui contra jus gentium Gallorum du- 
cembaftatrajeccrat, cxercttum a Clu- 
tio movent ad Urbcro. Romanos oc- 
cuzientcs ad Aliam fiuv. proAigam,Ro- 
mam comendunt , quam diripiunt , di- 
ruunt , incendunt, Capicolium 7. men- 



tu Roma liberata eft. A.V. 565. £n*» 
hnamqnt nun tan.] Cimbli c Germaniat 
Chertbne Ac Teutones poft multos 
Rom. co(£ orprocofl". cum exercitiboa 
fufos , a Mario vi&i tandem , carfique 
font. A- V. 652. curium pofuit cos poc* 
ta , quod diverfis pugnis 8c divexfo itif 
ncte fuperau* (urn. 

255. Xidrtem Libya t $ro] Secundum 
bellum Funicum. quamvis non hac iter 
erat Annibali, Afdrubali rone. 

257. Gamtuficipufijue, &c.] Indl- 
gnabantur hate Ariminenies , fed taciie. 
comparationcdu&aabavibus hyberno 
frigore conflri&is , & a maris medit 
tranquillitate. 

2 S 8. Fox muUa dol»ri. ] CrfdJt*,com- 
mifla i nuliufaum audebat apcrta voce 
dcploraxc dolores, Sutpittw. 

zO r. KdlvitUdd$,&c.] Dicsorta, 
no&em fugarat. 

262. EictfdttsbeUi^&t^QjC&u* 
& M. AotoniuBtrib. pL a Marcello & 
Lcntulo ColLSenatu excedcre juflj. 
quod pro Cacfarc intcrcederenr* urbe 
egreffi , np&u , condudo curru » fervi- 
lique vefte amidi ad Caelarem profugc- 



fes obfidcwsuiHkmCamu^imxnrcii-lnim^ dcquolib./ 



Digiti: 



zed by GoOgle 



Civilis Belli Lib. T. %t 

Urgent es addunt ftimulos , cunftafque pudork 

Rumpunt fata moras : jufios Fortuna laborat 
165 Eft ducis motus, & caufas invemt amis. 

Expulit ancipiti difcordes urbe Tribunes 

VtBo jure mnax jaEtatis curia Graccbis. 

Hos jam mot a ducis , vicinaque figna petentes 

Audax venali emit at ur Cum lingua: 
vjo Vox quondam poptdi , libertatemquc turn 

Aufus, & armatos plebi mifcere potent es. 

Vtque ducem rurias volvemem peSore euros, 

Con- 

bcrim ttaftos &ja&os viAi* partitas 
plebis fie jure tribunuio fupcrior tc mi- 
nax , urbe tribanos eipalit. Ejus de- 
ibriptioms veritatem firmat Vdlcios 
lib. II, HHimtimM intoie ^•wutayilis 
fmvumt ^dMortttfkjue impnnitttii fiat. 
Imu jtu vidrutnM , petentUrqm bAtm 
fmr. Et plus udoIoco Saluftius. And* 
piti.] Dubia*, nan pars Cat&ri, oars 
Porapriofavebat. Difttrdtt.] Reufien- 
tes Senatui fie Pompeianis. 

267. nSthmre.) Violato TrrbunJ- 
ax poteAatis lacrofan&o jure. Uhuuc 
yBmh , <?c .] Senarus, orprobrata Trt- 
bonis Gracchorum {cdttione , Ins eun- 
demexitum imerminatus eft, mania 
difcedcrent. 

269. Andsx %xiudi,&c.}Qmona- 

per Trib. pi. Cxlari inreftus , populo 

acceptus , ad m'cendum parathymia t 

Ofacchonsm(e£tioncteiitxlemezittim f plurimdfcrre alieno gravarus *C*(aie 



jn> 799* &se antcm if co tempota Ra- 
vennx, at babetC*(ar, 1. com. ctpc- 
Aabatqoc Gus leoiifimis poftulatis rc- 
tpoafta. 

264* £aW*.] Cooacnrcfficcre, tit 
foftiTidcamur. 

266. ExpiUii mxifiti Sfewdet mrbe 
Tribmmi V&U jmrt mtuuc k*EUth tnri* 
Gr*crto.] Acccpcrunt verbum j*8*rf, 
tit apod Ciccrooem in Vcrrcm : j*8*tm 
dum f*A vir friwmt (? bopw f*mflif?i- 
wmt. 8c alibi : d*M0Tt(9m$ri*rmm jifld- 
tm. Quomodo B accipias , jj&ot, text- 
rt , rsftmt , tr*8*rt ejufaem contnme- 
Its. Is fcnlus merito oimis tcoais viris 
dodifl3 mU vt(us .cumtructdtttfittrint 
nterquc 9 itaaDe levi motatione fcribtint, 
mfltfr/. Efta«iterovirfruditus,qui&c 
aliom in vtrigat a repair (enfun : vide- 
licet Scnatum , orprobrata tribunis 



msiotenntnatumdic, ni curia excede- 
rent. HMsrcthj^hh Gracchi Cunt t '\n 
Tibctim proje&i. Id cnim nunquam 
ante hie in (acro(anftotribuni,in bonc- 
So uUamii i coloniis decfacendis, imo 
neaMsat qnidemin civis corporeedi- 
taaa adasanktun recordatar nic Luca- 
taw. JtoiOa fonAim, jifbth Grut- 
oW oithymtmmdx, non continent ati- 
tjiifJB fmiiaaaat conGslti ant (enrcntia 
mm ttt tBn&fr yibtataram > led (unt 
vaipficr #ta(tedeicTiptiO cutis ( quaii 
iliiiMl 1 Ti iraama , pet Gtacchos mTi- 



lcrabatur, fadufquc iuanxm partium-j. 
Vin4i Urqua] Suam cnim opcram rcn- 
diderat CzCuu ^udaamvaib appellat, 
quia contra Scnatum Cxlarem tucba- 
tur. 

270. yixqmtHdtm py.] Olim Tii- 
buDUS , qui pro populo loqucbatur. 

27 r. Mifcen pttntet.] Non,rccon- 
riliarc, ut volunt qui dam. fed inter ie 
committctc. propter participium Au- 
fm \ vet, intra conditioncm privatorum 
redigere. laborabat enim , ut fie Pom- 
pcius exercitus deponcrct. 

B } 27}./>«IM 



Digiti: 



zed by G00gk 



x% 



M. AfttfiEi LucAki 



Confpex'st ; Dum voce tut potuere jttvari 
Cafar , 4ft , partes , quamvis nolente Senatu, 

X7? Traximus imperium tunc, cum rrtibi Roftra tenere 
Jus erat, & dubios in te tramferre Qmites. 
Sed pojlquam leges belle filuere coatta, 
TelUmur e patriis laribus, patimurque volentcs 
Exilium : tua nos faciat viStoria cms. 

\%oT>um tripidant tnitto jirmata robore partes, 
Tolle moras : fempernocmt dtfferre paratis. 
Par labor atque mem pretio majore petuntur. 
Bellantcm gemmis tenuit te Gallia lujlris , 
Tars quota terrarum. facili ft pralia pauca 

x8 jf Gejferis events*, tibi Roma fubegerit orbem. 
Nunc neque te longi remeantem pompa triumpbi 
Excipit, am facras pofcunt Capitolia laurus : 
livor edax tibi cuntta negat : gentefque fubattas 



Vj$. Dum vote Hut, &c] Geneiis 
deliberativi hortatoria orario eft Cu- 
rionis* Exordium conftat bcncvolen- 
tia » quam famit ab officio perlbos (tap 
trek Cxfarem •, cui (atis abunde fcfe* 
ciflc tcftatur , quarodiu tribunatuoLj 
geflit , & quidem invitis advertaxiis. 
Hmtnf. 

275. Tr*xi*mt imperium.] Produxi- 
mus»ut tibi Impcrium in altetum quin- 
quennium protogarctur. Tune, cum mi' 
bi Rcflrd, &c.) Quandiu lifpit roihi 
fc fuggefto (roftris narium Antiatum 
cxculto) concionero ad popuL habere 
eumque tibi coociliarc , ad panes tuas 
infle&ere. 

276. DubloiJ] Incertos cui foment. 
Trmtferrr. ] Flc&ere Pop. Romanum 
eorumque animos fingcre , ut id quod 
peteres, ipforum fuftragiis & bencfi- 
cio obtineres. Hwtenf. 

. 277. Ptflmmmltgs, CPr.] Poftquam 
leges vi oppreflae inter arma filnere, Inv 
periurnque a Senatu & Co(T deiatuoa 
eft Pompeio , tribuni Curia eje&i. 



Vix 

279. TUsfduMt."] Nos reftituat. 

1S0. DmrntrtpicUnt, 0c'] Sed ma- 
ture ra&o opus eft, ut iroparatos aggre- 
d&aris. 

2$2. P* Ubarttqui, &C.) Labore 
eodemquoGallosdebeUafti, Roman* 
tibi fubjicies totumque terrarum or- 
bem 

28;. BtHdnttmgmim $,&€.] Decern 
quidem armonun Imperiura decretum 
Cxfari tuerat, led pacau jam intra 9. 
annos Gallia , C Marcdlus ad Sena* 
turn retulit , ut Cz&ci ante tempua 
(ucccderetur* ka fiipeicnt annus decU 
mus. 

i&6< Hume w*9«r.] Negatur tibi de 
Gallia dcvi&a triumphum agere , imo 
via iropune feres bene geftum bellura. 

287. Z4Mr«/.1Laurocoronatitriun>- 
phantes afcendebant Capitolium , & 
ipfum lauro ornacunv 

288. OtnitffM fib&M. ] A turpi, 
adaofctl. grates eapwieais, ut via we- 
ns tibi Unpane , Galliam Tub imperium 
tantis laboribus & perfcuUs traxute. 

289. S»- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. I 



*l 



fix impune feres : focerum depeUere regno * 
i^oDecretum eh genera, partirinonpotes orbem: 
Mm habere pates. Sic poilquamfatm , & ipfi 
In helium prono tantum tomtit addidit ira , 
Accenditque ducem , quantum ckmore juvatur 
EUusfompes, quamvujam carcete claufo 
1.95- Immineat fortius , prottufque repagnla laxet : 

Convocat armatos extemplo adf\gp*,nmipUs: ■ ■ 1 . 
Vtque fatu treptdum turba coeuye tumultum 
Compofutt vuku , dextraque fil&itia jufiit : 
Bellorum ofocii, qm milk pericultM&tis 
300 Mecum (ait) experts, deeimo jamvincitu arm. 
Hoc cruor Axfais meruit diflufm m arvu , 
Vdneraque, & mortes, bjemefyuefvb. Alpibm afoi 
Nonfecus mgcnri bellorum Roma tumuttu 

cm* 

tnrequi. 4a!mafV\m. Exetc. pag. 924 



1S9. StctrumdrpeBere, &ۥ] Pom- 
peias quafi rex non admit tct Czfarem 
focerum (bum in partem dignitatis, fu« 

290. Partm non ftta.] Ejr fietat- 
*-<£* , Hf ip/gctO* 1 $». Pompeius 
non fcrt parem, ncque tu fuperiorem. 

291. SU p*fi<jtum.'] Hoc eft, juxta 
parzmiam, ao quam allufir* Cumnti 
iduvUtddidit, excitabat Czfarcraeo, 
quo fua tponteferebatur. 

295. CUmore jmrntitr.] Certantese- 
9004 adJiorrationem 5c gloriam intel- 
ligae fcribit Plinius. 

294. Elnsfimipet.] Equus in certa- 
mineOlympiacopfope Elidem Achaiz 
oppidum. Qmmmv'is ym cJrcrrr cLmfi 
Imminent ftribttt , prim* font rtf*g*la 
Uxa.] Tdt vnrXnyfat %**<*. Sed 
•orAayg & «tyrrtyi« communis fta- 
dii & did ot in ftadio vopXnyi repa- 
galam oat fife regula linca, quz la- 
xabatur 6c apedebatuc cxituxis in Ita- 
nium curibribos \ ita vcorXnyfu ki cir- 
cocarcctumrtf^nld vocabantur, qui- 
bnt fnarif Ac apertiao&it cnuttfban- 



Carcere elaufi.] Loco , unde cclctcs, 
vel currus datofignoprofilircnt. 

295. Pronuppte reptgnU lAxtt.] Fe- 
roxlentct & impellat obiccs 6c rones, 
uQiTiieA* , quz provolaturom coci- 
ccantc 

296. M4«j>/«/.]Milituracontuber- 
nia. lib. 7. ^U 5 08. ordines , cenraxias 
legionis decimz tertiz , hanccnim evo- 
caverat , reliquz nondum conveneranc 
, 297- TMM*U*Hb] Murmur, frcmi-. 
turn. 

299. %Uorwm % ficii , #£.] Ofttio 
gen. Deliberative , hortatoria , contt- 
nens conquerrionem de iniurtis fuia, 
iniquitate adver&riorum , a quibut re 
bene gefta tam indigne exdpiamur : ift- 
fc&ationcm Pompeii, confirmationem 
rmlitumafelicis fucceflus (be. videfia 
orationem quamCzfiri tribuit Petro- 

nius Alb* i* fbtcimii* ciyiih UU'u 
loi.Arflns&'c.'} Gallia,Gcrmania« 

Britannia. 
302. M#rtf/,^.]Sodorum. 
30 J • Jinnfiau ingenti* &€.] Coil- 
B 4 tea 



Digiti: 



zed by G00gk 



*4 M. AnN£I LtJCANI 

Concmhur , qtum ft Pctnm tnmfxnderet Alpes 
3 o j jtmiiM. implenturValido tirom cehortes : 

In rk/pw r*fo ittfff ffemitf ; tcrrSque nurique 
Juffus Csfar agi. quid ffi mibifign* jscerem 
Mdrtc fub ddvcrfo, ruerentque in tergd femes 
GdUorum popuU ? nunc , cum for tutu fcamdic 

3 io Uecutn rebus dgdt, Superique adfumnu voctntcs, ; 
lent Amur, vernal longs dux face folutm 
Milite cum fubtto , partefquc in belU togMts , 
Marcellufquc loqudx, & ttomm* vmm Cttones. 
Scilicet exttem Pompejum, emtique dimes 

^i^Continuo per mfdt$Mmm temporaregnef 
lUe reget cmrm mndum pdtiemibm *nnk ? 
Vie femel rtptos nunqmm dimtttet honor es? 

Quid 

a, I J. M4rcafl»/fwfof*t*.] ConTul, 
lingua magis quam manu ftrenuus. N»- 



tit me diurinU laborious optime dc pa- 
tiia mcritum omnia hoftilia paramur, 

Ssinde ac contra infcftiflimum ho- 
em. pet invidiam iniroicorum,Ottt- 
citum deponere jubeor , triiunpbo fpo- 
lior , ad cau&m dicendam tcvocor in 
ordincm, fucceflbr mihi ante tem pus 
miflus , deleftos toca Italia habitus ad- 
verfiun roe patris hoftera declaratum, 
fylrx cacfr ad naves extruendas. Vm- 
tmdt , ctrtifexnl: pmgmm Gtmutm , ft- 
T*gim*]ms triumph* , I//S »»«w car/*. 
C«C aptid Petromum. 
• a, 07. SZmd> ere] Quid aliod race- 
rent » fiamiflis (ignis vidos^nos inie- 
^uerencurboftes. Jamverooiuivi&o- 
xesredearaus diss ravemibtts rfic utique 
exctpimtir^Sedveniat, See 

jir. D*x pue fUmon.] Pompeius, 
fupra^f. ijo. 

j n. f«te/«.]Evocatofictumultua- 
ric confer! pto. videtur Poera ad id allu- 
dere , quod Faonius Pompeio illudens, 
ob ea que jatnpridem di&tarat : ~4ge % 
inquit* ttllurtm fxdt <*mutt Ptmpi j mi 
exerciinj imU cdncM, )*m tempts ptftuUt. 
Plutarch.Pomp.6c Appian.i. fuattfime % 
&t.]Scnatus pad quam raUitix apuor. 



C *•***.] Ita xt&ius quara 
C*«wj, lit ▼ulgati.autCW #•«*». GlO- 
tius. H»**B4 vtmdCatoiHi. ]Uli mmm 
itumtSofUt. Alii leg. aliter. quern Cae- 
(at infdturn fibi (upra modum habuit. 
euro autem perftringit quaO nominic 
(quia CMm (apientem ugnificat) vanita- 
terultum. 

3 14. Extremi P»Mfeimn.~\ Inter re- 
motU&mas narioncs y namque Pom- 
peio ravebant reges Oricntis. <*/ infi- 
rm deplebe. £«^»r,0'r.]Quosbe- 
neficiis & largiuone fibi fecit obno- 
sios , nurctdibm tmft*, *At vilfi fn* t 
fB&nmfBmea&muimirtrcM. Petron. 

515. CM/fMWyC^r.] Inexplebilittt- 
cunque regnandi cupiditate aAum , a 
Sylla mone ufque ad hec tempora r 

j 16. lUt rtgtt t &£. ] Illiue pamif- 
fum triumphare ante annum triumphi 
legttimum anatis tricefimum 3 trium- 
pharat autem de Hiarba Nomidarmsi 
rege Pompeius annum 24. agens. 

117. *4t*smmi n <m t O-c] PnWU- 
ram nullis adjotus rulfcagiis fibi ad- 
(umpfeiac i|. anaos natos. Con(uUr 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. L if 

Quidjdm rura quern totum fuppregk per orbcm, 
Ac jujjkm fervtre famtm i quis casha timenti 

$%oNefatmiftaf*ro i gUdii cum tritte tmnantcs 

v Judicium mfolita ttepidum rinxere corena, 
Atquc dufo medtju perrumpere mlite leges 
VvmpejmA reum cUuferuut fe*4 Mdonem f 
Nunc quoque tie laffum teneai privtta fmelliu, 

3x5 Bella nefanddpdrat foetus cirtiibw arm*, 
Et docilit SylUm fcelerum vicijfe magifhum. 
Vtque fer* tigres mmqudm pefuirc furorem, 
Hum nenme Hjruno , matrum dum luftra fequumur, 
Aim cdforum pant cruor armenterum ; 

^lo Sic & Sjtbmum folsto tibi lambere ferrum 

Durat, 

turn (bias obcinaetat , ptsfefturas uto- 
rimas, 8c jamprorc$atasadquadaen- 
niinn proriocias. 

519. SmffnfMfnmhem.Aejmlpm.^ 
Me quid aliunde frumenti adierretur, 
moo unVs ramclaborans Pompeio pre- 
trthiram annona? ddeaartt. Quod di- 
aitabatCIodiua. Non propter ramem 
fcriptam die legem, fed at lex faibe- 
jctarttdamefiefiunem. undenonnul- 
li legunt *Ad )mfa». Stnmfiamem.] 
S ub yc flam efle Pompeio , m ramem fa- 
cutauanirdit. CtfrMtiumti&c] In 
quarlionc de Clodii cede 8c aaione 
Miloniaxiaadreprimeodampopuli tu- 
raalram Pompeius armatis miliribus 
forum (cpicrat, quam iniblitatn coro- 
11am Cicero in oratione pro Milone, 
" iftmm & i**fit*tdM fie- 



rerfa armaria daofit. ttwttnp 

314. Hmm<jm^£rc.]Ab*ntt2&M 
malaxum 8c fcelerum , at in dicam, afc 
fuetodine , pntfentiaconfiH* yirulenrer 
inle&atar t qaacloneaconfuetudtneab 
inftitutore 8c matiftxo fuo Sylla , ab 
adolefceoria imbiberit , ex quo etiam 
banc indolera com haufofc dick. #/#r- 
tenf. He UJfmm , &c. 1 Nc fae&uttm 
agat privatam 8c odofiun. 

}i6. Zteiiu 5y&a», <Srr.] Scelere 
facile (uperaturui, cruddiratis 8c fcele- 
rum omnium magulrum fuum Syllam, 
Tub quonieruemPoinpeiusi^.anoof 
natut > fumnio bonore a Sylla habitus, 
tit cui oni venitnti aJfiirgeret, caput no- 
daxct 9 nonorinceque cum appdlatet • 
Magni nomine (ut fezunt nonnuUi) I 
Sylla primo (alutatum. 

Ji8. Hamr< Hjrcsm.] HyicvufyU 
vaScythi*. 

» ao. to cir Sj&mtfi&f.] Per avet« 
fiooem Pompeii bibendi fanguinis ju- 
gem fitimapplicat comparactoniiouam 
femd quondam ex Sylla baufit. Idque 
banc ob can&m Pompeio objicit , quod 
caxbbus ac profcriprionibus avium Cub 
Sylla alefetur.quando bona proftripto- 
lumabcohafbcliibjUicbamur. Hire. 
BJ ||4**.«*3 



Digiti: 



zed by G00gk 



%& M. Annjei Lucani 

Durat > Magne , fit is : nullus femel ore receptus 
Pollutas patitur fanguis manfuefcere fauces. 
Quern tamen inventet tarn longa potemia pnem i 
Quisfcelerum modus eft? ex hoc jam te, improbe, regit 

3 3 y Ille turn faltem doceat difcedere SyUa* 
Toft CiUcasne vagos, & lafii Pontica regis 
PraUa 9 barbarico vix confummata veneno, 
Ultima Pompejo ddbitur provmcta y Cafar; 
Quod non, viStrues aquiias deponere jujfw, 

1^.o Par uerim ? tmbi ft maces erepta laborum eft, 
His faltem longs, non me duct, pramia belli 
Reddantur : miles jkb quoltbet ifte triumpbet. 
Confer et exanguis quo fe poft bella feneEtus i 
Qua fedes erit emeritis i qua rut a dabuntur, 

34? Qtf nofter veteranus aret ? qua mama fefiis ? 
An melius pent pirata , Magne, colom ? 
Tollite jampridem viStricia , tolUte ftgna : 

Vhibm 



534. tygw.] Invidiofo iropcrio.ncc 
inferiore Syllzdi&atura. 

335. T«i»/yi//rt».]Cuiftudcbas,ma- 
giftcr fcclcris , qui te fibi adfinitate de- 
Vinxit , tibi in matrimonium data A- 
milia privigna. D*e*t dtfttdtrt SylU. ] 
Qui annos 60. narus (e di&aturaabdi- 
carit fit privatus Puteolis cpt. 

336. CHk*fn* wgw.] Piratas maria 
infeftantes a Pompeio deri&of^ infra 
lib. 2 . ft 5 . 7. Ufli Pontic*, tyc] Mi- 
ehridates rex Pond per annos 40. cum 
Romanis bellum gdfit a Sylta fie Lu- 
cullo attrirus profligatufqtte,a Pompeio 
tandem vi&us eft. in turri a Pharnace 
filio obfeflus , male tematum veneno 
(adverfus quodamuletis fie antidotis fe 
munierat) (piritum retro expulit. 

338. Ultima P»mf*i9, &<.] Bgone 
refto ultimas hoftis debeilandas } 

3 39. j£*od mt$ t crt. ] Quod juflfe Se- 
natus non dimiferim exctcitcm ?i£o- 
rcm ante triumpaum* 



34T. His fdtrm Imp.] His faltem 
militibus ftipendia, honorefque .red- 
dantur , fie agri alGgnentur in qutbua 
jam emeriti quiefcant. nifi forte agri* 
digniores cenlendi lint Cilices illipU 
rata? , quos a le devidos Pompeius in 
mediterranea fubmovit fie Solos Co* 
lonias deduxk. Emeriti qui fint , vide 
que ad ft 622. lib. 3. ZfJurnddtHp*- 
tutwbis:Hm/itwvic$. CXarapudPe- 
tronium. Koh me duct. ] Hxc vera leftio 
prx vulgata cum duct. A capiat miles 
pramia, vel alio Imperatore. Cui oon- 
venit quod fequirur,/«6 £««&*>*. Gro- 
tius. 

343. Comftret t*Mga»/.] Commife- 
rationis locus ad milirum animos in- 
cendendos»ab stare fcil. & incommo* 
dis militix. His ergb agri aiugnentnr^ 
in quibus jam emeriri , & qmefcant fie 
conlcncTcant. Hwttnf 

347. TeSitt.] Epilopis confiat est- 
hort^ioae ad (iunenda arrna contra 



Digiti: 



zed by G00gk 



C*vilis Belli Lib, I. i 

Viribu$ utendum eft, qua* fecimut. arma tenenti 
Omnia dat, qui jufta negat : nee numina defunt. 

3 jo Sam neque ft Ada mcis, neque regnum qwmtur amis : 
Detrabimm dominos urbi fervirc parau. 
Dixerat : at dubium non claro murmure vulgm 
Secum imerta Jremit : pietas , patriique penatcs 
Quamqukm cade f eras mentcs, aninwfque tumentes 

? 5 ? ^angtmt ; fed dtro ferri rewcantur amore , 
Duftorifquc metu. Summi turn mttnera pUi 
LdUus , emeritique gerens mfignia doni , 
Servati civis referentem pramia quercum ; 
Si licet, exclamat , Romani maxime rettor 



immiconnn 'injuria*. T*Uitt y tTc. ] Ve- 
lum Don verbis fed viribus res decer- 
neuda eft , tollite itaque figna , Sec. vl- 
Urnnt ktfertuttt , Itewtti enmttt , & cm- 
famdtcittftr*, &c. Petron. 

34K. *4rmuta*ntit&c.~\ At hie da- 
bit , fi vos aboaeritis. maou capulum 
gladti coocutiens inquit Tribanus; vcl, 
ut Appianus refert , C*pw provincix 
prorogandsr przfc&uram petens. 

549* Nfc*mminjiJfftmt.]nfrrm*t ha- 
bet MS. Puteanoram , quod hauddu- 
W rcdius. Eft cnim fperantis. <?r»ff«r. 

;jo. N**»rp*,Cv.]Cauflaabho- 
ntfto & jurlo; quum neque regnum* 
neque dominationem af&det ollam , 
«c lucrum fcaetur; fed deremlonem 
dignitatis fits , hooores 5e prxmia mi- 
nium proexhauftis laborious militari- 
es: <f*x omnia jufta fum & bonefta. 

351. DttrMmms , #•*.] Aflerirmts 
■"wn ooftram in libertarem. 
J W. Piet*, pttriitptfiCrc.] Quam- 
J!J^*P*etai in patriam, inuxores & 
fj?? "•■"■nil antmos videbantur 
deWi «»e»q»ininus illis bdlumfaee- 
ran > ^wirtim tamen longa bdlo- 
^f 1 f&* qntejerati ,nt Imperatores 
*£°"*<>i tonal* catafe, bdlumquam 
P^o^malocrinr. /*•*»/: 



J54. Cdd* flrdi ,'&€.] Afliduitace 
bellorum efferatas. Tttmtntet.] Vi&o- 
riis. 

355. fl*»g**.] Mitigamy 

356. Smmm /mm , #•*.] Cum in le. 
gione eflent pntter velites 6t pUanoa 
triamditum genera, btftti , prinapr, 
ttiatii y atque hi fiogbfi in drcem partes 
dividerentuf » q u tbw jurtibfta prsrlee^ 
rentur Centtttionesj prime qoidem co- 
hortia ecu ordiaU Ttiartoaum (nam- 
que hi aerate* tms, rottfiudftnecarteris 
pntftabaor) cemurio appettabatur Pri- 
wufUms , cujui volontati flc imperio mi- 
litea omnes parercnt , eratoue ilk con- 
filiipaniceps. 

357. Emm 
quernana>cor< 
mooiun>(enr: 

lio exfi; dc co. VUM ^-^ w — 

lium lib. 5. cap. 6. erat fo 
Tide quae ad ft 47 r. lib. ; 

258. .QMrao*] Tofm t __ r 

coronam quernam. Supra cnim de- 
monnratum eft» qucroa cofous enm 
militem donari folere r qui est ia ci?em 
in pcadio Cenriuet. 

359. Si lie* >9xd*m*.] Hoftatotia 

oratioeft LaHii ad CaHarem , ut eo pea- 

gat, quoireconftituerit. Reprebendk 

verecunde, quod non (no jure railirum 

opera 



Digiti: 



zed by G00gk 



%* 



M. Annai LucaIi 



3 60 No www, &fas eft veras expromere voces; 

Qfu>d tarn lent* tuas tetmt patiemia vires 

Conquer mur. deeratne tibi fiducis noflri f 

Dum movet hie caliduc Jpirantia cor for a fanguu, 

Et dumpila valem fortes torquere laeerti, 
%6fDegenerem patiere togani, regmmque Senatw? 

Ufque adeo miferum eft emit vincere bello f 

Due age per Scytbut populos, per tnbojpita Sjrtis 

Littora , per catidas Libya [mentis arenas. 

Hoc manm, ut viSum poft terga relinqueret orbern, 
570 Occam tumtdas rem compefcuit undo* : 

Fregit & Ardtoo fpummtcm vortice Rbermm. 

Jaffa fequi tarn poffe mbi , quam veUe neceffe eft. 

Nee civic mem eft, in quern tua clafica Cafar 

Audin*. 



opera utatur. Monet aflc&u* ab indi- 
gnoj comroemorat fin pratclara faci- 
Dora & virtutem militum pro Impera- 
toic fuo navatam : promittit infuper 
fuam operam; 6^ultrb(acratnento(e 
obligat ad obeonda jnfla Imperatoris, 
ctiam iropia , (\ fit opus. Htrtmf Mi- 
xta* Heibr.) Exordium do&uraabc- 
ncvolentia ,quam caput % perfona Cz- 
(aris > quam cum Rom. nomioit ma- 
aimum Redorem nominat. Jdtm. 

561. Lmt* tmuJ] Attentio a vere- 
cundareprcbeiiuone patience, qua Se- 
natus abutitur. 

f»t rtfit Mrtms. 

36J. De gm t M p4tin* ttgdm."] To- 
fatoj incites or imbelles. Hmmupn 
to****!.] Atrocitcrficinvidiofe, Sena- 
tus autoritatcm rtgmm nominat : or 
docet in ipia narratione impotentcm 
dominatioocm Scnattu » & invidiam 
gloria: aliens. Hmenf. 

367. Djk <£<>,&*.] Amplificatione 
locorum prompcos militum anitnos ac 
bencvolos erga Ducem atguit. Hvtttnf. 
Syrtit. ) Syncs dux funt , Major & Mi- 
nor , finuj in rnari Libya? , propter flu* 



ftus arenaique aiRaentes ac rcflucm cs 
importuofi atoue navigantibus infefti » 
vide Satufttt bell. jug. Oradonera 5. 
Dionis Pruiari. Procopium6.&di£ 

}68. Pn cduLu Liby*.] Perde&ra 
Libya? aquarum expertia. 

569. Htcmtmu.] Aetxl***. fuam 
oftendens. 

370. 0<f4M.] Cum Britanniam ag- 
grefliiscft. 

571. *AtB* vxTtiet,] Ob imperno- 
fum violentumque ejus curium , qui 
ubi rnaxime vorticofus eft , circa origi* 
nem fuam , mil Us navigiis navtgabilia ; 
& multis amnibuf auctus in Oceanum 
Septentrionalem inrunditnr. Htrttnf. 
SpmmjBttm otrtite Rhentm.] PI votti- 
cofum, Galliam a Germania drnden- 
tern. 3. ofttis (einMofamot Oceanum 
Septentrionalem exonerantem. 

571. Jufdfiqm, &c] Necefle mihi 
eft, in tuam gratiam eniti, ut ea poflim 
que volo. vide quae nos ad epigr.Ub. 1 1. 
Martiaiis. Sum qui legunt , Tim vdU 
mhi yumpflk ttftrffe gS. 

57 j. Htt civil ,&€.] Nequeerk mi- 
ni pro cive, contra qucmttikacnw ca- 
nentfigna belli. 

574. P» 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilii Belli Lib. L 

AMdiere. perfigna decern felkia catiru , 
\7f?*rque tmjuro quocumque ex bofte triumphs $ 
FeSore fi fiatris gladium , juguloque parentis 
Conderc me jubeas , pkntque m vifcera partu 



a 9 




jo M. Annii Locani 

Fit forms , 4*tf w/itf redcuntis in other a fttv*. 
C&fqr ut acceptum tarn prono mitre bettttm , 
Fataqueferre vtdet, ne quo languor? morecur 
Fortunam, Jparfts per GaUica rut a cobortts 

3 95: Evocat , & Remans metis petit utidtquc ftgn*. 
Deferuere cavo temoria fixa Lemano, 
Caftraque qua Vogeft curvam fuper ardua rupem, 
Pugnaces piftis cohtbebxnt Lmgonas twin. 
Hi vada tiqmunt I far a, qui gutgite duEtut 

400 Per tarn multafuo, fama majoris inarmtm 
Lapfuiy *d aquanae nomen rm pertulit undat* 
Solvuntur jUvt long* ftatione Rutbeni : 
Mitis Atax Lottos goudet non ftrre carinas, 
Tints & Hejperia promt litnite Varus: 



394. Sfxrfiufxr > &'c.'] Hancoratio- 
nem Ravennx habitant fcribit Cacfar 
lib. I. civ. bell. C*mUmdJtt (ioquit) /*- 
*r«as/ decimM ttrt'ut q*A ddenmt nulites 
(k**€ tmm imith tnmdtns CftfperMt , rt~ 
4m*c ntUum t§ttfmerM$) fi/k f**f% 
tjjfe Imfperttfrit fmyTr i ht mwm m^ m PL in- 
ymM defimUrf,Cfmtd miUturn wJun/ate 
Jtrimmtm turn m legimt prefia'ftu*r : 
ikupu Triimms PL qui sel emm enrfm^t- 
nm* 9 tom>emi 9 rduptAS hg$tiu far biier- 
nistyout, &-fubfe<]*i)»kt. 

396. Dtfiruert c*v$ , Crc] Evocati 
difceflcrc qui tentoria nxecant jnata la- 
tum Lcroanura. Uc dt £#*«ajpO §r- 
wefpe. Ltma/u.] Lemanus lacus Allo- 
brogumeft, Genevan) & Latuannam 
nrbes allucm , Rhodanumque impex- 
aniftis aquis tranfmittena. PUnius in- 
ter miracub flurrjinum recenfct , quod 
Rbodani dulces aqua; inLemanolacu 
(bpernatent. Hortf*/. 

177 • ^t'fi-] Vogefus five Mofegus 
lectins , qui oc Pefums a uonaullis ap- 
pellatur * in finibus Ungonuro , undc 
Mofe fonces decutruot , haud pcocul a 
fontcMacronxfluminis. frctttvTaci- 
to in Hclvcius cd : ad cujus monus xa- 



Qno- 

ffafuit, 



dicera vetos oppidum Vindomfta 
poftcris temporibuf ab Alcmanni* 
Rhenum tranfgrenTs , ha vaftata, ut at 
vcftigiaqus exfrenr,prztetnomiitnata, 
antiquicatis monument a, qusillicef- 
fodhintur. Hortenfiut. ^efi mrMH.] 
Montis Lotbaiingiz,ei quo Mola pro- 
fluit. M$mt Jefimaht, Suptr *dm* ru, 
pem.] Non riptm. Morn cniM Vogefiia, 
& in montecaftra. f(mfem pro moat* 
diciuutatUfirnnrn. Gntiw. 

508. CohibeUnt.] Reprimebant , ne 
quidmolirentqr. Lingmu *rmt.] Ccl- 
tarumpop. leptysdeLmgrtt. 

399. If**. ) Gallia? Narbonentxs 
fluv. Ijfcre , qui in Rhodatrain influent, 
amittic nomen. 

400. F4m«»4J9ri/.]NaraRliodano 
roiatus amittit luum nomen. 

402. SdvnntxrfU>i <,&■(.] PraHdio 
Romano (bhimtor Rhuceni pop. Nar- 
bonenfis Gallix, dt Rfnytry*. tlari cri- 
nibus, ?elepitheton aradone nominia. 

403. AtAxUtuug*tHUt.]Y\.<z?j' 
renso orms, sAudt. non ulrenus habet 
naves Rom. "Himfmt carhuu.] Son na* 
▼igari a militibus Romania. 

404. He^erUfnmtfimiti.2 V****- 

tis 



Digiti: 



zed by G00gk 



€ivilis Belli Lib. L ji 

405* Qudque fab Herculeo facratus nomine portm 
Vrgct rupe cava pelagus : nan Corns in iUum 
Jys babet, aut Zepbjrus : fetus faa titan* what 
Circins, & tuta prohibit Jlatione Momeci. 
Quaque jacet littus dubium , quod tend , fret unique 
4.10 Vendicat alrernu vicibns , cum funditur ingens 
Oceanus, vel cum refugis fe fluftibus aufcrt. 
Vent us ab cxtremo pelagus ftc axe rolutet , 
Deflituatque ferens : an fidere mot a fecundo 
Tethyos nnda yoga lunartbm afiuet horis : ; s > 

4.15 TUmmiger an Titan, ut olenites hauriat stndas, • 

Erigat 
nCGmam patuwtot C«w«*Mpjpellant » 
& turbine opinoi ejus ac vertigine. 1/1 •- 
nctei.1 Hcrculis Monoeci portds eft, in 
ora Liguftica , uc di&um. Horttnf, M#- 
*ee*.] forte mtrtri. 

409. SluMjue jaat , &c] Evocavit 
cohortes e Belgarum oris , quas fluxut 
ac rcfluxus maris fenis quibufque horia 
aut circitei faciunt , ut nunc maria tint, 
nunc terrae. cujus. xftus 6c reciproca- 
tioois cauiam , an fiat impulfu ftella? 
polaris , an lunx niotu an folis influcn- 
tia, videant fie exquirant philoibphi, 
qui mundi naturam caufatque return 
exquirant : me certc lament. 

410. Vtndtuu.'] Attribuit Gbi. 
41 x. Anfttt^ Retrabicfe. 
412. ytitatt.] Volvat- 

41 } .J>tftUH4q*tftrtns.] An CO ccf- 
(ante fiiTrcfluxus. jinfidert tmuftam* 



tb Italizftmbus, quxolim anguftior. 
Alii leg. tmlitt. Limit t.] Ita fcriben- 
dum , non wtilite. Promoto limitc eft, 
prolan* Italia; finibus $ que olim angu- 
ftior. Leftionetn banc ex conje&nra 
(bla a. nobis pofiram , confirmat idem 
MS. Potean. quidiferte fie babet. Grot. 
V**w. ] Alpinus flu?. Italiam a Narbo- 
nenfi Gallia difterminat. Van. 

405. Q**jiufni> Hrrcmleo , grr. Mo- 
»cta.] la oca Ltguriacarxeft&cportus 
Herculis Uuutci , quod pulfis boftibus 
ibi habitant; vel quodnullus ibicum 
cocolexctui. m hj*®* tix*f. 

406. Vrpt.} Repellit. PtUfmt ] Ma- 
la Ligulticum, quod a proxima Ligurta 
oomen babet. Ligurcs enim inter Ma- 
dam 8c Varum Auauoa fedes habuece, 
ciica ima Alpiumlatera, qua fna funt 
is Ltgufticum pelagus obyerfa. Hftmf 
Cmu m itimm, KsrcJ\ Ventus , qui adver- 
fet Aqpiloncnl fiat ab Qccal'u foiftitia- 
li: «p?sW. 

407. Ztpfrjrtu.] Qui advetfus Eu- 
immfttt, Favooius. Sdns f** t £r<.) Vcn- 
tns NaAoncn fi provincial tantumno- 
nu* ride Gell. lib* 2- cap. 12. 

408. Circimt.] Sic diftus', quod O- 
-mswturbetfic circornvertat; quo mi- 
ass pottos oaves in ftatione adverfus 
Circinm tuearur. De hoc A. Geil. Galli 
fcuiuuitxloatcctaflantcm» qucm (x- 



tU,} Luna.qu^poft Solcsn (ecnndieft j 
vclfeaimU , id eft , ravenw & proipero. 
Sntfitms. 

415^ HturiM undo*.] Attrahat, cbi- 
bac quo alatur. Stellas enim ignez effc 
naturae & <r$iQto% cm r? twiyiu «r«* 
*)vpicirt#f opinabantur Heraditus U 
Scoici. Plurar. de placitis philoC Ac 
Cic.2 denaturadeoram. 

Ct**tx* fxdns d*m fitter* fufctt. 
Virgil, x. Ancid. vide libco 9. verftl 

417* <$m 



Digiti: 



zed by G00gk 



3* M. ANNiRI Ltjcani 

Erigat Oceanian , fiu&ufque ad fidera toUat , 
Qtutite , 4*0; agttax mundi labor : at mihi fempet 
T«, qudcumque moves tarn crebros cast fa meatus, 
Ut fuperi voluere , late. Tunc rura Ncmofit 

^zoQut tenet, & rspas Atur$, qua littore cnrvo 

MoUiter adtuiffum claudit Tarbellicus aquor, \ 

Signa mavet . eaudetaue amoto Sarttonus bo fie: 
Et Bttur mar mis: 

Oftimus vert*, 

m\X$ Optima gem pern* m g/rum acquox* ftaiW : 

Et dociUs reSor reftrati Belga covtm : - 

Arvermque aufi Latio fe fmgere fratres , 
Sanguine' ab llsaco popuH; mtmumque rebellis 
JXervius, & cafi poliutus fanguine Cotta : 

Et 

mil Ticim Stiffimt. 

414. Opeimut extnjji.') Jaeulandi pe- 
ri tus. Exatjfi Ucerte.} Ad jaculancmm. 
Ltnens.'] Gall he Belgics pop. quorum 
orbs T#«/. Rhtmufyme /«*?#.] Gallia 
pop. quorum priniaria urbs /((met. 

425. OptimMgrnt, &c] Scqnanx 
8uv-&N*accola> Bmgrigmu. cquitan- 
diperiti. 

416 . Et foci It 1 reBor.] Et Bdgx popf 
Oceano, Rhcno, Matxona , & Sequana 
inclun* , e vchicalis ralcatis pnrtianteai 
Hiftr4tiBelgi€9*im.] Malelegitumvtw- 
flrtti. Cttrm.] Covinua,vehiculum fal- 
catum eft , cujus imilnu ufas fait, apud 
Gallos & Britannos in prslio. 

417. ^r>m»^f,] Let gens £Au- 
yergne, videntur pro Hedais pofiti , qui- 
bus Aim vicini. Hedui autem pnmi m 
mbe yu tdepti fnnt ; gUtmrn idfddm m* 
tiqu0 , tr tjmU fiti GJUnm frttermUtii 
m m tm arm pep. Hum. uf wfMt . Tacit, 
lib. it. 6x Cic. ad Trcbauum 7. 6c ad 
Attic. 1. 

428. l/r^ctf^«tf*e!rc.]Tiojano;p«v 
ditut cniro A ntcnotcm ciftniriflr CU- 
rum momcm. 

4*9v &*?'*•] Gal liar B c lgi aepoy. 



417. QmsifitM mumU Ubr.] Hoc 
eft* 6 philofbphi , qui natural* mandi, 
Audio ic Ubore invcftigatis. Sulpuimt. 
Uibi.) Me sorf, Quantum ad mc. 

419. UntJ] Sc&raihiJemperlate,ac 
H$ omenta. Smtpit. Kern-pi ^^Me- 
tropolis ox capitif Avernorum.male le- 
gator Mmethis & "Hemetis. Quo cniro 
tantum mihi laarus abirct poeta , rdi- 
4bs Aqmtanb > ad ripam Rbeni } 

420. *4twri,ejr ( ,] Fl. Tarbellorum 
inAqukania. w6fcr?d Deur* 

421. Clmdit Tmbettkus tfymr.] Att- 
orn cmendat Scaliger. T*ebeUic*s *qt*r. ] 
Tarbeia* opptdum AquitanmStepha- 
BO » T*rke , fed Jofcpbo Seal. Amjx. 

4ll.Sit**im>et.'\l)i(cc4it.S4nams.~\ 
Gallic Aquitania? pop. ea icgio X*in- 
Btigte. H«fle.] Romano, olimhoftc. 

42}. Bitmrix.) Gallia: Aquit. uibs 
Somrges. forte qui Brturiges Bonrdemx. 
Ungftpu leves.} Haftia pugnaces, vd 
longo bello fuba&i. Smefinet.] Alii le- 
gast Axtmtiy pro accolia Axonis fluvii, 
inRbesnoiumfinibus. Smfffim-t.) No- 
tus Gallia; populus. Veftigia vocis ma- 
fKUccipti pmerunt f Sextms. Vulgo 
•^rtaaimalc Grfinf. 5>^«f/.]Rhc- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis.Bklli Lib. f. JJ 

450 E$ qui te laxit tmitantur Samata brMcti 



Digit 



zed by G00gle 



|4 M. Ann^i Lu caki 

Crinibus effufu uti frdate C$mau : 
it qmbm tmmitu pUcatftr fsnguine dm 

445 T cutties , bmcnfque feris altaribm Hefus ; 
Et T drams Sc/tbkd non tnitior Ata Dian4> 
Vosqutque qui firtes amm<u , belloque peremta 
LaudtVus in longum votes dimitntis *vum> 
Vlurinu fecuri fudiftis urtnina Bardi. 

tfoEt vos barbaricos ritiis, moremque fwtftrum 
Sternum Druids fofuis repetifiis ab arms. 
Solis noffe deos, & cceli mmtna vobis> 
*. 



©ranis fuit Comata. Cifilpinainqtta 
Lignres pcimiim pofiietunt eapillos, 
fumpferuntque togas > ande 6c Toga- 
ta<B6a: Tranfclpina omnia Comata, 
prxter Nasbonemera provindam , qux 
Braccata di&a fuerat. PiiiUib. t . cap. 1 7. 
8c lib. 3 . cap. 44. Sunt qui Unt legunt, 
& Ligeris flu?, accolas imcUigunt. 

44;. Prddtt.] Dlcit Ligures virtu* 
tc, Coauatttpcadatos. 

445. T*ntmt % H*fm\&Tmm*toj- 
tbk* , &c] Macunus, Gallia Theuta- 
tea,iSmcua *BT'e. Plato in Phar- 
dro 8c PHkbo. Cic lib. t. de Natux. 
Beoc. LMm lib. a6. La&ant.defelf. 
rcLca^.6. Heiua«iiveHcmiMais,qucm 
atpernma placavere cultura j nam vi- 
ctims ejus fteie mortc* captoniuw. 
C«C com* 6. de bd. Gat Jocnandet 
lib. da reb. Gothicu. Jopiajr » quafi 
foft(mt&' 9 r«M«/,a Tatan,quo<Pvval- 
lis Britannia qui vetcrja Gallic* lingua* 
vdHgia 6c rdiquiaa retinent (immtm Co- 
rat) wvidetur Phil. Cltnreriolib.T. dc 
amiquitate Germanise , cap. 9. His c»- 
mnibos litatura humanis boftiU , mi 
Diana* Taurioe. vidcCsf lib.6. debd- 
lo Gall Solio. cap. 34. Mela lib. 3 . c.i. 
La&ant. lib. t . dc falfa rclig. c 11 . Py- 
thon Adver&ria lib. 1 .cap. 1 . Cluvcrium 
lib. 1. dc Antiq. Get. cap. 2 2. 16. 6c 18. 
HtfmJ] E/lu habent mantneripti , quo- 
modo hoc nomen 6c apud LaftamUim 



Icgitur. $rsajav. • 

447, r$s<j-*i* t Qr<.) Trafafkioad 
averfionem Gallorum , quorum (accr- 
dotes Gallia pacata ad intennifla ftudia 
6t (acra (e convcrtebam : 6t pao com- 
doneiaudabaiit eos,aui former kapra^ 
lft* occubuuteot. Nvrtf*fi 

449. StatrifrndiflU canm**.] Bdfico 

ttunultu 8c trcpidationc , foluti : iota 
arrna enim filcot uuxCe. Banfc*. J Y /«r*- 
•mj jg vvwrof, fhquit Strabo I.4. qu^ 
ptartec hos 6c Dcyidas tcrtium genus 
r wa»*»/ub m recenfet , tidrns , Uq^ 
*vj»V >9 <pvfffXiyitf. Mela cap, 2* 
lib.}. 

450. £*«•/, &e.] PoftCsGuisabU 
turn rcftituiftis dine imraamutia relin 
eioneui, 8c (acta plufquam Scyrbica # 
humanii hoftiia uk aoonotis 6c a tci-r 
go cauls. 

4$ f . DrmtftjTltff r$ 4*<n%\*yi*^ 
£ vl# iBxtclto ft a«o^m *wmv*ite 
hmm$*m%i , 6cc. Suabo lib, 4; 1k*- 
tum ctat (acrifidacufait , jura rctigio* 
Btainterptetatif 6cc. Csf. lib.6. dc bd- 
loGallico, nasi 6c (acttdotcs Gallon 
ram. Marcclt. ub. 15. vide 6c Cluve- 
riuni dcantiq.Gennan.Ub. 1. cap. 24^ 
Mci.i.cap.).tib. . 

45a. sdmmjp Df^\ PaoacccpanN 
doxa 8c divcrias a ceteris &pietmfci» 
opiniooei # de Deo, amma» namdo, 
8cc r/ 



Digiti: 



zed by G00gk 



r 



CiviLift Belli Lib. I. if 

Am foils neftire latum : ncmord *ttn remtfU 
Jruoiitis luctt. vobis auftoribus, $mbr& 
4.5*5- Son taa tai Eretefedes, Ditifqueprofundi 
Pallida rcgna fetunt ; regit idem jpirttiu artus 



Digitized by VjOOQLC 



3$ M. Annjei Lucani 

4.70 Irrupitqnc trims populi , clademque futurm 



Cxftrem cum uoivetfis copiis addle 
ccedetenc. Appian. 2. Arm* % irnor t c*- 
dtt , imcemdU , e$tMt/tte bdU A*tt tcxlos 
v§tkme , Crc. Petron. 

471. V%Ux fnprMtU , ejrr.^ F«n«4 
HMbmiy $■» mndtudvdtciuskUmm, A- 
ncid. 4. Virg. Infer** vs/mrfr mrfri »»- 
ttrriM fraaus, F«N4 »M4t % f*mtw<puf*tit 
}tgd€eif*P*Uti. Pctron. 

472. Pntamd.] Denuntiationcs. 
47 3 . £3 q*i t &c. ] Sunt qui felfo di- 

vulgam > turmas Cxlaris vaftirellm- 
briam, cujus oppidutn eft Mfoania , Be- 
iM5»4,quamalluit Clitumnus armemb 
gratus. Tmrifnii.] £0 indicat* inde 
cariraios tauros Romam mitti folctc, 
qui pro vidimis czdebantur. 

475. £/ *j** K«r* Crc] Er qua Nat 
Umbel* flur. prope roomes Spolcta- 
nos in Ty brim effunditur. 

476. RmUricdi.'] Ccfaris copiases 
Nuroidis* Gall is , Germanis aliifque 
barbaris narionibus connatas , pec has 
icgiones difcurrere ac vagari. Alas.] 
AUb equirum dicuncur ab co , quod ad 
fimiiuudincm alarum uainqwjicote- 



Dot 

• 
gantades. H§rttnf. 

477* Ipf*m*mnfi4qmUt t &c.]Jmi- 
ginantur (e videre eumferociorem fa- 
gum ipfis Gallia boftibus qnos Vieerit. 
vtl fcrocioiem atqoe elariarenrt*b vb- 
ftoshoftes. Tnmmiliteseiniuicosef- 
fe, eoiqueaudaces, 2c ad inaJciicuiaa 
inrerendum patatos ferebam. fjucia* 
admodiimfcreinid genus negoeiis or 
mnia magi* terribilia teferri (blent: 
bine ruga tumultuacia, Ace. Dievl.41 . 

478. Dnfff* €ffiris.] Prat copia> 
rum mulutuinc. 

-. 479. necqndtm % 0'cS\ Tarn mitem 
& placabilcm. 

481.. Utwe imttr % &<.] Helvctios, 
czterofque Gallos & Genmaos fcqw 
Cxlarcm. 

482- Hsr*lfab <luafi vi extm&os , 
compul fofque a^bellum. 

484* Spfffmfte.) Neque prohiben- 
tc^. PttUttiee , vcl a fpe&ante, nccic 
patriae direptione contaminame. 6k 
qmfyme f&endt , £rc] -Nam M OttUque 
eft affeftus» ita rebus ?e1 affingit $■ wi 
dctxalut r«am|>Uficat extowatve. tfe> 
que 



Digiti: 



zed by G00gk 



CtviLis Belli Lib. !• 37 

4% Dot fires fama : nulUque au&orc malorum 
Qua frxere, timent. nee folum vulgrn inani 
Pereuffum tenor e pavet : fed curia , & ipfi 
Sedibrn exibere Patres, wvisaque belli 
Conftdibtu fugiens mandat decreta Senatus. 
490 Turn qua tut a pet mm \ & qua metuenda r clinquant, 
Incertiy quo quemque figs tuUt impetus > urgent 
PracipiUm populum , ferieque harentia longa 
Agmina prorutnpunt. credos auttetta nefandas 
Corrtpmffe faces, aut jam quatiente rmna 
49 y Nut antes fender e domos. fie turba per urbem 
Prac'tpiti l/mpbatagradu, velut, unica rebus 
Spesforet aflUttis patriot excedere muros, 
Inconfulta tutt. qualu cum turbidus Aufter 
Reppulita libjciujfimenfum Sjrtibus aquor , 

?ra&a* 



que olios temere reperitor , qui ca , qua 
qoid acceperie fide, alteri iineaddita- 
>tradtr. Hwtenf. 



4S5. nmiUtjmt **8ort mttorum.') Ut 
d ad famam id r c fcr a iuy , cojus nullus 



1 fctfetar author: vcl ad id quod 
fixptor, nullo authore roatoruro : qu* 
flu qui£jue finxit mala timuit, & ob 
ocdoaTdutprefcrmaverfantttr. H»r- 

488. Tmrifiq* heOi t c>r.] Senatus 
naodat Confaltbus , Vtdtott nt <jmd 
d*nmmi Uff}. c*fiM, C*f*rrm f*rfi- 
f*»*«r , deUtUm ItJxtnt, txrreitnm cm- 
fail**. Hi urbe cootiouoexcedunt, 
Capuamque ad Pomp, profectt, (tun- 
""'w Imperii ci defrrunt. 

49 0- Twmtput , firr.] Ftrit ca fuga 
****** turbanim ae rumultmim ple- 
na* Qtt enim urbe exibant (ordinis fe- 
Mtorii equtftrifaae fere primarii ho- 
****) «*" ▼idebantuiaobellumpro- 
ffifo taroen rcfera ca patiebantur qua: 
optif ufb: raritror. Dto* Kb. -41. /?«*> 
/4* F* ttrrW t iQ$mgimUp>*l>*htti 
bf*rUeft 9 pint ym t**Ur % fyt % 



Quantum quifqne timet , tuntwm /*£*/• 
Pciron. 

491. Snitipte kertfftW] Hoc eft jlon- 
go ordine cmigramium in morcm e* 
rampant ex urbe. Hortenf. 

49}. £>«/<«*»/ /r&t,c^r.] tltifai 
folet gramme iqfpndio , aut tcrrx mo- 
tu teetis ruinam minante. 

495. H*t*nttj] Minantes cafum 2 
raotu terre. 

496- Ljmph*t*gr*d* 9 tye."] Mente 
alienata, fivore autem corrcptos crede- 
bant rctews cbnfpexifie in fontibos 
Nympham alio^am , cujus iracz fpirita 
agitarentur. vide quit ad Senecz Me- 
deam , ft 5 85. cane rabido motfi hor- 
rent confpe&am lympham. 

498. JQudit aim twrindm ^4nftr!\ • 
Qualiter tempeftate depcehenG guber- 
nator , nauta: , vc^orefque (e in mare 
precipitant defcrta navi necdum (bin- 
ta : fie , Pec. de Syrtibas (apra ft 567. 
Et hunc locum expticat Petronina : Jt 
Vfht tJt df tjmtm mjt^M inherruit *4n» 
fler , (*rr. Hie d*t vtU f*yt Tortumtfm 
ctttht. 

C 3 $QT. Mi- 

Digitized by VjOOQIC 



38 M. ANNA! Lvcahi 

500 FraSaque veUferi fonuerum ponder a mdi , 
DefUtt in fluSm deferta puppe magifier , 
Navitaque , cJr nottdum (par fa compage carina , 
Naufragium fibi quifquefacit ; fie urbe reli&a 
In helium fuguur. nnllumjam languid** avo 

jTojT Evaliut revocare parens, conjuxve murium 
Fltukm, out patru, duhu dm rotafalutis 
Conciperent , tenuere lares : nee limine qutfqnam 
Hafit, & extreme tstne forfuan mbk amata 
Plana abu vifu: rait irrevocabile vuignu 

y 10 Ofaciles dare fismma Deos, eadimqne tnert 
DtfjictUs! urbem poptdis , viStisqne jreqnentem 
Genribns , & generis , coeat fi turba , capacem 
Humant, facilem vemwro Cafare pradam 
Ignava Itqucre manm. citm prejfnmb bofte 
f iy Clauditur externis miles Roman* m oris, 



50T. yatgfltr.'] Quern P6mpeio& I 
Senatui comparat i nautasveto popu- 
lo. 

501. S/*r/4f«^r.]Naviadhuc In- 
tegra, Ic nondura diOoluta compage 
Jcucontexrura. Smlpit. 

506. D«6m Aw vs/4, &-c.~\ CoC 
nee conceptis votis nee pera&is de mo- 
re (aenficus rugam corripuere. Plutas. 
CC 

507. £4rr/.] Dotneftici dii , cufto- 
des dooms , Lars nymplue &Mercucii 
filii. /Ar *mmk# /rffM&i imtm mm* : «/Kr 
fttuuts Occmltttgremu* t deflw#$mfm r#- 
limqml timun. PctttML &ff /#jnmm , &f .] 
Nee qutfquam in difceflu fubinde re- 
$exit, fed taoquamvideodicupiditate 
explctus , Deque amplius videie cupiens, 
abut. 

508. Extrem vifmJ] Pathos a geftu. 
Solet cnim Ua plerumque fieri , at in 
difceflu fubinde refpiciamus ea , quat 
fuerant nobis jucundifllma , tanquam 
nunquaro curfum rifuri Hcrtenf. 

510. o/otfr/.] Amplificando rem 



It 

pocta femeotiofe exdamat. O /*»- 
/«, e2rc. ] Dilatat narrationem ab cscla- 
mattooe per indignationem irr Deos 
nirais tactics in magnis rebus largicn- 
dis) fcdouigraraieeajtueaomr; non 
▼eroquodnequeant, led quod nolint. 
Htrtmf. 

5x1. VrymftfmUs % &tJ] Eaaggerat 
indignitatem ret a loco, quod cires,qui 
confucferant urbes ftccattra ezterarum 
gentium expugnare j nunc Romam fre- 
quent! flimam , per ignaviam H metum 
deferant. Addit Hypcrbolen, quaco- 
rones gentta humanas reci p erc t > eo> 
confluerent. Hmt»f. 

512. Gtnerit.) HyperM. 

514. Cmmtreffiu^Wc.] Rotnaniin 
agroboftiliaoboftepreifi.fbfla.Tallo 
tc aagere t cefpitibus fubito opere con- 
geftis (e tuenruf : jamfero urbem bene 
munitam U. Gaum % fub priroum adreo- 
tantis CmC mmoicm defcmot. <j**dt* 
Hfmtfvgi, debfaiqm+Slmti** Kjmm- 
pis fimiim wmmmm uSkiftlmfumt* Pe- 
troo.Arb. 

5*1. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. t 39 

EfMt exiim noSurna period* vallo : 



Digit 



zed by G00gk 



'40 M. AnnjEi Lucani 

Emicuit ccclo : taciturn fine nubibm ulli* 
Fulmcn, & ArQois raptens de partibm ignem, 

yj j Fercufit LatiaU caput : ftelUque mnores 
Per vacuum filita rwctu decmrrere tempt* , 
In medium venire diem : cornuque coaih . 
Jam Phoebe toto fratrem cum redder et orbe, 
Terr arum fubita percuffa expaUmt umbra. 

54.0 Ipfe caput medio Titan cum ferret Oljmpv, 
Condidtt ardentes atra caUgine currm, 
Involvitque orbem tenebrii , gemesque ceegit 
Dejperare diem : qualem fugiente per mm 
Sole Ttyeftea mStem duxere Mjcena. 

J4J Or a ferox SicuU laxavst Mnlciber JEtna y 
Nee tulitin ccttem fiammas , fed Venice prem 
Ignis in Hefrerium cectdu latm. atra Cbarjbdu 
Sanguiueum fitudo torfit mare, flebite favi 
Latntme canes. Vefiati raptm ab ara 



53 J. TdkUmmfme, <jnr.] Sine torn- 
ten , c nube ran vel nulla. 

554. MBou rdpieni , {re.] Quod 
perrcro lit, cum ffotusdicatuifulmi- 
nis fabricator, vcrum hoc, ut notct ho- 
lies ex Septemrione adventare. 

555. tMudec*p*t.]Cz$\to\\am,ve\ 
Komam caput Latii vd sdem Jovis La- 
tialis in montc Albano. 

537. I* medium w*ertdirn}\ Appa- 
foere medio die. Cmtmmt t*sR* , drr.] 
Luna defeat > plcno jam orbc inftar fo- 
ils flc obje&u tern impedita , ne folem 
vidcrct. Part* dm firms extimxit Cj»- 
tbU-omlHtt Bi lucent ferfers fmbdmxit, Pe- 
tron. 

• 558. PrttrmcmmrMmt.'] Reprs- 
fentaret Solem intcgra rotunditate. 

540. lfftt**mtmtdU t &c'\ Sol jam 

meridionalis oclkjaiiim pauus eft in- 

tetventu Lunoc. Ore crmmto Drftnmi* 

tnmvuUmudipntttxit. Petron. 

54} • Q*4tm fiqitmte per «r/«r.] 



Ignis, 

Sicut olim in ortnm rercrfo (blecoe* 
nam Atiei abominaate. vide Seneca 
Thjfcftcn, ficqux not ad cbonancjua 
ultim. 

545. OrMftr0x3icml* t #•*.] Ccat*r 
rat, node flammas , fumos, 6c inter- 
duro lapidet ardentes exuftat Atna 
mons Skilis , aperuit , neooe Aumnaa 
furfum mult ut folita eft , fed Italian) 
yerfiis inclinatas , quafi mox emit bel- 
lo arraram. J*mq** Mtmt o*rm*r i^mU 
bminftlitig. Petron. 

547. C^Mir.]Siculumffctuin,iq 
qua Charrbdis vorago (anguinem ex 
irooerudavit. 

548. FUb$UficM t &c.]Scj\\*Cuam 
infreto Siculo , quam cantbus marinis 
fuccin&am inguina fingunt • propter 
undas cavernis fcopuli alluas & brant 
vuas , jam flebilc quiddam fonuit, 

549. Fifl4tir*ptm 9 &c] Ignis Ve- 
ftali* , de quo uipra jC 199. eattn* 
&us« 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cjvilis Belli Lib. I; 

tfo Igmt, & ojicndcns confettas fiamma Latinos 
Scmdkw in partes, gemmoque cacuminc furgit, 
Tbebanos imitata rogos. turn eardine tellta 
Subfedit, veteremque jngts nutannbus Alpes 
Difiufsere nivem. Tetbjs majoribus undts 

S5f Hejperiam Calf en, fummumque implevit Atlanta, 
lndtgetes fleviffe deos, Urbisque Uborem 
Teftatos fudore Lares * delapsaqne templit 
Dona fits, dirasque diem fadaffe valuer es 
Accipimiu ^ fdvisque feras fub node reliftis 

560 Audaces media pofutffe cubtlia Roma. 

Turn pecudum fiuiles bumana ad murmur a lingua, 
Monftrosique bominum partus , rmmeroque modoque 
Mcmbrorum \ matremque fum conterrutt infans: 
Dira'que per pcpulum Cumana carmina vatis 



4.1 



550. Ofienims cnft&Kt&c] Finn* 
roa(Jcrificiiquod6cbttJoTiLatuli in 
moate Albano, conceptual nomine 
pop. Lartni in fetus Latinis quotannii 
lib. 5. #£400. in duas panes divifa 
a&endit,dmfionein 8c difcordiam pot- 
tra dem. Ct^eBm,'] Finitas : nam per- 
a£o no&uxno (acrificio Latins finitz 
cnat. Unde alibi: VifafUmmfttt* cm- 
fiOa ~Bt iMmm. L*«Mf.]"lraf«pc 
abfotntc ponirur*ut Cibandiarar, /rr»4#. 
Solpuios. 

551. rtrl w w imitMM rtttt.] Rogi, 

in quem eundem Eteodes & Polynices 

fiii OEdipi apud Thebas mutuis con- 

ctttvnlnenbus fberunt cooje&i » nana- 

nain doas (c partes /Unfit , sterol odii 

*£*. Stat. r. 2. lib. 

. m- imtfiJ*.] Didnda in hiatum 

W*L ^9tntm f m )mfH , #*.] Tens 

BMUgMl Alpibut ezcuffie nives. 

, 15^ T Hfomtprilm % tyc.'] Altiut 

iimnIsjji Affpnm occidentals inset 

Cifprnrifpaiii tecmioum ^Ar^/4r 8c 

4fob^flfUfsjMiuj Mauritania; roon- 

Mn > fro qoo videtur pocta pofuiue 



Atlanta nnnoran, fcil. Errif. ptope 
HetcuUs columnas. 

^56. Indigent flnifi Ww.] Quiet 
hominibus inter deos relari funr. 

557. Lor/.] Deosdomefhcos, ha- 
bitu peregtinantium fotmatos 8t canf- 
nis pellibus ami&os. Deiapfaqu* tem- 
pi*, Crc ] Dooatia, anatbemata diis (b- 
fpenkfponte decidifle. 

558. Dtrafint diem, &€.] Omino&s 
8c no&is 61ias ares interdiu apparutflc. 

560. Media ftfm/fe ctAilia.) Dicitfe- 
ras no$0e fylvis urbcm intrafle , 8c in 
medio foro fua luftra pofuine 5 quod 

3uidem (ignificabat,urbcm fuga avium 
efertumtri, 8c (blitudincm quandam 
fotc, Hortenf. 

561. Tumpcudtm % &t^ Boveslo- 
cqtos , nt bello Punic. 2. 8c Macedo- 
nia. Pecudepjue locmtas. Virgil. 1 . Gcor- 
gicor. 

562. Mcnflyfitpiehtmitmtft^c.'iHt- 
bentet membra plura vel pauciora , dU 
vctia , majora , 8cc. 

564. Cnnuout unmruh&c.Ji Sibylla: 
Cumans carmina. 

C 5 56*-4«« 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.1 M. Annai Luc a it r 

$6fVulgantur. turn, qm feftu Bettona lacertk 
Sava movct, cec'merc deos: crmemquc mantes 
Sanguinei populis ulularunt triftia Goto. 
Compofuis fiend gemuetunt of thus urn*. 
Turn fiagor armor urn, magnaque per avid voces 

570 Audita nemorum : & venientts commm umbra. 
Quique coluntjunSos extremis mtmbus agrps, 
Dtffugiunt: ingens Urban ctngebat Erimyt, 
Excutiens pronam flagranti venue pinum, 
Stridentesque centos : Thebanam quoits Agaren 

57? Impulit, out fari comorfxt tela tycmgt 
Eumenis : out qualem jujfu Jumms buquo 
Horruit Alcides, vifi jam Dite, Megaram. 
Infmutre tuba, & quanto clomore cohort** 
Mtfcentur, tantum nox atra filentibm amis 



565. ij«r#j ft Bit Belloru, <>r.]Cory- 
bantes fie Galli numine Bdlonz & Cy- 
beles afflati , fe&is fibi humcrif & !a- 
certis , rotacoqae capitc filtantes vati- 
Qnabantur triftia. vide quae nos ad Se- 
ncc. Med.804. cervices lubricis intor- 
qucntes mocibus crinefque pendnlos 
rotantes in circulum , &c. ancipititer- 
ro, quod gcrcbant , fua quifquc brachia 
diuecant. Apul.S.Met. 

566. Crinemqme rot Antes Stngmiwei. ] 
Sonfimpttneum crinem, nt antej fed Uli 
fanguinolcnti, Styj ciratmtMie gm~ 
Atns BtlUna cmtnt*. Noftrum hoc ex 
conje&ura probant manufciipti Thua- 
ni, ficregiorumunus. Gntim. 

567. Vltddrmnt.] Triftivoce3culu- 
latu horrenda canebant. G*U*. ] Sic fuc- 
xunt hi lacerdotes appellati, a Gallo 
fluvio Phrvgix, ad quern (ua Orgia exer- 
ccbant ; uve quod ex eo bibentes fine- 
rent, fftrtenf. 

568. C*mf»fif* fJen* , fire] Manes 
ctiam placati , gemuerunr e fepulchris. 

569. Tnm fr*y>r trmtntm t &€."] Sic 
Virg. 1 . Geoig. Anmrwm trtfitm , &c m 



Eds- 

& Ofid. 15. Metam. Atm*fmn* t &c. 
quos nofter videtur hie imitatus. 

570. Vtmtntrs tvmnmmmbr*,] Con- 
(petepropemnbnr. Ecct mm t*mml*t 9 
*t<p* tfjfa ctrrmtU bmjHs XJmbrtrnm fiats 
dwflridortminttnr. Petron. 

5 71. Ingnu JJrbem eingbat Eriwrryj t ty*e. 
Tfxfautm tpudi$ Agt*tn lmptdit t *mtf*yi 
ewtirfit, &€.] Furia per urbern vifi, 
purporcos concutere crines&fiagian- 
tern obviij intendere facem. Emergit 
Ute Ditis charm horrid* Erimryi, It Btf- 
Um tmndx , ftatmffue drmat* \SegAr* 9 
Lttmmqme, &c. Petron. Arb. Qualis 
Agaren ftimulavit in cedent filh fui 
Pcnthci,aur Lycurgmn regem Thradc; ' 
qui dam Bacchi odio vites excinderer, 
(ua fibi crura prxcidit: aut Herculem, 
qmabinferisrcvrrfuj, immina a Ju-r 
none furia corrcptus, uxorem fuatn & 
liberos interfecit. Senec. Here. Fu. 

575- Excmtitns pimm.] Agitans ft- 
cem ex tnnu , intemara in obvios. 

578. l»fiuMSretwU t &t.]l$o6kam- 
ditac tube 8e excr dtuuxn concurfiw cla» 
morefquc, 

580.H 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. I 

580 Edidit : & mdio v'A c$nfurgere Camfo 
Triftia SyUm eeeinere qymuL mams: 
Tollentemque caput geUdas Amenu ad undo* 
AgricoU frafto Murium fugere fepuUre. 
Bac propter plaemt Tufas de more vetufi* 

%% y Anni votes, quorum qui maximm avo 
Arms inceluk defend mama Luna, 
Tulmmit edoEtm mom, venasque tdmtes 
Tibrarum, & momtm volitamis m dire pern*: 
Menftra jubet primkm, qua tmllo femine difcm 

5:90 Protulerat nam*, raft , ftenlsque nefandes 
Ex utero firtmmfauftis were flammit. 
Mex jubet & mam favidis a c'tvilm Urban 
Ambtrt , & fefio pmgantes mama kfire : 
Long* per extremos pomaria ctngcre fines 

797 VmifUes , facri quibm ell permiffa peteftas. 



980. £*■«&, & € J] Syllsmanesc 
fitxifchro in campo Marrio hoircnda 
fiuqoe ternnpris cmaja pr*dixcrunt. 

582. TJU*tmf*uvu&t.] Rufti- 
gs talis Marios eroicaos e icpulchro. 

j8j. SifmUn.] SifmMt. SyUa eQJm 
referuis want Caji Marii rclionias fi- 
tas apod Aoieoem fin?, cnnatdiffipait 
jnflciat. 

5 84. 7>/?m 4 mm&cJ) Rerun di- 
finaxuai atqyc fcciificioiuin peritifll- 
roo*. namque dmnandi di&pUnam, 
atquc rims ad relinonem fpe&antcs, 
Thofci a Grxcis (hiaweinaChaldxis 
habitant) percepta Romanis tradi- 
dese. 

586. DtfirtMrntem*.] lacolis tacns 
fcrarau !«■*.] ^PrimiEtrufacoppidi, 
mnpono,acuius(inq # LuDKcuxvata 
«m rcfcscote, noraro inhere Tidetur. 

587. FWan«VfJ^wffMiv.}Fulmi' 
ounicvocatieaes.arafptcimm, avium 
grata* &?olarus callers, ucVirg.de 
BckaoJmtrpnsdhmmXrt. Btv$tmcrmm 
tmgmfr frtfnii nmns jam*. An. J. 



Turfci 

589. yamfirM phet priwmm.'} Ann 
priroom jubet prodigia ptocnrari,mon- 
ftrofo* partus cremari , urbem lnttrari. 
HMlUfmme.) Dubito an umlUfimime 9 
quafi lpontenatadicat : an rc&ins mifi* 
fnrnm : ita enim radios cohxret dsfitrs 
mam*. A*/^*£«tO- '*<p*n yiy % *K 
7W 7igp2» £/^ f» Me p*dt wiwjHft 
Arift. de Gen. Animal. l.ir.c.iv.Grtt. 
NmiUfamm, &c] H. Grotius legit awV 
)?• yMv, propter «rJ difim n*m* 9 
quamWrpoftit de mulaintdligijkr*/# 

iXMUTB. 

(91. £**«*.] Hoc propter mulani, 
ejus pepererat t dixit. 

595. AMn.) Circuitionefolenni 
acpurgatione, Amburbio. 

594. PometrU a u p r efi mi.] Spatimn 
poA,pooe,vdprcwnmemufun). quod 
neqoe habitari,rjequearariraserat. 

599. P§utificet t tire.) Prsecedebant 
Ponrifices , rertim on* ad iicra perti- 
nent , dodores , conTulti , cuftodes » 
di&i I ponte fublicio, qoera fieri & re- 
fiitui ab ipfis oportcbat. 

596.r«rks 

Digitized by VjOOQLC 



4P M. Aknjbi Lucani 

Turba minor rim fequitur fmdnSta Gabtno , x 

Veftalemque chorum duett vhtata facer dos, 

Trojanam fili cut fas vidijfe Minervam. 

Turn qui fata deum , fecretaque carmina fervimt , 
600 Et lot Am parvo revocant Almonc CjheXkn: 

Et dodos volucres Augur ferrarefiniftm: 

Scptemvtrque epulis feftts , Tiiiique fiddles : 

Et Salim lato purtam amcilia c$llo : 

Et tollens apicem genertfo vertice flatten. 
60? Dumque illi effafam lougis anfrafttbm urbem 

Circumemt , Arum dijperfos ftdminu ignes 

Colligtt, & terra mtft* cum murmure condit, 

Datque 

fl*s. Sed , Stfhwffhfipis fftUis , ctuan- 
dis (cil. Ica ut emcndavimus,habet MS. 



5 96. T«rfo muht, &C. J MjnOfes &- 
cerdotcs. Guttim.] Toga fie in tcrgum 
xejeda , ut ejus lacinia revocata homi- 
nem dngeret. a Cabiia Volfcoram 
opp. oops onus , cujus dves ad fubita-' 
ttcam helium ita ciodi profc&i , ledie- 
innt vi&oics. 

597* Vtfldmfudmtm </«*»>.] Nu- 
mecofex. yitutafKtr<Us.]lnfaiisccu 
vittis, tcniif caput cin&a amiftes Ve- 
ftaltoaa max. 

598. TMJmfM M/«fnuiN.] Palla- 
<fium ab iLncac Troja in Italian* adve- 
Atun. 

599. Qmf*t*<itum ,<&€.'] Quinde- 
dmriri, quibus Sibyllinos libxoscu- 
ftodieudi impiciendique potcftas. 

600. Le/4imf*r>* t &c.]QSbtG4l- 
li Cybdes faccrdotes matrem detun 
Petfioumiam in Almonenuv. quotan- 
ms lavabant. Ovid. 4. Faft. Upturn* J) 
HSS.quidtmrtfenmt. nonmalc. Gnt. 

6or. *4*gp.] Auguies. Simfinu."] 
Aufpicatas, quiaquz a diis mifla font 
dextta, nobis Cunt liniftra; vei quia Ro- 
mania quibus in aufpiciis captandis 
En arnica etat Meridics ; Oricns , me- 
>r cceli pais , futt finiftta. 
, 602. Septemfiwqm cfdisJ] ScptCTO- 
yiii Epuloocs, quibus ludonua cpulare 
taa i ficiu m cuntccat, ~ " " " 



Putcanorom. <yr*t\tu. Tithqut/MUtes.] 
Apollinis 6c. a tkiis aribus , quas ob- 
femre fofiti funt. di&i aliis, a Tito 
Tatio. Tacit, f . A final. 

60$. Sdim l*t$ % &t.] Salt! t 2. Mar- 
tis (acerdotes , ancilia , hoc eft, feuta (e> 
quibus unum t codo cecidiflc femtr 
itgnante Numa,impefto fatale) geftan- 
tea, faltamdque. 

C04. TtUtnt FUrm*.] Flamines pne- 
cipuetres , Diatis , Martial is, Qmrina- 
lf$,quafiFilaminodidi. qoodudotri 
capitc vdati cram femper, ac caput cin- 
dum habebant filo.Var. lib. 4- « L. L. 
a Pilco , Putarch. a flama , (accaea eft 
infula, Diouyf 2 . vd a flammeo, rria - 
memo , capitis. Jo£ Scat in Vaxron. a 
vimlanata. 

606. Diffitrfisfmhmmr&'c.'] Difper- 
Cos ignes & fulgurlta in unura redigir, 
cadta cum prece tense condiv^oc locum 
appeUacBiaental. vi^cqucnosadPer- 
fii Sat. 1. ^f. 27. Ex coeli regionibus in- 
quit H. Grotius. Ok. C*tif*l£Mr*rrgi+- 
mfm nuxs tamper *nto. 

607. Taeti* cum murmwt nndit^&c] 
Significat monumentum eo loco ft*- 
cui, aram nempe fd Putcal , cum alxqua 

Ftfiu.] Nm> lfortaift inferipcione , que tedarcwf 

lulgoc 



Digiti: 



zed by G00gk 



f 



Civilis Belli Lib. t. 4$ 

Datqae l$cu nomcn , facris tunc admovet ark 
EleSa ccrvuc mar em. jam funderc Baccbum 
6 to Ctperat, obliqmque molds inducere cultrt: 
lmpatunfque dm tmgrati vittimtfacri, 
Cornud facinEti premerent cum torva mmifhi* 



Digit 



zed by G00gle _ 



4.6 M. Annai Lucani 



. Digit 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. I. 47 

Ftmcerk ifU Tdgcs. fUxu ftc omin* Tufcus 



Digit 



zed by G00gle 



4* 



M. Ankii Luc an i 



Digit 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib- I. 
Deferuerefuos, mutidoque obfeura feruntur : 

665 Enftferi nimium julget latus Ononis ? 

J mm met armorum rabies ; ferrique potefias 
Confundet jus omnemanu: fcelcrique nefando 
Nomen erit virtus: multosque exibit in atmos 
Hie furor. & Sttperos quid prodeft pofiere finem f 

670 Cum domino pax ifia venit. due Roma malorum 
Continuant feriem: clademque in tempora mult a 
Extrahe, eivili tantum jam libera hello. 
Terrueram fatis hae pavidam prafagia plebem ; 
Sed majora premm. nam qudis vertice Pindi 

6 j y Edonis Ogygio deem it plena Ljao : 



49 



Tdis 



. 6S4. M»M&9«#.]Percsiuiii. Ohfm- 
*••] Bt propter edyp&s hoc dixit, fie 
quia a malis fartuis , fie a terra comra- 
«ctc nigredinero. Smlpit. 

665. Ntmmmfdgt idttts OrsW/?] 
Stella prima? rnagnitudinis in dextro 
humero , rres fecund* magnitudinis in 
bait co Orionis>2cc. nimio fill gore por- 

» teodent bdli ardorem. Utws Ononis. ] 
Orion fidos eft, quod in fuo ortu 8c oc- 
cafii tempeftates acerrimas concitat , 
bdlaqoe & cedes fzpeportendit. Ef- 
fiogitiir in fornumjuvemscnfcaccin- 
dL Smifir. x 

666. fVrr/^/rtfjfoJlde&visjii- 
ftitiaro opprimer, fie jusraiqueomne. 
St audacia fie fedus pro virrutehabe- 
bonmr. Smlpit. Ftrrujmtpotf/lAs.] Supra 
ft. 1. bojas libri. 

668. MMtt»fqmetxrbit,&c.'lT>anrit 
<puqne peneannos bdlom civile. 

<&). £<S«/™/,er<.]Nequeraseft, 
ncaoe it Rep. votis expoicerc finem hu- 
)tts bdli , qui non datnr fine oppreftio- 
nelibenansj extendarar itaque hoc 
odium utennque mifcrum: nt vd fie 
xruamurlibcrtate. 

67c. ^cw^MMiiw.] CumCzfarevi- 
flore paxquiderabrcvisyeniet, fedea 
OBBfuwioMC. £>«ftyt*t,&f.jAvcx- 



fione precatur longum 8e diutumum 
beltum civile , ut libertas tanto fie diu- 
turnior , quam Roma fimul amiflura 
eft ctim pace. Atquehzcquidemdidt 
Marteminftationeczli minari. Hon. 

675. TtrruerMt, cSrc] Verba funt 
Poetzi licet, inquit, omnia iftapro- 
digi3,atufpicummponfa,fic Mathema- f 
tid ptxdictiones , terrorem hominum 
anirots incutiebant > tamen faridicx 
mulierculz enthyfiafmo agitata; vati* 
dnium , mnltb magis d?ium mentes 
percellcbant. Hortenf. 

674. "Nam qmdis, grc] Nam matro- 
na , non levius quam (blent Threifla* 
mnlieres furore Tbebani Bacchi corte- 
ptz, per aontes ThefTalizfcrri, Phoebi 
aflhtu agitata, ficvatidnatacft.* 

675. Mom's.] Baccha Ccu Mxnas/ 
Bacchi facer dos. Edon Thraciz mons 
eft , quern na dictum volunt ab Edono 
Mydonis fracre germane Hipc Edonii 
Thrdfla. Hortenf Non eft n H'JW, 
nee fyftolcnierit poeta, H'hus fcri- 
bens pro H'M»t{ , ut vult Servius : fed 
legendum Odtws. n tihtis. Od%m$ 
Thraciz pop. ut Biflonet. inde Q%ur» 
mulier,ut BtfHf.SMm*f. 0£jp9 ljto.1 
Plana JBaccho » fie Bacchi furore ail 



Digiti: 



ftica. 

zed by G00gk 



JT6 M. A N N & I Lucani 

T4/v dr astonitam rapitur matrona per urban, 

Vocibm his prodens urgentem pefkora Pbabum. 

Qub fetor 6 Pom i qua me fuper atherd raptam 

Conptuis terra ? video Pangaa nivofis 
680 Cana jugis, latosque JEmifub rupe Pbilippos. 

Quit furor hie, Phoebe, doce: qua tela, manusque 

Roman* mifeent acies , beUumque fine bofie eft ? 

Qua diverfaferori primos me duds in mm , 

Qui mare Lagai mutatur gurgite Nils. 
68 y Hunc ego, fiuminea deformis truncm arena 

Qui jacet, agnofco: dubum fuper aquora Sjrtim, 

Arentemqueferor tibjen, quo triftis Ertmys 

Tranf- 



flata.Ogygia iufula eft contra Ladnium 
promontorium. Plin. lib. 3. cap. 10. 
Ljum Bacchus dicitur a (bIvendo,quod 
vinum immodice hauftum membra 
folvat & enervet. 

678. Q*»ferw.'] Verba funt vatis in- 
(anx ad Phxbum,cujus numine agitata, 
fingtt (e ne&ire quo gentium. Pan. ] 
Apollo stn 5* mkitt* , vd rodeo tus 
mriM<. vel ab acclamatione Latons,cac- 
(b Pytbooe it imj. 

679. Pideo.] Ita Dif apud Petro- 
nium: Cerm eqmidem grmi** jam ft rates 
tmrte Pbilipp$s , Thefl*H*q*e roges , £r 
fmnera gratis Ibera , &c. Pdngta my fit 
Co** ytgit , Ufppu Mmi , Crc] Juga, 
montem Thracue > & Philip^s civita- 
tem ad radicem Ami montis Thraclx : 
Ubi videtmrmfterintmere, pHguaumeffe 
inter Pompeium &• C*/krem , <juod O* d 
fieri fqne alii* tutor Urns fdHum ett , a Vir~ 
gilio I. Georg. [(ontdtuu acies iter urn o»- 
dere Philippi. Ovid. 15. Met. Phdr/klia 
fentiet ilium , MmathUqne iternm madt- 
fient cede Pfclippi. & Floro lib. 4. cap. 2. 
Et Philippic* c*ipxjtrbi*,i»iperii,genfrit 
humtnifttA commifl* fnnt. Locutis in- 
terim de pugna Pharialica inter Pomp. 
UCxC At male confunduntui Philip- 
pi & PharfaUa, longc inter icdiffita. 



Apud Phadalum quidera in Tbeflalia 
vi&us eft Pompeius a Carfare. Apud ' 
Pbilippos in Thracia devi&i Brutus 5c 
Caflius: poftea ab Antonio & O&avio. 
68 r. SZ*AteU % M4H*fyne.]2nc£cnm 
ezMS.Puteanor. 
Qui* J m mr»r hie, I Phcehe , tUee , qm*d ttU 

mmmf ep* 
B3M*** mifeent dries, heUmmmt fim 

hfieeB. 
682. Heflt. ] Eiterno. H*fti* apud 
majores noftros dicebarur, quern nunc 
peregritmm dicimus. Cic 1 . Oft; 

685. Qmdivtrpeferw.'] InquascU- 
verias orbis partes rapiox I Prinut me 
duett in «-/**.] Agvptum irmuit , quo 
fugientem poft Pharfalicam pugnara 
Pompeium Cx&r {ccuturus erat. 

684. ^nureL*yti,&e.) Quafc- 
ptem oftiis in mare lapfus colorem ejus 
& (aporem mutat Ntlus flwr. Agypri 
quondam regnatx Ptolomato Laei F. 
lib. 8. #£691. Uyd Kid.) Hoc eft A- 
gyptii , a Ptolomxo Lago , ptimo rcge 
Agyptiorum , poft Alcxandri mortem. 

685. H«i<^.]Pompeittm f ab Achil- 
la juflii Prolomxi obtrnncandum. 

686. DabUm Syrtmu] Paiculoftun. 
Syrtimu] Supra jn. J67V 

687. Artnttmf*firor VigftmJ] In 

Afri- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Belli L-ib. I. 
Trjnfiulit Emdthias acics. nunc defuper Alpis 
Nubtfer* c$Ues, atque act tarn Pyrcnen 
tyoAbrifinm. patri* fedes remetmus m urbis: 
. Tmpuque in medio peraguntur bella fenttu. 
Ctnfurgunt partes iter urn, totumque per orbem 
Rurfits eo. mvA da mbt cernere IHtora ponti, 
Tellxremque mvdm: vidijm Pbeebe Fbtlippos. 
fyjHtc ait: & lajfojacuit defeQa furore. 



S* 



Afncam, quote recipient , qui pttgnz 
Warfilicx foperfberint. FmrLshyr*.] 
Micyllas notat, poetU valderamilU- 
re die, iXb*4wZ*»f dficexe,JW Ubjtn*, 
Sjrthm , pro in Libjren , S-frtim. 

688. Kw*dtfuffrjilf»Art.]Vxg*> 
diuooem Cxuris per montes Pyre- 
nees in Hi(paniam defignat , expugna- 
tnri Pettcinm Sc Afranium, mox Pom- 
feji filios ad Mundam. 

690. P*Tut ftdfirtmumminwbu.'] 
Ccfax Romam reverfiu Kemp. confH- 

OKt. 

691. lMfukjt*i»mMU;&<.'\lBttt- 
fiaetur Caw in (cnatu. 

692. Cntfmnmt f*rtet itemmj] O&a- 
*m & Antonins ulrari Cxfarit per- 
caflbres Bratum, Caffium, 8cc r«/ag»- 
r*t+*km 9 Or.] Athena* , Aimc- 



M. An- 

niam,Partfiiam> Arrotom; quo (e devi- 
ces ad Philippos Canto 0c Btuto , con- 
fert Antonius , & ipfe mox ab O&aVio 
(uperandus navali pugna ad A&iura. 

69$. KoydtLmihicertxrt.] Conce- 
de, lit fideam pngnas navales alibi,* 
quam ubi confpexi Imelligimu* au,- 
tem ipfam vidide ea, qnsinmariHa- 
driatico , & ad Mafliliam Cziaris tem- 
pore gefta (ant $ 8c nunc videre alias 
apud Siciliam , que ab Augufto contra 
Sextum Pompeium gerenrar, &. in An- 
tonium tc Cleopatram inmariA&ia- 
co. Smlpie. 

605. £*//•. ] Ita lcgendum, nonUpfi, 
aut fdx». Sic Be habent MSS. Puteanor. 
8c Thuam. Gftiut. Ujf»)*curt dtfeS* 
fmme.] Cefiit fmor & rdnU #r* $**>- 
ran*. Virg. 6. £ncid. 



D> l.jFuw- 



Digiti: 



zed by G00gle 



«, 



CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHAR.SALIA, 

LIBER SECUNDUS. 



/» «T Iff * 



•l* e* Iff 




' j4pttp$e.} Mooftraprimum 
} ac prodigia folicitudinem» 
1 6c coram fciendi quid hzc 
portcndcrcnt , injecerant : 
bclla max ex arufpicis, aftiologi , Phoe- 
badis vaticimis przdi&a , timorcm 6t 
conftcrnationcm incuflerant , Jovcm 
itaque precatur poeta , neliceat forces 
futuras vr 1 e portcntis dcoium , vel e 
prxfagiis hominuro przlcire, ficriquc 



t belli 
rcrum,. 

Oljntfi 

Hofcant 

ex animo mifcris priufqiiam e rato 
fiant. lr* futnert dfuMiCrc] C»minm§ 
cUdes hominum nxmnrMfue d*mm* ^4*J}i- 
ais pAtuerr dcmm , C?c. Petronius. 

3. "Monftriftf tumult*.] Qui tot o or - 
be, tot prodigiis prxcedcntibus, ftatira 
coortusfuit. Hprtenf. 

4. Indixitqtu mf*s.] Hoc eft, natura 
prxfeia rcrum futurarum , ante cempus 
dcauntiavit bellum » quo cruriatus *ni- 

raorura 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Ann. Luc an. Civ. Belli Lib. II. 

Nofcant Venturas ut dira per omina clades i 
Sive parens rerum cum primitm tnformia regna, 
Mater unique rudem fiamma cedente recepit , 
Tixit in aternum caufas, qua cuntta coercet, 

10 Se quoque lege tenens, & fecula juffa ferentem 
Fatorum immoto divtfit limite mundum : 
Sive nihil pofnum eft, fedfors incerta vagatur, 
Tertque refertque rices, & babent mortalia cafum: 
Sit fubitum quodcunque paras : fit caca futuri 

i y Af ens homhmm fati : liceat Jperare timenti. 
Ergo ubi coiktpmnt quant* fit* ctadibui Urbi 
Conftatura fides Super urn , fer ale per urbem 
Juftitium: latuit plebeio teStm amiftu 
Omnis honos: nuUos cemitata eft purpura faftes. 

%o Turn queftm tenuertfuos* magmsque per omnes 



?3 



morom ex mem itnminentium malo- 
naa gravior cflct & diuturnior. Cur 
bme. ] Amiioadjovera , qua quxrit 



Erra- 

10. Se^n^ueltgetnuntJ] Ita Seneca 
dc Deo ex Stoicorum fcmemia : Sem~ 
pcrp4ret 9 feit$eljirfiit. Grotius. 

1 1 . Fatorum immoto. ] Hoc eft firmo, 
immutabili & inevitabili tcrmino ac 
fa^to omnia diftinxit. Horttnf. 

'12. V oft turn rff.] Fato decretum. 
Fwv.] Alii firs* 

14. Sit fubitttm idTc] Sicafufortu* 
nx omnia cveniunt > id quod ncgant 
Platonici , ut futyruui & unprovifum 
(it , quod frturum eft. Sit caca.] igno- 
ret mens Amana ea, quae tint cvemura, 
ne ante tempus turbent fie ccucia.tum 
adferant. Horttnf. 

it). Ergo ubi condpiunt , C^l Poft- 
quam igitur ex oftcmis fie vaticiniis in- 
notuit quautas clades allatuia eflet 
prodigiorum certitude : indicia eft ju- 
ris dicundi ftatio ecu imermtifiq, quod 
non nifi in publica calamitate » lu&u 
aut neceflitate ficbat. Urbi. ] Alii. Orbi. 

18. burnt f>iflxio,&-c\,] Masuliatus 
omnes fumpfcrunt plcbcips habitus 5 
neque a vulgo difcerncbantur tcftc. 
ipttConfulcs exuebant purpmam. 

D 3 u.Sii 



Digiti: 



zed by G00gle 



£4* M, Annai Lucani 

Errant fine voce dolor, fie funere primo 
Attonita tacuere domus, cum corpora nondum 
Conclamata jacent , nee mater crine foluto 
Exigit ad favos famulorum brachia planftw: 

xj Sed cum membra p remit fugiente rigentia vita, 
Vultufque exanimes, o cutis que in morte jacentes; 
Nee dum eii Me dolor, fed jam metm: mcubat omens, 
Miraturque malum. Ctdtm matrona priores 
Depofuit : meefiaque tenent delubra caterva. 

jo Ha lacrymu jparserc Deos, ba pe flora dm* 
Afflixere folo : lacerasque in limine facro 
Attomu fudere comas : votisque vocari 
Ajfuetas crebru feriunt ululatibsu antes. 
Nee cunSa fumnu templo jacuere Tenant u : 

3 JT Divisere deos : & nullu defuit ark 



21. Sicfimtrtprnm % &c.'] Qualido- 
lore Glcnt ftapentque qui animam jam 
cxhalami adftant. ubi vero expiravitt 
conclamabam & nomine tervocatum 
jubebant sternum valere: Sdyemimd- 
xme PmSm JEtmrnrntL vde.S'iTZ. 1 1 . An. 
hinc cmeUmart in delperationis prover- 
btum abiit. 

24. Exigit *d/k*s ,&cJ] Tanquam 
prcfica modum lu&us 8c plan&us fi- 
gaa dat. vide quae ad Sen. Troad.^Hg; . 

15. Sedcummemb*t>&'c.] Cumve- 
ro mater in extremo quafi aq^lexu pre- 
roit membra rigida. 

26. Otmlofjut in mwtt )*cmes.] Ita 
manufcripti, non mim*ts % quod huic 
loco minime convenit. Gntim. 

27. Net dmm tH , Ore. ] Micyllus fo- 
fpicarar hxc efle tranfpofita,legendum- 
que: HecdnmrHiUe metm y fed jamtUUr, 
quafi dicat , omni jam vitx fpe deplora- 
ta nietum in dolorem abiuTc Incubtt 
*mens.] Superinftat filio , pr* dolore 
infaniens. Suipit. 

28. Cnltm matron*, <*rr.] Sic jam 
mttrw vefti* mutatiooc, piao&u , (par- 



Invi- 
to crine , luftu » fupplicatione dolorem 
veluti in publicacalamitateteftantur. 

31. ~4jfflixfre /•/#.] In tern pi is ft 
proftravere. Gronovius legit Adfaxere % 
ut in MSS. quatuor repent Nequecnim 
tmpetu fc profteroendi; fed deccnti 
fubmiftione, 0c approximando,ut Apu- 
leii ver£o utar, 0$ tens, inque eo habi- 
tuaJiquandiupermanendo > venexatio- 
nem monftrabant. Silius lib. r. Adfi- 
ytnt prom fquaUenti* corpora ten*. 

34. Kec cuniUfinmm ,&c. Diyijhi 
deos>] Sed alix alia deorum templa pc- 
tebant. 

35. EtmtBisdffmitdrUi&c.] Diis, 
qui non exaudisent (iipplices. Invidiam 
alicui facit qui ejus uvitiam in odium 
adducit. *A*te ippu , mm tmrtfortt laoi- 
diofi$r t MTM. Ovid. Met. 7. vel , Ne in- 
vidiam & indigdationem diis inter fe 
moveret omnes frequentavit aras , nul- 
lis defuit. Copulativa fc prodisjun- 

6tivapofitt,utwpramoniuLv '#£*?*• 
quandoque pro negativa praxedente 
neeationc quod noftro ufitanun , inrr« 
fCiiy lib. 5. ^£542. 

40. Him 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 
Invidiam j 'altera parens : quorum una madentes 
Scijfagenas, planEku Itrcntcs atra lacertos , 
Nunc, ait, 6 mifera contundite pettora mattes, 
Nunc Imate comas, neve hunc differte dolor em 9 

40 Et funmis ferrate malic: nuheflere pot eft as 
Dum pendet fortuna ducum: turn vicerit alter , 
Gaudtndum eft. his fe ftimulis dolor ipft laceftit. 
Nee non bella, viri, diver saque caftra petentes 
Effimdunt juftas in numina fava querelas. 

4fO mifera fortis , quod non in Punica nati 

Tempora Catmarum fuimw, Trebiaque, juventus. 
Non pacem pethnus Superi : date gentibus iras : 
Nunc urbes excite f eras : conjuret in arma 
Mundm: Acbameniis decurrant Medica Sufis 

foAgmina: Majfagetas Scjthicus non attiget lfter: 
Fundat ab extremo flavos Aquilone Su'evos 
Albis > & mdomitum Rheni caput : omnibus hoftes 



5T 



4c. Hm*e flert ptrfld* > tfpr.J Licet 
indufgere lacrymis 8c dolorem lu&u 
iateri , quandiu neater vicerit ; at cum 
alter vicerit , vel ex animo vdfimulate 
gaudendumeft. 

4$. Dtrrrfamt ctflr* , #*•] Alter- 
am; alii POmpeuna^alii Ccfariana. 

45. O mi fer a fort it , &c."\ O felices 
illos, qmbas conrigcre hoftes extcrni, 
orcunqoe cruddes,8c quibus natis tem- 
pore Punicofum bellorum contigit op- 
petere, vel dade GannenG, in qua periit 
P.Amilins CofT. cum 4400c. Roman. 
vet adTrebiam Auv. ubi L. Sempronius 
Cot magna dade ab Annibale ?ic*his 
fait, miteos hen nos, qui in hate civilis 
belli tempora incidimus. 

47- liimfitm primus.') Conceflio, 
quod non reorient bellum j fed quod 
petant alhindefibi inferri , quam a fuis. 
D4egn*ik*J kMi.f Condtent tantum 
alias grates ad arma Roman* laceuen- 
di,fiomnin6bcUaixJumfit, Indecnu- 



Red- 

merat aliquot grates immaniratebar- 
baras , cum quibus aliquando Pop. 
Rom. odium nabuerit. Herttnf 

48. Excite fir*.] Adverfusnos. 

49. ^chdimmit, drc] Contra nos 
veniant Parthi e Sufis civitate Pettidis. 
lib. 8. fC 224. Perlx autem 8c Medi 
confuie ponunturproParthis gravibus 
Rom. nominis hoftibus , apod quos 
Craftus gpn filio 0c exerritu nupex 
perierant. 

50. Xldffaetdt StythicMt.] Ncoue 
lfter prohibear Scythas 8c Sauromaras 
quominusinnosirruant. AdMaflage- 
tas vero non pervenit lfter , hcque e 
Scythia flair. 

j r. Flams Siieytt.] Bavaros , Polo- 
nos, Pomeranos, quibuc canaries flava. 

52. Albit.] £/6t. Germanise flnv. e 
montibus Boliemis onus. InOotmtmm 
Hjxm C4j>ut. ] Rlienus duos habet fonfea 
inter Rhxtos, quos Auguftus cocrcuit, 
nondomuit. Sucton, 

D 4 5 h D+ 



Digiti: 



zed by G00gk 



$6 M. A N M M i Lucani 

Reddite nos popults: civile avertite helium: 
Hinc Dacuspremat, inde Getes: occurrat iberis 

yy Alter ; ad Eoas bit vfrtat figna pharetras. 

Nulla vacct ttbi Roma maim, vel perdere nomen 
Si placet Hejperium Superi, collapfm in ignes 
Flurimus ad t err am perfulmina decidat ather. 
• Save ^pAr ens, utrafque fimul partesque ducesque, 

60 Dim nondum merucre, feri. tontine novorum 
Froventu fcelerum quarunt, uter imperet l/rbif 
Vix tanti fuerat civilia bella moveri, 
U{ neuter. Tales put as peritura querelas 
Egerit: at miferos angitfua cur a par cut es^ 

6 y Oderuntque gravis vivacia fata fenetta , 
ServatQsque iterum bellis civilibus arnios, 
Atque aUquis magno quaretis exempla timori, 
Non alios, inquit, mom tunc fata parabant , 



54. D#H*prm*tjmUGete/.]Sttmmz 
Europe* pop. WtUuhi , \Uld*cri , Trdn- 
JS/hrdni. Ocean*/, &<,] Occupentur 
Pompeius 3c Carter extcrnis bellis. al- 
ter in Hifpauos , alter ducat legiooes in 
Parthos pliaretratos. 

56. Hull* v#et tibi Ronpi man**.] 
Onuics genres Romam undiquc ho- 
ftili aniroo petant. Vtl perdere , &c] 
Si vobis 6 Superi decretum fit fundi- 
tusperdcre Rom. nomen , veftramanu 
pcreat , fulmine coelitus in terras mi£ 
fo. • 

60. Dum HOfuimmmfruerr.] Antequam 
ci vili poliuantur (anguine. Ftri. ] Pcr- 
cutias. 

61. Proyentttfielemm. ] Uber tatc fce- 
lerum. Urbi.] Alii, Or H. 

61. Pfx tdnti , drr. J Civile bellum 
non erat movendum , ut' neuter imp. 
|d eft , pro ipfa etiam libcrutc tuenda. 
M mri, J Alii , rmvert. 

.6 ) . Ut nenttr. ] Nee Cxfcr, ncc Pom- 
peius. An ergo tanta clade armis civi- 
libus omnia rwfeerc oportct , ut neuter 



Cum 

lactam vi&oriam reportarit \ Ptritmr*.] 
Nil profurura. 

64. Egerit.] Effundit;ab«fn>, r*r. 
At mifertj 4omt t Grc.] Senes de legibua 
fatoruro queitos 2c nimiode famine* 
quod luce in tempo ra durent » quod fa- 
cialis admiferint dignum urn longo 
«?a Juv. 10. fat. 

67. Atqut diqmU t cSrc] Atqucali- 
quis (enum expreflurus przlcntem cala- 
miutem, repetit civilis inter Mariimn 
8c Syjlam belli faciem, cuihanccoiv 
fcrt. Audi Diooem lib 41. jam cum 
iras cupiditatefque corum qui Romam 
petebant', fecum expendercnt, mc- 
moriaque repetcrent maU fupcrioium 
temporum , qux partial ipfi lenfetanr, 
partim ex aliis audierant , cogitaatcs 
qux & quanta Marius acSyllaedidif- 
lentfacinora, nihil de Cx(are roc*4erati 
fibi' pollicebanrur : fed Longcpluraa;- 
que arrociora metuebant , quod ejus 
militcs inajori ex parte barbari crant. 

68, Tuncfdt*, drc] Pxiori civili bet- 
lo inter Marium 2c Syllam. 

69. Cum 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 

tiimpott Teutonics viSor, Lihycosque triumplw 
jo Exul Umofa Marius caput abdtdtt ulva. 
Stagna avidi texire foli, laxaque paludes 
Depofitum Tortuna, tuum: mox vinculaferri 
Exedere fcnem, longusque m career e padqr. 
Conful, & everfafelix moriturus in urbe 
7$ F etnas ante dabat fcelerum. mors ipfa refugit 
Stpc virwn, fruftraque hop eft conccjfa poteftas' 
Sanguinis ittvifi. primo qui cadis in iftu 
Diriguit, ferrumque mam torpente refnifit ; 
Viderat immenfam tenebrofo in career e lucent, 
80 Terribilesque Deos fcelerum: Mariumque futurum : 
Audieratque pavens : Non bac consingere fas eft 



57 



69. CMMpofi Trntomcot , &<•] Poft- 
qnam triumphauct dc Jugurtlm fuba&a 
Kumidias & poftea dc Cimbris & Teu- 
rombus.fupralib. x. fC 154. 

70. £jr«//i#i»y4M4r#W,(Jr<.]C.Ma- 
rius invidens , Cor. Syllac gloriam tra- 
diti a Bocchojugurthx; 8c ambitionc 
ardens , dclatam Syllx contra Mithri- 
fetcm expeditionem , & impcrium ab- 
logaxc per Sulpitium trib. pi. conatus, 
jrllara , quiadhucinCamoania focia- 
Its belli reliquias perfequebatur , irri- 
tavit. Hie haque cxcicitu Romam <|u- 
fto, Urbein ingreflus , devi&os adver- 
fcrios ex S. C. hoftcs judicaros urbe 
cxpulir. Elapfus ruga Marius , in Min- 
turncnfiuni paJudibus , demerfus cala- 
mis fie paltmribus herbis te&us deli- 
mit, nine emergens equirum ftrepitu 
temna , ab iis quos Gcminianus mife- 
rat deptebenius , Minturnas in cufto- 
*ano , ut publice necareturabrcptns 
eft. 

7* • ft^M stidi , C2r<-.] Wdi MS. 
^^PQ^.uprfepromptum emendarc : 
ftyuMUft&xjuj. Nccdubitcm.quin 

//. J Bibofi, ZdXfjmejMlHJrs.] ^iu Ma- 
Wi iancsfiun admittcrenr. 



Coll* 

71. Dfpofitum.'] Rcfcrvarum ad Ic- 
ptimum Confulatum. 

75. ExeJtre.] Attriverc, confum- 
pfcre. 

74. Cenfml) &t."\ Cof. fcptiraum fu- 
turus & vi&or ulcorquc hoftium mori- 
tuius in urbe. 

75. Patriot **te tbUt fttUrum.') Tulic 
jam pcenas coram fcelerum qux pcrpc- 
traturus crat pofimodo Romam revec- 
fus. Mirtipfj, CycJ] Carnitex Mintur- 
ncniium , Cimber ecu Gallus , in^rcf- 
lus carcerem tenebrico(um,percu(furus 
Marium , vidit ignem ex oculis Marii 
emicanrem, audiitque vocem : Tunt In- 
itio JAAruun intrrficrrt dttdn ? Territus 
fugit Cimber , & Minturncnles mife- 
ratione & reverentia viri , quondam 
vindicis Icalix difti , Marium dimi« 
ferc^. 

76. ffefii efl encrjfa ptteR.uA Cim- 
bro , olim e numero hoftium a Mario 
dcvi&orum. 

* 77. Sangt'mU iny'fi.] Marii , quem 
vi&orem odcrat. 

80. Dt*s fctltrnm."] Furias 5* K? 7n,# " 
fi/MTf . Dii autem utriufquc funt gene- 
ris. Mtriumque futmrup.] Emf>h#tc}. 
ruturum£. auddem ultocerc. 

D 5 ti. J>- 



Digiti: 



zed by G00gk 



58 M. Annjei Lvcani 

ColU tibt: Met mult as bic legibm avi, 
Ante [turn , martes : vanutn depone fumem. 
Si libet ulctfct delete funera genu , 

8jr Hum Cimbri fervate fenem. non tilefavore 
Numtnis, ingenti Super urn proteftus ab ha, 
Vir ferus , & Romam cupienti perdere fat* 
Sufficiens. idem pelago delatm mquo 
HoftiUm in tenant , vacuisque mapaltbus d8w,' 

90 Nuda triumphati jacuit per regna Jugurtha , 
Et Petnosprefih cineres. folatiafati 
Carthage, Mariusque tulit: pariterque jacentes 
lgnovere deis. Lib/cos ibi colUgit vras % 



VJt 



81 , legbm *>;.] Morti , qux lex xvi 
eft. 

8j. y.t*nm d/fwte fmvrem.] Cupi- 
ditatem mei ioterimendi. 

85. Hunt Cimbri fenrate ft**.] Me 
fkviturum in Romanes 8c inferias ex 
illis relaturam civtbus tuis ab iis caefis. 
X§ni(lefa*»re f &•€.] Non ilium ferva- 
bant dii quod Mario faverent, fed quod 
Rorax irafcerenrar,hoc ef&ro viro ufu- 
xi pro fuo nagello. 

86. AbirAi&c.l Malimficlegerc: 

__ Kou Ulefa>ort 
Kuminit , ingmti fuftrkm froteRms Ml 

ira % 
Vir firm , &c. 

Melius enim lie cohsret fenfu. Gro- 
tim. 

88. Sufficient.] Qui vel unus ad ever- 
fionem urbis fufficerepotuulct , (i vo- 
luifiet. Hortfmf Idem frtaro delatm hn~ 
mm.] Marius aMinturnenfibusdimif- 
Ius,iter mare verfus per devia corripuit, 
fc in fcapham conjecit, infurgente tem- 
peftate gubemaculo rrafto delatus eft 
ad infulam Mcningcn, ubi reccptis qui- 
bufdam fociis, audit oquefiliumfuum 
cum Cethego falvos in African) eva- 
fifte ad Hicmpftlero » & ipfead agrum 
Carihagineniem trajecitj ibtintcrdi- 



&us a Sextili prxtorU li&oie , ne in A- 
ftica pedem poncrct. HtmmtU, inquit 
Marius , peanwi , vidifle tt C. Murium 
exulem in rudcribm Cartharims fetlemem* 
hand male for tmnam ejm *rks , O'/uamm 
return mmtationem in exemflum eiprf- 
nens. Plutarch*. EtCimiruminMaria^ 
Mariumque in carcere vi8mm. Xl*»d Cm- 
f»l Miens , exulque , ex exmle Con/ul : Et 
jaeuit Libya; compdr jaBmra mini* , Crc • 
M4m/. 4. 

89. Heftilcm in terram , &c] Cui irt- 
terdicebaturaPrxtore, hoftis declara- 
cus. vel, Mario infeftam, qui earn fub- 
egerat. 

90. Hud* triumphati , O'c.J Hjfal- 
I agt 9 ip(e nudus, vel dcfolata, inoolis va- 
cua, aut rara. Triumptuui.] De quo 
triumpharac. 

9 r . Et P*ms preflit eimres.] Nam in- 
ter ruinas Carthaginis aliquandiu deli- 
mit, hfortenf. Sddtiafdtu &c. ] Cartha- 
gini folatio erat Marius hue miferia- 
rum adadus : Mario , bomuk) , tantat 
urbis eacidium & ruina. 

9^. Likje mm. ] £fteras,immanes,aua- 
les (blent eftebarbarorum. ibi nutgti 
irMt. ] Marim clade m*yn , fi qmdem car- 
eer* catenx t f*ia , txiltmm h$rripcMyeran$ 
ojigtitMtem. Floras lib. 3 . cap. 2. 

94-0* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli" Lib. II. 

Utprimum fortuna redtt: fervilia folvit 
9 ? Agmma : confiato fevas ergaftula ferro 
Exeruers man us, nuUi geftanda dabantur 
Sign* duck, tufi qui feeler urn jamfeeerat ufum , 
Attuleratque in caftra tufas, prifata! quis Me, 
Quis fuit iUe dies, Marius quo mania viEtor 
ioo Corripuit i qumoque gradu mors ftva cucurrit ? 
Nobilitas cum plebeperit: lateque vagatur 
Enfxs : & a nullo revocation eft peSore ferrum. 
Stat cruor in templis : multaque rubentia cade 
Lubricafaxa modern. nuUi fua profuit atas. 
10? Nonfenis extremum piguit vergentibus amis 
Tractpitajfe diem: nee primo in limine vita 
Infant* miferi nafcentia rumpere fata. 
Crimne quo parvi cadem potuere merer $ ? 
Sed fatis eft jam pojfe mori. trabit ipfe furoris 



T9 



Im* 



94. US frimmmf$rtmu redit.] Com 
C.CirmaCo£adpop.rererretdere?o- 
caodis quo* Senatus , iu volente S?lla, 
boxes judiceferat , Ac de adlciiben- 
do DOToram riviom x- tribus veteri- 
buxxxv. a diflidentibm CofC in me- 
dta tube difceptatum eft. CinnaUrbe 
puMus a Co. O&aviocollega , (blicitat 
tubes Icaltcaa , viret undiquecontiahit, 
faiii criam ad li b cr u tem vocatis , re- 
verfiun Marium Got jongit , quadrupli- 
ci agmioe urban intrant Cinna, Ma- 
1 , Caxbo » Scrtorius , in adverfarios 



95. C^mfM»f€ym t 0-c] ManicisSc 
catena foioti fefi , modo ergaftuli 
cUufi, capenumarma. 

96. tinMi fffhmU, &t<] Nemo ad 
**aaom in bonore aliquo erat , nemo 
%nifa* nifiqai (cetereinugnisdlet, 
•*nu1et nrrapaa in nrilittam. 

9& Pr§fi*4] Eidamat in horribi- 
te csdem Maiianam , qtmm uxbem 
ugredcrctur. 



too. QtUMtufnetrtd^&c] Quanta 
edentate, cnidelitatilque magnitadi- 
ne. Smlpit. 

IOI. HMitM turn fbhe petit.] Lege 
Appianum dc hac re latius de civili 
bell, f lorum lib. a. c ai. Plurar. Mar. 

IOI. .A nulla reyocMum til.] NuUi 
peperc&re, neiis quidem, qui ad templa 
Deorum ftatuafque confugerant. JW- 
pttins. 

lo^JtSt* armor in templis.] Neque 
lis parcebatur, qui ad templa 8c aras 
confugerant. 

105. Hmjhut exirmtmm 9 &e.] Edam 
(enibns alteram jam pedem in Charon- 
tis cymba habentibus , mortem acee- 
lerabant. tfrrgmtibm <mmt.] Ad mor- 
tem feindinamibtu. Sulpt. 

106. Prhm in limine.] Ipfo OttU & 
principio. 

ic8- Crimne qmdrt.] Ab innocen- 
tia&xtate, commiferatio. 

109. PtjJtnmL] Accepiflcanimam 
qnamamitunt. 

ixatfr- 



Digiti: 



zed by G00gk 



60 MAnnjei Lucaki • 

no Impetus: & , vifum est lenti, qu&fiffc nocentan. 
In numerum pars magna petit: rapuitque cruentm 
Viftor ab ignota vultus cervice recifos , 
Dum vacua pudet ire rnanu. Jpes una falutis 
Ofcula pulluu fixijfe ttementia dextra. 

1 1 j MiUe licet gladii mortis nova figna fequantur , 
Degener o populus, vix fecula long* decorum 
Sic nteruiffe viris, neium breve dedecus avi, 
'£f vitam, dum Sylbmredit. cuifunera vtdgi 
Here vacet i vix te jparfum per vifcera Babi 

ixo Itmumeras inter carpentis membra coron* 
Difcefiijje manus: out te prafage malorum 
Antoni, cujus laceris pendent ia cam 
Oraferens miles f eft a rorantia menft 



Iftfr 



no. Pi fumtsl lenti.] Ignavthomi- 
nis videbatur , folum fontes ad pxnam 
xapere. Hortenf. Lents.] Igoavi. 

in. In numerum.] Augendo dunta- 
xat numero , non quod io ipfis cau(a 
mortis invcnirctur. Grotims^. In tmmt- 
rnm pars wugut petit*'] Pxomifcuc tam 
innocentes quam nocemes , ignoti pa- 
riter ac noti cadunt augendo duntaxat 
numero. 

1 15. Spit una /Hutii,Crc.] Dederat 
qulppe hoc (bis figuum, uc intetficerent 
quolcunquc illc non refaluraflct , qui- 
bus falutantibus nihil cefpood^ec > auc 
quibus manum ofculandam non por- 
rexulet. Signttm pkcit ev* tltxtram teti- 
fi]p tjrantu. 

114. TrtmcntU.] Mctu mortis. 

I ;,6. Demter opopnlns, Cre.] O dege- 
neres ! qui licet undique mortem mi- 
ni tent ur ftridi gladii , vcliot urn turpi 
ofculi ob&quio debereztatem vd ion- 
gifiimam : multo minus rcdimcre brc- 
vcm in vita eaque ignomintofa mo- 
ram_> , ufyuc dum reverfus Sylla & 
hos qui vitam Marii m.untre habent » 
pa i mat. 



1 19. ftx teffuurfum , &c] Vix mihi 
vacat Acre te 6 Bacbi , tnanibus miiitum 
& turbac difecrpcum. 

120. Inter ctrftntii.') Dilcerpemis, 
laorrantis. C««^.] Turbx multitude 
nis cingentis te. 

ur. Dififiij/k] Ita repofuimus pro 
difierpfife. M. Bsbius fe&us in par- 
tes. Ita Latini ufurpant vocem, dif- 
ctdere. Cicero Offio. in. Cum ten* 
dtfctfijftt. Sic eadem vox infra lib. in. 
ufurpatur : Difcefiit medium tam vm- 
fl«s peBut ad tarns. Et confirm* hanc 
emendationem noftram MS. Puteanor. 
Grot tut. Pr*fi$e m*l»rum.] Qui cala* 
mitatetn illam multo ante Metello pne- 
dixerat. 

121. Ant6n$ t O'c.'\ M. Antonii cia- 
rift oratoris > qui immiflbs ad truer* 
dandum ilium perenflbres eloquentia 
demul&rat, caput abfeiuum Annaus 
Trib. detulit ad Marium ccenantem, 
qui caput illud per fummarn antmi ac 
verborum infolcnbam aliquandiu con- 
uedatum roftris deinde arngi jnflit. 
Val. Max. lib. 9. cap. 2.1 Cicer. do Ora* 
torc^>. 

114. Ftm- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilts Belli Lib. II. 
lmpofuit. truncos bueravit Fimbria Crafts. 

ix J Sava Tribunitiomaduerunt robora tabo. 
Te quoque negleftum violau Scavola dextu 
Ante ipfum penetrate Dea, femperque calentts 
MaSavere focos : parvum fed fejfa feneftus 
Sanguinis effudit jugulo , flammisque pepercit. 

1 30 Septimus hoc feqmtur, repetitis fafabus , anntk: 
llle fuit viu Mario modus , omnia pajfo , 
Qua pern for tuna weft , atque omnibus ufo , 
Qua melior : mensoque , hommi quid fata pararent : 
Jam quot apud Sacri cecidere cadavers portum ? 



6v 



TI4. FimffrU] Etferus Maru miles. 
Craffis.] Patrem&filiuminmutuoal- 
tcnim alterius afpeftu ; floras lib. 3. 

|2i. rHium a patre in ruga interfe- 
, nc in militum inlequentium ma- 
ws veniret t refcrt Appian. 

X 15 . ThtmmtU wtaduerttnt r$Ura ta- 
l». ] Locus ille in carccre, undo malefic! 
przdpitabaorar, madirit faneuine Lici- 
nii Tiibuni magiftratus (acrofan&i. 
+4lii exp. Rortra , uodeTribtmi perora- 
bam, madnifle {anguine. Fiona hoc ad 



^ : ^1:. 



4JVf 

tanrum non eodem igne (epelitur. dex- 
trd &/<cm, ut modo fC r 1 3 . 

117. Amte ipfum penetrate.'] InvcfH- 
bulo Vcfbr : vd , ut quidam , ad aiam. 
pathos a loco. Hwtenf. 

129. VrperaV.] Non extinxit flam* 
main , ut cui parum eflet (anguinis. 

I jo. Septimus lute ft witur % &-c.'\ Sc- 
ptimos C. Marii Conmlatus , namque 
inter (extum & feptimum intercede- 
bant ij. anni. 

131. tBefmtf&c] Intra dies quam 
nierat confulatum tredecim » morbo 
aterali 8c inGmia obiit annos na- 
ms 70. 

133. 7Aenfiaiehtmimfuui t e^'cJ] E- 
[tiendo ex confenfii rnanufcriptorum : 
— menfnme bemima quid fata pate- 

Id eft, menfbexperimembvitae, quae 
fumma cnet fatorum diftantia , a maxi- 
ma felicitate ad maxitnam mifoiam. 
Grtius. Vel ut Hortenfius exoonit, qui 
in adferfis & iecundis menfusfuerat, 
quid rata pararent Sc conitituerenr. 
Mtmfup* bemim quid fata pararent, ] Ex- 
perto omnes cafui quos homini fata 
decrcvinem. 

134. Jamquotapmd, tj7*r.] Tranfit 

jam ad horrendas clades inter Syllam 

ex Afia reducem, ft: Marium jUniorem, 

viccfimo xtatis fua anno Confident fa- 

&utn, 



Digiti: 



zed by G00gk 



6± 



M. A N N M I LUCANT 



1 3 y J«r CaBiiM m//r yfofci* qiMf pom* catenas , 
Tunc cum pew caput mundt , rerumque potefiat ~ 
Mutavit tralata locum, Rotnanaque Samnu 
Ultra Caudmas jperavit vulnera Furcas i 
SjUa quoque immenfis accept cladibm ultor. 

14.0 life 4wrf exiguum refiabat fanguinis Urbt 

Hauftt^ dumque nimis jam putrida membra rectdit, 
Excejftt medictna modum, mmiumque fecutaeft, 
Qua morbi duxere, manus. periere nocentesy 
Sed cum jam foil pojfent fuperejfe mcentes. 

14.? Tunc data libertas odiis y refolutaque legum 
frank hra ruit , non urn cunSta dabantur , 
Sed fecit fibi quifquenefas. femel omnia vtftor 



Oram* jtpmt fieri cnidfrt , &t.] Ad 
Sacriportum baud procul a Przne- 
fte , C. Marium (C. Marii filium , five 
nepotetn incertum) Sylla fudit : cam 
totem Prxnefte fugiftet, obfidiooem 
ejtu Sylla ddcgavitLucr.Ofcll*. Ma- 
rius cum per curriculum captaret eva- 
dere , inhibitus , mortem fibi confcivit 
io cuniculo cum fugx comite ftri&o 
gladio occurrens , flee. Sylla Lampo- 
nium flc Felefinum Samnirium duces, 
qui ad Co£ obfidione exuendum adve- 
nerant, ad decuman a Porta Collina 
ftadium confecutus magna ftrage fudit. 
Afmd S*€rif*rtum & C»Uinam-jc.Mm- 
fl:tumtUi*SjlUcmadit. Flort> 

I J 6* T*Mtmmpene t Crt.] Promife- 
rat Marius Samnitibus , qui a iuis par- 
tibos fteterant, (etralaturum caput Im- 
perii a Romanis ad Samnites. qui jam 
ftcm conceperaut feirajoricladepref- 
fiuos flc mifluros Tub graviori jugo Ro- 
snanos , quam olim T. Veturium flc 
Sp* Pofthumium ad Furcas Caudinas, 
(altumabruptuminAppulia, tu>iRo- 
rnani a Samnitibus (ub jugum mifli. 
Iiv.9. 

1)7. Sarw$U.] Aonotat vetus ado- 
ram MS. Putcaoor. fcholiatfes Dama- 



fippum hie indtcari Samnitem , ai 
Marianarumfuitpartium. Gntim. 

138. UltrdC*mti*4t t &c] Adpor- 
tam Coliinam mayor dades accepta 
fuit, quam quondam exerdtus Romi- 
nus acceperat a Samnitibus id Furcas 
Caudinas. CauduwFurcar.doofahus 
fiint fyhrefbes , juxta fle aid , jugorum 
inter fe p e rpetn t tatc juncti. HtHtnf. 

141. DM*HM<mm1,&'c.'\Cmfiz6- 
verfitriis flc (editions opritnos dves tol- 
lit, vduc acrior cbtrurgus, am membra 
iyncera fle (ana ciimpuakusflecofrv- 
ptis exddit. 

142. Peritrt menm$J\ Hint illud 
Metelli : Stdtme ttndem qms f*rdit*rm*' 
it. hinc 40. Senatores , Equites f 606. 
una tabella profcripti. fle vox ilia Fur*- 
fidii : V$vtn diqms dtbert , tjwhu n»* 
ptttrtt. 

144. KnemetJ] Cruddes Syilani. 

145. Ttme tUt* t Crc] Imperatum 
Syllx de Marianis oeddendis non ex- 
tendebat (e tantum in gratiam Syllle, 
fed licentiam banc quitque coflvertc- 
bat in odii fin aut (ceteris libidinem* 

1 47. Sed fait fibi qmfip* mifai. ] TtCh- 
pofito percufibribus profcriptoram-* 
ptaoaio talentis duobus i indicibus pa- 
ri ptt> 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 

Juferat. infandum iomini per vifccra ferrum 
Exegit famulus: nati maduere paterno 

150 Sanguine, ccrtatum eft, cui cervix cafa parent* 
Cederet: in fiatrum ceciderunt pramia firatres. 
Bufia repleta fuga , permijlaque viva fepidtis 
Corpora : nee populum latebra cepere ferarum. 
Hie laqueo fauces , elisaque guttura fregit : 

1 JT jT Hie fe practpiti jaculatus ponder c dura 
Difiluir percujfus bumo : mortesque cruento 
ViStori rapuerefuas : hie robora bufii 
Extrutt ipfe fiu, nee dum omni fanguine fufo 
Defilit inflammas, &, dum licet , occupat ignes. 

160 Colla due urn pilo trepidam geftata per urbem , 
Et medio congefia foro : cognofeitur iUic 
Qmcquid ubique latet feeler urn. non Thraciatantum 
Vtdit Biftenii ftabulis pendere tyrami , 
Bofiibm Antai Libje: nee Gratia motrem 

i6jr Tot laceros artus Pifaafievit in aula* 



tf* 



Cum 



ri pnemio ; acarfantibas indido , oc- 
oijfnnbm fiipplicio. 

150. CtrtMttmtttjyc] Afiliij,quis 
iffixum obttuncaret pstrcm. 

1 5 T . lMJpdtr*mpr*mi* ] In ftlutem 
q*m trams caput gerens aucqucba- 
tOL Sntjnt. 

152. BmfU rtplttd fmg*.l Latebras 



161. CqmftitmriUic&c.] Exacer- 
vocapimm in foro congeftorum , ce- 
des clandeftincpatuere. 

1 62. Nm» Throei*, &c. ] Non tot «- 
dibus inclines fuerunt, non tot capita 
poftibus fuis affixerc , Diomedcs roc 
Thraciz , qui equos humanis carnibus 
pavitj An#us Libya: gigas qui hofpitcs 
ad palzftram provocates vi&ofque oc- 
cidit > OEnomaus qui filix fus procos 
curru confecutus imerfeat. dc his vide 
Mythologos , & , qua? nos ad Seneca; 
Here. Fu. fCuy Hcrc.'OEt. jfrf.24. 
& Thyeften, fC 1 $8.) quot feviit Sylla 
C2dibus , quot capita Romx in toro 
congefb fuerunt. 

165. Biftftiifidbnlh^c] Biftonis 
civitas Thracix , a Biftone Martis Cc 
Caltirhoes fit. 

165. Pif**flcpiti**»j*'] PiCt.dfi- 
tas Elidos , regis OEnomai. 

166. Oo- 



Digiti: 



zed by G00gk 



*+ 



M. A N N & I LVCANI 



VO *+u\J t ?" m J am td h e fount, confusaque tempore multo 
I * Zj7 Amisere notas , miferorum dextra parentum 



i 



U # ajjj ColUgtt, & pavido fubducit cognitafurto. 
' • Mique ipfum memini cafi deformia fiatris 

170 Or a rogo cupidum, vetitisque importer e flammis , 
Omnia Sjrllatu lujlrajfe cadaver* pacis : 
Terque omnes tr uncos, cum qua cervice recifum 
Conveniaty quafiffe caput. Quid fanguine manes 
Tlacatos Catuli refer am i cut vkttma mftes 

ijflnfcrias Martus, for fan nolentibus umbris, 
Pendit, inexpleto mn fanda piacula bufio : 
Cum laceros art us, aquataque miner a membris 
Vidimus, & toto quamvis in corpore cafo 
Ni7 anima letale datum , moremque nefanda 

180 Dirum favitia, pereuntis parcere morti. 



166. Cmftfipe.] Com did capita 
caforum confiua jacuiuent , & inter fe 
commiita , figuras & lineamenta fa- 
cierum amiferunt, tit difficile cflctdi- 
gtiofcere. Hartnf. Tab* /burnt.] Poft- 
auamcorruptacrant, pareotes furtim 
fubtrabebant, ut (cpclirent. SuJpit. 

167. Mbtas t&c] Quibus imerno- 
fci poucnt & a fuis agnofci. 

169. Me£}miffnm 9 Crc.'] Hocafcne 
(ho di&um fingtt Poeta. 

170. rttitif/Umms.] Vetuerat enim 
Sylla , ficut & Marius combyi cadave- 
ra, ut fcxis alitibus pizdx eflent. S ml pit. 

171. SytLout pacit.~\ Per Ironiam. 
pei fjuem enim intdligit cacdium fi- 
ncm.qua; parta jam vi&oria,ta&a (unt. 
Sulpit. 

iy\. SdHputUt &t.] Q^ Lu&atius 
Catulus qui collega fuerat Marii , fie 
cum eo de Cimbris triumpharat. Ubi (c 
a Mario morti deftinatum audivit , in 
cubiculo fuo recens calce ill it o nee 
dura perficcato carbonibus accenfis 
(pome furTocatus eft. In cujus ultio- 
ncia Catulus fraxci a Sylla jam pctiit 



Avul- 

fibi concedi Marium Imperatoris fra- 
trem , quern apud Lud. Catuli {eput- 
chrum, tanquam manes fratris placatu- 
rus , bracbiis , crunbus, nafb , auribus 
mutilatis, cte&a lingua, oculis demum 
cftbflis , fcrvavit aliquandiu , ut per fin- 
gulorum membrorura carnificinairw 
morcretur.*'/"U>l«r 2 , V# f+**> - 

174. Cmvifhm*.] Hoftia (acrificau 
Catulo. 

175. Kolewiibm umbrts.]lnvitis ma- 
nibus Catuli. 

176. Ptndjt.~\ Pcrfolvit mortuo bo- 
ftiam , quae debebatur fratri. HvrtemJZ. 
Intxpltf tmfl:'} Hoc eft, mortuo fratrc, 
cujus jufta non fuerant expleta, nifi ho- 
ftia aliquama&ata, cujus (anguine lita- 
retur. N </Wrf.] Id eft, ocfarias infer ias, 
(angninem humanum , quo atiftimabat 
fratrem Catulum fatiari poflfe, nondum 
alioqui fatiatum. Hortaif. 

177. JEtjurt4U} J y,Mlnfrdtntmt*H,&-c.] 
Singulis membris fingula infligebamur 
vulnera fie craciatus, 

180. Parent m&rti.] Mcmbratim cru- 

ciaxcut, fupcrftcscflctvita ad doloris 

fenfum. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 67 

Avulft cecidire mania, exa&aquc lingua 
Palpitat, & muto vacuum fer it dera mom. \ 

Hsc aure s. aim Ibtramm^ruamca' ~ * J ? • * ** & 

Amputat: til e casts evoiytt jeUsbus orbes. " ' 7 *^* 4 ** ** ** * 

iZfUltimdque eflbdit frettatts lumi na mcmbris. """^ ij£?> J £"VV 

Vix exit ulla fides, tamfavi crhmnis mum ""' ^^£ «Sh 
Tor porw^j opj0£ *4p«r. jfr moU rum* T^lWtf 

Fraaafub ingemi miftentur pondere membra: ,\*>r 4 $* £* 
Nr* Mhg* *»/<wwi« wiwmf *{ littora trunci , vK A^fu^ 

190 Qui medio periere freto. quid perdere fruttum ^ V&t I^ 1 

3Fwir, dr, «f wfcw, M*ri# confundere vultum t Jjlj Vj3 *• 
Mr /£*/» W S/flx , cadesque often fa placer et , 'XCrto tf 1 

Agnofcendw eras. Vidit Fortsmacohmos «*t«%\«»?W» 

Praneftina fuos cunSosfimid enfe recifos, % <yVtlC*»rt> 

195: l/ww populum pereuntem tempore mortis. *V * * jSt\ 

Tunc flos Hejperi* , Latii jam filajuventus, *&\*% ' 



191. IT/wtoa.] Utvulgarem. C*h **s4*r:* jL 
fWr*.] Deformai 

19?. yiditFm* 
rcr fecmpharicea 
Pcrneftino temple 
fuorumnegle&us. 
res. 

194. Prdwftindj 
Pracnefte rcccpto S< 

Mario favulcnt partim intc r fecer at » /t^K tj '** J* 

partim in vincula conjecerat. Adve- 

oiens Syjfc V. M- Praraeftinorum tpc 

falutis pet £. Ccthegum data, extra 

moenia municipii evocata, cumabje- 

ftia atmis humi corpora proftraviflem, 

iotcrficienda , & per agros difpergenda 

curavit* tnfertcifis.] Alii babent net- 

*•/ , quod <p*fltn$i eft , nee fatis Lati- 

num. At manufcriptos (equor, qui ha- 

\xn\enfertctfc : id eft t in corpora ad- 

miflb. Gftins. 

195. tf/w'*/^W«»»,£rc.]Uno<yttG 
i&u , intra fpatiura quo unus interna 
poflet. 

196. TimcjUiHefrtrU, dnj Qoa- 

£ tUOl ^~ 



Digiti 



zed by G00gle 



r 
artcm 



in 

illanti 8e fcmi* 
ic & iliac. SW- 

rwr*.] Hoc eft, 
>s necabant* 
Kimunt, fufFo- 
' quibus capita 

>fus fpc&ator. 
cum congrega- 
tions vocavir : 
Eacerec , audicu 
um quiritatns 
:Illeconftanti 
liccrcpcrgcbat, 
inadhibereju- 
lid forisfieret: 
homines fuo 
la. , 

, &€ .] Centum 
res xc. Confu- 
nis MM. DC* 
Src] Cadatera 
a. qui injecto- 
i undis admifir, 
>rioribus fiiper- 
demeria. 

in./* 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 67 

In fluviumprimi cecidere, in corpora fummi. 



Digit 



zed by G00gk 



68 M. Ann^i Lucani 

lbitur: bic fiabit civilibus exitus amis. 
%%% Quanquam agitant graviora metis , multoque coitur 
Humani generis majore inpralia damto. 
Exulibus Mariis bellorum maxima merces 
noma receptafuit: nee plus vidoria SjUa 
Prajlitit, invifas penitus quam toUere partes. 
130 Hos alio fortuna vocas : olimque potemes 
Concurrunt. neuter emit a beila mover et , 
Contentus, quo SyUa fust. Sic mafia feneSm 
Prateritique memor flebat, metuensque futuri. 
At non maguammi percufiit peftora Bruti 
% 3 f Terror , & m tanta pavidi formdme mom 
Pars populi lugentis erat : fed noSU fopora , 
Parrbajis obliques HeUte cum verteret axes, 
Atria cognati pulfat non ampla Catonis. 
Invent infomni volventem publica cura 
%^o Fata virum , casusque UrlHs , cunftisquc timentem , 
Securumqite fuiy farique bis vocibm orfm: 
Omnibus expulfa t err is, olimque fugata 

Vir~ 

215. QiuovputMdtitaitt , &c] Ma- , dere, principem virion > cui talus Rei-, 
rius quidcin e\ul , cum Cuts, reditum j pub.curxeft,nondeberetotainno&em 
fibi in patriam propdnebat : iylla , ad- ftertere. Hmtmf HiRtfipr*.] No&u. 
verfanorum vindi£am: at noitri his ! uc fa majore, circum vol veflte ftia plau- 
©rarmiis non contain , accrrimc dc or- • ftra, *H&£** * vdpoluro. Ftritautem 
bisimpeiioincertamcn ddcendentes, Hclicc ecu Califto filia Lycaoms regit 
cjuanto majora moliemur i # ■ Arcadia; , m qua Parrhafiura oppidutn. 

z;i. S:cmacjl a ffwSlHjfQ^-u] In hunc i;g. Cofnttipmiptt.] A Yunculi, erat 
modum , incjuit Poeta , fenex aliquU ' enira Brutus Catonis ex Servilia forore 
memoravit prxtcnta, meruit furura. ncpos. tf •» amfUCMmis. ] Utpote ho- 

2 $ 4« ***** trtror.] FuitbicM Bru- 1 minis continentis & frngalis, plane 
tus Junii Bruti F. propter ingenium, Stoici •, infra ft ; 84. hicpofteallticfj 



ftudia & mores a Cicerone multuin 
laudatus , poftca pc'rcuflbr Cx&ris. 

255. Et.} Prowff,utfupra^r. 35. 

2; 6. Pmj f»fuh.] Repetatur illud 
m*. KoRcfhfw*.] A circumftantta tem- 
poris no&urni , quod raaxime propter 
nicmium & tnnauillitatem conwlta- 
tionibus captura eft. Ad hxc vuit often- 



libi mortem confeivit. 

l^T. Seewmmqme fm.] Dc fe mini- 
me foiicitum » ut confiimrnatum Sroi- 
cura decuit. 

242. Om m hm txfmlfie, <Src] Oratio 

Bruti dcliberartva eft , cujus (copus eft 

5c propofitio , Cs&remne an Pom* 

peiumdebeat fequij ancondncreiein 

otio. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 

Virtuti jam fold fides , quant turbine nuUo 
Ixcutiet fortund tibi; tu mcnte labantem 
145- Dirige me , dubium certa tu robore firtna. 

Namque alii Magnum, rel Cafaris arma fequantur ; 
Dux Bruto Cato film ait. fdcem ne tueris, 
lnconcujfa tenens dubio vefiigtd mundo ? 
* An placmt , ducibm fcelerum , populique f uremic 
150 Cladtbus immifium chile abfilvere helium f 
Quemque fiut rapiunt feeler at a in prctlia cauft : 
Hos polluta domus , legesque in face timenda - y 
Hos ferro fugienda fames , mundsque ruin* 
Fermifcenda fides, nullum furw ept in arma. 



69 



otio , 8c mcem tucri : Dc ejus confilio 
alteram Ic fecmuruin. Hwtmf. 

24 $• yirtuth'yamfii4fidis,}OCo\van 
pexfe£x virtwis , quam alii jamdudum 
cxpolenim, domicilhmi. quounicore- 
ti&o exemplo du&i , ciedanc homines 
cflc viitutem. S>**m tmrbine, &c. ] Ho- 
rn. Ode *. 1. }. Jmftmm tytentumfn- 

fj*> . trc. 

145. tfbmifinm*.'] Rationis fbbt- 
litace. 

146. K tm qm t tlti M^hmm.] Caufa 
ambigoi confilii ae dnbix mentia,quod 
videat dvitatem in dm* pones divol- 
(jm , qaanun alix alios duces (equan- 
Of ;{eadijacD€otroinclinari, fcdCa- 
tooem ducem fblom fie ejus falubria 
nosuuveUe(cquidictt. Horttnf. 

24*7. Dbx Bnu§ Cdf films nit.] Tu 
auhifoluserisdux. ftxow* f*m/.] Ut 
a bello 3c partibiisomninoabitineas, 
to pcopofito eooftans , com cxtcri o- 
rancslabent. 

148* Immtmffa tenens.] Pcrftans in 
ft a b ili tatc fie conftantia tua, ctiam fi 
outer natqaeinundus : quippe turpuTi- 
nmm eft vinote przditovirodegradu 
dqieL Smlpit. 

. 249. •dnjU€mt v &u\ An potius vi- 
Qun tBL tc civili huic bcllo immifcerc ) 



Caftra 

250. u4bfiherebeSMm.']?tobsaKinon 
impcobaie. 

251. Q**mefie fuATtpwnt.} Quifque 
fuam cauftam ut juftam tnerar , quum 
interim civile bellum netarium fit.Hcr- 
ttnf. Rjf*u*t feeler** in prceli* urn fit.] 
Hunc Reip. libcrtatis derendendx prx- 
textos ; ilium P. R. benefidi aflcrrio, 
fiixque dignitatis atque (aluris tutela $ 
alium propter flagitia domeftica , in- 
opiamfic xs alienum,timor judiciorum 
fie legom qnas bello eludant,in anna ra- 
pir : omnes privatam fidci fox rainam 
permifecre public* cupientes. 

252. Hu pdluu, &€.} Smpris fie 
adulteriis coopena , propter qux in to- 
«ineo£tegibusaiumadvertcndum e£ 
let, quas in bello duduntacevadonr. 
Hmrtenf. 

25). M*Wr^r»«fcr^r^]Asalie- 
num alios adeludendoscreditores, fie 
fidem violandam in militiam trudit. 
Vel ot fervent fidem coujuratis ctiam 
cumrotius mundi ruina. Hertenf S*l- 
pUim. 

2?4. PermifiemlafiJet.] Deobxraria 
loquitur, qui privatam 6dci fux rainam 
permifecre public* cupiebant. Gtetius. 
fmnr egt in <m»*.] Mens cxca fie belli 
libidinetiUs fedpnrmiodufti. 

£ $ 256. Pv 



Digiti: 



zed by G00gk 



70 , M. Annai Lucani 

ay y Cafira petunt magna vifti met cede : tibi uni 
Per fe bell* placent < quid tot dttrajje per amtos 
Profuit immunem corrupti moribusavi i 
Hoc folum long* pretium virtutis babebk ? 
Acciptent alios, faciem te belli nocentem. 



Digit 



zed by G00gle 



Cttxlis Belli Lib. II. jt 

Lege de&m. minim** return difcordia turbat : 
Pacem fumma tenent. quam Ute Cdftris antes 



Digit 



zed by G00gk 



7% M. Annai Lucani 

Slier a qui*, mundumque veltt fpeftare cadentem 
lyoExpers ipfe met us? quis, citm ruat arduus ather, 
Terra labet, mifio coeuntis ponder e mundi, 
Complofas tenuijfe manus ? gentes tie furorem 
Hefperium ignou , Romanaque fxgna fequemur, 
DeduSique fret is alio fub fdere reges f 
a 9 7 Otia fains agam ? procul bunc arcete furorem, 
O Superi, motor a Dacas ut clade 9 Getafque 
Securo tne Roma cadat. ceu morte parentem 
Natorum orbatum , longum producer e f units 
Ad tumulumjuhet ipfe dolor: juvat igmbus atr'n 
300 Inferuijfe manus , conflruBoque agger e bufti 
Ipfum atras tenusjfe faces: non attte revellar, 
Exanimem quam te compUdar Roma, tuumque 
Nomen libertas , & inancm profequar umbram. 
Sic eat: immites Romana piacula dm 

Tlena 

tioitem & audita fexenda moveret; 
multb juftius Catonem. Htrteuf. D*- 



tnihi hanc neceflirarem, ut aima indue- 

tCTTL-t. 

289. SitUrdqMMy&c.'] Quisintan- 
tum Stoicus eft , ant cui ita in chaly- 
bem aut Galium oMuruereprscordia, 
ut tetram ooelo mifccri & omnia rueie 
videat , ipfe interim fupinus & com- 
prcflis feder* mambus \ 

291. Terra Ubet.'] Id eft, G omnium 
xerum elementa confundcrentur, mare 
ac teua czlo mifcerentur > otiofiu con- 
fertis manibus ftderem } Qt'emtfM. ] 
Confundentis ft. Hortenf Smlpit. 

292. Ctmpiofdt.] ItaMSS. Alii leg. 
Ctmprtffks. Gent ffi* fur ertmidrc] Gen- 
tefne exterz & reroots venicnt ad par- 
tes & auxiliiim Imperii noftri : ego ve- 
to igoavus fedebo ! procul abut 4 me 
hzc vecordia \ Furorem Hefarmm.] Ci- 
vile bcllUm ROmanum, wfktfurwm 
vocat, quo cives inter ft,& in ft mutub 
armainduunt. Horttnf 

294. DtduBi.] SeparatL 
296. "Motura Dmm.] Si Roma ca- 
dens Scythix populos ad commtfexa- 



cdfJ] Sarmatixpop. fupra^f. 54- Sunt 
tamen qui nolint huic ut & Virgilio 
8. An. U Silioia. licentiamprioreni 
corripiendi permittere , fubftituant ita- 
que DOm t pop. ad mare Gafpium. 

297. Ctrnmerte parentem, &c] An- 
non hoc dabo dolori & amoriergapa- 
triam,quodergaliDeros} Natoiupre- 
ma folvo libens : Quidni patrix \ Non 
te deftrara 6 patria, non tibi deero dul- 
ce nomen, Libertas. 

298. PndmeerefumuJ] Comitari Ion- 
gam pompamexequtaram. Smipit. 

3 00. Infermfle rrumu % tTt. ] Rogum 
iiicendere&igoemfbvere. Idem, 

$02. Exmumem.] Dirutam Scdelo- 
tam. 

30$. Tiomen.] Quod mini dolcifH- 
mum eft. 

$04. Sice*.") Sit ita , ut dii vdint 

fibi licari univerlb Rom. (anguine: Cur 

meum moret > O utinam ad patxiam 

expiandam , Ubcrtatcmquc-> Imperii 

tucn- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 73 

305: Plata feratit : nullo fiaudemus fanguiru helium. 
O utmam, cctlique Deis, Erebtque liberct 
Hoc caput in cunctas darnnarunt exptmere panas ! 
Devotum bofiiles Deaum prcjfere caterva: 
Mrgcmtiut figant acie^me bath at a telts 



Digit 



zed by G00gle 



74- M. Annjei Lucani 

3 xo Pompejum fequimur ? nee, ft fortuna favebit, 
Hunc quoque totimfibi jus promittere mundi 
Non bene compemm eft: ideo me milite vinear, 
Ne fibi fe vieijfe putet. Sic fatur : & acres 
Irarum movit fimulos : juvenifque ealorem 
3x5 Excitat in nimtos belli emits amores. 

bo gelidas pellente tenebras, 
fores : qua* fanfta relifto 
f irrupit Mareia bufto. 
torn melioris jtmfta mariti : 
330 mox uvi itmnuvit pretium , mercefque foluta eft 
Tertia jam foboles , ahos fecund* penates 
ImpUtura datur • germtuu e fanguine matru 
Permtftura domos. fed poftquam condidit urru 
Supremos ctnercs, miferando concita vulw, 



Effii- 



3 20. Kec t fif«rhmd t O , e.']Ox{ktcm 
affe&are roonarchiam jamdudum com- 
pcrtum eft : de Pompejo , non liquet , 
hujus itaque aafpicia iequar , qui non fi- 
bi, fed patriz militat. 

3 2 f . Hunt. ] Pompejum. Nam fi for- 
tuna Pompcjo raverit , fatis conftat , 
quod is non vindicabit fibi jus Mundi ; 
boo eft , ptinctpatum 6t perpetuam di- 
&aturanr, quam afte&at Cxlar. Hw~ 
Unfit*. 

323. Tie fibi fi* Crc") Re&am efle 
haic emendacioncm t docei#Ms. Pu- 
teinor. flcThuan. Hare quoque, inquit, 
jufta cauta eft, cur Pompejo militem > 
ncvelhinc intelligat, caufam agi non 
fuam , fed publicani : & fi eadetn quae 
Cxlar cogitat , eundem me ipfi futu- 
lum , qui nunc fum Cxiari. Gr»t. 

324. Jmt>thif(fnr.)Elim. 
3*6. PbeeU. J Oricnte Sole. 

327. ReitH$ HertenA men cm irrmph 
\fanU Imjh.] Cato Marciam uxorern ex 
qua tees fufecpetat filios , jamque gra- 
vidam amico Hortenfio poftulanti cef- 
fit,quodafundoeandemiecepit. Quod 



Hit exptobrarit Cxlar : ineicandi (in- 
quiens) Hortenfii caufa dimifit paupc- 
rem_* , quam poftea rcapcrct dita- 
tam. 

328. lrrmfit. ] Ingrefla eft. Hanc 
Poeta fingit hoc loco , (ua fponte Cato-< 
nem adiifle , non autem aedtam-; : & 
erudite in Marcic proibpocraphia im- 
moratur , fepulto Hortrnfio marito 9 
Tub initium civilis belli. TAtliwtm m*~ 
rf/wmvocatCatonem, cui prius nupra 
ruerat. Hftmf. 

329. Mtiiorn j**fbt MMriti.] CatO- 
nis. 

330. Pretium. 1 lit pater eftet trium 
liberorum. Mrrcf*jmefilmtMeR.]Ubie(t 
matrimonii officio farisfc&um, & pro- 
les fufcepta , quae eft matrimonii pre- 
mium ; nam ad earn fufciptendam in- 
ventum fait. Smtpit. 

331. F*amJ*.] Parata adprocrcan- 
dum. 

3 22. Gemiruu t &c.~\ Catonis & Hor- 
tenfii. 

334. Sufmmt einertt."] Cineics fiipe- 
rioris mariti , Hortenfii. 

335. Cih 



Digiti: 



zed by G00gk 



Givilis Belli Lib. II. 

3 3 T Efif* l**iata comas , concujfaque pettui 
Verberibm crebris , cinerefque ingefia fepulcri, 
Non aliter placitura viro , fie mafia profatur: 
Dum fanguis incrat, dum vis matema, peregi 
Juffa Cato, & gemitm except f eta maritos. 

340 Vifceribm Ufiis, partuque exhaufta, rcvertor 
Jam nulh tradenda viro. da fedcra prifci 
lUibata toti: da tantum nomen inane 
Connubn: liceat tumulo fcripfijje , Catonis 
Marcia : nee dubium longo quaratur m avo, 

54J Mutarim prima* exptdfa, an tradita, tedas. 
Non me Uiorum fociam , rebufque fecundis 
Accipis: in euros venio, partemque labor urn. 
Da mibi caftra fequi : cur tuta in pace relinquar, 
Et fit civilt propior Cornelia bello i 



7S 



335. CnKnfiqm.] MSS. icftius »»- 
tmfiujmt. Grot. 

3 3 6. Ctterefim.] Afperia cinciibus 
maxki. 



Ha 

341. Dtfitdn* , err.] Recipe me in 
torum pudicum , dfrnftfibm. Infra 

542. lUibma.'] Eft autem id ouod 
petit honcftum, maxime ouumaddit, 
Ulihtu fiuhr* •> caftum nempe, utpote 
qui non concubitus caufia earn rem pe- 
tat. K omen in**.] Ut Catonis uxor fb- 
I lummodo dicatur. Hortenf 

343. LtctMt tumulo ,&'€.'} lit fepul- 
chro mco inferibatur : Mara a Cttomt. 
j j 44. Hec duUo, Crc] Neindubio 
j (it apud p#fceros , rcpudiata ne fueiim 
j an tradita. Grot'tut legit dmbium. 

345. Muttrim teeUt 9 &c] Mut2lim- 
I ne primas nuptias rcpudiata 5 an ex 
j utriufquc conlenfu trtdit* araico Hoi- 
! tenfio. Hortenf 

j 46. Kin me Ufrum.] Nequc venio 
particeps futura terum lactarum , fed 
corocs & folatium tibi in adveriis. 

348. Dm mhiutftra ft qui. ]?ct\cu\o- 
rum etiam comitero adCotneliz imita- 
tionem fe oflfcrt. Sulpit. 

349. Condi* bello S ] L. Scipionis fi- 
lia , quam poft mortem Julia; duxit 

Pom- 



Digiti: 



zed by G00gk 



7 6 



M. Aknjei Lucani 



3$oH*flexere virum voces, & tempera quanquam 
Sunt atiena torts, jam fato in bella vocante: 
I order a foU tamen , vanaque cat emu pompa 
Jura placenty fdcrifque deos admttere teftes. 
Fcjla coronato nan pendent limine pn*\ 

3 y y Infulaque in geminos difcurrit Candida poftes, 
Legitimtque faces , gradibufque acclivu ebwrnti 
Stat torus j & piEto vefies dtferiminat auro : 
Xurritaque premens frontem matrona corona, 
Tralata vetuit contingere limina plattta. 



Pompejus , jamque Gib inirium belli j 
Mytilenen ablegavit, vi&us autemfu- 
nenfque in Aeyptum* cam reccptam 
nigs comitem nabuit. lib.5. fCju. 

3*1. ^HendtnUt&c.] Non contra- 
hendi matrimoniis apta , ixnmineme 
jam civili bello. 

352. F*dn* , &t . ] Hinc dilatat nar- 
xationem a ccrcmoniis nuptialibus Ro- 
manorum id temporis ; quarum nihil 
turn inter eos celebratum fuit. Hacum 
enumeratione admirabili copia narra- 
tioDcmamplificat. Horttnf. FtderafiU 
*«**».] Conjugii fides , citrapompam 
eclebrem cV ceremonias nuptiarum. 

353. Dfi admit tert teftet, ] Jovem & 
Junonem TtXtixs , Vencrem, Suadam, 
Dianam. vide Plutarch. Rom. Quzft.2. 
& qux nos ad Medcam Scnecz jfrf. r . 

354. Fefia coronato , &t . ]Jn cclebri- 
tate nuptiarum poftes & januam flori- 
bus & fcfta frondc oinabant. Juvenal, 
lib. 6. fC 80. 

1 355. Infmldtjue.] Nov* nuptz ad li- 
men mariti ubi venillcnt, poftes , priuf- 
auam ingrederentur , lancis vittis 5c fa- 
iciis redimibanr , oleoque ungebant. 
Inftdaqut.'] Conjunct, copulat. yw,pra 
»f , ut fupra j^f 35. 

356. Lcgitim*<jmefdter.] E'pi J[' iiri 
nt irvyf oi^K^tc <p£s *optf4$r cV 
¥*(*$* > Sec Euripides in Phxniifis. 
Qjjinquc autcm faces adhibebanrur in 



No* 

nuptiii. vide qo* nos ad Sen. Thebaid. 
fl 507. rationes lege apud Plutarch- 
Rom. C^uxft. 2. & Auguftin. dc Civit. 
Dei , lib. 6. cap. 9. 5c lib. 7. cap. 24. 
GrMitlmftptt 9 &<.] Neque ledus in ho- 
norem Genii fternitur in aula , in quern 
gradibus infeenditur eburnis , ftragulo 
acupi&o auroque interrezco te&us. 

357. Difmmimu.] Dividit & variat 
lymbis , & Uneb aureis. 

358. Titrrita^me frtmens , <2rc] No- 
que more numarnrn gerens coronam 
turriculis diftin&am atque infurgett- 
tem, vitat (fie enim legit Brodzus) taik- 
gere limen. Neque enim e religionc erac 
novam nupcanipcdibas limen tangere, 
fed in tranfgreftu fupportabarur a Pro- 
nubis aut tranfilicbat. Rationes vide 
apud Plutarch. Rom. Quarft.29. Si reti«- 
neamus w/«u/?Quid fi fie inreUtgamust 
Neque Berecynthia matcr,Cybele turri- 
ta,qua! eadera eft cum Vefta»id eft,ter ra» 
vetuit hanc nuptam contingere limen 
pedibus. Varro enim ref. Serv. ad 8. EcL 
Virg. opinatus eft , idco fponfaa limes 
non tetigifle, ne a facrilcgio inchqa- 
rent , fi depofiturx virginitatem calov 
rent rem Veftz , id eft , numini caftifli- 
moconfecratam. J. Rutgerfios leg. **- 
fn/r.fcnfu quo Horat. Od.2. lib.2.f«nM 
mrtnentcfilyi, &c. Var. Le&iop.Ub.l. 
cap, 12, 

359. TrtlAf* <??»>/.} Pro asfi"** hf 

bent 



Digiti: 



Z ^d by Google 



Oivilis B*lli Lib. II. 

360 Nm timidum nupu leviter te&ura pudorem 
Lute a demiflbs velar unt flammea vultus : 
Battens baud fiuxos gemmis aftrinxit amiftus, 
Colla momle decern; humeri [que harentia primis 
Suppard nudatos ctngunt angufta lacertos. 

365 Sic, ut erat, mocfti fervans lugubrta cultus, 
Quoque mode natos, hoc eft amplexa mar num. 
Obfita funetea celatur purpura Una. 
Non foliti lusere fales: nee more Sab wo 
Excepit trifiis convict* fefta maritus. 

3 70 Pignora. nulla domus , nulli come propinqui. 
Jtmguntur tacm, comemique akftice Bruto. 



77 



llle 



bent vit* MS. Puteanor. & Thuan. & 
1L anriqnior. quam le&ionem in tex- 
tual recipiendam cenfeo. Et nuttrenn 
acdpteodtim » non de pronaba , fedde 
xp(a nova nupta. Gntm, Fait autem 
apod Romanos moris , ut domo egre- 
dteos nova fponfa • iirocn tranfiliret. 
Piaotus in Carina : Senfimfuper dtftte 
time* pedes wrp* nrnpta. Plutarch. c# PW 
fyuiyif. S^m tiw y*ux$*lw one 
tSctt avriuf yjzxtp^eu %• vfii <? eU 
xittf , *7k' vzrt&iptffj* $i <Q&xifc- 
»»/7«f. Plant, in Cafina: Vlntnes,<jui 
taint tmres Mafislienftt pcfinia* ? hoc eft 
modes. Brut***. 

}6c. Ka* timidum t &c] Non ope - 
neoarur nammco,velo luteo,fcu rubro, 
quo novaium nuptaxura capita tegc- 
bamuc pudor is gratia , vcl in fubje&io- 
nis (ymbolum. 

?6i. Bdtem *&*€.] Non zona gem- 
n^diftin&acinxitvcftcsj nonmonile 
ocnabat collum. 

afrl. HmmmpiMf*fpBrM % &c*} Ubi 
& vdfem fupexiorem ruifle apparct , 8c 
primis huinerisharfine. Cur autem di- 
catur mdM9s Itemoi cioxhTc, ea fbrtafle 
cgu&x c& , quod Marcia rccens afuoere 
Honcnui mariti , nudis ad plan&ain 



pe&ore & lacertis veniebat. Subjicit 
enim : Stent er*t nuefli ftryans InfubrU 
culm. Porto eteganter Tcrtullianus aa- 
verfus Gentes , varillorum Tela tranf- 
verfis haftulis alligata/K/yw^vocat, 8c 
fbls$ amamm appellate Snppamm Nonius 
interpretatur', Unteum fetmrde nfiptt 
dd tdl»s pendens , diBum quodfubtm *pp4- 
rt At. At Varro lib. 1 v.de L.L. a fubucula 
dUHnguit , 8c ab co deducit quod eft fu- 
pra. ^tlterum gnm irujuit , tpud fmbttv 
eH\ * <j*o fitpfurm. Quod verifimilius. 
Ferrmr. 

364. S*pp*raJ] Supparum , fubucula? 
ecu tunicx genus pe&ora complexum. 
Aid. Manut. lib.j. Qu*fit.2. perepift. 

365 . tfr , nt erat, &e. ] A reccnti fu- 
nere mariti fquallida & puilata. 

367. FnnertdUnd.] Pnila. 

368. Honfoliti Imfere fides, &€.] Nofl 
occinebantur, pro more nuptiarum * 
SabinJs ecu Fefcennims tracto , di&e- 
ria. de his vide quae nos ad Medcam Se- 
necat^f. it^. • 

370.' Pigmr* mild.'] Non libcri. 

371. Tuist.] Sine poropa 8c (trepitu 
ceremoniarum. Cwttntitfueanjfnce But* 
t».] Adhibtto tantum Bruto quad au- 
fpke 8c ptranyropho. VaL Max. lib. 2. 
«p.n 

371.1ft 



Digiti: 



zed by G00gk 



78 * M- AnnaiLuca^i 

itte nee borrtficam fanfto dimovit ab ore 
Cafariem , duroque admiftt gaudia vultu : 
(Ut primum tollt feralia vtderat arm*, 
USlntonfos rigidam in frontem defcendere canos 



Digit 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. II: 

390 In commune bonus: nullofque Catonis in alius 
Subrepfit, pmcmque tulit fibi natajtoluptas. 
Interea trepido difcedens agmine Magnus, 
Mania Dardanii tenuit Campana colons. 
Hdc placuit bells fedes, hinc fumma moventis 

395 Hoftis in occurfum Jparfas extendere partes, 
Umbrofis mediam qua collibus Apperminus 
Erigit Italtam , nullo qua Venice teUus 
Alum intumuit propiufque accept Oljmpo. 
Mons inter geminas medius fe porrigit undo* 

400 lnferni Superique maris : coUefque coercent 
Hinc Tjrrhena vado frangentes aquora Tifr, 
Msnc Dalmaticis obnoxia fluttibus Ancon. 
Fontibus \nc vaftis immenfos concipit amnes, 
Iluminaque in gemini Jpargit divortia ponti. 



79 



39T. Smbrfffit.] Subintravit : nun- 
tftam enim in fua vita, 8c in a&bus fiiis 
vol opiates admifir. 

*9±. Intmttrtfii** &€.] Pompejos 
pcrterritus rumoreadrentamis propere 
C*6ris , Capuam ex orbetemere prd- 
tfbgit. hie feconfiimavit, hanc belli fe- 
deni primum intendit. 

595. "MacnUD+iLmiiJ] Capuam, a 
Capy Trojano , ut qotdara volunt, con- 
ditam. 

394. BeUi fiJe/.'} Hicdele&uhabito 
topias colligere.cxeratum conferiberc, 
Czfari famroa moltcmi occurrcre. 

J95 . SpmfM extender* psrtet.'] MittCTC 
^c dmdere cohortes & capias. Sulpit. 

596. Umbffit medium , #•*.] In re- 
done plana , qua Apennini latus modi- 
re aflurgit. 

599. Mmt inter grmmtt , tTt .] Eft 
amctn Apenmnus , mons , qui Italiam 
in longitodmem tanquam fpina dorli 
fccat \ finiftra parte mate Adriaricum 
foi 5upcrum ipeaans t a dextra marc 
"Tjnrhcnufli ecu Inferam reipiciens. 

foe. CUlefynt cvtrtent t trc*\ Cujus 



in 

colics & latera fignat toercetque a dex- 
tra in imo Gnu Tyrrheni maris ,urbs Pi- 
fa: a finiftra. Ancona Piccni urbs in 
Adriatico rnari , ventis & fludibus e 
Dalmatia advenientibus cxpofita'* eft 
enim dfxm ulna cubiti , ecu fura po- 
tius Italia! in tibiae fbrmam pone&t. 
Coercent. ] Conftringunt uttinque. 

402. DalmaticuT] Hadrian cis: fiinr- 
pto epithcro ab ora adverfa littoris II- 
lyrici , circa quam Dalmatia eft , qua; 
Panhonix pars eft , fpe&ans ad Adria- 
ticommagp. Hortenfi 

405 . Fmtrbm hie nsfUj&t.'] Ex hoc 
Apennino oriuntur multi cclebres a- 
mnes qui delabuntur in utrunquc mare 
Superum & Inrerum. Divortia aqua- . 
rum funt (inquit Turnebus Advcrf 
lib. 14. cap. ti.) juga unde widivcrfa 
aquae & cceleftes 6c p e rwm e s diver- 
tunr. Et ipfii jwf it id diycrtia Mqutrum • 
cajlrapofmt. LiviUS. 

