i--^^"
5Ç
DlCTlOXXAir.E
FRANÇAIS-ARABE
IMPRIMERIE CHARLES BLOT, RUE BLEUE, 7.
l)ICllo^^AIHl:
FRANÇAIS -ARABE
DES
DIALECTES A'ULGAIRES
IlWIAiKUli:, l)i: TUNISIE, DU MAROC HT l)-É(jVPTE
AVKi', LA PRONONCIATION FIGURÉE EN LETTRES LATINES
J. J. MARCEL
O
CINQUIEME EDITION
li''VU(: cl coiriijée
PARIS
MAISONNEUVE FnÈUKS it Cil. l.KCLKliC. KIHTKUUS
25, QIAI VOLTAlliK. i:\
1 ss.-) -
Royal mjiaTK
Booimr.
CVBM
y
INTRODUCTION
L'adversaire heuroux de François I", moins lettré pont (^tre que
son rival français, mais [)lus profond et i)!us réfléchi, Charles-Quint
disait: « Autant de langues un homme sait, autant de fois il est
« homme. »
Certes, cette déclaration, véritablement fondée, était le fruit
d'une longue observation, et l'expression d'une conviction sérieu-
sement sentie; mais, y mêlant quelques grains de ce sel de plai-
santerie caustique, dont il se plaisait parfois à assaisonner sa con-
versation intime, quand il daignait dérider la gravité castillane de
Sa Majesté Impériale et Royale, Charles-Quint ajoutait: « Le latin
<^ e.-t la langue pour parler aux savants, l'allemand aux chevaux,
« l'anglais aux oiseaux, l'italien à sa dame, le français à son ami,
« l'espagnol à Dieu. »
A cette nomenclature, dont une partie peut à bon droit Otre ac-
cusée de partialité et d'injuste sarcasme, le monarque souverain
des Espagnes et des Indes, au pouvoir duquel obéissaient les Co
lonnes d'Hercule et les Portes de l'Aurore, aurait i)U inscrire en-
core, sans crainte de contradiction, I'Arabe comme langue spécialo
du commprçant et du voyageur.
Quelle autre langue, en elfet, peut oHVir de pareils avantages au
grand commerce, au commerce maritime? Quel autre idiome régne
parmi plus de peuples divers, et sur une plus vaste étendue du
globe ?
Maître natif, ou conquérant du diamètre entier de notre hémi-
sphère, l'AiiABE occupe à travers les deux plus grandes parties de
l'ancien continent une large zone, dont le développement s'étend
VI
depuis les rivages de l'océan Atlantique jusqu'aux bords extrêmes
que baignent les mers de la Chine et de l'archipel polynésien ; em-
brassant ainsi, dans une suite non interrompue, les limites de l'Oc-
cident elles bornesde l'Orient les plus reculées (^-^ J,l >,^'-^(^');
comptant pour ses domaines le Sénégal , le Nil et le Gange ,
l'empire de Maroc et celui de Dehiy, le Sabarâ infécond, et l'Egypte
si productive, I'Algérie maintenant sujette de la France, Tunis,
Tripoli, la Turquie, ses alliées, la Syrie, la Mésopotamie, la pénin-
sule arabique, la Perse, l'Inde ; du midi au nord propageant son
empire et son usage du Dârfour à l'Aral, depuis les tribus nomades
des brûlants déserts du Tropique jusqu'aux hordes turques des
glaciers de la Sibérie.
Ainsi, celui qui possédera bien I'Arabe, et surtout l'Arabe vul-
gaire, n'aura, soit qu'il commerce, soit qu'il voyage, nul besoin
d'interprète auprès des Maures du Sénégal, comme parmi les peu-
plades éparses dans les vastes steppes de l'ancienne Transoxiane :
il entendra et il comprendra, il sera entendu et compris, à Moga-
dor, à Tanger, comme à Constantinople et à Jérusalem ; à Malte et
au Raire, comme à Astrakhan : chez les marabouts d'Alger, comme
chez les musulmans du Bengale; entre toutes ces contrées, si éloi-
gnées l'une de l'autre, il existe un lien commun, la connaissance
et l'usage de I'Arabe, chez les uns langage indigène, chez les au-
tres idiome naturalisé par le Koran sacré.
Les nations même, tant orientales qu'occidentales, tant au nord
qu'au midi, qui, quoique musulmanes et dès lors comprenant et
pratiquant I'Arabe, la langue du Livre, conservent en môme temps
leur idiome indigène et primitif, ont au moins presque toutes
adopté Vécnture arabe, diversement modifiée par elles, suivant les
besoins particuliers de leur propre langage, le turc, soit oriental,
soit occidental, le tatare, le nogay, le basian, le persan, le kurde,
l'afghâny ou pouchto,le beloulchy, l'hindostani, le malais, le java-
nais, le madécasse de la mer Indienne, le berbère des gorges de
l'Atlas, et jusqu'aux idiomes informes et barbares des nègres de
Mozambique et de la Gambie s'écrivent en caractères arabes : les
grigris de la Nigrilie sont des passages du Roran, comme les amu-
lettes des rajas hindoux; et quand hs drapeaux des noirs révoltés
de Saint-Domingue furent apportés à la C_onvenlion, on put y lire
l'inscription consacrée par l'islamisme : ^| J j.^ ^i ^VÀJt >{
VII
là îlah illâ Allah, Mohammed refisanl Allah. « Il n'y a pas d'niiire
« Dieu que Dieu, Mahomit est l'apôtre <lc Dieu. »
La prééminence de la langue Arabe, sous le rapport de son uti-
lité pour le commerçant et le voyaiieur, n'a donc plus besoin d'ûlre
démontrée. Aus^i, les diverses puissances européennes, entre au-
tres l'Allema^'ue, la Russie, la HollaïKle et l'An-leterre surtout,
ont-elles regardé l'élude de cet idiome comme devant être encou-
ragée par les moyens les plus actifs.
Mais combien cette utilité ne doit-elle pas être plus vivement
sentie par notre France, dotée par la victoire de la souveraineté
de rAlgérie, appelée naturellement par sa situation géographique
à exercer jjresque le monopole commercial de la Méditerranée, et
se trouvant ainsi engagée dans des relations continuelles et indis-
pensables, avec toutes les côtes méridionales de ce vaste bassin,
depuis Geuta jusqu'aux Dardanelles; tandis que ses rapports di-
plomatiques, tant avec la Porte Ottomane qu'avec l'Egypte, les pa-
cbalyks de Tunis, de Tripoli et l'empire de Maroc, rapports nés à
la fois de sa position physique et politique, vont nécessairement
s'accroître de jour en jour, et nouer de nouveaux liens, de nou-
velles sympathies entre l'Orient et l'Occident.
Parlerai-je de la nécessité où doit être le soldat français, chargé
de la défense de nos possessions d'outre-mer, de comprendre les
habitants du pays qu'il occupe, et de s'en faire comprendre lui-
même, soit qu'il combatte les peuplades hostiles de l'Atlas, soit
que, par des relations pacifiques et amicales, il rapporte à son
tour les bienfaits de la civilisation dans ces contrées jadis civilisées
par les colonies puniques, grecques et romaines.
Ni les relations du commerce, ni celles de la diplomatie, ni
celles de la guerre, ni celles de la paix et de l'amélioration sociale,
ne doivent, pour réussir, être laissées à la merci d'interprètes
étrangers, susceptibles d'erreur, quand ils ne h; sont pas de mau-
vaise foi, comme je l'ai vu moi-même plus d'une fois en Egypte; et
souvent une idée bienveillante, émise dans une intention d'utilité
et de conciliation, mais mal comprise ou mal rendue par le drog-
man, a pu amener des résultats fâcheux, diamétralement opposés
au l)ut qu'on se proposait d'atteindre, et devenir ainsi la cause
inaperçue des plus grands désastres, là même où tout était pré-
paré pour un succès assuré.
VI IJ
Que faut-il faire pour se mettre à l'abri de ce danger incessant
et jusqu'à présent inévitable?
— Être soi-même son interprète, en apprenant l'Arabe, et sur-
tout l'Arabe vulgaire.
Alors on communiquera soi-même directement avec les indi-
gènes, et l'on verra ces communications immédiates, devenues
aussi exactes que coniplètes, avoir un tout autre résultat que celles
qui s'altéraient à notre insu dans les canaux intermédiaires, d'où
bien rarement elles sortaient telles qu'elles étaient entrées; alors
on fera ses affaires soi-même, et par conséquent on les fera bien ;
car on ne dira que ce qu'on voudra dire, et les réponses seront
aussi précises, aussi intelligibles que les demandes, sans aucun
quiproquo, aucun malentendu possible ; alors le son de la voix, le
tour delà phrase, le choix, la nuance des expressions, seront pour
nous autant d'indices infailliblement révélateurs des véritables in-
tentions de nos interlocuteurs ou de nos correspondants; car c'est
avec raison qu'un proverbe arabe dit : ^L^jVT ïjL;ij' .L»D! .kiij
Telfyzz êl-hssân teffânétêl-ênsân. « L'articulation de la langue est la
« pierre de touche de l'homme. »
Apprenez donc I'Arabe, voyageurs, commerçants de nos ports,
diplomates, soldats de notre brave armée d'Afrique, administra-
teurs, employés, agents, colons, négociants de l'Algérie et de nos
établissements dans l'Inde et le Sénégal, navigateurs, explorateurs
qui devez parcourir ou les côtes de l'Afrique septentrionale, ou
ses rivages occidentaux, ou les parages de cette mer indienne, si
riche en dialectes divers, mais à travers lesquels l'idiome arabe a
eu le pouvoir de se maintenir une place.
El ne croyez pas que l'étude de cette langue soit chose longue,
pénible, obscure, ardue, hérissée de plus de difficultés que celle de
DOS langues européennes.
La langue Arabe est simple, méthodiq-ie, facile ; son système est
d'une régularité, d'une conséquence véritablement mathématiques :
une fois saisi, ce qui est l'affaire de peu de jours et de quelques
raisonnements (tant les principes ont peu d'exceptions), une fois
saisi, dis-je, on tient la langue entière ; les mots se forment nor-
malement, analogiquement, suivant des formules générales et con-
stantes qu'on pourrait appeler des calibres, et d'après lesquelles on
peut, sans craindre de se tromper, faire sortir de toute racine
connue des dérivés exacts, régulierss faisant réellement partie de la
IX
langue, et qui seront intelligibles à tous, quand môme ces d6ri\és
ainsi créés seraient des mots nouveaux, exprimant des idées nou-
velles ; tandis que d'un autre côté, le mol le jjIus comjjosé est,
d'après des règles simples et faciles, par l'élimination successive
des lettres nécessairement formatives, réduit à la simple racine
Irililère dont il est dérivé.
La difficulté qui seml)le le plus effrayer ceux qui seront tentés
d'abordt'r l'étuiie de I'Auabe, c'est surtout l'éUangelé de son étK"i-
ture, qu'on se ligure au premier coup d'œil iuilécliilfrable.
i° « Les caractères s'en tracent de droite à gauche, tandis que
u les nôtres se dirigent de gauche à droite. » — Mais les anciens
Grecs n'écrivaient-ils pas dans cette direction opposée à celle de
leur écriture moderne? Bien plus, alternant d'une direction à
l'autre, ils avaient leur écriture Doustrophédûn, tracée tour à tour
dans le premier sens et dans le second ; et, quant à la lecture de
cette écriture inverse de la nôtre, nos compositeurs d'imprimerie
ne lisent-ils pas aussi rapidement sur le plomb les caractères pré-
sentés ainsi à l'œil, dans une série et dans des formes opposées à
celles qui sont généralement connues et usitées?
2° « Les caractères de I'Arabe se lient l'un à l'autre de manière
<( 5 sembler ne faire de chaque mot qu'une seule lettre complexe. »
— Mais, dans notre écriture habituelle, les caractères que trace
notre i)lume ne sont-ils pas aussi liés l'un à l'autre, de la première
à la dernière lettre du mot, et les traits parasites de ces liaisons
nous empèchent-ils de reconnaître les traits essentiels qui com
posent le signe constitutif de chaque lettre, aussi bien que si elUî
était isolée comme dans nos caractères typographiques?
3° « Le nombre des caractères de l'alphabet arabe est beaucoup
« plus considérable que celui des lettres françaises. » — Nous avons
vingt-cinq U-ltres, et les Arabes vingt-huit seulement, car on ne
peut compter pour lettres diverses les modilications légères que
subit chaque carac tère, sui\ant qu'il est isolé ou lié, initial ou
linnl. ni môme lorsque, par l'addition d'un point, sa prononciation
est altérée; pas plus que dans notre idiome le T ou l'S ne devien-
nent des lettres différentes lorsqu'elles sont liées, ou qu'elles
prennent une forme finale; pas plus que les e, é, è, ê, les o, ô, les
a, à, â, les c. ç, etc., ne sont des lettres distinctes, augmentant le
nombre des signes de l'alphabet français. Bien plus, ne pourrait-on
pas prétendre que notre alphabet a réellement plus de cinquante
lettres ou signes, un grand nombre des formes du romain et de
Vitalique, des capitales et des minuscules, en usage dans l'impression
ou dans l'écriture manuelle, étant réellement diverses, et sans au-
cun rapport les unes avec les autres? Ainsi, sous ce point de vue,
l'avantage est encore du côté de l'alphabet arabe.
4° « Les formes des lettres arabes n'ont aucun rapport avec celles
« des nôtres, et par là sont d'autant plus difficiles à apprendie. »
— L'enfant le plus illettré mettra-t-il plus de deux heures à graver
dans sa mémoire, et distinguer, sans erreur, les dix caractères de
nos chiffres? Vingt-huit caractères, bien distincts les uns des au-
tres dans leurs formes, peuvent-ils donc être présentés comme une
difficulté réelle? Certes, il suffisait d'énoncer ces objections pour
qu'elles se réfutassent par leur énoncé même.
Conclusion : L'étude de la langue Arabe est aussi facile que
profitable, et celui qui, placé dans une des circonstances indiquées
ci-dessus, l'aura négligée, pourra en plus d'une occasion se re-
pentir de cette négligence imprévoyante.
Et, dans tout ce que je viens d'exposer, je n'ai voulu présenter
I'Arabe que sous le rapport de son utilité positive, et pour ainsi
dire matérielle. Que d'arguments en sa faveur n'aurais-je pas pu
accumuler, si j'avais voulu le considérer comme langue savante et
littéraire, riche de productions poétiques et historiques, comme la
clef des trésors de l'antiquité orientale, carrière précieuse, encore
si peu fouillée, et cependant si digne de l'être!
Mais il n'entrait dans mon plan que d'apprécier I'Arabe comme
langue vulgaire, langue de communications directes et immédiates,
soit orales, soit écrites. Peut-être celui qui aura bien appris et
pratiqué le langage usuel se sentira-t-il, par la suite, attiré à l'étude
plus élevée, et, je l'avouerai, plus difficultueuse de la langue sa-
vante. Mais, si l'étude de I'Arabe savant peut et doit lui ouvrir plus
tard un vaste champ de jouissances intellectuelles, il ne s'agit ici
que de I'Arabe vulgaire et du langage commun, qui seul lui don
nera les moyens de comprendre les habitants des contrées ci-dessus
énumérées, et d'en être compris à son tour.
Car il faut bien se garder de croire que, pour se faire comprendrf,
des peuples de ces divers pays, il suffise d'avoir appris I'Arabe,
soit à Paris, soit dans les autres villes européennes, oij de doctes
chaires sont fondées pour cet enseignement : on y aura seulemen
appris l'idiome savant et littéral^ la langue des livres; on ignorera en-
core la langue parlée.
En eflVt, l'idiome pur de l'ancienne Arabie est altéré diverse-
ment dans les langa'^es de l'Arabie moderne, de l'Egypte, des
rùlos Batbaresques et des autres pays, de manière à furmer de
véritables dialectes, qui seuls sont intelligibles aux babitants de ces
diverses contrées.
Aussi, lorsque j'arrivai, il y a bientôt quarante ans, à Alexandrie,
quoique j'eusse suivi à Paris avec zèle, et non sans quelque fruit,
les leçons des plus doctes professeurs des langues orienlales, je
reconims avec désappointement que je ne pouvais me faire en-
tendre de mes domestiques arabes, et que je ne réussissais pas
mieux h les comprendre moi-môme.
Cependant, les Cheyich'i et les savants de la ville, versés dans la
langue lillérale, me comprenaient plus facilement; mais ils me di-
saient que je parlais comme iin livrer et certes leur intention n'était
pas de m'adresser un éloge.
Je m'attachai donc avec ardeur à l'étude de Vidinme vulgaire, le
seul qui put être intelligible pour tous ; et, désirant être utile à mes
compagnon^ de voyage, je me hâtai de rédiger et de publier, au
Raire, un Vocabulaire abrégé de la langue arabe vulgaire, contenant
les mots les plus usuels, dont la connaissance pouvait être néces-
saire pour les communications habituelles de l'armée avec les
habitants.
Mes relations avec des individus moghrebins, soit au Raire, à
l'époque du pèlerinage annuel, soit ailleurs, m'avaient mis à por-
tée de recueillir les diverses variantes des dialectes d'Alger, de;
Tunis et de Maroc. Aussi, à l'époque de l'expédition contre Alger,
dans le mè[ne but d'èlre utile, je m'étais empressé de lédiger un
vocabulaire abrégé du dialecte algérien, pour l'usage de la brave
armée qui allait punir les pirates barbaresques, et cueillir de nou-
veaux lauriers dans cette même Afrique, dont une autre partie en
avait offert à l'armée d'Egypte une moisson si glorieuse.
