■««■
FIJNK.
l)e vlta
salamaiidrae
ierrestrls.
- iJU.JiiwiT'
(^'JV'':''.
l^
'D'ii)nAi]-D« LFtyiii©
5«i©©(S©3sya=
(3->j-^
MUS. COMP. ZOOL
NOV-71960
HARVARO
UNIVERSiTy
r^
DE
SAL AMANDRAE
TERRESTRIS
VITA, RVOLIITIONE, FORMATIONE
TRACTATUS.
AUCTORE
ADOLPHO FRIDERICO lUNK,
MF.D. ET cmUURG. DOCTORE.
ACfrni^M- T»m'i. ae akri incisie t r i: s.
iooooaeioaoooooo^aoooo^yooooooooooi
^ BEROLINI
SUMTIBUS DUNCKERl Ei' HUMBI, OTII.
f PARISIIS, APUD F. G. Levriult.
PROSTVT .1
(^ LONDINI, APUD TREUTTEf, ET WuERTZ, TREUTTEf. JU\. F.T RlCHTER.
M.DCCC.XXVII.
M|f«! ''»f?f."t , jgg]_
NOV-7 1960
ui^iesiiy
ib Jutulf.Oj: VjUJvdt
•SA
VIRIS AC DOMIMS
ILLUSTRISSIMIS, EXPERIENTISSIMIS, DOCTISSIMIS,
F. G. HAYNE, I. HORKEL, H. LICHTENSTEIN,
H. F. LINK, C. A. RUDOLPHI,
IN UNTVERSITATE LITERARIA BEROLINENSI PROFESSORIBUS.
NEC NON
F. C. HEUSINGER, et I. L. SCHOENLEIN,
IN UNR^RSITATE LITERARIA WIRCEBURGENSI PROFESSORIBUS,
PRAECEPTORIBUS OLIM,
SUMMA CUM PIETATE, OBSERVANTIAQUE
AD
CINERES USQUE COLENDIS,
HOCCE OPUSCULUM SACRUM ESSE, VULT
AUCTOR.
Praefatio.
L. B. S. D
;ecentissiinis temporibus literariini nuUa, nisi historia naturalis,
tanto quoquoversuni incrcmento gaudere videtur; pervestigantur ni-
mirum vasti orbis terrarum tractus hucusque fere ignoti, vix unquam
aditi; patent regioncs antiquitus a qualibet remotae disquisitione; et
in dies rerum naturalium increscit cognitio atque notitia; sed et dif-
ficultatem, omnia mente comprehendendi mcmoriaeque imprimendi au-
geri, quis est, qui non proHteatur? —
Operae pretium proinde esse videtur, solita et nota non solum
non negligere, sed potius ita perstringere et tractare, ut ingeniosae
cogitationis, ex miiversi consideratione haustae prae se ferant notam.
Viri, qui ad principes in litcris referuntur, hoc persequuti sunt
iter, in quo scientia fructus, emolumentiqiie aliquid cepisse videtur.
Hinc fit, ut eundem, qualcm potui, obtinucrim cursum in hoc tractatu
scribendo. Utrum autem mihi forte contigerit, ut Salamandrae ter-
restri praestiterim, quod aquaticae, in nitidissimis omnique jm*e cele-
berrimis operibus suis, egregius Eusconi, nescio, quum ceterum
hoc dijudicare me non deceat. — Sedulo ct indefesso conquirere et
congerere studui, quaecunque memoratu digna mihi videbantur. Sed
spero fore ut nemo ullus conscriptum compilatumque censeat opuscu-
lum, quis enim attente perlcgerit niox inveniet, quae ad alios, quae ad
me pertinent, quam ob causam et perumlta scripta citavi. Memet vi-
tuperes forsan, candide Lector, ut tanto in ambitu Salamandrae ter-
restris enarraverim Iiistoriam literariam; sed et historiae naturalis im-
peritis opuscuhun accomodari vellem, ita ut breviter congesta, alioquin
VI
iu innuineris scriptis sparsa, legant. Argumentationcs et ratocinia
philosophica ex intinia cogitatione exhausta, quantuin fieri poterat,
evitavi, et suscepi tantununodo, quatenus in factis nituntur legibusque
physiologicis explicantur. Sed notioneni, quam substruxi, in opusculo
esse intelligendam, persuasum habeo.
Non possum, quin publice gratias quam maximas agam, viro do-
ctissimo et spectatissimo Dr. Lichtenstein pharmacopolae Helmsta-
diensi, et ejusdem adsistenti viro spectatissimo Gente, nec non viro
spectatissimo Engel, Serenissimo duci Brunsvicensi a sylvarum in-
spectoribus superioribus equitantibus, quorum indefesso studio, tempe-
state tam insolita, Salamandrarum exemplaria ad inquirendum necessa-
ria, debeo. Perinde quoque viris amplissimis, illustrissimis, doctissimis,
qui libris suppeditandis me adjuvarunt, gratiam dico, nominatim: viris
ac dominis Bellermann, Kiipke, Reufs, Marx, Lichtenstein,
Horkel, Rudolphi, Schmidt, de Hagen, M. Seebeck. —
Praestantissimi artifices Miiller, Linger, Pretre, nec non egre-
gius typographus, officio satisfecisse videntur.
Valeas Lector benevole, mihi faveas, benigneque hocce opuscu-
lum meum suscipiasl
Dabam Berolini die XXIX. Mii A. MDCCCXXVL
Dr. A. Funk.
Quibus in opusculo scribeiido usus sum, hice sunt libri:
JJiblia hebraica manualia ed. Simohis. Hallae 1772. 8vo.
Samuelis Boc/iar/i, Rhotoinagensis ecclesiae cadomensis oluu pastoris, Hierozoicon, s. de animalibus SS. seripttl»
rae ed. Rosenmiillei-. Lips. 1794.
Hertha, eine Zeilschrift fiir Geographie etc. Herausg. von Berghaus U. Ho/mann. III. B. Berlin 1825. Syo.
Johann Friedrich Schmidt. Biblischer Physicus. Ziillichau 1750. 8vo,
De reptilibus vere aniinantibus sacrae scripturae, auctore Joh. Buslamantinus Camunensis. Liigd. Batav. 1620. 8vo»
TVotfgang Franzius, historia aninialium sacra. Witeberg. 1613. 8vo.
Vogler dc rebus naturalibus ac medicis, quarum in scripturis sacris metitio fit. Helmstad. 1681. 4to.
de Mey, Commentaria physica etc. II. Tom. Medioburgi 1651. 4to.
Arislolelis, opera omnia gr. et lat. ed. Guil. du Vay. Parisiis 1629. 11. Tom. fol.
AeliaiiHS de historia animalium ed. Jac. Gronovius. Heilbronnae 1784. 4to.
Antigonus Carystius, historia mirabilium ed. Joh. Beckmann. Lips. 1801. 4to.
Gerhard Vossius de theologia gentili et physiologia christiana, sive de origine idiolatriae deque natura tniran-
dis. Amstelod. 1700. fol.
Nicandri Colophonii, Theriaca ed. G. Schneider. Lips. 1816. 8vo.
Nicandri Alexipharmaca ed. G. Schneider. Wratislav. 1792. Svo.
Pedacii J^ioscoridis Anazarbaci opera, quae exstant, omnia gr. et lat. ed. Antoniui Saracenus. Lugd. Batav.
15S8. fol.
Aetii medici graeci Contractae ex veteribus medicinae tetrabiblos, hoc est, quaterniO) sive libri universalis oua-
tuor etc. per Joan. Cornarium lat. conscripti. Lugd. Batav. 1549. fol.
Geoponicorum libri XV. gr. et lat. edili a Niclas. Lips. 1178. 8vo.
Gregorii Nazianzeni opera omnia. Colon. 1690. Tom. 11. fol.
Theophanis Nonni epitome de curatione morborum gr. et lat. ed. Bernhard. Gothae 1795. 8vo. maj. tom. II.
Manuelis Phile, sapientissimi versus jambici de animaliiun proprietate, cuin versione latina ejusdem metri ed. a
Gregorio Beermanno Anaburgensi. Lips. 1578. fol.
C. Plinii secundi historiae naturaUs lib. XXXVII. ed. Joan. Harduinus. Tom. 11. fol. Paris. 1741»
Scribonii Largi coinpositiones medicae ex recens. Joan. Rhodii. Patav. 1655. 4to.
M. Valerii Murtialis epigrammat. libr. XIV. etc. Paris. 1601. 4to.
St. Isidori Hispalensis episcopi opera omnia ed. Fauslinus Areval. Romae 1801. 4t0i
Corn. Celsi de medicina libr. VIII. ed. Bipont. 1786. 8vo.
Wigalois der Riller mit dem Rade. Getichtet ^on IVirnt von Gravenberch. Herausgegeben von F. G. Be-
neche. Berlin 1819. 8vo.
Titurel in Benecke's adnotationibus ad Wigalois etc.
Wilhelm der Heilige von Oranse von Turlin von Turheim. Heransg. von Casparson. Cassel 1781. 4to.
Symbolae ad literaturam Teutonicam antiquiorem. Hafniae 1787. 4to. ed. Nyrup.
Extraits et notices dc la bibliotheque national. V. Tom. 4to.
^[)iei:bud) aiberti Vllagni. Von Tivt, llMin, cn C^icrcn. Un& von ben flctncn (Bewurmen/ 6ie man ^Jnfefta nennt. iDurc^
TOalt^crum Kf ff mit iljrcn Contrafacturpgurcn n. ^ranffurt «. m. fol. 1545.
Srocmfamlin doct. l^ei fcr pe rdje uffgelefcn »on 3. patili. Grucningeu 1517. fol. mit Holzschnittert.
Beobachter an der Spree. 25ster Jahrgang. XV. Stiick. Berlin 1826. 8vo.
du Fresne dominus duCange, Glossa.r'mni ad scriptores mediae atque infimae latinitatis. Paris. 1736. fol. ILTom.
Vincentius speculum naturale. Duaci 1624. fol.
Abhandlungen der koniglichen Academie der Wissenscliaften zu Berlin. Jahr 1812. 4to.
Marco Polo, De regionibus orientalibus libr. III. cuiu codd. mscpts. coUati, exque eo adjectis notis plurimum
tum suppleti tum illustrati. Accedit Haithonii Armeni historia orientalis itemque Andreae Miiller de
Chataja diss. inque ipsum Marcum Paulum praef. Colon. Brandenburg. 1671. 4to.
YIII
Mofmann. Phanlasiestiicke iii C(illol's Manier. Bamberg 1S14. 8vo.
Sc/ii//e/\ Wallenslein's Tod.
Go//ie'!t Werke XV. Stutfoard 1818. S\o.
Aitreo/i, P/iilippi. T/tcop/trusli, Bomljasli ab Ho/ienlieim dicli Paracehi opera medico-ehcmica. Tom. X. ito.
Francof. a. M. 1603. 4to.
Mor/tofius de perMuilatione inetalioriiiii. Ilaniburg. 1673. lOmo.
Joan. Pieriiis Va/erianiis Bel/itnensis, Hieroglypliica sacra Aegyptiorum. Fft. 1678. 4to.
C/aiidii Sa/masii exercitationes in C. J. So/ini polyhistora etc. Traj. a Riin. 1689. fol.
Marlinii. Lexicon philologicuni, in quo hitinae voces ex originibus declarantur etc. Traj. Batav. 1711. fol. T.II.
P/a/on., Phaed. ed. Heindorf Berol. 1810. 8vo.
P/aton., conviviuni edit. stereotyp. Lips. 1818. lOto.
Conradi Gesneri niedici Tigurini historiae animaliuni. lib. II. Tiguri. 1551. fol.
Jacqites Grcvin deux. livres des venins etc. a Paris 1568. Svo.
Petri, Andreae Mat/iio/i opp. omn. 1598. fol.
Salamandrologia i. e. descriptio historico-philologico-philosophico-medica Salamandrae auct. P. Wurflain.
Noriiuberg. 16S3. 4to.
O/igeri Jacobaei de ranis et lacertis observationes. Hafn. 1686. 8v». Acta hafniensia IV. 4to. "J"
Ilistoriae Ainphibiorum naturalis fasciculus piiinus, auct. J. G. Sc/meider. Jenae 1799. 8vo.