404. DtwtrtU.'] In diverticula fupe- 
ri inferique maris , quod longts anrra- 
etibus Sc macandris divertant, priuf- 
quam matia ingtediantur. Hortcnf. 

405. I* 



Digiti: 



zed by G00gk 



8o 



M. A N N M> I LUCANX 



4.0 y In fawn cecidere law, veloxquc Met auras , 
Crufiumiumque rapax , 0* j«»#itf J/fyif I/itfr*, t 
Sennaque , <^ Adrtacas qui verberat Aufutus undo* : 
Quoque magis nudum tcllus fe folvit in amuem, 
Ertdanus, fraftafque tvolvit in aquora filvas, 

410 Hejperiamque exhatmt aquis. Hunc fabuU prtmum 
Populea fiuvium ripas umbraffe corona : 
Cumque diem pronum tranfrerfo limite ducens, 
Succendit Pbaethon fiagrantibus athera lo?ie, 
Gurgitibus raptu penitm teUure perufta, 

4,1 5* Hunc habuijfe pares Photbeis ignibus undas. 
Non minor hie Ntlo 9 p non per plana jacentie 
Agjpti Libjcas Hilus jlagnaret arenas. 
Non minor hie ifiro 9 nifi quod, dum permeat orbem 

Ifter, 

Heft*rUm<j*e txhmrit tqms.] 



405. InloumcecidertUtHeJ) InSu- 
perum mate ecu Adriaticum,j*//o de fe- 
mtid. M«**«r«r.]Umbnxfi~uv. Afdru- 
balis dade notus. 

406. Crnftmmmmome rapdx.] Fl. in 
Flaminja. EtjumSm Ifipi* Ifemre.] Scri- 
be cum MS. Puteanor. & R. A. Eiym- 
BeSfitlfatr: Exftatidnomenflurni- 
uis apudPlin.il 1. 1 ^. Cr#//ar. //*/>*•] 
Flaminixflov. Stxaboxu lib. 3. iedPli- 
nio lib. 5. cap. 15. & Boccatio S*fit. 
Jfeutrt.] Piccni flu?. Blondo & Lcandro 
Flegi*. 

4^7. Semvqne & AdrucM.} Et CU- 
wit & RmbtcM O" Semnmm duumineSen- 
mt. Sil.8. differ**.] Cumunpetuin- 
fiuit. uw/«/ dfirtftt jinfidm. Herat, 
lib. 3. od. jo. jtufidm und/u.] Apu- 
lia fluv. Cannenii dade meuiorabilis, 
JL Ofani; 

408. X2»«9«*ftMg*f, C^O Padus Pa, 
totius Europe amnium longe maxi- 
xnus, circa oftia,excepto Danubio. Pro- 
luii inferno contoetpeens vortueJjlvMi Flu- 
yiemmrtx ErnLoms. Virg.Gcorg. 1 . non 
autem oritur ex Apennino , uti nee alii 
quidam fluvii quorum fomes pocta 
Apennino txibuit. 



4io. _ . . „ 

Amnes navigabiles 5c lacus iminenfi 
in Padum fe exonetam , ita ut flurnt- 
na^o.inAdciaticumemindat. Exh*»~ 
rii «jms. ] Quicquid enim aquanun eft 
in Italia lecum vidctur ampere : nam 
multa in com tnfiuunt flumtna. Snlfit. 
Hunt fidmld fritmm , &£.] Fabul* ceo 
fama eft , Phaetontis forores vexGs 
fuiflc in populos ad xipas hujus flu* 
"vii,8cc. Ovid. 2. Met. 

41a. Dtem frenumJ] Solcmprzript- 
tem. Trdnfverfi limite ducens, ] A via ci- 
xantem. 

41 5. Fldgrantihu lorie.'] Habenis 5c 
curruaidentibus. Idem, 

4x4. Gmrgtibmi rtftit , eye] Cete- 
ris fluv. exhauftis H deficcatis , Erida- 
num parcm fuiflc cxtinguendo Phac- 
tonti. 

416. Hen minor hie Kilo.] Si na&us 
fuifTct terrain planaxn & jaccntcm , in- 
(br Agypti, per quam Nilus leniter de- 
currens ftamat (cquc extendit. 

418. Ifln, nifi quod, Grc] Max, Eu- 
rope fluv. cujus fupcrior pars Danu- 
bius, inferior Ifter vocatur , Dene , D*- 
mw, qui inagroPxuftcoibdgenii Don 
Abnoba 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiviLii Belli Lib. IL 



U 



Digit 



zed by G00gle 



9i 



M. A'drf** ILxfbVixi^ 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis BEiiLi Lib. II. 



*3 



I % fmitt 

Digitized by VjOOOIC 



84 M. Ank^i Luc aji i 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 



8* 



< 



zed by G00gle 



8tf 



M. A fo M M I Lucjvni 



Digit 



zed by GoOgle 



I 



Caftivmn ffiaxere ducem , civ'tfque fuperbi 
Conjlitit auto pedes, vultu tamen alta'minaci 

j i o Nobilitas retiU ferrum cervkepopofcit. 

Scit Cafar pecnamque peti, yeniamque timeri. 
Vive, licet nplis, & nofiro munere, dixit, 
Cerne diem. yiHis jam fpes bom paribus efiff, 
Exemplumque mi: vel t filibet 9 am* retcntd; ^ 

yiy Et nihil hac vewa,fi vtceru ipfe, pacifior. 
Farur : & aftrifiis laxari v'mcula palmvs 
Imperat. heu quant o melius vel ctde per aft* 
Varcere Romano potuit fortuna pudori I 
Vxnarum extremum civi, quod ctftra fecutus 

yxo Sit patr'u , Magnumquc ducem > totumque Semtum, 
Ignofci. premit ill* graves interritHs irat : . , ti 
Et fecum : Romamne petes , pacifque recejfm > 

Degener? in medios belli non ire furores . ' 

Jam 



ad CmC. miflii fefc paritoscflcportas 
aperixr , tanperata racerc, & L. Doroi- 
uata vivmn in ejus poteftaccm tradcre; 
quod proximo diera&um. 

cm noftcr ufquc malevolus. 

509. firf/a mhmo. ] Imcepido & im- 
pescrnto. 

510. HMHm ft8d % &c.~\ Equitcs 
R. tribuoi, lenatorun) Ubcri , ienatorc* 
ad C*C product ; L Donmius, P.Lcn 
tolas Sointber , Vibullim Rufus , Sat. 
Qaintiliu* Varus qucftor. L. BLubius» 
inqoir ioterprc* Lambertus Hortcnfius. 
cm ego non afleatior. video cnim poc- 
tatn Jarinriflc aoimum , lit Pompeianis 
in omnibus adoJacerar* qui hie imbelli 
Domino magoanioMtarcm & nobilita- 
tero adfiogit. ptodu&i quidem illialii- 
qne comolpus & aCaUatediraifliin- 



« 1 1 .. Ciwmiim ] Frucrciucis ufura 
Scvitat. tyr/JwM ]Ycni*. 

%%+. ifw.] CleoKOfcueracx. 
t 5#c. £/ju6*/A«t'jf«r4.]Ncqucrcpo- 



fcam parem gratkm , fidibc lb rider 
fueris. 

5 17. Qnnt* mtfa&tJftomato nw- 
joriJwyoorifoiflcr, morteafficVquain 
vka donari,qnc dedecut (umnmm. imo 
fuppliciam maximum oat civi Roma* 
no ignofci, quod patria & pobltcaaora 
hoJblibus 6c privatis prasulexiL 

519. Cm. } Romano horoini mati- 
mum eft fupplicium.vaiia ofuviabcjc, 
quod public? *rma prjvatis ptrastttit. 
Antea logcbatur, cm fit. Gcptiu$. 

5*1. PWmit.] Supprjroit, diflGmu- 
lat. 

522. Et fcum."] A liter hxc tcftruot 
Plutacchos, Appianus fcCa^ar: Do- 
mitipm cattexplquc pcodu^os Ca(ar 
a connuneliis milituro <©uviaiiquc 
prphibcc paucaapudeos loquitur, pe- 
quow quas in publicum dcpoAicratal- 
latas «d fc a CorfinienCb. pouttio 
reddit , permittitnue ill 1 ire quo libuif- 
Ctt. iUeautem Mad$Uam> atqUC hac 4e-i 
vifta ft od Pompeium coatulit , ceci< 
ditqucinacicPljarfalica. , 



Digiti: 



zed by G00gk 



83 M. AtfNAiLtfCAMi 

Jdmdudum tmriture par* t rue cert us, & §mm 

fXfLucit rump morns, & CdfarU ejfuge mimm. 
Nefcim interea ctpti duck arma farahu 
Magnus, m ddmixto firmaret robot e partes. 



514. J*md*d*mmmh*t.] Qui jam 
dudnm ftatueris pugnandomoriinar- 
mis. H** ctrt*. ] Claufula deliberatio- 
nis, qua hoxtatur fc ipftim ad mtlitiam, 
utqae tranieat , vcl cum mortis pericu- 
lo, in eaftra Pompeji , utcunque cafura 
fitbdlialea. 

5 1 % . Ucis mmpe aa**.] Vitam, quae 
abhoftedonata, noneftmunus: %%- 

interim ignarus eorum qua Corfinii 
gefta (tint , aerdtum confenbit 5c au- 
xiliis imdique confirmat. C*fti due*.] 
Domitii. 

518. frc*t*nW/rmm t &c.]Siinam 
daturus mbvendi poflero die caftra , 
mittnun animos in pugnani explorat. 

5 ? f . Ofcdtrum. ] Pompeji ocatio to- 
ts in demonftratione verfatur. habet 
emmvitnperationemfclaudem perfo- 
narran, & qtridem £ rebus geftis. Exor- 
dio benevolentiam captat, perExda- 
■Mtionemta pietate militutn etga foam 
patciam, Hftmf Scclenmmltw.] Ar- 



wcan 

Vrx- 

impie a C*H patris illatorum. 

Utmoxjtn^o. MtHvaym fa* fecu- 
ti.} Pro patria, fub qmbus militant 
Coff fc Senatus. 

5?l. ^wi naa>.] Libextatis pt- 
trisftudiofa. 

53$. XmfrhMMdtdit.] UtCcfaris 
fimt. Pitit dtpfnt* mml] Alacri 
animo fccumaccUmauoncpofcitefi- 
gnadati belli, infra jfrf. 590. 

5)4.. ./fTrfrw* Htjfmi, &€.] FetTO 
8c flamma vaftatnr Italia, fiiribnndis 
GallU a Crfare immiJfis. 

5;6. ^4wf«^/,<*rr.l EtjamCav 
(ar (anguine imbcut bellum. 

5)7* *>» awttat , &t.] DiU gratia, 
quibus plaarit , I Cs&re potins quam 
a nobis inirioro capete nclaria lute 
bdla. ^^ 

5 ; 9. Tieammm ijU, Cjr«.l Rem bo- 
ncfto ▼ocabolo & pianfibili appdiat 1 
nt militimvanimos magis acccadat , Ac 
alacrioresadviodi&amreddat. It ab 
exempt is oftendit , Hon debere hoc cer- 
tajpcnfiifixyamcoattapsfaiioi chrea 



Digiti: 



zed by G00gk 



Oivilis Belli Lib. II. 89 

J 4.0 Pralia jufia decet , pim* /y wof/ai ir^m. 

Nee TH4gu hoc helium eft, quim cum Cat'ditu faravh 

Jrfurac in teda faces , fociufque f mar is 

Lentulus , exertiqae manus vefana Cetbegi. 

O rabies miferanda ducts ! cum fata Camittis 
545; IV Cc/ir, magmfque velim letellis, 

Ad Ctunas , Mariofque yem frofeSo, 

Us Catubjacwi Lepidm, twjua^uc fecmes 

?af. 

Qui cam poffis 8cdebeas , CamUlum 
8e Metdlos ioiitatus, feivare patriam i 
tcIU inpdiesflceYcrforespamxdcge- 
nerarcCinnarn 5c Marmm. ita fcripte- 
rat Bruttit ad Atticum de Antonio: 
•* ct B^irvfir s&K« ariai* i& K*'w 

Plutar. inBxnto. CfMstf*.] Farias Ca- 
millas urban a Gallia captam,Captto- 
liumob&ram ,exul , crcatus Di&atox 
liberaritpuHis Gallis. 

545. Mi fare.] /bqniparate Mrttl- 
lv.] Numidsco Pio, Cicrico t Baleario* 

546. Cmum.] Nor. ad )Ko4- Tupia. • 
Mdritfym vent*.] Supra iK". 70. 8c drin- 
ceps. SttrnfrepieftB:] Seddabisarihi 
bujus amentia: paenaSfcVi&us , at a Ca- 
tulo Lepidus , qui CofT. inter fedft&e- 
ptarant. Lepidus a£a S yU* refdodm 
oooatus , e Gallia quara pronodam 
fortirus eft , 5e iibi res novas molics*- 
tur, revftarusaScnaru, cumexerdttt 
ad urbem redtic : fed aCatolocollcca 
in Campo Martio faperatus , in Sardi- 
nian! fugit; ibique non nralto poeV 
per iit. 

547. J*tmt."] Sopetatus fiat Lcpt- 
dusaCatulo in Campo Martio. Ne- 
ftrtfyme , firr. ] Co. Papains Carbo ter- 
tiam QoC cam C Mario crcatas, rc- 
verfo e bello Mkhridatieo Sylla , urbe 
protugit. fed a Mcrdlo Piopropeia- 
vemiam (aperatns , in Sicilian* fugit % a 
Pompejo capos* , 8c damnams capitis 
eatfDUvio&os, tampexcuuuscft. 



ifftmappdlart; (ed pottos enjmrMi; I 
uillaCatilinatia. Hmtmf. \ 

541. C«i«C-tftf»M,£r<.]Conjiu*tio 
filaferis notavd pueris ex Saluftio. 

5 4) • Exmimtt mum vffimd Cetbffi.] 
Alibi m u imm appeUat. Quo loco rc&e 
notarit Sulpitius , txrrtmm euin did , 
ejni habet numerum Bebrachiumdex- 
tnsn nudatum. Ecn btachium porn- 
perc extra togim veceres txtrtrt % 8c txtr- 
tmm brjebimm dicescnt : txtwfs tamen 
propriceotappdlarunt» qui fine tuni- 
ca , nodoque humero 8c brachio extra 
togacn porroAo tocederent. Hoc Ce- 
sh e g o ram pcculiare ac gentile fuifle 
icrrptores docent. m 6t Horat. lib. de 
Arte poet. Pi wpr # €t*3*ti* mm exmutiu 
Cttktgit. Cimihui dicuotor , quod loco 
tJmicarcinAnmtc&arent.boceft, fub- 
ligaoilnm, fife casnpelbe, quod tolas 
partes intra pe&us vdabat. Ftnmm. 
Imtum* mam % &c. ] Antiqoi Cethegi 
(inouit Tnrnebus lib. 19. Ad?, cap. 9.) 
tnojeas non gercbant, fed pro tunica 
1 initial 1 vd campeAreabnrnbUicoad 
pedes t rdkpo eorporeexeno 8c nudo* 
wide toga in urbe tefti nudos exerc- 
bamlacertos. Horat. epift. ad Pifoncs, 
duibtwCttUfpi. nofter intra libro6. 
^794 mmtu mtCttbtp. SUiusItai. Jffi 
mm m atm mpmtiit mtrt. 

f4a. O f£t$J\ per exdamationem 
csraplis eOeadit , Cg fai e m y xp b ft e- 
tt fisnwnos firos in republ. imitari ; 
e^oi noo efcrtere • ted conlcrvare pa- 
* " *Hwmf. C*mf*a.) 



Digiti: 



zed by G00gk 



$0 



M. A K n* jb'x LvcanT 



P^jj/itf, Sicamo tegitur qui Carlo (epulcro, 
Quique feros movtt Sertorius exul Iberos. 

yyo Quanquam, fi qua fides* his tc quoqtie jmgere Ctfir 
Invideo, nojlrajque mam quod Romafureuti * 
Oppofuit. Parthorum utinam poll praliafojpes, 
Et Scjthicis Craffus vtSor remeajjet ah oris, 
Ut firmli caufa caderes y qua Spartaau ho fits* 

5:5:5: Te quoquefi Super i titulis Accedere noflru 
Jufferunt , valet in torquenjo dexter a pilo : 
Fervidus hoc Uerum circa pracordia [unguis 
Incaluit: difces non ejfe ad bella fugaces, 
Qui pacem potuere pati. licet Ule folutum, 

$6oDefe&umque vocet , ne vos tnea terreat atat. 
Dux fit in his cajiris femor , dum miles in Mis. 



4g* 



548. Siaori* pfulcbr*.] Porapejus 
cnim Carbonem ex Libya in Sicilian) 
profectum, atqueindeinCocficamru- 
gicntcm , media fog* intcrccpit , ac ca- 
pitis damnavit. Horttuf 

f 49- Qg i 4tf* ret ***'* 6******9&<. ] 
(^Sertorius a5ylUprofcriptusHi(pa- 
nosadatmamovita contra queen raif- 
fus <& Metdlus Cof. moxPompejus, 
ancipin acie fiepius pugaamnt. Serto- 
rius tandem domHHco fceUrc & infi- 
diis exttaccuscft a Perpennabdii focio 
in convivio. 

550. Q*M*ju*mfi<i** t O+i]CO)l\*; 
tionc corum quos recenfutt fonwra- 
ptim , de Cafarc loquitur j du&o atgu- 
memo a majori ad minus : ut inferat 
cum illis etiam Cxforem non eflecon- 
ferendum : fimul fc Ducem a Senary 
le&um ad fuxotem ejus frangendum. 
Omnia mfolentiz plena , quumCajfa- 
rem ita cooKmnat , ut cum manci- 
piogladiatore, cjufqucimcritu coofe- 
rat. Htrttnf. JungfrtCj^v.^Coafcttc, 
cau&ac poena. 

55*. Ittndro.'] Dolco. Smlpit. W#- 
]lr*fa*tmum*s ,$?€.] Minicontia te in 



pattiam rurentem 9 CoC it Scnatus od- 
ium hocdemandacunt. 

553. Scythiat.) VzoP+d*at. 

554. UtfimHiamfitCitJfrti.] fcer fpe- 
ciem latrocum , utillc (exxormpmapn 
contra&a. Sln4Sp4rt*aubcjiis.]&pzt- 
tacus Thrax , gladiator eiudo LentuU 
Capua? cum 70. ibciis cfugit , fajis ad 
partem vocatts armatttque exercitum 
70 M. coDfccit,legato«,ptworcs,CoC 
Rom. devicit ,a M. Crafib tandem dc-i 
▼iorus exfufqueeft. 

5 j*. TetfHHfuefi Smfuri , &c."] Spar- 
taci nSd & SertorH debellaci laudem 
iflfolemerfibi vendicat Porapeius, ad 
qoamm rerum ciculos <8c Csfafcna (e 
adjedurum minatut. Hwttmf. Utaiif 
&cttder<J<rc.} Vi&oriis mete addituoi. 

556. Vdtt in torfaends.] Laudat & I 
virions corporis ,qwbus prcter ctatem 
valeac ; *c confirm* radices collarione 
ducum 6c utstniqueexerciros. Hmtmf* 

559. Pdcem pitmen p*i.] In pace vi- 
verc. Tide quae ad +C. 5 14* liM- S ^ M * 
turn , defeSmmyu.] Dtfiblntum ?isibos 
& debiiiptum. 

56J. Dux fit ink* y ^.JCttiwU 
docl 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civil. i-s "Belli Lib. II. 



9* 



Digit 



^ 



5>i M. Annjbi LrV C A N I 

Ante bis exiStum quhn Cjmtbia cenderet orbem, > 
Omne ftetnm metuens peUgi pirdtd reliqm, 
Angujldqsse demum terrorism in fede popgfcit. 

580 Idem per Septet's profngum divmia Perns 
Indomitm regent, Remanaque fata ttmantem, 
Ad mortem, Sylla feUeior , trc cocgi. 
Pars mauds mshs nulla vacat: fed ma tenetur 
Terr 4 mess, quocunque facet fub file % trepbaU. 

58 j Hm me viSerem gelidas ad Pbafides smdas 
Arftos bsbet: calida medim mibs cegnstm axis 
JEgjpto, atqtte umbras mfqssam flettente Sjene. 

Octa* 

Ita fcteres libri % net elites tectum eft 



tentur , axnim tflfgntri , dedodis pro- 
oil t mart Solos urbem Cilia* , a me 
inrtauratam, appeUatamqneFompeiO' 
polin. 

• 579* *4*ffijl4qm irnjedt.] Intelligit 
Solos, urban Cilia*. 

580. Per Seyibid fnfiqum dimrti* 
Pnui*] Pe* diverticula & tranfver&s fc- 
tniras fia regni in Afia minori rugien- 
tero in Armcniaxa, Colcboj, Albinos, 
Hiberos ,&c 

58 r. Imdtmtwmrtgm, i$m*$*jmt.] 
Mubcidatcm , qui 40. annos cum Ro- 
snaaisbellageffir. F** mmntem.] Vi- 
.tarias Ac Imperiitii). 

582. *#«**.] Male veiieoo tenta- 
tam, fed ferro exa&am. lib.io. fC^ 56. 
FcUav, irtfegi] Allufiim ad cogno- 
jnen Syll* Felicia , qui Miifcridarcrn at- 
triraat , m & Luculluf. 

58 J. P4r/ m*»4 arti, e>r.] Vide 
Martial, epift. 75. lib. 5. 

585. PixfiJosMmLu.] Fl. max. Col- 
chidos. qao Mitnridatem Pompej us in- 
feouutuscft. 

$8<S. .>###•/ Aato^ Pro Scptcntrio- 
nalit fubje&a Arfto urfie majori. *t>- 
^mw «■*&§ ngmtm axis Mgypi: ] Para 
snondi Mcndionalis , dams enim rue- 
rat a Scnatu tutor pueri regis Ptolcmai, 
item ibi Tub Sylla fuerat. 
. 587. VwOrm mw f u m fi t&nt* Sjem*] 



state Macrobu,qui mecko id r cp rchen * 
dit. per illos tgiturdiesqmbuscre(cit 
NtlBf t in illU loos uodeorknr»timbfaf 
fine fioeabfurai ac deficere volt PIukus. 
ergo Tub Cancro & Leooc , per duo (ci- 
licetdodecatcmoria, null* umbra? in 
illo traAu ubi i routes NHi. idea de Me* 
roc fie Syene pronnnriat Locamn,lib.x, 
irXiaj. 

■ ■■ tmtriqm incenft tnmti 

OrAtwmH t Cmarf^fmsm torrpXtSji- 
mm 

Impl&rMm 4dAJ \ mx oonatf UbtrM a#- 

*<> 
D**c m m ummmm dtOimt Phdm & 

Exttwd* Mtr*i. ►. . 

Id eft , donee mmu& eftdefinar Me- 
roe , ouod fit Sole in Automrmm tncli- 
name, com inVirgmem tranfir. time 
enim refidtt & decreTceteinctpk. igkur 
ex fententia Lucani per totum Cancri 
ugnnm & Leonts, Meroe fine umbra- 
ita certe opinatur w magmu. Snddi- 
verfa vetemm opinio rnit de Syene fit 
Meroe, quantum ad ^■Mrnt^»>m ita 
loquar. Syene fiib sfttun trofico Can- 
cri , in ea iblftmi medio die nullam 
umbram {aci (cribitPlin. lib. 11. cap. 
axxiT. idem ibidem tradirapodMe- 
rotno^aSyencamn^mili^tt**- 
diomm 



Digiti: 



zed by G00gk 



Crvitis Belli Lib. II. 

Oecafm ma jmd timet , Tettynque fugacem 
JZmfcrit, HeJperimfoH otmuaflumina Bttis. 
590 A4* dormtus cognovit Arebs, me Marte fences 
Hemocbi, notique ere f to velkre Colcbi. 



n 



dbram abeft, bis anno umbcas abfiimi, 
fete dpodcricefimam Tatiri partem , fie 
Qoutam decimam Lcbois oouneorc^.* 
emrfia itaque temporiboa Syene fie 
Huoci**f* : ilia tqaceft, cum cet- 
lam partem Cancri Sol derinet ; hxc 
fero co die,qno Sol certain Leonts par- 
tem ingredi uoqne di- 
tcrmm temg . his dua- 
boa nrbtbus Syene 1o- 
ajRan* » Cancro eaag torrcn ftmpei di- 
cit, qoJa Sol in Cancri figno conftira- 
tns ( 4upra verticem illias dvhatis invc- 
aimr, ajoo tenwocejugiiibi&iiicita- 
liffiiiioa calot , lib. x • 

. — . Cmtnqmfiimm tmtmt Sjtwcn 

JwfUrmtm Ml. . 

Irlib.vus.jK.gj!. 
Maxg fsW *4 rxwftimCmtn tmtmt Sye- 

mm lUt. 
tune cmsn tocrcntiffimot cftus » com 
Sal mora tctticcm ftat > eaefr *s(0f &* , 
m Sjttm fifb Sofcfticto, mm tempore 
medio die anllas ibt corpora jadunt 
arnica*. AidcMeroihacanit: iib.x. 

fj%wtittr 9 *fl*temimlUfitiMirijp$Mm« 

Manama f«5m» wmmbftrit iSd tmwtm. 
Bfc ferbia aoerte iodicar Merocn «- 
— wa amy am nm com Sot per Leonem 
traem. feaTqnsdftt, quod ait, Leonem 
n&mi fcrirt abulia mandi linea. bsc 

y^ y^matgeacpiirvflc Opta fcniccni 
niaaaiiaUoaeSolemfertiUamaodi 
t**e*Kbqw:e6Merc*. Z*«m »/**», 
dintlokm in Leone co n tra a m pc n dU 
qgaaiiaoean. Meroi ergo ipu tunc 
»♦, eumcoianamdccimamLto* 



Gfp- 
nia Sol obtinet : Syene rao jnxta eun- 
dem ipfo folfiicudienultaf babet unv 
bras, quae fie Lucanus manifefte diftin- 
xit, Cancraro Syens aflignans, fob quo 
jfaufrfki Meroc auem. Leonem. 
Kec fonc patandum , per totos dies 
Cancri fie Leonis nollas umbras cum 
SyeoB dare, ,aut Meroc Sicacdpien- 
dura cum dicit : nmbrm nmrnpum mm 
fltRtntt Sjem, per totum fbl. Cancri 
fignum, fubooo fita eft. ita etiam intd- 
ligendum , ubi came : Mmen tmlL *w- 
bA*fmtmmUi&n % per totum nempe 
Leonia fignum lie acccpifleiatia ofteo- 
dit verfus qui fequitur , 
Lime* tarn rtOmm mmdi ftrt ifU &»• 
mm. 
Salmaf. Plin. Exerc peg. 422. Vmkm 
tmpj**mfU8*mt Syne.] Syene oppidum 
eft Tnebaidos in confini bus Agypci at* 
que Athiopa, qux direma fie perpendi* 
culari linea tropico fubiecta , medio 
Soiftitii die folc Cancrum ingreflb , eft 
«w>w<^*. eorpoardl.arrecmumbram 
in nencram partem jaciunt. AlU,«|P 

988. Occ*/mimt* jmrdthmt.] Hti^a- 
nia» cujus extrcmusflorinf B«tis(?a^ 
id*f*m 0n rretnm Oadicanum inrun- 
ditor. quod fie ipfiira effluit in mam 
Occidentale, remutque. Thetjmfuf** 
g*trm.] Fmanaac reftoem ficetum Gadi* 
tanoraimeUigit. Hmttmf. 

590. ^r^.]CirmAmanummoo> 
tern inexpedlu'one ad rubrum mare. 

59c Hmimhi.'] Pop. feri,juxta Col- 
choa , ab Amphyo 8c Tdeehio , vd uc 
alii ref. Rheca fie Amphiftrato Caftoria 
fie Polludi wfytf ,-id eft, aurigts, qui 
ibieon(fderam,orti. Hmujmtrtffvil- 
IneCtUhi,} Ab Ja(bne petm' , cujus no- 
I riflbnahiftoiia. 

59»C^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



94* M. ■ A H N 4t I L U:C? A7T I » 

Cappadoces meafigna timent, & tkdilatfmit 
Incerti Judta Dei, ffwlltfque Sopbene. 
Armenios, Cilkafque feros^Taurtfqae fubegi. - 

59 y ££wod /flow M/***, />we#r cmk^HUqm ? 
F^rt4 Ato* ffn/io partes clamore fequuntur, 
Nee matura pettmt ptomijft cUfiudfugn** 
Senfit & ipfe tnctum Magnus^ placmtqOe ieferri 
Signd, nee in ttntt difnmm* mittere pugtu 

6oo Jam vtftum jam* nm rifi Gfftrit agmen. 
Pulfus at armentis prima certamme taurtu , \ 
Stiwum fecret* petit , vacMfou per agros 
JExttl in adverfis explorat eornua truncu y 



Nr* 



591. C*tf*iuti mm. 3 Afi* miooris 
pop. ItA+ufmrit Incerti JmJteM Dei.) 
Primus Roroanonun Co. Pompejus, 
quom ex Ada vi&rices circumageret ca- 
pias, dcbcllatis in tranfitu Judsis, tcm- 
pli pefietravit intimos rcccflus Exillo 
temporefulgatumeft , inquit Tacitus , 
%mtum tffifedtm & s jmmm jrooM.Enim- 
vcro tenoerat.amea mortalcis opinio 1 
cfleiatus Numenaliqood , Aplm, Am- 
monemve, ant Anubin, cuius nomen 
inter ipfos modo noram, pronuntiari 
•pud Orteros profanofque fas baud ef- 
fet. AtpoftquaroPotnpcju$,iurcvido- 
iiar , adyta rcfcsawt, palam oomibos fa- 
&um «ft*dc nihjloefie tot &cn» totquc 
ceremonias , uquidemocrouafni Deum 
prrapuc colercm. Abetdemetiamra- 
maja&atufn yulgo injudxoscft, eflfc 
eos nubium & adi collates. Cmww. 
D*dis*,&c. ] PompcjusJtid*amfubegir» 
Ariftobulum regctn cepit. (act* vcro 
Judaka nobis nooosa, quam Lucano. 

99). M<Mify*S*plx*i.]lMxuCokita 
Aficregio. 

594. Urmm§t t tJrc.l Has gentes 
penragttus devich bello Michridattco. 
Two/jut.] Tauri moot is accotas. 
; ?9S- £0tt/v^«M.]Ca&ri,cajusDV 
tfainduxctat Porapejus. 



^96. Pbb dmdf tlnth faries , Crc. J 
Milkes nonctcipirmtortttoncm Py^nv 
peji cum plaufu & acclamations, neqoe 1 
peront fignaproft&ionts in bcHam da- 
ri. quod & ipfe Pompejus adrerttns 
fubtimuit , & inftifiito kinere omHfc I 
ft Luceria Ganottfrtn , & inde BnoKfo- 
fmm contulit. 

597. Hee m*l*r**4u*t, gr* . ] It flo- 
turo Ciceroni* xaviUuan eft , quieuftf 
incafira Dyrtachioapmrtofcritis TctiiP 
fetrdiquU; incerragani* pet content 
ptum a Po mp aj fcni s^f tardms Jdeflets 
refpondit, quod mature fitis venirct i 
quum nihil parati ackbcHum imrenirct. 
Hwttnf. < ' ■ "* 

598. PlMmieqmertfmi.] Retro Brun- 
dafiamdtKicolumc*. " •••«*& 

599. Hfti* t*m* diftrimnu, Or*. "J 
Neque mittercexcrcirara fuum cotfitaP* 
natum,fama fie mem Cxfirrw noddunf 
tifiandiicrtmenpughs; ^ ' " •» "*'• 

6c T. P*lfBmt4rm*tiri&eJ)*mmf> 
pea eft hec comparatio^>Virgil«^MAr 
ri8mMi 9 >ht!gipt9frMM fooafiMSfaVf 
C^c. ^.Geon. - nr r ^ 

6ot» l9«hetfitt&w*mm***»* 
cm.] ii**m* 

diftk *k**ff*? 

604. N«r 



Digiti: 



zed by G00gk 



CitriLH Belli Lib. It. $y 

Wee rein in pafttu , nifi cum cervice receftd 
6ofExcu(& ptdcuere tori: mox reddite victor 



Digit 



zed by G00gle 



96 M. Annai Lccani 

Tort m erst , fi mm rtclontos tnfuU Coros • 
Exciperet foxis, Ujfafyue refunderet and*. 
Hinc iUinc pmtes jiepulofe rupis aperto 

(Sxo Qppofuit mtura, nuri , JUtufquc removit, 
Ut tremolo JUrem content a fune cutin*. 
Hinc bui pstet onme fietum , feu veU fertntut 
In portus Corcjru tuos, feu Uva petJiur 
lUyris lent* vergem Epulmnus in undue. 

6ifHucfugd murdrum, cum tern Adtia vires 
Movie, & i» nubes ubiere QerMinu , cumquo 
Spumofo CdUber perfnuiitur tquore Safin. 
Ergo ubi nulla fides rebus po& tetgt relutis, 
Nee licet dd duros Martem convertere Iberos, 

630 Cum medidjdceant immenfis traEtibm dlpes: 
Tunc fobole e tanta tuttum, cut prmior dtut, 
Affetur: Mundi jubeo tenttn recejfm. 
Eupbratem, Niluriupe move, qui uominis ufqut 



6iy. CWw.] Ventot ab ocaafii &I- < 
ifeiali femes. 
61%. jffimdtm.] Ecnkttietnudut, 

MOOI RtlfUC. 

6*0. Mttrnfy* wMf**.] Ventosar- 

61 1. C«*m*fime.'} Qgsnoaindi- 
fateotanchora Smlfit. 

61 J. C*njr*tm/.]laC.C*fs t l4ah 
OX Lvm puanr , &c] tydamana, 
ouam Armani, ut Pomp. Mela lib *. 
cap. $. rd ut AppiiM (cubit, Corcycen- 
fc*\(propttr inawpicatum uoman quail 
KW tUmmm , Dynaduom appellate* 
cunt) in Myrica oia, vcrfut mate lo- 
jMnmpofica. 

624. B fUUm m u «• awoU^] Lcgjtur 
It tyiaW*/, veg^mhittoricntfb* 
inJcffiatur, petp la c ct i fUsm m u . 

625. Htx fip mm tmrn m. ] In portum 
BruiK3ufii.CK» ***<4<rM Wrw. ]Quan- 
doin Adriatico temotihs exorituc. 

626. ttintmks, Crcj NuHbuain- 



foluti son a ppa jan t weniri illi Cpiri. •. 

627. MaVr ftfmi^r Afmrt S4m 
fi+] InTnla contra Ctlabciato » antef 
Batumi ot JBcondununv. 

628. Exi**k*»lUfukt.\ Pcdhmam 
fenfit Pompejt* Csfiteta fe coofequi, 
Ataterto ittr rag* iatcrciufasn * Cav 
Potnpepun fitimi nam jnajotcm con 
raandaris Brundufio ad coottanesdt 
totoorbeauxiiii mint. Hmtmf. ftdu 
rrlmtf &c] Spes Italian tenend* , qOB 
Bnanduiium f u^emibut «at a tcrgo. k 

629. M«e Utrt aA4wns t &c. \ Necaat 
poflct jam bf limn trantiern in Hilpa> 
niam longc diiCramaiqoc Alpiboiin* 
tercUawn, quampfOfinciamtcnabaot 
Pettciut & Affraohu Pompeii \tp/L > 

6)1* lm/trmi*r *tm.] Co. P«am> 
pejomnliuin nam majorcm , naifimat 
ad doridaj a fe yntaa amilia prriiuar. 

6}2. 4f<tl*/.j Locamnota. 

6)3. £«aAr4tfaav] Aimeniansundt 

emnr* $ymm 9 ^uam antnlabiaBr 

£npbiar 



Digiti: 



zed by G00gk 



Ctvxxis Belli L1b. II. $7 

Kojhi fama yetit^ quas eft vtftgata per urbes 

63 ? P08 me Roma ducem : jparfos per ma colons 
Redde mart Cilicas : Pbarios hmc concutt reges, 
Tigranemque nuum. nee Phamacis arma relthquas, 
Admoneo, nee tu populos mraque vagames 
Armwa , Pontique fir as per hater a gentes, 

640 Ripbaafque manus, & qua* tenet aquora denfo 
Pigra pains Scythici pattens Maotica plaujlri. 
Et quid plttra motor ? totos mea, nate, per ortui 
Bella feres, totoque urbes agitabis in orbe 
Perdomitas: omnes redeant in caftra triumpbi. 

6tf At vos , qui Latios fignatis nomine faftos, 
Primus in Epsrum Boreas agat: inde per arva 
Crajorum , Macedumque novas acqmrite vires : 
Dum pact dot tempos hjreths. Sic fatur: & omnes 
fuffa germt , folvuntque cavas i littore puppes. 

ff?°# M ***Vum patiens pacts, longaque quictie 

Armth 

gekiconAric&& indurate, it* at pet 
cam onufta agantur veiucula. 



Euphrates. M/«»£] Jlgypttuivjuara 
KUusrigat. 

654. Q*m eH v»l£*ta£rc] Ad quas 
Romanum nomen propter mc ?i£o- 
rcm pervenit. 

6 j 5 . SpA/fit ptr&c] Supra it 570. 

656. Pbms.] Agyptios , a Phaio 
InC 

657. Xienm.] Eeoeficio meoinpri- 
fcoum rorranx habitum rcftitutuxn. 
Val. Max. lib. 5. cap. 1. Pb*m*d$. ] I i- 
iii Michridatis , cui a patre deficicnti 
Jompejus confc&o bello Bofphorum 
ceoceficrat. 

6$8. rtr*qt*.] Majoii & Minort. 
- remits % &t.]Scy\h*sv*%o$, *(&%*- 
Cisf. 

6y). Pmufmf ersit&c.] Maris Eu- 
stan* d&*w prtusdidi propter imma- 
jttuu cm accotanun. 

640. Kjfk**ftp* msnmu"] Incolas 
ftjptamvn monrium ScythWe. £*** 
Stmt, Crc) AccofcsMxotidispaludis 



641* £f^W^/*M««^]Enurnera- 
tioncm in compendium contrahit , nc 
per totum otbem Imperii Rom. regi- 
bus • dynaftis , provinces & Uberis po- 
pulis denuntiet bellum populo Rom. 
cue 9 8c atrriiia equitum ac peditum fuo 
nomine iis imperet. tf0rtf»/?»/. Ortns,} 
Orienralesfegiones. 

644. Omnti rtde*m, life.] AuxHio 
mihi adfint rcges omnes fie genres , de 
quibus ego noftriquc trimnpbavimus. 

645. S£*9 Lttits, eye.'} Confutes, 
quorum nomina in Faftis pratfigebao- 
tur fuis annis. lib. 5 . fC 5 . 

646. Primus in Epinu*, &c."] Cum 
primo vemo in Epirum navigate , fbli- 
dtaturi Grxcos 6c Macedonia* 

647. MAtdfapp*.] Pro Macedo- 
ntnn* 

650. Ainmuftum.'] MifloPompefo 

ad Cft&ccm scdit , & ejus cderitatem 

G in pet- 



Digiti: 



zed by G00gk 



9$ M. A 2* H *. I L U C A N i * 

Armorum 1 , ne quid fatis mutate Uceret, : 
Affequitur , generiqu* premt vefiigia Cafar, 
Sufficerent dm prim* tot mama cwrfu > 
$apta, tot oppreffa &*)*&* hofiibmaras: 'j 

677 If fa caput mundi, beftorum maxima merccs, 
Roma capi faults : Set Cafar in noma praceps, 
Nil aftum credens, duns quid fuperejfet agendum, 
Inftat atrox: & adhuc, quamvis poffederit omnem 
Italiam , extremo fedeat quod littore Magnus, 

660 Communem tamen ejfe dolet : nee rurfus aperto 
Vult bofles errarefietOy fed motibus undas 
Obftruit, & latum dejettis rupibus aquor. 
Cedit in immenfum cajfus labor : omnia pontm 
Haurhfaxa vorax> momefque immifcet am*: 

66$ Ut maris jEgai medias fxcelfus in undas 



in perfequendis tnimiris.. H«rr. liun- 
qm*m fattens p*cis\ &c] Nihil detre- 
&ans. omni in re propcrans , folitus 
Sncctgns wrftrtflm : inflnrtfdrm Knmi- 
nit, utliU. 1. jff. 148. 

6 ji. OeiMrifugrc. ) Pompejum pro- 
perc feajuutus , Brundufium cum 6. le- 
gionibus venit. 

65 J. Smjfictremt tliit.] CollatioCx- 
faris com ingeniis aliorum ducum. • 

65 j. Ctfut numdi, Crc.'] Sum mi im- 
perii fcdes , triumphati orbis caput. 

656. Cafar in omnia pr<em^s.] Cxtiz 
cum dubitaret quo animo Pompejus 
Brundufii remaneret , an ut maris A- 
driacici ucramquc partem poteftatefua 
retineret 5 an tnopia navium ibi reftitif- 
fct. ycritus ne Italiam ille dtmttten- 
dam non exiftimaret, cupienfque fimul 
bdlum conrlcere, profe&us Dyrrha- 
chium CqC ipfc, ut Pompcjum imcrci- 
pcrct, ootus Brundufini portus pratclu- 
derecoaftiruit. 

657. Hit *8*M credent, &*€.] Hoc 
tranferipfic Juftinianus lib. x 1. C« de 
hit quibuautindign. tUbti em 



pcpel- 

atedimt, dum aliquid tddendumftfer- 
eB. 

66c>. Cvmmu n t m tamen, &c.'] No» 
ralit Italiam fibi communem efle cum 
Pompejo , ut ne cum quidem ttilerit In 
mari. Hortenf 

661. Moltbm muUs , Ore] Clearan- 
ces po mis erant anguftiflimae , molem 
ab urraque parte litoris in vado jacie- 
bat. quo vero agger, propter altitudi,- 
nem aqux cominert non poflet , rates 
terra, crattbus ac pluteis conte&as , & 
turribus adverfus tmpetum & incendia 
munitas collocarit. 

66 J . Cedit in immenfum c*Jpu Ubot.] 
Labor immenfus cedit incaflum.Hypal- 
lage. Omnia ffcntmi , £rc] Inje&as mo- 
les abforbent arena, ut refert Foeta (c- 
cus atque autor Commentariorum d« 
bello civ. 

66*5. Vt nuri* /£%**% CJrc] NWjue 
tamen moles ills magis portum ib- 
ftraunt aut in mare eminent » quamfi 
in lacu Arano demeigatur Gaurus 
mons Campaniz , aut in Ag*o mail 
EryxmonsSicilix, qui quoniam pro- 
cul 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiVifcift Belli Lib. II. 9$ 

DepelUtur Eyx , nulU tamen tqaore rapes 
Emmcant, vcl fi convulfo vertice G tutus 



i by Google 



IOO 



M. Annai Lucani 



Ipfa maris per clauftra rates fafttgia melts " 
6%f Difcuftre falo, jpatiumquc dedcre car mis : 
Tor toque per tenebras valtdis ballijU Ucertis, 
Multifidas jaculata faces. Ut tempera tandem 
Furtiva placuere fuga : ne littora clamor 
HJ amicus exagitet, neu buccma dsvtdat boras, 
690 Ne* tuba pramonitos per ducat ad aquora nautas 
Pracepit fociis. jam cotperat ultima Virgo 
Pbocbum laturas ortu pracedere Chelas, 
Cum taciti pdvere rates, non anchor a voces 
Movit , dum jpifits aveUitur uncus arenis : 
6^Dumjuga curvantur mali, dumque ardua pinus 



ves magnas bnerarias turribus trium 
tabulatorum inftnt&as ad opera Czfa- 
ris difturbanda appellebat $ uc quocidie 
utrinque fundis , (agittis , rcliqtiifque 
telis pugnabatur , qua; naves , ut vult 
Luc aggereni Cxiatis diruperunt, ali- 
tor tamen Comment, dimidiam vix 
opens partem a CatC effe&am refcrt. 

687. Vt ttmpor4 1 &e.) Pompejus, 
adventu oaviutn a Cof. Dyirhachio re> 
mu1anim,pfofe&ionemparat. neCa> 
fariani militcs fub ipQtprofedione op- 
ptdum irrumperent , portus obftruit, 
vicos platcafque tranfverfis foflis & fu- 
dibus przacutis przfcpit. militcs fiicn- 
tio naves confccnderc jubct, ficc. com- 
ment. 1. q 

688. CUtmr +i**tieMf.~\ Naurarum 
iblventium & fc invicem cohortan- 
tium itk\djrH&. 

689. Biutimt.] Qua; vigiliarum di- 
ftin&iones indicare (olet. 

690. Mcc tttbt&tJ] Neu tuba fignum 
profc&ionis canat. 

691. J*m catj*r4t $tlt$md I'lrg*.'] Vi- 
detur poeta ex Hdiaci Virgints onus 
notationc innuere Pompejum Brundu- 
fio difcedtfle fub Aquino&io Aurum- 
nali circa medium Scptcmbrcro : cum 
« Ciccronis epiftolis , tc Coiniuenta- 



Erigi- 

riis de bello crvili (Czfarifne illi fint, 
Oppii vel Hirtii) conftctcoeptumhde 
bdlum poft comitia, ineunte Januario, 
Ariminum & alia opp. capta a Cxf. in 
Februario 5 Pompejum ezceflific Bran- 
dufio in Martioj rediifle ad Roman 
Gziaxem , devicifle Pompeji duces* 
Marfiliam oppugnaflccadcrnxftaielc- 
quenti 5 deinde anno in Pharfalia depu- 
gnatura. Diotameu fcribit, ^intwm- 
mtm'ym exit/ft. lib. 41. Ultimo vir^.] 
Ultima virginis figni Zodiaci pats , 
quam excipti Libra, quae dicitur Cnels, 
pendetque a prima Scorpionis parte 
Horttnf. 

691. Pljotbumldtw** % &cJ] Subau- 
roram, fcupotius una cum aurora,pau> 
lb ante exortum Solis Cx&rianotuai 
ftationes pemipit. Hwt. Pbabumlttu* 
vm , &o] Vicfetur & matutinuro tern* 
pus denotare , aim tamen Appianus 2. 
de civ. bcL Rom. Pompejum circa ve- 
Jperam folvifle fcriba* & autor com* 
ment. fub no&cm naves folvifle. Ch~ 
las.} Scorpii brachia , qua: txibuumur 
Librx, qux Virginem exciptt. 

69}. ft9n*nfadvoifs.]AGffxi**\ti 
filentii in fuga Pompeji. 

695 . Dum )ug* t &c] Dum antenna; 
indiiuntur. Tinm.] Malus, 

69*. Pi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. II. 

Ertgttur , pavidi clafiis filuere magifiri: 
StriSaque pandentes deducunt carbafa noma, 
Nee quatiunt validos, nefibiUt aura , rudentfs. 
Dux etiam votis hoc te, Tortuna, precatur, 

700 Quam rctinere vetas, liceat fibi perdere faltem 
ItaUam. mt&ta fintmt. nam murmur e vafio 
Impulfumwftru finuit mare, fluftuat unda, 
Totque carmarum pemiftis aquora fulcis. 
Ergo bojles portis , quas omnes folverat urbis 

70J Cum fato convex fx fides, murifque recepti, 
Pracipiti curfuflexi per comua port us 
Or a petunt, pelagufque dolent cont'mgere cUffes. 
Heu pudor, exigua eftfugiens Victoria Magnus. 
Angufim puppes mittebat in aquora limes 

j 10 ArSttor Euboka, qua Chalada verberat, unda. 
Hie ha fere rates gemina, dafiique par at as 
Exccpire mama; traftoque in littora bello* 



101 



696. P**id$ mjgflri.] Gubernato- 
tet navium Pompejanarum. 

697. StrteUnfj pamUntet. ] Extremum 
cottttum oautarum oculis fubjicit , in 
cirrficandi* , cvolvendilque vdis , & 
motumallS,Hmrnfi Pandentes.] Alii 
k$. ptmimtf f. Dedttamt, &c] Expll- 
anc vela ancermis fubftri&a. 

698. H* fibilet dmr*.] Ne COncuuo- 
rura rudentum (bnitut fugam prodat. 

699* Dmxetuam t &c.] Pompejus. 

700. Penterr , <yc. ] Abfoue ja&ura 
Kkoqucre , tuto difcedere » defcrere. 

701. PfxfMMftmoti, Crc] Non li- 
cet. Deque enim fine ftrepttu poruere 
tot navesrenusvdifipeedurieportu. 

704* *rpfc^«/»r/i^f^'r.]Bnindu- 
fini Pompejanorum militum injuriis 
stque ipuaf Pormejt contumeliis per- 
mod , Ca&ris rebus nee fortunac mi- 
nus raventes , Ca&rianos per admotas 
(ealas a/cendentes recipiunt * qui rao- 
niti at foflas & finks ptawattat ca- 



ream , longo itinere a Brandufinis rir- 
cundu&i ad portum perveniunt , dua£ 
que naves cum militiDUs, qux ad moles, 
Csftris adhaiferant (caphis deprehen- 
duot. 

705. Cum fato comyerf* fid* r.~\ Poeta 
cum fato fidem mutatam die dicitroara 
cum ruga Pompeji, Brundufini fidem 
mutarunr^Hfertta/T 

706. Comtu f+t**.] Portum ccrvi 
cornua rereremem. fitpra )^f. 6 1 $ . 

707. Orapetma.'] Oftia, porrus. 
709. timet , &*c .] Limes illc , pet 

quern exibant Pompejanz naves , erat 
anguftior Euripo , qua juxta Chaldda 
mterluit Euboicam ioC 6c Boeotiam. 

711. CUftifme partus Excipere mmet.] 
Uncos fcrreos , ad naves retipendas fa- 
bricates. 

7rx. Tr*8«pu inlicr*k<ll»>] Con* 
fmo prslio per no&cm rumultuario 
cum Pompejanis, qui hi duatas illi* 
navibus pcrtxahebamux ad lirus. 

G 3 7i$.N#- 



Digiti: 



zed by G00gk 



joi M. Annjei Lucani 

HiV primum rubuit civil* [anguine Nereus. 
Cetera clafiis obit fummis Jpoliata carinis : 

7151/r Pagafta ratis peteret cum Pbaftdos undo*, 
Cjaneat tetltu emifit m tquora cautes, 
Rapta puppe minor fubduEta ett montibui Argo, 
Vanaque percupit pontum Sjmplegas itmcm* 
Etfiatura udu. jam Phctbum urgere mnebat 

7x0 New idem Eoi color dtheris, albaque nondum 
Lux rubet, & flammas propioribm eripit aftru, 
Et jam Pleias bebet, fcfi jam plaujlra Boot* 
In faciem puri redeunt languemia cotli, 
Majprefque latent JielU, calidumque tefugit 

7x7 Lucifer ip[e diem, pelagm jam Magne tcnebas, 



7 1 j. Km «/.] ,Mare. 

714. Summit JfalUta c*rin#.~\ Alii 
fie accipiunt ; quafiilhe, ftudioprseci- 
picis fugs mutilate fuiftent, id quod 
aiguit comparatio navis Argus. Htrt. 
Summit fl»lidt*c4rtmj.] His duabus na- 
▼ibus extremis* 

7,1 5. Vt P*uf*A\ &-c] Ut Argo 
Qlim > qua Jafon cum Minyis e Pagafo 
Theualtz oppido folventcs petebant 
Colchos Phafide fluv. celcbres , tranf- 
mifla per Cyaneas ceu Symplegadas 
infulas, quae concurrcrc inter ft fingun- 
tur , c collifionc infularum deminuta 
eft parte puppis extrema. vide quae ad 
Seneca: Medeam f(. $41. # Here. Fu. 
ff. ri io. Pb#J§t mmLu.] Colchos, 
ad Phafidem Buvium. 

716. TeJUs emifit.] Tellus quafi irata 
novis nautis , cautes emifit , ut navium 
traofituram collidcrcnt. Cj*k4 c*uttf.~\ 
Dux infulae victnx & parvx in Ponro, 
c antra Thracium Bo(phoruro,quat quia 
olim concurrcrc credits, di&ae fum 
SympleguUs , id eft , concurrentes. S*i^ 

, 7^7' 4*y?«PW0 Alii R*} t4L - St ^ h 
<^^* ffl.J Libcxau a concuflu mon- 
tium. 



Nob 

718. rauqut.] Inftabilis. Vel nihil 
nocens concurrendo. Percufiit pntum.] 
Nbn navim. Smlpit. 

719. Stdtm-*redit.]?enmti(bn \m~ 
mota. J *nPhaeb*m % &'c.]]3m Orien- 
tis color e pullo in aoceum , mox ro- 
fcum mutatus , pnrnuntiabat Solis or- 
tumappetcre. 

720. tAlbujtKMmUm.] Que Solem 
jam jam emerfurum antcccdit,cujus ac« 
ceflu propiore, ftellas obfeuxantur, qua- 
rum lucem fUmmM hoc loco nonunat 
poeta per fimilitudinenv Htrtemf, 

72 ! . FUmmm fvpUritm, #■*.] Ma- 
jor lux o&ufcat minorem , fie eo citius 
quo quzque vicinior eft fie minor. 

722. PleMs(xi*t.) Veigih*,ftella; 7. 
in humero ecu capttc Tauri obfeuran- 
tur. PJmtftrA B»t*. ] Urfa major , cuius 
7. ftei|as lucidiofcs fecundx magnitu- 
dinis i plauftrum rulgo dictum Bootes 
fequi vidctur, em/hs ErywumthiiUf m/k 
^rclfhyldx fmmm tetfd ftq*mit b*~ 
sV/. Fefi.] Steph. Icfrfixi. 

723. l»f«itm t &•€.] Sua luce 00- 
(curatacok>rcm xtheris indounr. 

724. M**ttfymt Uttnt fitjU , <£•<•] 
DtffngwUfltlU, <ftuwmm mj m md cig* L+> 
ctftr» &c*UftMhmm>tpimme*it' 

726. Km 



Digiti: 



zed by G00gk 



IOJ 



Civilis Belli Lib. II. 
2fo* ea fata ferens , qua , r«w /Zip<r *<jwr4 fort 
Pradonem ftqnerere marl laffata triumpbis 
Dtfcrrk fortrnm tuts, cum conjuge pulfus, 
Et natU , totofaue trahens in beUa penates, 
ftoVadis adhuc tkgm fopulis cofrtiffantibus exuL 
Jguaritur tndigtut fedes lor%imju4 rw*- 
Non quia te Superi patrio private fepulcro 
Maluerint: Pharia bufto damnantur arena : 
ParcitUT HeJJreria , procul hoc ut in orbe remoto 
73 j Abfcondat Fortuna nefas , Roteatiaque tellus 
Immaculata fui fervetur fanguint Magni. 

M. An- 



726. Km eafitf* , &c] lion alios 
tflKouotus , ut olim piratas Cilicas, fu- 
pta fC 576. fed fugkns. Audi Florum : 
£t peta&um ractat bellum fine (angui- 
ne, fi Porapejum Brundufii opprimere, 
orcoeperat, potuiflec SediUe-perob- 
fcfll daufhaportmnoltarnafugaera- 
fit. Turpc diAn. tnodo prineeps pa- 
tram , pads bdlujuc moderator , pet 
tritanphacuni a (e mate laoetau 2c pe- 
nt inetmi nave fugicbar. 

717. PrjuUwnm ] Cilicas. 

718. DejZyitJ] DetctuitDunctc_J. 
AUi leg- TUfttmt , male. Gntiut. (j»n~ 
'pfflfi**'] Cornelia, fuprajK $49. 

719. N**'/.] Cneio& Sexto. 
7jc. 7*j#Mf*fW//Xrc JMagnxau- 

tboriutis propter comites Co(L Sena- 



tns partem principem , & exercimm. 
£**/.] Pathos a conditione. 

7 } I. Qm*ritur indign* , ^.] Vide 
E P*8- 75- Matcialis & quae oosadillud. 

731. Nu$ tfmitte SHfxritCJrc] Aitio- 
legia: ne Italia totiesabipfo (errata, 
taati riri dadem ob oculos cernat, 
auum omninb in rati* fit ipfipereun- 
aumefle. 

753. PharU btrfU,&c.l Agrptiaca 
arena defUnatur lceleratzczdi & trMri 
(epulchro Pompefi, fid ipfitm Terrdtegh 
Ubyts : ft tamm ulUtrpt. eodem epigr. 

754. V*rcitur Heflxri*. ] Ne Italia tot 
Poirtpeji vi&otiis (errata, tot trium- 
pborum illius fpe£btrix,nunc cum ccr- 
nat vi&um , aut caefi (anguine comanu- 
netut. 



64 ' J.Pr*- 



Digiti: 



zed by G00gle 



104 



M. Ann^ei Lucani 

CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER TERTIUS. 

Aroumintum. 
•■pErthis cxponit fugientis (omnia Magni , 
* Atque ut Trinacnas eft Curio miflus in urbes. 
BrunduGo redicum dcfcribit Cacfaris : inde 
Praedanti fifcum , co i vult obftare Metellus. 
Hinc populos , Magnum qui funt in beila fccuti , 
Utque iter accclcrans Hifpanas Csefar in oras , 
Maffiliam fid.ira vexat terraque marique : 
Moxque abiens Bruto vi&ori bclla relinquit. 

Ropulit ut claffem velis cedent t but Aufter 
Incumbent, medium^ rates tenuere profundum, 
Omnis in lonios (pettabat navitafiuSus : 
Solus ab Hejperia nonflexit lamina terra 
$ Magnus, dum patios port us, dum littora nunqudm 
Ad vifus reditura fuos , tettumque cacumen 
Nubibus, & dubios cernit vanefcere montes. 

Inde 

3. Ortmia in /mw.] Cxtcrit omni- 
bus Ionium mare profpicientibus , 
Pompefns folus refporit Italians. 

6. Te8itm$ue 9 &c.] Montiumftfti- 
g:a nubibus obduda. 

7. P'dnefcfremtitet.'] Rarefcere, di- 
lparere> viz dignofci a nubibus. vide 
qdx nos ad fenecx TrofcJa , ft 1046*. 

Z.Sf- 





1 ityrf/.] Qucmadmodum 
r Maxo &neai» inter navi- 
'gandum Carthaginismae- 
nia fubinde relpiriemem 
fecit : ita Lucanus Pompejum , foluto 
porcu Brundufino, Italiam refpc&an- 
tcm introducit. H&rtt*fi Ctdmikm.] 
Impulfiiptoccdcntibus. Sttipt. 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Amk. Lucan. Civ. Beli-iLib.IE ioy 
Jnde foporifero cejferunt langmda fomno 
Membra ducts : dm turn plena honoris imago 

io ftfa caput maftum per h'tantes Julia terras 
Tollere , & accenfo furialts fare fepulcro. 
Sedibus Eljfiis , campoque expulfa ptorum 
M Stjgias (inquk) tenebras\ manefque nocentes, 
Pott helium ctvile trahor. vidi if fa tenentes 

iy Eumemdas, quatertm quae vefiris lampadas amis. 
Praparat immmeras puppes Acherontis adufti 
for ttt or: m mult as Uxantttr Tartar a pomas.* 
Vix open csmSa dextra proper ante forores 
Sufficiunt: lajfam rumpentes fiannna Pants. 

10 Conjuge me Utos duxtfti Magne triumpbos: 
Fortuna est mutata torts : femperque pot ernes 
Detrahere in cladem fato damnata maritos 
Immppt tepidopcllcx Cornels* bufto. 

Ua- 

g. Sfmfm ctfrmt&c.*] Pompcjo I 17. Pntit*?.] CbofOn, qui vchit ani- 
pr querent JoIi*(<fec|ual. i./£u3.)| mas. lnmritMlax*ntm % &c] Ut no- 
ttnbram obtataro fingtt poeta. 

ic. Per bimftes, Crc\ TtUmt mfu 
T^tsn tFfffint efffrft, 

11. utcttnfifmidifi&t.] Inftar fo- 
ri* accenfis rogls & ptztemis facibus 
adftate, indignafapeoptcrfiipcrdu&am 
Corndiam , & civile bellam. 

12. Stdibm Eljfitt, &c] Ncc mca 
tm coca ip6 in mortc reccdit Quin& 
manes paflurameos, exquobelLaroo- 
faecoepttt i* ego e beataram animarum 
fcdibos 10 damnatorum loca detmdor. 
dc Dvfia caropis vide qps ad Scoccx 



▼is animis fiat locos. Isxttqmfms Ch+- 
rm. Virg. Aneid.6. & Sen. Here OEt. 
^f.949. Locate m*Mi. 

18. Vix 0perh &c.1 Exercentnr, irno 
laflantur Pares ftaminibus vitajabfol- 
vendis. 

11. Tfcr* ; fewtfertftu potcntts , &c.\ 
Com conjuge, namque Cornelia fap- 
Us eft & ominofa maritis. P. CrafTo 
prius , quijpetut, apud, Parthos , tibi 
jamfututaaxjueperniciola. lib.8.^.Qc. 

12. [**»pfit.] Itafcribendum, non 
nmpfit.Vide Feftum soccjnwbcrt. Grot. 

JTroai. 3KI941. " ^ Tepid* Ufl*,] Improbat Pompeji fcfti- 

15 . twrnetmUiJ] Furias tres, dG*2^«f namiam ad nuptias novas , non fervato 



dsftatOsefti, poftqnam eas confilio 
ApoUiou pbcaffct. SZ**ntnt t &-c] 
Tenentes aanu laces quas intentaient 
tcftris ruriafikw armis iocitaodis . 

16. Pr***T*im m mn*f,Crc) fleque 
cairn ana lna ratis fntBciet tranfvehen- 
eSf aaiaif eommcjui hoebdloperitu- 
dfinc 



lu&us legitiuio tempore, menfimn fcil. 
decern. TepitU.] Mci rccens mortuacvel 
conjugis lui , juxta legitiroum tempus 
10. menuum. Pelltx Comtti4b»fh.] In- 
ridiofc vocat earn pellicem , qu* intra 
legitimum lu&us fpatium nupta rucrit 
fuo nuper marito , cujus rocmoria; pet 
illam esdderlt. . 



Digiti: 



zed by G00gk 



io6 * M. AnnjetL V C A N I 

H<eir 4f ///4 ttus per bella , per aquora fignis, 

ay Bum non fecuros tic tat mki rmpcre fomnos, 
Et nullum veftro vacuum fit tempos amort, 
Sed teneat Ca far que dies, & Julia nodes. 
Me non Lethaa, conjux, oUivia rip* 
Immemorem fecit e tui , regefque fUentum 

^oPermiserefequi. veniam, te belia gerente, 

In medias acies. nunquam tibi Magne per umbras, 
Perque meos manes generum non effefaebk. 
Abfcindts fiufira ferro tua pignora* betturn 
Te f octet civile tneum. Stc fata , refagit 

3 j Umbra per ampUxm trcpids dUapft mar it l 

llle, Dei quamvis dadem, manefque mmentur, 
Major in arma ruit, certa cum menu malormu. 
It, quid (ait) vans terremm imagtte vifusf 
Aut nihil eH fenfus anmis a morte reliftunt, 

40 Adt mors ipfa nihil. Titan jam pronus in undas 
Ibat 9 & igniferi tantfOn dmerferat orbis, 
Quantum deeffe Colet luna feu plena futurd esl, 
t/uit 



Seu jam plena fuit : tunc obtulit hofpita teiius 
Puppibm acceffus faciles : leg/ire rudentes, 

j4. Te f*iwt meum.] His verbb d 
mortem deriuntiar. K*f*gie, {jpc. ] Vr*» 
flra comfrtnfa numm fffxnt '"*£»> P** 
leyibm ventis, vrfnarupnftmlbmtfimM; 

$6. lHe t &c. 1 Pompejus majori cum 
fiducia , imo obfttnacia obf ins it fo- 
tis. 

37. Cm* c*m**ntr wuionrm.'] Cum 
certo piopoOto agendi belli civilis. Sid** 
pitittt. 

40. 7itm$*mrpMmt t crt.] Solis jam 
occidentis media pene parte, (inftar lu- 
nar fanipten*) fubHorizontedepreflj 
appulk Dyrrachium Pompejus. ; 

4j. Hifl>it*:] Dttrachtna. 



14. Hxre*t.*\ Licet tecum* aflidue (it, 
nullum tamen veftro vacuum erit tem- 
pos amori. HtrHtiitUtBH, Crc] Ilia 
licet te in bella comitetur , non tamen 
fruemini muruo amore , nafcwjue te in- 
terdiuexerccbit pater meus Canar , no- 
du ego tibi fomnos interturbabo. 

28. Me mn Letb**.] Ncque obtivfo- 
nis ille fluviusdeguftatusapud inferos 
ademit roihi tui memoriam. 

29. Regefyu.'] Pluto & Proferpin*. 
50. Pinitm, tye."] Omnibus mnbir*h- 

cU *der», ultrix ufquc (cquar te , monc- 
boufquc, tccflcCifarisgcncrum. 
3?. jihftindii fi*flrM t &-c."| Fniftra 



temas- bdlo extinguere jus affinitatis, 44. Lettrerwihtttii] Collets ftrnP 
"wuqnr hoc bellum te mifri reddet. | bus fc vdts , mdofcpteindintt* iubid-' 
Prxdidtyut tU$ tmrtem. \ runt portiun remigio. — 

< 46. Crf- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. HI. 

4? Et pofito remis petierunt Uttora malo. 

Cafar , m emijfas ventt rapuere carinas, 
Abfconditque fretum clafiis, & Uttore folus 
Dux ftetit Hefperio , non ilium gloria pulfi 
Latificat Magm: queritur quid tut* per aquor 

jo Tcrgaferant hoftes. neque emm jamfufficit ulta 
Pracipiti fortuna vtro: nee vincere tanti, 
Vt bellum difirret, erat. tunc peHore euros 
Expulit armor urn, pacique mtenm agebat, 
Quoque modo yams populi conciret amines, 

57 Gnarus & trarum caufai , & fumma favor* 
Amwna momenta train, namque afferit urbes 
Sola fames, emiturque metm , cum fegne potentes 
Vulgm alunt. nefctt plebes jejuna t'mere. 
Curio Sicamas tranfeendere jtiffm in urbes, 

60 Qua mare teUmem fubitu am obruit undk, 



107 



46. f*/*'itfflN^.]Tadu&oDyt- 
rachjum Pompejo , redit ad Czfarem 
poet*, ctiam turn in tittoreicdentem 
com cxerriru, ubi claflif Pompejana c 
confpeftuablataruit. Htrtemf 

47. *4t>fc*mtitsme i &'c.] Propter di- 
fbnaaro > ficglobi rotunditatem. 

49. Qmrritttr <ptid,£r<.] Cx fa mon. 
omnia impatient, nullamperripitvo- 
Iuptatetn e Pompeii fuga , quae parva 
crat Ti&oria. fupra lib. 1. fCyc. fie ini- 
que tulit erafifle Pompejum, cujfts fuga 
odium protrabcretui, quod fend con- 
fe&amroliiit. 

5 t . Prddfiii.'] Nulla fortuna Cxfari 
lads etat , prxripiunti temper, 8c nun- 
o^mcundantiinicbus agendis. Htc 
vimctr* umi.] Kec tanti exnrimabat u- 
nazn vi&oriam,ut relict bdlnm protra- 
hcrc , makbat enim cmn periculo fta- 
tiiucooficere. Hnt.Sulp. 

52. r««r*«a#r,tjr*.] Cxfar,etu* ma- 
aune e re efle arbitraretui Pompejum 
fequi , priuiquam Cc tranfroarinis auxi- 
Uit coniomiot; oaxtim tamer* narhim 



Aut 
defiderio ; partim ne quid fc abfente 
tentaretur per Galliam fic4taliam, ti- 
mens ; nee non exerdtum in Hitpania 
fubducibus Pompejams veritus : in Si* 
ettiam Curione mifto , in Sardinian! 
Valerio, ficc. ipfclbcriamcogitaosad 
Urban profiafritur. 

5 5. Gnarm (? irarum umfiu. ] Solent 
populi animos abalienari , a fide defice- 
rc fie d etrc&ar c imperium,u* quando la- 
me fie penuria laboretut) condliari ftu- 
dhim plebft fie benevolentiam , largi- 
tione annons ; qua; £bla d?ium obc- 
dientiam obftringir. Cum populut 
in*$ t**tnmrtt tmxtm f*tt f Pattern <T 
Cmenfit. Juven. Sat. 10. fC 80. 

56. ThcAr.] Condliari. 

57. XtetmJ] Obedientta. 

58. J*)****] FamepretU. Tsmert.] 
Studium-/ , fidem 9 obfequuim pcat- 
ftare. 

59. C*n*Su*mM* O-c] CartoitaF- 
quejpropfztor cum tribus legionibut 
nuuutcsixiSiciliam • tznmentatum. 

60. S^ummfdlmtm^-c] Qua Si. 

culum 



Digiti: 



zed by G00gk 



io8 M. Annai Lucani 

Aut fcidit , & nudist fecit fibi littera terns. 
Vn tUk iqgenspelagi, femperqtu laborant 
/Equora , ne rupti repetant confinia mantes: 
BelUque Sardods etiam jpargtmtur m oris. 

6 J Utraque frugtferu eit tnfuU mb'tlis arvis. 
Nee plus Hejperum longmquu mefibm flflt, 
Nee Ramana magis complerunt honed tend. 
Ubere vix gleba fuperat, cejfantibm Auflris, 
Cum nudum* nubes Bma cogente fitb axem, 

70 Effufis magnum Ltbje tulit imbribm annum. 

Hac ubi funt pmifa duci 9 tunc agminavittor 
Nan armata trdbens, fed pacts babentia vultum, 
Telka petit patria. pro, ft remeaffet m urbem, 
Gallorum tantum populis , Ar&oque fuboEka, 

y^Quam fcriem return Umga primmer e pomps, 
Quaspotuit belli facies! ut vincuU Rbeno, 
Oceanoque daret .' celfos ut Gallia curt us 
Ndbtlu , & flavis fequeretur mifia Britarmis ! 



culum mare Rhegium 8c ?etorum in- 
icrfluit. vidclib.T:fiipratf.4?T* • 

6;. K#nprt,&f.]N£ Apennines & 
Fdorus ri undartm diyulfi, rurfus con- 
junKamur. 

64. BtlUqtu s*rd$4t.'\ Valerius mif- 
iut eft trumentatum in Sardiniam. 

66. Ktc pirns UrfarUm. ] Non ex alia 
utla terra major f rumen ti Apia in Ita- 
lian) fie Romam advehitur, quam ex in- 
fitlis Sicilia 8c Sardinia. 

68. XJbne vix , <$rc. ] Vix ipTa Africa 
fuperat fertilitate has in£ Auftris non 
multibus. 

69. CMMwedhmmtlxt BtrtM.] Com 
xepulus a Bona nubibus rigata abun- 
dant metiem 8c frugum proventum tu- 
lit. B*e *.] Non quod in fiticulota re- 
giooc Libyes , aut fub torrida zdna lar- 
gus imber turn cadat , fed quod terra 
largius hume&etur rorc no&urno: quo 
tempore caul* pltma 9 8c Sasdoa 8c Si- 



Per- 

cula rura utiliter rigantur 8c perfuo- 
duntur. 

70.. M«g»«** *«■«**] Uberem anno- 
tiamrruraentariam 8c ditcm meuerfa. 
Hivttnfl 

71. H»* tnikUM trAuut &c+ ] Dedu- 
6\s in municipia cohortibus, cW eas pa- 
cem prx (c rcrentes urbem verfus do- 
cit. * 

74. jfrBtfm fnUBd.'] Gennanis ca- 
terifque populis SeptcntrionaUbus de- 
viais. 

75. Saturn fnicm t <Jre.] Quamfpe- 
ciolam triumphi pompam , quas or- 
bium caprarum 8c pneltonim imagines 
potuiflet prefcrre. 

76. yinc*i* Qjxno.'] Vel propter pon-. 
tem in Rheno conftru&um , 8c mare 
Britannicum turn primum a Romania 
naftgatum: rel propter utriufqueacco- 
las deri&os. 

77. Cdfig *t GJUd.] Tnmttfbaks 

Impc- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib, III. 

Pirdidit & qualm vincendo plura triumphum ! 

So Non ilium Utii vadentem cotttbus urbes, 
Sed taciu videre metu. non conftitit ufquam 
Obvia tmba duel : gaudet tamen effe timori 
Tarn magno populis, & fe non mallet amari. 
Jamque & pracipites fuperaverat Anxttrk arces, 

8y & <?*<< Pontmm via dtvidit uda paludes, 
Qua fuUtme nemm, Scytbica qua tegna Diana j 
Quaque iter eft Latin ad fummam fafcibm Albam : 
Excelfa de rupe procul jam confticit Urban, 
ArSoi toto n$n ytfam tempore belli : 

90 Miratufque fua , ficfatur, metma Rem* r 
Tern, Deum fedes, non ullo Marte coaSi - 
Deferuere mil fro qua pugnabitur urbet 
Dii melm y quod mm Latiac Eou$ in ora$ 
Nunc furor meubuit$ nee jmSto Sarmata vclox 

9$ Pamomo, Datifque Getes admiftm: babenti 



109 



Imperatoris cords (eqocuibus Gallis 
it Butanms crinc Aavis. 

79* Pima tri m m p l mm .] Italic oppida 
vincendo & PompcjnmcamCofl'.fu- 
gando. 

go. HmUttm^f^r.] Non ilium pne- 
temanwtro excepere urbes factis accla- 
mabonibtiS; metus inhibtrit gratula- 
tiooem. 

81. K»*cMijktit % &t.') Nonprodi- 
bam illi obviam urbes gtaculatoris. 

81. (jmdet tmxn , &c] Invidiofe 
hoc io Cdaxcm ttt itaoper. 

84. Jmmi**erpr*ttpitts 9 &c.'\]am 
pqcttrimt Tarraanaip 3c Anxur in ar- 
duo pofitam; & qua via Appiadividit 
palodem Pominatn in Volfcis. 

86. SMme mtmm,.} Ncmus hnd- 
aurn, divus Virbii. CIX ftadia diftant 
& Roma. Stjibiue autrtgH Dum*.] In 
fflw* Addna coUbatur fimutachrurn 
Scythicz Diana? , hue ab Orefte crans- 
latfloi c Tauoca rcgionc » csfo cege 



Tarn 

Thoame. Diane Aridmrfacerdos Rex 
dicebatur. Sutton. Calig. cap. 3 J. He- 
mmnfirfp 9 q*»d,&c. Martial. ep. 65. 
lib. 9. Qg* Tri+Unermrtf**tit dtan re- 
raiwWir. Ac noftcr lib. 6. fC 74. Stra- 
bo lib. 5.SoIin.cap.8. 

87. S2**q*e iter ett Utii*.] Qua ad 
Albim-Tlongam cunt CoiT faenfica- 
tum in Larinis ferns , fupra libro r. 

89* ^*rfl» **•»•»,&*.] Adverfiis 
Gallos, Germanos» Britannos ge(ti,Sc- 
ptemrionem verfiis. 

91. Dtimfedes.] Hwu DtOm fedes. 
Ovid. 

9). Dnmetims.] Dii melius proipe- 
xerunt » quod a cive pottos quam ab ex- 
terno horn interatur bellum hocUrbt, 
a timido duce Pompeio deiertc low.] 
Parthicum bellum , ab Orieote. 

94* JmA* Sdrmtta t ere.\^aod non 
invadanc not Sarmata? mifti Panno- 
niis % Get* Dacis > fupra lib. 2 . ^C 54. 
9S. N<«. 



Digiti: 



zed by G00gk 



HO M. r AHHAI Lucani 

Tarn pavtdum tibi Roma iucem Fortuna pepercit, 
Quod helium civile futt. Sic fatur , & Urban 
Attomtam terrore fubk. namque tgmbus atrit 
Crcditur, ut capu, rapturus mccnf* Horns, 

ioo Sparfurufque Deos. fuit hoc menfura ttmcris: 
Velle putatu, quodctmque poteit. non omm fefia, 
Now fiftas Uto voces fmuUre tumultu: 
Vix odijfc vacat. Pheebea palatia compUt 
Turbo, Patrum, nulla cogelub jure Senatm, 

105 E latebru eduftafuis: non Confide fur* 
Fulfcrunt fedes : mn froxmu lege potefiac 
Tutor adc8: vdotaque loco ceficre cuxules. 
Omnia Cafar erst, privat* Curia vocii 
Teftit ddek. jedcre Patres cenfert ftotfr, 



98. KMrnpeigufrnt, ere] Timetut 
netexro&namma omnia divaftet, nc- 
cjuc ipfis ficris parcat. 

too. Mt*f*r* tsimr$4.]T AMum time- 
bant Romani, quantum videbant Casta- 
xempofle; 6c quia omnia ineoapote- 
xat, omnia Gbi ab co mctuebant. Smipit. 

10 1. VtlUf*t*u , crc] Caiuaspu* 
blici timom ordioc commemorat, 
hanc primum opimonem omnium ani- 
mis infcdiue , Cat&rem ca omnia per- 
petratururo fuifle quaecunque potuifiet, 
Syitecaemplo: (ed piaster fpem omnia 
evenere. H*rttnf VtlUfuttnt/pfiam^ 
ft til. mon emm* f(fta.~\ Th^ulmannus 
legendum ccmct , nefcio an rc&t : 

m**mni*fmflA. 
Scd indubic melius figuificantiufque; 

■ mm «m»jm fdnfia. 

Alludit ad morcm revocandi in urban 
Iinperatoris , quern cum vi&ore cxerci- 
tu reduccra fauftis acdamationibut re- 
dpkbant, faufta illi omina appiecan- 
tcs. Dcmjtfer. 2i>**m*4fejU]Uiiria- 
do^H8r. 

10 j. Vtx •diffe ««*.] Viz animo 
Tunc pratfemi , ciercendo , ut par eft, 
odio. Pkatxa pd*U , c*v.] Paries in # 



St 

in Apollinis aedem PalatinamTOcatos 
benignc affatum cue Cxfarera , excu- 
(afle odium hoc fufceptum dignitatis 
fuae tuendac gratia adverfus invidiam 
& injurias paucorum , hortatum ut te- 
cum curam Retp. tufctperent, cumtoti 
que legato* mittendos ad Pompejurt 
or Coif.de pace* &c. teftanrur omnef 
hiftorici , Hootrcbus < Appianus, Dio, 
Floras , Oppius ecu Hircius. 

104. Kmfgemdit &cJ\ Jos enim 
cogcodi Senatum penes Corf vtl Pcac* 
torero erat Ab Antonio & CoJfio con- 
vocarum Senatum rcrcrt Dio. lib. 4T. 

105. £ Utcbru tdmilsfmi.} Exxdibus 
fuis quo (c rccepcrant* 

106. Sfc/«.]Curia. Nim mvrimu,&c] 
Non Prxtor , prconmut a CoflT. magi- 
ftratus. 

107. CwmltsJ) Sella; roaiorum ma- 
gulratuum , Confulum , Pnttorum * 
Cenforum , Adilium curulium. 

108. 0nmi4C*p»mu.) Cs(ar om- 
aium magiftratuum munera folusob* 
ibat. Pri>#*CmrU, drr.] Convoca- 
bantur Partes, tcftes futuri^ctoruRi^ 
confbltorum Ccfaris privari homuiis. 

X09. Cf»ftrtf*r*i.] Parati, Cxfari, 
fipo- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Gitilis Belli Lib. III. in 

no Si regnum , ft umpld fibi , jugulumque Setutus, 

Exiliumque pttat. melius, quod flurajt&erc ^ 

Erubuity quam Rem* pati. tamen ext$ in it dm 
Viribm an pefient obfiftere jttrd per unum 



Digit 



zed by G00gle 



iii, M. Akk^i Lucani 

Spe&atrix fcelerum : defirta ftantm in Urbe. 

130 Non feret i noftro fceleratm pramia miles: 
Sunt quos projternas populi , qua mmma dones. 
Pacts ad exbanfia jpoUum non cogit egeftas : 
Bellum Cafar babes. His magnam vi&or m tram 
Voabus accenfm: Vanamjpem mortis honefta 

13? Conctpis : baud (inquit ) jugxlo fe pollnet ifio 
Noftra, Metelk, mams, digmtm te Cafaris it* 
Nullus honor f octet, te vindice xuta relt&a eS 
Libertas ? non ufqne adeo permtfcuit mis 
Longmfumma dies, ut non , fi voce Metelli 

140 Serventur leges, malim a Cafare totii. 

Dixerat: & mndumforibm cedente Tnbtm 
Acrtor ira fubtt : favos circumjpicit enfes, 
Oblitus pmnlare togam* turn Cotta MeteBstm 
CompuUe audaci wmtum deftftere cetfto. 

14.7 Libertas , mquit , populi , quern regna coerccnt, 
Libertate perit j cujm fervaveris 1 mnbram, 

Si, 

DifmnmteCtfarisi&c] Sacro* 



fpcdtnttam inhibttro. Nemo (tipereft 
civis, nemolibertatis aflertor in tube. 

i;o. fi mjk* fctUratm.) Ex eraxto 
publico, 

I 3 I . Sw* mmspnftermAt ppttli. ]Con- 
verte bellum tuam ad boftes pottus , ex 
hit ti&it redde suhtibus promuTa mu- 
nera. non feres ex srario thdauros , 
qnof longa pace congeft ot fon expro- 
meie licebic , nifi publica juflerit ege- 
ftas. Has oliro ( ioquu Apfianus) oce- 
ctarionc^ publice propoika conditos 
liiifle memoram » ut, nifiCcltico in- 
furgeme bello * a oullo ptoraeientur. 

I j 2. Pads ad txh**fl* #•/.] Inopia 
pecuniae non cogit te ad dinpienda, im- 
piefpoiia, ous olimpax longa coogef- 
ut , & in irfumneccuarium in aule Sa- 
turni condidit , & ad hunc u(que diem 
inta&a & inviolata (ervavit. H»rtenf. 

134. Hmftd, &c] Mca roanuin- 
fliax. 



(an&a potcftas tua , OjUam ja&as ufqur, 
oonfaciettedignumiramea. ' % 

1)7. T# vtiNfcr /«/« rWrAt tfHJbet* 
/*# ?] Tune qnaUb libectatera ex tube 
fbgientem moraris t tunc libcrtatis fb- 
lusinurbeaflertoc 2 rcfpondetadillud 
fupra^CiiQ. 

i)8. H»»mfr* Wr»,e!r<.] Noneo 
defpeiationifl &confuuonis verat Re»- 
publica , ut legum fuarum aHettosent 
Metcllum maltt quam Cxlarcni. 

141. Sathi artumfjmit mfes t } Ad- 
mota capulo roanu.diiiflc fertut Qatar: 
+A» rgterss atUUfctni , tUjfuitim tfft mk* 
duett Inc tpumfrnttrt i 

14). T9t*m.] Paccm. 

T45. LibntM , fflfNrf , pi^i/i , , <"] 
Libertas populi opprciTa v obnoxia eft 
libenati illius qui oppteflit j cujns ta- 
nienredrjebisimagiacmt fi Ubcnterti 
fubjicias imoeaua. ¥ 

147. Ut 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. * 113 
Si, quicquid jubeare , velis. tot rebus imquk 
Paruimus .vifti : venta eft hac fola pudotti, 
Degenerifque metut, nil jam potutffe negar'u 

lyo Ocym avert ant diri mala femtna belli. 

Damna movent populos, ft quos fua jura tuentur, 
Nonfibi, fed domino gravis est, qtu fervit % egcftat* 
Protinm abdufto patuerunt templa MeteUo. 
Tunc rupes Tarpeja femat > tnagnoque reck fas 

iff Tejiatur jhidore fores; tunc conditus into 
Eruitur templo multis intattus abstmis 
Romani cenfus populi , quern Punica bella, 
Quern dederat Perfes, quern vifti prada Pbilippi; 
Quod tUn Romafuga Pjrrbm ttepidante reliquk, 



147. T»trt{miMqtii4 t &'c.] Etcum 
czterarum rcrum,!cguni,libcrtatis, &c. 
pertulimus ja&uratn,neceilitare ada&i, 
quo 6c thefauris etiam publicif ceda- 
nus , impetrabit degeneris mccus ve- 
niamapudpoftcrosiiccdCtas, cuirefi- 
ftere in no&ra mam non oat. 

150. Otyns *9trt*t , &*.] Alibiau- 
diendus vif fummas , qui fie incon- 
grue legi fcribic , rabitituitque<n>ertt»/, 
pro abeant in tern malam i(k belli irri- 
tamenra. Verum verbum hoc intcrdnm 
pToprutfH eft, de rebus illis , quas ex 
alicna in noftram poteftatcm &. ditio- 
nem, nt plurimumfbude&malisar- 
abus redigimus. Cic. in Vcirem : */***» 
in Ihutftmra , peaptuau f#Utaan dnrtif- 
fe. Gronov. Ocy*r <n*r/4/ , <£*«.] Quin 
ocyus aurerat the&urum hunc , cujus 
fortafie catua bcllum hoc dirum a Cz< 
(aremotum eft, dirius fururum fi U- 
lujnobnixedctineamus. 

Iff. Ztan* tmyint mm/oi,] &ra- 
rium populi Liberi exhauftum , non fit 
fine publico damoo: led populi fervicn- 
tis egeftasfle thdauricxhaufti, domino, 
pon populo damnum adferum. 

15). Pdtttmmt imjgU MettUo.} fjc- 



Quo 

clufum erat srarium • & thefauri a no- 
mine ufque in illam diem conta&i, mi- 
litibus rapiendi concefll 

154. Tunc rmpesTarptid /Snutf.] Stri- 
dore cardinum reibnuit faium Tar- 
pejum. Itaenim fores erant fa&x, ut 
fine crejritu ac fineftridorc, quiafer- 
rex, aperiri nequirent ; uteotures, (t 
quatencarentur,fepcoderent. Hwtenfi 
"hdigtHpuTtclufM , &c] Impa&is (ecu- 
rtbus redufic fores , Sc ftridore cardi- 
num refonat coUis Satumius,Tarpejus» 
vel Capitolinus , in quo crarium. 

1^7. Ccnfmptfmlit] Auium Ac ar- 
gentum, emulois, tribntis, donis gen- 
tium devi&arum. Pumta bttU.'] pri- 
mum quo mul&ati font Carthaginen- 
(es MCC. talenris argenti. Secundum, 
quo mul&abantur XM. tal. arg. in L. 
annos srquis portionibus iblvendis, fed 
intenrenit Tertium. 

158. Ptrfis.] Macedonia! rexab A- 
mylio Paulo devioms. vide Plutarch. 
Amylium Paul. Philip/*.] Patris Pcrfx 
a T. Flaminioad deditionem compul- 
& Plutat. T. Q. Ham. 

159. SlHodtfU *•**, Ore] Supra 
lib. 1. ft 30. 

H l6o.J?5» 



Digiti: 



zed by G00gk 



H4* M. Akkjbi Lucani 

i 60 Quo te Fdbricim regi non vendidit auto, 

Quicquid pArcorum mores fnvaftu Avorum, 

Quod dites AjU popnU misire trtbutum, 

Viftorique dedit MmotA CretA Metello, 

Quod CAto longtnqu* vexit fupa tquord Cjfro. 
165 Tunc Orient* ofes, CAftorumque tdtimA regum 

Qua PompeJAnis prtUtA eft gd^A trmmfbk 

Egaitur : trifli jpoltantur tempU raphu ; 

Pauperiotque fuit tunc prmum Ctfare Rom*. 
Inter ea totum MJgm fort tout pa orbem 
jyoSecum cafum in pretbA mover At ttrbes. 

Proxima vumo vires ddt Gtacia hello. 

PhocAUAs Amphfjja numus, fcopulofaque Cjnrrbd, 

PArnAJfufque jugo mifit defertus tttroque. 

Bceoti coxae duces, quos tmpiga Ambit 
ijfFAttdtca Cephiffbs AquA, Cadmcaque Dirce, 

Yi- 

Imterta uum , &c] Reccnfct 



160. Slp*FMicim,0'c] Aurum 
a fyrtho oblation at patriam defcreret 
prodemque » ccai&fit Fabrtcius ad rc- 
gankgaa*. 

161. M*t$fny*fii$ *tn nm J\ f ruga- 
liras menus ^joniuonim OtfatGmo- 
nia. 

161. QwmUitts jlfU,'] Quodab An- 
tiocbo Syrur , Attali legation* 5c haw- 
ditateobveoiu 

16;. MimU Cm* MrttU*.} Minoi 
olitn reguata Creu , I QjAotclio va- 

164. $**!€*•,&<.] Mifliis in 
Cyprnm advcrfus Ptotentsum Cato 
Maj. adveak VII. M. talema. 

l6«. C*pt4m0*fM*regm.] Mithrida- 
tis Pontt , Tigranis Armenia:, Arifto- 
bultjudtxrffrts, ftcc. yto»M.]Eire- 
motiffimi* regionibus. Vlhm* £*v1 
Novitfima pracda de icgibus pana. G*»- 

168. PsMjKTUrtjttty &c] Euapbatke 
Sc invidiofe in Caiatcm arrc aUenp 

pcius ptefllun. 



169. 

poeta catalogutn populorum qui Pom* 
pejo anxilia (ubaiiemm. 1 . Europe. 
i.A&e. $. Airier. ordittuaGntcia. 

170. Sfc«m £*/«** , ^rr.} Eandem 
cum Pompejo fortunam fie cladcm o- 
pcrtucas. 

171. ffcw, <<re.] Pompejo jam 
Dyrrhadrii. 

172. Pk»cMc*4AmftxJTd t Grc.] Ap- 
pacet cum t&» Q m%m im lonicam ur- 
bcro in Ada conrudi&fic *dm Q*ntf* 
Achats regionem. Sdmtjpm. <Amfhifpt 
mm/.] OppidoPhocidts. Scqmbfique 
Cyrrh*. ] Ad rupem (ita. 

17$. P*rn*ffitf<i*r.) Mona A poll i- 
nit Pythii oraculo 8c Muiarum fcde 
clant*,btcollis. Jwp mifit dtfirtwmv- 
<p* .] Tithorco 8c Hyampeo. 

175. FMitUctCifhiffitMij**.] Oritur 
CephUfiu amnis ^momibus Phoddis 
Ddphico oraado daris* Cadmetj, Dir- 
ct.] Dtrce foot ▼icimw Thebit a Cad* 
mopofida. videqusadScDeccHieb. 

176. ft- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CirrLis Belli Lib. III. 
Tifuque mamu, popultfaue per aquw* mttttns 
Stem* Alphm aqtw* Tnw MmiUbqm 
Arm, & Herculean* miles Trwbmm Oetctu 
Tbejproti, DrfqcfqHt ruunt, qutxeufrte filmtcs 
1 80 Cbdomo veterc$ hqutrm venue Sett*. 
Exhaufu mm qpamti deleSw Athene, 
Exigua Plxxbea tenent udvalia puppet, 
Trefque petm reram credi Sdamna caritu. 
Jam dilefta Jm cements venit in arma 



ny 



176. Pifie*m* wumtJ] EPiGs opp. 
Didii, jima Alpheum fluv.quifertur 
fcbeer marc fern ad Arctbufam fon- 
tonSirilix. Pauian. Eliaoor. 1. 

177. r»nf M<r»4tf.]Advenerunt Ar- 
cades a Mxnalo Arcadia? moacc, & 
ThdTali a Trachyoc , qnom Hercules 
coodidit Tub OEu monte. 

179. Thfrti, Dtytfifim.] Eptci 
pop. Rjua*. ] Propexantadca&ra Pom- 
pep. Quercmfyni&c.] Dodoncas quer- 
cm non amplius refponia danres ; ru- 
ptii columois fytidids. vide que ad 
fcneczMcdeam , ft $49. 

180. Sf&r. j Epiri pop. MS. P. rc&e 
**Ar, dent ArfU. Eft enira Gnrcum 
2iJU* apud Homcrum , & ex co Stra- 
bonem fit Stephanum. Guar. 

181. txhmfutiM, &£.] Athen*, 
uconque dcle&u priasahauftc , e na- 
nlibus cameo wis Thabo dicatis mit- 
tmitra SalamioMS naviculas ; qua; te« 
ttcotnx Salamina cfle vcri juris Atbe- 
rienftaii non Megarenfium , utiolim 
joottofcrfiimcrat. Simulrideturallu- 
Mm ad illud Horatii : Umbiguu* ttU*- 
rtmv* Sdamnafmtmmm\ propter, Cy- 
prian*, vide Score Troad. ver£84i. 
Earn item Atbenis ties naves publico 
mm deOinats : 7W*>, qua vebebamur 
"J Ddum quotannis e Tbefeiovoto; 
Plato in Phsdone 1 Pmulm, qua mitte- 
w«ur Ddphos aut alio rem divinam 
wri 1 Ariftopbanis interpret : SJm- 
*■«> qux cvocatos ad juaicittmijib- 



veberet. Piutarcbi Pericles. 

182. PMeMtunului.'] QuodeaPhs* 
bodedicatacflcm, propter (rocfia lite- 
rarum,quibus prxfidet: quamquam non 
Pineum , fed Tznarum revera Pbsbo 
dedicatqm crat. 

18 J. Trtfyutftttmt ixr*MtG*c.] R.C- 
ccnfcc Lncanus anxUtares copias , qua: 
Pompejo Maffnofuppetiasinbdload- 
verius C. CacUicm venetant ; interquc 
carteros populos recenientur & Atne- 
nienfes , de quibus hac fcripur : Seel 
docct , non magnat fuiflc auxiliarca 
iftas Athcnicnfium copias* etiamfi, 
quotquot potueruotjCODfcripti lint mi- 
lites. Paucitatem iibrum copiarum 
poftca refe.trefque tantum naves cum 
S*i«msni4 militibus inftru&as ruiH^ 
fcribit. Trtfimtfttmu, <?c] Id eft , trea 
naves militibus inftrudc fiint, quar^ 
u cxfpc&abatur inAruenda SaUminU* 
Quod vcro S*bamm* navis militibus 
inftruitur, ar^unento eft, rem roili- 
tiamque illam cordi fuifleAthenienfi-t 
bus ; tantumque babitum fuiflc dele- 
to, quantus haberipotuit : nam non 
(blebant Athenienics inftruere StLom* 
mum Navem , ut docct Critolaus apud 
Plutarch, in Peride, nifi <aei* w /us~ 
yd\MM%g»Uf. Pttitmf. Vtrtm Sd*m« 
t>4.] Seneca Troadibus : KM*qmd M+> 
tU Sd*mn*imm* Manilius : ftof ^v- 
tMnfs Sd*mk mn tmgtt *4sbpui. Gro- 
tius. 

x8f. X>&&« /•>»,#•<.] Cretaiv 
H z TtLpm- 



Digiti: 



zed by G00gle 



u6 



M ANN£l L XT C A N I 



1 8 jr Creta vet us populis, Gnojfafque agitare pharetras 
Do8a, nee Eois fcjor Gortjna fagittit. 
Tunc qui Dardaniam tenet Oricon : & vagus altis 
Dijperfus fjlvis Athamas, & nomine prifco 
Enchelu verft teftantes funera Cairn. 

1 90 Colchis , & Adriacas jpumans Abfyrtos in undas, 
Et Penei qui ma colunt, quorumque labor e 
Thejfalus Mmomam vomer profctndit lolcon. 
Inde lacefiitum prm6 mare, cum rudis Argo 
Mifcuit ignotas temerato littore gentes, 

lyfPrimaque cum vent is , pelagique furentibus undis 
Compofuit mortale genus /fatifque per illam 



Tuu-xtXis in qua Jupiter natus educa- 
tufqucfoit. 

18 J. GmffdpnU, &a Gortyndfagt- 
**.] Crete urbes notiff. Gnoffus 6e 
Gortyna fagittariis infignes. 

186. NecEoi*.] Non cedens Parthi* 
arte mittendi ftgittas. 

187. Ddr<Um*rn tenet Oricttu] Hele- 
no & Andromache Dardanis regnatam 
maritimam illam Epiri urbero, Virg. 
5. An. 5. 

188. Difrerftu fjtti* jtth*m*A*') A- 
tfaamancs , montes Epiri ineolentes. 

189* EndxUawrfit&'c.] Illyriipop. 
quotum urbs Cadmi & Harmioncs in 
fcrpentes converforum eft monimen- 
tum. i/*iAvr autem anouilla eft long* 
cognatd colubr*, ut ait Juvcnalis , Sa- 
tyra*. 

190. Colchis & tAdrittM&rcJ] Tol- 
le comma, 8c fcribe ./fty)*** .quomodo 
id nomen (cribitur apud PHn. 1 1 r. 16. 
Srrabonem quoquc 6t Stephanum. Hzc 
autem Abfyrtis Colchis, id eft, Colchica 
vocatur , quia Medea & frater ejus Ab- 
fyrtusibilaceratus , ex Colchis erant. 
Grotim. ColchitA Non Ponti ilia fed 
Iftri regto, dtffca a Colchis qui ab Aeta 
mifli ad pcr&quendum Jaioncm , hie 
comederunt. Abfyrtoi in *mU*\] Infula 



Accef* 

• 

com fluvio cognomtnein mare Adria- 
ticum prolapTo , Tub Illyrico. 

191. EtPenei.] Dcleer, manufar- 
ptis au&oribus. Nam nomen fluminis 
eft Pentm TlluHiU , non Penem , Tln- 
Hefir. Grotm. Pemi.] FI. TbdTali*. 

191. Mmonutm vomer profctndit lol- 
con,] ThefTaliz opp. 

193. IndfUcefotnm.'] Przferam quod 
in MS. P. eft , Vndc Idtefiihtnt , ut cohx- 
rcant hzc cum fuperioribus. Grotitu. 
L*ctJ?itwm.]Vantximicmis. IndtlMtf- 
fitnm } &c] Ex Iolco folverunt Argo- 
nautx. Argo autem primam celebrant 
Poets navem. Hjndis. ] Ignara navigandl 
Hudk^rto, &c] Exprimit illud Sene- 
ca: ill Mcdex choro primo : &nt difftfti 
fatdtrd mtmdi Trdxie in nnum TlxJptU 
pimu , JnJUttfue pdti verber* pontnmt 
Pdrttmqne mttm fieri mfhri M*rt frpfi- 

(MHO* 

194. Temtrdto littort.] Occupato Be. 
violator nam multas gentes in ip(b cur- 
(u navigationis violarunt Argonaut* : 
fie mifcuerunt ignotas gentes temenuv 
dis hofpitiis. Hortenf 

196. Compfmit.] Comm&t inter fe, 
conciliavit. ?/•?/**/: F*tify*t per M**] 
Mortis novum genus illatum,(cil. nau- 
fragimn. 

t07.r««K 



Digiti: 



zed by G00gk 



"7, 



Civilis Belli LaHI. 

Accept mors una rat em. tunc imquitut JEmm 

Thracius, & populum Pbolti mentita biformem, 

Deferitur Strymon teptdo commttterc Nflq 
xoo.Bifimas confuetm aves, & barbara Cone 

Sarmaticas ubi perdit aquas , Jparfamque prof undo 

Multifidi Peucen unum caput alluit iftri: 

Mjfiaqtte , & gelido tcllus perfufa Caico 

ldalu, & mmumglebu exilis Arisbe, 
xo jr Quiquc colunt Pitanen , & qua tua munera Patios 

Lugent damnata Phabo viSore Celena: 

Qua celerercftis defiendens Marfta npu 

Errantcm Maandron adit, mtftufque refertur; 

Pajfaquc ab auriferis tcllus exire metallic 
x i o Paftolon ; qua culta fecat non vilior Hermuc. 

lUa- 

205. Pi****,') Oppidmn Troadir. 
Sluf ttm. mutter a P*Uas.} Et Cdena? orbs 
Phrvgiz , qua: lugent fatum Satyri fui 



• 107, TwKlinqmitttr.'} Deflc&iteMa- 
gneba in Thrariam. ILmu* Thrdriw.] 
MonsThracia. . 

f 198* PbbemtMhtVtormem.l Mons 
JUcfdix, Phol 
(cumprimiab 
vifierambifoi 

I99. D'firitur }> try men. \ Adveniunt 
Acauxiliaa fluv. cu- 

ps frigos fugientcs 

Nili tcportni pciuni. tajtenn autcm fta- 
gnuro eft Thracbr. 

ice. Et btrttaraCont.'] Etubiadin- 
fulim Concn (fitne ilia Conopos Pli- 
pii lib. 4. cap. 12 v, 

circa Iftri oftia Ii a- 

re runditur Ifter Be 

Fence primumvc ri 

alluit Peucen Inlulam oltio fluv* obje- 
Oam. 

IOI. M>dtifidiPtiucn.]$exo&U 
alii (cptem, Pontum influent is. 
20 1 . ltfj£ip«.l Afix minoris re 
204. I<Uiu\ Qu«fubldajacet«t- 
lus: Omfminm. Scd Ortelius appro- 
bar Ie&iorjenvCtf/. Caicus enim Srra- 
boni 1. 12. eft Aolidis fluv. Aliis Afut 
propria*. MiMw«if/rfc'i(ari/ii.]StciUis. 



Marly*, qui inventis, quas Pallas abje- 
ccrar , tibiis fretus , Apollinem in cer- 
tamen Mufices provocavit, & ab eo vi- 
ftus excoriatus eft : vcrfus autcm in flu- 
viumfuinorainis, caditinMsandrtun 
fluv. finuofum & per plana Gepius flexi- 
bus in fontem recurrentem. 

107. <Qtutctler 9 0'reBitJ] Siccorri- 
gendum>ubi in vulgaris eft, <pu aler m- 
ait. rttU rif* opponuntur flewofis « 
conriti fluviorum fc cum irnpetu de- 
fcendentes jfedas ripas agunt ; nt con- 
tra molles & placidi , curvis cunt ripi» 
Acflexuofis: talis Meander , qm rronu 
rtnttbmitifisflixmfui. Urriufque amnts 
Mxandri & Marfyatfontes in Cclcna- 
cnit inter oranea. 
grmus buul fvcul £ 
\em in M**mlrMM 
di&us eft idem 
tnanjsa , quoa cum impetu defcende- 
ret. $*Lnuf. 

no. PdRikmJ] Aurifcri fluvii ode* 
brantur Pa&olus, Hermtis, Ganges,Ta- 
gus » Jbcr t Indus , Aiiroafpus. 

H j 111.Z//4- 



Digiti: 



zed by G00gk 



ti3 M. A-KN'itt Lxr cam i 

lit ac a quoquefign* manm, perituraque Cdjira 
Ominibm petikefuis: necfdbuld Ttcja 
Continuity Vbrjgiiqne fcrens fe Cdfdf IHIL 
Accedunt SyriA populi, defer m Ormes, 

% i j Et felix , fie fdma , Vlinos : ventofa Damafcus, 
Ga^aque, & arbujlo pahndtum dives I dame. 
Et Tyros injldbitis, pretiofdque mttrice Sidon. 
Hds ad bclU rdtes non fiexo limite ponti, 
Certior hdui till* duxit Cjnofura cdr'mis. 

axo Fbaniees primi , fdm* fi creditnr , dufi 
Mdnfuram rudtbus vocetn figmre figuris. 
TXondum flammed* Memphis eontexere biblos 



NoVf- 



lii- Mm* ffHtfue , &*•] Et Troes 
veneruntauxilio Pompeji, fed fato fuo, 
id eft , kuofpicaid & vinci folito. 

in. Hetfidml*fr*U.~\ Nequeeosa 
Pompejanis partitas detumit tama dc 
Carfare oritmdo Julia ftirpc. 

ii). Phyptfufenus.] Jaftitaaste 
abluloroagnooriuodam. Hmmf. 

214. jicc#liMt$yr$Mf»fmli.] Inuni- 
verfam proponit t Syria etiam copias 
auriliOTcsadPottjptfirtiTCiBfft. Dhri- 
dit inde Syrian in panes 4 adimTccrque 
pet txcaiibncui tocoram jucunda & 
utilta (cku {Writer de itrrenttoiielute- 
raftm. hormtf Dtfirn* Orwtfts.) PL 
Sjt'ue defettns * artoiis ad Poinpejum 
afflucntibos. • 

2t^.Fekx Cfkj dim) >(lmt.]\3bctti~ 
te, *c rc?um afflaeatiacdebrata Nine*. 
wwA*/ arattf Mi^WAif jg^ 4C&*yftaw. 
Adrian, in ©A$i*ft* India:. ?tof#/i 
»*•«/&»/.] qiod fSra ift fatetifibus 
campis.undiqtrt teifds Ik expofita. fler* 
ienfi FhHdfi.] In pWtenticampo*?ta, 
ve*tis tepofita. D*mfi*t.]UzhtSy* 
lis. 

2l6. lArbufto f*lm*rnmiti>ti lilttm,'] 

Pahwnobilis Syria: regio Judasa. 

at*. WfMxlie.] Quondam, bnu- 
la. LXX, pafluum man a terra dtffita, 



fedaggereAiexandri'poftjuo&a conti- 
nenti. PrttUftqn* mwrict Sidon.] Phoe- 
nicia: nibs maritima purpuxamm pifca- 
ru oelebws. 

218. HAttdbdU, &*.] Cyno&ra, 
baud ccrtior dux uttis alibi carinis , du- 
tit baa tiles ad Dyrtbtchhim , tefta 
ttafigadone. Namque Hdice cttteios 
Giaios, Tyrios CynoJurs pet altum dV 
rtgit. CettioiauaniHetice k quod polo 
vidnior, nwnnQfpi $*bmc$t ninw* 
*fg*W Jukaorwf. Arams. 

219. Cjm/k*.] Hat rc&o curfu ve- 
nete Dyrrhachium , duee Cynofuu 
ftella. 

220. Phccnicet prrmi.] Cadmus cum 
Phdenicibus fuis litterarum figutas vd 
inveniue tel m Grtcciam innUiflc tci- 
tnr. Mda lib. 1. cap. 1 2. 

221. *M*nfm*m vocm.] Vocabtda & 
diftrones tcram petpetuo tnanluras 
fcribcrc figurb clcmcntorum , quorum 
faventores ptirhi ipfi exftitetum. H#r- 
tenfiiu. 

212. Kmdwm fimrinm Mn^A»/.] 
Necdum Am^a nOrtnt voces nguris 
fttetatum ddineacas chartis e paRJJ 
ceo janoo Nilotkodnlefto fignatc, fed 
per nguras ammalkim^ Uq?*»$* 
W^i&flfus mentis, monimen- 
ta»c- 



Digiti: 



zedbyGodgk 



Civilis Belli Lib. III. 

Nwerat: & [axis tantim, volucrefque fertque,. 
Sculftaque ferv*b<mt magicas ammalia lingu*. 

ixfDeferitur Taurique nemm , Perfiaque Tarfrs, 
Corjctumqu€ pttens exefis rwftbm antrum, 
Mallos, & extern* refammt nardibu* JEga* 
Itque Cilix )ufU jam mm firata ctrtn*. 
Movit & Ew belhrumfama recejfw, 

130 Qua coiitur Ganges, ton qui folm in orbe 
oftia nafienti contraria fofme Pbubo 
Audet, & aircrfum finSus impeUtt in Eurum: 
Hie ubt'PelUmpott Tettyos tquor* du8or 
Conftitit, & mtgno v'mcife f*$m 4b mbt eft. 



"9 



QUOr 



ta memoriae, varicinia , & (apientum 
pneepta {crmoneique bans impreue- 
rant. fl*«.] Nilusbiblumgitnitfivc 
p ap y na u , node pagin* candid* fk- 
Vant: hincji»iiinif4«quafi!ffloticasbi- 
blot dixit 1 or joncoram tenuUfimis fi- 
bris, Oraguhrda.&Tc^ciCOOtcfc- 
baacavt & «|K chtnmun ufum, in 
jtttauramf^fcribcreftlebem. In* 
le in quondam arborim fibrit,poftca 
phunbeu volmnimboj public! mosu- 
■mua. Mnmplm.] Agypw.* pone 
tomiD. tiwtenf. 

124. Sewiftiqm mmd uu\ Aninu- 
lirnQfigarZyOuxproUttcrisciant. M*- 
ptmUmm^ J Philofopboaum , fife (a- 
aadotum, atcregl7fMMCas?oc«s&di- 
fta. limttmf* 

225. Tmmmtwemm^ MontUAfiav 
fsoprie in dicirur ea pau^ua Ciliciaao 
fePaaphrltemab AnMnia diftinpt. 
Fv/c^m r*/i/.] Qgjanomenhabcta 
fafiitalafibitt .nt^or. ^*wm. Per- 
/&■»».] A Perfc condita tnbsCiuci*. 
Alii a TaHb .Perfci tataribw. ?el quod 
ibt Ufabmcai plantain fregefit Pega- 

&,¥d«^W7taw*#&*f, quod 
loca primum a dituvio esaraerint, 
<6»jn rotate, lemdumqMlVr/M^ 
t+faCad. Rhodig. lib** cap. n. 



126. C«Tjawmq*tf*e*s%0'€.'] Poe- 
ts* & foecos in Cilicia. de 910 ride 
quae Mela lib. 1 . cap. 1 2. . 

227. Msdhtt&exHmdnfliko***' 
THdHmtMg*.') Cilidzoppid. 

228. Jufl*)*mmnfir***cms.'] Au- 
rilia«>nonprxdatoiia,utolira. fapra 
lib, 2. ft ij6. 

12^. EoHbeBwnmfimuifecpffmr.} Kx- 
trcmas Orients panes accotas Gangis, 
qui, cum rcliquifluvii # a folc arexfi, tile 
adverfus folcin orientem contendit. 

2 J I. OfH* mtftenti rMrfKOiA.} Mita- 
culifimflcdicit, good Ganges contra 
Solem orientem in Oceanura exeat; 
cum rdlqnl amnes vd a Sole awrfi, vel 
in Septcntrjpnem , vel in Auftrum cm* 
fum teneaft. Sed8cIftexadvcrfus-So- 
temlabitur. Ktfcent em Pberbmn, orien- 
tem Solera vocat. Htrtenf. 

2JJ. VbiPdUmpfl Tethyt, Cirr.] 
Cntexus ad matrero Ariftopatram fcri- 
pfir, Alcxandtum ad Gangem ufque per* 
▼eniife: alii Nyparim irinaris cfuf flnem 
funic referune: Butniuii autatn vaAitaee 
inhibitus conftitit citia Octanum O- 
rientalcm Indicum , quern loncf ia fi- 
nemftatucrat. PtUmu. } Aleaandtr.fic 
diauaaPella, urbc »lacadoni«. mm 
PiUm V ™mm»fi0&«"s>mtS*fT. 
H4 *35-^- 



Digiti: 



zed by G00gk 



ne M. A n n je; i h v c h n i 

Vaftu Indm tquis mifium nan [emit Hjdajpen ; 
Quique bibunt tenera dulccs ab armdine juccasy 
Et qui imgenus croceo medicamine crtnem 
Fluxa coloratis aftringunt cdrbafit gemmb. 

140 Qutque fuai Jlrumre pym , vivique calentes 
Contendere rogos. pro qiumu esi gloria genti 
Injecijfe manumfatit, vitaque repletos, 
Quod fitpereft , denajfe dek I Venire feroces 
Cappddocet, dm papains nunc cttltor Anuni, 

14. y Armeniufque tenens volventem faxa Nybatefn : 
sEthera tangentes filvas liquere Coafira. 
Ignotum vobis Arabes veniftis in orb em, 

Um- 

gunt , capiUitia tingunt , &e. Stxabo 



2^5. Ferent tapul*m.] Miy*e w 
djfae **i *? *ny*> , &c Arrian. 1. 5. 
Dtvifi gmrgite , (?c ] Duobus oftiis in 
mare influentem,& quo loco dividirur, 
Iofulam Paraleo. facit. Strab. lib. 1 5 . 

1$6. Miflmm mn fentit Hjdafren.] 
Adco ex fevaftus eft. 

157. SZniqnt Utmnt ttrxrat&cA Jn- 
dicam inteiUgu harundinem ex qiiaJio- 
die fit (accharum , quod olira nou fie- 
bat, fed aqua duutaxat ejtprimehatur ad 
potum. JtaqueSaccbarumprilciscele- 
bratum alius generis , fc ex alia harun- 
dine. Harunqo ea quae Saccharum vetc- 
ribuscognitum fert , arborex eft, ma- 
gnirudiois , & Mamim ab Indis voca- 
tur , U Saccharum MW#hac state 
quoqueappcllant, quod in his haiundi- 
nibusgignitur&colligitm. SMmafim. 
Plin. Eiercir. pag. 1298. Quiaue b- 
bwtt, &c.) Indos innutt, quibibunr 

mx%*e*. Arrian. in tfetTMh* maris 
Erythrci. (accharum expreffiim c fucco 
arundinum S*grr c**$. 

2)8. htydtingmtttt&c. FIhxac*- 
Urdtis aflringunt C4uhnf»^emmis.} Cathsi 
Indiz pop. pulchricudinem omni mo- 
do adftruunt. legem ob fonnam eli- 



lib. 1 5. tineas Teftcs ng/LpimQ* Sc ip&a 
gemmis diftin&as zonis gemroajtis c\n- 
gunt. Stxabo lib. 15. 

259. C4i*^JUfKasyeftcsindicat.. 

140- Slm$*fivuPfuxtrefyrM % {r€.] 
Brachmaocs^'Oymnolbphiftae, philo- 
fopJii Indiav' Brachman. oppidum PtoL 
?clmaUikulriaaGtngbuKoien^cs. (e 
vies ftturos in rogiun a (cextru&ura 
conjc&os comburunt. Strabo lib. 15* 
Philoftrat. $ . de Calano notum. 

242.' InyKijftmummfMuJ] Intulifle 
fibi mortem. 

2444 Kmmtnlttr ^mtni.) Emend* 
ezMst.Psreanor& Tbuan. n$n adm 
J num. Hoc didr, Amanum ita durum 
cue, ut habitari poflitj colinoapofr 
fit.Gw//*/. Ummii] MontifiCilictae. 

245. Xipbtta*.] FL Armenia;. , 

246. JEthnMtMnttntei&c] Pop. UH 
colentes estiems lndir lucos , *l»*ir4 
viuare fimnmm , O'c. Virg. Qeorg. 2» 
C«tflr*.] Melius CM/r«e Ms. P. & EL 
recenrior. Populus eft ad Msotim, Pli- 
nio memoracus lib. vi. Grtttmt. 

247. Iffmtmm vobis Aties^&clQ^ 
opus erat (inquit Jof. Scalier in Pxo- 
legomcnl^ ad Manilium) il|is in^ef 



Digiti: 



zed by G00gle 



Cjvij,is Belli Lib. III. 

Umbras mirati nemorttm non ire fmiftw. 

Tunc furor extremos movit Romanus Oloftraf, 
%$oCarmanofqtte duces, quorum Jevexus in Auftrum, 

jEtbcr, non totam mergi tamenajpicit Artton. 

Lucet & exigua velox ibi node Bootes. 

AXbiopumquefolum, quod non premeretur ab ulU 

Sigmferi rcghne poli , mfi poplite lapfo 
%tf Ultima curvati procederet ungul* Tturi. 

Quaque captft rapido toliit cum Tigride magnus 



\%x 



JEqna tor cm & Tropiojm Cancri de- 
geotibus , mtrari finiftra* umbras , qux 
8c ipfis dpftcxUif aliquaodo finiftrx 
fimt. Sed refpexic pocta A rabiam Feli- 
cem ecu A uftralem , Solem in Cancro, 
8r umbram Meridionalem qux Occi- 
dentem fpe&amibus in finiftram,id eft, 
Auftrom verius projicitur, qux citra 
Caocti tr op. pofitis in dextram Temper. 
Eiagitat & hunc locum Jul. Seal. Poet. 
lib. 6. cap. 6. Vide noftrum infra lib. 9. 
ft 5 29. 8c Cxi. Rood, lib. 1. cap. ro. 
ftudtbos fimul iftu in fua pacria am- 
paifciis , txanslatis jam cis Tropicum, 
mirari licuit umbras nunquam finiftras 
ire. Tide 8c comment. Solint, cap. 46. 

149. Fmrw extremes rm*it Hfmaims.] 
Bdli Romani. OUjb*.] Ms*. Ortfl<u. 
£gD wum puto Ontas. Sunt enim 
Moxtmi Carmanis *V«Tz«f apud Srra- 
bonem ir. Scd poeta priroam fylla- 
bam corripuit, ea liccntia , quam in vo- 
ccOri™ umrpari cernimus. Vide infii- 
per PUn.lib. vi. c 20. & 1. c.75. Grtt. 
OUftrsu.] Indixpop. Plin.lib6.cap.20. 
peque probanda lefyo Oret as lutOrff- 
4* v ut fit pop. Septentrionalis. qux lc- 
dio tantam Jot Scaligcro in Prole- 
gom. in Marulium prxbuit aruam ex- 
agitandi Lucanuro 8c (e corquendi. 
. 2 jo. CtrmmofiqetlMtti 9 &c] Aflx 
pop. inter Pcrfidcm 8e Indfam ut vo- 
lant, qui bus fub cropico Cancri ycl ul- 
teriu* ootids urG major non tou occi- 



Euflrra* 

dit , fed prominet aliquid de capite 
ejus. 

252. £jng*t, t>f.] Exigua no&is 
pane lucet , occidic Cc. citius , utpote 
Horizontieorumpropior. Bftes.] Ar- 
&ophylax nuncupatur. Idem8cAr&u- 
rus dicitur 6c cuftos plauftri,quod plau- 
ftrum five Septcntrioncs (equatur ex 
intervallo, 8c quail Scptcnttionibus 
fucdn&usfit. Horttnf 

25). AthiopMWiuf filmm tCrcl to- 
cos (inquit Glareanusj vix intclligibilis 
8c in quo multi egregii viri fruftra fur 
darint. forte Athiopas ultra Jfcquino- 
ftiaiempofitosyoluitpoetat dicereque 
Ethiopia non fubeft ulli e (ignis Se- 
ptentrionalibus, nifiquod Taurinuspes 
ultra Jfcqutao&alemprotendarur. Scd 
fichocralfum. 

2 5 ^ . VUimd ewrytti, fyc .] Hoc vide- 
tur fignufore Lucanus , Athiopiam-* 
oufquam a Ugnifero ftringi , nifi ubi x« 
quator circulus leviter Tauri ungula. 
contingitur circa 5c. longitudinis gra- 
dum. Precederet.) Nifi a Tauri ungul is 
Aquino£tialis circuli margincs contin- 
gercntur , ubi Meroe eft, Csterum-* 
quantum Ethiopia ultra tropicum hvc- 
malem eft , nullum fignireri fignum ha- 
bet; utnequeii,^qui intra Cancrum 8c 
circulum Ar&cum habitant. Hwttnfi 

2 j6. RfpidetcUit emm TifridtJ] Undc 

8c nooien , fagittam quippc ?cr{a? ft. 
lrin> appelant, 

H J 257. S&f 



Digiti: 



zed by G00gk 



IIX M. ' A N N iE I LUCANI 

Euphrates, quos non d'tverfis frntibus edit 
Yerfis, & incertum, teliusp mifceat awnes, 
Quod poms fit nomen aquis. fed jparfus in agrlt 
%6o Fetalis Euphrates Phari* vice funjptur unda : 






zed by Google 



Civi'lis Belli Lib. III. i*j 

Colchorum qua rura fecat ditiftma Thafis ; 
j^ua Crctfo fatalis Haljs , qua vertice Upfus 
RJjtpbdto Tan ait diverfi nmina mundi 
Impofuit ripis, Afiaque , & terminus idem 

ijf Europe, media dirimens confnia terra, 

Nunc bunc, nunc ilium , qua fleftitur , amptiat orhem* 
Quaqtie ftetum torrens Maotidos egerit undas 
Pont us, & Heradeis aufertur gloria metis, 
Oceanumque negat folas admittere Gades. 

zioHinc & Shhonia gentes, auroque ligatas 

Subjiringens Arimajpe comas : bine fortis Atiut, 
Longaque Sarmatici folvens jejunia belli 

Maf- 



ditifimu Pb*fif.~\ Populi ad Hyrca- 
nom mare, circa fbntes Phafidis fluv. 
Colchorum diti/fimi, propter ?dlus 
anreum. 

272. //Wjr/.lFltmof^ydosiMcdis 
dirioaettt « Crcefo fatalis ex oracoli am- 
Jhibolopia. Kpir& IXtw 2l$Q*i 
ptyixtufyQiyfokkii. Herodoc. 
lib. r. Qua vertice Uppu , Crc. ] Qua 
Tanais e mootibus Kmphxis ortus Eu- 
gopamab Afia dHterminat. 

273. Diyerfi mmiru mtndi.] Quod 
qmdctn nihil alittd eft , quam quoddiC 
terminer Europam ab Aua : ut dexcra 
torbis pars per Mxoricum lacum intran- 
ti , Afia : l*va , Europa appelletur. At- 
one ita diverris ripis , diverfa nomina 
indit Tanafs : quod idem accidie Nil6 , 
AuVflc Africa; dUlenninatotL Her ten- 

176. X*Hch**Ci mn* ittmtt.] Nunc 
tram Afiae, nunc Europas Utpus indul- 
ge*. Gw/. QudfltBitut, 4Mpti*torlxm.] 
OrbUUlam partem, quam flora decli- 
mt , ampliotem reddlt. 

qjak wdlfm m m Cimmerius emittit un- 
das Maroticfe paludis in Ewtioum ma 
fCjhincBofu bonis Thradus in Propon- 
ifafan, irtoe Hclicfpomus in Agsom. 



Ita non fibi folis maris Mediterranet 
gtoriam vendicent columnar Herculis 
ad rretum Gaditanum, per quas immit- 
rirur Oceanus Occidentalis. Plin. lib. 5. 
proem. Solin. cap. 28. Mela lib. 1. 
cap. 5. 

278. Herculeis metis,'] Terminis , qui 
rant circa Gades. Terrarum origo eft 
aboccaluSolu&Gaditanofreto, ubi 
Oceanus per fretum Herculeum in intc- 
riora maria irrumpit % quae quod duos 
orbes dividam > mediterrane* appetlan- 
rur : intrant! ad dextram Africa eft , lac- 
tam Europa. Poeta ergo hoc loco vo- 
luit ngni6care, maria omnia incexiora a 
Portto Euxino nafri , non a rceto Gadi- 
tano j Mdc Herculi gloriam aufcrri , 
quod ipfe fra&ione horum montium > 
nihil recent ad Oceanum introduces 
dum. HortenfRerodld. 

280. Sitbim* gentes , &c.'] Scythut 
Rentes , fie in his , gens unocula Arima- 
fpi, accolsfluviicognominisaurirlutt 
& ipfi comas auro in nodum colligati 1 
ut qui aurum ex arenis colligant. 

28 r. Jtrim , ey c . Cf/#m.] AG* Scy- 
thtoepopulus. 

282. l*r>ej*i*eS*rnuUici t C^f.] Scy- 
thix popul. qui fitim ramemque levant 
eporo equorum fanguine. de iis Clau- 



Digiti: 



zed by G00gk 



ix4 



M. A N M a i Lttcami 



Majfagetes quo fugit equo *, volucrefque Gcloni. 
Now, cum Memnomis deducens agmina regm 

a8y Cyrus, & ejfufis numerato milite telii 
Defcendit Perfes , fiatemique ultor amoris 
jEquora cum tantis pcrcufit clapbm , unum 
Tot reges habuere ducem. coicre nee unquam 
Tarn varU cult u genus, tarn dtffona vtdgi 

2.90 Ora. tot immenfr comites mijiura ruin* 
Exctvit populos, & dignas funere Magni 
Exequias Fortuna dedtt. non cornigcr Amnion 
Mitta -e Uarmaricas ceffavit in arma catenas: 
Quicquld ab occtduU Libje patet arid* Mauris, 

lyfUfque Paratonias Eoa ad littora Sjrtcs. 
Acciperet felix ne non femel omnia Cafar, 
Vfncettdum pariter Phar folia puftitit orbenu 
llle nbi deferuit trcpidantu mama Roma> 

Agmi- 

mO, Trojam rogum, itaPompejori-r 



dlanus , It qui cornipedts in ftuld vulae- 
utt **d*x Mdjfyetes. de his Virgil.. Et 
Uc concrttmm cum fmguim ft At equine. 
Gcorg.j. 

284 . Km, cum Memnomss.] Amplifi- 
cat poeta auxiliarcs copias Pompcji ex 
col latione exercituui 6x 
Agamemnonis , fed rjt- 
m/touiit deducens «£)«.,_ **y* v^-i.] 
Perficis & Sudanis ab oriente , undc & 
MemnonTirhoni & Aurora: 61 ius venit 
olim auxilio Priaini. Alii ieg^fxoaMs. 

285. Effufit rmmerAto.] Singulis fin- 
galas mittcrcjuflisfagittas , exercitum 
numeravit. Hcrodot. 7. 

286. Defcendit Per fs.] Omninole- 
gendum Xerxes cum Mss. Trcs enim 
duces nominat, Cyrum , Xerxcm, Aga- 
tnemnona. Grttiut. Perfes.] Xerxes rex 
Perliz. Fratermtjue.] Agamemnon ul- 
turus fratris Mcnclai uxorem a Paiidc 
xaptam.' 

288. Z>»w««.] Impen torero, regem 
Kgum Agamemnona. 

290. T»t intmtnfc comites."} Ut?iia- 



&as ab illo genres Fortuna dedit exe- 
quias fie cxdis focios. Millar* ruin*.] 
Przfercndum »///ir < »,conicntiente ma- 
nufcriptorumau&oritate. Grot. 

192. Non ctrnifer Amtmn.] Ncquf 
Africa ceJftvit auxilia mittere in cujus 
regione Cyrcnaica defcrta fit areno£| 
Jovi Ammoni Tub fpecic arictis culto 
tempjumconiecravit Liber pater, infra 
lib. 9. #f 511. & Hb.10. j^f 58. 

295. Mrfnw^V/t/.] Marmarica Afrt- 
cac regjo eft , Agyptum verfus. hoc c% 
Bdrcha. Alii leg. MdrmsricUs. 

294. Quicquid Jfocciduu LiLye patet 
arid* M*m*$s % grr.] Omnes Rentes i 
Mauritania , qux ultima pars eft Africa; 
ad occafum , ufque ad Parxtonium por- 
rum prope Syrtes, ortum verfus. 

296. Acciperet fetix, &c. ] Nc Cxfa- 
ri qpus eflet fingulas gentes perfequi, 
contulit hue omnes undique Fortuna, 
ut una acie Phar&lica orbem totumJ 
fubigerct Cxfar. 

298. Iffe nkdeftritit.] Pod lonjpm 
cau- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. Ill 
Agmrne nubiferam rapto fuperewlat Alpem: 

$00 Cumque aliifama populi terrore paver em, 
Tbocais in dubiis aufa eft fervare juventm 
Non Graja levitate fdem , fignataque jura, 
Et caufu , non fata , ft qui. tamen ante furor em 
Indomitum, duramque vhi defleftere mentem 

305: Pacifico fermone par ant , hofiemque propmquum 
Orant Cecropia pralata fronde Minerva. 

Semper in externis populo communta veftro 
Mapttam belli* tefiatur fata* tuliffe, 
Comprenfa eft Latiis quacunque amalibus atas. 



"? 



catalog} populorum (eriem ; qui tota 
Afia 8c Europa auxilia Pompejo mife- 
nmt, redtt ad intcrmiflam narrationem 
hiftoric. Hwtenf. lUt uhk deferuit, &c] 
C*(ar ab urbe profe&usinnlteriorem 
Galliam > cognovit Domitiura nuper a 
(e captum Corfinii 8c diraifiiim adve- 
nifle Mafliltam, cojus* tubis cives Pom- 
pejo tavenres , portas Czfari venienti 
ocdtiferunt. Cc&r xr. primos Mafli- 
HenGumevocatos movet>ne,dumunius 
faoroinis voluntati obtempexare vclint , 
illi foli ex omnibus Italic civiratibus 
bdlam fibi acceriant : ita monitos ad 
fuos dimittit. boa ad Ccfarcm cum re- 
rponfo a fuif chribus redudt poeta.Mi- 
frd (incjuit Floras) MdfiilU , f*e dmn 
twfUftn*) belli met* in beUmm mcidit. 

;oi. Pb$€MS in tUhiit , &c] Maffi- 
Uenfes. Pboccenles quippe Ionic quae 
eft in Afia , ab Harpago Cyri prcfe&o 
potfi,in Galliam vencrc Narboncnfcm, 
obi MaflUiatn condiderunt. 

)02. <jr*U Uvitdtt fiJtm.]GtTC2gCD$ 
Wmfiddolimhabita. *i«w % &«c «- 
*b»u». Etirip. in Iphig. Siputsque 
)**.} Sancita olim cum pop.R.foedcra. 
JO). ItcmfMymnfM^fitpti.] Aqui- 
tMem nonlbrtunam (cq. 

J 04. FmdepBer* % 0'c.\ Ccfirris. 
$06. Ceerfi* prddt* fhnde "Miner- 
>' ] Gdhnxcs maim 8c pesteadeute* 



Et 

frondem oleaginam pacis fignum .Pal- 
las vero praties Athenarum Cecropi 
quondam regnataxum , oler perhibetur 
inventrix. Centum or*tor*s augtfla ad 
montU rtfii In jubent , rmms veUau Pd- 
Udtfmnfs. Virg. Aueid. 7. 

307. Semper, dPf.] Oratio legato- 
rum deliberativi generis eft. Ineaduo 
potiflimum pctunt : unum ut fibi liceat 
extra partes efle: alteram, utexclufis 
copiis & (ignis Romanis , ipfe & Porn- 
peiusurbemiogrediautur. Nam 8c an- 
nates Italic 8c populi Rom. teftantur, 
Mafliliam in externis beilis commu- 
nem fbrtunam , fecundam 8c advcr(am 
cum Pop. Rom. temper tuliflc. Hwtenf. 
Semper. JLegati fide fua modefte 8c con- 
ftantcr expofita, diffiiadent bellum ci- 
vile, fit^ut liceat extra partes cflc pc- 
tunt: non eftc fui judicii difcernere utra 
caufc fit juftior : fed quidvis potius pari 
fe efle paratos , quam armatum Cacfa- 
rem admirtere. Inexternitpopnle t &c. 
if note fi «mei , &c.*\ Annates veilrifunt 
tefles faris locupletes fidei noftrc Tern- 
per vobis prcftitc adverfus exteros no- 
des , quam 8c nuncpromptamhabesfi 
externa paras bdlajfi civilia, tibet cene 
mi fcrcri coram fortem qui arma capef- 
funt \ pertugium viftis, (upplicibus at- 
que iis qui in partibus die nolunt da- 
tuxis. 



Digiti: 



zed by G00gk 



t%6 M. Ann^i Lucani 

3 10 Et nunc , tgnoto ft quos'petis orbe triumphs, 
Accipe devotas externa in prodia dextras* 
At fifunefias dries , fi dira paratis 
Prcelia dtfcordes , lacrymas civilibm amis 
Secretumque damus. traftentur vulnera nulla 

3 if Sacra mam. fi coclicolts furor arma dediffet, 
Aut ft terrigena tentarent aftra gigantes, 
Non tamen auderet pietas humana vel amis 
Vel votis prodejfe Jovi: fortifque dear urn 
Ignarum mortale genus m per fulmina tantkn 

^xoSciret adbuc coclo folum regnare Tonantem. 
Adde quid trimmer a concurrunt undique gentes, 
Nee fie horret iners feeler urn contagia mundw, 
Utgladiis egemt civilia belia eoa&is. 
Sit mens ifta quidem cunttu, ut ye fir a recufent 

31 5 Fata, nee bac alim committat praiia miles. 
Cut non conjpefto languebit dextra parentef 
Telaque diverfi probibebunt Jpargere fratres. 
Wmii adetl return , fi non committitss illis 



3 1 J. UehrymM ,&€.] VctUnym* 
conuruferationem fignificat. 

3 14. Stcrttumty] SeceJTum quo con- 
fugiant civet qui volunt cfleab Ulis im- 
munct. Sulfit, TrdHentwr vuli*r*>&c,] 
Abut, ut manus noftrac imbuanrur fan- 
yuine corum , quibus cum fcra nobis 
imercednntjura. • 

$15. S*crs*] Impia vulnera, netaria 
4c deteftanda, propter bclJacivilia. si 
taliflu , 0>c. ] Ncque nobis cacuas vc- 
ftras apendere aut ad partes ire magis 
fas eft, quam hominibus hoc idem fa- 
cerc licexct , £ Dii inter fc diuemirent, 
aut iis arma , ut oliro , gigantes Terr* 
filii infcrrent. Argument, a raajori ad 
minus. 

317. Pietdt hmmAfu.] Homines pii. 

518. Vtlvttiffndttf'e,] Prccibus & 
etationejurarc* 



Armd, 

3, 19. Per fulmimd t4*ttmi\ CmU /#• 
mmttmcrtdtrtt Jtva*. Hoiat. Od.5.1.3. 

3 IX. Htcfit fMrrttf&c. } Non utique 
opus erit populis coa&is ad partes »a 
bello hoc dvili : fatis paJfim rcpericrt* 
hominum federatorum qui arma lu- 
mam. 

$24. SitMt»ii/}*<f*iJemcmn8i4.~\ At* 
que utinam omnibus fociis aliiique 
ocntibus eadem mens que nobis,ncquc 
lc bcilo huic ratali immifcereot alii 
quam cives Romani. 

526. Cm mn enfrS*, CrtJ] Quii 
enim mente tarn ef&ra eft, cuius dextne 
non languorem, immo ftuporcm iodP 
tiat , compefcatque a telis mittendis 
confpc&us a diveria pane pater aut (ra- 
ter* 

518. Fittu adf8rtrum,&c] Statim 
videbitis cximm belli hujtis, nuj contra 

▼OS 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. 

Arm, qmbusfas eft. nobis b&c fumma frecandi, 
3$oTerribile$ aquiUs, infefiaque figm relinquas, 
Urbe procul, noftrifque velis te credere murk, 
Excludique finas admtjfo Cafare helium. 
Sit locus except us fceleri , Magnoque, tibique 
Tutus, *t ffiviAe fatum ft confulat Urbi, 
335T feeder a ft placeant , fit quo vematis inermes. 
Vel, cumtanta vocent difcrimin* Mart is lberi, 
Quid rapidum deflettis iter f non ponder a rerum, 
Wee momenta fumus: nunquam felicibus armis 
Ufa manus putrid primis a feiibus exul, 
340 £f pott tralatas exufta Phocidos arces, 



tx? 



vos ipfos armaveritis externos , quibus 
jam olim inicdit odium vcftri , caufa 8c 
voluntas vosulcifbeodL 

J1Q. Qmibmfateft.] Id eft, qui pu* 
tarn fibi liccrc bellum eerere civile , fi- 
ne quibus neccflario beUnm civile in- 
vd&yit.Gntins. Kol>*b*cf*mm4 i &'c.] 
Nos fummopere a te petimus , ut fignis 
in&fbj animoqne hoftili exdufis ur- 
bem aoftram amicus ingrcdiaris. 

31$. SisUauexetptrntCrc] liceat 
roodo noftrx civitatieflc a partibut li- 
bers, civili beUo exempt*, & loco me- 
dio, quo in colloquium &fioed£ra, fi 
diisitavifisfneft, conveniatis inermes 
tuocPompejos. 

3)6. rtt>amtmt* t &c.'] Aut,pro- 
petanci ad Hifpanum bellum in quo 
cacdo renuw vertitur, qus tandem cau- 
fadiwtendiad nos j populum , neque 
ullius momenti aut pendens ad fum- 
tnata vidoriz ; neque felicis anquam 
fuccefla* io bdlo , utpote parvum , pa- 
cria pcofugnm , altena in ora coufiden- 
tcm, fidei qaam belli dextmpotentio- 
tan, clariorem? • 

j j J?. Hm tfum fiHeUmJ] Extenuant 
opes (lias a" p e r p etna intVhcitate in bd- 
lis pcrendis , in quibus majorcs fin fere 
aeaitumbabuiflcnt. Jittmf. 



Motni- 

339. M*n*4 ***/.] Multitudo pro- 
fugaabantiquaeGrzciapatria. Sulfin 

340. Et pft trdttak exnJU Pb*ci<Us 
arces.'] Error communis Latinorum 
fcriptorum , Phctnfet , qui Phocacnfcs 
erant appellantium. Phicttnftt ab urbe 
Afiae Phocza condiderunt Malfiliam ; 
non Phocenfes a Phodde,regiooc rirci 
Parnaflum. illi Q*fuu«s vcl 0*v*c 
di&i: ifti <p*x&t. Non ferendum er- 
go Lucanum Pbcidem dixifte pro Ph*- 
C4tide, quomodoenim n <p**tf polfit 
die $*««<*, aut Qmtuuis. atqueidem 
Lucanus paulo ante Phudtdd jmnntu- 
tern de Mawlitanis diserat : 

Phoiis m d*biit 4mf*tRftrurt)nvm> 

tt«« (jtAult+imt fidem. 
Idem Lucanus Piicmcmm *7ai**f u- 
fiirpavirproPliocicOt aregiancPhoci- 
de que circa Parnaflum : 

— - enrnfime mHrg*fit*to 

CmditU PimdicA tomplttfanr inptU 

Ubt PfcMfei Itrnut manuxefteproPar- 
naffia 6r Pnooica. qua ratione fieri po£ 
fit, Qmkmhf Hm*?<p»Kk*f non vi- 
deo. 8dm*f Plin.Eaerc.pag.94. Pf»- 
tidu trees.] Vidctur pocta eos fecutiw 
qui 



Digiti: 



zed by G00gk 



ix§ M. Annai Lucani 

Mcenibm extguis alieno m littort mi t . 

lUuflrat quosfola fides, fi claudere muros 

Obfidione paras , & vi paftingexe portas, 

Exccpijfe faces le3is, & tela par at i y 
345: Undarum raptas averjis fontibus bauftus 

§jt*rere, & effbjfam fittentes Umber e ten am: 

Et defitfi larga Ceres, tunc horrida cerni, 

Fctdaque conttngi maculato carpere morfu. 

Kec pavet hie populus pro iibertate fubire, 
3?o Obfeffurn Pccnogtfit quod Mart* Sagwrtum* 

Vehoribm rapti matrum , fiuftraque trahentes 

Ubera ficca fame medios mittentur m ignes: 

Uxor & a caro pofcet fibs fata marito. 

Vtdnera mifcebunt fratres , beUumque coatti 
3 y y Hoc potim civile gerent. Sic Graja juventus 

Finterat : cum turbato jam prodita vultu 

Ira duck, tandem teftata eft voce dolor em. 
Vana movet Grajos nofiri fiducia curfus. 

348. Carport.] Ita fubftituirnus pro 



qui Maffiliam conditamvolunt aPho- 
cenfibus Gncciz : cum tamen Mafliliac 
conditores c Phocxa urbe Ionia; in 
AGa arpulfi ab Harpago Cyri prxfe&o 
in Galbam concdTcrint. Juft. lib. 43. 
Strtbo lib. 4. 

342. i&^rrf f*»j,<5rc.] Laus gem is 
a fide. Sicltuderemmrtf.] Argumerita- 
tur a difficili ad tenendum Cxfarem ab 
obfidione. Doccnt difficuner fc fupe- 
rari po0e a (ignis tolcrantix in rebus 
anguftis. Terrent ab exemplo Sagun- 
finorum , qoos decretum eft imicari. 
H*rttnf. 

344. Exctpifftkets tt&VtO'c.'] Turn 
td urbis defenfionem , tumadeztrema 
omnia perfcrenda fumus parati, fi aver- 
tatis flmnina, aquam e puteis bibere > fi 
deficiac frumentum, ilia , qua: vifu hor- 
jida , conta&u foeda funt , cderc parati. 

345. /^•/^/«v.]Potumfubtxa- 
jftua. 



urpor*. Vcrbumenimdefideratur. Ad 
banc cmendationem noftram (arts pro- 
pe accedit Ms. R. recemior , qui babet 
ctrpirt, Mt. M. atrinprt, quod gtaflema 
putcm. Qriius. 

349. Kec pd>et 9 0-c.~} Nee dubita- 
mus tolerare quzcunque Sagumini 
pop. Hifpaniac tulere ab Hannibale ob- 
fcfli. Liv. 1. r. juven. fat. 15. VaL Max. 
lib. 6. cap. 6. Qui cum vim Punicam 
ulterius nequircnt arcere , aurum , ar- 
gentum, precioia quzque, libezos con- 
jugefque a fc czfos, fc denique in ignem 
in foro cxcru&um pnecipitavere. 

354. Mifiebtmt fiatres tipc.] Mutua 
fuicacde, potius quam fc immifceant 
Rom. bello civili. 

355. Gr*U }u*f*tms FimerMt.] Maflj- 
lienfium legati. fupra jfrf. 340. 

357. Dww.] Czfcris. 
3^8. gr4i#/.] Maffilicnfts. Cmrf*.] 
Eire- 



Digiti: 



zed by G00gk 



• 



CirrLii Belli Lib. III. 

Quamvis Hefrerim mundi poferemm ad axen^ 
tfoMafiliam deleft vacat. zaudete cohortes: 



1x9 



Expedition!* in Hifpaniam fupra ver- 
£1566. 

$59. Hefierittm, (Jr<.] Octiduam 
modi plagam , in qua Hifpania , impn- 
SfWaCnm axes duo urn tanrum,Ajr&icus 
& Antar&cns. 

$60. Gdmdeu abwttt : 6b*U , CW-] 
Expetiiitis prarlia vobU dari & tubes 
rapieodas j eoce vobis fato oblata qus 
pofbti*. 

562. fbif*/*/, &r.1 Duobusfimi- 
libos oftendit , bcllis fuas vires crefce- 
xe : uaum do&um a natura ventorum ; 
alteram ab ingenio ignis: quorum utcr- 
gue de fic i em c materia , vires (iias amit- 

264. **&ttj24rt/^i.]Nul]*matc- 
riaobrtame, 

J65. D — aayf » C^c.) Supra lib.i. 
^i. 440. 

966. 4.4t&«.}Nobi» bciio rtOftant. 



JZXfU* 

$67. SedfifiUn 9 tfrc] Cumindi- 
gnatione fiomackatnr id , quod legati 
obtuleram, modo ^r.^29. atque in- 
vertit, vdlc Maflllicnfcs ipfum ab cxex- 
citu femotumexceptum prodere. 

369. ^/ emtm, &-c.)Atvtionolvmt 
bdlo civtli pollui i pacem fciL exoptao- 
res. Iruucttr inMgumter, 

271. ^mw </*« mtUllMm.] Quant 
meas partes orfignafequi. Sicpfi<i*am 
f*tm y Crc) Quibus injuriis permotus 
Cclar, legiones tres Maffiliam addu- 
eit : tuner vincafque ad oppugnatio- 
nero nrbis agere, naves iongas 18. face* 
re Acetate in&mit. his D. Brutum pra*. 
fecit, fitc. Kcom. civ. bell. 

274. raUattcffuu] Cizcundataad 
derenfionem urbis. 

575. 1*M*luifwrgi**tG'c] Mon- 
tis cacuincn in pUniticm modicam tx- 
tendit. 

I 377. //^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



13a M. Aii KJt x Luc ah 1 

Exvlfrat: bac fattens lingo mnnhnme cwgi * 
Vija duci rupes 9 tutifque aptifima eaftris. 
Proxtma pars urbts ulfam confurgit in went 

3 80 Par tumulo , mediifque fedent comaWbus 4*va. 
Tunc res immenfa placnit fiatura laftore, 
' 4g£* re diverfos vafio eommttere attest • • 
Sed- prim ut mam { qui terra cingitur , mbem • 
Clauderet , a (ummv mduxit ad aquora cajkk 

3 8y Longum pakda campi 

Amplext not 

Cejpittb m terra. 

Jam j at is tm fjraja memoranaum contigit urbi, 
Mternumque dec us, quid mn impulfa, nee ipfo 

39<*Sfrjfi meta, tenmt flagranti* in omnia belli 
Pratipitem cttrfam : rapufque a Cafare csmftis, 
Vtncttur una mora, quantum eft quod fata tenentur! 
Qmdque virum toti properans imponere mund* 



"377. Hju patient > circl Hie tumu- 
lus , cum poflct vallo circundari , vifiis 
eft locus caftrii aptiflimus. 
, 579, Pnxhma fMi , &•€."] Tumuli 
editiorhi altitudinem arquabat ant ur- 
bis , colli fcric oppofita , quibus inter- 
media jacebat vallis. 

3S1. SutemrniMbtre.] Conftatura. 

382. ^ggmdivtrfis , &-c } Aggere 
con jungere urbis & caftroiftn colics. 

38}. Srtifrrutstfttot4m^O'c.] Mafli- 
lia tribos partibus mari alluitur , quar- 
tern partem , qua oppugnatu difficilior 
vi(a eft propter loci nararam ffc arcem, 
Ccfar interdufit, du&o,a Tub caftris in 
edito coUe pofitis,ad mare utrinque ag- 
gerejece(pitibusioftar«miripinnaco 8c 
turribus diftin&o atque foua : hacra- 
wone oppidaa os faanemationc&pa- 
bulatioue prohibuit. 

586. Toilenti* pimmU * ] Erigentia tttt- 
rtcutas 6c propugnacida in boaUtudi- 
ncm ptnoarum muri. SttJpit. 



Hot 

3 87* Crudaqme extmxit bracfjia.] In- 
curvos aggerum flexus , brachiorum in 
modum curvatos, idque cruda ac reeen- 
ti terra & cefpitibus herbulis , du&Q* 
ad mare ufque. Hwtmf. 

388. Jimfdti*, trc] GraroJatut 
urbi, poetaubiquePompefanut) fidei^ 
conftantiz, fortitudinis gloriam. 

391. PrsapittvM curfum. } ImpetUm 
Cgfar is . Sutpit . Rfpt'fo* * C a fart cun- 
Bit.] Statins *cl fc dedemibus vrl oc- 
cupatis fc impulfis a Cxfare cattens m> 
btbus. 

392. M*r*. j Diuturna obfidionc^. 
Qtumtttm fff <juhI fata, ttnetitnr.] Noa 
utiqueparum erat,quod una hate rivitos 
retardarit pratcipitem impetum & fuc- 
ceiTus fatales Cxfaris , in cuius tamen 
poteftatem flc ipfa poftmodo cum to- 
nus mundi imperio neceuario fit &C- 
fiira. Temt$t*r.) Retinentuf. 

393. Proper 4ju imponrrenmnd*] Fe- 
ftinans prxbeere Ccfarem. 

394. P«r- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CivtLis Belli Lib. 111. 131 



Digiti: 



zed by G00gk 






Digit 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. HI. 133 

Vt vidit, primus raptam librare bipemem 



Digit 



zed by G00gle 



1 34 M. Amkai Lucani 

Dkx tamen impatieus hafuri ad mmia Mortis 
Verfus ad Hijpanas acics, extremaque tnundi, 

tfSjujbt bella gen. ftellatis axibm agger 

Erigitur, gemnafque aquantes mmia tunes 
Accipit: ba nulb fixermtt robore terram, 
Sed per iter longum caufa repfere latenti. 
Cum tantum nutaret onus, telluris manes 

4.60 Concufijfe finus quarentem erumpere ventum 
Credidit, & muros mirata eftftare juventus. 
lUinc tela cadunt excelfas urbis in arces. 
Sed major Grajo Roman* in corpora ferro 
Vis met at. neque enim folis excujfa lacertis 

46? Lancea, fed tenfo balUfia turbine rapta, 



das. quorum defidcrio intent labor an- 
ni tempeftivus agricolis. 

45;. DrnxtntmenitrnfHtienSiGrc] Prac- 
miferat Caefar C. Fabium legatum cum 
legionibus tribusinHtf*pairiam«ejcctu- 
rum prxfidium Afranii legati Pompcji, 
qui Pyrenzos faltus occupaverat > reli- 
quis legionibus , quae longius hyetna- 
bant > fubfequi juflis , ip(e navibus effc- 
&is & intra dies 20. armatis D. Bru- 
tum pocfecit, C. Trebonluro legatum 
ad oppugnationero MaflUix reliqoit , 
deinde cum equitibus 90b. quo* fibi 
prafidio reliquerat , in Fabii caftra per- 
venit. 

455. StilUtH dxibv,') Tfties ambu- 
latorix erant , quas hoc toco defcribit 
poera , quarum fundamenta erant non 
in folida terra, fed in rotis , quas axes 
fteSaios hoc loco vocat Lucanus. Hcrt. 
SttlLtH nx'tinu* &c.) Lignisne tranf- 
vedariis infc&is compa&itque ad con- 
tine n dum aggerem, atque adeo ab utra- 
que parte dittin&is & ftellarum more 
apparenubus ? an rotis , quarum radii 
modiolo duftt ftellas fcintillantes imi- 
tantur ? an alTcribus , quibus pracfixz 
erant cuibides? 

45^« yenwHt/q»e4<puo$ttf 9 0'c.] Ag- 



Haud 

gerque accepit , &c id eft , fiiper agge- 
rem conftituunrur turresduaeambula- 
toriac ecu reptiles, quae trochleis, rotis, 
runibus ac nervis intus a&ae procede- 
rent. Comment. 1 bel. civ. fide 0c Vc- ( 
getiumlib. j. cap. 2. 

458. Sed ptt iter langtm, G*c] Hx 
turses dus ad altitudinem murorum 
ere&x , ita paularim procedebant , ut 
nemo caulam motus videre potuerit : 
ita enim promovebantui , ut Uia fponte 
procedere viderentur>au/TO(pSt a Grav. 
cis dicuntur, qux fc runibus ac nervis 
latente caufa, agunt. Horttmf. 

459. C*mt*nttu*rmtMtt&cA Quas 
moles cum viderent Maffilienles nu- 
tando procedere , crcdebant id terra; 
motu , (cuj'us caufa eft ventus in caver-, 
nis terrx lu&ans & otitum quxrens) 
factum, muris proindefuis timebant. 

462. lltinc teU <Ww*f.] Ex iis tut- 
ribus. 

46;. M*j#r Qrm* Rumma&c.'] Tan- 
tus in oppido omnium rerum ad bcl- 
luro apparatusttantaque multitudo tos- 
roentorum , ut eorum vim nulls con- 
text! viminibus vine* (uftinere potue- 
tint. Comment, bell, civil. 2. . 

46). Tt*f9l>4Utfi*t*rl»*cr*F*.')S*-- 
gittas 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. 
Haud mum (omenta latus tranftn , quiefcit : 
Sedpandens per que arma viam, jerque offa, relifta 
Morte fugit: fuperett telo poii vulnera curfus. 
At faxumquoties tngenti ponder is ittu 

tfoExcutttur, qualts rapes* quam vertice month 
Abfcidit imptdfu ventorum adjuta vetuflas, 
Frangit cuntta rum : nee tantum corpora prejfa 
Exanimat : iotas cum fangmne diftpat artus. 
Ut tamen bofitles denfa iejludine muros 

47 f Te ft* fitbit virtus, armifque innexa prior es 

Arma ferunt, galeamque extenfus protegit umbo, 
Qua prim ex Ungo nocuerunt mtjfa recuffu, 
Jam pod terga cadunt : nee Grajis fleHere jadum, 
Aut facilis labor esl longinqua ad tela parati 

480 Torment 1 mutare modum : fed pondere folo 



*3S 



gittas baltftis emiflas.ncque o(fium,ne- 
quearmorumvismoratur, quo minus 
cransnao qnem deftinarant , etiam ul- 
tnius cvolcnt. Baliftz , ut 5c aliarum 
maenmarum formam , vidcapud Am. 
MarceUinumlib.23. 

467. ZfiiftMmartf fmgtJ] EgrcditUT 
xdi&o morufcro vulocce. 

468. S»ffrtttttl» 9 &'€.] Poftvulne- 
ratum traieccumque hominem-* , te- 
lura egrefium ultcrius evolac Smlpi- 
tuu* 

460. At fiuemmau§titt , &u] San 
mo balifbs emina, non minori vi 
quam rapes vctuftatc cicfa 6c venti 
pcocelUabnipta, corpora comminuit. 
Obtrttum peri* mm* tsLc9tr 2d*rt mom** 
Juvcn.fac.$, 

474- Ttfindime mmns, &c] Teftudo 
Pfoprie cut rabulacum cxtrabibusfa- 
itum , corns ac ciliciis contcxtum ad- 
Xertiis tela fie ioccodjum, Tub qua raili- 
tes Jatcoccs , viam turribus municbant 
aw vioa$ , foium squabanc • ac muros 
atntabam. Comm.i. civ. bcl. 0c Vi- 



tmviuslib. 10. Subitaautcm tcftudoj Qntiut, 



Cms- 

qua: 3c hie ionuituz > crat (cries fcuto£ 
rum (upra capita fublatorum continue 
ta in morem (buammarum > qua pro- 
tect militcsftgittas, faia telaquc alia 
declinabant. 

47 j„ Subtt virtm,'] Militcs fbrtes 
fubeunt tc&i teftudine. lnnex* prints.] 
M* . P. ftivrit teCth : fed & pro inwx* 
feribendum immxa. Is mos eft tcftudi- 
nis , ut pofterioi quifquc antegrefli (cu- 
toinnitatur. Grit int. 

476. Gdtrm<pu9xttn[m % trt^\ Scu- 
tum fupra caput clevatum , eos a (axo- 
rumcadentium injuria defendit. Her- 
tenfius. 

477. Qu* prims t &c] Cum jam in- 
tra baliitarum deftinatum ja&um (c re- 
cepiflent Romant teftudine te&i , nc- 
quc eapeditum effet MaiGlienfibus tor- 
quere baliftas,ut cominus ferirent, faaa 
ingentis pooderis etolvebant e muris 
in Romanos. Mijpt rttujfm. ] M s . P. 8c 
T. rr ff/7*,quod reapicrKulm. Subierant 
mania , ita ut jam telis impcti non pof- 
lentt ficuc anteeminusimpetcbantur. 



14 



481. K«* 



Digiti: 



zed by G00gle 



136 M. Annai Lttcani 

'Content, nudis evolvunt fax* lacertis. 

t>um fun armorum feries, ut grandine U84 

Irmocua percuffa fonant , fie omnia tela 

Rejpuit: at poftquam virtus incenfa virorum 
^XfFerpetuam rupit defcjfo milite cratem, 

Singula conttnms cejferunt iftibw drma. 

Tunc adoperta levi procedit vinea terra, 

Sub cujus pluteis , & teStafronte latentes 

MoUn nunc ima par ant , & vertere ferro 
4.90 Mania : nunc arm fujpenfo fortior iftu 

Incujfus denfi compagem folvere muri 

Tentat , & impofitU unum fubducere faxti. 

Sedfuper &flammis, & magna fiagmine molu, 

Et fudibus crebrit, & adufti roboris ittu 

Per- 

multitudine retroa&a ad majorem 



48 r . Kudij mlvu*tt&t. ] Nulla ma- 
china ufis. 

481 . Dum fmi , &e. ] Quandiu te- 
ftudo ilia fibiconftitir, conjun&ain- 
▼icetn fcutorum (eric, non plus Roraa- 
nis nocuere deje&a a MalGlicnCbus 
£uca, quam testis grando. 

484. Plnrum.] Maflilienftum. 

485. Prrfttuam mint, grr.") Fiegit 
teftudincnu/ , defeflls militibus Ro- 
raanis. 

486. Singula c»ntitmis % d7V«l Divifa 
£ngulorum fcuta ceflcrunt iftibus. 

487. rtntA terra.] Vinea eft machina 
tabulatis ctatibulque conftrau , crudis 
deinde coriis & centonibus udis te&a, 
fubqua obfidemes tuti murorum fun- 
damenta fubruebant. 

488. Plmteis, &c. ] Plutci hie fignifi- 
cant tabulas & afleres , quibus annata 
eft vines frons. Alias pluteus & ip(e 
eft machina, vinex baud diffimilis. de 
quo vide Vegctiura lib. 4. 

489. Moliri.] Pro demoliri. 

490. jititifufytvfa dT-f.] Aries erat 
trabs ingens ,adancoprsmunita ferro, 
tranfverfis aficribus intra tcftudincm 
plcrunque fufpenja £c libiata, quae a 



petum , ctnifla deinde propellebatur ad 
extrahendos laptdes , quaflandos labe- 
fa&andofque rnuros. vide Marccllin. 
lib. 1 5 . 6c Jofeph. in bello Jud. 

49;. Sfi] Roimoos (axis, fudibus, 
facibufque fubmotos aboperibus & in 
caftra compulfos.mox ipfa opera no&tt 
incema refert nofter , fed poeta , fed 
Pompqanus. videautem comment. 2. 
belli civ. Miifculojamlabefa&atxtur- 
ris pars concidit. inermes cum inralis 
(efe porta proriptuntMaiCltenies, &c. 
fiipplices orant ut Czfaris adventus ex- 
pe&etur. Trebonius , quia Cx&r ma- 
gnopere mandaverat ne per vim oppi- 
dum expugnari pateretur , induciarum 
quoddam genus mHericordia moms fo. 
cit. MamHienfe veto fine fide occafio- 
ncm fraudis na&i,languentibus Roma- 
nit atque ocio deditis , meridiano tem- 
pore ignem operibus infexunt , qui(e- 
cundo magnoque veato illatus agge- 
rem , pluteos , teftudinem , tunes « 
tormentaque prius abfiimcbat , aoam 
quemadmodttm accidiflet antmadvexti 
poflet. Smpr fj-flmtmir.] Dcfnpcr, h 
muris. 

49fO* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. Ill, 

tyfPereufft cedunt crates, jrufiraque labor e 
Exbauflo fejfus repetit tentorta miles. 

Summafun Grajis ftarent ut momia voti. 
Vitro dries inferre far ant: amifque corufcas 
Noftttrni texire faces: audaxque juventus 

5 'oo Erupit: non bafia viris, turn letifer arcus, 
Telum flammafuit, rapienfque mendia ventm 
Per Romana tulit celeri mtmitmna curfu. 
Nee, quamvis viridi luftctur robore, lent as 
Ignu agit vires: teda fed raptus ah omni 

joy Qonfequitur nigri fpatiofa volumma fumt : 
Nee folum ftlvas : fed faxa ingentia folvit, 
Et cruda putrifluxerm pulvere comes. 
Trocubuit , majorque jacens apparm agger. 
Spes viftis tetturk abit , placuitque prof undo 

f 10 Tor tunam tent are mart, non robore ptEto 
Ornatas decuit fulgens tutela carinas, 
Sed rudis, & qudis procumbit montibm arbor, 
Conferitur ftabUis napalibus area bellis. 



*I7 



Et 



495. CrMts.'} Vinca & teftudocxa- 
tibas lefts. 

497. Summtfwt *•*».] Umcatn Ma£ 
ftienfium votttm fair » oe macnia fiib- 
nxa dejicerentur : alfaqui ftrati* minis 
capcafueratctvitas. ttmenf. 

498. Ultn mitt inferre pjurtnt .] Eru- 
ptioncs crcbiar , maximc Albicorum, 
fa&r. *Arm*f*pucmtfcM.'\ Operiebam 
ignes (cutis, ne adVcrterent Romani. 

501. Tetmm JUmma /***.] Pro telis 
feces gercbanr. 

*oi. 'Mmimmdttnf**] Opera Rom. 
torrim , ploteos , &c 

5cj. uattmr.] Difficultcrconipiat 
ocurat. Smimt. 

m 5C4- Ted* fid raptw t drc] Omnia 
infumuin & nammam abeunt , ncque 
fVa tanrum aggeris & operum , fed 5c 
*P& fcxainpulvacm foluta defluunt. 



507. Et tnuU co*tts.] Data fan* 
FlMxentnt.] In tenuem pilvcxem font 
diuolutz. Sm/pit. 

508. Pmthut.] Agger combuftis, 
quae continebant cum trabibus, di£ 
fluebat. 

509. r7^/.]Roroanis,utFuItpoc- 
ta. Pldc*itq$u profttmi* , &c.) Bis qui- 
dem pngna certatum eitnavali. infu- 
periore Brutus fait mperior. 

510. K»»nUr€pi&l9 9 &'c.] Nonor- 
nabantur , non fulgebam naves tutelarc 
numen in puppi ptdumgexentes : com- 
pingebantur tantum rudi & fubiraneo 
modo.ut erTet unde milites pognatent » 
infra j*C 556. s 

513. StMistrt*.] Compingirarin 
modum arexac (bbilis bads , ut in ca 
naumachia cdi poller 8c pugna ftatatia. 
Htrttwf. 

I 5 5*4- Tm~ 



Digiti: 



zed by G00gk 



138 M. Annai Luc an i 

Et jam turrigeram Bruti comitata carinam 
5 1 ? Vene rat in fluEtw Rbodani cum gwgite clafiis, 
Stoccbados arva tenens. nee turn & Graja juventtu 
Omne fuum fatis voluit committer e robur: 
Grandavojque fenes miftu armavit ephebis. 
Accepit nonfola viros, quaftabat in undjs 
^zoClafi*^ &emeritas repetunt navalibiualnos. 
Ut matutims fpargens fuper aquora Phoebus 
Fregit aquis radios, & liber mbibus other, 
Et pofito Borea, pacemque tenemibus Auftrk, 
Servatum bello jaeuit mare , movit ab omm 
51? Quifque fuam fiatime ratem, paribufque lacertis 
Cafaris hmc pubes, bine Grajo remige clafiu 
Tollitur: tmpulft tonfis tremuere carina, 
Crebraque fublimes convellunt verba a puppet. 
Cornua Romano, clafii, validaque triremes, 

Quafi 

720. Et emeritM, &c."\ Sic nares vo- 
cat per vetuftatem inutile* , qua* refi- 



514. Tuniffrsam Bmti enmttts cm- 
turn.] Navcm Bruti prxtorum. intra 

515. Voter a m ftMBui , v*c . J Naves 
lone* ii. quas A relate fieri juflcrat 
CxUr,6uininc Rhodani fecuodo dedu- 
&ae in mare , ftationes ad in&lam Stav 
chada habebant. Staxhades autem tret 
Hint infulx , ab ora Ligurum ad Maffi- 
liam ufquc difperfx, abordinedi&x. 