Deux étiilions, tirées à grand nombre, de ce vocabulaire abrégé,
ont été rapidement enlevées, et sont depuis plusieurs années entiè-
rement épuisées : le public en réclamait une troisième; j'ai cru
devoir tellement l'améliorer, qu'elle pût être moins une nouvelle
édition (ju'une publication nouvelle.
En effet, le vocabulaire abrégé ne contenait qu'environ quatre
mille niofs, celni-ci en contient quarante mille, et de plus un
nombre considérable de phrases usuelles, de proverbes vulgaires,
de locutions utiles pour la conversation intime et habituelle. Les
mots arabes, d'abord tracés dans leur propre caractère, y sont en-
suite transcrits en caractères français, sans rigorisme puriste et
scientifique, mais si fidèlement représentés dans leurs sons, que
tout lecteur, pour se faire comprendre, pourra les prononcer
comme le français, sans difficulté et sans études préliminaires.
Pour compléter, autant que possible, les moyens de communi-
cations entre les Français et les indigènes de l'Algérie, j'y ai ajouté,
toutes les fois que je l'ai pu, les mots de l'idiome berbère, recueillis
par moi au Kaire, sous la dictée du pèlerin v^îj,»^' cr:!^^ ^^''^
êl-hâdjy êl-Khâyn êl-Ourâghy.
Puisse mon but d'ulililé avoir été atteint, et l'ouvrage, fruit de
longs et pénibles travaux, que je présente en ce moment au pu-
blic, ne pas être sans quelque influence sur l'amélioration de la
population africaine, le bonheur de la colonie, les succès de notre
brave armée d'Afrique, l'honneur et les intérêts de la France 1
ALPHABET ARABE
NOM
Êlyf.
Bâ.
Ta.
Thé.
Djym.
Hâ.
Khâ.
Dâl.
Dzâl.
Rà.
Zâ.
Syn.
Chyn.
Sâd.
Dâd.
FORME
VALEUR >'0M
riNlLE. UtD. IT INIT.
liée. QoD I. liéi. non I,
l !
. — y ^ }
£ ^ • •
^ ^ . .
j. :> J^ i>
} j y j
«, e, i, o.
b.
t.
th, ts.
dj.
h fort.
kh.
d.
d, dz.
r.
s.
ch.
s fort.
d fort.
FORME
VALEUR
FINALE. utD. ET INIT.
iiée. nOD I. liée, dod I.
Ta.
Dâ.
A'yn.
Ghayn.
Fâ.
Qâf.
Kef.
Lâm.
Myra.
Noun.
Hé. i. 5 ^ ft
Wiuv. ^* ^ j j
LIGATURE
Lâm-Él. bi ^i ^ ^i
Si. "> X t
^ ^. s: ^
r r
t fort.
d, z forts.
a\e\i\o\
gh.
/.
k.
i.
m.
n.
h faible.
ou, te.
y-
la.
OBSERVATIONS.
X" L'ordre de cet alphabet est celui que suivent les Arabes orientaux;
les iMoghrebins suivent dans leur alphabet l'ordre suivant :
/. yh.a'.dd. ss. n. m. l. k. z:. tt. z. r. dz.d. kli. h. dj. ts. t. b. d.
y. Id. if. h. ch.
^
s. q.
2" ils ponctuent différemment le fd et le qâf, marquant le premier
XIV
d'un point inférieur, et le second d'un point supérieur, de celle ma^
nière '• ^ F, (J Q.
3" L' écriture moghrebine présente avec l'écriture orientale à peu près
les mêmes variantes de formes que celles qui existent entre notre ronde
et noire coulée.
4° Les Moghrebins et les Berbères ont aussi modifié quelques letlres
He l'alphabet arabe, afin d'exprimer quelques articulations qui leur sont
particulières; ces lettres sont les suivantes :
tch. q. g. g. j. tch.
, A, ^ et ^, J et ^', ^ , j, ^ et ^
OBSERVATIONS GÉiSÉRAT.ES
s f n
L'ORTHOGRAPHE SUIVIE DANS CE DICTIOxNNAlRE
Dans l'Introduction placée en tôte de ce volume, j'ai suffisamment
avfiii le IfCleur (p;'ge xij), que les mots arabes transcrits on nos cnrac-
lèiPs devaient s'y prononcer absolument comme le français: j'insisterai
encore en finissant sur cette recommandation.
Ainsi, 1° CH, représentant le ^, doit partout se lire comme dans le
mot français arche, et non comme dans archiépisco'pal.
Lorsque le ^ est doublé par le lechcdyd ("), au lieu de l'exprimer
par CIK.H, ce qui aurait présenté une articulation barbare, je l'ai rendu
par SCH. qui se prononce sans difficulté comme dans schisme.
2" Les >yllabes am, em, im, om, an, en, in, on, doivent se prononcer,
non en voyelles nasales, comme dans nos mots empan, inlend'm, impôt,
twm, champ, chant, etc., mais comme les trois dernières lettres des mots
dame, système, crime, Rome, gcne, Chine, madone, etc.
Souvent, pour faire éviter toute erreur, j'ai doublé la lettre N dans la
transcription, quoique l'arabe ne présentât qu'un seul N (^).
3° L'accent circonflexe, sur une voyelle quelconque, indique qu'elle
est représentée dans l'arabe par Vélyf (i), et alors cette voyelle doit se
prononcer longue comme dans pâte, fête, gîte^ apôtre, etc.
Toutes les voyelles non accentuées se prononcent très-brèves, et sou-
vent d'une manière si légère et si peu appuyée, qu'on a peine à distinguer
à quelle voyelle précise appartient l'artirukition de la syllabe.
Le tréma placé sur l'a indique que cette voyelle est iilors représentée
dans l'écriture arabe par le yd {^); dans ce cas elle se prononce tantôt
a bref, tantôt ai comme dans notre mot mai.
E est notre é français dans vérité; È, notre è dans accès.
E sans accent n'est que notre e muet, mais senti et articulé comme
dans la déclamati(m et le cbant, c'est-a-dire cimime eu très-bref.
i° En rendant le a'yn ?•), suivant les diverses variantes de sa pronon-
ciation, tantôt par aa, ce, a'a, é'é, i'i, tantôt par a', e\ i\ et même
par en, j'ai doublé les vciyelles et les ai séparées ou fait suivre par une
apostrophe, pour faire sentir apprnximalivement le son gutiuralement sac-
cadé de la lettre arabe, dont nos langues européennes n'offrent pas l'équi-
val'.rit exact.
Ainsi A\ se prononce rapidement et d'une manière biève, h peu ptè?
comme dans nos mots brouhaha, cahin-caha ; V.E , comme dans créé;
mais, dans la prononciation de aa et de ce, il faut éviter de séparer les
dtux voyelles, et on doit les confondre en une seule syllabe.
OBSERVATIONS GÉNÉRALES
5° G H exprime l'articulation du ghayn (f-), R grasseyé des Proven-
çaux, mais prononcé avec plus de force.
6" Le K s'emploie régulièrement pour la transcription du kef (wî)),
et le Q pour celle du qdf (^S) ; cette dernière lettre se prononce plus for-
tement que la première, et à peu près comme CCH dans Bacchus.
1° KH est employé pour rendre autant que possible l'articulation pro-
fondénient gutturale du khd (-;): c'est le ch dur des Allemands, et la
jota des Espagnols, mais plus fortement articiilé encore.
Lorsque cette lettre arabe est doublée par le lechedyd, j'ai rendu ce re-
doublement pai KKH, et non par KHKH, par la raison donnée ci-dessus
au n» 1.
8" Le même molli m'a fait écrire le doublement du djym (-) DDJ, et
non DJD3, l'tftort du doublement ne portant réellement que sur la pre-
mière partie de celte articulation composée.
9° Pour ne paj hérisser la transcription de consonnes inutiles, j'ai
rendu par un simple T le td (C-j) et le ta [h]; par un simple S, le
syn (, w) et le sàd {^) ; par uu simple H, le he (5) et le hd (.»); par
un simple D, le dal (-î) et le dâd {^); par un simple Z, le zâ (j) et lo
rd(^), quoique les secondes de ces lettres aient réellement un son double
des premières qui leur sont corrélatives ; et j'ai au contraire employé les
doubles SS, TI et ZZ pour les unes et les autres, même lorsqu'elles n'étaient
pas doublées par le lechedyd dans l'arabe, quand les syllabes, dans les-
quelles ces lettres étaient placées à la fin des mots, pouvaient risquer d'être
prononcées comme nos mots fait, cas, avez, tandis qu'il fallait les arti-
culer comme dans faite, casse, dièze.
J'ai do même écrit, dans l'intérieur des mots, par SS, le syn (, f-)
comme le sdd (j^), toutes les fois que j'ai craint qu'on n'attribuât a un
seul S le son que nous lui donnons dans base.
10° Le thâ, ou isd {^], a été rendu par TS ou TH; il se prononce
h peu près comme le th dur des Anglais, ou le (=) des Grecs. Mais parmi
les diverses tribus des Arabes, tantôt T, tar.'ot S domine dans cette pro-
nonciation; en Egypte on ne fait entendre absolument que le T.
lt° Ce signe (-), placé avant un mot, indique que ce mot se joint tou-
jours à la fin du mot qui le régit; placé au contraire après un mot, il in-,
dique que ce mut se joint en tète de celui auquel il a rapport.
Enfin, pour dernière observation, je répéterai encore qu'aucune lettre
n'est muette, que toutes so prononcent : ainsi le pronom de la seconde pijr-
soniie, C^o! énl (toi), ne se prononce pas comme la fin du mot présent,
ujais comme dans cette phrase : la /uink -le poursuii.
DICTIONNAIRE
FRANÇAIS-ARABE
DES DIALECTES VULGAIRES
D'ALGER
DE TUNIS, DU MAROC ET D'EGYPTE
A ', première lettre de ral[iliabet : loi, ^^J C^^-Jl iJj» hadd-'l-beyt
Irançaiset de l'alphabet arabe, , à}\ I-ak.
ùlif, i-M êhjf. âhjf. — à lui, J li-hou. le-hv . A^
A (signe du datif), -5 1-. le-, — ' , lyl-ho, aJ! èlay-hi: — à elle, ^^^
/<-. [.^êlâ.îlà; — louange à Dieu! li-hâ, le-hâ, L^U hjl-hâ. ..^Jl
il! -v^ws-' êl-hamd l-illah! ' êlaij-kâ.
— à moi, J. l-y, ^J lyi-y, J?' , — à nous, i-J /i nd. le-nà, ~^)\
êlay-y; — ce couteau est à moi, [ elay-nâ, ^;AJ lyl-tid; — ceci est à
,JU! I j^* l l-y hadâ-'s-sehkyn. nous, -~3 ! jj hadâ le-nd; — par-
c
— h toi, ^-î /-a/.'. ^-U lyl-ak, donne nous! LJj.iii «'(^/(^r /t'-/m.'
oLM é/aj//; (en s'adressant à un ' — a you?, Si li-koum, le-kuum,
homme); -^-i lek, Jôle-ky,^^ l C^V lyl-koum, ^-^^ êlay-koum
lyl-ek, JiL} lyl-ky, ^-^î êlny- (dans l'arab-^ littéral un «inpluie
fcy. vjJLJl é/aj/-fei (en s'adressant h , ^^»-x5 li-kouim, pour le l'eminiti;
une femme); — cette maison esta niais il n'est pas d'usage dans le
A 2
vulf^aire) ; — nous vous donnerons
de l'huile, *-^ c:^_ji
sendefa-z-zcyL le-koum
— à eux, à elles, *y^ li-houm,
le-hoiim^ *^y lyl-houm, *^J1 ^/ay-
houm; — ce pays est à eux, lA»
,.j,L) J..LM hadâ-'l-beled lyl-hoiim
(l'arabe littéral emploie au féminin 1
",^) le-hounn, inusité en vulgaire). |
— à qui (rel.), ai ^3,31 êllazy
le-ho, m.; 1-^3 ^^i e/ia/y /c-/<d, f. j
— à qui? j^-l li-men, ^.rà■)J> dy- \
men, — à qui as-tu donné le livre?
,, ,[:ùi\ vj^s,.j2i ^i li-men a Iteytêl-
Mtâh? — à qui est ce cheval? (^*J-^
3,jJl \jj!> dy-men hadâ-'l-aoïtdf
A (prép.), avec mouv., J,! êlà,
ilà; sans mouv., ^ fy, -i be-, bi-;
— il esta la maison, ,i AJl ^_j»
hou fy-'d-dâr; — ils sont à Paris,
w»,j .Lj ^ *» houm, fy Bârys; —
il demeure à Alexandrie, ^^^l^ jn
6.i ,^:\^-\ ^ hou sâken fy Iskan-
denjéh; — je vais à Tunis, ^jy
, yjj U nerouh îlà Tonnes; —
à Alger, ^j'^s^i J.1 îlà-'l-Gezâyr,
jjU^Lj bi-'l-Gezâyr;
— frappe-le à la tête, *-^'^ aj^v^I
ôddroub-ho be-râss-ho.
AB
Il A (v.), CX'i aand-hou. a'iul-
ho ; — il a de l'argent, , w;-- C).-s
a'nd-ho felous (m. h rn., clic/. lui
est de l'aigeni).
— elle a, LaXt and-hâ; — elle
a une fille, CU-Aj La-Ut and-hâ
benl.
— il a été, ..^^ kân, ,.>'; a»
/lou fcâîi; — il a été vainqueur,
V JLi ^0 kân ghâleb; — il a été
vaincu, v >y-i-^ ,.\t kânmaghloub;
— il a été frappé, >_^t-<2 dourih,
^J'
vCsj! êndaro.b.
.;W i.A
— elle a été, C^b kânél, ^a»
C^o hya kânél; — ello a été affli-
gée, 4J o^aw CUj ^ kânél haznânéh ;
— il y a, i^ fy-h, fy-hi; — il
y a là de l'eau, iJ_«/» i^à J L» henâk
fy-h moyéh;
— il n'y a pas, ^-^ ^^} L^ ma
fy-h chy, ^j^ '-'•- ma fy-c/i : — il
n'y a pas de vin, S.^-^ ij^-:^ '■•* '"^
/'(/-c'' neJiyd; — il n'y a pas de pain,
■pà. ,f^ -* i^à fy-ch khobz, L»
i.^ i)~n^ w*^ Ay *''' a'ych.
Aaron (n. pr.), Mîj'-* Hâroun,
• (jj •■» Haroun.
Ab (douzième mois de l'année
solaire des Orientaux, correspon-
ABA
•(la ni à août) ,
bnkh.
Abaissé, ^-^^ motouaUi/ .
j^iLL» inolldmel, ^ o^is*.^ mau(-
touf.
li a AitAissÉ (au propre), LLj
vuatlà, Jr. nuatia, oualley, La.
/ia/id, c^--^ tdllà.
— Abaisse ta lèle, ^^^j ^h^
ouatly râss-ak.
— (au figure) , j..*^ sagghar.
~.sr: bakhas, J-'-i tâmel, , ^W
a'ilaf.
11 s'usi Abaissé, Jv now-ze/,
i£-J^ houbelt, Js^is touellà, A»'-J=,''
leUàmel; — les eaux se sont Abais-
sées, si— ^ôT «j:^_j J.fl) hodeyt êl-
âmi/àli.
— 11 a Abaissé lo prix, ,j^-=^\
rakltass, J^i qalal.
— Il a Abaissé leur orgueil, v-^^:!
«^'ji kassar a'azzél-lwiim. y-<S
*-.-•».? kassar quurn-houm.
Abaissement, jj!J-> nouzoul,
jsj-^ houboult, vJL^LLs'' ênhil-
tâl.
Abandon, ^ vJ /erfe, ^-^^ te-
khallyéh, ifss^hedjrah, is.\j3 fera-
gheli .
A un
11 a Abandonné, '-> i^'" laïak,
terck . yz. ^j),-=sr> lehhallcy an.
— Il l'a Abandonné dans la nc-
cessilé, ^^^M ^ aJ^c- ^-=^- te-
khalley a'n-ho fy-d-dayq.
— Que Dieu ne nous Abandonne
pas! Vlz J^dr^! "^ ^i Allah là
yenhhaley an-nâl
Abattement (faiblesse, chute),
iiLxvsto daàféh, p^^j ouqou', Jsji^^
seqoutl.
Abattu (renversé), ^ ■j.^'= maq-
loub. ,^;-^^ mallai/yh, ~^ aX-i-o incf-
kouk, /«j-^-if* mehdonm.
— (affaibli) , ^^^j-x^^ mad-
da'ouf.
11 a Abattu, ^h'J leltyh, S^L
tâtley. ^Y^ hharab, oJ. — 3 fekk,
v.._^l5 qalab. w-^-1.3 qâleb, >-> hc-
dam, ^^h layynh. --■, raina, -sr""
mahâ , .3^=="**' ^^^(^^'
11 a Abattu (vaincu), v^^ii gha-
lab, V ^-'Lc ghâleb.
Il s'est Abattu, -1=^ saqait, ^*
ouaqaa.
AbbaS (n. pr.), j^r'--?*-' '^^-
A'bbâs.
Abbasside (n. pair.) , ^r^—f
.4'bbâssy.