Histoire de racadt-niie royale des sciences. Annee 1727 et 17-9. 4to.
Caro/i Linnaei systema naturale ed. Lange etc. Halae 1760. 8vo.
Joseplii Nico/ai Laiirenti specimen medicum, exliibens synopsin reptilium. Vien. 1768. Svo.
Golfinger gelehrte Anzeigen. Jahrgang 1757, 1807, 1808, 8vo.
Histoire naturelle des qnadrupedes ovipares ct des serpens par Mr. le comte de /u Cepede a Paris 1788. 4to.
Histoiro naturelle des repeliles par 31. J^\ Daitdin, a Paris en XI. Tomes \1II. 8vo.
Bullctin des sciences de la societe philomatique de Paris. Aut 1797. No. 5.
Rolier/i Towson observationes physiologicae de amphibiis. Gotting. 1794. 4to.
Histoii-e naturelle des Salamandi-cs de France par T^a/rei//e, a Paris 1500. Svo. min.
Descrizione anatomica degli organi della circolazione delle larve delle Salamandre aquatiche, fatta dal Dr. M.
Rusconi. Pavia 1817. fol. min.
Amours des Salamandres aquatiques, et developpement du tetard de ces Salamandres depuis I'oouf jusqu'a rani-
nial parfait par Mr. le docteur Ri/sconi. Milan. 1821. fol.
Journal de physique, de chimie et dhistoiie naturelle. Toin. XCII. XCVII., a Paris 1821. 1822. 4to.
Anatomie und Xaturgeschichfe des fliegenden Drachens von Dr. Friedric/i Tiedemann. Xiirnbcrg 1811. 4to.
Handbuch der palhologisehen Anafomie von J. F. Meclie/. Leipzig 1812 — 1818. 8vo. III. Bd. in 2 Abtheil.
Handbuch der menschl. Anatoinie von ./. F. Mec/ie/. 4. B. 8vo. Halle 1815 — 1820.
J. F. Mec/ie/'s Arcliiv fiir die Physiologie. ^IIL B. 1816—1825. 8vo.
G. R. Treviranus WioXogie. VL B. Giiftingen 1S02 — 1822. 8vo.
G. C. Cunis Lehrbuch der Zootomie. Leipzig 1818. 8vo. maj.
Drcsdner Zeitschrift fiir Xatur und Heilkunde. I. B. Dresden 1822.
Dr. Heinric/i, Rui/ilic, De Salamandranim corporibus adiposis, ovariis oxiductibns, eorumque evolutione. Bero-
lini ISIS. 4to.
Dr. Heinric/i Rai/ike, Bcitrage zur Entwickelung der Thierwelt. Danzig 1-S20. 4to.
Versuch eines Systems der Amphibien von B/asius Merrem. Marburg 1820. 8vo.
G'61/ie zur Morpliologic. II. B. Stuttgard 1824.
Epliemerid. natur. curiosor. ann. 1683. Xorimberg. 1686. 4to.
Rudo/p/ii, Grundrifs der Physiologie. Berlin 1820 — 1822. 8vo.
C. F. Hensinger, System der Ilisfologie. Fasc. I et II. Eisenacli 1823. 4fo.
J. J. RoiJi, Dc animalium invertebratorum systemate nervoso. Wirceburgi 1835. 4to.
WeinricJi, De vifae vcgefabilis et scnsorialis in animalibus nofione et natura. Wircchurgi 1S17. 8vo.
Hegel, Encyclopaedie der philosoph. Wissenschaften. Heidelberg 1817. 8vo. 78 — 126.
Herder, Idecn zur Geschichte dcr Menschheit. Karlsruhe 1S20. V. B. 8vo.
C, F. Heiisingcr, Ueber anomalc Kohlen und Pigmentbildung. Eisenach 1823. 8vo.
Ciivier, Tableau elementaire d"hisfoirc naturclle des aniniaux, a Paris an VI.
Cuvter, Le^ons d"anafomie comparee, a Paris an VIII — XV. V. Tomes. Bvo.
Rudo/pJii, Beitrage znr Anthropologie und allgemcinen Xaturgeschichtc. Bcrlin 1812. Svo.
Sc/nceigger, Handbuch der Xaturgescliichte der scclcffloscn ungegliederten Thicre. Leipzig 1820. 8vo.
J. Do//inger , Grundrifs der Xaturlehre des menschlichen Organismus. Wiirzburg 1805. 8vo.
P. W. Lund. Physiologische Resulfate der Vivisectionen neuerer Zeit. Kopenhagen 1825. 8vo.
• F. 1). Esc/irtc/iti De functionibns nervorum faciei et olfactus organi. Hafn. 1825. 8vo.
Fried,
IX
Fried. Guil. Wagner, De sensuum evolutione prodromus. Berolini 1826. 8vo.
A. Scarpa's, Anatomische Untersuchungen des Gehors und Geruches. Aus dem Lat. Niirnberg 1800. 4to.
Dr. S. L. Steinkeim, Die Entwickelung der Frosche. Hamburg 1820. 8vo.
E. L. Schubarth, Lehrbuch der theoretischen Chemie. Berlin 1822. 8vo.
F. D. Reifseisen, De pubnonum fabrica. Berolini 1822. fol. max.
Diemerbroeck, Anatome corporis humani conscripta. Ultrajecti 1672. 4to.
Lorinser, De functione hepatis sana et laesa. Berolini 1817. 8vo.
Archiv fiir die gesammte Naturlehre von Kastner. IV. B. Niirnberg 1824. 8vo.
Leonhard, Handbuch der Oryctognosie. Heidelberg 1821. 8vo maj.
Berend, De mutua cutis membranarumque internarum relatione. Hall. 1823. 8vo.
Principes generaux de physiologie pathologique, coordonnes d"apres la doctrine de Mr. Broussais par /. Begin,
a Paris 1821. 8vo.
F. Tiedemann, Anatomie der Rijhrenholotburie, des pommeranzenfarbigen Seesterns und des Steinigels.' Lands-
hut 1816. fol. max.
Horns und Nasses Archiv. Jahr 1819.
De nutritione animalium auctore A. Deusingio. Groningae 1660. lOmo.
Homerus, ex recens. A. F. Wolfii. 4 Tonii 12mo maj. Lips. 1817.
Heeren, Ideen iiber Handel, Verkehr und Politik der alten Welt. I, 1. Giittingen 1815. Bvo.
Galeni opera omnia, ed. Kiihn. Toni. X. 8vo. maj. Lips. 1821 — 1825.
Spallanzatii, Experiences pour servir a Thistoire de la generetion des animaux et des plants, a Genevc 1785. Svo.
Cavolini, Ueber die Erzeugung der Fische und Krebse. Aus dem Ital. von Zimmermafin. Berlin 1792.
Dumeril, Memoires de zoologie et d'anatomie coniparee, a Paris 1807. 8vo.
Annales des sciences naturelles. Tom. II. Mai et Aut 1824. 8vo.
Emmert und Hochstetter in Reil's Archiv X. Ueber Eidechseneier. ibid. Nitzsch in Tom. VIII.
Thomas Forchhammer, De Blenii vivipari formatione et evolutione obs.ervaliones. Kiliae 1819. 4to.
Pander, diss. inaug. sistens historiam metamorphoseos , quain ovum incubatiun prioribus quinque diebus subit.
Wirceburgi 1817. 8vo.
Ciceronis orator sivi Brutus, ex recensione Ernesti. Lips. 1816. 8vo.
Libros "j" designatos, accipere non potui.
•«
I n d e X.
t^alainandrae terrestris vita
C a p u t p r i ni u ni»
§. 1 — 4. pag. 1
Caput secunduni.
Salainandrae terrestris anatomia et physiologia.
Sectio prima
De Salamandrae terrestris vita gensoria/i.
I. Systema ossiuni .....
II. Systema musculorum . . .
in. Sjstema nervorum . . *
IV. Systema sensuum . . . . •
Sectio sectmda
De Salamandrae terreslris vita vegeiativa.
I. Systema vascuiosum . . . . •
II, Sjstema organorum respirationis et secretionis
ni. Systema organorum assimilationis
IV. Systema partinm genitalium . . ...
Caput tertiuni.
Historia Salamandrae terrestris evolutiva
Caput quartum.
Salaniandrae terrestris liistoria literaria
Explicatio tabularum.
Index autorum.
§. 5 — 11. Pag. 6 —
§. 12 — 18. pag. 10
§. 19 — 23. pag. 13
§. 24 — 29. pag. 15
10.
18. pag. 10 — 13.
14.
17.
§.
30 -
- 36. pag. 17 -
— 21,
§•
37-
- 46. pag. 21
— 26,
§•
47 -
- 50. pag. 26
— 28,
§.
51-
- 54. pag. 28
— 31,
§. 55 — 70 pag. 32 — 36,
§.71 — 100, pag, 37 — 49.
pag, 50 ~ 58.
. 59 _ 60.
Auribus percipe hoc, sta, et intellige mirabilia Deu
Hiob. XXXVII, 14.
Caput primum.
Salamandrae terrestris vita.
JL^escio, Lector benevole, an idem Tibi contigerit, quod mihi iii vita saepenumero, id nimirum,
ut rei alicujus ratione atque natiua dubia, miraculosa, portentosa captus, non possem, quin rever-
terer, sed itenun iterumque captarer. — Quae quiun ita sint, inquii-endo, explorando, percun-
ctando tenebrae mihi smit dissipatae, ut rei veram cognoscerem speciem, eandemquc pulchram et
bonam, neque, nescio quam, reliquit mdd jejunitas, sed studium potius ignoti mihi et nondum iu-
tellecti. In quo Socratis sequutus sum consilium : dsiv yaq nsQt avru "tv ys tc tovtcov bLanqa^aa-
■d-at, rj fia^sZv ont] ixsc, 7] tvQsTv, ?}, si ravra advvarov, rbv yovv ^sXtiOtov tcjv av&Qconivcov Xo-
yoiv Xa^ovTa xal dvgs^sXsyxTOTarov iju tovtov o^ovfisvov coonSQ iitl G^sdiag icivdvvsvovTa Sta-
nXtvaat Tov fiiov, sl /^i] rtg Svvairo ao^aXsgrsQov f(at axtvhvvoTSQOv int /3s/3atOTSQov 6/Jifiu-
Tog ij Xoyov ■&siov rtvog dtanoQsv&tjvat. ^) Quod quidem non in avia me duxit, aXX inl t6 noXv
nsXayog TSTQafif.iavog rov xaXov. ^) Idem quoque cum Salamandra, mihi contigit, Lector bene-
vole, quis enim est, qui mii'acula, portenta huic bestiolae illata, fabula insuper, temporisque prae-
terlapsi traditione sancita, nesciat? — Magicos transgredi limitcs istos, et quaecunque vidi, Lector
beneAoIe Tibi enarrare, quantum fieri potest, sedulo et accurate, conatus sura, et operi si faveas,
ejusdem nunc proponam Tibi dispositionem :
Primum Salamandrae terrestris historiam natiu-alem,
deinde bestiolae adultae anatomiam et physiologiam Tibi exponere,
denique mysticam, symbolicam fabulosam ejus liistoriam Tibi enarrare studebo. — ■
Benevolentiam Tuam acquii-am fortasse, quam summmn laboris pretimn existimabo. —
§. 2.
Salamandra terrestris sive maculosa antiqiutate medioque aevo fabularum, de
quibus infra adhuc disseram, dedit auctoribus occasioncm. Classicos nunc adhuc, silentio prae-
termittam, et a scriptoribus medii aevi praecipuis sumam initiiun. —
*) Platon. Phaed. ed. Heindorf. Berol. 1810 pag. 127.
.*) Platan, Conviy. ed. sterotyp. lips. pag. 263. .
2
Conradiis Gesner, ^) ita nominavit hestiolam, perdocte ejus historiam naturalcm tractavit, et
efligiem ligno incisam praebiiit egregiam, acqualibus non solum, sed et postcrioribus exemplum,
inter quos Jucohi Grcvini, ^) et Pctri Andrcae MathioU ^) mentionem facere volumus. Magis vel
minus ccteri scriptores, quorum Johmton, Imperati Olearium, Sebam etc. commemoro, hanc Ges-
neri descriptionem, suis substruunt. Sequente sacculo TFurfbainius, <^) perdoctum de Salamandris
conscripsit opusculum. Tantam autem doctrinae immensae et crassae quasi, impendit farraginem,
ut taedium operis perlegendi Te ca])iat, Lector benevole. — Aequalis Oliger Jacobaeus ^), Haf-
niensis, de Salamandrae anatomia est meritus. Similiter tmic temporis anatomicorum princeps.