5 16. Kecmn ifr Gr*U , #r.] Mafli- 
lienfes voluerunt omnes vires navalis 
pugrur event uicommittcrc. antea qui- 
dem pugaa navali certatum fuerat , fed 
leviter, jam L. Nafidius a Pompejo 
cum 16. navibus miflus Domitium 
Maflilienfcfauehortatuscft, ut rwfus 
cum Bruti claflc, additis fuis aunliis, 
confligerent. 

jiq. v 4cccpitmnfilavir*f 9 &'t,'} Nc- 
que armant inftruuntque clauem tan- 
turn ouam in mare dcdu&am habue- 
ranr, led St vetcres ex navalibus produ- 
ces rcfccctunt,&c Com. 2. debcl. civ* 



cinntacconfcendunt. ^f/m/.]Proc 
vibus. 

522. FirpV^irr^/M,^*.] Rcfle- 
zu. J*m<ptt ntirfctfa tmHu mart , (T 
tthert A df Annr*. in rofei* fmigthat /»- 
U4 6rgtf. 

52;. Pofitt B«rt*.~\ Quieto. S£mam 
vtmtip9f*ere t &t. Virg. 7. ii.neid.quem 
locum fibi imitandum propofuit hie 
nofter. 

524. SfrvdtHmb*B0 t &C']Com$o(*- 
tum , pacatnm, quafi prxlio accommo- 
datum. 

526. Gwrtmigf f &£.~\ Maflilicnfi. 
utadjtf joi.fupra. 

527. Impmlfx t$nfu tremmere ctri**.] 
Et im lento lufomtmr nuumwrt tomfitM eft» 
remL Virg. 7. Ancid. 

528. Cmvtttnnt.} Movent & vi edu- 
cunrexundis. Sulpit. 

529. Cmm* H$manM cldtfii*.] Roma- 
na clams promovebarur in fbrmam 
fcmilunae, didu&is in cornua utrinque 

navi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. 

ftoQtufque quater fur gens extrulii rcm'igu or do 
Commovet, & plures qua mergunt aquore pinut, 
Jdultiplices cmxere rates, hoc robur aperto 
Oppofitum pclago. iunata front* recedunt, 
Ordtne content a gemtm crcviffe liburna. 

ftfCelfior at cunttit Bruti Pretoria puppit 
Verberibus fern agitur, molemque profunda 
Invebit, & fummu longe petit oquora remit. 

Ut tantttm mediifuerat maris, utraque da fit 
Quod femel excufit pojfet tranfcumre tonfis, 

fqoltmumcrx vafto mifcentur in atbere voces: 
Remorumque fonus premkur clamor e: nee ulU 
Audiri potuere tuba, turn caruU verrunt, 
Atque in tranftra cadunt, & remit peHora pulfant. 
Ut primum rojtris crepuerum obvia roftra: 

545- In puppim rediere rates, emijfaque tela 
A'era texerunt 9 vacuumque cadentia pontum. 
Et jam diduttis extendum cornua prorit, 
Diverfaque rates laxata clafjfe recepta. 
Ut, quoties aftut Zephyrit, Eurifque repugnat, 



*39 



■tvibns validioribus , reje&is in me- 
dium agmen liburnis & rttibus Icvio- 
ribns. 

5)o. JQ**pp* funer.1 Et quadrire- 
mes. 

5)1. Etplmres, <Jrc] Et naves quz 
plunbus remts agunmr,quinqaeremes. 

5)2. Xlml/iplictt anxertrMff.] Varii 
generu rates , biiemes , uniremes. 

5H« OnUm tmttnt *,&€."] Biretnes 
twunia; cderes , a Liburniis pop. Dal- 
■f^*! qnibasinafuerantdidx. Gt- 
mimwdm.'] Stmtenimbitemcs. Cre- 
>#.]AttoUcsefcfe. 

5)6- rni*ribmfenH*gt*r.] Sexre- 
nriguro ordimbas. hexens. "MtltmtjMt 
trfititi&t.] $e,ingentismagnitudi- 
b* nartra 8c longiiis in marc remos 
wrinquc protendemem. 



Hue 

538. Vtr*putUfiH,&c.') Quantum 
uno utrinque rcraorum i&u potent 
committi. 

541. Prtmtmr climore.] Non audi- 
tur pre ctamore (e(e hortantium & 
concui it iinim . 

54). Im tr*njhd tatbmt.] Remisin- 
furgunt , dcinde in tranftra cadunt di« 
du&s ad pe&ora remis. UfliipHf. 

545. lnpnppim t Grc.] Naves roftris 
arietantes , congrefliis impetu tepuHa?, 
diffiluere in puppim r*n *fttrrx. 

•546. ^fr4ffArowtf.]Hypcrbolice. 

547. 1* )*m eUdttBu , &-c] Ec jam 
utraque a parte divertuntur prone , ex- 
cenduntur cornua , dalfis ordines U- 
xantur, ut naves hoftiles fufcipiant. 

549. Ut quotes *fl** Zephyr is J] Rc- 

mis hinc inde irftpclluatur maris fb- 

&us 



Digiti: 



zed by G00gle 



j4.o M Annai Lxtcani 

5 jo Hue abeunt fluftm , iliac mare : fie ubi fttpfes 
Sulcato vdrios duxerunt gurgite traSm, 
Quod tulit ilia mis remit, hoc repfulit aqwn. 
Sed Grajts habilcs, pugnamque Ucejfere pinm 
Et tentare fugam , nee longo ft anger e gyro 

$<fi Cur f urn, nee tardefieSemi eedere elavo. 
At Roman* ratisftabUem frabere carmam 
Ccrtior, & terra fimilem beUantibus ujum. 
Tune in figmfera repdenti fuffc magipo 
Brutus ait , faterifiie acies errare frofundo ? 

$6oArtibus & eertas pelagif jam confine bellum: 
Phocauis median roftris off one carinas. 
Varuit, obliquas & frabmt boftibus alnos. 
Tunc quacunque mis tentavit robora Bruti, 
Ittu vtda fuo, fercuffa eafta cobafit. 

56; Aft alias mameaque ligant 9 teretefipte catena, 



Seque 



&us indiverias partes, non (ecus atque 
ubi venti , in conttarium quum ab atftu 
maris aguotur,undas rapiunt > uc lib. 2. 

551. rkrior traRmJ] Iverant diverfo 
Canute fie fulco. fforquzvenit. 

552. ///-•] Quae difccflit. Sulpit. 
55$. Sed Grstn hitilct. ] Maflilienfcs 

& edentate navium fie frientia guber- 
natorum con6fi noftros eludebant, 
produ&a longius acie ci#um venire 
noftros , aut pkuibus navibus adoriri 
fingulas.fiec. Koftri minus exercitatis 
rcmigibus minufque pent is gubcrnaro- 
xibus litebantur , turn ctiam gravitate 
& taiditate navium , ut quxiubitoex 
fcumida materia fadxtuerint impedie- 
bantur, Sec com. t. civ. bell. Pugtum- 
tfie idctfftrt. ] Ita re&ius quara c*pejjir* t 
eb id quod icquitur. 

5 56. Stabtkm prAeret&c] Ut fupra 
?C. % 1 5 . ftabilein arcam navalibus bel- 
li $ (i ationem firmam, fie pugrac ftataiix 
pedeftri penc fimilcm. 



558. Signiferd , &c] Pretoria, que 
fignum prxfcrt. 

559. Pdttrifm mitt errdrt pnfimdsi] 
Certafne arte fie navium agilitate, aui- 
bus inferiores (umus ? quin age confer- 
to bello comminus decemamus rem. 
oppone itaqpe latcra navium roftris 
Maffilienfium. 

562. ObltxptMi & ftMU hifilimd- 
«•/.] Tranfverfas naves. 

564. Permjfi* cdftd afutfit.] Ita e- 
mendavit Jo. Rutgerfius lib. 1. Variar. 
left. cap. 1 2 . ex fttcHJf* Qr t*pu. Naves 
in robuftam fie firmam Biuti Pnrto- 
riam a&z, roftris infixis illt adharfere 
velut captx. Ita Curtius lib. 1 ▼ . /» (pu- 
na* dtermm quinqmrmmH etdtm conatmt* 
Or iff* rofira iR*eH&itt*minviamtt+ 
mat. Antea enim legebatur/nx»^<& 

CMftd. *-^> 

565. ^UdtmdnUdqmfligsnt.] Alias 
MaflilienC naves uncis fie manibus frr- 
reis , harpagonibus fie catenis injc&is 
retinuerum* 

566.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



i4* M. Aknjei Locani 

Hobore didufto dextrum, Uvumque tuetur 

fUfsEquo Matte latm: cujus dum pugnat ab alta 
Puppe Tagus, .Grajumque audax aplufirc mental, 
Tergafmul far iter nit f is & peStora telis 
Tranfigitur. medio concurnt peftore ferrum, 
Etftetit incertm fiueret quo vulnere fanguis, 

590 Donee uttafque fimul largus cruor expulit baftas 9 
Divifttque annum, jparfitque m vulnera letum. 
Dirigit hue puppim miferi quoque dextra Teloms, 
Qua nullam melius, pcUgo turbame, carina, 
Audivere rnarmm : nee lux eH notior ulti 

595- Craftina, feu Plntbum videat,feu cornua luna, 
Semper Venturis componere carbafa ventis. 
Hie Latia rofiro eompagem ruperat aim ? 
Pila fed in medium venire trementta peSm 9 
Avertitque ratem morientis dextra magiftri. 

600 Dum cu\ Gyarem erumpere puppim, 

Excipit i enfa per ilia ferrum, 

Affixufque rati 9 telo retinente, pependit. 

St ant gemim jratres , fecund* gloria matris, 
Quos eadem varus genua unt vifcera fatis ; 



(Difcre- 



584. Ribmrt didnib.] Fortibusmili- 
tibus droits. Smifit. 

586. Tig*.] Rom. miles conams 
reveller* 6c retinae o rndfcntu m na- 
vis Maffilienfis. ^fpimfiri.] Vd ampin- 
fire, orbamentum navis , quod fummo 
malo imponitur. 

588. Trs*fiphtr«] Hon trMsfiptur, 
ut nonnulla exeroplaria: repugnat entm 
quamitasantepennlrimsftllabx. Mr- 
diectmmrrtiWc.) Utriulquehaftatcu- 
(pis fibi obvia fa&a eft in medio cor- 
pora. 

589. Qmivmlmrefimptts;'] Anticone 
fcpe&ore , an poftieoe teigo. 

59' • DiyifuqiK mtimtm , Crc] Ex 
wroojnc vulnerc emific. 



591. 7W*»/.] Maflilienfis navis gu- 
bernatoris. 

592. SltutmULmmdiiu.] Qua, non 
alteri roelins paruerunt naves , marl 
tnrbato & curium impediente. l 

594. KecluxtH, ere] Neque alios 
quifquam melius explorabat prz(eneie« 
batque venture diei ventos tempefta- 
temque ex afpe&n Solis aut Luna;. 

597. Latut rtfir* ampa g tm rnfxrt* at- 
m.\ Romans navis. 

598. Penmi&c.MMpfhi.lTdimis. 

600. Dam c*fnt.*\ Maflilicnus qwi- 
damjoccupaturas munus Tdonis czG. 

60 1. tAffixuftp* r*ti, 0-c.] Telo, 
quo vulneratus eft, amgebatur navi - 

604. rifier*.] Uterus. 

605. Difart- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. 

605 (Difcrevit mors ftva virus : unumque reU&um 
Agnortmt miferi, fubldto errore 9 pdrentes, 
JEterms caufam Uajmis: tenet tile dolor em 
Semper, & amijjkm fratrem lugentibus ojfert.) 
Quorum Alter , unfits obliquo peftmc remis 

6ioAufm Roman* Graja de puppe earns* 

InjeSare manum : fed earn grans infuper iftu$ 
Amputat: slid tamen nixu quo prenderat, bdfet, 
Diriguitque tenens firiBis immortua nervh. 
Crevit m adverfu virtus: plus nobilis tra 

6i$Tr uncus babet: fortique infiaurat pralsa Uva* 
Rapturufque fuam procumt in aquotd dextram. 
Hac quoque cum toto manus eft abfajfa Uccrto. 
Jam clypcO) telifque car ens, non condttur ima 
Puppe : fed expo fit us, fraternaque peEtore nudo 



*« 



Amu 



605. Di/br>iV.] Omninoparcnthdj 
tie opus, quamvifum eft adoere. Dif- 
crrrit mo?s f*y*w*i.\ Imitatio Virgi- 
liana. 'Dancut Laid* , Tymhermtt ftrndi" 
m4 fr*Ut , ImMfaet* fnit gttufiftuptrtn- 
tibm err«r, At nunc dmrddeJitvbisdi- 
fenrnm*. pJLu , &v. lib. 10. Aorid. 
B i m iji h rdiBmm.] Alteram fuperfti- 
tanparcntes intcrnofcendi fiiblatadif- 
ftnlcate , mrilcnovernnt , cum vehe- 
memer fitniles ctStm , at inert tItos 
fiOadignoJccrenr. Allufumvidcturad 
food Virgil ii : pnht lmliflrtttfms ,*r*- 
t*fm*t*rtmtibmttrt. Honcnf. 

600. 3*14** trme.] Imtrfe&o al- 

•607. Mttrmscmftm Id oj m i r.] Qui 
^•Hitatttm cactarn repczwntet , roe* 
»ori*n ufaac uUut apudparenttalu- 
g*Kct ooti unit interne. 
- 609. Mfn 4iwm* 9 &c.] hnpUdtit 
peftinwiin remit duarummrium, Ro- 
t>*«rfcMafi7UeniSs. fupttjKs^ 
• 6to. ^»/i; /(mmm Gmm^(.] Vd 
vltoc loco vide fluam Cxfarianis im- 
jmitpocta, <jtu Maflftienfi id tanuit 



2uod erat Acilii miliiis C*(aris. idque 
de trium teftium locupletuX Sueton. 
CxC cap. 68. A alius tmlts C*/kru ntvdi 
dd Xtdjulikmpntlh , inyBd inpufpem ho- 
fiium dextrd &- *bfcijf* , menwrMe Mud 
Mfmd Graces Cyiutyri exemption (He- 
rod. 6. Juft. 2.) itmtttus trM*filiitin**- 
yeut, nwAtmetbyhtsffm. IdemFlutar- 
chus in CxC & Val. Max. lib. 5 . cap. 1. 

'612. Ns xw.] Eodera conata & eefta. 

615. Dirigmst.] Rjgida radaeft, & 
inhorruit, nayinonderaifla. £«//*>. 

615. !>#«»/ ktk/.) Mutilatus ip(e 
fie mancus , dectramanuaraputata. 

616. tiMfturnfamtfuMMyCrc.] Inclt- 
nat, projeda finiftra ad interdpieodam 
dextratn* 

617. Hacq—qmti&c.'] Lara, com 
magna parte bracUL 

618. J*m etyff , &-e.] Deftitutut 
jam finiihi quae dypeum* dextra qns 
tela gefbret. 

619. Sed $xpofitw.'\ Iftibus Roma- 
norumpcriculifqaeobjcdus. Snlfitms. 
Fr*tern*i*e , &c~] Bmfbdtie*. Nudi cor- 
poci* objcOa tcgens fratrem axmatnm. 

isi.lUa. 



Digiti: 



zedbyfiOOgle 



144 M. Ahnii LucANt 

<Sio Arma tegens , nr 6r a amfixus cujpide petfiat : 
Telaque multorum leto cafura jimum 
Emeritajam morte tenet, turn vulnere mtdto 
Effiigientem ammam UJfos collegk in artm: 
Membraque contenfit toto quicunque manebat 

6%f Sanguine, & hoftilem, defeats robore membris, 
InjiltHt, folo nociturus ponder e 9 puppim. 
Strage virion cumuUta raw , multoque cruore 
Yltna, per obliqmtm crebros latus accipit itttts. 
At poftqukm ruptu pelagm compagibw baufit, 

6$o Ad fummos repletaforos, defedh m undas, 
Vietnam imolvens contort+vertice pontum. 
JEjqma difcedmt met fa diduda carina, 
Inque locum puppit cecidit mare, multoque ponto 
Frabtut ilia dies yarn miracula fati. 

63? Ferrea dum puppi rapidos manus inferit uncos, 
Affixit Lycidam. mcrfus foret iUe prof undo, 
Sed probibent focii > fujpenfaque crura retentant. 
Scmditur avulfus: nee, fxcut, vulnere, ftnguis 



Emi~ 



61 T. Trfaqme nmlttr*m % &cJ] Exct- 
pit tela cafura in mortem fuorum ipfe 
jam omni mortis ccrtx munete defun- 
ftttS. Sumpt* metMphrd * miiitiLms qm 
ftiptndtti dtfitn&i d tmltti* exiupmtmr 
V€4tm*rqut Emeriti. 

621. T*iwjW^«,0'<'.l%nr)quedc- 
ficientem per vulDcraanimaniemifru- 
rus , vires , quae reliquacerant collcgit 
imenditque, nt hoftilem navem inti- 
liens, pondere (no, obrueret, quae cada- 
vcribus ptcfla , i&ibus quafla & foluta, 
tandem deiedit tncxQu 

615. Deft Hit robot* Morir*'/..] Hoc 
eft , omnibus fiiis viribus deftimtus , 
in navem hoitileui infiluit , vcl Colo 
pondered vim illaturus , cum alia ta- 
tione nequircr. Harttnf 

617. Strife vhmrn, &cJ] Dicit na- 

vemcadafciiUaicumiUatam , Sctxanf- ! 



verfis i&ibus ouauattm , folutis com- 
pagibus , tandem dcfcdiifc_j. Hmm* 
pus. 

6)0. F«r0jOF°ui nDa vibus flint ta- 
bulate , per quae nauts difcurrunt. 

615. Ferrts dum fmfp t Crc] Im- 
muTa a Romanis harpago navi MaC 
corripuit Lycidam quendam , quern 
dum Ibcti retincreconantur, difcerptus 
eft divifufque , diffufus a (iiperiore cot- 
poris parte vitalium capaci fanguinis, 
intercidit in mare, ka inferior pars ab 
imo ventre ad caiosftatim defeat i lu- 
peri or vero pars in qua pulmo, cpar, 
cor, cerebrum, membra vitalia , diu lu- 
ftata reftitit y lemiufque interiit. 

6} 8. SamUiKKjimlfiu*} Sunt quire- 
rcrunt bos vexfus a Lucano recitatos* 
Neronis juffii incifis fibi venisScpro* 
flaauc (anguine. AJu cos ilium protu- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. . "147 
Btmait lent us: tuptis cadit undique vents, 
tyoDifcwfufque aqinu diver fa in membra meantis 



Digit 



zed by G00gle 



js\£ M> Annai Lucani 

660 Disjethm in pelagus perfojfo peSore corpus 
Vulneribm tranfmpt aquas, pars maxima turba 
Naufiraga , jaSatis mom obluSata lacertis, 
Tuppis ad auxilium facia concurrit : at itii 
Robora cum vetitis prenfarent akius ulnis, 

66$ Nutaretque ratis popuU peritut$ recepto : 
lmpia turba fuper medios ferit enfc Ucertos ; 
Bracbia linquentes Graja pendentia puppe, 
A mambm cecidere fuis : nou amplius undo, 
Suftinuere graves m fummo gurgite truncal. 

fyojamque omnifufu nudato milite telis, 

Invent arma furor: remum comotft in boJUm 
Alter: at hi tortum validis aplufire lacertih 
Avulfafque rstant excuffo remige fedes. 
In pugnam fregfre rates, fidemia peffum 

67 J Corpora cafa tenent , Jpoliantque cadaver a ferf^ 
Multi mopes teli, jaculum let ale. rctsdfum % 
Vifceribus traxerefuk, & vulnera lava 

Oppref- 

visproculdubiomergeretur. s»lp$t$us. 
666. ImpUtnrb*.] Quia focios Is 



buntur. Higy inhibent remit, &rmigt 
inbibtnt &> ndyemtnhibent , & ndKm in* 
hibent remit i quod integrum, & deniquc , 
inhibeiit rcmi ; ut apud Ovid, dm de- 
flndmnt retintcuU n*>em : tint S* duo- 
but defenditur retinaculis navis. At- 
tribuitur inftrumento, quod eft tra- 
ftantis inftramejituirt. P§fi^um i*kt- 
btnt , &t.] A recedemibia^roftris deje- 
fto eorpore , per vulnus pcrvium tranf- 
miffk funt aquau 

661. Pmt m*x$m4 t &c.~\ Naviscu- 
jnfdasti Maflilienfls fra&K milites ac 
nautx conati vitse Hue confulcrc fociam 
navem hatando petunt prenfentquf » li- 
cet inrerdi&iab iis , qui in navi erant, 
fubrerfioncm timemibus , fi ilia admit- 
terentut. 

664. Kjd*r* % £r<.'] Nates fociorum. 

665. Kmtartt.'] Inclinaret fe & pcri- 
clitaretur. Ptritur*. ] Erat enlro tanrus 
Humerus , ut G fufecptus ftiLHet , na- 



debat. Safer medios ferit enfi."] Defuper, 
in navL Ucertts.] Navim prenfan- 
tiurn. 

667. $r«*.] Maflilicnfi. PemiemtU 
fmflx.] Amputata fcil. 

668. A mdmim.] Quibtts inhttC- 
bant. 

669. Grtcru in f$mnm,&e.'] Non na- 
tantes , brachiis jam deftitutos. 

670. Jamtfmttmnifnfii 9 &€^ Jam- 
que deficicntibui utrtnque telis , f*r* 
drm* mimflrdt , & qntd adtjue rtperinm 
Hjmmrif tehttn hd/dtit. Virg. ifcneid. I. 
& 7 . 

67a. Aftufht.'] Navis ornaroentuni. 

679. K«*nt.] Rotandoimmitrunr. 
Seder.] Tranftra. 

674. Sidtntid peffiim.') Subfidentia; 
oei Tub pedibus jacentia. fie 1.5.^6 r6. 

677. r»lnerdUy*,&t.] Utfangui- 
nem 



Digiti: 



it zed by G00gle 



CrvtJLis Bel^i Lib* IIL 
Opprejfere mam, validos dum prabeat iUus 
Sanguis & hofttlcm cum torferit, exeat hafiam. 

6S0 Nulla tamen flutes hoc edidit aquare clades, 
Quam pelago diver fa lues, nam fingmbm ignis 
Affixm tedis, & teStofulfwre vivax 
Spargitur: at faciles pralbere alimenta carina 
. Nunc pice , nunc Itqmda rapuere incendia cera. 

68 jr Nee flammas fuperam mda : Jparfifque per aquot 
Jam ratibus fragment* ferus jibt^endicat ignis. 
s Hie recipitfluQus, extinguat ttt aquore flammas : 
Hi, tie mergantur, tabulis ardentibus barcnt. 
Milte modos inter leti , mors una union eft, 

690 Qua cocper^flort. Nee cejfat naufraga virtus.^ 
Tela leg^Fjetta mart, ratibufque mmijlrant: 
lncertafque manus iftu languente per undas 
Bxercent. nunc, rata daw ft copia ferri, 
Utuntur pelago. favus coniplettitur boftetn 

6<)<$Hoftit, & implicit is gaudent fubftdere membris, 



*47 



fiem Gfterent, rireique fibi (uppeterent, 
quoad haftam illam fuis vifceribus ex- 
tra&am in hoftem mififlent t mm li- 
bead aoiuao fpiritum emiflurL 

68 r . XZM*mpeUf» diyerfx Iwt.] Quam 
Ignis qui aquz comrariu*. Pinguibm 
%»'* Crc] Phalaricx (agiuB e teo> 
oleoincendiario, pice, bittimtne,nirro, 
&pnure St refina uwolutac e balulis in 
JttVcx emittuntux, qui ignifGrdcmdi' 
AastbtPUilfitr. 

684. Put,&c. trTa.] Qua naves un- 
pbamur ad injun&uras committen- 
das. Kffmtrt inttmti*. ) Cbnotpere ig- 
ntm, igne correptx fair* 

685. HitfitmmMfifxrmtMMUjHm 
extinguere Talent ignes aquar. Sp*rfif- 
f*9 &eJ) Ei ip(a fragments tabube- 
que laceranim ratium Jparfic cor riptunt 
ignem. 

689. Mill* modes interim."] Inter tot 
BOttium£eam, camfolam mortem 



Mer* 

timent , quae prima ipfis ocenrrit j put* 
mcrgi ant uri. fyctUu. Mills m»d§s inter 
leti , ere] Et cum innomera circumfta- 
rcnt mortis genera , iilud tamen folum 
timebant, auod infarct, incendiurRfe 
puta , naurragium-» , &c. nee mUm 
Ctecd timent dinnde fatd. Horat.od. I J, 
lib. I. 

690. TiJk cetfdt n**fi*iA<mt*t.] JJH 
qui rracris navibus nabant, feezerco- 
bant in legendis fubtniniftrandifque tc- 
lis pugnantibus, fit in fexiendo nt potc- 
ranthortc. Sulfit. 

60 1. TtU lepmt dejeff* nun.] Qui 
navibus fra&is natant , colli gun t tela 
fluuantia, minifyrantque fociis qui (lint 
in ratibus,quin & dcbili fie inccrto pro- 
pter flu&us i&u petunt hoftcs , eoiquc, 
li deficiant tcla,mari fubmergunt, ctiam 
cum fuo periculo. 

694. Uttmtnr pelm?.] Mcrgunt ho- 
ftem in man. Snfptt. • 
Ki 696, *Hr* 



Digiti: 



zed by G00gle 



148 MAhhjei Luc ami 

Mergemefque moiu fugnafuit unus in Ma 
Eximius Fhoceus animam fervare fub mdis, 
Scrutarique fretumfi quid merfijfet arms, 
Et nimis affix's unci convelltre morfus, 

j 00 AdduEtum quoties mn fenferat ancora funem. 
Hie ubi compreffum pemtus deduxerat bollem, 
ViEtor & incolumu furnmas remeabat in undas, 
Sed fe per vacuos credit dum furgere fluftus, 
Fupptbus occurrit , yndemque fub aquorc manfit. 

70 J Hi fuper boftiles jeecrunt bracbia renm, 

Et ratium tenme fugam. Non pcrdere letum 
Maxima cur a fuit , multus fua vulnera puppt 



71c 



Afixit moriens, & roslris abHultt f#i^^ 
Stamem fubltmi Tyrrhenian culmuJQJr 
tortor babena 
t cawa tempora plumbo. 
cruor omnia rupit 
: jUt lumnc rapto 
mat ejfe tenebras. 
7 if At postquam memvr* jenjit conflare vigorcm, 
Vos , aityi focii , ficut torment a filet is, 

Me 

706. Km pndm letum.] Nc more- 
renturinutti. 



• 696. 74er$nrtefijutfmri.] Dummcr- 
gumui , mergere alios . 

697. Plxteu*.] Mafliltenfis , fupra 
ft $40. urinator egregias. Animam 
/enure.] Spiiitum retinerc.^ 

698. Scrutmritme fietum. ] E fando ali- 
aaid rcpetere, ficanchonun fiibaqais 
•iolvexe , fi fuoc refigt non poflct. 

' 701. Ptmtm deduxerat.] Funditns 
demerfeiat , ipfc emerfurus , uti af- 
fuerat. 

70; . fWttts credit.] Non ocenpatos 
navibus. 

704. Puppthm occurrit.] RatibusilU- 
fus , depreiTus dft. 

705. Hi fuper hoftUet \ecermnt.] Alii 
ttmos impedicrant , fugientes holies 
mocuuzi. 



.707. J^ltmfmM wdnertfrnffi.] Multr 
ut focias tntarcntnr naves , interpofuc- 
runt corpora fua vulnctata hoftium to- 
ftrisobje&a. 

709. Tyrrbemm.] Militem Rom. 

710. LjftUmm.] Miles MafCl. B*- 
Imw.] Vide lib. r. jfrf.no. 

711. (jl*$depete*s. ] Pila plnmbea. 

712. Sedibm txfmJfi.] Sedes has in- 
tellige finns oculorum. 

71$. Pnada.] Nervos. 

714. Mortify** iilatpHttt.] I&umic- 
thalcmefleputat. 

716. Sicmt torment 4 filet is.] Collo- 
cate me , utbaliftas foletis , reftum ad 
projicienda tela in hoftcs. 

7x1 *r- 



. 



zed by GoOgle 



Civilis Belli Lib. III. 
Me quoque mittendu reftum componite telu. 
Egere quod fuper eft anima Tyrrhene pet omnes 
Bellorum cafus. ingentem mtittis ufum 

jxoHoc habet ex magna defunftum parte cadaver: 
Viventis feriere loco, fie fatus in boftem 
Cceca tela manu, fed non tamen irrita mttit. 
Excipit bat juvetris generoft fanguinis Argm, 
Qua jam* non medim defcendit in ilia veneer, 

71$ Ad) uv it que fuo proenmbens pondere fcrrum. 
Stabat diver fa viSU jam parte carina 
Infelix Argt genitor, (non tile juventa 
Tempore Phocaicit ullt ceffurm in armu: 
Vidmn avo robur cecidii , fejfufque fenetta 

•JloExemplum, non miles erat) quifitnere vift, 
Sape cadens Umga femor per tranjha carta* 
Vervenit ad puppim frirantefqu* invenit anus. 
Non lacrpna ceeider* genie , wmpeStora tundit, 
Dijlentis toto rtguit fed corpore palmis. • 

JlfNoxfubit, atque oculos vajU obduxere tenebra, 
Et miferum cernens agnofcere definit Argum; 
III* caput labens, & jam languentia C0U4 
Vifo patre levat : vox fauces nulla folutas 
Profequim: tacito tantum petit ofcula vuttu % 



*49 



Invt* 



718. Ijwr.lV hortatnr. 

719. Imtemtem mlitit *f*m, <Jrr.] In- 
tctmottttwquc habet quod feriaror lo- 
co mentis. I n g i rtem militit nfiim. J Fa- 
ciei oJBcram magni militis. 

712. Cvt* teU «MNM.]Sui ipfiot coecL 

71;. Argu.] Maflil tends. 

714* Q*f ym mm mtdim. ] Supra 
umbiliamu 

715. MffpiifMf, ejrc] Et ipfe in te- 
lam pcocumbens addidit tdo vim> 

726. Dhtrfd. 1 1n prora, nam Alius 
inpoppi. moiftyii. 

Ji%. Phut**.} MaffiUcnfibus. fupra 



750. lxtt*pl*m t erc.]Txc\x*tMi\T- 
tutis alietA » licet vkibus per annos ex- 
hauftusipfenonpugnaret. EMmre 9 Crc 
art**.'} Filii. 

7^4. DifirmU M$ , &cJ] Extends 
mantbus pcdibulque extremis partitas 
caloredeftuutis & rigentibus. 

755. Xucfubit , Cre.'] Mortis caligO 
cenanimi ddkrainm obrcpit patri ex- 
animatoe filii catde. 

757. lOeedfiU^Atpu. Ubtm.ll*- 
clinatum. 

758. Sttmtitt^lnmomttColmu. 

• 759. T*vftmt*mfftit»f<*l*Q*lt».] 
Vultu geftuque petit extrcma ilia mune- 

X 3 »> 



Digiti: 



zed by G00gk 



xjo M. Annjbi Lucaki 

jqolmitatque patris claudenda ad lurmna dextram, 
Ut terpore fenex caruit, virefque cruentm 
Cot fit habere dolor, Non per dam tempera dixit, 
• A ftvis permtjfa Deis , jugulumque femlem 
Confodiam. veniam mtfero concede parentt, 
745 At Sf > 1 u °d *mplcxw, extrema quod ofcula fugji. 
Nondum deftituit calidus tua vtdnera fangub, 
Semianimifque jaces , & adbucfotes ejfe fuperftes* 
Sicfatus, quamvu capulmn per vtfcera tntfii 
Tolluerat gladii, tamen alt a fub aquora tendit 
7 yo Fracipiti faltu. letum fracedere nati 

Feftinantem animam morn non credidit uni. 

lnclinant jam fata ducum : nee jam amplius ancepc 
Belli cafns erat: Graja pars maxima clafiu 
Mergitur: alt alia mutato remige puppes 
7 y y Vittores vexere fuos : navalia pakca 

Pracipitl tenuere fuga. Quis in urbe parentum 
Tlem erat I quantm matrum pa litora planSus! 

Con- 



ra , ofculi (pirittbn fupremum excipien- 
tis , 6c dcxtra oculos. comprimentis. 
Neceflitudine enim proxime conjun- 
&us moricntibus oculos clauiit apuVl 
Tctetes , ox expirantem deofculatus, fu- 
gientem ore animam execuit- Extrfim 
fumnfrnprr hditm err At Oretigam. Virgil, 
lib. 4. Aneid. 

T4T. Vt frpr* ftnex <*n&\ Ubiex- 
ammi torpore cje&o refpiravit fencx , 
ad (e rcdiit , recepitquc a dolorc vi- 
res. 

742. KonftnUm temfwdJ] Non dif- 
fcram mortem. Smlpit Hmtperdtftttm- 
pr* dixit.} Non fruar mifene vita? ufura 
mihi a diis liaud acquis concefla , fed 
confodiam jug. 

746. K**d*m deflitmt , &c .] Expe- 
fta , habebis me fupremi itineris comi- 
tero 1 nolo tibi fuperefle, antevertam 
ccrtc. 

748. Sltumyit atfi*lmm t &c] Prz- 



occupare filii mortem reftinans duplici 
voluit mortis ancbora niti. gladium ca- 
pulotenusinvifcera adegerat, indc (e 
in mare praccipitavit. 

751. Intltntnt 34M, CrcJ] Epilogus 
pugnc navatis. Victoria indinabat , 8c 
vi&i meditabantur rugam. Conftat epi- 
logus afreftibusvariig, a miferabili ta- 
cic urbis Maifilia: , in quo iogens luftus 
virorum ac roulierum ortus, omnia mi- 
fecbat. Hmn. Dmcmm.'} Maffilienfium , 
L. Domitii cc L. Nafidicni. vide adno- 
tata ad fC 29. cc 916. fupra,fed vide an 
dicat, inclinare rata docum Rom. fie 
MafCl. Bruri jam victoris , Domitii 
victi. 

75;. Gr*j*f*s.'] Maflilienfis. fupra 
fC.^o. ExMaffilienfiumclaflcquifl- 
que funt deprcflx, quatuor capta% com* 
civil, bell. 1. 

754. AtUmHtaH.*] Capcc 

755. yiiimi*] Romano*. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. III. if! 

Conjux fepe fui ,• confufis vultibw unda, 
Credidit or a viri, Romapum ampUxa cadaver : 
j6oAcccnfifiue Yogis miferi de corf ore tnmco 
Certavtre patres. at Brutus in tquora viStor 9 
Trtmm Cdfareis pelagi deem addidit armu. 

M. An- 

7$8. Conjux ftfi fm t Orf.] Litori J |fef , quae iiomm fUiocum tffc ?ol«- 
■ppolia cadavcra laoera jam afqneexela bant , ut eacremarerit 
aoBagnofcebantur. mores itatjue ca- 762. fVinwi CtfatUA Primus 2 Cz- 
darcra Romanorum pro (uis amplexx farianisducibus Bavalispucnxglotiam* 
(oat. patrcjcomcndcbaatdc cadaver!- adult tettcftribos Cadaris nftoriis. 



K* *•<** 



Digit 



zed by G00gle 



11% 



M. Annjei Ltjcani 

CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER QU ARTUS. 

Arguments m. 
Z^ 1 Aftra Ducit caftris ad Celfa quartus Herd am * 
# ^"Confer* in tumulo , qui pene eft obrutos irnbri, 
Enatat hinc Ca*far. S icons diducit & nndas : 
Fecreique fueam fequitur vicinia , pacem 
Incipic i at fubita Petrei caede repellit : 
Qgi mox efuriens veniam ritamqae precatQr. 
Pugqat in Adriaca pofthxc Antonius unda : 
Vultejufquc cadit , Libya* te Curio ma&aC 

T precul extremis tcrrarum Cafar in oris 
Martemfdvus agtt non mult* cade notentem, 
Maxima fed fati ducibm momenta daturum. 




A i 
n 



rpW,£rc]AdMafli- 
liam ita pugnatum tuit. 
Hie reti&o in obfidione 
Bcuto , ad bellum Hifpa- 
"nicumcranfit Poera. Cat- 
far tiibus legionibus ad Maffiliam reli- 
£t\s 9 cum pari numero in Hifpaniam ire 
perreaerat : juuis legionibus , qux noo 
longotntervallofeqacbantur, fuis ve- 
ftigiis inftare. *Atfr9cul.]^ttT*n6uo- 
nis particula quartum librum orditur , 
& quidem iruitatione Virgiliana ; At 



Jure 

rtgndytti )tm dndrnttftMcid air 4, drr. 
Hortenf. Extreme tmmm C*/kr.] In 
Hi(pam>,He(peria in ultima bdlum ge- 
ritCsfar. 

2. ttwi mmlu e*de ntemtem.] DocpS 
enim Pompejani omnium rcrum ino- 
pia preffi Ic Gx£ari dediderunt. intra 
#354. 

j. M4x/W,c!r<.] Multumadjunieo- 

ti & momemi allarurum Cxuui mdim 

perfequuturo mmnum fie caput belli > 

poftquam dcfiyiet ipfe timcre> Pom- 

• pejoa 



Digiti: 



zed by G00gk 



M AtfN. Lucan. Civ. BelliLib.IV. i£$ 

Jure pari rcftor caftris Afranius Wis, 
fAcPetrejus erat: concordia duxit in aquas 

Imperium commune vices, tutelaque rails 

Tervigil alterno paret cuftodia figno. 

Bis prater Latias dries erat imptger Aftur, 

Vcftonefquc leves 9 profugique agente vetuftd 
10 Gallorum Celt* mifcentes nomen Uteris. 

Colic tumet medico, Unique excrevit ip altum 

Pingue folum tumulo : fuper buncfundata vetuftd 

Surgit llerda manu : placidis pralabitur undis 

Hejperios inter sicoris non ultimus atnnes, 
iy Saxeus ingemi quern pons ample&itur area, 

Uybemas pajfurus aquas, at proxima rupcs s 

Signa tenet Magni : nee Cafar colle minore 

Ca- 

&onum , Cehiberorum ( qui ex Cdtii, 
Gallia fua relt&a , & Pyrcnxos (alto* 
tranfgreflis ad Iberum fluv. comederant 



pejus fperare anxiUum a legatis fuis le- 
tionibuiquc in Hifpania. Fdti tmmm- 
u.] Bdli Imperatoribus res magni 
pondens darurum-/. Innuit rdiquum 
bdli civilis h ?i£oria bdli Hifpanici , 
fimm exitum habirurum-s. bmcttmi.] 
. Carfari ac Pompejo. Hmrtimf. 

4. Jmre pmt rt£Ur etftrit Afimtiuf.') 
Poteftate cquali , fide & amorc mutuo, 
curapari, & alterna imperii ^ice in tu- 
tandrs caftris. AdVentu enim VibulUi 
fcufi a Pompejo mini , Arranius , Pc- 
ttejut , Varro, legari Pompeji officia in- 
ter fc partiuntur* ur Varro cum duabus 
kgionibus ulteriorem Hifpaniam tuea- 
tur : Petreyus cum duabus legionibus 
& auxUiis Lnfitanig , Celtiberur , Can- 
tabri* , ficc ad Arranium proncifcarur, 
c#ri ipCiHtfpaniJBciterioris partem mat. 

cum tribes legionibus obtineat > con- 

ftmantquc bcllura ad Ilerdam propter 

tod oppoitumtatcm gerere. 

7- J*»$l<ajfal».] Cuftodes. Al- 

ttrm fi^*'\ Nunc enim Petrejani , nunc 

A/raouni faHum cuftodtebant. Smtpit. 
& Hit putttr Unit , err.] Pneter _ , 

Rom. Jegiones quinque, cram inPe- |>4f.j In alio Tub caftris AftaiiiCklar 

trejifc Afcana caftris , Aftirm , Vc- I attollit cafba. 

X 5 18. Mf. 



oriundi , erant ) & aliarum Hifpani* 
utriufque gentium cohorces 80. cqui- 
rumtooo. *4fl*r» yeSUmfqmt.] Gcn- 
tesHifpanis. 4fc 

10. gJicrmm Celt*.] Celt* qm^p 
Iberiam migrarunt Celtiberi (lint ap- 
pellate Celts enim rioftra lingua Gilli 
dicuntur, nt Cslar inquit. Sulpit. 

1 1. CeUe ttmet mtdw, Crc] In colle 
Ictitcr afcendenti Gta eft llerda, in folo 
fertili , X3L M. paflus ab Ibero , citra 
Sicorim 81m 

14. Hfjfrerios inter Si aril.] Sicoris in 
Pyrensis jugis ortus labitur praeter Iler- 
dam, & longius deve&us in meridiem* 
tandem Ibero mifcetur. Hortenf 

15. Ptms amfltBitMT *reu.] Ponsifte 
erat ab occidua parte Herds, & in pote- 
ntate Afranlanorum. 

1 6. jit brtxitn* rupes , Crr .] In colle • 
flerqx viqno Pompejani caftra habc- 
bant. 1 

17. ilec t*f*r c$St mrh» re C*flr4 /*. 



Digiti: 



zed by G00gk 



154 M. A N N M i Lucani 

Cajlrd lev At : niedim dirimit tentorid gurges. 
Explicat bine tellus campos ejjufa pdtentes, 

%oVix oculo pendente modum, catnpofque correct 
Cinga tdpdx, vetitwfluftus, & littord curfu 
Occam pepulijje fuo : mm gurgite mifio, 
Qui prafidt terris , dufert tibi nomen Iberm* 
Prim* dies belli cejfdvit Marte cruento, 

ay SpeSdnddfaue ducum vires, numerofdque figtut 
Expofuit : piguit [ceteris : pudor arm* furentum 
Conttnuit: patruque, & ruptis legibm unum 
Donavere diem, from cum Cdftr Qlymp* 
In noftemfubkd cncundcdit dgmina fejfd, 

30D1M} prim* prtftant dries, hoftemquefcfclli$> 
Etprope confertis obduxit cdSra mmplu. 



Luce 



1 8. "Medtut dirimit ttnttrU gorges.] 
Sicorisfmquit Sulpitius) interfluit utra- 
que caftra, vcrum cum Uerda, dcutra- 
que caftra fuifle citra Sicorim videantur 
ex iis qua? ada utrinque ruerint : I ocum 

«c viz explicabilem ratetur Glarea- 
9 nifiintclligaturaliquain Afranio- 
i partem ultra fluracn fuiflc^. vide 
notam ad 147. fC infra. 

19. ExfticM binctttbu.] Hinc fcper 
planum extendit campus ultra quam 
oculis poffit profpici. 

10. Crircet. J Terminat. 

ir. CittgM r*f*x.] Flm#aboriemali 
caftroram parte, uti Sicoris ab ocridoa. 
Vttitus fluBw.] Nam in ipfo curfu, Ibc- 
ro celeberrimo omnium totiusHifpa- 
nuc amnium mifcetur, vetufque nomen 
amittitj pcrindeutMofclla, ubi Rhe- 
bo fueritconfufus. Htrttnf, 

22. Gurgtt miflit&c] Sub Herda in- 
tuit Iberuro , qui fluv. adimit nomen 
Cingac , nomen dat Iberiae. 

aa. Q*ipr*ji*t terns.] Qui infinite 
partibus pracftantior eft in Hifpaniis , 
avecfio. Hmtnfi 

24. JWffM4V/,&r.]Primodiepoft 



caftra coltaca , nUul geftum eft , comas 
tantum utrinqnt cduaerum atq» oftto- 
tarunt. 

26. SctUris.'] Belli civitis. 

28. PnmcmmCtf+OlymM.IVcSpe' 
ro Olympum daudenee, id eft, Sole 
occidente. 

29. In mBamfidk* , &e.] Ccfir obi 
cognovit per Arraauunftare, quo mi- 
nuspraUiodimUarccurs ab inmnts ra- 
dicibus montis , intetmiflis paffibus 
400. caftra racere conftiruit. a fronce 
contra lioftem pedum ia. foflam fieri 
juflit. prima or fecuoda acies in armis 
permanebat. poft bos opusinoccalto 
acies tenia raciebac fie omne print eft 
perfectum , quam ab Afranio inteilige- 
retur caftra rounin. Comin.2. civ. bdL 

jo. Dum prim* prf/La*.] Hoc eft, 
anteftant nc ab A fmaitnif Carfarisno- 
rum ftudium ot labosea oUervaccn- 
titr. Hmrttnf H^fUu^m feftUit , Ufn* 
/*, Crc] Afranius Pendufijueofedi 
impedieodi caula» capiat (nas ad io#» 
mas montis radices prodacunt, fit pra> 
lio laccftunts ncqueidcicco Cs&x of« 
intexmittit , <cc 

a,2.Jj*t 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civil^s Belli Lib. IV. 
Luce nova collem fubito contendere curfu, 
Qui medius tutam cattris dsrimebat Ilcrdam, 
Imperat, hue host cm par iter terrorque, pudorqui 

tflmpulit: & rapto tumulum prior agmine cepit. 
His virtus , ferrumque locum promittit: at Mis 
Ipfe locus, miles rupes oneratus in altos 
Nititur: adverfoque acies in monte fupina 
Haret, & in tergum cafura, umbone fequentis 

40 Erigitur. nulli telum vibrare vacabat, 
Dum Ubat peiligia pilo, 

Dim fcofk mt , atque hofte reliSo 

Cadunt en s ,. yfura rusna 

Agnuna dux , equitemque jubet fuccedere bello, 

4.; Msmitumque latus Uvo praducere gjnro. 
Sic pedes ex facili, nuUoque urgente receptus, 
Irritus , & viStor fubdufto Mane pependit. 
Ha&enus armorum difcrimina. cetera bello 



*ff 



31. l*cf*>*flltm>&t.'\ m plaw- 
tieuKcrdpp.IkrdamctArranii caftra 
tumulus eiat, quern fioccurafletCs- 
(v» omni cotnmeatu ab oppido & pon- 
te fe interduluiuro hoftes (perabat. 
edu&is iraque legionibus $. aciem in- ' 
taut, uniiis legionis antefignanos prav 
currerc atque occupare cum tumulum 
jnbet. qua re cognica, cohortes Afranii 
qaadam brcriore itinera cundem occu- 
pant, repellumque Cs&rianos : hie au- 
tem & (ub ipfo oppido horis quinque 
pugmtumeft. 

tH*flnm t &c. m iB*.] Aftanian. 
H* virtmt, &t. miles ruft /. J C«- 
ftnau. 

37. Omtrmwt , &c.~] Armis. 

58. ^thrrfyue dries , &c. "] Snpino 
pc&ore arduum collem afcendemes 
roilices C*C. & retro cafuri,nifi (cqucn- 
tium k rcnroclypeis fufteotati fuiflcnt. 

42. Htftrtitflo.] Nondire&oinho- 
Acm tclo» non habito hoftis xcfpc&u. 



Fata 

45. Ctdurt enfe vuni] Csdenfe 
perviam faciunt* Gntims. C*d*nt enfe 
v$4m.] Virguka amputantes & vepreft 
?iam(ibtaperiunt. 

44. Eamiiami*ttfxt t &c.] Submif- 
(iis a Cauare equitatus , latera perequi- 
tans , commodiorcm ac tutiorcm fuis 
recepcum dat. 

47. Irritus.'] Reinfe&a. Vt8«rfmb- 
duBo , grt.y Dirempto pradio , ntri- 
que fefuperiores difcdfiflc cxirtimavc- 
runt. 

48. HaRtnm drrmrum,] Hue ulque 
Dugnam ad Uerdam commcmora?it : 
Jam defcribit inundationem » qua flu- 
minibus vafte refhgnantibus , in fub- 
itum difcrimen addu&us fit Cxfar ; 
qu<3d omnia evagandi facultas pabula- 
tortbuseflctadenipta, itincribus dilu- 
vio aquarum infcftis , & pontibus vi & 
impetu fluminis abruptis. Simul Pocta 
varias inundationis caufiu adrert. HtT" 
tenfim, 

49.^. 



Digiti: 



zed by G00gk 



iy6 M. Ahmai LucANr 

Fdtd dedit varik incertus motibus act. 

?o figro brum gelu, ficcifque Aqutlombus bxrens, 
ALtbere confirttto pluvids in nube tenebat. 
Urebant montana mes> Cdmpofque jdcentes 
Non dttrdtur* confrefto file pruin* : 
Atque omnis proptor mergenti fulcra ccclo 

tfArtum tetlus hjbemo durafereno. 

Sed poftquam vermis calidum Tit and recepit 
Siderd rejpiciens delapft portitor Hclles, 
Atque iterum tquatb ad juft* ponder a Librs 
Tempmbus vicere dies: tunc, file relitto, 

60 Cjnthid quo primum cornu duhtanda nfulfit, 
Exclufit Boredm , fUmmdfque dccepit db Euro. 



Vk 



49. Vmu imertnt tmtilks *erJ] Bi- 
duo quo hsc gefta (urn , tanta tempe- 
ftas coorta eft , ut nunquam illis locis 
tnajorcs aquas fuiflc conftaret , dec 
Comment. 2. * 

50. Pipobnqfugfl*, cJrr.] Propter 
Jtquilonem continuum gclida St ucca 
przeefierat hyems , neque nubibus gra- 
yidis diflbhri jicitum congelato acre. 

52. TJretuottm»ntdnMM>es % (?c.] Ita 
Virgilius;/f}ff/r4^/P^ifiW«r4f. Per- 
*]}$*rtmmfmhr4t9rrifLtgflM t dixit Liv. 
lib. 2 1 . & Tacit, lib. 1 3 . Amtmfli md- 
ttomm 

rat Xcnophoj 
#@- *•*»*. < 
i)Uww jni&m f£ fitts ttmi&U*? j§ 
tS-ru. Neque tamen Ariftoteli aflen- 
tior , qui 4. Meteor, fieri hoc vult 5*1$ 
vi nwdyif n drri *$eAi&L*«4 nv 9i* - 
ftjr. Sed propter calorem innatura re- 
ftin&umin herbis planti(que, humo- 
remque vividum a frigore depulfiim, 
ita ut tanquam ignis calore aduftx in- 
arefcan*. A* V Z&* mpb* &*pns 
nr&ci. Jcmox, H&&Q*y?) •#* , i£ 

*v?. tanquam ignis. Ecclcuaft. cfip. ^ 3 . 




5;. Xmdm*Kr*,&c] Primo(ble 
folvendse. « 

54. jltfKmms&e.] Atque omnia 
tdlus Hefperix , Occidenti , quomergt 
viflentur ftcllac , fubje&a, arucrat , con- 
ftri&a hybernqgelu & frigpre. 

56. Std ptf<j*4Muer*m , &c] Poft- 
quam ?ero Sol ingreflbs eft ugnnm A* 
rietis quo ve&us Phryxus pontum 
transtretafle fingitur, delapta forore 
Helle , qua; ponto nomen reliquit. 

?7- iW^»rf«Mt^.]Eftgiaturafa- 
(b captte refpicienj Anes. 

58. My**is*tjitf* t &'c.] Atjnata 
jam no&i die. Axjutno&iQYatno 5 pet. 
inde ac Autumnali , obi fol Libram in- 
greditur. 

59. rtcmiitt.') Dieslongtoresfue- 
re no&ibus. T*nc t fife rei$8tJ] Tune 
Luna; a coitu nova; > recedentis ^pole 
cornuanondumapparebant. Situgrtm 
obfewrt co mpt e tU rrif *ir* cvrtm , M*xi- 
nmt agnctlu pet *g $ qm fmrdntw imber. 
Virg. 1. Georg.' 

60. Dnbitm(bu] Cum fuo exortu 
dubiaeft&incerta, neque comua ap- 
parent. 

6r. BorttM.] Altyn$it'rlut , (at- 

niutis jam per totaro hyetnem auto- 

rem» 



Digiti: 



zed by G00gk 



CrrtLis Bel.li.Lib. IV. if7 

llkfuo nubes quafcunque menit in axe, 
Torfit m occiduum Nabatais fiatibus orbem. 
Et qm fentit Arabs , & qua* Gangetica tellui 

6$ Exhalat nebulas , quicquid concrefcere primm 
Solpatitur, quicquid cali fufcator Eoi 
lntfulerat Com, quicquid defenderat Itutos: 
Incendere diem nubes oriente remota, 
Nee medio potuere graves incumber e mundo, 

joSed nimbos rapuerefuga. vacat imbribus ArftoS) 
Et Not us; in folam Calpenfiuit bumtdus aer. 
Hie ubijam Zephyri fines, & fummut Olymp'i 
Car do tenet Tetbjn , vetita tranfeurrete denfos 
Involvereglobos, congefiumque a'eris atri 

7y Vix recipi&atium , auod feparat dtbere terram. 
Jamque polo prejfa largos denfantur in imbtes\ 
Spijfataque fiuunt: nee fervant fulmina fiammas, 

Quam- 

_i,pluTi«juejb^orein. Fltnmufifj tur. Oriemtremx*.] Euriimpetua&a; 
mttfk J> £«r».] Calorem ac ruborem, ex oriente. 

imiplimsquepartagia. V*nf fimper 69. (jrtires i*c*mbert tmntk.] Aqua 

nl*MKn*phthf. 1. Georg. plenx. 

6*. Ititfm tmbes f O-c] Euros nubes 70. ?4c*t imbrilms ArBts.'] Necnon 

1 a Eois portibus impulit in Oc- ab Ar&o 6c Noto congeruntui nubes 

in Hifpaniam , ubi Calpe promonto- 

rium Bxticae, una e columnis Herculis» 

Gibrdtdr. 

71. InflUamCdprn.] In Hifpaniam. 
apartetotum. 

71. Hie t$)*m Zephyr* fines.] Hicad 
extremum Occidcntem, undeZephyrus 
flare , & coelum pronum man conjungi 
vulgo crcditur , conglobate nubes has- 
rcbant, ultorius progrcdi inhibits. 

74. Cwnge fh rnfm e * &c] Et fpacinm» 
quo diftat terra abatthere, miccipit 
coDgericm oubium. 

76. Pthfreftt Crc] Nubes coaaa 
in acre dtnolvnntur in pluviam. 



6). XA*t**t fUtiimi orhet*.~) Eois: 
oriemalibus. Nabatsi autem iscolsc 
fcm Arabia; Fclicis. 
. 64. Gaptitd.] India, quarn Ranges 
polabitur. 

65. Pfhmr t CJrr.] Oricns f nobis 



66. Cali fnfctfr £«i , &c] Eoum 
•odum obfeuxana indu&is nubibus 
Coras. 

fa. Ctns.] SiveCaurus.qnetn Graci 
ttfttm Dominant , adverfus Aquilo- 
nemttlt. Hmtnf. Quiajmd dtftndnM 
'•*'•] QttccuDque nubes Solisxftum 
todis arcuerat , ardoremque temptfxa- 
"crat. 
68. lmnUm.'] Inflammarunt ae- 
' : ptuvix fctomtruauafcun- 



77! Spiff**?* ft***.} Condcnfttas 
totoatthere pluviam rundunt. Horttnf. 
Hecftrytnt, fire] Estinguuntur cnim a 
nimbis. 

7*.ijw 



Digiti 



zed by G00gk 



If 8 M. A N N M I LtJCANI 

Quamv'u crebra micent: exftingmt fulgura nimbus* 
Hinc imperfeSo compleSitur air a gyro 

80 Arc us y vix ulla vartatus luce colorcm, 

Oceanumque bibit, raptofque ad nubiU fluSm 
Pertulit , & cotlo defufum reddidit aquor. 
jamque ?jreiua quas mnqum folvere Titan 
Evaluit, fluxere wves, fra&oque madefcunt 

8? Saxagelu. turn , qua [otitis e frntibus exit, 
Non babet unda vias : tarn largos alveus omnis 
A rifts accepit aquas, jam nauftaga campo 
Cafaritarma natant , mpulfaquc gurgttc multo 
Caftra labant : alto reftagnant flumina vail*. 

90 Non pecorum raptus faciles, nonpabula merfi - 
Ulla fermu fulci : tekarum more viarsm 
Fattitur occultos ftarfus populatbr in agros. 



78. Q**#tis crtU* micent.] Verius 
hie jam oliro roihi fufpe&us fiat. Et 
certe deeft in Mt .P. & in Mt. T. aflcri- 
ptmdcmum inarm recentiore. Grttimi. 

79. Hint imprrfeSoy c>r.] Non m 
•lias in arcnm incurvata e fulgore Sol is 
In nubem concavam & roridam et ad- 
verfo fitaro refra&o , fed propter denfi* 
tatcsn nobium , nee coloribus diftin&a 
toecarcucompleta, Cemipit iris *tpuu % 
*Umt*t4<pu mmbihfu tdftrt, attollit aquas 
maris refunditque in terras ,0-bibit in- 
pm^Arats. Virg. 1. Geoq^. Ecct auttm 
ktbit *TKi t pl«tt t tmU btfdt imitt. Plauti 
Curculio. 

8c. fix ntUvmiMtu 1 &c."\ Docet 
in denfa & obfeura nube ira arcurn ap- 
paruiuc , m vixfuerk conipicuus. H*- 
tenfim. 

81. Et C*U defmfim, &c] Ita emen- 
davimus pro diffwfum. Aquas e carlo 
lapfas cslo reddidit. §r$ti*s 

8;. J*m<p* Pyrem* 9 circ] Emirae- 
ratis opcrofc reftagnationis cauGs , ea- 
xum etfe&us nunc commemorat. Et 
orditur a nivibus Alpinis Pyrenconim 



monrium , qui Galiiam ab Hifpania (e- 
VUQm.HwUnp J*M$q*e Pyrt**M t t>c] 
E Pyrenxis monribus liquera&as de- 
fluunt nives. Ita Com. i.de bd. civ. 
turn autem ex omnibus monribus nix 
profloit , ac fiunmas ripas Auminis fu- 
peravit, pontefque ambos , quos C. Fa- 
bius rccerat, uno dicinterrupit, Uc 

84. frsfay* .&!*.] Glades tot an- 
nosdurata, lolurafuit. 

85. Tum>tpt*fititis % &t.') Flurioi 
exundantesnoncapit funs alveus. Ex- 
pui*td nmnt per sftrft fimmimi (MM. 

87. 7*mfi4gd€**ip,&€.'\<luauiiau- 
tragi in fumroaaquatotiscampU C«- 
firis caftra & milites Auitarunt. 

90. Konpecrwm rdptm fmles , &cJJ 
Cinga & Sicoris, inter que flum. caftra 
Cx(f porlta (tint, fpatio miUtum«o. 
traniiri neutram poterat. neque rru- 
mentum fupportare civitates que a4 
amicitiam Czfaris acceflerant , neque 
pabulatum progredi aut ptogceffi Ion- 
gius redire in caftra poteram, &C 
Comment. 1. 

92. Ocadtu , &€.] Aqua tedot. 
93-7^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cxvilis Belli Lib. IV. 179 

Jamque comes femper magnorum prima malornm 
Sava fames aderat: nulloque obfeffm ab bofte 
95* Miles eget , toto cenfu non prodigus emit 



»~~~_ T>~2 i* t ~: **h:j* #-/.- 



Digit 



zed by G00gk 



160 M. A H N A i Lucani 

£f f« perpetuie impendas air a nimbk: * 
Tu remeare vetes quofamque emiferis afius. 
Non habeant amnes declivem ad litora curfum, 

X i J Sed pelagi refer antur, aquis : cmujfaque tellus 
Laxet iter fiuviis. bos compos Rhenus asunder, 
Hos Rlwdanns : vajlos pbliquent fiumhso fimtes. 
JRbiphoas hue folve nives, bucftagnd, Luufque, 
Et pigw , ubicunque jacent, ejfunde paktdes : 

no Et miferos belli* civilibus eripe terras. 

Sed parvo Fortussa viri content a pAVtre, 
Plena redit, folitoque nsagit fovtre founds* 
Et venians mtruere Dei. jam clarior act, 
Et par Pbcebus aquis ,Jenfas in vellera nssbes ^p 

ny Sparferat, & nodes ventura luce rubebmu : 
Servotoque loco reruns, dt fee fit ah aftris 
Humor, & ima petit, quicqusd pendebat aquarum. 



T9l- 



III. Tuperpetu*, #•*.] Jupiter. 

113. Tmrtwedrtt Crc] Neptune. 

1 14. hlinMxMBt *m*j , &-c] Non 
defrrantflnvii aquas (uas in mare> fed 
repellantur. 

115. CMcujfmjut ttUms, &c. ^ Neptu- 
ni tridente , terra: motu quanata tellus * 
iter amnibus aperiat. 

116. H$s tmifs Rjatmi smnx/tf. ] 
Hue, in Hi(paniam fluvios divertant 
ex Germania fie Gallia lOwnm atque 
Khodanus, hucconfluant nives e mon- 
tibus Rhiphatis , hue (iagna , lacus , pa- 

117. Obliquent finm**.] Obliquos 
habeant, fie per totam longitudmcm, 
alvcis tranfverfis em in ant. 

tiS. ityfc<»*]HypciboreasficScy- 
thicas. Sulpit. 

iac. Eripe terrst.] Libera, fiibmer- 
gendo Cstfarem cum ezercitu. 

n 1. Sedfdrv Firtwu ,(?€.] Sed de- 
ftitutum ad modicum temporis Catfa- 
rcm fie leviu&ula calamitatc tcnitum, 



ampta mox 5c indulgemiorimequuta 
eft Fortuna. 

112. Ptetu. ] Favensrfic tanquam pro- 
pitta mater, cepit illi adblandiri. Hart. 

II J. Femom mermerf Dei.] Pratteri- 
tam noxam infequeotilucccfluabondc 
compen (antes. 

114. P^r Pbeebm *juU.~\ Difpergen- 
dis nubibus atque in raritatem fie can- 
dorem vcllcrum attenuandis valeus. 
n$t<t <zg&7ru&tif, Olm ^A'f» **'- 
*$i(jt euipTO. 

115. H&nvmtunlmcti&t.') Loo- 
ks tenebn adventante luce paulatira 
Fugabamut j ea ferme facie, quae eft did 
illuccfccntis primulum. Grotiw. HoBu 
vfhtnr* I net r«bcbjo*. ] Sub occafum So- 
lis , rubor erat infequcntis diei fereni- 
tatis ptxlagium. w/,die Ulucefcente pri- 
mulum rubefcebat caelum, nonteuc- 
bris offufum, ut modo fC. 10 $. 

116. Difcfjsitalnftru, &*'} Dcci- 
dit , quicquid pluviaium in nubibus fu- 
(penfum crat* 

* 130. Vi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



I 



Civilis Belli Lib. IV. 
Totterefilva comas : ftagnis emergere cottes 
Incipiunt, vifoque die dure fine voiles. 

130 Utque habuit rip as Sicoris, campofque reliquit, 
Prjgygp cam falix madefaSo vimine parvam 
Texitur in puppim, Cdfoqtie induSa juvenco 
Veftoris pattens tumidtm fitperenatat amnem. 
Sic Venetus ftagnante Fado, fufoque Britamui 

itfNavtgat Ocean*: fie cum tenet omnia Nilus, 

Conferitar bibula Mempbitis cymba papyro. 

*Uis ratibus trajetta warms fefitnat utrinque 

Succifum curvare nemus : fluviique ferocis 

Increment a timens, non primis robora ripis 

14.0 Impofuit : medios pontem diftendit in agros. 
Ac ne qutd Sicoris repetitis audeat undis, 
Spargitur in fulcos , & fiijfo gurgite rivu 
Dot potnas majoris aqua. Pottquam omnia fatis 



x£i 



l$Oi VtfifhabnlripMSic**.'} Al- 
*o jam fuo Sicorim capientc i ceflante 
mandarioDC 

J J I. ftimmmi -edttd > &c.~\ Iffl pflpt 
miluibus Cxiir , ut navies ftriantcajus 
generis cum fuperioxibus annis ufiis 
Britannia; docuerar, carinxacftatumi- 
°* ex levi materia fiebant: reliqnum 
corpus navium riminibus contexqpm 
wnis integebarur. Comment. 1. .Ad 
'« (mquit Plin. Jib. 4. cap. 16.) Bri- 
tmmi vitiiiUi tutif^it cmo cintmfittit 

'}*. jKyem*i&c.'} Coriobubulo, 

. M+. Su^netmflnffumePdilo.'j Cu- 
J?™* Mfimis utuntat Veneti feef- 
™deme Pado, Britanni in Oceano 
?entupUcido f JEgmi imodnice Ni- 
"M^Pjrros amem frutcx eft paluftris, 
*?* ^©ptU navigb conrexunt, uti ex 
^wo *» vda , tegetes , funes , ?c- 
«**, Sec 

ij& esprit*?.'] Odntexitur Agv- 
ptiacacynibabibnUpapyto, Alibi dt- 



C*/i» 

&um Memphira regiam JEgypti fable* 
& hodic Cairom appellari. H»rtnf. 

137. His ratihm trtpBa^ &i.] Ntri- 
culas has carris jun&is devehit no&a 
Cziac M. paffiium a caftris n.quibua 
traje&i milites, ulteriore ripa occupata 
atque munita , fuccidit materiam ponti 
faciendo , quern biduo perfidt. itaiei 
frumentariz & pabulatiooi afratim 
confultum. 

158. Sued/km t*r>Mt ntmm .] Ma- 
teriam quxAe ponti faciendo. Gnti 
Fiuviiqutftruis , cJrr. J Timens ne Sico- 
ris impetuofus aogeretor ac crefceret. 

141. *4c m (pad Stems, Or.] Caciar* 
ne femper rnagnocircuitu per pontem 
equitatusefletmittendus, na&us ido- 
neum locum , foflas pedum 3 o. in lati- 
tudinem complures racere inftituit* 
quibus partem al'tquam Sicoris arertc- 
ret, vadutnquc in co fluv. efficcret. 
Comment. 1. Has prions inundatio- 
nis poenas deditie Sicorim dicit pocta, 

14 j. Pcftqtutm ommu, &*.] Afra- 
niui 8c PftreiuaintciclufolibiaCaGi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



ifo M. Ahkjbi Lucani 

Cafari$ ire videt , celfam Petrejm Ilerdam J 

14.5 Defertt : & noti dtfifm viribm orbis, 

Indmitos quarit papula* , & femper in arma 
Martis amort feros, & tendit in ultima mundi. 

tfudatos Cafar calles, defertaque copra 
Conjpictcns, caper e arma jubet: nee qturere paniem, 

i5To Nee vada, fed dor* flmium fuperare lacertu. 
Paretur: rapuitque ruens in protlia miles, 
Quadfugiens timuiffet, iter, max uda receptie 
Membra fovent amis , gelidafque a gurgite curfu 
Refiituunt mm, donee deerefeeret umbra 

1 yy In medium furgente die. jamque agmina fumma 
Carpit eques, dubtique fuga , pugnaque tenentur. 
Attollunt eampo gamut, juga faxea rupes 

Voile 

149. Nttf**m* /»*««.] Pom cnim 
magnum circuitum habebat. 

150. Flu-pimrn/mpersve.^ Tranart. 

151. Ptrttmr.] Condi fcil.obtcm- 
perant. K*p*tttpe.~\ Hoc eft, cderitcr 
amnemingreuuseft. Rtpmityu » e!rtO 



lis equitatu frumento pabnloaoe, defe- 
oHone item civitatura 6c CxUris ami- 
citiam fecutarum, permoti, in Cdtibe- 
riarnbeUurn transterre ftatuunt, quae 
inamictmpenrunferat Pompeji, ma- 
ttfti* ejus in Sextoriano bello arre&a 
Deneficits , & quod Cz(aris nomen in 
baibaris crat obteurius. 

14.5. Orfci.] Regioiiisinquaerant, 
ad Czf. jam inclinantis. 

146. Imtnmifi, &c] Celtiberos. 
. 147. In nUhtu mmndL] In ulterio- 
rem Hifpaniam. 

148. Nudatis C*fi*r c»Uft ,0-c] De 
tertia figtlia Afranius a%ic Pecieins 
caftra moverant , omnibus copiis Sico- 
xim tranfierant, ad Iberum refto matu- 
rantes itincre. Quod ubiCxfar per cx- 
ploratoxes cognovcrat , duas Afrania- 
norum legiones Sicorim traduxiffc, ca- 
ftra ad O&oge&m oppidum ad Iberum 
poutum munita , ibi naves conquifitas 
e qui bus jun&ispontera&oexercitum 
trajicerent : ille equites fluvium multo 
opete vix averfttm tencare & tranfice 
jufllt, magno jumentorumnumeroin 
flmnine fiipra arquc infra conftitutooi 
pedites tranliic autbs txaduxk. 



Et pecfequendi hoftia ftudiofc alto 8c 
rapido flumini commiinuit milites 
Orf. quod vel ipfi rugientes e bello vix 
tentauent. 

151. Mm utU receptit , ajrr.] Udi 
geajattque a traje&ione corpora refi- 
ciunt , curfuque calefaciunt ad meri- 
diem ufque, nedefcfliprxlioobjician- 
tur. 

1]%. Jamqi**pmiHi&'c.'\ Equita- 
tus Cxfaris novutimum hoftium ag- 
men confequutus, premereeos , mora- 
ri , atque iter impedire coepit. 

157. ^ittoliMMtcampOjO'c.] A mil- 
lions pafliium quinquc campertris iti- 
neris , exploratores , retulere , tnootes, 
difficilia atque angufta loca excipere. 
Laborabat itaque Cx(ar ne Afraniani 
his aoguftiis occupatb & fuis prohibi- 
tis , exercitu Iberum traje&o , e mani- 
bus dimifii bdlum tnnsferrent in Ccl- 
tibcros 8c remptas gentes. 

160. H*fie 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lift. IV. 
Voile cava media: tellus hitif ardua celfit • 
Cminuat collet: tut a quos inter opaco 
160 Axfiraftu lot uere via: quibus hofle potito 
Taucibus, emitti terrarum in devia Mortem, 
Inque fern gentei Cafar videt. Ite fine utto 
Ordine y ait , raptumque juga confer the helium, 
Et faciem pugna , vultufqus inferte mmaces: 
16 f Nee liceat pavidis ignavo octumbcre mortt : 
Excipiant redo fugientes peclore ferrum. 
Dixit: & ad montes tendentem pravenit hoftetn. 
lllic exiguopauUim difiantia vallo 
Caftra beam, poflquam Jpatio Unguentia mlh 
170 Mutua conjpicuos babuerunt lumina vultus, 
Et fratres , natofquk fuos videre , patrefque 3 
Deprenfam eH civile nefas. tenulre parumper 
Or a metu: tantum nutu, motoque falutant 
Enfefuos. mox ut ftimulis majoribus ardens 
*7f **P* ***** leges, audet tranfeendere vallum 
Miles, in amplexus effufas tender e palmas. 
Hojpitis ille ctet rumen-, vocat tile propifsquum : 



1 £3 



160. Htfeptit:] Afranianis. 

i6r. Fmnibm.] Anguftiis. Fur- 
cis. 

ify.^Sjdftmmimfmgi , #•*.] Nolite 
pari hoftem, bdlum , certain vi&oriam 
vobis eripi per rugam. 

164. EtfMcJfm t &-c. 7*etlia*,&t.'] 
Nepeream ignavi & rugicmes acceptia 
in tcrgo fuloeribus , convertite , exci- 
piantqne adverfo pe&ore tela. 

167. I/W mmtes, &c.) Czfar di- 
▼erfotttp erc per valtes maximas & (axa 
pwn«pta , anguftiis & montibus occo- 
patis , ex magms rupibus na&us plani» 
ocm, contra hoftem aciem tnftruxit. 
ArfBnut utrinque preflijs, ibi conftitit. 
C*fir, imcrclufo omni ad Iberum iti- 
owe, qoatn pronme hoftem potcft , ca- 
ftracomnnuurit* 



Admo~ 



169* A^^Mw^4/w,^c.]Poftqoam 
milites bine inde luminibus certis nc- 
ouc per caftrorum diftantiam (qux mo- 
dica erat) languentibus (e muruo agno- 
verunt, & iiudveruacaftris fratres, na- 
tos , patres "derunt , admoniti ftatim 
nefarii quod inierant , belli , prirnnm 
taciti (einvicem confpiciebant , deinde 
falutabant eminus , mox amplexaban- 
tur. Petreii (inquit Comroentariorum 
decmlibelloautor) atqneArranii ad- 
aquationem curamiuro difcefTu , libe- 
ram nae>i milites colloquii racultatem, 
▼ulgo procedure, quern quifque in ca- 
ftris notum aut muni ci pern habebar, 
conquitit atquc^ vocat , agunt gra- 
tias, Sec. • 

175. Leges, &€.] Quibus cautum eft 
cum hoftc colloqui aut redan. 

L i 178. C#»- 



Digiti 



zed by G00gk 



166 M. AKK4SI Luc AN I 

Eft mifcris remvatd fides , dtque mne futurum 

%ofCrcvit amort ncfd*. nam poftqum fotderd pari* 
Cognita Petrejo, feque, & fua tradiu venum 
Caflrfi videt , fanmldd fcelerata dd prattid dextrdf 
Excitdt, atque hoftes turba fitpam inermet 
Tracipitdt caftris , jutittofque ampUxibus enfe 

110 Separate & mult* dislurbat fanguine pdcem. 
Addidit ira ferox moturas pralia voces: 
Immemor mum, 

Non potet matm, 

Ajfertor v 

a i J Ut vrncdre potes. dum ferrum , mertaque fdta, 
Quiquc float multo nondeerit vubero finguis, 
Ibitis ad dommum? damdtdquefigndfcrm? 
Utque habeat famulos nullo difcrimne Cafar 
Exorandus erit ? ducibus quoque vita petenda eft ? 

%%o Nunquam noftra faltts pretium , • mercefque nefatuU 
Proditionis erit: non hoc civilid belld, 



204. Mq*t smn^dTT.] Pet hanc con- 
cordiam data eft nefaris eaedis occafio. 

205. Kamf»ftquam t &c.) Namquc 
Tegatos ad Cscfaiem depaccmiferant, 
fidem ab eo defua , dePetrcii & Afra- 
nii vita petierant, fc ftatira figna trans- 
laturos promifcrant. 

207. Fdm*laifiel(r4dl $ &f»]Uttno- 
donotaad^r.194. * 

212. Sigmrttm eblite tmrum.] Qui 
diverla , hoc eft , hoftium figna, noftrts 
reii&is , nuuc fequaris. 

215. Kon p$tfs%9C tmfkj&t. ] Quod 
fi cauCc fenatus defcnfor non potes ef« 
ficcre , ut vi&o CzCare libertatis patriae 
viftor redeas > faltem hoc potes, ut fide 
fervata pugnes dum viocaris. 

215. Dtttn ffrrmm , &c] Quandiu 
vobis dexrra armata, dum belli eventus 
adhuc incertus eft , quandiu caiidus vo- 
bis mover circum pxscordia Unguis, 
quern pro libeitate tucndapulchiccf- 



Ut 

fundatis , placctue fcrvituris jugo coila 
fuhmittere 2 

2T7. DamfuttAcfne figna feretiti] Pa* 
tri* infefta , hoftilia judicata Seoatus 
Coofulto , vobifqueipfis damnata. 

2 1 8. Vtqm bMxtt, &€. ] Non Jab*** 
inquit , Berfmannus , differentia iote? 
vos & (ervos fceleri suTuctos. Quid fi 
dicamus > citra pugnae difcrimen , id 
eft, non belli fortuna coa&os,(ed fpon« 
te (ervirc paratos? Kwllo diftrhmr*.] 
Ex illo Vitgilii : Tns Tyrimfvt mihi mti* 
difcritmne mmt. Hoc ne, inquit, oran- 
dus eft CxUr , ut nos (ibi ferviic patia- 
tur , hac Tola lege , ne durius vos Pom* 
pejanos habeat.quam Csfarianos fuos? 
Nam alioqui , ut Tacitus inquit , rtcem* 
tifiimm qwfy»* finmnrntr ctnfer>is l*- 
dtbmtH. Grotius. 

219. Dntibn4 <f**f*t, &c.~l Nobis, 
ut modo nota ad fC 205. 

221. Htii»ttirHtMktJU,&€.]Ked- 
dit 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib., IV. 

Ut vivamw, agunt. trahinutr fub nomine puis. 
Non cbafybem gentes penitm fugtente metallo 
Erturentj null* vaUarent opptda mmi± 

xij* Non fonifes in belia ferox, non iret in dquor 
Turrigeras cUfis pelago fotrfttra carinas, 
Si bene bberias unquam fro face daretwr. 
Hottes nempe meotfceleri jttrata nefando 
Sacrament* tenent: at vobis vitior hoc esi 

13 o Veftra fides , • quod fro caufa fugnabitk aqua. 
Sed veniam ffcrarc licet, fro dira fftdorb ^ ; 
Tuner a ! nunt< Mo j ax or urn ignarus in orbe 
Magne faros dries, rnundique extrema tenentei 
Solltcttas reget, cum forfan fadere noftro 

% i ? J am "to fi* F*w*§* f alm - sic fi*** » & ontneU 
Concuftt menies , fcelerttmque reduxit amorem. 
Sic ubi defueu filvis in carcere claufo 



**t 



Man- 



fa eaufam rirftiiim bcttorum : aut ut 
pagnando moriantur;aut vidores fuam 
Ubertatem rctineant. Hwtttf. 

112, Tr*bhmtr,&'c.'\ In {mitotan 
abdocimor , prodtmnr. 

213. N#»wfe4/>^^^j.}Quorfum 
tda, mud, bdlicofi equi»clanes ; (i ho- 
nefbus libcrtatem pro pace tradcre , 
qoatn annis tucri liceret. Penitm fu- 
fWf, &e. ] Pcnitus recondito in fodi- 
nis , apud Chalyba* pop. ad fluv. Ther- 
tnodooma 

118. Hiflet nempe ww/.fSrr.] Caciaris 
unities (acraraenro obftrieti fidem fce- 
Whr 8c injuftx caufx pndbnt : vobis ne 
kwor fides in caula jufta propugnan- 

Itt rede Ms. Non alia caufa tos hofti- 
bw fgmriores eftis»auam qnod jufrum 
bdwmgeritis. nam Ulos fcdeia obdu- 
ianr. (jr*fim. 

ijf. StdvenUm.] Im emendavimus 
pro It. Eft cnim **&>**$•&. Qnt. 



Pro itt a , &C.] Epilogus conftat pathe- 
tica cxclamatione in dcteftanda pads 
ficdera , qux a militibus fe abfertte cum 
hofteinitafunt. Hwi. Prodir*,^.] 
Pr6pudoremextin&um! Prudent. .Q** 
me fudorufnnereperdertt. 

2J$. Mumttque extreme &c] Duoj 
tu externa foikitas auxilia , nos juratl 
in cau&m tuam milites te hie prodi- 
nius , vitamque tuam cum hoftepad- 
(cimur. * 

2^6. ScelrrwiKjn* rtduxit mmrtm.] 
Belli 8c fceleft* csdis avium. 6c terror 
oWatus a ducibus j cruddiras in Tup- 
plidottanardigiojarojtirandt, fpen* 
prxfentis deditionis fdttiltt,iTremdqtte 
miliram convertit, & rem ad priftinam 
bdli rationem redegit. Comment. 1. 

2j 7 . Sknlridffmt*,&'e.]Ve\\xifc' 
tx caress coerdts , feritate depofita, 
manum manfuctarU pari edoftaf f 8r r»- 
biem cxuHic vifie, deguftato wmen ftn- 
guine in priftinam redcunt trucukn- 
nam. 

L 4 141. M4* 



Digiti: 



zed by G00gk 



168 M. A k n a i Lucani 

Mtnfuemcfert, & vultw pofme mintus, 
Atque bpminem didicere pdti : ft torrid* ptrvta 

*4oVtnit in or a cruor, rcdcunt rabtcfque furorque, 
Admomuqtu tument gufiato fangmnc f duces ; 
fervet, & d trepido vix abfiinet ird mdgijlro. 
Itur in omne nefds : & qui Fortune Deorum 
Invidid uca bellorum m node tulijfet, 

24 y Fecit nottrd, fides; inter menfdfque, torofque, 
§tjM tnodo cmplexu foverunt pettora , cadmu 
Et quamvu primb ferrum firinxire gementes^ 
Vt dextrd jufti gUdius dijfuafor adbdfu, 
Dumfcrtmt, odere fuos, ammofque Ubdntes 

xjo Confirmdnt titu. fervent jam cailra tumultu, 
Et fcelerum turba ; rapiuntur colld parentum. 
Ac velut occultum perfdt fccliu , omnu monflra 
Infdciem pofuere ducum: juyat ejfe nocemes. 



Tu 



142. M^ftro.'i Cuftodc, re&ore. 

24V . Fecit mflra fid f j. ]lticmcnd2DS 
Hugo Grotius , legit , Fecit mflrafides, 
jitque ita intdligit. foment bcllum ci- 
vile deorum & rati iniquioris yideri 
culpa: prxiertim G fortuita przlia igno- 
tos ignoris implicuiflent : nunc prore- 
Ifto noftra eft , quia alter alteram novi- 
mas } ejufque rei certi 8c nobis confeii 
fumus. nam quz aut ignorantia , aut 
impctufiunt, eorum cul{& facile rato 
affignatur: quae deftinato Kj qm ag&a*- 
finaf aguntur, ea non ecTvyyf^f. 
funt, fed ttSixkusifo.. Cxterumnon 
video cur vetus le&io Fecit munfir* fi- 
des t tarn monftro Cmilis cuipiam vi- 
deatiir. Quin tcntemus fi quis coramo- 
dus inde (enfus clici pofik. Pctrciani, 
jnquit , dum fidera jurejutando renova- 
tam ducibus probare volunt , perpetra- 
xunt raonftroias civium fuorura cacdes, 
quales non fortuna vi&orix infblens 
cxcrcuiuct in hoftes deotuin ira vi&os 
in ipfa confufionc tumultuofi bcJIL 



Sed difpiciat lector , & infra fii%\, 
appellat m»Jh>*. 

246. Qx*m*l9<pmf>Uxit t {jrc.]Edi' 
xerat Petraus, ut , penes qucm quifoue 
fit miles Cxfaris , producatur , prodn- 
&os palaln in Prxtono internciunt. 
Foyerunt fe&r*} Addit a gefiibus alios 
affc&us, quod ea pe&ora confoderunt ', 
quz paulo ante complezifuera^t. #«r- 
tenfim. ' 

247. Gementes.] Invitifc. 

248. Ut dextrx jmfii^c.] Poftquatn 
tamen extraxiflcnt gladium contia jus 
in fuos hofpites, cives , propinouos &* 
viturum, inter tenendum , odium in 
fuos colligunt fimulque exprimust: 
animos fcil. prius dubios & vacillaates 
Iftuconfiimant, obdurantque. 

249. LtkmUfJ.] Dc6cienres. 

252. At vibu •<c*ltmm % ^.] Ac 
veluti fce^eru periret laus & gratia, fi 
eclaretur : portentoias exdes prorV 
runt , csforum cognatorum capita do- 
cibusprzfcntant. 

2J4-2^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV. 

Tu €afar, quamvis jpoliatus milite multo 
iff Agnofcis fuperos : neque emm tibi major in arvis* 
Ematbiis fortuna fuit , nee Vhocidos undis 
Mafilu, Pbario nee tamrnn est aquore gcHuw. 
Hoc fiquidem folo emits crimine belli 
Dux cauft nations era. pollute nefanda 
i6oAgmina c&de duces junclis committere caftris 
Hon audent , akaque ad mania rurfm llertU 
Intendere fugam. campos eques obvim omnes 
Abfiul'tt, &jkcts inclufit colltbm boftem. 
Tunc impesmda prarupta cmgere fojfa 
265 Cafdr avet, me caslra pati eontingere ripat, 
Aut circum largos curvari bracbid fontes. 

Ut lets rider e viam , corner fw in iram 
?racipt?m tinrn eft. miles nan mile claufis 



169 



AmXI- 



154. Tn Cm far , &e /] Cacfarem lau- 
dat a dementia, quaconretitis & venc- 
iatus, revcritus atque imitatus dcos, in 
inUites ad?er(arionim qui in fua caftra 
venerant » non Gtvierij. namque hos 
fomma diiigentia conquifitos dimife- 
rat; prater Tribunos permultos & 
Cen&iriooes , qui fua volunrate apud 
cumpexmanferunt. Orciim. Deostibi 
rtventes agnofcis $ qui cauiam tuain 
900 reliccin cantum , fed ficravorabi- 
kmiadunt. 

25$. Kiq»* emm tiki , &£.] Neque 
eniinmajorcrji gloriam e vi&oriaPhar 
ialica MafljUcnii, Alaandrina reporta- 
fti» quam ex hac tua dementia & ira- 
cuadis vi&oria ,imo fit tunc Deos for- 
ttftttmquetibideviri&iores derneruifii. 
CitpioMaccdlo, C^Ligaria, ficc. 

256. ImmbiitftrHmsfmt.] Kharfali- 
eis, lib. 1. ft t. Pheadtt&cA Supra 

257- /V»#,c2rr.lAgyptiaco. Pha- 
ros iofiila eft 5c tur i\$ qusclaudit por- 
tum Alexandrinum , cUuftrum Agypti 
inariripB|ru. 



258. Htc fiqnidtm , &c.] Quodvo- 
lueris hoc (pelCxe vacate , quo fe ob- 
ftrinxerunt Pompcjani, approbas cau- 
fam tuam efle meltorem. 

259. PolUtM otfdnJat &c.\Vctxc\2m 
nerandx cxdis quafi ultricibus agitati 
furiis , non aufi diutius fiiftinerj C*fa- 
rem , aquationis , pabulatioms atque 
omnium rcruuidifficul tat ibus circurn- 
vcttti ; consilium capiunr de revert endo 
ad Ilezdam. 

265. Ctjhr* p*ti&cJ) Afraacaftro- 
rum procunrentes partes & vallum du- 
d a caftris ad amnes aut fontes , non 
pafluseftCzfar. 

267. UtletivkUreoiamt&c.') Poft- 
quam fibi vallo atque fofia drcumven- 
ti* 8c aquatioui interdufis mortis ne- 
cdEtatem tmminere vident , rern rerro 
decexnereparant. Cxiat fuos ex adrer- 
fo in aciem dirigit , fed pugnx aWHner, 
(anus ratus fine cruoreeos ad deditio- 
ncrn cogere, quam cum fuoroin oericu- 
loauthoiliorn multo ianguinevmcere. 

268. Miles m* utile, &c. ) Afinniant 
ioopU pabuli addu^iUugam parant, fie 

L 5 quo 



Digiti: 



zed by G00gk 



iyo M Ann a i Lucani 

Auxilim maftavit equos: tandemqtte cotfttu 
xyo Spe pofita damnare fugam , cafurm in bosles 
Fertur. Ut effufo Cafar decmere pajjk 
Vidit, & ad cert am devotos tender e mortem : 
Tela tent jam miles, ait, ferrumque ruenti 



Digiti: 



zed by G00gk 



*7* 



Civims Belli Lib. tV. 

Stat viftot, temitque manus; tumfitgidus artm 
^oAlUgat, atque ammum fubdufto robore torpor, 

PoUquam ficea rigens aflrmxit vulnera fanguk. 
Jamquc inopes unda , prtmkm teUure refojfa, 

Occultos latices, abfirufaque flumina quarunt; 

Nee folum raftris , durifque Ugmibm arva, 
l 95f Se & gladiis fodere [nit : futeufque cavati 

Montis ad miffu premitur faftigia campi. 

Non fe tarn penitm, tarn longe luce relitta 

Merferit Ajfym fcrutator pattidus auri. 

Non tamen am tettit fonuerunt curfibus amnes, 
joo Am micuere mvi, percujfb pumice, fontes: 

Antra nee exiguo fttlLmt fudantia tore, 

Am impulfa Uvi tmbatur glared vena. 

Tunc exhaufla fuper multo fudore juventm 

Extrahim , durisfilieum lajjata metaUss. 
3oy Quoque nmm potent fiech toUrare vapores, 

Qtufiu feciftit aqua, nee languid* feft 

Cor- 

198. .Jfljm/ertttMtor.] Quod in A£ 
(yria fodimr. P*Uidm axri.] Sulfureane 
exhalatione e fbdinia ? an avaritia ? 

299. Hon Umtn % £tv.] Nonramcn 
deprehenderunc amnem (ubterraneum, 
aut fontis Icaturiginem. 

300. PtHufp>fmmce.'\ Saxo. Pumex 
proprie is , am in ufu eft corporom le- 
vtgtndorumnrminis ac viris ; torn au- 
temficlibris. Hnttnf. 

joi. ^4*timfml/a,&c.'} Necminu- 
tiffinri lapilli crepitant rena, id eft, 
meatu fluemis aqux. Ltyi vena.] Parvo 
aquarum rivnlo. 

$04, Extrahitnr&c. mr/4&r.] Efo- 
dini*. 



s AMhxm : nam tunc ofla cntem addu- 
ttnt , hoc eft , attrahant , quum cruor 
efandtrur, que a ntcq iu niid fiat, plena 
« fanguine. Cwfjum. ] Qui fcit ipfum 
momuruni. Enfii W«aq Mortifcri 
wlneris , quodipfcinflixit. Smtfif. 

tyo. jillii*t.\ Strineit , debilitat. 
3**m8* nitre.] Enervatis viribus. 

*9*- Jtmque&t.') Aquaram indigi. 

195. Pnttuftjnt e*n*i t &c.] Mons 
tfoflos eft. quoad putei altitudo ad fi - 
*JJ* campefttem defcenderet. Forfittn 

YU 5-*Geoig. 

-?2?- *™*itMrfdflipd.] Deprinutur, 
«oditur potens excafati momi* ad 
iwonda campi, qazfiftig* hie no- 
"■"■*•• proprii tamen altitudinem & 
™nutateni open* fignificat fafii^um. 

*97*T*mU*tft rye] Tam altc in 
ttt «nfcccaadl9. 



$0$. JQ»*q*eminm ,&€.] EgeUdis 
fbdtnb fubdu&i calorem aeris minus 
jam fare poteram, 8c magisYittebant. 

•J06. Kee U*g*ida, c^r.] Abftine- 
bant a cibis ut levarent , (ahem nc in- 
tendexentntiro* 

308.4 



Digitized by VjOOQ IC 



XJZ M. A N N A I LUCANI 

Corpora fufienUnt epulis, menfitfque perofi 
Auxilium fecefe famem. fi melius arvum 
Prodidft humor em, pingues man* mraque glebds 

310 Exprimit or a fitper. nigro fi turbida Umo < 
Colluvies immota jacet , cadit omit in bdufim 
Certdtim obfcomos mUes : morienfque reeepit, 
Quos nollet vititurus, Aquas: rituquc ferarum 
D$8entds fucant pocudes, & hke ntgm, 

3 1 ? Sordidus exhduito forbetur ab ubete fanguis. 

Tunc berbas , fiondefque terunt, & rore madentet 
Diftringmt ramos : & fi quos pajlmite crudo, 
Arbor is out tenera fuccos prefiere medulU 
O fortunati , fugiens quos barbarm hoiiis 

3 10 Fontibw immiito firavit per rura veneno. 

Hos licet in fluvios fisniem , tabemque ferarum, 
Pallida Dittais, Cafar, nafcentta {axis 
lnfundas tcontupaUps, Romana juvmut 
Nen deceptd bibet. ton WW rifcerd fidmma, 



.708. ^4 * xtiiumf tent f ****%.] £&rie 
cnim ipfa minus (hire videbantur. SkA- 
pitiiy. Si moUm dr>t$m, &c.] Eglcbis 
tcinc fuccalemioris humorcm mani- 
bus ambabus exprimebant. 

JII. Cadit omnia in,&c. ) TotUS Cter- 
citus confluxit ad fordes has hauriendas 
plenis manibus. 

312. Mmtnpjtu recrpit^. Siti exbaa- 
ftus morciquc vicinus turbidam be c*« 
no (am aquam bibic , quam fcrvar^lx vi- 
taecertusrecufallet. 

$ 1 4« Difitnta* ficcdnt pecttdtt. ] Su- 
gunt pecudes , & lade debtiente (anio- 
fum exugunt fanguinem. 

316. Terunt i Crc] Contundunt at 
fuccutn elkiam. 

317. PMmiit crude.] Vitis Balanites 
•novitios ? crudes , hoc eft, nondum fole 
co&os » colligcbant , unde & Caecum 
expriincbant; Hvrtcnf. 

319. Ofprtuutti, <Sr«.] HUfelicio- 



Ou- 

res poet^eos-proQUQciatquiVeocfiatU 
abhofterontibusextin&i ruerc. quod 
fecccunt in Romanes euro prgfcqueri- 
tes barbari holies,, jugurtha rex Numi- 
die, Mithridates Ponti rex, Juba Mau- 
ritania:. 

3 a r . H»i licet in, &c] Quod, fi fon- 
tes veneno (eripentiuni aut ferarum Qar- 
far coram intcciflet , pmderttes fcicn- 
tefquc Petreiani parati crant btbere. 

322. Pallid*.] Pallorem indi^couia. 
DifUis, C*f*r.] Cretenfibns, quam ta- 
men in Ids (Phrygiam autem ejroomt 
interpres) jugis nafci fcribit Ktcandcr 
in Alexiphacmaci*, KsfieutU, &c] 
Unde& noreeo ci S\ U^fuUic ^f- 
XhIuj dtyttbr eatCbm&Qir i&fott. 
Nicand. !£** qui* ntftmntur dmrtvi*** 
cUcantt, vdgtfitt Mtmi$d y*c*u. Ori- 
dius 7. Metamorpboleos. 

324. TwrfMMr vi/cerd.] Uruntur 
flamma imolcrabUi ft w. 

325. jy- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Citilis Belli Lib. IV. 

3 ijr Oraque fuca rigent fquamofis afpera Unguis. 
Jam mar cent vena, nulioque humor e rigatus 
Aeru alternos anguftat pulmo meatus, 
Refajfoque nocent fufpiria dura palate 
Pandunt orafiti, nofturnumque acta c apt ant. 

tfoExpeftant imbres, quorum modo cunSta natabant 
Impulfu , & fieri* vultm m nubibus harenu 
Quoquc magis inferos unda jejunia folvant, 
Non fuper arentem Heroin , Cancriquefub axe, 
Qua nudi Qaramantes arant, federe: fed inter ' 

335: Stagnantem Stcortm, & raptdum deprenfiu iberum 
SpeStat vicinos fitiens cxercttus amnes. 

Jam domti ceftre duces : pacifque petenda 
Auhor damnatis fupplex Afianius armk, 
Semianimes in cafira trabens hoUtlia turmas, 

34.0 Vittoris ftetit ante pedes, fervata precanti 
Majeftas , non fratta malis , interque priorem 



*73 



315* jjtent.] Afpera Hint. S<puam- 
fu afrtrd li*s*M.] Afperis , arefcenti- 
bus. uti videre eft io iis qui febri labo- 
raot. 

JI7. therms mp»fia$f$dm» me dttu.~\ 
KefDirationet , it* tiwtu> -j cW- 

3 18. Kf/ajfa*f 9 &c. ] Fatifcemi ecu 
nlcerato : exaiperato. SnfttiriA,'} Hali- 
tes , emifiiooes anhelz , undc fufpirioG 
4tti , qtu difficulter reiptrant. Smlpti. 

330. MuUcmhHa* &c] In tempe- 
ftate&inimdarioneSicotb. fupraver- 

;jr. H*rt*t »» mmtihm.] Spe&ant 
nobes pluviam non eminences. Sulfat. 

\\l. Q**j*t m*£H mi few, &t. ] Ut 
«£s fid lrritarentur , cram inter duo 
ftomina en confpicua Sic Ovid. K»n 
fakifwrittu pfiu retintbtrt mtnft , Ftr- 
t*ey$*vifiefemfrra(ilMK*it(i}M. Turn 
ptriphraiticc, Jtjmmimm t$mLt t fitim ?o- 
cau kfilvtrt pto irritate feu Ubefa&a- 



Tor- 

re. Sulpit. Hmtnf. s Quvpumafi*, &C.] 
Ec quod rebementius fitim irntarc pof- 
fct , objects potentias moventibus. 

} 2 * . Meroen.] Nili infulam Omrri- 
tjnt fmhaxe.] Sub Ttopico Cancri , qui 
limes eft torrid* Zoos. 

224. G*rd*unttes*r4*t.] Libyzpop. 

2. $ 7. J mn dtmiti ctjjert dtuts. ] Tan- 
dem omnibus rebus obfcffi , quartum 
jam diem fee pabulo retentis jumentis 
aquae , ligni & rrumenti inopia , collo- 
quium pctunr. & id fi fieri poult , (e- 
moto a militibus loco, ubi id a Cz&rc 
negatum, & palam fi colloqui vellcnt, 
concefTum eft : datur obfidis loco films 
Afranii. venitur in locum quern Cacfor 
deligit : audiente urroque excrcitu , lo- 
quitur Afranius , &c Comment, de 
bcllo civ. 1. 

328. D*wm*t* 9 &c.] Abjc&is.im- 
probatoque bello. 

240. Ser*dt*prtt*ui 9 &'c.] UtCUO- 

que fiippla» mediamtamenquandara 
inter 



Digiti: 



zed by G00gk 



174 W- AKNiBI LuCANt 

Fortunam, cafufque novos, gerit omnia viSti, 

Sed ducts, & veniam fecuro peftore pofcit, 
Si me degetieri ftravijfent fata fub (wife* 
$4f Non deeratfortis rapiendo dexter* leto: 

At nunc fold mM eft oranda caufa falutU) 

Vignum donanda, Cafar, te credere vita. 

Non partu ftudik agimur, nee fumfimm arma 

ConfUiis inimtca tuts, ms denique helium 
j yo I me nit civile duces : caufaque priori, 

mm potuit , fervata fides : nil fata moramstr. 

Tytdimus Hejpcrias gentes , aperimm Eoas, 

Securumque orbis patimur poh terga reUSti. 

Nee cruor effufm campis tibi beUa peregit, 
ZffNecfcrrum, laffaque manus* hoc hofobus unum, 

Quod vincas, ignofce tuts, nee magna petuntur. 

Otia desfefkj vitam panaris, inermem 

Dege- 

ConfiiiUinimiutnM.] Tuis re- 



inter fortunam priorem profperam at- 
que hanc adver&m , ret i net dignita- 
tem, tam dacis quam vi&i memor. 

342. Omni* vi8i, f&cJ] Ncc inter 
laxam fortunam fc adveriam , quic- 
quam ejus majeftati diminutum eft, fed 
omnia vi&i ducis pre (e tnlit , hoc eft, 
officiumcxhibebat. Hortenf 

34;. Seam feBwe pfeit.] Impavi- 
do , in utrunqueparato. 

S45. F$rt*t*fnendo,&cA Qua mi - 
fci noneftam mortem interim. 

547.' Digmmd§H*ruU 9 &'c.'} Quod 
te dignum exiftimem a quo vitx benefi- 
cium accipiam. 

J*8. Ntn port* flmdii* <tpm*r t &c.~\ 
Non fecuti fumus partes , aut Pompeja- 
nx fa&ionis ftudio arma adferfus te in- 
duimus poft motum hoc bellum : fed 
jam ante cum eftemus Pompeii duces, 
legationis muneri , quantum in nobis 
erat & quoad licuit, (idem przftitimus, 
cedimus modo diis & neceflitati fatali, 
Deque raoram injicimus Fonunac , quo 
minus te evehat quo tc fata vocant. 



3*9- 
bus, tux dignitati adverfantia. Gntim. 

55 T. Nil f*U morammr.] Videmus 
hoc agere fortunam , ut te Orbi impo- 
nat. nos ei moram injicere nolumus. 
Gretitu. 

551. Tr*dhn** HtfrmM, &c] Tua5 
fidei tra<)imus cxercitus noftros cum 
Hifpaniis , ita ut tibi (ecuro de nobis & 
metu occidentis liberato pandarur iter 
adverfus Pompejum in Oriente. 

3 5 } . Setwrmmtme orbis, &c] Permit- 
timustefecurumefte omnium pcricu- 
lorum , quae a tergo ab Hifpanis & Ita- 
lis poflent imminere. Heramf. 

355. HQcheflibmtmitm 9 i^c.'\ Quod 
incruentam tibi cedamus vi&oriam. 
quo facilior in nos debes efle , quod 
tuovdificati fumus confilio, qui om- 
nem iniifti rationem vincendi fine (an- 
guine. 

356. Net nutftu petmUmr.] Petimus 
tantum vacationem a bcllo. 

a 57. Inermem, tyc] Bello immu- 

ncra, Deque enim in partes rcdituri uV 

mus 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV. 
tkgere, quam trtiuts: campis proftrata jacere 
Agmina nofira putes: nee enim felicibus amis 

$6oMifceri damnata decet, partentque triumph* 
Captos ferre tut : turba bac fua fata peregit. 
Hoc petmus, vi&os ne tecum vmcere cogas, 

Dixerat : At facilis Cafar , vultuque ferenus 
FleSitur, otque ufum belli, pcenamque remutiu 

}6y Ut primumjufta placuerunt fctdera pacts, 
Incuflodttos decurrit miles ad amnes ; * 

Incumbit ripis , permijfaque flumina turbat. 
Contirmm multis fubitarum traSus aquarum 
Air a non paffm vacuis difcurrere vents, 

IjoArSavit, claufitque animam: necfervida peslis 
Cedit adhuc : fed morbus egens jam gurgite plenis 
Vifceribus fibi pofcit aquas, tnox robot a nervis, 
Bt v'tres rediere viris. O prodiga rerum 
Luxuries, nunquam parvo content a paratu, 

lV>Et quafitorum terra, pelagoque ciborum 
Ambit iofa fames, & laut a gloria men fa, 
Difcite , quam parvo liceat producer e vitam, 



*7? 



no adver fus tc , de nobis fecurum per- 
iade ac G fcrro tuo ad internecionem 
occobuiflemns omncs. precamnr con- 
ta> ne vi&i cogamur fequi tua figna 
tiftricia & triamphos. 

&4- Ufa* belts, &t.] Vacationcm 
a bdlo & impunitateni indulget. 

565. Jmfl* ptMummt feeder* ftth.] 
ftfcdere inter duces (ancitonondubix 
ttotmet, inter milites. 

W. Incuflodttti, &t.") Non inter- 
««tos , non inrerdi &os. 

367. TnrUt.~\ Turbida reddit , dum 
iwcmnbtt bibeodi avidus. 

^8. Centime mmltis ,&-€.] Largns 
*fioe te&xratione imenntflus hauftus 
Jkrifijne (piritnm conftrinxit. 

J69. rtmis.] Aneriis guttuiis flc 
pVuDonamgftulis. 



Et 

$70. FeryUUpfflif f &c.l Vebemcns 
& aidens fitis. 

3 7 1 . Msrbm evens.'] Sitis inextin&a, 
que bibendo crefcebau 

372. Mtx r%bwA rterrij.] Moi rediere 
miliribus aqfla refe&is vires priftinc 

37$. Opndig*, &c] Occafione \ 
beneficio aquae redditz , excurrit poc- 
ta in dctdtationcm luxus delicato* 
turn. 

$74. Parvo ctntcnt* par At ».] lis quae 
facile parantur. 

576. ^mlntioftftmes , &c .] Ncque 
ad deiicias tantum , fed ad gloriam 8c 
oftentationcm. Fetron. IttgnUf* g*l* 
etl , eye, 

j 77. Difiite, c2rc] Ex his Afrania- 
nis , quos rcftituit non vinum nobile 



Ac vents , fed aqua (implex. 



379- to- 
Digitized by VjOOQIC 



ij6 



M ANNiEI Lucani 



Et quantum natura pet at. non emit tgros 
Nobilis ignoto diffufus confute Bacthm: 

3 80 Non auro > murrhaque bibunt ; fed gurgite puro 
Vita redit. puis ell populis fiuviufque Cerefque, 
Heu miferi, qui belli gaunt. Turn arm* relinquem 
Victor* miles jppliatopeftore tutus, 
Irmocuufque fuas curdrum liber in urbes 

3 8y Spargitur. quantum donata pace potitoo 
Excifts unquamferrum vibrajfe lacertis 
Tocnituit, toleraffc fitim , fiufiraque rogajfe 
Vrojper* bella Deos. tiempe ufis Matte feamdo 
Tot dubu refiant acies, tot in orbe labor es: 

3 90 Ut tumquam fortuna labet fuccefibm anceps, 



Vin- 



$79. KMh ig*t* 9 &c] Mobile i 
Vtnuro Opimio , Cxf. fit Philippo , vcl 
alio propter vctuftatcm ignoto nobis 
Confute reconditum. ttpillat* diffu- 
f mm cm file, inquit Juvenilis , ckjutfut- 
truam, tittduwupitfattBm Dele+it mmlta 
veterif fmtigim ttfi* ; quem vide Sac. 5 . 
ft |0. & qux nos ibi. 

% §0. Hon amriy &c. ] Non aurcis po- 
cutis tnurrhinifquc. de quibus vide 
qux nos adepift. 113. Martial, lib. 14. 
Gw«ttr jmro.] Aqua mexa 2c fimplici. 

a 81. SMisrttf»r*lt t>Crc.} Damihi 
polcntam & aquam titquic Epicurus, fie 
cum Jove iplb de felicitate contende- 
rim j Scnec epift. & AJianTvar. hiftor. 
lib. 4* cap. 13. *pb* (&•* , <R&f $ 
■jrifaf** $fiinna$9 Tri-xiil*. Cyrus. 

A«lta7#Q' «*7** -***«$& tf vfyn- 
]f*. Menand. 

381. Hen mifm> qmbdhgerunt.'\ Hcu 
quot labores fubeundi, quot mifcrix 
jerferendx iis oui caftra fequumur. 
Tmnc m**, Crc.) Inter alia Cxfar rcf- 
ponderac : (e nunc id non agcre ut ab 
iltis abdu&um excrcitum teneat ipfo 
quod tamen (ibi difficile non fit j led 



ne illi habeant, qoo contra fcotipoC- 
(int. proinde arma tradant , exercitam 
dimittant j provinciis excedant , domi- 
cilium aut poflcfllones qui in Hifpania 
habent , (tatim , rcliqui ad Varum fluv. 
dimittanrur. Comment, civ. bel. 1. 

383. TnimyO-c.) Hifpanus miles 

illxfus diroittitur. Cavet Cxfar ne quid 

cis noceatur , ne quis invitus (acramen- 

to cogatur. Addit etiam , ut quid quif- 

, que eotum in bcllo amiferit reftiiua- 

i tut 1 6cc. Comment, civ. bel. r . 

| 385.O <puuit*m t &c. wrnpe *fi*j&c.'] 

i O quam poenituit Afranianos conti- 

! nuati tandiu belli , detre&atx deditio- 

I nis, rerum inopix ultra quam opus erat 

\ pcrpclfx, votorum pro felici belload 

j deos non esaudtentes folicite conce- 

. ptorum , coque magis cum videant vi- 

: ttoribus reftare tot pugnarum difcri- 

mina, ficc. 

I 390. IT* mm<fum firtwut , cSrr.] Et 

, quamvis fortuna conftans adfpiret iis 

1 profpera , multo tamen labore & fan- 

! guine victorias iis conftatoras. Ubet 

fixctjlibut.] Nutet, a fecundts rebus , id 

quod inccxtum oat futuium. Htrttn* 

391. Tn* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civil is Belli Lib. IV. 
Vituendum toties: terras fundendus in onrneis 
Eil cruor 9 & Cafar per tot fua fata fequendus. 
Felix, qui potuit mundi nut ante ruiha % 
Quo jaceat jam fcire loco, twn protlia feffos 

fyfUlla vocant, certos non rumpunt claftica fomnos. 
Jam cotijux, natique rudes, & for Ma tetika> 
Et non dednftos recipit fua terra colonos. 
Hoc quoque fecuru oner is fortuna remifit, 
SoUkkus menu quod abett favor : tile falutit 

4.00 Est autikor, dux ille fuit. fie prcdia foil 
Felices nullo jpeltant civilia voto. 

Non eadem belli totum fortuna per orbem 
Confittit : in partes aliquid fed Qafaris aufa eft, 



*77. 



Quk 



591. Terradfmmimdms in »mneij yCrc] 
Macedonian), ifcgyprum, Arricam,Hi- 
fpamam rurfus 1 omncs otbis partes. 

592 . Per tvtfu* t drt. } Pet tot bcllo- 
ram flc fortunae jncertos cvenrus. 

591. Felix ifui ftmt % &c] Felices 
line bos Afranianos , quibus , cum 6z- 
terat omoes mundi partes in ruinam 
TacUlarcnttpermnlum eft in fua tellure, 
lare(ecretotutoquetc&is, lenipcrfrui 
060. 

$95. Cnt<tmMr*mfmnt i &'c.~\ Kttjme 
txatAiur ddfisa miles trut'n Horat. 1. ep. 
UMtU cm femms cUfiic* pnlft fugatf. 
Tibull. 

396. SerdttU u&4l] Hmmli loco fed 
ten* fidtt Stdidd fmrt*f*n»n* d*mxs. 
Seocc Hcrcul. Fu. f f. 198. 

397. ttmn<UdMH9s t &c.'\ Quibus 
non opus effct fincm belli cxpc&arc, ut 
fin vidoribus & veteranis in colonias 
alio dedu&is aflignarentur agri. Kon 
dtdmtUs cdm**.] Anrequam deduceren- 
nn ; quod non cOn ting-bat nifi vcte 
tanis 6c ri&oribus. (}r$t. 

399. S-Micitms meiui,Crc.} Quod par- 
tiara ftodiovacantesneutri foliate fa- 
1 9 neutri ?i&oriam vovcant , utri- 



facramento j Cxiari , novo benefido. 
Itaque male in vulgatis lib. legitur^f 
rtr. tAbtH f*w9r.'\ Ita re&iusMs.Li- 
beravit illos Fortuna ab una maxima 
moleftia , ftudio (Hi. partium : Uter- 
cunque ?iccrit,ferent facile j alteri par- 
ti ob (acramentum vetus ; alteri ob re- 
censbeneficiumbenevolentes. Grotiut. 
4G1. N«i eadem belli, tyc.] indite 
L. FliruM hb. 4. c*p. l. hmjms Uci expfi* 
teran Mtque imiufrem. Aliqtlid tamen 
adverfus abfentem ducem aula fortuna 
eft circa Illyrium , &c. Quippe cum 
fauces Adriatici maris jufli occupare 
Dolabella fi^Antonius, tile Illyrico, 
hie Corcyrxo litore caftra pofuiflent ; 
jam marta late tenente Pompejo , re- 
pentecaftra legates ejus O&avius , 8c 
Libo cum ingentibus copiis claflico- 
rum utrinque circumVenit. deditionem 
fames cxtorfit Antonio. MuTz quoque 
a Bafilo in auxilium ejus rates , quales 
inopia navium fecerat , novaPompeja- . 
norum arte Cilicum a&is fob mari fu- 
nibus , captz quad per indaginem, duas 
tamen zftus explicuit : una , qux Opt- 
terginos ftrcbat, in vadis hacfit, me- 
morandumquc poftcris exitum dedit. 
quccx zqjtto obligati $ Pompejo , ?eteri i Quippe vix mille juvenum irianus , cir- 

M cumfuli 



Digiti: 



zed by G00gle 



X7.8 M. Annjei Lucani 

Qui mark Adriaci longasferit mida Sabnas, 

405 £f tepidum in moUes Zepbyros excwnt later. 
lUic bellaci confifmgente Curetum, 
Quos alit Adriaco ttllus circumflaa pmo, 
Clauditur extrema refidens Antomtu era* 
Cauttu ab incur fu belli ,jifola recedat, 

4.1 o Expugnat qua, ma , fames, mn pabula tellm 
Pafcendis fubmittit equk, mn proferit ullam 
Flava Ceres fegetem : Jpoliabat gramme campum 
Miles, & attonfo miferujam dentibm arvo 
Cafirorum ficcas de cefrite vulferat herbas. 

41 y Ut prinrnm adverfa focios in lift ore terra 

Et Bafilum videre ducem : nova furta per aqmr 



Exqui- 



cumfufi undiquc exetcitus per totum 
diem tela fuftinuit , & cum exitum vir- 
tus non habere* 9 neindeditionemve- 
niret, horcante tribuno Vulteio rnuruis 
iftibus • in fc concurrit. 

404. &m*widr*.Jdruici 9 &'c.~i Qua 
mare Adruticum allutt Salonas opp. 
Dalmati? in mace cxporre&as. Hcr- 
molao, SpUto* 

405. £**^*/«w,c2r<.]Monfttatpla- 

rin quam decurrit amnif . H»t*n- 
Ivltr.] Fluv. Dalmatian iuxta Sa- 
lonas mare Adriacicum influens, vcrfus 
Occid. 

406. Cttrttmm.) Onm\mcan\Mis. 
legendum eft CmriBmm. Curi&asvocat 
Plinius ut. 2i. K«gji»&jn) haec pars 
Straboni- Grains. Curetum.} Non tunc 
ifti Brundufini , ut vult Sulpitius , a 
Cretcnfibus oriundi , ut fopra libro 2. 
fC. / i. 10. Non Cretenfes auxiliarcs 
utOmnibonus. Repugnat locidefcri- 
ptio , & quaotiras fyilabs. gefta hec 
prope Salonas gr. lat. circiter 44. non 
Brundufium 41. a. hoc in Italia, nc- 
que infula, ills in Illy rice Non Tunc 
KvpniMf. Videnturergo incolxunius 
ex iis iniulis quas Plin. lib. 5. cap. 26. 



vocat Creteas contra Libumos fitas. 
illius credo quam Ptol. 2. Gcograph. 
adjacentem Liburni* agnofcit Curi- 
€t*m , cuius duo oppida Tunc PholG- 
nium & Curtcum. f^tgidm hodie diet 
credit Hcrmolaus, Alii Nigram Mela> 
nam, ecu Ccrcyram autumant , unde 
8c CncffM lim* apud Florom legen- 
dum videtur. 

408. CUmdihtr , t>c] Undiqoeob* 
GdctiirclaffibusibO&avioLibooe. in 
extrema ora Dalmatian Cercyra infu- 
la. Hvimf. AnUmm ar*.] C Ant. Non 
M. Antoniusqui Brundufii fubfiftcbat 
pias C«C trajtfturus. 

409. CaHtmuAincurfa&c.'] Armis 
utique & loci natura (atis munirus, 
nifi inopia rrumenti & pabuli prcflus 
runlet. 

415. Vtjriwmwit &cJ) Ubi Anto- 
nius vidit (orios Tub DolabdUe fignist 
& Bafilum in adverfo Gnu* lirore : co~ 
natus eft novo fag* genere evadete. 
Scd h«c aliter Floras , ut modo. Ai* 
tnfie tm*.] Illyricac , ubi Dolabetls 
erat. Sniptt. 

4r6. BjfiltuHvidtre Jmctm.} Clalfis 
prxfedum ; Opiterginorum ducem. 
417. Ex- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiviLii Belli Lib. IV. 17$ 

Exqmfitafuga : toque eritm dt more carinas 
ExtenduM, puppefqtte levant, fed firma gerendk 
Molibus infilito contexknt robora duihu 

4.10 Narrtque ratem vdcua fuftmant undique cuff a, 
Quorum porre&w fertes conftri&a catenis 
Ordtntbus getmm oUiquas excipit alms. 
Nee ger'tt expofitum telis in fionte patent* 
Remtgium: fed, quod trabibw circutndedit &quor 3 

tyifHocferit, & taciti prabet miracula curfus, 
Quod nee Vila ferat, nee apertas Verberet undas. 
Tunc freta fervantur , dum fe declivibus undis 
&jius agat, refluoque mart nudentur arena. 
Jamque relabenti crefcebam littora pontO' y 

4.3 o Mijfa rath prono deferttir lap fa prof undo, 
Et gemina comites. cunSas fuper ardua tmris 
Emmet, & tremulis tabulata minantia pmnis. 

mdi indderit mot til) leri bfdehit iftd 



417. Bxytifiu.'} Eacogitata. Snlpt. 
Hetjme emm dt , Cc] Non in longittxK- 
netn extendtim cacinam , ant puprim 
in alritudinem attollum. 

418. Sed firm* gerendis 9 &tj) Sed 
content fcaphas navium magnarum 
Qrcitcr fexaginta duplki or dine collo- 
catas, quas trabibus flc catenis a fronte 
nnetas cratibus plurcifque munmt. at- 
one hare raris cuppis , id eft , fcaphis fu- 
ftentata a remigibus qui non videban- 
tnr , intra geminos fcapharum utrinque 
otdines propeUebator. Varit vidctmr 
mihi implicit* & velttt «m e mult is mtfld 
bdt reUtu. Hmjmpmdi ratem i Marc* 
jintonU Bmndufis tonttxtdm mtminit 
AmtvrCtm. dtctv. btl j. dudftpte *d)t- 
Bm triremes. "Heqnede tempore commit, 
imtt C*/krit ddyentHmt neene. £>*idigi- 
tmfmgm in trmtd diver ft/urn rerum , no- 
AMM, locermm, temper urn coftfujitte ? 
He* m fimfhnte ut Author h fidtm vetim 
dftrwert, mm ed mtme mtfidem tHdr*,le8or t 
crtftrthuttu memLcii* Imbficdri. ltaqut 
(ft* dtiirnm temtmntdiernm , nbi qmid 



tranfeo. 

422. Obliipufdlms.l Tabes a sltttx. 

42 j. Kecgnit, Crc.] Nechabette* 
morum ordinetn cui noceri pbf&t. lii 
fronte.] In lateribns , qua txtxi a flti&i- 
bus maris puMabatur. Sutfii.Umrnf 

425. Hec/mV.] Quod eft intri fca- 
phas. Ttciti turfm\\ Quod nufquam re* 
raiges apparercnt. 

427. Tunc fret a firydnhtr ,&€."] Ob- 
fervatur arfHIs maris , ut cum undarum 
refluxu ratis jam ftru&a dedn&aque 
trajiciat. 

428. f(fflnotjne nuri t &c."] Turn enim 
altius littora attolluntur , 8c detegun- 
tur. Hertenf. 

429. Jamque rtl4be*ti,Grc.1 Jfatnqut 
refluo atftu fe eztenderc ▼idetur litus. 

4$ I. Et germrU ctrmtet.] Et dux una. 
triremes: quas ratis turrita , tabulatia 
ufqucpinnaiismiinitafupereniinet. ^ 

4 j 2. TMmlat* Mttupttid ptHHH.] Emv 
nentia exccliis pinnis : uve, quod quura 
moventur naves vi atftos marini, hinc 



.* 



Digiti: 



zed by G00gk 



i8o M. Annai Lucahi 

Noluit lUyrica cufios OStavim un<U 
Confeftim tenure ratem, celerefque carinas 

4.3 y dontiruut , cwrfu ere feat dum prada fecundo : 
Et tenure ingrejfos repetendum mvitat ad aqm 
Voce marie* Sic dum pavtdos formidine cervos 
Claudat odor at a metuentes air a pemai 
Am dum dijpofitis attollat retia varis 

440 Venator, tenet or a levis clamofa Molofi; 
Spartanos, Cretafque ligat: nee creditur ulti 
Sjrlva cani, nifi qui prejfo vefiigia roftro 
Colltgit, & prada nefcit latrare reperta, 
Contentm tremulo monftrajfe cubilia loro. 

44? Nee mora, eomplentur moles, avideque petitis 
Infold defer it ur ratibus: quo tempore primas 
Impulit ad noEtem jam lux extrema tencbras. 



illinc minentur. Sic Virgil, dc cquo 
Dttratco: MtdUfamitumsilUbitwwki. 
Pinnae propria murorum font minx » 
Gi. •*»*€«;. Belg. Dtctntcele*. 

4j } . KMt llljricd, &c] O&arius 
prxte&us Pompejans claflis adcufto- 
4tam Illyrici licoris , noluit ftatiro ra- 
tim invadcrc , fed contimrit fe donee 
xeliqux triremes tut* fugs fpealle&x 
in mare defcenderent. 

4$ 6. Et tenure imgrtjff.'] Parumcir- 
cumfpede promotes, elicit ad repeten- 
dum mare , quam diu fsx i)fc eflet , hoc 
eft, boftesabeucnt. 

457. Sic d*m ptyifa , <Jro] Quali- 
tetvenatorindaginemtendens (hipen- 
dit foimidinem ecu lineam , retis ge- 
nus , id eft plumis verficoloribus atque 
ad odorem uftulatis intertcxri, quo cer- 
viterritiinveras plagas irruant. P*m- 
ct*ye *git*nt fAVidn ftrmidine ptnna. 
Virg. }. Georg. videfc Nemcfiani Cy- 
negetica. Pierii Hieroglyph. 7. &quz 
nos ad Sen. Hinpol. ft. 40. 
,459- *4tt9lUtrttU % &t.] Erigatrc- 
tbperticisfuccauf. V*k.\ Vacac rd 



At 

vari , perticar, turculs qtribus retia feris 
eriguntur , Grate. swAutif , g«Ai7lf . 
Belg* StdMgtn. 

44c. Tentt or* ley* chamfi Mtltfi.'} 
Nelatratu fcras terreant. *At vet Uxu 
Cmibm tMitn mittiit kJxtvu : Temawt 
dcrts lorn MtUJJif. Is pmgucu tend**- 
Crrjft Ftrtid trif vmcmU c*lU. *4t Spar- 
tM*s t (gcnm (U muUx AttdKimpttftr*,) 
mds cmtm Prepare lig*. vemiet ttmfw* 
Cum latrdtu cava fax* finent. Huncde* 
mifii nartfigact Capfemi Mtrat , lmjh*q*e 
prtjfiQu*r*mtrofh: ScnecHippol. ver- 
fu ;o. & quae nos ibi. M#/«j8i*. J Canes 
Epirocici. . 

441. Citt4/^tfg*.]Cretenfes canes.. 

444. Content* trtm*t* % &c.] Con- 
cuftb loroadmonetvenatorcm inven- 
ts ferae. t Lm. ] Cauda. 

445. % C§mplenturm»le$/Tc.'] Ratibus 
tmponuntur milites. 

446. InfiUdtUfcrttnrrMtilm.lCetCf' 
ra , Curi&a , Mdzna de qua fupra , ad 
fC.^06. S£ho tempore.] CtcpxCcvAo. 

447. Impmiit *d m8em.] Ita legen* 
dum : non impedit, aut impeht. Grot. 

4|8. P*w 



. 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV. 181 

At Vompejanus fraud* imeftere ponto 
Amiqua par M arte Cilix , paffufque vacate 
4.5:0 Summa fieti , medio fujpcndit vincula panto, 



Digit 



zed by G00gle 



i8x M. A t* n » i Lucani 

Incertm qua tetga daret, qua peEkora Mb. 
Hoc tamen m cafit, quantum deprenfa valebai, 

tfoEfficit virtm : inter tot millia capu 

Circumfufa rati 9i & flenam vfc inde cobortm, 
Pugnafuit, non bng<t quidem. nam condidit atra 
Vox litem dubiam, paeemqut babuere tenth*. 
Tunc fie attomtam , vemuraque fata paventem 

tffRexit maguanimA Vultejusvoce cobortem: 
Libera non ultri parva qukm nofte juventus, 
Confulue extreme angufio iu tempore rebm. 
Vita brevtt nulli fuperefl, qui tempm in til* 
Quarendafibi mortu babet : nee gloria leti 

480 Inferior > juvenes , admoto occurrere fato. 
Omnibus mcerto Ventura tempore vita 
Tar ammi lam eft, & quos (per averts aunos 
Terdere, & extrenu momentum abrumpere lucit, 
Accerfas dumfata man*, non cogkur ullm 

4.8 y Vffif mori. fuga nulla patet : fiant undique noflru 



hortatur fuos adpugnam , fineuIUaut 
fugsautvi&orisfpe. utftyutuivtrfu. 

47 T. Plentmvix inde c*hortem.~\ Co- 
hors decima pais eft legionis, cajus nu- 
meral variat. conflar plerunque 600. 
ciccttec militibus. floras rercrtfuiuc 
millc Prima quidem in legionccobors 
habet peditcs M. CV. oqukes lorica- 
tos CXXXIL Vegetius lib. f. cap. 6. 

476. L$kr*m*tdirdiC?'c.~\ O Juve- 
nes libertate veftxa non ultra brevan 
banc no&emrraituri. 

477. «4t$gufl»imtmpor4ritm.') Brevi 
utcunque, «*/, difficili & pcriculofo. 
ut Horar. od. 10. lib. a. Hebm tagtfiit 

uftuMqufftrtit Mffart. 



478. ^1/4 Aroii,(^r.] Nemo qucta- 
turfibiruiflcvitambrcvem, mil in il- 
ia utcunque brevi tempus habuit fibi 
mortis confrifcendz, priufquam ad- 
imatur. 

«f79* K#&»ri*lfti $ &c.'] Nequctri- 



1th 

buetnt nobis minori laud?, mortem 
vicinam & in limine nobis ab hofte 
imminentem , noftra manu pnroccu- 
pafic , quam fi diuturnior ejus nobis 
ufuraeflctrutura. cum enim nemo ct> 
ploratum habeat quandiu Gt victual** 
squa magnanimitatis laus eft, brev* 
quod fupereft momentum ac longiflU 
mam quam (perabas vitam incidiuc , 
modo ipfe fortitcr incidas. 

480. Adn»fcatrTfrtfat: 1 iWQn\&' 
co minor noftra laui crit , quod mod 
tem nobis inferemus , qux vitari jam 
aut dtu difterri , ob vim bofttum non 
poteft. QuamdmcnimTidurusut»ne« 
mofcic Gntim, 

484. .Acearfiu dinmfi**.'] Quafi di- 
car, non jam in volunutc fitum eft, fed 
in neceflitate , ut rooriamur. H»rte*fi 
Nil c^uur mUm , &c] Mori cogimur J 
velle mori , nonita , ncqueenimcogi* 
tur voluntas. VeAimquodurgetneoeA 
fitas, 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. 
lmenti ctvts jugulis. decernite letum, 



IV. 



183 



Et mem hinc abfit : cupias qmdcunque neceffe eft. 
Non tamen in caca bellarum mbe cadepdum e&, 
Ut cum pemifl* actes fua tela tenebris 
490 Involvunt. conferta jacent cum corpora campo, 

, pent obruta virtus, 
ique farina 
aquora tefies, 
(bit infula fax*. 
40 y \ littore partes. 

1 #• memorable fatts 
. quaamque per avum 
(ervataque ferro 
Ira juventm. 
$00 is amque juts pro iegwv» mcumbere Cafar 
Ejfe parum fcimm : fed non major a fuperfunt 
Obftfis, tanti qua pignora demus amoris. 



hit vdimus > & to virtutem cfdet ne- 
cefiitas. Quicquid neceifc eft fapiens 
vult. 

486. C>w/}^W/j.] Romani;quino- 
bb non pat cent. Noo vcrifimik eft (in- 
quit Jo. Rufgerfiiu lib> i.eap. ii.var. 
left.) Vultejum ea oratione qua (bis 
inori potius fuadebat quain in hoftium 
pofeftatem venitent, cam bonorifico 
Donuocappdlartc.qui Opitergiaietiam 
cone: legit itaque l*te*H liti<ts jug. 

ttt(iipn^C449> 

4*7. Metus bine 4fit.] Ita re&tus 
fjttidam libri, quam •mnit Ml. Hor- 
taatis eoim eft oratio. Grtim. Quad 
dicat, ftatuamus aliquid , quod necefuV 
tatcofit. 

488. H—ttmfincACd&c.} Neque 
cuebimus pulchro forcitudinis noftxz 
tt^e.confpicuidiis&hominibus, fo- 
ctis ab infula fpe&antibus , hoftibus a 
cootincnti teria & raarL jaeebimufque 
not inta nowiftoies cum vtfHs > noo 



Abfc'm- 

mifti confu(a ftrage tanqnam cacco bel- 
li tumulnt cam* fiib incerto caxiU auto* 
re , dura gloria in commune & oraaes 
ex aequo dnf unditus. 

489. Vt cum.] Ita reftitutmu* pro 
Jut. Grotius. Alioquiegiegioramor 
darorum mil i mm vittus ingtoria- eft 
& fine laude obruitur , quando in tene- 
bris telorum nubefternuntui ; & igno- 
retut , qui| foititer dimicando Occide- 
nt Tuuvfaimignwuljmuroqucmqne 
pot gloria comitatur. Finuitm ptsdara 
racinora dicit ., quae fortes H magna- 
nimi railUes in ftararia pugna edunt. 
Hwttmf. 

49c. CmftrU) Cottiua inter carfb- 
samcadavera. Hmemp 

invents » fides pie & fortiter Impeiato- 
ri prxftita fuperabit omnia omnium 
quocqnoc hiftoriis mandata ruerunc ea- 

empla. _, 

$01. o^iijSediiotobieffiiiiajut 
1 M 4 tefti- 



Digiti: 



zed by G00gk 



1 84 



M. A N N 4£ I Lucani 



Abfcindit nofira multum fors invida laudi, 
Quid non cum fenibus capti nattfque tentmwt. 

yoy lndomitos fciat ejfe viros, timeatque furcntts, 
Et morti faciles amnios: & gaudeat boftis 
Non f lures bafiffe rates, tentare parabunt 
Faderibus , turpique volent corrumpere vita. 
utinam, quo plus habeat mors unica fama, 

f 1 o Promittant vemam , jubeant Jperare falutem : 

, Ne nos, cum calido fodiemus vifcera ferro, 

Vejperajfe putent. magna virtute mcrendum es% 

Cafar ut, ami fits inter tot millsa paucis, 

Hoc damnum, clademque vocet. dent fata -recejfum, 

? 1 y Emittantque licet , vitare inflantia nolim. 
Project vitam comites, totufque future 
Mortis agorftimulis: furor eft. agnofcere foils 
termijfum ell, quo s jam tangit vicimafati, 

Vilt*- 

occurreie fato , at fupni 480. jK. a dc- 
fpeiationis imputation*? libera. 



teftimonium przftare non poflumos. 
Smlpit. • 

504. Senihtu c*pii moipjue tenemmr.'] 
Parenribus ft natis , quos Sagumi rio- 
rum asquantes fidem trucidarari cfle- 
mus potius quam in potcftatcm ho- 
ftium venircnt. 

506. BtgdudetthcfUs^c^QuodCx 
illx dux fimut implicitae catenis affo- 
xent nobis, non dubitaremus dc vi- 
ctoria. 

507. TtntartfutrtbtrntFajfibtu t tMr- 
ptpu , &c.] Vd aim fervitutc vd inho- 
nefta deditione conjun&x vitat cpndi- 
tionem nobis ofFerre , quo pcrtinaci 
mortis confilio depofito diuedamus 
ab armis. 

509. Omtimmn, &c] Optat, utho- 
(tes vitam promittant tantum : non 
quod cupiatvivere; fed ne cziftimctur 
ob rem defperatam fibi intuliflc mor- 
tem, Vivendi facilitate concefft. Nam 
venutm, vitam intelligit. f/er/m/T Vm- 
taf*m* , crc .] Simplex, non vim aliurt- 



512. Mym yirtmte, Grc] EgregiO 
aliquo & ungulah fortitudinis exenv 
plo. 

51 j. Pmeif."] Cohorteuna. 

514. Dttu fit* rutjfmm,'] Quamvis 
mihi rata darent , ut incolumis poflim 
difcedere , nolim tamen prxientem 
mortem effugere. 

V7- Mortis a&r flimtdis.] Ardentt 
erteror mortis defidcrio. Ditmhmctr- 
dortm mtntihm nddtmt Rmrydt t mifiu 
tmiyu Dent fit dir*cuj*do ? AfBat CCrte 
divinitus amabilis infania , divinos eft 
hie impetus. Jnvidem quippe mifcris 
mortal i bus Dii hoc, utfdant, quam 
r dulcis & felix res mors fit, quo diutius 
velint vivcre. moriautemvidntsdul- 
cedinem ejus przientire folum darur* 
^IffifrtjUhiWc] Ilium nurainisca- 
lorcm agnofcere, nobis folis Dilper- 
mifcre , qui morti eftis proximi ; & 
quern Dii celant eos , qui vitam dtutur- 



dc timens , non opus nabens admoto J nam morti anteponunt. thrtenf. 

510. Sic, 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV. 
ViSurofque Dei celant , ut v'tvere durent, 

J> to Felix ejfe mori. Sic cunttas fuftulit ardor 
Nobilium mentes juvenum: cumfidera cali, 
Ante ducts voces, oaths humentibm omnes 
Ajpicerettt, fiexoque Urfr temone paverent : 
ltdem y cum fortes animos pracepta fubtjfent, 

$ifOptavere diem, nee fegnis mergere ponto 
Tune erat afira polus: nam fol Ledaa tenebat 
Sidera , vicino cum lux altsfima Cancro eft : 
Nox turn Tbe/jalicas urgebat parva fagittas. 
Detegit orta diesjlantes in rupibus lftros, 

ftoPugnacefque mart Graja cum claffe Liburnos* 
Tentavere prius fujpenfo vincere hello 
Fccderibus, ficret captisfi dultior ipfa 



i8 f 



Mor* 



510. Sic c**8ds y &c. 1 Hac oratione 
mentes fuoram ad voluntariam mor- 
tem incenfas erexit Vultcjus ; in tan- 
torn , at qui prius lacrymabnndi ortum 
infequcmis dlei expaviflenr,alacres jam 
aofgarenr. Smflnlit.] Erexit & incen- 
<Kt ad volumariam mortem. 

52;. flex»ffmor* t &'c.'\ Anacreon: 

t\n*p* Urfie team* psrtrent.] Urfic 
■ajoris pbuftf um in Orientem con- 
*enam fignum eft przeipttamis no&is; 
•Areotantis diei , Sole exiftente in Ge- 
mini*, Cancro, Leone, undecima enim 
Aptilij nobis in apice Meridional! cle- 
i»m mediam conftituit no&em. 

525. Tiec ftyn$ meryrt , &C.] Jam- 
f»e fidera no&urna in Horizontem 
fioperabant , node utpotcbtefi, Sole 
a ultima parte Gemioorum (in quos, 
Caftot 8c Pollux Leda; 61U converfi 
™) togreuuro Cancruro. 

$16. S*lL(d*4 tenektt SitUr*.] Pcri- 
pnfafiseft Geroinorum » in quorum ul- 
Wia fane Sol cut, Cancxum jam jam 



ingreflurus ; quo tempore no&es fimt 
contra&iorcs fie breviflims. Hortm- 
fim, 

517. yicimenmlnx % &t.] Dies x- 
ftivus , propemodum (blftitialis , qui 
incidit in prinmm ptin&um Cancri» 
fignoniro altiulmi. 

528. H*x ttmTheffalicds t &'e.'\ Cum 
matutino mcrgeretur oppofitum fig- 
nuro Sagittarius. Hartmf Urftbupmyd 
ftpttM.] In Occidentem. Sagittario 
(quern Chironem Tbenalicum ruifle 
volunt) Ccronice occidente , oppofito 
Soli in Gernmis orienti. 

519. Jftres, 0-cJ] Iftri accolas. Illy- 
rios , noftes Opiterginorum , iis terra 
imminentes : a man autem inftantera 
O&avium Liburnicifie Dalmatici lito- 
ris cuftodem cum claueauxiliariGrc- 
corum quorum plehquc Pompcji par- 
tes fecuti Hint. 

51 1. Tentayerf print , e>c] Hocfin- 
git poeta acddiOc ex Vulteii wo fiipra 

* f - *°9- ,. . . 

522. Fmdmbmst &t.} Dedtuonis 
condiuonibus % oblatis , 6c ncs pa* 

Mj 553. Z>#- 



Digiti: 



zed by G00gk 



i8tf M. Annii Lucani 

Mortis vita mm a. ftabat devote inventus, 
Damnata jam luce ferox , fecmaque pugna 

5-3 y Prcmijfo fibifine.manu : nullique tumnkus 
Exeufiere vim menus ad fumma paratas : 
Jtmumerafque fimul pasta terraque mariqtte 
Sufiinuere mamts: tanta eH fiduc'ta minis. 
Utque fatis beBa vifum eH fiuxiffe cruorts, 

54.0 Verfrn ab he fie furor : primus dux spfe carnu 
Vultejus jugulo pofcens jam fata rete&o, 
Eequis, ait, juvenum eft, eujmfit dextra entire 
Digna meo, cenaque fide per vtdnera mfira 
Teftetur fe vetle mart ? nee plura locttto 

74? Vifcera non mm jamdudnm tranfigit enfts. 
Collaudat cunftos : fed eum , cut vainer 4 prima 
Debebat, grato martens interficit ittu. 
Concurrunt alii, totumque in partibus wis 
BeUorum feme nefat* fie femne Cadm 

ffoEmieuit Direaa cohors, eecidttque fuorum 
Vutneribus, dirkm Tbebanis fratribus amen, 
fhafidts & eampss mftmu dense creati 



511. tto*t* j*pe*tw , &c1 Certo 
& deftinato morris confilioaddifta t vi- 
tx defiderio oxnrri coocUroata. 

5*5. Tummitns.'] Hoftium cum tcr- 
rore ingrwentium. 

5 56. SMMM4jnr*4s.~\ iftream mor- 
tem. 

537. Ixmnmrafyt* t &c] lit fupza 
ex Floro, ad jC 401. 

540. ^ibheflt ■fmnt.} Infctnvwrem. 

541. Jmfftit pofcem t f>c.] Nudato 
porre&oque jugulo invitat comimlifio- 
nis alicujus manum , qua pereat. 

• 54a. Cfrt*qKtfidi,&€.] Quopigno- 
ze fpondeat & & pari naudamaritu- 
rum. 

546* CtiUmdst cun3os.] Mori bun - 
dm Vultejus. Sed mm » err. ] Et ne in* 
grams morexetur , rcculit graiiaminfii- 



Ter- 

£t\ ab illo vulneris , & cups nomine & 
illi debitorem agnorerat. 

548* Ctmitrrtmt aim.) Q>neurrunt 
cxteri ejufdem partis milices rmiruiG 
que concidunt vulneribus non alitep 
quam fratresiUiterrigenxnatiexDra* 
eonis dentibus a Cadmo fatis. Ovid^ 
Meeam. a. Sen. OBdip. 720. 

550. DirzMtidmsi] Thebana. DU- 
ce tons justs Thebas. vide qua; advert 
fitm \ 16. Thcbaid. Senec. 

5 5 1. Dimtm Jbtkami* fiMr&m omm.} 
Infeuftum omen Eteodi 8c Poljraicl 
qui fimili rato atiquando mutuU vulne- 
nbus fe conre&uri erant* 

551. Ptx/utu.] Atque utis^rww/iu 
9«/MT4 periisn/ Temp** fidtrts nati e 
dentibus vigilis draconis interfeeti fa- 
ds abjafonc, inter fccommilfi con jc-. 

fcoab 



Digiti: 



zed by G00gk 



Citilis Belli Lib. IV. 187 

Tertigent, mijfa magicu e canttbus ira, 
Cognato t ant os tmplerunt fanguint fulcos: 



Digit 



zed by G00gle 



188 M. A K tf JSL I L Ut ANI 

Corpora viftores y ducibus mirantibw, ulli 
Ejfe ducem tantt. nulUm tnajore locuta eft 
Ore ratem , iotum difcurrens fama fer orbem. 

575T Son tamen tgnav* pott h*c exempla virorum 
Percipient gentes , quamfit non ardua virtus 
Servitiumfugiffe manu* fed regna timentur 
Ob ferrum , & fevie libertas uritur arm* : 
Ignorttque datos , ne quifquam ferviat , enjes. 

580 Mors utmam pavtdos viu fabducere nolles, 
Sed virtus te fold daret. Non fegmor 1U0 
Mdrtefuit, qui tunc Libycis exarfit in arvit. 
Namque rates audax Liljbw littorefohit 
Curio: necforti velis Aquilone recepto 

585 Inter fetnirutds magna Cmbagnm arces* 



Et 



1 tantam militum in ducem Gdeni. Fir- 

tm & in hefte prebdtttr. 

571. Dnahm* mrmtthm.] O&avio 
&fuis. 

574. On rMtwu] Prxconio fie cclc- . 
bratione. 

575.. New tauten iff***, &t .] Eo ta- 
men vecordix ventum eft atqueigna 
riac , ut , licet hoc fa&um in aliis laude 
dignum pnrdicem , ipG nolint ?el ex 
bocexemplo intelligeie quam non dif- 
ficile Get fervitutem excutere , (c in li- 
bertatem aflerere j vd fibullata mortc, 
vel (ublatis tyrannis. • 

577. Stdrtvutimemt*r 1 C?'c.] Scdcy- 
rannioc potentates timentur, quiacu- 
ftodiis fie (ateUitiisaimantur , dura li- 
berutem vi opprimunt. QuaA vero li •' 
bertatis ftudioGs difficile Gi fcite , fibi 
datos ttth enfes , ad tuendam liberta- 
tcm, nccogaoturfcrvirc. In nnUins f*> 
m*t pctt^Att , t*m mws in mfhr4L Stoice. 

578. IiWms ««>«%] Opprimiturab 
armatis. H»rtenf. 

580. lAmutimm % &t.~] D y ncrc s 
itaquc fit ignavi vicam cum temtute 
agaat turpenw : forte* fit uobiics (e 



fua manu in Hbertatem affctant. 

581. N«w/?£«w, #•«.] Necjuebello 
minus atxoci atqiKadverfo a Caelaxia- 
nis in Africa pugnatum eft,quam fuerat 
in Adriatico. In Africa quoque (inquit 
Florus) par ft virtus fie calatnitas Cu- 
rionis fuit qui ad recipiendam provin- 
ciam miffiis, poMb fhgatoque Varo {am 
fuperbus , fubitum Jubx regis adven* 
turn equitatumque Maurorum fuftine- 
renonporait. Patebatri&oruga, fed 
pudor Unfit, ut aroiflum fua temeritate ' 
exercitum , morte (equeretur. 

?8$. N<m*jMtrMtfs t &c.]lnSiattim 
Curionem Propmorem cum legiont- 
bus $. Cafar roiicrat , jnfliim ut cum 
SicUiam receptflet protinus in Arritam 
traduceret exercitum. ille, protugtente 
e provincia Catone , quartam leg. con- 
fcri^ferat, fed copias P. Atii Varrde- 
fpiciens , duas tantum legiones Ac D. 
equites tranfportavit. Lilybxtun Sia- 
lic promontorium eft, quod fpedat 
Africam J uti Pdomni , Italiam r Pa- 
chinum, Gotctam. ~4*d*x.] Audaceoi 
euro vocat, quaG temerarium, fie qui 
parumdrcumfpedcxesgexebat. 

584- ^< 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV. 189 

It Clupeam , tenuit ftatiobis littora nota : 
Frimaque cafira heat cano procul aquore, qua fe . 
Bagrada lentus agit ficca fulcator arena. 
Inde petit tumulos, exefafque undique rupes, , 

5:90 Antai qua regna vocat non vana vetuftas. 
Nominis aniiqui cupientem nofcere c tufas, 
Cognita per multos docutt rudis incola panes. 
Nondum poSl gemtos Tellus effeta gigantes, 
Terribilem Lttycis partum concern in antru. 

jtyy Nee tarn jujta fuit terrarum gloria Tjpbon, 
Aut Titjos, Briareufque ferox : cahque pepercit, 
Quid non Phlegrais Antaum fujlulit arris. 
Hoc quoque tarn vafias cumulavit munere vires 
Terra fui foetus , quod, cum tetigere parent enr, 

600 Jam defefta vigm fenovato robore membra. 
Hac illi jpelunca domus: latuijfe fub alt a 
Rupe ferunt, epulas raptos habuijfe leones. 
Ad fomnos non terga fera prabere cubile 
Ajfuermt, wmfjlva tor urn: virefque refumit 



J84- Ktcftrti^&c] Levi&fecun- 
dovetito. 

585. Inter femrrutd* nutgn* C*rtb*gi- 
** trees, EtCtmpemn.] Aquilariam ap- 
pQlit a Clupcis M.pa(T XXIL diftan- 
lem. hand procul a Carthagine jam ab 



In 

lat. 34. Fulgentius rationem hu jus fa- 
bulx reddic. 

591. Cmpientem, &c] Curionem*. 
auc ilium quemlibet hofpitem* 

59 j . Kondum pop gemtos TtUm."] Tel- ' 
las, nondum efroeta ex partugigamum, 



ttcidio tcnii bell. Pun. modice rcfti- ' concepit Antrum in Libya. 



tuta. 



595. XecUM)*flafMit t GrcJ] Neque 
586. tt*/*.] Romanisbcllo&pace Terrx ex procreatis Typhco, Tltyo, 
cogmtst. or / Curioni fama cognita. l & Briarco , tanta erat gloriandi cauft, 
5 88. B4gr*Ja lentm, &c] H. prope , quam nato Antaco. 



ttticam mare iofluens. 

589. I ftde petit,] Illinc in cafira Cor- 
neUanafecontulit. Swlpit. 



596. C*li*e pepercit.] Male cctiitict 
diis , fi & hunc focium habuificnt Gi- 
gantes, ubi mThenaliciscampisbeL- 



5<p- >*i«*i *!**,&(•] Poeta ,quo lum ccelo inferebant. 
«nu ama fabulandi dc Hcrculis &j 598.f/« 9 w^,c2rc.]Dederat& An- 
Am» paladtrico certamine , acccrfit j txoTerra mater hoc munus>ut ccrtami- 
A£u* pittyi, (^0 dc Strab. lib. ult.) ne fefliis , coma&a terra vires au&ioics 
c Mauritania Tingitana long.8. lat. 30. j rcfumcret, fortioique refurgcret. ^ 
ad colks ptopc Uticaxn. long. 30. 1 6o4.Sj/wr*n»m.] Frondes aut tabular. 

605. Pr- 



Digiti: 



zed by G00gk 



190 M. Ah u mi LtrcANi 

605 In nuda tellure jacens. periere dim 

Arvorum libyes: pereum y quos apptdtt tqmr, 
Auxdioque dm mm tm ufa cadendt, 
Terra jpcrnit opts; invtftm robore cunSis, 
Quamvis floret , erat. tandem vulgata eruenti 

6 10 Tama, mali> terras monflris aquarque lerantem, 
Magnammum Aladen Libyca* excivit in was. 
Ilk Cleonai projecit terga Uonis, 
Antaus Libyci. perfudit membra liquore 
Hojpes, Olympiad, fervato mete palafiu. 

615IUC parum jidats pedtbm contingere matrem, 
Auxilium membrk calidas infudit arenas. 
Conferuere mantis, & multo bracbia nexu. 
Colla diu gravibm fruflra tentata latertk: 
Immotumque caput fix* cum fronte tenetur. 

6xo Mtranturque habuijfe parem. nee viribns mi 
Alcides primo voluit certamine totis, 
Exbaufitque virum : quod creber anbelitus illi 
Prodtdit , & gelidus fejfo de corporc fudor. 
Tunc cervix lajfata quati : tunc peSore peftus 

Urge- 

fc inter Cleonas & PhUuntem csfi. 



605, P«w*tW«iw,c2rr.]TuniLibyae 
incolx , turn advenz ab illo in palz- 
ftram provocati risque intcrficicban- 
tur. 

607. Cddendi,"] Quo^nimfrequen- 
tius cadebat, eb rortior rcArgebat. S*l- 
fitim. 

6c8. Tm* frtrmt ^s.] Neqoe am- 
plius jam habuic opus bencikio matns 
Tune, qua conta&a fameret roboris 
incrementum , kd$ ex fc vatidas ctiam 
cum (rarer. 

609. Stmtmyis flurtt.] Norr fe pro- 
ftetneret. r«iubmW£4*4,&r.] Tan- 
dem Hercules montrrorum palfim do- 
mitor , fama crudelis bujus monftri ac- 
rirus, but adventr. 

612. llbCletuti.] Hercules inrturus 
luftam com pellcm ieonis Ncmcxi a 



61$. Ltirjci.] Lconis Lib. exuriat. 
Pnfudit membrd, cm.] Hercules (e oleo 
unxit, ecu ceromate ex more patrio at- 
qtie ufitaro incertaminibus Olympicis 
abipfoinftituris.. 

616. *A*xili*mn»tmbrM)&c.') Jam 
uturus benefido matris. modo jf f.6c8. 
(e arena fumma conlperGc , qu6 robu- 
ftioreflet. 

620. Minmttirqttefuilmi/ffp4MH.'\Mi- 
ratur uterque fe fibi parem offendifle. 
Kecvmlm&'c.'] Necdum intentis ufus 
viribus Antxam defatigarat. 

622. EfLmJit.] Deratigavit An- 
ranirn* 

624. Ix/ptt* tpuui] Debtfltatainctt- 
nabat, non ut prius, lwnmtMmctfutfixd 
atmjhme tcnehafmr. fC 619. 

6i).Tm>c 



Digiti: 



zed by G00gk 



CrriLis Belli Lib. IV. 

6ijT Urgeri : time obltqua percujfa labare 

Crura mams, jam terga vtri cedentia vi&or 
AlUgat, & medium comprefiis ilibm arOat: 
lngumaque infertis pedibm diftendit, & omtfem 
Explicuitper membra vtrum. rafit arida tellus 

63 Sudor em : calido comptentmr fanguine vena. 
Intumuere tori, totofque induruit artus, 
Herculeofque novo laxavit corf ore nodot. 
Conftitit Abides ftupefaftus robot e tanto: 
Nee fie Inachiu, quamvis rudis effet, in undis 

tyDcfeftam timuit reparatis anguibus hydratn. 
Conflixere pares, telluris vmbus Hie, 
Ilkfuis. numquam ftva Jperare noverca 
Plus licuit. videt exbaujtos fudoribus artus, 
Cervicemque vtri,fiecam cum ferret Oljmpum. 

6±oUtque iterumfefiis injecit brachia membris, 
Non expeftatis Ant a us viribus hoftis, 
Sponte cadit, majorque accepto robore furgit. 



191 



625. Tunc Mq**, Ore] Antsi crura 
fupplantata Herculis manu labaice- 
banc 

616. Jam tfrgd, &c] Hercules An- 
t*i tctgum laccrtis implicitum com- 
ptdTit , atque? ipfum humi proftravit. 

629. R«fit*ri<l*iO-c.] Coercet, fi- 
fth fudorem Aotaet. 

650. CdMofmflenh$r i &t.'] Recen- 
ti • quo 8c Tires reftanramur. 

6:1. Ttfopp* imfmrmt trtm.'] Lafli 
jQodo lasique anus reftituumux, jam 
uifolidos&duros. 

b%i. K**9 Uxsrit cfport mtUr.] Re- 
Wato, tiribos refc&o. 

$H« CnjtitittAlcidrt.] Non fine ftu- 
P*R adroiratus eft Hercul. unde An- 
wo tires reftitotx. 

654. Unfa inschin, Or.] Neque 
tan ro« alii metum injecit Hydra, nu- 
ttctofim malum > cui uno capitc tcctfo 



duorepullulabam, quamfis turn tyro 
nee monfttis alTuetus , cum ilia ezcetra 
certavit in Letna, pilude Argi vonim, 
Inacho primum regnatorum; quam 
confli&us ifte. Sl*4mvm ntdi r.] Adhuc 
inezercitatus , quod is labor inter pri- 
mos numeretur. /jMc/w*«mto.] Palu* 
de Argivondn. 

6$ 5. DeftR**.] Truncam. A*%ui- 
t,*.~\ Capitibus* 

657. timmtftutm fit** , &e,] Neque 
Junoni Herculis interirumanqulfcnti, 
major ex ullo laborum illi infii&oruin 
fpes hominem perdendi quam ex hoc 

6; 9. Sic(*m enm , 0-c] Non ita fu- 
doribus exhauftam cum Atlanti (uc- 
correns fuftineret bumeris ccelum. 

64T. Hm txf&Mii.] Antequamab 
Hcrcule proftetnactur, ipfc ultro la- 
bitur. 

64a, Mfj"*wJ Vaiidior. 



Digiti: 



zed by G00gk ^ 



l$% M. ANNiEl LVCAMI 

Quifquis weft terru y in feffos jpiritus arm 
Egeritur: teUufque viro luctante labor at. 

<>45r Ut tandem auxtlitm taSta pt'odejfe parentis 
Abides fenfit : ftandum eft tibi , dixit , & ultri 
Non credere folo, fternique vetabere terra: 
Harebis prefix intra mea peftora membru: 
Hue Ant die cades, fie fat us, fuftulit die 

(Jyo Nitentem in terras juvenem. morientis in arttu 
Non potuit nati Tellm fummittere vires. 
Alcides medium tentitu jam peEtora ptgro 
StriEta gclu, terrifque diu non credidit hoftcm. 
Hinc an veteris cujios famofa vetuftas, 

(Jf y Miratrixque fid fignavit nomine terras. 
Sed major a dedit cognomina collibus iftis 9 
Fctnum qui Latiis revocavit ab arctbus boftem 
Scipio. nam fedes Libyca tellure potito 
Uxcfuit. en veteris cernis vefiigia vdli* 

660 Romana bos primum tenuit vi&oria compos. 



64$. •Qmpjms inefi ttrris ") In An- 
trum tramit ris Tcrnt, dutn filio robur 
luggcrit } exhauttas. 

649. tine o4*tdt c4tUs.] In pc&us 
meum : non gremiuro ten*. 

650* KitemteM in terras jxyenem.'} In 
terras dclabi volcmem Anracum. 

6^1- Submtttne vires.'] Sequor Ms. 
T. & P. qui habent permittee , non ml- 
gari fignificata; fed co, qui indicat, 
initci aliquid tarn f clicker, utpercin- 
gat. Grttims. 

65a. Medium temufc] Sublevatum, 
inter ccclum & terrain, Deque dimif- 
fum nifi mortc prius rigentem. 

654. Hint jfri veteris.'} Hincveteies 
volentes fibi temporis sefta pofteris 
eommendaic.indidcrunt huic loco no- 
men. *4mAt rtgta & tmtmmentmn. 
Plin. lib. 5. c.f. Famefi vetuftas.] Qux 
famam reruro geftarum ad pofteros 
tranfinitut ; alioqui f etc in jnajam par- 



Curio 

tem accipitur , pro eo qui malamhabet 
famam. Hortenf. 

6^6. Sed major a dedit , fre.] Serior 
utcunque , fed clarior nomlnis gloria 
his collibus,ex Ca/iris Cor*di*»tf. Nam- 
que hie primus caftrorum locus C. Set- 
pioni. qui Cof tradu&is in Arricam 
copiis duo eadem node hoftium caftra 
incendit , Syphacem regem cepit, Han* 
nibalern 16. jamannos in Italia bellan- 
tem vincentemque revocavit in Afri* 
camadfuatutanda. 

658. H*mfedts Ubyau] Eft is lo- 
cus jugum directum, cminens in mare, 
utraque ex parte prxruptum atque afpe- 
rum, fed paulo tamen leniorefaftigio 
ab ea parte quae ad Uticam vergtt. abeft 
dire&o ab Utica paulo amplius pafliia 
mille , fed propter reftagnationem ma- 
ris , fex millium circuitu in oppidum 
penrcnitur. 

66c. %sm*nd , &c] Romanus qui 
pri^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



CxviLts Belli Lib. IV. 

Curio Utattu, tanquam fortma locorum 
Bella gerat , fervetque ducum fiti fata prwrnn, 
Felici non faufta loco tentoria ponens, 
Induct caftris , & coOtlm dbftultt omen, 

66$ SoUicitatque feros non aqms riribus boftes. 
Omms Romanisyua ceftrai Africa fgus, 
Tunc Vari fub jure fat: qui robore auanquam 
Cottfifui Lotto, regis tamen uniique vires 
Excivit Ltbycd gentis , extrcmatjue mundi 

6-joSignafmm comitata Jubam. nonfaior ulli 
Terra fat domino: qua fan longtpma regna, 
Cardtne ah occiduo vicinus Gadtbus Atlas 
Tcminat: a medio, confais Sjrtibus Arnmoru 



m 



At 



pnratm in A&cadePotraarepOftavit 
wAoriam, his coltibus cafaa habuit. 

661 . CmUutns, &c] Rcdit a di- 
{Rfliooc ad inftitutum. 
^ 66l. Dmatm Jtti fit* prierum.] Sd- 
pwnam African, mtjoris 5c minorU. 

664. Imim/fitu/hris^O^aamdedit, 
tocobuit metandis caftris. Hurtmfius. 
Qw».J pooxis fclicittris vi&orisque 

&j. sMettMiJ] Pr07ocat. Xm *- 
+**> &c.] Duabas lcgionibas 8c D. 
*P&bus. fuprajH^g;. Hefts.] Va- 
ntta & Afro*,quibu*,Yiribui par 00a 
tot. 

666.0mm, ifc***w,<5r*.]Tnberoa 
fompqo miflus cumimpexioinArri- 
2 n »P 0ttu 8c oppido Uticx prohibitus 
* .J Atio Varo , qui ad Auammn 
*™w cobortibus protinusexrugain 
£jj^per?enerat, atque cam fua 
•P 01 ** vacnam occupaverat, dele&u- 
«** habito dua* legiones cficerat , bo- 
min, Bn 8c locorum Dotiti*8cuGiejus 
P^ncut naAiis aditus ad ea conanda, 
J^P^cuameannuexpramua cam 
Pj^wm obtinuerat. Comm. cif . 
■«*• t. ficCic pro Ligario. 



669. L*tio.*\ Militom Italicorum* 
4gw t*mm , &<.] A Juba tamen rege 
Mauritania focio 8c amico Pompeji, 
auxilia pctiit, atque accepit primmn 
dc. cquites Numiaas 8c pedires cccc. 
mox regem ipfum cum magma copiii. 

669. Lilyc* pritjf.] Malim liky* 
jmu, w fit explitatio ejus, quodpne- 
ceflit , regis vires > 8c cohxreat cum (e- 
qucntibas. Gretsms. Extrem*qme t &-t>] 
Infant 671. 

670. Me* fufier *&•>(?*] Non alius 
rex latins extendit imperium. 

671. QffJ*** temp firm* regHd."} Id 
longitudincnTGrtcnduntur ab ultimo 
litore occiduo , qua Atlantetermmatur 
Africa., long. gr.6. ufqueadAmmo* 
niacamregionem, Iong.gr. 55. 

672. Gtattfo Atl*s.] Inf. extra fte- 
tum Herculeom, inoraBxttcxHilpa* 
nix. hat opponit poeto Atlanti, led 
quamreAe > comulcsGeographos. ex- 
cuftbuque, ooetij qmdtibetmdendifflh 
pttfi*tem. vide lib. r.jK 555. 

67;. SyrtHms AtmmmJ] DcSyrtibus, 

lib.i. ff.^67. de Joire Ammone, lib.9. 

fC. 5 . i. 8c lib. 10. fC $8. qui tamen a 

ptopiorc Syniu»diftat in long. 8. gt» 

H 6^M 



Digiti: 



zed by G00gk 



ifb M.'Ahh#i Luc an i 

At qua latajacet, vafii plaga fervida regm 

6y^Difitnet Oceanum, tyuque exufU talent is 
Suffichnt fpatio. populi t$t cafira fequumur, 
AutoloUs, Numdaqut vagi, femperque paratus 
lnculto Gdtulm eqm : turn concebr Indo 
Maurus, imps Nafamn, mifii Garanumte peruft* 

680 Marmarida volucres , aquaturufque fagitm 

Medorum, tretfiulum cum torfit mifMe, Mdfax: 
Et gens , qua **d* rcfidens Mafi/Ua dorfi 
Ora levi ficftit fanerum nefcta vtrga: 
Et fitim Vtfuis error* mapakbw Afer 

685 Venator , ferrique fwtul fiducia rum eft, 



674. At otu Idtd jMtf.'i Secundum 
latitudineni aicit Jubx regnum extendi 
qdzonam totridam Sc olterius- 

675. Difimt.] Hinc 8c inde tenet 
fi;exporrigi»ar Cub torrida zona. Smlpit. 

676. Sujgitmmt frttio.] Extenduntur 
in fpatium 8c imptent earn. T«t c*flr* 
Ji<pm*tmr.} Quaii dtcat, numcrofa. Sml- 

677. Antddes.') Mauri tanixTinei- 
tanx pof.Kmmdtipeviy.] Nomadas 
refpicit , domot plauftris circumferen- 
tes. Saluft.dcbcl. Jug. 

.678. Gdtulm (^iw.jLibyxinterioris 
gens equis infidens , non ftratis cphip- 
ptis. quos mox fC. 60$. nmtUt vocat. 

679. Imp Kafaimn.} ft litote fte- 
rUi ArenoUe Syrtis vi&tans. lib. 9. 
jfrf.410. &458. (jarMtumte.) Alii Na- 
(amones deferta & arcoo(a Marmaris , 
vd ut alii, Libyz colunt. 

680. M*rm*ruU rulncrts.'] Africx 
snin. pop. Agyptum vcifus , pedibus 
vetox. MauAtmrufiptt fiyttM ,#•*.] Et 
Mazaxqui torquet miflilia non minore 
vt&dcxteritatc quam Medi Parchique 
fagittas mittunt. 

681. Medtrmm, trtmrnlum turn torfit 
mjlile , M4**x.l Perpenun Icgitur M4- 
V*. Et apud Suetonium : mnmlUtd & 



refill 

pbderdta Mdytcumtmrbd, &c rttv M«- 
ivm. Nulli font in Africa M*\*ces po- 
puli, fcdM^»«/aatM4rjcf/, inde H 
"Mdrictt. Stephanus: M^frir , «i Ai- 
&K Ntfy^JW. Ej^S"^ d&nyiei. 
Mdivf , M4mar. Nernefianus: 

Qtumtpu ceUratm M*\mx deferta per 
dry* 

Pdpit , Or */?*diwi </#ciwV *•/«•«< fe- 

Male M*v**. Cc B J(!tt » Latinis Bj- 
Vtx. SalmaCPlin.520. 

682. tt*rfe rifidens.] NoncphippiU 
ftrato. MafylU dtrfi.] Maflyh, Virg. 
4. Aneid. Infrtni N*mi<U di£H. Kumt- 
id gems infeia fr*ni 9 <2rc. Cn)m equm* 
flefht n$n cedent vrrgAlMfdtif. Sil. Ital. I. 
M*03-etiffv\6t ptK&if wmtf jg* - 

f*Ziiu *lxigs o3j. Strabo lib. ultim. & 
Martial, lib. 9. cpigr. 1 : . equi fine fif«- 
nis,8cc Liv. 55. Polyb. Hamfle8if*- 
cilfs , Ufcirdcjue coll* fetmtm Pdrtt in eh- 
fe<j*i*m tent* modcr amine virgc. Verber* 
funt prieteft* fwyt , fnnt verberd fern* 
Ncmeuan. 