ABH
An»AYE,^-f- (Icijr. pi. 8j^-J'
dijoiirah; »LbJ! .!j dâr ér-roiih-
bâii.
Abbé, ^jL^JI ^^*^J réys êr-
rouhlân,j3^j\ jôJifi moqaddem êd-
déijr, ji^i] >L;») Î7nâm êd-déijr.
Abbesse, .04»U'! i^J \ reijs-
sél êr-râhebnt.
Abc (alphabet), J.s-:' âboudjed,
âbovged.
Abcès, J-*-^ doummel. demmel,
pi. J-*U^ damâmel: il»,) doume-
lah, JwaO doummâléh. pi. J-jU.>
demâyl.
Abdallah (n. pr.), iJ^! J-^c
^'irf âllah, A'hdou-'Uah.
Il a Abdiqué, >2-J-=i. khelaa, kho-
lèè, p»£ Jj.C' a'ze/ a'«, «i.*.^ ^l=i.
j^,£ Jxhalaa nèfs-ho an.
Abdomen, >, ^-^ (^jo^'h ipj^
kirch^ kerch, iJ-.^ mânéh. pi. c^ljL»
mânâl, ..fiaJ 6a/«.
Abeille, «i^W' nahalah, naha-
léh, pi. J.s:-' nahal, nahel, C^-J-s-*
na/iaîdf.
Abel (n. pr.), J---''-* Ifâbyl.
11 a Abhouré, 5^5't t>/.'rfl'i, S^,i
/ceré/i, kerah, ^9J haghaJd, O'^ii^
maqal, jS.} nefer.
4 ABJ
— Abhorré de Dieu et des horii-
1 mes, i^lj.)] y'j ii^l ,>> vjl.'-£d./--
i memqoiU min Allah ou-min êii-nâs.
j AbIme, i^-** ou'mq, eu'v^q. pi.
1 f^'-'is,) êemâq ; yj-i ghamr. pi. ._tt<si
I ghoumonr: i^-*^ ghoummeq, iJjL»
hâouyah; as-' ledjah, pi. .^-s--' /e-
djadj: ^^^^ ghâmedd, pi. (j^--''_»ii
ghouâmedd : ^y^*^ ghaouss.
— Depuis ce temps il est tombé
dans l'Abîme de tous les maux, ^^^
mm hadâ-'z-zemân saqali fy hâou-
yéh koll êch-chcrour.
Il a Abîmé (englouti), ^^jighar-
raq, i^j^^ êghraq, ^r-ls-i ghaltaf:,
A-b balaa, rf^-^ ghâss, if^-^
ghaouass, t3*^ ghainmaq.
Il a été Abîmé, (3J"^ ghoreq.
— Villes Abîmées, f^':^j»^ ^-^^
modon maghreqyn.
Abject, ij^^p^j ouakhych, j.J^
delyl,jJ.=^ haqyr, ^j^ dény.
Abjection, a-'^ delléh, dellah,
Ji dell, SjLj:) denâouéh, s.Liijv
hiqâréh, ijl^' mehâiiéh.
•Abjuration, j..^s.^=i:' lekfyr,
\:i^s~^ djouhoudâ, I Acs^ djehadâ^
:>L\j',| îrtidâd, ,l^{ -i/îA-fi/ .
ABO
11 a Abjuré, ji^ ha (fur, S-i
naluir, ^sr" iljahad, S.A ènJicr.
Ablution, jj-^j ouddouou,
J-^i ghassyl, J^— J«J leglisyl, J-^-i
ghousl.
H a fait I'Abia rioN , f-^^j-i^
loiteddâ.
AltOlKMIiM", ^jr^-^ liehijh, iJ ji
, ^
a oinjah.
Abois (dernière extrémilc),A£;i-:^
menàza'h, j^t àkher, ».=>.'_.' âunâ-
khir: — le lion est aux Abois, -^-~.^
j^^^J-c êl-assad a là êl-âkher.
Aboli, j^jJ-»^ ma'doum, j.s-'
mahou. J^isj ha liai, f^-^-^' ^^eh-
duum.
11 a Aboli, J:-^-' ballal, >-\c
aadcm, ^^« hedam, s:-'' mahâ.
Il a été Aboli, J-i=^J tebaliel.
Abolition, J'-k-' 'ebetiyl, S:^
leblyljjs:-' mahou, tts^ refa'.
— Lettres d'Abolition (de grâce),
jix\y\ âmr cl-aafou.
AitoMiNAitLi:, J->', ràdel, j-;^^^
redyl, sOjiU^ memqout. ^»j^- mek-
rouh, •^j^j^ merdonk.
Abomination, ij^ kerli , »'^^!
êlirdh, iJi\S keràhah, i-u^. rédyleh.
^*; hoghd.
5 A HO
: Il a eu en Abomination, »p
keréh, kcrah, iS\ êkrah, CU-i^
maqal, J^. redel, (fsx) baghcdd.
Abondamment, rr^.^-^ bi-'l-
faydd, Uitj ouàfcrân, J-jU-Uj be-
'z-zâyd, ïibjJL) be-'z-zyâdeh, J-J
qobâlah, Jl.J>l âqbâlah,j-^ikelhyr,
kelsyr. \ ^^p kelhyrân, v^'v'--' bi-
'z-zêf.
Abondance, ^ys-sL, re/r/is. ^i
feydd. ^^-ij zyâdéh, iyS kclliréh.
— Abondance des biens de la
terre, v_,s^ài. khesb; — dos den-
rées, ^à. , rckhâ.
— 11 y a Abondance de tout dans
ce pays, J-Xj !.=^J! i-^s J-Ui Ijj»
j-i- hadâ-'l-beled fy-h cr-rekhâ be-
koll chy.
Abondant, ^==^1-^ fàydd, y^j
ouâfer, j^i^ kethyr, fjji ghazyr.
— Plus Abondant, ,ijl âuitfer.
— Année Abondante, '^à. J! L-w
senél êr-rekhâ.
11 a Abondé, y> koihcr, ,;i
ghazar, ^r^'^ fadd.
— Tout Abonde cette année, J5'
i^ ' 0.3> J. Jj^ ^t koll chy
maqboul fy liadah ês-soiéh.
Il s'est Abonné, ^v--! raiclzcm.
ABR
D'Abord, JjS ^ fy-'l-âouel,
J_jjb bi-'l-âonel, "^ji âouelâ, -5
âouelân, à-^y Jjl doue/ noubéh.
11 a Abordé (v. n.), j-^^j ouas-
sel, ouessel.
— 11 a Abordé un vaisseau, jîJ.i=
^ ^ij^ ^^'.^ talaa a'ià merkeb.
— 11 a Aljordé quelqu'un, J-^5
^1 qassad îlà.
AbORTIF, i:9L~< sâqett, hjs...^
inasqoult, is Jl~. sâqouU, LjS.^ se-
qoull.
Il s'est Abouché, ^"^ lâqà,
làqey, i=^'J louâdjah, touâqah.
Il a Aucun, ^i^'-i\ ênlèhâ, ^^
ouafà, --"^5 qassad, »-5j ouaqa',
J5AS-- tehaJded.
— Où Aboutit cette route? ..^j"^
ixL' \ ! j,>> ^j._aj /e'i/?i touaffà kadâ-
's-sekkéh? — Où Aboutit ce dis-
cours? Jj^\ '-^* J.^ïj_ ^j^ /^î/n
yeqsed hadâ-'l-quul? — Le chemin
Aboutit a un bois, -^.sr'-V. j^j^UI
V >li.M ^1 êl-laryq yelhadded îlà~
'l-ghâb.
11 a Aboyé, ^_»=' a'ouà, 'jc
6 ABR
i Abrégé,
i I ,L
i îkhiissâi-.
mokhtessâr .
' mokhlésser.
f
Abraham (n. pr.), r:}^jl^ Ibra-
hym; p-*'^' Ibrâhym.
Il a AbrÉGÉ,j.^3 qassar, ►v.sxdw'
ekhlessar.
Il a Abreuvé, ^^^^ saqà, saqey.
Abreuvoir, i-sL— sâqyéh, ij'JL^
siqâyah, ,J-;y~' sity/, -iuw» mos-
iaça, (j^^ houdd, haoudd.
Abréviation, ►--^ïJ" leqsyr.
iy^ qesrah, .^^..i:X=^\ îkfdissâr.
Abri, à^j.^ hourmah, s-^y
Liax* mouddaa rnoqhallâ. ^.^ ^r
^JJo mouddaa zelyl, «j,^ deroiiéh,
Isr-* mendjâ.
Abricot, jvi-.*-i^ miclimich .
, wL.-.*A.^ mouchviâch, . j^-^ nych.
Abricotier,
vi.-^iu^î ïj-~sr~
chedjraL êl-michmich, iiuo.i^^ 7?u'c/(-
michéh, , l'w.*iul' u s f^^"** chadjrah
dê-'l-mouchmâch , ii^L^i^ mouch-
mâchah, michmâchah.
11 b'est Abrité, '-=5^-'^-' êliedjâ,
îlledjâ, ^J-^' tedarreq, ^}^ dàrà,
\ySi iedarâ.
Abrogé, J-Î^j batiâl.js:'' ma-
hou, /»j-^*^ maadoum.
11 a Abrogé, J-^J 6a/fa/.
Abruti, it-^^*-^-* mouahheck
jia>..'x.w» mostao)ihach.
c
ABS 7
Il a AiuiiTl, , vi^o ouahliacli.
»~^ liaijouan.
lIs'csiAimuTi,,
■-teltaijouen.
AnSKNCE, 4^ ghayhéh.
Absent, '.^-i^i ghâyb,j-<= -^ j^
ghair lâdder.
II a été Absent, il s'est Absenté,
V ili ghâb, v ^i ghayeb.
— Femme dont le mari est Ab-
«riit, A-^*-* ï'v^ marâh moghayhéh.
— L'Absent est comme un étran-
ger, V ^Jj'>-^ w^_ *'' êl-ghâ'jh ghâ-
ryb.
Absinthe, "(^9^* i^^ chybéi
êl-adjouz, jj=s^ ' b 6.^À. chybah
dc-l-angouz, i^t, chybah, cheybah,
,^p..^\ âfsiniyn, --^-^ mâmylâ,
^.iJI ,3^ dtqn êchcheykh.
— Ptlite Absinibe, Absinthe du
Pont, ^^ chyèh.
Absolu (indépendant), (^Us^
mollaq. Ji;:*w» mostaqil.
— lia une puissance Absolue, *3
«idk/s L^Lv le-hosouUanélmollaqah.
Absolument, j-j J^^-^ ^J^
«un ghayrkoll bed, -illi^ viollaqân.
Absolution, i^fy tezkyah, Ja.
hell, a1c>. halléh^yki ghefr,J^ a fou,
^■^'■'•^ semhali , î.ix^ luaghferélt.
ABU
11 a Absorbé, ;^-' belaa, sJ^jÎ
Absous, J_^* ;^' "' altlnul.
11 a Absous, cfj 'akhà, zahhey,
J^ halL i-ii o'/^t'" ! «-^^ gfi'^fcf'-
^j-is-' samah.
— J'ai Absous, vjl^u-^ halleyl.
Il s'e>t Abstenu, ^-~^1 êmtinaa,
ç^^l ênteha, ênlehey, f^^Ji toneq-
qaa, f^s:-' tehassen, ^ ^cl àa//",
Abstinence, f^-^^y toneqqy',
c.Lhs..i\ înqiltâa, j^<ncw ImmyaJi ,
i^lhè qiltâah, ç-L;.;^! îmiinâa.
Abstrait, ^s'j ouâ'er.
Absurde, J^*-' --^ dodd él-
aaql, J^£*^ j. ij be-gJ.ayr maaqoul,
J,iix)l ^^L^^ moddàded êl-aql.
Abus, ^J1---'3 /"a/^, .i-3 zelem,
zoulm, Js}i gJialall, i^y.i ghalout-
lah . ^jti gliech, ghouch.
11 a Abusé (trompé), ^jiui ghach,
^^J^khadaa, v Ac^ klialab , a-*Jr
tamaa , ^i^ dahâ, ^i gl'or, -xi
taghà, j-\-^—' êMchzà.
— Il a Abusé de sa fortune,
<;.^ai.LJ! ^j Jwj J^x;:^! cslaamel
mal -ho be-gliayr êl-ouàdjèb.
Il s'est Abusé, iaii ghalall.
^'
A ce
Abyb, ')iizièine mois de l'année
des Cophtes, corre<pondanl au mois
de juillet, **^^-f ^ âbyh.
Abyssin, <-i^-=>. hahechy.
*-^ ■ Il
Abyssime, (A^^ êl-Hahech,
'' J.b heled êl-Hahech.
Acacia . -!=-■-' senlt.
Académicien, /rj^-* modems,
Jlz aâlem.
I
Académie, J-^m J-* m edresséh ,
moudcrsah, pi. ir'^'^-^ meddres;
Lo.i*M ,.j^_j"'-^ dyouân êl-eulêmâ ,
LjixJ! le Us», djemâai êl-eu'lêmâ.
lia Accablé, ^^_^kalaf, ^ ^3^'
teklef, Ls ayii'â, fr*»^ maas, js.'j
4-- iheqqel a là.
— Il les a Accablés d'impôts,
,yS],\ ^a^^^ J-ïi' theqqel a'iayhoum
pl-tnaks.
— La chaleur m'Accable, ^^-
^s"'' aayél-ny-'l-harr.
Accablement, , ^J^" leklyf.
Il a AccÉLÉBÉ, J^ aadjal,
ç-j-w serraa. J^*^ ieadjel.
Accent tl.ms la prononciation,
iisÂiv hefzéh. Oj^ cheddah; — dans
l'écriture, ij-i-s-^ chehtah , 4.1aiij
noqtah, i.---li a'iâviéh.
Acceptation, J-j^:*-' '«9^2/^-
8 A ce
Il a Accepte, J^^-J' /eçM, J^.V
teqabbel.
Accès (entrée, approche), jj^^
j dakhoul, àXiVsj' moqâbeléh.
Accès de fièvre, a^.ôœ-'' li)h ha-
Idghét êl-hammyéh, a.vô.s-'' », ^■j.-:»
darb êl-hammyéh, ijjdr*^' hjj nou-
béi ês-sekhounéh, iJ^ds-*^' .j.i do«r
ês-sekhounéh; — j'ai eu aujourd'hui
un Accès de fièvre, >»J| ^^i'",
*-:x~
Jl
:ârél-ny êl-youm êl-hammyéh
Accident, i*^^ ouaqaah, jil.
;ijL3j ouqâye; i^^j.z aardéh, «Pj^-
aâredd, pi. ^.^jz a'ouâridd: i^^-'
messaybéh, pi. v ^jL^^s/» masschjh,
<)i J.O sadaféh. à.iy^ djerayéh, i~^.^i
qaddyéh .
■ — Par Accident, ^^A^b 1e-
's-sedf, AsJÔl} bêl-ghafléh.
Acclamation, iJsjih zalghout-
tah.
— Le peuple a fait des Acclama-
tions devant le prince, j^VT JjJ
^L*3l .Jl^.lai31- qouddâm êl-êmyr
zalghaltét êl-a'dm.
'Accolade, J-;^' ieqhyl, Aiu*»
jnaaneqah.
Il a Accolé, i^^ aannaq, ^j --
a'dnaq, /j'^^ haddan, j^ qabcl.
ACC 9
ACCOMMODAGE de la barbe , i
i.djc- lnhfyf, ^^s^-s-* lahsayn.
— d'un inels, ^ ^■::-:}^ li^llyyb.
^Js labkh.
Accommodant (facile en affai-
rp?) , J.»_«*:^^ motsdhil , iJi-^U'»
mouâfjeq^ a-^}^^ motlxf .
— C'est un marchand Accom-
modant, ^3.a'.«.♦w» j^u ji> /iOH /ft^/r
moisâhil.
Il a Accommodé ajusté), j_5j—
saoïià, V ^.' , releb, ^ à..^ sa^', J- •-
mêlai. ^^^ hendam.
— J'ai Accommode, w^-v- mel-
U'Ul. wo »-. saoueyt.
— Il a Accommodé la barbe,
«ijT-' talifef, (.>-^^' talii^scn.
— un mets, ^h 1ahal,li.
Il AccOMMODii (convient), ^-L*
salih: — cela t'Accommode, L'J^
vil) ^A-ns-wJ //a(f« byeslch l-ak.
11 s'est Accommodé (concilié),
J^>' /esse/ief, ^s^joiwffaq, ,^ij'l
CHefaq, êllafaq.
— Je m'Accommode aisément au
temps et aux personnes, i-.'l wo.l^
. -tfLJ u ^L»v' I dâreyt ênd êz-zemôn
ou ên-nâs.
— Accommode-tni aux circoi;-
stances, m'-'j-^' ô^j=^^ <J^ J^^
ôsbour a là ûhouâl êz-zemân.
— Je m'Accommode de tout, bl
Jx5i fi^ t^-~r~^ ^'^d mothyen ma'-
'l-koll.
11 a Accompagné, w--^'^-r sd-
heb, ^^^ châa, ^j rcfeq, ^Ja'^
rdfeq, i^^^j-' tcrdfeq. ^J»ouannès.
— Ils ont envoyé quelqu'un avec
moi pour m* Accompagner, Li»j!
^.x.'s..s^j} ^^b'j) wV-a^'j cbaalhoû
oudlièd on êyâ-y yrdfeq-ny.