Thomas Bartholinus ^), Beatus Schneider obiter commemorat *), Peraltum (Perault) eodem tem-
pore dc Salamandra scripsisse, sed ejus opus accipere non potui.
Deinde, hoc sacculo practerlapso, viri doctissimi Maupertuis et du Fay * °) naturam Sala-
maudrae cvolvere studebant. Carohis Linnaetts de historia naturali immortaliter meritus, Sala-
mandras ad Lacertas adnumerat. ^^) Josephns Nicolaus Laurentus^'^) Salamandras terrestres ct
aquaticuas in duas di\isit familias nomine divcrsas, et de Salamandrac venenata natura insti-
tuit experimenta. Zinnius^^) anatomice Salamandras inquisivit. Ejusdem liistoriam naturalem
egregie enarraA'it, beatus comes a /a Cepede^'^) cujus perscquuti sunt \estigia Latreille,^^ ^'^)
Schneider,^'') Daudin,^^) Opuscuhun fcre gravissimum de rcspiratione ct absorptione amplubio-
rum, R. Towson scripsit, quod silentio haud praetermittam. ^ ^) Bechstein in translatione operis la
Cepediani ct Grarenhorst de Salamandrariun coitu et partu, additamenta dederunt minime con-
temnenda. ^°) — Egregii Rusconii opera, quamquam de Salamandra aquatica scripta sunt, ter-
restri quoque summi sunt valoris. ^^ ^^) De Salamandrae osteogcnesi, egregie disseruit du Tro-
') Conradi Gesneri niedici Tigiirini historiae animalium lib. II. Tigiiri 1551 fol. ibid. lib. II. p. 74. etc.
*) Jacques Grevin deux hvres des venins etc. a Paris 156S. hb. I. pag. 142. op. 29.
') Petri Andreae 3Iai hioli etc. opp. omn. fol. 1598. ibid. commt. in Diosed. p. 292. etc.
*) Salamandrologia, h. e descriptio historico-philologico-pbilosophico-medica Salamandrae auctore Paulo
Wurfbain. INorijnberg. 16S3. 4to. c. tld.
') Oligeri Jacobaei de ranis et lacertis observationes. Hafn. 1685. 8vo.
°) Act. Hafniens. IV. observ. 2. -t-
') Historiae Ampliibiorum naturalis et literalis fasciculus.primus, auct. /. G. Sclineider. Jenae 1799.
pag. 11. Svo.
'") Histoire de Tacademie royale des sciences annee 1727 et 1729. 4to.
") CaroH Linnaei systenm naturale ed. Lange ad decim. edit. holmiens. Halae 1760. tom. I. pag.
204. etc. 8vo.
'*) Joseplii Nicolai Laurenii specimen medicum, exhibens synopsin reptiUum. Vienn. 1768. 8vo.
'^) Goettinger gelehrte Anzeigen 1757. pag. 1201 etc.
' *) Ilistoire naturelle des quadrupedes ovipares et des serpens, par Mr. le comte de la Cepede a Pa-
ris 1788. pag. 455. etc. 4to. . .
' ') Bulletin des sciences de la societe philomatique de Paris. Aoiit 1797. No. 5. -H
"■) Hisfoire naturelle des Salamandres de France par Latreille a Paris 1800.
' ') I. c. pag. 4. etc.
") Histoire naturelle des reptiles par 3L F. Daudin a Paris en XI. ibid. YTII. pag. 217. etc.
") Roberli Towson observationes physiologicae de amphibiis. Gotting. 1794. 4to.
*°) Goettinger gelehrte Anzeigen 1807 VII. pag. 71, 1808 pag. 25. etc.
*') Descrizione anatomica degU organi deUa circolazione deUe larve deUe Salamandre aquatiche, fatta
dal Dr. Muuro Rusconi. Pavia 1817. 4to maj.
'^^) Amonrs des Salamandres aquatiqtics et developpement ^w tetard des ces Salamandres depuis Toeuf
jusqu'a raninml parfait par Mr. le docteur Rusconi. Milan. 1821. fol. min. avec V. planches.
^^fc.1^1^
chef^^) de ejusdem sceleto ccleberr. Tiedemann "^^) obiter nonmilla commemoravit, et de syste-
mate vasculoso perillustr. Mechel'^^) et vir perdoctus Jacobson^°) ingeniose egerunt. Haecet illa
ex anatomia bestiolae, lcgas in egregiis operibus celeberrimorum virorum Treviranus'^'^) et Ca-
rus.^^ 2^) Idem quoque de Salamandrae tractu intestinali evolvendo scripsit et vir perdoctus
Rathlie 3° 3i) dg corporum adiposorum luteorum evolutione etc. Vir perdoctus B. 3Ierrem ^^)
nc hunc ommittam, systematice de Salamandra agit.
§. 3.
De hac bestiola addere praecipuorum systematicorum diagnoses, necessarium milii ^'idetur.
Ciceronis nimiium satisfacio consilio, me satis accurrate et distincte noscere debere, de qua dicere
velim, rem, ne inepte aliquid dicam. JVurfbaimus ita exlubet descriptionem ^^) „Salaman-
dra repetile quadrupes figura et corporationc , praeter capitis et ventris crassitiem lacertae vi-
ridi quam simil/imum, caudam breviorem et in pelli pingui atque renitente, colorem nigrum, ma-
culis luteis plertimque respersum habens, locorum frigidorum et humidorum amantissinmm , plu-
viam apparentia sua praenuncians, et falso quondam creditum, in igne non con cremari." —
Linnaeus ^ ^) ita : „Lacerta Salamandra, cauda tereti, brevi, digitis muticis corpore poro-
so nigro nudo. " Aut Lacerta cauda brevi tereti, pedibus inermibus, palmis tetradactijlis, plan-
tis pentadactylis.
Latreiiie ^^) ita: „Salamandra terrestris nigricans fasciis flavis duabus dorsalibus sae-
jnus interruptis, cauda valde compressa marginibus acutis membranaceisque (in adultis maribus
praesertim. ")
Daudin ^*') ita: „Corps alonge cylindrique nu, verruqueux, termine par nne queu cylin-
drique ou comprimee en nageoire et persistent par d^oreilles externes. — Langue courte epaisse
entierement adherente. Pieds anterieurs d quatre ou trois doigts tous sans ongles et obtus." —
Laurentius ^^) similiter diagnosin dedit, sed merito interrogari licet, quibus motus fuerit
argumentis, aquaticas dividere Salamandras a terrestribus, illis aliud adtribuere nomen, Tritonum
*') Journal de physique, de cliimie et dhistoire natiirelle. Tome XCIL pag. 313 et Tome XCV. pag.
160 — 173. 4to.
*) Anatomie und Nattirgescliichte des fliegenden Drachens von Dr. Friedr. Tiedemann. Nnernberg
ISll. 4to. pag. 11.
) Handbuch der pathologischen Anatomie von J. F. Meckel. Leipzig 1812 — 1818. II. 8vo.
) Ueber eine wichfige Function der Venen, als Beitrag zur Geschichte dieser Gefafse, in MeckeU
Ai-chiv fiir die Phjsiologie III. pag 148.
2^) Trcf 9
) 1. c. pag. 5.
) 1. c. pag. 5.
'") Carus iii Goethe zur JNIorphologie II., 2. pag. 82. etc. §. 9;
*') 1. c. pag. 18j.
*') Ephenierid. natur. curiosor. ann. 1683. observ. 60. pag. 107. Norimberg. 1688.
^') La Cepede 1. c. pag. 462.
*') Meckels Archiv III. , 1. pag. 133. ibid. Say.isy.
Rudo/])/i/".i, ad cornua lateralia, qiiihus incumbit utrimque muscnlus mylo-
hyoideiis (r) (rejectns est dcpictns). —
Inter cornuum majoriim marginem externum et maxillae inferioris interniim, muscuhis
est, qui a maxillae inferioris parte posteriorc ad cornii majoris anteriorem l^rodit marginem,
Fig. 17. dd, quem ccratoglossum externum nominavi, etenim intcrniis Fig. 12. (eej in ipso cornii
magno est, prope hiinc, utriinque miisciilus jacet hyoideo-ypsiloidens (gg) prodit enim a medio
osse linguali per foramina accuminato-elliptica, quorum antea mentionem feci, infra cartilagines
sternales, ad cartilaginis ypsiloideae latera, bic musculus sterno-hyoidei et recti abdominalis ob-
tinet locum. Towson accurate eum descripsit et depinxit, diim de cartilagine loquitur jpsiioi-
dea. "^) — Incumhit hyoidco-ypsiloideo, musculus rectus lingualis Fig. 12. (f). Sub (//) iii ea-
deni figura, os lingiiale designavi. —
§. 18.
Miisciilorum abdominalinm duo disccrnere potni strata, qiiorum fihrae deorsum et sursum
inter se contexiintiir ct implicaiitur, ita ut difficile tantummodo disjiingi possint; fibrae transver-
sae pro musculo transvcrso, dcsccndentes pro obliquo-descendente, adscendentes pro obliquo-ad-
scendcnte sunt existimandae, Fig. 12. (rrrr), miisculuin hyoideo-ypsiloideum, quem adnotavimus
§. l7. recti abdominalis obtinentem locum, intercurrentem videas, inter utriunque stratiim.
Fig. 12. (gg).
Tantum abest ut perfcctam hanc existimcm musculorum descriptionem, ut potiiis ipsemct
optime permulta ejnsdem intelligam vitia; sed quis est, qni rei hiijus non intelligat suhtilitatcm
et
'») 1. c.
") vjde siiprH §. 10.
13
et (lifiicultateni? nullam subirc repreliensionem ^ideor, si saepenumero aliter denominavi muscu-
los, quod non feci unquam, nisi necessitudine quam maxima coactus.
Etiam atque etiam Te Lector benevole, rogaA'i, ut non strenue opusculiun dijudices, tam-
quam perfecti in arte magistri, scd tentamen literarium tantunimodo, quare spero fore, ut et hanc
musculorum descriptionem diflicilem, benigne suscipias. —
ffl.
Si/stema nerrorum.
§. 19.
Supra (§. 4.) systema nervosum, summum evolutionis organicae gradum, notionis tertiae
formae consentaneum notavinnis, vasculosum autem secundae, nervoso contrariuni quodammodo,
nunc quaeritur, quomodo osseum nervoso sit consociandinn ?
A^itae animalis primariam formam globulosam scimus, ^°) quam ob caussam inter centrum
et peripheriam, relationem mutuam, quam et in perfectissimis maximeque evolutis formatisque
animalium formationibus observamus. Est nimirum respirationis processus, in quo ex interna
corporis cavitate (centro) in superficiem (peripheriam) secernuntur combustibiiia, quae partim ae-
riformia evanescunt, partim cum terrenis praecipitantur, ita ut testa (os, sceleton) oriatur, inde in-
tclligere perfacile possis, s} stema nervosum maxime centralem totius corporis formationem , cum
osseo, secundariam quodammodo inire oppositionem, ita ut alterum altero destinetur et constitua-
tur, ^^) quod imprimis observes, si ingeniosam virorum perillustrium Cuvier et Rudolphi inter se
conferas animaliiun distribucndorum rationem. Ille nimirum animalia divisit in vcrtebrata et in-
vertebrata, ^^) lnic autem in phaneroneura et cryptoneura. ^^) Neque minus tamen inter syste-
ma nervosum et vasculosum primaria cst oppositio, et e vasculoso, osseum demum potest effor-
mari, quod cgregius Schweiggcr literis morte pro dolore! ereptus, in stirpis corallinae evoliitione
et formatione, tam ingeniose est persequutus. ^*) Idem quoque, inter processum respirationis et
systema nervosmn, relationem intellexit gravem, ct cgregie exposuit. ^^) Neque aliud quidquam
Doellinger, ^*) ct du Trochet mihi demonstrasse videntur. ^^) — Quae quum ita sint, nobis re-
stat adhuc, musculosimi systema conjungere et consociare cum nervoso; quid autem hoc facilius
esse possit? fieri nbnirum potest per systcma osseum, cujus cum ncrvoso, nunc exposuimus ra-
tioncm quam intimam, osscum autem, quum musculosi sit fulcrum et solum, inde concludere
possis, secundariam inter utrumque intercedere relationem; sed cst adhuc primaria, quateniis
nempe systematis musculosi, nervosura est rector; quod innumera demonstrant facta et experi-
'°) Carus in Goethe ziir Moiphologie II. 1. pag. 86. etc. §. 13, 15.