685. ferritptt finml fidndd mm , #r«] 

Non confidit retro , fed inje&a vcfte 

leones fiipcrat. Leonum furnma vis in 

oculo 



Digiti: 



zed by G00gk 



Citrtts Bfetfci Lib. 1$. 
bus iratOs Uxis operire leones. 
Nee film ftudiis cmltbus arma parabat, 
Private fid beUa dabat Jub* concitus ire. 
Hune quoque , quo fuperos btmanaque polluit armo, 

690 Lege Tribunitia folio depeUefe avorum 
Curio tentarat, Libyamque anferre tjrarmo, 
Dum regnum te Roma facit. memor tile doloris 
Hoc bellum fceptri fruitum put at ejfe retenti. 
Hac tgitur regis trepidat jam Cmio fama, 

ty$ E * qu*d Cafareis nunquam devotn juventus 
Ilia nimis eaftris, nee Rheni miles in undts 
Exploratus erat , Corfini c apt us in arcc> 
Injidufque novis ducibus, dubiufque priori* 
Tas utrunque put at. fed poftquam languida fegni 

700 Cemit etenSta metu , noclurnaque munia valli 



19? 



oculo creditor. Getuli itaquc contra 
impetum ingruemis lconia objiciunt 
%im. Plin. lib. 8. cap. 16. 

687. KtcfilHmfludii4chHibm,&c.'] 
Jobc & paternum hofpitiura cumPom- 
pejo , fie Gmultas cum Curionc inter- 
cedebat, quod Tribunus pi. legem pro- 
mulgaverat, qua resnum Jubx publica- 
verat. Comtn. ci? . dcII. 2. 

689. SlSffmpnys hmrnauufui ptUnit 
*m Ltp TribmmtuL ] Quo anno ip(e 
Tribunus a Cx&re corniptus ( lib. 1. 
ft 209. 8c intra ft 8ro.) Cxfaris cau- 
fcm ruebatur , mox Czlarem incitabat, 
quo fa&oflchumana omnia & divina 
mifcutt. 

692. D«jn rtrmpH te H?m* fait.] 
Dam unius (Cxuris fciL) domination 
ni Romam fubjicere parat. Memor Hit 
idwi* > Grc~\ Juba injuria; memor , re- 
gnum fe retinuuTc rel ob hoc gaudct , 
qw>d Curionem ulrifcatur. 

69?. Scfptri frntbtm rttenti.] Reti- 
nuuTe rrgnirai vel ob hoc gaudct* ut 
Curiompoflctmalefaccre. Qnt. 

691, H# igtmr regit trtfitUt )*mC*- 



Defo* 

rip frntku] Curionem regis adyenientis 
fama pertcrritum & hoc male habebat, 
quod parum confident militibus fuis , 
neque veteranis Cxfcriis , qui Tub eo in 
Gallia fie Germania militaverant : ne- 
que firms (ati* fidei , ut qui Pompejo 
(acramentum dixerant, fie Domitio du- 
ce fuo Corfinii tradito CaHari , miflt in 
Siciliam cum Curionc fuerant. 

696. Hcc Rhtni milts. ) Quia hos mili- 
tes , nequc Gallicp , neque Gcrmanico 
bello expl^atus fuerat $ fed Tyrones 
erant , qui Corfinii Pompejo (acramen- 
tum fub Domitio dixerant, ideo minus 
illis fidebat. 

658. H*vh dncibm.'] Caefari 8c Cu- 
rioni. Prwi.] Pompejo. 

699. F*4 MtrurKjut pttttt.] Cumutri- 
auedixhlcm (acramentum: alteram de- 
(erere, alteri adhzrere. Peflq*am, &*> 1 
Poftquam advertit cxercirum munia 
officiaque fua detre&are, addefc&Q- 
nem fpe&re , hue folicitatos a Quinti- 
tilio Varo, qui fuerat cum Us Cotfinu, 
jamque erat cum Alio Varo : hate fecura 
dclibccat. 

N 1 701. ***- 



Digiti: 



zed by G00gk 



^9$ M Anmai Luc a hi 

Defolatafuga,trepidafic mense prof asm : 

Audatdo magrm tegttut timor: arma capejfam 
Ipfe prior: campum miles defcendat in aqumn, 
Dim meus est : varum femper dam otia mensem. 

705: Eripc confilium pugna : cum dim voluntas 
Enfe fubit prenfo , galea texere pudorem, 
QuUconferre duces memkik ? qui* pendere caufas ? 
Qukftetit, inde favet: veluti fataUs arena 
Muneribus non ha Vitus conasrrere cogit 

710 ProduSo Sk fatm , apertu 

lnfiruxit mm blanda fusuris 

Deceptm tuna recepit. 

Nam pepuut varum campo, nudasaque fotda 
Terga juga 9 donee vetuerunt caftra, cecidit. 



Tn- 



702. jtutlemlt wugnw ttgtur turn*.] 
Audendum eft aliquld in pnelia , fimul 
uc timorcm meumdiflimulem, fimul 
fufpirionem dc militum mcorum fide 
tegam , imo t*llam-». Qui enim jam 
ociofi ducum mentis fie belli caufis ex- 
pendendis vacant ; mox , armati fie in 
aciem produ&i , partibus quas fibi fe- 
quendas fumpfcrunt , ftabunt, oWiri 
caufarum , ducum , fui. 

704. Vm*m mentemJ] Intermiffio- 
nes variant confilia , maxime pa quic* 
tem no&urnam , qui animus dubtus , 
quod optimum ra&u fit a fizCcus tan- 
dem arripit confilium. Horttnf. 

705. Eripe conpiimn p*gn*] Id re- 
ctus quam p*g»*. Sequentia quojue 
aliter quam amediftinximus. Vult emm 
a vacuo milite expendi caufiarum jufta, 
ducum rocrita : ubi in acie fteterint , 
bee ceflate-^.. Pcobant banc noftram 
conjc&uram Ms. P. Etiam Ms. T. ma- 
nu (ecunda. Gntim. Cum dtra vdmn- 
f*t % &cJ] Quando ftatuunt te&is gla- 
diis ad hoftes mcos deficere^. Hor- 
temfim. 

707. SZ**ctnffrrtdMCtt i O'c.'\Qu\i 



eos inter (e comparare aufus fuit , fie 
cxpendcreutriuscauua juftiotfit. Hw- 

708. SI** fletit, mlefd^etJ] A cujuf 
parte miles ftetit , illi plus favet ; quam 
ilia , ad quern coa&us venit. Htneuf, 
VAuhfsLditsrtn* Mmuribm.] Sicut in 
muneribus gladiatoriis, non odium aut 
fimultas committit gladiatores in le- 
thalearenaecertamens fed ip&parium, 
compofitio 8c xraula virtus. 

71 1« Qj*mUmddfmtwris 9 &t.'\C*A, 
fortuna, ipfum deceptura , principio ra- 
vit. nam primum cum Nuraidis pro* 
fpere pugnavit , Imperarorque eft ap- 
pellatus. Inde Varum./ pepulit , ficc. 
Bldndd motif futurit.] AUiciens in futtt- 
ramesdem. 

7IX, 4*«p>.] Excepit. Smipit. 

715^ K*m pcfulit Varum % &*.] St- 
quidem primum c Numidis equitibus » 
CXX. exfis , reliauos in caftra compu- 
lit. Varum moz in caftra adoppidum 
non fine magna Varianorum cede ruga- 
vit . ita ut aniens caftris dc rertia vigji- 
lia ihentio cxercitum in oppidum rc- 
duccrcc. 

715. 7>t- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civiiis Belli Lib. IV. 



197 



Digit 



zed by G00gle 



S*}8 M. A N N iE I LUCAKI 

Non exploratis occuki vtrtbtu boftis, 
Curio notturnum caftru erumpere cogit, 
Ignotifque equitem late decurrere campu. 
Ipfefub Aurora prwos excedere motus 
73jT Signa jubet caftru , multum , fruftraque rogatm 
Ut Ltbycas metuat fiaudes , infeiUque femper 

Tunica betU dolis. lets fortuna proptnqui 

Tradiderat fat* juvenem : bellumque trabebat 

AuStorem civile fitum. fuper ardua ducit 
74*> Saxa, fufer cautes abrupto limite ftgna. 

Cum procul efummis conjpettt coUibus bofies 

fraude fua cefere parum, dim colle reliSo 

Bffufam patulis mem committeret arris. 

lUefugam credens, fimuUu ne fetus artis, 
74y*ft viftor, medios acum projecit in agros. 

Tunc primstm patuere doti , Numidaque fugues 

Undique completes clauferunt montibm agmen. 

Obftupuit dux ipfefinud, perituraque turba. 

Hon timidi petiere fugam , non prcttia fortes : 

Quip 

moris, paulatim cedercut, ac pedem re- 



eta rei bene gerendc , fupra omnia fato 
ctvilisabeoexcitaticommotiquc belli 
poenas po&ente, cquitatum omnem 
prima no&e ad caftra koftium mittit, 

2ui oppreflbs fomno & difperfos ho- 
es , ad magnum numerum confectt. 
Eventmm deitr*.] Fortunavdedit filC- 
ccflum dolis regis. Htrteuf 

71*- Occulti wrthmhfl*.] Regis in- 
fidfls, modoadjff.720. 

752. Curio mclurnum , &c."\ Curio 
cum omnibus copiis quarta Vigilia exit, 
cquitcs fuos redeuntcs convenit , e ca- 
ptivis qiurrit quis caftris przfit, refpon- 
dent Sduram. 

755. Fruftrnjurregttus.'i ACn. Do- 
mitio prsfe&o cquitum. 

758. £W&w*fw,C7*c.]Utmodo,ver- 
61730. 

742. Frdudefudcejferepsrum.] Sibil- 
ra,fuis imperaverat 1 ut fimulatiooc ti- 



rerrent: fcfc cum opus cflet, lignum 
przliidaruram. 

744. iUefupm credent, &cl Curio, 
ad fuperiorem (pern addira pnrfentis 
temporis opinion* , boftesrugerearbt- 
traens , copias ex locis mperioribu* in 
campum deducit. 

745. PnjtcU in ^r*/.] Magis pro- 
bem , quod eft in Mss. dejecit , ex colic 
fcilicet in planitiem. Gemtm. 

746. £>•/«.] A regefubfecuto , (hav 
roiflis auxiliis, hoftiura copias augeri* 
figno a Sabura<!ato equitatu hoftium 
ab urroque cornu aciem noftram cir- 
cumveniri. Hunddtqut) &c. ] Spem u* 
nam (alutis,proximos colles jubet fuos 
capere Curio, hos prsoccupat minus a 
Saburaequitatus. 

749. Km timidi fetim fug*m.'\ Laf- 
fatis fcil. a itincrc & pnelio oo&urno . 
cquis. 



3; t zed by G00gle 



CiriLis Belli Lib. tV. 



*9$ 



cquis,utvcrfic.infirqaente,&c. atque 
fcpris undiqucpeditrtxw fttpatifque, ita 
■Krixarmamofendidaretur locus, ut 
Owe ff. 771. Kmfnrfafirtes.] Eqiri- 
•e* iabore confe&i , & pauci , nutne- 
co CC. (reliquicnim inirinerefubfti- 
taint) quamcunque in partem impc- 
tum fecerant , hoftes loco cedcre coge- 
^«K : fed neque longius fugicntes pro- 
fcqoi , nee vehemeotius eqtios incitare 
potttant , Com. civ. be!. 1. 

7fo. *«*/im>f/,e>c.] Nofirerocis 
equi Qutdrnfxtlante putrtm fon'ttn qn*. 

75$. Jncfrt0^mfpeiimm t &-c] Neque 
(*> wnis equus Ac recens ftare loco 



754- ftf*)«*tcfr*ix.'] Sedfcflaja- 

«w. ace. 

760. Addunt.'] Accelerant. 



It 

761. tin pnfuit *&, c>c] Neque 
enim profuit incitaflc equum in ho- 
ftcm , debilis namque la/rati equi in- 
cuius co ulque tantum provehebatui 
quo jaculis hoftium equitem exponeret. 

76 J . T«*uMfnftrtw *d heft ft.] Eor 
u(quefolumftimulis& calcaribiis im- 
pellirar, m segrc ad hoftes perveniar, te 
praefens arquc incvitabile vulnus acci- 
piat. "Hwttnf. 

765. *4t v*gm Aptxr t &e.') Numi- 
darum vero equitum concitato curfu 
tremuere campi & pul?erex nubes at- 
que tenebrx indu&x, pulverc, tanquam 
vi Borcz cTliracia flantii ezcitato. 

766. Ttrrdtjme filut*.] Dulbluta in 
putoerem. 

767 . Bijhmo, &c. ] ThraciOjScpten- 
trionali. Biftonis lignum eft 6c regio 
Thracix. 

N4 77o.N««» 



Digiti 



zed by G00gle 



too 



M Ahnai Lucani 



770. KuS§ dmbii , &c .] Certa erat 
frctlifquc vi&oria , Deque pugnae mora 
Jongior, quam qua; Romania ioccrfi- 
ciendis (ufficeret. 

77 r. Sed temprd am* Mvs tarns* J) 
Tempusquodpogoaado cfhterendum 
f uiflct.ocddcndo coafumptum eft. Sml- 
fittui. 

77;. M'tfcm «mmm.] Confcta pn- 
gna contendere. 

776. Teitrmm nimbt peritmrd.] Telo- 
ram , inftar grandiuis fuforum tnulti- 
tudine & pondere. 

779. S»esinttrc9*>trtitnrenfes.D<n- 
fttwrtpte glfbm.] Saocum, gtobo coo- 
denfarorum , durn ii , qui ab exteiiori 
parte globierant, referent pedem ce- 
dereptqoe intjorfum ad dedinaados 
ooftuanidm. " 



...... '»/* 

78;. Fr*»g4*r*rm4tmm t Grc.] Cor- 
pora armata aanatis cocporibm iilna 
difliliebam , ftaogebauturqar. 

784. K9*t*mUtA i &'<.] Neqoetara 
Ueiaro ei cede Roraaaocum volopta* 
tern perceperunt Mauri* qtamfortuna 
dabat, cum nonfltmos (anguinis , non 
mucilata & cadetttia vidercot corpo- 
ra, lit quae cooftrida & (Hpata fuftt- 
nerent k inyicem » Deque aria dect-r 
dereot ad fcerram.: ficatborea, lib. $. 

*r.44S- 

788* Exdttt invifm Mr* Cdftbdp* 
wit , e>r.] Invitct excitatas CunKagi- 
oenfium umbras Forruna ad hate pa- 
reocalia. retuleruot qutppc vi&oxuaa 
ncpotesinrerias Annibali i abundepa- 
reotaveruat hac csde aoimis tenorum 
auwc*fo,run> 

79r.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilts Belli Lib. IV. *or 

Inferiis fortum no vis: ftrdt ifta cruentm 
790 Amub4, & Pam urn dirt piacula manes. 



Digit 



zed by G00gle 



%o% M. AnnjejLucani 

Verre datis : Iritis jugulofic arma potentes. 
Telix Roma quidem, civefquc bdbitura beatos, 
Si libertatss fuperu tarn cura pUccret, 
Quam vindicta placet. lib/cos en mbile corf Hi 

810 P afrit aves, tiullo conteftut Cum bufto. . 
At tibi nos (quando non f rodent iftafilere 
A quibus omne avt fenium fuafama repettit,) 
Digna damns, juvenis, meriu pracoma vita* 
Haud dium tanta civm tulit indole Roma, 
' 8 1 JT Aut cm plus lege* debereut re&a fequenti. 

Ferdita tunc Urbt nocucrunt fecula , pofiquam 
Ambitus, & luxus, & opum metuenda facultas 
Tranfverfo mentem dubiam torrent* tulcrunt. 
Momentumque futt muatm Curio return, 

8xo GaUorum captm Jpoliis , & Cafaris astro. • 
Jus licet in juguLs mftrosfibi fecerit tnf* 

SjQ* 

814. H**d dium itntd, &c] Erat 



primarios ; qui Gmilifortuna luant ci- , 
Vilia bella, quae ipfi vcl concitarunt; 
yd lua temeritatc *c amentia fufcepe- 
rt|nt. Horteuf. 

806. Jmpl*fic.]M.ottevc&T*. .Ar- 
W4 pottntcj.) Contra RcmpubL fufec- 
pta. 

8c 8. Si libntdtHfferuf&c. ] Si deos 
xqua tangerct cura indutgendi nobis li- 
bertatis aftcrtores , quam ulcttbsndili- 
bertatis oppreflbres. HHu*q*4nm 9 'm- 
quit Tacitus, ttntMribm&fmfuti *\h*. 
cladibux, nuqUyt jufii* yudtctit npfrtk*- 
tum eft, mm <gc cur* Deis fecmrUMnm 
neftrtm , effi ultunem* 

8 TO- Hullo centeHus Curie, baft*,] In? 
humatus , praedaavibus Libycis. 

8ir. QumuLo ne» y &c.] Cur cnim 
taceatn virtutesejus flc mersta ? quae in- 
numeris fcclis canefcentia per omne 
«vi tempus picnic gloria: vclis feren- 
tur. 

812. Senium rtpe/lit.] Prooblmone 
& tcmpQfum injuria ufurpat , qua rci 
memoria inccrcidcrc potcft. Hmrtenf. 



certe fumma indole , eloquentizlaude 
claruit , legum propugnator acerrilims, 
qnandiu tncorruptus ftetit fctip. ftatus* 
8r6. Perdu ttunc^crc] Verumcor* 
ruperunt ilium perdidemntqaeperditi 
civttatts mores , ambitio , luxus , ava- 
citiau XJeU.] IdreftiusquamOrfc', ob 
eaqusprccedunt. (jntim. 

818. Trmfoerfe mentem ,&c.} Are* 
&o > bono Ac aequo mentem Cucionis 
abripuere. 

819. Memenhnmmefiutj&c.'] Atqoft 
ita mutarus tc a Cs&rc corruptus di-* 
gnitatem 6c cau&m ejus pertinadtet 
tuebatur neque minima cifilU belli 
fax* ut qui Ccfiui ftimulos addiderit,ut 
per quern pliwimi in Qtiaris partes in- 
dinarint. 

820. QdUrmm Uftmt fl»lii* t <5r«.} 
Sexcenries H* S. amsatienicontraxcrat 
Curio. Val. Max. lib. 9. cap. 1. quo li' 
beravit eum Cciar. 

821. Jus Ua$ in j*p$l$s.~\ Nontm* 
probanda le&tohacc- At Mt.F. J *s li- 
cet 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IV, 1.03 

SjlUpotens, Marwfque ferox , & Cinna crucntns: 
Cxfare&que domus [tries ^ cui tanta poteftas 
Concejfa eft: emire omnes, hie vendidtt Urbem. 

M. An- 



ttt in JMgmlos mfh« fibi fieerit en ft SylU 
pH**,er<. QuaGdicat RomanosRo- 
manis annis fuba&os ; ficut alias dixit, 
provincias ptovindarumlaogainevin- 
a. Grtt. Jut licet n» j*g*/a/, &'-) Sylla 
q&detn Marias, Cinna', frc. vi oppref- 
xnuit libcrtatcm , invafcrunt Remp, 
9upc id tamen fine fumma impenfa 



Urgitionum & (Hpcndiomm , illi cme- 
tunt, hicvendidit. 

823. C*fire*que dvmmprie* 1 Cx&> 
lis fucceflbres , quibtis permiflus fuit 
Imperii clavas. 3 

814. We vtndidst UrUnt.l Vtndidii 
\nc 0tr* fuUruim^dtmmnHJjfitferbfim Im» 
fofiit. Vir^. 6. Ancid, 



l.Si* 



Digiti: 



zed by G00gk 



ao4 



r. £%lt dtmuL] Epiphonemate in- 
^conftantiam Fortune, qua none 
**-Jhic, nunc ilk vi&or eraferat, 
Quintum librum orditur. Htienfim. 
DmtetbtUwmm, tirr.] Pompejum, Italia 
pulfiim, Maffilia expugnata, & crerdri- 
bus cum Hi£paniis amulis : Cxfircm, 
navali dadc in Adriattco acoepca , fie 
Curiooe cum exerdtu in Africa exfb. 

j. Sny^rii fmrtmmtfmtt. ] Alternan- 
te tamen fbrtuna, edema (ontpaies 



dc fumma mum dhnicaturi in Pharfa- 
ltca pugna. J mm ffurfer*. ] Hyemis no- 
tatio. Mms. ] Thraciz monte. 

4. Qtlid*jmt cadent Atlm*it t C^f.] 
Cave illud ^Atlsmti* fecundo calti acci- 
pias. Significat enim ex occafuVergi- 
liarum menfern Decembrem. Gntftu. 
jitlmtis O/jrmp*. ] Patrom/in. foeni. 
Maia vel alia e filiabus Ariantii.5jr^«<. 
Atlanrides , Pleiades oedderant Cot 
mice, quod ficcucitai.Id. Korcroh. 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Ann. Lucan. Civ. BeLliLib.V. 4ojt 
flnftabatque dies, qui dot nova nomina faftis, 
Qmque colit frimm ducentem tempera Janum. 
Dum tmen emeriti remanet pars ultima juris, 
Cenful Hterque vagos belli per munu Panes 
Elicit Eptrum. peregrin* ac fordida fedes 

10 Romanes cepit proceres: fecretaque rerum 
Hojpes in extemts audivit curia teftts. 
Nam quis cafira vocet totftriftas jure fecures, 
Totfafces? doom pepules venerabilis or do 
Nan Mapu partes , fed Magnum in paribus effe. 

if Ut primum motjlum tenuere filentia coctum, 
Lentulm excelfa fuUimis fede prof at ur : 
Indole ft dignum Latia , ft fanguine prifco 
Robur mesl ammu, mm qua tellure coaEti, 
Qjtamque procul teEtk capta fedeamm ah urbis 

io Ccrnite : fed veftra faciem cognofcite turba: 
CunSaque jujfuri primum hoc decernite Tatres, 
Q**d regnky populifque liquet, nos effe Senatum. 

Nam* 



j. Dut,<tM !*>*,&€.] Cal.Janna- 
ai. quo die cteari novi confides , eo- 
numjocnoinii»pnrfipcbamnifui anoi 
Mb* , id eft ,libris ungnlorum anno- 
wni dcfcriptioncs 6c getta connncoti- 
•m. 

6. Om que fit* f r im m , &*•] Feftus 
soootaejani , choragi , capitis , pstru, 
auaiqueitifamemia anni.Ofid.FafL i. 
Martial, lib. 8. ep. a. 

7« Dmmuamn.] Nondum plane per • 
afopotcmKMiozconfiilaria tempore. 
fmitiummmt, &c] Metsph. a mili- 
tia, lib.}. fC 6 ji. 

S* C**fiUt**rime,&c.] Lemulutfic 
MarccUus Go£ in Emrum convocave- 
nw Senatoics pet officia belli difper- 
6a. 

$. Bias EfhmmJ] Pro in Epirum. 
Kfnasodebffis olim amo Prniri. 

10. AcmMMrmwj Arcana Sena- 
n» ktibcrantU confilia. 



ji. &4*s tmid.1 Qusjaminextc- 
ras termrranflataerat.Jfrr*M/. Inex- 
ttrtus.) In tena 8c tube alien*. 

12. H*m<jmsc*flT*i &-e..] Qnidni 
enim appeUcm curiam potim Senate-' 
rum, cjuamcaitxaPompeji, obi tot fi- 
mollcgitiini raagiftraras com infigni* 
bosfins, raGabus & tccuribus I 

I}. Dwwa^/^w.e^c] Bt tot con- 
fpofH umul veaetabiles Senatotes do- 
cucmnt popolos 6c genres omt conflu- 
aerant, non coareniSe omnea in partes 
Pompeji , fed 6c ipfum Pompejnm fui£ 
te partemJ^tns. 

15. l^fkttmmr, e^c] HjfidUp. 
costus mmpns tenuit nlcntaa. 

17. IniUt fi ttipmm tabu] Si rem 
ilia ft prifca virtus Romans anunls ?e- 
ftrisinfideat , oolite eapeoderc ubi G~ 
mua : led ex tot ienatorum,aeciviani 
pczfentia, fuccurrat vobia , qui umus. 

11. X***drtffM, &€.\ Fa&o avow 
baa 



Digiti: 



zed by G00gk 



%oi Rf. A kn At L v c a *r r 

N4W , rrf Hyperborea plauftrum gLuiale (kb Urfc * 
Vel plaga qua torrent, claufufque vapor thus axis 

ay Nee patitur nodes ^ nee iniquos erefeere files, 
Si fortuna ferat , rerum nos fumma fequemr, 
Imperiumque comes, tarpeia fede perufia 
GaUortmfacibw, Vejofque babitante Camttto, - 
lllic Romafuit. turn unquam perdidit ordo 

3 o Mutato fua jura folo. moerentia teSta 

Cafar babet, vacuafque domos, legejque filentes, 
CUufaque juftitio trifii for a. curia fobs 
Ilia videt Panes, plena quos urbe fugarit. 
Or dine de tanto quifquis non exulat , bic eft. 

3 jr Ignaros fcelerum , longaque in pace quietus 
Bellorum primus fparftt furor : omnia rttrfus 
Membra loco redeunt: en totis viribusorbis 
Hejperiam penfant fitperi : jacet bofiis in undi 

Obru 

jtf. 169* urbe fcom. 



bis Senatus Confuito fciam populi, htc 
die Senatum ,_ quern penes eft totius 
oibts ten. impertitm. 

1 3 . H*m,vel HyperUrt*&€. J Quern 
Scnatumfi qua iniqux Fort upx procel- 
la raperet in oras Boreal 1 Ar&o vcl tor- 
rid* zonae fubje&as j commigratura ta- 
men fit Imperii fumma. 

14. PUgM qui tBrrtns.} Circulus xqtti- 
no&ialis zftu & caloribus conftri&us, 
Tub quo degentcs perennem liabent 
i*9f*te*"*. Cldmfupp* ijpribm.') Op- 
ponit plagae frigidi , intolerabilcm 
cftum zone torrid* , quae intra duot 
uopicos Cancri & Capricorni, quos 
medius dividit xquino&ialis , contine- 
tur 8c quafi clauditur : 8c^Aam vapret 
focat. Htrtenf. V b 

15. Huim^s files.] AqHbdialis 
circulus non patitur nodes ac dies in- 
stqualc* efle. 

2j. T*rpcUfiJ*penft* 9 CSrc] Con- 
firmat ab exemplo » ibi Romam fie im- 
pcrium Romanum cue, ubi auguftus 
or do Scnatoxius. Htrttnf. TarpcUfid* 



pnuflju] Lib. 1. 

Synecdoche. Neque cnira Capicolium * 

Gall is incenfum eft. 

28. rriofamclxbiUmttCsmUU.] Ca- 
millus eiulaoat Ardes : cui r inoe cyo- 
cato Veios , di&atura 8c rerum fum- 
ma S.C.rradita eft. 

19. OnU.] Senatorius. 

ac. MxremtU ttfU, &€.] Urbem 
Rom. occupavit Cxfar , vacuam , moe- 
ftam opprefes letibus & indi&a joris 
dicundi lmefmimooc triftem. 

i 2. Citrid filis, #•<.] Ilia quam Caj- 
(ar habet. Curia non ridct alios Sena- 
tores quam cos quos ambitus , majefta* 
tis IxGc alteriuftc non damnatos, Car- 
fax uibi rcftirutos revoeatit. 

25. {gurotfctUntm&K] Sub frimo 
belli cmlis mom 8c trepidatione con- 
fternati diffugiebant ; hoc tandem id 
Epirum convencrunt tanquam in cor- 
pus (iuim , Senatores 8e alii ordines. 

37. yiribm orb*.] Qua; in auxilium 
noftrum advenerunt. 

38. Htffaiampmfmfifm.] Italian! 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



*o8 M. AHMiEI Lucani 

Uafiliaque fua donatut libera Fhocis. 
Tunc Sadden, fortemque Cotyn, pdnmque per arma 

ffDeiotarutn, & gelid* dmmurn Rbafipolm or* 
ColLudanti Lityamque jubent auEtore Senatu 
Sceptrifero parere Juba. pro mfiafatal 
Et tibi non fid* getfis digmfime regno, 
I or tuna Ptolemae pudor, crimenque Deorum, 

60 Cmgere Pellao preffos diddemate crmes 

Fermijfum : favum in populos puer accipis enfem : 
At que utmam in populos! donata esl regia Lagi$ 
Accefit Magmjugulm: regnmnque forni 



Eft- 



cis Achaiacregia libertatc donata «que 
acMaft^liacoloniaejas.qaam taroena 
Phoceuubus AGs dedo&am rocmim- 
muslib.?,.jK;40. L*er* Ph**.] |Pho- 
q* rcgio in Bcotia a qua Maflfilienfet 
&ntoriondi,domtaefllibcnatc. S*l- 

54. twm SnUlm, fortemqmt CtymS\ 
Equites ex Thrada D dedit Cotus U 
Sadalem filium mint. Com. civ. bd.;. 
Fidmmme per , Crc] DC cquices addu- 
xit Galani* rex Ddotarus, pro quo ex- 
tat oratio Ciceroni*. 

55. GM***mmml(k*fiptiM.'] CC, 
ex Macedonia Rhafipolis , quibus ip- 
fe pncerat , & ob Thnriam vicinam, 
fngdtm nominat. a> 

56. LtbjAMtp$*)iAt*t4m8§rtSen*tM.'\ 
Ei automate Senatus decernitur Afri- 
ca jubs. 

57. Pri trifiU fins."] Qnoniam au- 
tera Africa? meminit » Qnam Senatus 
pntfidiis contra vim Czuris firmavit 5 
per occauoneminperfidiamPtolomad 
pucri exdamat :qui quum cum tra&um 
d efcn d ere dcbmffct, quod a Senatu in 
regnum confirmatus, Pompejum tuto- 
rem accepiflet, cum poftea ad fe rugien- 
tem , federate truddavir , porriddium 
cumperfidiaconjungen* Hwtttf. 



58. K»n/U*gn*0 t &e.] Indigne re- 
gno fidca^ntis ; wt digoc regno non 
nds germs. 

59. FfrriMtf.] E v Ai/j^* , qui fbro- 
ns crat dedecori Diis & Fortune ram 
indigrajmevehemibus. C ri m emp* D—~ 
nw»j Colpara in Deos transta & 
Fortunam , quod ranrum pueri (cclus 
ibi rcgnare juflerint , ubi Alexander or- 
bis dominator regnavit & coodttus 
fiut. Hftmf. 

60. Cmprt PelU; Ore.) UtDiooy- 
fiusnic Ptolomxus Aiders films , et- 
iamnum puer Pompeji rogara confir- 
maretur Agypti rex coronareturqoe 
diademate Alexandri Magnt in Pella 
Macedonia opp. nati , Alexandria; m 
Atopto conduoris. Strab. lex. 17. 

61. S*imM$BwUs % &t.}Ctvddx-i 
ter enim imperavit. 

62. PifmUi.] Tantum , 6r non to 
Pompejuro etiam & fororem mam.*. 
top* Ugi.] Regnum ^mi , quodL 
obtinuerat Ptolomcus Laam f. lib. 8* 
*f.6oi. 

6 j. Acctfcti Mtgm 'y t g t b *.] tot tand 
muneris accepta merces } Pompeii* 
oueraratutotemhabueras, ad re con- 
rugientiscsdes* inf. Ubro8.t^ 57J. 
Swtrt EreptmmLj Cleopatnc $ qusc regrtl 
cumriatrcbercsapatrcrcli^aruerat- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V. 
Ereptum eft, focetoque nefas. jam turbafoluto 

6? Arma petit catu , qua cum popidique , ducefque 
Cafibus^ mentis , & caca forte pararent, 
Solus in ancipites metuit defcendere Martis 
Appius eventus : fittemque expromere return 
Sollicitat fuperos , mukofque obduftaper armos 

70 Delphic a fatidici refer at penetralia Pbctbi. 
Hejpeno tamum, quantum femotus Eoo 
Cardtne, Parnaffus gemino petit fthera colle, 
Mom Pbotbo, Bromioque facer : cm numine mifio 
Delpbica Tbebana referunt tricterica Baccbx. 

7y Hoc folum fluSu terras mergente c acumen 
Eminuit, pontoque fuit difcrimen 7 & aftris. 
Tu quoque vtx fummann feduttus ab aquore rupem 
Extuleras, unoque jugo Parnajfe latebas. 
Ultor ibi expulfa premerent cum vifcera parttu 



xo9 



J*4- 



64. Stmemmf**.'} ?ompeji czdes 
fibtra&a Cdan , cui 8c infidiatus poft- 
m eras ipfcrex. J*m tMrbdfiimt:] Jam 
lunula condone armi expedi?ere. 

66. Cttmfmttfmmm*] Eventuig- 
»oto8cobfcuro» 

$7. Stim m mapitft, &c. ^pphu 
***«/.] Is (inquit Val. Max. 1. r. c g.) 
bdli dnlis evemura explorarc cupienf 
riribus imperii (namque Achais prac- 
«nt) amimcem Delphic* cortinz in 
iofumm facri (peens partem coegit de- 
fcendere,8cc. inf.jKno. &H4. Idem 
tefcrt Orofius lib. 6. cap. 1 j. 

69. Ohdma*ftr*m$.) Clatua ceflaii- 
tcoeacolo. intra jK irr.8ci|t. 

71. HtfrtristMMtmi &*•] In tern 
unbilico, ab occafu & ortuaequedi- 
Auis. *A.ndiit ijr tmtUut c*U P*rm*jjm. 
tenn&Scnbolib.9. 

71. Gtmim. ] Tithorco 8c Hyampeo. 

7V Pbmb9 9 Brmi^MfMer,] Apolli- 
» Ac laccbo, >*» 5* fyip«t, quorum 
■nameciindemeflecumSolc probac 
MaooV i. Saturn, cay* i8« Communi 



itaque cultu Thebanz Maenades BaccM 
mioUbae , tertio quoque anno Delphi* 
celebrant facra in memoriam vi&orts 
Indies a Libero parte trienni expedi- 
tione parts. Kumimmiflt.] Communi 
cultu. 

74. Triettric*.] Sacra Trieterica ap- " 
peUaca fum, que Libero patri > e fi&o* 
ria 8c expeditione Indica re? erfb , infti- 
cuta were Thebis. Tertio quoque an- 
no peragebantur fumptuofius 8c fplen- 
didios iis org£ , quae tingulis annis ce- 
lebrabantur. Htttnf. 

75. Hot filnm > &€.} Diluvio cete- 
ris fubmerfis % alteram eParnafli colli* 
buseminuit. Orid. 1. Metam. 

76. P#«/#^Cl^f.]Mcdium inter aquas. 
8c caelum. 

77. yixfimmm.] Vii fiimmo ju- 
go exubas. 

79. Utter ibi exfmlft/lre.] Hie Apol- 
lo juvenis, ulturus Pythono, Ojui Juno- 
nis juflu Latonam gravidam e Jove 8c 
partui vicinam perfcquutus roectt , ia- 
tertnut. 

O %*.fam.\ 



Digiti: 



zed by G00gk 



kio • to Ann & i Luc an i 
80 Matris , adhuc rudibus Paan Vythona fagittk 

Bxplkuit, cum regna Themis, tripodafque teneret. 

Ut vtdit Yam vafios telluris hiatus 

Divinam prate fdem, ventofque loquaces 

Exhalare folum , facru fe condidit amis, 
8jr Incubmque adyto , votes ibi f alius , Apolk. 

Quit latet btcfuper&m ? quod numen ab athereprejfum 

Dignatur cacas tnclufum habitare cavern** ? 

Quit tenant cecli patitur Deus, omnia curfus* 

JEurni fecreta tenens, mundique futuri 
90 Confcius , ac populis fefe proferre paratus, 

ContaStufque ferens hominis, magna fque, potenfque, 

Sive cantt fatum , feu quod jubet ipfe canendo 

Fkfatumt Tor fan terris inferta regendis, 

Aire 

8$. DivmamfrkrarefUlm.] Emittc- 
reoracula. Venffou l9<jmaca 9 &f : l Ex- 
halationes fpecus; quae mentesprimum 
mflabantvatum, mot linguas in?att- 
cinia folvebant. 



So. Prf4».] Apollo, lib. 1.7ML67& 
Tjthona.'] Pytho , Dtmogorgonis & 
Terra: 6lius , draco ingcns & prodigio- 
fts , qui antenatum Apollincm in Par- , 
■naflb rftonre-oracula reddidit. Htrtenf \ — 

Sip**.] Sittvit huroi mille grarem 86. QuislatethiefmferwM.'] Oraculi 
telis. ! hujuscaufaminquiritpoeta. g*od**- 

8t. Brpticmt."] Interredt. Ttawr.] | Mm,4rr.] Quis Deut c codo dcltpfiB, 
Dea, qui prxecpithominibuscapete- immergi fe condudique dignatur in 
te,qux fas efiem. Ovid, i . Metamorph. hac caverna. 
cujus unum loto orbe celcberrimum 88. £** terram c*U patitm- Dew.} 
erat omentum , cui Apollo fucceflit. I Quis Deus vult terram habitare. yd 
Tripdafamettmrtt^ Tripos, menfa erat j ccquis Deus patitur fe in terrae hiato 
five Cedes aorta vel ahenea trcs habens j condudir Smlpit. Hwtenf Omni* cm* 
bafes, quam nbi PythS vates infeen- |/W.] Fata, feriem ordincmqne caul* 
diflet , haufto divinationis fpiritu , re- 1 ram fdens. 



iponfa rerulit. Jamblichus de myftc 
tits. & Diod. Sic. lib. 16.Srrab.lib. 9. 
82. Pa/hs teU*ri* hiatus , c£*c] In 
medio rnontis anfra&u profundum ter- 
ns foramen, ex quo frigidus fpiritus , vi 
cuadam velut vento infublimeexpul- 
ius , mentcs vatum in vecordiam ver- 
tit s impletaque Deo refponfa confu- 
lentibus dare cogit , &c. ulreriorem 
templi Delphid defcriptionem vide 
apud Juftin. lib. 24. 8c Diod. Sic. 1.t6. 
de occafienc inventi oraculi a paftorc. 



•Mnnditpu f«turi\ drc] Eaqux 
everitura funt pnrdnens. 

9T. Homing.) Phocbadis , virginis 
Pythiz , qucm ingreflus fuo numine 
implet. 

92 . Q*»d )ubet , <?t .] UifMnm S6 
volnnt quod Deus fetus eft , id eft, de- 
crevit, conftituir. 

9 5 ; tor fan terris inferta regent*.] A0 

forte dcnilor aliqua & porcntior pais 

ineft expiratque ex hoc antro DelpW- 

co, codeftia iUins mentis & anrnw 

rouodi 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib.. V. 

Aire libratum vacuo qua fufitnet orbem, 
9? Tonus f*rs magna Jovis Ctrrbxa per antra 

Exit, & atberio trahitur cormexa Tonanti. 

Hoc ubi virgineo conceptum cB peSora numen, 
/ Humanamferiens animam fiuat , oraque vatis 

Solvit, ecu Sktdus flammts urgentibm JEtnam 
looUndat apex: Campam frememceu faxa vapor at 

Condim Inarimts aterna mole Typboeus. 

Hoc tamen expofitwn cunttit , nullique negatum 

Numen, ab humamfolum fe labe furoris 

Vindicat. baud illic tacito mala ma fufurro 
105 Conapiunt. namfixa canens, mmandaque tmUi 

Mortales optare vetar: jujlifquc bemgntu 

Sape dedit fedem tohu mutafflibus urbes, 



ail 



mandi qus irrfufa in omnes mundi par- 
tes cum libra t ,' regit , fbvet , vegctat- 
<pc ? Denm ndrntpte ire per •mmt Terraf- 
fttfuRuftp* mdri* atlumuptt prefiutdmm. 
4-Gcorg. & 6. An. Virg. Sptritmimtu 
ax,&c. vide ;*f. 89. lib. 1. 

95* Cm-A**] CirrJuopp. Phocidos 
Jaud procul a Delphi*. 

96. Mthni« tr*hit*r 9 &c : ] Cumfu- 
periore illo acre coit, & menti divinio- 
«i confonat. 

97. H*c tAi Vwrtm*. ] Hoc igitur an- 
no Pychia correpta divino furores 
<pem conception *Mmenvoc2t, magno 
foaturefpon&eraugit. Ipfum inquit, 
■wen, os vatis (blvir. Turn duabus 
fimilitudinibus horrendum illom fo- 
BBm&tcnemenriamamplificar. Hrr- 

99. Cut Sicmlm , Crc] Vcluti Atnx 
Stale acumen rumum un&ntem c- 
▼oroit 

loc. VmUt *f*x.~j Cacumenfumum 
tofamem eftundit in fublime. Hart. 
Ctmfim* fitment an fix*.] Ceu Inari- # 
o*> Anaria , Pithecufa 1/lhi* infula in 
litote Campano fuperjefta Typhoeo 
<&ndit faxa. ykptrdt.} Alluuup ad 



Ut 

nomen Typhonis, id eft , procella? con- 
flagrationcs efufmodi fuccendentis. 

I or. lna/imes *trrM mole Tyf hot us.] 
Inarimen primus dixit Virgilius ab Ho- 
meri «V *e4fi(9i+. vide quae nos ad 
SciLThyeft. fCSoy. & Ely thtari indi- 
cera ad illud 9. Ancid. Virg. Iruarimt 
JentU imperii* impofid Typforo. 

1 02 . H#f tdmen expo fit urn. ] Hoc ort- 
culum , inquit , omnibus mortalibus 
pacet , & confulencibus fiue difcriminc 
de ruturis refpondctur 5 fed plane ami- 
gmaticevelamphibologic^s. Hrrtenf. 

igj. ^/«imw,^{.] Nonadmit- 
tit vota iimjA. non ad gratiam vei o- 
dium prccibus aut muneribos corrum- 
pitur. 

104. Hdnd illic , &C.] Mftmmr<j*e 
hnms(ffq } fufurro Tdiae de tempi* man- 
dat. Perl. i. Sat. 

105. ,Kam 'fixd cittern, &c] Cum 
enim feta Deum canat cerra oc^mutari 
nefcia , fruftia vovcat quis harcmutaii 
pofic- Define fdtdDemn/U&i^irdref re- 
c*ndv. Virg. Anetd. 6. 

106. Benifn**.} DcusApolio. 

107. T9ta$ m*t*ntib*f *&*•] Qgb 
faitUltimutmtilmt: dc Phecnicibus, 

Ol q<4 



Digiti: 



zed by G00gk 



XI* M Akkii Lvcakz 

Ut Tjrik : dedtt Me minds impcllere belli, 
Ut Sdamnucum meminit mare, fufitdst irae 

1 10 Te lluris flerilit , monftrato fine : refrlvit 
Acta tabificum. turn ullo fecula dotn 
Nojha carent majore Dcum, quatn Dclpbiu fedes 
Quod filutt , pejlquam reges timuere fiunra, 
' Et fstperos vetuere loqm. nee voce negatd 

iifCjrrl)** movent votes, templique jruuntttr 
Juftmo. nam fi qua Deus fub peftora vemt 9 
Nummis out tana eft mors immatura recepti, 
Aut pretii ulo flu&uque fitrme 

Compages pulfufque Detrum 

no Concutiunt jragucs animas. Sic tempere Unge 
lrnmotos tripod*, vaftaquefilmia rupis 



qui tors room vmti reKSo patriae Co- 
lo , Sidona , trade poftea a rege Afca- 
loniorum pulfi , Eyron coadidere , in- 
tclligo potius,quan>deCadmo aut Di- 
done.Juft.i8. vddecolonisGadium. 
10. lib. 457« '#£ 

108. Dedit iQe muuu, &-c] Idem 
Apollo docuic quarationebellaeflcnt 
ineunda, uti Athenicnfesligneis moe- 
oibus (c tueri jufli » Perfici belli minas 
zepulcre , dcri&o Xene navali pugna 
ad Salamina inC Herod. Polyb. 

ICO. Su/lmlitir44 t 0-c.] SicAajpti 
fterilitas e (irritate 9. aftioruai iubla- 
ta. Thtafeaa Buundecacfo. fie Phrygia 
fepulco Aty. Diod. Sicul. Ita Attica, 
poftquam inoniti oraculo latisfcciucnt 
Miooi. 

1 10. Monfhrato fine.] Id eft , snodo 
piandi. Hefilvit , &-c . J Peftis remc- 
dium denunciat. uti Thebanis , in exi- 
lium , miflb co qui Laium interfece- 
xat. Scnec. OEdip. Lucanis, Palinuii 
placatis mambus. Virg. Aoeid.,6. Ro- 
liunis , Afculapio acceifito ex Epidau- 
CO , Liv. io. 
.. in. H»*nU*fe<ttUd$*o.'\ Dcficico- 



Afp'm 

tis hujus oracali catxflas inquirit infra 
fCijihiedcflet. 

If). J(egu tittmert f*t*r*.] St6i ti* 
mentct , ocacula a fuis adtn < 



runt* 

114. Nee xw -*•>**.] Gratulaotur 
veto Gbi Pythix rates Ddphicx defiift 
oracula. 

115. CjrrheAvAfs.] Phxbades. 
ir6. Jugiri:] Silemio. trtnjUt. \ 

juris dicundi iDtcnnUfiooe. H*mfi<jm* 
Dem, &c] Neqne euira vitalca (line 
Phoebades iofiatx vel a DcoirauMnor- 
tis fupplicio afte&zi vel a beniguo, 
mortis poemio , taoquam dono Opti- 
mo douatx. 

118. QmffifimmUt fjre.] QuippC 
enthufiafmi impetu concufla labalat 

anima 8c nUT" 11 * divini (nirim« tianAua 

reddentibus 
lib. 1. cap. J 

IIO. Pmij 
mus , ftiauu_ „.„ ^^«»»«. »«..»...-» 
quo Phoebus agitarur. Htrttnf. 

I2i. Immmfrs trifdtu. ] Corrinas pm 
diu claulas , a ncmine oonlultas , wpo- 
tcfilentes. 

ill. tkft- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib.V. 

Appius Hejperii firutator ad ultima fati 
Sollicitat. juffm fedes Uxare verendas 
Anttfles, pavidamque Deis immittere vatem, 
ny Cdfialios c'trcum latices, mnrnumqtu recefftis 
Pbemcnoen errore vagam , curifque vacantem 
Corripuit, cogit que fores mumper e tempi*, 
limine terrifico metuens conftfiere Phocbas, 
Abfierrere ducem nofcendi ardore futuri 

I jo Caffa fraud* paras, quid fits ( ait ) improba veri 

Te Roman* trabit? muto Parnajfus hiatu 
Conticmt, prefttque Deum: feu Jpiritus ijias 
tieflitmt fauces , mundique in devia verfum 
Duxit iter: feu htrbarica cum lampade Pytho 

I I y Arfxt , in immenfas cmeres abihe cavernas, 

Et Pbotbi tenuere viam : feu jponte Deorum 



IU3 



122. HtjJHrii, &c.y Curiofos pet 
fcftes explorator, quia nam fbret even- 
to bdUcifilis. 

12). SetUil*x*tvenmU$.] Aperire 
(acrarium. 

124. Amifct.~\ Sacrorum pnefcs, 
taupli Ddphici cuftos. PfpuLmqme.] 
Dei afflamis 8c cnthuuafini iaborem fi- 
wd 8c difcrimen fubirc fbrmidantem. 
Dm immtttrt tMtan.] HyptLg* tfft 
*»lmtt mterfrttti. Deum immittere in 
Ptafcadem. Simpticitet intelltgi ma- 
ton- Joflum ab Appio antiftitem nt 
Phaebaiem mitteret in adytum. 
( 115. CtfdfotttrotmlAtUes.] Cafta- 
Uum romem is radicibus ParnaftL 

126. PtmrnmtnJ] Pbocbadem ali- 
^■m. Phoemonoe* antem prima erat, 
qatexoraculo Delphico faricinata eft. 
tabo^iib. 

128. MHwent 9 &t.] Modo.adver- 

119. jSbfienm, &t.] Volens Ap- 
P^abuaftirutodeducere, cau&taeft 
*ommom c*aoa*fiemium , fedfru- 
in. 



Cirrba 

I J 2. Pnfitqiu Dt*m.~\ Obruitdivi- 
nam Ulam vim cujus afRatu dabantur 
refponfa. St*.] Gaufas reddcrecoha- 
tur ceflantis oraculi. de qua Plutarch. 

Sprittu ifias , £rr. 5m b*rb*ic* , &r. ] 
Sivc ipintus has (Jefeniir, atquc in alias 
mundi partes migravit. five quo tern" 
pote Delphif a Brenno oppugnaris, ter- 
ra? mora , grandine , tempeftate 6c in- 
cendio corruere omnia»ciaere (piracutis 
obftri&is. Pau(an. inPhocaic Juftin. 
lib. 24. de xerxe idem ref. Herod, in 
Urania, vel tempore Mithridatico, cum 
oracula deficerem ubique, mblatis Dx- 
monumprxftigiUatquepoteibtc, Tub 
adventu ChriftL 

124. Barbaric* am UmMtU ^jth 
Affit.] Quo tempore Delphi a Brenno 
incenfi. Nam locus ipfelM# a Gra> 
cisdicitur. Qntim. 

12 5 . In etmeret Mere, &f. ] Rcplcta; 
funt cincrecaven»;ita ut fpiritus viam 
quaprogredtaturnonhabeat. StUpit. 

136. Sem frntt Bm*m , <2r<.} Sen 

OUs qpribus Roma curs max. eft , vi- 

O j fum 



Digiti: 



zed by G00gle 



ti4 M. Aunjei Lvcani 

Cirrha filet, fatique fat eft arcana fumi 
Carmine longava vob* commijfa Sibylla ; 
Sen Titan folitus templis arcere nocentes, 

140 Ora quibus filvat nofiro nan mvenit ava. 
Virginci patuire doli , fecitque negate 
Numinibus, met us ipfefkem. turn tortaprmet 
Stringit vitta comas, crmefque in tetga folutos 
Candida Vbacaica compleciitur tnfula lauro. 

14.7 Harentem, dubtamque pmmens in tempU facerdcs 
ImpuRt. Ma parens aiyti penetrate remati 
Fatidicum , prima t emptor um in parte refiftit: 
Atque Deum fimubms , fub peftore fiSa quiet* 
Verba refert, nuUo confufa murmur e vocv 

1 yo InftinSam facta mentem ttfiata fume, 
Haud aque Ufura ducem , cm falfa canekat, 



Quarn 



fam faerie at Ddphicum oraculum cef- 
ict, poftauam libra* Sibylliaos habear, 
quirattluacontineat, de quibus vide 
qua? A. Gcll. lib. r. cap. 19. & Plin. 
lib. 15. cap. 13. 

158. Ui%***v»b* t &alTot*lUkO$ 
yivemis , fms hAerttfmbmii b**fli en- 
pr* t Ovid. Met. 14. 

159. St*P*m t & t c'] SeuDeusnon' 
inveniat fan&os quibus > neque (an&as 
per qua* vatfcinetur. 

141. Virgm f&tmrt efe&.] Vtfa eft 
Appio vtrgo Pythia fubtole catuata 
oracutiiileDttum, cumipTatremcbuft- 
da fubtetfugetet ingrdfitm ad Deum , 
qucm adfeuc negavit. 

142. Turn torta prions ,&•€.] Honri- 
rtcm tataen firmuato numinc deceptu- 
1a, fc ad cortmimaca«gk, vittis oroa- 
tam, infitla laureata rcdimitam , crini- 
bus a tcrgo folutis. 

14$. Stringit vittdawkts.'] Oftendit 
qnibus ceremoniis Pythia ft adornaret, 
cum fingcret fc in coreinam ddcenfu- 
ram, & fimuiato rjumine oraculum ad- 
ituram. ym< capitis ornamenra funt. 



his boftiac csdends maximc oboube- 
bantur. InfmU, rafeja erat in diadcrna? 
tisformamitaconcinnata, ututrinquc 
vittacdepcoderem. Hirtenf. 

144. Phytic*. ] parnaflidc; quia Par* 
naflus in Phocidc. 

145. H«rtntem.~\ Moras texemem* 
StctrtUs*} Amities. fiiprafC 124. 

146. iifaao?*/ , grt.] Meruensta* 
rncnadvemusn & psoctsalcingfcdi, in 
limine reftuit. 

148. Dfitm fim*U*s.l St numioe 
coDccpto a&atam fiogens , nefcia qus 
fimuiate foewn murauirat. jQm*«.] 
Nod extra (c rapto , non vexatoa Deo, 
utinrra^f. 168.& Vitg. Aoeid.6. . , 
. 149. KtdU anfnf* mmmut e.] Non 
obfeuris ambagious; non pcrpfcxis ver- 
borum drcutriombos \ qui roos Phsbo 
(emper fuerat , ut interpretem totque- 
ret 6t c xc rccift. Cmtfmfit , Or.] Inter- 
rupts, wl perplex* , obfeuris vera in- 
vdveotis. 

150. Infbn&tm.] Affiatam e##t* 
atmfituif. Mrtmfi.- 

151. Himddfue, &{.] Noo sque 

noxia 



Digiti: 



zed by G00gk 



Qivilis Belli Lib. V. %*f 

$u)m tripod* , Pbotbique fidem. non rupta trmenti 
Verba fino , nee vox antri complere caputs 
Suficiensfpatium, nuUoque horroreeomartpis - * 

iffExcujpi laurus, immotaque culmwaJcmptt, 
Secur unique nemus, veritamfe credere Fbabo 
Prodtderant. fentit tripodas cejfare^furenfque 
Appius: Et nobis memos dabis impia potnas, 
Et fuperis, quos fmgts, ait, nifi mergeris antris, 

160 Deque or bis trepidi tamo confulta tumult u 
Dennis ipfa loqui. Tandem conterrita virgo 
Confugit ad tripodas , vafiifque abdufta cavernis 
Hdfit , & mfiteto coiicepit peftore numen, 
Quod non exbaufta per tot jam fecula rupis 

165 Spiritus ingeftt vati: tandemque potitus 
Peftore Cirrbao , non unquam plenior artus 
Phxbados trrupit Paan : mentemque prior em 
Expulity atque bominem totofibi cedere jufiit 

Pefto- 

Et mihi quern fallis , & Deo quem fie- 
gis dabis poenas, nifi defcendas in an- 
trum , deque hujus belli cvemu refpon- 
deas vere»non tuis verbis, Deum emeu- 
tita, numine non afflata* 

159- KifimtrgrumtristO'e.'] Nift 
defcendas in fpecumiacrum Ac certum 
refpeuoeas raihi de fatis belli <iwlis, 
afftatu Apolluiis , non tuis coofatis 
technis. Euy afflatum numifiis G wci 
C¥l*ox*<rf4» 9 vocant. Htrttnf. 

164. Qj»d won txt>A*ft*&c.} Quod 
veotns itle a (piramento fpecn* non 
jam cxhaiuti immifit virgini. 

166. Cinh*:] Fatidtco, Cyrrlizc 
Virginia Phoebados. Hon unq*«m» &tJ\ 
NuUms unquam yatis mentem plenius 
invafir. 

167. Jdentmyue prion*.] Huma- 
aani»miUonumincimbatam» fed ru- 
dem^quam ipixitu ratidica imptant. 
Hortmfi- * - 

i6%~Hmimtm #•#«.] Senium tut*. 
O 4 men- 



aona Appio futura Gmulata hac, atque 
ilia vcxi oraculi verba quz infequeban- 
tnt* 

ijx. TnW/a.] Oracula Pbsbi vo- 
cat. Trtfodas.'] Supra #£81. Konru- 
ftatrnmemiCerU fom t ntt vox* €><•] 
Cumeonappaterewfignaiilaqur nu- 
suoe afllatas conutari* afibknt* non 
verba interrupca & tremula : non vox 
mojor ion mtortd* /hams, non laurea ca- 
pita ocuna comaruoi borxorc. intra 
#£171. 

155. lMmotdfKCMiwun** trc. Vtri- 

* mm fit , &(. ) Non *tfmut mtgttd own do- 

mm. Km trtmtrt t m m k viftrfpmtt, li- 

> tmrmfytte dei : tttupjm rmytri 

», &e* Virg. 6. 6t J. Aocid 

t Pythian doli U metus , ut 

mju icri emhtiuafini tabofem horrcret. 

157. CejpartfanfyHiCr*.] Nonfo- 

Ikitari otacumm , non' adefie vati 



1}%. LtwobisMtritmo&'c. Ipfalmnu] 



Digiti: 



zed by G00gk 



%l6 M. A M M A I LlTCANI 



Digiti: 



zed by G00gk 



Citilis Belli Lib. V. 
Ittdignata fuum multis fcrvke furorem 

i8y Gentibus ex tint* fatorumftrage fuperba 
Excerpfit Romana manu. fie plena labor at 
fhemonn Pbctbo , dum te confukor operti 
CdjUlia teUmc Dei vix merit, Appi, 
Inter fats dm quarens tarn magna latentem, 

190 Spume a tunc primum rabies vefana per era 
Effluit, &gemitus, & anhelo dor a tneatu 
Murmur a: tunc motfius vafiis uhdatm in antris, 
Extremaque fommt dorm a jam virgjme voces. 
Effit&i* mgemes, tanti difcrimmu expert, 

1 9 y Bellorum , Romane tnmas : fokfque quietem 
Eukoici vafta Uteris convaUe tenths. 
Coma fupprefiit , faiuefque obfiruxit Apollo. 

Cuftodes tripodes fatorum , arcanaque munds, 
Tuque potent veri Paan, nullumque futuri 

too A Superu celate diem, fuprema ruentis 
Imperii , cafrjque duces , & funera regum, 
Et tot in Hejpew coUapfas [anguine gentes 



"7 



Cm 



comical eft, qnot Tarqainio Soperbo 
obttdit , fee A. Gdl. lib. i . cap. 19. 
ita Fhcebas h*c inter alia emuneiata 
fix taodeminvemtiro&fanoramAp- 
fii finao , impolfu nominU concepci 
snftinfta , borrendo focisfono , Ap- 
pio inter obfeuras rabormn ambages, 
cerinit: Ktkti, inquiem, ddtetrnKj- 
m m tbtd m m, Balm* C*UmMmiit t &€. 
VaJ.Maa.lib.i.cap.8. EMfHctJfm.] 
InConnoantra. 
185. fMwmm ftrfp.] Cnmolo for- 



187. OfertiJ] Occolti, te&L 

188. Csjhtht&i.) DdphicoantfO. 
loo. S pmme* , ttmc primmm. ] Ad en- 

thnftafmnm tandem traafit , poft loa- 
gsa rircnmftantianiirw orcuiuooes. 
JUddidit illnd VirgMianwn dc Sibylla 
lib. vi f Aocid. 



— — I mmmi tmrntf 
BMcbttm vstit , mfgrnrnfipeiUrepfii 
Extufiffe Drum , tmto nugi* itUf4hg*t 
0$ rMdmm , fir* frda immmt , ft*gt~ 

19;. Ixi vt M S f K , Ore] tdfietutfu- 
rtnti ImutiiHupn ft 176. f •<*/.] tfht 
cjuxicq. 

198. CmpHUitrifulfsf4Hwm.'}C*Ur 
(as inqnirit poeta, eta non aperte Deua 
pnedixerit eventuro belli. Triples.] 
C?uaG tripodes cuftodisem feta 8c 
mundi arcana \ *c non potius in folios 
Dei mano eftent. 

199. n^Mm^mefmtwri.'iQmmmbii 
fbrarornm latere roluere Suocri. 

101. C<e/J/^««/.ic*deiido**a- 
(nros. 4<x»iN.]Jnbc, &c. aoprinct- 
pum* 

»ci. is tuin % cirr.) EscBdeigeQ- 
0$ 



Digiti: 



zed by G00gk 



*i8 M. Annai Lucani 

Cur apertre times f an nondum mtmina tamuM . 
Decrevere nefas i & adbuc dubitamibus afirk 

xofPompeji damnare caput y tot fax* tcnemur? 
Vmdtcis angladtifaeinm, potnafque fitrorum, 
Regnaque ad ultorcs tterum redetmtia Brutos, 
Ut pcragat forttma , taces ? tunc peStore vat* 
Imp ad a ce fere fores, exdufaque templis 

% 10 Frofiluit : per fiat rabies , nee cunEka locuta eft. 
Quern non emtfit, fuperett Dew. illeferoees 
Torquet adbuc actios, totoque vagamia cmlo 
Lumina: nunc vultu papido, nunc ton a mmaci, 
Stat nunquam faeies: rubor igneus infkit or a, 

% i J Liventefque genas : nee , qui folet effe itmenti, 
Terribilk fed pallor inefl: nee feffa quiefcunt 
Cor da j fed ut tumdm Borea pott fiamina pontm 
Rauca gemti; fie nmlta levant fujptrta vatem. 

Dum± 

209. Exchf*<j,KMplis.~} Mdins Mss. 
txpulfkqut templis, ejc&a vi numinis. 
Grotiw. 

210. Perftiitrdifs.] Nondum Dcam 
penitus pe&oreacuuerat. 

2ii* S^trn mufemifitjjrc.'] Phoebus 
adhuc vatis mentem obGdebar, cam 
nondum defetuetat, ut ftii composed 
Cct.Hftenf. ;0r/mm.} Phoebus. 

2X2. OcmUs.] VirginisPythi*. 

112. Km* tor**wm*4ti.] 2/MiAf- 
Awi 9 Tithftdn , torvc. 

214. Stat mamma* fxies.) Tim vmU 
tm$ mmcUvrmm. Aneid, 6. Virg. 

215. Nh,&£.) Palloxcftnonter- 
ritas, (edtenentis. Cwftw, 

217. Sed ut tmmdm, &cJ] AoVtit 
comparationem aptam ad fubjscied- 
dam ion oculis : a nanua maris, vento 
commoti , quo cetiante , etiamnum fit- 
vtt. Hwrtemj, BmfApoftfLommspmtm.] 
Pontine jam Ac ceftante Boxes. 

118. Lr*mt fifriri* 9MMM.] Am- 
mom vatis fedant renauntqucj » i» 
utfe. 

219. Dim* 



tinm mifcendas fuDCtibusci^iimRo- 
manorum. 

20). -An nondum , (>c.] An nihil 
sdbac decrecum a diis dc eventu belli, 
fttPompejimortel * 

204. Et sdbttc dmktMtttiL] In dubio a 
dns,<W, filcntiooraculifupprimonrar. 
^Adhtu d*t*t4Mtibus dflris,] Qgafiaba- 
ftns futuiorum cafus pendcanc 

205. Pomjxji d*m*4rtc*pMt.~}UtTVun 
Pompejum csdcnduni judicarcot an 
Hon) Totfdfatentmhfr.] Halt fata omnja 
lupprimunturaPhzbo, nemottalftbus 
prodcrcntur. Htttnf. 

206. Vmdtcis M»gldd$$ f4cim».~\ An 
forte fubtices, quo melius Nemefis csi- 
gat a Cz(are poenas cirilis hujus belli, 
aneratque in libertatcm Remp. intct- 
ft&o a D. & M. Brut is Catkie.uti a Ju- 
nto Bruto quondam exa&o Taxouinio ? 

208. TtHKpttkre visit. ] Ita (criben- 
4um» noo/tfiif. poft i& , id eft , Phce- 
bas. Grotim. PtUm vatis.] Pc&ore ir- 
luentis vatis diflilucrc fores impuifie, 
ipiaqnecvolat. 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Beil'i Lib. V. 119 

Dumque a luce facta, qua vtditfat*, refertur 

no Ad vulgare jubar, media venire tenebra. 
Immtfit Stygtam Paan invifcera Lethen, 
Qua raperet fecreta Deum. turn pcttore verum 
Fugit, & ad Phabi tripodas redierefutma: 
Vixque refeSta cadit. nee te vicinia leti 

11 y T err i tat ambiguis fruftratum foftibus Appi : 
Jure fed incert$ mundi , fubfidere regnum 
Cbalctdos Euboick vana Jpe rapte par abas. 
Heu demens , nullum belli [entire fragorem, 
Tot mundi caruijfe malts , praftare Deorum 

130 Except a quis morte potesl ! fecreta tenebis 
Littoris Euboici memorando condite buflo, 
Qua mark anguftat fauces faxofa Cayftos, 
Et tumidis infefta coin qua numina Rhamnus, 

ArOa- 

219. Vtnmpn timet fia *, grr.] In- 
ttt lucem illam adyti (acramdftrthe- 
•amhanc in qoam roddirura crat: vet 
inter divinam illam raptx mentis noti- 
tiam 8c banc humanam cognitionem , 
Wttbus mediam injecit caliginem 5c 
fcporatam rcrum vifaram oblivionem. 
Allufumfimul adLetben nuv.inrenmra. 
220. Media ventre tembra. ] Quas 
•wem reoebras , quamque caliginem , 
aedtas interveniflcdicat , non obfeure 
nioi fubjicit : Oblivionem fcil. om- 
■wm antca&onim vattcinioram in 
wentem imtnifit Phoebus , ubi ad (e 
Kdiit. Hftmf 

22*. Ad Ph*bitrif»d<u.] Notitiafil- 
turomm ferecepit in cortinam fatorum 

orftodem. 
224. rtxqme refeSU c*lif.~\ Sic ult. 

K lib. T. tT Isffh tsant defeBa furore. 

N* tt vUim* leti , ejTY.] At is rams (in- 

^ntValer.Max.) confiliisfeApollinis 

ftonitum , ne illi dtferimini intcretfet , 

w earn regionem (ecemt , quae inter 

Ktomnunta nobilem Attici foli par- 
ten* CaryftumqueChalcidico freto vi- 



cinam interjacens , Coelz Eobacx no- 
men obtinet, ubi ante Pharfalicum ccr- 
tamen morbo confiimptus , prxdi&ura 
a Deo locum (epulturapofledit. 

226- Jure fed mcerto mmmk.'} Dura 
adhuc incertum fit , penes quern fit fu- 
turum impcrium. Sitifidereregwm.] Si- 
bt fubjicere, invadere dolo, i<Ptfy<&*r. 
fie cnim pro fabpflsrc abfolute acripias, 
legendumcrit regit. 

227. ChMcidus EMbeird."] Chalcidos 
in Euboia , ujbis ad Euripum fit* , Au- 
lidi objc&r. Ad differcntiam alterius 
inAtolia. Pk»d fl* rapte.] AdduQw 
in fpem vanam occupandi impcrium. 

228. D<WM t n»UMm belli 9 &c.] Qui 
(perabas tibi ulloreceflutanquamHo* 
mcrica tc£o nubc, a tarn late graOanti 
malo fecuritatem , quam nifi mors fola 
nemo Deorum przuare valet. 

2 2 2. g*t mart* *»g*ft*t ,&£."] Ne- 
oue tamen eft Caryftos in freto Euripi , 
led Cycladibus oppofita in Euboea inC 
tubs. Saxofa Cayflou] Marmore no- 
bilis. 

233. EttKmiditinfffa&cjbocet, 
inter 



Digiti: 



zed by G00gk 



%%o M. Amnai Lttcaki 

ArfUtm rapido fervet qua gurgite pontm, 

ajy Euripufyue trabit, curfum mutpitibiu undis, 
ChalcuUcas puppes ad iniqnam dafibm Aulim. 

lnterea domiris Cafar remcabat Iberif, 
viSrices aquilas alum laturm in or ban: 
Cum prope fatorum tantos per projpaa curfm 

HoAvertcre Dei. nullo nam Matte fubaStm 
Intra caflmum timmt tentoria duStvr 
Ferdere fuccejfm fcelerum : cm pane fideles ' 
Ter ut bella manm fatiata [anguine tandem 
Deftituere ducem : feu mafto clafiica paulum 

i4y Intemijfa [one, claufufque, & frigidm erfs, 

Expu- 

l*t.~\ Ex Eubaa raptat impdKtquc in 



inter Caryftum 8c fretumChalddicum, 
ex adverfo Attiex , ubi Rhamnus erat , 
ccllam Euboicam exfttttne. Bt tnmkUt 
cW*#, &c] Et qua jacet Rhamnus Atti- 
cs pagus , ubi colituc Netneus fuperbix 
& infolentiz vmdex , quae & hinc did- 
fur Rhamnufia. QuMHnmhutKjumnm.] 
Hujus Dcac mcmioit Catullus , Ovid. 
Statius. KjunmmRd enim di&a a pago 
Attics, utPanAnias fcribit. Quidam 
Adrtfltdm & Hnwfin eandcm cflc di- 
cunt Hinc Hj*m»*/ut Ketrnfis , dicitur 
in cos, quibus ob arrogantiam &fa- 
ftum,fortunx commutationem impre- 
camur. Hmtnf. Nnmimt Hfunmm.] Nc- 
mcfin. 

2*4- ^ArBatm rnfiit , Crc] A vid- 
no mari Chalcidico , quM Atticam , 
ubi Rhamnus eft , alluit , uti ex adverfo 
Chalddem Eubzz. Hate avuKaBasotiz 
fuit, modico interfluenteEuripo , ita 
ar$o , ut pome jungatur. Hinc *r£U- 
f«n|dicit, nam ibiangufttffimus eft Eu- 
xipus. Pmrav.] Eqbo'icus, five Chalci- 
diens. Hmtnf. 

2 $ f . Emrifnpjmi trJxt.~] Pretura hinc 
Bceotiam & Atticam. » inde Euboiam 
inf. intecluens, ponteduo jugerum jun- 
ftum. Street* dt Nf$rof»»tf. Sepries die 
ac nofte refluum eo impetn ut nayigia 
rclu&antibus vends (ccum rapiat. Tru- 



BoeotiamadverCam. Hmtnf. 

2*6. ^*lim.~\ PortumBoeotw Gne- 
corum, contra Trojam conjurationc & 
mora daflis Grxcx nobilem. 

157. Inttrt*<Um$tu 9 &c] AdfareC 
uone*edit ad hiftoriam intenmflam. 
CaHar ex Hiipania rcverfns, devices do- 
dbus Poropcjanis , Gadibufque reo 
ptis , tam dm circa Placentiam relbtit * 
donee legionem fedkione agitatam 
ad offidom retraxit ; au&oribus novi 
motus fiuruno fiipplido afie&is. Htr- 
ienfim. 

2)8. Almm iMnrm in trlem.] In Ept- 
rum & Maccdoniam-/ contra Pom- 
pejum* 

219. Cnmfnptf *«**,&*.'] Gw» 
dvills belli pcolperos mccd&s Dtrpe- 
ne evcrterunt , coorta fcdirionein excr- 
dm. 

242. Ptrdtre fncttjfnt fctltmnu] See* 
Icrum fucceflum didt , propter civile 
negotitim , quo ipic dvis in dvem in- 
duiuet arma 5 ac tam moltortun avium 
{anguincmrudiflet^mnibusunavido- 
riis. Hmtnf 

244. Sen mctfio cUfiitd t <?tc.] Sive, 

quod militari fcrocia per belli intermit 

uonem ad Placentiam defcrvefcentc, ad 

odnm & pacem inclinabant : &n quod 

rapen- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V. %%i 

ExpuUtdt belli f witts : fern prkrma miles 
% Dum major a petit, damnat caufamque, ducemque, 
Et feeler e imbutos etiam nunc rendu at enfes. 
Em 

Defi 
Tot 
' Tan 
Sat 
iff Non 
Ira 

Cau ell, 

Seqne putt* joutm regnorum mjujta gravan, 

mud 



mpendta au&ioca peterent ad civile hoc 
Mum majori precio opcram venalem 
Ucebantur. Cxlaris exerritus (inquit 
Xppianus ) jutta Placentiam (editione 
tnta, qiiod diurius in bdlo teneretur, 
faperatorem coepit condamare. Mi- 
ttasporroquioquefingulas olim polli- 
citas aCauaie, quum Brandufit efiet, 
iuftantins petebat. lib. 2. de d?. bell. 

248. rtmdit*.] Alii leg. vindiatt. Id 
eft , aflercre volt , tnUfionem petit. 

249. Hmd mugi* exfertm , Ore] Se- 
alnonem per X. annosinGallidsbel- 
lis non (enferat, in dvilibus aliquas. 
Sueton. in Cariar. 69. Qunquam tamen 
aim neque majori cum periculo exper- 
ts eft , qoam lubrica & inftabilis efict 
imperatorif Cedes, militaribus viris hue 
iliac parvo momento impulfis fieri i a 
«ibos fi deftitutm fuerit unique reli- 
cnurfum demquefatebttur non fuo fed 
anlimm enfe pugnandum efle. 

250. Q**m mn iflmbili. ] Id eft,quam 
bbrtca cflct ejus potentia » flc auam in- 
' conftani .flcinfirma. Trtwmi: J Dubio 
fcpcriculofo. 

151. Smper tUmb+tidfdtm.] Treroen* 
tia* inconftantia & incecta. 

152. Tjn«»0*jiMwiw»]Orbatui»de- 



ftitutus nulitibus. Ol^dUjjttUUm Pent 
fm$. ] Jam experiebatur fuo periculo » 
enfes , quibus vi&oric fueradt parts » 
non fiios cfic , fed mititum , quorum 
auxUiovicerat* Htrttnf. 

254. StriBv enfes.] Enfes qui ftrin* 
guntur. Grt. 

255. 7inp&idMmy*Mwmrmitrer*t.*\ 
Neque clanculariaerat conjuratio, fed 
apena (edirio. 

256. "H*mtJ**itii»M y &€.} Metut 
ignominiz ac paenx folct feroces mili- 
tum animos conftrinsere ac (ub impe~ 
rio continere , ea caub nunc non con* 
tinuit militares homines a fedirione. 
Hmtnf. NJh m*JMm % £rc. omtquU 
nmltit ftctMur.] Non enim Oriaris mi- 
lites in imperio cominuit , qui alioa 
plerunquc, metus , nepaucorum , qui 
grayatim fount tyranni injufturo im- 
pedum , conjuratio judicaretui : fed 
emanarat jam in plurimos (edirio , qui 
junte^aun umbone phalanges pnrfi- 
dentius loquirabantur : & quod a mul- 
tis peccatur impune fieri creditur. 

258. StiHtfmtMfdmmJrclQtidun 

ficeaponunt %r***ri : Tyrannidis inju- 

ftiriam gravatim fcrre , utterbnm jr*- 

I rm deponent aliter » noo paflive acd. 

ptattti. 



Digiti: 



zed by G00gk 



%%% M/ANNil LUCANI 

Haud retinet. qusppe ipfa metus exoluerat auddx 
%6o Turbafuos. quuquid multis peccatwr y inulmm ctf. 
Ejjudere minas: Liceat difccderc Cafar 
A rabie fcelerum. quarts terraque marique 
His fcrrum jugulis , animafqtte effitndere viles 
Quoltbet bofte paras: partem tibi GalUa mfiri 
%6f Eripmt : partem duris Hijpama betes : 
Pars jacet Hejperia: totoque cxercrtus orbe 
Te vincente pent. Terris fudsjfe crmrem 
Quid jurat Ar&ois , Rbodano , Rhenoque fitbattis ? 
Tot mibt pro betes betetm civile dedtfli. 
2,70 Cepimw expulfo patr'u cim tcfta Stnatu, 

Quos hortAmm, vel quos licuit Jpoliare Ueorum? 
Imus in omne nefas, manibus, ferroque nocentes, 
Vaupertate pit. finis quis quaritur amis ? 
Quid fatis est, ft Roma parum ? jam rejpke cams, 



Im*~ 



fiatnr. Velntpt/fa , hoc eft per injnfta, 
at fit eclipfis, quod 5c Glariano vidctur 
arridere. Dum fcil. miles putat ie per 
injnfta regna, 6c injuftam dominario- 
neni opprimi. Hortntf. 

x6r. MiiM*.] Has que (eg. lieu* 
difiedtre, &*.] Petitoria oratio mili- 
*nm generis Dcliberativi eft. Poftolant 
enim abfente Cxfaic mhHonem fc va- 
cariooem a militia, poft tot fie tamos 
labores exantlatos. Ha0fc» fie locos 
Demonftratorios , quibus bellum ut 
nefarium 3c imptum deteftantur. Quin 
& Judiciales attingunt dum obiter cum 
Carfare expoftulant de injuria fa&i: 
quod pro cantis laboribus adeo null* 
fibi habeamur rereranrurve gratis; ut 
(lias vi&orias Fortun* acceptas rerat, 
non virturi miliraro ; quod indignum 
toleratu. H$rt. LicMt difetdere (*fir.) 
Pctimus mifuonem, Carfar, eamque 
jnftam & civilium bcllorum furore* 

26? . HisfemtnJHgdis. ] Qui nos ju- 
gulcnt. rUts qmliUt, &c] Noftxas, 



apod te Ievi aut nullo pcecio habitas. 

i66. Hegfcruu] In Italia. 

267. Kh^Um t &x] GallisficGer- 
manis Rhodani Rhenique fluv. acco* 
lis. 

170. Cephmm txptdfo , #•«.) Capta> 
Roma , neque cdes avium neque tem- 
pla deorum nobis diripienda permirte- 
bancur. 

271* Imm im §mm ttef/u.] Arguimur- 
quidem propter arroa nefaxia fie fede- 
ftas rapinas, impit , fed propter pauper- 
tatern, pii : ilia tibi « luce nobis. ' 

275. Pdutpmmt aaVJ Quantum enim 
rapinarum eft » tuum eft , non noftrum 
2 pietate in Imperatorem. Hortenfi*** 
Vel (iimus in tanta rapiehdi liceati* 
pauperes tancjuam G pii fie innocentes 
eflemus. Stdpit. 

274. Jmmrcffncti &c. V/tuMivi^ 
/*.} Optima vitz pars nobis pcriit.bel- 
listnuunpta, necdumprofpeiimusle- 
ne&uti , aut qiurimmus cams viati- 
cum. 

275. E< 



Digiti: 



zedbyGOOgfe 



Civilis Belli Lib. V. %%% 

iff Jnvdlidafque manus, & inanes cerne laeertos. 

Ufm obit vita: bellis eonfumfimm avum. 
< Ad mortem dimttte fenes. en improba vota: 
Non duro liceat morientia cejpite membra 
Tome , non amma golem fugieme ferke, 

180 Atque oculos morti claufitram quarere dextram, 
Conjugis illabi lacrymis, unique paratum 
Scire rogum. liceat morbis finire fenettam. 
Sit prater gladios aliquod fub Cafare fatunu 
Quid, velut ignaros ad qua portent a paremur, 

a8y Spe trahis ? ufque adeo civilibus armis 

Nefcimus cujm fcelerisfit maxima merces? 
K */ aStum e& betiis > fi non dim comperit iftas 
Omnia poffe manus. nee fas , nee vincula juris 
Hoc audere vet ant. Rheni mihi Cafar in undis 

290 Dux erat , hie foetus. F acinus quos inquinat , aquat. 

Aide, 



T75 . £/ insmt Ucertot.] Et exhauftos 
Viribus laeertos. Hnttnf. 

277. jid t m rttm dimttte ferns,] Ut 
4oau moriamur. En im pr rb* vot*. ] lro- 
mct. Qoamulumcfthocfotum? 

278. }*•» dmrw lite* , &c] Liceat 
-tandem molliter requiefcerj non duro 
fclo ufque in caftris recumDere. 

^79. K»»*ruauede*m.} Noninpu- 
gna uJque morientes feriregaL an. ru. 
Alii leg. giihm. 

280. OcNfe/MMtf, ferr.] Propinqtn 
4exrram,quac oculos morientibos clau- 
4jl lib. 3. jH! 740. 

18 r. Umtpu p*rmtKm£rc.} In militia 
cnim plnribus uoas rogas crigitur. 

281. M#r^,<!rf.] Non ferroufquc. 
28;. Sit firmer il*dt0t , &c] Con- 

ringat nobis dab Cstare mors natuxa- 
1is,oooviolenta. Hretenf 

284. Q*H *rf«* iywot , <?c .] Ex- 
fofhriont com Carfare, quod impie 
mfi ccca ad csdem Pompeji ficSenatus 
ducantur. oijus (ceteris fie impietatis 
wexcodem non obfcure coargount: txi- 



liom , cedes , fie nihil non horrendi 
fupplicti. Oblique videnrur Cxfan mi - 
nicari fzdam cxdem aliquando, pro 
nefario bello. liwtenf. 

286. Htfiinms ar)m, drc] QuaGve- 
ro nefciamus , quanta maneant militcs 
prsmia, qui vcl fcelefta fui ducis caede, 
bello civih finem imponunt. 

287. Kit *8*m eH beUii.] Nihil pa- 
gnando promovimus«u* adbuc nondum 
eft experrus, has nofttas manus , vcl 
ipfiimtruciSarepoue. Hurtenf. 

288. Omtid tojfe numts.] Etiam ipfiim 
ducem de medio tollere. Net fat, &c. ] 
Neque cnim tenemur jure&cramenti* 
quo minus hoc audeamus. 

189. Rjxm mihi C*fir^ In bello qui' 
dem Gal I i co fie Germanico datus es 
nobis dux : hoc fafecpifti bellum fine 
imperio , nobis fretus. fie quidai Cook 
fimus? : 

290. Frtimuqiusiwqmnts.] QujeO- 
dem ctimine tenenrur , axjuaks hint fie 
focii. Icalmpp.Leo ficAmhemius in 
Con&tutione, Cod. Juftin. 3 1. Ut ft 



Digiti: 



zed by G00gk 



a*4 



M. Anm£i Lucani 



Addt, quid ingrato meritontm judice virtus 
Noftra perit. quicquid gerimus , fektuna vocatur. 
JSos fatum fciat ejfe fuum. licet omne Dcorum 
Obfequium Jperes , irato miUte, Cafar, 

xyfPaxerit. Hacfatus, totis difcurrere eajhris 
Cceperat , infeftoque ducern depofcere vuku. 

Sic eat, 6 Super i, quando pietafque, fidefque 
Deftituunt, morefque malosjperare reliftum etf j 
lincm civilifaciat difcordia bello. 

loo Qucm non iUe ducern potuit terrere tumultusl 

• Fata fed in praceps folitus demtttere Cafar, 

Tortunamque fuam per fumma pericula gaudens 

Exercerc , venit : nee , dum defaviat ira y 

Expeftat : medios proper at tenure furores. 

307 Non Mis urbes, jpoliandaque templa negajfet, 
Tarpejamque Jovis fedem , matrefque Senatus, 
fafjurafque infanda mm. vult omnia Cafar 



Afe 



foot far fdritms trinqmrud &*quatjUnf 
fHtpmUispcen*amitttmr. Grotius. 

292. Qnicquid gerimus , &c] Qui 
fortune fine, nonvirtutinoftrxprzlia 
frl icitct gefta fat accepta. 

29;. N9ff*tHM t erc] Faciemus ut 
intdligat felicitatem fuam a nobis pen- 
dexe 

294. ObfamuM fieres.] Impie hoc 
ab into milite j quod nc applaudcnti- 
bus quidetn diis bcllum fit gefturus 
amplius , nifi militcs fibi propitios 3c 
ftventes habeat. Hertenf. lr*te milite.'] 
Etdeferentete. 

295. Pixtrit.] Non potcris bcllum 
gcrcre. 

297. Sicttt, oSuperi.] Deospreca- 
turpoeta, ut difcordiz fie rebellionis 
hujus intcrventu dirimatur bcllum ci- 
yile. Qudnde pietdftme $ tTc] Ubi in du- 
cibus deficit pietas 5c fides in patriam 
& cives foos , (peremus a perudia 6c 
icbcllione militum finom ci?ili* bdli. 



500. QwmwniUt % &c] Non ta- 
men Csfarem. Qui (rafaentc Sucto- 
nio) fecit ut eclcriter ad oflicium redio- 
tint, nee tarn indulgemia ducis quam 
edentate. Non enim ceflit unquam tu- 
multuantuVus , atque etiam obviam 
fempei iit. 

301. FMd fed in fnuefs dimiitere.'J 
Solitus pnecipitare, magnifque expo- 
ncredifcriminitfcis. Smlpit. 

30J. yemt,&c) Quibus rebus (in- 
quit Appianus) commotus Cxfar , tx 
Maflilia Placentiam magna cekritate 
folicitudinequepeivenk , fie ad militcs 
adhuc diflidentc* profc&us , hunc in 
modum fori ccpit. lr* , &c . fumes.] 
Militum. 

305. Km Mis mrbts.] Neque enim 
rapinas raptufque fuis negaflet fuo ju- 
dicio quod ilia improbattct j fed quo 
militum anunoshorumamocefit defi- 
dexio incitatos detineret. 

306. TarfcHMfHt Jtviiffdem,] Li* 

bio I* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civxlis Belli Lib. V. 

A fe favd peti , vtdt pramia Marti* amm : 



axy 



fcroi. jH!ie/6\ M*trtfo*$emtt*s.] Ma- 
trooas, 6c virgines ftuprandas. 

5 c 9. SMHdtinxtur.] Paccm appctens, 
dereftata bcllum fcclcftum. 

910. Ifrnpudeti benC* fa.] Per a- 
terfioncm expoftulat cum Carfare Poe- 
& » quafi illi loli bcllum civile placcat. 
Hmnf. 

% 1 1. MdnilmiddMndtatmf.] Militi- 
fcos, lifqueferis. 

;il. Hi* fcrri gr*>f jut nit.] Cum 
indignatione hxc effuodit pocta : quum 
alioquin ft cult as diripiendi fie ferio 
fcviendi pofthac militibus crit, qui c*- 
dibus & rapinis femper 'dele&ati fue- 
*unt , fie tu iis gaudes. Hurttnf. 

\\\. Uffdrt,&dtfc* t O-c] Epilo- 
pun concludit monitione , ut tandem 
Wli civil is tsdium capiat, utdefati- 
6«m (emel poft tot incommoda fie pc- 
ricula bcilorimi,maximc civilium. Ato- 
*'*f. Sine trtms, &c] Eflc. \h*%r(A&9 
Hifpanis ufitatus ,Senecz Thycftes,/*/^ 
fit rr^t$ futi. sence i. com* z. pttt 



Ac 

fine *ir* futti. tc nofter infra L9. ff 1 10* 
nefcisfim rtpptti. 

$16. ^tggerefiiltuj.] Quo emineret* 
ad militcs concionatums. 

3 17. Mnnii^ue timeri.] Automate 
& majeftate verendus. 

318. Hon mttntns. ] Diflimulato me- 
tu, inquit, Frontinus lib. 1. Strata*. 
cap. 9 . 

JU. HUfuje.] AI11 leg. Hint fug. 
Quail non (impliciter cos muTos face- 
ret , fed contemptim 5c cum ftomacho 
c caftris faccflere juberct : quae res fuprrl 
modum militcs pcrccllit, exiftiman- 
tes Carfarem retenturum cos , blandi- 
menta raulta dando. H*tt. Hocfugc] 
Pe&ore hoc meo reconde en (cm , fie 
bello quod adco tibi difplicct , fincm 
impone. 

$12. Detegit imbttle , Cjrc] Mutta 
feditiole in duccm loqui .nihil audcrc * 
arguit dcgcocrcs ignavotquc aoiniot, 
ad rugam quam ad bcllum parano- 
ics. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



! 



Civnis Belli Lib. V. 

Humanum paucis vivit genus, orbit lberi 
Horror, & ArStoi, noftro fub nomine miles, 

ItfPompejo certe fugeres ducc. fortis m amis 
Cafareis Labienus erat : nunc transfuga vilis 
Cum duce prdato terras, atque tquora luftrat. 
Nee melior mihi vefira fides , fi belU nee hofte, 
Nee duce me geritis, quifquis raea figna relinquit, 

tfoNec Pompejanis tradtt fua partibus arma, 
Hie nunquam vult effe mem. funt ifia profettb 
Curd caftra Deis, qui me committer e tantis, 
Non nifi mutaxo voluerunt milite, beUis. 
Heu, quantum Fortuna humeris jam ponder e fefiis 

J yy Amolitur onus ! f^er antes omnia dextras 
Exarmare datur, quibus hie non fufficit orb is. 
Jam certe mihi beUageram: difcedite caftru: 
Tradrte nofira viris ignavi figna Qjmites. 



*LVf 



ttadtriis laborcs in illorum commoda 
fori. Sutpit. 

3 4) • Hununmm , &e ."] Ita , in fail- 
coram (hoc eft prineiptmi) utititatem, 
ctteri omnes naicuntur 8c vivunt. Or- 
to Ibni, Crc-T qujng,duceGallos, 
Germanos, Hifpanos debellaftis, fugif- 
feis ceree, nafti Pompejam ducem. 
*fco prxftat ezctcitiis cervorum Iconc 
doee, tec. 

345 • tmrtitm ***,&€.] Labienus, 
kptm metis in bdlo GaHico » quon- 
dtmfonis 8c unique vi&or, ex quo ad 
Pompejum a me defecerit , ammo 8c 
fottonafimul cum fide deficiens » vaga- 
*w profugus cum duce,quem mihi prac- 
tulit. DeLabienidefe&ioneadPomp. 
^deyacDio, lib. 41. 

34»- Nr< meiit mihi , #r.] Neaue 
tamen melius judicabo de fide veftra 
<pam Labieni : etiamfi ad Pompejum 
oon deftceritis , neque cnim ego ilium 
pro meohabituxus fum, nifi qui meas 
panes fecutus fuerit. 

355. \1*t*9 vftmmmt milite.] Fir- 



At 

mioribns viribus ex novo milite con- 
fcripto. 

354. J£»4w/**»F#r#i»jM,(^f.] Quan- 
ta aira me exoneratFortuna, cui mo- 
do folicitode prxmio militibus ,qui- 
bus totus orbis dividundus vix fumce- 
rct, pro ftrcnuenavata opera pernume- 
rando , jam ad manutn 8c in prompra 
merces eft abunda ipforumque votis 
cxpetira, mcra roiflio abfque przmiis. 

355. Sfnmtts omnU.] Qui potuif- 
(entanieommafperare: 8ceftcalhda 
ad mitigandum retinendumque ratio. 
SmJfut, s^«f/f/MMr'A]Quibu$rascrat 
omniaamefperare. 

356. Extntutrt.] Mifiishcerc. 

357. TAikibttU gram.] Emphatic} ; 
nonvobis, quimedcleruiftis. 

358. yiris igutri [tin*.] Fortibus; 
namquevos ignavi eftis. gmritcs.) In 
alia icditione, fref. Suctomo) ardente 
tunc in Africa belio, milites miflio- 
nem 8c pnrmia cum ihgentibus minis 
flagitantes , una voce qua Qmiritet tot 
appellant , tarn facile circumegit 8c flc- 

P a »t, 



Digiti: 



zed by G00gk 



xx8 M. Akn£i Lucani 

At faucos, quibw hac rabies auSoribm arfit, 

3 60 Hon Cafar , fed poena tenet, procumbite terra : 
Infidumque caput , feriendaque tendite coUa. 
Et tu , quo folo fiabupt jam robot* cafira 
Tiro rudts , Jpefta potnas , & difce ferire, 
Difce mori. Tremuit ftva fub voce minantis 

%6$Vulgus inert: unumqut caput > tarn magna juventu$ 
Trivatum fdttura timet: velut etifibus ipfis 
Jmperety invito moturus milite ferrum. 
Ipfe pavety ne tela jib* dextraque negentur 
Ad fcelus hoc Cafar : vicit patientia favi 

^yoSpem ducts , &jugulos, non tantum prafiitit enfes* 
Nil magis, ajfuetas fceleti quam perdcre mentes, 
Atquc perire timet, t arn d uo foederis i&u 
Partaqutes, pmiaque redit placata juventus. 
w Brundufium decimis jubet banc attingere cafiris, 






lit, ut ei milites efle fe confeftim re- 
fpondeiint : fie quamvis rccufantcm in 
African Got fecuxi. 

559. *4t pa* cos, &C.] Paucosnihil- 
ominus re'tineo , neque ego tamen, fed 
poena , feditionis hujus autoribus infli- 
genda , uc cxemplum ad novos milites 
tranfeat. qui dilcant capite ple&cre fe- 
ditiofos > ipG fimile expedient fuppli- 
rium,GquidGmilcdeliquerint. Grot ins 
txtonit : Difce in poena,quod In prctlio 
ulurpes, ferire fie mortem comemncrc 

300. procumbite terra.'] Ut fecuri 
percutiamini. 

365. Unttrnqiie cdfmt 9 &e.'\ Unum 
Cscfarcm timuexunt, qucm facile fuc- 
rat m ordinem redigere, G ab eo recede- 
xent. perinde ac fi ip G enfes imperium 
duds cxecuturi fuiflent , icnuente fie 
detre&antc imperium milite 

368. Ipfepapet.] Metuebat cnim Ca- 
far , ne milites haberet , parcntcs impe- 
rio: & tamen militum patientia vicit 
cxlpedationem ducis. Hmtnf. 

369. Mfeel**b*cC*fir.]AdinKz- 



Et 

ficiendos eos qui miffiooem fie pace*- 
optaverant. 

370. Juptios, &c] NonamLegio- 
nera , apud placentiam , totam cum igr , 
norainia miuam fecit: xgrequc poir 
mul us 9c fupplices pieces , nee nifi cx- 
a&a de fontibus poena , reftituit. Sue- 
ton, in Cxfaic. Nonx legionis* qux fe- 
ditionis caul^m inptimis przfiitit , dc- 
cumatione conftituta, gemitu ab omni- 
bus cdito , prxtores genibus affuG vc- 
niam fupplidtei ab ipfo depofecbanu 
Ca?(ar tandem vixirapoGta, hoc con- 
ccflit ut C. duutaxat : & XX. feditionis 
principes ab omnibus eligcrentur, fie 
XII. ex his a cartcris fele&i fupplicio 
afficcicntur. Appian. 1, debellociv. 

371. Kil m*gi*t O-c] Nihil magis 
timuit , ouam ne vcterani ad omne fce- 
lus affuett , vel ferociam animi ponc- 
rent , vel ab ipfo recedcrcnt. 

374. Decimis jubet.'] Decern dicrunT 
itineribus. Et fatis quidem longis cita- 
tifque , G modo longitudinem rere Ita- 
lian armati X. diebus fint emenfi. Howe 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V. 

37$* £f cunftai revocare rates, quas avius Hjdrus, 
Antiquufque Tar at, fecretaquc In tor a Lew a, 
Quas recipit Salapina palm, & fubdita Sipm 
Montibus: Aufimiam qua torquens fi%ifer or am, 
Dalmatico Bore a , Calabroquc obnoxius Auftro 

%%oAppulus Adriacas exit G argon us in undo*. 

Ipfe petit trepidant tutus fine milite Romans 
Jam doclam fervire tog* : populoque precanti 
Scilicet indulgens, fummum DiEtator bonorem 
Conttgit, & Utos fecit fe Confide fafios. 

387 Namque omneis voces, per quas jam tempore tamo 
Mentimur dominis, hac primitm repperit atas, 
Qjsafibi neferrijus ullum Cafar abejfet, 
Aufonias volm gladiis mifcere fecurcs. 



1.19 



Addi- 



mtinpre.'] Juventutem , hoc eft, excr- 
ciraxn. 

J7f . A+im Hjdrm. ] Flexuofus flo- 
rins Calabriz. 

$76. r«riu.] FIut. juxtaTaientum. 
Imc*.] Urbis Salentinorum. 

J 77. Sdspina fudiu.] Variant hie 
M«i. (cd quam rcccpimas vera eft le- 
£io. Salapiaenimpaludinomen. Pli- 
nius 111. ir. One. Sd*pin*pdm.] Sa- 
lapia Apuliae opp. Annibalis merctri- 
cio amore ramofum. Sip*.] Sipun- 
tam , ApuKz urbs. 
t $78. Xltntibm.] Gargani, qui Apu- 
lia: mons eft , hinc Auftro c Calabria, 
indeBotexe Dalmada flami , expofi- 
tus , cut fubjacens promontonum in 
mare Adriadcum extendicur. 

3 8 r . Ipfe petit trepitUm , grr.] Cxfar 
cotnpofita (edttione , fine oercttu Ro- 
man? comendir. 

$82. Tog*.] Pads aucori Cxftri jam 
topto. 

38$. SmmmmrnDiRdtir.] NequeSe- 
nam, ant Confide ilium deligentc, fc- 
ipium Di&atorem nominavit Cxfar. 
twdcrima dein<k dicDrtfcmux & abdi- 



cavitpoftqnam (c & P. Servilium CoflC 
creaflet. 

384. lAt$t 9 &c.*l Iromcc. F/t/?»/.] 
Supraverfuj.di&am, annos in libris 
Faftorum nominibus Confnlum figna- 
ri folere. Et Cgnificaturi quo anno quid 
geftum cflct , Confulum foltim ejus an* 
ni nominacitabantur. Hnttnf. 

385. H*m% •mneit wces&rc.'] Nam - 
que ab hoc anno , quo Cxfar , ne quod 
nbt ferro fzviendi jus deeflet, fiiminam 
imperii poteftatem confulatul adnc- 
xuit , invaluere omnes ilii tituli quibus 
tvrannis Imp. aflcqtamur , cujufmodi 
rant Ohm , fimper /fag*/?*/ , Ptterp*- 
true , futkUtw tpuetii , Domirmt , grc. 
feces, per tjuM, grc] Titulos indicat afc 
(emadonis plcnos , quibus folebanr ty- 
rannis falsb aftcntari , turn primum in- 
vent os. Propterea mentimxr non qui- 
buflibet , fed dominis ; id quod fervo- 
rum eft, 8c mancipiorum abje&i fra&i- 
queanimi. Hortrnf. 

$ 88. ^infimasficmrei."\ Confulatum 
urbis Romz. Gltdiis m fne , Crc. ] Im- 
peratorum infignia infignibus Confu- 
lum. 

P J 389.2^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



ajo M. Annai Lucani 

Addidit & fa fees aquilis, & nomen inane 

390 Imperii rapiens, fignavit tempora digna 

Hocfia nota. nam quo melius Pharfalicus amm 
Confute notus exit ? fingit folennia campus, 
Et non admijpt'dirimit fuffragia plebis, . 
Decant atque tribus 9 & vana vet fat inuma. 

395: Nee cerium fervare licet : tonat augur e fur do, 
Et Utajuranm aves, bubone fmiftro. 
Inde petit primum quondam veneranda potefias 
Juris inops: car eat tantum ne nomine tempus, 
Menfiruus in fafios difimguit fecula ConfuL 

4.00 Nee non lliaca numen quod prafidet Alba 



389. tttmm i*m* 9 &€.] Coruulis 1 
autctiam Imperatoris , cum re&ius ap- 
pellandus eflet tyrannus. 

390. Sign4*tt,0'C.]Sigtl2v{t2TWUm 

faum csedc Pompcji , everfione Senatus 
8c libertatis. 

591. Fingit foiennid camp*, Crc] 
Hinc pofteaquam ad unum Cxfarera 
cun&afuerint delata, omnes majorum 
rims & difciplina in creandis magiftra- 
tibus fublata funt. Imaginaria quaedam 
Comitiorum in Campo habetur Cpc- 
cics , citantur a pnecone tribus , neque 
tamen conveniunt aut admittuntur ad 
diftin&a fuffragia , fruftra in ciftas con- 
jiciuntur tabcllz , fi quidem Impcxatoi 
vel ccnturiis commendat vcl ipfc defi- 
gnat creatque quern vult Confulem. 

39^. Dirimit f*ffr*gd.] Suftulit. 
nam Se 8c Scrvilium ConH dixit. 

595. 2in taciturn fervor* licet.] Pnc- 
varicato ctiamomni jureaufpiciorurn. 
Ncquc enim, pro more veterum » adhi- 
bentur Comitiis centuriatis Augures 
trcs , qui caelum 8c aves ob&rvent; aut 
fi adhibeantur , cum propter Jovem to- 
nantem, fulgurantemve aut infaufta 
aufoicia coraitia impediri oporteat; 
diflimulant tamen fenonauduTetoni- 
trua, & quzcunque mali ominis appa- 
xucrint auguria parari funt jurate lita 



Haud 

efle 5c aufpicata. Ttmdt dwgm furtU.] 
Dilfiraulante augure. Nam qui (ub to- 
nitru Jovis crcatus raerat, vitio creatus 
dicebatur, cogebaturque £e abdicate 
raagiftratuL Hottenf. 

396. £* Utd\ jmrdutmr 4>M.] Augur 
betas 8c aufpicatas aves addixific jura- 
bat. Inaufoicatae aves maximc erant, 
cornix , bubo , 8cc Hftmf. 

j 97. P&ftj?* jfaw/jMp.]Goiifula» 
ris , autoritate fua 8c jure privata. 

398. Cdrtdttdntummmmm.'\ Cum 
autcm omnia a Cz&ribus adminiftra* 
rentur, potetat Confulatus abolcru 
Sed idco fingulis annis Coif, adhuc 
aeati font, ut tempora eorum nomini- 
bus in Faftis digererentur* Vel idea 
tantum confides creati funt , ut tempo- 
raugnaripoucnt. Hwtenfi Smlpit. 

399. McuflruminftflQSy&'c.) In bre- 
ve tempus, fenos menfes, binos, Gngu- 
los* , creatus Cod Hoc enim Tub Impp, 
poftea fa&tatum meminere Suetonius 
in Caligula , Claudio , Ncrone : 8c Ta- 
citus lib. 17.de Othone. lnfafi$sJ] In 
fdftm Ms. P. Et (ane eo&culohanc 
vocem , ut multas alias , ruifle g 
flexionis, indicatilludx. 

Ket mem Emd$xi ymcttwrfdflibm 4 
Grotius. 

400. te] Ab Afcanio Trojano 

CQQ- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Ciyilis Belli Lib. V. 

Hdud meritwn Lotto folennia facta fubaBo 
Vidit flommifera confeftas noSte Latinos. 

Inde rapit curfus, &, qua piger Appulm arva 
Deferuit rafiris , & inert* tradidit herb*, 

^ofOcyor & cali flammis, & ugrtde fata 
Tranfcurtit : curvique tcnens Minoia teSka 
Brundufii , claufas ventis brumolibus tmdas 
Invenit, & pavidas hjberno fidcrc clajfes. 
Tmpt dud vifum ell rapiendi tempora belli 

410 In fegnes exiffe moras 9 'portuquc teneri, 
Dum pateat tutum vel non felicibus aquor. 
Expertes animos pelagi fie robot e complet: 
Fortius hjberni flatus , cctlumque fret unique 
Cum cepere, tenent, quam quos incumber e certos 



*3* 



Vex- 



conditx. "Humtn qmd % Ore] Jupiter 
Latialis , cui quotaonis novi Co£C in 
mootc Albano Latlnas celebrabant dc 
no&e fcrias in memoriam foederis in- 
ter Tarquinium Sup. fie Lat. renovati. 
Macr. lio. r- Saturn, cap. 16. 

40 1. H**dnxrihntu) Indignumfa- 
crii , quia Latii libertatem non defen- 
dcxat. UtUfitnmUf&'c.'] His rebus fie 
fcriis Latinis » comitiifque omnibus 
perficiundis XL. dies tribuit, indeab 
ttrbc profici(Htur * Brundiifiumque pcr- 
tenit-Corament.j.civ.bcll. £*&?• U- 
tu,) Italia jam in poteftatem reda&a. 

402. yidit fldmmifer a , &c] Quafi 
dicat, Cxiar antequam ex tube difcede- 
ret , perfcett rerias Latinos , fie quidem 
node, qua in montedifecdebatur, cum 
runalibus Sc txdis ob tenebras. Hw- 
Umfius. 

40;. SZHtpizfr^pfmtm.] Per Apu- 
liam incultam, fie berba horiidam re- 
li&am. 

4c 5 . Ocyw & «r/if &c] Hyperbole 
de tigridis catulis orbatx vclocitate, 
▼ide qux nos ex Plinio fie Solino ad 
18. epigr. Martialis lib. (pcd. 



406. CmnrijitfitoH.] Lib.i. tf.6i$. 
Miimm.] A Crctenfibus, auibus Minos 
imperavit , condita. utlib. 2. fC 610. 

407. CUmJm vtntH ,&c] Nonten- 
tandas navibus. 

408. PdyidM hyltrnc."] Ttmpcfta- 
tes hybemas minante Delphino oricn- 
te cum Cane matutino. 

411. Dmmpdtett tutum,"] Cxfar enim 
fibi turpe duxit , quuro Brundufii efler, 
bellum trahere, ac non ftatira confueta 
fua celeritate in adver&m Grzciam 
exercitum traducere, quam diu mare 
tutum cfict per hoftes ; qui jam propter 
anni tempus portus omnes tenebant in 
Grxcia. Hwtenf, Hon fdkthtu aqitvr.] 
Pompejanis, vel aliis , quos minus fcli- 
ces judicabat quam fuos. 

412. Expertes amrmt&t.] Hujufmo- 
di oratione confirmavit milites fuos 
ad mare temandum, (uafitque ut impe- 
dimenta in Italia relinquerent , ipfi ex- 
pediti naves confcendcrcnr, ficc. Com- 
ment, civ. bell. }. 

4 1 J . fntim hjberm, &c] Conftan- 
tius dicit hybernos ventos caelum tc- 
ncrct quamvernos. Hwtenf. 

P4 415^- 



Digiti: 



zed by G00gle 



*3x M. Annai Lucani 

4.15 Per fold nubiferi vetat inconflantia veris. 

Wee maris anfrdfttu, luftrandaque littora nobis, 
Sed reSti flutius; foloque AquUone fecandi. 
Hie utinam fummi curvet carcbefta mali, 
Incumbatque f wrens , & Graja ad mctnia perflet, 

410 He Pompejani Pbtacum e littore toto 

Languid* jaftatis comprendant carbafa remit: 
Rumpite, qtu retincnt felices vinculaprorat. 
Jamdudum nubes, & favas perdimm unda§. 
Sidera prima poli Pbotbo Ubente fub undas 

4x5* Exierant , & lima fuas jam fecerat umbra : 
Cum pariter folvere rates, totofque rudemes 
Laxavere finus : & jkxo navita cornu 
Obliquat Uvo pede carbafa , fummaque pandens 



41 5 . Perfidd nmbiferi , &c . ] Propter 
ventoruin crebras mutationes (lib in- 
ccrtis vcrnis fideribus . 

416. Htc maris MnfraBm^Hexpe^et 
circuituro iter eft, undc opus fit variis 
ventisrfed uno tantum conftanti. Aqui- 
lonc tamen commodior erat Aufter. 
quod teftatur Comtn. de civ. bell. ;. 
Tiatli, inquit, Aufbrnm', & lncrcbmit 
JLnfltr. 

418. HU utirutm , &€.] Optateve- 
ftigio citta moram , ita fecundum & 
fercntem ventum , utplenis velis traji- 
ciat. Hwrtenf. Current carchrfi* nudi.] 
Vehement! flam urgeat & inclinct fum- 
rnam mali partem, quo velum attol- 
litur. 

419. Grain admaenia, &€."] Epida- 
mnum ecu Dyrrhach. lib. a. #£624. 
ab iis Corcyrenfibus qui Phxacum in- 
fulam tenueiuntconditum. Thuc. 1. 1. 
Strabo lib. 7. atque Apolloniam. 

420. HePompeiani.] | Ne Pompcjan* 
c litorcDyrrhachino triremes invadant 
noftras onerarias ventis deftituras. 

422. ^Kjffp/Y?.] Ad milites hortan- 
tis Qtftru verba font, babentqiw cclc- 



Sup« 

ritatis five przdpitantiz potius indict- 
tionem. Hwtenf. 

425. Jamdmdum i &'c.] Caufcprae- 
cipitationis,quodpaulatim difcalcfccn- 
tibus nubibus verifimile diet, ven- 
tos pofitum iri : fimul cum prolpero 
vento , etiam porrus & loca maris por- 
tiriproiimaaquisnudarentur. Hertenf. 

424. SitUrMffrima,0-c.] Condamarj- 
tibus omnibus, imperaret , <jw>d vetlet ; 
tptodcutupte imperarijfent , fi anpn amtm 
ejpfttb$ns 9 pridic Non. Jan. naves Cot- 
vit , impofiris VIMegionibus , poftri- 
die terram attigitjuztaiazaCeraunio- 
rum , ficc. Comment, civ. bell. 5. 

425. UtnAfMiJ] Notatio temporis 
ve$crtini. 

427. Sinm."] Velorum finus , Synet- 
d*e. ipfa vela. Flex* nayita&cJ] Obli- N 
quato in longitudinem navis velo , ad 
captandum (lantern a latere ventum re- 
mittentem , cornu antenna: cum pede, 
id eft, imo veliangulofiniftroprodn- 
cuntnatit*, redu&o altera they brimz 
fire the lorberd tac\. 

428. ObUqmat lorn pede.] Pedes pro- 
pric font tunes «4 angulos velorum, 



Digiti: 



zed by G00gk 



CivfLis Belli Lib. V. 



*33 



Suppara velorum perkura* colligit auras. 

4.30 Ut prhnm levior prepellere lintea vent us 

Incipit, exiguumque tument, mox reddita malo 
In mediam cecidere rat em: terraque reliSta 
Non valet ipfafequi puppes 9 qua vexerat aura. 
jEquora lenta jacent alto torpore ligata. 

4.3 y Pigrius immotu hafere paludtbus unda, 

Sic fiat men Scytbicat afiringens Boflorus mdas 
Cum glacie retinente fretum non impulit ifter, 
lmmenfumque gelu tegitur mare: comprimit unda, 
Deprendit quafcunque rates : nee pervia velit 

44.0 JEjquora frangtt eques , fluftuque latente fonantem 
Orbtta migrantis fcindit Maotida Be ft. 
Sava quies pelagi, mctfioque tgnava profunda 

Std- 

Beff»rm.] Duo Bofyori fuot. 



quibuseavertebantur: fie nunc dextri, 
Dime finiftri folvebantur velorum finus 
pco venti mutabilitatc, fie pro at dextra 
vd finiftra adnaret. Cmnu (untextre- 
nutates arftenmrum. Facere crjo pe- 
4em,Bdg. Dffefmt vieren. Obliquare 
fioos velorum , Belg. *t Styl amfettm. 
Sic obliquare curium , Bdg. Ldyetrtn. 

419. S*ft4r* t crc.~\ Lintea fupra an- 
tenoam & acatium expanla. tqfidla. 

450. Ut primtamy&t.] Melius Ms. P. 
ItfrimmM. Sequiturenim mm*. Etpri- 
mumquidem, ioquit , ferens fun ven- 
tus 1 moielanguit. Gntiw. LeyUrfn- 
sWZrrr.]Parumaebrc(ccns. Lmwrff- 
ftttm limed.] Venti flatus qui naves I 
terra deduxerat, remittit dentitque^. 
Jf§x redditd, &c] Ventis flare defi- 
aentibtts, laxa malis hsfere, ac in 
mediam navim cecidere > imo uttum 
ad enavigandum parum eflcm utilia. 
Htrttnf 

454. Mtp*r* Itntd&c.') Jamque ma- 
laria cquor fternebatur, btcdUnd, haud 
•liter quam gdu aftringitur Pontus Eu- 
rinus, quern neque emtttit Bofootus 
Thracius , neque impcllit Iftet influens 
^ptap oftus* 



4)6. 



angufta maris treta ; quorum.* alter 
Thracius , alter Cimmerius appellanir. 
In Bofporo Thracio , ubi Bizantium 
eft, os Pontici maris in anguftias qua- 
tuor ftadiorum contra&um , in Pro- 
pontidem, Euxinum exonerat. Cim- 
1 menus Bofporus inter Mxotim fie Eu- 
xinum Europam alluit. Hwttmf. 

438. Cemprimit nmU.] Aftringit,rc- 
tinetque. 

459. Hetprrriavflu, &<.] Pontus 
& Mxotis palusi modo navigiis pervia, 
jam indorata , equitibus , curribus 2c 
plauftris folum prxftam. •rfo'feautcm 
veftigium rone eft,ip(a rota , ?jw*c. cur- 
rus. 

440. ritfimpte latentt.] Quia Tub 
glacie eft. 

441. BefiJ] Beflbrum pop. Thracix 
ad Amum montcm. 

442. Stydtpthf pd*gi i &e.~) Ifta tran- 
quil I itas ftagnanris maris Cziari magis 
adverfa fie indemens quam Crviflima 
tempeftas , inftar glacial is maris , Poli- 
tique gdu conftn#i ncc fervantis cur- 
fus viriflitudincs •, non xftu fluit , non 
rtdprocoflwurcfluxuqucjrftuat, non 

P 5 ** 



Digiti: 



zed by G00gk 



X£4» M. ANNiEI LUCANI 

Stagna jacentis aqua, veluti defend rigente 
JEquora natura cejfant: Pantufque vetufias 

44? ObUtus fervare vices non comment aflu, 

Non horror e tremit : non Soli* imagine vibrat: 
Cafibus innumeru fix* patuere carina. 
Iltinc infefta claps, & inertia tcnfis 
JEquora motura - 5 gravis hinc languor t profundi 

4.5*0 Obfefu Ventura fames, nova vota timori 
Sunt mventa novo , fluftus nmiafque precari 
Ventorum vires, dim fe torpentibm unda 
Excutiatftagnis, & fit more, nubila nufquam, 
Undarumque mind : coclo languente, jretoque 

4.5-5- Naufragii fpes omnis abit. fed notte fugata 
Lafum nube diem jubar extulit , imaque fenftm 
Concupt pelagi , movitque Ceraunia nautis. 
Inde rapi cotpere rates, atque aquora cUffem 

Cur T 

&ibus, fie di&e. Virg. Ei in lmt$ ImfUm- 



ex undarum motu (bits (plendorem & 
i magi nem vibrat. Soli* immmem inter- 
pret ei Lufum effe wlunt , refenmtfme tuu 
•rtmi* id Inuum mare & Cd/krit mHur- 
mdmmtrigdtiwem. dijfiddt Le&or. 

44$. Jacentit *tm* t &€.] Propter 
tranquilhtatem immots. Veiuti defirts 
rigente.) Tanquam reli&a a natura qux 
nunc rigerc » & fc non movere viderur. 
Vel quafi xquor a natura damnarum 
diet, ne flu&us fuos moverct , ac con- 
fuetas vires commeandi reciprocas fcr- 
varet. Sulpit. Hortenf. 

446. Hon Itcrrere tremit.'} Sed jacet 
immota unda, ut ne Solis quidem ima- 
ginem hue agitatam ac treinulam in 
aquarutnfuperficievibret. S»lis im*p- 
nem hoc loco Lunaro intelligit, quae lu- 
ccra (uam a Sole accipit: navigabat 
enim Cacfar no&e , ut modo dictum 
eft. Hmtnf. 

447. Pdtmert carirue.~\ObnO)LLz{ucic. 

448. Infeftx cUJfn.] Hoftiles, Pom- 
$*janac, rcmigiis ficcelcritaceprxftan- 
tiorcs. Tonfis!j Rcmis:a tondcudis flu- 



tttr nurnure tunfie* 

449. Gr*vubinc t &c] Si diu maris 
tranquillitate detincxentur , gravis rV 

4mes. 

450. No* vt*.] Tempdhtcs ex- 
optantia. 

452. Dmnfi t$rf*ntibm i &c] Modo 
celTct inerti torpore ftagnare, rcdeat 
in (uam nacuram ezciretufque vends. 

454. Car/0 Ungnente.) Ventis quia- 
fcendbus , nubibus nufquam apparen~ 
tibus. 

45 j. Jimfitfiiy&c.] Invafitque me* 
tusramis. 

456. Utfnm nmbeJ] Nubibus obdu- 
&um. 

457. MnritqueCrroMm*.] Submovit 
ex oculis nautarum , agiutione flu- 
ftuum. Htrtenf, Mortify Ceramwi* ndu- 
ti*.] Ceraunia Epiri montes moveri vi- 
debantur,cum naves vends agttarenrur. 

458. Miputomrti&t.] Et fluftus 
finuofi a puppi lurgentes coepere im- 
peJUcreclaflero. 

460. P4- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiviLis Belli Lib. V: 
Curvafequi, quajamvento, fbtttuque fecund* 

460 Lap fa Palafiinas uncis confixit arena. 

Prima duces vidtt junSis confifterc caftris 
Tellus, quam volucer Gcnufus, quam molltor Apfm 
Circumeunt rips. Apfo geftare carinas- 
Caufa palus, letii quam fallens egerit unda. 

465 At Genufum nunc file nives ,*unc tmbre foluu 
Precipitant : neuter longo fe gurgite lajfat, 
Sed minimum terra vicino littcre novit. 
Hoc for tuna loco tanta duo nominafama 
Compofmt: miferique fuit fpes irrita mundi, 

4,70 Poffe duces parva campi ftatione diremtos 
Admotum damnare nefas. nam cernere vultus 9 
Et voces audire datur: multofque per annos 
DileSm tibi 9 Magnc, focer, pott pignora tanta, 



*3? 



460. VdtflinMmtx entfixit, eSrc] 
Quid Palxftinz com iis, qui ex Italia in 
Epirum navigant I lege, quamquam ni- 
hil juramibus manufcriptis *Ap*mfti- 
um4. Nam Apamefteefttaprominente 
parte Italian, quat ad Epirum accedit, 
contra Apfum flumen. Vide PI in. fie 
Ptolcmamm. Gntim. PaUftimu.] Pa- 
laftc , urbt Orico vicina prope Cerau- 
nia ad cum locum qui appellator Phar- 
(alus , omnibus navibus ad unam inco- 
lumibus militet capofiiit. lib. j. de bd. 
ci?. V»ci*£9nfix$tmtH4t.'}Aneons. 

46 1 . Prim* duett w (UtyO-c ] Eo tem- 
pore Pompejus eratinCandavia. Au- 
mo ?ero Cxfarem adfenule fie recc- 
piflc Oricum fie Apolloaiam ; Dyrrha- 
chio timens^adproperat. Cxfar ad fluv. 
Apfwn caftra pount, Pompejus trans 



462. Gnufm, tputm mellior Jiffm.} 
Macedonia: fluv. 

46*. st/fi t &c. fidtemtgrit mmU.] 
Apfiu leniter miens ftagnat, ideoqoc 
aavigabiliseft. 

464. C4»/2r*Watf.]Cau&aunav»ga- 



San- 

bilis fit, quod palus leniter fe in Apfum 
etoneret. Hnttnf. 

465. At Gemfim, &c] Genufus 
torrentior eft rapidiorque propter ni- 
ves folutas quibus augetur. 

466. Heater, &c J Neuter fluv, pro- 
cul a mari oritur. 

468. Dm mmimd.'\Cx£ucm fie Pom- 
pejum. 

469. Miferiqmefmit, &e.] Jamque 
omnium expe&atio incanum ceflit: 
(peraverantenimfbre, ut duces ifti , (i 
quando in mutuum alter alterius con- 
tyectum venifiet , nerarium hoc bdlura 
improbarcnt. 

471. Aebmtmm immure ntfa$.] In 
proctn&uquaG, fie ante ociilosutriuf- 
quepoutum. 

471. Mtdffawtptrtnmt, &c.) Ex 
quo enim inita cum Pompejoam'nita- 
te • tradita illi in matrimonium filia 
fua, CzCu Gallias obtinuit , non con- 
tigit propius vidifle Pompejum quam 
hie, nifi quod in Agyptopoftea caput 
ejus oblatum confpexcrit. 

479. Ptg-r* t*»t*> &t.] Nuptiaa 
Pom- 



Digiti 



zed by G00gk 



%$6 M Annjei L V C A M I 

Sanguinis infimfk fobolem , mmemque nepotif, 

475 T* Jiff! Ni/<4&f ffflpftt fWfl iwfa 4T*IW. 

C*/2nw attmtam mifcenda ad predia mentem 
Ferre moras fccUrum fortes jufiere retiSta. 
DuBor eras cun&is astdax Antomns amis. 
Jam turn emit meditatm Leucada betto. 

4.80 Ilium [ape minis Cafar, precibufque marantem 
Evocat: O numdi tamorum caufa malorum> 
Quid Superos , & fata tenesf funt cattta curfn 
Ada meo , fummam rapti per prober a belli 
Te pofcit Fartuna manum. turn rupta vadofis 

48; Sjrtibm inccrto tibje nos dividit aftu i 



Nflft- 



fompeji 8c Julix,aux gravida abortum 
fecit mortuaque eft , at diximas lib. x . 
*L 113. 

474. SatpmnU infiuflifihlfM.'} Poft 
affinitaccm infetiris filix. Mftemque 
weft if J] fetus immaturi. Ms. P. Mg. 
mrpHuw^ quod & Torrentius in Codice 
cjuodam opdmo fcriptum reperit : fie 
multitudinis numero rem magis exag- 
gent. Tum/*/?/>^w4f4»*4,legendum 
dicit , p§fi piftuwMpt* j nam fie (ends 
hoc (oadeie videtur. Nam ptore&o 
finiuinU in fdmfli fobolem , Juliam, Cxfa- 
lit filiam intelligir $ ac more fuoini- 
quioc C*(ati , inftnflmm ftnfwntm ah. 

476. C*fin**towst*m > Crc.'} Cc&r 
expoikis militibus eadem nocte naves 
mniferat Brnndufium, quibus rdiquas 
legiones equitatuique tianfportaret 
Antonius, cujustafdiotadventusCz- 
farem in bella promim rcmorabatur. 

477. Ferre umM/Merunu] CeJ&do- 
■em prslii fie caedis. nam moras fcele- 
w*m t fuo more cladem rivilem ro- 
ot. Pdrtts."] Copis. /^/«f?^."|Brundu- 
fi;nam ibi exctdtui prserat Antonius. 
£«/ftf. Hvrtenf, 

479. Jam turn ciyili^ &>c] Hie Tub 
Julio CzC exercitatus edo&afaue bcl- 
Jura tractate civile, quale fie iptpoftea 



moverit contra O&avium Auguftum 
inquovictuseft prope Leucad. lib. i- 
^f.45. Mftto**/.] Ridiculom hoc, 
ne dicam «JW»§r , quafi verb Anto- 
nius eveotum belli pncfcire potuiflet. 
£r»r«£i. ]A&iacam pugnaro. Nam Leo- 
cas , infula eft in finu Ambracio •, item 
ptomontorium Epiri ; inter quod 8C 
A&ium , O&avius Antonium & Cleo- 
patram navali certamine vidt. "M«lits- 
tus LeHuuU.] Meditatus civile bettum, 
quod poftea ad A&ium gcfllt. Gretimt. 

480. lU$mfdftmm*C*fir.] Cx(kr, 
inqirit poeta, indisnabundus Anronii 
moram , hujufaiodi verbis fccum fto- 
machator. 

482. S£md Super*!.') Cur belli exf- 
tum rcmoraris ) Sunt cdter* enrfm t &c. ] 
Omnia noftro coriilio, tmfu fie ede- 
ntate, fdiater fie virtute lunt eonfe- 
cta : nihil igitut reliquum eft , niG id, 
quod fortuna abs te poftulat , ut finem 
belloimponamus. Hwtmf 

483. Summon mamm.] Summam 
manum rebus imponerc dieimur,quum 
perficimus. Suljtit* 

484. N*mrup4 t &c.]}liimtib\itCT 
eft per mare periculomm longum am 
inexploratum } noneft. 

485. LfyemtdiYidu.lAT&vncmxuz 



Digiti: 



zed by G00gk 



'CitritTS Belli Lii V. 

Ntmquid inexpert* tua credimns arma profundi) ? 
Inque novos traberis cafus ? ignore , venire 
Te Cafar, non ire 9 jubet. prior tpfe per hoflef 
Tercufi media* altent juris arenas. 

4.90 Tu mea cafira titnes? pereuntia temporafati 
'Conqueror: in ventos impendo vota t fretumque. 
JSe retine dubium cupientes ire per aquor: 
Si bene not a mihi eft, ad Cafaris arma juventus 
Naufiragio veniffc volet, jam voce doloris 

4-95T Utendum eft: non ex aquo divifimus orbem. 
Epirum Cafarque tenet , totufque Senatus: 
Aufoniam tufolus babes, bis terque y quaterque 
Vocibus excitum pofiquim cejfare videbat, 
Dumfe deejfe Deis, at nonfibinumina, credit: 

500 Sponte per incautas audet tenure tenebras, 
Quod jufi timuere , ftetum : temeraria prono 



*17 



1 facili , ad tranfportandum exercitum. 
Nam Syrtes Libycx nos non (eparant, 
fid fitmus vicini : quum niter Cala- 
briam , Brundufiumque & Dyrrha- 
chitim atque Epirum » fretum fit non 
nwltorumibdiorunilatitudinc. H§rt. 

486. Hnm^midinexferf t &€.] Non 
antel nietentato. Cxfai enim nupcr 
admodnro , cam (cptetn legiones ttanf- 
ve&aret, maze iUud emenfo ruerat : 
quarc acerbe earn fgwrom appcllat , 
quod exemplum ejus imitah non au- 
ocat. tUtttnf. 

487. fwwrf.J ScquL 

488. H*mirt)mbtt.'\ Venitur adami- 
cds : itur ad hoftes , aut in vacua. Gnt, 

489. PncnfiiMNliMS,&'c.] Appuli, 
fixique ancoias in litorc ab hoftibus 
occupito. 

490. Ptrtunti* ttmpr* /**».] Tua 
jpavia , que meam vi&oriam , mihi 
fito deftinatam, rcmorttui, quam pro- 
feinmanibushabco. Hvrttnf, 

491. In ventu impend*] ldeft,fal~ 



Exper- 

ftrl preces conlumo meas in fretum. 

403. ^C4/**,&r.]MHitesmet 
rel e certo naufragio enatamesadme 
trajicigeftium* 

494. Vtt ddnii.'] Qttam mihi do- 
lot cxtoiquct. 

495. Mm ex dqm tLyifimm.] Cum 
ego fctotus Senatus Epirum; tu folus 
ItaHam poflideas , tuoque impel io re- 
gas. ProiDdeinaquaiiterotbisdivifus 
eft. Hntenf. 

497. Terpe.] Sspiot. 

498. VK&mtxdtuMf&t.') AntO~ 
nium invocation 1 quern intetta Libo 
Pompeii ptzfe&us cum clafle L. na~ 
vium, inlula quae contra Brundufinum 
pottum eu\ occupata , cgreflii prohi- 
buit. 

499. SetUtfft Deis.] SenegMgercrar 
nun bene gcrendarum occafiooes a 
Dnsoblatas, DeosfuUvorisnondc* 
cue 

501. Jmfii um#rt % ] Antonius Oa- 
binius, 



Digiti: 



zed by G00gk 



*3$ M. Annai Lttcant 

Exptrtus cefife Deo: fluftufque verenios 
QUfibus , ixigxt* j^#r*r fuperare carina. 
Stiver at armorumfeffoi nox langmda euros: 

joy ?arta quits mferis, in quorum peftora fotmfa 
Dat ikes fort una minor : jam caftra filebant : 
Tenia jam vigdes commoverat bora fecundos, 
Cafar folUcito per Vafta filentia greffu 
Vixfamulis audenda patat : cunttifque reltft'ts, 

y 10 Sola placet Fortuna comes, tentoria pofiquam 
EgreffusvsgUum , fomno cedentia membra 
Tranftiuit, queftustacite qubdfallere pofjet; 
Littoracurva legit, primifque mventt in undis 
Rupibus exefts harentem fune carinam. 

y i y ReSorem , dominmnque rafts fecura tenebat 
Hand procul inde domus, non utto robore fulta, 
Sed fterili junco, cannaque intexta palftftri, 
Et latus inverfa nudum munita phafelo. 



Hat 



btnius, fie Catenas cum ruts* quOs prac- 
tcr mandatum Uteris evocaverat. Te- 
rmrarra f>rom> , &t. ] Multoties expcrtUS 
reliciter iibi cellule temerana aula. 

5 ox. FlmBufffVmmUsCUfiHmttxi' 
P" » &<A Cum pars eaercirus ob ino- 
piam navium cum Antonio Brunda6x 
xdi&a moram raceret, Caelar morxim- 
patiens, janquora nunctus , ad arccuen* 
dos cos , ardeme ventis mad , node 
concubia, fpecalatorio navigio , folus 
ire tentavit. ait Floras lib. 4. cap. 2. 
lembo, Dio. 41 . rati veloci, Appiaa. a. 
de bell. civ. nan duodecim remorum. 
Plut. in Ca£ 

504. Solver**.] No&snotatio. M- 
tmmm.] Pro armatontm. 

505. ImtftuntmyCrc] Quorum,quo 
quifqae fortuna eft niinori, eoar&iori 
comprdfus fomno reficinir. ut infra 

506. Jm*u$r*filtb*m:TtrHd&c.] 



Alriffima per caftra quies, (ubfeconda 
no&is vigilia , c ternis in ternas boras 
rdcfatis nngulis* 

509. Vixfio**H*4Mde*i*par4t.]Vi« 
cinus , quod famntoram nemo aufus 
rainet. PtararchusrerertCzftremfer- 
vili habiru diflknulatfe (e. Appianus, 
pretnififle cum tres fcrvos gui ratem 
appararent fibi tanquam CxUris nun- 
cio. 

511. S9mmceJentU i &e>'} Miliram 
fomno fopitotum. 

511. Qwfhuttatei&c-I Iniqueta- 
inenreretisvigiKas adeo fecuras, irao 
negle&as. 

515. &gfr.] Luftrat, percurrit. 

516. HmmlUnhrtfidta.] Nullistt- 
gmsrulta. 

5T7. Sttriti j*»r».] In fterili folo 
nato. 

518. Et&tfav,&c.] Cujus latus in- 
vcrfa crmba nmntebatur. 

519. n- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiriLis Belli Lib. V. 



*39 



Digit 



zed by G00gk 



*4.o M. Ammai LtrcANt 

Indocilie privata loqui. turn pauper AmjcUi : 
54.0 Multa quidcm prohibent noSurm credere porno* 
Nam fol mn rutilas deduxit in aquora nubes, 
Concordefque tulit radios: Noton altera Photbi, 
Altera pars Borean diduEta luce Vocabat. 
Orbe quoque exhaufiiu medio , Umguenfaue recefit, 
54 y SpeEkanteu oculos infirmo lunune pajfus. 
Lunaq&e mn gracili furrexit lucida cornu, 
Aut orbis medii puros exefa recejfm: 
Nee duxit reSo tenuata cacumma cornu, 
Ventorumque not a rubuit: turn lurida pollens 
yf o Ora tulit vultu fub nubem trtfiit ituro. 

Sed mihi nee mom nemorum , nee littorit iftus, 
Nee placet wcertus, quiprovocat aquora, Delpbin: 



Aut, 



femli habitu (tefte Plntarcho) vel pie- 1 
bcio nuncium mentitus , noo tauten 
potuit oon magnifica fitfplendidalo- 
quL 

540. Mult* tmidem, &eJ] Pluriraa 
hefterna tempeftatum prognoftica ?c- 
tant me mBe per uhum Ire myue « trrrd 
pnmttm* fihrere funem. Nofter autera 
fuo more figna omnia congerit e Virg. 
1. Gcorg. accccfids quae & ipfe debet 
Arati mfiuiw & $*t**tfy*if. 

54,1. Ham fil mn , &c] Sol enira 
occidena fi rutilus fit , aut rubefcenti- 
bus circundatus nubibus , (eremtatem 
craAint fpondet. Arat. Virg. 1. Gcorg. 
?lin.lib. 18.cap.ult. 

541. Qencordefaue tulit radiet.') Kec 
teuierdes tulit radios, Ut lib.l. fC> 35« 
monuimus.W denfa inter nubilaffi Di~ 
Krft ernmpekant radii, hinc ad Auftrum> 
isdead Bo ream fparfi. 

543. DiduBdlute.] Divifis radiis. 

544. Orbcqueque,^.] Medio con- 
cavusvifiis, flcfulgoiedcbilis. 

545. Limine paffiti.] Spe&ari fe paf- 
fus eft, nonlx&adcafpicientis, Sul- 
pUiiu* 



546. Km gr*eili,&c] Non tenoi, 
fed obtufo & craflb, V el furrexit eon 
lucida , cornu gracili : nam fi cornii la- 
nx acuminatum, ventum prxfagit, Sul- 
pittus. Hon grarili furrexit luadd cemu.] 
Obtufts per caelum emmbus ibJt. *pCA»i|- 
01 ujfy'itus. Afat. Si nigrum ehftun 
cemprenderUaera cornu, &c. 1. Gcorg. 

547. *Aut orbit, &€.] Necclarafic 
nubecuUs vacua in medio orbis fui te- 
ceflu. Puros exefa , &c • 1 Continens in 
medio 8c concavitate nubem. 

548. Net duxit, &€.] Refupina Luna? , 
cofxlua pUiViam ab Auftio prx&giunc 
t3B"5"Cf« 3 wind. Arat. 

549. Ventorunujuemtarubmit.'] Vent* 
fimper rubet anrea Ph*be< <rff k§i\' \f*i>+ 
Jns W&Kjfltn. rubicund* flat. 

55T. Litorit Mm.] Rjfwantia hnjt 
Liter* mi fieri , &• nemorum merebrtjeer? 
murmur. Virgil. i.Georg. $iikiw*jQm 

55I. Nee placet incertm."] CcttUS Ocl- 
phinorum lafcivientiutr) curfus ventum 
ab ilia parte prcnunciat : incertUSi ?cn- 
tos diverfos. 

HyAut 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V: 241 

Aut [tecum quod mergus atnat: quodque aufa volare 
Ardea fublimis pewM confifa natanti: 

W> Quodque caput Jpargens undis, velut occupet imbrem, 
lnftabili greffu metitur littora comix. 
Sedfi magnarum pofcunt difcrimina rerum, 
Haud dubitem prober e manm: vel littora tangam 
Juffa , vel hoc potim pelagm, flatufque negabunt. 

$6oH&cfatur, folvcnfque ratem dat carbafa ventis: 
Ad quorum mom nonfolum lapfa per ahum 
Air a dijperfos traxere cadentia fitlcos 
Sidcra: fed fummis etiam qua flxa tenentut 
Ajira polis, funt vifa quati. niger inficit horror 

y6j Tcrga maris : longo per multa volumma traftu 
jEfluat undo, minax : flatufque incerta futuri, 
- Turbida teftantur conceptos aquora ventos. 
Tunc reSor trepida fatur ratis : Afpice ftvum 
Quanta paret pelagus : Zephyrofne intendat , an Euros 

flalncertum eft: pupptm dubim ferit utidique pontus. 

Nub'h- 



JJ$. *4utfica$mquod t &c.'] S>*Krn 
mM» eeletti revel** ex *q*ere neergi 
CUmertmqmefmmt sd liter*, 

5 {4. Jfrde*fMmi* t &'c.'\ "Houfaut 
fdndts De ferit Mqne*lt*M fmpr*yl*t *r- 

J 1 ' v 11'* » 1 9' *i y v $ • • 

4$* , &c. Aiat. Kttanti.] Mettfb. 
Leoutrvolanti. 

555. QmdtjtU cafmt , &c] Cmrfmt 
frtifrtcmrmx Demerfit Cdfmt , 0- flu- 
dttMcrryicertcspit. Cic. I. divin. Arat. 

*W» i€ty*T , &C. 

557- Sedfi *ugn*n$m 9 &£•"] Licet 
ifapnc&gia dtfluadeaw navigationero, 
tnofinittam tamen, ntfi id vd mare, 
*d vend adverfi , me invitum cogant 
**ao?encre velum, & juffi* tuii non 
©oedientemefle. Hertenf. 

M9- J*JT*A Italia. tftlbocf«i*si*- 
^pv.] Per maxUvmonunqacubiem 



ftabit potius quam per roe , qno minus 
trajicias. 

561. jtd<fHmmm % &e.'\ Vj ventorum 
Gdera ac (tell* e zodiaco cadere vi(a 
fuot , qua fuo lapfu magnum fulcura 
traxere per aera.H»rt. Ken feimm,0-c.J 
Non illx , quas vocant transvolantes, 
deciderunt tantum , fed & fkr ftellx 
labafcerevidebantur. SdpeetidmfleUat 9 
vento impendente, videbie Pr/tcipitei tctU 
M, *p %l& '"*& pfo*uea*% *V »fi- 
f if moreeQi. 

564. V*fi\ De€celeflelld/erene,Et 
ft mn eeciditfpetmt ceddijfe videri. Ovid. 
Metam. 2. vide Meteorologos. j£*«- 
t$. ] Propter venti intermedii motum. 

566. FUtMfj.incertdfiuMri."\ Jiijuo- 
ra diterb flatibus agitatl teftantur di- 
verts ventoa imminentes. 

568. Tref\d4tf*turr«'"-\ **jf*IUg 9 
rcdottrcpidus ratis. 



Digiti: 



zed by G00gk 



24* M. Akkai Lucahi 

NiMhs , # «rf* N*fw fff. Ji murmurs ponti 
Confulimus, Cm verrcnt mare, gurgite tamo, 
Net rati* Hejperias umget , nee naufragm or as. 
Dejperare viam, & vetitos convertere curfm 

575 Sola falus. liceat vexau litter a puppe 

Frendere, ne Unge nimium fit proxima teUm. 

Ftfus cunSafibi cejfura pericula Cafar, 
Sperne minas, inqutt , pelagt , ventoque furenti 
' Trade finum. Italidmfi cccle auSore recufas, 

fioMepete. fold tlbi caufa hoc eft jufla timoris, 
VeBorem non nojfe tuum ; quern nwnina nunquam 
Deftituunt'y de quo male tunc Fort una meretur, 
Cum poft vota venit : media* perrumpe procellas 
, Tutela fecure mea. cetli ifie fietique, 



Non 



57 1. tittbibusy ty tab Kotus «?.! 
Nubes aguntur Noto : maremurmurat 
Core Jo. Riitgerfios lib. i. var. left. 
ctp.li.itadifpuDgitlcgitquc, K»f*bmi 
O" €ttU Titus eH : ft uumuuwdpnti Cm- 
JVinmt, Cm. Fernet nure ptr^ite tonic t 
HtcrttitHtft. 

572. Cm vernnt nun.] Conjectura 

vera duceraibu* Ms. qui non venient 

Cm in nun , (cd Cm lenient nun prc- 

xcnint : VkgUius 1. Ancid. 

2iifmM 9 nuri**ttmm€*lumqu*fn- 

frnndnm 
Sltuffe fir** rifuUfetum , vemtntyut 

pmrnm. Giot. 

GurpVe m**.] Tempeftate. 

57J . Het ntmfitgtif trsi.] Nequeet- 
iam uaufragi appellemur one Italir, 
flu&ibusoc ventis adverlamibus. 

574. D^nr«rroMM.] Una fcU. fa- 
pereft (alas , ut defperata navigatione, 
xetcb unde remmos, curium vertamus. 
Hwtmf. - 

576* Nff/Jg* mamm, ^rr.] licet 
baud procul a terra abiiinus. Hmeuf. 

577. Fifus outfit fit* , Co] Ccfax 
fortunam multis amca belli* fibibeni- 



gnam 8c faventem expertus , quom non 
dubitaret , quin ifta criam prstfenria pe- 
riculareliriterevadcret, adiftom roo- 
dum refpondit ruutac. Hmrtenf 

578. Pri^*, Cro] Hxc man facta 
rerert noftcr & Suetonius: fed Plot. 
Appian. Dio in fluorine Anio. ad cujus 
oma s cum sftum maris 8c fiu&us oc- 
curremes nulla n aut attegubemator 
fuperaie poflet , navim retro vertebat. 
quod conlpicatus Ccfar t (ciputm ape- 
nut , 8c marram gubernatoris attoniti 
prehendens: *Ag4um t inqmt % k*mxit % 
4uda8n pern, ntque time qmcqmm : C*~ 
ftrtm vtbkf & C*fm* mufirtutum. 

579. Stnum.] Vela. Cotl* smBtn rt~ 
c* fits'] Vento prohibente. 

580. Me pete.] Mejubente. 

585. Cum ff vta 9n»>.] Oaner- 
petituracqueexpedatur, 8c vota mea 
antevenit femper , donatque femper » 
antequam opto aliquid. 

584. TueeJificmtM**.] Quern ego a 
periculistutaripofTum. CMi ijh jntu 
que.] Hoc periculum nihil curat no- 
(hum navigtum , fed Tentonim ac ma- 
ris qucdam molcftia dlficintcibtio. 



Digiti: 



zed by G00gk 



H3 



Civilis Belli Lib, V, 
$8$ Non puppis nofira labor eft: banc Cafare preffam 
A fiuSu defendet onus, nee longafitrori 
Vcntorum favo dabitur mora: froderit undis 
ifta ratis. nee fleUe manum : fuge proxima veto 
Liu or a: turn Catabro pom to ctede potttum, 
790 Cum iam rm merit t>uot>$, noftraque faluti 

ntafirage parctur , 
lique tumultu 

Non plura loiuto 
h rudentes 
5:9 y fupervolitamia malum 

npagibus, alnw.. 
f'tcuL mundo. 
teris Atlanteo, 
e tollente furebat 
600 rontus* w tn jcopmos tot as erexerat undas. 

Occur- 

SlwdprtflttFntwumiy.] Ut 



ftatur aer, ple&itur pelagus,noftra pup- 
pi fofpite , cui noo imenditux a ventis 
periculum. 

f8j. HMtCtfdreprtfdm.] Hoc eft, 
onus , quod rchis , defendet navigium, 
tQ quo ipGim C*(arem vehis & ejus 
fomanam. Pocta nimiam confiden- 
tiam, led poerice, CxCui tribuit > quafi 
tetb ei in manus cflet , flu&us regere, 
U ranis impcrare. Quaie arrogantcr 
addit: Kee Uagtfwnri Vtntwvm fity 
JMtnrwmM.HotlcaC Hone C*f*rt pnf- 
ftm. ] Czte ve&or tutam tibi pnrftabit 
cymbara, quafi numen tutelarenavis, 
vide CL V. I. Selden. dc Diis Syria, 
Syntagm.2.cap. 15. 

f86. liet bngtfmrm.] Necdiirabit 
no tempeftas hsc. 

588. Pnxmut.] Epiri lit. 

589. C4i6r«.] Broodufino. 

590. Cm jot *»,&*.] Quia ncque 
e* ie mea eft, oeque (alute, ut repetamus 
lira oppofitum, id eft, Epiri, wrf,aliud\ 

591. ftr<gr.] TanpctuK. 



prarftet mihi incolumem navigation 
nem, cUmous Ponrpejanis pertempe- 
ftatem non anus deterere litoia. Pr*- 
ftet.] Conferat. blanditur enim mihi* 
oftendens, quod quum poflitnocerc, 
conferatbencficium. Snlfit. Nmafau 
l§€Ht$ t &-c] TMUy&miiflruUm Aq*i- 
limfrutlU Vtlut* *d*tT(*frrit. 

596. S#n«/Wi»/.] JunAuris jamfa- 
tifcemibus crepuit oavicola , ut qua; 
jam videxetuc diffilirc. Hntenf. M- 
mu. ] Cymba. 

597. lmUrmmt f e>*.] Summatim 
undique ftatitn eongefta omnia peri- 
cula conunemorat , qua particulatim 
enatrando jam dilatabit. Hwttnf. T»t» 
tmtcitM fmtul* mmmU.] Ab omni cocli 
parte. 

598. *Ab Ocetm esfmt txtrit *Atlm- 
tn.) A mart Atlamico. Corus , flat ab 
Occafu folftitiali,advcrfds Aquilonem. 
AtUmtuJ] Ab Atlante monte , quern 
aUuit in extrema Africa ora/ic didum 
mace. Dcindc Cori violcntia quum 

<^ 2 con* 



Digiti: 



zed by G00gk 



o44 M. Anna i Luc an i 

Occurrit gelidus Boreas*, pelagufque retmdk: 
Et dubmm pcndet, vento cui concidat, aquor. 
Sed Scytbtii vicit rabies Aquilonis, & undo* 
Torfit, & abftrufas penitm vada fecit arenas. 

6oy Nee perfert pontum Boreas ad faxa, fmmque 
InfluBus Corifrangit mare: motaque poffunt 
JEjqwra fubduSis etiam cona^rrere ventis. 
Non Euri cejftjfe rmnas , non imbribm atrum 
JEolii jacuijfe Notum fub carccre faxi 

610 Crediderim: cunStos folita de parte ruentes 
Defendijfe fuas violento turbine terras, 
Sic pcUgus manfijfe loco, nam parva procellis 
JEquora rapta ferum : Mgaas tranftt in undas 
Tjrrbenum : fonat lonto vagus Adria porno. 

6 1 J Ah quoties frufira pulfatos aquore mantes 
Obruit ilia dies I quam celfa cacumina ptjfum 
Tellus vifta deist I non ulio littore furgunt 



concitaretur minim m modum maris 
acftus , Au&us in fcopulos cum admi- 
rabili fremitu ere&i fuerunt. H*rt*n- 
fim. 

60 r. Occnrru gdidms &*rt*s.~] Coro 
Opponic Aquiloncra cz adverfo infiir- 
gentem , ut vencocum lu&a fie prxlium 
inter fc rouhb vtolenttus xftum mif- 
ceat. MttmmUt.] Signincanter.Nam cum 
dicit Boream Corooccurnfleobviam, 
neccflario zftum retro disjecitjut coar- 
guat & ventorum inter fe & undarum 
pqgnamwmedioAdriatico. Hirtenf. 

6oi. Cm c*ncitUt , 49**-.] Cui pa- 
rcat , cui fiiccumbat. 

604. Twfit.] Rctudit, retro disjecit. 
Abfbrnfu penitus ,Cc] Terrtm inter fim- 
Bmj tperit : furit afim artnit. 

60 j. Ud fax*.] Ad rupes litoris. 
S*mmq*e , &c] Sed frangitrlu&us a fe 
impulfos ad undas a Coro induftas. 

607. SmU*8w t (rt.] EtiimcdEui' 
tibus ventis. 



Tarn 

609. Smb c*r cert ftxi t &c.} ILolio in 
antro, ventorum carccre. inf. 7. in ma- 
ri Siculo. 

6rr. DtfendiffffmMiGrt^tftdbiA^ 
ve rfis ventis percellerentur » ne a man 
concitato obruerentuc terra , aquibus 
ipG flant. 

612. Mmfijftlf.] Intra fua litora 
& metas cocrcituro ruiue. M*m f*r>* 
prttllis, &c] Non raro enim divcrft 
maria ventis rapta mifecntur aliis ; uti 
Tyrrbenum-/ Agso , lonio Adriati- 
cum. 

6 1 5 . Ah q*«ifs fi*flr*,cr<-] Ab quo- 
ties tempeftas ilia conata eft obruere 
flu&ibus fummos litoris montes/juura 
tellus quaG victa vifa eft in profundum 
demcrgere cel(a cacumina a mari fupc- 
rau! fcdfruftra. 

616. Peffmm t Cre.'] Tmefis,pro^ 
fmmdtdit , quum tabic fluduum illifo- 
rum conteda vel jacuerint, vd pro- 
ftraaruerint. Hwttmfi 

61$. M* 



Digiti: 



zed by G00gle 



Givilis Belli Lib. V. '04^ 

Tarn validi fluttus , altoque ex arbe wluti 
A magnd venire mm, munAwnque coir cm 
6%o Monfiriferos ajztt unda fwus. Sit teftor Oljmpi 



■** 



Digiti: 



zed by G00gk 



%$6 M, Annsi Luc an i 

T^wc Superum eomexa tremunt, atque arduus axis 
Infonuit, motaque poll compage laborant. 
Extmuit Naur a chaos: rupijje videntur 

63 y Concordes elementa moras , rurfujque redirt 
Nox manes mifiura Deit. Jpes una falutit, 
Quod tanta mundi nondum periere ruina. 
Quantum Leucadio placidm de vertice pontm 
Dejp$€itur- y tantum nam a vidire frememes 

640 Eluftibus € fumrnis prateps mare : cumque tumentes 
Rurfus biant unda, vix emmet aquore malm. 
Nubila tangumur veli$, & terra carina. 
Nam pelagm , qua parte fedet , non celat arenam 
Exhaujium in cumulos, omnifque influSHm mda t#. 

6tf Artis opem mere metus: nefcitque magifier 
Quam frangat , cut cedat aqua, dtfcordta ?omi 
Succurrit miferis , fluftufque evertere puppim 
Non valet influftm: vtffym Uuus unda repeUens 

Ert- 



6)1. Ctuyex*.] Caelum.;. ./£**.] 1 
Folus. 

65 j. M*t#p*f»lic*Mp4ge i O'€.~\ Viz 
ftrfboent molcm mundi. 

6 £ 4. Extimkit Ktturu dxus.] Mm- 
dum rt+cili fidibut twtumfuit* Iffifi** 
tupf credere t ceeh dee-t Decider* 9 & 
utrum rebus indua Chdfis. Sen. Aga.479. 
&nofterlib. t. jfrf.74. 

63 5. Concordft element* mer/ts.] Cau- 
(as quibus conjunct funt, morantur- 

2ue in concordia. Sulpit. Hurfufyne rt- 
rrf,eJrc] DifToIutisclcmcntorumfoe- 
dehbtts , coelo infciis confufo. 

656. Spes una fdutis.} Ncc certior 
fuat lalutb fpcs Crfari , & Amyds fn- 
pereft , quam quod nondum perierunt 
mundi foluti fragore. 

6; 8. ^4»/nwlp«cx<//>,<jr<.]Edor- 
fo flu&usxquantisaltitudinemLeuca- 
tx promontorii Cxfar & A my das, ecu 
alii nautz fi qui turn in man craor, mo- 
do defpiciunt dedivitatem undav Et 



nunc futihmt vehti de vertice nunti* De- 
fcicerein&dltj t tu ut nttpu *4chnut* •»- 
detur. Hunc ubi dumffmm tmrwum dratm- 
fletii**mr, Sufricere infirm fnmwmmde 
gmticmimm, 9. Mctam. 

64 j. KumpeUgu, Ore] JZumwuU 
dtbifttii Tmrsm inter fluRw Mperit , fum 
*jtus artnit. i.Ancid. 

644. Exhtrnfium in enumies.] Conge- 
ritur mate in fluSus inftar montium 
credos. 

645. Arut opem vim* metus.'] Jpfk 
pfrtt , mcfi , quit fit fldtut , ifftfMttm 
ScirtrMis rtB*r ; nee quid jube+tve , 9*- 
litv*. Tmt*mdUM*les 9 U*t9qu*fe4euthr 
urtteH. 

646. Frsngtt.] Navigando ftcet. 
Difc»rdiaPmtt\&c] Quippefludibua 
al tcrnis actlnque rcpalla navis non Cdk* 
(idere auc everri potuit. 

648. N*nv*let in fmBut.] Mutavi- 
mus diftin&ionem , fenfu aliter non 
conftantc. quo minos fludns quis ever- 

tit 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V. 147 

Erigit, atque omni furgit rati* ardua vento. 

6 y o Non bumtlem Safona vadis , non littora chtva 
Tbeffalia faxofa pavent, oraque malignos 
Ambracia portus: fcopidofa Ceraunia nauta 
Summa timent. Credit jam digna pericula Cafar 
Fatis ejfe fuis. tmufne evertere> dixit, 

6 y J Me Superis labor eft : parvd quern puppe fedentem 
Tarn magno petiere mart? ft gloria leti 
Eft pelago donata met, bellifque rugamur; 
Intrepidm, quampmque datis rmhi numna, mortem 
Accipiam. licet ingentes abruperit aitus 

660 Fefiinata die? fatis j fat magna peregi. 
Arttoas doom gentes : mimic a fubegi 
Arma metu: vtdit Magnum mibt Roma fecmdum. 
Jujja plebe tub fafces per bella negatos : 



tat oavero 9 obftant flu&ns alii. . Probat 
banc diftin&ionem Ms. T. Etiam in 
aliis cadera diftin&io: fed pro flu8m t 
dLfUfbtm. Grotius. 

050. Ktnbtnmltm Sdfoudvddit.'] Non 
metuunt jam nc allidatur ratis ad hu- 
milcm Safona inf. inter Epirum & 
Brundufium , neque littora Thclt aut 
Ambracii Gnus portus Leucatz fcopu- 
XoCo monti & naatis formidaeo fixb|a- 
centcs : fed nc in cclfa Cerauniorum 
jugaimpingant, timent flu&ibus in al- 
cum ja&ati. 

65 1. Cerium* mmU fittmrrut timent. ] 
Dumps, ceuTmcfis. A*x&%$yuwi*. 

65 j. DifrupericnldCxftr.] Inaquis 

Sure grave lethum cur priicis vilum 
,?idc qux nos ad Scnec. Aga. #Cf oo. 

654. £Hfg«4F4/i/f/p/w.JTantiviri 
snorticongrua. Snlptt. 

655. P*ry* quern fmfttt&'A Com- 
ponit inter (e per antitheton , magnum 
mare, & puppim parom. Dein eft 
nmi®* a loco: cum gloriofius ducat 
in bdlo terra pcrircpugnando, quam 
in mart a p&fabus devorari. Quod fi 



Nulla 

tamen Diis ita vifum , ut hie factious 
obruatur , unum fupercft , quo fc con- 
folatur 1 fama honefh , & rerum gefta- 
rum gloria immortalis. Hertenf 

657. BeUifcme negdmmr.] Neque da- 
bitut bella ablolvere , vel gloriofe cum 
vi&oria vel pulchra mortc. 

659. Licet internet , &c] Utcunquc 
vita: ftarocn mihi , nondum quod in- 
(titueram coniecuto inciderint fata.non 
tamen me totum in morte pciiifle, non 
me hit tnutiliter funic, fed fatis vel 
nature vel glorix vixifie accipientpo- 
fterL DidoVirgiliana, Vtxi t Gryem 
dedcrdt tmfnm firtuna , peregi , Ore 
Ancid.4. 

660. Feflin*t*diet.] Nimismatura- 
ta a fatis, qjuum majora reram opera 
patrandaanimoconceperim. Hertemfi 

66f. ^rcTed4doMMig<»tes.}Gcim** ' 
nas,Gallicas, Britannicas. Im'mhdM- 
<£»."] Eorum qui honoribns meis invidi 
adver&bantur, Pompeji, Marcelli , &c. 

662. Sedrndta*.] Qui modo nemi- 
nemferebatparem. 

665 . Jwpkk ^'O Coa&a ut fiif- 



Digiti: 



zed by G00gk 



148 M. Ankjei Lucani 

JfJidk mo* 4tmr ftfoiw Romana poteftat. 

66 f Nefciat hoc qmfquam ,nifitu, qua fila meorum ' 

Cm/«4 votorum es, me, quamvis plequs bonorum, 
Jsf Diftator earn Stygtas, & Confui ad umbras, 
Privatum Fortuna, mm. tnibifunere nulla 
Esl opus Superi: lacerum*rctinete cadaver 

670 FluSibus in mediu: defmt mihi bufta, rogufque, 
Dum metuar fcmper, terraque expeEter ah omni. 
Hacfatum decimus, dittu mirabile , fiuHus 
Invalida cum puppe levat: nee rurfus ah alto 
Aggere dejecit pelagi, fed pertulit unda % 

675 Scrupoftfque angufta vacant ubi littora [axis, 
Impofuit terra, paritex tot regna, tot urbes 
Fortunamquefuamtafta tellure rectpit. 

Sed non tain remeans Cafar jam luce propinqua, 

Quam 



Cragta ferret. Ttfttt *r beUd wg4/«f.] 
Confulatum , qui in belli* mihi occu- 
pato negatus rucrat, non habita ratione 
abfentis. 

664. N*l/dmeis *ltcnt 9 cytc.~\ Hono- 
rcs Rom. omnes geffi, Flamims Dialis 
facerdotium, Quzfturam, Adilitatem, 
^nrturaro, Confulatum, Didaturam. 

665 . KffiUt he. ] Non nrfciet.Optan- 
tisemmeii. Grot sms. Kifi **.] Apoftro- 
phc ad Jottunam. 

668. PnVMum.] Dc roeo judicio 
privatum me mori , quamquam cnim 
film & Didator 8c Confui, nihil ta- 
men ifta mihi funt , qui regiam potefta- 
tern fpcravi, ncc ulla niinore contentus 
cflfe pofliim ; banc nondum adeptus , 
pri?atu$ mihi rideor. Itain Secundo : 

Hnprivttd cmfit t Uptmmd qm fruit* 
Vrbe * ' r 

PcvtfxJHm trmftre p*rM. 
N»»/wr^4,idcft,regnum, HicjroM- 
t*m t eft, nondum Regem. Gntims. Pri- 
>4t«m.] Prhrati hominb more, filcnti 
morte. 
$70. Dtfint tmbi bnfl<L\ Abfic drc- 



qmarum 8c (epulchri pompa , mortem 
meam eclari malo , quo reditum me- 
tuant hoftes , fperent mei. 

671. H*cf*tmm % £rcJ] Hxc dicen- 
tem tollit ingens flu&us Decumanus. 
De quo vide qui nos ad Senec. A gam. 
fC 496. qui cymbam in fcrupeam tct- 
ram expofnir. 

675. Ab tit* igre.] Per Meraph. 
pro flu&u , qui aggeris in morem attol- 
tcbatur. 

674. SedpertmUtsmd*.] Scil. inter- 
ram. 

675. Scrwpofifiptr o*e**t 9 Crr.] Ubi 
littus nullij rupibos luit aut faxispe- 
riculofum. 

676. Tot rtgu % &c.'\ Qi« omnia in 
tempeftate modo conclamarat. 

677. Tad* tttfart rrtrpit.] In jus 8e 
ditionem fuam, terrain quam relique- 
rat , captas provincias 8c regna \ turn 
autem 8c fortunam , qua: 8c ilium in 
maris periculo videbatur deft tunic, 
Kccpit. Hmrtmf. 

678. Std mn ttm. ] Non vero tam re- 
diens quam exiens larcbac Gift*. Re- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civtlis Belli Lib, V. 
QuZm tacita fua cafira fuga, comitefque fefeUit 

680 Ctrcmfufa duct fievit , gemituque fitoruw, 
Et rum ingratis incept turba querelis. 
Qub te dure tulit virtus temerarsa Cafar? 
Aut qua nos viles ammo* infdia relinquens, 
Invitis jpargenda dabas tua membra proccllis ? 

68 j* Cum tot in hoc anima populorum vita, falufqtte 
Pendeat, & tautus caput -hoc fibifecerit or bis, 
Savitia est voluijfe mori. nullufne tuorum 
Emeruit comitum, fatis non pojfe fuperfies 
Effe tuts? cum te raperet mare, cotpora fegnis 

690 Noftrafopor tenuit. vudet heu. tibi caufa petenda 
Hac fuit Hejperu ? vifum ell committere quenquam 
Tom fivo crudele mart ? firs ultima return 



H9 



In 



mmtCtp* ,Crc] Turn FOrtunam ac- 
cufans , quod relicitati ejus invidiflet, 
Mutas retroverti jubet. Navis itaquc 
•ipiramc vemo facile compuMa , ad flu- 
viioram cita regreditur. Appian. 2. 

680. Circmmfufd dmti flnrit.'] Czfa- 
rem veto oonnulli ob andaciam admi- 
rabantur : alii querdts profecuti funt, 
quod facinus militari potius quam im- 
ptratorialaudedignumeflet aggreiftis. 
App. 

68 r. Inctftit.'] I net fit, zbincejfi, id 
eft 9 impetiir , inctifavit. 

682. H*9 ttdmrt tulit 1 &ۥ] Bene- 

volcntia a per fona Cifiris 3c ejus te- 
menute : quam uc mitiget ac leniat, 
^thoneftovocabulovirtutis. Hart. 

68 J. Cum tt in h*t , <?c. ] Cum in 
tm tot populorum falus comineatur, 
& ex tua unius vita , noftra omnium 
pcndeat. Vtt*m timiffifinegM, multis 
**". Sen.Thebais. 

687. "HnQni nt tMon$tn,&'c.'} Ncmon* 
*** e mis tarn bene de te meritus , 
ypon nollcs tibi fuperftitem gravia 
omnia pari, nos quippe omncs dete 
ftndemus , peritmi certe fi te xapw&t 



vis iniqua maris, vd di/lingnu Interro- 
gd/orie , hoc ftnfr, xquumne fuit te a ra- 
pido mari ja&ari,nos (ecuros dormire \ 

690. PtuUt hen , Cr* ] Dolentis ex- 
clamatio: quod cum per legatum Ita- 
licas copias evocare potuiflet , ipfe (e 
inpericulum tantum conjecerit. Hw- 
tenfiut. 

691. H*cf*it HfffierU.~\ Utczteras 
copias evocares. fhfum eH committere 
qnentmam.') Alii legunt h*c Inttrroyaiv- 
nis mth diffntnSU , quorum unam mutare 
awfm, itdcpndpi$/b$finn: Crudele uti- 
que vifam fuerat, fi Imperatorquemvis 
nuncium tarn truci commififlet mari 
idque non nifi extrema urgente neccfli- 
tate, quae in mortis difenminaptcrof- 
que folet pneipitare: multo cruddius 
crat atque indignius,!! hoc idem Impc- 
ratori fuo permittcrent milites. Ora- 
tionem illi per ^nr.ei-r^Qiv defieientem 
ejfe volmnt. Judicium fit ptnej Uttortm. 

691. Sort ultima rtrum.] Extiemz nc- 
ceflttas & vita: defperatio folct homi- 

Ines in extrema pericula prxcipitarc. Te 
nulla neceffitas adegit ; cur tuam viram 
Ixvicnri mari commit teres. Hortmf. 
Q.5 69 J. up 



Digiti: 



zed by G00gle 



% yo M. Ann^i Lucani 

In dubios cafus, & promt pe\ 
Trddpitare folet. numdijan 

69 y Fertnifijfc mart! tantum quit 
Suffiat adfdtum belli favor 
Fortune, quod te noftris im[ _ 
Hine uftu placuere Deum, non reSor ut orbit, 
Nee dominm mum , fed felix naufiagm ejfes ? 

700 TaUa jattantes , difcuffa nolle , ferenm 
Opprefit cum fole dies , feffumque tumentes 
Compofuit pelagus ventis patientibm undo*. 

Nee rum Hejperii laffatum fluSibus aquor 
Ut videre duces, purumque infurgere cab 

70 J Fra&urum pelagui Boream, fohere carinas, 
Quas ventus, doftaque pari moderamine dextra 
Permfias habuere diu: latumque per aquor, 
Ut terrefire, coit, confertis puppibus, agmen. 
Sed nox fay a modum venti, velique tenorem 

7 10 Eripuit nautis , excufuque ordme puppes. 

Stymona fie gelidum , bruma peUente , reUnqumt 
Potura te, Nile, grues, primoque voUtu 

JbrM*.] At Cx&r non Bo- 



695. Uffkil] Confcrvando te , to- 
tics fpontancis pcriculis expofitum. 

696. SM0icitMdf4imm t Crc.]QmnSc 
hoc abunde lxtum cape belli ficvido- 
rix omen , quod te ex tanco pcriculo 
rbrtuna nobis reddidit incolumcm. 