— Que Dieu vous Accompagne!
SxJ' kJJ! Allah maa-koum!
— Que la paix t'Accompagne!
j>jl*JI v^.sLw chd'-ak ês-seldml
A..-^.^' ma'-'sseldméh !
ACCOMPAGNI.MK.NT, i3-5. refd-
qali, refdqéli.
Accompli, /»-o.j tewdm. **-/> mo-
tammem , ^^ kdmel ; pi. (^-aàIs
kdnielyn; ^jZ\^ Uioliamwel.
— Il a dix ans Accomplis, JoJ>
^.y■;•''—' ^•^c^ katnel a'clicr senyn.
11 a Accompli, J tamm, **!•' lam-
tnem, J-*j kamniel, ^ Vs-- ncdjez
fy . ij^^ khalass, J-J ndl, ^j
balagh , -^ qaddâ, ^x=Jij ! cn-
qaddà, ênqaddey.
ACC
— 11 a Accompli sa promesse.
Lia ouafd, vj._j ouafà. ouafeij.
10 ACC
Ua.â.!>l Jj_*-o i-hl^ haad chamâU
\ lah taoïiyl êUafaqoû.
Accomplissement, -«L^s; lemârn, — lis se sont Accordés pour nous
^l^^ kemcil , J-;^<N^--'" le]:myl, ^UjI
Umâm, j^-tS\ îJîmdl.
Il s'est AccoQUiNÉ, J-.-'j-^ arbeî,
J.jj.sj' taarhel.
Accord, (^Lij'! îiiifàq, ?'y^
isiaouâ; — d'Accord, 'j.~. \^-^ saouâ
saoud.
Accords, promesse de mariage,
.U^M . ^j'i.s"'' ^-z h}, rabi a'ià-
'l-khdlem ou êz-zonâr.
Il a Accordé (donné), 1-i::; aatld,
Lla-ti d'Hd. ^ A2«l chdâ, ^^j, razaq:
^x^naam: — (mis d'accord), J-ol
éslah , ^s. ouaffeq: — (ajusté),
c<^ saouà, saoïiey.
— 11 a Accordé la paix, ^-^i5.
J^l ^ reddà fy-'s-sonlh.
C
— lia Accordé sa fille en mariage
h un tel, ,.1-"^' ^'-^^ ^^^ ^"**« henl-ho
li-fouldn.
Il s'est AccoRi>É (il a été d'ac-
cord), t3^-^' êllafaq, i^^-^ tdbaq,
Js.Liô' lechdretl., t^-'^j oudfaq,
\^i {eslèh.
— Ils se sont Accordés ensemble
après de longues querelles, -V.x.5
faire la guerre, LJs 'y t-^:! L-L.li^
chdrelloû yahrehoû a'iny-nd.
— Ces paroles ne s'Accordent au-
cunement avec les premières, ^^
déy-'l-kilméh md tondfeq li-'l-qoul
êl-douidny , v ^^L:j L^ Oj'^-^ ^-^
i^-il^\ Jj-i)] hadd-l-qoid md
ynâsseb êl-qoul ês-sdbeq.
— Lui et moi nous nous sommes
Accordés par serment, im] -X-w^c
A^^.jj ^.i elied ^llali bayny ou
bayn-ho.
— Ils se sont Accordés ensemble
sur le prix de ces chevaux, '_j-î=Ji
J,J' J^ j^ ^J Je ^X<5! va-
battoil-'l'keldm a là icmnhedouly-'l-
hheyl.
— Je m'Accorde à ce que tu dis,
i^-X^S û^.ïj! l_>i ênd-'nqdd li-
kelmél-ak.
Il a Accosté, «-^y» qarab, qa-
reb, »_^J3 qarrab, w-^^î êqlereb,
jSiJ' teqaddem , -' u^ danâ li-;
; — il l'a Accosté, iJ yS qareb-ho, U».
i) V ^j ^3 djd qaryb le-ho.
ACC 11
AccouCHÈr, i-^-i) ncfi/ssahy nc-
fysséh, i-»»^ nefyssd: pi. ^j^^y '
nomîfess, ÇXJ'j oudlidéli , JjiAJj,
[
oualeddnèh.
I
Elle est Accouchée, vji^-Vj om-
/ft/cV.
Accouchement, S^^ oueldd,
ifûj ouiddéh.
ACC
— Accours! -.S.! ôrhod!
Accoutumé, .^Lx*^ mèeukl.
■1 a Accoutumé, ^^c a'ouad.
11 s'est Accoutumé, ^'>^1 ce/^'X
dalad, ^*o^x^^ êsUîness.
Il a Accouriu':, ...O dammen.
lia Accui.niTÉ, -ow— semnio,
■' ! êslenui , ,../»' dinman , , 1.
Accoucheuse, i-bJ qdbilah , oueJà, oueJey.
fjdblah .
Il s'est Accrédité,
11 s'est Accoudé, ^-^'^ ^'^''«»
l'iliey, AaXwI êstened.
^'
tes-
semmà , lessewmey.
Il a AccKOCUÉ, ^Jy^ a'iaq. (^1^
11 a Accouplé, >»-*=^ djemaa, aallaq.^ -^z hallab, ^ .^hJ tekaleb.
kU khalall.
— .Mon liabit s'est Accroché à
— 11 a Accouplé des bœufs à la , un clou, .U*-ii ^J, ç~)j3* (^î-*-"
charrue, jj»^' êqren, \^S kadan. iaallaq thouab-y fy-'l-mismdr.
11 en a fait AccnoiRE, ^j^ighach,
-^lakh, ^s^khadj, > yjSkaddab.
— Ces animaux se sont Accou-
'lés, .^."L-a.. t-y^^^ ^S.i ndkoii
Il a de y n h.nyoudneyn
11 s'en lait AcCROlUi:, ^i:»"" /ea':;-
Accouplement, Ç'I.o^:^».! %d']{e- zem^ys-"^^ êflekhar.
îa. I — Qui s'en fait Accroire, «Jà»::^
— Accouplement charnel, ^.j molaazzem^ , w;^^ mola'teress
nyk, ^-o nekdh.
II a Accouuci, v'-^ qassar.
— Les jours sont Accourcis,
,l^^.<^! ^j, J^^\ ên-nehdr fy-'l-
ACCROISSEMENT, -^-^j zyddch .
y^yy îzdydd, »-~^'' teJ;lliyr, lek:<yr.
Accroupi, ^^_^LiJL> moqafqaf.
XeX> molmdam .
^rc
qisran, ^'--^^
fy-'n-naqsdn.
Il est Accouru, ^j raked
ên-nehdr
II s'est Accroupi, t/^y 90'-
fach, ,1-^^ querfcfs,j-i>*^ gaamez,
i.--jLi» ^.z J-*3 qaad a' la qerd-
ACH 12 ACH
ftjs-ho; — ils se sont Accroupis, Il s'est Acharné,
*j^^-iL? le LaxS qaadoû a là djam, ^^i ghaouà.
ham-
qerdfys-ltonm.
11 a Accru, -^jJ zeijad, zayad.
^.\ zaouad, ^'j zâd,
^"^
nechà,
Il s'est Accru, ^'j zâd. ^\^\\
êzdâd.
Accueil, aI^ju**..-» moslaqbelak,
mostaqheîéh, JjJ» qoboiil.
11 a Accueilli, J.~û~^1 êsiaqbel.
Il a Acculé, i^j zannaq.
11 s'est Acculé, j^^J zanaq.
11 a Accumulé, ^y kaouam,
a<s=^ gemaa.
Accusateur, >j^ /«^/m, pi. ^U
laouâm, S^ cheliky. ^o>^ c/(e/i"-
Accusation, i-^Ci, cheliJ;yah,
àj^^ chekâyéh, ^.iSÛ Idyméh, pi.
*J U3 laonâym ; j.*i ghamz.
Il a Accusé, ^^ chakà, S^
Idm.
11 a Achalandé, v.ij'^ hdref,
j^jj zefcen.
Acharnement, ij'_»i ghaovd-
yéh.
Achat, cKi^ cherda, !^^i ich-
tird, \y^^^ mouchtcrd.
Ache (plante), il^* hesJéh, iJtU
melaah. ^j3\j.i^ maghddnous.
Il s'est Acheminé, a=^_^j" /owe-
11 a Acheté, v3/^' êchlerà,
êchterâ, \j^ chard.
— 11 a Acheté argent comptant,
w\_iLx)jb ^j.-^J..\ êchlerà be-'n-
Jiîb
cy.-
êchlerà be-'l-
neqd. ^j^^.
qobd.
— J'Achète chez lui à crédit,
j^,_ja)Lj CX.vs v_5(^^J nechlery a'vd-
ho be-'d-dyn.
— J'ai Acheté cela à crédit,
il^ib ]S& O^J j.^i êchlereyl hadâ
be-'l-meHêh.
Acheteur, ^j"^ mouchiery,
^c-tij châry, pi. 1-^/ c^^ chordyd.
Achevé, yL^ temdm, **:;/» mo-
Ce marchand est bien Acha- i lammetn, J-*a;= mokammel.
lande, j.-.^S ..^J^\ U j-a^Ul ! j,a> Il a Achevé, a^' lammem, Jli
hadâ-'l-tdgir îe-ho zeboun kethyr. \ kammel, vjj ouafà, Ls. OMa/«, ^jiss
Acharné, ^^^ mohamdjem. qadd, c'^^ qaddà.
ACQ 13 ACQ
il a été AcilEVK, J launii. J^vT II a Acui is, J->:^-^ has^el, w— ^
kamil : — mon habit n'était j>as kassab, ^j rabali.
Achevé, ç~'-r *■*"■' c-^ ^j^ ''-^ — 0" n'Aquiert pas la science
mil hJn chy motammem lebdss-y. sans peine, j^! *i*3l j.^,£_s-:l Lp
Achkvi:me.nt, J-^Aj lehnujl, ' v.^x;Ju 7n<? j/ohfsel rl-eebn êllu be-
Jw^Ti ikmdl, j-^' iemdin. '/ /aa6.
AcHMET (n. pr ), J-o-a. ' Ahmed. — Il a Acquis de la réputation,
Achoppement, ï»^ a'irah. ^Ju. Js-c eezzem. àjl_i.>i, refaa chûn-
chclik; — pierre d'Achoppement, ho, i-^^p *is£ aazzam qeymel-ho.
iy^} jsr^ haàjar êl-alrah. \ Acquisition, w^^C- mokseb,
Acide (adj.), (j^--''2>- hûmidd. pi. ^.^^ — .o.^ mekdssel. J.->^.ar^
hdmedd. lahssyl.
AciEH, J-^ /icju/. /lùic?. -"iîj..' Acquit d'une dette, .^^ se?/,
bouldd, j^ ^ di'ki/r: , -Us solb. ^i^ defaaii , ^ ^j-^^ ^^^l'ilfi '-^'
^iLà foiddd ; — Acier préparé , Vifd.
J_s^>>*->» j)N| j louldd moslahel. 11 a ACQUITTÉ un accusé, S\
Acolyte, /wUi^ chemmds, pi. ;a/îâ, sakey, (j^-^ khallass.
è-^^LùJ:. chamamsah, ^\jI» moidd- Il a Acquitté soldé), jj-O ofe-
rem. /ba. V^w hall. , è^/^ saraf.
Acomt (pl.),^*J' i3' '^ khdniq 11 a été AcQiiTTÉ (soldé), (j^^
ên-nemr. khaless; — je n'ai pu être Acquitté,
Il a Acquiescé, j-i'-as^ j^l i/=J^^ ^-^ Cm--- ^ "*« qadart
akhad be-khdllr. ^^^i reddii. red- chy êkhlass.
dey, c-^'j rdddà, rdddey ; — j'ai i 11 s'est ACQUITTÉ de son devoir,
t • ■ - \ '" ' '\ • ••■•
.\cquiesce à la sentence du juge, ii^ ^^ ouafà haqq-ho, wju^ ^jSJ
,çw>:s-iJ' A-Xsr^ ^Jl^-^^K rdddey l leqen choghlho.
behoukm él-qdddy; — Acquiesce- Acquittement d'un accusé, »ii
moi, ^^^-sr? Xs^ khod be-kinîl- a fou, ^Jsr^ (cJdili/ss; — d'uu
Ir-y. billet, Liai îi'fd.
ACT
Acre (aclj.), (j^''-=^ hâmedd,
hâmidd . ^-S)i Idde, J— a. hadd,
j>ai& aafess, .^..jj.^,. herouch, hou-
roucli .
Acre (ville de Syrie), i.Xi J'k-
liah, oo A'kkâ.
AcRETÉ, .jcIaJ ledàah, i-^Lic
a'fiîssah, <)._0_.J,_£s. hedoudijah ,
Ai^.»=>. louruuchah.
Acte (pièce d'affaires), jjj.sr'
laJirijr, pi. >o^._) ..s:- tahryrât;
AÏi 'j ouâiheqéh , pi . (3,''.'-''j o"^-
Ihâijq: — (contrat, titre), ^^ hag-
(jéh.
Les Actes des Apôtres ,
^».^*^> . j y êl-dbraksys .
Acteur (chanteur), ^ Là ^/lûni/,
^'•
moglmnny.
Actif, -î^;^ nechytl.
Action, J-«i /aa/, ^'e/, pi. Jji!
êfaal, j-*i a'nj/, pi JLss! emdl,
ft-Lsc sana .
— J'ai Action contre toi en jus-
tice, ïj-c-Jî ^-*'a J, /-y aley-k
da'uiiéh. ^-y^ (3=^ ^J> l-y Jtaqq
a'iey-k.
Action de finance ou de com-
merce, ^^ bdy, iK*-^ sehmah,
^r>c^ hessah , hissah.
i 4 ADA
Actions de grâces, ^-V- diokr.
Actionnaire, ,-::^^^t dier-
kadjy.
Activité, t^^l^ khafijéh , «,W=>.
hirdréh, iJadj nichlah, ^i'^iu; »ie-
chdlléh, Ja-dj nicht; — l'Aclivilé
du feu, jL-àM Ï--^,-^^ hadi/él ên-
ndr.
Actrice (chanteuse) , i-^/^t ghd-
nyah, i~^J^' moghannyé!t.
Actuel, ^--^5 ouaqly, ^>*3
feely; — les circonstances Actuel-
les, <*^j>'5i j'^-=>-î^ ël-dioiidl êl-
ouaqiyéli.
Actuellement, b3L=w hdldn,
^v^sr'5 di'l-hyn, 'Jl^'êJ] ^:> dy-
'l-ouaqt, jj'-^V^i '>^* ^ fy hadd-
'z-zemdn, i.z^^)\ ^ fy-'s-sda'h.
— Le général écrit Actuelle-
ment, '---^^.•'. jUt JLj:=s-' êl-
generdl amdl yekleb.
AdaGE, J-i^ melhl , mesl . pi.
Ji-i^M dmthdl, dmsdl.
Adam (n. p.), ^-! Adam. ^i\
jL^] ! dbou-'l-becher.
'11 a Adapté, t^^J qaran. w^Js
qarreb, v^-v^J nesseb, ^^_^^^>o senef,
U^'
khassas
' w^
iLvs sa/".
Adar, septième mois de l'année
A ni 15 A DM
solaire des Orit'iiUuix. ,"^1 dddr: il Los Aniin \, ;-"--- êl-oiicduu\
concspond à noUe mois de mais. a.jJ>.~'l êl-toueilJif. '■■.\^J\ êl-oui-
r ^" ^ ' ^. ^
Addition, ï^-j ", zyddèh. daa, »xLJ! êt-leshjm.
••> __ I '
Addition d'ariihméiique, ^i^csr' . Adjectif, cr*~J ne^li/, ^'-^î
^^
tedjmaa , s.-i.s^ gamaa, djamaa, \ (tdddfij, ^À.^^ ouassefij.
djcmaa . aLv^. gemeléh , ji). j- ^Nf»-
djouiiKjul. -j', zouoiid, zaoucd.
Il a Additionné, j^-a^I Cdimaa,
Jh>=v! éiljmel.
Aden [province de l'Arabie),
.iJ.- A'den.
11 a AdhÉuÉ, (J{-^' lassaq, 1=1)
hnqatt.
Adhérence, (J4-=-' /f^'9, ^^^'
(ebqiiU. . «f-v^' klsi/q.
Adhérent, ^Jv-^"^ /«sse(/, ii.j
- /iia//J/«,'Aàr"^
Il a Adjoint, -i'^ zdd
Un Adjoint,
kellihodd , w^Jwj na(/t; i~L.-=!^ Jiha-
lyféh, ç>\^' mouldzem.
Adjldigataike, ^v-^- TtiOU-
lessarif.
lia A DJ f U É , „ j,.W-^— l'slelilaf.
ADMINISTIlATiait. I-' -^--^ modah-
ber. modchber, Jij'-^ moloually, ^j
oualy, J^.-j; ouhyl.
A D.MINISTRATION,^f~-' -1'' IcJbyr,
Js^-» melouelléh, i-f^j ouldych.
AuiKL ! ^'-x^ ^1 «//«/( ma-ûk. Il a Administré , j-J-^ dciher,
^xz2y dutieda'n-alc (en s'adres- dabber.
sant à un seul); «-W 4^! dllah Admirable, -..^..^^ aadjyb,
_s*^ ma a djcb . «-_ j J j
maa-houm (en s'adressant à plu- > agyb ,
sieurs); ii-1 j^-- ''' i^ /V em««
«//a/i.