'') Untersuchungen iiber anomale Kohlen und Pigmentbildung von Karl Friedr. Heusinger. Eisenach
1823. Bvo. pag. 20.
") Tableau elementaire dhistoire naturelle des animaux. Paris an W. — Le^ons d'anatomie comparee.
Paris an VIII — XIV. V tom. I. pag. 65.
^') Ueber eine neue Eintheilung dcr Thiere, in: Beitrage zur Anthropologie und allgemeinen Naturge-
schichte. Berlin 1812. pag. 81 — 106.
'') Handbuch der Naturgeschichte der scelettlosen ungegliederten Thiere. Leipzig 1820. 8vo. pag.
345. §. 140. pag. 359. §. 145.
") ibid. pag. 127. §. 55. — pag. 140. §. 62.
") Grundrifs der Naturlehre des menschlichen Organismus. Wiirzburg 1805. 8vo. pag. 48. §. 94.
") I. c. pag. 160. pag. 313.
D
— u
mcnta. ^^) Quaecunque nunc exposuinius, disquisitionis progressum defendere et excusare vi-
dentur, quum, involucro et testa fractis, ad micleum ipsum quasi perveniamus.
§. 20.
In Salamandra terrestri, ad medullam spinalem habita rationej cercbrum parvum cst ad-
modum, quum medulla sj)inali longe sit inferius; etenim invenit Cartis ^°) medullam spinalem
ad cerebrum habere rationem 3: 1., idem fere et nos invenimus. — In Tab. III. Fig. 4. A in na-
turali magnitudine cerebrum ^'idcas depictum. Fig. 6. autem microscopii ope magnincatum; tres
autcm portiones, anteriorem, mediam, posteriorem discernere possis. Anteriorem partem Eig. 6.
(A A), coniponimt hacmisphaeria subglobulosa, commissuris parvulis, mollibus inter se connexa, ven-
triculi, ut in Branchiostcgis et Chondcropterygiis, laeves sunt. Thalamis nervorum opticorum me-
dia ccrebri conformatur pars, Fig. 5. (BB,) sed in unum fcrc confluunt thalami, ante quos eminen-
tiam duadrigeminam sitam videas Fig. 5. Caa). Postcrior pars, cst cerebcllum Fig. 5. (f C,) quod
quidcm e tribus funiculis ncrvosis Icviter incisis est compositum, quorum externi, medium
amplectuntur. — Cerebri latus inferius Tab. ITI. Fig. 6. carinatam habet speciem, quum cranii
basis sit attenuata et carinata; in con.spcctum veniunt nervi olfactorii bulbi oblique ex hemisphae-
riis exorientes Fig. 6 (aaj et e thalaniis ncrvorum opticorum, in imum confluxis, prodcunt nervi
optici utiiinque, chiasmate connexi. Fig. 6. fbb.J Ilisce duobus, quos nunc commemoravi, ner-
vis exceptis, ceteros vidi quidem, sed ob subtilitatem et tenuitatem» persequi lion potui. —
§. 21.
Medulla spinalis Salamandrae terrestris cx duobus composita est funiculis ncrvosis Tab. III.
Fig. 4. ab tenui et subtili circuindata neurolemmate (neurilematc, o Pnsciaiic !) Intcr utrumque
tcnuis est canalis medullaris atquc angusta. Ex funiculis prodeunt ncrvi intcrcostalcs, quorum
radices intumescentcs paululum, satis accurate obserAare possis. Fig. 4. (cc.J
§. 22.
Nervorum intercostalium priorum quatuor vel quihque paria superiora, plexum conformant
utrimque bracliialem, Fig. 7. (daj inde originem sumunt brachiorum nervi haud exigui, qui va-
rio modo implicati ct conjuncti ad digitos usque protenduntur. Perinde ac de brachiali, de plexu
valet ischiadico, cjusque deciu:su. Fig. 7. (b'().J
§. 23.
Vidi nonnunquam in columna vertebrali, utrimqUe fila tenuia albicantia duo, quae rffr«s ^°)
sympathicum censet nervum, scd persequi non potui, quare dijudicare non ausim, utrum sit an
non. "\'idctur mihi autem, fieri posse, ut ncr^i intercostales tanti, sympathici subeant pro\'iuciam.
Infra adhuc, ut demonstrem vcroshnilitudincm, occasio mihi erit data.
") Confer. opiiscuhim ogrpn;ic et sedulo elaboralum hafniensis physiologi ingeniosi. Pefri Guilelmi
Ltind: Physiologisclie Resuitate der ^ ivisectionen neuerer Zeit. Kopenhagen 1S25. 8vo. §. 40.
pag. 278 — ■ 292.
■") Zootomie pag. 213.
80
) Zootomie pag. 218
15
S y s t e m a s e n s u ii m.
§. 24.
Sensus determinavit ingnniosus Carus ^^) aniinal individuae existentiac transgredi limites,
fum externa natura inire conflictiun atque, his tantunnnodo cum natura, (macrocosmo, univcrso)
Singularem partem (microcosmum), esse connexinn, quatcnus scnsibus se sibimet ipsi constituat, et
\itae gerendae atque institucndae reperiat rationem. ^^) — Ex notionis natura divina, Ilegel,
philosophorum princeps, dctcrmina\it sensus, in necessaria conjunctione sua, quam sequutus sum,
sensusquc hoc ofdine descripsi. —
Visus, quam purissime idealis est sensus, sunt nimirum rcs in imagine quodammodo no-
bis datac, in integritate sua absoluta conservatae, nobisque oppositae. Tactus, corpora concreta
tantummodo, cupida quasi, ut existentiam suam in nos, contcndant, nobis opponit. In olfactu au-
tem, corpora concreta, integra antca, mmc aerca, et dissipata, incorporca quodammodo facta, a
nobis scntiuntur. Gustu, corpora sentimus stillaticia et dissoluta, quare olfactus et gustus parum
aut niliil inter se discrepant, et Suevi in unum confundunt. Corpora autem, concutiendo si
daemoniun more resonant, et animam ipsis annexam, vinculis tentam corporeis deplorant quodam-
modo, ^^) auditu, i. e. aura mota, solummodo sentiuntur; designat igitur hic sensus tcrtiam no-
tionis formam, reditum animi nimirinn aetermun. Dialecticos videas, quaeso, progressus hujusce
expositionis, sed non opusculi respondeat consilio, sin hoc penitius et accuratiua tractcm et deter-
minem; haec igitur aufficiant! —
§. 25.
Supra (§. 8.) orbitac osseam cognovimus constiuctionem, quam breviter repetcre, haud su-
pervacancum mihi vidctur. Conformatur autcm osse zygomatico, lacrimali, frontali, parictali, pro-
cessu postorbitali ossis quadrati et ligamento postorbitali; infra aperta est, supra parotide, tela
formativa et cute et tegitur et impletur, latus internum, apertum, membrana, oris ca^itatem obte-
gcnte inducitur, vir nobilissimus la Cepede ^*) ita describit: „Leui- orbite est saillante dans Hn-
„terieur du palais , et elle y est presque entouree d'un rang de tres petites dents , semblables d
„celles, qui garnissent les machoires;" scd hoc falsum esse, perspicuum est. (§. 8.)
Oculi bulbus, pisiformis est, Tab. 11. Fig. 16. I. nervo optico, et musculo trigemino motorio
m orbita est affixus. Cutis ita totum involvit bulbum, ut cornea tantummodo prospiciat, in quo
animal mirum, tomnn et obtusum habct vultum, ^^) hanc oculi fabricam, prototypum in vita
humani embryonis, dcsignavit pcrill. Meckel. ^°) Glandulam lacrimalem cum apparatu, haud in-
veni. Ratione habita ad sclcroticam, cornea cst exigua tantummodo, sed perlucida admodum,
scleroticae crassitudo non iibique eadem est, sed difTcrt summoperc Fig. 16. II. hic et iliic. Ner-
vus opticus oblique paululum, in cameram oculi posteriorem intrat Fig. 16. III., et in retinam
«') Zootomie §§.91—95. pag. 55 — 57-
'*) Nemesius Emesenus de natura hoininis, gr. et lat. edit. a Chr. Fr, Matthaei. Hal. 1S02. 8vo. cap.
I— V. pag. 1—150.
Fridr. Gail. Wagner de sensuum evolutione prodromus. Herolini 1826. 8vo.
'^) Plalon: Phaed: I. c. pag. 128. w^ ij (ilv a^fnovia uoQaxov xi >e«i daw^xov ttal ■ndyxaXov u mt r^ilov
i(rtiv iv xij riqu.oafii.vii 'kvQu. k t A.
«•) I. c. pag. 459.
*') Wurfbain \. c. pag. 69.
' ') Hdbch. d. p. A. I. pag. 395. , ibid. casus est a Fridericio enarratns.
D2
16 --
ei-ansit tenuein. Clioroidoa falorcni lialjct lcrc nigruni, et pcrmultis iniplcta vasiculis, bruneo in-
ducitur pigmenlo. I.igamentum ciliarc cxiguum cst, et angustum, corpus ciliare tcnue cum pro-
cessibus ciliaribiis. Iris ct pupilla Fig. 16. IV. ita sunt conformatae, ut nihil insoliti adspectui
praebeant. Lens est magiia, compressa paululum Fig. 16. II., continet nucleum rotundum, durum
perinde ac in piscibus, ad lucem reflectcndam adesse videtur, neque enim ullum aliud, iiivenire
possum consilium.
§. 26.
Descripsimus,' quantum fieri potcrat, nervorum brachialium decursum ; sed non satis accu-
rate sentiendi facultatem in digitorum mucronc experiri potui, ita ut minimc dijudicare ausim,
utrum tangendi adsit facultas, an non? mihi autem videtur circa os magis csse sitam, ob cutis
tenuitatem, nerA'orumque hic expansorum copiam.
§. 27.
Quo minus tactns cxcultus videtur, eo magis olfactiis. Supra §. 20. mentioncm fecimus
ncrvorum olfactoriorum ex hemisphaeriis prodeuntiuin. Bulbi se expandunt in membraua mucosa
grisea, cutis continuatione, quae rcte impleta est vasculoso subtilissimo, haec autem se immergit
naribus conicis, earumqiie obducit parietes internos, undc fit, ut nares ramulis olfactorii copiose
sint instructae quod imprimis necessarium videtur, quum in respirationem , olfactorius magnain
habeat vim; quod infra satius exponam. Non possum, quin silentio praetermittam , viri doctis-
simi et ingeniosissimi, mihi amicissimi £sr/tr/cA^ Hafniensis, dissertationem, ^ '') in qiia priimmi
in lucem protulit nervorum olfactui inservientium naturam obstriisam et clandestinam. — ■
§. 28.
Curta est Salamandrae terrestris lingua ct crassa, ossi linguali adnata, quam ob caiissam
immobilis, papillis tenuibus villosis instructa, qualis qiiantaquc cjus sit vis seusifera nescio, quum
mihi non contigerit ut in vividis inquirerem animalculis, ceterum ne nervum quidcm lingiialcm
ob subtilitatem suam, investigare et persequi potui. Dcpinxi linguam Tab. 11. Fig. 9 «. Fig. 17 a.
Quam Zinnuts ^*) dedit, de lingua Salamandrac dcscriptio, bona est. Glandiilac mucosae per-
multae, humidam et lubricam linguam reddunt et continent. —
§. 29. .