698. Him uftuflacune Deum.] Ita- 
ne pocius uteris benignitate Deorum, 
ut eripiaris e naufragiotemereprovo- 
cato > cjuam ad fumnum Imperii con- 
fequendam * 

699. Felix rumfrAgu.] Ut mergendi 
pcriculo propinquus , evade res. Sulpi- 
tiui, 

700. Strewn* t*rc.~) Ortofole, re- 
mittunt venti , fedatur mare. 

70 J. • Htfrtrii Ujfatum , Crc. duces.] 
Qui Brundufii erant, Antonius , Gobi- 
nius , Galenas , 8c Poflhumiu* 



705- 
ream , fed Auftrum idoneum venture* 
fuifle navigantibus , ut Oricura pete- 
rent , fcribit. Hntenfim. Btrum , ^] 
Nadti Auftrum naves folvunt , inquit 
com. }. de bell. civ. 

706. DWfcrynr.] Remigum & gtt- 
bernatorum. Parimodaramime t O'cJ]Ag r 
mineconjunclas & xquatis procedea- 
tes velis. 

709. SeduoxptTHt&c.l Scd ventus 
node remittens ordinem turbavit. 

711. Strjmtn* fie geltdmm, fire] Sic 
grues, ubi a Stryraonc fluv. Thracix 
nyemis frigus fugientes petunt Nilum 
tepidum, primoegrefluexprimuntvo- 
lando literam T vd A vcl A : mox ven- 
tis attritx 6c difturbatx glomcrantur 
confiUx. 

714. M«x 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civxlis Belli Lib. V, xyi 

EjjmgHnt.**}*, cafu monftrante, four*. 

Mox ubi fm^ tenfas Notus akior alas : 
jifConfufos temere^mifta glamerantwr in otbes, 

Et tutbata petit dijperfis littera permit. 

Cum primum redeunte die viotentior air 

Tuppibus incubuit, Phocbco concitus ortu, 

Ttxtcreunt fiuftta tentati littota Lift, 
7x0 Njmph&umque tcnent, nudas Aquilonibus undo*. 

Succedcns Bore* jam portum fecerat Auftet. 
Undique collatis in robur Ctfatis atmis, 

Summa videns dun Magnus difctimina Mattis 

Jam caftris inflate fuis : feponete tutum 
jxfConjugii dectevit onus, Lesboque remotam 
Te ptocul a favi fttepitu Cornelia belli 

Occulete. Heu quantum mentes dominatur in aqum 



714. Mix nbi Krtm tltin.') Ventus 
viotentior verberaverit alas extcn&s, 
fine ordine con volant glomerate in or- 
bes, utnullasfigurasprxfcferantele- 
mentorum. Hurtenf. 

716. Liter* f turn*.] T. A. A. vd alia 
figunquampriusreferebant. Ptnn*.] 
Jpfisgmibus. 

717. Vi»lnnm *>.] Ventus qui eft 
let immiflus. 

71 tf. Phabn.'] Solcoriente. 

719. PrAttrtwnt £*/&*,&£.] Hxca- 
titer refcruntur lib. 3 . comment, de civ. 
bdl. Q^Coponiuj qui Dyrrachii dafli 
Rhodix pnterat , naves a perm cducit. 
& cum jam remifliore venra noftris 
appt o p ui u u aflct , idem Aufter incte- 
burt, noftrilbue przfidio fuit. uiiita- 
que fbctanx tcneficio , Dvrihachium 
ptrterve&i f na&^ortum qui appella- 
tor Nynaphxom ultra Iinom M. poflC 
tria, eo naves introduBevaot qui poena 
ab Africo tegebatur , ab Aoftro non 
em tutus : incredibili mox felicitate 
Aufter in Africum fc vertit. 

72c. H*d*t Aqmlonibtu, ] ImO Nvm- 



Juft* 

phsumabAuftrononeft tutum. Nee 
magis illud verum , quod fequitur : 
Smcedem tore* JMMprtMtHfettrMt A*- 

jjttr* 
Imo (beccdens Auftro Arricus Nvm- 
phamm fecerat portum t id eft, tutum 
a vemorum injuria. Omninoantquos 
nos habemus Caefaris commentarios 
non legit Lucanus , ant non inteUexic 
Qrrt. Hudat AquUmibm mnLu.] Non 
expofitas Aquilonibus. Verum j<p3m 
jgwxtle. Proprie cnim Auftris patet 
Nymphanun^ , oH , portum in quern 
trails naves appellunt flante Aqui- 
lone. 

712. InntmrCMfiruMmis.] Adbd* 
li vires firmas. 

715. C»njmgndttrtyitmm'\ Conju- 
gem Corneliam. lib.i. 5K. ;}9.quam 
neque litis commode apud fc retinere, 
neoue citra moleftiam a fc fegregarc 
poflet. Itibupernmtsm.] In remotam 
inde Lesbum infulam ablegate, oeprav ' 
fens fpeaatrix belli ale* , utcunque ca- 
deret, adeflet. H»rtenfi 

727, Mq»a*-] Bonas.pias.raalet, 



Digiti: 



zed by G00gle 



t,yx M. Annai LtrcANi 

Jufta Venus! dubium, trepidumque ad pretlia , Udgne, 
Te quoque fecit amor: quod nolles flare fub tStu 

730 Formw, quo mundut erat, Romanaque fata, 
Conjux fola fait, mentem jam verba paratam 
Defiituunt, blandaque juvat ventura trahentem 
lndulgere mora, & tempus fubducere fatis. 
Noftefub extrema, pulfo torpor e quietii, 

jlSDumfovet amplexu gravidum Cornelia mis 
Pe8u$, & aver f% petit ofada grata mariti: 
Humentes miratagenas, percuffaque coco 
Vulnere, non audet fUntem deprendere Magnum. 
Illegemens, Nm nunc, vita mbi dulcior, inquit, 

74,0 Cum tadet vita , lato fed tempore , conjux, 

Venit mafia dies, & quam nimiumque, parumque, 
Difidimus: jam torn adeft in prctlia Cafar. 
Cedendum eit bettis : quorum tibi tuta latebra 
Ltfbos erit, defijle precestentare: negavi 

Jam 



' Cjrotim. Jbpuu.'] Mutuo amore con- 
nexas fie ex aequo amantes , radles , 
pias. 

728. JnfldPinKt.] Amor con juga- 
lis. DmQmm, &c] SujJKnfnm (uti de 
Anea fuo Virg 2. Ancid.) Cr f+iter 
tnmtiam vntwitpu timentem 5 qmtm dudmm 
tmtuU*, &c. 

729. Quod mile t> cirr.] Solamuxo- 
iftn volebas poni extra tela fie aleam 
fortunae , cui obnoxta crat Roma & to- 
rus Romas fubje&us mundus. . Smb 
i3*.~\ Confli&ufie pugna. 

751. C»»JMx fold f*it.~\ Eafolafuit 
in caii&>qood prarlium diftuleris. Hort. 
Menem )*m verba , <£y.] Quibuscon- 
jugem verbis aggrediatur fie qua prima 
exordia fumat nefcit. interea donee 
deotur tentandi aditus fie molliflima 
ftmdi tempora , mora, qua licet dolo- 
rem prorogat. 

795. Snhducenf&tU. ] Subtrahexc ne- 
<ceflStati, quaeinftabat. Sulfit. 



7*4. Extrtmd % &<.] Indiemprona, 
(bmniquc experte. 

7^6. PeRus.] Pompeji. 

7;7. C*a rxtnert.) Erfli&o amOre 
fc folicitudine de amovenda uxorc, 
quam animo verfabat , nee dum cum 
ilia communicaverat. 

738. DtptnJere.] Interpellate fcr- 
mone, fie quarefleret, interrogate* 

729. Htmnmnc , viu miB dulcior,'] O 
omnis fbrtunxmihichara comes , ne- 
que laetx minus olim quam prxfenris 
advetfat. 

741. M*fl*Aes,&c.'\Q&imwe*- 
ris in tutiorem aliquem fie commodto- 
rem locum; quam nimtum diftuli quod 
ad tuam tncolumitatem fie Retp. ge- 
rendx commoditatem fpe&at J parumi 
quod ad amorem noftrum. 

744. Hegnri jit* mihi. ] Ego id quod 
jucundiffimutn animo meo eft, mini 
negavi : tui fcil. pxxftmia. raidem in 
me facias. 

745. N* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V. 

74J Jam mibi: non longos a me patiere receffus. 
Pracipites aderunt cafus: proper ante ruina, 
Summa cadunt. fatis eft audiffe pericula Magni. 
. Meque turn decepit amor, civilia bella 
Si fte&atre potes. nam me jam Marte parato 

7 yq secures cepijfe pudet cum conjuge forums, 
- Eque tuo , miferum quotient cum clafica ttmdm, 
Surrexijfe finu. vereor civilibus amis 
Tompejum nullo triftem committere damno. 
Tutior interea populis , & tutior omni 

715'Rcge late, pofitamque procul fortuna mariti 
Non tota te mole premat. fi numina noftras 
lmpulerint acics, maneat pars optima Magni ; 
Sitque mibi^fifata premant, viftorque cruentus, 
Qubfugijfe velim. Vix t ant urn infirma dolor em 

iGoCepit, & attonito cejferunt peHore fenfus. 

Tandem ut vox mafias potuit proferre querelas : 



*n 



m 



745. #•* '«£"> <2rr.] Nonlonge 
tamen diftabis. Cum tubs dttqmi inf. 
mmt Mgxi pncml dfit. 

746. Prteipitft adrntni atfm.'] In prx- 
dpiri, ocqixEcitodifccrnentur: nam- 
qoe raftigiutn confequutx res , repente 
in rainam vcrgunt. 

747. Satis tH dnttiffi pericwWMsgn. 
Ai*y* trnnttCrc. ] Sufficiat cibi audiviue 
mea pericula: nonetiarovidinc. quod 
quamvi* tu pro tuo » in me amore te 
ciittis hujus drills belli coinitem & 
(pe&atricem prxftare potes : ego tamen 
boc tuo amore deceptot non rationem 
habuifie mei videor. cni pudoii fit , in 
poblica calamitate cum cxtcri omnes 
ubiconjugibus & liberis interdiscrint, 
non pari moeroris & damni conditio- 
neuti. 

7JI. QHftifnt cum cUfitta.] Cumo- 
■mes nationes mundi intent* erunt in 
evemuro inftamis pugnx. Hmmf. 

731. ratwarU$bui+m*.]?ixktct 



me in hoc civili bello, quo omnes con- 
jugibus ac liberis carere debent , Ixtum 
ob uxoris przientiam con(j>ici. Grottnt. 

754. Tntiortn:ertdf»fuln.] Resibuf 
iis it pop. qui noftra caftra & rortu- 
nam fequuntur , fecucius latcbis & tu- 
tins. 

755. Ptftttmqntffcult&c.'] Si mi- 
ni in prxlio fit occumbendum levior 
ad te (emotam quam prxfentem venru- 
rus eft dolor, fin fata acie fit fugien- 
dum , te meliori mei parte incolmni, 
crit quo fugere velim. 

756. ti9H ft a te imlefrtnut. ] Ne lu- 
du & dolore in totum te conficiat. 
Hwttnf. 

758. Sifrtdprtnumt."] Si adverfa for- 
tuna vexabor, Ac Cxfar meperfequetur. 
Snlpuins. 

759. tfxt**t*m,&<.] Cornelia vix 
fumnerc valcns dolorem ex his mariti 
verbis conception , primum ftupuit » 
tnox ubi ad fc rediit , tic effata eft. 

761. Ml 



Digiti: 



zed by G00gk 



a 74* "M. Ann a i Lucani 

Nil mibi de fatis tbalami, Superifque reliSum eft 
Magnc, queri: nofiros n$n rumpit fimm mores, 
Nee dm fax forma rogi : fed forte frequenti, 

767 Plebeiaque nimis careo dimtffa marito. 

Hojits ad adventum rumpamus fotdera te<U : 
Tlacemus Stcerum. Sic eft tibi cognita, Magne, 
Neftra fides I crcdtfne aliquid mibi mint ejfe, 
Quam tibi ? notme olim cafu pendemm abimtl 

770 Fulmimbw me fave jubes, tantaque rum* 
Abfentem puftare caput ? fecura videtur 
Sots tibi, cm facia* etiam nunc vota, perijfe, 



Ut 



761, KiltmhidtfdtM ,C^c.1 Oratio 
Cornell* patbetica eft. Eftque hxc pro- 
pofitio. Indignfcre?oMagiie,quodnon 
morte , fed in vita abs te tcparor defpe- 
Aa. Et return fimtdcauftas a Pompejo 
tddu&as. Tiil mibi de fatis tbalams.] 
Non eft cur incufem Deos aut fata 
quod conjugium noftrum morte difiol- 
verint : fed te, qui me amandas Ac quafi 
per divortium dimittis eoquodcxtcri 
omnes per belli hujus civ. tempus fibi 
uxoribus interdizerint , roodo V C 749. 

764. Kic dirt fax fumm*.] Non ul- 
tima juftafunebria, non fepulchrum. 
Sette fietjt$eiui.] Vulgari admodum for- 
te , hoc eft, divortiQ : quum alioqui ve- 
te amantes mors fola (eparct. Speriera 
autemdivortuhabetifbtcpaiatio. Id- 
co dick <JrM*^*. quae vox dlvortiocon- 
venit. Gntius. 

766. H»ftvadadveutmu % &c.'\ Quafi 
vcro quia jam tows adeft in prxlia Cx- 
far (modo^f 742.) nos oportcat illi 
gratificari , fa&o divortio. 

767. Plaxemus ficerum] Mitigemus 
Cc&rcm • qui turbatns eft, quod fimus 
conjun&i. Sulpit. 

768. Credjf*eMli<pud t &c.]Rcfyon- 
det ad ilia ft. 74} . tibi tut a lattbra Ltf- 
Us erit. & jfrf. 7 54. Ttuiw int. 

769. K»wu*lim , 0-c] Nonnc, ex 



quo conjugium iniviraus , communem 
etiam falutis atqaepericuli inirous fot- 
tem? 

770. FmtmmktmtftyeJMbtSi&e.] 
Me femotam cogis cue magis folici- 
tam & miferam, quam fibello aut et- 
iam ruins , quam timcre videris , in- 
terefiem : ipfc interim (ecurns & inu- 
trunqucparatus. 

771. 5rc«r*«r7fcf*r,&c] Namque* 
cum mihi maxiroe in ?oti$ fit una te- 
cum mori potius quam mifcra 8c malit 
obnoxia fupctefle tibi : tu me , fincte 
vhrere, fine te mori cogis. qua? cum ma- 
lim te ad manes comitati quam fc- 
qui, cogat tamen tandiu tibi (uperefle 
quoad triftis (quod omen avenant Dii) 
tuscaedisadmcinLesbonrama perve- 
nerft. 

771, C*wf*ci** etiam mmc<Mta 9 per- 
iffe.] Aliter hxc diftinguenda hunc in 
modum : 

ficmrd videtmr 
S*r( til*, emm facia* etiam mtnc vet* 

ferifei 
Vt nelimfiryire moist ,fed morte parata 
Ttfetputr ad Mdnes, feruU d*m mafl* ft- 

mot At 
Varna fnad ten at , viyam tibi ntmfefn* 

ftrftts, 
yiddt mud ajfntfikfttit 9 e>c 

Pise- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis. Belli Lib, V. 
Ut noUm fervire malis: fed morte parata, 
Te fequar ad mines, feriat dum mafia remotas 

jjf Famd pracul terras , vivam tibi nemfe fupcrfies. 
Adde,quod ajfuefcis fatis , tantumque dolorcm 
CrudelU me ferre doces. ignofce fatentk: 
Tojfe pari, timeo. qubdji fim vota, Deifque 
Audior, eventm return fciet ultima conjux. 

780 Sollicitam rapes jam te vtftore tenebum, 
Et puppim, qua fata feret tarn lata;timebo. 
Nee folvent audita metus mtiri projpera belli, 
Cum vacuu frojeEka locis a Cafarepopm 
Vel fugiente cap's, notefcent lit tor a clari 

785; Nominis exilio, pofitaque ibi conjuge Magni, 
Quit Mitjlenaas poterit nefe'tre latebras? 



W 



Hoc 



Dixerat Pompejus : 
Tutor immdpfmlit , & tutUr wmi 

Regent Cornelia , quomodo fieri pof- 
fit, utipfa fecura fit , quum Pompejus 
to ipft loco (e poficam lemiat , ut mor- 
toom & quom vivum malit. Nam & 
hoc dixerat: 
— ■- mm mm vita mibi dulcior , w- 

fB$t 9 

Cm t*dv vitM , Ut§ pdtnmpre , cm- 



Quotnodo, inquit, ego fecura co,quuro 
tibi mors in voto Ut? Deinde he me 
&tis fortem futuiam , ut tibi fuperefle 
aotfm , tames tamdiu (altera fupercro, 
dooec mincius cladis admeadrenerit. 
jam terodc hoc ipwm memo , ut litis 
«>rtis fim ad mortem capeflendam , 
poAajuam a tc fepofita didicero te care- 
te. Gntw. Vel ut Mycillm exponit : 
Com facias mea votapecileacfruftra 
«w: qoiba»illudmocumconftitui,ut 
■dunfaviie malts. 

774* Fmmdmmmmfldf&c.] Etta- 
p^O| inquit, non eto nimis pneceps 
^accetieidamihi morte j fed tamdiu 



(upexftes tibi viram , dum tama dete 
ri&o in Lesbum ad me perreniat , id 
quod direrfnm a meis votiseft. H*r- 
tenfimr. 

yj6. AJf#pMf4tis&t.]h&3&*6& 
me tanto dolori ferendo, quaarura me-' 
tuo ut perferrc poffim> neintereaex- 
animer. 

778. ^^^/Ww/A]Quodfivo- 
tamea Dii exaudierint , utviocas 1 Ic- 
tus vi&oriz tus nuocius ad me ulti- 
mas pervenict , folicitam ultra tempua 
& maeftam* 

780. Hjfe'j 40 " u » & c -] Lesbos inC 
afpera rupious. 

781. F*t*firet tmUtM.] yi&ori* 
nuncium. 

782. NeefilentdMtUtd, &c] Neque 
tamen Ictus illc nundus meliberabit 
metu & periculo, ut que in locum prx- 
fidiis nullis munitumfemota, abho* 
ftc , vd fugiente poflim inter cipi. 

784* *l*ttfttmtitwA % &€.] Non po- 
test latere hoilera rccefius md atque 
latebrx locus. 

786. JKitjIenw.] Mitylcnc Lesbi 
urbscft. 

787.* 



Digiti: 



zed by G00gk 



xy6 M. Ann a i Lucani 

Hoc precor extremum, fi nil tibi v&a relinquent 
Tutius arma fuga, cum te commiferis undu, 
Quoltbct infaufiam pottus defiede carman: 

790 Littoribus quarere rneis* Sic fata , reltdk 
Exiluit ftratis omens, tormentaque nulla 
Vult differre mora, nan motfti pedora Magni 
Sufiinet amplexu dulci, non colla tenere: 
Extremufque petit tarn longi ftudus amoris : 

79? Pracipitantque fuos ludus : neuterque recedens 
Suftinuit dixijfc vale, vitamqueper mncm 
Nulla fuit tarn mafia dies, nam catera damn* 
Duratajam mente malts, firmaque tulcrunt. 
Labitur infelix , mambufque excepta fuorum 

800 Fertur ad aquoreas, ac ft profternit, arenas, 
Litter aque ipfa tenet, tandemque illata carina ell. 
Non fie infelix patriam , portwfque reliquit 
Hejperios, fivi premerent cum Cafaris arma. 
lida comes Magni vadis duce fola relido, 

805* Pompejumque fugis. qua nox tibtproxima venit, 
Infomnis. viduo turn primum frigida ledo, 
Atque infueta quies urn, nudumque marito 



787. Si ml tibi vi£U 9 &c. ] Si tibi ul- 
tima Talus quzrenda fit ruga pa mare, 
quemlibet potius locum pete quam 
Lesbon » namque hue te infequentur 
holies , notara mei fccefTos fedem. 

790. Sicfai^nliciif.] Adeummo- 
dum locuta Cornelia eiiluit e ledo 
amend (imilis ; Deque ofculo , neque 
amplexu dignaramaritum, adcOrravi- 
ter dolutt \ ut nulla mora imerpouta (e 
indeabripuerit. Htrtenf 

791. Tarmentatjme mtlU 9 &c] Cru- 
ciatus doloiis e difcefiiiconcepti. 

794. Extrenmftne.'] Ultimus corn- 
plexus. • 

795. PrMapUdmtqmtfmtlu3m.] P«- 
dpitaotcs accelerant , abrumpunt. 



Non 



797. n*Muttctd ti,vmt , &€.") Ad 
omnia antea&a damna, incommoda, 
mifcriaa 6c calamitates , qux petpefli 
fucrant, jamoccallucraDt. 

799. Ltbitxr»tffi$Xi&'c.~\E>aLnim*- 
tacadit. dnrdi JEgrifngit , frfcipimmfit* 
nmbt. 

800. ~4rt*4u.] InquibusreUnquen- 
dusexatvix. 

801. Tenet tmdtmqmt.') Quoad licet, 
occupat • aegrc avulfa. 

Box. K»n fie infelix fMrimn.'] Non 
tantocumdolorefugtebaspattiam ur- 
gente hofte , tuta fcil. viro comite : k 
quo jam difcedeos vidcristibtdeferta, 
tola & rodiori parte orbata. 

806. Vidm, Crt. ***.] Cabana foil. 
808. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib, V. 
Non barente lotus, fomno quam fepe gravata 
Deceptis vacuum manibus compkxa cubtU eft, 

810 Atque oblita fug* quaftvit nolle maritum! 
Nam, quamvis flamma tacit as urente medullas, 
Non juvat in toto corpus jaftare cubili: 
Servatur pars \U* tori, camjfe timebat 
Tompejo : fed non Superi tarn Uta parabant. 

8 if Infiabat r mifera Magnum qua, redderet, bora. 

M. 



*57 



An- 



808. S9mmqu*mptpt t &cJ] \t$>tt 
*tque UctrtM t Vtrfomnnm y corfufqaepe- 
ttnt *mp/etht*r otrat* Alcyone Ovidia- 
na 1 r . Metam. / 

809. Dtctft'umambn$.'\ Quastnari- 
to injicere f oluit.qui non adfuit. Hvrt. 

8rr. S>**m>is JUmrn* t &c. ] Licet 
ardenter amat , non tamen impatiens 
tacuo fua corpora le&o veifac : fcdpu- 
dibunda fuam quafi pra&nti viro adler- 
Yatle& partem. 

813. Sny*t*rt4r/ill4t$ri.~\AlKivn 



partem tod ferravit Pompejo inta- 
&am. Camijfe timtbtt. ] Metuebat ne 
Pompejum non recuperet. Atqirirece- 
pit , ted vi&um : quod pejus quam non 
rccipere. CjfrWiW. C *n« ft timet* % &c.] 
Metuebat ilia folum ne Pompejum diu- 
tino bello detentum defideraret. de 
abientia illiut folicita : fed txiftius 
quippiam parabant fata , recepit quippe 
iu urn cuius quam expe&abat $ viftuni 
Ceil profugum > & bxevi coram imcrfi- 
cicndnm-j. 



t.Ptf- 



Digiti: 



zed by G00gk 



M« 



M. AKNiGI LUCANI 

CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER S EXT US. 

Ar&umentum.- 

DYrrhachuim in fcxto, dam Magnus ab hoftc tuctor, 
Valiattw muro in cam pis & peftc Jaborat. 
Efiwit ft Catfar , pugnaque cram pit aperta 
Pompejus i Sc*v* Tires & nobile fatum, 
Theftilizque fitus : mox quae tulit ilia , canunror. 
Hinc magicam Ercchtho Stygias ut confulat umbras* 
Sextus adit , cict ilia Dcos , cogitque cadaver, 
Triftia fata loqui , moritur quod carmine rurfus. 

Oftqum cajira duces, pugru jam mentepropinqui, 
Impofuerejugis , admotdque commmus arma, 
Parqucfuum videre Dei , capere omnia Cafar 

Mosnia 

eicrcitu profeaus, jurta eum caftra po- 
fuit. P*gt*)dMmentffr»l*nqm.]Cxr*t 
quidem rerum inopia & neceffitate 
prefTus conficiendx ret cupidus often- 
tare aciem, proyocarc : Pompcjus cona- 
meatu abundans , adverfus hxc ne&ere 
moras , tergiverfari : L. Floras. 

3. P*r<p* /Www.] Metaph. ab arena 
feu Gladiatoribus fumpta. Spe&atores 
& fautores Dii : Arena, Pharfalia : P** 
gladiatorum , Cxfar & Pompejus. Sic 
alibi : fed par tp*Af<mpT btbtmus, lA*- 
t**CrC*f*rermtf.GtOU\XS. Ptrfyf*"* 
mitt* 




I. -JTiOflqtMM atftra dnces.] Ecaftris 
|-*ad Apfura flu?, jfrf. 4& 1. lib. 5. 
J* utetque exeicitum eduxcrat eo- 
dero tempore; Pompejus no&u, ut An- 
tonium interciperet j Cxfar interdiu, 
utfe cum Antonio conjungeret. An- 
tonius de Pompcjr infidiis certiorper 
Grxcos fa&us, caftris (e continuit, do- 
nee altero die ad eum Cxfar perveniiet. 
Pompejus ne duobus exercitibus cir- 
eumcluderetur, difceflit & ad Afpara- 
gum Dyrchachinorum pervenit , atque 
ibi caftra pofuit. codem & Cxfar cum 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Ann. Lttcan. Crv. Belli Lib. VI. 
Mania Grajorum jpernit , Martetnque fecundum 
5 Jam nifi de genero fatis debere r ecu fat. 
Fmcftam mundo votis petit omnibus Imam, 
In cafurn qua cuntta ferat. placet ale a fati 
Alteruhrum merfura caput, ter collibus omneis 
Explicuit turmas , & figna minantia pugnam, 

10 Teftatus mnquam Latia fe deep ruina. 
Ut videt ad nuttos exciripoffe tumultus 
In pugnam generum , fed claufo fidere ratio, 
Signa mom, ieOufque via dumofa per arva 
Djrrrhachifyaceps rapiendat tendit ad arces. 

if Hoc iter aqutreo pracepit limite Magna*, 
Quemqui vteat collem Taulantius tncola Petram, 



*T9 



videre Dti.] Sic infra jtf. 91. fie lib. 7. 
^£690. fie Seneca lib. cur bonis viris 
foala fianc. Ecct jfeSaculmm digmm ad 
mmi rtfricidt intent *f ffriftu Vent. Ecct 
f+ Deo dipmm ; virfntis cum maUfortu- 
m ttmpfuus. Caper* omnia , #•*.] Non 
opene prechun ducit urbes Grxcas cx- 
Jtagnare , Pompejo foli intentus, vi&o- 
rizdeilloinhians. 

6. Fmneftam mmtdo, drc] Quae ilium 
Dominum impooat viftis gentibus 
non fine magna humani generis clade. 

7. C*fw*fputcun&afer*t.] Dubium 
ctenram, ruinam. Aleafati.] Cafus 
fie pcriculum. Horat. ptricnlof* plenum 
•p*de*. lib. 2. od. I. Placet aleafati.'] 
Hoc eft, placet fummam reruminin- 
certunrevemum committere. Allu- 
fcni eft ad parsmiam , Omnem ]acere 
4**** pro eo, quod eft , rem univerGim 
ptriclitari 9 fie fortune arbitrio com- 
•nittere. Hortenfi 

8. +Alterntrwm met f*fd caput. ~\ Pom- 
peji Yd CzCitis.TtrcoUibm omneis % &c] 
1 ofthdie , edu&is onmibus topiis, acie 
inftrufta , decertandi poteftatem Pom- 
pejo fecit, ubieumfuislocisfctenere 
•nimadvenitj poftero die maguocir- 
cuitu, diffidli anguftoquc itinexe, Dyt- 



Infe- 

rhachium profe&us eft, fperans Pom- 
pejum aut Dyrrhachium compclli , aut 
ab co intercludi poue, quod omnem 
Commeatum totiufque belli appara- 
tum eo contuliflct , ficc. comment.;. 
C*f. 

10. Tefldt*stmm}Mdm t &t.']Vto&ttus 
fe promptum paratumque ad everten- 
dum Rom. imperium. Kuntmam Latiaf 
fe detfle ruin*.] Quafi verb id eflet mi- 
nari Italix ruinam , quum dignitatem 
fuam armis tueatur > ac toties inimicos 
ad pacem faciendam cohortatas , ab ar- 
mis difcefTurus fiiiflct. Hortenf 

14. Dyrrktchiifraceps&'c. J Ita Flo- 
rtis : Expmgnatione , inquit , DjrrhaclAi 
irrita , qnippe imam vel fitm inexpMgttaLi - 
lemfaceret. 

1 5. Hoc iter tquore; & c . ] Pompejus 
prlmo ignoravit Cxfaris confilium: 
mox per exploratorcs ccrtior faftus , 
caftra movie , expedition juxta Htus via 
fe antcvertere cum poflc fperans. Cx- 
fax vcro parvo nO&isitinejc intermit 
fb , Pompejum antevenit. 

1 6. Tamlantim incola Petram.'] Tau- 
lantii, pop. Macedopi*,qui Dyrrhachii 
fit Apollonia; agros quondam tcnuc* 
runt. Strab.7.Thucyd.i. 

R 1 17. U- 



Digiti: 



zed by G00gk 



%6o M. Annai Lugani 

Infcdit caftris, Epbjfreaque meema fervat, 
Vefendens mam vel folis turribus urbettf. 
Hon opus banc vcterum, nee moles ftruSa tuetur, 

ao Humanufque labor , facilis , licet ardua tollat, 
Cederevel bellis, vel cuntta moventibus am*. 
Sed mnnimen babet nuUo qmjftbile ferro, 
Naturam , fedemque loci, nam claufa prof undo 
Vndique pracipiti, fcopulifque vomentibus aquor, 

tfExiguo debet, quod non eh infula, colli. 
Terribiles ratibus fufientant mcenia cautes 9 
loniumque fur ens rapido cum toltitut aujho, 
Templa, domofque quatit , (pumatque in culmina pontm. 
nine avidam belli rapuit fpes improba mentem 

^oCafaris, ut vafiis diffufum colUbus hoftem 

Cm- 



17. lnfedit caflri*.'] Pompejus intcr- 
dufus Dyrrhachio , edito loco , qui 
Petra appellatur, caftra communivit. 
Ephyrf4% mam*.] Dyrrhachium condi- 
tum 2k Corcyntis : Corcyta a Corin- 
thiis. Vide Straboncm & Tbucydi- 
dem.Grotitu. Ephyreatfnemaenia/crvat.] 
Dyrrhachium,^ Phalio Corinthio con- 
ditore. Thucyd. Strab. lib.6. & 7. Nee 
non a CorcyrenObus colonis ejus , qui 
5c a Coriothiis oriundi fucrunt.Corin- 
thus autcm Ephyr* di&a erat ab Ephyra 
nympha , Oceani & Tcthyos filia , inf. 
*C 57. 

18. Defendtns tutMHi&c.') ttiam fi- 
ne exercitu fatis fua natura munita. 

19. Kmtpuihwjttemmj&'c.] Ne- 
que tam propter mcenia , quae plcrura- 
quc in arduum quantumvis hominum 
manibns extru&a, aut belloautvetu- 
ftatedcitruuntur , quam naturam 6c (c- 
dem loci. 

2$. KMmcldHfit&c] Naminrupi- 
bus fltam 8c mart undique cin&am cxi- 
guus collis , quo continenti jungimr, 
camfacit pcninfulam. 

24. Vndifyprtcrpitfjcfulifae&c.'] 
M*.P. 



■■ n*m cUmfi fnfund* 
Vndique & illifum fitful* rtmlrmti- 
but xtfuar. 
Pro rtmovcntibuf , re&ius forte rfH**n- 
tibm legas . Gntlm, fommtHm <^w.] 
Allifos flu&us rejicientibus. 

26. TerribiUsTdtibut.'] Proindemx- 
nia in fcopulis Ota , pcriculum minan- 
tur appellentibus navibus : maximc,in- 
quit, ubi Aufter amcridiccxperitGe- 
vire, & vaftum Ionium mare, inHa- 
driaticum effuderir. Hortenfi 

28. SpunuHpit in culutma,] Sputna* 
fpargit per fiimraa tc&a. 

29. Hincavidjnn, &c] Ita melius 
quamforc. Eft cnim hiftori* continua- 
tio. Gmt'iM. Defcribit magno verbo- 
rum pondcrc ftudiumque conatumque 
Cxfaris in obfidendoPompe}um,quan- 
taque induftria fueritulus inducendis 
agger ibus ac foflis , ut undique ill i us 
caftrx arc^iflirna obOdionc premercn- 
tur. Hittcrtf. t 

20. Difafum ctUibm , Ore] LegO 
diffupu. CxCu cnim (quo fui mino- 
ri cum periculo undique frumentum 
commeatumque fupportare pofTcnt, 
coexcito Pompeji equitatu , Omul ut 
Pom- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Li*. VI. 

Cingeret ignarum , dufto procul aggere valli. 
Metttur terras oculis : nee cejpite tantum 
Comentus fiagili fubitos attollere muros, 
Ingentes c antes, avulfaque fax a metaUis, 

IfGrajorumque domos, diref toque moenia transfers 
Extruitur, quod non aries tmpcllere ftvus, 
Quod non uUa queat violenti machina belli. 
Iranguniur tqomes, planumque per ardua Cafar 
Ducit opus : pandit fojfas, turrit aque fummis 

^.oDiJponit cafiella jugis , magnoque recejfu 
Amplexm fines , fait us, nemorofaque tefqua, 
Et Jilvas, vajtafiue feras indagine claudtt. 
Non defunt campi, non defunt pabula Magno, 
Cafiraque Cafareo circumdatus aggere mutau 

4 J Tlumina tot curfm illic exorta fatigant, 
lUic merfa fuos : operumque ut fumma revifat, 
Defejfus Cafar mediis intermanet agris. 



1.6 z 



Totnpejum pabularioneprohibcretau- 
toritatemquc ejus apud ex tens natio- 
nes minueret) cditos atque afperos 
colics circa Pompeii caftra prsfidiis tc- 
Bait , caftellaque ibi communivu. lo- 
de, ut loci cujufque oatuia fercbat , ex 
caftello in caftellum perdu&a muni- 
tiooc circumvallare Pompcjum infti- 
mit. 

}T. DmBp fracwl *&gre valli.'] pro- 
dufco e colic in collem. 

j 4. Imgnttt. ] Scd ing. c. Met*!!*.'] 
Fodinis , venis lapidum. 

}6. 4riet imprUtrt firm.') Dearie- 
te , vide qui ad fC 490. lib ;, . 

58. Frtnytntmr rmncrt.] Editioribus 
locU deje&is , atque humilibus exalta- 
ti$ zquavit opus. 

39. Pandit foffdi.] P» muiis ducit 

Uasfoflas. trtmku. 

40. Xldgntfjmty Crt."\ XV. millc pa(T. 
ambituaggcris. Mctaph. a vcnatoiibus 
fiunpta^ 



Nunc 

4 1 . Hei*$nfique ttpyu. ] Sunt autem 
tifqu* , loca dumoft » fylveilria & a- 
fpera. 

4). K*n dffitnt pdb*l*to*p*.*\ Tan* 
turn erat (epti fpatium , quantum fuffi- 
ceret Pompejo ad pabula, ad caftra fub- 
inde mutanda , ut quod multorum flu- 
minum fontes ,<urfus , & oftia conti- 
neret& quantum laflitudinc conficerct 
Cxfarem opera luftraturum. 

45. Flumin* ut cm/m.] Et hoc non 
folurri ad amplificarionem fpatii; ve- 
rum etiam ad copiam rcrum neccilaria- 
rum , quas natura loci prxbebit Pom- 
pejo , pertinet i quum flumina ibi orta, 
lougis anfra&ibus viarum fuis curu*bus 
laflata, ibi rurfum fcinmarceffundc- 

r«Jt. Horttnf. 

47. InUrmantt ayrit.'] Opera Cxftrii 
tanta crant, ut cum mane ad ca revifcn- 
da cxirct, vefperi defatigatus, in mediis 
agris rcmanetet , & pemo&ajct <|cicf- 
fusambulando. Hwtcnf. 



Digiti: 



48.NMK 
zed by G00gk 



%6% M Ankai Lucani 

Nunc vetus lliacos attoUat fabula muros, 
Adfcribatque Deis: fragili circumdata tcfia 

foMoenia mirentur refugi Babylonia Ptrtbi. 

En quantum Tigris, quantum ceUr ambit Orontes, 
Ajjj/riis quantum populis telbtris Eoa 
Sugicit in regnum, fubitum, bellique tumultu 
Raptum claufit opus, tanti pcriere labores. 

ff Tot potucre manus adjungcre Sefton Abjdo, 
Ingeftoque fob Phrjxeum elidite ponttim, 
Aut Pelopis Idtis Ephjicn abrumpcrc regnis, 
Et rattbus longa flcxus donate Male*, 



Aut 



48. X**c vetus Videos , £rr.] Fabu- 
lofa jam fie vana amiquitas ja&et mu- 
ros Trojx XL. M. pafE in circuitu,quos 
Apollo fie Ncptunus a Laomcdonte 
corwiu&ftruxiHe rerun tur. Intact. 

49. ^dfaibdique Deit.] Neptuno fie 
Apollini. Ftmili ciramdat*, tyc] Par- 
thi , fimulata ruga pntliari foliti , pro 
miraculo liabcant Babylonia muros e 
latere codo , lacos L. cubicos , altos 
quadruplo amplius , in circuicu haben- 
tcs ftadia CCCL Irtwc*. 

51. XZ**nt*rH Tigris , tyc] Quan- 
tum area: oceupavit Babylon quam al- 
luit Euphrates quiinTigrimfunditur, 
quantum Antiochia, quam intcrluit 
Or on tes quantum Ninos rcgni fedes fie 
urbs regia Aflyria;,tantum raptim clau- 
fitCzdcaggcrcfuo. 

51. TeUmrKEe*.] Afiaticx. Sunte- 
nim fue runtque omnes enumeratae ur- 
bes, partim in minori, fie partim in raa- 
joriAfia. Hortcnf 

54. KjiptHm.] Raptim acccleratum. 
Sulpit. Trntiperiere Ub*rej.~\ Tanta Ni- 
ni, Laomedontis, Semiramidis,Seleuct 
opera vi&a funt ab hocCariariano ; w/, 
hi unti Cxftris labores & ipfi brcvi in 
caflum cecidere profligato Cx(are. 

55. T»t p$tmenmatmt iJjtmgere.'] H* 
pojpntO'AtbutuQeredtxtra. Ml *•*- 



flum p*Ug*t gftm*** HeBft lnitrdnint 
pum mm tuttimti. Via Dotnitiana Papi- 
nii libro 4, Sylvarum. Adymgwt $e- 
fion, Crc.) Ad amplificandam indu- 
ftriam Cxlaris , eottmerat aliquot loca, 
moltis ftadtts diftantia , qua; conjunge- 
re pari conatu potuiflct. Seftus emro 
8c Abydus oppida funt maririma Hel- 
lefponti , inter fe objacentia. Seftm 
^rt^.]VcrC674.1ib.2. 

56. InffflHpu fil§ , grc] Ja&is in 
mare raolibus obftruerc Hellefpon- 
tum,quem Phryxus transfrctavit. lib.4. 

^56. 

$7. *4ut Peltftis , (Jrr.] His p+nms % 
LtchU nifi vttareni , Inousfitt* mifcuijfet 
Iflkmos. Papin. lib.4. Sylv. hoceft,per- 
foflb Ifthmo, lib.T.jtfr. Peloponncfb 
abrumpcrc Ephyrcn, id eftiConmhum, 
fuprajTf. 17. .4bnn**rtJ\ Tot etiam 
manus potuutent Iftnmum perfbdere, 
in quo Ephyra , hoc eft , Cormthns fita 
eft. Hwttnf. 

5 8. £/ r*tti*s W«, &cJ\ Pervio fa- 
do Ifthmo Cormtniaco, nc opus fit 
longa fie periculofa navigationc circui- 
re Maleam , promontorium Laconixj 
per L. millia paf. in mare protenfum. 
FUxtu tUiutrt.] id eft, facere redam na- 
figationemific Maleam promontorium 
ifiumtollcrc. 

60. Cat 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. x£f 

Autaliquem mundi, quamvis NMuta megaffet, 
• 60 In melius mutare hewn, cost area belli : 
Hie alitor fanguk terras flnxurm m onmeis, 
Hie & The/folic a clades, Lfycaque tenentm. 
JEftuat angufia rabies civdis anna. 

Prima qmdem furgens oferum firuftura fefetUt 

6$ Pompejum : veluti media qui tutus in arrk 
Sicama rapidtm nefeit latrare Pelorum : 
Aut vaga cum Tetbys, Rutupmaque Iktora fervent, 
Utida Cakdmuos fatlit turbata Britamws. 
Ut pritman vaftofeptas videt agger e terras : 

70 Ipfe quoque k tuta dedueens agmma Petra 
Divcrfisjpargit tumults, ut Cafaris arha 
Laxet, & efiufo claudentem milite tendat. 
Ac tantumfepti vallofibi vendicat agri, 
Parva Mvcenaa quantum facrata Diana . 

j^Difiat at? excelfa nemoralis Arieia Roma: 



60. Cni aruUUi.] ClaudituraXz- 
(arc campus area & qoafi arena belli, 
intra quam fepti font , qui faoguinem 
dfundem in variis orbit parribus : alii 
in campo Fharialico , inAfttcaaia. 

6). Mft**.] Furitacfxritbic intra 
easanguftias, ubi caftra habebat Pom- 
tc\us.H*rlt*f. Atim* mtgmjt* t &€.] 
&jl»M inftlix 4*f*fi» timitt wmwdi. Ju- 
fen. dc Alocandro, Sat. 10. ^m] 
Spatio.Tranflac.ab arena thcatrali, in 
qoa oommittuntur gladiatotes. 

6j. VtlutimedUt &£.] Uti qui in 
mcditullio Sicilix degit , non audit la- 
ttatunrScyU* 8c Charjrbdb intreto Si- 
mlo contra Pelorum promont. 

67. >AMt04t*cMM, &c.] Utquiin 
Britannia in£ verius Calcedonios, Sco- 
to», dcgum,nonatxuunta&3m maris 
mentis adrerlus Utus Rutupinum in 
Cantio. 

70. Iff* piaptf 4 twt*, &£.} ponv 
pejus Deque a maci Deque Dynhachio 



Q*0- 

difcedexe volebat : quam plnrimot tn- 
que colics occupavit, & quam latMB- 
mas regiones pnfidiis teacDat , Cxfe- 
rifque copias quam masisne porlet , «H~ 
ftinebat. P*tr*. ] Supra fC 16. 

71. Ux#.) Deftineat. quampturi- 
mos ensm colics occupayerat, m co- 
pias Ccfaxis ddHncrct. TouUt.] Ex- 
tCHUCt. Herttnf 

72. Uct4mtumftft% ,&c.] Tantum 
(patii intrormm coroplezus fuitPora- 
pejus , in quo (at. difpenivit copias, 
quantum cUAat Arieia a Roma. tfw- 
ttnfimt. 

74. Pjth.1 Quantum Arieia oppick 
Latii prope Albam , diftat a Roma : Sc 
quanto (patio ostium Tibridis a Roma 
diftat, rc&olimitenon6exoadcur(us 
fluvii, hoc eft, XII II. M. pair My- 
ttn**, &i] Ab Orefte e Taurica tranf- 
lata,lib.a.^r.8T. 

75. ArUU Knmd.] Ibid, ad fC 86. 
lib. 3. 

R 4 7*. i?«s- 



Digiti: 



zed by G00gk 



x&j- M. Anhjri Lvcani 

Qgoque modo Roma prahtpfjm} mania Tjbris 
In mare dtfeendit , fi nufquam torqueat amntm-. 
CLfiiu nuiU fanant , injujftque tela vagamur: 
Et fit fape nefas, jaeulum teutonic lacerto. 
80 Major cm a duces mifcendii abfirabit armis. 
Pompejum exbaufla prabenda ad pabula terra, 
Qua currens obtrivit eques, gradtbtifyue citatk 
Ungula frondentem difcuj&t cornea campum. 
BcUiger attonfis fonipes defeffiu in arvis* 
ZfAdveftos cum pUnaferant prafepia culmos, 
Ore novas pofcens moribundus labitur hcrbat, 
Et tremulo medios abrumpit poplite gyros. 
Corpora tunffolvtt tabes, & digerit arm. 
Traxit ims cortum fluid* contagia peflit 



76. Qu^emttol^eiiue^&e.lQmn' 
to (patio Roma abeft ab oftio Tibnclis, 
ubi in mare Tyrrbenum eftunditur , at 
dire&um limitcm metiamur, non obli- 
quum. Quidam tradunt Oftiam ab Ro- 
jna x 1 ▼. millia paftuum abeuc. Hartenf 

7$. CUjUc*mlUf*umt % 1?€.] Ncu- 
tra ex parte datur Ggnum pugnx. Pom- 
pejus inquit Catf. com. 3. totiscopiis 
Xbmicate non conftituerat , tamen fuis 
locis fagtctarios runditorefque mitte- 
i>at, qui multos c nofttis vulnera- 
bant, &c. 

79. Kef as juctdum. ] Cacdes extra bel- 
li copiam. Tensante Ucert*.] In incer- 
tum mittcme prac ftudioexcrcendi. 

80. "Mayer cur 4 duces , eye.} Pom- 
pejum lues, Cx&rera fames Acrier U- 
turn Cur* denut. Virg. a. Gcorg. 

81. Ptm/KJMim exhmJU t Crt.] Erat 
fumma inopia pabuli in caftris Pom- 
peji adeo ut foliis ex arboribus ftn&is, 
& tcneris arundinum radicibus contu- 
£s equos alerent. framentaenimquc 
fuerant intra munitiones fata, confum- 
Jcraot : 8c cogebamur Corcyra atque 
Acatnania, longo interje&o naviga- 



ObfcU- 

tionis (patio , pabulum fuppoitare_j. 
3. com. civ. bell. 

8 J . Frendeutem difcufiit , CJrc] Het- 
bis nudavit campos. 

85. Cum plena ftrmrt , Cjrr.} Mafim 
dum. Moriuntur equi pre fame , dum 
pabulum ex Corcyra atque Acarnania 
exfbe&atur longo navigations fpatio. 
Vide Car&rem Ub.ni. Belli Civil. Sen- 
ilis forte eft , culmorum andorum Cutis 
fuifle in prefeptbus: fedabequisdefi- 
deratas bcrbas virides. Grt. Cum ple- 
na fermut , i&u\ Ego retioeo cum. ut fit 
imitatio Ovid. 7. Metam. Acer etmus 
quemUm, &c. Ad prtfepe remit merbe 
meriturus inerti. quod if. ip(e debet Vir- 
gil. 3. Gcorg. Et dulcet snmuu pltuuud 
prefect* redtUne. 

80. He-ras ffieus, &tJ] Aliunde ad* 
ve&as, vei e radicibus contufis. ut mo* 
do did. 

87. Ett rtnmU medios demmpk , &€.] 
Sfgnif curfkfimipet in ipfi Cemcidit gyre, 
dpuummume fnm Predidit *nm. OEd. 
Sen. i.enor. 

88. Diget it +rhu.'] Di(fipat,COo(umit. 

89. TrAxa.\PriMifiettglumftif*tMr 

item*. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 
90 Obfcuram in nub em. tali (pit amine Nefis 
Emittit Stygium nebulofis derafaxis, 
Antraque lettferi rabiem Tjphonis anhelant. 
Inde labant populi, cotloque paratior unda 
Omne pari virus duravit vifcera cocno. 

Sfjam riget atra cutis, dtftentaque lumina rumpit: 
Igneaque in vultus, & facro fervida morbo 
Tefiis abit \ feffumque caput fe ferre recufat. 
Jam magis atque magis puceps agit omnia fatum; 
Nee medii dirimmt morbi vitamque, necemque: 

100 Sed languor cum morte venit, turbaque cadentum 
Autta lues, dum mifiajacent incondita vtvis 
Corpora: nam miferos ultra temoria cives 
Sparger e funus erat. tamen bos minuere labores 
A tergo pelagus, pulfufque Aquilontbm der, 

*o y Uttoraque , & plena peregrina meffe carina, 



*6f 



At 



tignt ttrrU Preftit : & ipunut iudufif 
*mbib*t *fl*t. Ovid. 7. Metam. Sed gra- 
tis & *ttr incubus tent* vapor, &e. Sen. 
OEd. Inen cerium, &c. | Non motus. 

90. Spirumtnt. ] Exhalat ionc. tie fit. ] 
Inf. in Campano Uttorc. quamagno- 
fcit PI in. lib. 19. cap. 8. Cic. ad Attic, 
fepius. 5c Statius $. fylv alii leg. Ktf- 
fiu , flc dc Ozolis intelligunt. 

91. Stjfittm, &c] Tetrum , lctha- 
lcm , infer num. 

91. ~4*traqM* letiferi t grc.') Spelun- 
CX Inarimes infulz impoftae Typhoco, 
qui (ulfureos atque peftifcros vapores 
cmitteredicirur. lib. 5. fC lor. & Me- 
la lib. 1. cap. x j. 

'9$. Undi^O-i] Cnfluj&inftntts 
wium venijfe lucufiur. 

94. Dmuytf oifefrucerm. ]Obfaw&t 
•lynnj. vifeeru errtntur prim*. 

95- Rjfttatrucuti*.] t AntPdtit 9 & 
•dt&umtru&mti dura reftfttt. Dijl'n- 
tttmt lumina rumpit.] Turn vert ardent et 
«*li. 8c tuxnent diftcntx fangulne gen*. 



96. Ignedqut in volt*/.] tlanmuumt 
latentis Indicium rubor cH GrduBusmn- 
ktitmsigm, &-c. & ago Rubor in 'Jul- 
tu , &c. Sen. OEd. Sacr§ fervid* , Crr-] 
ExecranaVpeftcw/ (acroigne, Eryflpc- 
la. ouem, quia c fervent i (anguine na- 
tus nt.peftis comitem addit Cel£ lib 5. 

97. Fejfunuju' caput 9 &c.]Vnt gate- 
dine fe non fuftinet. 

98 . Prdcfps *g*7 omnia fatum: Mc me- 
dii 9 &<•] Subitamors , vir morbo in- 
terveniente vitz nccique. 

100. TMrkume cadentum AuBaluet.] 
Quoplures moriebamur , co fxvicbat 
pdtifcra lues magi* ac magis. Homnf 
Turbaque cadentum $ ry-c.] Cxfar ex pcr- 
fugis cognofcebat,equos corum vix to- 
lerari , 8cc. ipfos valetudine non bona* 
cum anguftiis loci 8c odore tctro 8c 
multitudinc cadavexum, turn, 8cc 
5. com. 

ioj Tumrn Us ,6f«.] Lcvarunt ta- 
men peftem hanc ventus (alutaris 8c 
omnium return copia naribus advc&a. 
R 5 107.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



%6$ M. Annai Lucani 

At liber terra jpatiofis ceUibus hoftv 
Acre not) pigro, nee inert ibus angitur undis: 
Sed patitur favam , veluti circurndstm arfta 
Obfidione , famem. nondutu furgentibus altam 

no In fegetem culmis , cerntt miferabile valgus 
In pecudum cecidijfe cibos, & carper e dumos, 
Et morfu fpoliare nemus , letumque minantcis 
Vellere ab ignotis dubias radicibus herbas : 
Qua mollire queunt flamma, qua frangere morfu, 

1 1 JT Quaque per abrafiu utero denuttere fauces, 
Plurimaque bumanis antehac incognita menfis 
Diripiens miles , faturum tamen obfidet hoftem. 

Ut primum Itbuit ruptis evadere daufiru 
Pompejo , cunStafque fibi permittere terras : 

no Now obfeura pent latebroft tempora nottu, 
Et raptum furto foceri ceffantibus amis 
Dedignatur iter: I at is exire ruinis 



8JU- 



107. At liber tend , &c. ] Carftr au- 
temnonpefteex aeris aut aquae coma- 
eionc_^, fed fzumenti ioopia labora- 
tory Nmn/wm fitrftntlbui altam.'} 
Nondum (picas rundentibus , nedum 
maturefecntibus. 

no. Ctrnit mlfrMle vnfgrn."] Vidct 
snilites hcrbis, gramine, foliis vefci. 

112. Lttitmtpte ,fjrc] Lcthalcs. 

113. H/ulicibits hrrb.+s.~\ Radicis ge- 
nus inventum eft, quod appellator Cb*- 
r* , ex hoc effc&os admifto lade panes, 
cum in colloquiis Pompejani iis fa- 
anem obje&arent , vulgo in cos jade- 
bant, quo vifo Pompejus , (ibi cum fc- 
risremeflc dixit, &c. Cxf.comm. 3. 
& Sueton. in Cxt cap. 68. Plutarch. 

114. X>*e m§tHre, &c .] Quxcunque 
poterant coquere. 

115. A\»*f<u utno , 0>c .] Afperitate 
efculentorum exulceratas , plebti* vadne 
bet*. Peril 3. Sat. Audfebafltur(inqiut 



Cxfar, lib. 3. debell. civ.) crebrzmi- 
litum Yoces , prius fe cortice ex aiboxi- 
bus vi&uros*quam Pompcjum e maot- 
bus dimifluros. 

117. Sdturvm tmmtn obfidit btfiewi] 
Commeatu abundantem. 

118. Ut pritmm lilmit ,&£.] Equb 
made corruptis, corundum fibi aliquid 
Pompejus de eruptione eximina? it, cu- 
jus rei expeditiorem dedere illi faculta- 
tcmAllobrogesduofratrcs, qui aCx- 
(arc tranucruot, dec. Comm. \ . de bell* 
civ. prius autern fa&a erantunodieo*. 
pradia ad Dyrihachium & munitioncs, 
ubi Scarva tarn ftrenue rem gcifit. 

no. H»n Afour* petit, #*«.] NOB 
dam&no&u, fed palam & ioterdiu , 
per vallum & munitioncs Cxferis e- 
rumperc parat. 

I2T. Bt rsftumJ] Non vult rurtun 
ruga dilabi , id quod (peciem ignavixac 
timiditatis prx fc ferret. Horttnf. 

122. Ldxit exire nam*.] Sed hoc fait 
confi" 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cxvilis Belli Lib. VI. %6f 

Quarit, & impulfo tunes confringere valla, 
Terque omncu gladios, & qua via cade paranda eft. 
n y Opportitna tamen valli pars vifa pnpinqui, 



Digit 



zed by G00gle 



±69 M. Arnai Lucami 

Auferret Fortuna locum , viSaribus unus - 
Eripuit 9 vetuitque capi : feque arma teijMte, 
Ac nondum firato , Magnum vicijfcnfgavii. 
Scava viro nomen: cajlrorum in ptebe merebat 

itf Ante feras Rhodam gentes : ibi fanguine multo 
fromotus Latum longogerit ordine vitenu 
fronus ad mnc ncfas, & qui nefciret, in amis 
Qjfam magnum virtus crimen civilibus ejjet. 
Hie ubi qUarentes focios jam Marte reliSo 

1 50 Tutafuga cernity Qui vospavor, inquit, abegtt 
ImpiuSy & cunftis ignotus Cafaris arms? 
O famuli turpes , fervum pecus, abfque cruore 
Terga datis merti? cumulo vos decjfc virorum 
Nonpudet, & buftis, inter que cadaver a quart? 

i jry Non ira faltem juvenes , pietate remota, 
Stabitis? e cunhis y per qyos erumperet bofiis, 



cE done locutum Poetam yolunt , vide- 
licet tarn former puenafle Scxvam , ut 
ctiam ipfius dux Cxiar , Pompejo mul- 
to acrior , G contra Sacram tctendiflct, 
nihil euro omnibus copiis efficere po- 
tniflc. Htrtevf (* fire tot:] Totis Cx- 
faris copiis 8c viribus. 

141. ViBorib** unm eripmit.] Pom- 
pejanis jam pene vi&oribus eripuit vi- 
6oriam. 

I44. C *ftr ***,&(. ibi fmguntwml- 
t: ] Gregarius meruit miles ante bef- 
lum Gallicum,in eo ad Centurionis di- 
gnitatem evedus eft. vide Valer. Max. 
iib;2. cap.i. cujus infigneeft vitis quam 
ad caftigandos milites geftabar Centu- 
xio. Plin. lib. 14- cap. r. Juvenal. 8. 
Sat. & 14. Sat. ft 194. Martial. 1. 10. 
epigr. 26. 

146. Ordine vitem.'] Militnra ccntu- 
riam_>. 

147. Vrmm ad omne nefiu. ] Quod 
laudi venitur , id crimen vocat Poeta , 
quod nefciverit in bell is civilibus virtu- 
temefle magnum aimen, cum Uccat 



omnem vim armornm virtnteprohibe- 
re , nedum cam , quam civis civi infext. 
Hmtnf. 

149. Hie ubi tpuertntes , tTc."] Ubi 
vidtt contubernalcs (uos»abje&is haftis 
circumfpicere tutum receptum ad fu- 
gam, hniufmodi verbis , ipfbrum igna- 
viam infc&atus fuit. Hnttnf. 

150. Tut* fug* cernit.'] Loca & viam 
qua tuti fugercnt. Pdtmr imp***. ] In, 
Cxlarcm , cui non (ervatis fidem , Q- 
cramento militari datam. Hortenf. 

Ijl. CunBis igmtH frf**" "n***] 
In nuilo Czfarisbelloha&cnus notus. 

152. Seryttm pec**.] imtttorumfer- 
yumpectu, inquit Horat. 

15?. Cumttio (Uejfe » O'c.'] Vcl , morj 
inter fortes , quorum hie font cadavera 
cumulata.£«/p*>. Cumulo vojdeeffe&c] 
Annon vos pudet non moncm op pete- 
recum tortious viris } 

155. Nnt irdfittem, eye. ? ew*Bis % per 

q*»f> ir^] Si nulla vos pietas in duccm 

ret i neat .fiftat vos tameri ira 8c indigna- 

tio , namque nos vifi fumus hombus 

max> 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civxlis Belli Lib. VI. 

Vosfumus elefti. non parw [anguine Magni 

ljU dies itrit. peterem felictor umbras 

Cx farts in vuhu. tefiem hunc Fortuna n&avit: 



a6$ 



marime idooci fie imbelles, per quos 
erumperent > vcrum non impuoc re- 
lent. 

158. Pttmmftlian > Grt.'] Felicios 
me mori caiitimarem , fi occurabcrc li- 
cuiflct Cxfate infpicientc_J : h*c non 
contigit , ita me getam ut virtus mca 
rdab boric laudetur. 

160. Cmfisupte t<U> &c.~\ Irroite 
in tela hoftium, pe&oreficjugulo. 

a 162. UngnquJi petit.] Apparet lon- 
fim. j4mh»rtn4f$Mfetttfmi>tf.)?uh\s 
»ftc fie fragor belli Cxfarcm dudum tn- 
(nmn fiftct hue niox cum fublldiis. 

164. Venitt <jni vindictttCrc] Cx- 
6r fcil. qui afleitt Gbt caftella. Verba 
Tunc Scare ad fuos^cceodenuiquc fuo- 
»wn animos ad defenfioncm. H$rte»- 

165. Mnti ttntum vtx itU , &€.] 
Voi ilia Scxvx tan turn valuit ad pug- 
Bam » quantum nulla tuba fuo cantu, 



D*- 

auoties lignum dat militibus ad ineun- 
dumpnelium. H$rrmf. 

j 66. SmccemUnt.) Acccndunt mili- 
tares animos, quando in procin&u 
ftant , parati ad pugnam. Hwtenf. 

168. Kt*mtr9tltfrtnf4i&-c.] An vir- 
tus numcro hoftium obruta & iniquo 
loco deprenla poflct aliquid amplius 
dare quam mortem; gloriaraneanvi- 
ftoriam } 

169. lite menti, (yt .] Scanra in fura- 
mo aggerc , ruinam minitanti. Hm. . 

170. PnmKMqMt 9 &c] Suorumca- 
daveribus , telorum (axorumque utitur 
loco adverfus hoftes. 

172. T»t*tjmt mint, &-C.'] Omnis 
materia erat ei telum. 

175. MtlfS.] Sxa. H»fli frque if ft 
imMfur.] Vdle le prxcipitem inillot 
demittere. 

174. Cmtr*U.] Hoftium. On/#.] 
Pcrtica. 

175. 2>. 






zed by Google 



%yd M. A N N -fi I Lucani 

ijfDetrudit maris, & valli fummartenentes 

Amputat enfe manus: caput obterit, ojfaque faxo, 
Ac male defenfum fragili compage cerebrum 
Difitpat: alterius flamma crinefque, gtnafqu* 
Succendtt : ftrident oculis ardentibus ignes. 

180 Ut primum cumulo crefcente cadavera murum 
Admovire folo : rumfegmor extulit ittum 
Saltus, & m medias jecit fuper arma catenas, 
Qum per fumma rapit celtrem venabula pardum. 
Tunc denfos mter cuneos comprejfm, & omni 

iZfVattatus bello vincit, quern rejpicit* boftem. 

Jamque bebes, & crajfb non after [anguine mum 
Percujfum Scava frangit , non vulnerat, boftem. 
Perdidit enfis opus, frangit fine vulnere membra. 
Ilium totapremit moles , ilium omnia tela. ' 

190 Nulla fuit non certa manus, non lancea felix : 

Par- 

Cr*ffomna{fa i &c.') Obtufui 



175. Tcnentes, f>c] Afcendemium 
manus prehendentes valli fumma. 
- 177* Compact. ] Galea. 

178. ¥l*mm*arit*fiiHe,(<rc.]Sruwx 
picata , face. 

179. Oadit ardentibm.] Inquoste- 
lum ignitum lramuerat. Sulfit. 

180. r//fnM»w,&f.]Tran(itadea, 
que defenfionem Scarvx funt infequuta. 
Ubi , inquit , carfbiuro tantus hut acer- 
vus , ut muroaequarerux, fcltu (c in me- 
dios hoftes dejcdt. H#t. C*mmU 9 &t. ] 
Poflam coinpleverum; vallo vei caftdli 
muro squata cadavcrum ftiue. 

181. Ho»fignur>Cre.]E2CdetilMt 
inffluit (upcc cadavcrum ftraem qua 
pardus (olet , ia venabulorumadem. 

184. Cumcs cvmprejfm.] Cuneus pro- 
prie eft multitude pcditumcuncum re- 
pracfeutans , quae jun&a cum adepri- 
mum anguftior, deiode latioi proce- 
dit ad ordines hoftiumdirrHngcndos. 
Ctrnpreflm,] OppretTus. Omm t f>*.] 
Omnibus copiis, advcduf quas ftetit, 
opprcftus uodique. 



186. 
csde gelacoque fanguine pexdidcrat u- 
fum & officium enfis. 

187. PeratJflmScdrtAfi*trpt t &'e.'] 
Vd Tola vox fi**git repetka faris oftem 
dit horum duorum verfuum alteram 
vacare. M«. T. ex prima manuverfum 
duntazat priorem haboit : pofteriorem 
ad margincm aflcriptum. Contra in 
Ms. P. annotatum eft priorem verfum 
abundare. Puto hunc locum unum efft 
ex iis , quos in (ecunda editionc, tit fieri 
folet , mutavic Lucanus 5 Cc priorem 
verfum prius (criptum : poftea ejus lo- 
co fubftitutum alterum, mine in mo- 
dum: 
Jtmtjme bebes f> crtffo m»ffrtrv*him 



Perdidit enfis opm : fimgt fimvnlnere 

nieiubfMm 
Eftenimbocargutius. Gntim. 

188. Perdidit enfis op**.'] Perdiderat 
ufum gladii , id eft, non (ecnit , fed fre- 
pt. 

189. XMer.] Multitudohoftium. 

191. Pm- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiriLis Belli Lib. VL $71 

Torque novum For tuna videt concurrere, bellum, 
Atque virum. fortis crebris fonat iSibm umbo, 
Et galea fragment a car it cmprejfa perurum 
Temporal nee quicquam nudts vttaltbm eh flat 

195 Jam, prefer flames in fummu oflibm haflas. 
Quid nunc vefani jacuHs , levibufque fagittk 
Terditis hafuros nanquam vttaHbus iftus? 
Hum aux torultbus vibrata pbalarica nerrk 
Obruat , aut vafli muralia ponder a faxi : 

100 Hum ariesferro, balliftaquc limine port a 

Summoveat : flat non fiagUis pra Cafare minus y 
Pompejumque tenet: jam pe 8 or a non tegit armis: 
Ac veritus credi clypeo, tavaque vacaffe, 
Aut culpa vixijfe fua , tot vulnera belli 

10 j Solus obit, denfamque ferens in pcStore JUvam, 

Jam 

Phaltricd.'} Libra;. 



191. Ptrqme nrmmJ] Inatidiram cer- 
tamen , quod in unum pugnarent intra- 
meri.Sid^V. P*ro*t novnrn&t.} Supra 
ft j. Bellum.] ■nhrerfis Pompcji ca- 
pias , cum uno Scxva compofitas. 

19$ . li%d*4t % &c. ] Et galea crebro 
i&ncontuUfra&aque caput ejus ftrin- 

194. Nfr^V^iww.erc.lEttelaho- 
ftium corpori itlius fixa fupplent lo- 
cum fralhe loricx Sc incrme pe&us de- 
fendant. Hnditintdihuekftm.] Nihil 
Ptohibet quo minus feriatur in vitali- 
tws , hoc eft, in locis, in qoibus eft vitz 
fnmma , ut in pnrcordiis , corde , fiec. 

T96. Quid nunc v*fai)*adit.'] Aver- 
fco poctx ad Pompejanos , cum irri- 
fione. 

19$. Phdmu!\ Genus teli mtflile, 
qaotmmturexPhalis, id eft, exturri- 
bus 8c cditis locis. eft autetn in modum 
bafts valido ferro ptzfixa intra tubum, 
cuius hafttte (ulpbure, retina » bmxmine 
fie ftoppis convolviror infufo oleo, 
quc^iiKendiatittmTocant,Cccbalifta 



emtttitur* StUpit. 
fC.6%0. 

199. "MnrdU pwUra foci.] Ingenri 
magnitudine. 

100. afrits fim,] Lib*). ^£400. 
Btttifldqme limine , &c. ] Machina cu jus 
brachia tenduntur funibus nervitque 
ad emittendaiaia, faces, jacula. cujus 
formam vide apud Marccllinum \. 21. 
fie Veget. lib. 4. cap. 21. 

201. Stat nonfrtfilkr, &c.] Pompcji 
copias fuftinet, vi&oriamque moratUr. 

202 . J*m ptthr* mm ttgt trm'us. ] Et 
jam turpe dooms dypeo tegi , hrvam 
corporis partem (ins carere vulneribus, 
atque in vira nlrerius manere , abjick 
clypeum , fie pc&ore occurrit telorum 
multitudini. 

103. CreeU djp$ f Idvuqm +jae*ffe*] 
Fiderc clypeo : ipfum ergb clrpcum ab- 
jecit, ut finiftra edam poflet hoftem 
ferire. Smlfiu 

204. Antafynixiffefm*.') Statue- 
tat enim illic pro Cxfarc mori. Snlph, 

205. Solmiobit'] Obire vulnera, pro 
co , quod eft , roc valnera inftigit folus 

ficac- 



' 



zed by G00gle 



.-J* 



%J% M. ANNiEI L?CANI 

Jam gradibus fefiis > i» qpem cadat , r Jgjt Jw/?«p, 
Var pelagimonftris. Libju fie bcllua terra, 
Getulus denfis Elepbas oppreffus ab armis 
Omne repercujfum fqua^ntt triple tergo 

%io Frangit, & barentes mota cute difcutit hajtas. 
Vifcera Ma latent penitus, citraque cruorem 
Confix* ftant tela fera : tot faSa fagittu, 
Tot jaculis, unam non explent vulnera mortem* 
DtcUa procul ecce manu Gortym arundo 

aif Tenditur in Scavam , qua voto certior omni 
In caput, atque oculi Uvum defcendh in orbem* 
lUe moras ferri , nervorum & vinculo, rttoipit, 
Ajfixam velkns oculo pendente fagittam 
Intrepidus, telumque fuo cum limine cakau 

%xo Pannonu baud aUter post ictum favior urfa, 



Cum 



&acdpitinvicem, quot hoftes, cum 
quibus res crat, dare poterant. S*lpi- 
tim. 

206. J*m gr*M**fifli*.] Stando 
pugnandoque defatigatus , & ex uno 
corpore circumfpc&at aliquem ex ho- 
JBum nuineio , in quern cum impetu 
cotruat. In quern c*d*t.] Ut modo ver- 
fui7j. 

207. P*rpel<$itm*flru.] Et hoc quo- 
auclibri nonnulliagoofcunc.At Ms. P. 
fcchabet: 

— in tmtm catUf digit Uflem 
Sic Libya* demftsthflxu epprtjfm A ar- 

Quod fie ipfumputoefteex&cundafic 
meliore Lucani editione Neque imme- i 
itto repudiavit Ulud de pelagi monftris, I 
ut alicnum ab hoc loco. Grotim. Pelap \ 
monflru.] Cetis, balenis,quz (e immit- 
tentes , pondete fie mole fua naves de 
prcflum eunt. 

108. Armis.] Venatoribus , vel te- 
lis. 

209. Omw rtferatffum , &c»] Com 
domic rcfiftn telis , quod Q quaodo pc- I 



netrent.eatamennonaltiusinfixamo- 
ta cute difcutit. 

ii). Unam, C^r-l Unius Scatvsr. 

214- Di8** pncmL C^«.] Cretenfi. 
Di&e mons eft , Gortyna urbs Crct*, 
qux dartuYolimfagitterumficjacuIo- 
rum mittendi Audio, (jirtyws anmde 9 
eft detenu's fagitta. Procul tcce ma- 
tm t &cJ] Dilatatio nartatioms abided 
certo cujufdam ftgittarii Cretenus, qui 
in Scarce oculum contorfit fagittam $ 
& qua ferocia hie earn, una cum oculo 
eatraxcrit. Herttnf. 

216. Or^w.)Oculura,utl.2.^f.i84. 
6fl finum , in quo oculus. alterum illt 
excuftum fuiflc oculum memiserc Plu- 
tarch. Suet. Appian. 

217. M»rasfrrri t & , c.'] Oculum cui 
in6xa frat (agitta, ruptis nervis cum 
ipfoteloeducit. yUcuUrumpit.] Ner- 
Yofas radices , quibus oculus contine- 
tur. Smlfvt, 

219. Inmntcdcat.] Oculo. 

220. pMmci'f.] Auftrica,Hungarica, 
Hand aliter.] Non (ecus inquit, urfa tcr 
lum,quoyulneratacft,appctit. Snip*. 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. VI. # 
Ckm jaculum parvJt Libys amentavit babena, 
Se mat in vulnut: ttlumquc irata receptum 
Impetit , & fecum fugtenttm circuit bafkairif 
Terdiderat vultum rabies: fietitimbre crucnto 

%tf Informix fades : Utus fragor atbcra pulfat 
Vittorum : major* vtris de [anguine parvo 
Gaudia nonfaceret confpeftum in Cafare vulnus. 
llle tegens alta fuppreffum mente dolor em, 
Mitis , & a vultu pemtus virtutc remta, 

130 Partite, ait, cms: proud bine avertitefervum: 
Collatura met nil funt jam vulnera morti: 
Non eget ingefiis y fed vulfis peStore telis. 
ToUite, & in Magni vtpentem pomfcaflris: 
Hoc veftro praftate duci: fit Scava reliSi 

13 y Cafaru cxemplum potim 9 quint mortis boneft*. 
Crcdidst infcUx fimulat* rocibus Afdm : 



*73 



Nee 



in. Hhjf.] Venator peritus, quales 
habet Libre. Jmmtdpit. ] Hoc eft , jc 
cic ex amento feu Hgula quae celo inne- 
ftcuf. Hdfnui] Kmcnto.Snlf. ^imtn- 
u*t hJxmu] Aroemo torfit. 

111. Sent at invwhmt.] Se rotans CO- 
Attic erellere (agirtam lateci hxren- 
tcm. 

na. ImpetkJ] Invadit. $tt*Mfmpm» 
ffw.]Qar fecum converting: vcl quam 
fia^eostert. Circuit.] Circuendo cona- 
tnrapprendere. Snipit. 

114. Pmltdmt vdtumrJnts.] Vul- 
ttn Sacrx non pea: (efcrebatpriorem 
nbiem. Hjpdlap. Crntnf imbre. ] Flu- 
Xtt(anguinis. 

116. VifhrmM.] Pompejanorura-/. 
My** vrruyO-c ] Non minor ad «he- 
ra fqblatus eft clamor a Pompejaais 
jam fe Ticifle cacis vulnerato Sccva, 
quam fi ipfiim Czfarem vulneraflenc. 

lit llUttpwdtA* Crr.] HocAp- 
pwws rcfert hone in modum. Sccva, 
poft nuUa & prsdara fecinoracdua, 



ocnlom (agirta (andns , vdut quippiam 
di&urus, in medium profiliit. Pompeji 
du&orem quendam fingulari virtuta 
cognitum ad fe vocant > Serta , inqnit, 
tibi (imilem , fern amicum ac curato* 
res mini adhibe, quoniamvulnereaf- 
fligor. Accurrcntibus ad ilium veluti 
transfugam duobus e Pompeji exec chu» 
unurA aggreflus occidit, altcrius home- 
rum enft trajecit, Sec lib. 3. debell. 
cit. 

119. Eti v*lt* f drr:] Compofuit 
enim vultum ad muericoxdiam com- 
movendam. Smlph. 

a j 1 . Cdtatur* me* , &c.~\ Nihil ad- 
ditura, non profeftura ad mortem funt 
tela injeaa: cvulfii potius emittent 
animam. 

134. SitSctVA w/ifli*. e^c] Facite 
ut videar potias ttanfiinc a Cc&re » 
quam ptoto mortem cum gloria oppe- 
uiue. 

136. A*l»t.') Nomen ilUus duaorif » 
cuius opeBvimploravit. 

S 158. C*- 



Digiti: 



zed by G00gle 



%74 • M. AiiirAi Lucani 
Ntf v/iif reSo gUdium macron* tenement : 
Membraque captivi parket Unarm , # dnwrf, 
FulmMtum medtis except? fastcibm enfem. 

2.4.0 Incalmt virtus : atque ma cade refe&ut 

Solvaty ait, pom*, Scavam qmcmque fuba&um 
Speravit : pacem gladi$ fi qudrit ab ifio 
Magma , adorato fubmtttat Cafare figna. 
An ftmtlem vefiri* fsgnemque ad fata putaftis f 

%6fi Pompeji vobu minor eft , caufaque Senam, 

Quam mihi mmit amor. SimuL hoc effatus, & attm 
Cafareas pulvk teftatur adejfe cobmeu 
Dedecus bic belli Magno , crimenque remifit, 
Ne folim ttt^fngtrent te Scava catena ;. 

xyo SubduSto qui Mane ruis : nam fangmne fufo 
Vires pugua dabat. labemem tiaba futmm 
Excipit, atqm humeri* ekfeBum imponertgaudet. 
Ac velut inclufum perfojfo in peStore numen, 
Et vivam magna jpeciem Virtutu adorant: 

Tela* 



1}8. Ctftiiri t &c. ettfim. lmcabtrt 
vntms.j Sccfdc* 

144. Sirmhmvrftri,&c.] Imbdlem 
£c mortis timidum. 

145. Pomptji vihit minor tH, <STu\ 
Vos HOD tun detiset amot Pom jeji ac 
Senattu , quam me mortis ddidcrium : 
ita ut dulcius mihi fit pro Carfare oc* 
cumbere, quam fapctefic. Horttnf. 

147. CMfkrtMfulvis % {yc,} Excita- 
tus a P. Syllse adventamis roilitibas 
pulvts , honefti recefiiis pnfctextum de- 
dit Pompejanis , ne Sccvam foium ru- 
gere aigucreutur. 

248. Dtdrcus hie betli&e. ] Turn de- 
mum Pbmpejani magno dedecore libe- 
rati mere ; quum nonTe, fed Cziarem 
fugere videremut ; quum pulns procul 
exortus , hoftis adventum tcftaretur. 
Sed&Ifiopinionerucre. Hertenf. 

250. SttMHfhqmMttte , 0»r.] Nam 



rcriptencibos fe Fompejanis » qaotn 
nonhaberetinqnotpagnaxec, cecidit* 
Urns.] Moreris. Smip. sMuHo qmi,&t. J 
Qui nxeptui(*moaPoinpejanisdato, 
non habens in quos calidum & mini- 
Aena obetintem (anguinem execceas » 
deficis. 

15 1. rtmp*guJ4*t.] Excatdibm 
fortior evadebat. Stdpit . Lalxnt(mt*rb* 
fit&mm , &*.) Dcficic n tcm focii tol- 
limt,virtutem fial. illku venenwi. ctfjua 
monimentum Deorum tempi is Ac ima- 
gini ipfius Martis fufpendunt , tela ilii 
iofixa & arma viri. Viable eum teftatur, 
Ccf com. 5. CnmenimSc«txcapite» 
Jiumero , frmorc faucii & ocuo uoo 
orbati fcatum ad CzC Aelatum cflct.io- 
venta flint in eo foramina CGXXX. 
(fed at alii ftferant , C XX.) donaric 
eum M CC. arris , atqae ab oSttm 
ordimbos ad ptampiluartraduait » Ac, 
aj7^" 



Digiti: 



zed by G00gk 



*7? 



Cirixis Belli Lib. VI. 

2f5* Telaque confix* tenant evelkre membris, 
Exorna&que Deos, ac nudum pe&ore Marten* 
Amis Scava tuis. fehx hoc nomine fanu 
Si tibi.durus Iber , out fitibi terga dedtfet 
Cmtaber exiguis, am hngti Teutonus armu. 

%6o Non tubeUorum fpolm ornate 1 mantis 
Templa poxes, non tu Utis ululate triumpbis. 
Infeltx , quanta domimm mtute par a fit ! 

■ 'Sec magis hoc Magnus caftrorum parte repulfus 
Intra claufira piger dilato Mane quievit, 

i6jr Quam mart lajftuur^ cum fe titienubus Euris 
Frangentem fiuSus fcopuhtmferit, aut latus alti 
Montis 4deil, feramque fibi par at unda rmnam. 
Him vidua petens placido caftella profundo 
Incur fu gemim Mortis rapit : armaque late 

%joSpargit 9 & effitfo laxat temoria campo: 

Mutan- 

264. 7»/r4c/4w/?i'4.]'CaftrauDdique 



157. Felix hoc fuminf fdM4,&c. N»h 
t* beiUrttm, Crc] Multam & veram 
canfecuturui gloriam , fi pro patria pu- 
goanc hac ufiisfuUfesvinuteinHifpa- 
nb, Cantabris, Germanifquefqbjugan- 
dis. hie vero pcriit tibi virtus , quippe 
cai ittqac triumphum lzta & liccntiofa 
aotlamatione profcqui,nequefpolia Jo- 
ri Capttolino referre contingct , quod 
fedlo civiii vinccntibus nagatum eft. 
Val. Max. 

: %6l . Vmmmm virtue* farsfii , <yc. ] 
JHon. wbMJw carisblw mmrt^ *»Tf 
Vvf^ $ 0*AA%ci*s 9 aV*a» tin a^T 4 
*tTmfummbt\**t'*9iVf8p%i. Grot. 
®om immm wrlmtepmifli. ] InyidUfe. Cx- 
-fitem , cai per te Roma tuque ipfe fis 
icrtituros. Saluft. 1. Hift. Plfhr rxerti- 
ms 9 imiftr tu Idxrn O-vmlrxr* nihil fr*- 
Str tj tm $imm q**/itHM §H. 
^ ^62. Hf€WUgitbM t &t.'\ Pcjttfcjus 
fcicrcpolfus noo defiftebat,magi^iam 
4bfas maris a fcopulo repcrcufli, quin 
-4c crebro impolfu vi&orei tandem fco- 
pukra evenunt. 



circumvallata. 

267. ^<^?.] Adedir,acedit. Srr*m 
ruindm.] Hoc eft, non fiibitam, fed tar- 
dam ac lentam. 

266. FrmgnttrnflmSu* t&t.] Cre- 
bris i&ibus & diutino infultu quaflam. 

268. Hinc vidmt , <£•*.] Pompejus 
ab Ago & Rolcillo Allobrogibus 
tranjfugis edo&us , tranf? erfiim inter 
geminum aggerem ad mare vallum 
nondumefic pertr&um , fagitrariis mi- 
litibufque navi miflis, qui munitionum 
derenfores a tergopeterent , ipfe prima 
luce cum copiis acceflit. cohortes ita- 
que Catfaris, que ad mare excubuerant, 
terra mariquepreflar terga vertunt,quas 
Pompejani non fine multa catde infe- 
cuti (lint ufque ad caftra Marcellini. 
ubi Amonius cum XII. cofaortibus de- 
(cendere vifus Pompejanos compreflit. 
Preftmd: ] Mart . ut nota (up. 

269. Gemini.] Terra manque, ibid. 

270. fytfrr/f.] Extendit , latius dif- 
fw&t.Ejfnfi l*x*t tenfrid c*mfeJ)Vx\\\t 

S 2 circmn- 



Digiti: 



zed by G00gk 



xj6 M. Anmai Lttcani 

MutdtuUque juvat permtffa Ucentia tend. < 
Sic pleno Padus we tumens fufcr agger e tutu 
Excurrit ripas, & totos concutit agros. 
Succuhuit fx qua tell*, cumulumque furentem 

aj J Undarum non pajfa, ruit : turn flumwe wa 
Tranfit, & ignotos aperit fibi gurgite cmptu 
lUos terra fugit domims: bis rura colonic 
Accedunt, douante Fade vix proctia Cafar 
Senferat, elatmjpecula qua, prodidtt ignis. 

x8o Invenit impulfos prejfo jam pulvere muros, 
Frigidaque ut veterk deprenditfigna ruina ; 
Accenditpax ipfa loci, movitque furorem 
Pompejana quies , & viSo Cafare fonrnus. . 
Ire vel in ctades proper at, dum gaudia turbeu 

%$*[ Torquatoruit hide minax: qui Cafaris arma 
Segnius baud vidit, quam male nauta tremente 
Omnia Circes fubducit vela procclU : 



drcumfcriptas atque inclufus gaudet 
jam liberiore campo. 

172. Sicplet*P*dm,&'c.') Eipttia- 
tur , non (ecus atque Padus exundans. 
yd fuperat aggeres oppofitos ; erf, fi qua 
parte aggere everfus fatifcit, irruit ac 
longc lateque campos inundat. Smfrr 
*lgfre tmids , &c] Supctegreditur ripas 
mumras aggeribus. Swipit. 

274. CummlMm^fitrrntem.] Magnam 
vim fluminis. 

276. *Aftrit phi ttmfit.] Perigno- 
tum camputn fluit , quum ha&enus na- 
turalcm fuum curfum intra alvcos rc- 
tinuiflct. Snlpit. H§rttnfl 

277. lU»iterr*fugtdnmn$t.'] Terra 
alluvioneattrita decedit & aliis domi- 
nis atquc aliis adjicitur. 

278. rixfmlUC*f«r % &€.'\ Ncquc 
multo poft , Cacfar , ugnificarioneper 
caftella fumo fa&a, dcdu&is ex pnrfi- 
diis quibnftlam cohortibus , eodem ve- 
nit , qui , cognito detrimento , cum a- 



Agmi- 

tumadverriftetPompejuni extra mnnt* 
tiones egreflum , 6cc. *.com.Czf. 

280. Imfmlfis.] proftratos. Prefu] 
Sedato. 

281. FrrpV^yw,^.] Nonareeemi 
pugnacalentia. *. * 

282. Acttnd'tt f*x iffmfa.'] Pom- 
peji qnictem panam argnsoculis vidit 
Cxfar. 

284. I* *»l *» dtdtt frf**.] Paxa- 
tos fe in pemiciem certam pnecipttare, 
modo tllius pacem difturbet. 

285. T*iiutor*ki*dtmu*x.] Kuh 
inde minatus exitium Torquato , qui 4 
Pompcjo pnrfc&us fuerat caftcllo es- 
puenato. SlwC*firi**rm*,&c.](li& 9 
vuo Carfare , fuos intra aggerem inre- 
riorem (caftellum enim tnclufum erat 
maMfcbuscaftris) recepit: non minus 
caulRuamprovidus nauta. tempefta- 
tcm ad Circamm in mari Tyrrhene) in- 
gruentem adycrtit , vdaque contra- 

288. Mm* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 
Agminaque interim tnuro breviore recepit, 
Denfm ut parva dijponeret arma corona. 

290 Tranfierat primi Cafar mummina rails, 
Cum fuper e totis emifit coUtbus agmen, 
Bffiiditque acies obfeptum Magnus in boftem. 
' Non fie Mtnais habitant in vallibus borret 
Enceladum Jpirante Noto, cum tota cavern* 

19 J Egerit , & torrent in compos defiuit JEXnai 
Cdtfaris ut miles glomerato pulvere vicius 
Ante aeicm, cad trepidus fub nube timoris 
Hojlibus occurrit fugiens , inque ipfa pavenio 
Fata ruit. totus mini civilibus amis 

300 Ufque vel in pacem potuit cruor ; ipfe furenteis 
Dux tenuit gladios. felsx, ac libera legum 



% 7 7 



288. Mmt* brrriore rtc*pit."\ Revoca- 
vit, in iotcriorcm aggetem qinbrevior 
etat, ut militcs comprcflSorcs haberet 
Totquatns. Hwtenf. 

290. Trmfiertt primi C*f" "■«»■"*- 
ft* tuft, C*mfitfxr y &(.] Cc(ar ejus dici 
detriroenrum (attire cupiens, legionem 
Pooipeji in caftellum edu&am oppri- 
tnerc fc pofle fperans,cohotres XXX III 
opam potuit occultiflimcdujrit. & irm- 
nttiones caftrorutn , tametfi erant ma- 
gna?, aggrefliis, Pompejanos exvallo 
deturbavit. Poropejus re nunciata quin- 
tain legionem (ubifidio litis durit. ibi 
Cs&ris equitaras, receptui (uo timens, 
inirium fog* factebat. cohortes aim ex 
▼alio Pompejoro addle tk fuosfugere 
cerneient , ne utxinque ab hofte inter- 
dodetcntur , (e(c in foflas fuga prxcipi- 
tabant. omniaque ecant tumultus , ti- 
moris , fugs plena. 

*9J . Urn fie Mt**it,&c] Catinen- 
Ca atque aocolc A tns non iu horrent 
iocendium H. flammas montis Atrur, 
«f»m Eneelado giganti fulmine M*o 
injtftam tabulantur, vento intra eavet- 
nas ratente , ut Cz&riani jam trepida- 
bantrUfcfugatiquc 



Roma 

294. Cmwi.drt,] Lapidesigni- 
tos fie globos flaramarum eru&at in 
fubje&oa campos. 

297. Antttritwi] Ante manum cum 
hofte confertam. Cctrifmbmbetitmris.] 
<$uia qui timent quid fint a&uri non 
provident. Smlptt. 

298. /»9»*^/4,^rf.] Inratum,dum 
rugiunt , incidunt. 

299. Turn mtti , &cJ] Potuit hie 
tanta edi clades , ut Casfarianis nulla 
vel (pes, vel caofia lebeUandi fuperfuif- 
(it. Sttlpit. Tttm mitti ciriUbm , &tJ] 
Atque hie debellaturo runlet civile bd- 
lum magna cum Cziarianorum cxde; 
nifi Poropejus vel rato vd metu fuot 
reprefiiflctaperfeqoendohoftes. Adeo 
utfuisamicisipieCzIardiierit: Prmt 
btftet hdit fmjftt vifirri* , ft dnctm vim- 
cere fciemem himjput. 

$00. Jffe fmrtmet t (ye."] Pompejus 
continuit fuos in civilcm exdem furca- 
tes. Neque enim ita apte de Cxiare in- 
telligi poteft qui a fuis necj> autorltate , 
Deque hortatu, neque minis, neque pre- 
cious impetrare potuit ut confiftetcnt. 

aoi. tibertltptm.] Ita Silius lib. 2. 
ltliUrcAmpifHJhr. 

S 5 302.^1- 



Digiti: 



zed by G00gte 



%j& M. A n n & i Lucahi 

Rama fores , junfque tut , wijjfr iff *• 
5/ ri&i S7U4 loco. dolet heu ,[emperque dolcbit, 
Quod ftelerum Cafar prodeil tilri Comma tuotum 

3 o y Cum genet o pugnajfe pio. Fro trifiia fat*, 
Hon Utica Libre clades, Hijpanta MxtuU 
Elejfet, & inprnd* poUmm [anguine Nttm 
Nobtlius Phario geftaffet rege cadaver: 
Nee Juba Mamaricas nudm prejtijfn arena, 

3 io Pccnorumque umbras plaeaffet [anguine fufi 
Scipio : nee fanEko caruijjet vita Catone. 
Vltimus ejfe dies fount tibi Roma malorum : 
Exire e medtts potmt Pbarfalta fatis. 
Deferit adverfo poffeffam numme fedem 

3 1 j Cafar , & Ematbias lacero petit agnune terras* 



Arms 



$oi. yUiJfetmiOo t O'c.] InftituTet 
fbrtunz fax & victoria; } fugientesin- 
(ecutus hoftes , vd ad internccionem 
czfos,utcunq; circs debdlaflet, P.Cor. 
Sylla,melius fdens vincere quam Potn- 
pejus, ficubi illi contigiflctpar facultas. 

% 04. Scefcnm /nmmm.] Maximum 
iota fcelera tua, fcilicet, quodplnm 
gCDcrum oppugnavcrb. Smlpit. 

305. Pu>.] 1am pie parcente tibi & 
civibus. Pri trijiia fat* , &e.~\ Quam 
occafioncm nifi omifitict illc: Hon ad 
Uticam Africa tot vidifTetcxdes Jubx 
regis, Scipionis, Catonis, Labicni , Pc- 
treii, Faufti , Syllc , &c Non ad Mun- 
dam , de qua vide lib. 1 . fC 40. 

307. Ei infante pollmtms.] Neque 
Pompejus ad oftium Nili Pelufiacuru 
appellens , ibi pctiiflct. lib. 8. fC 46 y 
SdftnuneHitm.) Pompeji,Ub.8.^£6i8. 
ftcdeinceps. 

308. Ph*rb % Cr*.] Ptolomzo rege 
Agyptio, cujus pcrmiflu juftuque in- 
terre&us eft. Pharos inf. & turns ad 
portum Alexandtinum. 

309. Kecjuia.] NecRexJuba, & 
Pctrcius , nc in mains hoftis venircnt, 



mutnis vuineribus conenrrentes ced- 
dUfeot. M4r«Mrac4« 9 drc.]Marmarica 
Africa; rcgio eft , Agyptum verfus. 
M*rm*ricM *&€.') Lib. 3. fC 293. 

310. P*Mor*mfe f O-c] Ncque Sci- 
pio Pompeji focer penes quem in Afrit 
ca rcliqoiaram Pharialix & imperil 
(umma erat , faro (no traje&us & in 
mare przdpitatus rctuliflct inferias 
umbris Psnorum in fecundo & terrio 
beUoPumco gratis fuattutyitiis cxfbv 
rmri. 

'311. Kfcpm&ttniMitoitiCdtaie.'} 
Neque c vivis difedfifkt vir integerri- 
musCato » qui Utica? fibioecemcon- . 
fcivit. 

312. MWonm.] Belli civilis & li- 
bertatis opprenx. 

3 1 3 . Exire i mediu&c,'] Potuit non 
fieri pugna Pharfalica. Snlf. Exirtiwm- 
dus&c.'] Jamque in itinere medio ind- 
fus fniflet nerrus Pbartalicx vi&orix. 

3T4. Dtfirtt*&vtrfi&c.]Gzbzc*- 
ftra & regioncm in quibos inrelidter 
pugnarat.no&u deferens in Tneftaliani 
tecontulit. 

315. Ucero petit agmime terr/u.] Duo- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civims Belli Lib. VI. 
Arma fccmrm freer i r , quacunque fugajfh, 
Tentpvere fui comites dtvertcre Magnum, 
Hortati, patriot fedes, atque bo fit carentem 
Aufrntam peter et. Nunquam mt Cafaris, inquit, 

3 10 Exemplo reddm patru , nunqutmquc videbit 
Me 9 nifi dimiffo reieunummdne Roma. 
Hefperiam pom , mom furgcmc , tenere, 
Si vellem patriis aciem commuter e templis, 
Ac medio pugnare for o. dum bell* relegem, 

ItfExtremum Scythici tranfcendamjrigoris orbem, 
Ardentefque plagat. victor tibi, Bsma , quietem 
Eripiam , qui, ne premerent te prmlia , fugit 
Ah potius, ne quid hello p attar is in ifto, 
Te Cafar putet ejfe juam. fie f am, m mm 

ftoPhcebeos convertit iter, terraque fecutm 
Devia, qui vajlos aperit Candavia faltus, 
Contigit Emathiam , hello quam fata parabmt. 



%7 9 



bo enim illis przliis deiideravic Cxfar 
e fuis , tnilites 900. equates 62. ccntu- 
riones 30. tribunos miL 10. figna mi- 
liaria $2. 

516. v^twm fuuturum fbcni , Cirol 
Pompcjumabinftuwo. Cx&rcm infc- 
Qoendi fruftra conati fum amici divel- 
fec: hortati ut Italian Romamque 
potius ccpctcret. . • 

$19. Hmq**m*K Cafvia.] Non vi- 
debit mc Roma armaturo,ur Cxftrem : 
Don revertar in parriam nifi dimiflb 
aercitu. 

$22. M«* fmrimte.] Initio tumul- 
ttti hajus civilis. 

52 j. SirxttempMrtHt &c] Sipla- 
CuUfct illorara cxemplum , qui cum ci- 
vili boftc in medio foto dimicantes, 
TeinpU & &cra Deorom impieconta- 
minarunt. 

524. Dum 6*fti rvfrgnu.1 Ega^erte 
9°° bdlwn a patrialonge (ubmoveam, 
adibo aucmas cegioncs gciidx Az&o 



vd zonx torrid* fubje&as. {.tAgem.] 
Abigam, prohibeam. Sulpjt. 

328. HeqttitlbelUpAtiaritt&e.'i Se4 
potius Cxfar tc poflideat , quam ut per 
me detrimentum capias , uttumve in- 
commodumaccipias. Hwtmf 

219. In ortm , *> c. 1 Pompejus Ca;- 
farem infecutus ad Afpaxagum confe- 
dic. Cxfar in vcteribus caftris trans 
Gcnufium amnem tantifper conftitit, 
quoad Pompejanos aliis rebus occupa- 
tos (enfit. indc per Epirum 8c Acarna- 
niam inMacedoniaraiterflexit. Sccu- 
tus eft Pompejus per Candaviam qui 
mons eft Illyiicum a Macedonia dif- 
terminans. 

a^i. CdmUti*.] Mons Eptri, qui 
Ulyricum a Macedonia dirimit. 

3; 2. Cmtigit E*u*k**.] Pervenit 

in Theibliam rcgionem » locum fata- 

lera, in quo PompejanifiiBdereBturi 

Cxfare. H*rt. Br0» fwm » &*.] Pom- 

, peii dadi , a fads deftinatam. 

S 4 m-rhf> 



Digiti: 



zed by G00gk 



180 M A N N & i Lucani 

Theffaliam, qua forte item brmalibm horit 
Attollit Titan , rapes Ojfta cornet. 

3 3 % Cum per fumma poli Phcebum trahit alt tor ajlas, 
Felion opponit radii* nafcentibus umbras. 
At mediosignes cceli, rabidique Leotris 
Solftitialc caput nemorefus fubmovet Otbryt. 
Excipit adverfos Zephpos, & Upyga Fmdm, 

34.0 Et matutato pracidit vefcere lucem. 

Nee metuens imi Borean habttator Olympi 
Lucentem wis tgnarat mUtbus Ardoru 
Hos inter montes media qui voile prcmuntur, 
Perpetuis quondam latuere paludibus agri: 

Itfllumina dum cdmpi retinent, necpervia Tentpe 
Dam aditm peUgo, ftagnumqu* tmplentibut undis 



333. tyffklUm&c.'] AbOrtubru- 
mali moils Ofla TbdTalum terminat. 
vide Herodotum iu Polymnia, unde 
bse'defumpta eft chorographia. 

334. Hupespjpt*.] Defcribit autem 
earn regionem, maxime a tnonttbus 
quinque quibus ringitur ambiturquc : 
Sam autem Ofla, Pclium, Orhrys, Pin- 
dus & Olympus. 

335. C*mptrfumMM % c2r*.] Pelion 
tnons adombrat Theflaliara ab ortu 
Soiis juxta zquatorem ; quern fie Aftro- 
logi vacant fmmma poli, 

5?7» >AtmedUsig*scKUt&c.] Ad 
meridiem fie notum (ioquit Herodo- 
tus) Othryn babet. SolU iraque mcri- 
diani in xftivo tiopico Cancri 8c indc 
Leonis figno, ardorem* Othrys. arcct. 

339. Excipit tdvtrfis Zephjms, Ore. ] 
Pindus raons ad Occafum Gtus excipit 
Fayoniura fie Iapyga yemum ex Apulia 
flantem , atque alticudine fua Soli occi- 
denriioterjc&us no&em ptxproperat. 

340. Pjdcidu l$$cem.~\ Subtxaqit lu- 
cem fie inumbrac Theflaliam. 

341. Kh mttuens imi Sons* 1 &€.] 
Et qui ra#cc$ Olympi adBoieamuu 



Cre- 

incolunt , ab Aquilonis fxvitia per 
montis altitudinem muniti , CynouV- 
ram fie Helicen node lucences Don vi- 
dent. * 

\4\fH*s inter mmttt mtdU , &e.J 
tLu jj BtoraXia* ?Jy^* f«i to *x- 
Xtuh Jfof Xifvtw , *n yt «n//if- 
*Xeirffylw Tnofoto wippn*$Q*9 
*pQ- Herod. Polym. 

344- P*rf*tn*qn*$tb*i t &c. Sfctf- 
fitOljmp$,&c.] Stagnabat oiim The£ 
{alia in paludem momibus undique 
daufam, priuiquain Hercules dhrulfis 
Ofla fie Olympo, exirum Peneo fluv. 
dedi tin marc, apeniitqueamocnimtna 
Tempe. Herodotus a Neptuno terrae 
mora ra&um efle rerert. vide Sen. Here. 
En. fC 182 . fie Alian. var> mfb, lib. 3. 
cap. 1. 

345. Flttmi 94 dmm c^mpi t (r c.1 Flu- 
mimun corfus non habenres exitum in 
mare » augebant paludem. 

346. D*m siitm peUgo.] ImopeUp^ 
uthabetMt.P.ficR.A. Maris aditus 
eranjfeterclufi. Grot, ftupwy »»- 
ptentiSti.] in impkndaTncflaiiaoccu- 
patii, 

347- C<* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civili8 BelIi Lib. VI. %%t 

Crefiere cmfus erat. poftquam difcefiit Otympo 
Herculea gravis Op manu , fubitaque ruinam 
Senfit aqua Nereus: melius manfurafub undis, 

tfoEmatbis aquorei regnum Pharfalos AcbiUis 
Eminet , & prima Ehctteia littora pinu 
Qua tetigit PbyUce, Pteleofque, & Dorian ird 
Elebile Pieridum\ Tracbin, pretioque nefanda 
Lampados HncuUis fortie Melibaa pbaretris: 

ItfAtque olm lanffa patens: ubi nobtle quondam 
Nunc frper Argos arant: veteres ubi fabula Thebae 
Monftrat Ecbionias : ubi quondam Pemheos exul, 
Colla y caputque ferens fupremo tradidit igni, 
Quefta quod bocfrlum nato rapuijjet Agave, 



347. Crtfimcmr finer *.] Lococuz- 
fuscre&ebam. Sid fit. 

348. S*btt*tjmerMimm> &c] Mare 
£nut impetum Pcnei eroi(fi- 

349. Melimnunfiardfiibmidit.'] At- 
que utinaro manfiflet ulque fob aquis 
pottos, quam tafafuulet terra 5c are- 
na, qua concurrcret civ. bell. Rom. 

3 50. Emttbi* aqmrti , &c] Tltttia- 
lica Pharfalos tcgnata quondam A chilli 
filio Thetidis marins,eininuit ex aquis. 
'951. P r i m * Rjtcrtria, gfr*.] Eminuit 
Phy lace urbs PtliUmcs regnata Prote- 
filao qui inbelloTroj. primus Grxco- 
rmnemicuftinhrusTrojanuro. Rhce- 
tetun antem Troados proroontorium 
eft. 

352. PttlMpjm.] Thcflalix orbs & 
nemos. Iforo *«,&;.] Oppibta^jux- 
ta quod Thamvris a mous in carminis 
cenamen provocatis villus atqoe ex- 
ccrcatusfuit. Horo.i. Iliad. 

353. Tr*chinJ\ Theflalix opp. in af- 
peto fie (axofo loco conditum. t&%1- 
»•». Hctacleapoftcadifta. Preth^ne- 
f*d* t Crc.) MagnefiarinTbeflhltaci- 
vitattpatria Philo&etz, quern Hercules 
douatit (aglttis , incenfs ab co in OEta 
(ynepttciot 



Ergo 

3 54. F*t h Melik**.'] Philo&etx pa- 
tria, abfqoc quo,fagitxas Hcrculeas afte- 
rente » Troja capi non poterat. Sulpit. 

355. ZOT^ptrtn/.] Then*! tubs, pa- 
tria A chillis fortUfimi e Grxdsolim 
ad Trojaro. VbimUlt qmntUm , Crc,] 
Ubi quondam erat Argos nopilis dvi- 
tas » nunc dlruta aratro vertitur. 

356. V<tm$ MbifMmltTheU*,'] At- 
que hie etiam Thebx (uot Phthioticar, 
xmulae Bceoticarum. Echion unus erat 
e terrigenis cujus opera ufus Cadmus 
Thebas condidit. mufiq. 

557. Mtnfhdt EchinuM.] Hoc vult, 
Thebas Phtnioticas di&as , a Thebis 
Bxoticisi ex eo quod Agavoibiexfilii 
fuifcdeminveniflet.9r»r. Ex*l.]Ex*I, 
ab aliis cxponitur, vunte dttnM*> ab 
aliis * exitrmituHdJiflip $4eehArnmru*0 
txttrmtt. Agave autem filium Pen- 
theum perrurorem , rata vitulum , in- 
terfecit , ad (e reveria Theflaliam ruga 
pctiitubifiliojuftispcrfoluttj, ex no- 
mine vetcris patriae Thebas condidit. 
Virg. in Culicc, <p*<p*nd4M vtHtftwrt 
Vtnit "HjHiUnmfnpms C*dm* ^l**e 9 
InfintttifefierA* manm y cjr o*tf frment*. 

359. SZ*eft**t»*d,erc.'] Defiderana 
reliqua membra ad rogum. 

S 5 360. Er- 



Digiti: 



zed by G00gk 



%%% M; A n n mi Lucani 

360 Ergo abrupta palus multos dt fee fit in amnes. 
Fur us in occafus, parvi fed gurgitis, AEas 
lomo fluit indt mart : nee fortior undts 
Labitur aveita pater ifidv, & turn, Ocneu, 
Vent germ crafts oblimat Ecbinadas undk: 

3 6 J Et Meleagream maculatus fanguiue Nefo 
Euetios Caljdona fecat. ferit amne citato 
Maliacas Spercbios aquas : & famine pmo 
Irrigat Ampbryfos famulantis pafcua PbotbL 
Qutque nee bumentes nebulas, nee rote madentem 

%joA'era 9 nee tenues ventos fufpirat Ahauros. 
Et quifquis pelago per fe non cogmtm amnis 
Teneo donavit aquas, it gurgite rapto 
Aptdanos: nunquamque celer, nifi mtjitu, Empeus. 
Accipft Afopos curfus, Phanixque, Melafqut. 

375T Solus in alter m nomen cum venerit unda, 

Defeu- 

266. Ferit £**,&*] Sperchms in 
Maliacum fiomn ode. 

3 67. EtflmmiiKpHro.] Ad Amphxy- 



260. Ergc] Thtjfdid flmvi •/ retitdt. 
Abrupta pdu* , #»*.] Emilia auguftiis 
pec montes ab Hcrculc vel Ennofigxo 
divuMbs palus prius incliua. 

}6i . Pwm in occafm, Crc. ] Aas flu- 
mine lirapido fie modico in mare Io- 
nium labitur. Baa. ] Variant Ms s. Sod 
veram hanc cflc le&ioncm, docent 
Strabo fie Plin. 

3 62. Kecfort'frundisi&cJ] Inachus 
pater Ius a Jove in vaccam mutatac, 
mox fibi reddits fie in Agyptum ave- 

et*. • 

;6;. Ettum, 0«if».] ArcheIous,cui 
dc(pon(ata fuerat Deianira filia OEnei : 
fed Herculi vi&ori oupta. 

3 64. Craft* oblimat Ecbiiuidds mils. ] 
Turbidus exit , limoqueaugct Echina- 
das infiilas oftio fiio, ante Atoliam, 
obje&as. 

365. Et Mdeagrtam , gr*.] Et Eue- 
nos fluv. (juzta qucra Neflus Cenraurus 
ab Here, quod Deianeirx vim inferrc 
conatus cflct, exfusruit) pcrCalydo- 
niam Meleagro olim rcgnatam labitur. 



fum flu?. Apollo Admetiannenrapa- 
vit. 

169. Xlmify mc Im m mte s, &c .] Thefc 
(all* fluv. nullas auras out nebulas ex- 
lialans. quod fie nomen indicar. Sed 
videTurnebum lib. $. Adv. cap. 2. 

371. PtUgt ftt ft mm <*pB*f>) Hoc 
eft 1 qui nomen Qmm (rami non detect 
in mare , (ed Penco , in ipfo curfii mif- 
cetur. Alii legunt : fer fi jam ngmtm, 
Hortcnf. 

372. Itpwgiterdpf, &c] Empeus 
(inquit Strabo) acciptt Aptdanum. 8c 
jundticonciutiorecurwfluunt- Apol- 
lon. 1. Arg. pvid. veto 1. Mctsm. If 
teqmttm Emfrm , AptfLmmfaut ftmx. 

274. Outfit Afips cmfus.] Afopos 
recepto Phoenice fluv. juxta Ther mo- 
pylastnroareexit.Strab.9. MeUfymt.] 
Theft fluvius. 

275. Mm im dterius, tire] InPe* 
neum incidit, neque tamen iUius undis 

admi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 
Defendit Titarefus aquas , lapfufque fuperne 
Gurgite Tenet pro facts utitur arm. 
Huncfama eft Sty gits manare paludibus anmem, 
Et capitis memorem , jluvii contagia vilis 

3 80 Nolle pati , fuperwnque fibi jervare tinmen*. 
Ut primum emijSts patuerunt omnibus arva, 
Finguis B&bicio di fee fit votpere fidew ; 
Mox Lelegum dextra prejfum defcendit aratrum, 
JEolida, Dolopefque folum fregere colons, 

38? Ef Magnetes squis, Miry a gens cogmta renris, 
lUic femiferos lxwmdas Centaur 0$ 
fata Pelethroniis nubes effudit in antris. 
Ajpera te Pboloes jrangentem Monycbe faxa, 



%%l 



admifcetur. vult expritnere illttd Ho- 
mcri &. Ov J£ »y% iriuunm avppil- 

*ipitf fxippij nvr'ixo4$f , cff«tr $ 

376. Upfuftpufufm*.'] Superaein- 
oatat 

377. Pr*fi«isMr>h.~\ Proalveo. 

378. Hwic/4i»i4fH.]DcfctibitTita- 
refum tb ejus originc , & fontibos , & 
Datura, quod cum ex dicratis undis Sty- 
ps fcaturiat, nolit vili fluvio commif- 
ccri, ncc abeolabera&ari. Horuafi*t, i 
Stygm mututre , &c) Ita Homerus. ve- 
lum e Ciurio montc oritur. 

379. Cdfitis rmmartm.] Orients fill 
c Stygc. Fluini co*t*gi* w/i/.J Penei , 
qucm influit. 

380. Ttmorem.] Rcligionem juris ju- 
randi. namque Stygis D%i)*r*rttiment 
<T fdlbre nmmem. Virgilius Ancid. 6. 

*^M HSHffjten JiriQ- Hiad.15. vide 
qua nos ad Senec. Here Fu. fCyit. 

)8 1. Ut prima*, &c] ThefiiUm- 
«Unmtmer*t. 

381. Betbtop.] RefcribeBrtrjatcura 
M% 9. Grt. BctbitU.'] Alii , BxbuKo. a 
Babcopp.ThdC 



383. Zf/fpwn , <2rr.] Theflalixopp. 
Plin. lib. 4. cap. 7. & Strab . lib. 7. 

384. JEdid*.] Theflali antiqui ab 
Aolo, Hcllenis F. Scd & omnes Grzci 
extra Ifthmum prater Athcnicnies 8c # 
Megarenles di&i crant diu Jfcoles. 
DityefimefilmH, &c] Atolorumpop. 
qui Magnefiam commigrarunt. * 1 

485. Mag*tes «jmt.~\ Penei fluv. 8c 
Pefii montis accolx equorum domito- 
res optimi, ut & Centauri vicioi. <Mi- 
ny* geni.] Comites Jafonis inexpedi- 
tione Colchica. Cogut* ttms, ] Expe- 
ditione Argonautica. 

3 86. Smifms Iximudai, &c] Cen- 
tauros Pdii montta accolas , quos ex 
nube fibi pro Junone a Jove fuppofita ' 
genuine Ixion fingirur , forma uiperne 
humane interne equina: cumenim prt- 
mi ab equis pugnarent , c longe bifor- 
mes vifi funt , cum equi ora aquis im- 
tnerfa habcrent. Ixi»»uIm.] Ixionis fi- 
lios & nepotes. 

387. Fctumbtsj] Gravida Ncpbdc, 
inantroPelethronio.H»rrti»/: Ptietbn- 
wf/.j PelethroBiiim , mons TheiC 

388. PkUes (rmgmitm.] MontU Ar- 
cadix.a Pholo cemauro Herculia in Ne- 
mexum lconcm proficilcentis bofptte 

ibi 



Digiti: 



zed by G00gk 



x84- M. Annjei Lucani 

Teque fub Oetao torq&ntem Venice vulfas 

390 Rhctce ferox , quas vix Boreas merteret, ornos: 
Hojpes & Alctdd magni Pbole: teque per amnem 
Improbe Lernaas veSor pafure fagittas : 
Teque fenex Chiron, gelido qui fidere fulgens 
Impetis jEmonio majorem Scorpion arcu. 

3 9f Hoc tellure feri micuerum femma Marks. 
Primus ab aqmrea percufiis cufptde [axis 
Tbejfalicus fonipes bellis feralibus omen 
Extluit; primus cbalybem, franofque momordit, 
Spumavitque novis Lap'ttha domitoris babenk. 

4.00 Prima fietum fcindens Pagafao littore pinus, 
J erratum ignotas hominem projecit in undo*. 
Primus Thejfalic* reftor teUmis Itonus 



In 



ibl fcpulto. Tvffnjehe fitx*.] Centaur. 
qiunfs faadttm Mwycbm «rmt. Juvc- 
> ml. Sat. i. 

389. Sub OJE/49, &r.] Sub OEta 
monte , tfmlfis tnmci* jdcmUi§r ttuldx. 

391. lmpr$ULam*M,&c] Ncflfe, 
qui cum tranlVe&x a te Deu ncirx ftu- 
pram ofFerres , ab Hercule (agittis Hy- 
dra; Lernxc relleimbutis trajedus ful- 
fil 

593. Cfnrm.] E Centauris juftifli- 
me , qui in coelum rclatus ,cft Sagitta- 
rius. GHitU qmftdtrt. ] A pedibus ulquc 
ad humcros in hyemali arculo colloca- 
tus : ondc a poeta ttUdtjtdtrtf niter* di- 
cttur. Caput ejus iolum extra cum cir- 
culumapparercvidetur. Hortcnf 

994. Imp*'" &****••] Thcflalico 
arcu videris petcre pnecedentem Scor- 
pion. M*prtm S<»r*»n <ow.] Occu 
pantem duorum Jb&tyQnfG&i* 9 ipa- 
tium. 

595. H# teUttrt.] Ad irrrenta jam 
Tlyfjjdlt* tr*nfit. Feri micuenmt , &c. ] 
ttictfali , pugnz ex cquis , frxnorum & 
cphippiac ioventoccs cram , Ulrica roa- 
nusccbcilonata. 



596. Prinm A *qmre* t UrcJ] Hie 
percufla rridente petra Ncftamus pro- 
duxit bellatorem equum. cutnomen 
Scyphius. Findari interp. in 4. Pyth. 
Non hie agirur de certamine Palladia; 
fie Neptum , quod in Attica habitom 
firit. 

598. Prim* thdjbrm % &€.") fr*n* 
Ptlethmm Lfith* , &c. Virgiltus 5. 
Georg. 

400. Prim* firtnm fcmdensJ] lib. 3. 
fC 19$. P*r*f*o HttPre.] £ Pagaib 
Thcflali* oppido , Argonaut* folven- 
tes , petebant Colchos. fide lib. 2» 

WW- 

401. Terrenmn htmittntu} Jafonein 
cum magna Argonautarum manu in 
undas proje&um , hoc e(t, mare ingref- 
fum pttmum miratur ex Thetiatia. Hnr- 
tenfim. 

402. Prim*4Tbfr*HM>Wc.}}&tvd- 
mum Itonus Theflalis rex Deucalio- 
nis F. invenit sationem conflandi aeris, 
argenti & auri , fignandsque raoneta* 
/>•»*.] Ms. R. A. ce T. 1mm. Alius 
Hymuu. Nomcn hoc alibi adfae quaere. 
Gntf*/. 

40J-'* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



±$6 M. Annai Lucani 

Ad dub'ws pauci prafumto rebne cafus 
Spemque metmwpe feruml Turk* fed miftvs merti 

4x0 Sextus eras,. Magna proles indigna fartnte, 
Qui mx S<yUak exd graffatm m uudis, 
FaUttit aqamas Skill* firata trmnpbas. 
Qui fimdame metu fats pranofcere car fa 
Impotieufque mora, vtnturtfauc ommbm *gon> 

417 Non mpodos Deli* mm Pjtbla confute omro, 
Nee quufxffe tibet , primis quid frugtbus okrix 
Ore Javis Dodotu ftmt t quis mfcere pbra 
lataqueat, quit pradat aves, quit fulgura cvli 
Servet & Afyria fcrutetur fdera cur a, 

430 Aut fi quid tacttum , fed fat , erat. Hie fkpernu 
Detejhmda Deis ftvorum arcana Magorum 
Mover at 9 & trifle* facris feral Am aras, 



«acft timoriinpejut fides $ payci pra- 
Jidcmi anuso melieiafpceam. 

418. ^ddMbiosfmKi,^.] Fauoas 
anifie dicit« qui bcixdcevEuiu future 
pugnx omtaarcntur. Hvrftnf. 

419. TmUfdmiftm t &c] Scans 
Pompeji F. a patris virturibus degenc- 
nns , cum ignava & pufilanimaiplobe 
timet 5 folkitarque artet magtcas ad 
pCBOogooicendufli belH eventum. 

421. jQm muc ScylUis, &c] Qui 
pcdtac4aplus<tadc ad Mundane pira- 
ticam CKorcuit i»man Sicuko , ftc cum 
dedecore uaduait patriate pirat is pro- 
Jbgatis triumphos. 

424. Venturify ommbm *gfr.] Pufila- 
nimus ad-bonam fuiuror om fpcm *grr, 
fiUque libuUnefmi*. Juvcn. Sat. 4. 

425. Kon tripodas Dtli , ntn Pytbid 
confnltt , c><. Jdflyri* finttttur , £rt. 
HUfaptn*, &c.~\ Neque tamencon- 
fulit divinationum noneftiora genera, 
nonApoUinis otaculum in Del o inf. 
Dc tripode di&um ad #f. 81. lib. 1. 
non oraoulutn Ddphicum. de quo di- 
&uoi lib. 5. jff. 71. & deinccps: non 



Um- 

osaodBmJoYtsacolitfnba&u mulierc 
redditum e qucicu DodoncainChao- 
nio Cptti nemoK. Hnubt.fjuof*. qus 
Jykaglandenobtlis era, quvetccban- 
turprimi homines antcinvcfltasfengca; 
non cxtiQiicia pa fibras vhtimanun ; 
non aufpicia per avcs ofenes& praajr- 
tcs i nouaugum per tooitrua,ftilmini, 
fulgetxa : non AftrologkuB,qua daruc- 
runt Chaldci Aflyri* pop. aut £ -qua 
alia dmnatio tacita crat • fed licit* : led 
ille°folicitabat , (acra magica , infexna, 
diis fuperis detefiatas peruuiuroque 
habebat reddi a manibus Dacmoniifque 
per Necromantiam ea qua: Diiaurnt- 
fcirent, autpnefcifi nollcnt. . 

4} 2. Mewr*/.] Ita relciipfipro "N»- 

ww*t. Non cnim yuh Sexto cognitas 

artes magicas: fed imploraflc ilium 

liw nn*>*Hffi>\%iam , « omnibus alio 

divinationibus cerriorem. Gntirn. to 

trifles fucris feraliku.] Movcrtt ttCffl 

* aratumbraruro, horrorcnifaciemes ia- 

I fernalibus fuis & diris facris , quibui 

I mortui evoccntur. £t fidtm etiam Di- 

1 tit , id eft , Plutonis. Mifovqiepcdm- 

(am 



■ Digiti; 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. a$y 

Umbrarum , Dirifque pdm : miferoque liquebdt 
Scire parum Superos. vanum, favumqu* furorcm 

4.3 y Adjuvat *pfe Ucw, victmquc memia cafiris 
Hdimmidum, fifti quas nulla ticentia mottftri 
Tranfierat, quorum, qwcqutdm* creditur 9 art eft. 
Thejfala qumetiam ttUut berbdfque mctnteis 
Rupibus ingenuit , fenfutaque ftxa canattes 

440 Arcanum fertle Mdgos. ibi plwtma fitrgunt 
Vim faftura Deis. & terru hofpita Colchis 
Legtt in Hamoniis, qnas non advexerat, berbas. 
Impta tot poptlis, M furdas gentibus anres 
Cotluolum, dir* convert*** cdrmina gentit. 

44. jr Una per atbereot exit vox ilia recejfm, 

Verbaque ad invitum perfert cogentia numen, 
Quod non cur a poli, calique volubilis unquam 



NlBCAtt patvatn MtnOuQfB efle OflCtt- 
locum fidem in Superi? , 8c proinde ni- 
hil certiabiis ft acccpturum. Hortenfi 

474. Pmrortm , grr.J Cupiditatcm 
exploondi fixura. 

425. lpp /•*•/.] Theflalia, in qua 
muttacveneficz. yUmtep* mcntU&c.] 
Pfcarfahcis campis tfctnr tabes Thefla- 
tarom mill, reneficiis atque incanta- 
BlCBKit fawojaront. 

• 496. P$RiifuMmtiLi i Crc.'] Qnattun 
aniom nihil tarn licenterfhigitur,quod 
qpfbpevet. Simile illud Claud'umi : 

•■■^ fid 4MN)W %0f9tt ttOttMKttlA DtOIP- 

. J* 

W^Wfflrf tOtOtt/U VttKttOft C&flWtt fttttt" 

Giochb. 

* 4?7- IcW*"**^*.] Quanta) artes 

mceaAbtlia cJfickim, fepcrantque &- 

494. to/^«pu /«*«,&;.] Btiaxa 
9tt Jbntiaax (agaram tncamatnema. 
ffrtpfe/i** /•*,&'. Medea Ovid 

1 <" 



AVO- 

440. 7fe'^»»rmM,erf.]Narcuntnrp1u- 
rima quz a Diis coa&s extorqueam, 
quxrclimveneficx, mat ft 446. 

441. Territ hofiitd Coiofnt.'] Medea e 
Colchis hue ab jafone adve&a colligc- 
bat hie herbas potentiores quamquas 
ipfc a Porno fecum advexerat. " 

445. Imfi* tot f»fmlh, err.] Deos 
minus audientes vota tot gentium 8c 
populorum , carmrna Thefialidum (a- 
garum fle&unc, imo cogunt , penetrant 
outppe cadi penetralia. Qutfmt ohm- 
4mnt M*nes , twbamm fidtr* , ctgtntnr 
mmins t ferritmt tlemtnt*. A pal. 3 . Met. 

445. XJnMfer Mtherfs exit vox ,Ov.] 
Sola vox catminum veneficarum pene- 
trat cxlos 0c ad Deorumauresperve- 
nit, quas rent accogit, defenquecar- 
mina earum ad Deos , quos vcl nolen- 
tescompcHHprofuoarbitratu. Hon. 

446. ybb*pu*dinoitttm i &'€.'\ At- 
tentionemque e xp e tTt ,imo exprimitvox 
Theff. Diis hoc agentibns nequehinc 
tvocatis aut vacaniibus gubefnationi 
coeli 8c orbiom. 

417. QmHlmnoiraPoli t &r,] Hoc 
eft, 



Digiti: 



zed by G00gk 



*88 M. An mai Luc a nt 

Avocat. infantum tetigit cum fulcra murmur, 
Tunc Babylon Ferfea licet, fecretaque Memphis 

4.70 Omne vetufiorum folvat penetrate Magnum t 
Abducit fuperos ahenis Thejfalv arts. 

Carmine Thejjatidum dura in pracordia fluxit 
Hon fatis adduSus amor : fiammifque feveri 
Illicitu at fere fenes. nee noxia tantum 

4.5/7 Pocula perfUitmt , out cum turgentia fucco 
Fronts amaturafubducunt pignora feu. 
Mens haufii nulla fame polluta veneui 
Excantata perit> quos mn Concordia mifti 
Allsgat hUa tori, blandaque potentia forma* 

460 Traxerum torti magic* vertigine pi 
Ceffavere vices rerum : dilataque long* 
Hafit node dies : legs non paruit tther. 



.T*r- 



cft, quod numennunqutm avocat or i 
cura gubernandi dell & orbium c*le- 
ftiura ; tamen viribus carminum Aia- 
gicorumoTcnitur. Hwtenf. 

448. Infantum tetigit >&c] Ubi iftat 
incantationes (blicitant Dcos, non 
Chaldzi Afhologi , non {acerdotes'&- 
gyptii (ctiamfi omnesartescfTundant, 
omnia facra magica parent) morantur 
Deos,quo minus toti vaccnt Thcffrlicis 
figis. 

449. Perfea licft t &'c.'] AfCjiix utbs, 
Chaldzis primo , inde Perils fubdito, 
aXyro fc capra. Memphis.] Agyptus. 

45 r. ^Abdmcit.] Rcmovet ab alienis 
facris, & cogit Gbi parere. Sulpu. Tlxf- 
fdis *rii.] Mulier Theflkla. 

45;. hom fttis ddduRms mrnr."] Non 
naturalis , fed vi veneficiorum immif- j 
ills. Vilgil. H*c fi canmmimj promitut 
feh*re*u*tes QuMvetti 9 *ft diis dnrm 
immune cur au Sulpit. "Nonfatis 9 &'c.'] 
Naturx , xtati, votifque divcrfus amor. 

4 5 4. "Nee noxia tdntum, &c. ] Et plus 
ad amorem conciiiandum valcnt Car- 
olina, quam philtra, quam hippomancs 



m*fimtiitfmiUfi§*tirtiml/iu, Etmttri 
prtreptui dmor. Vifg. Amad. 4. & Plin. 
lib. 8. cap. 42. 

455. Pocmld perfiawmt.) Neque DOC 
ptarftant vcoena, fed fola cannina. Or— 
tint. 

456. Am*tw* fmkdmamt pigm* fa 
r*.] Catunculam banc in fronte recess 
nati pulli , C quis r)r*cipuerit eqiMt qoat 
peperit , mater non admitrit roctum ad 
ubera. pignut itaoucamoris appdlat. * 

457. Mens borfiniUUi&c-] Curm- 
na. dementant firpe &inturoreraM» 
turn , etiam citra pocula veneni hautta. 

45 8. £>u$s nm ctnmdi* mfii , tTcJ\ 
Quos non amor conjugal is , non for- 
ma devinxit: traxit in amorem rhom- 
bus, vertigo magica, girgUlo, cui filom 
involvitur : traxcrc licia incanttta Ac 
nominibus coium quos cogere vole- 
bant verieficx, nexa, Teru*tibib**pri- 
mum triptici diver/a cohreLuiaaramd*. 
&mox: Kt8e trtimi nedis term* , Crc. 
VtnCTH die vittcstid ntih. Virg. Ecl.8. 

461. Cfjpoerevica return.) ViafGn* 

dines reiura c lege uatuiz j m no&s Sc 

diet, 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civiljs Belli Lib. VL 
Torpuif & praceps audito carmine mundus: 
Axibus & rapidis impulfos Jupiter wgens 

4.67 Miratur non ire poles, nunc omnia complent 
Imbribw, & calido productmt nubtla Pbotbo: 
Et tonat ignaro cotlum Jove, vocibm iifdem 
Humentes late nebulas, nimbofque folutis 
Excuflre corns, vemis cejfantibus, aquor 

470 Intumuit: rmfm vetitrm [entire procellas 
Conticuit turbante Noto : puppimque feremes 
In ventum tumuerefinm. de rupe pependit 
Abfcijfa jixus torrens : amnifque cucurrit 
Non qua promts erat. Ntlum non extulit afias : 

47 ? Maander direxit aquas : Rbodanumque morantem 
Pracipitavit Arar: fubmijfo vertice montes 
ExpUcuire jugum. nubesfufftxit Olympus: 



189 



Jotf- 



diei , tempeftatum ann! , torpente car- 
minibus corionecrevoluto. Saga, in* 
quit Apulejus 1. Met. potens coelum 
deponerci terrain fufpendere, fomes 
durare, montes diluere, manes (ubli- 
mare , Deos infirmarc, fidera otingue- 
re, Tartarum ipfum illuminaf e. 

46 j. Twfmit.] Nonvolvitfc. 

465. Htmc$mmd 9 Crc.) Splendente 
fole omnia pluviis mergunt venefics 
at*. Etewcdiri nmbibmsfixis *jn<u. Med. 
Sen. 

467. Ei twnM rgiMrt ctttwm J»re.] In- 
itio Jove , fereno tonat auhere. Vo6- 
hiiifdtm , &c] His carminibus frets 
venefics, (acris nefandis operant, pedi- 
bus nudis pafibquc capillo vagantes ne- 
bula inducunt aut fugam. tmUUptU, 
HmbiUtjm indue: 

469. remit ctfftntiUsy &€.") Snrnert 
fl*8*s, tummt mfmmm more Ttcente vm- 
*• Sen. Merf. nncn/pufme fifto St**U 
ementt* tint* frttd , &c. venter dig*?*, 
***y» t Ovid. Med. 7. Metam. Apul. 
1. Met. 

471. Tmhmte Kit*.] Intcmpefbtc 



malaciam faciunt: in fereno iiatum 
mare. Gretim. 

472. Jn vemtum tummerefinm,'} Con- 
tra ventum adverfum plenis velis re- 
runtur naves. Derwfiftpmditi&c.] De 
rupe prodivi prsceps torrens Cftirar. 
Siftereaqtumfinyii*. Virg.4. Aneid. 

47}. ^mwfijmematrrit t&c] t\ip* 
mirmttlms, timer Infantes redire fuot, 
Ovid. 7. Met. 

474, Hilmmimt exlnlit ffiai.'] Nilus 
in zftivo folftitio folitus inundatione 
Agyptum rigare , carminibus inhibc- 
tur neque eicrefcit. 

475. Maunder direxit aptm.] Mxan- 
der fluv. alias (inuofus 1.). jfrf.208. arte 
magicare&oferturcurfu. Kjtni^nttm^ 
mfrdntemi&c] Arar leni alioqui aemi- 
nepnedpitatfeinRhodanum, qui ra- 
pidiflfimus alias , magico carmine tar- 
daturlib. 1.JK434. 

476." Smbmjfi vcrtict, &€.] Dcmiflb 
in planum vertice defcendunt montes 
campis squati. 

477. K»t*ffMJhexitOljmpm.] Olym* 

pus oboas Macedonia? , nubcacacumi- 

T ncuV 



Digiti: 



zed by G00gk 



190 M. Annjbi Lucani 

Solibus & nullis Scythica, cum bruma rigeret, 
Dimaduere nives. impulfam fidere Tettyn 

jfioReppidit Hdtmomdum, defenfo Uttore, carmen. 
Terra quoque immoti concufit ponderis axem, 
Et medium vergens nifu titubavit in orbem. 
Tanta molts onus percuffum voce receftt, 
Trojpeftumque dedit circumUbentis Olptrpi. 

4.8 J Omne potens animal leti, genitumque nocere, 
Et pavet Hamonias, & mortibus inftruk arte*. 
Has avida tigres, & nobilis ha leonum 
Orefovent Hondo: gelidos his explkat orbes, 
lnque pruinofo coluber diftenditur arvo. 

tyoViperei coeunt, abrupto corpore , nodi: 
Humanoque caditferpens ajfUta veneno. 

Quis labor bicfuperis, tantus herbafque fequemU, 
Spernendique timorf cujus commercia path 
ObfiriStos habuere Deos ? pater e neceffe eff, 

4.95 An juvat ? ignota tantum pietate merenturi 



ne fuperans, demuTus arte magica videt 
nubeslealriores. 

478* SM*4&hmIIh Scythiat.] Me- 
dia bruma , c roonribus Scythiae nullo 
folc illuftratis (blutz defiuunt nives. 

479. Impmlfam fidere Ttthyn.] Mare 
luna & fideribus tempeftuofis Ar&u- 
ro, Orionc , Suculis orientibus (zvire 
folitum , carminibus TbeflC inhibctur 
& a litore arcetur. 

48 1 . Terra tjmotme immoti, &c] Ter- 
rs motu intremuit axis : terrarum veto 
orbis fubfidens & medio loco dimo- 
tus, mutuum fupero atque infero ccelo 
confpe&um dedir. permiGtque trains 
loci incolis totius cceli profpe&um. 

484. ProflteSMmejue dedit.] Terra in 
medio obftans vetat uno in loco videri 
fupeta cceli atque infera : quae fimul ap- 
parent , fi illam c medio dimoveris. 
Grtim. 

485. Omm potens % &t*] Omnefcr- 



An 

pentum genus utcunque noxium 8c le- 
thirerum , timet tamen magica carmi- 
na , quibus incantatum , fopitura , ru- 
ptumque, a veneficis ad malas aires ad- 
bibetur. Serpens , tjiutrtm mnku Morti- 
ferdvemat, oarmine mtditofimpet. Sen. 

488. OrefoyemUmmU.] Imontesfic 
innocuae lambunt, 

490. ffperti aem*.] Vipera in par- 
tes concifa carminibus harum reftituta 
coit. 

491. H*m*mf* t &€."] Afflatuvc- 
neficar rumpitur terpens. 

492. QmisUbor*&t.'] Quatritcunt 
admiratione atque indignatione poeta , 
unde veneficx tantum apud Deos fa- 
leant , utrum ex pa&o Scfponte fua i an 
neccuario & vi coa&i exaudiant ipft- 
rumcarmina&?encficiis earumobno- 
xii velint nolintque, quod ills ^etunt. 

495. lg»t* t*m*m>Crc.~\ Ncicio qua; 

quam pemo novit mortalitim- tnmte. 

496. Hoe 



Digiti: 



zed by G00gk 



3.91 



Civilis Belli Lib. VI. 
An tacitis valuere mini* ? hoc juris in omneis 
EH titisfuperas? an habent hac carmina certum 
Imperiofa Dcum, qui mundum cogere, quicqmi 
Cogitur iffe, poteft? illis & fidera primum 

500 l&ipiti deduct* polo : Vbotbeque ferena 
Non aliter diris verborum obfejfa venenis . 
Palluit, & mgri$ , terrenifque ignibus of fit, 
Qukm fi fiaterna probtberet imagine tellus, 
Infereretque fuas fiammis cotleftibus umbras. 

505 Et patitur tamos cantu depreffa labor es 
Donee fuppofitas propior dejpumet in berbas. 

Hos fcelerum ritus, hac dira carmina gentis m 
Effera damnarat nimia pietatis Erichtbo, 
Inque novos ritus pollutam duxerat artem. 

5 10 Ills namque nefas urbis fubmittere teEto 
Aut laribm ferale caput : defertaque bufta 
Incolit, & tumulos expulfis obtinet Umbris, 
Grata Deis Erebi. cottus audire filcntum, 

Nojfe 

nmi , fltllm eyeSi, diem tells noBem u- 
nm 9 Grc. Apul. Metam. 1. 

507. £*»/*.] Theualidum cztcra- 
rum. 

508* Dormant tumid pietati*.] Im- 
piobat , rejicit, contemnit tanquam ni- . 
mium in (e haberem pietatis. uc lib. 8. 
f(. 407. Dtrwuit afmd tentti /ceteris, &c. 
Erithtbe.'] Nomcn veneficx fumptum 
ex Ovid, cpift. Sappbus ; ut qu*m frrid- 
lis fyichtf* Imjmlit. Maga (utait Apu- 
lejus lib. 2. Met. de Pamphile) primi 
nomiois, & omnis carminis (epulchra- 
lis inagiftra , quae omnem iftam lucem 
muodi iideralis in ima Taitaia fie in vc- 
tuftum chaos mergit. 

509. ^rtemj] Necromantiamfcil. 

510. lUindmjuenefMt&c.] Neque 
cnim nrbes aut tc&a fubibat ; fed fc- 
pulchra. 

51). Ceetue imdireftientum.'] Ilia fcie- 

bat jura inferorum abdita 6c operta 

T 2 tewis, 

Digitized by VjOOQIC 



496. H<*)urU in onmett&e.'] Utrum 
ins hoc 8c imperium habent in omnes 
dcos? an unum certum? 

499. llHeCr fidera, &C.] Home ego 
it carh dmctntem fidera nidi. Tibul. 

500. PhcrbeqMeferina,&c.') Etdara 
lona incantata expalluit turbida lace flc 
tcrrena , non aliter atquc ubi Eclipfim 
paua obfeuratur inrerpofita fibi Soli- 
que terra. Fade Imrida meefia , mm The/- 
falitit Fexata mmie , caelum fieru Propiere 
legit. 

505. Fratema prcbiberet imagine ttl- 
/«*.] Solis illuftrationc. 

jof. DepreHfildbreJt&c] Le&io- 
nem banc pcrtulitolunH. Grot. Ego 
prztulerimvulgatam: deprejfa, ut ha- 
bent optimi Ms 9. hoc eft , trafta car- 
mine, rhombo dedu&a, quo propior 
berbas fua faliva 8c (puma inficiat. 
Xl**myi* ^4thraeioltmam^mmare oenem 
Saret. VaL Flac 6. Arg. Ltmam dtftn- 



lyu M. Ahkjei LucAKr 

Nojfe domos Stjguu , arcanaque Ditis operti 

y i y Now Super t , non yif 4 vrf <<f . tenet or a prof ant 
Fxdafitu mattes, cotloque ignota ferem. 
Terrtbilis Stygto fades pallore gravatm, 
Impexis oner at a comis. ft nimbus, & an* * 
Sidera fubducunt nubes, tunc TbejfaU nudis 

fxoEgred'ttur buftis, noSurnaque fulgura capiat* 
Semma fctcund* fegetis calcata peruftt, 
Et non letiferas jpirando perdidit auras. 
Nee fuperos or at , nee cantu fupplice numen 
Auxtliare vocat, nee pbras itta litanteis 

Jx j> Now : funereas arts importer e fidmmas 

Gaudet, & accenfo rapmt qua tuu fepulcro. 
Omne nefas Superi prima jam voce precamis 
Concedunt, carmenque timent audire fecundm. 
Viventes ammas , & adhuc fua membra regentts, 

53 o Infodttbufto : fatis debenttbm amos 
Mors invita fubit : perversa funera pompa 



Ret- 



tetris « res altos terra & caligm mterfas, 
qusviventibusno&ncfas. • 

515. Kon vita vetat.] Vivif enim ilia 
noffe non licet. Snip. Pnfmu. ] Erich- 
thus. 

516. Caloque ignota fire*.] DC die 
aut (erenalucc non ufpiam vila. 

517. S/wifl.] Triitt , inferoali. 

519. SiaerdfmbdiKmttnmbes.] ObCca- 
rant Solera , Lunam , ftcllas. Kadis.] 
Vacuis quibus umbras expulerat. mo- 
do fC J. 10. vel pet Hjpallagen , ipfc 
nuda. 

520. KoBmmaqmefidgura eaptat.] Di- 
vinationcm ex ignibus no&urnis. 

511. $tmna faeeunda t Crc. ] £*****- 
que infreditur t jlorentiapr»terit arra , Er- 
uritqnt herbat. 

521. Etn9nletiftra$,&£.] Afflatu- 
apu fmt potmli vrbeff* » domfyu P»l- 
Imt. 



524. Litanteis] Quibus dii placao- 
tur. 

525. f unert as oris mp9mrt >&€.]$*- 
eds opetari infernis , qiue accendeban- * 
tur igne tantum e togis rapto. 

527. Preumtis.] Hujus veneficx. 

528. Carmetiqme timvt , &c] Hor- 
rent quippe repetitam eicantationcm. 

529. Vtvtntes amtmts>&'c.~\'Eo$ $ <$ji- 
bos fata diuturnioris vitz ufuram erant 
largitura,illa interficit. Epod. 5 . Horat. 
deCanidia. 

5 j 1. Perverfapmpa.] Quia in tunerc 
veftis pervcrtitut & mutatut. Dwleanr. 
Perycrfa funera pomp* , Ore] A fcpul- 
chris , prxpoftcro pompx ritu Erichtho 
retert cadavera detun&orum 1 quos ad 
?itam revocat , in necyomanti* ufum. 
Sed & buftis tT regis reliqai* quddrnm, 
ey tadayemm prdfegtmna ad txuiahilxs 
vi-Knti»mf»rt*xasp<tH*f»T. Apul 2 . Met. 
532. *- 



Digit 



z ; d byGoog.le 



Civilis Belli Lib. VI. 

Rettulit a tumults : fugere cadaver a letum. 
lumantes juvenum cineres, ardemiaque ojfa 
E medtis ramt ilia rogis, ipfamque, parentes 
yj f Ouam temere. facem : nigroque volamiafumo 

'ftefque flumes 
ntes membra favi&u. 
uibus mtimus humor 
urn tabe medulU 
5*40 le defavit in artus, 

• gaudetque'gelatos 
Utda rodit 

urn , mdofque mcenteis 
orpora carpfit, 
74? que vifiera nimbis 

* Vuipt, cr tncoaas aamtjjofole medullas. 

Infertum mambus cbalybem , nigramque per arm 
St MaMis tabi faniem , v'trufque coattum 
Sujlulit, & nervo morfus retinente pependit. 



a 9 j 



5)1. Let**.] Alii leg. te8*M. fcil. 
funebrem. 

5;;. Funutntei)myenmm t <yc.'] Effi- 
caciora fcil. rutura in (his veneficiis o- 
mnia , quod funumtet , quod jnyenmm, 
quod 4>dentia , quod ifftt parent ibnt pr*- m 

rM, parentes autem filiorumrogurn 
accendebam. 

536. ¥tr distort. ]Vel thorum feraletn 
ipiarn pyram vocat • in qua tanquam in 
thoro , rnorruus imponcbatur. Hvrtenf. 
Ftrdii fragment a tori.] Feretri , veftiutn, 
6c rnembrorum reliquias (emiuftas. 

5)8. ^ifinbiferydnrmrfixit.] Quod 
(i quando incidat in corpora non cre- 
jnata , fed Orientalium moie , condita. 
Hmtmr Dncitnr.] Temperature ilte hu- 
mor putrefcens a caloK ambientis c- 
ducitur } quod in corraprione fit , vet, 
James aromaris clidtur. 

JJ9. DneUnrJ] Educitur. TrmBadm- 
ftfeunt , grr.] Exrxa&a (anie » vet , pa 



St 

ficchatem contra&a & are(cente_j. 

542. Orbtt.] Oculos, veluntss, In 
quibus oculi , ut fupra jfrf. 2 16. 

54 j. Excrement* nunm.] Ungium 
fordes 8c pratfegmina. Hie irrefeclnm 
fit* * denteliyido CtnidU rodent ftlicenu 
Hor. 5-epod. HutnteitJ] Alii leg. m- 
eentit, hoc eft, ftrangulati , fufperui. 

545. Cncet.] Saniem e crucibus. 
Ptrcnjptqme , Crr.] Madefa&a nimbis 0c 
pluvia. 

546. />*#&«.] Induratas. 

547. Infertum numibm^O-c.']C\vf at 
ferreos, quibus &ri, qui in crucc pende- 
bant,quodeft 49&ai*S*%. Joh.20.2j. 
Hie naret & ttipti , »&< otrncfi cltvipen- 
dentinm , 4/1*6* trncuLfrum fhnratm 
ermr t &c. Apul. 2. Met. Cathenas, 
manicas. infra #f. 797. 

548.- ComBmm.] ColleAum , conge- 
latum. 

5 49. Her** morfus retinente pefenditj] 
T 1 Mor- 



Digiti: 



zed by G00gk 



a94 M. Ankai Lucani 

? ? o Ef quacunque \acet nudum teUure cadaver, 



je'pn* emus. Epod. 5 . Hoi. E/ extort a 
dtinibmi fcrdrum tmncn cal>*rid. Apul. 
3. Met. 

S s 4- Nff cejfdnt , C^f . ] Ncque cxdi 
abftinet , fi quando opus fit ad funefta 
ftcra fanguine recens cmifTo , aut extis 
adhuc palpitantibus. 

556. Kee rtfugt cAtUs.] Hie TCrfus 
cum fequcnte deeftin Ms. P. £orte & 
hoc ex emendatione Lucani, aut Ar- 
genurix Poll*. Cntinu 



nem efflorefecntcm. 

564. S*pt hum €**&€.] Sxpe Tub 
pictextu exttemi ofculi (de quo vide 
qua? ad ^f. 710. lib. j.) cognatis mo- 
rieutibus caput aliqua pane imminuit, 
pntmotdit linguam , infufurravit man- 
datum ad inferos. S4g*tftM«r*Mwt*»~ 
mm demurfiumt : empufwH ilHt *rtit m+- 
gcafupflemtntd. Apul. 2. Met. 

565. TbefdU.] Eiichtho. F«g«w.] 
Alii/jgms. 

567. Z«X4- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 
Laxavit : ficcoque barentem gutture linguam 
Pr amor dens, gelidis mfudit murmur a labris, 
Arcanumque nefas Stjgias mandavit ad umbras. 

570 Hanc utfama loci Pompejo prodidit: alta 
Nofte poll, Titan medium quo tempore duett 
. Sub noftra tellure diem : defer ta per arva 
Car pit iter, fdt fielerum , fuetique mtmftri 
Effraftos circum tumulos, ac bufta vagati 

%71 Conjpexere procul prarupta in caute fedentem, 
Qua juga devexrn Pbarfalica porrigit Amus. 
Ilia Magis, magicifque Deis incognita verba * 

Tentabat , carmenque nms fmgebat in ufus. 
Hamque timens, ne Mars alium vagus tret in orbem, 

j8o Ematbis & tellus tarn mult a cade careret$ 
Pollutos cantu, dirifque venerea fuccis 
Conjperfos, vetuit tranfmittere bella Pb Hippos, 
Tot mortes habitura fuas , ufuraque mundi 
Sanguine: caforum truncate cadaver a Regum 

58 y Sperat, & Hefter'u cineres avert ere getitis, 
Ojfaque nobilium, tantofque acquit ere manes. 



* 9 jr 



567. LcroiV-l Aperuit. 

568. Gelidii infndtt murmur* , £rc] 
Aliquid in ore mortui immurmuravit, 
quau negotium aliquod perterendum 
ad inferos arcanum mandarct. Htttnf 

570. Hdnciaf4»uiha t &'c,] Tan- 
dem aliquando ad ipfaro vencficam 
tcanfic j tempus fie locum , in quo earn 
oftendits cum etiam quid molirerur re- 
fen. Hnttnf. Pompep.] Sexto, Pom- 
pqi F. ^ilu mfU.) Coucubfci , media 
nofte qua Sol meridianus ver&rur a- 
pud Amipodas. 

57). Mimftri.'] Famuli Sexti Pom- 
pcji. 

57). SeJentem.] Vencficam Ericb- 
tho. 

576. Porrigit.] In planum extendit. 
JEmms.] MomThiad*,quiaoftroaliif- 



Hie 

que autoribus pro monte Thcflatix u- 
lurparar. utidi&um eft ad 5K680.I.1. 

577. lIUTAtp*, &<.] Ilia folicita 
ne alio transferretur bdlum civile, ad- 
eoqueipfacarcretufuac fru&u tot ca- 
daverura , medirabatur carmina & as* 
tea quibus recineret illud in Thd&lia. 

580. Em*th*.) Thcflalia. 

582. TrdmfimtterebelLu] In alias ter- 
ras transferre. Pbilippi.] UrbemThra- 
ciz. quae tamen contunditur cum Phar- 
falo uti adnotatum eft ad fC 680 . lib. i. 

58). T»t mrtti babitura fiuuJ] Ca- 
daveribus & fiifo hie raultarum gen- 
tium (anguine ad fua vencficia ufura. 

584. Hfgm*. ] Pompejo auxilium te- 
rentium, vd principum. 

585. Htfrtri*.] Itabr, 

586. TMnt»f%Mgmrtrtwutms.'\ Tan- 

T 4 torum 



Digiti: 



zed by G00gk 



1 9 <S M. Annii Lucaki 

Hi* ardor, fokfque labor, quid cor fore Mjgni 
Frojctto rapiat, quos Cafaris involet artu$ % 
Quam prior affatur Pompeji ignava propago. 

3:90 O deem Hamonidum , populis qtu pandere fata> 
Quaque fuo venturapotes devertere curfu, 
Te precor , ut cemm liceat mibi mfcere finem, 
Quern belli fortuna par ex. turn ultima turba 
Tars ego Roman*, Magni cUriftma proles j 

59J Vel dorm* return , vel tanti funeris bares. 
Mens dubus percuffa pavet, rurfufque parata efl 
Certosferre metus. hoc caftbus eripe juris; 
Nefubiti, cacique ruant: vel numina torque, 
Vel tu parce Deis, & Manibju exprime verum* 

600 Eljfiat refera fedes, ipfamque vocatam, 
Quos petat e nobis, Mortem tibi coge fateri. 
Non httmtlis labor eft : dignmn, quod quarere cures, 
Vel tibi, quo tanti frapanderet aleafati. 

Im- 

Dmhiit permfi pn*t.] Exftua 



toram hcroum manes fuacpotefbtiat- 
que imperio (ubjicere. 

587. Hit ardor , Crc] Jam dudum 
geffic ac (pe fruitur,meditata,quaE Pom- 
pqi.quz Cz(aris occifi rapiat membra. 

589. Pm^ji.] Supra fC 420. 

590. OditmHAmnMmMiGrc.'] Pe- 
titoriaoratioSexti Pompeji. Orditura 
captatione benevolentia ac perfona ve- 
ndue*, dum illt prxfeientiam rerum 
tribuir , 8c plina ctiam quam homini 
tribuidebcant. Herttnf. Deem H*mt>- 
mW*w.]Thcflalarumcclcbcrrima. P*- 
pnlit tj** pattdtrtfata. ] Qua rutusa prx- 
fcirc , impedireque ne eveniant » potes. 
S£uid art putgica v*le*t ejficere t vide q** 

•*•/ *d SmecA Medeam , ^C 75 5 . 

^91. Devertere.] Duo illi maxime 
ad&ribit, ratorum prxfcientiam, & po- 
tcftaternimpediendifata. Hot ten f 

595. Vd dvmim rmn»] Si viccrit 
pater, VdtMtifimerir.] Sioccubuerit 
pater. H*rts.] Erat tamen Eonjpcji 
fit minor natu. 



59& . - . 

incerta. ZnrfrfoitpaH** tH t eye] Paw- 
ta urique omnes perrerre cafes , certi 
modo lint priufaue explorati. 

597. Heccafibtueripe juris.] Tucafi- 
bus iis prxripe banc in me poteftatcm, 
ne improvui ruant in me jam ante i te 
cdo&um. 

598. yd MWNM4 torqmt.] Cotnpdle 
fuperos & extorque ezillis rerun cer- 
titudinem : vel exprime veram ex ali- 
quoManium. Nertenf 

599. Mdoubmexfrimerevemm.] Gar- 
minibus & veneficiu coge ut veram 
predicant. 

600. Eiyfidi *efir*fedet t &t] Aut 
micteDeos; atqueper Necromantiara 
evoca manes ex Elyuis campis. five ma- 
lis iplam Mortem mtmeris fui prx- 
fciam. DeElyiiis campis vide qux not 
ad Senecs Troada. ff. 942. 

603. Vt\ tibi.] Emphatice. Que tm* 
ti&t* ] Quo fc i ndinet belli nujas for- 
tuna 8c vi^oria, 

604.1* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilh Belli Lib. VI. 1.97 

Impia Utatur vulgata nomine fama 
6oy Tbejfalis, & contra : Si fata minora moveres, 

Pronum erat, 6 juvenis, quos velles (tnquit) in aftus 
Invitos prabere Deos. comeditur arti, 
Unam cum radiis prefferunt ftdera mortem, * 
Infer uijfe moras: &, quamvis fecerit omnis 
610 Stella fenem, medios berbis abrumpimus annos. 
At fimul k prima defcendit origin* msmdi 
Caufarum feries , atque omnia fata labor ant 
Si quicqnam mitt are velis, unoque fub itiku 
Stat genu bumanum : tunc , Theffda turba fatemur, 
615 Vim Fortuna poteft. fed ft pranofcere cafm 
Contemns , faciles adieus, mulmue patebam 
Ad verum: tellus nobis, atberqk, cbaofque, 
jEquoraque , & campi , Rbodopeaque faxa loquemur, 
Sed pronum , cum tanta now fit copia mortis, 

Ema- 



604. L*tM*rimlg4t*,i?c] Gaudet 
artis fux fie nominis gloria apud Ro- 
manos cdebrau. 

605 . Si fan mimr* tmrtm.] Si unius 
cnjuflibet aot fingulorum fatavelpro- 
ferri vd mutari pofceres : hocquidem 
in noftra poteftate eflct, valet quippe 
ars noftra fcni jam morti ab omnibus 
fideribus deftioaco vitam prorogare : fit 
oontra, longs vies addi&um, in medio 
attatis curfii tollere. 

608. C mm r*Uuf>rtj[ferw*.] Id venc- 
Bao noftro donatur , ut quum eonftel-. 
latio alicujus prznxeritaertum mortis 
momentum, earn exrrahamus,contem- 
pcis omnibus fideribus. Hwmfi Pref- 
ftnu*.\ ConfHtuemnt mortem aiicui. 
Stdpit. 

61 r. At fimmUj*imd,&'c.] Verum 
rata ilia majora cleric 8c ordinc caufa- 
rum ab sterno difpofita non eft artis 
ooftrs mutarej fie plus in iis valet una 
Fortuna jpamroftrsonuittim Theft- 
larumartes. 



6x2. Owmid fa* Ubenou.'] Omnia 
obftant fie pcriclitantur. £«//»/. 
61 j. V»yi*e fob iff*.] Periculo fie 

cafu. 

615. SfdfipMn fare, &c] Sed ad 
eventus belli praefdentiam expedita 6c 
multiplex nobis patet ratio. 

617. TtUm nobif.] Geomantia ; ex 
Ggnis raptim in terra fa&is. Mther- 
pu.] Acromantia ex avium volant, ex 
ventis , fie imbribus , vd Pyromamia ; 
exrulgure,fulmineficigne. Chmppe.} 
Necromantia, evocata ab inreris um- 
bra. Chaos, hiatus fie vorago sterns 
no&is, id eft, mortis, cormuarerum 
moles lib. 1.^74. 

61 8- &f»T«p*. ] Hydromantia > ex 
aqua, Etc^mpi, e^c.] x Arufpicina, ex 
ornervatione extorum in vivtimis fie 
pecudibus camporum fie montium-». 
UMipeqme fiuca.] Rhodope Thracis 
monseft. 

619. Stdpnmm, &c.\ Expeditiifi- 

mam tamen omnium rationem copit 

T 5 cad*. 



Digiti: 



zed by G00gk 



tq% M. Ann£i Lucani 

6io Emathiis unum campis attollere corpus, 
Ut modb defuntti , tepidique cadaveris or a 
Plena voce fonent : ne membris fole peruflis 
Ambus incertum fetalis ftrideat umbra. 
Dixerat: & noEtis geminatis arte tenebris y 

6x? Hotftum tetika caput fqualenti nube, per err at 
Corpora ca forum, tumults proje&a negatis. 
Continuo fugme lupi, fugere revulfis 
Unguibus impafia volucres, dum Theffala vatem 
Eligit, & gelidas leto fcrutata medullas 

630 Pulmonis rigidi flames fine vulnere jibras 
Invenit, & vocem defunSto in corpore qutrtt. 
lata peremtorum pmdent jam multa vtrorum, 
Quern fuperis revocafe velit. ft tollere totas 
Tentaffet campis acies , & redder e hello : 

6$f Cefiffcne leges Erebi, monftroque potenti 
Extracttts Stygto populus pugnaffet Avcrno. 
EleEtum tandem trajefto gutture corpus 
Duett, & inferto laqueis feralibus unco, 
Per fcopulos miff rum trahitur , per faxa cadaver 

6±oVi£turum: montifque cm, quern triflis Erichtbo 
Damnarat facris , alta fub rupe locator. 
Haudprocul a Ditis cacis depreffa cavernis 



cadaverum in The£ campis affert Ne- 
cromantiam : quorum unius umbra ex- 
citandaeft. 

621. Mod* drfim8i.~\ E cujus receos 
exfi ore diftinftaAc liquid* vox perci- 
piatur. 

614. *Arte t(n(bris.~] Incantatione. 

626. Tttmdit,&'c.'\ Iruepulta. 

628. fatem.] Cadaver vaadnio a- 
ptura. 

629. GtUdm /<*•, C^c] Explorans 
cui fint imegerrima vocis organa. 

632. Fit* peremfrmiu , &c] Incer- 
tum eft » cjuis c tanta cadavcrum fttue 
in vi tam fit rcvocandus. 



In 

6^4. Tmt*fttcAHfis*a*s.] Quod fi 
tcmaflet omnes exfos vitx 8c pnelio 
rcftituere : oporruit infcrorum leges de 
iuo jurecedere: iiecatra naturae dedc- 
cus , potensque prodigium, tot vita; re- 
(tituti in pugnam rediiflent. 

6:7. Trje&gatmt.] Cujus guttur 
ip(a unco trajecerac Gnthu. 

640. riBtmm.'] Id vitam reditu* 
rum. 

641. TUmuar* /fcm.] Damnatum 
deftinarat masicis (acris. 

642. H**dpnaU t O-c] Specusdc- 
liifcentis in prxceps ad Tartarum prope 
profundar, fylva taxca opacac, unde evo* 

canda 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. . 1.99 

In praceps fubfedit humus: quam pallida fronts 
Urgetftlva comis, & nullo vertice calum 

64? Sufficient, Pboebo non pervia taxus opacat. 
HUrcentes mm tencbra, patlenfque fub antris 
Longa noEte fitus, nunquam, nifi carmine faftum, 
Lumen habet. non Tamreis fie faucibus air 
Sedit iners, mctftum mundi confine latentis, 

6yo Ac noftri : quo non mctunnt emittere manes 
Tartarei reges. nam quamvis Thejfala rates 
Vim faciat fatis , dubium ett> quod traxerit ittuc 
Ajpiciat Stygw, an quod defcenderit, umbras. 
Difcolor, & var 10 fur talis cult us amiftu 

6^Induitur, vultufque operitur crme fohsto, 
Et coma vipereis fubfiringitur horrtda fertis. 
Ut pavidos juvenis comixes , ipfumque trementem 
Confpicit, exanimi defixum lumina vultu: 

Poni- 

650. Qmmnm*hmm i &e.'\ In quern 
TsnariimjtWuiquamfpecurovencficx 
Erichthus, reges iiiferni non dubitant 
emittere umbras , tanquam in locum 
vita; mortifque medium , atnbiguum. 

6ja. bmUmme8 t q9udtr*xmt.] Num 
evocaxic hue umbram : an ipia ad imos 
manes defcenderit, id quod (equens 
verfts declarat. Hortenf. 

655. OperitmrJ] Msj.P. & T. vul- 
tmfifne aperhmr crim rem»t: Ha&enu* 
fril.veUveratvultumcrine: nunceura 
nudatt quo fit terribilior. namlequi- 
tur: Et ttnu vipereis fubflringtmr hnridd 
nodit. Grotius. Ofxritstr trim pinto , ,] 
Grotius leg. operitur aim retmto. fed 
minus probe. In (acris enim opericban- 
tur, umulque promitteban#capillos. 
Kmdit humeris rnfrpt upilUt Medea. 
Ovid. 7. Metam. 

656. Et ctma. vipereis, £rc J] Serta ad- 
hibet vipcris implicita , furiarum mo- 
re. Tibs h*e enter* a firt4 texnmur m*m % 
H»*e»* qmA ferpens lig*t. Med, S6nec 

657. JuvemsaMiSts.] SextiP. 
>7 J 660. Jm 



canda erat umbra , defcriptio ; qutlem 
videapud Virg. 6. i&neid. Scnec OEd. 
fL 530. & Statium 4. Theb. 

644. C«ms.) Inclinatis ramis. 

645. Phott*.] Solis radiis impene- 
trabile nemus e funefta taxo obum- 
brat- Tdxus] Arbor venenata , aqua 
toxica , quail taxica di&a funt. Sulpi- 
tint. 

646. Pollens fitus.] Squalor ac lanu- 
go in ipfis arboribus. 

648. N#» T*n*rtis{uf«*ab*s.] Non 
adeoobfeuraeft vallis Tamarea, unde 
ad inferos aditus. Vide Statium lib. 2. 
Theb. Km T*n*reis t &c.) Tenants, 
antrum ad radicem promontorii Ma- 
le* in Laconia : ubi propter vaftum Ba- 
ton) , tetrum vaporem atque auditum 
fttpitum ddcemus ad inferos patere 
credebatur. TxrutrtAs etiamf duces « ulta 
•flu Ditis. Virg. 4-Georg. Senec Here. 
Fu. ft. 661. Mr imts, ] Obfcurus.im- 
motus , craflus. Suipit. 

649. Matfl*mm»Mli.]'Tctimnw ) \n- 
ter Inferos 0c nos. 



Digiti: 



zed by G00gk 



JOO 



M Ann/Ei LircANr 



Pwif * , ait , f reptf* conceptos menu timares : 
660 Jam nova, jam vera reddetur vita figura. 
Ut quamvis pavidi pcfint audire loquentem. 
Si verb Strgiofque locus, ripamque fonanum 
Igmbus oJtendam,fi me prafente videri 
Eumentdes poffent, viUofaque colU colubris 
66$ Cerberus excutiens, & vinSti terga Gtgantes; 
Qms timor ignavi metuemes cernere manes? 

Bettor a tunc ft mum fervent i fanguinc fupplet 
Vulneribus laxata novis: taboqut medullas 
Abluit: & virus large lunare tmmflrat. 
670HUC qukquid fetu genuit Natura fimftro 

Mifcetur. non (puma camtm, quibus unda timori ell, 
Vifiera mm Ijtncis, nan dira nodus hyana 
Dcfuft, & cervi pafii ferpente medulla • 



660. jfa»IM>«,J4a»W<f,&'C.]lle- 

fbonfa dabithic fob forma humanaea- 
demque plaridifljma vere fibi reititu- 
tus , quern vcl urnidiflimi non hor- 
reatu. 

661 . Si vera StygUfimt Uem. 1 Quod 
£ vobis oftendi poflcnt horrenda quot- 
quot in inferno font > non tamenenct 
vobis mctuendum, me przfcnre , quam 
illatiment* Hjptmqne fhiumtenu] Pyri- 
phlcgethonta , lacus igneos Tartarian 
ambientes. 

66%. SimepnefenteviJeri.] Xte pr*- 
fmtt refcriptum erat in M$. T. qtiod 
probo. Gft. 

664. Ettmemdtt.'] Furiac tibro 7. 
#f.778. MUfiupu colU colubris.] Stj- 
ttuicsmsy <*)** ftrdtdumt *U caput Um- 
kunt colnbtot ; viperh horrent jukt. 

665. yi»8tterg*gig*ntes.]Ttm&- 
lii i qui Diis bdlum infcrre aufi a Jove 
fuimtnati in Tartarum dejiciebantur , 
catenis manus poft terga revin&i. 

666. jQjJi timor * fgM*?/, &C.] Si 
ego oftenderem vobis omnia horrenda, 
«ju* in inferno funt,non diet vobis mc- 



N<m 

tuendiun : quippe manes metuunt me 
prxfemem. Sulpit. 

667. Pe8»r4t$mcprirm$M i &'c.]Qbl- 
bus artibus mortuo animam refbraerit, 
& quae monftra rerura ad id adhibuerit, 
nunc oftendit. Hortenf Supples.] Im- 
plct. 

668. Laxdtd wins.] Aperta ad re*' 
cipiendum novum (anguinem. 

669. Virtu l*rg Imutre mini fir*. J 
Spumam ceu filivam lunarem magrue 
in tnagicis eflicaciat fopra fC roj . 

670. Siniftr* mtfiettr.] InreIici,mon* 
ftrofo 5c damnato* fuiia mult a em* 
menu. 

67 r. Cmttm t <p*bmMHJa timori e&.] 
Rabidorum. namqne & ipfi canes ra- 
bidi, ftciiquos momordere, horrent 
aquae confpe&ura. Plin. lib. 8. cap. 40. 
Kecftrmidttu amxiluUttr atjmis. Ovid. * 

672. Hodm hyd** .] Spina. Hjxdx 
collum & juba cominuitate Ipina pot' 
rigitur. Plin. lib. 57. cap. ro. 

67). Cervi psfii ferpente rmd*Q*J] 
Cervi fpiritu (erpentes e latcbris extra- 
hunt, cornu elidunt & vorant. atque 
hinc . 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiviLis Belli Lib. VI. 