Il a dit Adiel" , Ç-'j ouedah,
ouidaa , «.l— sallem, j>.i._OI L^
sJ/ êd-du'ah.
— Il s'en est aile sans dire Adieu,
sJ-j.' »-i (^f^ ^', r«7i TMîH ghayr
toueddy'.
bedy' .
— C'est Admirable, s^^^-j-sr^
a'djdyb, agdyb.
Admiraulement, s-_^o-^- ua-
(//■t/*/6, a '9.(1/6, 4-;=srC a'gybdn.
Admiration, ^^-r^^ a'gybéh,
^^.-p*-' ta'djlb , >,_,>..ar*-'— '1 Cs/»'-
ADO
1! a Admiré, s^^*^-^' êsiaa-
djeh , êsla'geh , \ ^-s--^' âadjeb ,
V -s:*J taadjeb, ^^--^ bahai, J.a3j î
êndehel, *^y teouchem.
— Pourquoi Admires-tu cela?
lj.ft .^ V ^25:*-' ^LJ l-ey-ch taa-
djeb min hadà?
11 a Admis, J-^s qabel, j-^ls qd-
hel, j.-sii;;~| êstaqbel.
Adolescence, '^•jV-'jr^ chebou-
byéh.
Adolescent, ^^l^châb, OLjL
chdbb , pi. V )L_^ chebdb , cha-
bâb.
11 s'est Adonné à, 3 -^^ c(;'a-
/iod /V, ' ^V êlteJià, -\vï-' /a-
ç?/d , ^i -*!> ie'dltà , oi-^s^j I en--
/iamrt/v.
— Tu l'Adonnés à tous les
plaisirs, ^s.—.^.s"' o)._jb ,_.l.*«y
vJI^I-vLM iessellem ddl-ak li-djenn/
êl-leddt.
11 a Adopté, io;^-l êslalney,
eslabnij.
— Il l'a Adopté pour son fils,
A.o i *.U2>. djaal-Jio êbn-ho, i^'^^l
êsCabny-ho.
Fils Adoptif, w'-^j^ rebyb,
rabyb.
16 ADR
Adoption, a-^-j lebennyéh.
Adoration, Cl-sc-*- sédjedéit.
S^L^c ebddéh.
11 a Adoré, ^.s.-**' scdjoud. sedjed,
->.*c aabad, fS. rekaa.
Adossé contre le mur, J.j^~.
■1=-=- ' (j"-^ 'L'"''< ^dned dahr-ho
alà-'l-hayU.
Il s'est Adossé, ^j-Vj e/Aa. e/A'ey.
5».^i5 J,Lvl ^snad dahar-ho.
Ils se sont Adossés (dos h dos) ,
f-^-îi ^- v-'^-ls l^iaa.. halloù dahar
a'ià dahar.'
Adouci, ^,J léyn.
11 a Adouci, ^p leyyen.
— 11 a Adouci la colère, ^',
r«qf, ^.j raonaq. i-V-^ Jmddd ,
-^*ft hemmcd.
— Le vent s'est Adouci, '-x-J
u^'l ieheddd-'l-haoud.
Gonime Adragante, [;ji5' Ae-
//ii/ra.
Adresse, <>i^ khofféh, i^ls^
nedjdméh, w.;V=>- heylah, S.Lja^ chel-
tdrah , àJj^ maareféh.
Adresse d'une lettre, jj|^-^
euloudn, i/^-is aldméh, (ji-^ wv-
ADY
r
A FF
Il a AdiiessÈ, cA» Lidà, J^^,
rachad.
— Ces paroles s'Adr^iSsenl h vous,
»\) Zs-sr^ Aii! \Xa' }iadd-'l-melhl
l/hhass le-koum.
— lia Adressé la parole, ^_^^isdw
lihattab.
Adroit, S-i^ cJuiller. cluîuir,
pi. ^jls'.l. chdllcryn. ,Lj2ij chil-
liir: ^i:> deky. pi. ,...;.> - dehijiin:
...^i /e/()/m. pi. ^_^^-Vv^ fehymyn.
.<^ felwumâ; Ms^^^nadjern. ^^^.i.^
i^iiafyf, ^j^ «"'■<•
Adulte, ^^J^^chàbb, pi. w^!----
chahdh, chebdb, ^y^ belough, ^'^^
hdlegh .
Adcltère adj. m.), «-"h :â7iy.
pi. -'; zo/i(i : (adj. f.), j-jU zânyéh.
— ■ Le crime de l'Adultère, ii\
zenà , zind.
— Ils Diii cuuiniis un Adulière,
A i) 1 • Lï i: lu .\ , j-J ' ^' i aJ^ ueled
êz-zdnyéh (conim.); ^^^r V^ /• i- ' èbn
?.z-zânyéh (luasc.) ; ^-"'vM C-Cj
iicnl dz-zànyéh (fém.).
AovKi'.ltE, ■^r-= zarf.
.\DM:iiSAIItF,j;-'- iiailon, pi. Lv:
aadâ : ♦-'ti ybanjut. [i!. ..j^t^
ghonnân, ^^ji (jhoramâ ; «.^^.:î^•*
tnokhastsem, pi. f-o-^-s-"" mahhas-
^einyn; *..«û.aw khassym.
— Tes Adversaires sont les rnieiii:,
'^i glioramâl-ak gho-
Jb^ Jv,
rani(î/-j/.
Adverse, .^ ^'i
mohliassem.
^. L^sr'' mokhdlef,
— Les parties Adverses sont ici
et tel, j^j jb-U (^,„^^L:x^" t'/-
mokhassemyn foulân ou-fonldii.
Adversité, ^■^■'' mossaybah .
pi. ^_^j-.^'= mossàyb; iJ^sr' molia-
nali, pi. v^wAsr-* mohanàl: id~^
dayqah, pi. c^'X^ daygât : wLiu?'
techiddah , pi. A-j!jiuJ" tcchdàiid:
Ajjj rezyélif pi. u'j . rezàyâ; J-ij
■ belyéh, Jj fce/a, pi. obîj beldyd;
I .5«~,1 'JI^^cs^ ta/iV// âssouad.
' — Il a été dans l'Adversité, ^--^1
êndâm; — il est dans l'Adversité,
! ^iJL.^il*JS /(OU madddyq, j^cs.-- j.a
I /lou monddm.
— Nous soniMies dans rAdvi-'r>iif',
j^Jij^.csx* j^^-s'' tia/r/i moldàyiii/iu
AÉRIEN, ^r^}j^ haouàyy.
Affabilité, i-^-iJ bechdchéh.
Afkaiu.i:, «~l^ lialyn» , ^—Ij
C -
bechuucli.
AFF
18
AFF
Affaibli, , ôj»^-^ modda'onf,
Js>^^ rakhou.
11 a Affaibli, , ^*^ daaf,j.s^j
rakhaoîi, ralihaoue.
Affaiblissement, àsl*-:» daû-
féli , ïjLsL. rekhuouéh.
Affaire, J-*^ choghl, pi. jji^
choghoul, jlx^\ êchghâl; jA âmr,
pi. , <..■=! oûmour.
— Comment s'est passéel'Affairc?
J^iJI lj=s. ^_» -9 %/" djerâ-'cJi-
ehoghl? j/» a . '-o ^ ^^i /t?//" sâr êl-
âmr?
— Chacun a ses Affaires dans son
état, àilc^ yj, j^.xL^ j.s> ^^fi J5'
holl men hou mechghoul fy hàl-ho.
— J'ai assez de mes Affaires, y» aii'
jLi5j i.J '^^ ^^ êldmr êllxj ânâ
fy-hi yehfâ-ny.
— Vos Affaires vont mal, ^^ \y^
Jj_j'Lj oùmour-koum he-'l-ouayl.
— 11 fait bien ses Affaires, i'La>.
V ^)c luîl-lio layeb.
— Qu'as-lu Affaire ici? Jj ^ûjI
us êy-ch l-ak liond?
— Son avocat l'a tiré d'Affaire,
ÀSj ïlD Icbhâ-ho ouhyl-ho.
Affairé, ,.\ ^-i=>^ mechloun,
w«.£^ ^<..h^\ es -sel -
ux;;./^
meclighoul.
Il a Affaissé, ^^ji-edakh, (r*r
kabbass, >^^daas, i;~^=- haqqass.
11 s'est AFFAISSÉ;, ia^ô hohelt ,
i^'^ hoqqea: — la terrasse s'e?t
Affaissée,
touali hoqqes.
Affaissement, i.^^ hiqsali.
Affamé, ^j!— s».^. djoua'dn .
,L*„2,. djyadn, pi. ^^wx„=». djyaà-
nyn.
11 a Affamé, 9-^^ djaouaa.
Affection, ^^"° nwhahbah, mo-
habbëh , pi. OjL^s-' mohabbdl :
j^A^ eiicliq, i^ij 7'agJnbéh, ij^à
qhabiréh , 83»^ moiidah, 5,'».=^ hi-
rdréh, ^--=>- hanyêh^ jL^=^ khàir.
Il a Affectionné, i._.^=>. habb.
II a Affermé (donné à louage)»
j^\ âdjar, i^-*"^ davimen. j^^j
taâdjar, Idggar, Idagger, Li kerd ,
^y lazzam ; — (pris à louage] ,
»yS telazzam, j:^i-^^\ êslâdjar. —
Celui qui Afferme, ç>y-^ moullezem,
^J^'^■^ moddhamvien, ^ «^ mokryf
j^l;u«^ moslddjir.
11 a Affermi, S^-"^^ êslehkanu
J.f Lj tâkked, teâkked, «JUJ" Ihabbat,
tJtebbet, ^-C makan, ^«-j ressakh.
! 11 est Affermi dans le bien, *»
AFF 19 A FF
^^^L) v^^o^^ hou motam^ch le-'l- Il a Affligé, rM-^ hazzan, ùj„
kheyr. t^aouad.
AFFEHMissE.MF..NT,^'^3r"~' îsiih- Il a Clé Affligé, il s'est Affi.igk,
kdm. ^~>-^' (ecfulijfl, X^^J^' lecliyi/d. \'y^ hazen. y^^- tahssar, J^-'-'i
\VVIC\IE, à.s\} lezijah, f^ Y- lizq, êndabel, ««j1 êngham, j^^^l en-
s.^^^ nisb, i~^j ncsbali. ghaben.
il a Al iiciiK, , Vk /azaqr, V ^^j AFFLLF;^CE, ^g^ djèma', ç- «^
nassab. djemou' .
Affinage de métaux, i.vi^j /es- Affranchi, (3_?^«-* maalouq.
f'J^fh {j^ijj roubdfs. 11 a Affranchi un esclave, (i::s
lia Affiné (l'or, i'argcni), Is.^ aa(eq, ij^^ êtlaq, «— ^a-- sctieb.
^"If"^ v_5^^ sa/7"rt, SH/Zf»/, ^^:«j Affrelx, ^---^ t7;e»?/', Sj^^A-»
raowfcess. j mekrouh, :a..i^ bechèè, .^-^ qobbyh.
Affinité (alliance), i~lû' «'/(/j/e'/j. Il a Affriandé, ^j^ daonek.
A-''(i qordbéh, i.^ nisbéh. Affront, ,*--i^ chelm, io-xij c/(e/-
II a Affirmé, iJ-^ haqqaq, | mah, i^sr^. bakiiséh, a^ sebbah ,
liaqqed, w-J thebét, Iselél, sebél, 'v-^^u-! îslihzd , J^v-J behdeléh, [>l.
-S^ouakad. ^zS^--*^> behdehU; ^j^' talilizi/,
Affliction, ^iV^ houzn, ^i v^ ^*'/^' >'-- '''<^'''-
ghamw. CJ«i chidJcIi, .y\-^' lahzui. Il a fail AffroNT, 'v-^-^^' êslehzô,
w ; . rezyéli, pl. '-■''j i rezdyd; ».L..^ i .^chelem, chelam, i/*"^ hakhass,
daijqnh, pl. c^LiL.^ dayqdl; — lu ' bahltess, v_^<-w seW, J-^-'-f belidel ,
connaîtras ton ami dans l'Affliction, ^_5V=^' êkhzà, êkhzey, ^^^\ dluin,
-^j-à-' .^ ^r*--' 0^-^ J-s a'nt/ êch- \ ^ï^ haqar.
chiddéh laarcif dkitou-k. — Nous nous ven^jerons de l'Af-
AfflIGÉ, ^J'-'V=>- Itazndn, pl. front qu'ils nous mit fail, «a^Uw-
,~)L;j_=w hazndnyn, . ^-Jv» moH- .j_j.~.=E-f ^! ju~kt- ' ^.z ^j^'^ nés-
hebbes, ij^y^ hazeyn, j»j^ mad- lanqemv\in-houm a'Ià-'l-bakhséléllij
boni. i3tr^^ moddayq, bakhassou-nd.
AFR 20 AGE
11 a Affublé, , '^ leff, ^ àlil< êl-Gharb, i--^Jj^\ Jfryqyéh, Jfnj-
leleflef. qyah.
11 s'est Affublé, ^J^st-Ij' lelah- j Aga, commandant, Ui âghd. pi.
haq, , c,iw lelfef.
ïjlà\ dghdouél, vO^jl-i' âghânmU.
Il a Agacé, ^ j--^ derraa, r--^^
seryr dê-'l-medfa ; — Affiàt de mor- harach, ri^L.sr-' tebdrach, ^y
lier, J ►J^-il b ^>,y> karryttah de- ' ouahà, ouahey.
AffÛt de canon, ^s^il \ij.}j^
'l-mihrdz.
Afin de, Afin que, (p^^j bâch,
j! en, ^\ ênn, ^j'u be-ên, l^ ma,
J^^ l-êgl, li-âdjel, J'J le-key ,
S key, J H, -^^ hallà, J=v"^'
L.» l-êgl ma, ^1 jj--^ ^^^ a' là
chdn en.
— Parle-lui Afin qu'il niaide,
_jj-vsAJ t] J ^\.é qol le-ho ênn
yoHsor-ny ; — couchez-vous main-
tenant et dormez, Afin de pouvoir
vous lever demain plus malin ,
jj] y^} \j^j!LJ êrqadoû fy sd'ah ou mer, pl-j_»
ou-nâmoû, haltàteqdaroûieqoiimoû ' * --••—"'»
lekyr âlèkh.
Africain, ^~u.x* moghreby ,
mogJiraby, mogharby , pi. i-^ Xi^^
mofjhârebah , ^-^jjL* moghrabyn:
^ajyl dfryqy.
Afrique , >. j*i\ êl-3foghreb ,
— Il a Agacé un chien, ^^r^r
v._^Xj I ^ lehebebeb fy-'l-kelb, ij-'j*
haouass êl-kelb.
— Il a Agacé les dents, ►-•,^
deress, fj^j^ dai'ess.
— Dents Agacées, w ^^j^ « ~.~v!
êsnân dersdnéh.
Agar (n. p.), ♦-=>■'-* ffddjar,
Hâgar.
Agaric, i-ij^j^i ghâryqoun.
Agate (pierre précieuse), i^-^
a'qyq, ^^_J yemen.
Age, j-^^ aamr, eeumr, ou'ihr.
*£ euinour, ou'mour,
eumar. s^^\ ê'mâr.
i)\ êl-Gharb, ^jii\ ^'^ belâd
«>-o^ Cl* IIIUI . I '^
— A la fleur de son Age, ^J.
ij^ -^^C--'' fy lenbouk amri-h, ^^
i.'^.>jJ:^ i-io fy batk cheboubyél-ho.
— Avancé en Age, ■. ^-y^^
châyb, j^:,-^ cbeykh, ,^XL chàref.
chdrif.
— Quel Age as-tu? ^^ fo.^ ^' -J*
AGI 21 AGX
qadd éy aamr-ak? 0/^_».c j.;.^ j*^ — De quoi s'Af;il-il riiaintonanl!
kifim scnt'h aamr-ak? | i-zl^ ^ ijKaE--' ^ iT'-' ^'J-ch
.\c,\: di' dix ans, ^^i:^ j.**-'l ^ ]n/-'l-hiJi(itjéh fy-'s-saalt? -» ^j1
j.;^ fy-'l-a'mr a cher senéh, yi\ r ^^\ êy-ch hye-'s-syréli?
êhn aacherl actm.
AgILK, ^ ^i=^ khaf'yf, ^^j^^
— Jo suis Agé de douze ans, Iji v)ah:onm, .)^}\ zirbàn. zcrbdn,
ênâ balaghét
êthnâ a' cher senéh.
— Il est Agé de quarante ans,
j-i ,^»j,l , '4.CS-U 5 ,ac a'mr-ho
lielahaq ârhayn a\îm.
— Je ne suis pas si Agé que lui,
►«.X. 1 ^ Co ^ ^j ..-- mâny chy
qndd-ho fy-'l-çt'mr.
;a.' Y^ sery\ ^_à~L^ latlyf-
Agilement, *-' , v^'^-' bi-'z-zerbah,
^^i qaouam.
Agimtf-;, iJj'j zerhr't , zrrbah ,
iis. hhiffcit , i..zj^ sera ah. <i>ik'
loulfch.
Agissant, j^-s fàvl. fdi'l, J^^Lt
a'dmcl, a'dmil.
— Très-Agé, ^^'-^ chârif, châ- AgitatI0N,^J.-'P'' taJizyz.
I ...
êkhtydr. îkhtijâr.