Auditus organum perinde ac gustus, minus est excultum, et parum aut nihil de Chon-
dcropterygiorum et Branchiostegorum differt auditii. Cute et musculis rejectis, priinum
in osse temporum in conspcctum ^euit operculiim cartilagineum Tab. II. Fig. i9 d. minime ro-
tunduin, quale Scarpa depinxit, ^^) scd rhomboideum, cum marginibiis curvatis obtusis, asserculo
circumdatis osseo. Operculo detecto deinde, cavum videas operculi formae accommodatum, sub-
stantia membranacea grisea impletiiin; format autem sacculos, qui sii^gulis auditus cavitatibus
osscis
'') De functionibiis nervorum faciei et olfaclus oigani. Hafniae 1825. 8vo.
**) GoeUinger gelehrle Anzeigcn fiir das Jahr 1737. pag. 1202 — 3.
") Attton Scarpa'» anatoniische Untersuchungen des Gehors und Geniches. Aiis deni Latein. Niirn-
berg 1800. 4to. Tab. V. Fig. 5. pag. 40—42. et pag. 169.
17
osseis adhaerent. In media liac substantia, punctuin est albicans et molle, qnod cum acidis effer-
vescit, et calcis carbonicae ostendit naturam et rationem,^°) nequc infitiari possis, punctum hoc
albicans, ossiculi auditorii primum esse rudimentum.
Puncto et membrana ejectis dehinc, primum videas vestibuli cavitatem, quae cum pro-
cessus mastoidei cellula communicat; Fig. 18. (bj deinde arcus tres circulares Fig. 18. (cccj, qui
hinc et inde intumescunt; denique cavitates pone arcus utrimque sitas, internam nimirum f*?; elli-
pticam, et externam fdj in duas fere partes, angustia, quasi bipartitam. Ad sonum recipiendmn
valde necessariae mihi haece videntur cavitates, eo magis adhuc, quum aiu-e externa et meatu
auditorio Salamandra careat. In vestibulo foramina sunt, per quae nervus auditorius in aurem in-
trat Fig. 18, (gj. — Zinnms quoque longe ante Scarpam, recte descripsit auditus organon. °^)
Sectio secunda.
De Salamandrae terrestrh vita regetatira.
I.
B y s t e m a vasculosum.
§. 30.
Thoracem, retrorsum scapulis columnae vertebrali arctissimc adjacentibus , antrorsum par-
tibus scapulae sternalibus; infra ligamento quodam transverso, conformari, supra §. 9. exposui-
mus. In hac thoracis cavitate, sitiun est, cor in pleurae pericardio inclusum. Formam habet
globosam minus aut magis, ex atrio Tab. II. Fig. 1, 2, 3. (bj et ventriculo (aj est compositum.
Utrumque fibrae vel trabeculae carnosae inter se contextac, obliquae, transverse curvatae decur-
rentes constituunt. Tab. 11. Fig. 3., quantum fieri poterat, hascc depinxi trabeculas. Atrii pa-
rietes, ventriculi illis longe sunt tenuiores. Color cordis est rubicundus. Atrio se immergit vena
cava magna Fig. 1,2, (ddj in quam redeunt venae pulmonales Fig. 1 , 2. (eej. Ex ventriculo,
truncus aortae originem sumit, qui deinde in truncum anonymum utrimque dividitur (vide Tab. IT.
. figuras designatas). Valvulas animadvertere non potui. — Quantam vix concipere possis, tanta
cordis vivida vis est; cx corpore nimuum excisum, per plures adhuc horas pulsavit. Permulta
cordis ipsius inveni vasa nutritia, sed nervos reperire potui nullos. —
§. 31.
Arteriarum, per totum Salamandiae corpus decursus, talis est. Rami duo trunci anonjmi,
quemadmodum in ranis, °^) utrimque trans bronchum transeunt. Rami primum transverse pa-
raleli decurrunt, et superior quidem Tab. UI. Fig. 7. (1) ad os lijiguale usque decmrit, circa quod
geniculatus inflectitur. Haud procul ab orgine ex aortae trunco, ramus secimdus prodit, et qui-
dem divisus in supcriorem Fig. 7. (2) et inferiorem Fig. 7. (3), qui quemadmodum ac ramus sub
No. 1. designatus, geniculate inflectuntur, et circa os linguale decurrunt, hic ramulo transverso
'") flbrAc^ perill. physiologus, praeceptor olim mihi, dilectissimus, ipsemet, experimentum chemicum hoc
instituit.
") 1. c. pag. 1203.
"=) Meckel, Hdbch. d. p. A. II. 1. pag. 96.
E
- 18
Fig. 7. (4) iteruni conjungiintur. Ex ramo inferiorc (3) sccundi rami, trunci anonymi, iterum
])rodit ranius Fig. 7. (5) cx quo, cum intercostali primo, arteria subclavia conformatur. Rami
liucus(|MC connncmorati vase longitudinali (Fig. 7. (6).) cui accedunt adhuc ramuli conjunctivi
Fig. 7. (7.7) associantur, undc oritur arteria pulmonalis Fig. 7. (8). Ex ramo primo superiore
Fig. 7. (1) ad musculos linguales decurrcnte exoritiu" ramus Fig. 7. (9), qui iterum vario modo
dividitur. — His musculis rejectis, quorum nunc mentionem fccimus, vasorum, hoc modo est
decursus. Rami sub No. 1 et 2. significati, ramulo, sub No. 4. designato, connectuntiu-, pauluUmi
antea, priusquam in unum confluunt, ramus prodit ad maxillam inferiorem Fig. 8. (lo). Ramus
autem, quem tertium in Fig. 7. appcllavimus , ad musculos dorsales et cutem, super cartilaginis
sternalis sinum Tab. H. Fig. 20. (b), decurrit.
Vasis commemoratis in unum conflucntibus, inde utrimque arcus oritur vasculosus Fig. 8.
(11), qui utrimque aortam descendentem componunt, Fig. 8. (12) imdft ramidi intercostales, co-
starum numoro respondentcs, originem sumunt.
In columna vertebrali descendit aorta, ad ventriculum Tab. II. Fig. 3., ad peritonaeum ad
lienem emittet ramulos et ad mesenterium ; artcriae autem cocliacae, decursus, a ceterorum repti-
lium prorsus abhorret tjpo; truncus nimirum est parvus, ex quo gastro - cpiploica sinistra primum
oritur, cujus ramuli ad lienem protenduntur, deinde vasiculi nunc commcmorati continuatio pan-
creatico-hepatica, ad hcpatis nempe lobum inferiorem transit, Tab. II. Fig. 8. (g) Fig. 6. (h) et
in inferiore hepatis laferc c^anescit; deinde autem in sinistro, superfuici anterioris, ad conspectum
iterum provenit. — Kamus autem coeliacae tertius, est mesenterica, cujus in mcsentcrio distri-
butioncm Tab. II. Fig. 5. depictam vidcas. Ex hac itaque, quam nunc dedimus, descriptione, vi-
dcas, arteriam pancreatico - hepaticam , et gastro - epiploicam sinistram unum esse tantummodo
vas, et mesentericam inde fere ramulum. Prorsus aliena in cetcris reptilibus haec est fabrica. —
Est nimirum in Crocodilo arteria coeliaca a mesenterica superiore longc amota; in Lacer-
tis autem arteria hcpatica a mcsentcrica, truncus singularis; in serpcntibus autcm, artcria hepa-
tica et ventriculi scgrcgatac jam ex aorta veniunt, et tres smit arteriae mesentcricae. °^)
Renibus, ramulos dcfert aorta descendens, ct fcre ante renum bulbos, ischiadicam emittit
arteriam utrimque, Tab. III. Fig. 7. (14. 14) deinde autem in iliacam di^iditur, sinistram et
dextram, Fig. 7. (15. 15), ex quarum bifurcatione arteria sacra-media prodit Fig. 7. (16. 16) et in
caudae latere intcrno se expandit.
In brachiis, brachialis, quantum fieri poterat, accurate, pcrsequutus sum decursum, ijnmo
interosseam, ct arcus manus quani subtilissimos vidi. Idem quoque de inferioro valet extremitate.
§. 32.
Omnium fcre autorum, quantum compertum habeo, hafniensis phy.sioIogus Jacobson fere
est unicus, qui dc vcuarum in Amphibiis decursu, observationes instituere est conatus.^*) Errata,
quamquam noimuUa sunt, in ejus observationibus, ncque minus tamen, summo ei sunt honori. —
Omnis sanguis inferioris extremitatis, per venam iliacam Tab. HI. Fig. 7. (aa), in venam
renalem, quam mediam dcnominavi, influit, Fig. 1. (cc), et pcrmultae rcnum vcnulae Fig. 7.
(bbbb) in unicam utrimque, quam renalem lateralem, et dexteram et sinistram significavi, Fig. 7.
(dd) confluunt. In renum marginc externo, sitae sunt venae lateralcs, in quas transit venarum
hypogastricarum Fig. 7. (e e), ischiadicarum Fig. 7. (^) epigastricarum Fig. 7. (gg) ramulorum-
") 3Ieckel Hdbch. d. p. A. I. 1. pag. Ii21.
'*)Ueber eine wichtigp Function der Veneii , als Beitrng zur Geschichte dieser Gefafse von Ludir.
Jacol/soH. In MeckeU Arcliiv III., 1. pag. 147.
19
que, cx ciite dorsali, Fig. 7. (hh) rcdeuntiuiii, sangiiis. Quac quum ita sint, venae renales tres,
lateralcs duae mediaque, conveniunt, et venam portarum coniponunt Fig. 7. ( i) cui accedunt ad-
huc, venae vertcbrales duac Fig. 7. (hkhk) aortam dcscendentem amplectentes , in quas venae
intercostales , arterias intercostales transgressae, emittimt sanguinem Fig. 7. (IIH)\ recipiuntur
autem, nisi fallor, a vena cava, quas nunc commemoravi, ^enae vertebrales. Vena portarum (»)
ad lobmn jecinoris quadratum proficiscitur Tab. II. Fig. 6. (e).
Sed magnificatur adhuc vena portarum, magna vena hepatico-abdominali Tab. I. Fig. 3.
(oo) quae in peritonaeo duplicato sita, peritonaei et vesicae urinariae venulis conformatur. Ja-
cobsonius „venam abdominalem anteriorem" nominavit. Peritonaei venulas, in hepatico-
abdominalem transgressas, haud cxiguas esse, quarta Tab. II. figura demonstrat. —
Vena portarum sic in hepate constructa, recedit hcpar quodammodo. — Vena autem
Tab. II. Fig. 4 et 5. (cc) in venam cavam permutatur, est niniirum vena cava, saccus membra-
naceus, conicus, tenuis Tab. III. Fig. 7. (m) atrio immersus Tab. 11. Fig. 1, Fig. 2. (dd.). In hanc
venam cavam, transeunt venac pulmonales Tab. II. Fig. 8. in latere pubnonum sitae, (cc) venu-
lis transversis di^isis et bifurcatis novcm vel duodecim, conformatae, ita ut vasa magna sint, ra-
tione habita, ad magnitudinem pulmonum. —
§. 33.
Quod ad ^asa Ij-mpharica attinet, haud dissimulantcr confiteor, me non inquisi^Tlsse, quum
invcstigandi non satis dextcritatis mihi confisus sim. Quam ob rem, qualia sint, dijudicare et con-
stituerc non ausim. —
§. 34.
Ab opusculi consilio haud alienum milii csse videtur, cordis formationem, totiusque syste-
matis vasculosi fabricam satius atque pcnitius paululum, si licet, considerare. Viii illust. Tiede-
mann, °^) Treviranus, ^^) Mechel^'^) de cordis varia formatione, et per regnum animale, evolu-
tionc institucrunt observationes. Tiedemann, Batiachiorum imprimis cor, formam transitoriam
inter cor molluscarum ct piscium constituit, atque exposuit, pisces dextrum, molluscas (cochleas)
sinistrmii solummodo, superiorimi animalium (avium et mammalium) habere cor, quamquam imuni
tantummodo atrium, unicusque ventriculus adsit. In quo legem repetitam video crystallographi-
cam, a praeceptore dilectissimo JVeifs, crystallographormn principc, tam ingeniose expositam at-
quc innumeris documentis affirmatam, formas dimidiatas (hcmiedricas) pro integris locum habere.