Nonpuppim rettnens, Euro tendente rudentes, 
6jf In mediis echeneis aquts, ocultque draconum, 
Qiuque fonant jet a tepefatta fub dlite faxa : 
Hon Ax ahum volucer ferpens , irmtaque rubris 
jEquonbus cufios pretioft viper a conch*: . 
Am viventis adbuc tibjti mcmbram ccrafid, 
6ioAut tints Eoa pofui Pbanicis in ara. 

Qu&poftquam ribs, & babentes nomina pefies 
Contulit : tnfando faturatM carmine frondcs, 
Et, quibm os dirw nafcemibus injpwt, berbas 
Addtdit y & quicquid mundo dcdit ipfa veneni: 
62 f Tunc vox Letbdos cunSis pottentior berbis 
Excantare Deos, confundit murmur a pnmum 
Dijfona, & human* multum difcordia lingua. 
LatrMus babet tlla canum, gctnttufque luporum. 



301 



htwjuvenefcerecreduntui. f A#0<$* , 
>ari & iA«f vsri tyets. Solin. 32. cap. 
hin.lib. 11. cap. 82. vide quznos ad 
Martial epigr. 29. lib. 12. 

674. Pmppim rttintns t &C. eeheneis 
*pu/.] Pi(ciculus,<jui caiinis adherens, 
naves retinere crcditur: unde & nomen 
f^#r w rnett. Kcmora. in veneficiis 
qooque infamis,&c. Plin. lib.Q.cap. x j. 
8c lib. 3 2« cap. 1. J^umt vents liett , />- 
>uouprocelU , &c. 

675. Oatliqme elrdemstm. ] Quibus 
ndle tritis inun&i, oculi redduntux 
iropavidi adverfus no&urnas imagines. 

676. SlMtjmefin** feu, &c. J Au- 
to $ in aquil* nido repercus lapillus , 
<juafi prxgnans , quaffus quippe fonac. 
Plin. lib. 19. cap. j. Aliis Gagaces. 

677. Filmier ferpens. ] Iaculus ter- 
pens , qui (c ex arborum ramis vibrat. 
lib. 9- H 71c. & Plin. lib. 8. cap. 2 $ . 

678. JEamribm cmflts pretiefd viper d 
*"***.] Vipcra in mari Erythraro , que 
concha in quibus uniones five marga- 
ritar oafcuntur obfervat. 

^79. MemU **4€tr*ft*.] Exuvium-» 



(crpentis. de quo Plin. lib. 8. cap. 25. 
& Nicander in Theriacis. SqndmtdCy- 
niphei tenuis mentbrdnd cfalydri* Ovid. 7, 
Metam. nofter lib. 9. ft 716. & 85 1. 

680. Phcemas in dr*.] Avis unicz, e 
cujus state conte&a: (cque cremantis 
cineribus nova oritur. Plin. lib. 10. 
cap. 2. Ovid. Metam. 15.* 

681. Sin* pofiipuan vites f &c] llbt 
ad hunc fpecum , ifta rerum monttra 

is ptfles Lucanus nuncupat » 
Horten/. Et hdlsenus jm« 
[picor legendum met hdbentes 
mtmind, (Sc eniro Ovidius , quern noftcr 
imitatus. Metam. 7. His& mile dim 
ptflqmdM fine mrnnne rebm Preptfitnm 
infl. Cre. quadrabit fimul cum prece- 
dent! viles. ut vile & fine mmnevnlgw. 
Ptfles.] Vcnena & monftra. 

682. Satmrdtdt.] Excantatas. 

683. Os dirmm , Cre.] Suum ipfius 
Erichthus. 

687. Dijfend , Gr hmmdn*.] Diflbna, 
altena a voce humana, compofita fc ex 
omnibus fonis • cautious 1 ubilis , ulu- 
Uuibus , 0cc. 



Digiti: 



zed by G00gle 



jot M. Annai Luc a nt 

Quod trepidus bubo, quodfirix nofturna queruntur, 
690 Quod ftrtdcnt ululantque fera , quod fibtlat anguis 
Exprimit, & planftut illifa cautibtu unda, 
Sihaxumque fonum , fraftaque tonitrua nubis. 
Tot return vox unafuit. mox cetera camu 
Explicat Hamonio, penetratque in Tart at a lingua. 
695: Eumemdes, Stygiumque nefas , potnaque nocentum, 
Et Chaos innumeros avidum confitndere mundos, 
Et Reftor terra, quern longa in fecula torquet 
Mors dilata deum, Styx, &, qum nulla meretur . 
Tbejfalis, Elyfios, calum, matremque perofa 
j 00 Perfepbone, nojlraque Hecates pars ultima, per quam 
Hanibm & mbi funt tacit* commercia litgua : 
Janitor & fedis laxa, qui vifcera favo 
Spargis nofira cam : repetitaque pa furores 
IraEtwra : tuque ofiagrantis portitor unda 

Jam 

Jupiter Stygic cut in fbrtitione reeni 
Sarurni comigit terra infera , cui vitae 
tacdtum. 



69 1. lUifd cMutibm und*.] Non c*n- 
tibm. banc etiam le&ionem probant 
Ms s. omnes. Sonum cairn dicit ilium 
inter alios, quem flu&us cdunt impa&i 
(copulis. Et propric hie ponitux pUn- 
8*4 : ut,f>U»gMMt UttwdftttBui. 

69$. Tot rtmm vext&c] Claufula 
horrendarum vocnm , quibus in nccro- 
mantiaveneficautebatur. Horteuf. 

694. Penetr*t<p* in Ttrtm* /Zagat*. ] 
Exauditur ab inferis excantatio ejus. 

Suifit. 

695. EtumemJef.] Inrocatio furia- 
rum , & quantum rerum damnatarum 
eft apud inferos; ut in vota depreces 
adiint $ ut corpus pofttum ad canen- 
dum evenrura , animent. Hwttnf. Em- 
menides , Stjgirnmjmt nefas , Ov. ] Sic 
Sibylla 6. Ancid. Virgil. Diiqmbmim- 
ftrium (H amnurum , umhr*(pu fiUntrs , 
Et Chus & Phlegetben , &c . Et Medea 
Senec Vn frectr %mltmfilent*M,V6/tpie 

Jtfdesdeoi. +s4tepte Cb4$t cacum t &c. 
6961. Chjft immmofs.'] Lib.1. ^£47. 
697. Hethr ten*, e<r<.] Pluto , Dis. 



698. Stjx.~\ Palus i n fer oim n. 

59. Tbejpuis.] Vcnefica. Elyfajw- 
Supra ff. 600. ydrtmmjnt pen/* 
Pnfcfhne.] Ad fupexos redire nolens 
deguftatis mali punici granis 7. Ket rt» 
petit apKjw cwrtt Pnferpimt nuttrtm. Virg. 
I. Georg 

700. Ktfhdtjtu Hfot/tt.] Hecate— >, 
qua in coelo Luna , in terris Diana • in 
inferis es Profcrpina : cujus beneficio 
mihi cumdiisManibtiSiQwrmuris com- 
merda & colloquia. 

701. Tacit* c$m»trrcidlinguA.~\ Mur- 
murantislk fufunantis. Nam ▼enefiris 
intima faimliaritas fruit cum Hecate & 
Tifiphone. Hertenf 

jjoi. Janitor.] Cerbere , xpimt £•- 
p*> , id eft , atrrum vr*m, inrerni jani- 
tor , umbrarum terror. 

704. FrtBur*.] Grotius legendim 

autumat Tr*B*r*,hoc eft, Parcx iterum 

ncturx fila , quae fcmel abiblreratis , & 

revo- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 

70 J Jam laffate fenex ad me redeuntibus umbris : 
Exaudite preces , fi vos fatis ore nefando, 
Tollutoque voco , fi nunquam b*c carmina fibris 
Humanis jejuna cano , ft pe flora plena * 

frpc dedi, & lavi caltdo profcEta cerebro: 

7 10 Sijyfif, qui veftris caput , extaque lancibus infant 
Impofuit, viEturm erat 9 parete precanti. 
Non in Tartareo latitantem pofcimus antro, 
Affuetam^ue diu tenebris, modb lucefugata 
Defcendentem ammam : prhno pdllentis biatu 

jifHaret adkuc Orci. licet bos exaudiat herbas 
Ad manes ventura femel. Duds omina nato 
Pompejana canat mti modb militis umbra, 
Si bene de vobis cmlia beUa merentur. 
Hac ubi fata caput , jpumantiaque era Uvavit, 

710 Ajpicst aft ant cm projeSi corporis umbram, 
Exanimes artus, invifaque claufira timentem 
Careens antiqui. pavet ire in peSus apertum, 



303 



revoattirsin vitam cadaver hoc. Par- 
tk$rmmU, &c] Charon , Stygis & Py- 
riphlegetontis portjtor. 

705. JmnUfatfftmxJ] Averfio ad 
Caarontem , quern crebro trajidendo 
Uflaram fingit , propter laboris perpe- 
tni afliduitatem. Hwttnf. J*m UJpue 
ftmx, Csrcl Vehendis ultro ritroque 
ombrU, quas ego evoco. 

706. WfimtU.'] Diris carminibos fie 
came humana depafto. 

707. Sinmnqujon^O'c.'] Quingufta- 
verim prim camera humanam. 

7p8. Pf8waplen4 9 Cyc.] Przgnantis 
rodierij ; «W alvo extra&i foetus, at fu- 

prafl: 5S 8.&*Cfcq. 

709. PnfetUjmlv. ] Exta qux Diis 
profceentur. ^^ 

710. SiqMH t &c.~\ Si extra&um al- 
vo tafantem fie moxytfrurumaris ve- 
ftris impofui. bmdbui infiou&c. ] Va- 
fis, qusinlacrtscxtaexriperent. 



Vifce- 

712. H** m &**€*,&€.'] Kon peto 
ut redeat umbra diu retenta in imo 
Tartaro : fed recenter emifla , necdum 
a Charonte tran(ve&a, ita, ut licet, car- 
mine meo fie vencficiis excitetur, non 
tamen niii (emel Styga tra jiciat. 

716. Dncifmrnamcto.} Umbra mi- 
litis fui fie mododcrun&acanat Sexto 
patris fua fata & eventum. 

717. MitimKhmUitUHmhr*.] Ms. P. 
& TH. & R A. mftri mod* milt tit mn- 
foc Rede, (jntim. 

7rt. Stbtntdtvbk % &€.') Simodo 
in benefidum veftrum fie rem cedant 
bellacivilia. 

721. lnrifiquecUM/h*,&'c.'}TKp\' 
dantem redire , c Ubertate qua firm jam 
cceperat in priftinum corporis carce- 
rem , ii«gt* . rfw- 

722. C*tt9* tntitptu] In quo pau- 
lbante anima condita rticrat. Horttn- 
fim. 



Digiti: 



zed by G00gk 



504 M. Akkai Lucani 

Vifieraqtue, & ruptas letali vulnere fibras. 
Ah mi fir, extremum cui mortis munus iniqu* 

*jx% Eripim , non pojfe mori. miratur Erkbtbo 
.Hafifatis licuijje moras, irataque nwtti 
Verberat immotum vivo firpente cadaver : 
Perque cavas terra, qua* egit carmine, rimas 
Manibus illatras, regnique ftlentia rumfit. 

730 Tifipbone, vocifque mea fecura Uegara, 
Non agitis favis Erebi per inane ftagellis 
Infelicem animam ? jam vos ego nomine vm 
Eliciam, S^giafque canes in luce fitperna 
Deftituam : per bufia fequar* per funera cuftos, 

735 ExpelUm tumults, abigam vos omnibus umis. 
Teque Deis, ad quos alio procedure vultu 
TiSa files, Hecate, pallenti tabida forma, 
Oftendam , faciemque Erebi ntutare vctabo* 
Eloquar immenfo terra fub pondere, qua te 



Con- 



714. Ah mftr.] Commifcratio poe- 
4*. Ex trtmMM,Cr£.~\ Cut acgatuzlibcic 
in mortc mori. Cm nmtit munm im- 
f*r.] imaiaumuiitmmmituqiteEri- 
fitw,mnp0ew*ru Q^omodo habent 
Ms s. R. A. &T. Gftim. 

726. Hdsfdtulkmffemttds.] Quod 
licucrit animat tamdiu detre&are irope- 
xium fuum non extcmplo corpus in- 
grefiz. 

727. yi**ferf*ntec*Uwer.~\ Flagello 
anguineo. more furiarurn. *4ngu ter 
fxcuffoy {yc. vi>» mmtm *er* verhertt hy~ 
On. Statins 6c Seneca; Megxra in Thye- 
flc_>. - 

728. Perjf cava* ttrr*J] Carminibus 
enim effecerat, ut terra fe in hiatum 
diduceret , per quern cum manibus col- 
loquia mifceret. Horttnfi Ept canmne*] 
Aperuit, iimasagere fecit. 

729. MambmilUtrMtWcJ] Grtpim 
m**ciw>ct&*it»mtdcitt. OEdip. Sen. 
fC $68. *4tye bit Tirtftat mndum *d- 



ytnttmilms nmbria^ Tefttr ait , &c. Stat. 
Theb. Hegm<j*i filemi* rumfit.] Nam 
cum apud inferos nulla vox ab umbris 
audiatur, Ericbtho eb vocem iromirtic. 
Hortmf. 

730. Tififmwe.') Furix. Vu&foumt* 
ftcmrd.] Kcgligcns, non obfceuta mex 
voci. 

7} I. Ercbi per imme.] Pcrregionemi 
umbrarum, exilem Plutonis domum. 

7 3 2. Jam vos tgt mmirnf, &c. ] Non 
▼os ut prius Eumenidas » Erinnys , ul- 
trices poenarum ckbo : fed infernas 6c 
Stygias canes : fed dfxvimt, piyoiXv 
A<«f Kuums ApoUoniuslib.2. atque ira 
ezcitatas decinebo in luce ncquc ad in- 
feros reverti patiar. 

734. Pirfmntrdem^] Cuftos feptll- 
chrorum undc 70s aflfto. 

736. Ttque DeU , &•<.] Teque , He- 
cate* exhibebo Diis (pe&andam nativa 
vulta, quo palles apud inferos. 

739. EUytdrmmenfa&c.] Referam 
quam 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VI. 

74.0 Contineant , Enrua, dapes, quo fccdere tncejlum 
Regem noclu ames, qua te contagia pajfam 
Noluerit revocare Ceres, tibi pejlime mundi 
Arbiter immittam ruptis Tirana cavernis, 
Et fubito feriere die. Taretis? an tile 
74 y Compellandus erit. quo rmnquam terra vocato 

, qui Gorgona eernit apertam, 
tpidam caftigat Erinrym, 
qui Tartar a ^ cujus 
as qui pejerat undas ? 
7 y o taluit cruor , atraque fovit 

ymncra, %? m vena* extremaque membra tucurr it. 



3°sr 



quam vili cibo ve&aris apud inferos. 

yAiJWf. Antiphancs apud Athenaeum 
lib. 7. cap. 18. 

74o.£m»*4.] Pro(crpina;ab Enna Si- 
cilia; opp. ubi fapta eft a Plutooe. JQ*o 
fadmmerflwui&c.'] Inccfto, erat cnim 
£lia Jovis & Ceteris. Ceres autem ipfa 
filiaSaturni&Opis. 

741. Contagapafl4m i &'c.'\ Cibiin- 
fcrnalis. Afcalaphi enim judicio cum 
infimulata cflct guftafte apud inferos 
vu. grana mali punici, incifa ell omnis 
Ipcs rcvertendi ad fijperos. 

742* Tibi pjtime mundi t &c.~\ Gi- 
ttntes 9"/KPX**>imo Tartaro emifibs 
uriutofquetibiinjiciam, inferorum & 
tenebrarum rex ; requein luccro, quam 
hones , eztraham. vcl per tcrraro car- 
mine roeo facifcentem immittam tibi 
folis radios. 

744. Partiis?] Meis fcil. carminibus 
magicis? an alius gravioractruculen- 
rior acceriendus erit , qui tc coeat pare- 
K juflui mco } lUt CtmpttUmtm erit.] 
Dzmogorgon Deorum princeps , five 
Dcmiurgus ille fit , (Platonis) Deus 
fummw, omnium rcrum creator iCujus 



Fer- 

nomen arcanum & ineffabile inter car- 
tera Deorum nomina citare neras , nifi 
fumma urgente neceifitate. Ita Tirefias 
in necyomantia i.Thcb. Stat. Scinwt 
enim & qnkquii diti mfcitpte timet is , Et 
turlwe HtcMen , w te Tymtwee vmrer, 
Et (riplici nvtndifimmum , qmemfiirene- 
faflnmefl'y lUmmfidtMfo. 

745. X>»9 nrntquam, &c] Cujus no- 
mine vel citato, terra concutitur. 

746. Sl*i GtrgMM eernit apert*m.~\ 
Qui clypeum in quo Medufic caput eft 
homines convcrtens in lapides , fine 
periculo eernit, ipfe Demogorgon om- 
ni Gorgone quam cxteti tiroent , fupc- 
rior. 

548. lndefrtB* tenet vol* <jtti TartA- 
Omnium fcil. firmamentum , ani- 
ma mundana , inacccftiim incolens & 
Tartari abylTum fummx profunditatis, 
quo vifus vefter pertendere non valuir. 
C»us Vps tflisfuperi.] Qui vobis loco 
eft inferior. 

749. StjvUt <]*i pe'yrat tmdat.} Ne- 
que legi adftri&us, uttimcatpejerate 
Stygem , quod cxteii Dii horrent, fu- 
pra^Cj 7 8. nr> . . 

750. Pntitms «ftri8*s, <Src. J Sic mi - 
nata auditur venefica intratquc anima 
cadaver. 

V 752. 7W- 



Digiti: 



zed by G00gk 



jo^ M. Anmjei LtrcANi 

fereujfa gelido trepidant fub peSore fibra : 
Et nova defuetis fubrepens vita meduUis, 
Mifcetur mow. tunc omnis palpitat onus: 

75$ Tenduntur nervi : nee fe tellure cadaver 

VauUttm per membra levat, terraque repulfum est, 
Erettumque fimul. diftento lumina riftu 
Nudantur. non dam facies viventis in iUo, 
Jam morientis era*, remanet pallorque rigorque$ 

760 Et ftupet Hiatus mundo. fed mwrmure nullo 
Or a ajlnfia fonant. vox iUi, linguaque tantitm 
Rejponfura datur. die, inquit Thejfala, magna, 
Quod jubeo , mercede mihi : nam vera locutum 
Immunem toto mundi prafiabimus avo 

765 Artibm Hamoniis: tali tua membra fepulcro, 
Talibus exuram Stygio cum carmine filvis, 
Ut nullos cantata magos exaudiat umbra. 
Sit tanti vtxiffe iterum: nee verba, nee herb* 
Audebunt long* fomnum tibifolvere Lethes, 

770 A me morte data, tripodas, vatefque deorum 



752. Trepidant.] Palpitant vital ia. 

756. TerraomtrtpmlfrmeH.'] Repcnte 
erigu fe in pedes. 

757. Diftrnfl*m**ri8u.'\ Sinus o- 
culdrum aperiuntur. Catachicfis in ri- 
ft*. Sunt qui m&* tegant. 

759. Jam.) Alii i leg. 5ft/; quid fi,N«. 
facies non crat viventis plane , nee ta- 
men mortui , fed femivivi , intermor- 
tin. 

760. MMi7»Nrfm(£f0.]Compreflbore 
nondum vocetn emittit. 

76 r. Or* adfirifla.] Nullam adhuc 
vocem edebat. Tdntum&t.] Adinter- 
r ogata veneficx , non ultro (ecutura & 
libera. 

76 J. Mam vera hcnt*M,&'c.] Ina> 
ternum pnrftabo te Iiberum fi modo 
vera referas, ne quis te magus in vitam 
rcvocet, tuamqueimerpeUetquietem. 



Sors 

765. Art'Am Hxmomu.] Theflali- 
cis venciiciis. Tsli tua , Crc] ^ Docet 
ouibus ambus & qua ratione id pear- 
ftabir. 

766. ToUIms jylirh.] Tali ligno ro- 
gum in quo comburaris , infrruam, ad- 
ditis diris & borrendis carminibus , ut 
umbra tua excantata, omnes magos fa- 
cile contemnat , & ad eorum venefiria 
obfurdefcat. Hortenf Tdilms filvis.] Ii- 
gnis incantatis. 

769. Lttbn.] Quiet* pacis. Lethe 
fingitur amnis apud inferos , cujus 
aqua pota rerum oblivionem-* indu- 
cit. 

770. Trif»d44,'Mtepp* i &'c.'\ Pha> 
bades & Deorum vates confulti , non 
reddunt oracula dilucidc , (edambagi- 
bus fuis , dubios & incertosauditorcs 
dimittunt. Hwttnf 

771. Snt."} 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civiuit Belli Lib. VI. 307 

Sors obfcura tenet, certus difccdit, ab umbris 
Qutfquis vera ftttt, dwtaque omnia mortis 
Fortis adit, ne farce, prewr. da notntna rebus, 
Da loca , da vecern qua means fata loquamur. 

775: Addidit & carmen , quo , qutcqmd confute, umbram 
Scire dediu Maftumfietu nuaumte cadaver, 
Trifiia non equidem Farcammfiamina, dixit, 
Refpexi , taciu revocatus ab aggere Ufa ; 
Quod tamen e cunEkis tmbi nofcere contigit umbris, 

789 Effera Romanos agitat difcordia manes, 
lmpiaque infernam rupcrunt arma quietem. 
Ely fiat alii fedes, ac Tartar a mafia 
Diverfi liquere duces: quid fata pararent, 
Hi fecere palam. trifiis felicibus umbris 

jZfVultuserat. vidi Decios, natumque, patremque, 
Lu fir ales belli* animas , fientemque Camillum, 
Et Curios j SjUam de te Fmuna querentem. 

Deplo- 



ys i. Sort J] ReTpofnom five oraculum 
obfeurura. Trifed4u % &e. Smrt •bfatrd te- 
rn.] OraculorumrefponiaiDcertafunt 
fitambigua. Necromantia vera fie carta 
tefcit.de tripode vide oar ad jKA r .flip. 

771. OrtcmUmntu.] Manet conful* 
tos, necromantiam. 

773. Fertit adit.] Fortii fieintrepi- 
dus ex morruis oracula petit. He farce 
pnur.] Precor ne verearis veraprolo- 
qui. tummiwd rebus.] Edefaranomi- 
natim , hoc loco , voce data* 

775. .Addidit & carmen.'] Et alio 
carmine ptsparsvtt umbram , ptsftirit- 
one alii racuitatcm feiendi ourcunque 
utterrogarentur. 

776. Meefimm /letter c] UmbnU- 
ctymuctfutis refpondit. 

777. Trtflidm»t<jw<Um ,&c] Non 
datum eft mini nova; umbra? nee dum 
5tygcm tranfve&s, plane (cite quid pa- 
tent fata : quod vero a aliis umbris 
Doflclicoit, pandam. 



779. Q**dt4mtn}em*8it&c.YG\ii- 
reanof , defiderari hicvetbumaliquod 
didt : ant diemm , aut fimilc quid. 

780. Effhd HoMdms , Crc] Civilis 
hujus bdli furor ad Rotnanorum um- 
bras devenit. quarum alias felices ex 
ElyfoptiUasinterturbata quiete: alias 
impias ex imo Tartaro ruptis catenis 
fugientes, ElyOum capeucmes novit 
(celeftis cedeivtes. in£ 790. adverti tc- 
ftari quid fata parent. 

78). Dhmfi.] Ex diver&emigrart- 
tes tods. 

786. Lmflrdet beUit mnrnan.'] Expia- 
torias , eorum fcil. qui (e pro ocrrri- 
tuum (aim* devoverant in bdlis contra 
Samnites , lib. 2 . gK } c8. CmmUmm. 3 
Lib. a. ft 544. 

787. Cmries.] Cnrium Dentaram t 
horamemcominenthT paupetem, fed 
auto Samnitum incorruprum , qui Pyr- 
rhum Italia expulit , de Locanis fie S*- 
bints triumphant 1. 1. jK. 169; SjlUm 
V a dett 



Digiti: 



zed by G00gk 



3o3 M. Ankax LtrcAH.1 

Deplom Libyci$ perituram Sctpio terrb 
Infaupm fobolem. major CattbagmU boftis, 

700 Nan fervituri mmet CM fata nefotis. 



Digit 



zed by G00gk 



' CiVitis Bell^ Lib. VI. 
800 VaUentes aferit fedes , abruptaque faxa 

A/perati & durum vmclis adanianta, paratque 



309 



in peenas nocentum , faxa prxrupta & 
obttua afperat, adamancinas catenas 
refingit. 

802 . yiBoriJ] Cxfiici & fuis liberta- 
tls Relp. oppreilbribus. 

809. Patrtmijue i dt>mumqMt.'] Cx(a- 
rianis Tartara parari Pompcjo Pom- 
pejanifque Elyfium. 

804. ityffuft infarttfmnd.] In cam- 
po Elyfio. 

8gj. Kec gloria p*n?£ , &c.~\ Nequc 
folicitus invideas Cxlari vi&ori vitx 
fuperftitis moram, brevcmntiqucfutu- 
ram ; ut qui intra quadriennium in vc- 
ftram ordinem redigetur, & ipfe cxfus 
ad vos dcfccndct. 

8v. Horad$uet.] Fatalis : qua accr- 
rime inter fc confligent Czfariani 9c 
?omp. Properatt mori, &c .] Vos igitur 
libcntcs fetis obviam ite i qui , utcun- 
que magni funeris pompa dcftituti ftie- 
xitis ; apud inferos tamen calcabitis 
umbras vi&rices , vos patrixlibextatis 
propugnatorcs in Elyfio bcati Tub pe<U- 
bus videbiris illos patrix oppreflbrcs in, 
' *m* Tattaro cruciaros. 



SC9. l(?mAnor*m mams cdcdtt Dto- 
rum. J Jul. Cxfaris fc infequentium Im- 
pcracorum , pet **»#*«* in Martio 
campo folennifuncre relatorum in nu- 
merum Deorum , cujus pompam vide 
apud Hcrodianum lib. 4. 

£10. S>*tm tumulum #**//. ] Et cum 
tell us xqua recludatur vi&ori vi&if- 
que ; de modo tamen & loco omnis 
hxc eft difceptatio liter inlitore^gy- 
ptio prope Nilura j uter in campo Mar- 
tio ad Tiberim fit comburendus, it lud 
Pompejo , hoc Cxfari contincct. Ah- 
Itua unit.] AllnAt Ms. P. re&tus. Grot. 

8 it. Dutibtu tantumt&'c.'] Deeare 
folum quxftio eft , uter circa Nilum, 
hoc eft, uter in ifcgypto ; rurfumutcr 
circa Tybrim Romx exhalabit ant- 
mam. Nmmf. * l 

8ti. r*.] Scxte. 

815. Tibrccrtiw nuni*V*tti.*\ Um- 
bra patris tui in (bmnis tibiapparens in 
Sicilia oftendet tibi tua fata , 'jentMraqut 
btfU, Et qme qt*m<pu mnl* f*p*fa*e ft- 
rafyntlMmem ,Exp*ditt. FidHo poetics. 

814. P»mft)Htin4gyi$.'\ OwMj.ft 
V J quod 



Digiti: 



zed by G00gk 



310 M. Ann. Lucan.Civ. Belli Lib. VI. 



quodre&umputo. Ifa&'ibabebatMs. 

8(7* Eur«pdimmiJeri i lJb}MMq tt &'c.'] 
Nulla orbis pars eric vobis tuta> nulla 
vefba clade Be ruina vacabit. Pater ca- 
det circa Libyam in litore Alexandri- 
no : filii j Cneius , in Europa , ad Mun- 
dam in Hifpania , a Cxkrcti&us , Sex- 
tut, in Ana, interceptus ab Antonianis 
militibus interibit. Ita funera veftra di- 
videntur in tres orbis partes a patre 
Pompejo triumphatas. P$mp*joj inve- 
nt/ sAfx* Atepte Eurofx , fed tffum Terr a 
tipt libyts : fi t*mcn nlU ttgt. Quod mi- 
rum tot* fi fyaryturorbtt yuere U»o *•* 
paler m taut a. ruin* loco. Martial, epift. 7. 
lib. r. Et tftuifi non paffit tot ttilm ferrt 
fepuicbra> Divifit cineret. Pctron. Arbit. 
de Pompejo > Craflb , CzCuc. 



M. An- 

819. t*f nihil trie, &c] EThefla- 
lica enim dade elapii omnes. 

810. F4/4.] Eventum belli, & Ponv 
pejorum fata. Pwfp 1 /.] Mottuus ifte in 
vitam revocatus. 

8 2 1 . Mvrtemfj rtpofut.~] Rur fus mo- 
ri petit. 

8l2. Carmimb* mdgds 9 &c] Red- 
dendusjammorti ope vencficx, enjus 
arte evocatusfueratra^oique juris fiii, 
neque enim in {am (eroel detun&um 
Pares jus habuerunr. 

824- K*!*" **df » #■<•] E li g°° py- 

ram ftruit, juvcnetnqucvitxmodore- 
ftjtutumcomburic. 

828* C*Ulucisdmcmtec9lomm.*\ Illu- 
cefccntein jam Auroram Erichtho car- 
minibus fuis inhibuit tardavitque , do- 
nee Scxrus cum fuis in caftra reduflct. 



1. S fa*, 



Digiti: 



zed by G00gk 



jit 



LIBER SEPTIMUS. 



A R G IT M 



F. M T ff M. 



it zed by G00gle 



5 ix M. Annjei Lucani .* 

y Lucis : & attraxit nubes , non pabula flammis, 
Bed ne Thejfalico purus luceret in orbe. 

At nox Jelicis Magno pars ultima viu 
SolUcitos vana decepit imagine fomnos. 
Nam Pompejani vffmfibifede theatri 
to Irmumeram eftgiem Romans cerncrt pUlris, 
Attollique fuum Utis ad fidera nomen 
Vocibus , & plaufkeuneas cert are finanteis. 
Qualis erat pfpuli facies , clamor que faventis, 
Oltm cum juventi, primique atate triumpbi 
ifPoft domita* gentes, quas torrens ambit lberus> 
Et quacunque fugax Sertorius imptdit arma, 
Vejpere pacato , pur a venerabilis squh 
Quam Currrn ornante toga , plaudente Senatu, 

Sedit 
cunci in anguftum a front* contra&o- 
mm, (edentes. vide LipC dc Am- 
phith. i). & Baling deCitcocap. 34. 
Certan frnmtti^] Certatim applauds 
rc_>. 

I J. Qudis tt*t pofmli ftciesj] Quali 
lxtitia plaufuque except us fuerat olirrf 
ex Hifpania reverfiis , & de Sertorio 
triumphans ante legitirnara setatcm 
pcrmifTufenatus. 

14. < J#9tniu] Annos ^4. natus. 

15. S^uu torrent, O'c] Hhpanas.H- ' 
bro4.jH!Y$. * 

16. JZmdemqu&e.] Lib.2.^f549. 
F*z*x Serftrtus. ] Exul & fugitivus ex 
urbe & Italia in Hilpanias , quas ad ax* 
ma concitavit. Profcriptus ergo in ul- 
teriore Hifpania bdlumingensexcita- 
vit. Hwrttnf. 

17. A^/r^**»."| Hifpania, ad Oc- 
cidentem fita. Put* vtnerabilis , C^f •] 
Non minus cordpicuus clarusve toga 
Candida &pura} qua etiamdumnoYus 
pene.mo U primas juveatutis metas 
ingrcwis ioducbatur, quam pi&a iUa 
& palmar* qua triumphant confules. 

jg. PlmttUn$e SeuAM. ] -Eapbeso. 
ScoMUibU. truHsphumuiduJgente .at- 
one 



ccepit. Ktpttqut Mures.] foterventu * 
enim lunae iaboratSol , ac lux nobis 
aufcrtur. , 

5. jlttrtxii nubes,'] Aliud fignurn, 
cur Sol horruerit viderc inftantem cla- 
dem. Hertenf. Pafmld/Ummiu] Lib. 1. 

^415- 

6. KtThrjpdicopitrut, tire:] Nepu- 
lis confpicuus radiis pugnc Thcflalicae 
intereuet. 

7 • Kex. ] Pompejus per quietem (ftu 
vifus eft theatrura a le cxtru&um ingrc- 
di, applaudcntc populo & rrralcis orna- 
re fpoliis tcmplum Veneris vidricis. 
Quo infomnio partim coofirmatus eft, 
partim territus, metuens ne Cx(ati,qui 
ad Venerem genus fuum reterebat,glo- 
riam ipfc adrerret. Plutarch. & Appian. 
6c Florus. Felicis M*gm.] NaniquVcx- 
indc profpera Poinpcji fortune deficere 
mere Grfrtbistpfa reftrri ccepit. 

9. Pomp^am t &c] APompejOCX- 
tru&i ad formam illius quod in Mity- 
lene viderat. fed auguftioris & cappcio- 
xis. Tacic lib. 14. Ac PUn. lijKj^cap.j . 
& lib. 56. cap. 15. 

I2 f Cmyxoj arttre , &c] Spedato- 
rcs , in oxdinjbtw graduum adroimam 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. VII. 

Sedit adbuc Romanus eques. Seu fine honor um 
%oAnxia Venturis ad tempora Uta tcfugit: 
Sive per ambages folitas contraria vtfis 
Vaticinata quics, magni tulit omina planftus: 
Seu vctito patriot ultra tibi cernere fedes, 
Sic Romam fortma dedit. Ne tumpite fomnos, 
a? Cafirorum riffles, nuttas tuba varberet antes. 
Crafima dira quies, & imagine mafia diurna 
Undique funefids acies feret, undique helium. 
Unde paret fomnos populi , nottemquc beat am? 
O fclix, fi te velfic tua Roma videret. 
^oDonajfent utinam Superi, patr'utque, tibique 
Unum, Magne, diem, quofati cert us uterque 
Extremum tanti frucium caperetis amoris. 
Tu velut Aufimia vadis moriturm tn urbe: . 
Ilia rati femper Ac te fibi confeia voti 



313 



queapplaudente juveni Pompejo cqui- 
ti , necdum ordinis Senatorii. 

19. Etjmff f(manMt.] Nondum Sena- 
torii ordinis ; quod ncmini antea con- 
tigerat , ut eques Rom. javenis xxir. 
tonos natus , ante legitimam artatem 
ferrnuTu totUls Senatus triurapharet. 
Hortenf. Senfinthmrum^c] Seu (in- 
quit poeta fomnii hajus cauftm anqui- 
xetw) mens rerum Ikrarum adefle finem 
rata , per quietem recurrit ad folatium 
pzxlentium inalarumexmemoria prx- 
terirarum. 

X I . Sivrper tmbagtt&c. Seu rxttfp*- 
tridt t Cre. Sic 1(*«mw, 0-rtj Sive, quod 
non raro fit, ut fornnia reprx(entem 
contrarium. ita hie Pompejo oblatus 
eft plaufus pro plan&u j five , eum non 
daretur Pompejo exinde Romam vide- 
re , voluit fortunaeam ab illo cerni j 
per quietem fie fomnii imaginem. 
' »2. Omind.] Pfatfentiones magno- 
ntmmalorum. HWenf 
1 34. 7f« rumpiH /immr , &*r.] Apo- 
firopbe patbetica ad ftatkuwrios callro- 



HOC 

rum vigiles , ut cum filentio excubias 
agant , ncque buccinx vigilias diftin- 
guentis fonitu Pompejo fomnum fie 
(omnium interrumpant : cum craftina 
dies abunde calamitatum fit allatura. 

l8. TJndeptretfomms populi.] O uti- 
nam populo Rom. fimilis fomnus fie 
nox tarn beata contingcret , qua te vi- 
ciflim adfpiceret ille talem , qualis tibi 
vifiises per infomnium ! Gr*tius> vet, 
unde tibi alius ejufinodi fomnus imagi- 
nem populi rercrens concilietur , felici 
utiquc, fi tevel ita fomnjamem Roma 
videret? 

ao. Donajfhtt ,&€.] O abunde fcli- 
cem utrumque,fi 8c Pompejo 9c Romx, 
quamvis cladis fux fururz certis , unius 
did moramindulfifient Dii, qua fupre~ 
mis murui amoris officii* , extremis 
ofculis ficfafutationefruerenrur, 

5 * . Tu velut A* font* , &c . ] Tu pro- 
ficifceris in bcllum fiducia vi&oriac pie- 
nus , fie quafi e prxlio Romam revetlu- 
rus fie in urbe moiiturus. 

34. iBmrdti femper t &cJ\ Romaaf- 
Y 5 fueta 



Digiti: 



zed by G00gle 



314 M. A N N A I LUCANI 

3 5: Hoc fcelmbaud smquam fatu barer e putavit, 

Sic fe diletti tumulum quoque fader e Magui. 
Te mtfto flejfet lu&u , juvenifque , fenexque, 
Injujfufque putt : laceraffet crine foluto 
FcBora fcmmeum , ecu Bruti future 9 valgus. 
40 Nunc quoque tela licet paveant viEtoru tmqui, 
• N untie t ipfe licet Cafar tua funcra, fiebunt : 
Sed dum turafereM, dum laureaferta Torunti. 
O miferi , quorum gemitus edere dolorem, 
Qui te non pleno pariter planxere tbeatro. 

4 y Vtcerat a fir a jubar, cum mtfto murmure turba 

Caftrorum fremuit , fattfquc trahentibm orbem, 
Signa petit pugna. miferi pars maxima vulgi 



fucta votis ccrtii dete tuHquevsAoriis 
candem jam fiduciam coocepecat. De- 
que enim putavir tam crudclc fatum ti- 
bi impenderc ur prxlio vi&us fugeres , 
ut alibi quam in patria cadcres , ipolia- 
rcturque ip(a tuo bufto & tumulo. 

j 5. F*ti*.] Transfcrc calamitatis 
cauflam in fata , quibus ita riuun fuit ; 
ut ita inifcrcpoft banc uoam adverfam 
puenara , taotus vir , princegf Reipubl. 
exftingueretor. Htrtenf. 

57. Te mifiofltjpt luHn,'] Quod fi tibi 
contigiflct in patriamori j quam folcn- 
niomnisordinis,fexus, jctatis, lu&u 
8c pompa fiincbri elatus funics. 

$8. In')ufmfyue pmer.] Seal, conjicit 
leg. lnfcjiifijMe p*er. 

59. Brutifuntrf.] T. Brutum libera- 
torem urbis , exa&orero Taiquinii ma- 
trons Rom. defun&um luxerunt pet 
annum , ut parcntem & fiolatx pudici- 
U2 vindicem. 

40. N*nc yuotpif ttU t &c] Etnunc 
vel invito Czftre vi&ore deflebunt te : 
idque in publica Ixtitia ac vi&oriargra- 
tulatione. 

42. Sed (Urn tburdfereHt % &cJ) Et ta- 
men hac parte mi(eri,quod non publico 
lu&u 8c plan&u conceptumdc te dolo- 



Non 

rem profited Ac perieqot da tor: fed il- 
ium alta rocmc fupprimetc, concoque- 
re , 5c gemitu tamum teftari. KonnulU 
leg. •dne , verum tdert , hoc eft , (up- 
prellcre, concoiece. J%mdferfm t 0-cJ\ 
Id quod in publico lu&u & Irtitia o^ 
vi&oriam partaan fieri (blebat. Hwt, 

4S- twicer At 4&ta jttLar.] Sol orient 
obtcuravezat aftra. CmmtmfU mmmmt 
utrb*&c] Pompejut pugns pericul urn 
tozmidabat , uatuebatque tempore & 
inopia atteietc & debellate homines tr- 
mis inviftos. Neqne tamendiutiusli- 
cebat alii per fuorum & (bciorum ons- 
cipitantiam tam (alutari frui confilio. 
Milites ocium, (bcii rooxam , principes 
ambitumducisincrepabant. Sicpracct- 
pitantibui fatis^prcelio fumpta eftTbcf- 
lalia, 6c urbis , imperii, genezts huroani 
fatacommiua Tunc. Flut. 8c Floras. 

46. Fwww/.] Dicit turbam caftrea* 
fcra rrerauifle, pugnsnue figna pop«^ 
ciue , & Fompeji cunoarionem inco- 
fauc. Horienf Trakemikm trbewi] In 
pcrnicicm. 

47. SkM*fetk f m {**J ) Signumapud 
Romanos pugnat comcruttendz crat pt- 
ludamentum purpuseum feucoccinum 
lupra PrattoruuB expaniurn. 

48. Km 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 317 
Ntn mum vifura diem, temoria ctrcum 



Digit 



zed by G00gle 



316 M. Akkai Litcaki 

Hw pro tot mentis folum te, Magne , precaturi 
Utife Fortuna velis, procetefque tuorum 
70 Caftrorum, regefque tui turn fupplice mundo 
Affufi , vinci focerum patiare rogamns. 
Humani generis tm longo tempore bettim 
Cafar erit? merito, Pmpejum vincereienth, 
Gentibm, indignm eH, A tranfcwrrente jubaftis. 

7 J» $& tl ^ fa vof a M* ? 4ut ^ fa*"* fa* f 
De Superis ingrate times ? caufamque Senates 
Credere Diis dubttas ? ipfo fuafigna revellent, 
Trofilientque Mies, pudeat wdtjfc coaftum. 
Si duce te juffb , fi nobis bella geruntur, 
. 80 Sit jut* quocitnque velittt concurrere campo. 
Quid mundt gUdios a [anguine Csfaris artet? 
Vibrant tela manus : vixftgna moranti* quifquam 
Expeftat : propera , ne te tua clafiiu Imquant. 
Scire Senatus ayet, miles tc> Magne , fequdtur, 



An 



fam infirraam per (c probabilcm fiia fa- 
' cundia reddidit Cicero , dcineundo fc. 
pntlio. Hortenf. 

68. Hocf*ototn*riti* t & t c.'\¥oTtvmi 
fupplez invirdt , ut velis priirina fiia & 
auueta benignitate uti. 

71. >Affuft.\ Ad genua tuaproftrati, 
more fiipplicum. Hortenf Pstun rogd- 
ww.] Fa&atanrampugnxcopia, ' 

72. Hnmam gtneris f Or.] Abindi- 
gno ; quafi dicat > tam din Ccfar huma- 
nas genres bellis inreftabtt , ut nun- 
quam fir futurus illi finis belltodi. 
Hortenf. 

7 j. Merito, Of.] Genres olim a te 
fumma ceieritate & quafi in tranfturiu 
dcvi&x , eardemque Tub te jam mil i tan - 
tes queruntur , neque id injuria , tibi 
hanc tamdiu in manibus hcicre vitto- 
riano. 

76. Superis intrttt times ? ] Quorum 
propenfam beutgnitatem tot prxliis vi- 
ftorexpertuscs. 



79. Si J$ve tejmjfij] Non jubente. 
Poflcs & jmfto (cribere , id eft legitimo. 
Si duct te jmjfo. ] Si tibi Senatus, non to 
Senatui impcras , fi te Senatus publics 
caufx& belli ducem creavit : permitte 
illi hoc juris ut fuo arbirrio, ubircs, 
tempus 9 locus poftulant, pnclium con- _ 
ferat. 

80. Sit juris <ptoom<puvtlimt.'] ImO 
*■*/>«, uthabcm Ms s. Loquitur autem 
Cicero , non ex fua rantum , fed or «c 
Senatus perfona. Grotim. 

8r. SZmid mxmli gludiot.] Mora cfi- 
ftincs. /fw/?e^c] NemiUtesnonira- 
perium tuum morati , neque te cun&a- 
bundum expe&ames revulns fignis pra- 
lium ineant. w/ , ne tedeferant , arque 
atedeficianr. 

84. Scire Setuttms <n*f .] Urrum impc- 
Hum hoc a £enaru delarum abfolute ti- 
bi arroges, ranquam fiib te Senatus mi- 
liter : an sqjuam potcftatcrn Senatm 
impertias. 

85 ^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 

SfAn comes. Ingemuit Rcftor, fenfttque Deorm 
Ejfe dobs, & fata fua contraria menti: 
St placet hoc , inquit, cunSis , fi milite Magno, 
Non duce tempos eget, nil ultrifata mrabor. 
Involvat populos una Fortttna ruina, 

90 Sttque bominum magna lux ifta noviftma parti. . 
Teftor Roma tamen Magnum, quo cunfta perirent, 
Accepijfe diem, potmt tibi vulnere nullo 
Stare labor belli : potmt [me cade fubaSum, 
Captivumque ducem violata tradere Pact. 

9? Of" f uror > * uc * y fielerum ? Civilia bella 
Cefturi, metuunt, ne non cumfanguine vincant. 
Abftulimus terras , exclufimus aquore toto, 
Ad pramaturas fegetum jejuna rapinas 
Agmma compulimus, votumqfte effecimus bofti, 
x 00 Ut mallet fterni gladiis , mortefque fuorum 
Permifcere meis. belli pars magna peratta eft 



W 



8f. HffUr.] Pompejus. Deonm tffe 
to»t t 0"c. ] Et animo quafi calamita- 
tem praHagieme cimuit , ne furore & 
belli ardorc divinitus incitata multitu- 
do,ipfurn adverfus inmtutum,rationes, 
& conOlia ad bcllum traberet. 

87. Si placet he , intuit , Crc] Si CO 
▼emum fit imprudemiz tk vecordiac , 
otobfcquio mco quam imperio & du- 
6n Scnatus uti malit : per me non fta- 
bit , quo minus fibi fata fua accer&m. 

89. Ittylydt ffml»s.] F pi trope. 

91. Ttjhr /?•»•*.] ^fftnjke. Mm- 

C, <p$o cmmcIm perirewt.] Mefatalem 
- przlii diem non e mente mea in- 
fttroiue, non approbate; fed ab aliis 
mihi obtrufum atque imperatum tu- 

91. Potmt tibi vmbiere nrnlU.] Potuit 
fine (anguine Carfar debet lari , tempore 
& rcrtun inopia ad dedicionem 5c pads 
fonditioncs impulfus. 

94- Captiymnqmt dneem , &€.] C»fa- 



His, 

rem captum innoftrampoteftatemre- 
digere , ac tradere in priftinam pacem , 
quam ipfe prior violavit. Hertenf 

95. Ciyili* Mia.] Quod contra ta- 
Qmn oporroit , ut dyililanguini parce- 
remus. 

97. Alflulimm terras,'] Hoftem vi- 
ftum fugavimus. Exdnfimtv square t«- 
to.] Maria late tenent noftrz chiles , 
hofte navibus deftituto. 

98. >Ad prematura* % &c] Rd fru- 
mentaria? inops boms, fegetes vixdum 
maturas rapit. 

09 . P^tumane effect** hefti. ] In ne- 
cem'tatem pugnx & illam defperatio- 
nem redegimus » ut ferro quam fame 
cmori malint , modo non mociantur 
inulti. 

10 1. BtSi p*rsM*pur t Crt. mttftin 
fimma, CTe. fartifiimm itle ttt, &e. ] Bo- 
nam jam belli hujut partem tranfa&am 
videtis ; ubi vcl tironcs noftri pugnam 
depofcant. fcdTidcant , uc per tcmcri- 
tatcra 



Digiti: 



zed4)y G00gk 



318 M. Annai Lucani 

Kir, quibus effettum ell, ne pugnam tiro paver et: 
Si modo vtrtutis ftimults , traque colore 
Signa pctunt. mulfs in fumma pericula mifit 

ioy Venturi timor ipfe wait, fortifiimus ilk esl, 

Qui promtus metuenda pari , ft comminm inftene, 
Et differre poteil. placet hoc tarn profrera return 
Trader e Fortuno ? gladio permittere mundi 
Difcrimen ? pugnare ducem, quam vincere, malum. 

no Res mibi Romano* dederas I or tuna regendas : 
Accipe majores, & coco in Marte tuere. 
Pompeji nee crimen erit, nee gloria helium. 
Vincti apud Superos votis me Cofar iniquit : 
Vugnatur. quantum fielerum , quantumque malorum 

1 1 y In populos lux ifta feret ! quot regna jacebunt ! 
Sanguine Romano quam turbidus ibit Enipeus! 
Vrima velim caput hoc funefti lancea belli, 
Si fine moment o rerum, partifque ruina 



Cafu- 



tatem pocius flc infblentiam iraperiri 
rerum atque recenti vi&oria nimis elati 
hoc faciaot , quam confuho & ex vera 
fortitudinc , qux prxcipit medtocr'tta- 
tem Jervandam in adeundis declinan- 
difvc periculis , hofti itaquc indulgea- 
mus fugam fternamufque potius au- 
reum fugienti pontcm , quam eum de- 
lperatum laccflamus. Maltos timor in 
extrcmum pcriculutn ex defperatiooe 
rapuit. Maris itaque fortes nosprzfta- 
bimus hoftcm inftantem differendo , 
ouam fi prompte 8c cum fiducia fbrmi- 
dabilia aggrefli manum confcramus. 

107. H*c tdm fnQtfrd , grc] Res 
profpeus adco certas cxponere ales 
fortunac } 

108. Gl*diopmmttert,&c.'} Cruen- 
to Marti ♦ cujus alea anceps. 

IIO. Rfi mihi HonuokUi&c.l ApO- 
firophead Fortunam. 

in. Mrfjwr/.] Au&ioresfa&asau- 
fpiciis confiliifquc meis. Et caco in 



TAarttturrt,'] Etru, fi rem beUo tcme- 
rario contra confilia & prudentkm ge- 
rivelis, ipfagctas. 

III. Pompt'ji net crimen frit,"] Kec mi- 
ni crimini dctur clades accepta belli 
non et aniroo mco fufcepti , nee Iau<fi 
vidoria, fiquaeveniat. 

II J. yi*CM*fmdSmf*rvs t &c.]Yzci- 
liores expertus es deos ad exaudienda 
voutuaoCzfariniqua, utquifangui- 
ne civili rem difcerni cupis; quam mca, 
qui cundando rem rcftituere citra 
cruorem volucrim. Impetrafti pugnam. 

115. ^•fr*pM^rc.]Quotrcgcsin 
(ervitutem rediget, fi vincat, Ccfar > 

116. Enifcm.] Thefiaiix fluv. lib. 6. 

1 17. Prim* velim up*/. J Utinam ego 
primus in bello cadam , modo id fiat 
fine partium mearum damno fie cala- 
mitate. 

118. Sine tmmeufj) Moru» mutatio- 
ne, autcalaoutatc. s*lfit. 

IJQ. Tie- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 319 

Cafurm eft, feriat: neque emm viftoria Magno 

noLatior. aut poptdis invifum, hoc clade peraSa, 
Aut bodie Pompejus erit miferabile nomen. 
Omne malum villi, quod for s fere t ultima return, 
Omne nefas viStoris erit. Sic fatur, & arma 
Permittit populis, franofque furentibus ira 

iifLaxat : & ut viSrn vtoUnto navita Coro 
Dat regimen vent is, ignavumque arte reliSa 
Puppis onus trabitur. trepiio confufa tumultu 
Cafira fremunt y ammique truces fua pe flora pulfant 
lEtibus incertis. multorum pallor in ore 

13 o Mortis ventura eft , facie {que fimillima fato. 
Adveniffe diem , qui fatum rebus in avum 
Conderet bumanis , & quart Roma quid ejfet, 
lib Marte palam eft. fua quifque perkula nefcit, 
Attonitus ma j ore metu. quis littora ponto 

itfObruta, quis fummk cement in montibus aquor, 

JEtbc- 



119. Tinjue emm^iBprui] Neque e- 
mm vi&oria e curium (anguine parca 
snajori erit mini lztitix quam mors. 

1 20. .Ant ppmli* imrifum , &•<,] Vi- 
ftor, invidia carere non potero , ut qui 
effufo (anguine curium ricerim : vi&us, 
otique miter cro , caafa damnabiturex 
eientu. inrra^f. 160. 

I zi. Omne nudum wVK.] Vi&cala- 
tnitas tecidet in fcelus flc dedecus vt- 
ftoris. 

It). Sttfdtttr, &e.] SedrntdiPln- 
tmmim. Mi, inquit , Domitiuj , fcil. 
Favonius,Aferaius & alii hxcdiclitan- 
tes,Pompejumexi(timationis retinen- 
daecupidtim, amicorumquevcrecundia 
vi&um compulerunt , uti optimis con- 
filiis omilfis , voluntates ipforum & 
(pes (equeretur. Quod fane vcl navis 
gubernatorem haud xquum erat facerc, 
tnulto minus tot gentium atqueexerci- 
tuum imperatorem , qui tanquam ma- 
ins medicus cupiditatibus male fano- 



rum ducumindulfit, metuens (cil. ne 
falutem atferendo roolcftus cflet > in 
vita Pompeji. 

125. Or*.] Coras, ventus qui ad- 
verfus Aquilonem flat ab occafu folfti- 
tiali. Ccr».] Lib. I. fC 406. 

1 26. D*t regimen vtntitJ] Permittit. 

129. Idibm incertH.] Vario af&- 
duum 8c confiliorum impulfu. 

130. "MwtHventwteH.] Ex mortis 
metu. Fit:] Morti. 

1? 1. *4dTKwJJidieM, &€.] Vident 
adefie diem 8cprceliumquodimicabi~ 
tur de rerum (umma , reip. liberate, 
aut perpetua monarchia. in commune 
itaque timet quifque de fe (ecurus. 

132. Quid ejfetJ] Civitas ne libera 
manfura , an Tub unius imperium rcdi- 
genda? 

135. Qmiiftnmis % d7* •] Cuienim 
▼sect (jbilbh timcre , cum vidcat uni- 
vcrfi machinam rabafcerc rucrcque, ter- 
I ris maria raifceri, & terras c*lo > 

139. Kf« 



Digiti: 



zed by G00gk 



jio M. Annjei Lucaki 

jEtkeraquc in terras dejetto jble cadentem, 
Tot return fncm , timeat fibi f non vacat ullos 
Pro fe ferrc mem : Urbi , Magnoque timet ur. 
Necgladiis habuere fidem, nifi cottbus ajper 

14.0 Exarfit mucro. tunc omnu lancea faxo 
Erigitur: tendunt nervis melioribm arcm: 
Curafuit leEtis pbaretras implere fagittis. 
Auget eques fiimidos , fitnomnque apt at babenas. 
Si liceat Superit bomtnum conferre labores, 

145: Now aliter , Fblegra rtbidos tollente Gigantes, 
Martins incalutt Siculis imudibus enfis: 
Et rubuit flammis iterum Neptunia cujpk, 
SpicuUque extenfo Paan tythonc recoxit, 
Pallas Gorgoneos diffudit in agida crines 9 

ajfo ? alien a a Jovi mutavit fulmina Cyclops. 
Non tamen abfiinuit venturos prodere cafus 



159. Xecg!«U*,&'c.*\ C^uin & tela, 
tanquam parutn acuta in avium ex- 
dem, fubigunt cotibus. 

140. Exarfit mmcrt.] Sptenduit. Lm- 
itafaxo.] Cufpis lanccx rctufaacumi- 
natur cote fuba&a. 

143. Stinrnlot.] Calcaria. 

144. SiifceatSuper*s t & c .] SiparVa 
licet comporttre nugtis. 

145. K*n titter , Pblegra , &c.~\ It a, 
obi Gigantes Diis bellum indicebant in 
Phlegreis campis, quos alii in Italia 
fiiifle volunt , inter Cumas 6t Neapo- 
lim, alii in Macedonia, quod innuit 
poeta in t*lLntt y hoc cft,montibus con- 
geftis, Pelio fupcr impofita Ofla, &c 
erigentc. PMegr*.] Phlegrau campi in- 
tri Cumas jacent & Neapolim. Hert. 

146. "Martiut imdmt Si at! if , Crc] 
Stcula fbrnace recoxit Cyclops Martis 
frameam , Neptuni tridentem , A poll i- 
nis fagittas in Pytbone conficiendo he- 
beta tas , anguineos crines in capite Me- 
dufe quos Pallas geftabat in aeeide,fcu- 
co ceta lorica fua - 3 fulmina qiubus mox 



Vet 

Jupiter ufurus erat contra Gigantes 
apud Pallenen opp. Macedonia , quam 
& Phlegram olim di&am Stephanus ex 
Eudoxio tradit , & Euftathius in cata- 
logo. 

150. Patten** , &cJ] Pallene entm 
eft oppidum Macedonia; feu Thraciar, 
quod Sc Phlegra aliquando didum fait; 
Fulmina ct^o PMttutASOCZt Poeta , vel 
quibus mox Jupiter apod Pallenen con- 
rra Gigantes ufus eft. Htrt. Cjclops. J 
Quifpiam c miniftris Vulcani : Brontes 
out Sterofes out mudnsuvmbra Pyrattmn. 

151. Hon tame* abfiinmit , Crc.\ Dc 
prodigtis qua: Pompejo cladera porten- 
debant , vide quxriulus refcrunt Plut, 
in Pomp. & Cacf. vitis , Appian. lib. 1. 
de bello civ. Dio lib. 31. Cacf. com- 
ment. 3. Val. Max. I. i.e. 6. Cn. input 
fal. \iax. Pompejum Jupiter omnip. 
abunde monuerat , ne cum C. Carfare 
ulrimam belli fortunam experiri con- 
tenderet : Egreflb a Dyrrhachioadver& 
agmintejus fulmina jaciens , examini- 
buc apum figna obfcuiando , fubita tri- 

ftxtia 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



jiif M. AnKai Lucani 

165 Admotus Supcris dtfcuffa fugit ah ara 

Taurus , & Emathtos prtueps fi jecit in agrps j 
Nullaque funeftk menu eft vi&ima fieri*. 

At tu, quos fceUrum Super os? qua* rite ViCdfti 
Eumenidas C&fir? Stygii qua, numwa ngiw? 

1 jo Infermmque tiefas ? & met fit nofte fumes ? 
Impia tarn five gefium beUa litafii ? 
Jam dubium monftrifne Deum , nimione paveri 
Credidermt: tnultis concurrere vifm Olymfo 
Findus, & abruftis mergi convaUibut JEmus, 

17 y Edere notturnas belli Pbarfilia vocts, 
Ire per Ojfiam rapidus Bcebeida finguit: 
lnque vtcem vultus tenebris mtrantur apertos, 
Et pallere diem , galeifiue incumbere noSem, 
Defmftofque panes , & cunclas finguim umbra* 

\%oAnte oculos volitare fuos. fid menttbwi 



Hoc 



j6s>. fjtdmtfm Superi* , &€.] Supra 
adjfrf 152. & lib. 1. ft 6t;.Nunquam 
imminent is ruinx marufeftiora prodi- 
gia , fuga vi&imarum , examina , infi- 
gncs iotcrdiu tencbrx. Floras Jib. f ci . 

167^ KniUque ) r utuftU , Circ.] Qu« 
litaret , aut vi&oriam fignincaret. 

168. At ttt t <}*os Jctlerum Supcrcs?] 
Infeftus ubique Cxuri pocta Stygios 
ilium Deos. nefarii fcclcris autorcs & 
Furias foliciufle infimulat ; qucm ta- 
men Appianus rcfert node media pcr- 
fe&is facris in vocafle Martera-, paren- 
temque fuam Vencrera , templura Vi- 
&oiix faventi vovifle , &c. 

169. Eumnudas.] Furias fie di&as 
JB*T J»?tQ&*i9 , quafi quidvis pot i us 
quam propitias & benignas. Hartenf. 

1 71. J dm dmbimmtmnflrifrx D*um.~\ 
Dubiumeftapparuerintne ilia prodigia, 
anPaaico timorc petrerriti Pompejani 
fibi vifi fint audire no&u clamorera 
ftrcpiturnquc bellicum , videre concur- 
fus moDcium»lacus fluertftnguine, per 



tenebras apcrte videri fades foonnn, 
pallere diem , tenebris axemnfaadiga- 
learum nitori « parenrum & conGwwui- 
neorum umbras fibi ob oculos vertaxi. 
17;. timtwrmJ] Concertarc, ut 
moos monti ilftdererur. Smlfit. 

176. Of dam BeeheitU, &c] Lactam 
Thef&liz adradicem Offie. toWrf4.] 
Ms s. variant : Sed veram cfle banc Ic- 
dionera, docet nos Strabo libri u. 
Grotitu, 

177. Mrr4*t*r*p*rt9i.] Imbaparfe/, 
nthabetMss. contenfus. Vident alter 
alterius ora fubitis tenebris obdu&a. 
Grain*, jtftrft.* Infignes cram inrer- 
diu tcnebrx , inquit , Floras. 

17S. Im wmb m . ] Circumtulam efle. 

180. Stdmrntibmnmrn^tyc^Q^oA 
qui utrioque fedefto & impio furebant 
voto internaendi parres fratrcique, 
non poruerant terreri his mooftris ; 
quinimo fruebantur , & omen bine ea- 
picbant perpetcandi icderis quod conr 
ceperant. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 
Hoc folkmen erat* quod voti turbo, nefandi 



3x3 



18 r. y»titmrUmfd*d$.] Omnia hare 
dc Pompcjanis militibus intelligenda 
font, quos extrema tax vere roanebat. 
Nee obftat illud j Q»«d patrum ju- 
gulos , See. In utroque enim exerci- 
to, tarn in fratrcs, turn in omnes pa- 
ria vincendi crant defidctb. Hvrten- 

185. Qmjdt*ir*M i &c.'] Quid veto 
mirum, fi hi, cum loci , mm mortis vi- 
cina (in qua mult a prxfeire fxpe datur) 
mente correpti furufam cladem przfa- 
gicrint: cum & Romanipalfiminex- 
ttemis orbis part i bus degentes » eo die 
mcefti foerint , ncque taroen moerorU 
caufamfcirem? , 

1*6. Ljmfl)*:] Lib. I. Jf. 496. 

187. Tjri$s <p*iG*dthm.~\ InC extre- 
mal Hifpanix , in qua civitas colonia 
Tyriorum. 

188. ArMxm.'] Armenia: flur. 

189. Smbqmcmtjjd*.] Sub quacUQ- 
Quecceiiplaga. 

191. ^mdfnddt, &c] Libertatcm 



fuam > pugna hac in Pharfilicis campis 
opprddam. 

192. Euytne^&c.'] Patavii, C.Cor- 
nelius , divinandi fcicntia nobilis, cum 
eo die quo depugnatum eft auguria ob- 
fervarct , primo tempus ipfum pumas 
notavit, idque iis qui aderant figninca- 
fit: dcindeadobfervandafignaitcrum 
converfus, divino quodam furore affla- 
tus exiluit , vociferatus , Vinas % C<- 
f*r , <src. Plut. in Caf. Pacavmi autem 
di&i funt Euganei, Henetis CcTrojanU 
oriundi. 

193. Af*mutnris % 0'c.') Aliis, urbs 
inagroPatavino: Aliis , fluvius. Mini 
fons videtur d£c ex Suetonio in Tib. 
cap. 14. 

194. AnttmrtiTiw. 
gione Venetorum»ad cujus lumcm n.u- 
tenor Troja profugus Patavium condi- 
dine terror. Virg. i.ifcncid. &(£"$- 
twt umU ] Scptcm , dn% m*tm oftiis in 
mare exire crcditus , qui tamen ipfc ho* 
dievixcxtat. 

X 2 197.5m 



ftm*M Fluv. in re- 
id cujus fontcm An- 



Digiti: 



zed by G60gle 



3x4. M. Annjsi Lucani 

Seu tonitrus, ac tela Jovis prafaga notavit: 

Aera feu totum difcordt obfifierc cotlo, 

Frojpexitque polos : feu lumen in atbere mocftum, 
xoo Solis in obfcuro pugnam pallor e notavit. 

Difiimilem certe cunftis, quos explicat, egit 
W Thejfalicum Natura diem : ft cunSta pertto 

Augur e mens bomtnum cali nona figna notaffet, 

Speftan e toto potuit Pbarfalia mundo. 
xoy O fummos bominum, quorum For tuna per orbem 

Signa dedit, quorum fatis cotlum omne vacavit. 

ll&c & apud feras gentes , populofque uepotum, 

Sive fua tantiim venient in fecula fama, 

Stve altquid magnis nojlri quoque cur a laboris 
aio JsJominibus prodeffe potett; cum bella legentur, 

Spefque metufque fimul , perituraque vota movcbunt : „ 

Attonitique omnes veluti venientia fata, 

Non trahfmtff* legem , & adbuc tibi, Magne ,favebunt. 
Miles ut adverfo Fhabi fadiam ab iclu 

Defcai- 



197. Seu teytrms , &c .] Siveillude 
tonitru & fiilminibus advertcrit , Cvc 
efiderum difpofitionc , five e trifti eoe- 
li, Solis, artherifque facie Fuitcnim 
illc dies omnibus altis diffimilis: quern 
C Obfervaflcnt pcriti ubique augures, 
non fuerat difficile cladem Pharfalicam 
in omni mundt parte (enfiflc. 

198. 4e'rafiu totunt&t. ] S'lVC anim- 
adverrit , carl eft i a corpora pugnare cum 
mundo; ac recufare naturae lege curfum 
fuum torqucrc. Hmtnf. 

199. ProQftxitque.] Pnfptxiiqttihl- 
bent omnes M % s . Grot int. 

205. O fummos htminnm.'] Lucanus 
fummos hprnimj vocat , quos Maro Ro- 
•nuxnei mum ^fuinos. O fnmmus l*mi 
num.] O quanticrant Romani , quanta? 
fupra alias omnes gentes Diis curat ; ut 
quorum rebus notandis fignandifquc 
univerfiim caelum intcntum cavcrit. 

207. Hxc & *ptd 9 &c] Atquc bella 



hare ubi pofteri acccperintvelfama vcl 
ex hiftoriarum moni mentis , carminis 
forte huj us mcilaboie , fi modo is dt 
qui vitalitatcm merearur : taric afrl- 
demur , tpe bona fbticitilque votis (fat 
fcio) Pompejo favebunt. Nequeenim 
legem audicntve tanquam traofa&a 8c 
prxterita , fed cum (radio & aflfedu 
tanquam purfemia & cvenrura. 

208. Sua fam* t &c] Quae raultis/ 
port (xculis in rebus bumanis erunt > 3c 
ad potter itatem fama huj us pugnac ac 
dadis perveniet. Hwttvf. 

2 IT. PmturMVftmnebunt.'] Id eft, 
defiderabunt ftuftra le&ores , ut Pom- 
pejus victor futures fit. Sulpit, 

114. XJtlejut Atiyerft, &c.*\ Karrat 
Poeta , quo ordine Pompejus prior 
fuam aciem inftruxerit , H quos qui bus 
cornibus pnrfccerit. Hcrttnf. M»7f/.] 
Exerritus Pompeji qui importunttate 
omnium coadus contra animi fui fen- 
tentiam 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 

z I y Dependent totos perfudit lunune colles, 

Non temeri immijfus campis : ftetit ordine certo 
Infelix dries, cornus tibi curafiniftri 
Lentule, cum prima, qua tumfuit optima beUo, 
Et quart a legione, datur: tibi nnmine pugnax 

no Adverfo 9 Domiti, dextri firms tradita Marti*. 
At medii robur belb fortifima denfant 
Agmina > qua Cilicum terris dedutta tenebat 
ScipiOy miles in hoc, Libjco dux primus in orbe* 
At juxta fluvios , &ftagna undantis Enipei, 

ix J Cappadocum montana cohors, & largus habenjs 



3*? 



tenriam & confilium pugnare , cdinrit 
copias , aciem inftruxit. AdverfePha- 
hi.] Orientis Solis radii a fronteper- 
cuflerunt Pompejanos inftru&os , Cx- 
iari aatcm ab otru Sol avcrfus profuit. 

2ij. Perfndit lumine t&e.) Proinde 
Cz&r ortum; Pompejus occafum te- 
nebat. Utmine collet.] Armorum ful- 
gorc. 

II 6. Uon temert immiffms c*mpis.] 
Prudenter & Optimo confitio inftru- 
&us. Quippc nihil temere rafturus 
Pompejus videbatur. ^fpi/m. 

217. Inftlix *titt.'\ Iniquo fato cef- 
fura, & vincenda. Conms tibi cmtm^c] 
Lencolo quidem dexrruro comu tribuit 
Appianus » cjuod Pompejo Plutarchus^ 
nri finiftrum Domitio. Cacfar autem 
refert Pompejum pnefuifte finiftro cor- 
nu , in quo crant legiones due , Prima 
& Tenia Tub initio diflenfionis a Car- 
fare traditx ex S. C. Quod verifimilius 
eft, at validiftimum exercitus firma- 
mentum objiceretur CzTari , qui erat 
in dcxrro eornu cure Sylla & decima 
legione. 

219. P*guix.~\ Quam pugnax merit 
ifte L. Domitius (nam Cn. Domitius 
a Cxfare ftetit mediamque aciem te- 
ooit) tide quae ad jfrf. 479. lib. 2. 

220. ^frf>fW5,Deiw'/i.l Re&e.Nara- 
qne Corfinii obfeuus , a fcis mUidbuj 



Von- 

Catfari traditus flc ab eo demulus. 1. 2. 
Maifilienfi dam* prxfectus & inde vi- 
dua aufugit. lib. ; . hie vi&us casfusque 
eft. infra ^f. 600. Dextri flow, &-c*] 
Cornudextrum. 

221. At medii rcburi&c.] Mediam 
aciem tuebatur Scipio Pompeji foccr, 
cum 8. legionibus , quas tecum habue- 
rat in Syria cuiprxfuit. advocatus in- 
de a Pompejo pec literas. Adjuri&a 
Ciliccnfi legione, & cohorribus quas 
ex Hifpania traduxerat Afranius. 

22?. Mtlefinhoci&c.] Hicmtlita- 
bat fob Pompejo, fed aequo daflicorum 
& prztoris honorc, pugnac mox Phar- 
falicsr reliquiasin Africaro traduxit.at- 
que ibi dux creatus eft contra Cxia- 
rero_>. 

224. «At)»xtafl**iu t grr.] Robur 
dc fiducia belli in Italis erat. Sociorum 
copiae hinc inde ad oftentationem pro- 
lan. Dextrum cornu muniverat Pom* 
pejus Enipeoamnc , cui Cappadocas & 
Ponticos equites adjecifTe videtur. 

225. C4ppadoc*m,crc.] Quorum re- 
gem tulflc Ariarathem , paulo ante dc- 
monftravimus. Ipla regio montofa eft, 
unde opinor poetam Cappadocum t *■ 
b*rtem mwtdtuu* appcllarc > live adco, 
quod caftra fua in collibos , undedef- 
cendebant , Iubuerint. Horttnf 1*$* 
habewf.] Laxis ufus loris. 

X 1 227. TV* 



Digiti: 



zed by G00gk 



316 M. Ann a i Lucani 

Ponticm ibat eques. fact fed plttrima campi 
Tetranha, regefque tcncnt, magmque tnami, 
Atque omnit Lath qua fervit purpura faro, 
like, & Libje Nurmdoif & Creta Cjtdonas 

%%oMifit: Itureis curfmfuit mde fagittis : 

Inde truces Guilt folttum prodiftis in bo ft em: 
lUic pugnaces commovit Iberia cetras. 
Eripe viSori genus , & f anguine mundi 
Fufo, Magne femel, torn confume triumpbos. 

x 3 ? i^ f m * &* £*{** ft****** reltEta, 
Ad fegetum raft us moturus ftgna , repenti 
Conjpicit in pianos boflem defcendere campos, 
Oblatumque videt votisfibi mtllc petitum 
Tempos, in extremis quo miner et omnia cafus. 

**>\o /Eger quippe mora , fiagranfque cupidine. regni, 
Caperat exiguo traftu civilia bella 
Ut lentum damnare nefas. difcrimina poftquam 



Adven- 



227. Te trunk*. ] Tetrarcha,qai quar- 
tan regni partem tenet. Kegefine te- 
nent.]Omacs purpumtidynaftxfic prin- 
cipes auxitiarcs. 

118. SZudferviiftrpWAfem.') Sum- 
matimomnespurpurariKeges, dyna- 
fbc ac principcs fiibje&i impcrio Rom. 
Hertenf 

229. CrttdCjdondt.] Sagittarios mi- 
fit Creta inH cujus Cydon urbs. 

230. ltnr*H curfw frit indeftpttit. ] 
Irani pop. Cccl. Syriz. Pi in. lib. 5. 
cap. 2 } . Strab. lib. 16. Flav. Vopif. Vir- 
gil. Georg.2. Ujkos t*xi frtpuntur in 
trots. 

2 \ 1. GaUi.] Allobroges qui aC*f 
ad Pomp, profugcrant lib. 6. jfrC 268. 
& alii forte. Solitnm pndifli* i n btfiem.] 
Cz(arem> contra quem in Gallia olim 
pugnabatis. 

252. /£<r»V] Hifpania. CVftvu. J Scu- 
ta brevia lunata. 

155. Ertpe vtchrt gniti.] Collatas 



hue omnes undique gentes objiceCs- 
faii, 6 Pompci, internccionedelcndas ; 
ita non crunt quibus impcret , de qui* 
bus triurup het. 

25?. lUtfrrit die C*fir t <£v.] Cxiar, 
defperata belli copia e* node ties le- 
gionesemileratfrurnentarum. ubive- 
ro aciem Pompeji longius a vallo pro- 
greflamTideret, fuosconvocariiuflit, 
8c lattus pugnaro apparat. 

259. In txtrttmi c*fi , C2rc.] Quo 
tempore de fumna rei dimicaiet. Hw- 
tenfim. 

240. Mfcer yuftt nnr*J] Morse im- 
patientem & certaminis de return fum- 
roa Audio aidentem txderc coeperat 
belli protra&i. 

24 r. £xt^M#r«rb.]Panromomen- 
to i fd parvo (patio quo pugria ditfere- 
batur. Snlpit. 

242. DifcrintinapflqntMi&cJ] Ve- 

rum ubi in procinc>uultimumdifcri- 

mcnaddTcttdit, fubleditiUtaliquan- 

nua 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. Vll. 3^ 

Advemare ducum , fupremaque pralia vidit, 

Cafuram & fati fenfit nutate ruinam, 
ztf Ilia quoque in ferrum rabies promtifima , pauhfiH 

Languit, & cafus audax jpondere fecundos 

Mens ftetit in dubio , quam nee fua fata timer e, 

Nee Magni Jperare finmt : formtdmc merfa, 

Prcfilit bortando melior fiducia vulgo. 
xyo O domhor mundi, return fortune mearum. 

Miles, adeS Mies of tat* topia pugna. 

Nil opus eS votis : jam fatum accerfxte fetto. 

In manibm vefirk, quantmfttCafar, babetis. 

Hac ell Ma dies, tnihi quam Rubiconis ad tntdas 
if jT Vromijfam memini , cujus $e movimus arma, 

Irs quam difiulimus vetitos rtmeare mumphos. 

Hac 

Captac benevolentiam , red 



turn rcrOi animus. Sed Lee nudignt in 
Ctpvtm , nt •mm a mfter , neane enim itti 
wujmm nuqor *l*crhas Or fidmeU , nt te- 
fidmtnr tmmtt bJjhrici. 

245. Inftrrnm.') Inpugnam. quad 
Cxlar delegatus fuuTct tabic (ugnaa- 
di. Hertmf 

247. N'c /*t fiua timere.] Neque 
enim fua relicitaspermifitilUdefpera- 
rc ; ncque PompejS advertentifdicita- 
tern , erat cut valde fpcraret. 

248. Ftrmidint merpt , &c,"] <?U0- 
aiam veto duds fciebat cflc^ $ fecum 
metuere omnia ; coram militc, ni- 
hil: fuosorationecohortaturus, Spent 
vnttn fimulat , promt dtum endt timo- 
rtm. 

249. Metitr fidta*."] Dubius crat 
rpci metulque: fed mctu fuppreffi>,fpem 
apcric , tit qua? utiliot incitandis mili- 
ttrni animis. Dux fecum mcrucrc om- 
nia debet; coram mllite, nihil. <jr#/. 
Vd fidncia.] Qui melius videret fuis 
rebus , quam vulgus militum , quos ad 
pugnam hortaretur. Hortenf. 

2jo. O eUmifr, &C.] Oratio C*- 
fcris ad milites , generis dcliberativi, 
hotratoria eft , ad pnclium former in- 



eundum. 

dit attenros : narrat : perftringlt ad vet- 
fatium. Hortatut a fpe commodorum, 
,8c primum qnidem i prxcedemibus 

Somiflis. Peroral apre. Horttnf. Mun- 
,&c] Galliz, Gcrnianbc, Britannia:, 
Hifyanis C C C C. fere nationibus pa- 
triae additis. uc habec Appianus in ora- 
tione quam Csfari affingit,quam'(5 pla- 
cet cum hac conferas. 

2 5 r. ufdeft tot its opt*t* 9 dp* .] Copia 
pugnx quam toties optavimus data , 
non ocious votis, (ed (trenuis gladiis fa- 
bricanda eft nobis fottuna noftra. 

252. In rrumjbtu vejkkr.] Fortunam, 
virtutem, liberalitatem, fidem Cxfaris, 
totum denique Cxfarem , quadtus eft, 
babetis. 

254. Mil* <puon RjibUwH.] lib. I. 

1 5 6. In<p$mndifl*lim*4 iCtc] Qua; 
fortiter&profoere gefta dabit, nobis 
dilatos negatofque triumphos. Vet qui 
dies non (Oram nobis dabit vi&oriam, 
fed belli civilis finem : diftulimus enim 
triumphos fuperiores de bcllo Gallico 
H Britannico , quos inimici nobis nc- 
garunt Horttnf 

X4 *57-^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



jx8 **M. Ahn«sLuc4Hx * 

Hac eadcm eft hodie, qua pignora, qutque pfttatq 
Rcddat, ty emerito faciat yos Marte colonos. 
Hoc, fato qua tefte probet, quit jufiius arma 

2.6o Sumferit , hac acies viftum faStura nocentem e8. 
Si pro me patriam ferro flammifque petijlit, 
Nunc pugnate truces, gladiofque exolvite culpa. 
Nulla manus belli, mutato judice , put a eft. 
Non mibi res agitur, fed vos, ut libera fitis 

z6$ Turba, precor, gcntes uf jus habeatu in omnek. 
Jpfe ego privata cupidus me reddere vita, 
Tlebejaque toga modicum componere civem: 
Omnia dum volns liceaut , nihil ejfe recufo. 
Invidia regnate me a. nee fangyine multo 

1,70 Spem mundi petitis : Grajis delella juventus 

G/mna- 



Intri urban cnixn nee Di&atores , nee 
CofT nee alii magiftratus in alia vcfte 
quaro in prztexta facre : extra urban 
paludati. Quotics ergo Di&atores pro- 
pter ncgotia urbana creati , ii practarta 
more teliquonim. Sylla depouta Di- 
Ihtura, & ejus inngni toga prztexta* 
togs eomrnuni , id eft , puraueddidit J 
quod fie CxCu de fc hie ait. Ftrrurim, 
Prt*dt4 p &'c. Plcbeuujuc /*£*.} Me in or- 
dinera rcdigere. 

269. InyidU regnjte me*.] Veftrali- 
centia cedat In invidiam mcam. mini 
invideatur, modo yos rcguctis. Kcc 
fanzine multo.] Non difficile eft (inquit 
, , - /1 Cxfer apud Appiannm) tyrones inex- 

ryit. lib. 1 . ^f 1 2 8. 8c Czfar apud Ap- ' pcrtofque viros ab his, qui laboribus ac 
piaoum. H*c dies cunHorum adferet j* ™ »»--«— ««««• £•— — « **- *- 
dictum. 



2 J7. Qua fngnord , &c] Qux VOs 
Boftes dedaratos reftituat patriae , eon 
jugibus, liberis : quae vos ftipendiis de- 
fiin&os dcbellataquc bello militia: «- 
imat, agrifquedonet. 

258. £/ emerito.) Ita melius quam 
tmeritos. Hie dies bello debcjlato , co- 
lonos vos faciet. Grot. Bmerito.] Alii, 
tmeritos. 

259. H*c fdto trfle.] Hodie fatum, 
hoc eft , pnedeftinatiodivina teftabirur 
prx&nti noftra victoria ; noftrane cauf- 
ia juftior lit , an inimicorum. Hortenf. 
I*to qua tefle , eJrc] Ita Cic. pro Liga- 
riodehac ipfa cau(a. Kuue mtlior cert* 
ta )udicunda eil , quam eti*m Dii adjure- 



261. Si pro me, &C.] Lib.i. jK".?78' 

262. Gladiofque.] Juftidam caufx 
gladiis adftruite. Exobitc culpa.] Sic- 
nim Dii vi&oriam ejederint, ea teftabi- 
tur culpaoi in inimicis efle , ac vos jufte 
gladios ftrinxule, Htrtenf. 

'263. Mutato judice.] Sub adverfario 
judice. 

266. Jpfe eytfriy*t4cufidu4> &c] 



pratliis afluctifunt , fuperari , &c. to 
hare de I talis loqui me putare. Socio- 
rum quippe nulla curaaut ratio haben- 
da eft , neque cnim cum illis pugnan- 
dum credite. Mancipia funt e Syria, 
Phryda & Lydia adrugiendumcontU 
nuo lerviendumque parata , £cc. 

270. Gratis delefta juvttttu*.] Deli- 
cati ac molles Grarci , lingua & lu- 
dis quam nunu & armis promptio- 
res, 

272.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cjvims Beli*i Lib. VII. 319 

Gjmnafiis aderit , fiudioque ignava pataftra, 
Bt vix armaferens y & mifU diffona turba <% 

Barbaries-, non ilia tub* , non agmine moto 
Clamor em latura fuum. civilia pauca 

2.7 y Bella manus facient : pugna„ pars magna levabit 
His orbem populis , Romanumque obtcret hoflcm. 
Ite per ignavas gtntes , fatyofaque regna, 
Et prim ferri motu proflernite mundum : 
S'ttquepalam, qua* tot duxit Fompejtu in urbem 

180 Curribus, uniusgentes non ejfe triumpbL 
Armeniofne movet, Roman* pytentia cujus 
Sit ducts i am emtum minimo vult fanguine quifquam 
Barbaras HeAeriis Magnum praponere rebus? 
Romanos odere omnes, dominofque gravantur, 

x%<y Qttos noverc y magis. fed me Fortuna meorum 
Commipt manibus, quorum me Gallia teftem 
Tot fecit bellis. cujus non militi* enfem 
AgnofcatQi (etlumqne tremens cum laneea tranfit, 

Di- 

*Arn*w*fnemovtt % &'e. ftm*- 



171. V\x trnuferens , &e."l Imbel- 
les Barbari Unguis confuG , difciplinx 
inexperti 8c inepti , Deque laturi ip(a 
concurrcntium agminum figna 8c cla- 
mores. "Miflsdifitutmb.] Turbabar- 
barorum confafa diverfarum gentium 
Unguis, quz res vehementer in prslio 
vi&orix obeft j ubi nulla gens in pugna 
altcrius linguam ineelligit. H»nenf. 

274. Ci>ili*i>4Mt4 i &'c.) Nonadeo 
multi cives Hint adverfiis quos dimi- 
candum eft, maximus pugnx labor ver- 
(abitur in conficiendts gentibus extcr- 
nis,levandoqueorbe his populis Rom. 
nominis hoftibus. 

177. IttpcrigtSHugmtfi.] Sternitc 
ac proculcate ignavas has 8c infames 
gentes promifcuc hiccolle&as. 

280. Curnimf.} Triumphis. Vmm 



281. 
n§s 9tt?re tmnes.] Creditifne gentes has 
ezternas curare quis Rom. Imperio 
prxfit? aut (anguinis fui vel minima 
impend laboraturos ut Pompejus re- 
bus Italicis pneficiatur.? Imo odere 
Romanos , quibus gravatc ferviunt : 8c 
cos quam nos impenfius ; quosmemi- 
nerunt fibi (crvitium hoc impofuule. 

282. Aut empium minim: )t It* Ms. 
non nirrtio. An externi vel minimum 
(anguinis imgendere velinr rei ad fe 
non pertinenti * Gr*uu*. 

285. Std mt Fortuna mturumJ] Pom- 
pejus (c hoftibus vi&is : at ego me ami- 
cis victorious , quorum virtus , fides, 
probitas toties milii (pc&ata eft in Gal- 
licis bellis , crcdidi. 

287. Cm)** mm mUitn.] Tela propc • 



g*nt* non tffc trimmphi. ] Non dignas fingulorum meorum novi. 

c fli->, 4c quibus unus agatut uium- \ 288. Una a tranfit cAlmm.] Vdutpet 

jhus. 1 aera. Sulfit. 

X 5 290. Dn* 



Digiti: 



zed by G00gk 



330 M. Amnjei Lucani 

D'uere nonfaUar, quo fit vibrata lacerto. 

2.90 Qubd fi figna discern nunquam faUentia veftrttm 
Confpicio , facie fque truces , oculofque minaces: 
Viciflis. videor flwrios jpeSare cruoris, 
Cakatofque fimul Reges , fparfumque Serum 
Corpus, & hnmenfa populos in c<tde nat antes. 

xyfScd meafata motor, qui vos in tela ruentes 
Vocibus his term, veniam date betta trahenti: 
Spe trepido: baud unquam vidi tarn magna daturos, 
Tarn prope me Super os: camporum limit e parvo 
Abfumus a votis. ego fum , cut Marte peraSto, 

300 Qua populi, Regefque tenent, donate licebit. 
Quone poll motu, quo cotlifidere verfo, 
Theffalica tantum, Super*, permittitk or a? 
Aut maces hodie bettorum , out poena paratttr. 
Ca fare as Jpettate antes , fpettate catenas^ 

307 Ef caput hoc pofitum roflris, effufxque membra, 
Septorumque nefas , & claufi prdia campu 
Cum duce Sjllano gerimus civilia bella. 
Vefiri cm a movet. nam me fecura manebit 



290. DMeem."] Me. 

292. rtrifii*.] Jain dudum certa vo- 
bi* in manu eft vi&oria. 

295. Mm/^.] Vi&otiam mcam. 

297. Trepido.'] Gcftio, exulto. 

298- T*m frpfe me Superot.] Tarn 
quafMn procin&u prxfcntcs & propi- 
tios. 

299. fV*r.] Vi&oriaexpetita. Eg<t 
fumytro] *4 fie 4mptifiim*r*mpr*tm»~ 
rum its acccmiit. 

jot. SZ*9»e f»li mot* , drc") Duplex 
interrogatio. Simile loqucndi genus in 
deciino $ quantofa tumwts Mettle grit 
ftmulus \1a*ni ctivice remtlft. Grotius. 
* J)™** /W# m$t* % Grc] Qua caeli fade 
& influxu pcrmiflumcftTheflaliat, ut 
fit tanti ccnaminis area : infra, jfrf.847. 
Quo nc,id eft,auonarD,ut lib.io.jfr£99. 



. Sors 

304. C*f.trtM $eR*t< crncftJ] Am- 
tMporrutrum, qnx me & vos poms & 
cmciatus manent , fi vidi fuerimus. 

J o 5 . Ctfmt h*t pcfitmr* rejfrie. J Caput 
hoc meum affixuin roftris , qualia Syl- 
lanis temporibus fc&a vidimus. 

506. Sepfwrnipte nefduJ] Hoc eft, 
Comicii , in quo ftans populiis Rom. 
fiiffragia ferre folebat. Sepu hxc loca 
vocabamur in Campo Martio indufa 
tabu!atis,fpecieoviliurn. Hinc kftptd 
pro ovilibus (iibinde ponumur. ouarc 
per epexegeftn addit, dimfumcmpmm. 
Hortcnf. Septfrumepunefai.] Vide qua 
ad fC 196. lib. i.- 

507. ' Duce SjlUm.] Pompcjo crude* 
litatcm Syllx, cujus magifo cquttuo 
fuerat , refcrcnti. lib. r. fC. 520. 

308. ti*mnufawtA,Gru\ Devobis 
foli- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



33* M. An na i Luc a ni 

Stertute jam vallum , fojfdfque implete ruina, 

Exeat ut plenis acies non jptrfa tnantplis. 

Vat ate ne caftris : vallo tendetis in Mo, 

Vnde acies femur a vemt. vix cunSta locuto 
330 Cafare , quemque fuum mtmus trahit , armaque raptim 

Sumta vsris: celeres capiunt prafagia belli; 

Qjlcatifque ruunt caftris : ft<*nt ordine nullo, 

Arte ducts nulla : permittunt omnia fatis. 

Si tot idem Magm foceros , totidemque petentes 
335 Urbk regna fua funefio in Matte locaffes, 

Non tarn pracipiti ruerent in pratlia curfu. 
Vidit ut hoftiles iu rcttum exire catervju 

Fompejus, nullafque moras pexmittere hello, 

Sed Superis placuiffe diem : flat corde gelato 
340 Attonitm : tantoqne ducific arma timere 

Omen erat. premit inde met us, totumque per agmen 

SUb- 

par rictdium fcciflet. cw/, pro fcclerc ha- 
beatexterni hoftis jugulum petere,cum 
propinqui ad manum. Czteri leg. im- 
fttdt , hac mente : Quicunque contra 
ftabit reGftetque , ejus jugulum petite, 
nullo difcrimine , cognatus ncan alie- 
mis fit , habiio. Micyl. 

326. Stermte jam y*Umm, &e.]C*fir 
nfud Appianum. Ad pugnam exeuntes 
diruitc mpenia , fofias opplete , at nihil 
nifi vi&ores abeamus. V ideant nos bo- 
des ipfi deftitutos caftris, fciantquc no- 
bis ex necefTitate injun&um e(fc,eorum 
caftris potiri , aut in proelio cadere. 

328. Vati* tendetis in itlo.) Tentoria 
figctis intra vallum Pomp, caftrorum. 



221. C lines capimnt f>t*fit$ia belli.'} 
Feftini dcmoliuntur vallum caftrorum, 
tanquam vi&ori* Omen capicntcs fu- 
prema C*(arU verba : V*Uo tendetis m 
ill* , tmde , &c . 

332. Ordine nullo , ^rtedtuu khI/a.) 
Imo inftru£tis opt. confilio ordinibus 
procedebant. Dcxtro enira cornu ubi 
crat decima legio pracfuit Sy ila , 6c ip£e 



Cxfar contra Pompejum (fupra ver- 
fu2i7.) reftitit: Antonius finiftrum 
cornu tenebat, ubi legio Nonaadjun- 
da O&ava : in media aciecrat Cn. Do- 
mitius. Ne veto a multitudincequitum 
circamvenirctur, celeriter ex tenia acie 
fingulas cohortes detraxit , atqueex hit 
quartara inftituit, equiratui<pieoppo- 
fuit , &c. comment, civ. bell. j. 

334. Si tot idem \i*tni /kens.] Ea 
celeritaterucbant in proelium, ac (t fin- 
guli ruiflcnt Cac&res j finguli Obi hac 
pugna regnum appctiuTcnt. 

3 3 j. UtuJTcs.] Noftra emendatio 
eft. antea Uc*ffk. Si htsffis , hoc eft , G 
quis locafiet : lncdmm\u^r'ft % ib*t. Si 
tamen cum Ms t. malis l*<affct> reffi ad 
Cxfarem. Si , inquit , Canar totidem 
alios Caciares in acie conftituiflct , non 
poterant magia ad pugnam calere. (jr*t. 

337. In reBnm , &•£.] Redact ad- 
verfo in ft tendere. 

329. Qtlnto.] Foxmidine. fie fupra 
de Cxfar. fC. 242. 

341. OmtnMdt.} Inauipicaram. Pre- 
mit 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



334 M. Ann£i Luc a mi 

Temporibm, Deciofque caput fatale yoventcs, 

3 60 Him Jlarent. ptimogentes oriente coaSa, 

Irmmneraque urbes, quanta in prcclia nunquJm 

Excivere manus. totofmul utimur orbe. 

Quicquid fignifcri comprenfum id limite cacti 

Sub Noton, & Borean bominumfumw, armamovemus. 

365 Nome fuperfufxs colleSum cornibm boftem 
In medium dabimus ? faucas viSoria dextras 
Exigit: at f lures tantum clamore catena 
BeUa gcrent. Cafar nofiris turn fufficit amis. 
Credite pendemes e fumnrit nuxnibus urbis 

370 Crinibus ejjufis hortari in pralia mattes. 

Credite grandavum, vetitumque at axe Senatum 
Armafequi, [acres pedibus proftemere cams: 
Atque ipfam domini metuentem occurrere Romam. 
Credite, qui nunc eft, populum, populwnque futurum 

3 7 y Permiftas afftrre preces. box libera nafci, 

Hac vult turba mm. ft quit poft pignora tanta 
Pompejo hem eft* cum prole, & conjugc fupplex, 
Imperii falva ft majeftate liceret, 
Volverer ante pedes. Magnus, mfivincitis, exul 9 

380 Ludtbrium foceri , vefter pudar, ultima fata 

Depre- 

nemiffimi illi vitr & conftantiffimi pa- 
triae auertores, a noftra parte ftarent. 

360. Prhrn gmtt.} Ultima ex Alia 
dlu 



adfuntauxiliares 

j 62. TffimMlmtmmrorl*.'] Totius 
orbit viribus. 

% 6 J. Q*hqKidfig«ftTi 1 i&'i''\ Exom- 
nipop. fubje&o Zodiaco , ab extremo 
Noto ad ultimnro Boream degentes 
habemus auxilia. 

365. K9Hmfnpaf*fitc9Utdnm t &c.] 
A noon facile crit expanfa acic & equi- 
tatu circura venire hones nobis uumero 
longe cedentes J Cziar habnit cohot- 
tesSo. quae fumma erat noco. quera 
numerum Pompejus duplo fupetabat, 



prater exteroos. Cz(ari erant rooo- c- 
quites, Pompejo 7000. 

369. Credite peiuhntef, &c] Credite 
matronas Roroae & Senatores per acta- 
temarma(equiimpotentes» ipCam ur- 
bem timehtem ne libertatem ami tut, 
cives jam yiventes fie poumodo nafti- 
turos, me denf<»e cum conjugc & libc- 
ris fuppliceiri , 11 fas eft, impiorarc ope- 
ram vdham hodie ftrenue navatam. 

375. Uxt lihrd naftt.] Futura poftera, 

376. H*t vmlt.) Prxfens. Ptgnovj 
tAnta.] Res , quae vobis debent cflc cha- 
riflim*, uxores, Scnatum» Romam , li- 
bertatem vcuram & pouexitatis. • 

380. UUirndf st *,&€.] £xtlio 9 iino 
ip(a 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VIL 
Deprecor , ac turf a extremi car dim atmos, 
Ne difcam fervire fenex. Tarn mafia locuti 
Voce ducts flagrant anmi, Romanaque virtus 
Erigitur, placmque mort, fi vera timeret. 

38? Ergo utrinqae pan concurrunt agmtna mom 
Irarum : metus hos regni , (pes excitat Mos. 
Ha facient dextra, quicquid non exfleat at as 
Ulla , nee bumanum reparet genus omnibus annis, 
Ut vacet aferro. gentes Mars ifie futuras 

390 Obruet , & populos avi venientis in orbttn 
Erepto natale feret. tunc omne Latinum 
Tabula nomen erit: Gabios 9 Vejofque, Coramque 
Pulvere vix te&a poterunt monfirare ruina 9 
Albanofque lares, Laurentimfque penates 

ftfRus vacuum, quod non habitet nifl node coafta 



335T 



lpui morte roediorem gravioremque 
(ervitutetn deprecor , in (ene&ure mul- 
to magis gravcm & Tub ip(a vine meat 
claufula. 

381. Ertremi atrdi mi* axmt, ~\Utcmm 
janux in cardinibus veriantur ; ita ulti- 
ma vitx humans pars in (enedute vcr- 
titur. Extremusenimvitxcardoeftfe- 
ne&us , in qua ultima ztas fe vcrtit. 
tolfk. Hwtmfi 

383* R^muouup*. 1 Si qoidem verc 
Pompcjus timeret, ne interiret Rom. 
libertas , vr/ G Rom. virtus verc tim. 

t86. Mrtm hoi ,&cl Metus ryran- 
"4 Pompejanos : (pes fummi imperii 
Cx&rianos. 

387. H* ftertnt dextr*.] Hocproe- 
Ihmii earn horoinum cxdtm dabit , cui 
jeftituendx non fufficient omnes anni 
tafeqaemes, etiam in pace perpetua 
aftt 

J89. Vt vMttt .] Quantumvis. Pint 
*jW") vivat in pace. S*lf9t. 

!9o« It ppmUi *>/,&€.] Etauferet 
*nturx xtatis prolcm, fublatis its , qui 
wbolem pt6pagaftent. 



imi- 

391. InpfnttaltffHt.] ?TO Mfrnt t 

toilet e rebus humants, ut ex iisnulit 
procreentur. iE?stimiMrfAr, pro tempo- 
ris infequemis populos. EtiMtufepro 
natali dixit. Hwtenf. Tmc omm Ltti- 
tunrn, &cJ] Vix fidem inveniet apud po- 
fteros nomen U gloriam Italic tantam 
fuiflc. 

392. GMos.] Italix urbem in via 
Prxneftina, a Rom. 20. M. pa(£ Vmf- 
(jue.] Etrurix opp. 18. M. pal£ ab Urbe. 
0*0*71*.] Latii pop. inter Velitram U 
Senam. 

394. ^iUmfimel4ovf.'\LonpmAU 
bam a Tullo Hoftilio everiam oirutam- 
que. LmrfHtim/qmt.] Laurentum , op- 
pid. Latii maritimum, regiam Latini. 

397. ftmvdaptMi&c] Omnes has 
urbes defolatas & vaftas fa&as often- 
dent rains, teioca inculta , nifi quod 
novi CofC in monte Albano celebrent 
Ferias Latinas ex inftituto Nums ,1.5. 
ft 401. N*ffc €*&*.] Id eft, ipfe coa- 
6km ad (acra , qua? illic fiunt Jovi Alba- 
no in Latinis resits ex mere Numa* 
Pompilii inftituto. Cxtetum Latinx 
ferix 



Digiti: 



zed by G00gk 



336 Mi A NN SI LUCAN! 

Invitus, queftufque Numam jufiffe , Senator* 
Non atas hac carpfit edax , monimentaque rerum 
Putrid deftituit: crimen civile vidcmm, 
Tot vacuas urbes. Generis qui turba redaSa eft 

4.00 Humani? toto populi qui nafcimm orbe, 
Nee mum implere vtrk* nee pojfumw agro$. 
Urbs nos una capit : vinfto fojfore colmtttr 
HejperU fegetes : flat teEtu putris avitu 
In nullos ruttura domtu: nulloque fiequentem 

lOfCivefuo Romam, fed mundiface repletam, 
Cladis eh dedimm 9 ne tanto in tempore bcllum 
Jam pojfet civile geri : Pharfalia tanti 
Caufa malt, cedant feralia nomina Conn*, 
Et damnata diu Romanis AUia faftis. 



Tern* 



fcrix erant conceptivx , at ipii voca- 
bant , quae (ingulis annis amagiftrati- 
bus in dies cactos vd incertos conci- 
piebantur , qiribus pro communi falute 
totius Latii, Jovi Latiali, in montc Al- 
» bano (acta fiebanc , idque a prrre&o 
urbis Latinarum fcriarum caufla crea- 
te. In his fcriis populis Latinis carncs 
dividebantur ex prxferipto vctufli foe- 
deris inter Romanos & Latinos per 
cuflS,Sp. Cafiio,& Pofthumo Cominio 
CofT Hnt. Ho8e cuifU. ] Ipfc Senator 
coaftus,vf/ no&e,qua coa&x urbcsLat. 
47. ejus iacri part ici pes conveniant. 

597. "Hon *ta$b*c carpfit t<Ux.~\ Ne- 
one has urbes edax vetuftas abfumpfit ; 
fed civile bellum in culpa, lib. 1. fti$. 
XJonMmme*f**rmtm ,&c] Senfuseft: 
crimen civile in cauGi eft , cur videmus 
tot patria monumenta collapftrum ur- 
biuni, quae nulla xtas diminuit. Vel vi- 
demus tot urbes vacuas, eflc crimen ci- 
vile. Htrtenf 

398. Crimen chile, &eJ) Italixxdi- 
ficia non xtas deftituit, fed jacent cul • 
pa belli civilis. Vide proxmium Pbar- 
falix. Gntiw. 



401. f r i*8efiJp,rt 9 G'c. : ] Agrosfcr- 
vitia compedibus vin&a colum, domi- 
nis civili bello extic&is. 

404. In nnUoi ruiturs d»mm.'] Ut qux 
incolis deftituta (it. 

405. Wumdifiecettpletimu] Colluvie 
omnium gentium. Juven. Sat. 5. jfr£6r. 
(jMottprtiiftciitAchtAt &c. 

406. He tdnto in temper e beffnm.'\ A 
pugna Phatfaiica, ad noftram ufque 
tempeftatem quamvis triumviralcbcl*- 
lum , non pauca hominum millia ab- 
fumpferit. Hntenf. 

407. PbarpUU iMti.J EainPhar&- 
liciscampisrladesfuftulit omnem ex- 
indc civilis belli fcgetem , tarn parvo ci- 
vium numerofiiperftite. 

408. CttUmt fer^U mmina (>«*.] 
Cladi huic Phadalkx cedant Canos. 
(lib. 1.^.46) 

409. D«m**i*d\* Rpmanta AHutf*- 
yfo.}JCVII. Kal. Sexriles , Ailienfis in 
faftos ( de quibus lib. 5. jfrf. 5 .) relatus 
inter atros dies , quod eo die Tribuni 
milirum legiones ad Alliaro fluv. edu- 
centes , a GalUs vi&i font & Urbcra 
amiferint. 

410. Tm+ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Life. VII. 

4.10 Tempera fignatit levkrum Roma malorum ; 
Hunc volutt nefcire diem, pri triftia fata. 
Aera pefiiferum tra&u y morbofqua fiuentet, 
Infanamque famem , permiffafque ignibm urbes^ 
Mcmiaque in praceps latum plena tremor es 

4).ifHi pojfent explere viri: quos undique traxit 
In miferam Fortuna necetn, dum munera longi 
Explicat eripiens *vi, populofque y ducefque, 
Conftituit campis: per quos tibi Roma ruenti 
Ojiendat quam magna cadas. quo latiits orbem 

410 Pojfedit 9 citms per projpera fata cucurrit. 
Omne tibi bellum gentes dedit omnibus amis: 
Te geminum Titan procedere vidit in axem. 
Haud multum terra Jpatium reftabat Eoa, 
Ut tibi nox, tibi tot a dies, tibi curreret ather, 



337 



410. Tempers fitnfth > <3rr.j Eafti 
loqtmmnt leviores Mas clades. Alii cn- 
fem 8c Canncnfan , racem banc Phar 
falicam gravem fie tturcriL^ memo- 
ram. 

41 lv *Ai'r* peflifirtm tr*&m.] SurTc- 
ciflent hi qui in prcelio Pharfalico ccci- 
derunt fcmiandU damnis humani ge- 
neris fcpette 6c morbis coatagiofi^e ta- 
me, incendiis .tcrnemotibas. yid«Uf- 
mtjhmusJ) Contagtou>s,qui uxbes ac- 
bsuriuot. Htrtnif. 

414. InfrtctftlmmHti&t.] Id eft, 
hi viri atplcre potuiftent tremores latu- 
ros sszoia arbiam in praceps. 

4M« QmsMMUquttraxu.] Quos ab 
omni or bis terrs parte in unam banc 
dadem coatra&a* protrhrit fortuna. 

416. Dumtmpmdluigii&e.] Data 
una quafi fynopfi explicitas fortuna rur- 
fi* triptmtotmultorum arttiorum vl- 
ftorias 8c triamphos. 

417. ExfJiait eripiens t fire.} Dam 
ifftforruna txftiatt, id eft, detcgit fefc, 
9"aiU diet (nam prius vifa eft ra?orabi- 
hOctipicns && BvOmx, munera longi 



Omnia* 

am , Id eft, quieejutd per tot (areola con- 
tulerat , una hora auterens. quad dl- 
cat , hoc proelio Fortuna tot fxculo- 
rum munera , vi&orias 8c triamphos 
Romano imperio rurfiim cripuit* Bd- 
dim . <jlsrt/m. Vcl eripiens mtmtr* , id eft » 
fubtrahens Cos , qui intra roultos an- 
nos natt (but. Exptic*/.] In pugna ex* 
tendit. Smlpit. 

419. Sl*dmm*rn4c*Ui.'\H'mccTnth 
Roma videre poterat,quas Tires habuif- 
fet, 8c quam magnas amififtet. Horttnf. 
^m £*#* cr&vw, Orr.] Breviori gyro 
Roma c fumma rerumcecidit, quam 
quo tarn amplum na&a fuerat impc- 
rium_-». 

421* Omm tibi beUmmffntet.'] Singu- 
lis annis finguli bella tibi adjecerunt 
alias poft alias gentes . 1 

412. in 4x4m.] Ad Septentrioncro , 
8c meridiem. 

42). ttsndmultumttrr**') Rcftabafit 
Panhi tantum 8c Indi armis fubigendi, 
utabOrienteadOccidentem univcrfos 
terraramorbisRom. imperio fubjtce- 
recur. 

I 4*5-^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



338 M. Ankai LtrcANi 

4x5; Ommaque mantes fielU Romana viderent. 
Sed retro tua fata tulit far omnibus arnik 
EmatbU funejla dies, hoc luce cruenta 
Effeftum , ut Lams rum borrtat India fafces, 
Nee retitos err are Daas m mama ducat: 

43 o Samaticumque premat fucanftus Conful aratrm : 
Quid femper favas debet tibi Vartbia foetus, 
Quod fugiens civile nefas, rediturdque nunquam 
Libcrtas, MtraTigrim, Ebemmque recefist, 
Ac, toties nobis jugulo qtufua 9 negam, 

43 ? Germanum , Scyttocumque bonum : nee wjpicit tdtri 
Aufomam: vellem, populis incognita noftris: 
Vulmris ut primum Uvofundata volatn 

Romu- 



41 f. Hfwum* rnitrmt . ] Romani s 
fubdita. 

416. Sfd t*tr« tusfat* f«fr>.] Scd uous 
JucTheualici proelii dies tot retro an- 
norum fadicia fata fubverttt. P*r §m- 
nibm annu.'] Qui tantum damnum attu- 
lit , quantum utilitatis pmnet aoni fii- 
periorcs. Smlpit. 

417. Hoc tnct amentm , &c] Hoc 
prcelio fa&um eft , ut Romani Imperii 
majeftas & gloria fieret contetnptior 
apud exteras genres , Indos , Daas, Sar- 
matas , Parthos. 

418. Fafcts.] C01T furnmum Impe- 
nanu. 

429. Kfcvetiti>strr*rtn<us.] Hcq0 
Scythiz popul. uns&^tn-nut vagis 
urbes conftjtuat Conful. 

4 JO. StrmAticnmtpu brtm*t fncanBw 
Co*/*i.] Nequc Sarroatit urbis loca de- 
fignet Conful fuccindus ; quodfiebat 
aratro , fubjunetis vacca 8c tauro > ful- 
cum ducence ubi moenia ponerentur. 

4 3 T Quodfimperptyas tbkt ] Quod 
Romani non ulti fumCraflbs cclos, 
legiones vi&as 6c figna ablata. lib. x. 
jtf.10. 

4*2. QntdfmgtM ciyiletufM.] Quod 
pctiit nobis libcrtas , ruga extra Rom. 



imperii tcrminos arete, Jbgiens civile 
nefas » nunquam reditura. 

4);. VUrdTigrim*') Quail dicat, ul- 
tra terminos Imperii Romaai. Sed cum 
infra dicat Gcrmanis & Scythis con- 
ceuam libertatem, vereor ne Xmmm t 
fit legendum, quern ultra Scythz, ut 
trans Rhenum Germani. ultra Tigrim 
certe Panhi regnabantur , non autem 
liberi erant. Itaque opponit Tacitus : 
jfcrhr Affuit rep* Gnnumnm hbtr- 
tds. Grorius. Tigrim , Xj xni tmq mf. ] Ta- 
nmm legi opottere videtur. propter Sp» 
tbtemm quod fcquitur, & cut convenic » 
uti RhtmGfrmamm.VmU ultra Tigrim 
agnoverunt regem-* : ut mo* fC 441. 
Scythis ultra Taoaim liberi erant. 

424. Jwpbqiuefitd.'l Mortis ditcri- 
mine , dum tyrannos c medio tollere 
aggredimur. 

425. GfrmommiScjtbicmmqjb-mm.] 
Libcrtas \ bonum quo fruuntux Ger- 
mani & Scythx. 

426. V#*m % t»*.] Quam Ubcrta- 
tem utinam Romani non noviflfent un- 
qutm; led ab Urbeconditaadb»cu£ 
que Thett dadis tempora fubrcgibui 
(eminent. 

4$7. rmUm*Miriwmm><rc.'i UM 
augu- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VIL 
Romulus infami complevit mania luce, 
Ufque ad Theffalicas fervijfes. Roma ruinas. 

440 De Brut is, Fortuna, queror. quid Umfora legum 
Egimus, ant annos a Confide nomen babentes? 
I dices Arabes, Medique, Eoaque teilus, 
. Quam fub perpetuus tenuerunt fata Tjramis. 
Ex populis, qui regnaferunt, fort ultima nofira elf, 

44J Quos femrefudet. Sj/gf^pbis nulla profeitd 
mnrna: cum coco rapiantur fecula cafu, 
Mennmur regnare Jovem. jpeSabit ab alto 
jEthere Theffalicas, teneat cumfulmina, cades? 
Scilicet ipfe petet Pbolo'en f petet ignibus Oeten, 

4 jo Immeritaque nemus Rbodopes, pmufque minanteis ? 
Cafius hoc p^ius feriet caput ? aftra Tfyefta 
Abftultt, & fubitis damnavit noSibus Argos: 
Tot fimiles fiatrum gladios , patrumque gerenti 



339 



angurio captato de nomine novzurbi 
imponendo 9 Remo (far vultures appa- 
lucrum, Romulo 12. atqucillras tern- 
pus hujus (uperaret numerus. 

4- 58. Infmm amptevit menu* /*r#.] 
Ad quod afvlum in luco , a Romulo ad 
augendum impertum , apertum confu- 
gexe fern, judiciis obnosii, fcelerati. 
% Amt paferfmt , 4ut illud qmd Mart ml; 
]uvcn.Sat.8.jtf.ult. 

439. Tbtjpdkti rmimu.] Cladem 
Pharfalicam. 

440. De Bnti$.] De Junto Bruto, 
qui cje&o Tarqmnio ult. regum » liber- 
tatem intulic, quam diu rerentam amit- 
tere jam grave eft , libet queri. jQuid 
ttmftrM , &•€.] Quid prodeft (urama av 
qmtatefub legibus fixiflc^c CoflC quo- 
rum nominibos numerantur ugnantur- 
qoeanni. lib. 5. jtf.5. 

44a. Jr*\et % &c] Qm temper regi- 
bus pameruot. 

444* Ex epulis, trc.] Nos omnium 
poftremi in id juguraa liberate inti- 



Thef- 

dimus , quod non nifi gravate & cum 
podore perpetimur. 

446. Cmmc*t$r*pidmnr ,&e.] Fru- 
sta, utTidcOi Deos efle credimus , firu- 
ftra timemus Jovem, liquidem hate fce- 
lera non curet vindicare , fi quidem hec 
umlentusvideat, tarn lentus puniat. 
Vtt*n\ regit forttmd, mm proTndenti*. 

449. ScUicetip>/e t &i.] Tmuntfum- 
met fubmm rmwtes. Sed quid roontes 
meruere pati i quin Cziar potius ml- 
minaturl 

45T. C*fi im b* ft** feriet c«fmtt] 
Et cur Ca&ris caput refcrvatur potius 
Caflii (unius c percunoribus Cxi.) ter- 
ro , quam tuo fulmine jam teriturl 
Aft -d Thj(ft*.] Jup. repulit Solem in 
ortum , eteeratus fcelus Atrci in fra- 
trem (vide Sencc* Thyeften 6c qua? nos 
ad ult cborum) cur non idem hie ftcit 
deteftatus prsfentta nine inde tot par- 
riddia? 

451. Jifft^ Mvcenat Argis vid- 
nav , Pelopidarum fedem. 



Digiti: 



zed by G00gk 



34-o M. Akkjei Lucani 

TbejfalU dabit ille diem ? mortalia nulti 

4.5^5- Sunt curat* Deo. cladis tamen bujus babemm 
Vindiftam, quantam territ dare numnafas eft. 
Bella pares Superis f orient civilia dim: 
Tulminibus manes, radiifque ornabit, & afirk, 
Inque Deum templis jut obit Roma per umbras. 

460 Ut rapido curfu fati fuprema morantem 
Confumsere locum : parva tellure diremti, 
Inde manum jpcdant , rultujque agnofcere quarsmt, 
Qui fua pUa cadant , am qui fibi fata mmcntur, 
Fatturi qua monflra forent. videre paremes 

4.65 Fronttbut adverfis, fiaternaque commitm arma, 
Nee libuit mutate locum : tamen omnia torpor 
Fe flora confirmxit : gelidufque m yifcqf fanguu 
Ferculfa pietate coit: totaque cobortes 
Vila parata diu tenfis tenuere lacertis. 



455. C/W//.] Ironicc. 

457. B<Zk**m. ] Bcllum hoc rexum 
fummam deferet Irapsratoribus , qui 
in deorum numerum refcrentur. 

458. Fmlmmbm.] Hare propter ful- 
mina z.odeHorat.&ftellamcrinitam 
quae per fcpeem dies continuo fulfil , 
credita Caciar is in caelum rccepti ani- 
ma. Suet? Cacf. cap. 88. Virgil. 9. Eel. 
quin U fimolachro Cs&ris ftellam in 
vertice addidcrunr. JH**tu] Animas 
C*C 

459* !*"}*< Debm tempHs.*] Inqbttic* 
Inntt : quaii prxfentiora fiat numtna 
umbrae Iinpcratorum quam ipfi Dii. 
Jurdit tijwu prr »mbra4.] JwmuUfyue 
t*um per mmen pmmms «r«u. Horatius 
i.epift. lib. a. 

461 . P«r»4 ttttmrt dirtwxi.] Ubi jam 
inter duas acies tanturo erat reli&um 
fpacii, quantum (atis diet ad concur- 
(urn utriufque exercitus : fubit recor- 
datio affinitatis, & poenitehtiz indicia 
manarunt lacrymz, 

462. IndenymtmfrtQmu.] MultUc 



Dti 

divcrfis le&tonibus hanc concinnavi- 
mus. Ubi propius hoftemventumcA, 
afpiciunt quos petant vultus , quae ipfi* 
rninentur manus , quae deniquefa&uri 
eflent fcelera. Grrtims. Inde mnmrn ffte- 
Bmt , &c] Mulritudinemexponit Mi- 
cyltus. Supra y£ jiO.dixeratCx^rfe 
agnofcere iuos ex enfibus & lanceis fin* 
gulos, juflctatque non parcerc fas. 
Quid igitiir fi ita intcUigamus ? cir- 
cumfpictunt utrinquefi quern in adwer- 
fa acie aghofcant ex armis teJifqueaut 
vultu • ut habeant in quern pila mu- 
tant , amicorum , hofpitum , cogoato- 
rumczdea , imomonftrofa paxrictdia 
perpcuaturi. 

464. Qmtmmftra.] Cxudeles cxdoi 
autlcdera. S ml fit. 

466. TAntsrt Intpti] Reccdere am 
progredi. //4k »*/*#, inquitApptanut. 
matnojUentn imrmta nftitit. Tiftr c$*> 
ftringtJ] Omnesexanimafiftabantt & 
perculfi: inter tot cnim virorum rail- 
lia qui concurfiiri erant > multa hprrcn- 
da contigerom prxter opinionem.f/«rr. 
470. Dii 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 344 

470 Dii tibi non mortem, qua cun&is poena paratur, 
Sed fenfum pott fata tua dent, Crafline, morti, 
Cujus tort a mam commifit lancea helium, 
Primaque Thejfaliam Romano fanguine tinxit. 
O praceps rabies, cum Cafar tela teneret, 

4.7 jT Invenia ell prior ulla nanus! turn ftridulus aXr 
Elifus lituis, conceptaque dajftca cornu: 
Tunc aufa dare ftgna tuba : tunc atbera tendit, 
Extremique fragor convexa irrumpit Oljmpi : 

• Undeprocul nubcs, qui nulla tonitrua durante 

4.80 Excepit refonis clayiorem vallibus JEmut, 
Peliacifque dedit rurfus geminare cavernis: 
Pindus agitgemitus, Pangaaque faxa refultant, 
Oetaaque gemunt rupes. vocefque fur oris 
Expavere fui tota tellure relatas. 

4&$Spargitur imumerum divcrfts mi f tie votis, 

Vul- 

476. CUfiie*.] CUflictxm eft 8c ipfa 
tuba , vel Tonus quo xnilites convocari 
3c ad pugnam etiam excitari folcbant ' 



470. Diitibimmmtrttm.'] Impreca- 
tur pocta xtcrnas pcenas fenfumque 
mortis Craftino, qui commifit acics. 

471. Crafline morti] Erat hie Cra- 
ftinus inexctcitu Cat(arisevocatus,hoc 
eft , emeritus miles, qui in gratiam im- 
peratoris iterum fpoute militabajr. is 
figno dato, Sttjuimim me , inquit, num- 
fniarti met ^mifnifiie 9 & vrflro imftrttwi 
tpunm coitflitmflii 9per*mfUte t &e. fiiriul 
reipiciens Cx(arem> V*i*m % inquit, U- 
dk imperdfr, nt tmt vi>o wuhi **t mortut 
paUi n/u/yc. Com. ? . CmC qui mox 
ada&o in osgladio, fie inter cadavera 
repertus, libidinem acftbiemquapu- 
gnaverat, ip(a novitaievulnczis ptzfe- 
rebat. Flows lib. 4. cap. a. 

47 5 . Itntnt* eB, &t. } Promptiorne 
in pugnam quam ipfius Carfaris } M*- 
mu.] Craftini. TuntftHulm <r>.] Sta- 
tim , inquit Appianus , liraorura (bno 
8c tubarum cUngoteacuunturinprar- 
Eum. nee non prccones 8c pnrfc&i 
bine inde difcurrcntes » cxc i citu ro , pet 
pastes bortabamur. 



hinc CUpicnm c*nere % pro ad rem quam- 
piam excitare. H#tenf. 

477. Tendit. ] Pro intendit 8c im« 
plet. 

478. Extremquefidpr, &€.] Con- 
currentium clamor pcrveuit ad convc- 
xa cceli j vel (ut conftet poet* numerus 
montium) Olympi montis Theflalia?* 
qui (ecuudam aeris regtonem, in qua 
nubes 8c tonitrua , cacumine fuperar. 

4S0. JEmm.] Mons Thracix. lib. 6. 

*C 579- 

481. Pelidtifaue dedit, &e.J Refo- 
num clamorem 8c Echo reddiderunt 
caverns Pelii montis TbefC 

481. Piudmdgt.] Mons Theft Pm- 
v*ukj*efiixd rfffUtant. ] Mons Tkaam. 
libwi.jn.679. 

48}. n*ffi*efm»T*j> dr*.] MiHtef 

pugnantes expavere rclbnos repcrcuf* 

foUjue a montibus fuos clamores. 

485 . $p*njt*r . trc] y*b*TA fm 

T 3 •*"• 



Digiti: 



zed by G00gk 



34* M. Aknai Lucani 

Vulnera pars optat, pars terra fgere tela, 
Ac pur* fervare manus. rafit omnia cafut ; 
Atque incerta facit 9 quos vult, Tortuna mentes. 
Sed quota pars cladis jaculk, ferroque volanti 

4.90 ExaEta ell i odsu folus civdibus enfis 

SuffUit, & dextras Roman* in vifcera duett. 
Vompeji denfis acksftipara catervis, 
Junxerat in feriem nexis umbombus arma. 
Vixque habitura locum dextras, ac tela movendi 

49JT Confliterat, gladiofipu fuos comprejfa tenebat. < 

Pracipiti curfu vefanum Cafaris apnen 
In denfos agitur cuneos : per que arma, per hofiem 
Quarit iter, qua tort a graves lorica catenas 
Opponit , tutoque latet fub tegmine peftw. 

500 If ac quoque perventum efl ad vifcera: totque per arma 
Extremum eft , quod quifque ferit* civiba betia 
Una acies patitur , gerit altera : frigidm inde 
Statgladius; caUt omne nocens k Cafare firrum. 
Nee Fortuna diu rerum tot pondera vergens, 



0pdt , &c] Alii ccrta rente , alii irrita 
crrare fua tela volunt. 

489; Sed t/mxa pari, &c] Minimum 
tamen cacdis a fagittis & jaculis, multo 
maximum a gladii J. 

491. Pompfji dtnfii mitt ,&€.] Cly- 
pcis jun&is teirudinera&aad excipien- 
da tela & primum excurfum infringen- 
dum conftitit acies Pompejana ex prx- 
cepto ipfius. Czfaris itaquc milites ,' 
cum a Pompejanis non concurri vide- 
tent, ufuperiti, fiiafponre curium re- 
prcflcrunt & ad medium fere fpatium 
confti tenant; ubt parvo intermuTotem- 
potis fpatio , relpiratione fa&a, return- 
ptis viribus renovatoque cur (11 > pila 
mifcrunt , celeriterqucgladios ftrtnxe- 
runt. Neque veto Pompejaui hnic rei 
detueruQt. nam & tela exceperant , & 
impetumlcgioaumtuleniMa fit otdi- 



tf- 



nes con(ervanmt,piliique mtffis ad gla- 
dtos redierunt. Comment. 3. de cir. 
bell. 

497. ImtUnfi/cMBfj.] Cuneos pro- 
prie eft multitude* peditum cuneum re- 
pracfentans ; qua; jun&acum acie , pri- 
mum anguftior, deinde latior proccdit, 
ad ordines hoftium diffringendos. C»- 
*w.] Vide lib. 6. ft 184. 

498. C*er*Ai») Hamos & 1'icia lo- 
ries, quae confertaeft ex annulis ecu ca- 
tenulis. 

501. ExtrtnumttB.] Intimapars. 

501. Un**a*fpdM*r.] Pompejana. 
jllter*."] Cxfariana. 

50;. St* gUduu.] A Pompejana 
parte. Cdet •mm , &c .3 Contra Ocfa- 
rianorom gladii flridi , calido (anguine 
aifiduernaductuor. Htrtmf. 

504. 2iec Ft/turn* dm rtntm'] Nee 
fortu- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 

505 Abftulit ingenteis fato tarrente rumas. 

Ut primm toto diduxit cornua campo 
Pompejanus eques, bellique per ultima fudit: 
Spar fa per extremos Uvis armatma maniplos 
Infequitur, fitvafque mania immittit in hoftem. 

J 1 o lltic quaque fuo mifcetgem ftaita telo : 
Romdnus cunftis pcihur cru$r: inde fagitu, 
Inde facts , & faxa volant , jpatioque foluu 
Aeris, & calido UquefalU ponderc glandes. 
Tunc & Iturai, Medique Arabefque, foluto 

J 1 J Arcu turba minax, nufquam rexere fagittat: 
Sed petitur folus , qui campis imminet act i 
Inde cadunt mortes : fceleris fed crimine null* 
Externum maculant chaljbem;fletit onmc coaStum 



34? 



Or- 



fortuna belli erat dia anceps : ftatim ad 
Cziarem indinavir. Patina vergens.'} 
Ita Ms. Hoc eft, libiansyeluteventu 
dubio. <jnt$m. 

5 05 . f*** frrmt*'} Prxctpiti & de- 
divi inftar tortemis. 

5 06. Ut prtmmm tf diduxit , &C. ] 
EquitesaGniftroPotnpejicornu, uni- 
verfi peocutxerunt ; omoifquc multitu- 
doCagittariorumfcprofudit. quorum 
impetus!) oofter equitatus non tulit.ve- 
rum paulmn loco motus ccflit. cquites 
fompejani hocacrius inftare & (e tur- 
marim explicarc , aciemque noftram a 
latere aperto circuirc catperunt , &c. 
moxadjtCfir. 

507. Per mltimd belli fndit.\ EquitCS 
lotupejani poftquam dextrum Stfini- 
ftrum coniu in planitiem deduxerum, 
in apertam & iiltirnam pugnam, mani- 
folares levis armature , infeqouti rue- 
nmr. Hmtnf. 

5 08 '. ley it Mrrndtms. ] Levis armatu- 
mmilites, Ferenrarii , Sagittaiii, Fun- 
ditoret, Baliftarii. Vcgct. lib. 2. Mm- 
fl'h&c. ] Manipulus proprie eft contu- 
bctniumnulimm* qui coajun&il quail 



manibus dimicabant: trigefima pars Ie- 
gionis. 

511. Indt/kgittd.] A militibus lcvii 
armaturac 

511. Spsti^m flint* , &c 1 Per at- 
tritionem aeris incermedii ex vdoct 
motu liqucfa&x fiim pilx plumbcac in 
figurant glandium formats, 6c fundi* 
emius. Motu autem acceofos colli*' 
quefcere plumbeos fagittarum mucro- 
nes fatetur Ariftot. lib. de ccelo & Me- 
teor. KonfecH4fxdrfit<putmcMmBjdt4r>~ 
CdptmmlmMFmtuUfait, vUtittndt & 
inemtdtfat nmda : Et t qmtt mn hdb*it t f*b 
wmbiku irtftnit igus. Ovid. Metam. 2. 

514. Iturm , &c] Supra fC zjo. 

5191 Kufipum rexere flutUM.] In 
nullum direxere adverfas : (ed in acrem 
mifcre, unde caderent letiferae. 

517. Mertei.'] Pio fagittz mortiferar. 
Seder it fid trimint.] Sed fcelere vaca- 
bant hi (agittacabexternis gemibus in 
Romanos miliar, netas cumularum ad- 
muerunrcivium utrinquepila. 

518. Extrtmmm m*cutd*t cbdjkm.J 
Quia nemini lethale vulnns inflixerunt, 
£c3 Icnitcr cxtrema cufpis (anguine im- 

T 4 butt 



Digiti: 



zed by G00gk 



344 M. Ammjei LucAfti 

Cira* pita nefai: ferro fubtexitur atber, 

jxo Noxgitt /ifp^r tifltyw fete conferta pependk. 

Turn Cafar metuens, m front fk prima tablet 
Jncurfu, tenet obltquas poS figna cohoms; 
Inque lotus belli , qua fe vagus heft* agebat, 
Inmittit fubitum turn motu cormbm agmen, 

yxy Immemores pugna , nulloque pudore timendi 
Yracipitu fecere patam , civilia beUa 
Non bene barbarick unquam commijfa catervit* 
Vt primum fonipes transfxus peSoru ferro, 
In caput effufi cakavtt membra regentis : 

JJ o Ornnv eques cefit campis, glomerataque pubes 
Infua converfis praceps run agmina frank. 
Perdidit inde modum cades, ac nulla fecuta esl 
Pugna : fed bine jugulis* hinc ferro belU geruntur. 
Nee valet h&c acies tantum pvoflernere , quantum 

J} y Inde perire potett. I/tinam Fharfdia campk 



buta fait. Stetit omm cm&m* % &c] Sed 
foli Rotpani qui oil is utcbamur, coa- 
^imcapdcm&dcbant. Hwttnf. 

519. &ther.] Teloium nube obdu- 
&us. In umbra iuque (inquit Lacon) 
pugnabitur. 

jii. TumCapirmKntus>&c."\ Ubi 



Suff- 



524. StAttum mm mntit cwnikm #g- 
mtm.] Cohortes illasfubfidiaiiasqaar- 
tx aciei , c j ocx>. peditibus. » 

52V. Lmmamrtfp*gme 9 Cire.'\ ?om- 
pejani equites auxiliares terga venen- 
tcs oftendcrunt ci?ilis belli momen- 
tum non bene croditum ruifle his cxrer- 



Cxfar advertit equitatum (bum impe- 1 nis 6c bacbaris. Timendi.] Speraendi , 
turn Pompcjanomm equitum & (agit- qoia fugere non puddbat. 



ttriorum non fcrre , quart* aciei qnam 
ex cohortium nuroero inftituerat , ac 
fubfidio eflet equitatui fie dextio cor- 
nui,Ggnumdedit. illicclerUerpjocur- 
xentcs canca vi in Pompeji equites , fc- 
cerunt , ut eonxm nemo confifterct, 
Qmnefque converfi incitata ruga inon- 
tes peterenr. quibus fummoeis omnes 
t*gittarii & ronduorcs deftituti incl- 
ines fine prxfidio intcrre&i funt. 

523. ragmhoflitigthi.] Pompeja- 
nus eques , cuimatim (e explicans & 
qifcurrens ad cixcumcundum tcicm 
C*faris. Hmtnf. . 



528. Vt primum, &c] Ubi equi 
Pompejanorum , quarrzillius aciei te- 
lis (audi , excudenmt pronos fcflbxes j 
fugam capefiunt equites. 

5*2. Perdidit inde m$d*m <*dts*] Non 
temperatum eft csdibusi noninterfi- 
ciendi modus/ervatus eft. 

S$J. Sed him fentis.] JogulaiKur. 
Pompcjani, cadunt Cxfariani. vide qu* 
ad ft. 617. infra. 

534. Hecvdtt lute iocs t &c] Kec 
fumeiant Cx&riani, confickndis Pom- 
pejanis » utpotc quorum multo major 
numeras. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. Vll. 34;/ 
Suffu'Mt cruor ifle tuis, quern barbara fundunt 
Feftora, non alio mutcntur [anguine fontes. 
Hie numem totos tibi veftiat ofibus agros 
Am ft Romano compleri fanguine mavi, 

540 iftk par ce precox: vivant Gafaaque, Sjrique, 
Cappadoces, Gallique, extremique orbis Iberi, 
Armenii, Cilices: nam poll eivilia belU 
Hie populm Romanus erit. Semel onus in ornnek 
It ttmoty & fatis datus eft pro Cafare curfus. 

54.5 Ventum erat ad robur Magni, mediafque catenas j 
Quod totos errore vago perfuderat agros : 
Conftitit hie beUum , fortunaque Cafarv hafit. 
Non Mtc ceUeSta juventm 

Bella get nanus movere togata : 

550IIU locus fratres babuit, locut tile parentes. 

Hie furor, hie rabies, bie funt tua crimina Cafar. 

Hane 

circa Pompejum. Cobortei ill* quart* 
acici eodem quo fuderant cquitarum 
imperii , finiftrum cornu , pugnantibus 
etiam turn ac refiftentibus in acic Pom* 
pejanis , drcumicrunt , eofijue I ccrgo 
font adorti. Et certiam aciem t qua; 
quicta hucufquc foerat , Cx&rprocur- 
rere juflfir, que* reccntcs cum Pompeja« 
ni fufHnerc non poflent , univerfi terga 
verterunt. Comment. $. civ. bell. 

54.6. Errore vag§ 9 &c] Ccrumioc 
multiplici. 

547. Hi/it.] RetardataeftV 

548. Hmillicrtgtm t CcJ] Non hie 
(teterunt reges (boi , autiliares copi* 
Scfcnatus; fed Romani utrinque mili- 
tesiidemquecognati, fratres, panes, 
filii. 

549. Ttytf*.] Prxfert hanc leer. \ 
Ms. 2. Grotius. videtur tamen loqui 
de copiis fociorum. fcratur itaque 8c 
altera lectio rf*t* , id eft , exoratxfc 
accitx ad fuppetias ferendas. 

5 ST . Htcf»r*r,hic rditt.] Inter did 9 
cognatoa, fee. 

T 5 551. W*w 



536. SMJficidt entwifletnttJ] Nee Ro* 
mano (ang. ruberent fluvii. 

538. Hie numerm mm tibiJ] Barbtro- 
rum,externorum. yefluutfiibmt *gr#/.] 
Tcgat , fpaigat. 

540. lflhf+ctfrturJ] Iftisexternis 
gentibus paice, ut fint, qui bello finito, 
cmtatedooatiRomam tueantur. Ga- 
Ut*tj*t , &c. ] Pop. Afix juxta Paphla- 
gooiam, Gallogrxct. 

54T. Lxtremiomt orbit lbm.]Ocadm 
Oibis incolx Hifpani. 

54^. Scmel »rtm m •mmek % &c] Ubi 
a paucia trcpidari ccepit , omnes in fu- 
gvn ruunt. quod Cxfari vicrerix mo- 
ujeotom dedit. T*nt , inquit Flows, 
*rr*n Luim ddtt, tmrb^ntUm inyicem 
*y *r , rtHanAJbtgs wuifi urn* nuumfnB* 
*»• "Hit mU rrt «Mg* exit* fmit , ipum 
iff* txerdtw MMgwWtf. 

544- V*titd*m4p*C*f m€m, r* , '\ 
In tatU fait , ut Cxtor ri&orta potirc- 
tKtftcprofoercremgereiet. Httmf. 
-Hj. KptmrMtpii&'c. Cto/ktitkic 
""»«•} Pirmtffimas copias quxerant 



Digiti: 



zed by G00gk 



34*6 M. Amnjbi Lucani 

Udttc fuge mens pdrtem belli, tembrifque relinque, 
Nullaque tantorum dtfcat, me vote, motor um 9 
Quhn multum belli* liceat civtiibut, atas. 

y yj Al) potius peteant lacrjma, , pereantqne querela. 
Quicquid in hoc acie gefifii Roma, tacebo. 

HlcCafar, rabies populi, ftimulufque furor is, 
Ne qua parte fui pereat fiebu , agthina at cum 
It vagus, atque tgnes ammis flagrantibm addit. 

y6o Injpicit & gladtos , qui toti faaguine manent, 
Qui meant primo tantum mucrone cruenti 9 
Qua prejfo tremat enfe manm , quis languida tela, 
Quis content a ferat , quis praftet bella jubenti, 
§l^em pugnare juvet, quis vultum cive peremto 

56? Mute t : obit I at is projetta cadavera campis. 
Vulnera multorum totum fufura cruorem 
Oppofita premit ipfe tnanu. quacunque vagatur 
Sanguineum veluti quattens Bellona flagellstm, 
Biftonas aut Mayors agitans,fi verbere fayo 

570 Palladia fiimulet turbatos agide emus, 



551. HtmfmftvttWt&c.] Per Apo- 
ftfophen «d (cipfum , fingit (eprzter- 
mifiurum horrendam cinlis hoc in lo- 
co pugni faciem, qutm tamcnmaxiipc 
& nimimn exaggerate 

555. Pnumt Utryvut.] Nc deplo- 
reoius , nc conquccamuc , ne numuz 
hacpietatc. Smiit. 

556. T*eU.\ Nc quefturccrudcfcat 
dolor. 

557. Habit* /W'.] OEftrum Bel- 
Ion* , incicator tuorum circumquaque 
percurrit. 

559. lt»ej 4rnmM t &c] Incitamen- 
ttcrudelitaris. 

560. Inftkat <? glddits.] Adverttt 
quo animo , quibus viribus , quo vultu 
quifquepugnet. 

562. SI** ptffi $&£•") Quistimidc 
&quafiinvitusferiac» quis alacriter. 



NOX 

56). SI** ftdfitt brQd jubenti.] 
Quis juflii potius quam foluntate pa* 
gnct. 4 

566. P*t*erdm*lt*mm,&c.] Suo- 
rumne pie > an adfcriariorum crudeli- 

568. BtlU**.] Bdlidea, Martisfo- 
ror , furialis Enjo. FUgUvm.] Quo 
bellantes inftgarcfingitur. 

569. Biflotuu <mt Mdvws dgitdmJ] 
Thxacas, aBiftoneuibe&ftagno, cut 
bdlicofx genii Mars pracfidere credit 
tur. Gr*Avmm<iMe fitrtmGeiitH <pu pd- 
fida dpi*. Virg. 5 . ifcneid. 

570. JEwUcmms.] Scutum ecu lo- 
rica Palladia, in quo caput Medufe ho- 
mines inlapidesconvcrtens, ccreipt- 
cere videtur ad Palladis apparaturo fie 
fuppctias contra Martem » Venerea* & 
Txoas. Homer. Iliad. 1. 

$71. K« 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. VII. 347 
Nox ingens fcelerum, & cades muntur % & tnfUr 
Immenfa vocis gemitus , & pondere lapfi 
Pcftork armafonant, confraclique enfibus enfes. 
% Ipfe mam fubicri gUdios , ac tela miniflrat, 
5T75T Adverfofque j abet f err confundere vultus. 
Promovet ipfe acics: impeUit tergafuorum: 
Verbert corner ft ceffantes excitat baft*. 
In plebem vet at ire manus, monjhatquc Senatm* 
Sett cruor imperii qui fit, qua, vifcera legum: 
$%o Unde pet at Romam, libertas ultima mundi 
Quo fteterit ferienda loco, permifta fecundo 
Or dine nobilitas, venerandaque corpora ferro 



571. Hex imt/n/fttlemm.] Confufio ■ 
coca , nullo habico difcrimine. I 

571* Et ponder* Upfi.] Hometicom 
Ulttdexpreuit, quodmlliaderiequens 
eft: Ar*nQ' J ***»> dafi*— *j 
7iQ% lir etthtf. 

)7V Smbiat gUdiet.] Subjicit. fiib- 
miniftiat. 

575. Jtiiterfippuhikt , &*.] Mul- 
ms in eo proelio Ccfar fuit, mediuque 
inter impentorem & militem. Voces 
qnoque obequitantis excepts, altera 
omenta, (cddo&a&advi&oriameffi- 
cat ; Miles facia* feri : altera ad ja&a- 
tioncm corapouta$ Ptrceciyibm. flo- 
ras, nrsceperat Cx&r fuis, at tela in 
ora jc fades adverfariorum intenta- 
reot tore enim nt jiifenes formofi fa- 
ciei fine timentes vultos tegerent vcl 
avencrcnt. Scd ftratagema hoc confflio 
ton Icri vix tamo Imperatoredignatii 
videtur Jano Rutuerfio lib.r. var. left, 
cap. 4. longe itaque aliud ftaflfeconfi- 
lium paut. Cxfirem fciL veritum ne 
laonmi milirum ardor , conipc&is po- 
poiaribus & propinquUdcrcrvefceret, 
unpera|fe at ?ultus eorum faro turba- 
rcn rar, ne agnofcerenrur, 3c hue ft- 
aantqas(upni^i:3zo.&465. & in- 



Urgm- 

578. MenfirdtfueSemUmm.] In quern 
omnempugnaerabiem convcttantj ut 
qui belli & injuriamm cauuae & fbnteg 
eflcntj quurn a plebe culpa omnia ab- 
eflet 

579. Scit cnur imperii 9 &c] Id eft, 
novit , quorum cede ipfe ad imperium 
pervenire poffer; quibus fupcrfttribot 
difficile roiet. Scit , quorum Anguine 
Imperium redimere poteft. Hertenjms. 
Imperii qui fit.] Senatus fcil. quotufo 
cxpedirior ubt ad fummum imperium 
fternatariter. St** vifeer* legmm.] E- 
mendatio eft noftra , elegami , ni rallt* 
mur, metaphora. Ante t Kegum. atqui 
Regions, nihil cum Senatu ,dc quo* hie 
ferroo. Illi enim feorfim apud fua qui£ 
queauxilia. Gretim. Lernm.] Alii leg. 



580. VmUpeuttfymm.] A (juibu* 
Imperium Romanum petat, quibu* 
extorqueatmonarchiam. Libertas ulti- 
mm.] Uberratis propugnatores fummi 
toultimi. 

58f. Penmfl* fecwnJ* t &c] Bqui- 
tibua pamutus fenatus. ties enim 
Rom. ordines, Patritius, Equcfter,PIe- 
bejus. 

58a. Pemr*mUqmr€erporM t &c.]H6- 

biles Uluftrium familiaium viricuju£ 

modi 



Digiti: 



zed by G00gk 



H* 



M. Annai Lucani 



Vrgentm: udunt Lepidos, t&dumque MeteUos, 
Corvinofque fimul, Torquataque nomhu Ugum, 

J%$ Stpi duces ,fummofque bonunum te 9 Magne, remote. 
lUk plebeja conteStm cafide vu[tus, • 

Ignotufque bofli, quod ferrum Brute tenebas! 
O deem imperii , Jpes 6 fupremd Senatm, 
Bxtremum tdnti generis per fecuU nomen, 

590 Ne rue per medtos mrnium temerarius hofles, 
Nee tibifatales admoveris ante Pbilippos, 
Thejfalia periture tua. nil profcis iftic 
Cdfaru imentus jugtdo: nondum dtttgit arcem 

Juris, 

ft I56. & lib. *. ft 88. N»«HM fr- 

gmm. ] Sic fic antehac Grotius legeudum 



modi paucos enumerat , Lepidos , Me- 
teUos , VaL Corvinos 9 Manlios Tor- 
quatos. 

584. TtnpuUMji* mmitu lefum. ] Qui 
legunt rtp$m multum torquentttr ut 
TinpuitMntimiiuconciVtentrtplmj. Alii 
intelligunt reges torquatos op 3F du- 
ces torquibus ornatos. Alii ramiliam 
Manlioruro cui cognomen Torquati a 
torque dctra&a Gallo exfo qui cum in 
fiogulareccrtamen provocarerat , Li?, 
lib. 7. A. Geil. lib.9. cap. 13. & regium 
illud infigne Torquatis convenire vo- 
junt. Grotius emeiidatAgMiiutmodo 
ft. 579, Itgtm rnmn* , hoc eft , libera 
republic*. HancfiadmittamuscoaR- 
&ionem ; concipio, Torquatos feverif- 
fimos alienates legum did , ficat Mmh- 
h**a imperii, (evera ilia &rigida pro- 
pter filium fccuri feriri julfiim » &c 
Liv. lib. 8. vcl refpici ad liberiatem & 
Confulare imperium , quod nofter it- 
#km nomine firpc exprimit. fupra ?er- 
I11440. & lib.9. 167. 585.560. No- 
mina autem Torquata, id eft, ipfos 
Torquaros ut mox fC 589. Nodum ve- 
ro folviflc litemque fuftulidc viderur, 
qui legit: Tfqmatatpie qomitut regmm Sape 
dmets. Lepidos Ceil. Metcllos , Corvi- 
nos , Torquatos , illuftres viros , quo- 
rum aufpiciis Reges ipfi firpe milira- 
▼crjm. tic lib. 8. #C 207. & lib. ic. I 



eenfuit > fed dciodc (eanotus eft CI. 
Joh. Rutgeriium , qui diftinAtone lo- 
cum fie (arm : Tm<f*M*i** nmbm , ^f- 
gm8*fedMccs % &c. Gtotius. 

585. Sdft dMCfttftrmmtpjKf he mumtm .] 
Cxdunttribunos ,confulares, (enato- 
res , fummos omnes execpto Pompejo. 

586. lUicpieUi* t (yc] niicMarcui 
Brutus plebeiis armis te&us latuit Cx- 
farianos juuos petere Tiros principes, 
modo^f.578. 

587. Sl^ftrrmmBrmt*tfBfbMtJ]Qg> 
poftmodo Cxlarem eras ocrifurus , ut 
Itbertatem reftitueres. 

589. Extrtm«mtmti>&c] Ultima 
gentis Brutoram a Janio Bruto, qui 
reges exegit , ortorura. quern tamen 
abfque virili ftirpe periifle refert Dio- 
nyf. Halicam. 

590. Htrtifpermd'fti C«.} Pare* 
tibi neque pcrtemcriutcmaccerfctibi 
mortem przmaturam. rclervateadfa- 
cinus oportuniore tempore perpetrao- 



591. Hh ulrif*tdn % &£.] Konin 
hoc civili bello in Bhar&lia , ted altero 
& tuo , in Philippis ab Antonio & 
O&ario vi$us. vide qux ad jfrf.ftloXi. 

59). KtulmmAttivt t &'c.) Nondan 
eft aftecutus tUftlm U fummum Im- 
perii, 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 349 
Juris, & bumanum oilmen, quo cunBla reguntur 

79? %&*$**> meruit f axis tarn nobile letum: 

Vivat, &> ut Bruti procumbat vitttma, regnet. 

Hie patria peril omne decus : jacet Agger e magno 
Patritium campis commifia plebe cadaver. 
Mors tamen enmuit clarorum in fir age virorum 

600 Pugnacis Domiti ; quern Hades fata per omneis 
Dueebant. nufquam Magni fortuna fine ill* 
Succubuit: villus toties a Cafare, falva 
Ltbertate perit : tunc mille in vulnera Utm 
Labitur , ac venia gaudet caruiffe fecimda. 

60 $ Viderat in crajfo verfantem fangmne membra 
Cafar, & increpitans; Jam Magni deferk arma, 
Succejjbr Demit* : fine te jam beUa gerunm. { 
Dixerat : a& UU fuffecit peSora pulfans 
Spiritta in voccm, morientiaque or a refolyit. 

610 N011 tefunefta feeler um met cede potitum, 
Sed dubium fati Cafar , generoque minor cm 
Ajpiciens, Stjgias Magno duce liber ad umbras 
p.t fecurus eo : te ftvo Marte fubaEkum, 
Pompejoque grayeis pctnas, nobifque daturum 



pern, tit mereaturcadexemanu Bruti, 
ojtis fom ili* opus eft reges tollcrc 
ttfat regnetquc prius , ut , «c. 

594. HmmMmm cmlmm t &c.~\ Non- 
Ann fuperarit fummum honorcm Ro- 
wan, quo cun&a rcgunrnr. 

597. Dttw J Nobiles patricii,m fcq. 
*Jwremagn$.] in magno aoervo. H»r- 

600. PugmMU D#iwV/.] L. 1. JK479. 
P* fC 220. # 

601. &cfcf,0'f.]patrianonduinin 
Wfttutem reda&a. 

6c 5 . TmiK miU* in vmbwrdjGrt. ] Ipfc- 
«* moltU rulnetibus confofliu ) an in- 
*f facias omnia pane fecademes) 



Cum 

L. veto Domitius ex caftris in mon- 
tern rerugiens , cum vitc$ earn laffita- 
dinedefeciflcnt , ab cquitibus eft iotet- 
fe&us. Ccf. comment. 3. 

604. Vtm* gantlet ctrvifli fiemnldA 
Primam enim confecutus ruerat ad 
Corfinium. utlib.2. jK 312. & qua; 
ad jfrf. 511. 

657. v^<rf//»rD<>»»;>>.] Qmaftccef- 
fumm ft Cafcri in bellum Gallieum 
fperavent. Grctim. Smccejfar Demiti.] 
Lib.L^f.478. 

612. Stjgiat M****, drc] Monor 
tamen liber, te nondum vi&oriam pie-, 
ne confecuto , nedum fummum Inipe- 
rium , nee dum patciam a tc oppreuam 
confident. 

6*16. Den- 



Digiti: 



zed by G00gle 



3 fO M A N N & I Lucani 

6 if Ciw mortar, {per are licet, non blur a locutum 
Vita fugit , denfaque ocidos pre fere tenebra. 

Impendiffe pudet lacrymas m future mundi 
Mortibustnmmerit, ac fmgula fata fequentem 
Qjurere , letiferum per cujus vtfeera vulnm 

6xo Extern ; quit fufa filo vitalia caUct ; 
Ore quit adverfo, demiffo faucibm enfe, 
Expulerit mortem antmam\ quit corruat tftu, • 
Quit fteterit , dum membra cadunt: qui peStora teUt 
Tranfmittant* w qm campit ajfixerit bafta : 

6x$ Quit cruor emiffut perruperit dira venk, 

lnque boftu cadat arma fui: quit peStora fiatrit 
Cadat, &, ut not urn pofrtt fpoliare cadaver, 
Abcifum longe mittat caput : or a parentis 
Quit laceret, nimiaque probet jpeSannbm ira 

63 o Quem jugulat , non effc patrem. mors nulla querela 
Dtgnafua eft, nullofque hommum lugere vacamm. 
Non ifias habuit pugna Pharfalia parteit, 



616. Vmpttpte oeulo/ t &e.1 Sipr^* 
fi 6t 6cs x t jptAv^tr. Homer. 

617. Imprml$/p fmdet iCtc] Digre- 
dirur rurfum abinftitutoinexcufatio- 
ncm , quamobcem nonperfequaruror-' 
dine fingulorum czdero,3t circumftan- 
tias dadis non peifcquatur. Etquum 
dicir in fnnert mundi , amplificat'io da- 
dis eft, quafi in ea mundus concidif- 
fct. Hartenf.. Impcndtfcpudtt * &c] Iq 
tanta cladc , quanta mundi fumrao Im- 
perio grave inflixit vulnus , non liber, 
non vacat fingulas mortcs & vulnera 
hcrymulu&uqueprofequi. Ex Pom- 
pejano ezercitu circitei millia XV. ceci- 
derunt : in dedicionem vencrunt an> 
plius mitlia XXIIII. Cacfar non am- 
plius CC. ddideravit. Sed in his cen- 
turiones XXX. Comment. 2. 

618. SingmUfaiA.]Divet(osa£QsU 
8c divert mortis genera. Hortmf 



620. Vttdi+\ Suntproprieinterio- 
lis corporis, in quibus maxime rita fia 
eft, utCor, cerebrum , hepaifcinte- 
ftina,fiec Hortenf. 

6ir. Onmiisdytrfi.] Ita inrcrcidit 
Craftinus. iupraad;K47J- 

61$. DmMmtmbrd.]Tmac2tusniem' 
bra. S£*if*8or4tei* ,&c] Ms t. ov* 
ptHsrMteUTrtnfmittMt, Grotius. 

615. Perr*pritdir*wnx.} Profilk- 
rir, ficautorisannaconrpexfexit. 

628. ^U$fim,Um^ 9 , €.]Ut'nBpvi 
poffit eum tanqoam ignotum fpouare, 
ncoue agnofcarui efle rrater. 

619. X$ou«mt prtbet > &c] Etjaffl 
laoerum , apud eos , qui cum indtgot- 
rione (pe&aret , patrem efle diceret. 

6$ 1. &m rfl.] Singulari flc props* 
utroodo^f. 617. 

651. K6niflMbA*it 9 &t.] DU«« 

ampiificauoncm hujus dadis cuxnt&* 

com- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 351 

Qua* alia clades : illic per fata virorum, 
Ferpopubs hU Roma perit: quod militis iltk, 
63 y ***** hie gentit crdt : fanguit ibi fluxit Achaus, 
Ponttcus, Affyrim: ctmBos barm cruorcs 



Digit 



zed by G00gle 



4?i M. Aknai Lucani 

Fortunam damnare fuam. ftetit aggere campi 

6$oEminus, unde omneis jparfas per Iheffala rura 
Ajpiceret clades, qua belt* obftante Utebant. 
Jot telis fua fata peti ,. tot corpora fufa, 
Ac fc tarn multo pereuntem janguine vidit. 
Nee, ficut mos eft nuferis, trahere omnia fecum 

6 ff Merfa juvat , gentefque fua mif&re- ruina : 
Ut Latia pott fc vtvat pars maxima turfa, 
Sujiinuit dignos etiam nunc credere votis 
Coduolas, voluitque fui folatia cafm: 
Far cite, ait, Super's cunSas prcfiernere gentes: 

660 St ante poteft mundo, Romaque fuperftite , Magnus 
Effe mifer. ft plura juvant mea vuhera, conjux 
Eft mM y funt nati y dedimm tot pignora fatic. 
Civiline parum eft belb,fi meque, meofqua 
Lbmai? exigua clades famus, orberemotoi 

665 Omnia quid later* fyuid perdere cunfta laboras ? 
Jam nihil eft Fortuna meum. fie fat ur: & arma, 
Stgnaque , & ajfbftac omni jam pdrte catenae 
Circuit, & revocat matura in fata ruentes, 

Seque 

latio maximo in tauta ruina. $*/pit. 

659. Finite, &c] Sufliciatirz?*- 
ftr* hacc mea calamiras ; vel ii ultcrins 
in me animadyertere ?Hum fit, uzofcm 



toa&os tota dade accepta incufare 
fuam fortunam. 

651. <Quf kite otftsmte Uieknt.') Quas 
per tumultum & concarfum pugnan- 
tium prius ccrnere non licoit. 

654. Ket, ficut *»stHmiferit,&e.] 
Neque tamen voluir, quod in rebus de- 
ploratis & de£peratis (blent miferi , 
omnia Cecum obruere. 

655. Merfi.] Pcrdita&obruta, & 
defperata in pugna. Sttiptt. 

656. ff/Z^p^e^ONcque tauta 
accepta clade indignabatur Decs fup- 
pliribus votis precari, utfibi reliquum 
exerritum prztbrent incolumcm. 

657- Dignt.] Deos fcil. ad quos 
vorarundat, fepreces. H*ttnf 

6s 8. relmitfjfrifilatUcMpu.lOftz- 
vit (alutem reliquorum , que erat ci fo- 



liberofque mcos devovco pro falute 
gentium & Rom. Imperii 

664. Exig*4clMitjJ*Mm t &'c.'\ An* 
non fatis eft clades noftra , nib* 8t to- 
tus orbis nobHcum ruat I Or6rrrat«/#.] 
Si mundusnobifcum nonpexierit. S*l 
pitim. 

668. Hf*cc*t nutmra in fat* ruimtei.] 
Reccptui canit. Sed audi Cxfircm 
9. com. Pompcjus , utequiraturofimm 
pulfuro vidit , atque earn partem , cut 
maximeconfidebac, perterritamamm- 
advenifaaUis dim* fits, adeexecflir, pro* 
tinufque (e in caftra equo conrulit , * 
iU ccnturionibiw quoa in fiatione ad 
prxto- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Digit 



zed by G00gk 



354 M. Amnjsi Lucani 

T^m miftro Tortmu mim. jam fomUrefati 
Depofito.fecmm Aux mmc umpotd Uu 
Rejpexfe vacat : jpis mmqum tmflcndd nee fit: 
Quid funummc fctu Iket. fuge ftcdu dira, 

690 Ac teflare Dm, mMum qui ferftet in armk, 
Jam tibi Mjgnt mm: ceujUbil* Africa dattmit, 
Et ecu Mmtda mem , Vbamqtu a gngite clades, 
Sic & Tbejfalka p*ft tt fats maxima fugna. 
Nonjam Pompji nomen ppuUre fer wbm, 

6<)$Hec fiudium IxtU: fedptr, quodfemptr kabemm, 
Libertas , & Cafar emu : teqae mde fugato 
oftemkt mmms, fibi ft pugnafft, Senatm. 



na. lib.i. jH*.549- Be ?. Pootkopdc 
Mithridatc, Tigrane, &c. 

686. fWn*/4*i,^.]I^wtus one- 
re imperii, qujodo^ratumcommiie-s 
rat. 

687. Kmu itmfw* l*t*.] Nunc tibi 
ocium eft frui memoriaamea&xfeli- 
citatis : poftquam infatiara fpet plura 
acqditaadl iritcrierit. 

689* £*idfmtHmm 9 Wt.] Ecol- 
lattoae paxfentram admiaruni iatelli- 
ges quaatx foerint ret tux? profpers. 
Turn dtniqnt) inquit tile apod comicum, 
ntmet mflr* mtmif iv m (m m , fauna 9*4 

690 . *At t*fl*t />#»/, &■€. ] Et quum 
poft mfcefliim tuum e proelio p harfali- 
co major pars cladis contigerlt. Dcos 
teftes citare licet , cos non tua gratia, 
fed publics libertatis caufa in armis 
perftitifljb &eecidifle, qui interierint ; 
ut & cos , qui poft mortem roam la 
Africa , in Hifpxnia & Agypto cecide- 
runt. • 

691. Tibi mm.] Nontua gratia, fed 
publiae libertatis caufa. CtujUbUkA- 
fiicM.] In qua Cato , Scipio, rex Juba 6c 
muhialiiperierunt. ttmtnf. 

691. Et em Mmndd mcfns.] Ad Mtm- 
dam vidi fuerunt libtri Poiupeji poft- 
•ea : in quo prxlio paiciitttus fuit Cav 



far; m de infantum' nececaptaret. 
uta^irecenuumus, Pb*ri«fmt i Gm* 
stttJ] Quum Ptolomxus kx Alexandri- 
ans, futnroum chilis belli fcelusper- 
eguTet, fxdufqoe aroicitix cum Csutre» 
medio Pompeji capite fanxuTet, at Flo* 
tnsinquit. Hfttnf. 

695. Sic&Tt*Jpti**.] Amfioite- 
ntm ad Ponipejtm, quod poft qua 
mortem, maxima para pognammm ci- 
▼ram in Thafialia pcribont pro falotc 
dc libertcte patrit. Majot enim pars 
cladis Tbeffidic* cofttigit aWeotejtra 
Pompejos tdeoque Uli nonmagisim- 
potari poctA, quam que poft mortem 
ejus accidenint. Qnt. Hmrtmfi 

694. P»pL*t.l Mobile nabebttmr & 
celebreamptiuspettoramorbem. Vel 
gratumpopulo. I&Btpyd+e><f*o6& 
unius populi hflmile item 8c obfeu- 
ram. ttmmf. 

695. Ht€Jhfambi(U.} Pugnandrti- 
bido. fed libertatis retinendx, StCav 
(aris interficiendi unkum ftudiom crat 
Hntenf. P*r.]Ub.6.ft.}. 

696. tibrtM^&Ciefirmmt.lGtiah 
muTi pugnabunt libertas & Cariat , iHa 
ut fc tueatur , Cxftt ut excutiat liberta- 
tem dc monarchiam tnducat. 

697. Sibifep*gnfff.] Sua? libertstfc 
mends gratia* 

700.^- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 

Homie juvat pulfum beWs cep§e y nee iftud 

frojpe&are nefas , jpumanteis cade eatery as ? 
700 Rejpice furbatos ineurfu fangumiramnes, 

Etfoceri miferere tui. quo peSore Romam 

Intrabtt f alius eampis feticior iftis ? 

Qukqmd in ignotu folus regtombus etui, 

Qutcquid fub Phario pofitus fatter e tyranm j 
70J Crede Deis, long* fatorum erode fami. 

Vineere pejus erat probibe lamenta fimate, 

Jlere vetapopulos: laerjmas 9 luttnfque remitte. 

Tarn mala ?ompep 9 quam frofpera mundus adoret. 

Ajpice fecurus vultu non fitpplice reges : 
710 Ajpice pojfeffas urbes, donataque regna, 

JEgyptum, L'tbyamque, & terras elige monk 
YiAt prima tua teftis Larijfa ruhkt 

NobHe, nee viftum fatis caput : omnibus ffla* 

Civibus effisdit tot as per mama vires 



3tf 



700. Refiner t*ri*t9f f &c.']ImO fime- 
te optimo foliriorugstii*, quod non 
vides tantam dvium ftragem. 

701. Sdcrri iw/Jm-f r».]ClGiri9^ui 
parra per tot chrittm c«dem viaoria , 
multo tauerior futurus eft quam tu vi- 
llus. X>*o ftBart l(*m*m.] Quo adi- 
mo, quaconieiefma* 

704. PA#w,c^r.]Ptolom*o.lib.8. 
*f.6r*. 

705. Crtdi D& 9 &€.] Judiciam 
dcotum 9c longa favenriom ratoram 
fcties tibi fidem fadant id quod melius 
eft tibi eveniile , dhx**Z 9 dihtHf, 
yiociquamvinccfcinbdlochrili. Lo»- 
p fd$*rtm cretttfinnri. ] Perpetuus in te 
Deorum favor , fidem tibi fcdat , e 
doobus matis id tibi cvcrallc, quod erat 
minus. Minus malum eft beilo ckili 
viud , quam vincerc. Ni ita eflet, m- 
&orem te fedflem Dti , quos tibi bene 
vdledubitare non debts, (jrotim. 

707. /^Mr/rf.]Reptimc,pxohtbc.S»//. 



Ob- 

709. F«//»MM/*»tor.]Jttbereuin, 
vultu non nwfto aipicerc tot reges, 
quos in regnum reftituerit j & utbes 
quaslibertatedonarit. Hwttnf, 

71& Pffiffd^vrbtiJ] Fompejopo- 
lim. libto 2. )M". 578. Dmdhqmt rr- 
rw4, tre.f ifcgyptum Ptolomxo, eui 
lpfe tutor a Senatu datus rnerat: Li- 
byamlgbxs Tigrani Armeniam , Phaf- 
naci Pontom , Anobanani Cappado- 
ciam. 

711. rtdit prima tu* % tTt.'S Ponv- 
pejus, ubi jamcaftraoppuffnari&ho- 
ftem intra vallum ver&ri vidit , cquum 
na&us* detradiiiDfignibusBTiperato- 
riis , decumana porta fe e caftris ejedt, 
protiimfque equo dtaro LarilYam con- 
teflditjnequeibiconfttcit, &c. Com- 
ment. t.Caf 

7H- N«fo7f,eJrf.].Conftantiamat- 
que animi magnitudinem retmens in 
rebus utcunquc adverus. 

714. Chrilm tffntot* trc] Lariflari 
Z z huma- 



Digiti: 



zed by G00gk 



3f6 M Ansai Lucani 

7 1 y Obvia ecu Uto : prsmittunt munera fientes : 
Pandunt templa , dorms : focios fe cladibm of tan*. 
Scilicet immenfo fuperesl ex nomine multum, 
' Teque minor fob : am&M impeUere gentes 
Rurftts in ama fotes, rurfufque in fata retire. 

yxoSed quid oput vitto popultt,aut urbibm+inquit? 
ViEtori praftate fidem. Tu Cafar in alto 
Cadis adbuc cumulo patru per vifcer4 vadis : 
At tibi jam populos donatgener. avebit inde 
?ompejmfrmpes:gtmk#, lacrjwque fequmw : 

7iy fiurmaque in favos popuU convicia divos. 
Nunc tibi vera fides quapti Msgnefswris 
Contigit, acfiuSm. felix fe nefcit amari. 

Cafar ut Hefreri* vidit fatis arva natare 
Sanguine , parcendum ferro , manibufque fuorum 

730 Jam mm, ut viles animas, perituraque fruftra 
Agmina permiftt vita, fed caflra fugatos 



humaniter 6c booorificc excepto opem 
oflcrunt. 

715. Ohm ecu /*/#.] Taoquam vi- 
ftoriprocedens obviam. 
.7x8. TujMcrmtwrfM&c] AUorum 
opinionc xquc venerandus ac perns ; fua 
non ita ; rcjicit itaque rationcs & fpem 
oronem comparand! copias & rcno- 
wndi belli. 

7 1 9- Bjttfupp* imfMd reduv.) Iterum 
fortunam tenure. In fix* rtdire.} In 
bella & mortem. Smipit. 

710. ViSo.] Mihi, Pompejo. 

71 r. VtBm.] Cxferi. T« C*/«r.] 
Apoftropbc poetx ad Cxfarcm. 

712 . CnnmU cadis.'] Congerie cada- 
vcrum. yadufxr vifecra.] Calcascada- 
vcra & adhuc plurcs interficis. Smlptf. 