C
— Agitation des eaux do la mer,
(.^r' i,slî-lx.-' modâlméi êl-bahar,
ref, y.
cheykh.
Il s'est Agenouillé, -^t— se-
dji'd . sedjoud, fS, rekaa. ^}^^
idniel.
— 'Jl s'est Agenouillé d'un seul II a Agiti':. V» hazz, ]=^à. AVic-
^ «<sJ lemaoudj.
Agiialion d'es|)rii, ^^ ],ha-
bill. , ^'^ khabiss.
■ o •
j_. i^ ^ J^ J.»5 qaad hall, ^i^^ khabass, *^ lattm
u'ià rekabéh ou-noitsf.
— lia Agité une question, J--=sr'
Agent, Stj oukyl . pi. ^. , t^^^^ ^^ctedjddela'Ià-'l-messdléh,
oukeld; ^js^khouJy.
il a AgguwÉ, JiJ thaqqal. theq-
qel. tseqqal, saqqal.
Il a Agi, ^j-^ a'mal, J.xi faal.
.i— . oitassa'.
^ffl \\ , ras êl-dmr.
Agmat (v. d'Afri(jue), w-'^-^i'
AghiDÙl.
Agnkau . ^_àjjL-». klidrovf.
^_c^.=i. kharouf, pi. ,w«^ hliir-
AGR 22 AI
fdn,khorfân; J-^ hamel, \)\. ^y-?- — Il a eu pour Agréable, il a
hemlân; — viande d'Agneau, «s-' Agréé, J3 qahbel, ^, radâà.
^^^jxLs^ lahm khârouf.
raddcy, ^jL-a hân,
Agnus-Castus , -<-^j^-' hâze- djah.
ghandj
AghÉMENT, ^sj.) nozhah, i-.
5LJ='
Agonii-:, ^y nezaa, i-^'Xl^ me- : lettdféh.
nâzah, ^ ^a) leqf, ^ jLi;. cherâf. AGRESSEUR , , ÙjL;=. hârkh ,
— Il est à l'Agonie, ^-V-^ »ii i*?*^-* nddjim, *6-j tûhii
râh ynezaa, ç-jo ^a Jwit nazi' ; jS: hâdjein.
*2v.a
^JIjj^v ^.^y jL^ hou sâr qaryb
li-l-moul.
Agonisant, 9- 'Xi nazi'.
Agression, i>-fii^^i tehâw é!i ,
A.^Lssr' nedjàmeh, ^.j.»/ te'arbecli,
iP>^ y:sr' iehrâch, ^^^ hedjem.
Agrafe, -sAii qofléh, qefléh, pi. Agriculteur, -^^ fellah, pi.
Jl^s3 qefâl; a-^JV-' bezyméh, pi. v'VJ î /jrr:=^-^^ fellâh\
'bezâym; .^jo kelâb; t^y^ arouéh,
pi. y eerâ.
Agrandi, r-N' niukabber.
11 a Agrandi , t--^ kabbar, *iài
o'^zam, ;K.i, refaa.
hyn.
Agriculture, i^^h fdlâhah,
ij^yss. hircUhéh, hirâsséh, ic^'jj zé-
ro dh.
Aguerri, '>^j^ modjerreb.
AhI (interject.) \ â, ^lyd, Lj b
Il s'est Agrandi, *ia*j' teazzein.
Agrandissement, j^ kobr.
Agréable, .^ ^Ja-' ladyf, ^W
halou, houlou, ',_^9.Lc addjib, Ju^
djeinyl, v ^j^^"* mahboub, J«~ii^- ; oudlied Jdidb.
maqboul.
Il a élé Agréarle, il s'est rendu
Agréable, ^^ ^^^ aadjeb, v ^a^^Lc-
aâdjeb, -.y<s.\ êrdd, êrdey, c^y
lerdà.
yd yd, 81 dh, ^1 dkh, ^\ dou, s\j
J'Ai, ^-^^^* aand-y; — j'Ai un
livre, ^.^-ItS j,=vij ^_c,X^z. a'nd-y
— Je n'Ai rien du fout , L^
^i .^^^ ^-^' md a'nd-y hallà
chy.
J'Ai été, vJl^.o koni, kounl, u!
^'S dnd ko7il
AID 23
Aide (s. f.), ^^^ nasr, ,.^.c
u'oiin. pi. j.i'j~' è'oudn, i-;^x^
ma'oiméh, CLx-- ncdjdèh, J^^.. r/;;/-
rèh .
— 11 a demandé Aide, »Lx;l-|
èsla'àn, .Ls^^' êsledjar.
— Dieu te soit en Aide! 6^1
^-^ r--'' (J-v^, '4llah yssehel amr-ah!
iî^! ^j,x.^ yssaad-ali Allah l
— Avec l'Aide de Dieu tout se
fera, -i- ^ y^ ^\ 'Lijx? s./>
ma ma'ounél Allah yssyr koll
chy.
— A l'Aide! j.^,j' ^t a'ia me-
hell
\jn Aide, j-^—i nâsser, pi.
■^iy^.i ndsseryn.
Aide (impératif), j_^.'I ônsor
(en s'adressanl à un homme),
^^^-i-'i ônsory (en s'adressnnt à
une femme).
Aidé , j_j-^-^ mansour, plur.
y.i,^.^~A mansouryn, .\j-kj>
ma'oun.
li a A\ï>É,j^^ 7iassar, v- ciûh.
^Lti à'âii, ^jz aouan, a'oueii,
;ii) nafaa, nefaa, -Vju« saad, ^ iu^.
fUio/", ->=s-' nedjcd.
— J'ai Aidé, Ok«sj nassart.
Air,
— Ils ont Aidé, '•»'-£-• «assa-
rofJ.
— Tu ne m'Aides pas dans la
détresse, J-'AiJ! Jut L vjuj I "il
^J..j /« (■/,; l-y a'nd vch-chcdyd
tenfa .
Aigle, >w^Lii£ eu'qdb, eeqâb ,
aaquh. ouqûb.j^} nesr, nasr, nisr,
pl.jj— j nessour.
Aigle de mer, 8^<s& y hou eu-
myrah, bou o'imjrah.
AlGIlE, J^^^-=^ hdmèdd, hâ-
madd, j:^Isk hdmoudd.
qdress.
— Lait Aigre, ^^J hben.
Aigreur, i^*aw hamouddéh.
11 s'est AiGUi, ^J^■^c^v hoinedd,
jlâ. khalal, ^^i fassakh.
— (au fig.),^ ^'^i\ êtjhlâll, ::_»_-
Sj-isld.. saoued kluUr-ho.
Aigu, 31a. hddd, -^J.3r^ >na/m-
rfoî/(/, ^_^j_\^ modcbbeh, vtodabbeh,
^^'^ radddy, ^ i'Â:j> molqef, a-J,
/■e/"?/', ir'^j^ nierons.
— Douleur Aiguë, J* j -Vi^ >j.=^ .
e « .. ^. ^
oudja' cliedyd.
AiGLiÈHE, -i|J bcrrâd , ?^'^>
herradah , ^^-J ^ I j6rȍ , jji_J ^j
/;ri/7, ili qnllclt, aIçv djelléli, aJ:^'
AIG 24
meclirehah , pi. c^'Lj^= weclire-
Idl .
— Aiguièi'O conumiiie en terre,
, %Ai qallouch.
Aiguille, ^j->\ êbréh , îhrah,
îbrcli, pi. Xi\ îhdr, êkir : i.cs.L::i.l!
êlniifidliah.
— Grande Aiguille, ^^^ mou-
khayll, moitkhiyalt, ^l^^ mossaUéh,
pi. vj^-i.^-^ mossalldl.
— Trou d'Aiguille, ï.>j^ eurdéh,
ï-^i ghcrdéh.
— Pique l'Aiguille dans l'habit
de peur qu'elle ne se perde, \^\
i)I
3 iji^èf
B..vv«j ôghrouz élîhréh fy-'l-lhouab
on-sokk-hâ hallà là tessy' .
— Aiguille de balance, ^^~*'
4.sr*^' lessdn ês-sandjah.
Aiguillette, C-^^t^ c/nVii.
Aiguillon, ^3,^ dereféh, Li--»
rwcc/ioua, <>»a~- son (fond, iiii^ yec/;-
/ë/j, yechfah, pi. ^-^^l yechfâ,
yechfey; ^^ ceqs.
lia Aiguisé, j^»-- smn, ^'==''
maddci, maddey, ^is^ djalakh, ^is.
.C "
reqqaq, «.?, refftiu.
Pierre 'a Aiguisek , '- --=vj
j'.:S^^-' r«/.'^/ dê-'l-Jiadj(im.
AIL
Aiguiselk, -r^9- djelldldi , pi.
^^=v^^ djelldkhyn; X:..^ senndn,
pi. f^jL^w senndnyn.
Ail, ^'^.' Ihoum. isotim. soum.
V ■ ■
— Une lète d'Ail, ^<'-' Ihouméh,
Ci' LT''^ ) ^^'^ lliovm.
— Gousse d'Ail, v^J ^r-- sejin
thoiim, pi. ^^." (j--— ^cndn Ihouni ;
jjj 1^'/=^ ^'<^^s Ihoum, pi. -^.js^
-.aj" hourous ihoum.
Aile, --'-'■t^ djenâh, pi. ^l-Àa^î
ùdjndh. êdjndh. i.=^l\6>.\ êdjndhah;
^ Lsk LA=s. djendhdl. ^ |_»3.. djouâ-
— Il s'est envolé à tire d'Ailts,
et on l'a perdu de vue, i-ijS ^ j^-h
ij.»A.3 3'l£ j-i^ ! ^ ^::=^ ij^Js tdr
(y ferdéh tayrah , halld la dhd a'dd
qecha'-ho.
Ailleurs, -,^i=^^-i. ^ fy ghayr
maltrah, v=s.\ ^y 3 fy vioudda
dkher.
D'Ailleurs, v3^-^^ '^^^ ^j-'
min djehél ôkhrd. ^i-i i^^j ^^^^ mtn
oitdjél dkher, ^r=^^ hr^^' t-f'' '"''^
ndhi/él ôkhrd.
— Cela vient d'Ailleurs, 'J..a>
i f j y.,i (;-=f:W hadd bydjy ivin
I ?>arrfl, <:^lj^ ^^-^ ^'0(/fl gharyb.
AIM
AIN
— U'Aillours, de plus, on outre,
,\*; , oii-haad. -«J LA>la ou-chnmd
baad.
Ai.MAni.r., ^-^:r?^ habyh, pi. 1.-^1
êlibbâ. N ^'-.o».) êlibirb: >^^sr'' ma/j-
to)/6. pi. ^^.j_»*sr-* jnaJiboubyn.
— Je sais qiio lu iii'Aiiiu'S,
ifjiJ naaref
<J
be-énn eut Icliobb-ny.
— J'Ainicrai (jiii in'Aiincia, ^^■>
'- t - .
.!^=«. I ^=^r. men yelmhbny âliobb-ho .
H a Aimé niioux, 1-^. reddâ; —
Aimant (Pierre d'), ^«-^i=;jL» tu Aimes mieux mourir de faim que
luaghneltys, ^j^-):^:.x.' maghnâUys, travailler, Ç'j.srl.^
, u4~LLu/. meqnâltys.
11 a Aimé, v --=*• hahb,
':€cl:eq.
o^-
J.sr-' ^j lerdey temoul hi-l-djou
ou -lu tekhdem.
— J'Aime mieux faire cela que
— J'ai Aimé, v«::^^..^2^ habbéyl. cela, 1^» ^>» ji^\ \Sj> J-tsi] .îj!
— Nous avons Aimé, wJwwscv hab- âoud da'mel hadâ âhlhar min hadd.
hynd.
— J'Aime, v ^
_-.3:-' ând nehobb.
— Je l'Aime, ^■^'
ueliobb-ak, dnâ nehobb-ek.
— Nous vous Aimons
*>«-.3r"' naliH ndiobb-h'Dum.
âhobb, Ul
C'-
^'j.]Lj vJI
— Aime-niui, -x^^ hobbny.
— Je t'Aime beaucoup, L_j!
4- -^ ^~^ dnâ nehobb ak qobdlah,
L« I dnd nehobb-ak
bi-'z-zêf.
— Je n'Aime jias, -,_^.s-' L»
_»v mû ne h obi • cliy.
— Je ne l'Aime pas, uJlsr' L* !.ji
--^ dnâ ma nehobb-ck chy.
\X. > 11
J'Aime mieux cela que cela.
^^sr-^-^ L_j| ênâ
êstahssen haJâ a là hadâ, L-j!
Ijjî ^z \}.î ^.^^ ênâ êsiaha-
ley hadâ a' lu hadâ.
— J'Aime mieux que tu le re-
poses chez nous que chez lui, -j'
0^^ ^-y ênâ dhobb khâilr-y ênn-ak
toqo'd a'nd-nd ou-mâ lerouh a'nd-ho.
Al.NE, '^\^-\ ^^=^ khon èlouark.
V JLa^ hâleb, pi. V -.'L-s haouâleb.
AÎNÉ, .-^ bekcr, bekir. behr. pi.
. !^ ! âbkar: S)sy 1 jj\donelêl-ouldd.
— Frère Aîné, p V^ nazyz, ^à.'
'lyr.
i
..S}\ âkhuu-'l-kcbi
AIR 26
A In ESSE, *Jj^J bekouryéh, pi.
vO'-'j^^ lehnirydl.
Ainsi, l«x.i Ae-d^, ka-dâ, ^j,\
^^ zay dy, I jXis heka-dô. '
— Ainsi que, S ha-, ke-, ^^àS
ka-tnâ, L*-^ melhel-mâ, ^ ^S kyf.
— Ainsi que vous, i^S ka-koum,
aXIIju methel-koum.
— Ainsi qu'il a fait,_^a> j.x3 L^
ka-md faal hou.
— Ainsi que je suis venu, Ainsi
AJO
c/ûV, j^pj beydar, pi..^!.^ beyd-
c?ar; .jL« nâder.
Aire de vent, L^l hjh zâouyéi
êl-haouâ.
Aïs (s. m.), -^j) louèh, louh.
Aisance, ax^j ovasah, i^^-^^sv
hoddour.
Aise (s. i.),i'=s.\.rdhaJi, La., rahd,
i,y^~i .
ryâddéh, iLi;.^! ênychdll.
— Fais à ton Aise cet ouvrage,
Jjuu)|
1^ ^
c-
1^^ êlbahbah pj
je m'en irai, ^j.i !-oJjU w^;=». i-o.li^ hadâ-'ch-chogkl; ^.z i j.j* J-^t!
melhel-mâ djyt, melhel-mâ ârouh.
— Ainsi que tu feras à autrui,
Ainsi Dieu te fera, ^>= J-*«J' Uli.»
«..Jji/» »\il J-d.*j ! J-Xi ^j^ melhel-
mâ taamel ma ghayr-ak, heka-dd
yaamel yilllah ma'-ak.
Am, ff|^» haouâ, pi. <J-J_j-*1
âhoueyéh; ^ \ ryèh, ryh, pi. ^Lj.!
érydh, *-^-— ' nessym.
— Air frais, ^~^j3 frisk.
— Air de musique, ^^ lahn;
pi. (jl-îsr'' êllidn; a-*^' lenghyrn,
pi. *;^-Jô' tendghym; j-^y terlyl,
pi, J^îy lerdtyl, a3j reqam, Àaj»
maqdm.
Airain, ^^ nahdss.
A:re à battre le blé, jl^;;-J fcey-
o3)^'» aamel hadd a là mehal-ak:
xj" bw ! jv» ,«„:-ol &jia' /lat/a beld
laab.
Aise (adj.), content, isj
mebsouU, mabsouU, ~j-î=^ moUar-
rah, (j'-=M^ ferahdn; ferhdii, pi.
ferhânyn.
— 11 a été bien Aise,
^^
far ah.
— Je suis bien Aise de ta venue,
^^JUp* ^ w^».^ u! ênâ ferai l
fy megy-k.
AiSÉ (facile), J-aL- s«/a/, sa7ie/.
— Tout est Aisé pour lui, ^^ii- J^
iJic (>»— 1^ ^o// chy ondsse a'iay-hi.
Aisselle, is'-^J êybâu, hi^
bâti, pi. ^^'-^''-j bâlldii.
Il a AjouRisÉ en jugement,
ALC
c y.L.]} haat li-ch-clieraa , >^v-jk.-
i^J ...
c-^iJj bayyal li-ch-clieraa.
11 a Ajouté, ■>'; zûd.
— Il a Ajouté h la vérité, ^^\
" l4^ '^^ a'ià-'l-haqq.
^'-
27 ALG
; Ai.CASAli (ville (l'A friquo) ,►-.£:£]!
él-Qagsar.
Alciiimik, -:r*r.-^^' ^'l hymijâ.
Alchimiste, ^j'-^ hymciovy.
Alêne, ^,3 derefrh, .si-lj j/ct7i-
II a Ajusté, C-J? dahal. :aba(. fah, pi. ^ii^ yeclifey: \ ^^-^ t«o/i/j-
Ala.MBIC, i==>r?' kcrhuh, i~^ raz, pi. ■,..-asr'" vwiih'irez.
heyyah , i^;^ ' ênbyq.
11 a Alargué, ^i- ^^ âlârghâ.
Alarme, v^^-=- hhaouf, khouf.
lihauf. AîV- feza'ah.
— Fausse Alarme, i-\^' tehyléh,
y^' mekr.