Eadem venae cavae formatio et in Sirene et Proteo invcnta, in Lutris et Phocis reperitur, ita ut
his sit prototypus. ^ ^) Supra (§. li.) Salamandram ad Saurios consideravimus cum Tiedemann
transitoriam formam et §. 19. systematis ossei cum vasculoso vidimus connexum, nunc quaeritur,
num quoque in vasculoso apparcat: Salamandram a Batrachiis ad Saiu-ios esse transitoriam for-
mam? eam esse, ex aortae formatione elucere videtur. In ranis nimirum aortam divisam, dupli-
cem scimus, qualem depictam vidcmus a viro ingeniosissimo Carus, ^°) in Salamandra autem
nostra, ab initio solummodo devisam, tunc in unam confluxam aortam, quemadmodum ac in La-
certis observavimus. (§. 31.)
9 5
t %
97
) I. c. pag. 23. etc.
) Biologie I. pag. 247. IV, pag. 233.
) Hdbch. d. p. A. I. pag. 423, 443.
") MeckeVs Hdbch. d. p. A. I. pag. 422. ■
"^ ') Zwanzig Kupfertafeln nebst deren Erklarung zur Zootomie von Dr. C. G. Carus. ibid. Tab. XUI.
Fig. 8. pag. 30.
E 2
20
§. 35.
De Salaniandiaiiiin aqiiaticaruni m cordylis sanguinis circulatione, observationes instituit,
cgrcgius Ruscom, quas quidem in candidis opusculis suis, uobiscuni conununicavit. '°°) Idem
quoque, in Salainandraruni terrestrium cordylis considerandi, milu occasio data est, Cujus, eam ob
caussam mentionem feci, ut eandem, arteriarum e corde videas origincm, et si Rusconii figuram
(Tab. III. Fig. 9.) cum nostris (Fig. 7.8.) compares, mox intelliges, branchiis obsoletis, vasa rece-
dere c( geniculate curvari. ^'erosimile mihi esse videtur, in ranis adultis idem fieri, neque, quales
Swamerdam observare voluerit, restare nodulos ^°\) originem arteriarum branchialium prorsus
obsoletarum significantes ; et Stein/ieifiiius, quantum compertum habeo, nihil de hac re adno-
tavit. »°2)
§. 36.
Ita fit per totum Salamaiidrae terrestris corpus sanguinis circulatio, ut per venas, quas
§. 32. descripsi, ad atrium perveniat sanguis, ubi, hoc contracto, in ventriculum defluat expansum,
quo contracto, atrioque expanso, per aortain, sanguis in toto dispergatur corpore, atque ad pul-
mones quoque veniat, e quibus per vcnas pulmonales in venam cavam refluat. Inde, mistum san-
guinem in corporis vasibus fluere, elucet, quam ob rem perfacile concludi licet, primum: calorem
animalem diminui, et calorem deinde augeri. — Chemia nimirum, oX)'genium, omnium corporum
maxime electro-negativum demonstrat. Deinde, quo majorem esse electricam corporum cum
oxygenio conjunctorum polaritatem, eo apertiorem lucis esse evolutionem. ^°^) Quae quum ita
sint, inde sequitur, calorem, ubi oxygenii minus accedat, deminui; colorem autem augeri, quum
sanguis carbonico sit uberior, in quo cum Heusingerio ^^**) coloris positum scimus principium.
Cui accedit adhuc, ut sanguniis calor, maxima ex parte a systemate dependat nervoso, et quidem
perdocti viri Bancrofts, Brandes, Brougt/ion, Brodie, Chaussat, Gatcombes, Krimer, Legallais,
Ratvlin, Treriranus, TFeinho/dt ^^^) experimentis suis hoc evidenter illustrarunt; cumque Sala-
mandra non smnmam systematis nervosi attigerit evolutionem; sed, ut ita dicam, mediocrem so-
lummodo, medium ejus calorem inde constituas; neque minus tamen, respiratio caloris caussa
praccipua est consideranda, ut evidenter, quae illast. Rudolphi ^^^) de hac re exhibuit, argumenta
demonstrant.
Supra (§. 21.) magnos nervos intercostales vidimus et descripsimus, quos imprimis in cor-
dis motum, efi"cctum atque > jm habere cousideramus , quum sjinpathicus nervus nobis adhuc am-
biguus sit. (§. 23.)
Treviram'^°^) de hac re observationes, hanc explicationem nostram aflirmare videntur.
Perinde idem auctor \\m sanguinis propriam vividam demonstrare studuit, et quaecunque
con-
1 00
1 I
J 1. C. §. 2.
) vid. apud Carus Tab. Xni. Fig. 8. (gg).
*°') Die Entwickeliing der Frosche von Dr. S. L. Steinheim. Hambiirg 1820. 8vo.
•"') Lehrbuch der theoretischen Chemie von E. L. Schitbarth. Berlin 1822. I. pag. 66. 8vo.
•"*) 1. c. pag. 20.
"") Lund\. c. pag. 258 — 274.
Treviranns Biologie IV. pag. 266.
E. Home in Meckets Archiv III. pag. 139.
'"*) Grnndrifs der Physiologie I. pag. 188. §. 190.
' " ') Biologie \. pag. 256. etc.
21
coTitraria simt, refutavit; siinilia et Oestreicher fccit. ^°'') Jam veteres praesensisse vidcntur,
quum sanguinem animac fontem censerent, ut Ilebraei ^°^) et Graeci. ^^°)
Inter recentiores et de Mey ^^^) hanc defendit opinionem. Nonnuila restant adhuc in no-
stra disquisitione, dc quibus infra, in ioco rei accommodatiore loquemur.
Adnotalio. Globuli sanguinis, quos illust. Rudolphi vesiculas nominat, in Salamandra nostra
oblongato - ovales sunt, diainetcr minor ad majorem ralionem habet 7 : 10, septuaginta superficiem lineae
decimatae obtegunt, quare septingenties mille pollicem cubicum, et ad humanos rationem habent 12f : 1.
(Grundrifs der Phjsiologie I. pag. 144 et pag. 146.)
n.
Systema organorum respirationts atque secretionis.
§- 37.
Pulmones utrimque in ventriculi lateribus siti, supra convergentes , infra paulatim diver-
gentes Tab. II. Fig. 8., Tab. I. Fig. 3. in ca\inn abdominis dependent, retrorsum pleura, antror-
sum cartilaginibus stcrnalibus, licpatc partim, interne, insuj)cr muscidis abdonnnalibus obteguntur.
Mirae sunt et Oligeri Jacohaei^^"^) et TVurfbainii^^^) pidmonum delineationes. Sunt autem
puhnones sacouli mcmbranacei, cellulosi, quorum interna cavitas, septis imperfectis inaequalis est,
ita ut omnes cellidae secum communicent, ^^^*) passicolores , bronchos habent semicartilagineos,
Tab. II. Fig. 6. (bb), in anguhmi obtusum convergentes. Errat vii- ill. AVifiscA si dlcit, bronchos vix
esse \idendos neque cartilagineos. ^ ^ ^) Trachca Fig. 6 a. est brevis tantummodo , bronclus pau-
lulinn latior, quam egregius Carus negare videtur. ^^*^) Ilosce pulmones, quod ad formationis et
fabricae typum attinet, Sirenis Proteiquc pulmonibus exceptis, fere esse primarios, evidenter apparet,
et quam Reiseisen exliibuit, summopere affirmant sententiam. ^^'') Sic quoque, duce Malphighio,
ccleb. DiemerbroecTt, quantiun liabuit dc subtiliore pulmonum anatomia, notitiae, ranarum pulmo-
nibus exemplo est usus. *^^)
• §• 38.
Jecinoris jam sequatur descriptio. Ambo organa, pulmo et hepar, situ non solum aflinia
simt, sed etiam functione; hepar magniiicatum vicarium esse pro pulmone, quis est qui hoc neget.
Confer ceterum egregia illa, quaecunque perill. Mechel de hac re exposuit. ^^^) In medio corporc
prope ad cordis apicem, pulmones fere utrimque obtegens (§. 37.) ventriculum prorsus, est situm
'0«) Biologie IV. pag. 260—266.
Oestreicher , Ueber den Kreislauf. Niirnberg 1823. 4to.
"") Deuteron: XII, 23.: tUS3n SDSJn^Nbl ^D.3n SW D^H "^S
' ' °) ulaa yaq dvOQtoTtoig niQiitdQdtov iari roi^fta. — Empeducles, vid. Platon. Phaed. ed. Heindorf. pa». 173.
* ' ') Commentaria phjsica. Medioburgi 1651. 4to. pag. 195. etc. Tom. I. et pag. 56. Tom. II.
" ^) 1. c. Tab. W. Fig. 2. (bb.)
" ^) I. c. Tab. m. Fig. 1. (sg.)
' ' * MeckeVs Hdbch. d. p. A. I. pag. 480.
) ReiFs Archiv VIII. pag. 358. .
) Zootoraie pag. 496.
") De pidmonum fabrica, auctore D. F. Reiseise». Beroiini 1822. fol. max. c. tab. colorat. sex. pag.22.
"*') Anatome corporis humani conscripta. Ultrajecli 1772. 4to. pag. 50S — 520. Tab. VII. Fig. 5.
•") Hdbch. d. p. A. II, 1. pag. 301.
115
I 1 6
) 1
hepar. In Salamandra, quac longitndinom quatnr poll. et quatuor lin. liahebat, hepatis longitudo
decem fere lin. erat, lalitudo quinqne et dimidia.
Quod ad totius corjjoris attinet pondus, hepatis ratio est 1 : 15. Superficies externa con-
vexa, interna hepatis con^^ava, figura irregulariter est trapezoidea, .superiores anguli obtusi subro-
tundi conflnunt, inferiores paululum accnmiiiatiores sunt, accidit saepenumero, nt angulus inferior
intermis, saepius attenuatus, quasi processus, in cavum abdominis dependat, ^ide exempli caussa
Tab. I. Fig. 3.
Ligamento snspensorio longitudinali, ex duplicato peritonaeo formato, tenetur hepar Tab.II.
Fig. 5 d., deinde antem vena cava ad cor transeunte, vena hepatica-abdominali, arteria gastro-
epiploica sinistra, et pancreatico-hepatica (§. 31.) organis vicinis, alligatur. De vasis permultis,
hepar implentibus, de vena portanun nimirnm, de vena cava, de vena hepatico-abdoniinali (§.32.)
de arteria pancrcatico - hepatica et gastro-epiploica sinistra (§. 31.) uberius diximus. Ab illorum
opinione, qui hepar ut glandulam considerant, nostra minime abhorret. ^^°) In hepatis latere in-
feriore concavo, lobus est quadrato-oblongus, obliqne transversns Tab. II. Fig. 5. Ticdemann. Landshut 1816. fol. Tab. III. pag. 25.
'"') Meckels Archiv V, I. pag. 89.
'*') Horns et Nasses Archiv 1S19.
27
est a pennultis glandulis mucosis. Vir egregius Zinntus ^'^^) hanc ventriculi qualitatem bene
jam intellexit et descripsit.
Incurvatur ventriculus paululum, et in duodenum transit Tab. II Fig. 8, Iiinc fit ut ventri-
culus fusiformis sit Fig. 8 (d) duodenum autem, eandem internam liabet qualitatem Fig. 9. (rf).
Duodenum a ceteris tractus intestinalis portionibus haud discrepat, mesenterio instructi Tab. II.
Fig. 8, in quo vasa observes dichotomice destributa. Priusquam autem in cloacam transit, atte-
nuatur paululum, cartilaginco annulo quodam Tab. 11. Fig. 10 (b), tunc amplificatur, et cloaca
formatur, in qua, perinde ac in ventriculo animadvertas speciem fusiformem Tab. 11. Fig. 8. {hh)
Fig. 10, {(l). In cloacae initio glandulae sunt permultae mucosae reticulatira sitae Fig. 10, (r).