72^. At tibi )<m pofmlos , Circ] Fuga 
te vi&orem tdlatus Pompejus permit- 
lit jibi^populos. Arcbit iidetfrc] Nc- 
quc tar iflx conftititi fed paucos fuo- 
( n«H ex fuga na&us no&inp itincic 



2« 

non intermiflo » comitato equitum 
XXX. ad mare pervenic , mwcmqoe fro* 
mentariam corucendit. 

714. gtmittuldajMAqmeftfBMBtur.] 
Simul oppidani Pompcium difceden- 
tern lacrymis pcofequuti fuenuK,atquc 
in Divos , quafi iniquos in haepctgna, 
mukaconvidajccaunt. Huitrf. 

726. Kunc tib ivtr*fidt/ 9 (p<*} Iplis 
hie pcriculi 5c adverfitatis probavit tibi 
veiom amorem eonun quorum fidem 
in profperis exploratam liabere non da- 
tur i cum plurcs fortunam quam ami- 
citiam colant. 

728. Hf/fcr*.] Italorum. 

74 c. riltjammdStferUHra^fimprd^ 
Plebeios & gregarios milites , ncc fibi 
fummum Impcrium captanti futuxos 
impedimento. 

731. Stdc*fir*f*g*t'h&c'} Cxiar, 

Pompcjanis ex fuga intra vallum com- 

pulfis, nullum (patium perterritis dan 

oportcrcciifiuiian*, milites cobortatus 

eft, 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. * 357 

Ne rcvocent, pellatque quies nofturna pavorcmi 



Digit 



zed by G00gle 



3;8 * M. Ann a i Lucani 

Imenere quidem frolidto pUtrkna mundc, 
Bellorum in fumm con/reft* pondera nufft : 
Std non implerimt cttpientes omnia menus. 

j^Qmcqmdfodtt Iber, qukqmd Tagm exfulit auri, 
Quodqte legit dives fummu Arimaflms mem, 
Ut rapiam, parvo fcelm hoc rtxifie putabm, 
Cum fibi Tatpeja* viQor dejponderit arces: 
Cum Jpe Roman* promiferit omnia pr&da : 

760 Decipitur, quid cafira rap it. capit impia plehes 
Cefpite patrtcio fimnos : vacttumque cuUle 
Regibus infandw miles premit : inquc parentum, 
Inque tons jratrum pofuerunt membra nocentes: 
Quos agttat vefma quies, fomnique furenies: 



Tk# 



751. Jmrenere tjmdem fftofut§ , (Jr*.] I TtrmtxpmlittMri.] Lufitanix Anr. mari- 
Captis caftris , luauriam, vi&ori* fidu- fm rift be** Tmgu Ovid. 15. d. lib. 1. 



ciam , & vanitatem Pompcjanorum vi 
derelieuit, otienderunt enim triclinia 
fttata , magnum argenti pondus expo- 
fitum, tabernacula myxto flc hedcra co- 
ronata, &c. Plut. Pomp. & Cxf. com- 
ment. }. SpolUt* mwJ*.] Quod iliac 
omncs prope totius Afix popalorara 
opes propemodum congdbe eflent; 
qtus hie vocat fpolia totius mundi. 
Nerienf. 

7Jj. M*ff**) Auri&afgenti. 

754. Sedmm im fle rmtt , err.] Hanc 
le&ionem probat H. Grotius , cujus 
exemplar fecutus (urn. Mihi veto per - 
placet quam habent lib. nilgati. Std mm 
imphyit afiemet *imm mentis, Quitomid 
feiit Iber , &c . hac mente : Invqpeftint 
ouidem in caftris Pompeji , aurum Hi- 
fpanum 8c Orientis gaza.uri C*&r pro- 
pofuerat fiipra fC 740. Scd aurum hoc 
Hifpanum in caftris raptum non faf- 
ficit milittbus Cz&riams omnia cu- 
pientibus & ipfam Romam fibi diri- 
piendam ex ducis promuTo fpesanti- 
bus. 

7t 5. Iber. 1 Hifpaous. Hifpania olim 
Celebris crat fodinis auri, argenti, fcrri. 



Amor. 

756. ^frinufpm omit*') Scythizgens 
nnocula»accol* fluvii cognominis auri- 
flui , & ipfi comas auro in nodum col- 
ligati: ut qui aurum ez arenis coltigaot. 
Arinufam stent*.) Lib* 5 . fC.1%1. 

757. \Jtr*fimtp*ryo t &cJ\ Quam- 
vi$ hxc omnia rapiant, puta^mt tameo 
hxc non reipondere mentis belli citi- 
lisafegefti. 

758. T*rf*ksvi8»deg*ml*>tfMrtts.] 
Horn. lib. i.)K T96. 

760. Dcapitmr.] Quafi fibi ac fuis 
multb plura promififtet , quam inventa 
ruerunt. Hartenf. Deafitur, &€.] He it 
bidUfft. ut qui fibi Rooixdireptionem 
promiferit. 

761. Cefriu ptria* /•«***/] Taber- 
naculis patriciotum e rcceuti ccfpiie 
conftratis. 

762. P*rn*Km i lnqmefTHfiMlrwm.'] 
Ccfbrum autrugatomm. 

76;. Ktcmtes.] Scderati, parricide. 

764. JZiwsptat iO'c.') Donnienti- 
bus horrenda per quietem objidunrm 
fomnia : antmis obverfimtur fcelerata 
pugnz Theflalicac arma. 

766./^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Life. VII. 3^ 

y6f Tbeffalicam miferi verfant m pefare pugnanu 

ltmgUat cun&is favum fcelm, drmaque ma ^ 
Menu agitant, capuloque tuanm abfentt movent urx 
Ingemuijfe putts compos , t err unique mcentem m . 

Infpirafje auimac , infeSumquo air a mum *Hf ^, ^ n^ > 

770 Manibm , & fuperam Stygia formidine notion. ^S^w^i^Ui^ 
fExtgtt a meritu tri/Uis viSoria pom**, **fo r^kcU. J^v 

+Sibilaque & fiammas infert fopor; umbra p^^^ .^Mffif^ l 
mCivis adeft; fua quenque pretmt tcrroris imago" j^* "toiQl, 
m lUe fenum vultm, juvemm Vtdet Me figuras: cXcsifajtoCM 
77 fRunc agitant tot* fraterna caUoera fomnis : %^ hOir^ fn* K 
ofeHore in hoc pater eft, omncs m Cafare maneu &£-*£** / *9* 



*Haud alios mndum Sytbica pmgatut in ara 
u&umenidum vUit vtdtus Pelopim Oreftes: 
*Nec magic attonitos animi fenfere tumultm, 
7%<9Cum fureret , Pentbem; am cum desifjet, Agape, 









766. /*>%•&* amSis finmm fctlm.] 
Scderum comaentia reaamur , criam 
dtmidotmiiiiit. SMt. 

767. M«i^»r.] Quail vibsaotesgJa- 
dtuai 9 quern tamen non tcocm. 

76*. ImgmmiJJi put amps, &eJ] 
Tenamgemituammas emibue credc- 
ks , acqoe tnnbias & manca per aetcm 
fuperioris hemuplxsrU inferaaU tetto- 
te eenebrofijro ralitafle. 
• 769. Imfrrrdfle.] InfpirafldoctnifiAe. 

770. SMper*Mm98rm.]Taxk>T*3no- 
<Wnasn(^hemifptattupUnasrmfle 
territanientis , & malonim demomim 
fcruriarumoccurfibas. Sdpit. 

771. Exifti J meritu, Gre] Quafi 
Cjefariani pro vi&oria Diii graves pa> 
nes dederint. Sed quae poena* luerint, 
ip&ftatsmtofen. Hwtemf. 

771. StbiUujueO-fUwmtUtCrc} Be 
per fomnum repraacRtamur m Furtz 
intentaotes vipercos fibilantefque cri- 
oes 8c feces. 

776. Pechrt w h* f*tr #&] Hujus 



HunC<t&<io2€ l^ 

mend obverfatur umbra patrb <^c^Vf'<x2ev 
Omms in C*fm mm*/.] Omncs otar^,jjfp ^i- 
mum manes territant Cxiarem. ^ uv9 ^j \f ** 

Qualiter jSgmmtwtmmm fctnn sptM* . Ji ^ ytC9t 
Ortftes Armttomfdcibm uutreM tT fit- +[** * %v**%. 
ftntibm Mtii Cmnfupt, pr iofijuadj ora- H */^i'/fc uml 
culo moniras Tauricam Diauam int+*(», f,r^^ 
Scyihia peteret , ubi a forote Iphtgeniai^f n „ jw/ , 
Dec (acerdoce agnitus cxptatukjuc eft : %'^ fii* * 
ptacataxmt futke Bmmtmdn appetlaac.' i f wtf 

778. A/aattv Oifjlr^ PelopU nc-^^^^rVC 
pos. 5^K # »H<c*^ 

779. HHnisgsMt9mtv t &c.]Emm- Ot\X%*\k li/L 

<bm, m. JEneid.4.Vir^. ^T^^t 

legitRGfotitts.bocfcoOj: Nonms-ki^ i*tv*» 
gis eater ftati tram , aoi Pamheus cum). <u»p \ ^f AMll 
Agate foreret: auciffii Agave cum rV^.1/^ ^ , * 
reteuVfiiffet&fccliisttttimaanc^cem.y/^ iv^^ 
Sic PerC Sat. 5. P$fum*fat*it*f< ^ ,»*"*"% 
Mamdtt. Alu leg. irfdffk , id eft , \ **)*'<»% C4LX 
mcace dUbdCOct Ja. Rimjonus putat^ {jVct 



360 M. Ak'mai L^ca^i 

« *<Hunc omncsgladti, quos am PbaffaUavidit, 
% +Aut ultrix vtfura dies, ftrwgente Senatu, 
H %Jfl4na3f premunt: hum 'mfera monftra pgeUant. 
it mEt quantum fctru mtfero mens ctmfcia donah 
tiySpQubd Styga, quod rtutnes, mfefUque Tartara fomnk 
mFompejo yivme videt! Tauten omnia paffo, 
Tofiquam clara dies fbarfahca danma retexit, 
Hulla loci fates revocat feralibm arris 
Harentes oculos. cermt propulfa cruore \ 
jyoFlumina, & excelfos cumulis aquantia colles 
Corpora, fuUuus m.tabem fretiat acervos, 
& Magni nuwerat populos : eptdifque paratur 
llle locus 9 vtdtns ex quo , faciefque jacentum 
Agnofcat. juvat Emathiam non cernere terram> 
79? Et lufirare ocuUs compos fub clade latenteu. - 
. Fortunam , Superofque fuos in fangusne urnxt. 
Ac ne lata fur ens feeler urn fpekacula perdat, 
Invidet igne rogi miferu, caloque nocenti 

Inge- 

qui coram violarentui, neuqutddeG- 



t 



leg. out drfityijfit Agnt. cum M. S. ha- 
beam, am defrmiffa Apne.tMtem men- 
tcqua Gzotius defijjet "legit, fie lib. 5 . 
jtf. $03* 

781. Ultrix vifur*, diet J] Qua in Sc- 
natu a canjuiatis confoiTus 13. vulnc- 
ribuscafmuserat. 

78 J. Infers monjhdfUgUMU.']\XLlTL- 
ces furix & carnifex confeicntia. 

786. Pempeio vtoente videt,] Quo 
mortuo, majoribus funis exagitabitur. 
Tst»en otmudftflo.] S^um ininmm d> odio 
*d vtritattm btftori* MVerte , lefUr, Cx- 
ftr prima luce omnes cos qui in roonte 
confedcrant, ex fupenonbus locis in 
planiticm defcendere » atque anna pro- 
jiccrc juflit, quod ubi fine reculatione 
fecerunt , pafliiquc palmis , proje&i ad 
temm,dcntcs abeo petierunt (alutem ; 
confoiatu* confurgcrc juffit , & pauca 
apud co^dc levitate fua locutus, omnes 
confexftvjjts iniliubufquc fuU ju0ir s ne 



dcraicnt. Mutt* certe miwm in umbreuf*- 
yitnm pvdiderim, *Mt psriffi tatUutfe- 
rum fjte&Muh » emt ftfedchrm {preps ne- 

788. Nmlldleci, &c] Triftis Ichor- 
rendus ftragis afpe&us nonxerocac 

790. Et excei/es, eye. ] Ec ftrues con- 
geftorumcadaTerumatquaicollibus. % 

79 r. Sidentet tn tdtm,Crc] Dcpref- 
Cos & maoances ianie. 

794. Ken cernere terram.] Quin te- 
&um confttatumque^cadaveribus fo- 
lumfpedate juvat. 

796. FortHnsmtSnprrefipif&c.] Quo- 
ties contcmplatur acetvos cxforuro,rc- 
putat apud (e , (uaro felicitatero* que ci 
luorum Divorum beneficio contigic. 
Hortenf. Snperofyete, &cJ] Martcmfic 
Venecemquos aute prceliuminvocave- 
rat- fupraad^f. 168. 

798. invidet ignertgi mi firiu] lovi- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. VII. 361 

Ingerit Ematbiam. non iUum Pcenus bumator 
800 Confute, & Libyca fuccenfa lamfade Canna 

Compellum, bomnum rim ut femt in hops: • 

Sed meminit nondum fatiata udibus ira, 

C'wes efie fuos. Petinm non fingula bujla, 

Difcretofque rogos: unurn dagentibus ignem: 
80? Nan inttrpofnis urantur corpora flammis. 

Aut gcneri ft poena juvat , nemus extrue Pindi: 

Erige congeftas Otuo robore fylvas, 

Theffalicam videat Pompejus ab aquore flammam. 

Ni/ agis bac ira: tabefne cadaver a folvat, 
8 10 An rogm 9 baud refcrt: placido Natura feccptat 

QunSafwu, fnemque fui fibi corpora debent. 

Hos, Cafar, populosfi nunc non ujferit ignis, 

Uret cum terris, urct cum gmgite ponti. 

Communis mundo fupcreS rogus, ofibus aftra 

toiftu- 

guafi dicat.quod majori odio civcs pro- 



dec cadaveribus rogum. tyyurftfc. 
Nam cam Geaicivo akdjnyideo tihiglo- 
tU* fie cum AbL Invidn tibi gloria, 
tefatux Diomcdet lib. t . Ccetoque no- 
tmti % &c] Hypallagc. Ingerit Ema- 
thiam cxlulantcm tetros cadaverum 
o^ores , qui corrumpant aorcm. 

799. Ingerit Ernvhiam.] Ideft,im- 
mittit acsem peitiferuminEmathiam, 
qui ex cadaverum corruption* inficie- 
mtur. Smtpit. Non ilium Pan* , &c] 
Neque Ulum monec exemplum etiam 
crudcliflimi hoftis Rom. Annibalis , 

t" F. Amylii ad Cannas interfe&i ca- 
cr conquiutum honorific* (epeliic ; 
ut circs dignetur jure human* fcpultu- 
k. Eandcmhonoiemprzftiterat Mar- 
cello iuGdtis interceptoy verum id in 
Apulia. Liv. lib. r $ . fie Ub. $ 7- 

8co. Succenft lampade Canwe."] Ro- 
9>a ad Cannas ab Annibale Pceno ac- 
cenfus. 

80 x. Htminwmrhw.] Jus humanum 
fcpettendi mortuos. Hortenf 

8ci. Sed meminit , O'c.j InVtdiofe, 



(equirur Czftr, quam hoftes Annibal. 

80 7. Ciyet ejfe fuosJ\ Quos majori 
odiohabebat, quam Hannibal hoftes. 
Smlpit. Pttimm , e>* .] Pocca, ex perfo* 
na exforum. 

806. ~4utgnerif% poena )*C*4t> tyc] 
AutfivelisPompejum male urere, u- 
nam omnibus extrue pyram e fylvis 
Pindi montis fie OEtx , quam ex aequo* 
ce profpiciat tile. 

809. Nil agia bac ira.] Fruftra in- 
quit, fzvis in mortuos, impotenria hac 
tua animi. Quid cnim refert, ignene 
abfumantur cadavera , fie incineres re- 
digantur j an humi pucrefcam tabe fie 
vermibusconficiancur. H*rten/l 

810. Placido Natura.] Natura omnia 
qax compofuit in fua elements ruifus 
diflblvit. 

811. Sim.] Naturx. 

8l>. Communis munch fupmttrogu.] 

Ex opinione Platonts in Timxo , fie 

Cic. qui lib. de Nat. Deorum ait,Certa 

cemporum rerwiutionc ex incremento 

Z 5 con- 



Digiti: 



zed by G00gle 



j6x M. Annii L v c a s i 

SijMiftum. quocunque tuam Fertuna vocabtt, 
Ha quoque cunt arunu. non altius this in auras, 
Non meliore loco Stjgia fub node jaceb*. 
Libera Fortune mors eli: captt omnia tellm 
Qjixgcnutt: ccclo tegkur, qui non babet wnm. 

8xo Tu , cm dant foam tnbumato future gentes, 

Qujdfugis banc clademf quid olentes defer* agrost 
Has trabe Cafar aquas: hoc, fi potes, mere ccclo. 
Sed tibi tabentes fopuli Pbarfalica rura 
Eripiunt, campofque tenent vidore fugato. 

8xjT Non folum Hamonii funefta ad pabula betU 
Biflomi venire lupi, tabemque cruenta 
Cadis odorati Pboloen liquire leones. 
Tunc urfi latebras, obfcmi teda, domofque 
Deferuere canes, & quicquid nare fagaci 

830 jiff* nonfanum, motumque cadaver e fentit, 
Jamque diu volucres civilia cafirafecuta 



contrariorum incendia 6c diluvia icri. 
Et Phoebus Ovidianus : BJfe mwme m 
fdtit rtminifcitw afire temp* , S^m ma- 
wet qmouum t c9rrept*querrpdtmi*Ar- 
de*t % & wmmti moles oftrof* Uhret. 
Mctam. r. 

815. StiMcmnme t%** % &r.] JoJU 
ttrtior tsmtn RjjMci* Ore* fine deftinat* 
*A*l* Cdptrn trumet XJmbram : ottid tdtrd 
temlvi ktpuk tellm C*fm rtcl*dit*r t Ple- 
bifymtfaeci. 

816. to*W/^i&j*«*4*.] Amma 
tua non ibit in caelum, utvulebcredi- 
tum firit poft mortem tuam : led ad in- 
feros defcendet , propter tuam tyranni- 
dem. Hwten/l 

818. Fertmht.] Alii Fwtmu % hoc eft, 
Mortui ab injuria forrunx libcri funt. 

819. Ccclo tegittir t &'c.] Hettrnnmlmm 
cure , fipelit HttmrA reliBes. Mzcenatis 
citatSen.cpift.93. 

82 1 . S2*Mf*gie bmc cUdem?] Et quid 
tandem non capisdiuturniocerohujus 



Con- 

Jpe&aculi rru&um* quia bibis aquas 
(anguine corruptas , quin uteris acre 
hocinrcftol Irnucf. 

814. Ctmpfam tern*.] Cum erg* 
CaHar propter graveolentuun acris us- 
fe&i, purrcdine & txtore cadaverum 
cogarurdifcedere; ca£ibircli&!, ma- 
nest quodammodo campommpoficC- 
fores. Herienf. 

825* KatfihmHmmmit&c.] Ke- 
que folum addilamanda devorandaquc 
cadavera in ThdTalis campia venae lu- 
pi Threicii , (upra fC 569. fed & mfi» 
canes , grues , vultures » &c 

827. Pbdoew.] Montem Arcadax. li- 
bro;, ^£198. 

830. Hvfamm.] Cadaveris odoa 
mutatum & corruptum. 

831. raiment ciyilU, &t. 1 Vultures 
& volucres ali*. Wpaif/MU/t^iqus 
& triduo prxfagirc , 8c e louginquo 
odoraxi cadavera creduntur* Pun* li- 
bio 10, op. 6, 

8$2.f*# 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 

Convemnt. vos, qua Nilo mutate foletis 
Tbreicias by ems, ad mollem ferius Auftrum 
iftts ayes, nunquam fe tamo vulture calum 

Stflnduit, aut flutes prejferunt dera perm*. 
Omne nemus mifit voUures , omnifque cruenta 
Alite fanguineis ftillavit roribus arbor. 
Safe fuper vultus viSorit , & impia fypa 
Aut cruor, aut dto deftuxit ab atbere tabes, 

840 Membraque dejecit jam lapis ungmbus ales. 
Sic quoque non mm populm pervemt ad ojfa, 
Inqueferas difcerptus obit: non inttma cur ant 
Vtfcera % nee tot as avide forbere meduUas: 
Deguftant artus. Latu pars maxima tmba 

84? Fafttdtta jacet ; quamfol, nhnbique 9 diefyuo 
Longm Emathiis refoUetam mifcuit arvis. 

Tbejfalica infeltx quo tamo crimine tellm 
Lafifti Superos, ut te tot mortibw unam 9 
Tot fcelerum fatis premcrent ? quod fufficit avum, 



36? 



831. PtoqmiXiU, &<.] Primmn 
gtnefperaferfioocmineinoiat. Harea 
uitimis in ultima abeam: haram ab- 
(cefiu gent Pygmcoratn inducias ha- 
bet , cum iis dimicantium. Hortenfimt. 
V«$ % qm*Nit;&e.] Lib. 5. fC 711. 5c 
Scnec. OEdip. fC 604. 

8jj. Smm, drc.) Hicquippe m<0 
at*. 

834. -Kmtujm**, Grt.] Flenus fiat 
Tnlturibns act. 

835. Pemu.] Voluccet. 

856. CnuntA, &c] Sanguis ftilla- 
bat ab arboribus , quo alites pattern 
pnwUe congeAerant. 

841. Sicmttqmmnnmist&t.] Nc- 
<JQe far dikerpunt cadavera , aut nu- 
dam ofia, non rimantur vifcera; in 
tama abundamia fufficit degoftaftc pic- 
nqoeramdioic fie dente fupecbo. 

841. Imp* fern «Ut.] ConTcrtit fe 
In camem fexaxum » qux ilia caxne alc- 



bantui. Snlfitim. lntgmfntmdifierfim 
dit.] Ita Juvcn. fat. 14. tot* mytlidfit- 
*9s In vmttts *be*nt. 8c Ovid. 8. Me- 
tam. demitfo in vifier* cenfn, 

844. Lttnf»rt maeint* t &e."} Quod 
tamus eflet caeforum numerus 8c mul- 
titudo, utnonpotuerintomnesdepa- 
fci. H»rtenf. 

846. Em*thiisrffil*t*mmifemt.~\ Pu- 
tredine corruptam , in terram Thdfidi* 
cam redegerunt. Corpora enim fire 
condita fuerint, five infepulta rdin- 
quantur , refbl vuntur in terram diutur* 
nitate & longitudine temporis , quod 
omnia abfumit. Hortenfi 

847. Theffldie* infeiix.'] Deteftatur 
Thcflaliam tam miferandx cladi dirit 
que fatis damnafam-» , ut fiipra fi. 
jot. 

849. QModfiffidt ***m.] <<u*nam 
xvi diuturnitas potent duerefic abole- 
rc mtmoriam rami darnni I 

851. X>»* 



Digiti: 



zed by G00gk 



364 M. A M N A I Lucani 

850 Immemor ut donet belli tibi damna vetuftast 
Qua feges tnfeEta furget non decolor herbd i 
Quo non Romano* violabis vomere manes? 
Ami nova valient dries, fcelerique fecundo 
Praftabis nondum ficcos hoc [anguine compos. 

2$$ Omnia majorum vertamus bufta licebit, 
Etftantes tumulos, & qui radice vetufta 
Bffuderc fuas , viEtis compagibus , urnas : 
Plus cinerum Hdmonid folds teliuris aratur. 
Tluraque rmuolis J 

860 Nullus ab Ematbio 

Navita 9 nee terra tr» 

Romans buftum po[ 

Umbrarutn campos, grcgwm uumci* laicttitt: 
Nullufque auderet pecori permsttere pafior 

86y Vettere furgentem de nofiris ofitbus frcrfcw; 



Ac, 



&JT- £**fig'>fi r ?t-'} Hoc eft, nul- 
la fcges in Thefulicis campis furget, 
qnin fit decolor fatura fie purpurco co- 
lore infc&a. H»rttnf DettUr berba.] A 
ianguinehicfufo. 

851. Mines.] Qui in Crpulchris er- 
rant , nee nifi juftis folutis Styga tianf- 
vehuntur. 

85 J. »Jntem>4vfMfntaciet.*\ Ante- 
qutm aboleanrur ptioris hujus belli ci- 
▼itis vcftigia , hoc eodem campo nec- 
Aim a priori (anguine exiccato , confli- 
gemhincAntonius5c O&avtus ; inde 
Brums fie Caifius fecundo bello nefa- 
1 io. C^uod tamen prope Philippos ur- 
bem Macedonia; commifium eft. uti 
dictum ad fC 80. lib. r. 

855. Omm*m4)9rmm 9 &'c.'] Quodfi 
omnia Romanoram ona fie cineres ?e- 
timns eruere $ tumutis tam integris" 
quam vetufbte collapfis ; minora tamen 
erunt his quxfcmifepultaeruumurin-. 
ter arandum abagricolis Theflalicis. 

85TJ. Et fivttts tmmUs.] Tamimc- 



gros adhuc tumulos , quam fetuftace 
collapibs. Gftim. R^dict vetm/ld* &c] 
Imolepulchrirupdo, nifi refpiciat po- 
tins caprificum qusdccpateenatadjs* 
jicit monimenta. Plin. lib. 16. cap. 19. 
Juren. Sat.1c.ff.145. Martial, lib. 10. 
epift. 2. 

857. rtSh comfngibms.] Solutis ¥C- 
tuftate commiffiiris. 
* 859. Run ttli sfertKnturderftibtuofis.] 
Aratrorum. Hoc denttm temmt terrmm 
remxoitis 4ratri. Ovid. 

860. KmUms A EmuU* , &c] Tc 
O Thcflalia nemo frequentaret nauta, 
arator , paftor , nemo habitant , fugc- 
rent omncs tanquam execrandum lo- 
cum , gentium fie pop. Rom. buftum, 
umbris frequentatum \ imo tanquam 
defoiatam terram fie inhabitabitan fob 
torrida zona ecu frtgida; fimodotuut 
prima, ita fola futfles nefarii belli area : 
Sed alia jam loca pari cladedaranatate 
excufatam fie fcclcrc hoc abfolutam 
ptxftant. 

866. 1m- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VII. 3<>j 

Ac, velut impatient bommum, vel folis iniqui 
Limit e , vel glacte nuda, At que ignota jaceres, 
Si non prima nefas belli , fed fila tuliffes. 

, * O Saperi, liceat terras odtjfe nocenteis. 

iyo Quid mum premitis, quid totum abfolvitis orbem? > 
Hejperia clades, & fiebtlis unda Pachjni, 
Et Mutina, & Leucas puros fecere Pbilippos. 

M. An- 



866. Imp* itns bomitmrn.] Inhabita- 
bills. S9liiim<pu t Crc.'] Inter tttrtim- 
qucTropicum , zona torrida. 

867. Nu<U,0'c.] Defolata, Inculta 
propter frigus, utt inYonis frigidis. 

809. OSmpmj&€.] Eiclamatioad 
Snperos : ut fas m odiflc eas terras , in 
quibus tanta damna funt acccpta a Pop. 
Rom.totoorbe. Clades totoorbeac- 
oeptas , tribus rafibus fequaittbusper- 
ftringit; ut non (bladicararTheflalia 
nefas belli , hoc eft , civile bcllum tu- 
ltfle. Httenf 

870. S2*dMm*frttmth t &'cJ] Cm 



damnatis ; 8e rooz in partidnationetti 
(ceteris admiflas abfolvitis crimine to* 
to orbis partes * 

871. HeflurU tUdesJ] Bdlum civile 
in Hifpania ad Mutinaxn maximc, ut 
lib. 1. #£40. PdthymJ] Promontorii 
Sicilian ubi navali prcelio vi&us eft 
Sext. Pompejus , ab Agrippa aufpiciis 
Aucufti. 

872. Mutimu] Lib. 1. fC+l. Lm- 
em.] lib. 1. jfrf.43. Pum ftcm Phi* 
%»/•] Quafitanocentcs , & Romano 
cruore unmaculatos (Sc uxxcicabtlct. 



t.Jm* 



Digit 



zed by G00gk 



$66 



CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER OCTAVUS. 

Argument*/*. 
/^Ctavo in Leshum fogiens per devia Magnus 
^^ Navigat, occonjunx lacrymando abduaa reliqtiit 
Deflentem popuktm : properans ram naura monetur, 
Tendat ut ad Cilices, ubi Scxtus , turba Du cum que 
Deceraunt , quo fit Dux con fugi torus , atroxque 
JEgyptus legitur- venienrcm regia prodit, 
Conjugeque & naro coram confodit Achillas : 
Ambuftum Codrus truncum clam texit arena. 



J Am fttper HirculeM fauces, nemorofaque Tempt, ' 
Hamonu deferta petenf dijpendia jfylvd, 



I. *wAm 



r Amfupa-.] Exordium dacit a fu- 
t Pompeii ftatim poft amifiam 
pugnani. Pompcjus hoftes intra 
munitiones intuitus, proje&is 
infignibus imperii , fivepotius Impera- 
toriis, ut Cxfar ait, cquo fcdens , decu- 
mana porta , quatuor duntaxat comi- 
tantibus egrcflus , citato curfu Larif- 
(am contendit , &c. Htrtenf. Jam fi$- 
per.] Felicem utcuoque in malis Pom* 
pejum, inquit Flentj , fi eadein ipfum, 
quae exercitum ejus , fortuna traxiflet. 
Superiles dignitati fax vixit , ut cum 
majore dedecoreperTheilaiicaTempe 
equofugeret, pulfus Laiifla : indefcr- 



Cor- 

' to Cilicix fcopulo , fugara in Parthos, 
African) vel ALgyptumagiraret : utde- 
nique in Pelufiaco litorc, imperio ▼ilif- 
fimi regis ; confitiis fpadonum , & , ne 
quid malis defit, Septimii defcrtoris 
iui gladio trucidatus » Tub oculis uxoris 
fux liberorumque moreretur. Her cm- 
Usufructs, Cr.] Diffidia inter Oflam 
& Olympum , qua per Tcmpc exit Pe- 
neus in unum Thermaicum, librod. 
#f.$4J- in confinibus Thcflalix & Ma- 
cedonia; » Thermopylas di&as a ther- 
mis ibt Herculi facris. 

2. Dilpemtid/ylTris.] Circuitus,errore£ 

que cu itineris difpeudio , ut mox jrf.4. 

3. Or- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



3«8- 



M. An k a i Luc a ni 



Digitized by VjOOQLC 



Civilis Belli Lib. VIII. 
Ematbia jam (lade rubens exibat in aquor* 

3 5* Inde rati* ttepidum , vent is, & fluftibus impair t 
Ilumtneis vix tut* vadis evexft in aUum : 
Cujm adbuc remis quatiturCnyra, finufyue 
Leucadii, Ctlscum dominus, terraque Liburna, 
Exiguam vettar pavidus correpftt in alnm. 

40 Confcia curat urn fecreta m Iktora Lesbi 
Elettere veUjubes, qua turn tellure Utebas 
Mctjiior, tn medus qaam ft , Cornelia , camp* 
Emathia flares, trifleis prapgia euros 
Exagitant : trepida quatitur formidme fomnm : 

45* Thejfaliam nox omnis habet: tenebrifque remotis 
Rufis in abrupt* fcapulos extremaque omens 
Liu or a , projpiciens fluSus , wttamia long} 
Semper prima rides veniemis vela carina, 
Quarere nee quicqmm de fato conjugis audes. 

jo En ratis, ad veflros qua tendit carbafa partus 



3*9 



1 , qui cum fcompefum de facie 
nodet , euro & quos is jubebat , rccc- 
pit,£cc Plot. 5c Appian. 

5 6. Flumimu vix tMtav*di4.~\ Navis 
■on bdlica, ac ue ooctaria quidem, fed 
Duviaii*. Or***. 

37. Cmjm adhmc rtmit qmititmr Carey- 
***&ۥ") jomaejus, enjus pnrfe&i Ion- 
gfc Jareqne claflibtia tenebant Corcy- 
nm , fioum Ambracium prope Leuca- 
dem,6coramIabtiniU:inmariAdria- 
tico^iim CUicuro piratarum domitor, 
jam domirus. lib. ;. ft »»8. ipfe in 
cymba > root in oneraria fdiitur. 

40. CrtfcUcmdrmm ,&c] Tu Cor- 
nelia qoam norerat fnliciramammidc 
belli eveoto pendere»mones Pompejum 
ttjabcatconnm ditigiad- Lisbon ♦ ubi 
tnfismocaexas a feepira belli » lib. 5. 
fkjix. Alii leg. j»fcf»ideft,Pompejus, 
tonfctnotcmftutadtit**. LktawtUf- 
■»•] In Leabo infiila* oppidum Miryle- 
**cft»t&iamobelui<xocom(cpofe- 



Qutd 

rat: tesbus imprimis nobilitate vim 
cotpmendatur. Unde & calices Lesbii. 
Infula prorcrbiis aliquot ▼eteribus no- 
bilitataeft. fr/fe'4imfc,&r. HortenC 

42. MctfUr >&c?) Vide ipfius Cot- 
ndis rationes lib. 5. fC* 767. 

44. Trtpi<Uq**it*r ,&c>] Interdla 
folkitadc belli cvcntu.nodu per quie- 
tem Tbeflalia obver&tur menu. 

4 y Ttntbrisep*.] Orientedie. 

47. X*t**ti* fagr.] Qua? fidentnt 
nurare, quun vento hucilfocfleftun- 
tur, 6chacilkcvecafumfninari&na- 
▼iroerertereex interrallo putea. H#+ 
ttmfim. 

49. S£iutrmw*cq*icai**i&c.~] Nt 
forte audiaa quod prxbga mena forn- 
niabat aut fiifpicabatur. 

50. Em r** t &>c.} HscPlutarchua 
ad hunc modum. ut Mityienen appu- 
lit , noncium in urbem mifit ad Corne- 
lian) , cui aliis de Ccfare ad Dyrrha- 
4ttnm profligato&bdlopropaconfc- 

Aa &o» 



Digitized by VjOOQIC 



370 M. An^jei Lucani 



Ma* 

no, S 



NaM 
, ad ft 

female 
lenten* 
us, hoc 

ipcjum 
reitift* 



itdire; 
rfnatio- 
uttente 
oite. " 

ptius 



Digit 



zed by G00gk 



CiViLis Belli Lib. VIII. 
Magnus, & imfnodicos caftigat voce dolor es. 
NobHe cur robur Fortuna vidhereprimo, 
Femina , tantorum titulis infigim avorum, 
Frangis ? Habes aditum htanfura in [tenia f am, 

7J Laudis in hoc fexu , non legum jura, nee arma, 
Unica materia eft conjux mifcr. erige mentem, 
Ft tiu cum fatis pet as decertet, & ipfum, 
Quod fum vidus, ama: nunc fum tibi gloria major. 
A me quod fafies , & quid pia turba Senatus, 

80 Tantaque dtfeefitt regum manus: incipe Magnum 
Sola fequk deformis , adbuc viveme tnarito 
Stimmus , & auger'% vetitus dolor : ultima debet 
Bjfe fides , lugere virum. tu nulla tulip 
Bello damna theo. vivit pott prctlia Magnus, 

8 jT Sed Fortuna peritt quod defies, illud amafti. 



37* 



frit* eWninriY decidertt, sicatmbtre 
fmit. ] Cedcre adverGe fortune. 

71. IfMtcmrfbtr, &c-] Pompeji 
oratio confolatoria eft , qua rra&um 
artimum adverfs ratis mariti c6n(bla- 
tur , & quidem argumemis , qtnBus in 
pifefenti poteft, accomraodatis. Initio 
ctfptat beucvolcntiam a dignitdte gene- 
ris t perfons Cornelia;* tettefimut earn 
incufims fira&i animi. Hmmf. k?b*+.] 
Animi fbttiradinem. Rob*r.~\ Animi 
fiftnitatem. ^ • 

7j! ^y^nww.] Scipionum. - 
74. Haber aditum, C5r«.] Contigit 
tibi feges & materia acternje & ihmmz 
laudis , quam fcemims confequi datnr. 
ncquc coim fceminarum gloria eft }us 
<ficcrc , ajit arma fare f Wfidtt mari- 
ris praeftfaf , TrifH inxmtimt\npw* la*- 

ttLfc,, ■ \ /;; 

7}: tfonltptmftrit&tfTitcm'mitn- 
fcr m'arHus eft axcMji^f&ftU'tnad- 
^eWt laudis materia y qdam hori.in ad- 
minHtrationttogdta, aut m juredicun- 
do ; nee in mcdiis armis , confequeris. 
MerteuK 



Vocx- 

77. Etttu CMtnfttitpietiU, Crc] Si 
fata dejecerunt cculmineglorizFom- 
pejum ; to contra, qua potes Dictate 
earn ad jut ^ in affli&is rebus , unde ma- 
teria laudis tibi appoGta eft, Hortenf 

78. Quod f*m vi8*s , ama.] Quafi 
dicat , multb magis tibi in adver fa tor- 
tuna fum amandus , quam in fecunda : 
at arnicas certus in re incerta cernitur : 
ita multo magis pia & bona uxor in 
triftibus. HMenfi 

1 7 9 . I* iae.(JH6ifafctt % &c.'] Erit enini 
veri aborts argumentum ; & hon t* 
viriamaflcforttiBamj fed virum ipfum, 
qucm ab'airis defcrtum (cquaris. £*//»//. 

Si. ptfvpftil , &c.} Haud decct im- 
pendent VWd marito, perinde atquc 
concfantaito & niortuo.dolorem extrc- 
mutn 8cbui ninii addi potcft > nc vidca- 
re virain aeque ac mortem lugcrc. 

8i; Xfitinu dttxt % C37-C.1 Ultimum 
conjpgalis fidci officium eft luihis. 

$$, $tf Fortuna ptrit.] Scd vjde n« 
rottunam riieameycrfam lugendo , yi- 
dearls cam quam me babuiflc cbario- 
icm. '' 

Ami t&Outi* 



Digiti: 



zed by G00gk 



374 



M. A N- N A I L.T7C AN* 



tjuara 



Digit 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



%j6 M. Ann/ei Lucani 

Ift wwji vtdere fuam y difcedere cerncns 
Ingemuitpopulm: quam vixfi caftra nutriti 
Vt&oru peteret , fleets dimitterc mattes 

l SSj dm ft**** MiU$: tamo devinxit amore 

Hospudor, bosprobitas, Cafiiqae mdefttd vulm, 
gjtidfubwffd nimk, nulli gravis hojpita trnrb*, 
Stantis adhuc fan vixit quafi conjuge vi8o. 
Jam peiago medios Titan demijfus ad ignes, 

1 60 Nee quibus abfeondit , nee ft quibus exerit orbcm, 
Tom em : vigiles Pompeji in pettore cur a 
Nunc focia6 adeunt Romani faderis urbes, 
Et varias regum ntentes, nunc invia mundi 
Arva fuper nimios files , Aujlrumque j a cent it. 

i6fS*pe labor maftus cur arum, odiumque futuri 
Yrojecit fejfos incerti peStoris <cftus, 
Reftoremque rati* de cunttis confulit ajlrti- y 



Undi 



Iff. Tantodt+inxitMrnrt.] Exdama- 
tibne caiaTam amoris reddit , a virtmi- 
bus Cornelix, quae illos fibi tuque adeo 
devinxerant. Laudat cam a verecundia 
iogeoua,probitate,modeftia, 8c humili- 
tatc, & animi tranquillitate. Htrtenf. 

156. C^pitjmmUtfiU % &e. Stmtit 
*A*t 9 &c] Cornelia Aantisferi, id 
cAt cujus fortuna adhuc crat Integra (at 
intra t£i t j . *t trm Mm it AUm$. Hd- 
loufinuin alii dfc yolunt ^tofUnttftr- 
ttm* ) vudt non minori cum modeftia , 
<f*m fi rrafta fuiflfct adverfa Fortuna. 

159. 7**pkpmdb, 9 &€.1 Erat 
jam Soiis ocddemls fyhaupars media 
fupra horizontcra, pars altera infta 
diem illis dererentts , fi qui flint Anti- 
podes qui opponunt pedibus veftigta 
noftris. Namque hoc plcrifque yete- 
tum controvertum tuit etiam contra 
demonftrationes Mathematical. 

160. Kcty fi<j**mextrit orbem.] An- 
tipodihus , quiout oflcur , quum nobis 
Occidit. Sitlfit, 



\6\. Piples Pempyi, &t+] Pom* 
pejum infbmnem & (olidtum tenebat 
raeditatio quos reges , quas genres Co- 
rns , quas mundi partes adiret. 

16;. IttHM mmndiJ] De&xta Libyan 
zonam torridam & ulterius. 

164. Ar**jkftrmm9$ t &<•] Rur- 
fum inter narigaodum ddiberabar a- 
pud fe , num in deferta Libya? ie redpe- 
ret, ant Athiopes , &c Hhmv Sties.] 
Aftus prope intolerabiles sons torn* 
d* , que inter circulmn Cancri eft & 
Capricorn! , quo Ccfar non penetra- 
ble. He raioriesfiibjc&zfumaiifko. 
Hmtmf. fue#K.]Hon'ywmtts. GiO- 
tilts. 

165. S*p§ iMr met ft m turimmJ] In- 
terdum ut mentis foUatudinem & te- 
dium cogttandi defutuws tararet, coo- 
▼ertit (e ad diTpurarionem deaftris & 
rattone codi viaque tnquiicnda a* gn- 
bernatorenavis. 

166. Pw^a/.]Repulit. Ftfii*fl~) 
Dijfat ffi taa co c tatioocti 

168- 4*4 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. V1IL 377 

Unde notet terras j qu& fit menfura frcandi 

JEquoris in cotlo j Syriam quo fidere fervet : 

170 Aut quotm in pUujlro Libyan bene dirigat ignis. 

DoSlw ad hac fatur taciti fervam Olymfi : 



Digit 



zed by G00gk 



378 M. Anmjbi Lucani 

Speftamus. quicquid defcendet ab arbore fumma 

1 80 ArttopbjUx , propiorque mart Cjnofura feretstr f 
In Syria portus tendct rati*, mdc Campos 
Excipit Aufirdi coclo contenta vagari, 
Stella timens Borein : ill* quoque perge fmiftra. 
Trans Photon : in medio tanget ratis atyme Sjrtim. 

\%<jSed qui vela dari, qui nunc pede carbafa tendt 
Nofira jubes ? dubio contra cui peSore Magnus, 
Hoc frlum toto, rejpondit, in aquore ferva, 
J/tfit ab Ematbits femper tua Ungjm oris 
P uppity & Hefpemm pelago , cctloque relinquas: 

190 Cetera da vent is. comttem, pignufque recept 
Depofitum: tunc cert us eram, qua littora veUem m y 
Nuncportum Fortuna dabit. Sic fdtur: at iUe 



3tf» 



fldls polares Bootes 8c Urfa minor <fe- 
fcendunt a fummitate mali ecu pnnfto 
venicali , Horizontem verfus , hoc eft, 
polus deprimitur , atque elevator Ca- 
nopus , rulgida ftclla in gubetoaeulo 
Auftrali navis Argus fideris Meridio- 
nalis , quae non videtur nift Rhodoin 
Auftrum pergentibus. nmfijnem mix- 
mts , inquit Manilius : fnlgtre C*no- 
pnm , Donee "HilUuu per Ptntnm veneris 

I79. SZm€qmddefcmtUt t &cJ] Quan- 
mm deprimitur poll Ar&ici , tantnm 
elevator Aquatoris , 8c in Auftrum 
tendimuf. DefeendettA srUre fmnam.'] 
Non deftenUt. nam fequirur feretw. 
Quarc & mox tendit , in tendet muravi- 
tnus.Gretins. ^btrbort fmmm*.} Id eft, 
quando polus , Ar&ophylax & minor 
urfaafummoroalo defcendum, re&a 
cxcurfiis eft in Syrians. Hortenf 

1 So. *Arfhpltyldx.] Qui 8c Bootes 
▼ocatuf , cujus finiftram manum circu- 
lus Ac&cus inclndit , ut neque occide- 
re, ncqucorixivideatur. Hortenf Cy- 
npfKTA.~\ Urfa minor, quz Boots oppo- 
ficaeft. todpit. 



i8r. Inde Cdmtpf.') Remota , nee 
afcendens SeptcntrionaUbus confpicua. 
CioMpos,'] Stella auftralis ingens & clf- 
ra, noftris regionibus ignore ; Bereni- 
ces ciinis dida. ejus meminit Pliniui 
lib. vi. & Vitruvius lib. ix. Sulptt. 

1 8$. SttlLt timens Bfirt4n,]MctUXtOt 
Borea nubes impellente » obfeuretur. 
llUqntqueferiefimflrn.') Siinfiniftram 
teneas a Canooo trans Pharon , iliid£> 
tnr navis Sy tubus. 

184. Pfcpw.] Pbarus imula eft in 
ingrcflu portus Alexandrini. Hortenf 
Pbaron.'] Lib. 10. fC 57. 8c 509. Sjr- 
*«*».] Lib. i.jfrf. 567. 

185. -Q*« wmc f«& c4P&f/2r.l Utrol 
dextro an finiftro veli angulo imo* 
inhmi. the uelf. libro %. jK. 418. 
rmftft mflrtjnt**.] Diiigi curfutn. 

188. ff//^Ew4tto^rOTiiefla- 
liara atque Italians rdinque , ad Orkn* 
temtendens. 

190. Comitem, ffigmifqmt.] Uxorem 
Corneliam > quam in Lesbo depofue- 
ram. Heirtenf. 

191. litora veUeni.') Ante reccftam 
uxorem , Lesbon volui petcre. 

193.7^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VIII. 

Jufto vela modo pendentia cormbus aquis 

Torfit, & in Uvum puppim dedit, utque fecdtet, . 

i^Quas Afu cautes, & quas Chios afrerat, undo*, 
Hos dedit in proram, tenet bos in puppe rudentes. 
sEquora fenferutu wot us, aljterque fecante 
Jam peUgus rofiro , nee idem Jpeftme carina, 
Mat aver e fonum. non fie moderator equorum, 

ioo Dexteriore rota Uvum cum circuit orbem, 
Cogit inaffenfa currrn accedere met*. 

Oftendtt terras Titan , & fidera texit. 
Sparfus ab Emathiafugit quiemque procella, 
Ajfequitur Magnum : primufque i littore Lesbi 

io y Occur rit nam, proccrummox turba fidelis. 



379 



195 . Jmfto m^.] Pari attitudme & 
pbnitic. Smlpit. 

194. In Uvmm puppim dedit.] Inlx- 
vamfiexit. 

195. Q*fs .Afut cautts , &€. utuUt.] 
Return inter AQx litOs 6c Chioninfu- 
lam a (intftra. male legitur Afina amt. 

, 196. Hos dedit in pr*r*m t Q-c.~] Alte- 
ram veli anzulum protendit , ccdu&o 
alteio. ut #£418. lib. 5. 

197. JBqutrd finfervnt nftm.] Mo- 
tus, navis; ut fit ubi contra matis acftum 
lu&acur nauta. 

1 98 • lam peUgm roflr$,nec idtm $ &c.~\ 
Corfu in obliquum mutaco. neque pro- 
currcnte ut prius zquatis antennis navi. 
majoci impetu & fragore prora cruit 
fiu&us. 

I99. W»» fie mod ffdtore quorum.] Non 
fccus atque auriga in curuli certamine 
contendit , imeriorc rotaquam proxi- 
mo ftringere mctam, quo brcviorcgyro 
citcumeat. Non fie tmderttor eepfimm , 
Dtxterite rota, tyc. ] Low *rb* in me- 
U flaw interior, dexter exterior.. Hie 
Umeu, naturalior motus* ut docet pht- 
lofophusy *&i h£t*9 tic *&&&. 
cquos naruraliter ad Gnifttam fle&cre 
tradunt equarii. Hxc -ratio ergo quod 



Nam 

in certamine curuli equi ad unktram 
fle&erent , ac finiiho gyro interiore 
metas luftrarent > quia hie motus 6c 
converfio equis familiarior 6c magis 
ex natura. Hinc abfolute w»/mw Latinis 
pro finifterior » ut intent tomes, mterior 
fpvndd, &c. Eteoim in haccircuma&io- 
ne quz n&& <pvati eft, -interior orbis 
&proptorcemro finifter habetur. Sal- 
mafim PUn, Exercit. pag. 936. 

ioo. DextmtrtnUt&c.l Siniftra 
rota imrnobili, dam dextn vertitur. 

201. lnojftnf*,&c.] Evitatxflcin- 
ta&x. 

101. Ofteudit terras Tit**.] A pcri- 
phraftica matutini temporis defcriptio- 
ne redit ad hiftoricam narrationem-/. 
PoftrugamPompeji, totiscaftris fuga 
fa£ta eft. On. Pompeji filium nutjortm 
natu, patrem (centum dicitPoeta, 8c 
finiul aim eo Oricntales reges , atque 
inter hos Dciotarum,Gallo-Grxcisc re- 
gcm.pro quo exftat oratio Ciceronis ad 
Cziarem. H*rt. Et fidera texit.] Oricns 
fol obicuraverat fidera. 

10 J. Sfuufu* A> Em<thU.1 Quicmv 
guc ecladePharfalicarugerant, (equuti 
tunt Pompcjum. 

205. KAtm.] Natu minor, Scxras. ad 
3 lib. 



Digiti: 



zed by G00gk 



380 M. Am mai Luc a mi 

Nam neque dejclko f*tu, acitquc fugato 
AhfluUrat AUgno regts Fort una minifiros: 



Digit 



zed by G00gle 



CfTiLis Belli Lib. VIII. 
Armemoppu mm Getieu intendite nervis: 
Si vos i Parthi, feterem cum CafpU clauftra, 
Et fcquercY dttros dterti Mdrtv Alanos, 



? 8i 



"5 



13c 



VtfKtflS 



Udii 



*35 



111. jirm*m»fot**rmG«itM.] Par- 
tfaicoa. 

111. SiwifP-r/k'.] Avertitoratio- 
neinADciotaroadPartbQf, com qui- 
fonurnaniter egit, turn, qoum per- 
fcq u cmurAlanoa, utPocta dicit, fc 
teterct porta* Cafpiasi quas tltnfh* C*- 
wUvoc*t.Hmt*f. CtfrUdimftr*.] C2- 
wt ports fiim faucet mondam Ga- 
taiorum inter Medoa fit Pattboe. Sed 
it aliia rurcia ceo raucibut Amiemam 
lerfiie eft intcUigendom 1 com Poro- 
pejut hoc son pecveoerir. ad nee ad 
Alaooa Scythiae Europant pop. fed Al- 
ttnot pouus, quiCalpiia danftris & 
Parthie vidmoica. De hif item PJur. 
in Pomp. & Tacit. Anoai. 12. it. 15. 
«que iu legtodum apud Suet. inDo- 
midanocap.1. 

113. Mierm "Mm* Aim*. ] Qui 
fnnper mar milium, qui induruerum 
•flnctibdlb. 

114- Atl*mtmit.] Perficif ,ab Achc- 
Meni dctribu, equaRefeaPerianun» 
tfilioAgei. Sceph. Undtaumtc**- 
fV.] laociofcpacc. 



115. /» tnimm trffifa, (Jrr.l Non re- 
""* neqne in urnem Imperii fcdem 



126. jffvtfwm Cyri.] Ultra regnum 
Per&rum. lib. & #. 449* 

117. 04nget.] Iodic fluviuf. ty/>«« 
Hjdsfret.] Nylin urbem Indut a Bac- 
cno conditam pixiernucns. 

118. ^cctdta* ftlm:} In marc In- 
dicum labamor . Pfc&/»rgMriir»&r.1 

cram Orienti foil qoam ipfi 



251. Ex«9M«*P4rffcw«0r.] Par, 
liber , non trmmpbatm. N« mmmt 
MtpiJ) Neqne incolumitatem & pa- 
cem (cmd lancum roeo debent bench- 
cio, quia & poll fiftot Crafios, difluafi 
ego in Senam , ne bellum Parthis infer* 
rerar , durante fc bello Gallico. 

aj}. JtrfchU.] Parthi , ab A r face 
primo Panhorum rege. Qnh rmm ptfi 
e«/ftfrtf.] Quia poft ccfot Craft* , pa- 
ttern fenlium a Parthia, continuitpo- 
puutm Rom. ne ea dadca findicare- 
tuc»ntt1cgo* Httm/: 

23$. Ttt mtritis, Or.] Condodit 
enumo» 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



-? 
Civilis Belli Lib. VIII. 383 
Sole Rbodon, ma^nofque [mm Telmefiidos und* 



Digit 



zed by G00gk 



384 M. Ankjki Lucaki 

Ffritri* to Afigfttfs: Comites beltique, fugaque, 
Atque inftar putrid, quamvis in littore nudo, 
In Ctlicum terra, nuUis ctrcundatm armu 

%6f Confultcm , rebufque novis exordia quaxam, 
Ingenteis pr aflat e animos: non omnis in arvk 
Emathiis cecidi , nee fie mea fata premuntttr, 
Ut nequeam relevart caput, cladefque receptas 
Excutere. me ruin* 

ijo Erigere in t faftis t 

Mepulfm tenebit? 

Mille me* me puppes, 

Milie dua ia noftrat, 

Quhn fubvertn vpes. jcu mc vc* fold uteri 

17 5 Tama poteH return, toto quas gef&mm orbe, 
Et nomen, quod ntundm amat. vos pendite regna 
V'tribm, atque fide, Libjien, Fartbojqut, Fbaronque, 

Qua* 

bam ; Thedphanes Labia* Agyptum 
fiufit & perluafit. Plutarch. & Appian. 
Parercul. 

26 j. Infltr futri*.] Referentes pa- 
criam , vel pondus atque autoritatem 
patriae habenres. 

166. Nta omms in m>\s % &c] Etfi to 
cauipis Pharfalicis infclicitcr pugnavi, 
non tamen in totura pciii ; neque tea 
ics meat anli&s funt , ut fpes nulla 
ad leparandurn bcllum fiipcnit. H*- 
tenfim. 

267. Prammmr.] Kon funt adeo 
proftrata. 

269. Exau&t.] ftepellete damnum 
ScoblhnCa.Smlp. AnLibjcM'hdmimm.'] 
Marium poft carcerem Minturnenfem 
& larebras in minis Carthaginis t lib. 2. 
fC.$o. Fortuna ad ftptimum provexit 
Conhilatum. Me manu minus gravi 
denrcftit: Quid obftat quo minus & 
rcttiruat? 

270. Erimmfiifeet.] Proveheread 
Coruulare imperium. Hertenf. PUnit 



& redden iJUs.') Anntfibos^n m 
a&a & anoi pet OooTuIatos rccenfcn- 
tur. Hettemf. 



271. ZrWffvatfw.] A Cjr(are*cujtis 
potentia & vires taunt noo funt , quan- 
ta Syllx fuerunt. H«rt<nf. 

272. MiUt me*.] Synecdoche Hy- 
perboltca. Gw votVmmtmr, &t] Ad 
Corey ram enim & in Adriatic© ciaflea 
illi integrx erant & prxrecti. 

27). Sitrfit fHim.] Extenuat acce- 
ptain cladem » ut cominim animos eti- 
gat , ne in j&iafa rrangantur ; fed ut 
multb magis recordatione pntfeatiunt 
fitium con&rmentur. Hartmf. 

276. Komtm<ji»dm*»dms*wut.~\ Qpd 
nimiura fretus etat. lib. 1. jH. Uf. 
Pendite ngua , &cJ] Expendite , delibe- 
rate ad querntanquam fidclem & riri- 
bus pnrftantem conrugiamus , ad Ju- 
bamne Kumidarum rcgem in Africa \ 
an Phraatcn ParthuEjanad Ptoiomsum 
Ag^pti rcgem. 

277. LffjftWf Pmbfyn, eye.) Pa 
libyw> 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civil!* Belli Lib. VI1L 
%umm Romanis deceat fuccmete rebus. 
Ait ego cur arum % proceres, arcana mearum 

zSo Expromam , mentifque mea quo pondcra vergant. 
JEJtaA Niliaci nobis fujpetta tjranni eft: 
Ardua quippc fides robuflos exigit annos. 
Hinc anceps dubii tenet folertia Mauri: 
Namque memor generis Cartbagink impia proles 

l8j Imminet Hejperia, multufque in pe&bre vano ell 
Amiibal , obliquo maeulat qui [anguine regnum, 
Et Numidas contingit avos : jam fupplice Varo 
Intumuit, viditque loco Romana fecundo. 
Quare agite, Eoum comites properemus in orhent. 

290 Dtvidit Euphrates ingenti gurgke mundum, 
Cajpiaque immenfos feducunt claufira recejfus, 
Etpolus Afyrias alter noftefque, diefque 
Vertit , & abruptum eft noftro mare difcolor unda, 
Oceanufque fuus. regnandi fola voluptas. 



3«y 



CW- 



Z%*»» Jubam Regem Numidaram: 
per P«r*fe/ 9 Phraaten : per P\umn t Pto- 
lemxurn puerum adhuc Regetn indi- 
«at j qui omoes in 6dc & amicitia Pop. 
Rornanierant. Hwtenf. 

280. Mentinpit t cJrr.] Quoconfilia 
mea indinent. 

281. HUmimbbiGre-] Ptolomari, 
f* tMMpmeroqikui)Mvmfrop$$rJEgjpti 
rtxer*. Pater c. 

282. +4 rii* qmipft , c5rr.] Eximia, 
ccrta , in rebus arduis pnriHta. 

28 J. SoltrtUMturi.] Jubzaftutb. 

284. KtnKjue merrur , Crc.] jubam 
Jcenis oriundum vult pocta , ingenio 
*afro , perfidia fie odio noroinis Roma- 
trirefcrre Annibalerru 

286. OUujm* puKnUt t ere] Quire- 
gni Libyx jus ad fc ex laterali deicenfu 
penincic vult. A lii ex thliquo & m**- 
t*t nothomfuiflcintclligunt. 

287. J*mf*ftlictrsro t Crc] Info- 

lens radmeft , quod AOius Varus fiib- 



fidiura ab illo petiiilet, & quod CuriO- 
ne cum exercitu ddeto res Romana* 
viditict fuis inferiores. 

289. £•*», err.] Partbiam. Locum 
nunc examinat redarguitque Jof. ScaL ' 
in prolegom. ad Manil. 

290. DiriditEMfbrdtts.'] Ad^f.l$& 
fupra. 

291* CtfrUqm hmmfis t &c] Ad 
ft 222. fupra. 

291. Et plm Jfljrint* C2rc] Par- 
thiam , atque Iodiam » pro qua vidctuc 
AflyriamdixuTc^. cum nulla fit pars 
Aflyrix quae polum Antar&icum vi- 
deat. 

29 J. Etdr*ptmMfH t &c.'\ EtOcca- 
nus Indicus alius eft a noftro, cujus 
pars Mare rubrum , diverfi a noftro co- 
lons; ut'volunt. fed vide quxnosad 
Senec. Thycft. jfrf. 570. 

294. Ktpumdi fit* *»l*f>t*i.] Re- 
gnandi fold ftudio arma medtcantu fie 
capeJfiinu 

Bb 295.ee/- 



Digiti: 



zed by G00gk 



j-8tf •"' M. Annjei Lucani 
^yf Celfwr in cmfu fmfts , & fort'm arm - y 
Nee pun , tut femor let ales tendere nervos 



Digit 



zed by G00gle 



V5 



Cevilis Beliti Uik. VIII. 
iZ/utfragium Forttma ferat. norr regru precabor, 
jgjue feci ; fed magm feram falaiia mortis 



§8? 



$10 



5*7 



tcr nos nuper renovatum me tallatjnoti 
recufo naufragium dignitatis meat, vi- 
tx 8cbonorum,o^odFortunadctule- 
rit me extra confpe&um noftrorum 
honiinnm; Vel apud eas geotes , cum 
quibus nobis nullum commercium eft. 

Hvrtenj. 

J 14. Stdm*puftrmn t &c.'] Lerius 
foam dignitatis met ruinam 8c fortu- 
ne naufragium a oculis noftrorum re- 
mota ad extremas ignotafque gentes, 
quibuicum nobis nullum commer- 
cium : quam fi me coiircrrem in regna 
qua a me devi&a (iris regibus reddidi, 
lib. 7. jfrf. 7 to. eriraue mihi (blario ibl 
intcrirc,ubi neccrudelitari Cc(aris,ne- 
que officiis Cm obno»us?(blanti me t e- 
cordatione return a me tllic geibrum. 

j 1 8. Slmmtut \l*9tiddf*fr*.] Quas 
Victorias 8c triumphos retuli e MithrU 
date , Tigrane , 8cc. ultia Moeotim pa- 
ludcm & Tanaim ! 

3 lc. ll*o4 mtgit , &€.] In nulhs 
terte magis. 

jit. Homtn ditJ] Pro 4fe'i*,quaff di- 
cat,in nullas tcrxas,nomiois mci (plen- 



dot magis abiit f quam in has. "M*)$rt 
triumph.) Nam e Mithridatico bello 
domum reverfus,triumpharat uno tem- 
pore de piratis toto mari ejeccis j qtgsaV 
que Romania maris imperium reftftast- 
let : quod Afiam, Pontum, Armenian*, 
Paphlagoniam , Caopadodam , Cili- 
ciam,8ec. armis fubeciflet. Omnibus 
tcrris a Mxoti lacu , ad Rubrum mare 
fuba&is , meritb poftea in condone 
gloriatus eft,de rebus a (e geftts 5 qaod- 
que Afiam, quam ultimam Rom. Im- 
perii provinciam acccperat,finibos lon- 
ge propagatis , median) reddiduTct. 
Horttnf. 

521. pMtho , t^f.] Qui aut victor 
reftiroct me, aut victus pcenas dabh 
Craitbrum , vacante interim a civili 
bello milite Rom. 

526. MM.] Parthis. 

227. Mevindicttant Cr*ff*m.*\ Quafi 
dicat , cum Partho milite aut ftncemus 
in ultionem noftram j aut ita attcnua- 
bitur , ut Craili umbras ulcifcamur , 8c 
fit multb Romanis inferior > quod fe* 
quemiorationcdedarat. St$lpit* » ■ 

»bi ai8.C»»- 



Digiti: 



zed by G00gk 



$88 . M. Amai Lucani 
Confilimn damnific mos: quos Lentulm omneu 
Virtutis fttmuUs , dr nobUitate dolendi 

tfoFtACefit) dignafque tulit modo Confute races: 
Skcinc Tbeffalica meutem fiegere ruitu ? 
Una dies mundi damnavit fata ? fecundum 
Imathiam lis tanta datnrf jacet omne cruenti 
Vulneris auxilium f fobs tibi , Magne, reliqmt 

3 3 y Parthorum Fortuna pedes ? quid transfuga mundi 
1 'erratum tctos traftus, cctlumque perofus, 
Adverfofque polos , alienaque pdera quarts, 
Chaldaos culture focos & barbara facra 
Parthorum ^^fflRflK 41 ^ ob^i*** arm * 

34.0 Libert atis ^M^^M^mh u ^ & ect f* °rbem 9 
Si ferine ptWtFwf'^mW Romana regent cm 
, Horruit indium, quern captos ducere Reges 
Vidit ah Hjrcanis, Indoque a iittore , filvts, 



518. CnfilimMtUmnMfevins.l Con- 
silium fimm dc Parthia adeundts im- 
-fjcpbaaa fuis. Ltmttdmt mm**.] Oratio- 
Wkm banc Tbeopbani Lesbioadfcribit 
Pint, in Pomp. 

2,29. H*hHk*t MmJL] Nobtlido- 
lore & commi(cratiDD€. 

Jjo. M«kC*w/*kwtf/.]Quipaolo 
•anteConfidaram gdfoit. 

$;r. SicamTbejfttic*.] Hacoraticv- 
t\t Lenndus argomentis conrrariis dif- 
fuadet, decernirque Agypuimeflcpe- 
tendam. £«//*/. 

5; 2. r/«4 Jits mundi 9 &c] Unane 
*lla infrliciter in Theflalia ptignata dies 
damnavit return mundum in catremam 
Ic xtcrnam calamitatem I lata quafi 
perpetuzrelicitatis fcntcmia pro vi&o- 
ribus unius did I SecumUm Emathidm 
iii.] Fcrcnr tota feotentia provi&ori- 
1ms in Ematbia. Smlpit. 

3 $ $ . 74r</ ow»f rr**jif i .] Nihilne poft 
acceptain banc cladcra fupereft auxilii. 

2, 5 5 . p«r thorn* Fwtmtut pcdn. ] Quo- 
iuro ad pedes tufufplexaccidasopem 



Deje- 

]Par- 



Iroploraturm. tkamfitgd 1 

tbot ultra AquioodUlem ftatuit,ut w- 

pra ft 292. Aflyrios. 

j$8. Ffs tr y*b** fitMJ] Arat. 
Alii leg. dfs. in idem readmit. Ignem 
fcil. Dcnm Chaldzorum. 

239. jQuidcmfdt&t.} Am quid li- 
bertatis ftudium ptartadmas bdli can- 
Gun, u* modo Partbia noa fimraras 
projiciamus \ 

541. Tf,e>*r.] O.qutntoRomam 
nominis dedecoie , atone damno tuo t 
conGlium hoc iniifti? cartas utiqne tol- 
lent Partbi, RomaooTqueonines pre fe 
comempferint: ubi nderint telmpe- 
ratorem fummum Ac ctpmt Hj»m* 9 l*mi* 
gfrȤ tenet cum Uts tri mmm\$ s , animo 
ram abjc&o ad pedes fnos proftratum. 
Rpmdnsregntem.] Res Romaoas J i&V 
perium. 

342. Dmcert itgt/.] Ante trinmpba- 
lemcurnmi. 

cis Atizregionibus , ad Hyrcaniam & 



Indiam vcrgentibos. 



m-^- 



Digiti: 



zed by G00gle 



Digit 



zed by G00gk 



39§ • M. A^h^i Lucani 



Digit 



zed by G00gle 



Digit 



zed by G00gk 



ggi, M; Aknjei Lucanx 

Hec metuenda v'tris. at non Cornelia, letum 
lnfando fab rege timet, mm barbara nobis 
Iff ignota Vom , qua rim coca ferarum 
Tollutt inmmeris leges, & feeder a teda 

4.00 Conjugibus, tbalamique patent fecreta nefandi 
Inter tnille mm? epulis vefana, meroque 
Regia, non ullos exceptos legibrn borret 
Concubitm: tot f emmets cotnplextbus unum 
Non Ufjat nox tota matem. jacuere forores 

4.0 y In region tbaUmis > faerataque pigima tnatres. 
Damnat apud gentes fceleris nonfponte perafti . 
Oedipodiomas infelix fabula Tljebas: 
Partborum dominm quotas fie [anguine mifio 
Ndfcttur Arfaeides i cuifas impkre parentem> 

410 Quid rear effe nefas i proles tarn clara MctclU 
Stabit barbarico conjux millefima letto. 
Quanquam non ulli plus regia, Magnt $ vacabit 



Sm- 



mors , snnnnararn leqtrics ev 6c raa- 
ioinm ulrimom. 

396. Koh Ctrndia] Seddedecaso- 
snai lecogravius timet. 

399. Inmmeris %/.] Rex quot U- 
bet, alii, quot pouunt alere. 

400. Patau ftcrtu mfamii.]ln propa- 
tulo (um,vel in communt inter multas. 

_ 401. Inttr null* nmrm.] Profeouitur 
. nfandos & illicitos coitus concubituf- 
quegentis Parthics; & quidem in Re- 
ge cam potenti , qui citra difcriraen va- 
go concubitu , cum quibuflibet coro- 
jnifectur. Hortenf Efmlu vefana ,&(.] 
.Rex fatur U cbrius nullos hprrct con- 
4aibitus > vcl icgibus intcrdi&os. Alii 
leg. nennllis. 

. , «fc? 2, Nw» mIUsJ] lea refcripumus pro, 
mis. Nullos horrct coACubitus intcr- 
di&bs togibus. Gretim. 

405. T«tfatm:nns cPfrnfltxibHtS] Ec- 
phoneu* in diflolHumlibidinem viro- 
.rurn. 



404. Jaetun firms , &t.) <£nin& 
forores inceftant , *c quod nomen in- 
violatum debet effc, matces. 

406. Datttnatafmd gentes, £-c.] Ma- 
le audiunt Thebx in Boeotia , nomine 
OEdipodis, qui matrem joaftam du- 
xit. videargumenrumnoftruninOE- 
dip. Senear. Quamvis ilk hoc pet 
ignorantiam admiferit, quodhifden- 
tct & fponte. 

408. PartfarmMtLmmu, &c] Et 
ex hujufinodi incdluCtpcoafcituxipfi: 
rex. 

409. Implertpartnttm.] Prxgnantem 
faccre. fie Ovid. 1 1. Mctam. rngtmi^u 
impitrit ^fc/fiUf» 

4ro Mettlli. J Cornelia L.Scip.Me- 
tcllifilia, 

411. MiSefima Ufa.] Multis pottS 
habita , quanqoam (& hoccorrigit) ut 
Cra& ubt que infill tct, cum nulla tre* 
quentius conuiever i t> 

4U. jQMonjuam, Cr^l Corre&io. 
Et u- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib- VIII. 39$ 
SivitU fitmuUta Venus , titulifquc virorum. 



Digit 



zed by G00gle 



194 



M. Annjei Lucani 



43 t. Nm tibit <jrc] Profopopzia 
amor* Cxaifi fijiir, diffiiadet Pompc- 
jum. Artxem.) AriDCoixflu?ium.tf»rf. 

414. H*d* frfrsrim*.) In&putac. 

43 5. T*mpl*rrwMcUdis.] Hxcerpcr* 
fona Lratuli. 

436. 4£*e momm /m»W'.} Ad cps 
tubes per Iudibrii pompam mifla tiint 
capita ducum. filii caput haft* prsfixum 
Parthi adequitamcsofteoderunrpatri: 
parr is caput & manum Surena in Ar- 
menian! ad Orodem prxmifit Sdcu- 
ciam , &c. Plutarch. Craft 

4 3 7. K»mind tout*. ] Nobiles & for* 
tes viros. 

439. IrtptriflAt &€.~\ Hiafipoces 
te fupptictmabjtccrc, non video cur & 
Cifari non poiCs fuppticare in media 
TijcfiaJia. 

44r. Qw» rtflicis , fjrr.] Quin re-* 
fpicis potius.amicos & focios populi 
Rom. c* hos petiinua. 



Ttf- 

44;. 7»^*Vi^y«W]Ver£i8i. 
fiipra. Petimmt Ph*m, ] Qjdn pett- 
roui AgyprantJ cujus Pharos infula, 
&Ptolomeu$LaginAius,raL libroi. 

444. Syrttbus him idyd'-l Sfttn 
dux funt, major 8c minor finos in mari 
Libyco, propter fluetus arenaf<pc of* 
floentes ac reraaemes imponuouafique 
navigancibus inrctti. Hinc conduiCt 
natura fiia munitam effe Agyptum. 
Sjrtibm.) Lib. I. jH". 367. Hint I*p 
o/.]Adoccafom. Inde t &<.] Adot- 
tum , Afiam verfus, Ntlus feptetn oftiil 
inroareinfunduui. 

447» J*int.] Plufiar. UtquJtaNiU 
inundatur. Heliodof. lib. 9. Diod. Sic. 
& Tibullus dc Nilo. Tepnpter im&t t& 
Ims tMAfoflmUt mtbrtf, Jridmntcfknn 
fifpticdtbnbtjtvi. 

448. Sctfir* f*tr Pttttmuettf.] Refpi 
ad iliud Pompeji (jipra fQ 1 8 1 . 

449. X* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VIII. 

TuteU commiffa tm. quis nominis umbram 
LfoHorreat* innocuaesl At as: nejura, fidemyuc, 
Rejpeftumque Deurn vetcris fteraveris atiU. 
Nil pudet ajfuetos fceptris-: mitipma firs ell 
Regnorum fub rege novo. Non plura tocutus 
Impulit hue animos quantum jpes ultima return 
4»jy Libert atis habet ! vitika ell fententia Magni. 

Tunc Cilicum liqttere folum, Cyproque chat as 
Immisere rates , tmlas cui pratulit aras 
JJnAdi diva memor Vapb'u , ft numina nafci 
Credimus, aut qucn<\uam fas eft capijfe deorum. 
460 Htc ubt deferuii Pompejus littora, totos 

Emenfus Cyprifcopulos, quibrn exit in Aufirum, 
Jnde maris vafti transfufo vertitur afiu: 
'■" free tenuit Cafium notturno lumine montem, 



39? 



4 *o. Hemms nmbtm&t^ Titulum 
tantom , & imaginariam rcgii nominis 
majeftatcm. 

• 450. He )mrd fuUmqm.] Ita malui- 
mns quam arc. Senfus eft : Regnandi 
jus yctcribus hand mto oedi : mdiores 
efle Rcgcsjuvcncs.^r. K? j«M,&r.]ln 
veteran <juidcmregumatriU 000 faci- 
le invenero jura4dem,religioiiem, ubi 
perur jamdudumpudor : a regibus no- 
vis pieutem expecta. Alii leg. nee fare*. 
454. Jmpmtitbmc.] In Agyptum ut 
itetur perfuafit. Sulfas .Qmmtum, #•«.] 
IfifUmm; Quantum libertati», nuf» 
hrimt aflumum fibi homines in rebus 
defperatis. 

456. Ciliamlitjmtre flm* t f>r.] E 
Cilicia folvens in Cyprum inC trajecit 
Vompejus. 

457- H*&tfa*rr*t*lit trot.') Q*dm 
fiuijfe Vemu term m*gt tmnilmimnam 
Fettnr , *U t emftmm Dh^tentumaue S*- 
hu Tbnrt cdent mm ftrihqus rtcentibmt 



458. UmUtU+dmemot Pdfhid.] Me- 
mot Cypni maris , in quo nata Venus 



Jfl/k 

e (puma maris & tefticulis Cocli din- 
tut, vide quae ad jfrf. 27$. Senec. Hipp, 
Sinummnnaja.] EWi^awf. Simo- 
donafcantur numina 9 8c non Cm x- 
terna. 

460. Hdc mbi Jtfinth P0mpe)*r,&c.'\ 
Navibns aliis, inquir Cxfar 3 . com. a& 
ditis a&uariis , in Ciliriam , atquc inde 
in Cyprum pervenit. ibi cognofcit ar- 
cem ante captam fui excludcndi au- 
la , &c Pompejo itaque pecunia (bcie- 
tatis fublata ic arris magno pondcrc ad 
miliferem ufum in naves impofito, 
&2000. hominumarmatis, Pelufiura 
pervenit. 

462. Transfufo vertitur *Jh/\ Mart 
Cyprum & Agypram interrufo. Alii 
leg. eranJWrfi, id eft , curium direiit ex 
tranfvenb maris. 

463. HecttnuitCtftumJ) Null as Wc 
locos Cafio monri , qui poft aliquantp 
memoratur. Msi. habent; Nee tenuit 
gratumnofbtrno lumine montem. Chimx- 
ram tnteltigit , montem noftibus fla- 
grantem , ut loquitut Plinius fC. 27. 
Qrtriui. K*ctt*mtC*fi*M.]HcqxC* 

Gum 



Digiti: 



zed by G00gk 



396 M- Annjsi LtrcANi 

lnfimaque Mgypti pugnaci tittora veb 

4.65 Vix tetigit, qua dividm pars maxima Nili 
In vada dtcurrtt Pelufia feptimus am*. 
Tempus erat , quo Libra pares exammat boras 
Nov uno plus aqua die , nottique rependst 
Lux minor bjberna verni folatia damns. 

4.70 Compart ut regem Cafiofe monte tenere, 

IleHit iter: nee Phoebus adhuc,* nee carbafa languent. 
Jam rapido peculator equet per littora curfu 
Hojpitis adventu pavidam compleverat aulam. 
Confilii vix tempus erat : tamen omnia monftra 

475* PelLa coiere domus : quos inter Acboreus 
Jam placidus fenh , fraftifque modefiior atmis, 
(Hutu genua cuflos Nili crefcentis in arva 



tom- 



tom promonrorium > cpod petebat tc- 
nuit : fed vento advemnte fie rclis re- 
lu&antibus , infra Cafimn appuUt , qua 
NUus (cptimo eoque ultimo fie amplif- 
fiino oftio juxtra Pelufium in mare exit. 
2i93mrmi$nmmtmt$tem.^ No&u, lucen- 
te luna. vr/face no&urna, velut in Pha- 
ro , viam navigamibus dirigeme* 

464* PMg$4aiu«dvtU.} Rclu&anti 
advetfusvenuun. 

467. Tempmfrdty&c] Erat jam x- 
quino&ium autumnale, Sole Libram 
ingrdlb. Lib* die fowtituptepdrttmbtfe- 
ttvit Ima*. Virg. Gcorg. 1. txmmmu 
hor**.] Allufum ad examen librae. 

468. N#« ut»flm *q*ddicj) Unum 
tamum diem xquansno&i, dcinccps 
immiuuit dies , rependitque no&ibus, 
quantum dcperier&t iis , poft arquino- 
ftium vernum. Qsfxmbt.] Pcniat, rcd- 
dit. £«//»*» 

470. CoMftntwtrtgMtt'rc.'] Ihica- 
(u , in<ptit C*fiar % rex erat Ptoloroarus, 
pua xtatc, magnis copiis cumfororc 
Cleopatragcrensbcllum, quam regno 
expulerat , &c. Ad eumPompcjus mi- 
fit 1 ut pro oofphio , atque amicitia pa- 



tris, Alexandria lecjperttur, atqucfl- 
lius opibus in calamitatc tegeretur. 

471. Hh Phmbm ddtmc.) Nondam 
Sol occiderat , fie remi fpirabam. 

ne Pompeii cer tior em &ftum regem 
fcribunt hiftorici omnes : non fpecu- 
latu. 

474. %tmflr* % &cJ] ScderatiflSmi 
homines regi a confiliis : Photimis en- 
nuchus , Theodoras Chins rhetor fie 
Achillas Agyptkis. 

475. PHU* inert Jam*.] Domura 
Pellxam, regiam Alexandrina m vocat : 
?el obAtexandrum urbis cooditorem : 
vel propter primnm PtoleuiammXagi, 
qui Macedo ruent. Untenf. Pr&r*.] 
Lib. 5. j(.6o* ^cfertM.J Fi&ttiiiin 
nomen. 

477* HMMcgeimit cmflosKiti.] Patrit 
illi erat Memphis , Agyptt quondam 
regia, ad NUum fita, fr«i Orr* obtpu- 
teus erat, in quo notabaatur incremen- 
ta Nili , Nilometrium. CmjUs Utt*\ 
Memphis dicitur hie cuftos Nili » fife 
qoodfita fir mripa Nili; five quod to- 
uwJfc^puwoo4amie$iafuK. Hnt 
4 7 8.K-«4 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiyiLis Belli Lib. VIII. 
Mrnpkis vana ftcris j tllo cultorc Deorum 
Luftrafiu Fbecbes non units vixerat Apis$ 

4.80 Confilii vox prima futt, $mitumque 9 fidemque, 
Sacraque defunfti jaftavit pignora patru. 
Sed meUor fuadere malis, & nop t/ratmcs, 
Aufus Pompejum Uto damnare Totbinus; 

Jus, & fas multos factum Vtolettuc nocenteu. 

ifi^Dat pocnas laudata fides , cum fufimet, inquit, 
Quos Fortuna pit emit, fatis accede, Deifque, 
Et colefcliccs, miferos fuge. fidera terra 
Ut difiant , & fiamma mart, fie utile reft*. 
Sceptrorum vis tota perit , fi pendere juJU 

4.90 Incipit : evertitque arces refpeUus bpnefti. 
Libert as fcelerum eit , qua regna mifa tuetur, 
Sublatufque modus gladtis. facer e omnia fare 



397 



478. Vktuficrit.] Var* Grperftitio- 
nis.yidc quz nos ad 5. (at. Juven. jfrf. r. 
lib tultort DC*™*.) Sub cjuo (accrdote 
main borcs v quos Agyptii pxo Diis co- 
lebant , fucrant exfi. 

479. L*flr*fujtJ] Lunam, quz font 
5. menfium. J>/xr£ri *w» *>«*, c>r.] 
JLunz , cujus bicorois imagincm Apis 
bos Dei ?ice cultus indemohabebat 
latere, macula candicante. Plin. lib. 8. 
cap. 46. Porphyr. lib.deabfl.cani. 2c 
Plutai. delude, &infrajfrf.8$j. Nm 
www vixerat.'] Grandcm (cne&utcm 
ejus faccrdotis pcriphraftice circum- 
fcribit. Km nnm.\ PJuriratu bos co- 
rum, quos colic Jfcgyptius perierat. 
Per ^fpoicnim bovem intdligit. Euro, 
ut Plioius ait , non eft fas certos vitz 
ocedcreannos. Merfumque in (acer- 
dotum fonteenecant, quifituri lu&n 
alium quern fubftituant , fie donee in- 
▼enerint mxrenc , dcrafisetiam capiti- 
bus, nee tamen unquam diu quzrjtur. 

480. Cenfilnvtxfrimifmit.] Acho- 

mis primus dixit femenuam ft tommc- 



No* 

motavitque officii Pompcjl crga pa* 
tremPtol. 

481. Mclitr fusdtrt m*lk) Qui me- 
lius fciebat mala regibus coniulere , 8c 
(ubfervire tyrannorum voluntati. 

486. FatitdcceJe, Deify*.] FOYCCOS 
quibus Du fie rata favent. 

487. Siderd terr*, (jrc. ] A GmWicoU 
lationem tacit , bonefti fie utilitatis. 
H$>tenf 

488. DifldmJ] Different, pognam. 

489. ScffXrornmvHt»t4fxrit.]Qai(i 
vis regnorum pereat , fi juftitiz ratio 
babeatur, fie tirnul etiam bonefti: e 
contrario verb regna confervari liber- 
ate fcelerum dicit , quamvis fiitt uwiia 
propter tyrannidern. Hortenf. 

490. Unit rtjhtSm Urn fit.] Regna* 
qa?tuumurctwodiz fie arces. Senec. 
Tbyeft. jM*. 45$. fie 640. 

49 1 . UUrtrnfttltrum rfl.] Scelerata 
nuam Serpen •btintntmr: omm* in f erf 
tH fdm % &e. Lycus apud Senec. in 
Here Fu. ft 540. 

491. SMbUtm<k*mdM4t)*diu.]Ctu- 
dclitu 1 cxdis modum nctlicas. f *teri 



Digiti: 



zed by G00gk 



39$ M. Annsi LucahI 

Nan impune licet , »//? tfarn /ifi. «toif 4o/i 
^«i vo/tf effepius. virtus, & fumma potefias 

4.9 y Nw atom : /rwjw menrrr , 4«*m jiw pudebunii 
Non impune tuos Magnm contemferit annos- y 
Qui te nee viftos areere a littare mftro 
Fojfe put at. neu te feeptrit privaverit hojpes, 
Tignora funt propiora tibi; Nilonque, Pbaronque, 

yoo Si repute piget $ damnata redde farm. 
JEgjptum eerie Lottie tueamur ab armis. 
i£uicquid mnfuerit Magni, dum bella geruntur, 
Nee viHoris erit. toto jam pulfus ab orbe, 
Voftquam nulla manet return fidueia, quark 

yoy Cum qua gente cadat: rapitut eivilibus umbris. 
Nee freer $ tantum arma fugitz fugit or a Senatui, 
Cujrn TbeffalkaL fatmat pars magna volueres. 
Et metuit gentes , quae uno in [anguine mifiae 
Deferuit: regefque timet, quorum omnia merfit: 

5 10 Tbeffaliaque reus, nulla teUure reeeptus, 



Solli* 



dptvt.] Tutiusfirvitur, filibertas 
audaciorum fxvitia reprimatur. 

49). N# dum fiic*.] Noilraefte- 
roeadatio. Continnanda enim fcclcrt 
docet , juxtaillud t Per feeler* femperfit- 
Uribttt tutum eH iter, ut Seneca inquit. 
Grotins. 

496. X»* imfm*e > £rc.~\ Quaficon- 
tempcu anooium regis adveoeric Pom- 
pejus. 

498. Kern tefieptrie, &e.] PotiUS 
quam regnum tuum invadac hofpes , 
trade forori Cleopatra a teeje&z. ita 
jfrf. 440. (upra. Procuratores pueri (in- 
quit Caclar , com. 3.) live rimorcaddu- 
€t\ , he folicitato exerciru regio Pom- 
pejus Alexandrian) Agyptttmque occu- 
parct, five dcfpe&acjusfortunaconfi- 
liuinincuat, &c. 

« 499. Pirnon/unf jMpierj.] Sororem 
Intdhgit, 



502. SZmeqmd mn fnerit Xfagm.] 
Qnicquid Pompcjus non invaferir^dum 
bellum civile geritur > nee Cxfar occu- 
pabit. Hort enf. jQaiupud non / "merit M*- 
git*] Non recimus nos nocentes duran- 
te bello , ncque acedfiraus partibus 
Pompeji ■ certe pod bellum cavebtmus 
ne vi&orem Cz&rem irritemus , infra 

504. P»ft<f*4m mUU , grr.} Cuttl 
nulli Regum fidat, quum nihil fpei H 
opis fuperfit ad recolligendas vires, 
quaerit & implorat altena auxilia, ut ha- 
beat , cum quibus cadat. Uwtenf. 
• 505. Hjtpitwr ciTrilibtHMmbri*.] El*- 
gitatur a manibus eorum , qui bdlo ci- 
vil ipcrierunt. 

5 to. TbeJjpdUtfne rem , &c .] Belli 
in Theflalia malcgefti damnams. Dam- 
naras a Diis dade Pharfalica , inquit 
H. Grotius. 

j 13.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Libl VIII. 399 

Sollkitat rwftrum, quern nondum perdidit, orbem. 
Juflior in Magnum nobis, Ptolemae, quereU 
Caufa data eft. quid fepofttam, fetnperque quietam 
Crimine bellorum macula photon, arvaque noftra 

J 1 J Viftori fujpetta facts ? cm fold cadenti 

Hac placuit teUus, in quam Pharfalica fata ' 
Conferres , potnafque tuas ? jam crimen habemm 
Purgandum gladio , qubd nobis fceptra Senatm 
Te fuadente dedit, votis tua fovimus anna. 

yio Hoc ferrum, quod fata jubent proferfe, paravi 
Non tibi, fed viSto. feriam tua vtfeera, Magne: 
Malueram foceri : rapimur, quo cunEta feruntur. 
Tene tmln dubitas an fit violate necejfe, 
Citrn liceat ? qua te nojlri fiducia regni 

J ijf Hue agit infelix ? populum non cernis inermem, 
Arvaque vix refugo fodientem mollia Nilo ? 



513. QtadfepfittMi&clApoftTO- 
phc ad Pompejum. quern incufatper- 
tutbandi regni paean : amovendo a (e 
mgtarirtidinis crimen. 

514. Pb*rm.] Agyptum, a parte 
tOtum. Hwtenf. 

515. SufreQMfMM.] Atqueadcovio- 
dicanda. C*Umi,£r*.] Tibivi&o, re- 
bus peuiirn racotibus. 

517. Tbms.] Quas abiis, quite esci- 
pient non levins atqoe a te expofect 
Cxfcr. J*m crime* hdemm 9 &c] Jam 
dndnm Csftri finnusinvifi; quab vo- 
tis ravenres tibi , quo fuadente confir- 
navit nobis regnum Senatus. quod cri- 
men bello vindicabit Cz&r, nifinos 
tua cede iram iliius avertamus. 

520. Hh ftrrmm % c^c] Inviti ita- 
quc oequc ingrati fed falutis noftra? ne- 
eeffitate coa&i inreriirjus exdem ttbi 
non quail optimc a nobis merito > fed 
quia vi&o , quem tueri non exit nobis 
tutntn. 

S if. Nm tibi, tire. J Ut Pompejo & 
bofpiti patcrno , fed riCto. Hertrwf. 



Me- 

*22. Mdmmm frceri.'] Atque uti- 
nam vi&us fuiuet Cxfar : tibi o Pom- 
pei multo libentius ilium intexrecifle* 
raus, fbrtunam utique fecuti. 

523. *4nfitw§l4rtBHtfJiJ) Oftendo 
necefle efle, quia licet, auiapoflbra. 
Neque enim poilem telxdere , fi Ro* 
manarum rerum potircris : nunc quia 
non potiris > ob hoc ipfum needle quo* 
que eft id racism , ne videartui rutdam 
Uifcipere. Simplicior tamen fcofus eft 
fix , vocibus tranfpofitis : Ttm nuht «/■- 
bit Hi cum fit vieUve mctffe , Am iictdt { 
Seneca pater: Xecefiitot % nut/mm lm^- 
mm* imbeciUitsti* p*tr»dm*m, tmncm 
legem fitngt. Grotius. 

524. Cmm lice*. ] Fada nobis a fatis 
tui poteftate. 

J2J. P»fml*mmncermt t &?.] No* 
ftrum Agrptium, agris jam decrefcen- 
te Nilo intentum. revocatur autcm Ni* 
lus in coram intra ripas Sole Li bra tn 
ingrerlb,fupra^f.467* Imtmempfm. 
Imm.] K tenuitate regni : qnafi dicar> 
qnum tantac non fint opes noftra: . ut 
auxi* 



Digiti: 



zed by G00gk 



39$ M. Ann si LucAHt 

Now impune licet , **/t <frm /<fri. *x*4f 40/4 
^«i po/tf effe fins, virtus , ^ fumma poteflas 

4.95" Nw ttjrwif : femper mttnet , ^«fi» ftva pudebunti 
Non impune tuos Magnus contemferit annos, 
Qui te nee viftos arcere a littare nofiro 
Toffe put At. neu te fceptrit privaverit hojpes, 
Vignora fimt propiora tibi: Nilonque, Pbaronque, 

yoo 5/ repute piget % damnata redde form. 
JEgjptum certe Latiis tueamur ab armis. 
Qmcquid nonfuerit Magni, dum bella geruntur, 
Nee viHoris erit. tote jam pulfus ab orbe, 
Toftquam nulla manet return fiducia, quarii 

yoy Cum qua genu cadat: rapitut civilibus umbris. 
Nee freer i tantum or ma fugit: fugit era Senatus, 
Cujus Tbeffalieai fatmat pars magna wlucres. 
Et metuit gentes , quae uno in [anguine mifias 
Defer tut: regefque timet, quorum omnia merfit: 

5 10 Theffaliaque reus, nulla teUure receptus $ 



ScUi* 



dfiere.] TutiusGmtur, filibertas 
audaciorum (xvitiareprimatur. 

49). Kip dmmfdc*.} Noltra eft e- 
roeadatio. Cominuanda cnim (cetera 
docet , juxuillud i Ptrfcelrrtfemftrfct- 
Itribtu tutum til iter, ut Seneca inquit. 
Grotitts. 

496. **•* imp*** >&•€.} Quaficon- 
temptu aimonim regis advencrit Pom- 
pejus. 

498. Hem tefirptrii, &c] Pottos 
quara rcgnum tuum invadac hofpes , 
trade forori Cleopatra a teejc&ar. ita 
fC 440. (upra. Procuratores poeri (in- 
quit Cxfar , com. 3.) live timoreaddu- 
€t\ , be rolicitato exerciru regio Pom- 
pejus Alexandrian) Agyptumque occii- 
paret, five defpc&acjusfortunaconli- 
iiumincuac, 8cc. 

- 499. Pigmraftmt prefiera.] Sororem 
Intdltgit, 



50I. SZmcqmd m* fnerit M«gw*.] 
Qnicqutd Pompcjus non invafertc^dum 
bdlum civile geritur > nee Cxfar occu* 
pabit. Hertenf. Qmittpudnonf*rrit\1*' 
gii»] Nod recimus nos uocentcs duran- 
te bello , ncquc acceflimus partibus 
Pompeji ■ certe pod bcllum cavebimus 
ne vi&orera Cxiarcm irhtemus , infra 

504. Pofamtm **IU t dre.] Cum 
nulliRegumfidat; quum nihil fpeite 
opis fuperfit ad recolligendas vires* 
quzrit & imploratahenaauzilia, ut ha- 
beat , cum quibus cadat. H«rtfnf 
• 505. Hjtpitw HyUibmumbrM.] TxS* 
gitatur a manibus eorum , qui bd loci- 
vili pcricrunt. 

5 to. ThtjpdUtpu rem , &c .] Belli 
in Thcflalia malceefti damnatus. Danv 
natus a Diis dade Phar&lica , intuit 
H. Grotius. 

513.^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Libl VIII. 

SoUicitat nofirum, quern nondum per Mm , orbem. 
Jujlior in Magnum nobis, Ptolem&e, querela 
Caafa data eft. quid fepofttam, femperque quiet Am 
Crimine betiorum macula* ?baron y arvaque nop a 

fifViftori fufpefta facts ? cm fola cadenti 

Hac placuit teUus, in quam PharfaUca fata / 
Conferres, panafque tuas? jam crimen habemm 
Purgandum gladio , quod nobis fceptra Senatm 
Te fuadente dedit, votis tua fovimus anna. 

yio Hoc ferrum, quod fata jubent proferfe, paravi 
Non tibi, fed viSo. feriam tua vifiera 9 Magne: 
Malueram foceri: rapimur, quo cunEta feruntur. 
Tene mihi dubitas an fit violare necejfe, 
Cum liceat f qua te nofiri fiducia regni 

yijf Hue agit infelix ? populum non cernis inermem, 
Arvaque vix refugo fodientem mollta Nilo ? 



399 



5*3- SZ*jdfipfit*m t tre."] Apoftro- 
phe ad Pompejum. quern incufatpcr- 
turbandi regni pacati : amovendo a (c 
mgiarirudinis crimen. 

514. Pb*ron.) Agyptum, a parte 
tOtum. Horttnf. 

5 1 5. SmfrtBtf**.] A tqueadeo via- 
dkanda. CWrrfi, ere.] Tibi vi&o, re- 
bus pdfino rnentibus. 

517. Trnrn.'] Quas abiis, quite exci- 
pient non levins atqoe a te expofect 
Cxftr. Jam crime* hsbemm % &c. ] Jan 
dndnra Ccftri fumus invifi ; quaff vo- 
tis farenres tibi , quo fuadente confir- 
mavit nobis tegnum Senatus. quod cri- 
men bello vindicabit Cziar , nifi nos 
tua cede iram iliius avertamus. 

520. Hecfirrum, <£•*.] Inviti ita- 
que neque ingrati fed (alutis noftrz nc- 
ceflitate coaeti inrerimus exdeni tibi 
non qnaii optimc a nobis mcrito , fed 
quia vi&o , quern tncti non eric nobis 



Sir. Km tibi, &c] UtPompejoAc 
bofpicipaterno, fedfi^ro. Hertenf. 



Me- 

fit. Maimer** frceri.'] Atone uti- 
nam vi&us fuiflet Cxfar : tibi o Pom- 
pei multo libentius ilium interrecifle* 
raus, fbrtunam utique fecuti. 

51;. .Aufitviilarentttfli.] Oftendo 
necefle efle, quia licet, onia poflum* 
Neque cnim poflem telsdere, fi Rot 
manarum rerum potireris : nunc quia 
non potiris , ob hoc ipfum needle quo- 
que eft id racism , ne videar tui rutdam 
hifcipere. Simplicior tamen fenfus eft 
let , vocibus tranfpofitis : Ttne mihi dm. 
bit at cum fit vielare mctffe, Am Herat { 
Seneca pater: Hectfiitae, moffmrn t*t- 
man* imbeciUitatif f*tr*cim*m % omnem 
legem fidnpt. Grotms. 

524. Cum liceat. ] Fa&a nobis a fatis 
tui poteftatc. 

525. P*fmlnm mn cernis , grr.] No* 
ftrum Agyptium, agris jam decrefcen- 
te Nilo intentum. revocatur autem Si* 
lus in totum intra ripas SolcLibram 
ingrerTo,fupra^f.467* l*tnntmp*pm~ 
I*m.) A tcnuitate regni s quad dicar* 
qnom tanw non fint opes noftrx . ut 

auxi- 



Digiti: 



zed by G00gk 



"♦ 



400 M. A N N £ i Lucani 

Methi fua regno, decet , virefque fatal 

Tu Vtolemoe potes Mognifulcire ruinam. 

Sub qua Roma jocet ? buftum, cinerefque mover* 

730 Tbeffalicos audes 3 bellumque in regno vocoref 
Ante aciem Ematbiom nullis occepmus trims: 
Pompeji nunc caftra fluent > quo dcferit orbit ? 
Nunc viSoris opes, & cognitafoto lace fa? 
Adverfis non deep decet , fed lota fecutos. 

f 3 5* Nulla fides unquom miferos elegit amicos. 
Ajfensere omnes fcclcri. lotatur bourne 
Rex fuer infueto , quod jam fibs tanta jubere 
FermittkJtt famuli, fceleri dcleEtm Achillas. 
PerfuU qui tellm Cafiis excurrit or ems, 

54.0 Er vada teftantur junftas JEgyptia Sjrtes, 
Exiguam focus monfln, gladiifque car'mom 
Inftruit. ofuperi, Ntlufne, & barbaro Memphis, 
Et Pelufioci tarn mollis turbo Canopi 



Hot 



•axilla inde tibi poms poUiceri. H«r- 

ttmftw. 

• 517. MttirifiMrrgtMtUitt.] Si vires 
noftras rcete metiamur : non (uma- 
tnus rebus Pompeji fuftentandis. 

518. T« Pflemjttf»tes.*\ Quafi dicat, 
bod : a majori ad minus. Roma, domi- 
na rerum nonpoteft fuftewareruinam 
Pompeji, multo minus to. Hmatf. 

510. Bmflttm^c] Cladis Phar&lis 
reliquias in nos convertere } 

5 ? 1 4 Hullis acctjlimtu arms.'] Neque 
C*faris» neque Pompeji. 

534. >A dyer fit non dftff°e dectt 1 #»<."] 
Si modo profperam illius forcunam lc- 
cuti ftxiflemus , non decucrat ab illo in 
adverfis dercciuc. 

536. Scrim,'] Scelerato Photini con- 
iHioatquefententis. ' 

538. SceltridtttBus jfthilUt.] Inter- 
ticiendo Pompejo deligitur Achillas , 
pzdagogus quondam iegts,nunc prxfe- 
duscxeicitui. 



550. Pn/UU tpu ttUm Cdfiis.] Ad 
pedem Cafii montis* qua vada ficbrevia 
rercrunt Syrtes vicinas , inter Leptim 
fcil. 8c Alexandriam. 

541. Exigum/kns % &€."] Achillas 
(inquit Plutarch.) allumpto Seprimio, 
tribuno quondam mil. fub Pompejo, 
& Salvio centurione Tub eodero > atque 
tribus ant quatuortamulis prxtcrea, ad 
navim Pompeji adve&us eft. 

542. O Smfxri.] Perindignationem 
exclamatio, quod modica cymba in- 
ftruitut a monftris hominum . quae to- 
tius otbis Imperatorem fit ad czdem 
exceptura. Et Pompeii majeftatem am- 
plificat. hhrtenftm. Memfbis.] Supra', 

#♦77- 

545. Pel*fi*at*m mollis > &c.~\ Pa- 

rum convenit hocepitheton. Pehnram 

emm eft opp. ad extremumNUi oftium, 

orientem vcrfus j Canopos vero maxi- 

me ad Occafum , urbs impuritfima , 8c 

omnium libidicum domicilium. 

544- ««* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cuvihis Belli Lie VHI. 
Bos amies I fie fata premunt eivilia munduml 

545T Sic Romana jacent ! ullufne m cladsbm iftie 

EH locus Agjrpto i Pbariufque admttitm enfisl , 
Ham eerie fervate fidem cipilia bella: 
Cognatas praftate fnanm , extemaque monfira 
PeUiie , fi meruit tarn claro nomine Magnus 

y yo Cafaris ejje nefas. tanti Ptolemae ruinajn 

Nominis baud mctuis ? caloque tonante frofanaf 
Infiruijfe manus impure, ac femivir audes ? 
Non domitor mundi , nee ter Capitolia curru 
Invettusy regumque potens , vindexque Senatus, 

fffViftorifquc gener; Phario fatis ejfe tyrarmo 

Quod poterat, Romania erat. quid vifcera mftra 
Scrutaris gladio? nefcis puer improbe, nefcis 
Quo tua fit fortuna loco : jam jure fine ullo 
N$U fciptra tenes : cecidit civiltbus armis 

fHoQui tibi regna dedit. Jam vento vela negarat 
Magnus, & auxilio remorum infanda petebat 



4" 



Lit* 



544* Hw mims.] Suo.Udit.fk Jav. 
fcu.1. tt%^dtM«pumJUH»iMmm»ti 

54f« Sic H*m**4y*t*t /) Indignatur 
Jus efle barbaris iifquemeUlbus Agy- 
ptiis in josulain PompejL 

546. PhMrim?4mutitmroifis.~\ faca- 
de Porapeji, at barbaras fit Agypthis 
enfis faarur ad csdem civis Romani 
tapocatorisi fie quidera Maximi om- 
nium.quosRotnahabuit. Httenf. 

547* ***** tnttfir*4Ut, &c] Uta 
cttibos (m$ potius qaam extetnis his 
monftrU juguleturPompejus. 

T50. Ctfiris tfft ttffju.) Ingratiam 
Ccfarisocridi. AbipfoCx(are,inquit, 
H-Gcotms. Tan** Pfltmte iwmm.] 
Apoftrophe ad legem , quern vd ultio- 
nU divine mctui vd Pompeji gloria. 
tdquodcratRomanus (in quern nihil 
liceitt rcgi Agyptio) detetruiflct a tan- 
to fcderc. 



55 1. C*l*q*etHumtfprofimju,'} Non 
revcritus Jovem , quern ccelo tonan- 
tera ciedimus regnare. Horat. ode J. 
lib* f. federa vel regnm ipforuro, in 
quos impcrium habet , vindicataros. 

552. Infemiffi mmms imptre,] Ma- 
ntis imerpofuuTe tuas. Semiyh aides.] 
IrobcllU 8c mollis puer. 

< 5 3 . Ter Cijuflid.] LibrO 7. TCt- 
(11685. 

554. Hqumque fttm , vindexom Se- 
mtusJ] Vindex libertatis fie dm belli a 
Co(T fie Senatudi&us, (ubqiiofieic- 
ges militarunc. 

556* ty/fr*.] Romana. 

5 58. J*m frre fim nil:) Omni jam 
impctui exponeris , deftitutus autbori- 
tatetutoris, illiufque qui tibi Agypd 
regnnm confirroabat. lib. 9. f f. 121. 

5 60. Jam -jenit veU **fgr* •] ApptO- 
pinquans litori vela demnexat. 

Cc 561. I2»tfiai 



Digiti: 



zed by G00gk 



*ot 



M. Ann mi Lttcani 



Digit 



zed by G00gle 



CxvjLrs*.:BBLi..i liirfi. VIII. 46$ 
Hoc magk iptfatichs egreffo tufftmAWo, 
Quod metuts tlades. remane tepteraria conjux, r l 

580 Et tu nate precox, longeque e lutore tafus ^i : 
ExpeEtate meos: & in hac cervia tyrami r - \ 

Explorate fidem. dixit: fedfitrda vet ami 
Tendebat gemmae omens Cornelia palmas: ' 

Qub fine me crudelis obis ? tterumne relinquor 

5*8? Thejfalicis fummota malts ? nunquam mine Ut0 
Diftralrimur mi fen. pot eras non fleftere puppim, 
Cum fugeres am , latebrifque rtlinquere Lesbi, 
Omnibus i terris fi nos arcere parabas ? 
An tantum m fluttus placeo comes? Hac ubifiuftr) 

590 Ejjudit, prima pendet tamen anxia puppe: 
Attonitoque metu nee quoquam avertere vifus, 
Nee Magnum Jpettare poteft. ftetit anxia clafivs 
Ad ducts event um, metuens non arma, nefafque^ » 
Sed ne fubmifiis precibus Pompejus adoret * 

$9 T Sceptra fua donata manu. tranfire par ant em 
Romanus Pbaria miles de puppe falutat 
Septimius: qui, pro fuperum pudor , arma fatelles 
Regia geftabat pofito deformia pilo, ( 

Immanis, violent us, atrox, nullaque ferarum 

GoOMitior in cades, quis non, Fortuna, putajfet 
Farcer e te populis, quod bello hac dextra vacajfet, 



faulty 46'rntf Kh*8 '* H X& , xmp 
iA4ftff&*/K*A9. Hac poftrcma voce 
1uos allocutusf cymbam confeendit. 

578* Hoc m*gt.] Hac de caufa. 

579. fLewuMt&c] InquitPomp. 

585. Hmupuan omrm /*<•.] Non fi- 
ne cladis online (ecernimiir , quod du- 
dmn (ummoca t Pharialia , ium ex- 
perta. 

586. K**fU8m p *ff h ii] Non diver- 
ting (edine in I^sbordiquifle: fime 
dcmwerasate&moturus, Deque paf- 
£mts tecum una terrain tangcr^ 



Thef; 

595. Xo**n»4, wfitfipie.'} Nongla- 
dios fie catdem nefariam. 

594. HtfMbmfiii % &c.] Nefcindi- 
gne fuppUcem pcojicciet ad genua re- 
gis a Ce creati. 

596. Hfttuxns PhdrU.] Adjtf.562. 
^c^o^.fiipra. 

597- $**> frifrftrkm fmfa.] Qp 
olim (ubPompejodinctatordineinin 
bdlo ptxdonum jam ftipator & famu- 
lus Ptolomaci Agyptiaca gerit arma, 
pofiria Romanis. 

601. Psretrt te ftptdis y &c) Septt- 

Cc % rniutn 



Digiti: 



zed by G00gk 



{04» M. A X M M I LtTCANI 

TbeffdUque prQaUtam noxU teUfitgrffts? 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Beltli Li*. Vll\ 4.0}; 

6%o Defiexitque nefat , fetvatque immobile corpus, f ) 
Seque probat mortem , 4T^ tta. w peStore vohitr 
Secula Romams mtnquam tacitma labores | - 

Attendant , avumque ftquens Jpcculatur ah omnb 
Orberatem 7 Pbartamque fidem. nunc confide famd. 

6%$ Fata tibi long* fluxerunt projpera vita. ♦ •_ ** 
Ignorant. papuli , ft mm in morte probark, ' 

An fcieris adrerfa pati. ne cede f«4*ri, < , <« ; ^ 

Autt&enupe dole* fati. quaamqae fair is, 
; Crrie ffwuffli /imi. jpdrgant , laceremque litsbh; 

6$oSum tamen\ ifuperi, felix r nnUique poteftas 
Hoc aufetre Deo. mutantur projpera vita: 
Non fum. morte mifer. videt banc Cornelia cadem, & i 
Pompejufqne mem. tamo pMiemius ore * tt 

Claude dolor genritMt: natus r conjuxque peremputtn 

63 5* Si mirantur, amam. talis cpftmtia Magno 
Mentis erat: jus bee animi moriemis babebau 
At non tarn pattern Cornelia cornere favum 

; 1 Quhn 

• : 6j»i. &pMar»aW«i»r**/.] Magnum 
morttxouc ac vita fe prsftat. At<j** 
httrnptUn-othiu} Atqoe h*fc Cecum 
ioooimo verier Pompejua moriens. 

621. £<*i^Jl«i^r,&r.]Puta$ain 
porientespofterof^omftesobfervare 
qua menee mortem oppetas , yd indi- 
Y«c6c Ajyptiis tafidiu 8c perfidia ea- 
<**tus. ?ide tit etrremas hicaftosan- 
taad* vita Abate refpondeat. 

6X7. -HtttdifmLri.] Nc tibipodori 
ant dolori fit , quod jufiupueri & ma- 
in deiertoris oerideris : led crede te 
JpftCafrris menu caderc. Qrtim. 
r 6)0. H*fo<imef*ffl* t &t.] Neque 
banc fbrtia animi felicitatem mini au- 
fettiamantbos Deofumeft. 

com fortnjiaiiieaaemtft fie vita, neqoe 
Ultra res pro^eras vito, morte mi(e- 
^•spneventente.' iufira ^£70;. & li- 
0109. jfrCiog. Mat PrUmm; Ftlix, 



tjmpjmitMUnmitntt OwmUfitmm em- 
fi$Mft*videt. Scncc. inTroai^f.157. 

6)2. Kon frm tmrtt m/h.] Quia 
mots matom non eft, ficinmeacoti- 
ftatttiaperfcvero; fit fretus ie&acon- 
fdkxakk , poft tnomphos animo tran- 
autto-motior. PtdttfumcCtrnetinc*- 
drm.~\ ConfoUtur fc Pompejos , quod 
to confpe&o fuontm cadat , hoc eft, 
CoDfugif fie Sent Pompeji filii. Pathos 
a fexu & actate. Htrttnf. 

6$ 4. Pt rtmf tn m> Ore] S\ animi met 
in morte magmtodinem com admira- 
tion* intueantur , amantceite. 

6^5. TdU enptdim M^gm'.] Talem 
habuit Pompejos moderationem,impe- 
rium fui , fie conftanrtam in morte. 
Cm&*di*.] Ratio , temper antia , mode- 
ratio. s£pi». 

6*6.7** be Mm**.] Imperhim & p0« 
teftatenH ut dolori non ccderet. Smlfit. 

6J7. At *—t*mr*it*t.] Gtafiua 
Cc 3 feceoa 



Digiti: 



zed by G00gle 



4o£ .1 M/ A n Vi jei L tr c a n i 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. VIII. 4.07 



Digit 



zed by G00gle 



V 



4o8 



M. Akk£i Lucaki 



Digit 



zed by GoOgk 



Civilis Belli Lib, VIII. 

Vegener , incefU fceptrk cejfure fororis, 
dkm tibifacrato Macedonfervetur in anm, 

(?95T Et regumcineres extrufto monte qtdefcant, 

Cum Ptolemaarum manes, feriemque puim&m* 
Pyi amides claudant, indignaque Maufolea: 
Littcra Pompejum feriunt , truncufque vadofis 
Hue illuc jaSatur aquis. adeone molefta 

700 Totum cur a fuit focero fervare cadaver f 
Hac Fort una fide Magni urn projpera fata 
Pertulit: bac ilium fummode culmine rerum 
Morte petit: cladefque omnefr exegit mum 
Sava die, quibus immunes totpraftitit amos: 

70 5 Pompejufque fuit , qui nunquam mifia videret 
Lata malitifelix null* turbante Deorum, 
Et nutio parcente mifcr. femel impulit Mum 
Dilata Tortuna manu. pulfatur arenk, 
Carpttur infeopulis, haufioper vulnerafluttu 

7 10 Ludibrium pelagi : nullaque manente §gura % 



i*>$ 



Una 



69$. Imrfl* fceptrit ee/fmrtfonri^] 
Sororis Cleopatra? , cujus nuptias a pa- 
ne confecutus fuerat , morjens cl reg- 
num rdiquit. 

694. MAcedtuferxtur i*£*tf.] Cot- 
pat Alexandri Magni fenr. in immani 
fcpulchri mole. 

696. Cum Pflenutomm mane /.] Cum 
Ptolomxo oxnncs Agypti cominua fe- 
ric poft Alesandrum reges eonditos te- 
g*m Pyramides. De quibus vide que 
nos ad Martial, epift. 1. PudauUn.] 
l»u*u 8c ignavia perditam. 

697. lndiguHfMe.} Quibus illi eram 
Migni. Xi**/iUj.] Sepulchra 8c mo- 
mmeuta Utiusammla, quod Maufolo 
wgi Caria: ab uxore ArtemUu extru- 
ftum erat. 

698. LhordPompefum firim*.] Poft 
k*c» Magni )*cet i'ngni lifrt tmncm. 
**fK |wt, fed aUiditm Utori, pui- 



(atutn arenis , ludibrium pelagi, ut 
mox. 

700. tetnm enra /kit , (Jrc] ifcque 
ac caput* modo f C 691 . 

701, HacF*rtu>ut t &'c.~\ Inconftan- 
ti > prout ip(a levis Dea eft , qux more 
Scorpii cauda rerit. ttntmninilUviroA 
ft diforddnte Fortune , $ti cui mid* ad W- 
Hori*mterr*dt/uer*t , dec/Jit tdftpnUm- 
ram. Paterc. 

701. PerttditJ] Ad exirum deduct. 

703 . Exegit in mho, &C.") Omncs ca- 
lamitates 8c mala, quzantchacfuiuet 
paffiirus , immiiit uno hoc die. Sulpit. 
tHtmOt&c] Fr.Modiusfel.Wcidneri 
legit in /mm. ea mente, qua fupra, jCicj. 
Scd placet in urn : ut opponatur dies 
unus infetix tot annls rehcibus > 8c pro- 
pter flmet , quod fcq. ft 707. 

705. Fnit, &<.\ Unus mortaliom 
fuit, qui 1 8cc. 

Cc 5 ^ii.Vnd 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.10 



M A N K A I LUCANX 



Ptm- 



71 T. l/iM>f«*4«i|M4g>M.3Hoc(blum 
agnofcirur j quod capice caret. 

71*. /'Umj.J Agyptias, a Fliaro 
inf. ^/tfor.]Ca:iar. 

715. Pempcp r*f>tim t &c. ] H*C Plu- 
tarchus ad hunc modum refert : Illi ca- 
pitc amputato t run cum nudum ex cvm 
ba projeccrunt; qucm Philippus liber- 
tu* Pompeji, qui in cymbam una cum 
Pompejo ingidlus fuerat , difecdemi- 
bus iis , qui afpe&u faturabantur , aqua 
marina abluit,fua tunica involvit & ro- 
go c fragmentis navicolz pifcatoria: ex- 
tru&o impofitum crcmavit,a fene quo- 
dam Rom. adjutus. 

715. £ iMfbrid.] Ubilatucrat, ut 
furtira Pompejum (cpeliret. Smlpitiw, 
CirJin.] Quzftor Pompeji, ut vult 
poera. 

716. /</«/*.] Idalus, monsCypri, 



Veneri freer. Cityr**.] A regc Cinjrra, 
Pindari Nero, ode 8. 3c Pythior ode 2. 

717. Infaufiiu M*gu fmerM c»mes.] 
M 1 . P . lnfamftiufngA , undc fciibere 1 i- 
cczi:l»f4MJiMfytuf*£xfKerdt comes. Gsor 
tius. PtrKmLrM.^KoStu. 

72 r . Luis mcrfla , &c] Et Uautm in 
niml» tux intemptjiu ttnrbdt. , 

722. DifaUr xqmort.] DiterG a mad 
coioris. 

724. Eripientemari.] Rcfiuo. 

725. fluHm.] VcnUiam qux cada- 
ver fublevaret. 

726. Sedit.] Tr uncus Pompeji. 

728. ObfcMrAfrfidcTdfjtur.] Ut mo- 
do ^£723. 

729. No* preticf*, &c] Nonpofci* 
mtUrem thmrit £•*', Et Cilicum mtjftt % ?»~ 
Incritpte exempt* frnpcrbe Cintum** & 
A {fori* nurwue/gtrwr* fkuos. quatia 

func- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civitis B^lli Lib, Vlll. 4.11 



Digit 



zed by G00gle 



4-ii M Ann A i Lucani 



Digit 



zed by G00gle 



Citvilii Belli Lirf. Vljll. 4 T I 
UmAi* fuccenft mam. Fmmu recur fm 



Digit 



zed by G00gle 



*i4 



M. An.k«i L uc a N I 



Digit 



zed by GoOgle 



Digit 



zed by G00gk 



416 M. Ann a i Luc a hi 

Culmina, & cxtruftos jpoliu hoftiUbus arcus, 

Sio Haud procul eft ima Pompeji nomen arena, 

Deprejjum tumulo , quod non Ugat advena reltm, 
Quod nifi monjlratum Romanus tranfeat bojpcs. 

Noxta emit tellus Mgjptia fato, 
Haud equidem immerito Cumana carmine Vatis 

8xy Cautum, ne Nili Pelufia tangeret or a 
Hejperius miles, ripafque afiate tumentes. 
Quid tibifava precer pro tanto crimine telliu? 
Vert at aquas Ntlus, quo nafcitur orbe, retentui, 
Et fieriles egeant hjbernis imbribtu agri, 

830 Totaque in JEtbiopum putres folvark arenas. 
y)?l.~t+* fv, * N0; in templa tuam Romana accepimm Ifm, 



■p-£2 



in(cru>i d!gotmtti a lib. 5* jf. 5* 
Sditmmqtulft}* &*c] Nomcnque ill i us 
quod infcriSt folebac furamls DeOruM 
culminibus , arcubos tiiuraphalibus , 
itmdcptdfiimcft. 

821. 4e8m.] Nifi inclinet feadle- 

Jgendlim. 

82*. N9XutMli$el!m t &c] Apo- 
jbopbe ad Agyptum , adje&a impreca- 
Viooe 1 ot dnrertatur Nilus , fterUUquc 
fiatAgyptu*. 

814. Htndtqwdtmimmmf , &c] 
Exitiumillud , Romania impenderee 
carmine Sibyllino interpretati font 
XV. viri » £ Ptolomzus Auletes a Ga- 
binio , qui turn Syriar prziuit , ex auto- 
mate Pompeji 5c S. C. reduceretur. de 
qua re Cic. multainlib. r.eptft.ram. 
poeta rerert ad rem Pompeji praefen- 
tcm. 

826. tttfrtrim miles rtpasyte, &c] 
Ex membranis Andiois Gronovius ita 
legit : ripAppu *ftate uartMts. Aftatis 
opus eft in fluviis ut decrefcant & laxe 
contineantur j hyemis, ut imumefcant, 
& ripas egrediantur. Quibus alteru- 
truro horum confueto tempore non ac- 
cidit , vel mfUtt vd hyeme c*rert t ob per- 
pctuiun earundem panium anni effc- 



Seitth 

£bun deficientcm eJegtnrUuinedicuii- 
turpernotam pUlwvpi** cau&effi- 
cientis. Sic media xftatc biemen , ait 
eflc Statins in Tiburana Vopilci villa : 

Tdii bitmt ttBit , ftmgM fit imfv t hA 
Stiem 

Fripn, Pifitamf* 4mm mm *jmm 



Hwm tt&* , quae minium zftatis calo- 
rem arcent & procul babent. (pwwx 
Rjptfp* *fl4ft*mmti.] Nili qui Sole 
in Cancro » Leone, Virgine inundar, 
lib. 10. fC 2io. & deinceps. 

828. ilmndfcUwrbe.) LiKr.^.lO. 

829. Hjber** tmbribms 4gri.] Ten*- 
peftuofls inundationibus , rariffimee- 
nim pluit in Agypto. 

8)0. Titttpitin&tbifmm*] Dcferta 
fias, arenofa, qualia incolunt Athiopes 
fupra Agyptum. 

8; 1 . \*/ in trmfU , drr.] Expoftula- 
tio indignabunda. Nos recepimus &> 
aaveftrz iddis Roraam tranflata , cui 
in campo Marrio templum conftitui- 
muscum9. dierum ^icrorum caemo- 
niis. Erant & plures Ifidis xdes. ifi**] 
Eandem cum Io , quam Agyptii colo- 
bant Tub fpecie vaccz, ut & Ofirim Cub 
imagine bovis maris. Hcndt. y illam 
deno- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Digit 



zed by G00gk 



418 M. Anhai Lucas! 

litoflro Romafnu: fatu I mrnunupu beatm, 
Si miU contingat manes tramferre revulfts 

84.7 Aufoniam, fi tale due* violate fepukrum. 
Forfitan am fako fterili cum pofcere fmem 
A Supcru, out Roma volet ferdibm Auftrit, 
Igritbm out nimiit, out terra teBd movemi: 
Conftlio , juffuque Deism tranfibis in urbem, x 

Zfoltagne, tuam, fummufque feret tua bufta faardas. 
Nam quit ad exuftam Cancro torreme Sjenm 
Ibit , & imbrifera ficca$ fab Tleiade Tbebat 
SpeBator Ntfi : quit rubrifiqna profundi, 
Aut Auburn portus mercis mutator Boa, 

Sfj Magne, petet, quern non tumuli venerMU faxum, 
Et cms in fammis forfan turbatus arenk 
Advertet i manefque tuos placate jubebk, 
Et Cafio praferre Jovi ? ml ifta mcebum 






%\% . Sim.'] Ofifa fuDftitn peregre de- 
f unftoratn amici folebaot in (ran rcrer- 
te. Hetmtit •jpt jam cm* Migin* hurtti. 
Martial. epift. $ 1. lib. 9, Sen. conf. ad 
Albican, cap. 2. 

844. "Mmts trmufin*.] Cincrcs il~ 
lius trans ferre in Italiam. 

846. Forfitan.] Eric credo tempos, 
«bi ad afcrtendam fterilitatem ,peffan, 
Incendia aut terra: raotumconfultao- 
racula docebunt Pompeji ofla £c cine- 
res ex i&gypto transferenda in Urbcm : 
ita demum cefluram iram Deorum. vi- 
*4c qux ad fC 109. lib. 5 . Sulc§ fterili.'} 

Sterilitati. 

847. FciuMm.] Peftiferis. 

848. Ifmbms."] Incendiis. TerrMteBa 
mrnnti. ] Terr* motui. \ 

850. SuMimifoueftmtHdi&e.] Ci- 
neres feret Pontif. max. Tuipnlns ob~ 
• rotns 9c nance exefc, xtate mca (inqnit 
Appianus) ab Hadrbno Imp. furnma 
diligentia perquifira & invent* erige- 
bantur, uc ab omnibus dignofci pof- 
fcnt. 



85?. KA*mu*d.] Idqoe 
dius noftris rntwanir 4000 la 



ptum navigantca 
Pompeii memona ad ▼tfendom , pta- 
candnm , adoraato, ipfioa mmnlno. 
Exuftam , &c ) Lib. 3. jK. 5«7« 

851. Imbnfh*fistm,&t.} "rtebtf 
Agypttacas , hi cenfta regione ficcw > 
qnarmns fubjc&* fimTanrougnoZo- 
diaci : in cujus hornero ftpcem ftdlx 
diO* Pleiades , ceu Virgilue : Hd*it* 
td*Hj*U*GrMintAim*4imM. Ovid. 
5. Faft . ab 8* 9 ttarsam eniffl on* indu- 
cunt. 

85;. Kfdm ft^pu tnfumli^ Maris 
Erythrxi. de quo fide qua ad Senec. 
Thyeft. jfrf. 170. 

854. Mtrds ***** E*e.] Qni met- 
ces mutat Tub folereccnti. 

857. M*mmQ ItarefteMss.Jfrs- 
tim. 

858. Ctfio.] Qui in monte Cafio 
colitur. Pr*frrr*y**ii]Vottus*i&n* 
ifU makmt.\ Utcunauelmniilia 8c vi- 
lla. - 

860. Km* 



Digiti: 



zed by G00gk 



f* 



, Civilis Belli Lib. VlII. 4,1$ 



Digit 



zed by G00gle 



4.10 



M. ANNiEI L-UCANI 



Digit 



zed by G00gk 



M. Ann. Lug an. Civ. Belli Lib. DC. 4-xj 



Digit 



zed by G00gk 



Ntf tegnmn cupiensgefit civilia beUa, 
Nee fervire titnens. nil Cdftft fecit in nrmk 



Digit 



zed by G00gle 



Cjvxlis Belli Lib. IX. 413 

In littus P dinar e tuum : (neque enim square tMfm 
Aufomo momtnenta tenet : fvrtufque quietet 
Teflatur Libje Fhygio pUcuijfe magiftro.) 
4JT Cum pwul ex alto tendentes vela carina 



yo 



ss 



60 



42. Palinme t*$m.] Promontorium 
Cyrenaicz regionls in Africa , a Pali- 
nuro ILncx navis magiftro dcoomi Da- 
tum , ut & illud Pzftani finus in Ita- 
lia. 

44. Tffldt*r Libyt.] Ante fuit lit>j*. 
Non Italia fola , fed & Africa teftatur 
tutosportus Palinuroplacuifle, & ab 
ipfo di&os. Grt/. 7<r^ir*r Z/£yf , Or*. ] 
Neqae Africa minus quam Italia te- 
ftatur tutos portus placuitfe Palinuro 
atqoe ab co notnen acceptflc. Pbryg* 
Mtgtfln] Ancx. Hwtrnf. 

45. CiHNfrMJif ',&*.] Ubi,con(pc- 
ftts navibus in quibus cram Cornelia 
tc Sextus Pompejus aim Cits, Cato du- 
tritare coepit utrum Czfaxis cflent an 
Pompeji. 

|0. Dttri UerymM.'\Sto\c\ i d , xntSf. 
51, Fr*/?Mfrro6w a Oc] Fxaftw la- 



borabat retinete Sezttim P6mp. oatum 
ex Amytia , & cxtcros in litore J£gy- 
ptio, defiderio atqiic expe&atione tnuV 
ci conju^is, fi forte ilium 8uc*cureli- 
bentc dcupfum potent excipcre. 

54. ftMJuftitCre.] Indieni Porripejo* 

5 5. E»ga indigtd , &c .J Querulato- 
ria o ratio Corncliz , qux invita a nau- 
tis ab Agyptio mariavc&a fuif. Fort** 
«m.] AdFortunamvertlturoratio. Re* 
ccnlet aliquot pieratis officia , qux ma- 
rito Pompcjo infuncie prsftaxcpotuiP' 
fet. Ihtttnfi 

56. sAtttn&ffk www.] T>t more n*« 
&us. vide lib. 2. jft 21. & ad Scncc. 
Troada^f.82. 

60. oy?/^#^-f.]Mulicrcj autcm ofla 

finu Itgcbant. M'</* intundn* fi»Hm y ex 

quo tfti ntfotti tmptM \ *Jf* tnum mpo~ 

tmnrftcppL Scncc. ad Albinam cap. 2. 

Dd4 6u££r<* 



Digiti: 



zed by G00gk 



\%tt M. Ammai LlJCANX 

Qgkqud ab extintto licuijfet tAlere buflo, 
In temflis jparfura Deum. fmefuneris ulla 
Ardet bonore rogus: manus hoc Agrptia forfim 
Obtulit officium grave manibus. obene nudi 

6f Crajforum cineres! Pompejo contigit ignis 
Irmdia majore Deum. fimilifne malorum 
Sors mibi femper erst ? nunquam date bufta liubit 
Conjugibus : nunquam plena pLutgemus ad umas i 
Quid porro tumults opm eft, out ulla requiru 

70 Jnjhumenta dolor ? non mo peEtore porta* 
Jmpia Pompejum i non imk baret imago 
Vifceribus ? quarat cineres viftura fuperftes. 
Nunc tamen hie, longi quifulget luce maligna. 
Ignis, adbuc aliquid, Pbario de littore furgens 

7 ? oftendit mibi , Magne > tui : jam fiamma refedit % 
Pompejumque ferens vanefcit Solis ad ortus 
Fumusj & ittvtfi tendmt mibi carbafa venti. 
Non mibi nunc teUus Pompejofiqua triumpbos 
VtSta dedit, non aha terens Capitolia currus 
. 80 Gratior : elapfus felix de pcftore Magnus : 

Hune 

£>*id ptm tuninlii «fms tfj.] Sed 



6i. JZ*icamd,&t.] Cineres & ofla. 

62. Sinefunms nOa.] Idem queftus 
erat Corpus lib.8- ^729. & deinceps. 

65 . Maims fxc X^yptia.] Ita 8c Cor- 
pus, lib. 8. til 762. 

64. Obene nudi t &c] Feliciores illi 
qui inhumati abje&i , quain Porapejus 
cui tarn defpicatus & vilis contigit 
ignis quart Deorum odio. 

68. CtHJHgihis.] P. Craflb prius , 
nunc Pompejo negata. Plena* plange- 
mus*durn<u?} Cincre & oflibus. Re- 
fpicit ad cenotaphia, qua: in acie defide- 
xatis vel naufragto amiffis aclumulata 
Cunt ab amicis rcpnefemantia omnes 
cctemonias U officia vera (epultis de- 
bita. Hi j fin dj&oxtf , Kiti&Qft 
turmt i5T«w# (**7*i Xcnoph. 6". «»*- 



&c. 'vKuiopi****. cum pe&us 
ius « raonimen- 



69, 

quid] 

meum fit tumulus illius 

turn vivum \ 

71. V*8ur*fmferfles.] QusdiucOQ- 
jugifupcrdtcupuj quod ad me, 1 via 
txdet. 

7; . Mi/igJM.] Non dara » fed tenut 
U paupeitina, vel ingrata , ut modo 
*f.6 4 . 

75. FUmmdrfdis.'] Re&ius Ms. P« 
rtfidif. Sequitux wmefat. Grotius. 

76. Sttb.] Oricntedic. 

78. N*m ntibi mux telktj, &c] Wm 
ulla tellus Pompejo triumphata, gra- 
tior jam mini eft, quam hate , qua: ut- 
cunque nocens , illius ofia habet. 

80. EUffns felix.] FdiritatemPom- 

peji nolo ulicrius rccordaxij.fortiina 

illius 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civxlis Belli Li* IX. 4.15 

Hunc volumw, quern Nilus babet, terraque noccnti 
N on barer e queror: crimen cqmmendat arenas. 
Linquere , ji qua fides , Pelufia tittora nolo. 
Tu pete kllorum cafus, & fignaper orbem, 

8y Sexte, paterna move: namque hoc mandata reliquit 
Pompejus vobis in noftra condita cura, 
Me cum fatalis leto damnaverit hora 9 
'Excipite nati helium civile, nee unquam, 
Dum terris aliquis noftra de ftirpe manebit, 

90 Cafaribus regnare vacet. velfceptra, vel urbes 
Liber tate fua valtdas impellite fama 
Nominis : has vobis parteis , bac arma relinquo. 
Inveniet clajfes quifquis Pompejus in undas 
Venerit: & nofter nullis nongentibus hares 

9 y Bella dabit: tantum indomttos, memorefque paterni 
Juris habete amnios, uni parere decebit, 
Si faciet partes pro liber tate, Catoni. 
Exolui tibi , Magne, jidyn, mandata peregi. 
Infidia valuer e tua, deceptaque vixi, 

1 00 Ntr mibi commijfas auferrem perjida voces. 

Jam nunc te per inane chaos, per Tartar a, conjux, 
Sifunt ulla, fequar: quum longo tradita leto 

lncer- 

aScnatu datum ad gerendum hoc bd- 
him. 

98. ExMtiLi.] Apoftcopheadma* 
ritum. Fidem,»uot(iat4f>ertn.] Qutbua 
te pciiculis ob jiciens mc tu>i fupcrcflc 
voluifti.quo mandata hxQ adfilios tuos, 
perferrem. 

99. IxfidU vMnert tut.] Quod me 
in navi reli&a , folus in cvmbam Agr- 
ptUcamdcfcenderis. Habenttatneii il- 
iac momentum ali<]uod» qP ^ tua nMa ^ 
data ad filium penult. Hcrtenf. 

100. Auftnmi\ Ut omninbvobii 
hsc pattis mandata declatatcm. Hirt. 

101. Chios per T4r/*/4.]Lib.I.jH'.74« 
Iil« SiftHttfiiwr.] Nifi&fabuU 

Dd 5 



lllius taction nolo frui , trl&ori malo, 
infra fC 111. 

87. J4e tuwtfttdis, ere] Repctit 
fcorncliaPompeji mandata ad liberos, 
frki fux 6c curx commifla. 

90. fieri. J Immune fit, labored 
periculo vacuum. Sctpitd t &c.~\ Regna 
& uibes Uberas impel. 
. 92. Kominis.] Mei,quod (ufliciet ad 
panes , ad arma , ad dalles 3c exercitua 
compaiandos. 

93 • Slmfqnis t^ipt j*f.] Utet e filiis, 
fWcquis alius porapeji nomine. 

95. BrUddMi.] Ad arma excitabit 
gemes quafcunque. 
, 96. Jmis baktt ,&<.} Quod mini 



Digiti: 



zed by G00gk 



416 1M. A N M A I Lucani 

Incertum e$t: petnas aninu mack ab ipfa 
Ameferam. J*tuit cernens tua vidnera, Magrte, 
i of TSonfugcrt m mortem : planOu ctntufa peribit: 
Effluct in lacrymat : ntmquam veniemm ad enfes, 
Am laqaeos, am pracipUes per mama jaOus. 
Turpe mori poil te fiUim pojfc dolore. 
S'tc ubi fata, caput ferdi obductt amiftu, 
no Decrevttque pati tenebras, puppifque cavern* 
Delimit: txa dobrem 

Terfiuitu o cenjugc luBum. 

Jllam not tdentibm Etmu 

Movtt, < pericula clamor: 

1 1 J Votaque jomcuts jactcm comraria nautk, 

\e procettk. 
accipit undk : 
tior, Eurm 
mis. 
I%0 irijits , m m mmto mens #jf /t«J0£4 timore, 
Ajpexit patrios comixes a littore Magnus, 
Et fratrem : medias praceps tunc fertur in undas. 
Die ubi fit , germane , parens : fiat fumma , caputqut 

Orbis, 

manes fint. £*mh»p f &c.~\ Vitam, 
quamcunquc mihi fata extenderint , lu- 
Ctu & cruciatu reddam amaram. 

105. Incertum eR.] Ignoro mortis 
mea? tempos , quatn me difcraciando 8c 
toxquendo doloribus miieram animam 
anticipabo. Smlmt. 

104. Feram. J Auferam. 
105- Ken fugere innmrtewu] Nonfc- 
paxari a corpoie. Suipit. 

106. Hnrnpuan v e m emm , gjr*.] Non 
•tit opus ?i acrxtnfecQs 3 fuffirict dolor 
intcrnus. 

107. Perbutm*.'] Peraerem. 
112. Perfmtmr Uerymis.] Defefa- 

tlonem capit in lacrymis, 

Xiy CwtrartA nmtit , &-c] Mocam 



in Agyptio titore ecfetens.naufiragium 
5c mortem : com nautzabirum & lata- 
tcm vovcrent. 

1x8. Tenets ftldgu.] Sibi vendicans 
imperitimpdagi. 

119. C*tenit.] Qui jam erat ad Pa& 
nurum , (iipra jH. 11. 

12 x. hi4ttum> Grc] Cn. Pompejas 
major nam£lius?ompeji,quem e Pha* 
falica dadc clapfum cumCatonein A- 
fricam trajecittc refert. In Hifpaniam 
tamen profc&um folicitaiTc Iberos 8C 
Gcltibcros tradit Afflanus. 

122. Et patrem, &c. J Cato Oram A* 
trie* legem (inquit Plutarchus inCa- 
tonc mtn.) in Sexr. Pompcjum incidit, 
Magni FiL nam xninotcmi is ei patiem 



Digiti: 



zed by G00gk 



Ci^ilis Belli Lib. IX. ^xf 

Orbit, an occidimw? Rmanaquc Magnus ad umbras 
ixy Abflulit ? hoc fatur : quern contra tdia ftattr* 



InAgyptofiecatumKfat. Pr4ctf$ffr- 
twrin umdat.] Celer navi occurrit. Sml- 
fitim. 

114. ftomouque MatrtM.] Res Ro- 
inanas, qna? ab iljo pendebanc. 

116. /•//*.] Otefeliccra. 0/*/»* 
mm 4m/« 4#4f PrtMnei* oirg: Virgilius 
itneid. j. >Ali*s (tifitrfit in onu.] Qui 
Deque imcrftiifti, nequc vidifti qua: nos, 
Snlpit. 

117. X>»'V" ivfSif «m/ji.] Nequevifii 
Ucfifti pietatem 6t venerationem. 

1 jo. Jwp*r»>tf/rffr4.] Incefto a inv 
pio , pcrfido PtoJomxo. 

i$\.Hofat$i fiettuA Fietus Diisho- 
(frttt przhdtbus , & bencficentia qua 
$>i demerqerat icgcs Ae> ptios Aule- 
ten in rcgnum automate 6a reftiruens, 
jure hoipitalttam cum pauc ejus La- 



thyro uflis , 8c Dionyflo huic, cut tutot 
a Scnara datus erat confitmato regno. 

i;5- 5^mnB.] Cxfarem. fie Corn*. 
lialib.8. ^r.641. 

137. Per ttrhs.] Per wrbem , Mss« 
omncs. Grotim % 

itf. Ora tUcit.] Amplhlcatio crq- 
delitatisinczdepaterna. Itaque patet 
ratus eutn jus holpitalitatis fervaturum, 
& Supeios ipfumquc Jovcm > qui }ur| 
hofpiuUpracfidetreveriturum, crude- 
liter in noftro confpe&u necatus fuit, 
Hortenf. Ortduch.] Lib 8. #C68l, 

140. Scdm/flW.]Lib.8.jtC 688. in- 
dicia fcclcris. 

14 V S»l*erie<'] In cinercs vertent. 
lib. 8. }£ 755 • It**".] Quod in mari, 
ex taheo intctraflo , nihil ccrti ? idcte 
pocoeunt. H*r$e»fi 



Digiti: 



zed by G00gk 



4a8 M. Anmjbi Lucani 

Abjlulk bos art us, Super* bac crim'tna done: 
itfServata de parte quem. Cum talu Magnus 

Audiffet: rum ingemitus, lacymafque dolorem 

Effudtt j jufiaque fur ens pet ate profatur : 

Tracipitate rates eficco littore nauta$ 

Clafis in adverfos erumpat remige ventas: 
iyo Ite ducts mecum: nunquam civiUbus arms 

Tantafuit merces, inhumatos condere manes, 

Sanguine femivm Magnum fatiare t/rarmi. 

Nm ego PelUxs arces, adjtifque reteUum 

Corpus Alexandri pigra Mareotide mergam ? 
iff Hon mihi Pjramidum tumults evulfus Amafis, 

Atque alii reges Nilo torrente natabunt ? 

Omnia dent panas nudo tibi, Magne , fepukra: 

Evolvam bufto jam rumen gentibus lfin, 

Et te&um hno Jpargam per vulgus Ofirim, 
160 Et facer in Magni emeus maEtabitm Apis, 

Suppofttifque Deis mam caput, has mibi petnas 

K Ter- 

MmMe mergtm.] Agypti pa- 



144. Dmm.] Condone, ignofto. 

145. SerHUddtptrtttptnoT.} Deca- 
pite Uttus in adventum Carfaris (ervato. 

147. JtfUqme fitrem.] Conjun&m 
9*e , pro dilcrctiva/rt/. lib. 1. fCiti. 

&lib.2.^Cj5- 

148. Pr*cif*t*te rites.] Decorum hie 
fcrvat Pocta , in oratione juvenilis xta- 
tis , immodice vehementis , nulloque 
judicio prscipita/itis fc ad vindi&am. 

Hwttnf. 

151. Smtguatfimviri.] Ptolemzum 
atderc infcriasPompcjo. 

1%%. Hon evo PfU*M t drr.] Com- 
memorat vindi&e genera varia. Pri- 
mnm vult refodcrc corpus Alexandri 
Magni, fie aliorum regum fcpulchra de- 
moliri , fie old corum difpergere in flu- 
mine, fitc* Horttnfi PtlUm.] Alexan- 
driam. ^iJjtifywrfteStim^c^Sc^uU 
chroeffoflum Alexandri corpus, lib. 8. 
#694. 



iy 4 . 
ludc_j> 

MT« Pyr*mul*MJ] Vide quae not ad 
epift. 1. Martial, b. *A*ufif.] Agypd 
rex. Herodot. lib.2. Plio. 36. cap. 12. 

157. M*d*.) Infepulto. 

158. Ifi*.] tandem cranio, quara 
Agyptii colebant fubipecie vaccz , ut 
fie Ourira fub imagine boris maris .vide 
lib.8.tf8;i. 

159* rfAa«/«i#,dr*.]Ofirimafra- 
trc Typhone dilaniatum Ifis uxor tela 
lini recepit. hinc (htuz ejus fie facerdo- 
tibus lines veftes. Umgri cd*i , &c. 
Martial, epigr. 29. lib. 12. vide lib. 10. 
^175. 0>r»iw.]Lib.i.*C8$5. 

160. £</4rtW»M<*p«,d?r.] Etbo- 
vem , qui A pin Deum repnrlentat , fie 
poft ccrtos anno&inputeuro demergjh 
tur,ma&aboadtumuluuiPoaipcji. de 
Api, vide qua ad jfrf.479. & &4 *• lib 8. 

161. Deift&c] Dcofuni flatuis. 

l6}.Spl*p 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 
Tend ddbit: linquam vacuos cultoribus agros^ 
Nee, Nilus cut ere feat, erit: folufquc tenebu 
JEgjftum genitor , fofulti fupcrifque fugatit. 
i6fDixir*t 9 & claffem fitvas rapiebat in undo*. 



4*9 



170 



*75 



18c 



163. Sdmfri /«**,/.] Lib.8.*C8o$. 

167. /»**m, £rc J SparfanrferabUi 
cataftropheexitus Pompeji, redintegra- 
tor plan&us in littore Arrico, cum am- 
plincationeejus hyperbolica. Horttnf. 

170. Mtrtemptjulot.] Ut populi de- 
ferent mortem potemis viri , Pompeji. 

171. Stdmtyst&cl Scd major in- 
Seminatur plan&us, ubi vifa eft Cor- 
nelia. 

'74* £•«*.] Africa;, ubiCn.Pom- 
pejw &Cato. 

'75 : *"</?", CSrc-l 5fercbanturiUa- 
**«• viri apud Rom.inpompamrune- 
brem , confptcui infignibiis honorura 
9^ geffiOem. In iroaginaria hac fe- 
puitura Pompejo fuo hone faonorem 
Pf*&at Cornelia. Iiluftrium item viro- 
*un buftis injc^ atquc una aconta 



Sirr- 

ruiflearma, &qusillit iovtta ruerant 
chariflima, docetVirgU.inrunereMi- 
feni, Aneid.6. 

177. PiSdfr* tog**.] Palmatasjul 
eft, palmis piftas, qua* gerebam taurn- 
phantet. 

178. Ttrc$nftefUj9>i.] JoviCapi- 
tolino confpe&a , in tribus triumphis , 
lib. 7.^685. 

179. Cims.] Imaginarium buftum, 
locovericineris. ^4ccifit ,&•<.] Cor- 
nell* pietatem & cxten imitati tents- 
(entativa extruunt bufta orcenotaplua 
fuisquifquc amicisquiinTbcflaliaoc- 
cubuerant. 

180. Ettftitm Imfid.'] Toramro- 
gUiucetlirus, non (ecus atque ubi pa- 
ftores Apuli agcos & montcs igne pet 
hyemem depafcunt ad renovanda gra- 
minaeiicicodafquc was bctbaa. 

l8».frr, 



Digiti: 



zed by G00gk 



4^8 M. Amnai Lucani 

4ty2«to bos artus, Superis bac crtmina done: 

14? Servata de parte queror. Cum talia Magnm 
Audiffet: turn ingemitus, lacrymafque dolor em 
Effudtt j juftaque f wrens pietate prof am : 
Tracipitate rates eficco littore nauta- y 
Chfts in adverfos erumpat remige ventos: 

1 5*0 lte ducts mecum : nunquam civiltbus ami* 
Tantafmt merces, inhumatos condere manes, 
Sanguine femiv'tri Magnum fatiare tjratmk 
Non ego PelUas arces, adjtifque retettum 
Corpus Alexandri pigra Mareotide mergam ? 

\$% Non mihi Pjramidum tumults evulfus Amafis, 
Atque alii reges Nilo torrente natabunt ? 
Omnia dent pomas nudo tibi, Magne , fepulcra: 
Evolvam bufto jam numen gentibus lfin, 
Et te&um hno fpargam per valgus ofirim> 

160 Et facer in Magni ctneres mattabitur Apis, 
Suppofitifque Deis uram caput, has mihi pmuas 

S Ter- 

MmMe mergtm.] Agypti pa 



144. Don*.] CondonO, igno&o. 

145. Sernuddtptrtt tptnor.) Deca- 
piteiUius in adventum Cxfaris fervato. 

147. jfo|^»f/mM.]Conjun&iva 
f*e , pro dikretiva/rt/. lib. 1. fCiti, 
fie lib. 2. ^35. 

148. Pr*cipt*tt rstesJ] Decorum hie 
fervat Poeta , in oracione juvenilis xta- 
tis , immodice vehemencis , nulloque 
judicio prccipita/itis (c ad vindi&am. 
Hortenf, 

151. StHguaefemviri.'] Ptolemxum 
exderc infcrias Pompcjo. 

H?. «V«» <£• PtU*M % &(."] Com- 
memorat vindi&e genera varia. Pri- 
mum vulc refodere corpus Alexandri 
Magni, fie aliorum regum fcpulchra de- 
moliri , fie ofla eorum diipcrgere in flu- 
mine,ficc* Hirttnf. PtlUn.] Alcxan- 
driam. *4djtifiiutrtte8um t &c.]S€$\iil- 
chro effoflum Alexandri corpus, lib. 8. 
^694. 



IJ4- 
ludc_j> 

MJ. PjrmmuUnu\ Vide quae nosad 
epift. 1. Martial, b. jinufis.] Agypd 
rex. Herodor. lib.i. Plin. 36. cap. 12. 

157. Kudv.) Infcpuito. 

158. IfimJ] Eandemcumlo, quam 
Agyptii colebancfubipeeie vaccae, ut 
fie Ourira tub imagine bo? is maris .vide 
lib.8.tf8ii. 

159* Te8umlim,&t.')0&nm\h*- 
trc Typhone dilaniatnm Ifis uxor tela 
lini recepic. hinc (btuz ejus fie (acexdo- 
tibus lincx veftes. limgri cdvi , &t. 
Martial, epigr. 29. lib. 12. vide lib* 10. 
jfrf.175. 0/Wi«.jLib.i.iC8}5- 

160. Et/kcersuMapiit&'c.lEtbo- 
vem , qui A pin Deum repnrlentat > fie 
poft certos anno&inputeum demerge 
tur , ma&abo ad tumuluui Pompeji. de 
Api, vide quae ad jfrf.479. & 8$ J. lib 8. 

161. Deis, &c] Dcorum ibtuis. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 
Terr* ddbit: linquam vacuos cultoribus agros* y 
Nee, Nilw cm ere feat, erit: folufque tcnebu 



4*9 



163. M^M/iMi«r.]Lib.8.#C8o). 

X J7- tern*, Crc. ] Sparfa miferabiU 
MUftrophccxitus Pompeji, redintegra- 
™5 PUnftt!, i n littoie Africo, cum am- 
^cationcqus hyperbolica. Hertemf. 

f 7o» MirttmpptdM] Utpopulide- 
■Jf 5?* mortem potemis vixi , Pompeii. 
Hta 1*fm. 

»7i. Stdm*git>0'c.] Sed major in- 
Sjwnatur plan&us, ubi vifa eft Cor- 

'74. *•«*.] Africa?, ubiCn.Pom- 
W^&Cato. 

a x 75 : r*flff t &c] ££fercbantui illu- 
, *• viri apudRom.mpompamfbne- 
J* " 1 • confptcui infignibut honorura 
JJ* gefliflcm. In unaginaria bac Ce- 
J™* 1 * Pompejo fuo nunc honorcm 
J^Jt Cornelia. llluftrium item viro- 
,Um buftis i 0jC ^a atqiK una ocmjta 



ruUfeacma, fequsillia in vita rnerant 
chariflima, docct Virgil, in runercMi- 
(eni , Antid.6. 

177. PiSdfyme tog**.] Palmata*,id 
eft, palmis pi&u, qoas gerebant trium- 
phantes. 

178. Ttrc$nftefUJ**i.) JoviCapi- 
tolino coofpefta , in ttibus triumphis , 
lib. 7. #C 685. 

179. cims.] Imaginarinm buftum 9 
locovericineris. ^iccifit^c] Cor- 
nelia? pietatem & cxten imitati r ent*- 
fentativa eatrunnt bufta 6r ccnotapma 
fuis quifque amicis qui inThcflalia oc- 
cubuerant. 

180. Eitflitmlmfl*.') Totumro- 
gUlucetlitns, nonfceusatqueubipa- 
ftores Apuli agros femontcs igne pec 
hyemem depaUunt ad renovanda gov 
minacUcicndafquc novas bctbat. 

i8».tfr 9 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.30 M. Ankai Lttcami 

Surgtm Tbeffdicis reddentia manibm ignem. 
Sic } ubi dapafin fnbmittere gramma campi$ f 
Et rcnorare parous Memos Appulm berbas 9 
Igne font terras, junul & Gargonm, & arva 

18; VulturU » & calidi Imeut bsteeta Matmi. 

tfw tamen ad Magm permit gratm umbram, 
Omne qntd in Snperes audit cenvicia vulgm. 
Fompejunufke Den diets > q*am fovea Comb 
Verba ^ fed a plena renientia peilere veri. 

190 Cm* obit (imptst) multo majaribm impar 

Noffe modumjnrn, fed in hoc tamen utilis avo % 
Cui non utta fust jttfb revereutia, fob* 
Libertate patens , & film plebe porata 
Frivotus fervhe fibs , retierque Senatus, 

lyfSed regnant* , erat. nil bells jura fepafcit: 



W+ 



I81 . Sic , mbi defffist &C.] Collatio 
incendii lirtoralis in bu&o Pompeii* 
cumignc Appulo, quotics partores in 
Apulia ignem in faerbisimmittunt, fie 
qoidem hyerac, ut renoventur Ac novas 
dicianr. Hortenf. 

184. Qmyom , & «r>4 Vmltwru.') 
Monies Apuli*. 

185. RtaetMMttim.] Boum pafcua. 
Al. turrt4,malc. 

ig6. Hmt*mmd>dagm t €rc.] In- 
tct omnia vcro qua? vulgus in defun&i 
Fompeji laudes ja&abat, indignam qua 
catamitatcm fit caxlem Deorum inde- 
mentix objiciens j nihil penrenit ad 
?ompeji umbr am gzatius , quam func- 
bris otatio a Cacone habira. 

19c. Ctvis •*&. ] Oratio Carom* 
kudatorii generis. LaudatenimPoni- 
pejura jam defunttum , ab herotcis 
virtutibus , quibus inter omnes Roma- 
bos cmincbat j ted pnrcipue a (ingulari 
modeftia > qox raro in fummos Tiroa & 
triumpbalca incidete folct. timtnfim. 
Oto.] Proofcmt. h4*lt9M*)*ril»* 1 &'c>] 
Qui defeat quidem a pri&orum Rom. 



moderatione dc jtxftitia, fed 1 
alia* 

191. CmmnmBdJ] Micyllus 6c hone 
locum eaponit : Sed in hoc tamen (cili- 
cet,quod (e ultra citem non extulit ; fie 
Temper minus poteftatis ac juris, quam 
ei concedebatur , fibi uforpavit. Pro- 
fuit ac utilis ruit biric atvo , cui nulla re- 
verentia jufti eft , boceft,quandooin» 
nea jus ac fas contemnunt ac negf igimt, 
fuo quifque arbitrio vifentes fix agen- 
tcsj proftut itaquc fd aliis etiam exem- 
plum ethibendo. Laudat ergo Pom- 
pejum, vel ifto nomine, quodcorru- 
pto fkcttlo, turn prarienti, turn Syllano, 
potens eflctftlra libertate, quam alii 
oppreflum irent. Hcrtcnf. Cm* nm tJU 
f*it. ] Cui , Jt? o no&ro led, Sdhr* lib*- 
ttttfuit.'] Intantumpotcmiscveftusi 
quantum civi confequi licet ialva liber- 
tate, neque tamen fe extulit ruprad- 
vem , utennque plcbs illi (enrire prom- 
ptafuerit. In id r*t8w fmpra <jm*d mi* 
fctwdtm*p**ft. Veil. Paterc. 2. 

19^ Hfg**tM.) Liberi. cund* le- 
gends 1 cui fie ipfe Pompcjus parcbar. 

HU 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 4.5 1 

Qtuque dm voiuit , voUm fiU pgk negmu 
Jmmodkas poffrdit opes : fed ptura retentu 
Intulit: brraftt ferrum , fedpmure mrat. 
, Futulit arm* toga : fed pacem armatw amav'tt. 

loo Jitvit fumu ducem , jwrit dimgd potefta*. 

Cafta domus, luxuque car ens, corrupt aque nmtquam 
lortuna domini. riorum 9 & venerabtlc nonun 
Centibm , & multum nofira quid proderat urbi. 
Olim vera fides Sjlla Marioque receptii 

20? Libertatis obit ; Tompejo rebm ademto 

Nunc & fid* per it. non jam regnare pudebit : 
Nee color imperii , nee front erit utta Senatut. 
O fclix, cuifumma diesfuit obvia vttto, 
Et cut quarendos Pharium fcelus obtulit enfes: 

a 10 1 or fit an in foceri potuijfes vivere regno. 

Scire mon, fors prima viris, fed proxima cogi. 
Et mibi, fi fatis aliena in jura venimus, 
Da talem lortuna Jubam: non deprecor Ixfti 
Servari, dum me fervet cervice recifa. 



Ml beUi jktm pf»/citj] Neque enim bello 
tarn potens in animo habuit vi (enatum 
cogere. 

197. e\ete*tu intnlit.] Qoain ipfc fibi 
let limit* 

198. /*»/*//>.] In strarinm publ. /»- 
y^t fmrnm , fid pmert nor*S. ] Sufccpit 
bellvm , led fie pooere noiat. 

204. OHmrxr* fides SjlUMdvifi.'] 
Vera libcrtas jamdndum temporibos 
Marti fie SjUz periit , cujus tamen fpe- 
cies aliqna retema eft , Pompejo viven- 
te : jam rero ttlo mortuo flc de (pecie 
ilia libertatis fie imagine Imperii atque 
Senatus a&um eft. Hecepei* , Crc] In 
arbem viciflina reverus ad internecio- 
nem adrcrtanim partlum , lib. 2. ^£69. 
6cdeinceps. 

207. Huttl*.] Species. Frt»/.]Ne- 
qacvaccuodia, Hertmf, 



Vod- 

20$. Ofdlx t &t.] Earn tempeftiva 
morterelicemappdlat. namfivuiflbt, 
in fenritutis ditcrimen potuiftet indde* 
re. Seneca in Troadc z6i Felix PrUmm 9 
felix q»*f<I»* betU rmrient, •mmdftewm 
con fumft * vide*. SvXyit. Ofebx.] Lib.8. 
ft 360. 

209. Qjuerendcs.'] Vd eipetendos. 
tmphdfis. Pbdrinrnfittm.] Agyptiorum 

210. frrm.] Cztaris. Hfgrn.] loti- 
diofe. 

211. Scire mart, &e. ] Mortem,Stol- 
com ab omnibus miferiis portum , li- 
benter oppetcre , fibique confcifcerc. 
Ctgi.] Aliunde illata morte pcriic 

213. Tdern Fart*** InUm , <Jrc] 
Qualem habnit Pompejns Ptotemsum, 
pocius qnam vi&ori telenet , me rd fie 
deuiiocatumictTcr* 



Digiti: 



zed by G00gk 



43* "M. Amnjri Luc ami 

a i y Fmbftt to* HMJar , quam fi Roman* fonarent 
Rofira ducts Uudes, generofam venit ad umbram 
Mortis boms, fiemit imerea difcordia yulgi 
Caftrorum, bcllique piget poiifunera Magni: 
Cum Tarcbo in mom linquendi figna Catonis 

%%oSufiulitr > bum rapta fugientem claffe fecutm 
Linus in extremum, tali Cato voce notavit: 
O nunquam pacate Cilix ! iterumne rapmas 
Vadis in aquoreas ? Magnum Forttma removit : 
Jam pelago pirata redis. tunc rejpicit omneis 

%%yln cottu, motuque viros: quorum unus apcrta 
Mente fuga , tali compellat voce regentem : 
Nos Cato, da veniam 9 Pompeji duxit in arm*, 
Non belli civilis amor , partefque favor e 
Fecimus. tile jacet, quern pact pratulit orbit, 

ajo Caufaque nofhra perit: patrios permitte penates, 
Defer tamque domum, dulcefque revifere natos. 
Nam quis erit finis , ft nee Pbarfalia, pugru, 
Nee Fompejus erit ? perierunt tempora viu 9 



%1%. V»ahm hit MMJ«r.] Ut fupra 
#f. 186. 

2l6. RffhtducHlAitlcs.] Pro roftris 
cnim in foro Rom. habebanttu hujuf- 
modi orationes runebres. 

117. rMiGrt.] Ab airais difec- 
dere cupienus. 

219. CmnTmcb* in mot* thuptendi.'} 
In medio animorum motufignum fc- 
ceflioni dedit. Frigidius ante : Cum 
74tcb$n tmttu. Scd in Mi. P. inter li- 
neas aflcriptutn erat *Hm : Jimtm , 
quod viam pneit ad verain le&ionem 
T+ctndiwmtm. ita enim apud Flo rum 
nominatur hie Cilicum Princeps , U 
Grzce Dioni eodem raodo Tapiy*- 
Jifrfl®*. Apud Csfarem corrupte legi 
videtur TuremruUrim , & apud Strabo- 
oem Tapi&hjfyfl&. Qntim. lnm»tu 
iiiqmndi fan* C*toniff*jl*lit.] In HK>tU 



Mors 

(eccflionis 5c tetinqnendi CatOnem fa- 
ftulit figna. Itt H. Grotius emendate 
cum prius legeretur : Cum Tarcbm mum 
limjmendi. Tarcho autem dux Cilicum. 

220. F«^#fi»,&c.] Abkum&fu« 
gam apparantem. 

2 23 . Mignttmi&c. 1 Lib- 2. ^£576*. 

225. *>f^/* , &? J Reddita rationq 
conlilii fui & (eccffionis. 

226. Regentem.] Catonem. 

228. ( Pmtfamt ft*™.] In illius gra* 
tiam partes lias (ecuti fumus. 

229. l>*eni pMt pr*t*ltt arto.] Co- 
jus arma Sc figna feqni pad prstulit or- 
bis. 

230. Csmfiufme mfirdJ] Etcumillo, 
noftra quoque belli caufa. 

153. Perierunt tentpra, &cJ] Confe> 
nuimus in bellis , a quibus liocat difce- 
dcxe ut domi tuto aoiiamur. 

234.7- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cztx.ms Belli Lib. IX. 



433 



Digit 



zed by G00gk 



434 ^ Ann'ii Ltjcani 



Digit 



zed by G00gle 



Civjlis Belli Ln». IX. 

Spemte. quk veftw ulla putet ejfe nocentek 

xjo Cade manust credet facileu fibs terga dedijfe, 
Credet ab Emathik primos fygijfe Philippk. 
Vadtte fecuri : meruiftk judke vitam 
Cafare, non amis, non obfidione fubafti. 
O famuli turpes , domim pott fata prints 

%71 Itk ad baredem. cur non majora mereri, 

Quam vitam , veniamque libetf rapiatur in undo* 
lnfelix Magrit conjux, prole fque Metetli: 
Ducite Pompejos: Ptolemai vincitc munm. 
Hoftra quoque invifo quifqukferet era tyranno, 

a8o Non parva mercede dabit. fciat jtfta juvoitm 
Cervick precio bene fe mea figna fecutam. 
iluin agiti, & magna meritum cum cade par ate: 
Ignavum fcelus ell tantum fuga. dixit: & ornneu 
Haud altter medio revocavit ab aquore puppet, 

iSfQuamfimul ejjetas linquunt examina ceras, 



**? 



^Tixtme&ofnantdegeneiatis, in- 

;ni nomine Romano , qui Ptolemsi 
munus, hoc eft, libertatcm fpernitis. 
Oumtollcrct Pompejum,vobis veftram 
libettatem reftituit; qui virus earn ad- 
bnere potuiuet. Et cum dicit minus 
coram non encnocentes catde; espro- 
bcateos minime former pugotne pco 
Kbtime.Horttnf Ptolemm «•**.] Li- 
berrarem a Ptolenueo donatam fimul 
cumbcllodefcrere. 

160. jQhm w fir 44, &c,] Qujs ctedac 
vot ftrcnue pugnando manus veftras 
«de hoftium crucmatie! imo credet 
potiui rugam a vobis in Phar&lico 
ptctUocoeptam. 

171- PkiUpfttJ] Ad jC6%c. lib. 1. 

275. Havedem.] Dominatus fucce£ 
MWem. Cr mm majora mtrrri.] .Sedan 
non Sc majora fufcipitit (celcxa , quo 
•wjpliora a CzCuc accipiatis prxmia 
quim veoiam & vitam I Cur non Cor- 
weiiam , juvcacs Pompcjos, vcl mc pro 



Atqui 

dentet perdenteive melius de Ccftre 
meicmini, quam ipfc Ptolemsus ? 

277. Pnitfyue Mtteili.] Hujus filia 
erat Cornelia, Scipionis fcil. Mctdli 
filia. 

278* P/«frM*M«MM/] Quod grating 
ei futurum eft , quam quod itlc Pompc- 
jum fuftulerat fcrro. Hortemf. 

280. Scist.) Probo quod habent 
Mss. P.&T. fiiet. Grotius. 

18 r. Ctryuit frtch] Meat. Ban fi 
meafiguA.] Sibi utiliter. 

283. IndVKmfeelm tB tMntMmfHgdA 
Fuga eft fimplex dcfc&io j nifi tc aliu* 
adjungatisfcelus. 

284. Hand other wudio rtyuayirJ] 
Cilicas fccedere volentes ad officium 
& in caftra revocat : non (ecus atojK 
apum examina in alveoi reducuntux 
tinnituxris. 

285. Sim*l.~} Ubi, poftqnam. Efi- 
Ut ImtptMBi examina. certs.] Fctu deftt- 
tutos ravof . 

Ee 2 286. KW* 



Digiti: 



zed by G00gk 



436 M. Ahkjei Lucami 

Ataiu oblita fm turn mifccnt ncxibus das, 



Digit 



zed by G00gle 



Civilis Belli Lib. IX. 
Sjrtes vel primatn mundo Natura figuram 
Cum daret, in dubio pelagi terraque reliquit. 