— Il a donné une fausse Alarme,
J-'-^' lehyl.
r-
Ale.ntouhs (s. pi.), .b dur, -^
j 1.5 ma dàr.
Alep (ville de Syrie), wJow
/laleb.
AlÉpln (nalif d'Alep), ^'^^
haléby.
— L'Ak'pin est )>eiit maître, le
Damasquin ruse (prov. vulg. ),
Il a Alarmé, •»;' êouJ.am, p ;? ^^j^ ^■''^ «rV cr^^ haleby
tchelely, châmy chuttiuy.
Alexandre (ii. pr.), .-xax^' /s-
kander, ..y^Jj^j^Dou-'l qarnéyn.
Alkxandrette (ville de Syrie),
i . , j.Jv.^ ! Iskandcroun , JJ • , Ajiw. 1
Jskanderounah; — natil d'AUxan-
drelte, gjj,xSi^\ Ukanderouny.
Alexandrie (ville d'Egypte),
ij ,jJAw! Jskandéryéh.
Alexandrin (natif d'Ali xan-
dric), jI.ajJv--! is/cant/frani/.
Alexis (n. pr.), 1-~j . Rychâ.
fazaa.
— Cette nouvelle a Alarmé louie
h, ville, '^^AAJ.X1! lyr:^^ '-^
hadd-'î-kliabar fazaa -'l-medynéh
koll-hd.
Il s'est Alarmé, ^^'-^ khdf.
Alranais, ^j-Jj^ drnâoull.
Albanie (province turque), -vL
■a^^jS beled êl-JrnûonU.
Albazète (ville d'Espagne),
Î5^.»j Bassyt.
Alcala ville d'Kspagne), 'àAi
Qalnal yalmaeb.
ALiiÈinu: , ,^-x.M
c « ^-^
ALI 28
e'b». houroxif êl-Cjhouhâvy v»?^ àl-
qcbcr. ïv-sr-' êl-gebrah.
A LG E R , _^J '^=v Djezàyr, y^ ^j=s^
êl-Djezâyr.
Algérien, ^_Cj.-)'j.9w djezâyry,
Sji^}^ <^Fzâyrly.
AlgÉsiras (place d'Espagne),
^jAxsr' ' '^yy^ Djezyrét êl-khoddrâ.
AlhucÉma (ville d'Afrique), v^S-
,y>.J! Hadjer ên-nekour.
Alicante (ville d'Espagne),
C-^^ Liqanl.
Aliéné (fou), ^_»i=sr^ medjnoun,
pi. j^wj^çs^ medjdnyn; js\Zs<. khob-
hdll, C^^à^i dkhoul, pi. ,j!-J^=i-
khoutdn; ,jJ.x* maadour, J-*''-^-
djahel, pi- Jl-^?>- djihdl; ^_5»^^^u»v»
wios/û/ioui/.
Il est devenu Aliéné, v^_»-à-
hhaouél, ^'j=>. kliaouelh.
Il a Amené (vendu), p-Lj 6aa,
-j beyyaa.
ALL
Alkoran,
C^^V^'
êl-fonrqân
\ 1 v-iL) i êl-qoràu
n
moshaf, j-^"- êl-djefr. ^\jSS\
J.J •,.*'! êl-kitdb êl-a'zi;Z. i*^-Ul éi-
melehmah, pi. *i>b).I! êl-molûhem.
Elle a Allaité,
êrdaat.
^■-
— Il a Aliéné tout son bien,
C^J
A?;. J^raouah koll rezq-ho.
Ali F [P'oyez A).
Il a Aligné, ,, à^ saff, jia^
$allar.
Aliment, à-bL» mêklah. À-*^
taâm, >Oy5 çom/, pi. C->[j3i âqouâi.
<l-^^j reddaal, riddaat.
Allaitement, a-^A îrdaa ,
^^j riddaa, P-^j riddâa.
Allant, _^\ râyh, rdyèli . pi.
^^cs-i.K râyhyn.
II est Allé, >Lw sdr, »-~. seyr,
çi^f machey, machà.
— Vous Allez, ^.sriK L;j ' e«-
toû râyhyn; — nous Allons, L=>.!
rj':-^" \ êhand râyhyn.
— Vous n'Allez point, S-'A U
j^Aîs-.-', ' mâ-'n-koum râyhyn.
— Il Allait, ^)}j ^^ kdn râyh.
— Tout va Aller bien, Dieu ai-
dant, ♦-^■^' y\^^j l^ oi^! ?[^ A
en chd j4llah ma yssyr éllâ- l-khéyr .
— Il est Allé à reculons, Li^
-_jL.àld>. machâ khaifâny; — à
cloche-pied, lA^^ baqbach. -.la.
haladj; — à quatre pattes, tav,
rahaf,
'->■•'<> dabdab.
— Il est Allé en pèlerinage, ^
hodjdj. hagg.
— 11 est Allé devant, tv-*" sahoq.
— 11 est Allé au devant, J-;-^^^'
hlaqbel, jXLj teqaddam.
— 11 est Allé à pied, -i-^ inachd,
-■^ inacltà, machcy.
— Il est Allé à cheval, w-^jjra/iafc.
Il s'en est Allé, «-^.w sa far, sa-
fev, ^1, rdh, S^) rahal, J>^j'
êrtehal, »-— sûr.
— Mon père n'est pas encore en
Allé, fi— U Jl; wv» ij_^i bouyalt
ind zdl md safer.
— Je veux m'en Aller, ^J>-'
-. .,' bedd-y drouh.
il a Allégué, ?^; zahxah, ,^^
iiialaq.
AllÉl: (action d'aller , -.iu.-»
viechy, y-^ séyr.
Allée d'un jardin, àl^j zanqaJi,
pi. wJ-^i zanqdt, ^^j\ raouhah,
3,^ chourah, s^J^ chaoudr.
Il a Allégé, , -i::^^ hliaffaf.
AllÉguiue, J-^ metlil. mesl.
J.-i*.'' lentsyl, \-^' medjdz.
Allemagne, .— ^ jyemsd, a-wo
:\entsah, Nemséh, i*..^ ^^j beldd
lyeniséh, ^^sCAlduxdnyd,
Allemand, ^j^»..^' tiemsdouy.
.j.^il aliimdni;.
29 AI.L
Alliance, isj^ rhurt, [\\.Ljy.i.
cheroul; -\^- e'hed, ^y,^ ou'houd,
à^*^^ moqareléh , a_**»j nisbéh ,
ï^j-L^^s^ mossahcrclt, /Jjl-iJi îllifdq,
Çj^'.x^ mo'dhidéh.
Allié, v^j^ '/«''y^ -^-^^ ce/ii/rf,
^i:ia moitllefeq.
11 s'est Allié, -^§*j' lea'hed, ,.»w^
sdher, v»^,-3 qdrab.
Allocution, iJ=-:2^ ];ho(bali.
11 a Allongé, Jj^i laoual, J..^
madd, Jcx.^ magltalt, 1^- malt.
— Ce lit est trop cuuil pour que
je puisse m'y Allonger, ij'j^^ '-'->
iJ I::^-! jj.3Î b> ^zj^ kadd-'l-
farch qassyr alay-y ma aqdar dm-
tedd fy-hi.
— 11 s'est Allongé en bAillani.
LL^j leiiielld.
Allons! (interj.), L^^jI dyhd,
|«j! êyoud, iiio yd-llah; — ol-iLi
a'df-ak (courage à toi); — àS^
a'df-ho (courage à lui); — S'i~z
a'df-nd (courage à nous; ; — «.OLc
a'df-koum (courage à vous).
— Allons, promenuns-!ious un
peu, A_J ir^ u-NiSja.. 1—'--'' dyhd,
khaoussoû chnuyéh.
11 a Allimk, J~»~' ihaal, Jjtil
- - oualaa.
ALO 30 ALT
êchaal , ,_»j naouar, wJ^ ouaqad, , [o'-^î fy hadd-'z-zemân, '^]^ ^_i
ijj] fy zâk êl-youm, aJ thoutnm,
soumm .
Alose, J^L^ châhil, J.-..jLi.
chubyl.
Alouktte , j-^' qonber, ij^-s
Allumette, ^ — --5j ouqyd ,
^1-j yS kihryt.
Allumeur, Jl-^-i- cha'dl.
Allusion, *j!-â.5' Mnâyéh.
Almaaion (n. pr.), o»-*UÎ âl- \ qonberah, pi. yLs qenâber.
Mâmonn, êl-Mdmoun.
Almanach, à^Li jjj rovz nâ-
méh, ,*;'_j^-J' teqoiiym, ïi.»Lâ.Ji &/;-
clidhirah.
Almansor (n. pr.), j^^^-i^ dl-
Maiissour, HManssour.
Alméiua (ville d'Espagne), aj Jî
élMeryah.
Almodovar (ville d'Espagne), À-^s. Jdiissdm, ^1.^:-:L\ Wiiissdm
— Alouette huppée, >iJ^5 qoubaa.
Alphabet, J— =s-.^1 abondjed,
i-olar-^' êl-hedjdyyéh, ^^>S] ç> ,;
zei'a'-'l-Jieldm, l^^' êl-hedjd.
Les A lpuxares (montagnes d'Es-
pagne), ^Jij\X.i^\ âl-Bechârdt.
Altération (soif), A^ca'ttch.
Altercation, *-^^^ khesm,
j_ja1' cl-Moudeouer.
Almunecar (ville d'Espagne),
w-Qî êl-MenJicb.
Aloès, ï;^'^ sabrah, ïv^^^s sab-
barah.
Aloès d'Amérique, ]yli\j:==>
guerzeydnnou , LjLjj^ guerzeyd-
non . guerzydno.
iJ^L.s"' modjddeleh, i^lz^ll, chdmat-
lah.
— 11 a eu une Altercation, ^^>.s~à.!
êkhtessam, *.^à. khessam. khassem,
r
êslakhsem.
Al'iÉRÉ (changé), i.~i^ mogJiayr,
j.-»;;^ molghayr.
1 Altéré (ayant soif), ^Li-Ls
Bois d'ALOÈs, ^X^iS komdry, \aalchdn, pi. ^.yLd.iii aatchdnyn.
^jz ou'ond. 'Il a Altéré (changé), v. a., »^
Alors, ^^-;^*-^ hyzyyi, v^yjj j,;^ i ghayyer.
^^^■^ and delik êl-Jnjn, -^J^ ^î | 11 est Altéré (il a soif), ^j^^
^^îsr'' îlà zelik êl-hyn, Î3>* ^J, aallech.
AMA 31
— Je suis Altéré, ,.>LiJac -j!, j
rd-iiy a'tclnîn, j
A LT E It N A T I V E , j 4fs>- A'/' J/« r . ;
- Tu as l'Allernalive de faire
:eci ou cela, J a-5 i'-r:== ^JL---i\ ,
J'i bîL b J^vxl'' ^h; èl-kinjur fy-h '
ni la'mel Jii ou-êlld dâk.
Alternativement, ^'j>-^^_ he- dê-'l leouz
AMB
Amande, 3"iJ louzah, îeouzah.
pi. \y îoiiz , leouz; 'y noua.
— AiDatide amère, ^y^meriidj.
— Amande de certes, wJ-^''
mahahh.
Amandier, j_j.l5l '^j^^' chadjeréi
êl-louz, j_...lM !J! 5^=^-^ chedjirali
'n-noubéh, ï.jl a1! 3 fy-'l-medaou-
rail, iy*^ ^^ a' là douréh, -V=s.u
_\iw'. ',^ oudhed ouerd oudhed.
Altilr , j-:^''^ molgehber, j'~'>^
tnothahhcr.
Son Al'IESSE, AJ»/is.a. hadderel-
ho.
Alun, '..^..^ chelh, s-^L;, chah,
jjwi- chabbah , i>^ cJribbéh.
Aly (n. pr.), J.* J'hj.
Amadou, Jji^ chououl, JJ».^ | a'bbâ,
suufdn, *xJs laam.
Il a Amadoué, J~^^ meyyel, l khazan.
s-^^'i qalab.
Il a Amaigri, , ^*^ da'af, JJa
liiizzal, «/=^ dcmem, ^i \ reqaq,
— Le jr'ùne Amaigrit les moines,
Amant, t^^^ a'dcheq.
1 1 a A >i A R 1 N i': , ^.^'= »i essek , ^^
qahadd, -.^ — Ai ghalah, Jo^i dkhad.
Amarre fsubst.), Jsj , robt, J-o..
habel, habl, pi. J--;^ hebdl.
Il a Amarré, iaJ, rabalt.
— Amarre! (imp.) ^jU^ drbouU.
Amas, -»^j konm, ft.o^ djeniaa.
Il a Amassé, ~J lamm, ^^S
kaouam, ir'j=>' haoues. ^j lelû. L-;
ji.,s=w djamaa.
Il a Amassé un trésor, ^ V^
AmRASSADE, »jLa.j hcchi'irah.
— Il l'a envoyé en Amba<<ade,
^^^y.A CJviji ênfed-ho mcrsonï/iii.
Ambassadeur,
dldjy, èl-
(-^,J! *-»-JJ *^! ês-souni ydmem i fl[/'j/» ^Iç^'U, ç^r* êlkhy, ^^3 q(h
viohdcher,J)<>^yj' mersoul.
ér rouhbdn
— Il s'est Amaigri, , ^x^ daef,
Jv> hazcl.
sad
'J'
Amridextre, ^_Cj'^*w^ i'//-se-
rdovy. pi. ,.y.'j^j.^^zi'ysserdouyijn.
AME 32 AME
Ambigu, «^i'» molehem, '^.ij^ — Vous serez mis h l'AnieDde;
mockryk.
et, si vous ne payez pas, on vous erii-
^-5***w.ïS-;'. .^
»ji5A.' L^ OL iJsck
Ambitieux, _^h'x^ manlifakh, prisonnera dans la ciiadelle, Lj2*j'
j^ j^ dou nefkh, j.^-^ molgebber,
■^-^j raghyb.
Ambition, j-^j nefkh, ia^^ nef-
khah, ut-, reyhbéh, Sk*~=w hasreh,
6.^ ,=s. harséh.
— Il a de l'Ambition, v_^-c.
ragheb, r^"* tedjebber.
Ambre jaune (succin), w-.l^/ca-
àxkJl ^2, taaitoù khatlyéh, ou-lzâ
ma ledfa'ou-chy yhabessou-koum j)j-
'l-qalaah.
11 a Amené ,j-'::::-^l âhdar,*^^
haddar, •. '-=>> djdb, ^^^ owas-
sel.
— Les juges urdoîjnf'Menl d'Anie-
reb, kârab, ^l^y kerbân, m'-'j-V I ^^^ devant eux l'assassin avec les
l'cherbdn, ^'y^^ kehrebâ.
Ambre gris,^;.^ anbar, a'nber.
.^z a'niber.
témoins, et on ïes amena, Ijm^-Î
*4jj./i3ss. !_. âmeroù-' l-qoddâl be-êhd'
ddr êl-qdlel ma - ch-choulioxid , ou-
âhdderoù-houm.
— 11 a Amené son pavillon, Jy
^a\j.-^\ nezzel êl-beyrâq, ^.. ■_...■»
tjjJ^xJ] meyru'd êl-bandyrah;
— Le pavillon a été Amené,
11 a Amélioré, j.*«=wI jj^ ' 5»jAxJ! <JU*5j oxiaqal êl-band>j-
Ame, , «*.ij «e/s, nafs^ pi. /«^^
lie fous, i^^ûJi ônfoss, ônfouss; —.^j,
rouh , pi. ^1^0 urouâh.
— Grandeur d'Ame, ^*.i.À)!j.o
I
C
kobr ên-nefs, 4x5 L^)! — bj^ âroudh
êl-hdlekéh.
djaal dhssan.
Amen, i-rf^ dmyn.
Amende, à--^}^ khallyah, khat-
lyéh, ^_j^ djeryméh, pi. ^Jij^^ijs^
djerymdt.
— 11 a fait payer une Amende,
j. »a. djerrem . , >= ,? feredd.
rah, «3Î^^ yy "^^^Z e/-6ey/Y''^.
Amer, y» morr, mourr.
— Plus Amer, v^i dmarr.
— Il a rendu Amer, »-*.^ mer-
mer.
— 11 est devenu \mer, \j^ me-
rar, yj4^' temermer.
AMI 33 AMO
A.MÉniCAiiN, ci^j^' dmeryliy, merdheb, i^>^j^ myronteh, (j-^^-J
^ySj y] âmeryqâny.
A.MKIUQUE, -s-Vy' Amerykah,
Vii y>\ .Inieryqd.
Ametulme, »j I^ 7nor(iréh.
Ami, w^-=»- !—>^ sdlieb , sdhib ,
pi, s ^Ls:-^^'' difhdb: '^^-^^ habyb,
pi. v^^-^ow! êhbdb ; 3r^ khahjl,
pi. ,.>jlÀ. khelldn: ^J^J-^o sadyq,
pi. J_\.v=' êsdaqd : V .^3r* moliîbb,
pi. ^.r-^^ mohibbyn; tj-;^\ refyq.
— Qui n'aime que sou bien n'a
pas d'Ami, '^^ Lsa.^! JL» ^jJ„o
a3 sarfi/ç mdl-ho, êsdaqd ma le-ho.
— Ils ne sont plus Amis, jjJaijI
*\'^-J 1^^ i.;.ss3' ênqitla'-'l-mohab-
béh 771 m bayn-hom.