In fine fere cloacae, vasorum deferentium sunt orificia in monticulo quasi cartilagineo, Fig. 10,
{ee). Quantum fieri poterat, utrmn diverticula in Salamandrae tractu intestinali adsint, se-
dulo, admonente perill. viio Mechel ^^^), investigavi, sed nulla inveni. Qiiae quum in vesica um-
bilicali sint posita, de hac nunc obiter est agendmn. — Idem auctor autem intimum intcr vitelluni,
vcsicam mnbilicalem, et tractum intestinalem, quo immaturior foetus sit, acciu-ate et ingeniose ex-
posuit connexum ^^°). Censet autem vir perill. Mechel, tractum intestinalem et vesicam umbili-
calem, primo, unum idemque esse organon ^^^) in quo cum avium vitello, similitudine, ut primo ar-
guniento est usus. Sed ut de his taceam, in mammalibus Aesicam umbilicalem constrictam, inter
chorion et amnion summoveri, in reptilibus autem et avibus in abdomen induci ^^'^) perili. vir
Mechel exposuit. Rarissime autem contigit in hominibus ut in abdomen vesica umbilicalis sum-
moveatur, unde casum perdoctus vir Peijrilhe animadvertit ^^^).
Contrarium autem quum fiat in avibus et reptilibus, in quibus semper in abdomen induci-
tur vesica umbilicalis, evidenter inde apparet, rarius tantiunmodo in his, qiiam in mammalibus,
diverticula in conspectum venire; nullum aliud hujusce inopiae invenire possum argumentum.
Yir jjerill. Mechel ingeniosam instituit comparationem inter similem evolutionem et formationem
tractus intestinalis et vesicae urinariae ^ ^ '^) quam commemorare, haud incommodum et supervaca-
neum ^idctur, quatenus inter Salamandrae cutem, tractum intestinalem, vesicam sic dictam urina-
rium, directmn nexum illum, quem exposuimus, in^eniamus. —
§. 48.
Lien in ventriculi latere sinistro situs Tab. II. Fig. 8, (e) figuram oblongo - ellipticam ha-
bet, fines obtusos; superior, sinistrum pidmonem tangit, inferior tcsticulum inferiorem sinistrum,
rubicundo colore, vasibus est impletus. Non possum quin de lienis taceam functione tam dubia
adhuc, de qua altera saepenumero attera est ineptior opinio. Nonmdi, exempli causa, dixerunt,
aestheticuni eum habere finem. etc. Sed multo melior illa, quam ingeniosus Lund^^^) nobis
dedit milu placet opinio, cujus argumenta haec sunt praecipua.
Eam nimiium ob caussam, ut primo in animalibus vertebratis lien adsit; secundo, au-
toribus Ruysch, Mascagni, Cruihshanh, Hewson, Home, Tiedemann, Fohmann, Gmelin, permulta
•*') 1. c. pag. 1201.
' * "*) Hdbch. d. p. A. I. pag. 573. ..Sehr wichtig wfire noch das Vorkommen der Diveriikel am Darm-
„kanal der Reptilien nnd Fische, woriiber alle heohachlmgen fehlen."
""') MeckelS Aichiv ffl, 1. pag 1 — 84. 2. pag. 21,
'*') idid. pag. 16.
'»") Hdbch. d. p. A. I. pag. 582.
"') ibid. I. pag. 591.
'*') ibid. I. pag. 734.
•'*)!. c. pag. 78 — 83.
G2
28
vasa lyiTjphatica qiiuin lien habeat; tertio in structura glandulae lymphaticae admodum similis
sit; fjuarto; quum cx Tiede//ia/im ohscrxationihm, in tcstudine institutis vasa lymphatica tractus
intestinalis omnia ad iienen ti-anscant, et cum venls sc implicent; quinto, auctoribus Gmelin,
Hewso/iy Tiede//iami lienis glandulae Ivmphaticae humorem rubicundum, perfacile coagulum, a chylo
et sanguine divcrsum contineant; sexto, quum egregii viri Brandes, £/n//iert, Mercet, Retifs, Vau-
quelin chylum ex ductu thoracico desumptum, colorem habere rubrum, et perfacile in aere coagu-
lari, animadverterint; septimo idem viri quum observaverint, chylum, antequam per glandulas
meseraicas transierit, album fuifse, aerique expositum vix coagulatum esse; per glandulas me-
seraicas contra transgrefsum , rubicundiorem magisque coagulum redditum fuifse; inde cum cete-
ris, quorum mentionem fecimus, argumcntis, clucet: lienem et glandulas meseraicas chy-
lum in sanguinem permutare.
§. 49.
Pancreas corpus irregulare, albicans, in duodeni curvatura sitmn Tab. TI. Fig. 8 (h) ex
acinis compositum, vase magno, arteria nimirum pancreatico-hcpatica dimidiatiun, eandem 'ut in
omnibus ccteris animalibus pancreate instrnctis, functionem habet, ita ut supervacaneum esset, sin
magis adhuc addere vellem. —
§. 50.
Individuam reproductionem , quam assimilationis scimus effectum, sexualis matricem esse,
satis constat, quam ob rem haec sine illa minime est intelligenda et comprehendcnda, ingeniosa
admodum est igitur inter ntramque, a viro celeb. Joerg ^^"j facta comparatio. In quo videmus,
omnia systemata cX interna lege esse associata et ex uno schemate, ut ita dicam gradatim evo-
luta. Duo autem quum sint sexus, partes genitales masculinas et foemininas discernere debe-
mus, de quibus singulis agemus.
Versa vice igitur, nutritionem , assimilationis effectum, gencrationem nominare possumus, una
cum viro .sui temporis excellentissimo Charleton qui: ,,njiirttionem," dixit, ,,nihil revera aliud esse,
,.quam continnam, id est singulis momentis renovatam generationem." (De nutritione animalium auctore
Antonio Det/.iingio. Groningae 1660. lOto. pag. 1.)
IV.
Si/sfema j/artiu /n genitaliii/n.
§. 51.
Ad masculinas partcs gcnitales numeramus, testicnlos, vasa deferentia cum appendicibus
glandulosis, penem sic dictum divisum, et glandulas ani. Siti sunt testiculi in colunma verte-
brali utrimque, pulmonibus, liene, hepate, ventriculo, tractuque intestinali obtecti Tab. 11. Fig. 8.
(ffjVig. 12. (ssss). Quatuor pleriunque, sex saepius sunt, quod snmma attentione dignum est,
qimm testiculorum major numerus, cerebnnn et systcma ncrvosum omnino diminutum, et haud
excultum significet. Neque minus cum animalibus inferioribus, vermibus rubri sanguinis, impri-
mis adest similitiido, cui enim non in mentem veniunt Ilirudinis tcsticuli eodem modo fabricati et
con-
'*") Hdbch. d. Geburlshiilfe. Leipzig 1820. §.35 etc. — Confer. ceteruni a.A\im fifiebel iii Meckefs Ar-
chiv II. pag. 5o9.
29
constructi. ^^^) Compressi siint paululum, structura granulosa, et ductu vasculoso inter se con-
juncti, quem perdoctus vir Gravenhorst bene jam cognovit. ^ ^ «) Egregie autem evolutionem in-
vestigavit perdoctus vir Rathhe. ^^°) Ex testiculis prodeunt vasa deferentia, tortuosa et flexuosa
Tab. U. Fig. 12. membranacea albicantia (rr) quae cum annulo cartilagineo in cloacam tianseimt;
his sunt annexae appendices glanduloso-membranaceae Fig. i2. (xx), quas qiudem perdoctus vir
liathke^^°) humorem secernentes censet, qui semini accedat. In cloacae orificio triangulares sunt
processus duo Tab. 11. Fig. 8. (nn) Fig. 12. (i/i/) quos vir ingeniosus Carus^'^^) penem divisum
existimat, ^'ir autem perdoctus BatkJie magnas glandulas ani, ex permidtis compositas acinis, pro-
statas Tab. 11. Fig. 8. (oo) Fig. 12. (z^:). Non possum, quin profitear, in hac organorum, quae
postremo descripsi, interpretatione, a viris illis data, nonnulla claudicare, et minime distincte ex-
posita esse, quum ceterum glandularum natura et functio in permultis animalibus nondum ex-
plicatae sint. Bartholino denuo nostiis diebus egemus.
§. 52.
Restat nobis adhuc, de corporibus disserere sic dictis adiposis s. oleosis, luteis, de quibus jam
Oliger lacobaeus ^^'^) et Wtirfbainim notitiam habuerunt, ^*^) qui autem distincte functionem in-
terpretari, haud conati sunt. Nostris autem diebus ingeniosus vir Carus, ^^'^) et perdoctus Rath-
he,^^^) naturam earum et fimctionem exponere susceperunt ; sed, quam exhibuerunt illi viri, mihi
non satisfacit explicatio, neque rem prorsus absolutam, ita ut in controversiam vocari non pos-
sit, censeo. Quibus autem usi sunt, haec sunt argumenta.
Primo. Corpora glandulas renales non esse.
Secundo. Ob matutinam evolutionem, ad cordylos alendos, adipis esse deposita.
Tertio. Animali adulto, per somnum Iiibernmn (§. 3.) esse nutrimento.
Temporis, spatiique angustiae, breviter me his respondere, jubent.
Quod ad primum adtinet, ex viri celeberrimi Diemerbroeck, ^'^'^) et perill. Meckel ^'^'^) au-
ctoritate, quod penitius adhuc accuratiusque examinetur et determinetur, dignum mihi videtur. In
argumento sccundo, matutinam, nisi prorsus, partim tamen, infitior evolutionem. Summopere ni-
mirum perdoleo, me nunquam, quam adnotat ^dr perdoctus Rathke, vidisse evolutionem, et
suspicor fere, renes in foetu cum liisce corporibus emn permutasse, eo magis adhuc, quum supra
jam (§. 42.) renum magnitudinem immensam in cordylis, pro pulmonibus nondum excultis vicariam
adnotaverim. Vir perdoctus Rathke ex hisce corporibus tam matutine excultis partes genitales
evolvi dicit, quod tamen similiter matutine fieri debuisset, ipsemet autem recte admonuit, ut non-
nullis demum mensibus post, ubi plane jam excultinn sit animalculum, primmn partes genitales
in conspectum veniant. ^^^) in quo, si hoc dicere mihi licet, inconcinnitatem video. Neque intel-
'*') Meckefs Hdbch. d. p. A. I. pag. 190. U, 1. pag. 215.
. ' ^ ') 1. c. pag. 28.
15 9
160
1 01
1 6S
1 63
1 6
1 6 S
1 6 6
1 6 7
168
) 1. c. pag. 22 etc
) 1. c.
) Zootomie pag. 641. Tab. XIII. Fig. o fi.
) 1. c. pag. 48. Tab. 01. Fig. 5.
) 1. c. pag. 68. Tab. IV. Fig. 3.
'') Zootomie pag. 640.
) 1. c
) I. c. pag. 152.
) Hdbch. d. menschl. Anatomie IV. pag. 506 — 509.
) 1. c. pag. 17.
H
30
ligo, qiioniodo adcps in organismo, qiii forniari (lenriiin incipit, jam tain accumiilafiis osse possit,
(|uein organisini j)crtecti (lcinuin sciinus proiluctuni, ut corpiis mitrirc valcat. Iinmo satis notum
cst, in roetii adipis acciimulationcin csse exiguam tantiinnnodo. ^°^) Cetcrinn autcm, sin foetuin
Salamandrae ciim ceterorum aniinaliuin conferas foetu, neque mollein, sed potius tenuein et ma-
crum in^enies.