30 jr ( Nam tuque fubfedit penitus, qui ftagna profundi 

Acciperet, nee fe defendtf ab aquore tellus: 
Ambigua fed lege loci jacet invia fedes: 
jEquora ftatta vadts, abrupt aque terra prof undo, 
Et pott multa fonant projefti littora fluftw. 
3 10 Sic male deferuit, nuUofque exegit in ufus 
Hanc partem natura fid.) vel plenior alto 
Olim Sjrtis a at pclago y penitufque natabati 
Sed rapidus Titan ponto fua lumina pafcens 9 
JEquora fubduxit ^ona vicina perufia : 

3 1 y Et nunc pontus adhuc Pbctbo ficcante repugnau 

Mox ubi damnofum radios admoverit avum, 
Tellus Sjrtis erit: nam jam brevis unda fuperni 
Irmatat , & late periturum deficit aquor. 
Ut primum remis attum mare propulit omne 



«7 



30$. Sjrtes vel primm, #*/] Utrum 
(inquit poeta,in rationis Phyficat dc na- 
tura Syrtium inquifttionem digreilus) 
Natura vel nature molitor Dcus , cum 
e rudi Chao caetcra omnia czimerct Jo- 
ca , hare reliquerit indigefta atquc in- 
difcreta : five olim in totum mari con- 
te6b , jam a rapido vicini Solis calore 
cxhaufta alibi cmineant vadofe , proce- 
dente vcro tempore in totum exhalarint 
humorem 8c in tenam penitus folida 
fint fucura. 

$05. Tietjue fmbftdit penitus.'] Ncquc 
litocc arcet matia » fed tncerto (inn eft 
1nate vadofum, altcrois fluxus atque re- 
fluxus vicibus dubium , terras ac maris 
mira inxqualitate. 

507. IhyU fides 1 Inacccfta, quod 
incasacccflTus, nificum pratfemi pcri- 
culo non fie. *Ambiyui )*•*• 1 Natura 
condi tionequc incerta. Eft cnim xquor 
vadofura, 8c tcrta mari imcrmifta, Snl- 
fitim. 



claf- 

209. Etp&tmhdlutwd.] Poftmul- 
tos arenarum fpuToique cumulos. Snip. 

312. N4t*bat.] Merfacrar. 

Ji?» Rfp*d*tTitd* 9 Crt.] Sol8cfi- 
dera maris flu&bus 8c exhalationibus 
ali opinabantur Stoici 8c alii vet. Arift. 
lib. 2. Meteor. 8c hos fecuti poetx , rw»- 
yexd point dum fidtr* pafiet. Aneid. I. 
Virgil, vide lib. 1. ^f. 415* 

514. Subdmxit.] Attrazit magna ex 
parte. Pernfid.] Torrid*. 

j 1 5. Et nmnc pnstns , &e. rtfmpat.] 
Obftat adhuc, quo minus in tcrramfo- 
lidam tutus abeat. quod temporis pro- 
ceftunet. 

319. Vt print** , &€. ] Defcribtt oe- 
riculofam Catonis navigationem ad Ju- 
bam Mauritania: Regem. Hortenf. Vt 
primmm , &c . ] Poeta Catoncm partem 
itincris clafic emenfum ufqut ad Tri- 
tonidem paludem fingk. ~48*m mire. ] 
lR*m mare Ms.P. upturn «*"» Ms. K»K. 
Qrtf.'inu 



Digiti: 



zed by G00gle 



4.3$ M. Ann a i Ltjcani 

3 io CUfu onus, denfts fremuit tiger imbribm Aufier 
Infua regnafurens: tentatum clafibus aquor 
Turbine defcndit, longeque a Symbus undas 
Egit, & iUato confregit littore pontum. 
• Turn quarum reSo defrendit carbafa tnalo 

3x7 Er'tpuit nautis, fiuftraque rudentibus aufis 
Vela negate Not*, Jpatium vicere carina, 
Atque ultra pnram tumuit finus. omnia fiquie 
Providtu antenna fuffixit lintea fumma, 
Vincitur, & nudis avertitur armamentis. 

330 Sors melior clafii , qua fluttibus inadit alti$ 9 
Et certo jattata mart, quacunque levata 
Arboribus caps flatum effudere prementem : 
Abftulit has ventis liber contrarta volvens 
Mfius, & obnixum vi&or detrufit in Auftrum. 
3 3 y Has vada deftituunt, atque interrupta prof undo 

Her- 

jlvertUw.'] Hoc eft, abince- 



)to. CUfiis •■»#.] Milites navi it- 

31 f. In fmrnguifmnm.] In rcgionct 
jMeridionales. Tentntmm ddfiitmj, ire ] 
Aufter impetu artult mire tentatum 
ckffibus , repuUtque undas long* a Syr- 
tibus:Wem Aufter objecit ponto Cumu- 
los arena: ingeftos interrupt is undis. 

31 J. Ittdf tmfhgt littore ftrtnm.'] 
Emenda ex Ms. P. In Uf eenfitgt Ut- 
(crffKruum. Id eft, non in vadis. §rv- 
tim. 

524. Tumyurum i &c.~\ Vela tenfa 
impeUens Aufter , non pafTus cal nau- 
tit dimitti , fra&is runibus rapuit. 

$26. FeU negtre #0/9 , frdtinm , &-c . 
ultriproram, Oc] C unique rudentibus 
nautat fruftra tcntarent fubmittere vela, 
(inns velorum-* propellebantur ultra 
proram- 

327. Omnia fi qnhf&c,] Quod fi quis 
vek Colle&a antennae fubttrinxiflet , 
vinntur tamen vi Auftri , & avertitur a 
eurfu qucm intenderat , (poliata velo 
antenna. 



* 20 \ . . 
pto navigations curfu disjicuur. Ku- 
du m umem *.] Armamenta propria 
(tint armorum colle&iones. Hinc in 
navibus mu n mnt * dicuntur navalia in- 
fttumema; ut vela & runes nautiri. 
Hmtnf 

550. S§ri meJi$r cUjti , Crc] Minos 
vexabantur ill* naves quae alram renue- 
runt mare, evitatis his inccrtis inter 
Syrtes undis. 

;ji. Qn*cnntp*lfr*tM y grr.] Quae 
leviores fa&ae fuccifts malis ventum ef- 
fudere. 

} 2 5 . Ahftulit hds vent if liber J) Ms s . 
Abjtultt hat liber , vent is tntirmi* w/- 
>em. Melius. Get. ^bflulit tm % &*e.] 
Aftus obvius fui juris , ut contra quern 
non obnitebantur vela, has cripuit ven- 
tis. 

554.. Obmix&m.'] Contra quern ob- 
nitebantur. ViBir tietrmfit in Stnfhmmu] 
Aitus potentior vento. 

3}<f. H**.] Alias, lntemfi a pnfim- 

do.] Nam texram incerniptam man » 

arenas 



Digiti: 



zed by G00gk 



CiviLis Belli Lib. IX. 4.39 

Terra ferit puppet: dubioque obnoxiafato J: 

Parsfidet una rati* , /w* *ter* /tfjufcr i» *mto. 
Tiw wwgtf impaftum brevibus mare^jerraqueftvit 
Obvia confurgens: quamvis eltfus/ab Auftro, 

34.0 &epf tamen cumulos fluftus non vincit arena. 
Eminet in tergo pelagi procul omnibus arvis, 
Imioiam aqua , ficci jam pulveris agger, 
Stmt miferi nauu , terraque harente carina ' 
Littora nulla vidcnt. fie partem intercipit aquor: " r 

34.5^ Pars ratium major regimen , clavumque fecuta eft, 
Tuta fuga, nautafque loci forma peritos, 
Tor pent em Tritonos adit tlUfa paludew. 
Hanc, utfama 9 Dcus, quern joto lutorepontm 
Audit ventofa perfiantem murmur a concha, 

3 yo Hone & Pallas amat : patrio qua vertice tiata 
Terr arum primam Lily en (nam proxima cala eS $ 

Ut 



arenas appcllat , quae vento colle&e , 
marevadofiimreddunt. Hortenf. 

5 j 6. Terrtferit p*pf»*> ] Arena. Dm- 
hi«jne , &c] Axeoane an aquis fitperi- 
tuxa. 

5)7. PtrsftdttmtutratH.] Prorahx- 
xet in vado, puppis Au&uat in undis. 

aj8. BreyiimBurf* &c] Theftdtt, 
the [holes. In brtvid & Sjrtet urget , *»'- 
firMe oi/ii $ lllidittptt ^dii , ttquetg- 
ftrt c'tngt trtiut. 

a, 41. Ten*pel4p 9 &*tJ] Dtrfimar*. 
Virg. Aneid. x. 

542. Ptthnis *f&er>~\ Multum are- 
na: , in modum moncis congeft*. Hmr- 
tenfitu. 

544. Sic purtem intercipit stqusr.] Sic 
navium alias a Syrtibus retincbantur, 
alis gubernatorum peritia c Syrtibus 
in altum proved* appcllcbant , oftium 
fluvii Tritonis juita Triconida palu- 
dem in Africa Propria. Mela lib. i . c.7. 

947. Tor pewter* pdudtm.] Ob rutu- 
xam paluftrem. Hntenf. 



j 48. D«w.] Triton, Neptuni ro- 
bicen. 

549. Prrfiduum, &e.] C*nA*to*- 
chdfxterrtntewfrt*. Ancid. 10. Virftil. 
tgndnujue fofutnti Injjnr. &c. OvidlU* 
1. Metam. 

550. H**cCrP*&v"»"<>] Ut qu* 
ibi primurn apparuifle dicitur in terra 
proximiorecaelo. hinc P*IU*ti4$ did* 
Callimacho & Plin. & Solin. cap. 40. 
palus , quam Triton aranit inflerit. ubi 
fpeculacam fe artium dcatn credide- 
runt. Pdtrioq*Awrticen*td.] £ cere- 
bro Jovis nata , Ovid. Faft. 5. furnroa 
quippe aeris regio tribuitur Miner?*, 
ut media Jovi & infima Junoni. 

551. TerrdarnmfrimdmIJbjen % cSrc] 
Agyprum , inquit Marceliinus lib. 12, 
omnium amiquiflimam, nifiquodfii- 
per antiquitate certatcumScythis. da 
quo certamine vide quae Juftinus lib. 2» 
& Claudian. in Eutropium. Herodotus 
tamen cum Phrygiis Agyptios conten- 
ding refert lib. 2. 

Ee 4 355--Q!! 4 * 



Digiti: 



zed by G00gk 



44& M. Annai Lucani 

17* probat ipfe caUr ) tff igtt : jlagmque quiet* 
Vultus vtdit aqua, pofuitque in margin* plant*, 
fcf fe dUeEta Tritonida dixit ab mda. 

UfQuamjuxta Lethe $ tacit us pralabitur mm 
Infernis, utfama, trabem oblivia venis: 
Atque infopki quondam tutela draconis, 
Hefperidum pauper Jpoliatis ftondibus kortus. 
Invidus, annofofamam qui derogat avo, 

360 Qui rates ad vera vocat. Fuit aureafilva, 
Dtvitiifque graves , & fulvo germine rami, 
Virgineufque cborm nittdi cuftodia luci, 
Et nunquam fomtio damnatus lumina ferpens, 
Kobora compJexus ruttlo curvata met Mo. 

3 65; Abfiulit arboribus pretium^ nemorique laborem 
Alcides : paffufque inopes fine pondere ramos 
Rettulit Argolico fulgentia poma tyranno. 
His igitur depulfa locis, ejettaque clafiis 
Sjrtibus, baud ultra Garamanudas attigit undas: 

Sed 

Sed Claudianus 1. laud StUiconis , ad 



? J 5 • -Of"* I **** Lettxt, &c .] Circa 
extimum Syrtium coma, Berenieen 
civiutcm aUuit Lethon (ita appdiat 
Solinus cap. 40.)amnis , inferna ut pu- 
tanr, aundacione prorumpens»&apud 
priftinos. vatcs laticeroemoratusobli- 
vionis. Quamvis longe a Tiitonide pa- 
lude diflant Lethon ecu Lethe flu?. & 
Hefperidum horrL 

3 57. Infipiti 4pumUm Intel* drdf- 
ms. ] Pervigilis draconis, five ille paftor 
fuciit cuftodiens zgvnm fink*, id eft, 
pecora , nattvo runla colore , ut Athc- 
nxus vult lib. \ . cap. 7. ecu mala citrea 
Medica , aurca involverit finuofus ara- 
nis , ut Plinius lib* 5. cap. 1. 

3^. Htyridmm pauper ,CW.] Hefoe- 
ri filiaram , Aglcs, Arcthufx & Hcfpe- 
rethufe. quarum lion urn Solin.cap.37. 
Virg. 3. Aneid. & Plin. lib. j. cap. 5. 
in Mauritania Tingitana ponunt, atque 
idem Plin. lib. 5. c. 1. ad Sytum Man. 



Tritonem fluv. 

359. Imridiv t £rc.] Maligni eft an- 
tiquitati fidem derogate, & inpoetis 
6dem rcquirere. 

361. Diyitufy*fgr*yfj.~} Aurcispo- 
mis. 

561. tfrjhitufamtlmMt &c] Hc- 
(perides > modo ad jK 3 58. 

364. k?l*rd t £rt.~\ Arbores aoriferas. 

365. *Abfl*lit*b*hbmprtlinm.]Al- 
citU sdortut nemtfif •ptdtnti damns ~Au- 
riftrn viglts fbolU firftntit tnlit. Sen. 
Here. Fur. ft 238. 

367. Arptic9 i &e.'\ EuryftheoAr- 
givorum regi, qui juffu Junonis fuit 
Herculi tppJM*l*s. 

368. Hit #/«r, &*.] Claflis pax 
Syrtibus prove&a fub Pompejo non 
ultra litus Garamantum , appulit me- 
liorem Africa? partem , ubi Varus, fed 
vide quae ad fC 120. iupra. 

Ijo.Sed 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 441 

3 70 Sed duce Pompcjo Libjes tnelioris in oris 
Manfit. at impatiens virtus barere Catonk 
Attdet in ignetas agmen committere gentes, 



EC 5 IfyPer- 

Digitized by VjOOQLC 



H% M. Aknai Lucani 

Si quibus tre fat eft. neque emm mibifaUere quenquant 
Eft animus, tc&oque metu perducere valgus. 

390 Hi mibifint comites, quos ip fa pericula ducent, 
Qui me tefie, pari, vel qua tripfiima, pulcrum, 
Romanumque putant. at qui jponfore falutis 
Miles eget, capiturque.anim* dulcedine, vadat 
Ad dominum meliore via. dm primus arenas 

395» ^ngrediar, primufque grains in pulvere ponam, 
Me color athereus feriat , mibi plena veneno 
' Occurrat ferpens ^ fatoque pericula vefira 
Pratentate meo : fitiat, quicunque bibentem 
Viderit: aut umbras nemorum quicunque petentem, 

400 JEfluet : aut eqstitem pedttum pracedete turmas, 
Deficiat -> ft quo fuerit difcrimine notum 
Dux, an miles earn* ferpens, fttisj ardor, arena, 
Dulcia virtuti: Gaudet patientia dmis. 
Latins eft, quoties magnofibi conftat, honejlum. 

4.0 y Sola potest Libje turbam prafiare malorum, 



589. Perductre.'] Dcludcrc, vcl de- 
tinue. 

290. Jpfd period* ducent J] Hoc eft, 
qui caufa experiendi pericula veniunt. 
Smlfit. 

392. Honuommom frntdnt.'] Roma- 
no , id eft . forti viro dignum. *At qui 
jjtcnfire falutis.] Qui veto adco ignavi 
funt , ut Caluti tux & vitac plus confu- 
lantquamhoncfto&libertati ; iis pa- 
tet mollior & iacilior ad turpcm fcrvi- 
tutem via. 

394. Deminum mtliore vi*.) Czla- 
rem liber tatis oppreflbrem. Primm are- 
na , eye.] Septem contincntibus die- 
bus iter Mum eft, cum ipfe agmen 
pedes ducerct, neque unquam equo aut 
jumento uteretur. CoenaBat etiam fc- 
dens > nam poft Pharfalicam cladem, 
priori id lu&ui addiderat , ut nunquam 
nifi dormiendi caufa accumbcrct. Plu- 
tarch in Catonc Min. Strabo vero in 



Ut 

ult. lib. rerert com 50. diebus Syrtiru 
luftrafte. 

396. Me caitr dtberemj] Rigidun 
Catonem delineat difcrte , dumfedu- 
cem ad omnium periculonin^ toleran- 
tiamotfert. 

298* Bibemtem.] Me. 

404. Idtint «?.] Omnis virtus quo 
circa diflkiliora veriatur eo laudabiliot 
eft & major. Sulpit. 

405. Sd*fotrRUbye,&t.] Timidi- 
tatis & turpis rugs crimine abfolvet 
nos iter hoc per Libya; pericula omni 
hoftc graviora fpontc fufecptum. libyt 
tmrlumprffldrr, &c] Quau dicar, Cum 
alias turpeiit viris fugere malorum me- 
tu , quale quiddam poft pugnam Phar- 
falicam accidiile videri potcft r Libya, 
quia tot malis abundat , ignominiam 
& turpitudincm hanc toller. Neque 
enim malorum metu fugifle videbi- 
mur , quum ultrb malorum turbam pc- 

tamus > 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 

Ut deceat fugijfe viros. Sic tile calentes 
Incendtt virtute animos, & amort labor urn* 
Irreducemque viam deferto limit e corf it: 
Et factum parvo nomen claufura fepulcro 

4.10 Inpafit Libje fecuri fata Catonis. 

Tertia pars rerum Libje , ft credere fam* 
Cunfta velis : at fi ventos calumque fequaris, 
Tars erit Europe nee enim plus littora Nili, 
Quam Scytbicm Tanais primis a Gadtbus abfunt: 

41J l/wk Europafugit Libjcn, & littora flexu 
Oceano fecere locum: fed major in unam 
Orbis abit Aftam. nam cum commumter ifta, 
Ejfundant Zephjrum, Bore* latus ilia fmiftrum 
Contingent , dextrumque Noti, difcedit In ortm, 



44* 



£«- 



eamque terrain peragremus, 
unde periculorum plus metuendum fit, 
quam fi hofti obviam iremus. Loqui- 
tur ut Stoicus j docent cnim Stoici 
mmiStta*, volunrquc a fapientc, om- 
nctn metutn ac perturbationem abefie 
4ebcre. MicytUs. 

408. Irttductmf* , err.] Per quam 
aod erit redeundum. 

409. £//*r«m^<rtw,&c ] EcCato 
(ecurus rati , quod cum hie manebat, 
xmrafit Libyan fibi ratalem. 

411. TertUpartrerumtibye.] Siml- 
garem admittas orbis dm fioncro, Afri- 
ca eft tertia orbis pars : ita & Saluftius 
ia bello Jug. In diirifimi % inquit , wbi$ 
terr* fttriqne in part c terti* African* f>»- 
fntrt : pmti , tdntmmrmdo A fig* f> Em- 

r$pam tfle , fid African in Ennp* , &t. 

412. Atfivent»s t O"e.) Atfivcnto- 
rumcaeliquerevolutirationem fequa- 
ris; African) compte&itur Europa, qux 
dux conjun&x , excepto quod imerluat 
mare Mediterraneum , Occidcuralcm 
conficiunt orbis modietatem , uti Afia 
Orientalem. 

415. tin enim pfm Htm KM.] Sc- 



ape cnim Nilus qui Africam, indivU 
none tripartita, ab Afia diftcrminat, rc- 
motior eft a Gadibus inf. extreme Hi- 
fpaniz i quam Tanais fluv. qui cum Eu- 
xino, in quern prolabitur , Europam ab 
Afia dividunt. KM.'] Nilus Afiamab 
Africa j Tanais ab Europadifterminat. 
Et ab occafu feuropam ab Africa ita di- 
vidit , ut per fretum Gaditanum ortum 
petenti, Europam ixvam, Africam dcx- 
trambabeat. Fug rt Lsbyam vidamEu- 
ropa, quod abinterluente medio mari 
interraneofevulfafit. Hertenf. 

415. Unde Enrtp* fujit Liltjnt.~\ Ad 
quas Gades, Europa (cparaturabAfia 
inter je&u maris Mediterranei. Etlitto* 
rdflnxu.] bfalimflex*. Grotius. 

416. Scdnuprinunami&c] Etta- 
men Afia eft major otbis tcrrarum 
pars, quam Europe conjun&a Africa. 

417. Nam mm conmumiter ifl*, &e. J 
Cum Africa & Europa in Orientem ef- 
rimdant Zcphyrum > ilia a \oto , hxc a 
Boreal i parte: Afia fola fe extendens 
utrinque ad Auftrum a dcxtra , ad Bo- 
ream afiniftra. vendicatfibitotum Eu- 
rum. 

410. It- 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Annai Lucami 

4x0 Eurum fola tenens. Lttyc* quod fertile tend eft, 
Vergit in occafus : fed & bdC non fontibus ullk 
Solvitar: ArUoos raris Aquilonibm imbres 
Accipit, & nofiris reftiit fua ruraferenis. 
In nitou vitiatur opes j mn are 9 nee auro 

^xf Excoquitur , nullo glebarum crimine, pura, 
Et penim terra eft. tantum Maurufut genti 
Robot a dmtu y quarum non noverat ufum: 
Sed citri contents comu vivebat, & umbra. 
In nfmus ignotum noftra venire fecures: 

^oExtremoque epulas, menfafque petivimm orbe. 
At qiucunque vagam Sjrtm compleSitur or* 
Sub nimioprojeSa die, vicina perufti 
/Etberit, exurit meffes, & pulvere Baccbum 
Enecat , & nulla putris radice tenetwr. 

43 JT Temperies vitalis abeft : & nulla fub ilia 
Cur a Jovis terra eft: Katura defide torpet 



Orbk, 



420. lUryc^&e.] Libyes ptrs occt- 
duxfcrtUioreft, ficcatamen. Plin. li- 
bc05.cap.12. 

411. Arthur**.] A Septentrione 
imtniflbs. AqmUnitms imbrtSt&c. ] Bo - 
teas enira qui nobis (crenus eft , Ulis 
pluviam inducit : ut A ufter contra no- 
bis bumidus & imbrifer, illis ferenus. 

414. InmdUiv*ti4twpes,&c. /*- 
mtut tm* eSi.] Para cnim & (implex 
terra, ubeie tantum glebx/potens , non 
ftcrilefcit admiftione ?enarum metal- 
loruin. fie PerC Sat. 2. LtCdArumn- 
xitvitUtomtricfotUus. Juvenal, (at. ;. 
mt imfimut* violormt m *nmr* itpbum. 
fc intra fC. 5 19. 

425. Git lnv urn cri mine.] Crimen ter- 
ra eft aurum & argentum producere. 
Sulpt. 

426. Tittum Mdimifid gtnti.] Tan- 
tum Mauritania: divitiac funt citri arbo- 
res, quarum tamen ufum non novcrunt 
ultra quam umbtis caium gaudebam : 



noftris vero in fiimmo predo & bono- 
re funt le&uli & menfe e citra. Atcif* 
f tints AtltMticd mMt*r* fyt>44 : *Amrtd 
qui tUAerit d»n4 , mimr* dMi. Martial 
cpigr. 89. lib. 24. vide Plin. lib. 1$. 
& 15. cap. 5. 

4 jo. Extromem* «*#.] E Maan»- 
nia. Efmloi.] Elculenra fie poculenta. 
At tfrnjecumtjut , <£•<•] Orientalis vero 
Arricx pats qua; in Meridiem excur- 
rit , Syrtet complesa , aonx toxrids 
fubjedta aut vicina, fobs xJtacxwfa, 
intotumfteriliscft. 

451. pkgm.] Inftabilem. 

452. SMbnimUpryecUdit.] In me- 
ridiem externa, qui niaus Ulicxftuar, 

Sulpit. 

455. BMcbmm.'} Vites. 

454. "NtM* pmtri* rtdUe tttHt*rS\ So- 
luta in pulvcrem, non habet arbores. 

40. J*>i* terra e&.~} Codificctbe- 
ris j pluvix , ut lib. 8. jff. 447. «f Gro- 
plicitei, Dei. 

457. Or- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civili* Belli Lib. IX. 

Orbis, & immotis annum non fentit arenis. 
Hoc tarn fegne folum raras tamen exerit herb as, 
Qjias Nafanton gens dura legit , qui proxima fonto 

440 Nudus rura tenet, quern mundi harbor a damnis 
Syrtis alit. nam littoreis populator arenis 
Imminet , & nulla form tangent carina, 
Novit ofes. fie cum toto commercia mundo 
Naufragiis Nafamones habent. hoc ire Catonem 

44? Dura jubet virtus. Ulic fecura juventus 
Vcntorum, nullafque timens teUure procellas, 
uEquoreos eft pajfa metus. nam littore ficco, 
Quam pelago, Syrtis vwlentius excipit Auftrum, 
£r terra magis tile nocet, non montibus ortum 

470 Adverfis frangit Ltbje , fcopulifque repulfum 
Dtfipat , & liquidas e turbine folvit in auras : 
Nee run in fylvas, annofaque robora torquens 
Lajfatur: patet omne folum, liberque meatu 
jEoliam rabiem totis exercet arenis: 



44f 



437. Orbit.'] Ilia orbis tens pars. 
lnomtH.) Inaratis. *Am$um f»n fentit 
mrtnit.) Anm?ices& fires, necmefles 
autumni, Sec. 

4)8. Stgnfiimm.] Infiecnndum. 

439. H*f*m&» gmtdrntlept, &*.] 
Nafamones Africa: pop. in (bio areno- 
4b , vicini Syrtibus. quarum naufragiis 
visitant, quippe obfident litora & xftu 
deftitata navigia notis fibivadis occu- 
pant. Curt. 4. quos anrea Mefnmmms 
Gnrci appellavete , quia medios inter 
arenas fitos. SmMt. 

440. Hmdmt. j Pauper. UumditUm- 
n$4.] praeda omnium qui incidunt in 
Syncs, diripiunt cnim naves fit naufra- 
gos. Smlpie. 

441. K*mlifrtw>G-<.} Etquannris 
portus atque commercii expertes fint, 
nuunttfr tamen roercabus 0c opibus ab 
omni orbis parte » rapicotc* fcil. nates 
Syrtibus allifas. 



At 
444. Hdem.] Habere videmur ob 



* 445. ittic fea$n,&c.'] Atque hie Ro- 
riunifecurijam, uticrcdebant,vento- 
roms experti font graviores procellas in 
terra quam que in cquore tiraentur. 

447. JEtjtums metus.] Pericula, que 
foleminmaritiirieri.^Wfi/. KtmUt*. 
re ficu. ] I n plana enim fc expotita re- 
done jutta Syrtes, violent iurfuritAu- 
fier quam in pelago i majores hie arena; 
quam ibi aquarum rluftus conciuns. 

449. N#* monttims ortum % &t. ] Non 
habet ilia pars Africa? montes , fcopu- 
los aut fylvas quae rcnti impctum fran- 
gant&aeremrefolvant: fed patet, ex- 
pofitarapidisTentis. 

450. £*>.] Ita refeibendum pro 
lib)*. Orotius. : 

45 1. £ t*rhine.] Ita roaluimus quam 
/*. Grotius. 

454. Mdmmr&tm* Crr.] Vento- 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.46 M. Ann/eiLucani 

45*? At non imbriferam cum torto pulvere nubem 
In jiexum violent** agit : pars plurtma terrs 
Tollitur, & nunquam refoluto vertice pendet. 
Regna videt pauper Nafamon errantiavento, 
Dtfcujfafque domos: volitantque a culmine rapu 

460 DcteBo Garamante caft. non duns ignis 

Rapt a vebit: quantumque licet confurgere junto, 
Et violate died, tantum tenet air a pulvis. 
Turn quoqne Romanum frlito vtolentior agnien 
Aggreditur, nullufque poteft confifierc mUes, 

467 Infiabilts raptis etiam, quas ialcat, arems. 
Concuteret terras, orbemque a fede mover et, 
Si folida Libye compage , & ponder c dttro 
Clauderet exefis Aufirum fcopulofa caverns : 
Sed quia mobtiibm f aciUs mbatur arenis, 

470 Nufquam luttando ftabilis manet: imaque teUns 
Stat , quia fumma fugit. galea* , & fcuta vtrorum, 
Vtlaque contorfit violento jpintus aEtu, 
Intent ufque tulit magni per inania cotli. 



rum cx&oLi antro ruemium rabicro. 

455. K«n imhriffrmm.]!'?*. Nubem 

Don imbriferam , hoc eft , aremferam. 

Gnt. Hwimbrtfn**:] Sed arenifc ram. 

457. EtmnHfHOM, &€,"] Nequc un- 
cjuam in acre mtpenditur , more nobis 
imhf iters tcfoluta. 

458. Rtgrt* videt t Cc] Defcribit 
Catonis laboriofum iter per dcicrta 
Libya; . ad Ammoais templum apud 
Garamantas. jf initimi hi Plyilis funt, 
a Garamante Apollinis filio nominari, 
qui illic de fuo nomine oppidum Gara- 
manrum condidic. Hortenf Reput vi- 
dit , err.] Urbes 6c cenam quam pofli- 
det , vd cads JJt tuguria. ut cdoga 1. 
Virg. mm regna widens. Cic. 1 . dc Orato- 
re, mfiiHtM»rtgmeffim*t.' . 

461. Rapt* whit.] Quxcnnque ra- 
puit , fevillam , fiaromam » fumum. 



lUud 

462. EivM+tdiem] Obfairarelu- 
cemdiei. 
46). rttUmtimrJ) Vcntus. 

465. Rsf*i* etua*.} A vento iubtn- 
ais. 

466. Cmtmitm ttrrM.] QpodfiA- 
fricaduratidJetfoli, quod vends rcti- 
fterct > aut cavernola, que ventos dan- 
derec : ventorum procul dabio rabte 
dirooverctur e loco. Orbemtp* A fidt 
msyent.] Illam orbis partem, Libyans. 

470. LmBdttJ* fttbilki manet. ] Refi- 
ftendo ventorum flatibus. 

471* Stat.) Nonconcutimr. Fmp.] 
Ccdit Auftro. 

471. spmimt.} Verttus. ^5»0 In> 
pulfii. 

47}. lntentuf<putHiitmdgm.]Conti* 
nuus v non intermittens. Perinjouacar* 
#.]Pcraera. 

474. IUU 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civtlis Belli Lib. IX. 
Ulud in extern* for fan longeque remota 
tffFrodigim teUwefuit: delapfaque calo 



447 



4.80 



4-85 



4.9c 



- 4" 
poct 
oita 
pofi 
uqp 

QUI Oyioanim 111a » ijux ira per piuviaui 

dectdunt, vi?eiRoium in tublimc eve- 
da e longinquis locisferri atone inde 
decider* , quanquam lac alii i calore 
Sousattrabiatoueex apritudine mace- 
fix mutari crednnt. Arid. 5. Phyf. c.i. 
& de gen. animal, lib. 4. cap. 4. 

477. SicilUprofe8e.]Hzfottztie2n- 
tile Ulud quod Numac tempore e ccclo 
decidifle crcditur, aliunde hue vento 
ddaturaeft. 

478. Sacrifice ctcukreK***.] SiCtO- 
rum 8c religionis inftiturori* LtHd )m- 
mtimst&c.] Salii, ftccrdote* MartU, 
c PattittU lc£L lib. 1. jrT. 603. 



484. N/ *».] Conatu , dc raperea- 
tur. Snlpit. 

485 . SlMifiptT intent**, &£.] Allu- 
fum yidetur ad hiftotiam Pfyllorum, 
qui Nafamonibus vicini,cum ab Auftro 
valido 8c diutino aliquando vexaren- 
tur, contra ilium tanquam hoftcm pro* 
fc6ti , intcrierunt congeftu arch* udu 
verfi opprdli. Herod, lib. 4. A. Gcll. 
lib. 16. cap. xi. 

489. Jiger, O-c.1 Agecftis arenx 
cumulis , & tcnaciflimo Ubulo , quod 
pneahum 8c yeftigio cedens srgtc mo~ 
liuntur pedes. 

49? J*** 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.yo M. Ammii Lucani 

Septra* ardemem teftda Bermidda Lefts, 

ftflgnoratfroiuUs: film nemm extnlie Amman. 
Sitvartrnfrms caufalece, qtd funid ten* 
Alltgat, & dmttas mid cmrneSit draw. 
Sk qnoque nil ebftdt Pbecbe, am c*r6ne fimm 
Stdt librdtd dies: trtmcum vix ymegtt urber: 

jrjo Tdmbrevu in medium rddm compettttvr umbra. 
Defrenfum eS bum ejje ham, qua ciradm M 
Solftmt medium figrnmn ferattit orbem. 
Non obltqua meant, nee Tamo Scorfhu exit 
Ream, out Aries donot fua temford Libru, 

ftfAut Aflritd jubet tentos defcendete Pifces. 

Par Geminu Chiron, & idem quod Cdtcinos drdem 
Humidus AEgoceros: nee flm Leo toltitur Urnd. 
At tibi, quacumpe es tftjto gens igie dttefntd, 



iiierk) wbdres rfonhabet. Plin.fib. 5. 
cap. 5. Strab. ult. 

515. Soim nenttu extnlitjnunm. ] Sola 
Ammonias arbores product. Extmlit 
«4mmcH.] Male libri,<4/?*fr,afit ttttdit. 
Sola Ammonttis arbores erigit. Ortt. 

.xi6. Silytrum fom cmf* fat.-] Modo 

528. Sic quotftu , &c] Et quamris 
fylva fit , non tamen arcct folem. Alii 
leg. Hie (p*a*t . Cttih* furmtto , &€."] 
Medio ccelo perpendiculariter. vide 
quae ad >WT 587- lib. 2. '•' 

529. TriuKtm vix frittgt afar.'] At-. 
boris frondes vix opacaut truncum. 

5 } t . Cirodtu ddtiy &$. ] Tropicus ai- 
' ftivus (qm protlo eft rertici proxtmus) 
tangtturaZodiaco. vel colurus folfti- 
tialis. Ai. ifetjuinodialis . 

555. tt*» obliqnA mm*/.] Lucanus 
(inquit J of. Seal, in prolegomerris ad 
Manilium) qutnti legiftet apud radio- 
res prifcar Matheieos magiftros Tub re- 
da fphzra Zodiacum ad verticem efle, 
& omnia figmpropterea orirt rede: 
(quod utiqurfalfum eft , cum oMiqna- 



10 

tio quxdam fit etiam Tub AqtutOre) 
fciret auflfo fob Tropico Cancwra cul- 
minate omnium fignoram Borealifli- 
mum, hinc putarittotumquoqucZo- 
diacum /sinrgjwwp , & confequcnter 
omnia figna rede oriri,&c Atque adco 
quia medius if do culminat, 

ideo ipfa nc meare, Crdfe- 

da , &c Mt* 1 *ww9 tcorfim exit , &c] 
Rede' & xqualitcr afcendum defcen- 
duntque oppofita fibi in Zodiaco %n*» 
Taurus & Scorpius, Aries & Libra, 
Virgo & pifces, Gemini & Sagittarius. 
Cancer 8c CapricXeo & A<juarius. 

55?. *4mt ABtmu} Virgincm indi- 
cat , fignum xfthrom , Pifcibus hyemali 
figno oppofitum. Htrttnf 

556. P*r OnmnU Chirtn.] Sagitta- 
rius , Geminis objedus. Hertenfi If 
idem qtud Cdrcims mrdtntJ] Quia nobis 
Septentrionem verfus fitis Cancer arfti- 
vi folftitii fignum eft j ut Capricornus, 
hiemalis : Ney** tamrn ^wmtnit* pA 
J&juatwe eft , fed citrs Troficwm Cmcri. 

558. u4t tki , qvjtamqme es , &c. T> 

'pffus CyevfJTAfmbit t tuficcd f C2r«.] I» 

VGffh 



Digiti: 



zed by GoOgle 



Civilis Belli Lib. IX. 4.5:1 

In Noton umbra cadit, qu* nobis exit m ArSon. 
J40 Te fegnis Cy no fur a fubtt : tuficca fr of undo 

Mem plaudra putas , nullumque in vertke Camper 



Digit 



zed by G00gk 



+$% M. A h tf jb i Lucani 

Cum Jove libertas: inquire in fata nefandi 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 4.5-3 

fjfNumeti eget: dixitque femel nafcentibus antler 
Quicquid fcire licet : flerilcis nee legit arenas, 
Ut caneret paucis, merfitque hoc pulvere verum: 
Eftne Deifedes nifi terra, & pontus, & air, 
Et caelum, & virtus? Super os quid quarimus ultra? 

$%oJupptter esl quodeunque vides, quocunque moverts. 
Sortilegis egeant dubii, femperque futuris 
Cafibus ancipites : me non oracula cert urn, 
Scd m&rs certafacit : pavido , foriique cadendum fff. 
hoc fatis eft dixtffc Jcrvem. Sic tile prof am: 

f%f Servataque fide templi difcedit ab ark, 
Non exploratum populis Ammona relinquens. 
Ipfe manu fua pila gerens, fracedit anbeli 
Milttu or a pedes: monflrat tola are labor es, 
Non jubet : & nulla vebitur ctrvice fupinus* 

f 90 Carpentovc fedens. fomni parciJSimus ipfe tit, 
Ultimus bauflor aqua, cum tandem font$ reperta 
Indiga cogatur latices pot are juventus, 
Stat, dum lixa bibat. Si veris magna paratur 
lama bonis, & f\ fucceffu ntida re mot* 



y-jy Dixit<p*frmel,&<.] Et nobis 
tmnibus nalceotibos inferuit Dcus 
(aentiara ic6d, atquedifcrimenboni 
acmali. 

976. Stertifis nee letit 4rt*4t.] Nc- 
que feclufit veritatem in oraculi* fo- 
ils , aat elegit ilbi arenofiim hunc Li- 
bjm locum t trade fit* piomcret pau- 
cis. 

578. IfineDtiftdet.] JtaieclcMf. 
non Vlque. Ujlane alia Dei fcdes eft, 
quamUnivetfuro, 5c Mens Sapientis ? 

579. Smterot quid tjn.rrimwf ♦ £rc.] 
$i quicquid videmus Dcus eft : fi omnia 

re Tub czlo font , opificis prsfemiam 
magnitudinem teftamur , q:iorfum 
confoiuetunas Aaxnonenui* Hcrten- 



584. the finis rfl, &€.] Nafcenti- 
bus femel dtdaftc , jK.575.modo. 

5 85 . Strvdt4q*tfiAe&c. ] Salva on- 
culi fide ; non diminota aut derogata 
Jovis ibi culti fide. 

586, P*fmiis ^immmu, rttimqmens.] 
Orientalibus, ut fiipra jfrCj 44. ipfe no» 
czploravit. 

587. Prdtfdit dnUii.] Supra ?ex« 
fu304- 

589. TrfersrtbAms.] Mss.f>/ff«f. 
Grotius. . 

589. XrtU wfxtur.'} Non lc&ica» 
non cuira. 

591. Cmnt*ttUmf»*ttreptft:] Quo 
loeorepereritfontem, incertum. Ca- 
piat Poouoccafioncmaddifagandum 
in defcriptionem ferpentum » quotum 
Africa fetax eft. Hvtt*f 



Digiti: 



zed by G00gk 



^4- M. Ahhai L v c a, n i ' 

fyflnjpicitttr Virtus, quicquid laudamus in utto 
Majorum , fortuna fuit. quit Matte fecundo, 
Qui* tamum meruit populorum [anguine nomen ? 
Uunc eg* per Syrtes, Lilyaque extrema triumpbum 
Ducere maluerm, quatn ter Capitolia curru 
600 Scandere Pompeji, qumfrangere colla Jugtmhd. 
Ecce parens veruspatrU, dignifmus oris 
Homa tuu- y per quern ntmquam jut are pudebk, 
Et quern yfifteter* unquam cervice foluta, 
Tunc otimfa&ma Deism* Jam jpifior ignis, 
605 Et plaga, quammtUm Superi mortalibus ultra 
A medio fecere die, calcatur, & unda 
Rarior: inventus mediis fons unus arenis 
Largus aqua : fed quern ferpentum turba tenebat 
Vix capiente loco, fiabant in margineficca 
6 10 Ajpides, in mediis fitiebant Dtp fades undis. 
Duttor, ut aftextt perituros fonte r ditto, 



595. H*iajmdimtUmHS , &€.] Ma- 
jores fortuna fuperarumCatODem, U- 
los Cato vera virtutc 

* 596- Quii'M*rteft£undi % &c.~\Q}Xi$ 
Vi&orta & hoftium caede tantam glo- 
riam eft aflfecutus , quantam Cato con- 
tinent ia fittoicramia ? 

1 598. Hint tgt per Syrttt.'] Malim 
ego.inquit poeta,hancCatorus per Syr- 
tea tugaiiii quam Pompeji ties trium- 

, pbos. lib. 7. W685. autMariidc Ju- 
gtirtha triumphum. 

• ^ 601. Ecte partus, Cre.] Exdamatio 
in laudem Catonis egregia i cum pro- 
pter eximias anion dotes j turn propter 
non folum laborcm foriitudinemque 

, innatam , fed patriae amorem 3 ad quam 
aflerendam, has difficultates fubierit. 
Eftquc gravis averfio ad Romaxn. Hcr- 

ttnftus, 

602. Per tjttem muupuun, &e.] Tan- 
quaranumen. JmrcntUfytutmumptr no- 
men ponimus ATM, Horat. 1. epiit lib. 2 



Alio- 

603. Et^mrn,&cJ] Et quern, C iu> 
quam cxciuTo domino dabitnr tibi tui 
juris cffcjin Deorum nuroerum refercs. 

604- Spifiiw igut."] Calox 8c xfim 
violenrior. 

605. Qg*m rm&an, &c] Ultra 
quam,nullam pofuerc Dii habitabilem. 
It* crtditmm dnttqmitns. 

6 to. Sice* jfrldes , tfv.] Adeo di- 
vert fpecies afpis & dipfis 5 ut hsc 
aquatilis.fit. itb terreftris. Ttesafpi- 
dum fpecies tacit Galenus: xpottim, 
#\th*imt & wlvtiihs. XtpQcuq 
di&x , auz in mediterraneis degebant $ 
quum chclidonix circa ripas fluminom 
eolcrent , 6c praecipue Nili. Afridtu] 
Scrpcntum genus , quoi&itorpore& 
forano extinguuntur. Dipftdes «J*/»] 
Dipias, (crpens quemcunoue morfo la- 
ferit, (menccat. fcars & h^J*. hioc 
Simla dida. 

611. Ptrilmmfomttrtlicl:] Siti,nfi 
ex illo fontc bibcxenr. 

612. Via* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. tff 

Alloquitur: Vanajpecie contertite leti 
Ne dubita miles ttttos haurire liquates : 



Digit 



zed by G00gle 



4?6 M Amnai L c a n i 

£*£»* adverf* fubrc8* Jrmc coluk^ 
6-tfVtfacumqui flm depex* crme reutmum. 
Hoc babet infetix, cumStk tmpmu), Mtdufk, 
Quod foaare Lcct. mm rUtrn,^ «*pt mmsJtnY 
Qun timmt? qua*, qui xeSko fe Uumme vidst. 
Pajft Medufa mors eSf rupuit dubttsmtuifdu* 
640 Prdvemapu metm : amms periere rctewu 

Membra, wee m^k riguhe fub ofsbm mrnkdu . 
Eumenidum crmes fobs mora e fur ires: 
Cerberus Orpbeo UnmtfibiU emu: 
Amfbxyonudts rid*, cum vtnfcret, Hjdum: 
64.5 Hoc monfirum timuit gemm , uumcuque jecuudum 
Pborcm dquis , Cetofyue parens, ipftque fir ores 
Gor gone s : hoc fotmi ceelo fcUgoqut minors 
Torpor em iufoUtum, mundoque obducm tenam. 
E cotlo volucres fubito cum pondere Up fa ; 
6 jo In fcofulis btscrc fer* : ncina a\mes 
JEMopum tou rigucrm mwms gmt* 

Nd> 
cmN&m.] Deus marinas. NepcuoiF.flc 
ilti prozimus. paterGorgonaxnaCe- 
tonympha, ceo, at alii volant, nooftio 
marino. 



*xl , eoUa fiia abhis flagellar! gauden- 
tis. 



6}6. Hthixt'mftHx.'] Hancfolom 
" partem , crincs (cfl. habctMe- 



6lO. 
Medufe_ 

di}fa,qaxiropuoefpe&atur. Kamvul 
torn ejus nemo impane afpexcrit. 

639. M*itW] Senfa mortis afficL 
. DnhtauUfau. ] Dubirarioncm & mo- 
ram mortis. utlib.5. jfrCtfij. 

641. SmB •films mmht^.} Animz re- 
tent* & manentes in (axis. 

641. Emmemdum trims, <£<.] Col- 
latione nojus cumaliis monftris , am- 
plificat. Furiz anguicorn* confpedu 
tanrum inducunt fusorem, ly. fCijK. 

645. Ceiierms Orpha , ^c.j Qrpbfi 
cMrmjmbw flupens Dtmtuit Atnu UUu* 
ctmicfpi 4mtM. Horat. ode 1 ). lib. 2. 

644. ApyhtfrytnUdts vidit.]\lciax- 
les impane viditHycfram, 0,0401 cod- 
rudit. 
. 645. Gmifr.} Sous. Titutmfii fi- 



646. Ctffame firms.'] Lege Cetf* 
cum Mss. ApoUonios bibliothecz 1. r. 

rof : unde & hoc apparet, quod pace- 
dUiemttrO-tmsmemficmJmm^* <k 
eodem Phorco dici. &>«/. &mes,G*rp* 
net.] Stbenio&EarialeibraresMedu- 
(z, qui Gorgonam foU mortalis erat. 

647. W«^#/w/.]Hocmonftram,i4 
eft,Medula, Ma^^f m J Metoof- 
mia. MMMn.]lnuxavcrtere a pctri6- 
cere, ut loqauntur Philofophorum filii- 

648. T9tporcMi*filittiM.]Hoc<& t i* 
(azavertcre. 

649. C«wf^/fre.l QuU(ar«c 
foe |/4r/«rr/f/^]SaxcxfciUf?A5. 
651. Rq*timni nurmrt g#tt-] ^br 

darucrominiaxarn. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 

Nullum animal vifm fattens , ipfique retrorfm 
Effufi faciem vitabant Gorgon* anguts. 
lUa fub HeJperiU ftantem Titana column* 

6 J j In caates Atlanta dedit : cocloque timeme 
Olim Pblegrao ftantes ferpente gigatttes 9 
Erexit montes, bcllumque immane Deorum 
PaUados e medio confech peftore Gorgon. 
Qui pofiquam partu Donors, & div'tte nimbo 

660 Ortum Parrbaju vexerunt Perfea penna 
Arcados auftorii citbara , liquidaque palaftra, 
Et fubitus frapes tyllenida fuftultt Harpen, 
Harpen alterius monftrt jam cade rubentem, 
A Jove dilefta fufo cufiode juvmc* : 



4J7 



6?i. y»fm pttitns.] Poteft imponc 
videre. 
• 655. Ungues . ] Anguine* corox. 

654. llltfubHefren*, &<.] lilt Us 
caput 'geftans Perfeus , Atlanta rcgem 
Mauritania; ad Occidentem prope Hcr- 
culis column*! Calperi fc Abylam dc 
gcntc Titanum , fuit enim Japed filius, 
inftxumvertit. OvijJ. Metam. 4.. 

655. CatUtpte timentf t &c] Quo tem- 
pore, in Phlegraus campis, 1.7. ^145. 
Gigaqtum qtufymeftrsb** Inyeert «"$**- 
ffdmrn ttftif br#hU ccrb Centum , aux 
turba magnum terroxem inmlerat Jo- 
tis, Mcduli caput a fallade in pc&ore 
geftum Gigantes in faxa mutavit, atque 
ita anxit roontcs , quos illi alios aliis 
fuperftruxerant. Timente Olim*] Non 
eft hie ponendum comma : coherent 
cnim cum (cquentibus. Quo tempore 
caelum gigantes timuit,auxitipfa moo- 
tcs , mutatis in faxa gigaruibus. Gn- 
t'm. 

656. PhUgf .1 Phlegrxi campt doo 
faerunt ; alter in Graccia, a Pblegra voi- 
le Theuatiz, in qua gigantes cum Cxlc- 
ftibus pugnafunt , a ^Aiy* , *r§. ubi 
cnim hoc bell urn outfit i Terra belli 
cpnciuttU fat. Altctinjtaliai baud 



Auxi- 

proctil a Cumis , ubi gigantes Hercu- 
lemviculefcruntur. Hntenf. 

659. Sim pflqtutmj Ad Gorgadas 
fcil. infulas .maris Atlantic! , Gorgo- 
num domoa. Psrtu D*nis.] . Pcrfco 
P. Daoacs e Jove in aureum imbrem 
conrerfo , per impluvium decidenti in 
fioum Virginia atque illi tucum racicn- 
ti. Tcr.Eun. 

660. Pmbafifoexena* Pnftdpetm*.] 
Talaria Mercurii , qui Areas perhibe- 
tur. Parrhauumautem Arcadia; opp.efl. 

661. sAtudtt mt8$rit.] | Periphrafis 
Mercurii. Arufot a*R*rit % Crc.~\ Sic 
Horat. lib. 1. ode 10. <*ry* ath+*p4- 
rtntem canit. S^ni ftns iultw fomnum 
reemtum tfxe f$rm*+ti umtttd & then* 
Mwt pdtflr*. velutD.Hemfius legit, 
humeri fdtflr* , id eft, olco, ceromate, 
ut nofter liamtU , id eft , un&b 
n 662. Smbitm pips'] Perfeus Cubita 
volucer. jCjtUmJt/mfiMlitHdrptw.] Pal- 
atum Mercurii gladium. Ovid. 5. Me- 
tarn. CjtkmtU nZfrdit harp. 

66 J. Mttrm monjlri , CrcJ] Afgi 
cemoculi , cujus cuftodix Juno lo in 
juvencaro mutatam tradidcrat. Ovid, 
Metam. 1 . 

66 1. DilcfU}**fm*.] fiiSjmutJtx 

yf5 ta 



Digiti: 



zed by G00gk 



4. j 8 M. Annjei Lucani 

66^Auxdium volncri PaBas tntit tnnub* fratri, 
PaEta caput m&nftri : terraque m fine LibjJJ* 
Perfea PhaUos converts jufitt ad mm, 
Gorgonis averfo fukmtem regna voUttu: 
Ef cljpewn lava fulvo dedtt are mtentem, 

670 In quo fixtfkam jufiit flettare Mcdufam, 
Quam foptfr aternam traltmus morte qktfttm ' 
Obtuit baud totam. vigilat pars magna comarnm, 
Defenduntque caput protenti crinibus bydri : 
Pars jacet in medios vultm, oculique tenebras. 

675 J Pf a re S n trtpdum Pallas, dextraqu* tremente 
Perfeos averfi Cjllcnida dsrtgtt Harpen, 
Lata colubrtferi rumpens confinia (oils. 
Quos habuit vultus lunati vulnere fcrri 
Cafa caput Gorgon ! quanto jpirajje veneno 

680 Or a rear I quantumque oculos effisndere mortis! 
Nee Pallas Jpeclarc potett: vultufque gelajfcnt 
Perfeos adverfhfi non Tritonia denfos 
Sparfijfet crines, texijfetque or a colubris. 
Align in calum fie rapta Gorgone fugit. 



ta juTcncam 9 qoun Jupiter 
Hirtmf. 

66j. Itmmb*.] Virgo.cafta. FrMri.] 
Pcrfco Jovis P. 

666. P*3* ttpmt wmmfiriJ] Clypeum 
xncum fpccularem conccflit Petfco , &c 
pugn* rationcm docuit , ea conditione 
ut Medufx caput ad ipfam perrerret. 
Ttrrtf, in fine UbyJptJ] In ultima Afri- 
ca, fupra jrT. 659. 

668. *A*fr/i/*!a*tem,&t.] Avafy 
facie ne Mcdufam conruexctui penro- 
lantcm Gorgadai inC 

669. Et djjxnm l*** % <Jrr.] Ovid. 
4. Mctam. Pcrfcus rerert. Si tdmenbar- 
rtMJ4 t tljpei t qm4ml**dgfrfb*t , Estrt- 
pnrtMJjiftrwuM tfrtxijfe Mtdmfic. Dum- 
aue £r<r>* fimmm c*lmbnt ifpumfm ttm- 
i* 9 Eripmjft c*fmt ell*. 



nu 

671. Mtermtm tr*ft*nu % f>c] Le- 
thalcm Uli fomnum Ulaturus. 

671. 0""°™*'] Colubrorum, guos 
pro crinibui habuit. 

674. Oatliqm tembrM.] Sorooo to- 
lurum oculutn. 

676. Dirrrit N*fe*-] Pallas regit 
eu(ernfalcatum,rieidusaberret. H»r- 
trnfiiu. 

678. Ltmtti vmlnnt fmi.] Ita M«. 
Harpes defcriptio qux falcata. Gr$tim. 
Uwiti vmlmtrt. ] Harpes , falcati eofts. 

68 r. GeUflentt&c] Gduobngofc 
(cm i a Guuni. 

68i. Mv«ft.]kVk\ i dmfi.teo$*' 
rice 

6$$. Or*c§lubrit.'} Mtdafae. 

684. Migr in c*l«m.) Redditapef 

digreffiooera fabula Mcdufir, tilde H 

Pa- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lia IX. 479 

68$ JlU quidem penfabat iter, propiufque feeabat 
jEthcra, ft medias Europa fe'tnderet urbes, 
Pallas jrugiferas jufn nan Udere terras, 
Et parci populis. Quis enim non prapete tamo 
Mtbera rejpieeret ? Zephjro convertitur ales, 

690 Itque fuper Libjen , qua, nullo confita cultu, 
Stderibus , Phceboque vacat : premit orbita folk, 
Exuritque folum: nee terra celfior ulla 
Nox cadit in cctlum, lun&que meatibus objiat, 
Si flexus oblita vagi per reSa cucurrit 

695 s % na * nee in Borean, out in Noton efiugtt umbram. 
Ilia tamen Jlerilis tellus, feeundaque nulli 
Arva bono , virus jltlUntis tabe Meduft * 
Concipiunt, dirofque fero de fangutne rores, ' 
Quos calor adjuvit , putrique incoxit arena.. 



Perfei; aufetthnncinacrem; 8e didt 
qoam orbis partem petiverit j non Eu- 
ropam, (ed Libyam j in quam cum gut- 
ts faguinis e capitc Medufe deSuc- 
lent } tadum enrea orbis part tot fer- 
pentum gencribus fcatcat. Htrtemfim. 
•^/tetrJPalctualatus. G»g*x»/agir*] 
Mcdufst capitc. 

68c. m^mdem ptmfM» iter.] Per- 
Jcas fibi videbarar mage compendio- 
(um tntturusiter, fiEuropamrranfvo- 
laitt. lib. 8. fC 149. Sed vetutr Pallas. 

686. Samdittt xries,] Ita Ms. hoc 
eft, tranfvolarct. Gntim. 

687. IjuUrtterrdtJ] Sangnineis gut- 
ti* in (erpentes converus.iupra 7K619. 
. 688. Ptrci fofdii.] Ne Medufat ca- 
put a Pcrfco alue geftum fufpicicntcs 
in &xa rontarentur. Prtpete /«*#.] 
Tama are. Hwttnf. 

689. Zephyr* fuvmitwr dei."] Zephy- 
11 fecundi fiatu avenirarinLibysde- 
fctta , Soli Zodiacnro peragranti fubje- 
&e» atque *ftui expofitz. 

691. Sidmkm,PljctU<i»iv*t*t.] Ex- 
jofita eft zftui Soils 8c (idensn. Snlfit. 



Hie, 

Orbit *f*l'n. ] Vcftigium. iter fubZodia- 
co ab utroque Tjopico obliquans A- 
qoatorem. 

692. Ktctrrrdcdfioruttd^CtA At- 
quc Africa Tub Aquatore altior eft om- 
ni alia terra , inquit pocta, undc umbra 
tern intcrpofitat Soli Sc Lun* altius 
extenditur 8c uleniorem efficit Lunz 
Eclipfin. Pulchra ac plaufibilis plena; 
Eclipfeos phantafia : non tamen utique 
vera » cum non tumor orbis tcrrarum, 
qui ex omni parte xqualis eft, Ced trium 
corporum, Solis, tern, Lunxconccn- 
tricitas Eclipfin reddar. 

694. Si flexus Miu , &c] Ubi Lu- 
na, qua? ad 5 . gradus ab Ecliptica utrin- 
3ue dcrle&it quandoque , jam non ita 
cviat, (ed intra gradum unum & quin- 
queminutaab Ecliptica In latitudinem 
ad Auftrum vel Borcam , (ignis fubje- 
€tz , 8c Soli , qui Eclipticam ufque te- 
net, oppofita. Per rekdCMcmrrit.] Ad 
diftcremiam fignorum obliquorum. 
Sum autem figna re&a : Cancer, Leo, 
Virgo, Libra, Scorpius, Sagittarius. 
698. Hfret.] Guttas,fupra^f.6f9. 
700. Qua 



Digiti: 



zed by G00gk 



4&> M. Aknai Lucani 

700 Htf , qua prima caput man* de putvcr* tabu, 
Ajpidd fomnifcram tmida cervicc Icvaytt. 
Tlenior huic fanguis, & crap gutta.venem 
Decidit : in nulla plus eft ferpente coa&um. 
Ipfa color U egcns gclidum non tranfit in orhem 

70 y Sponte fua t Niloque tcnus metttur arenas. 
Sed quit exit nobis lucri pudor? indt petmtur 
Hue Libjca mortes, & fecimus afpida merecm* 
At non Jlare fuum miferis pajfura cruorem, 
Squamtferos tngens Hamorrhoit explicat orbes : 

j 10 Nam & ambigua coleret qui Syrtidos arva 
Cherfydros, trattique via fumante Cheljdri: 
Et femper icSto lapfurus limite Cenchru : 
Tluribm ill* notu variatam pingitur alvum* 



700. JQ**fri*u,&t.'] Quxexpul- 
▼ereanimato 8c (anguine Medufx pri- 
mum nata eft. 

70 T. Semwfirtm.'] Qpod i&is , (b- 
ranum letifcrum inducat. Etquiabea 
pcrcmTus fir > Alianus ncgat , ultra 
quatuor boras eum viverepofle. Huic 
infefhw hofti* eft Ichneumon. H»rt. 
Strnmfer**.] Plures, inquit Solimis ca- 
|>itc4o. diverGtque (tint afpidum fpe- 
cies , rcrum difpares efFe&us ad nocen- 
dum, Dipfw Oti interficit. Hypnale 
ibmnonecat, tcftc etiam Cleopatra, 
emitur ad mortem. T'wwjAw ft *** 
>»4P£ »y4fiii<nn Tf A^Woi.Nicand. 
Tlier, TuwmtU cerpict /*>*W/.] Colla 
afpidum intumefcere nullo i&us rcme- 
dio, 8cc plin. lib. 8. cap. 2}. 

70 j. PUuefl.] Vcncni. 

704. gtluUmmntnmfa&t.l Non 
tranfit in gclidas orbis partes, nifi capra 
Scalponatavcnalis. Emitm M mortem 
dfrkt , inquit Solin. cap. 40, 

707. ItfttinnuafjudAmfrcm^Q^x^ 
ex Libya petita , in Europa pietip vcd 
ditur. 

708, At nmf*rt % &<*] H*nK>Ii 



Quhn 

rhois rnorfii (anguinemdidt, &c Sol. 
ibid. Att(p j cm ftfmw 71 f£ a»jt>&* 
nti i£ *w* , &c. Nicand. Theriac 

709. Hdttmnhit.] Peftiieruni fer- 
pentis genus , irajus moriu, corpus fan* 
guineahauritur : ex «*«*» 8c |frfi»,/ta». 
Eft 8c morbi fpeties, ut Medtcorum 
filil tcftamur. OtUt.] Gyros 8c finuoia 
volumina. Hmrttnf. 

710. 1tA»*0'*Mtugui t &x.) Terra 
8c aqua degens , amphibium ftrpen 1 - 
tis genus, unde 8c nomeo or )fr*®* 
vJh{ , «*' •-m» vJfeff ZH&Gh W^i- 
njn , 8cc. Nicand. Ther. 

7 1 1 . FwMfltf r.] Grafeolente , a trt- 
cfcTferpenris/ CWydriJ] Apvbac Ni- 
candro , cujus iuterpretem vide, f «i 3 

C4, &c. 

7x2. £* /tM^rr rfflc , €Src] Nonifl 
fpiras finuofus; 1'$**** ft**ir&' t«i* 
^rfdflwljiH Nicand. 

7rj. Vlmribm iUe mtu , C^r.J S^ 
pens , milii inftar maculis difHn&us* 
magis vajicgatus , inquit poera, quarn 
macojot in Aoeotia etfbfliun, 



Digiti: 



zed by G00gk 



r«I 



Vtt 

bo- 

•% 

lbus 
tot- 

LSSt 

reas, 

rope 

P4- 

nine 

n»r. 

ifra, 



Digit 



btlO 

)&- 
:cat. 

.40. 

*H 

litu* 

JlAdCtf. 

zed by G00gk 



^.fo M. Ann ai Luc a n i 

Vos quoque, qui cunHu irmoxia numma terrk 
Serpitis, aurato mttdi fulgore Dracones, 
Fefiiferos ardensfacit Africa, duckis ahum 
7 3 o Air a cum ptrmis , Jtrmentaque ma fecuti 



Digit 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 
Ebibit bmnorcm ekcum vitdlta fufmn 
Pcfik, & m ftcco Vmgyum tmere ptlato 



4*3 



• 745. Elxbit honor em t &c.'] Vitalcm 
abfumic homorcm 8c fitim lethalem 
tndutit. Anyfytlt ^ tftQkky?) tc&- 

746. Jklm/nir.] Inaruerar. 

747. Mm deem imperii , (Src] Non 
Aquila quam gerebat , non autocitai 
Catooia cbntiniitt in officio Aulum 
fid flagrantcm. 

748. £*i* It'rgere fignaJ] Mi *. nt 
Jfr#grtfipiM Amdtrtt. Grotius. Spvge- 
re.] Projiccrc. 

751. llit wlinTdtutim.] Amplifica- 
tio motbi. 

75). Ataflit merti Libj* t &c] Sitis 
peftcm auxtt, cftua regionii torrid?, 
qui Dipfadi* vires adjuvit. 

\ 755. Scm$4tmr.] Aulas. 



Mors 

756. F/*3w,<5r<0 S*lfos,maiinof. 

759. T*mtnttt t &c] Sanguine fer- 
vido , vel idgurgitatione aqua: marinx. 
Dipfadbrooifuscoimtes (inquitDio- 
fcotides lib. 8.) Turn tumor qindam fo- 
lutus , fitia conteatt vchementcr , nun- 
quamexplebilis, 6cc.^ A«t^#Wc «>i- 
*$«&» fy* 1 ) 11979* #W«i rnftk <fya* 
$*A* c*a*f «f , %fi <K venyhc*!* 
ipiffo'. Nicand. 

760. Ot impUre ermmj^ Janguincm 
fuum bibere. 

v 761. Sigu r*pi frftrt CW#.] Qu* 
ptojecerat Auius modo fC 748. Dif 
cere m»Ui t &e.] Sic utnosemendafi- 
muthabentMss. Gnt. DifcerenmUi.] 
Noluic quemquarn hoefcire, nc fitim 
nimium timerenr. Idem. 
7*i. J*V]-Siu8cinorteAuli. 

j6^.Men 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.64 M. Annai Lucani 



Digit 



zed by G00gk 



Citilis Belli Lib. IX. 4.6? 

Tarva loqtm y corpus [ante JfiUajje peruftum : 
Hoc & flamm poteft. fed quis rogus abftulit ojfa? 

785* Hac quoquc difcedunt , putrefque fecuta medulla 
Nulla manere fmunt rapidi vefiigia fati. 
Cjnipbtas inter pefies tibi palma nocendi ett: 
Eripiunt omnes ammam , tu fola cadaver. # \ 

Ecce fubit facies leto diverfa fluent*. 

790 Nafidium Marft cultorem torridus agri 
Tercupt Prefter. tilt rubor tgnem ora 
Succendit, tenditque cutem, pereunte figura, 
Mifcens cunSta tumor toto jam corpore major : 
Humanumque egreffa modum fuper omnia membra 

79 5T Effl**w fames % late tollente vcneno, 

Ipfe latet penitus conge fto corpore merfus: 
Nee lorica tenet diftentt corporis outturn. 
Spumeus accenfo nonfic exundat abeno 
Undarum cumulus : nee tantos carbafa Coro 

800 Curvavere finus. tumidosjam non capit arm 
Informis globus , & confufo pondere tr uncus. 
Int actum volucrum roftris , epulafque daturum 
Hand impune feris, non aufx trader e bufto, 
Nondumftante modo, crefcens fugere cadaver. 

Sed 



78 J . Hdc tpntpu , &c . ] Sed hie ofla 
quoquc abfumuntur. 

7S7. Cymphiat, &c.~\ Libycas fer- 
pentcs , a Cinyphc Africz Propria: flu- 
▼io. 

789. Dfterfaflmnti.'] Contraria. ilia 
emmabfurnpterat; hzc tumefacit. 

791. ill* rubor 1 drc] Prefter quero 
percuflcrit, diftendirnr,enormiquecor- 
pulcDtia necarur extubcrans. Solinus 
cap. 40. ^ 

792. Pmunte fig**.] Ut infiatum 
jam iioncoenofcas eundero cflc » latct 
ouippe mcrlus conglobato corpore. ut 

796. Ipftlattt.] IpfcNaMus. Hft. 



797. r«*/.]Co&ctt.^»&n*.]Iii* 
cretnentum tumefaOi corporis. Smlpi- 
tim. 

798. Spnmw tcctnf* t &c.~] Nonfic 
intumefcit bulliens aqua; non velorum 
finus vento turgidi. 

80 x. TrummJ] Non enim apparebat 
caput. 

801. InttSmmvolMcrumffhit.] Ne- 
quecnira fuftinuerunt euro tangere» 
quo bufto 8c (epulchro inrerrent. 

80} . tfWi»i^/«™.]Epulas(cil. 
venenata* , 5c feris quoquc 3c alitibus 
adtiofas ruturas. 

804. KmJum ft*** mm/*.] Edam 
poll mortem uuumefcena cadaver. 

Gg 805. P#- 



Digiti: 



zed by G00gk 



^55 M» Ahkai LucAtri 

805 Sfd mdjnd fsrm Vkju frBUaU fefou 
Impreftt dates Hdmmbnt afpera T*Jto 



Digit 



zed by G00gle 



Ciritis Belli Lib- IX. $67 

8x6 Stipite qu£ dtro yirgas menttta Sab was 
Toxica faxiUp carfunt matura Sabai. 

Ecce procul ficvus fierilit fe robore trunci 
Tor fit; & immiftt (^aculum vocat Africa) ferpensi 



Digit 



zed by G00gk 



4.68 ^ M. Anmai Lttcami 
Ef tibi dant Stygu jm'mfua fU firms. 

Sic nee clot a dies, nee nox dab at atra quietem, 

840 Sufpefta eS miferis m qua tellure jacebmt. 
Nam tuque congejla firuxere cubilia frondes, 
Nee culmis crevere tori: fed corpora fatis 
Bxpofiti volvumur bumo y calidoque vapor e 
Alltaunt gelidas nofturno jrigore pefies :.. 

845: Imocuofque dm riftut torpente veneno 

Inter membra fovent: nee, qua men fur a riorum, 
Quifve modus rmunt, cotlo duce: fape querentes, 
Reddite Dii, clamant, miferis, quafugimus, or ma: 
Reddite Tbeffaliam. patimur cur fegnia fata 

8?o In gladios jurata manus ? pro Cafare pugnant 
Dip fades, & peragunt civilia bella Cerafla* 
Ire libet qua Zona rubens atque axis inufius 



efrerunt , qui fiip*yu , & qui filrfmgas 
fcribunt. Nam filifrnga minutulum il- 
lud animal dicitur , quod cam acriter 
pungat , ue totum videatur efle pundu- 
za. Sdnufims* PI in. Eiercit. pag. 100. 
Sluiiudtm tmM % &c] Nee ramus daxa 
eatiidocumema (inquit Pliniiis lib. 8. 
cap. 29.) funt etiatn exconcemoeodis 
•mmaltbua , &c moxcitraCynomol- 
gos JLthiopas late deferta regio eft , e 
Scorpiontbus fie Solpugb genre Tub- 
lata. 

859. S#V.] Hoc periculo & malo. 

k+o^SmfrfBd.] Sdl.tdlus. SnfrtcU 
tH miftr'*.] Ms.T. reOios conne&it 
cum luperioribus : 

Snfcal miftris in qui ttU*rt)Actbmt. 
Ut & trajeftio Lucauo frequent : fufre- 
ftf mi fans ipt* tens , in <pt* &&*#. 
Gcotius. 

841. Tiic admit armntm,') Neqne 
enim in xegione deicrta ftippetebant 
frondes aut culmi ad toxos cxtruen- 
dos. 

844. GtlitUsM8*rm t O'i.] Serpen- 



Sol* 

tes tnnocnas propter frigns no&ur- 
num. 

845. Inmausrithu.] Ora (erpentium 
innoxiadumrriserents fedubiconca- 
luerant , mordebant. 

846. ¥•***.] Dormientes infcE. 
Snlfit. $nx mmfmrtvimm*'] Araplifi- 
catio malorura. Quumitapammaluf 
fuperaluincomnrodisjaftarenrur, il* 
lud mali accedebat , ut nefcirent irine- 
risfioem. Hwttnf. 

847. CatU d*a.] Stellis ob(enratis t 
utfuprajff. 495. 

849. SegmMf**.] Segnibua 8c igna- 
viscongrua. mortem igoavam. 

850 /»|Wrt/ wM* numn$\] Mili- 
tcs aftri&i belli ucramento Scpugn* 
devoti. 

851. Diffidcst&'c.] Supra ^f.718. 

& 7 i5« 

852. In libit mu Zona rnbew.') Quia 
eamus potius ad loca torridiora: ut cce- 
li inUmperiei mortem debeamus po- 
tius auam ferpentibus. Gntrms. Zona 
rorrida , fie Solis intra Tropicos me* 
tui fubje^b rcgio. • 

S;t.£ra«- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Ctviiis Belli Lib. IX. 

Solis equis: jurat atlmiis adfiribere caujis 
Quid per cam, cmloque mvtu nil Africa de te, 

8$ f Nee de te Natura queror: tot monftra ferment, 
Gentibus ablatum dederas fetpentibm orbem ; 
lmpatienfque folum Ceteris , cultore negato 
Damnapj atque homines volutfo deejfe venenis. 
In loca ferpentum nos venimus; accipe pantos, 

S6o Tu quifquis Super um commercia noftra perofus, 
Hinc torrente plaga , dubiis bine Syrttbm orbem 
Abrumpens, medio pofuifii limite mortes. 

Per fecreta tui bellum civile recejfus 
Vadit ; & arcani miles tibi confeim orbit 

%6f Clauftra petit mundu forfan majora fuperfmt 
lngrefis. coeunt ignes ftridentibus undis, 
Et premitur natura poli. fed U&gm ifia 



4*9 



Nulla 



853. Mtbniit unfit.] Ideft,tato8e 
aftris, qucnoshucegerunt. sad fit. 

854. HUAfnutdttr.] Neque enim 
Africa in culpa quam ferpeutum nutri- 
cem Natura deiblattm cue Oa incultam 
volmt: fed nos , qui hoc adremmns, 
2>iia iratia 8c nomine (iniftro. 

896. jibUt*m«rtKm.~\ De(crtum,in- 
habitabilem : & quo pf ivafcras gent a. 

1*58. Dtmmffli.] tit a (erpentibus 
cotenxttr, que homintbua nocere non 
ponent. Sulpit. 

859. Actipe pxmu.] Noftrs temeri- 



860 . C ttmm i e U mjhdfti+fms.] Iter 
hoc 5c tranfitum retirum. 

86 1 . Hint frremt fl*if,&c.] In ter- 
ra hac damnata (erpentibus inter Zo- 
namtomdam 8c Syncs pofitis. 

862. Atrmmpew.] Scparaos regio- 
ot» ferpentum, quam inter Syrtes 8c 
Kponemtorriilamcollocafti. Smipit. 

861. Pfrfieretd, <£■*.] Et jure opt. 
nobis hoc efenin qui cifUii belli icli- 
quias vclimua uanireoe per rcgioncs a 



te (emotas 8c hominl negatas , fecrcta 
tua (crutaturi. 

86s* Cldmfhdfttit mmndi.] Ferit ha- 
bentMti.auodeflicacius. Gnt. Clm- 
flra MMfMt/iyUDi orbis terrarum dauditur 
OceanoAtlanticos ubiterrarum finis* 
Hnttuf. 

$66. Critmt igttet firidtmtihmt «*<///.] 
Ubi carlo devexo 8c prono % fidera mer- 
gtmtur in occidentali Oceano , ex opt- 
nione Pofidonii phitofophi, quem poe- 
ts vulgo infervientes fequuntur, opina- 
ti oeddeotem Solcm in cquore ttride- 
re more fan candent is in aqua extin- 
ct. Juvenal. Sat. 14. fed l§*p C*tp 
rfiiBd Auditt Hcrcmlco firidmtem i*rgt* 
fihm. 

867. EtftfmJtMrtuttttrdpcli.] Ar&i- 
cus polus acpreffior hie eft, quam apud 
nos eft. Et quo longiotes receflus A- 
fries petimus , hoc magis deprimitwv 
8csftushic augetur. Hwttif Std ten- 
gmt ifl* t cSrc.J Ultra hancterramnon 
eft alia , except* Mauritania > regno Ju- 
be, qua forte hec (erpentibus damnata 
tcna dementior eft. 

Gg j 869.1^ 



Digiti: 



zed by G00gk 



47<> H Avn^i Lucanx 

Nulla jacet tellus, qiUmfama cognitdwbu 

TriftidregndJubA; qutremus forfitan ifl# 

870 Serpemum terras: babet hoc feUtta calum: 



Btftf . O 

Digitized by VjOOQLC 



Civilis Belli Lib. IX. 



47» 



888* C*fiu ditm »&€.] Ipfeinmi- 
litum aatmis vincit malum , dum con* 
ftanriam ipfis adfpirat> & duo? adttat 
edoceos , fortem virum non dolcrc, 
pcquc arfc&ibus jus eJGfc in virtutem. 

889. H»l pjfi dUtm,} Hi . ?. /.«*♦- 
w. Gtotius. 

89 1 . <jnu to»i$4 ttrru , <><•] Supra 
Gaxamante* Piylli fucruiv » contra no- 
vum virus muniti incrcdibili corporis 
firmirate , foli morGbus anguium non 
interibapr, tec. Solinus cap. 40. Hero- 
dot, lib. 4. PI in. lib. 8. Cap. I5. 
- 895 . ittrmdrid* PjjlH. ] locolac rc- 
gtonis Marmarics. A. GcH. I.t6.cit. 
P*r Impia fftmtibuj [jerks.] Ad incan- 
tandos fcrpenres ,vdexugemrumvene- 
nom. Tcrrori funtferpemibm (incjuit 
?lin.) ta&o ipfo levant percuiTos, iu- 
Ouremodico, lib. 28. car* j. % 

895. rrlc*»i*cejJ}oU(.] Etiam oitra 
incantationem. 

896. /www/.] IliaruY 

898. P*x ilU* omvw.ndttstfl} 
TaUribc: Pn* 40* <m.mtrl<jfai**Si* 



Qui 

Hoc eft , cum illo geoere mortis , pat 
illis fatoAc dooo Deomconcefiaeft ; 
venena iU(s moitifera non funt.Gn>*». 
Pqcjttksmi&'c.] NatazatimortcnoQ 
veneno cztinguuntur. 

899. Satgmnii.] Ut roodo^f. 894. 
etiam in prole fua recens edita* In ttf 
rtmpmiii >&•£.] Recens editos (erpen- 
tibus oifettbam : fieflent partus adul- 
terim , mafcrorn crimina plcAebanrur 
interim pan/ u I orum ; C pudici, probos 
orras amottepaterni&rjgninis privUe* 
giura tuebatur. Sic originisiidem prow 
babant veneris indicantibus. Solinus 
cap* 40. 

901. J*'ir#volM€fr t Grc.'] Halixetui 
implumcactianmum pultos Tubs per- 
cutiens (hbinde cogit adverfos inrueri 
Soli* radios: quod fi quern cooniven* 
tem advertit , prxcipiiat e nido veluc 
adultexinum atque degencrem 5 ilium 
cujusacics firma contra fteterit k educat fc 
Plin. Urxi o. cap. ^ . Qtiam rem elcgan* 
tUfime expreffitCJaudianus in Prxfar^ 
ia icttium Confulatum Honorii Aug. 
Gg 4 9-6. Si« 



Digiti: 



zed by G00gle - 



47* 



M. Ankjbi LtrcAKi 



Qui potuere pati radws, & lumtne refo 
90? Suftinuere diem cali, fervanm in ufm, 
Qui Vh*baccfhe,fjcm:fUpi^4#mk 
VfyUw habct 9 fiquk taStos nan borrntt angner; 
Si quu donatu lufit fmemibm mfam. 
Xecfdum gem ilk fiia contents falute, 
9 1 o Excubat bojpitibm , cmraque rmenita menflra 
VfyUus adeit populis. qui tunc Romana fecutm 
Sign* , fimul jufitflatm tenmti duEtir, \ 

Vrtmum qua* Vattiffiatmm comprendit arenas 
Expurgat emu , verbifque fugantibm agues. 
9 1 y Ultima caftmum medic at us circuit ignis. 

Hie ebulumftridet, peregrinaque galbana fudant, 
Et tamarix nm lata cemit , Eoaque cops, 
Et panacea potens, & Theffala centamea: 
Tcucedanumqucfcnatfldmmis, Erycinaque tbapfis, 



Et 



906. Si < piper* grr*i t .) Adeundem 
tnodumPfyllus fecit; fi qui libcri tfen 
horrent fa-pentum coma&nm, cdu- 
cantur. Hortmf 

910. Hofrvrtm.] Ingratiamhofpi 
tum, quibus fubveniat. 

911. PfjU* MdrH pp*!h.] pfyllos 
etiam fecum dune Cato initimrcper 
Syncs j oi morfos a terpeMMKu fanam, 
ore veoenum exugentes, ip&fque be- 
ftias incantationibus deintfhoeix. Plu- 
tarch, in Catonc Minore. 

9". shmU)mfiit,&t.] Siimilacca- 
ltramctarijuflitCato. 

9t\. "Mtdiuum throat *mt.] Odorc 
& fuflhu berbarum adwerfus nana ani- 
maliacfficacium, c quibus paucas cmi- 
merar. dc quibus vide quz Niemd & 
PUn. lib. 15. cap. 4. 5. 6. 9^10. 

916. £&/«*. "| Grace 2*p*u**}ii t 
qaafi pumila lambucus. Belg. WAdt 
vtier, *di<\. StriJtt.] In ignecrcpat. 
^'^/■^."W] Exoticum gum- 
mi. Dar Galbanum Syria in motuc 



Amano e. ferula, quam ejuftem no- 
' minis reunx-modo ftagonrtin appef- 
lanc , 8tc. fynccrnm G urarur ,fugat ni- 
dore fcrpentes. Plin. lib. r2.cap.15. 
Smtmt ,] Igneliqueraas. 

917. C//4aMTfjr.] Tamarix, feu my- 
rica. Belg. Ttomrifil boom. Ken Uta «- 
w//. ] Huirtilis (cii. & tenuis. £mj* 
ce/?w.] Indica 5c Arabica. 

91& P***u] Rcfjpcit ad fn^i, 
mt^jiri trLp & *'««*. Tbtjfitl* cr»~ 
tdttrtd.] Gr. «»&»£*#» ^ti^a , fahb 
pro Kapomico habiruui a multis. Belg. 
Gi-U fmBorie. TbeJftU rtntannr*.] A 
Chironc Theflalo interna. 

919. Ptmctimmm,'] Stataria berba*. 
feurceniciikisporanus. Belg. renfat 
vemdfti. Erfdtuijftliaftfis.] SicNicaod. 

9»ty* : obi commentator, $e*»m*iL* 

cir 2«s«Ami >f «S(.quod id SkUia na- 
fcatur. Eryxautem Sialic 

920. £«- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civil is Belli Lib. IX. 473 

9x0 Et larices, fumoque gravem ferpentibm urunt 
Abrotdnum, & longe nafcentis cornua cerri. 
Sic nox tuta viris. xt R mis pfflc dittrnd 



Digit 



zed by G00gle 



4,74 M. Akn^i Luc a mi 

Hoc igttw Uvior tandem Roman* juvtnm 
Auxilio y Utc fqmlenttbw mat m anris. 



Digit 



zed by G00gle 



CiviLJt Be j. 1,1 LfB. IX. 4.7 j 

Tbrckiafqnt'Ugtt fauces , & anme.notatum 
$5$ jEquor, & Eroat lacrjmofo Itttore tunes, 
Qua pelagi nomen NepbeUias abfluht HeUe. 
Ision Afiam brevioris aqtu diftermtnat ufquam 
Tluftm ab Europa , quamvis Bjzjtntton artto 
Fontus, & oftriferam dtrtmat Gbalcedona curfu, 
960 puxiwimque ferens parvo ruat ore Propontjf. : > 
Sigeafque petit fama mirator arenas, 
Et Snnoentis aquas , & Grajo while bufio 
Rhation, & multum debentes vatibm umbras; 
Circuit exufia nomen memorable Troja, 
95jf Magnaque Pbccbai quarit vefiigtx tnuri. 
Jamfilvafteriles, & putres robore trunci 
Ajfaraci pre fire domos, & tentpla deorum 

Jam 

EwfimnmfHt firnu y 43»a] Qua 



954. TbrticiMiqni Uptjtmtt] Bof- 
phorum. Thracium , propontidcm 8c 
inguftias Kellefpomt. Am»tt mt*- 
#«*,C^.] LeandtifieHerus, quern ce- 
ctnk Moiaras, dein Ovidius in epift. in- 
tct. tranandum merium : quod obi 
eomperinetHero, feqaoqbcturriprz- 
cipitafle. 

055. JUom % &t.] ' Erus poelbe , in 
S*£o in Europe Uckrymm/i.] Quod 
cum Hero Leandrnm inter tranandum 
iaezsi'pn>cnl prolpe&aaet, fo ouoque 
tfdVetariipra^tauV H*tt*fi 

^6. Qn*pil*gn»m<Ui (re] Hclle 
Alia Ncphdcs & Atnamemis, cum 
PJttptotxatrcnovercacinfidiaj rugiens, 
ariete quo yebebatur dekp6 , HcHc- 
$onto nomen dedit. Mfinlit Hrtit.] 
Eunno ponto somen fuum abftulit 
Utile podia in eo fubmerfa; or aoa 
Bttonnt Pontes diccntui ampUus r fed 
ffcUefponauabHeUe. 

4)57. IKm ^Cjm , cjr*.] Hie cadm 
fectum angnftUfimum^— mpc ftadio- 
rum, Europanrab AnadUidifHeUe- 
$omus. Byxanuoy hoc eft, Conflmti- 
tasatt jnEuiope , oppofit*Cftaiccdone 
WAiia.P0ljf6.Ub.4r 



o&>. _ 

Propontis exceptas per Thracium Bof- 
phorum Euxini aquas emittitperHel- 
lefpontum in mare Agetun , libro 2, 
tCxj*. 

y6i. Sigdftu*..] Litus Trojanum i 
aftgieopfomontorio, AcbUlb tnmulo 
nobilet Petit,"] Petit CxIarTroadem, 
enjus pcomontorium eft Sigcum. ffrrf. 
P*M*m*M9r*rt*As.] C*far t referent 
hajut loci famam admirarus, (until ori- 
ginis (usiedem fifiirus. ; 

96a. Snmimii sipuu.] Hut. Tcoa- 
dos. 

96$. ^Aar/iwt.] Rhaeteumpromon- 
toriura , Ajacis Telamonii (epukhto 
nobUe.Meklib. r, Saab. r»* Mulimm 
di h emu , <jrr.] Manes & (epuldifa A- 
chillis & Ajacis, Homero aliifque po€- 
tisdecamatau A quibus ies gefta? co- 
rum celebrate (tint , & ne interciderint 
afletw, - ' 

96f. Pbah*$ fuerit •*/!#* mmi.} 
Quo Phoebus U Neptunus m ereede m 
cum Laomedonte p*6b Trojam clm»- 



o$7. jjptmi.] Regit Trofani filil 



Digiti: 



zed by G00gle. 



47* 



M. Alt K Jti Lucani 



Jam toff* radice tenent: actota4egum*r 
Fergama domett: euam peritre rum*. 

970 Aflicit Heftones fcopidos , filvafque Utentes 
Ancbifa tbalamos ; quo judex federit amro : 
Unde puer raptm ccclo: quo Venice Nau 
lufexit Oenone: nullum eU fine nomine jkxm. 
lnfiiw inficce ferpemem puhere mum 

975 Tranfierat, qui Xantbm erat: fecnm m dto 
Gr amine ponebat grejfus ; Fhryx incola manes 
Heftoreos calcare veto*, dtfcuffa jacebant 
Saxa, nee uUim faeiem firvamia facri* y 
Hereeas , monfhator ait , mn refpicn aras i 

980 O facer , & magnm vatum labor, omnia fato , 
Eripis, & populis donas mortalibus ovum. 
, Invidiafacra Cafar ne t anger e fama; 
Nam, ft quid Lotus fas eit promtttere Mufis, 



Q**h 



968. UffkriMattMnt.] Propter ve- 
tuftatcmrumir*. 

970. Htfium fifmlts.] Scopulum, 
cui Hcfione filia Laomcdontk force e*> 
pofica oeto a Nepcuno immii£> sUigata 
tberats quam tameo Hercules Ubetavir. 
SH>*fyi$el4tmttt t &c.) InquibusAn- 
chifen Venus dignara eft conenbitu. 
vet, Anchific domumqttJE/fcrrf****- 
rUmfoifbtttUrtttfiit. Virg. Ancid. 1. 

971. Qmjudex 9 &eJ] [Paris, abide 
forma trium Dearum judkat. 

971. Pmtr n+tms «r/«.l Ganymede* 
£Hus Trob, ab aquila Jons, raptus. 
SIms vmiee Hm t crc. ] Quo monte, fc 
Ida , Nympbs Oenone fc Baridi indul- 
fcrit. 

97). KuUmmtHfinemmintfixwrn.] 
Nuttus in Troade mows , (copal us > out 
promootarium caret fttomonimento. 

974. Imfesms.] CxJar. 

975* 4** Xamhts trdi.] Nobikm 
olim , nunc via apparentem Xanthnm 
Txoadosrinilum. Sttmms i»dto % 0-€>] 



Nulla religione am foci 
motus , neftius tbt latmlfc (epalcnrum 
He&oris , donee ab incola Phrygead- 
monitus agnofoeret. 

97$. 5«t».] Teropti ant ars » utre- 
fpictttadCeq. tfrnf44«-«f. aliilcg.fi* 
8mm. 

979* Hetctm , <^c] Jovis Hcrcei, 
i>*<^* : quod inter aulam & ptrieteni 
uidocmupenerralicolerctur, ad banc 
aram Prianms edits. Virg. 1. Aoeid. 
Jurcn. (at. 10. ft 168. Ovid, in Ibtn. 
CwiuibU Htrmfnfmtm* ?•>". 

980. Ofiatr t &c) Eaclamatio poe- 
ts in laodero poefcosvjua omnibus bis 
nxwimentis .fepuichns , aria , tempi* 
dioturniot • virtntem seddU waoan& 
dignos laude viros fetat mori. Cmm* 
tftumd-umtifwtuftrtmm erit. Propett 
SdMqm* mm mmrmmt k*t mmmimeut * mmi. 
Mamai-lib. io.cpift.i. 

981. UoidUpKT*, <*?.] NoUin- 
vidcrebukimco open, quo tuaquaua- 
cunqucfiAalegentur, vstaiitatem. 

984. $*V* 



Digiti: 



zed by Gbogk 



Civilis Belli Lib. IX. 4.77 

Quantum Smyrnai durabunt vatk bonores, 

ySjVenturi tne 9 teque legem: Pharfalia nofira 
Vivet, & ) nuUo tenebrk damnabitur avo. 

Ut duck implevit vifus veneranda vctuJJas, 
Erexit fubitos congejiu ccjpitu am 9 
Votaque turicremos non irriu fudit in ignes. 

990 Dii cinerum, Pbrjgias colitis quicunque ruinas, 
JEneaque met, quos nunc Lmnia fedes 
Servat & Alba lares, & quorum lucet in oris 
Ignis adbuc Pbrygim , nultique ajpeSa virorum 
Folios , in obftrufo pignus memorabile templo, 

99 y Gentk lulea veftrk clarifimm ark 

Dot put turo nepos, & vos in fede priori 
Rite vocat : date f clues m cat era curfm : 
Rcftituom populos. grata vice mcenia reddem 
Aufonida Pbygibus, Romanaque Pergama [urgent. 

1000 Sic fatus, repetit clajfes, & tota fecundk 
Vela dedtt Cork, avtdufque mgeme proceUa 
lUacas penfore moras , Afiamque potemem 
Pravebitm ,pelagoque Rbodmfcumante relinquit. 



984. Smynud dwralmtu, &e.] Ho- 
med , quern fiium inter alias ctvitates 
fibi civcm vendicat Smyrna. £ VS wi- 
A«f Af£i£«*s <cfei pi£*9 Cfpjffir, 
XpvpM* P'« Jt>%K«A«^*i>,2)*A*^F, 
Xi&, AV^ » A'fiuy. A. Gell. li- 
bro|. cap. it. 

£985. Pbmrfitidmflrt&t.] Opnhoc 
noftrum. vioeqiissdirnaiptionemin 
fronte lib. i. 

986. D«MMtRf4r*>«.] Abolebirar. 

987. UtdmtH t O-c] Po&quarnCs- 
fir finis pcrluftrafiet hie Troj* mono- 



990. Dm ownm*.] Manes fie um- 
bes, Dii 6c Lares. 

991. Mir.] A quo originem ego 



Scpti- 

99 j. I&M*UmcPbygiiu.]Vc&alk. 
lib. 1. fC 199. tt«%«# , er^] Palla- 
dium , fimulachruro Palladis Trojanz 
in templo Veftx aftervatum tanquam 
pignus imperii, quod viris conipici ne- 

• 99S* G*nti* J*led,&c.]Eqo,]uLius 
Gciar , ab Iulo Ancar F. originem du- 
cens. 

996. Print] Priftua,amiqua. 

998. GrdtgvUt.]ltmcem exciutmi 
& condiruri funt Romani urbes in 
Phrygia ; ut Julien&s condiderunt in 
Italia. Hmenf. 

999. Homm*p*.] A Romanis con- 
dita. • 

1002. UidCM ftnfm mtrat.] Redi- 
mere mown quain Uiifcccrat. 

I004.fr* 



Digiti: 



zed by G00gk 



478 M. AjtNAi Lttcaki 

Septima nox Zephyr o nunquam laxante rudentii 

1605: Oftendit Fbariis Mgypiu Itttora flammis. 
Sed prius orta dies notturnam lampada texit, 
Qjum tutus intnaret aquas, ibi plena tumultu 
Littora, & incertoturbasas murmur e voces 
Accipit: ac dubiis veritusfe credere regnis 

1010 Abfiinuit tellure rates, fed dirafateUes 

Regis d$na ferens, medium proveftus in aquot, 
ColU gent Magm , Fhario vclam'me teSa : • 
Ac prim wfanda commendat crimina voce. 
Terr arum domitor, Roman a maxime gent is $ 

10 1 y Et , quod adbuc nefcu , genero fecure peremto > 
Rex tibi PeUaus tern pdagique labores 
Donat, & , Ematbiis quodfidum defuit armit, 
Exbibet : abfemi bellum tivtie peranum eS. 
Tbejfaltias Magnus quarens reparare ruinas, 

ioio Enfe jacet nofiro: tamo tepignore Gafar 

Emtmus : hoc tecum percujjum eft [anguine fed*. 
Accipe regna Pbari nulio quafita cruofe: 

1004. Stftim* mx.] Appianus tri- 
bus dicbus pclago ptofcdum,cum Ale- 
xaiidriampervenifletradit. tiwttnf. 

1005. PhrnU JEgjf*ia&c.*\ In Pha- 
ro inf 8c turri aux daudit poftum A- 
lexandria: extruebantur faces przlucen- 
dis navibtts no&urna (uggerenres mi- 
nifteria. Ammian.MarccM1b.22.PIin. 
lib. $6. cap. 12. Solin. cap. 4J- 

1006. \#a»mwi,err.]Phaiiamra- 
cemobfcarariL 

1007. TntM intrtrtt ajum. ] Portum 
Alexandria;. Ibi plm* 9 &ci\ Ibi pri- 
fnum e navi cgrcdiens (inquit C*far 
com. debellociv. 3.) clamorem mtli- 
tnm audit , quos rex in oppido prxfidii 
caufe reliquerat : & concurfutn ad ic 
fieri videt.quod ft fees anteferrentur, in 
hoc omnis mtdritudo majeftatem re- 
giamininuiprzfficabat, &C. 

roro. SMfffet.] Theodorus Chius 
rhetor, pxdagogus regis, <yicrapoftca 



Ac* 

hi. Brutus ubi if/ Afia deprehendHfetf 
omnipriuscruciaralaceratum occidit. 
Pluc. in Pompejo & Bruto. fed Appian. 
eum a Caflio cracifixurn refert. 

1 01 1. Hfgit Joruifrrertf,&c.] A rege 
miftum caput Pctopeji fit annulum (ut 
refert Plurarchus) cujus inugne erat 
Leo enlem gefhns. 

1015. SZ**d ddb*c nt/h's.] Alexan- 
dria primum de Pompcji morte co- 
gnovit Cx(ar. Plut. 

1 016. PfUjtm tnrdt fxttgtjMt.] Af}- 
ptius. Ptotemzi enim oriundi era'nt 1 
Macedonibus lib. 5. #C6o. 8t lib. 8. 
ft 692. 8t lib. 10. tff.86. LAortt.} 
Laborum tuorum mercedem. 

1018. Mfinti,] Tibi. 

1019. Tbtflalica* M^»w.] Karratio 
plauGbilis , 6e reiaccommodA , ut gra- 
ta vidorifutura. Htr/en/: 

1022. Pbari.] Alexandria vel Agy- 

*\ 

* fC2J.N«- 



Digiti: 



zed by G00gk 



CitiLis Belli Lib. IX. 4,79 

Accife Nibaci jus gmgit* : accipe quicquid 
Pro Magm ccrvke dares-, digtmtnquc dientem 

I ox J Cdftr* credc tuts , cut tantumfata licere 
lngenerum voluere tuum. nee vile put arts 
Hoc meritum , facili nobis quod cade peraftum e & 
Hojpes avitus erat : depulfo fceptra parent* 
Reddtderat. quid plura feram ? iu nomitta tanto 

1 03 o Invenies operi , vel famam confide mundi. 
Sifcelm eft, plus te nobis debere fateris, 
SZmdfcelus hoc non ipfefacis. fie fat us i opettum 
Detexit , tenuitque caput, jam languida tnorte 
Effigies babitum noti tnutaveraroris. 

1035 Non primo Cafar damnavit munera vifu, 

Avertttque oculos: vultus, dim crederet, hafitt 
Utque fidem vidit fceleris, tutnmque putavit 
Jam bonus ejfe focer ; lacrymas non Jponte cadentei 
Effudit, gemitufque cxprejtit pcEtore Uto, 



102;. Hilidri.] Agypti, quamNi- 
fas inundat 

1024. Digmmjue dientem.'} Ptole- 
roarum* 

1026. Wet 9i/f pnttris.] Commen- 
dat ofrlcium ab utili, quum alioquin 
propter merita ejus in parrem fuum, 
HH parcere debuiflet. Sed tamen Ut C«- 
firis rebus ftudere viderecur $ contem- 
ptojurehofpitalitatis , amicum patcr- 
num non veritus fuit interficcre. Hert. 

icii Hefces trim erMt.] Jure ho- 
tpitalitatis afus fuerat Pompcjus cum 
Pcolcm. Lathyro avo hujus Ptolem. 
Dionyiii. Depulfo , Ore] Au&oritate 
fua Ptolemxura Aulecen in rcgnura re- 
ftituit. fuprajM*. 132. 

1029. Th ■*■»*• t*»to , &c. 1 Si non 
invenias quo nomine hoc fa&um ap- 
pelles 9 require famam quo nomine 
rflundus iaugniat ; officii certe*imo be- 
nefidi. 

lO)0. Vel ftttutm tinfult nmadi.] 



Non 

Quo nbmine hoc regis noftri fa&um 
appcllandumfit. Horttnf. 

I0$y. Kit primo tUmmnrit.] Non 
avcrfatus fuit , non rejecit , quo ramus 
acciperet. Hertenf 

icj6. Dttm credent, t>*Jit.] Donee 
exa&e cognofceret cfle Pompeji caput, 
fuftinuit videre. 

1038. Bum efli focer.] Przfcferre 
pietatem 5c naturam boni foccri. £4- 
crjnuu , &c .] Sed contra quam nofier 
hie in Cxfaris invidiam narret , vide 
qua: Plutarchus in Cxf! A^pian. 2. St 
Val. Max. lib. 5 . cap. 1 . referunt Cxfe- 
rem avcrfatum primum caput allatum » 
moz t ut afpexit, oblitum hoftis, foccri 
vultum induifle , turn proprias turn 
filix lacrymas reddiditie, caput pluri- 
mis fc precious odoribus crcmandum 
curaflc-J , &c. Non fpnte csdentts.\ 
De hoc flctu Cxfaris , vide Dionis ver- 
ba cum his Lucani valde confemicn- 
tia. Qretim, 

I©4C< Km 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.80 M. Ahmai Lucani 

1040 N00 diter mamfefta futons abfconiere mentis 

Gaudia, quam lacrymis. meritumque immane tjratm 
Deftruit, & generi mavult lugere revulfum, 
Quam debere caput, qui duro membra Senatm 
Calcarat vultu, quificco famine campos 

104.5 Vider at Ematbios, mi tibi Mugne negate 
Non audet gemitus. fors durtfma fati ! 
Hunccine tu Cafar feeler ato Marte petijti, 
Qui tibi fiendus erat ? non mifti fader a tangunt 
Te genera ? nee nata jubet moerere , nepofque ? 

ioyo Credit apud populos Pompeji nomen amantes 
Hoc cafiris prodejfe tuis ? fortajfe tjranni 
Tangeris invidia, captique in vifcera Magni 
Hoc alii licuijfe doles, quercrifque periffe 
Vindiftam belli , rapt unique e jure fuperbi 

xof y Viftoris generum- quifquis te fiere co'egit 
Impetus, a vera Umgepietate receftt. 
Scilicet hoc animo terras , atque aquora luftras, 
Necubi fupprejfus per eat gener. bene rapta 

Arbi- 

1040. K$n dliier mumftfld.] ImmO- 1 1 044. S/Vw /«»'*.] St ccisoculis, id 
dtcus eft Poeta in Cxfaris falfis lachry- eft , non Ucrymantibiis. 
mis perftringendis ; Cztaribus propter 
libcrtatem fublatam paflim infeftus. 
Hortenf. 

1 04 1. I4mt*mq*i 9 &•€.] Et lacry- 
mis fuis minuit , imo cvertit gratiam 



T046. OfirsdmrifiiwuJ) EicftmatiO 
pathetica in jCz&rem & in miierabi- 
lem & ratalem fortem Pompeji. Hwt. 
I048. Q** tibifie*4mtr*i] Cujltt 
cedes poflet tibi elicere lacrymas. Mi* 
meriti Ptolemaci. I mmu* .] Horrcn- fltfitd.] Affinitas. 
dum 8c deteftabile Ptolemxi meritum I 1049. N<*4j«irt»c£'f-] Julia,6xim- 
de occifo Pompejo, ?el hoc nomine maturus infans cujus abortum fecerat. 
evcttit , quod lugeat caelum, quare of- lib. 1. jfrC 1 1 3. 



ficium fibi non gratum efle oftendic. 
Hvrttnf. 

1042 . Etfft*ri, &t.] Et mavult la- 
crymas impendere captti Pompeji quern 
oderar , quam obnoxius cfleaut gratias 
debere regi pro hoc beneficio. 



1051. ForttfttyrM/mi&c.^VGTtlffc 
invides Ptolcmxotacinus iftud j cojos 
maluifles te auto rem. 

105 4. B jurtfmftrbi .]Ex poteftate tua. 

1057. Scilicet. ] Ironicc 

1058. O bene r*ptd, grc] Oquam 



104;. S^tm dtbert . J Quam obno- bene tibi erepta eft Pompeji vitx necif- 
lius efle rc^i. Hortenf. Setuum , eye .] ; oue poteftas : ne turn ipu, turn Scnatul 
Senatorum in campis Thc£ exforum, ' dedecori fbrct vita a tc donari. 

1059. 4J*n» 



Digiti: 



zed by G00gk 



Cjvilis Belli Li*b. IX. 4.81 

Arbitrio mors ifia tuo ! quam magna remifit 

1060 Crimma Romano trifiis Fortuna pudori, 

Quod te non pajfa eft mifereri, perfide, Magni 
Vsvemis I nee non his fallen voctbus nudes, 
Acquirijque fidem fimulati fronte do lor is. 
Au/er ab ajpeilu noftro funefta fateUes 

io6jr Rcgi* dona tui: pejus de Cafare vcftrum, 
Quam de Pompejo meruit fcelus , unica belli 
Framia civilis 9 viftis donare fdutem 
Perdidimus. yubdfi Phario germana tyramo 
Non invifaforet, potuiffem redder e regi, 

1070 Quod meruit ; fratrique tuum pro munere tali 
Miftjfem Cleopatra caput, fecrcta quid arma 
Movit, & inferuit nofiro fua tela labor's f 
Ergo in Tbeffalicis PelUo fecimus arris 
Jus gladio ? veftris .quafita licentia regnis i 

1075: Non tuleram Magnum mecum Romana regentem : 
Te Ptolemae feram ? frufira civilibus armis 
Mifcuimus gentes , fi qua eft hoc orbe potefias 
Altera, quam Cafar: fi telltis ulla duorum eft. 

Ver- 

ic68. JQM*iffP?>*rio t &c] Quod 
nifi regi veftro interccderent cum fo- 
rore Cleopatra inimicitix , in promptu 
mihi cflet quo tlli parero refcrrem gra- 
ciam : ibroris fcil. caput pro hac cei- 
vice Pompcji. 

1071. Hcflro f*A td* labm ? ] Cif iU 
bello. 

107 j . £it# in Th*jfilic» 9 C^c] Qua- 
fi vcro vi&orta mea ThcfTalica , regi A- 
gyptio potefatem dedetim interficien- 
di Pompejum. 

IC761 FmfirM tiyitibtv /armis , eSrr.] 
Fruftra civili bello inter me & Pom- 
pejum, totis concufli viribus orbis , di- 
mtcatum eft de fummo impario, (i 
etiamdurnxmulumhabeam; Scdomi- 
natus bujus caelum duos admittat fo- 
iea. 

Hh ic79.Trr- 

zed by Google 



1059. Quxm wugtdramfiterhmrtM.] 
Quam magnam dedecoris culpam re- 
mom Fortuna a Senatu atque Pom- 
^ojquibu*tuifrctfunimumdedecus, 
U Pompejum Cc&r vita donaflct. Sui- 
fitim. 

1061. K«m»^ 9 &f.]Etper{uades 
iia te ferio dolere, cum id vultu tan- 
turn Gmuies : Ad fidem Teh doloris 
fifta bac oratione u(ut. 

1064. Jnfnd, tfcBn.-] verba Ca- 
(aris fum, ad mUitem regium , caput 
Pompeji oficremem. Hmtufi jiufrr 
<•*, &c] Supra jfrf. ioj 5. 

1066. Uiucm belli , c^*.] Clementjs 
mesptariam. Quam inrjomeris Cxdu 
prsfhtit. qua ex dementia majorem 
laudem 6c gloriam fuit con&cutus, 
quanta tot aortaOU vi&oiii*. 



Digiti: 



4<i . M. Ankai Lttcahi 
Vertijfem Lottos a vejtro Uttore pot as: 

1080 Varna cur a vet At y ne non damnajfe cruentant, 
Sed vide at timuijfe ?haron. nee f oiler e vos me 
Credite vittorcm : nobu quoque tale pdratum 
Littor* hofpitium : ne pc mea coUa geraniur, 
Thejfalia fortuna facit. majore profefth, 

108; Qjtam metui poterat , difcrtrmne gefimus arma: 
Exilium , generique minas, Romamque timebam: 
Vxnafuga Ptolenum erat. fed parcimus amis, 
Donamufque nefas. fc'sat hoc fro cade tjramm 
Nil vetua plus pofje doss, vos condite bufto 
1090 Tanti coUa ducts : fed non , ut crimina tantum 
Veftra tegat tellus. jufto date tut a fepulcro, 
Bt placate caput, cinerefque in littorefufos 
ColUgite, atque unamjpatfis date mambus urnam. 
Sentiat adventum foceri , vocefque querents 
10^ Audiat umbra pias. dum nobis omnia prafert, 
Dum vitam Pbario mavult debere clients, 



Latd 



1079. yertifftmUtiM t (2r<.] Fuge- 
tem certc litus hoc , fcclus vcftrum de- 
tefbtus , nifi fame tnez confulercro, 
argnererque timuifTc vos potius quam 
damuauc. 

1080. F*m* curd wt*t] Utconfu- 
lcicm fame meat, hue appuli, ne videar 
approbate veftrum fcclus , 6c atrium 
temerarium. Hortenf 

1084. TheJpdUA Vi&oria mea in 
Pharfaiia. 

1086. Exilimm t &'£.'] Egoduntaxat 
timebam exilium , minas Pompeji , & 
Rom. inimicitias (1 modoepraeliovi- 
ftus fuginem: fed ecce major hit omni- 
bus metus, major poena a Ptolenueo- 

1087. ^tmitt&c] Pueritix-regis, 
qui vixdum fui juris eft, huic fcclus im- 
putamus. vel quod alieno confilio fit 
adraiflum. 

1089. KHvtnUplui.] Nullum ma- 



jus pMennum aedpere pofle , quam ve- 
mtttuSmtph. tfu fndite bHJUt&t.] Ca- 
put Pompeji ad fe detatum (inquit Ap- 
pianus) miniroe intucri voluit , verum 
tcpeliri ftatim juffit. Templum quoque 
exiguum ante urban condidir , quod 
indignatiomsSaceilumappellafit. lib. 
de civ. bell. 2. 

1091. lto«/Sjt*fo#,&'r.] Plurimis 
& precious odoribes cremandnm cn- 
ravir, Ccc Pint, in G*f. & Val. Max. 
lib. 5. cap. i. 

1092. Ci**rtfi*e , &cJ) Divifi cor- 
poris colleftos cineres una urna U tu- 
mulo condite. 

1095. D**» mbis, Or.] Dura om- 
nia , quam me ration credit. 

1096. PWr«,(!rf.] RegiAgvprio* 
cui ipG tutor a Senttu Pompejus dams 
tuerat, & cujus patri avoque intcrcetle- 
rant jura hofpiuluaus cum Pompejo. 

1097. Uu 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 4.8$ 

lata dies rapta fff poptdis: Concordia mumb 
Noflra pent: caruere Deis mea vota fcctmdis, 
Ut te complexas pofitie felicibm amis 

I iooAfiHus abs te veteres, vitamque rogarem, 

Magne, tuam: dignaque [of is mercede labor nm 

Contentm par ejfe tibi. tme.pau frtelk, 

Feajfem , ut viSus pojfes tgmfcere divis* 

Tectffcs ut Roma rutin, nee talia fatus ' 

1 ioy Invenit flettts crnnhem , nee turba querent 

Credidit: abfeondunt gem it us, & fedora lata 
Fronte tegum, hilar efque nefas ftetikare cruentnr* 
(O bona libertas) cum Cafar lugeat, audent. 

M. Am- 

1097. Ut4ditsr*pt4tHf»f*lU.'\ Sa- 
lads dux, reditionis in gratiam, & 
concordiz in sternum. 

1098. Dei, feamd*. ] Farentibus 
Diis , qui optarim concordiam inter 
dos aliquando coi turam. 

1099. feticibtu drmif.] Vi&riribns. 

1 100. *Affi8m At tivettrti.) Amo- 
rcm priftinum , 8c ut velles vita; a me 
donate munerefrui. 

iro2. Pdreptitu.] Vide ^£125.1.1. 

ito}.Vtvia*,erc.] Urnoneflet, 
cnrcladem tuam Dcorum indementia: 
imputaxes. 



. 1104. Xft Kfmawtibi.1 Ut, propter 
te O Pompci fervatum. &oma mini 
ignofecretquod arrta induiuem. Hec 
tMidfdtw inytmt flctm.] Nequetamen 
propterea invenit , qui fletum illius 
mis lscrymis profequeremur. neque 
enim credirus illius dolor verus fuif- 
fe, diifimulabant itaque dolorcmlxta 
ftootc. 

1 107. Kefds JfcBdrt.] Caput Pom- 
peji. 

1 1 08. b&n* litxrtdt.'] Ironice, qua- 
fi non audeant mentem 8c affc&us rul- 
tuteflari. 



tth i 



j.m 



Digiti: 



zed by G00gk 



4>x . M. Annjei Lucani 
Vertijfem Latias a veftro More proras: 

1080 Fama ow W4t, ne non damnaffe cruentam, 
Sed videar timuijfe Pharon. necfallere vos me 
Credite vi&orem: nobis quoque tale paratum 
Littoru hojpitium : ne fxc mea colla germur, 
Thejfalia fortuna facit. majore profelih, 

108 $ Qt±*m mem poterat, difcrimine geftmus artna: 
ExiUum , generique minas, Romamque timebam: 
Poena fug* Ptolenuus era:, fed parctmm amis, 
Donamufque nefas. fciat hoc pro cade tyramm 
Nil venia plus poffc dan'u vos condite bufto 
1090 Tanti colla ducis: fed non, tu cr'mina tantkm 
Veftra tegat tellus. jujlo date tura fepulcro, 
Bt placate caput, cinerefque in littorefufos 
ColUgite, atque unamjparjis date mambus urnam. 
Sentiat advent um foceri , vocefque querentk 
109 y Audiat umbra pias. dum nobis omnia prafert, 
Dum vitam fbar'to mavult debere clienti, 



Lata 



1079. VetufftmUt'tMy c2rr.] FUge- 
rem ceite litus hoc , fcclus veftrum de- 
teftatus » nili ramae mex confulerem, 
arguererque timuiflc vos potius quam 
damuatie* 

ro8o. F*m* curd vet*/.] Utcoruu- 
lesem ranut mcx, hue appuli, nc videar 
approbate veftrum fcclus , 6c aufum 
taneratium. Hwttnf. 

1084. TbjpUi*.] Vi&oiia mca in 
Pharfalia. 

1086. Exilium t &c.~\ Egoduntatat 
timebam eiilium, minas Pompeji , & 
Rom. inimicitias fi modoeprarliovi- 
ttus fugutem: fed ecce major his omni- 
bus metus, major pcena a Fcolemzo* 

1087. ^*»*r , #•*.] Pueri the- regis, 
qui vixdum fui juris eft, huic fedus im- 
putamus. vd quod alieno conOlio fit 
adraiflum. 

1089. KUvtnUpltH.] Nullum ma- 



jus ptttmium aedpere pofle 9 qnam ve- 
niam. 5«//»f . Fu c**dite bmjhj& , c.'\Ca- 
put Pompeji ad & ddatura (inquit Ap- 
pianos) miniroe intucri volnit , verum 
fepeliri rtatim juflit. Templom quoque 
atiguom ante urbem condidit , quod 
inaigrutioais Sacellum appellant, lib. 
de civ. bell. a. 

1091. T*r*fepmtcr0 f &c] Plurimis 
& preciofis odoribus cremandum cn- 
ravit, Ccc. Pint, in Cxf. AcVal.Maav 
lib. 5. cap. 1. 

1092. Cimrtpjm % frc] Divifi cor- 
poris colle&os rincrcsunauina&w- 
mulo condite. 

1095. D*MtM* t Oc-l Dam om- 
nia , quam me ration credit. 

T096. PhtriifGre.] RegiAgyptio* 

cul ipC tutor a Senatu Pompejus datus 

fuerat, & cujus patri avoque interccfle- 

rant jura holpitalitatis cum Pompejo. 

1097. UtA 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. IX. 4.8} 

tax a dies rapt a eil populis: Concordia mstmti 
Nofira pent: earner e Deis mea vora fecundu, 
Ut te complex** pofitis felicibm mm 

lioo Ajjettus abs te veteres 9 vitamque togarem, 

Magne, tuam: dignaque fafis mercede labor um 
Content us par ejfe tibi. tttne.pau jiiel* 
Feajfem , ut viftus pops tgmfcere divis* 
Fectjfes ut Roma mihi. neC talia fatus 

1 ioy Invenit fletus amitem, nee turba querenti 

Credidit : abfeondunt gemitw, & fedora Uta 
Ironte tegum 9 bilarefque nefas jpeftare crutntm* 
(O bona liber t 06) cum Cafar lugeat } anient. 

M. Am- 



1097. Ut4tUttr*fX4t8f»f*l».'\ Sa- 
lutis date, rcditionis in gratiam, 8c 
concordiz id sternum. 

1098. Dei* fitmdii. ] Faventibus 
Diis , qui optarim concordiam inter 
nos aliquando coituram. 

1099. felicibm drmit.] Viftriribns. 

1 100. *4ffi8m At tevetms.] Amo- 
rem priftinum , 8c ut veiles vitas a me 
donate munerefrui. 

Iioi. Pdreptiti.] Vide jH! 11 5-1.1. 

I f o $ . Vt vi8m , &€.] Ut non diet, 
ear cladem tuam Dcorum inclcmemia: 
imputarcs. 



. 1104. V* Rfm**ibi.'] Ut, propter 
te O Pompei fervatum, &oma mihi 
ignofewet quod arrta induutem. Htc 
tMidfdtw invmit fletm.'] Nequetamen 
propterea invenit , 'qui flerum illius 
wis lacrymis profequerentur. neque 
enim credirus illius dolor verus ruif- 
(e, diffimulabant itaque dolorcmlxta 
frootc. 

1 107. Kef* j}*84rt.~\ Caput Pom- 
peji. 

1 108. Ot»tui Ubtrtdt.] Ironice, qua* 
fi non audcant mentem 8c affc&us rul- 
tutcftari. 



tth % 



i.W 



Digiti: 



zed by G00gle 



/ftl 



M. ANNil LUCANI 

CIVILIS BELLI, 

S I V E 

PHARSALIA, 

LIBER DECIMUS. 

Aroumentum. 
7 Ntrepide* dccimo vi&or , per temp la vagatus 
•* Admittit Regem : Cleopatraque fupplicac ipfi. 
Pax fit , 8c immcnfb celebrant convivia fumptu j 
Oflfentantur opes, confultus Achoreus ortus 
Nile tuos apent curfufque. Photinus Achillam 
Dodorem in Latium mittit j qui pugnat ab aJta 
Obfcflus cum Rege domo j no&uque per *quor 
Clafle Pharon vedus , metuens fe immittit in undis. 

1 T prtmkm terras Pompeji colUfequutus 
Attigit , & dtras calcavtt Cdfar aremu : 
Pugnavtt fortune duck jatumque nocentU 

; Agjfti , regnum Lagi Romamfub arpa 

5 lret' y an eriperet mundo^dempbiticm cnfis 

ViEto- 

pejum ibi trnridarani. Attn*.] Litus. 
}. Duett.) Ca>(aris. 

4. HtymmUpt&c.] UtrumJCgY- 
ptum Cs&r Tub Romano imperio redi- 
geret : an Agyptii Ca&rem sque ac 
Pompejum e medio tollercnt. 

5. Memfhtiia*r*fis.)G\*diu*&&' 
ptioruni , quo Pompejum inteiemc- 
ram. Umrtmf. 

6.1*1 




I I confifus fama reruns gefta- 
V-*/ rum , infirmis auxiliispro- 
firifcinondubitaverat; atque omncm 
(ibi locum tutum fore eriftimabat./fo. 
tenf. P$mp}i all* fttpmtm.] Thcodo- 
tum t qui Pompeji caput a regemiuum 
Cxferi obtulerat. lib. 9. Vf. roro. 
2. Dir*$t4lt0nrit % Oc.\ Propter Tom- 



Digiti: 



zed by G00gk 



M. Ann. Luc an. Civ. Belli Lib.X. 

ViSoris, viftique caput, tua profutt umbra 
Magne 9 tui focerum rapuere a fanguine manes, 
Ne populus pott te Nilum Romanus baberet. 
Inde Paratoniam fertur ficurus in urbem 

x o Pig note tarn favi [ceteris , fua figna fequutm. 
Sedfremituvulgifafces, & jura querent* 
lnferri Romana futs , difiordia fenfit 
Fedora, & ancipites animos, Magnumque perijfe 
Nonfibi. turn vultu femper celante tsmwem, 

i jr Intrepidus Super fan fedes, & templa vetttfti 

^ Summit, antiquas MacetAm teflantia met, 
Circuit: & nulla captm dukedine rerum, 
Non auroy cultuque dcum, non mcenibus urbis, 
Efjbjfum tumults cupide defiendit in antrum. 

%o lliic Pellai proles refana Philippi 



48jr 



6. Tut pnfmit.] Cxlart , inquit Ba- 
dius , ut hinc roonitus fibi caveret nc 
in eafdero infidias inciderct. Grotius 
autem fie : Pompeji honori hoc Dii (Se- 
derunt , ' ne Dopuli Roinani cflet Agy- 
ptus poft iptius mortem , quod futu- 
xnm fuerat > nifi Cx&r populo Rom. 
irapctium omne cum libertate ademif- 
ict. Ifaak*.] Mors. 

7. Kjtfum, &c] Eripucre csdi. 

8. Hilmm.] Agyptmn. 

9. PtrttoMtm ferity.] Alcxandriam. 
a Paxxtonio portu & opp. Agypti , 
non longeab Alexandria. Ptol. CamU. 
■Setmrm in urbem , <£•«.] Ociofus , in- 
Quinnt interpretcs. Cxfar cnim , ut re- 
fert ^ppianus , dum rex moram circa 
Cafium moQtem ageret , vacavitgraru- 
lationtbus , urbis atque templorum lu 
ftrationi , difputationibus Philofopho- 
rum. Ego autem horam pace fie intcl- 
ligo. Cxfar admonitus» ut fibi cavcrct, 
exempt o Pompeji ab its trucidatifquod 
pifnm fetter** vocat Poeta) ingrefiiis eft 
urban fecarus , id eft , monitas (cptuf- 
quc fiiis cohoitibus. itaquc figna fira- 



Felix 

pliciter, vd, ut illi fnfits accipio. 

10. Secutus. ] Scribe au&ore Ms. P. 
fec»t*m> & refer ad urbem, Alexan- 
driam nimirum , qux Cxfarianam fe» 
Pompeji cxde probafie videri volebat. 
Qnttus. 

11. Sett fiemitu vulgi fr/cei."] Cxf. 
com. dc civ. bell. 7. rercrt : Concur- 
fum ad Gxf. fieri , auod fafces antefes- 
rentur. in hoc omnia multitudo maje- 
ftatem regiam minui prxdicabat. 

1 j. M.%tmnume perijft.] Pompejum 
non ab Agyptiis exfuro in fuamgra- 
tiam. 

14. Turn vultu temper y&c.] Satage- 
bat enim (alutis lux , cui intentus erat» 
Alexandrinoruro deliciis minime va- 
cant , utcunque fiduciam prx fe fere- 
bat. 

19. Antrum.] Atexandri ficabillo 
regum Agyptiorum conditorium-* r 
nitejt di&um leftrt Strabo quod cor- 
pus Alexandxi e Babylone hue tulcrit 
condidciitque Lagi filius. Curtius li- 
bro 10. 

20. Ilia ?cU*>> &<*] Eifpatiatur ab 

Hh 1 mfto* 



Digiti: 



zed by G00gk 



i486 M. Annjei Lucini 

Felix prat* jacet: ten arum vindkc ftto 
Raptus i facratis mum Jpargenda per orbem 
Membra viri pifuere aijtu : Fortuna pepercit 
Mambus, & regni duravit a(l ultima fatum. 

If Nam fiti libertas unquam fi redder et orbem, 
Ludibrio fervatm erat* non utile mundo 
Editus exen 
Eft viro. 1 
Deferuit , * 

^oPerque Afu 
Humana eu 
Exegit gem 
Perftrum I 
Terr arum fataie mamm , juimenque, quoa omnts 



PflV 



hiftori* ftrie , in gcfta Alexandri tragi- 
ca , ut hac copia cxornet dilatetque nar- 
rationem. Hmtnf. Ptllxi prole*.] Ale- 
xander F. Philippi regis Macedonia:, in 
cujus orbc Pclla natus eft Alexander. 
Vtfktu Pbilippi.] Cui non anas furTecit 
orbis,non mortalis parens. Animal (at 
appellat eum Seneca lib. 2. dc Bcnef. 
cap. ro.)tumidiflimum. Addotemu- 
lentifniTiuih , crudcliflimum. ' ^ 

IT. Felix pr*do jacet.] Fclicitatem 
Alexandri xque felicitcr exprimit Apu- 
Icjoslib. r. Florid. Fort una , inquiens* 
iiia major fuit : fucceflufquc qus am- 
plifljmos fc provocavit ut ftrenuus , & 
xquiparavit ut merit us , & fuperavit ut 
mclior: folutque fine xmulo claras, 
adco ut nemo qus audeat vel tyerare 
vlrmtcm , vel optarc Forrunam. Terr*- 
rum v-ndicefato 4<p/»i.] Raptus roorte, 
(lux Tola potuitvindicare terras abillo 
luba&as. 

22. Orbem, &€."] Oriemalem maxi- 
me, cut gravis & exitialis fuiOet. 

24. hUnibust cJT'f] Cincribas qui 
hie condebantur , neque prout meritus 
iple fucrar , difpergcbimiu. Ad nltim* 



fat*m.] Ad eyerfionem regni Agyptif 
fit ultimos Jfegypt'i reges. 

25. NamfibiltbertA*, Wc] Olbie- 
nim,fi quando erit fe in liberratem vin- 
dicaturus , nihil aliud erit Alexandri 
gloria 8c memoria quam ludibrium 5c 
peffimumambitionis fuperbtx, &re- 
gnandi cuptditatis exemplum. Si rtdde- 
ret orbem.) Si orbis unquam (in libet- 
tati reftitueretur , ad vifum & ludu 
bitum cineres rcrvati futflenr. 

1 6. Np» utile mm/*.] PeiGmo exem- 
plo unus homo tot regna lubegit » & 
fub ius impcriumque fiium coegtt. Hw- 
ten fins. 

28. TiUcetum fine/.] Genirivus plur. 
ut Macedum , fyncopate. 

29. ViRafept ptttri , drc.] Magnam 
Grxcix partem Philippi dolis & aura 
fuba&am fibique rdi&am tanquam 
imperium non fatis aroplum contcra- 
pfit. vide Plur. <^Curt. Polyb. Joftia 
Arrian. 

ar. Kmt % &c .] Turbavit, ftrdavit 
fanguine. 

;:. Perfvwm Zuphrdttn.] Sanguine 
fcii. 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. X. 487 

3 y Termer et par iter populos , & fidus iniquum 
Gentibm. Oceano claps inferre parabat 
Ext more mart, non illiflamma, nee ttnda, 
Necjierilis Libje, nee fyrxicw objiitit Ammon. 
Ijfet in occafus , msmdi devexa fecutus, 

40 Ambijfetque polos, Nilumque dfonte bibijfet: 
Occmrix fuprema dies, naturaque folum 
JIunc potuit finem vefano ponere regi : 
Qui fecum invidia, qua tot urn ceperat orbem % 
Mftulit imperium; nulloque harede relifto, 

4jT Totius fati lacerandas prabuit urbes. 

Sed cectdit Babjlone fua, Parttoque verendus. 
Fro pudor I Eoi propiut timuere fariffas, 
Qjum nunc pila timent populi. licet ufque fub ArUon 
Regnemus, Zephyrique dorms, terrafque premamm- 

foFlagrantis posl terga Koti: cedemus in ortm 
Arfacidum domino, nonfelix Farthia Crafts 



} 5 . Si Jut itriquum, &t. ] Vdat pcfti- 
lentis influential fidus tcrris. 

56. Oceano cUJJfes inferrtfardbtt.] O- 
ceani India vifendl Audio, flumjni 
ignoto caput (tram totquefortiflirao- 
rum ? irorum (Mutem permifit. Curt. 

% 7. Exteri$re nun.] Quod ambit ter- 
ras ad Oricntcm 5c Meridiem. F/«w- 
ma.] Aftus Solis. 

38. St nilis Uhjt , e*rr .] Iter per de- 
ftrta Libya? ad Jovis Ammonis tem- 
plum fupraSyrtim majorem. Diod.17. 
Atrian. Curt. 6c Plut. 

40. Awkaffttqutpht.] Oibedrori- 
to, 6c fob jus (hum reda&o. Wlunup* 
* finte bibijfet.] Strabo refert Alexan- 
drum cum Sefoftre rege Agypti ftatuif- 
le luftrare /Lthiopiam ut fomes NUi 
quxreret. vide infra fC 271. 

41. Occmrrit fuprem* Mtt.] Sed fa- 
tum 6c lex nature incidit ?itz fimul 6c 
YOttfilum. 

4 J. f?V/4iPf/ww«r<j».]nt(up.^C^o. 



4 j. £m/kmu **>*&*, &c. ] Qui ea- 
dem invima qua vivus non tulit imperii 
semulum j ha moriens necuni rdiquit 
Imperium, quafi ratalitcrinvidensal- 
teri tantam magnitudinem. 

45. LuerdnXu fnebuit urbet.] Inter 
duces fuosdividendas. Divifionem vi- 
de apud Curthim lib. 1 o. 

46. Stuu] In fuampoteftatem reda- 
ct BabyloneParthorum metropoii 6c 
regia. P*r*J^p*<w«i^/.]Partttisror* 
mtdandus. ' 

47. E« ft fins , &c."] Macedonia! 
haftas plus timuerunt Parthi quam pit* 
nottra. 

48. IScttnfiuefibAr8*9h&e.]}loi 
Roroani fubjecirous nobis orbern ab 
Ar&oa parte, Occidentali 9 Meridid- 
naii r foli obftarit nobis Parthr, qua 
minus in Orxcntem proferamus Impe- 
rium. 

%T. V^nfelix PmbtACrafiU , &t*] 

Et tamtn PaithiaCraftls 6c excrcitibua 
Hh 4 nofcii 



Digiti: 



zed by G00gk 



488 M. Ahuai Lucami 

Exigua fecma fmtfromcU PdU. 
Jam Pelufiaco remem agurgne Nils 
Rex purr, imbettss fopuli fedaverat trot, 

ffObfuU quo pack Pitt** tutus m add 

Cafar erat: cum fe parva Cleopatra bnemi, . 
Corrupt* cufiode Pbari laxare eaten*, 
imulit Ematbiss ignaro Cafare teSu^ 
Dedecm Agjpti, Lotto feralis Etmys, 

6oRomauo no* cafia malo. quantum imfuth Argot, 
Iliacafque domosfaeie Spartana noccnti, 
Hefierios auxit tantum Cleopatra furores. 
Terruit ilia fro, fi fas, Capttolia fifiro, 
Et Romans petit imbellifigna Canopo, 



softns eritioft ; a Macedombiis , quo- 
rum op^dumcxiguum eft Pdla, <kvi- 
fta eft , & metropolis ejus quafi in pro- 
Tinciam reda&a fad* viftori Alexan- 
4iro regia fecura. 

51. Sfc*r*fmtJ] ParthiaquxdeCraf- 
fis mumphat , Macedonibus paruit , 
quorum oppidum Pella. Gruius. 

5$. Ptl*f%M9*€rc.\ ACafiomonte 
prope Pduuum lib. 8. ]tt 470. & ad 

54. Hex fwtr.') Ptolemacus. Um.\ 
Tumultum Alexandrinotum. itipraad 
verfum t 1 . &, iodignationem Pboti.ni. 

55. OlfUt tp* tutm .} Rcgeprxiente* 
fitis tutus Cxiai ab iojutia inimico- 
xumeflevidebatur. Hwteitf 

57. laxare cttnuu.) Ut laxatet fibi 
carccrem , quo cuftodiebatur , inquit 
Bcrfinanus. Ego de catenis portum 
Alexandrinum obftruemibus diciopi- 
nor. Scribit cnim Plutarchus , Carla- 
rem ad (cexagroacriviueClcopatram 
regno eje&am. Quxcum A poll odor o 
Siculo lcinbum ingrefla.notte ingruen- 
te ad tcgiam pervenit , cumquc latere 
alitet non poflet , ftragulo fe illigatain 
ab Apollodoro ad Cxf. per fores ap- 
portaripaflaeft, &c. 



Ca- 

58. tm*biu «ga«» C*pm teSit.J 
Alexandrinis, ab Alex. Maccdone con- 
ditis y tW Cxftris vi&oris in Emathta. 

59. Detroit Mfjfti] Irre&wa A- 
poftropheadcleopatram. LMnfeed'n 
Erirmys.] It a Virg- de Hekna : Trei** 
futiri* cvw m mm s Enweys, cm softer banc 
confert. 

60. 4oa*OM ȣ?-(.] NuncinCxftrc, 
pofteain Antonio. 

61. Spsrt*»A menu.} Helena. 

62. Fmrwes ] Iniara libid. & belli 
illius • quod Antonius Augufto infere- 
bat, furores. 

6$ . Temut ilLfn» , tire] Dmm Ca- 
pitUio S(spnM dementis ruimM Fmhms V 
trnferiofurab*. Horatius od. 57. lib. r. 
Sijln,&'c.] Kfguui in mrdiisfar* vecdt 
trmin.ifftro. virg. Aneid. 8. Eft autcra 
flftrnro, crepitaculum at arte aut argen- 
to tuioulum, pet cujus laminaro incur- 
vamungulxtraje&xerant: quod ct\t- 
panti brachio agitatum rcddctctaigu- 
tuui fonum. 

64. InJxQi figu.] CtXtmhuf (•* 
gregt tmrfxum Morto vimm. Horatius. 
Corf.] Agyptiis & viltfllmaCaoopi 
plcbc.J?. ^f.s4j- JuTcnal. Sat.i. jti& 
&Sat.6.#f.8j. 

6yC+ 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. X. 489 

(SfCafare captivo Fbartos duftura triumphs: 
Leucadioque fuit dubius fub gurgite cafm, 
An mundum ne noftra quidem matron* teneret. 
Hoc animi nox Ula dedit, qiu prima cubili 
Mifcuit incefiam ducibm Ptolemdida noftris. 

70 Quis tibi vefani veniam non donet amoris, 
Antoni i durum cum Cafaris haufcrit ignis 
Pcftus, & in media rabte, medioque furore, 
Et PompejoHis habitat* mambus aula, 
Sanguine Tbeffalica cladis perfufus adulter 

y<y Admiftt Vena cm curk, & mifcuit armis 
llticitofque toros, & non ex conjuge partus ? 
Fro pudor! oblstus Magni, tibi Julia ftatres 
Obfcmh* de matre dedit: partefque fugatas 
Pajfus tn extremis Lihjes coalefcere regnis, 

80 Tempora NtUaco turpis dependtt amort, 

Dum donate Photon, dum nonfibi vincere mavulu 
Quern forma confifa fua Cleopatra fine ullis 
Triftis adit lacrjmu , fimulatum comta dolorem* 
Quern decuit, veluti laceros differ fa capiUos, 

Et 

Cs • C*[m.\ Augufto. ' f« autera 9. ibi tnoratum refbrt Appia- 

66. LeMCAdfaHtfwt 9 &c] Sinn ma I mis. 
ris Ambracii fub Leucatc promontorio 75. E* Pcmptjdmt , &c . ") Etiamdum 
Epiri , lib. r. j(. 4;. ! (ibi in aula ilia obienrari vita Pompcji 

69. MtfcMtt dutibuh] Mifcuit Cleo- modo ab lis carfi umbra. - 

76. H*» *x ctH]*gc futrtwt} FilUirn 
Cxfarionem fufceptum ex Cleopatra 
mulierebarbara. 

77. \l4^u , O-c] Cui filia Iulia nu- 
pta fuerat. 

78. Pmtefine fug**.} Pompejanas, 
fubScipione, Catone, &c 

79. Ctdtfctrtrtytti. ] Vires colligcrc. 

81. Dt«Mrr Pb4rtn 9 &c.) Cleopa- 
tra? , quam fratre imerfecto poflea ptz- 
fecU Agypti regno. 

Grotius , cum pejus legerctuc , Q*aut 
d((HU. ut fit admirantis. 

Hh$ 85.5s 

#Digh 



patram ducibus Rom. Cxfari , fc An 
tonio poftea. Htrttmf Pelrm*t(U *•- 
ftrii.] Cleopatram, Ptolcrozi filiam. 

70. Sims titft vefimi, &c. ) E^lama- 
tio poetz per avcrfioncm inturpem li- 
bidinem Czfarisj qui in medio belli 
ardore, luxui ac voluptati indulfit, prx- 
cipuc quum inter medics Iioftes fuos 
vcrfarctur , qui generum fuum Pom* 
pejum occiderant. Ab cxemplo majo- 
ri : Si Czfax hoc (ibi pcrmifit in armis, 
cur non Antoniiis in otio ? Htrttmf, 

71. ijw/.] Alii, iptfi' 

. 71. Midi* idbit , &c ] Belli, men- 



4.90 ' M. Ann£i Lucani 

SfEtfu orfa loqui: Si qua eft maxime Cafar 
Nobititas, PbarU proles clariftma Lagi, 
Exul in atermtm fceptris depulfa parentis, 
Si tua refthuat veteri me dexter* fato, 
CompUOor regina pedes, tu gemibm aquum 

90 Sidus odes nofiris. non urbes prima tend* 
lemma Niliacas : nulla difcrhmue fexm 
Eeginam fcit ferre Pharos, lege famma peremti 
Verba patris, qui jura mibi commuma regit, 
Et tbalami cumfratre dedit. puer ipfe fororem, 

95 Sit tmdo liber 9 ametifed babet fub jure Pothtm 
Affettus, enfefquefuos. ml tpfa paterni 
Juris habere peto : culpa , tamoque pudore 
Solve domum : remove funefta fatellitis or ma, 
Et regem regnare jube. quantofne tumores 
100 Mente gerit famulus , Magni cervice revulfal 
Jam tibi (fedprocul hoc avert ant fata) mtrutur. 
Satfuit indtgnum, Cafar, mmdoque tibiqOt, 

Pooh 

Smrmmaperemri, &<.] TdtameiH 



8f. SiytstB&tmMxhmCtfir.'} On- 
tioCleopatrxpetiroriaeft. petit fum- 
matim in rcgni fui partem rdtituatur, 
node a franc 6c ejus tutoribus per fum- 
fnam Injuriam fit eje&a. Movctafre- 
&m fimul a pndenti cxfilii fui ftatu. 
Ummf. 

86. PbmipnlestlmftiMMUg.] E- 
go regina , filia PtoUmau , proles Last, 
lib. 8. #£60*. 

89. Cimptefhr rtgnd pedis.) Cfaptf- 
tr* rfgitfinr djfnfd CtfimsgmUms , **r- 
ttmrfgmrfpfetbdt, inauit Floras lib.4. 
cap. 2. M<}»*f* t &'c.)Salut3K t mciD 
jus roeum rcdditurum,fiipra fC j 5. vo- 
caverat Alexandrian fidms initpmm gm- 
ttbms. 

90. Kwmys t &c.') Occmpdi: Ne- 
qucjiuquit, hoc novo fietaemplo, ut 
rcgnct mulier , patre emm mco eje&o, 



92. 

, quo ea 

hires rcli&a lam , necnon conjux il- 
lius. 

95. Sxb')MreP0tbim i Or,) Potrfb- 
rem foam Pothini eunuchi aotorirari 
fubje&am. 

97. Cm!?*, &c] Hoc dedecore & 
turpitudine, at proarbitriofervorunj 
regnetur. 

98. StteUitntrm*.} Achillxpneredi 
regit aVothino fofcritati contra CxC 
infra ^398. 

99. £>m*ntefr*tMmortt.'] Quantum 
rafrum gerit in pe&oreobPompejam 
interfe&om. TraW adverfarium in in- 
vidiam Czfaris. ffvrtenf. Q*4ait*fr*t*' 
tmns.] Quamofnamf dupliciimeno- 
gatione. ut lib. 7. fC $c r. 

ror. JtmtibiJ) Exaggerat invidiam 



lororero meam nam majorem in regno ominationc mali majoris, quod tamen 



Spnftituerwu. 



<kntecanjr. H»rttf*/l 



IPj.fm- 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. X. 49c 

Pompcjum f acinus meritumque fuijfe Pothini 
Nequicquam duras tentajfet Cafaris aures: 
IOJT Vultus adeft precibus, faciefque incefia per or at, 

Exigit infandam corrufto judice noEtept. 
a/ Tax ubi t parta duct, donifque wgemibus emta e#j 
Excepere epula tantarum gaudia return: 
Explicuitque fuos magno Cleopatra tumult* 
1 10 Nondum tranflatos Romana in fecula luxm. 
Jpfe locus templi , quod vix corrupter atas 
Extruat, infiar erat: laqueataqge tefta fercbant 
Divitias , crajfumque trabes abfeonderat durum. 
Nee fummis cruflata domut, feStifque nitebat 
1 1 y Marmot thus: fiabatque fibi turn fegnis Achates , 
Purpureufque lapis, totaque effufus in aula 

CaU 



Digiti: 



zed by G00gle 



49* M. Amnjei Lucani 

Calcabatuf Omx: Hebenm hUrmica vafias 
Non operit popes, fedjUt pro robot e vili 
Auxitium, non forma downs, ebur atria veftit, 
ixo Et fuffixa ffumuforibm teftudinis Inda 

' Terga fedent, crebro maculas difimfta Smaragdo. 
Fidget gemma tor is , & IaJpuU fidva fispeUex : 
Strata micant: Tjrio quorum pars maxima fucco 
Cotta dm, virus non mo duxit abeno- y 
ii y Pars auto plumata nitet^ pars ignea cocco, 
Ut mos eft Pbariis mifiendi Itcia telis. 
vti-ljtf.Tum famula numerus turba 9 populufque mimjkr, 
tu+n> i*6[ D ijioi 9r hos {unguis, alios diftinxerat atas:) 

Hoc Lily cos, pars tarn fiavos gerit altera crmcsj 



Ut 



117. Ibemu tpumnU U*rf$tie* «*- I II J. Strdtd miamt: <>•*.] Alii leg. 



/•/Now, c2r<.] Perperam hodie lcgitur 
Mtreotica. ncc cnim in Marco tide aut 
Agypto nafcitur ebenus ; fed in Meroe 
Athiopix. Stephanos : Mfgfa , pn- 
TQTroXif AiiUxut xj m*-&". gentile 
Mi&tTHf. uadeMfnitiiMfbmm. hoc 
minimum, idempaulopoft: 

T—mgritXltroef.dCHmUc^mt . 
Jjtu cum* tbtm. Plin. lib. 12. cap. de 
Ebcno. S*lm*f. Plin. Ercrcit. p. 587. 
Hebrruu.] Poftes non incruftamur He- 
beniligno: fed a ipfofolidatftant co- 
lumnar. M*rfticnv*flu t Crc.) Agy- 
ptia.a Mareotidc paiude. licct/JA* TmL 
nigrum frrt ebenmm, ut canit poeta lib. 1. 
Geor. Herodotus tamcnlib. }. in A- 
thiopia nafci fcribit. vide Plin. lib. 12. 
cap. 4. fie lib. 6. cap. jo. infra jtf 304. 
Solin.cap.6y. Diofcorid. librox. ca- 
P"PiJ7- 

1 19. ^uxthum , &c .] Columna ad 
fuftenranduni ; non incruftaincnium 
ad ornatum. Elmr *tri* wflit.] Fores 
operiebantur putaminibus teftudinis 
Indies in laminas dilfe&is , & geuunis 
intcrtcxtis diftinguebamur. -vide que 
nos ad #C 94. Satyr. 1 1 . Juvcnalis. 



Hit t*rtu , Aflyri* eujmfart muueiwufne- 
f Strdtd mUdnt TyrU, tpuirumpdrs vuuei- 
mm Untum CofU dm virtu. Sed ilia quam 
nos retinuimus Omplicior eft & verioc 

S no tjwrum >&•€.] Purpureo, a Tyro 
ioptinws purpurarum pi(catus,cuju* 
pifcis , qui & murexdicitui , (anguine 
ecu florc quern ore habet motienfque 
expuit 1 tinguntur veftes purp. 

114. Vtrm^\ Medicatum liquorero, 
fuccum, tin&uram. Martial, epigr. 50. 
lib. I . & lib. 4 t epigr . 4, W#» nm dnxit 
4am.] Plus femel > bis tinduni innuir. 
dibaphum. Plin. lib. 9. cap. jo. 

125. P/jMMftfinrr/.JIntertextaauro 
at que varii colons liciis j qualia opera 
Graeci in\\>m'(& vocant. Martial, epi- 
gramm.150.Ub.14. IpxtcKc:] Splen- 
didacoccino colore, vide quae ad epi- 
gram mT 24. lib. 4. Martial. 

126. P bonis.] AgyptiisaPharoinC 
inportu Aleaaodrino. licuh] Sunt fila, 
quibus in telis , tesrices implicaat fta~ 
mina. Accipiuntur nonnonqoam pro 
ipusftaminibus. H*rte*/l 

119. L/lyci.] Nigros,adufto$,tor- 
toa, 

xjo. Kbm 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis Belli Lib. X. 

1 3 o Ut nu&as Cafar Bheni fe dicat in arris 

Tarn milas vidijfe comas, pars fanguhns ufii 
Tort a caput , refugofque get cm a frome capillos. 
Nee non infclix ferro moUita juventus, 
Atque exeSa virum. fiat contra fortior atas 9 

i^fVixullafufcante tamen Unugtnc mala*. 

Dtfcubuire tor is reges, majorque > poteftas 
Cafar: & immodue formam fucata nocentem, 
fcePtris content a fuis , nee firatre marito, 
Plena maris rubri jpoliis , colloque, conufque 

140 Divitias Cfcopatra gerit , cultuque laborat. 
Candida Sidmo perlucent peftora fib, 
Quod JSilotis acus comprejfum peSine Serum 
Solvit, & extenfo laxavit fiamina velo. 
Dentibm hie ntveis, feSos Atlawidc fUva 



49? 



I jo. Hjxnift die* in atpi /.] In Gcr- 
mania. Germani antem flava cziarie 
pulchiifum. Tacit, de Germ. 

I ; 2. TerU cdfmt.] Tints crimlms S- 
t\»ftt % inquit Maxtialis lib. Spe&ep.; . 
ttfmffftme germs, &C.] Reje&os in ccr- 
vicem , in ftipera reflexos , 8c Solis va- 
poreaduftos. 

tg. Spadones fcil. 8c Eunuchi. nudtfn- 
bfcmtibmt mtnns Surrifnere trirot \ extSs- 
fnt vifcmftrr*, In Vemtem fitftre : *ttjm 
w$/mgd tmhtlit Mt tirctm/cript* ntorapn- 
fmmtes differ at dnms , U%*tU ft mUnr* 9 
mttimxmt.. Petr. Arb. 

1)4. ExcOh] Emafculaca. Vbrwm^ 
Virilitatcm. 

1^5. Lmugim nut v.] Kon caftrati 
lorencs , tnveftes tamen atque^mber- 
bes. 

136. Hfpt-] Ptoleiraras 8c Cleopa- 
tra. MaprfHtptefU* Ctfiur.] Et regi- 
but major Czfar. 

11 7. FmtJt*. ] Quafi fiico adulterata 
acdcpi&a. Hmenf 
139. Mmis mkij^iii/.] Gcmmis, 



Impo- 

margaritis. de Man rubrO, vide qua? 
nos ad Senear Tbyeft. fC. 270. 

140. CmltmA J lJ*r4t.]Gnv2tui gem- 
mis, vel folicica eft de cultu. 

14 f. SUUnU jertnetnt pefttr* ft:] 
Ami&ue tenuimmis filis. Pollux lib. 7. 
cap. 1 6. Hi* fit in TyrU fimUm tmint 
nit , epigr. 19. lib. 4. Martial. 

142. Hilrtis *ms* &t-\ ALgyptia. 
p$8i tmmt* KtUtnU M*mi t Martialis 
epigr. 6. lib. 10. 

142. Sotyit, &c] Utrarioraeftcnt 
fila, difcrevit. 

144. Dentibu kit w>w«l Pcdibus 
eburneis fuftentatas rotundas mental 
citreas e Mauritania petitas. fitices At- 
latitat pumtrtjjlysi. Martial, epigr.89. 
lib. 4. vide que nos ad epigr. 43. lib. 2. 
Martial. TnUtnmlndu fnfrndii dtn- 
tUmi •rbet. 8c Juven. Sat. 1 i.lttafi/ti- 
net erbes <jT**de ebmr. Seihs Atl**U* 
jjlr*.] A materia men&rum, qusci- 
trinis tabulis compa£bc erant. Citrus 
arbor nobilis eft , que (bla in Maurita- 
nia ad # montem Atlantem nafcitur. 
Htrtenf. 

145. Om.] 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.94 M. Anmjei Lxtcani 

145* Impofuere orbes ; quotes ad Cafaris ora 

Nee capto venire Jubo. pre ucus, & omens 
Ambttione furor , cmita hello gerenti 
Dmtias aperire fuas, incendere mentem 
Hojpitu armatu mnfit Iscet Me nefando 

I jo Mane poram opes mundi quafiffe rtuna : 
Tone duces prtfios, & nomna pauperis avi 
Fabrkios, Curiofque graves : btc tile recutnbot 
Sordid* Hetrufcu abdu&m Conful aratris, 
Optabit patru tolem duxijje triumpbum. 

t JJ Infudere epuLu astro * quod terra, qu$fl air, 
Quod pelagm, Nilufque dedit , quod Imxus mans 
Ambttione furens toto quafivit tn orbe. 
Non mandantefame, multas volucrefqut ferafque 
&g}pti pofuere Deos : manibufque mmftrot 

160 Niliacas cyfialkis aquas : gemmaque c apace s 
Excepere merum, fed non Mareotidos ttva, 
NobUe fed paucis fenium cm contulst asm* 



145. Or*] ConfpeAura. 

146. K«fty/#,drc] VidcPlin.li- 
bfOij. cap. 15. Pri c*at4 y &-c] Exda- 
matio, in idtempeftivum luxum fie 
iplendorem apparatus nuptialis in me- 
dio ardorc belli civilis. Hwrttnf. 

149. H»nfitlUtt $ '&iJ] EtiamfiCav 
(arnoneflet. 

1 Vi. Duces prifios, cSrfc] Continen- 
tes fie iflcorruptiflimos viros , quos ta- 
men opima 8c ampla prxda allicerer. 

151. Fabian.) Libroj. fl.l6o. 
Ctvi»frtgr*»$.] Lib. 6. #f 787. 

155. Sndidus HetrmfcH&c] Quin- 
tius Cincinnati* , quiagrum trans Ty- 
berim fbdiens « legatis Digator faluta- 
tus eft. Li?, lib. x. Dionyfius vcro con- 
futation UlUta oblacum fcribk. Alii 
hie Scrrannm intclligunt. vide Plin. 
lib. 18. cap. 2. te fulctt , Serrate firm* 
tern. Virg. 6. Aneid. PerC Sat. r. 

1 5 *• **w»0 Aurcis ya&« i£*#rf wr- 



*t, qmdser.] Mcn&illattnn fait , fert- 
rum terreftriuni & volatilium omne 
genus. Hmenf. 

158. N#» NUM&mfc /«r.] $edguU 
& am$>itiofo lmu. Mafe* vlmaefy* 
ftrtpjme , (5rr.] Quas Agrptii pto Diis 
coluexuM,iiti puces, Ibin, &c fide 
que ad Sat 15. Jinrenal. 

160. CrjftsBm *puu. ] Cryihllinam 
guttuxnium. Dam fimmU uumibuslym- 
phds. Gamueqt* tapacfs, eye] Pocula e 
gemmis. CMmb*bu*rc$ucbd* Juvcnalis 
Sat. 6. jKjoj. 

161. Marmibs ■>*.] Mareotidum 
uvartun meminit Virgil. 1. Georg. fit 
Plinius lib. 14. cap. j. Mareotici vini* 
Athenzus lib. r. cap. 2 v. *ew' *r* ci 
KXttnvfyti* Kftmmt hiapHmt di&L 
& Strabo lib*. 1 j. 

162. KMefeJpmcu, C-rr ] Sedri- 
num Merozum, quod paucis annis no- 
bilitatcxn 6potis odonfqut confecu- 

tan 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civilis BfcLLi Lib. X. 49? 

'indomitum Meroe cogens jpumare Talernum. 
Acctpiunt fertas nardo florente coronas, 

x 6$ Et nunquam fugiente rofa : multumque madenti 
Infudere corns, , quod nondum cfanmt aura 
Cinnamon, externa nee perdidit air a terra: 
Adveftumque recem vicina mefis Amomum* 
Difcit opes Cafar jpoliati perdere mundi, 

170 Et gefiijfe pudet genero cum pauper e bellum, 
Et caufiu Martis Pbariis cum gentibus optat. 
Toflquam epulis, Bacchoque modum laffata voluptai 
Impofuit, longis Cafar producere noftcm 
Incboat aUoquiis : funtmaque in fede jacentem 

17 7 Linigerum placidis compellat Achorea diftis : 
O facris devote fenex, quodque arguit at as 
Non neglc&e Deis, Fbaria primordia gentu> 
Terrarumquefim, vulgique edijfere mores', 
Et ritus, formafque Deum: quodcunque vetufiis 

1 80 Infctdptum eft adytis profer , nofdque voUntes 

Prode 

172. PtflfUMtpditi&c.'] Imitatid 



turn eft , deco&acrnditate. Meroe au- 
tem infiila Nili eft max. lib. 4* ft 55 $ . 
16;. IndnmtmmJ] Vim nobtlis Vini 
arguit: nam in dolus ita fer?et»ut coer- 
ced nequeat. tiwttnf. FMermm.] Vi- 
llain. Sjntcdnhict. Falernumcnim pro- 
ptie e" Campania eft. 

164. H*rd$fltrtntiaroHds.'] Frutlce 
Indico 8c Syriaco > cujus folia & (pic* 
odore comroendantur. 

165. N*Mj*MMf*iifr*efifd.~} Pcred- 
ni , pet totum annum in Agypto flo- 
tentc. Mania!, epigr. 80. lib. 6. 74a- 
«toi,d7V.] Deli£utz uneuenris. 

167. Externa, Crc.) Nee fengKid' 
?e&tnn expiram odoiem. me form* 
dmutmafnrdnm , PerC Sat. 6. 

168. rtcin*mef?i* Atmmmm.'\lnn- 
cina Aflyria & Media natac. Plin. 1. 1 1 • 
cap. ij. 

169. Difatppff, &o] AbAlaan- 
4xifiohocluxa, 



Virgiliana: Poflytamtfiiliuxemft* fa- 
mes'yic Homerica, Avnif twn womfr 

175 . Limtermm placid* cmptUtJ] $a- 
cerdotem Ifidis aylinis veftibus indu- 
turn, gregm limgnm vocat bos Juvcn. 
Sat. 6. & Linigeram Ifidem Oridius. 
Quippe lana » 8*. jam indeOrphei & 
Pythagorx fcitis profenus veftituseft. 
Sedenimmnndiffimalini leges, inter 
opt. rruges terra cxortas,non modo in- 
dutui & ami&ui fan&iflimis Agypto- 
rum laccrdotibus , fed opertni quoque 
in rebus facria ufuroarur. Apul. Apo- 
log. Ac\m*AdiBis.\ Lib.8. JH.47J- 

176. O ficrif df*ott fmex.] Oratio 
Cxlaria petitoria ad Achorea fcccrdo- 
tern. Petit multarerum Agyptiacanim 
abeocogoofccrc; fedprscipuequibua 
fontibus Nilua originem ducat* Hen, 

t$o. 7it/a^toUenttJ $ 0'€.] Gloria 
quippe 



Digiti: 



zed by G00gk 



4.96 M. Annai Lxtcami 

Prorff Deos. fi Cecropium fua facta Platonem 
Majores docuere tui : quis digmor unquam 
Hoc fitit audttUj mundique capac'ior bojpcs? 
Famaquidemgeneri Pbarias me duxit ad ttrbes, 

i%fScd tamen & vcfirf: media inter prctlia femper 
Stellar um, cotlique plagis, Superifque vacavi, 
Nee mem Eudoxi vincetur Fafiibus annus. 
Sed cum tanta meo vivM fub pe&ore virtus, 
T ant us amor vcri, nihil ett quod nofcere malim 

190 Quam fluvii caufas per fecula tanta latentes, 
Jgnotumque caput: Jpes fit mibi cert a videndi 
Niliacosfontes; belfum civile reltnquam. 
Finierat , contraque facer fie orfus Acboreus : 
Fas mibi magnorum Cafar fecreta parentum 

19? Prodere 9 ad hoc avi populis tgnota prof am. 
Sit pietas aliu r , miracula tanta filere: 
Ail ego coclicoUs gratum reor, ire per omnes 



qutppc & cdebrationegaudent, infra 

H 197- 

1 8 1* Cecrqimm.'] Athenienfcra , a 
Cccrope regc PUtntem, &c.] Plito in 
Agyptum ad propheras oc (acerdotes 
profei&us arcana & difciplinas eorum 
edidicit. Laertius lib. j. 

18). Mmndujut cfuui0r htfrts.] Do- 
cilior 8c qui mundi caiifis nofcendis 
roagis vacarit. 

184. <jt**ri PbariMt&c.'] Pompeji, 
qui hue prof ugiflc dicebatur. 

185. rrftri.] Quorum fcientias fci- 
repercupio: Aftronomiam maxime, 
cui inter arma vacavi temper. 

187. Emltxi wW/ar.] Eudoxusiite 
fuitCntdius, auditor Platonis, qui 
cum Chryfippo medito in Agyptum 
prore&us,anni rationem reverfusGra;- 
da tradidit & Ephemetidas fcripfit. 
Laert. lib. 8. Strabolib. 14. Columcl. 
lib. 10. Cenfbrinus. hujus autem faftis, 
ideft, rationi anni Catlar dicit fuara f 
*noi coae&onaii non cefluxaQ. qua I 



Hoc 

obfervationi vetcri adjedt X. dies ur 
annum CCCLXV. dies emxerem, 
&nequadransdecflet a quarto quoqoe 
anno unus dies intercalaretur. Plutar- 
chi Cxf. & Macrob. lib. 1. Saturn ci4« 
Solin. cap. j. Sucton. Ccf. F*flibmm- 
nm.] .Utcunque Servius erroris Luca- 
num infimulare aufus fit* F*ft*m tamen 
pro dierum computatione in quarts de- 
clinatione ulurparunt autores boni. 
Varro in Ephemcridc : C*fir fitfas «r- 
rtxit. Columella 10. Seym mmc Eudoxi 
& Xtetomt faflm. & Horat. utriiuque 
dcclin.i.Sc^. 

194. F*t mibi nugmrnm , gr-c] A- 
choreus narrationem orditurapiade- 
precatione culpx , qu6 majorum fecre- 
ta , qua: ha&enus latoerunt homines 
proranos,(itproditurus. AUufitadVir- 
gilii illud Sinonis lib. 1. Aneid. Fm 
mibi GraUrttm f*vr*U rtfiiyere y** 
Hortcnf. 

195. Pro/ami.] Non inltiatis. 

196. Pitt*.] Keligio. 

199. Side* 



Digiti: 



zed by G00gk 



Civili9 Belli Lib. X; 
Hoc opus* & facras populis notefiere leges. 
Sideribw., qua fila fugam moderantur Oljmpi, 

loo Occmuntque polo, diver fa potemia prima 
Munii lege data eft. Sol tempora dividit ami, 
Mtttat mEte diem, radiifque potentibus afira 
Ire vet at 9 curfufque vagos ftatione moratur. 
Lunafuis victim Tetbyn, terrenaque mi feet. 

loy Frigida Saturno glacies , & Tgna nivalis 

Cefitt habet ventos, incertaque fulmina Havers * 
Sub Jove temperies) & nunquam turbidm air. 
At fecunda Vetflk cunfiarum femina return 
Tofiidet. immenfa CjUemrn arbiter unda eft* 

%io Hunc ubi pars cotli tenuit, qua mifia Lewis 



497 



199. Sideribm ,&€.} planet*, qui 
adverfo motu ab Occafu fcil. in Qrtum 
retardant rapidum motum quo derima 
lphxra ab Ortu in Occafum re&e de- 
corous reliqoos orbes tecum trahit, 
aliam atqucaliam fortiuntur motus ra- 
tionem , adeoque potentiam. Mode- 
taMtnr f*g*M.] Reguot revplurionera 
cadi. Vulrque co irnlicare fidera ceitis 
vicibus oriii & occiderc » & temperato 
curfu fuo vol?i. Hwtmf. 

200. Oicnmmt poU.] Id eft, contra 
caelum rnorenrur. 

20 r. Sal temfw* divUit dnmJ] Me- 
dius plaoctarumj temporum, terra- 
rum, (iderum Ac caeli re&or. 

202. Mmtdtnofteditm."} Cum vete- 
xibus , qui titV r TsfrtttxJfym vt&f- 
f«W# , a Sole fieri credebant. erratic no- 
fttum monet Jof. Seal, in prolcgom. 
adManil. f^tdiifpup ttentHms.] Solem, 
inquit Sulpitius , cxteti planet* Ycne- 
rartvidentur,utRcgem. Etquumpro* 
pius acceflcrc, dint in ftationc , & fiunt 
retrogradi : unde Sol moderator reli- 
quoram dicitur luminum. 

.203. CmrfHpjmt vsros ftatto** tmrd- 
tmr.] IpCc Tub Elliptica certus vagos 
cxtcroritno cur/ua moderator. Neque 



Sl~ 

enim & ptaneds ftationariis tc retro- 
gradis aliquid jnnotuiue vetetibus vc- 
rifimilceft. Sed de ftationibus plane- 
taruraPlin.lib. 2. cap. .15. 1 6- & 17. 

204. LftBd/iut.'] Attorn maris LunaJ 
motuitribueruntTeteres. Pomp. Mela 
lib. $ . cap. 1. & intern Vadian. yicibm*] 
Crcfcentis ac decreicemia Lunar. 2V«< 
thyn *<?<.] Mare rcciproea agitationc 
nunc accedens litora* nunc recedeos. 

205. Frigid* S*tMrmgUtiff.~} De ?u> 
tutibus & qualitatibus plenctarum-* 
confulendi Aftrologi , qui de his pie* 
nius & planius. 

209: CjUemm.'] Mercurius. Hocfi- 
dus etiam nonnunquam Apollinis ajM 
pellatur, medium inter Venerem & Lu- 
nam. H§rtenf tfWxrfl.] Fluminum# 
adeoque Nili. QtfU XStnm$ inn* n*-> 
twiftr. Avians* 

210. H*ntu\nfm % &{.] Ubi Mer- 
curius in Julii principio* pertenirad 
eatremom gradum Cancrtaua Leonem 
conringit , vicinus CanictriaE & Tropi- 
coCanai'cui fubjacent ignoti fbntea 
Nili , turn arbiter unde Mercurius laxat 
fomes fluminisdirc&efubie&t, facit- 
que etfer?efccie,non fecus ac Luna nw 
tu fuo tumetacit mare, modo )frf 104. 
li til- Si* 



Digiti: 



zed by G00gk 



49Jt M. Aknai Locani 

Siderafunt Cancro , rapidos qua Skim ignes 
. Exerit, <& varii mutator ckculm anm 
jEgoceron, Caturumque tenet, cui fubdka Nils 
Ora latent: qua cum dominm percufit aquarum 

XI y Igne fuperjeSo , tunc NiIhs frnte foluto 
Exit, ut Occanm lunaribus mcrementis 
Jujfm ode ft: auftufque faos non ante co or ft at, 
Quam nox aftivas a Sole receperit boras. 

Vana fides veterum, Nilo, qui ere feat in arva, 

%xo jEthiopum frodejfe nives. non Ar&it in Mis 
Monttbw, aut Boreas, teflis tibi folf perufii 
Ipfe color populs, calidique vaporibm Aufiri. 



Hi. Sirim, #•<.] Septem inunda- 
tionis Nili catnas ponit , c quibus (e* 
cimda baud dubie vera eft , & optimis 
OTiboiqdeauthoribas placta. SHrim eft 
ttella magna & lucida infrontc canis. 
Hujus exortu ampUnjrnc vires in terra 
firnthmrar. Tom poctc nonnnnqnam 
S/rmw pro acfbte ulurpant. Hwrttnf. 

111. l4mtM»rcwatlM4 40mit&t.\Zo- 
diacus J in quo taxarur a Tof. Seal, in 
proUg. ad Manil. quod a duobus Tro- 
picis unam fecit , « Zodtacum non fo- 
lemdirigitadpun&aSolftitialta. Nul- 
lo reodo probantur mi hi interpretes, 
qui Mflridiantun intelligunr Trop. u- 
trunqueinterfecantero. 

114, tUimmm mqumrnrnj] Mcrcu- 
riiw. 

2rt. Xilmfmttfiluto, <Srr.] Nilm 
crefcere incipiens nova Luna poft (bl- 
fHtium) SoleCaRCTaiDtranleunte,mo- 
dice j Leonem ,abundann(nme, in Vir- 
gine, refidet j revocatur intra ripas. So- 
le in Libra , hoc eft , in zquino&io au- 
tumnal i, lib. i. ft 467. Herod, lib. 2. 
Plin. lib. 5. cap.o. Solin. caiM 4. & 45- 
Strabolib. ult. Diod. Sic. lib.i. Seneca 
lib. 4. nar. q. cap. 2. Marcel, lib. 22. 
Hdiod. lib. 9. Philo lib. 1. de vita Mo- 
ws. Card. deSubtilit. lib. 2. & 21. Jul. 
CxCScaJ.cacrcit.47. 



Adde, 

216. Umanhm tnatmmtit.] Qoando 
(Hi. Oceanus crafente ac oVcrdcente 
luna, magis minuiVeacceditreccdirfe 
reciproco fuo arftu. Httmf. 

it 8. K*x *ftiy**,&c] Notatio arqoi- 
no&ii aurumnalis. 

219. Vtna ftdet vHtrnm i 'Kilu\ Efe- 
prem caufis inundationis Nili, quas po- 
nit nofter , (ecunda hxc fcteribus Ana* 
xagors , Euripidi , & altis gravtflimii 
autoribu