Tcrtiiim aiituin arguinentum prorsus nego. Qiiomodo enim corpusculuin tam exiguiim, an-
gustum ct tenue, quantiim videmus, aniinal nuh-irc valcat per miiltos mensesl — Adnotat quideni
vir \wrdoctus J{af/ike,^^°) se in animalibus per plurcs nienscs conscrvatis, corpus adiposum plane
absorptum ^ddissc, quod equidem perinde observavi; sed parnm aut niliil hoc dcmonstrat, idcin
enim et testes in aniinalibus faine maceratis animadvertit absorptos ^''^) iinde similc quoddam
concludcre possis, attamen perAulgare Iioc cst phacnomcnou. ^''^) Longam instituit, iilter anima-
liuin calidi sangiiinis per hicmen dorinientinm, reptiliumquc, adipis accumulationem, coinparatio-
nem, idem vir. ^^^) Scd quid deinonstravit? quantum intelligo, fcre nihil. Admodum enun dis-
crepat vitae gercudae ratio in iitriusque generis animalibus per hieineu dormientibiis, ita ut ex
mea scntcntia haud sint coinparandac. Coufcras cetcrum, quas de hac re observationcs instituit
vir cgrcgius de Saisst/.'^'^^) Multo inclius egisset vir perdoctus RatJihe, si nobis conditiones in
Tenrcc ^''^) per aestateln dormicnte, et in Crocodilo Lncio exponcre, studuerit. Tria argu-
menta illa, nisi refutassc, in controversiam tamen revocasse mihi videor. Mei nunc autein est,
aliain promere opinionem, utrum autem recta .sit, dijudicare me non decet. —
Praeceptor olim meus, dilectissimus, vir ill. Heusinger intimum inter adipcm et pigmen-
tiim demonsti-avit connexuin, ^'"'^) pigmenti aiitem, vel omniuin colorum, principium carbo est '7'')
flavi quoque igitur, vel lutei coloris, quein in his corporibus habemus. In Murice, Aplysia, Scpia,
et Dori fortasse, anatomia comparati^^a ^ ^' ^) organa nobis demonstravit circa genitalia sita, e qui-
biis succus profluit, quo jain antiquitus usi sunt colore ^''^) et hiinc testam colorarc, vir ingenio-
siis Sichiveigger accuratc explicavit. ^^°) Ilinc, ut inihi AidLtur, in Salamandra merito, simile
aliquid concludi posse, et corpora haecce pigmento inservire, pei"suasum habeo.
§. 53.
Partes geiiitalcs foeinininac sunt: ovaria et o\'icliictiis. Ovaria in columna vcrtebrali utriin-
que sita, tractu intestinali, hepatc, liene sunt obtccta, et liis deinuni remofis, iii conspcctinn ve-
niunt Tab. III. Fig. 10. (aaaa) ex permultis composita sunt ovulis colore luteo, inaequalibus,
"') MeckeN Htlbcli d. in. A. I. pag. 137.
' ' ") 1. c. pag. 1 1 .
'■') J. c. pag. 42.
) MeckeVs Hdbch d. in. A. I. pag. 650.
) 1. c. pag. 12 et 13.
) Meckets Archiv III, 1. pag. 133.
'"') Rudolphis Giundrifs der Phjsiologie. Berlin 1820 — 22, II. pag. 278. I. pag. 284.
' ") Anomale Kohlen iind Piginentbldg. pag. 3. 188 etc.
Histologic. Fasc. II. pag. 129, 266 etc.
'■') Meckets Hdbch d. p. A. II, 2. pag. 123.
"*) Schweigger 1. c. pag. 669. §. 254.
"") Proverb. XXXI, 22 19?1N Ezech. 27. 7. Exod. 25, 4 etc. (ftc. confer.
de Mey I. e. pag. 249. Toin. II.
Homer, II. VI, 291. Odj.s. XA', 424.
Heerens, Ideen iiber Polilik und Vcrkeiir nnd den Ilandei der allon Well. (.liitlingeii 1815.
I, 1. pag. 97 etc.
"""^ I. c. pag. 679. §. 256.
I 72
1 73
17 4
31
reticulo vasciiloso bello decoratis, e ^eiia renali inedia atqiie aorta, prodeiiiiti. Tab. III. Vi<^. 10.
(1111). Ovidiictus niembranaccus albicans, obtiiso - geniculatus decurrens Fig. 10. (hhhb), cuin
orificio Fig. 10. (cc) infundibiliforini iii peritonaeoaperitur, inter pericardium, hcpar et piilinones.
Inferiorem oviductus partem in graviditatis statu, vasis quasi tinctam et repletam muco, quem
vir perdoctus Gravenhorst foetui aliinenlo esse censct ^^') recte \{v ingeniosus Carus uteriim de-
noinina\dt, quum hic foetus evolvatur. ^^^) Quoinodo ovuUnn iu oviductum perveniat et in
iitrum descendat; ex mea sententia, recte vir perdoctus Rathhe explicavit ^ ^ ^) Fig. 10. (dd) ori-
ficium iiteri utrimque videas, cloaca dissecta, Fig. 10. (e), et foetum in normali situ in utero.
Fig. 10. (f).
§. 54.
Partes genitales mascullnas et foemininas cx uno tyjjo essc formatas, ita ut considcrandac
sint uniiis ejusdem organi variae evolutionis gradus, satis inter omnes constat. Quod autcm re
vera addi, non alicnum videtur, hoc est, ut jam Plato divinus^^'*) et Galenus^''^^) praesensisse
videantur, utiiusque sexus eandein esse structuram et formationem.
Intimum utriusque gcneris in Salamandra terrestri non fieri coitiim, jam vir perdoctus
' Gravenhorst admonuit ^^^) „quum mdlum," ait, „penem habeat." Aerosimile igitur cst, perinde
ac in Salamandris aquaticis, semen viiile in aquam injici, et per anum foeminae aquain sic foe-
cundatam in iiterum trahi. Hoc ita in Salamandris aquaticis fieri, observarunt viri ilhistrissimi
Spallanzani,^^^) Cavolini, ^^^) Bumeril ^^°) quorum enores in observationibus commissos, egre-
gius vir Rusconi^°°) correxit.
'«') I. c. pag. 27.
^^'^) Dresdener Zeitschrift pag. 138.
) 1. c. pag. 28.
^*) Platon. conviv. edit. stereotyp. lips. pag. 233. in Anstophaii. oralione: uvSQoyvvov yuo h roxi fiiv tjv
xai ildog xal bvofia i^ dfK^oxiQinv koivov xov rt a^^}]VOi; xai &rj'ktog etc.
'^^) Galeni de uteri dissertatione liber. (Opp. omn. ed. Kiihn.) Lips. 1821. Tom. II. VII. pag. 899.:
OQxiii xov ■dijXiog ovaria denoniinat.
''') I. c. pag. 25.
'^^) Experiences poiir servir a I'histoire de la generation des animaux et des plantes a Geneve 1785.
8vo. chap. V. page 53 — 71.
"*) Ueber die Erzeugung der Fische und Krabben. Aus dem Italien. von Zimmermanfi. Berlin 1792.
pag. 72.
"''') Memoires de zoologie et d'anatomie comparee a Paris 1807. pag. 55.
' ' °) Amours dcs Salamandres aquatiques etc.
1 83
1
II 2
Caput tertium.
Historia Salamaiidrac terrestris cvolutiva.
§• 55.
O,
'pusculi non rcsponfleam consilio, si formativam et evolutiovam historiam hestiolae persequi
et investigare velicm cum cctcrorum animalium evohitione comparatam. Non sufficit mea de hac
re coguitio, quam merito inter diflicillimas totius physiologiae referunt. — Me excuses, candide
Lector, ut Tibi parum, et quam maxime necessarium tantummodo exhibeam; at viii ilUistr: Me-
chel nv\n \n memoria sunt verba:
,,/So scheuit mtr," ille dicit, ,,flafs bei schwierigen tind ihrer Natitr nach zweifelhaf-
,,ten Dingen, der mehr nutzt,welcher meint, sich mit einem bescheidenen Vielleicht
„behilft, und sich begnugt, eine Meinung nahrscheinlich gemacht zu haben , als der,
„welcher auf ein Paar Beobachtungen gestittzt, alle anderen verwirft, nnd die Drei-
„ stigkeit hat, als unhe£,weifeUe Wahrheit aufmsteUen, was doch nur einen sehr entfern-
„ten Schein davon haf." ^°^) —
§. 56.
Supra jam (§. 3.) uterum gra\'idum, variae evolutionis foetiis contincre, immo ovula non-
dum foecundata, adnotavi. In Salamandrae foemina die III. lanuarii, in altera ejusdem mensis
die XXV, et in tcrtia die V. mensis Fcbruarii necatis, quos in tabula tertia depinxi, evolutionis
gradus invcni hos: Fig. 11 ovum nondum foecundatum ex suprema oviductus regionc, et sane
rectam censeo viri perdocti Gravenhorst opinioncm ^^^) masculinam fructificationem tunc demum
ficri, si ovulum ex superiore oviductus rcgione in inferiorem, quam uterum dicunt, desccndcrit.
Fig. 12. ovulum demonstrat foecundatum, in quo cicatriculam vidcas. In Fig. 13. ope niicro-
scopii magnificatum, idem depictum est ovulum. Adnotari debet, ovula plerumquc triangularia
vcl quadrangularia esse, a foetibus vicinis prementibus, confcras excmpli gratia, Tab.III. Fig. 12 et 14.
Foctus libcr, sine funiculo nmbilicali, in ovulo est, confer ovula Fig. 14. Fig. 25 a. Fig. 26
«. , in positione curvata, ob citatriculae formam, a membrana vitellina (Fig. 18«.), involutus et
circumdatus, pellucida haec est et albugineo-membranacca. Quantum obscrvare mihi licuit, sem-
per caput et cauda, dum truncus vitello erat immersus adhuc, formantur. In Fig. 16. membrana
vitellina dissecta, et rejccta, partes formatas in vitello sitas obscrves, in medio autem corpore, per-
multa vasicula tenuia intcr se complicata, a parte dorsali exorta, in vitello evanescentia, in con-
spectum veniunt.
§. 57.
"•) J/cc;Se/« Archiv ffl, 1. pag. 49.
V"") 1. c. pag. 26.
33
§. 67.
Quod ad singuloruin systematum evolutionem et formationem attinet, in embryonibus sub
No. 15, 17, 18. designatis haec animadvertere potui. MeduIIam spinalem vidi divisam, duobus
ex funiculis nervosis cmpositam, vitello diluto, in quo mihi, sunilis in Distomate hepatico forma-
tio, a viro perdocto Jiirtne ^^^) observata, in mentem venit. Ante hanc medullam spinalem, va-
siculum vidi longitudinale supra capitidatum, quod quidam aortae et cordis primum existimem
rudimentum. Neque, nisi admodum fallor, solitarium mihi videbatur, sed cum illis, de qiubus
antea dixi, vasiculis communicare. Cinn Annulatorum systemate neivoso, comparari potest haecce
formatio. ^^'♦) Oculos punctis utrimque designatos in hoc stadio ^adi. — JMihiuiet autem quum
non essent, plura evolutionis exemplaria, himc decursum penitius obscrvare non potui.
§. 58.
In systemate osseo fcnmando, viri perdocti du Trochet, nisi admodum fallor, aflirmatas
inveni observationes ^'^). Vidi nimirum in embryonibus, sub No. 18 et 19. designads, spinam
nigricantem, nodulatam, articulatam, abliito vitello, ita ut non dubitem, quin vki perdocti du Tro-
chet ossicula dicona viderim. Ad observandum neccssaria, quum milii non essent exemplaria,
non ulterius \\n illius examinare, neque refutare neque afiirmare observationes potui. In embryo-
ne sub No. 19. designato in capite corpusculum vidi obtuso - triangulare, lacteo colore, quod qui-
dem cartilagineum milii videbatur, sed satis distincte discernere non potui. Verosimiliter , cor-
pusculum capitis tegumentum osseum est, nunc adluic cartilagineum. Utrum recte hoc se habeat
nescio, quare probabilem tantiunmodo sententiam meam propono.
§. 69.
Extremitates jam in evolutione maxime matiitina vidi, ut nodulos primum, deinde paula-
tim porrectas, confer Fig. 18, 19, 21. — superirores, inferioribus longe priores. Multo serius de-
mum incisas ad digitormn nmnerum animadverti. —
§. 60.
Musculos distincte discernendos inveni nullos, quamvis in foetibns platte excultis, vid. Fig.
27 ffl. stratorum, fasciculorumque vidi duectionem. Musculi in hqc statu piscinis sunt comparandi,
ob mollitiem mucosam et, ut ita dicam, coagulatam.
§. 61.
Cutem matutine admodmn vidi excultam, vide Figuras 25 i, 26 i, 15, 17, 18, i9. bruneo-
griseam, punctatam. A reticulo vasculoso excolendo, quod antea coinmemoravi, (§. 66.) eam exo-
riri et excoli magis magisque, verosimile mihi videtiir. Non muuis adnotatu dignum est, cutis
majorem evolutionem cum internarum partium progressu evolutivo, eundem tenere gradum; de
quibus nun cest agendum. —
' ") Annales de sciences naturelles. Tomc II. Aoiit 1S24.
*■") Rolh, De animalmm invertebratorum systemate nervoso. Wirceburgi 1S25. Tab. I.