A I'Amiable, s->j=5^' J, /V-'/-
djoudéh, isLLJ! ^ fy-'t-td'ah.
A.MICT, , ^-:-«£^ mosnaf, pi.
^^ » .' L»£.j mossdnef.
A.MIDON , i-i-J iiechd.
Amie. x-rs.-^o sdhibah, 4^-s_vcs.
habybah, àX\:L hhalylah.
A. MIN (n. pr.), ^S^ dl-Amyn,
él-Amya.
A M I n A L , j-3=^ ' , >^ j re'i/s ^'-
baliar. j-s^^ 1.5 iT^J ''^''^ (/c-'i-
-i-u qobldn bdchy.
— Grand Amiial, ►Œ-r" '.^^^^i
êmyr dê-'lbahar, j^s-':^' j^ff êmyr
êl-bahar. S,lo.»-' j-^l êntyr H-i'md-
rail, l^-'~i ^.y•^'^ qabouUân bdchd.
— Le vaisseau Amiral, ^_^li.M
êl-glialyoïtn.
Amitié, i-:sr-^ mohabbah, moJiab-
béh , pi. C-^L.*sr^ mohabbdl, J-i.à.
kheldlah, khelaléh , i-ss-^ sahbali ,
<)i A.^ sidqah.
Sel Ammoniac ,.5-i-J nechdder,
nouchddir.
Amnistie, ^U-w semdh.
Il a Amnistie, ^'•-.w mml-k.
Il a Amolli, ^r~ i^yy^n, V~;
raltab, ratleb, l-sr- .î frtekhd.
Il s'est Amolli, I-^ , ?-a/i7i«, .à-,
rekhd , ^ »-' lernekh.
Il a .Amoncelé, *.*=>. diamaa,
gemaa , j^S kaouam.
Amorce de fusil. t-^.> dehhyr,
i_^ ^ cherk.
Il a Amorcé les oiseaux, j^^
sa/ey.
II a .Amorti, >-^- aadam.
AmoLR, ^^ ^-=^ hobb ^ L^""^
eu'f//^.
AMP
— Pour l'Amour de moi, ^j^
^cJjLà. iji-i min chdn khâttry.
— Pour l'Amour de Dieu, *ij
l-illah , J^ Ix) iij I j Lia ./» min chdn
allait taâlà, , ILxj" iij l-illah taâlà.
— Pour l'Amour que je vous
porte, '^J „;us^ cl^-"^ li-adjel
mohahhêl-y l-ak, <^-i ^^"^ mohahbâ
fy-k.
Pomme d'AMOUR, ^^Js-i^ lo-
matlich, lomdllech, ^A.»Ji O —Li'j
toffah dê-'l-eu'chq.
11 s'est Amouraché, ^j. ^J^i
1^^^ taallaq fy eii'chq.
Amoureux, ^^^U aâcheq, pi.
^Liuc eechdq, ^^■S.ù^lz adcheqyn.
Amphibie, j-J! ^ i^-^i J?^
^s-~' ^o ^//y ya'ych fy-'l-herr ou-
fy-'l-baliar.
Amphithéâtre , ^Jà-^ mandar,
mansar, pi. ..iiLvj mendder, mend-
ier.
Ample, ^—^j ouâsse, oudssi'.
Amplement, ^-'UL' b-êl-oudse.
Il a Am PLlFiÉ,y^/f a«/!ar, ^j^
chai' ah.
Ampoule (bouteille), i^^^-^^J baq~
houqah, pi. j^oUj boqdbyq.
Ampoule sur la oeau, A-ijlaj
34 AN
haqlouchah , A_i5_a_iij helfoultah ,
à.Ljk\jx, chelfouUah.
— Il a des Ampoules, JaildJ
techelfell.
Am poulette (sablier), -^--1-^^
remlyah . ramlyah, J./». ç.L> à^l^
sda'h melaa raml.
Amputation, ;i-.iaaj' taqty', leg-
ly\ ç-LLiùl înqilâa\ ^.viùLJ' iec/(-
Amputé, j^.JaK'^ movqatle, ^jh'i>
maqtou .
Il a Amputé, ^^ qaltaa, , ^xv,
chaqq, ^s-bLJ teqfaa, legla'.
Il a été Amputé, )ï-1=ïj 1 ênqeltaa.
Amran (n. pr.), ^^j-^^ A'mrdn.
AmrOU (n. pr.), j^^:^ A'mrou.
Amulette, iJjUc» hamdyl.
Il s'est Amusé, 5V--j tenez zeh^
>^^x3 laab, .^'j s«/i, ç-^ /«j/î.
Amusement, v^^J /aa6, ii^U
meldgi.ah, y 'y mizdh, ijù' tenez-
zouh, i^j3 nozahah, nozhah.
Amyn (n. pr.), ^jJ^ êl-Amyn.
An, A^ adm, pi. />î_j=I d'ouam;
iÂw senc/i, pi. ^r^— senyn, ^^j'-^
senotm; — deux Ans, ^^*» sené-
téyn, (^^l-t ad'méyn.
— L'An qui vient, ijLsr" 1:^]
AiN 3o
ês-senél êl-âjchjéb, i^J'^V l.wM h-
senét êl-dtijéh.
— L'vVn passé, J^*»^' j>'^«-'l él-
a'âm êl-oHoxd, à^^W y^\ ês-
seiicl C'l-n\nd(hjéh.
né h.
ANC
C-^ ^J^. "^"^' 'joum min se-
A.NACiiortKTi:, ^i'j zûhed.
AnafÉ (ville d'Afrique), l^-' .b
Ddr beyddii (m. h m. la maisun
Tons l(>s Ans, xv_ ^o A'o// blaiii>he;.
scne/(, ^^^^ J^ /ro// o'am.
— Tous les doux Ans, (.r^--— Jj
Ao// seneléyn.
— Il a été un An à faire une
chose, ç^ ^ --—^ êsnd fy chy.
— Tu as été un An h cela, -«I^o!
iJ-» ^ vjl,v~:.^' ^;i/ ê.<neyl fy hadd.
— L'An 535, ,.r-J -.'. .'~^^'.^ j~z
ij wo.*».<s=»-_j o'«m khamsah on-lselds-
syn ou-khams-mdyéh.
— L'An VI de la République
franç.'^ise, c'esl-h-dire I'213 do l'hé-
'^« senéh sddis min
iqdfnél êl-djeinliour êl-frdnsâony ,
ya'ny seiiél dlf on-wyléyn ou-lheldth
a'cher hegyr'ièh (date do la conquête
de rKgypio).
— Le jour de l'An, premier jour
de l'année, aj-^M , w'i râss ês-
senéh , a-jLJI _jJ.j bedoti-'s-senéh ,
i~^_; oudjét és-senéh , Jj'
AiVAGnAMMi:, , é-ij^^ tnhryf.
Analogue, ^-àU^ moudjîq ,
ijj^^j' movchâbih.
Analyse (abrégé d'un ouvrage),
. i-,..cx-:ir^ moklilessdr; — (résumé),
, »2^sr-L' tnUiliyss , y.^^.j tefftyr,
,L-^ heydn; — (examen) , j-^-sé'
laabyr, L^^i:,-' îsliqsd, jU^iJ tcf-
lycb, i^j^ leferreq, 9.i\Ji lonzy' .
Il a Analysé (examiné), L^ii::_!
êslaqsid , calnqsey.
AN\Tiif:Mi;, ^' ^=v herdm, pi. j,^
lioroni .
Anatolie (province de Turquie),
àJ aL -J \ AndlloriJyah .
A N ATOM I E , ^ j^ iech ryh .
Ancètki:, , ^--^ f^dlrf.
— Ancêtres (pi.), -j-^r' djedoud,
^L'.çv' êdjddd. -iiw snlfd, ^ ùa_'
êsidf.
Anchois, *j , rym, (^,^j^ *ar-
dijn, A.'X— sardellah.
Ancien, *-J-'*— ^ qcdym , pi.
AND 36
«^*^J.2 qadyinoun, UjJ qodemâ, ',
i^-^ aatyq, pi. l'i^ aUeqâ, o'teqâ.
— Plus Ancien, i^^\ âa'laq,
ua'leq.
Ancienne, à^.>i qadymah, aû^
uatyqah.
Anciennement, Us3A_3 çarfj/-
wian, LiùL-- sâbeqân, ^^jLJI ^3
fy-'s-sâbeq, V^ (^ «lin qadym,
*J-XaJI ^l'-'^v'' vj- fy-'z-zemdn êl-
qadym, jl-^j-^1 a:>.->>3 ^ /y çac/ym
Ancrage, il^y' mersâh.
Ancre , ^ jLL-à. khellâf, pi.
^^^^^L LJa:k A'/i elldtyf ; ^ j ' — îadr*
moukhidf, mekhlâf, <r~'r^ mirsà,
mersà, pi. ç*-'»-^ merâssy ; ^^^hs.
\.^SjV 1^ /(e/6 dê-'l-merkeb.
— lia jeté l'Ancre dans le port,
aL^wJ! ^ l^. ressâ fy-'l-mersdh.
— Jetez l'Ancre !,^LJss:'^' ]j^A
érmoù-' l-moukhld f !
— Le vaisseau amiral est à l'An-
cre, ^-•"■'j ijj-îr*'^ êl-ghalyoun
rdssy.
ANDAF.OUSIE, j^^J^j! Aïlda-
ïùus, ^fJj'.ia êl-u4ndalos, ^^.j
j^^_'_\_j^r lelâd êl-Andalous,
, ,Jaj) Andalos.
ANG
Andaloux, ^.^.jJj.J! a/îf/a-
André (n. pr.), ^j',-Xj! ^n-
rfraous.
Andrinople (ville de Turquie),
AJ,^! Adreiiéh, Edrinèh.
Andujar (ville d'Espagne),
jLa.jj.j! Andoudjdr, ,h:kjSJ\ Ên-
doukhar.
Ane, »U=i. Itemdr, heumûr, hx-
mdr, homdr, hamdr, pi. ^-.*.2>. ha-
myr, j./ys^ Jwumour, houmr.
Il a Anéanti, '-J.l» helak, ^is-,
halak, J.J2J hallal, >»-\& aadam,
l^i êfnâ.
Anéantissement, j>-^.c eedm,
a'dem, eu dm.
Anecdote, w^ja=>. hadyih, ha-
dyls, woo- hikâyéh, pi. vJIjLjd.;^.
hikdyâl; a^ qesséh, qisséh.
Anémone , ^^-^ï^iXi chaqche-
qyq-
Anesse, SjI-*=v hemârah.
Ange, ^J-» melak, uJx» meldk;
pi. aXJjI/» meldykah, meldykéh.
•Angélique (adj.), c^-^ '"^-
Angélique (plante), ^y^ mêle-
kdyéh.
ANI 37
Anglais, ^}~û1jI ênglyz, ^*.~oj!
ênlihjss.
Angle, >J!^^.o qant (en italien
canto, canlone); ^^j^ qarn, (.,Ji
r«A"?i , pi. (joj' arJiûn ; ^-^j^\
zâvui/ch , pi. ij'jj zoudyah, LjL;
zouâyd.
— Angle droit, ^-^j-'^ ^-^j'j
zâouych qâyméh.
Angleterri::, j.J^ ûT jjj heled
êl-Englyz.
Angoisse, A.lv-^:^ dayqah, pi.
vjl^LiLxs dayqât, J- dillaJi . ^*^j
oudjaah, ouga'ah, isJ:^ mechaq-
qah, pi. CL^Jii:^ mechaqqûl; àJL^
moddayqah.
— Angoisses de la n)ort, J'^al
vl^_ji! êhouâl êl moût.
An (.LILLE, yj^ noun, ,La--
>Jl^«,s-' sounâr êl-houi, Ui '.> ii^=w
hayéh dê-l-mâ, ^*.~Ka.=v hanklys.
Angulaire, ^ï qanly.
Anguleux, -vj ^i^ luoqamah.
Anier, j-.4"2>- hnmmâr, hammâr,
hemmâr, pi. S.L o-a. hammdrah ,
^jj-^sv hammâryn; X^s:-' \b^j^
moula de- l-homâr, ,i.-N3r' v -^svLo
tâheh êl-homdr.
— Viens ici, Anier! La s.)LL
ann
jLns:-' 1.5 jL_* Lj_ /«/è' henê, yd
mould dê-l-homdr!
Animadyersion , j-Jj.*J* ia'zyr.
Animal, io.-..^-» hehymah, pi. «jL^
bohdym : .u_^_2^ hayoudn , pi.
vJl^.jL-rv hayoudndl : ^/^^j ou-
hach , pi. , iL^ii.^ ouahoucli ; 4j!j
ddbéh, pi. wjO doudb.
Animé (vivant), ^^ /»a?/2/.
— (irrité), jj*>^=»- hordan, .jIjJL^
moghtdd , v ?j,_^i:.i_'» maghdoub ,
«L^^ii gliadbun.
Il a Animé (rendu vivant), 1^:^,1
— L'âme Anime le corps, jt^l
J.**.s-" (.cs^-:! ên-efs yahij]/' l-djessed.
11 a x\NiMÉ (encouragé),
chadja, chagaa, '«.3 qannd.
Animosité, (J^^^' 9^ <'''d, gharadi
(d'oîi algarade en franç.iis).
Anis, ?ji=^! ï-^2»- hahbél âhlaouah,
,^a*.^'wj ydnyssotni, ^j.^\ dnys-
soun.
AnisETTE, ^'_;^^_ ydnyssou-
Annale, Jr Jj L' /a r i//>"/i , p I • ^-' , 'y
taouarylili.
Anne (n. pr.), i^:^. //aunah.
Anneau, a^J^s- halqah.
<^
ANN
— Anneau de l'ancre, \A^.i gha-
myah, c~->-l^ iJàXs^ halqét êl-mersà.
— Anneau d'oreille, ^i» a£1=s.
halqél êl-oûdn.
— Anneau (bague), *jLcL khâ-
lem, pi. v'jii- khaouâlem.
— Anneau de nez (ornement des
femmes), />|v=>- khezâm, pi. i-^yL
khezmah.
— Anneau de jambe (autre orne-
ment des femmes), JUst-U. khel-
khâl, pi. J-^awito. khelâkhyl.
Année, />--=■ aâm, pi. /»'_»-cî
aouâm, da'ovdm; iA.~ senéh, pi.
^^»^-^ senoim, ^-^ senyn.
— D'Année en Année, chaque
Année, i.^-^ ^1 aa-w ^j^ min senét
lia senèh.
— Combien y a-t-il d'Années que
tu es venu de France ici? vJJ S
Lj -\Âi l^)j3 ,;» '«•^;';9' '^•~' kiam
l-ak senéh gyt min Fransâ a'nd-nâ?
-_**jji qadd êy-ch l-ak a dm djyt
a'nd-nâ min Fransd?
— L'Année courante, la présente
Année, ij^s^^ ïx^)\ ês-senél êl-
hadderéh.
38 ANT
veau, Cl^J-s-" L^^'i êi-senél êl-
gedydéli.
Annexe (subst.), ^j-^h déyl.
Annonce, «•«■^! îchaar, j^ kha-
bar, >Xcl îi'ldm, )L.và.i îkhbdr,
i-^-j ienhyéh, _^^^j nash.
Il a Annoncé, j-^-» bachar
khahbar, y^x^ cliaar,
c: nassah.
khabar,
Uc a'ilam , ^
Annuel, ^j-'-^ senaovy.
Doigt Annulaire, ^-^ e^
lahaty.
Il a Annulé, LiJ lachâ, J.k)
bailal, ^At aadam.
Il a Anobli , «^^-^ charaf.
Anon, i/'^^ djahach, djehach,
djihach.
Anse d'un vase et d'un panier,
ij^l oudnah, i^l owc/n, «iiî^c ^/ia-
— Les deux Anses, ^^^■'-1 oud-
neyn.
Anse (petite baie) , j-*-^ j^y
korfoz saghir, ^j^ djoun.
Antécédent, ^il^sâbeq, ^SS^
moqaddem, pi. y-yJ-L" moqadde-
myn.
L'Antéchrist, JLa.J.)i êd-de-
La nouvelle Année, l'an uou- djal.
AJNT
39
AOU
Antenne,
iiah .
fo3 qala,
i^.l drte-
Antequera (ville d'Espagne),
ij^j^^ Anlaqyrah.
Antérieur, , ^ÎL- sdlef, pi.
^'L- solefyn : -.-vi^' motqaddem,
ç>^y douldny.
Dents Antérieures (pi.), jL;—^
J,a.^i êsnân êl-êhrdr.
J y
Antériorité, j»^ïj' (eqaddim.
Anticha.mdre, ^.;y--^ mâbéyn.
Anticipation, (3r**^ mousab-
bac
J:~ sfî*?.
— Par Anlicipalion, ^4^-.IL) 6i7-
moussabbaq, ij|-;-~«" ^j^ fy-'s-sebq.
Il a Anticipé, <^-:— sabbaq,
-.jJL' tcqaddem.
Antidote, ^^-j^-j lerydq ,
i^-!.j~^ if^rydq, L^ daoud, <. .L)|
4ydredj.
Antimoine, J^^ A-o/io/, Ao/i/
(en espagtidl alcohol).
— Boîlc à Antimoine, iJlaf-C
tnekohlah, mekahlah.
Antioche (ville deSyrie),i-i' Liai!
Anidkyéh: — naiif d'Anlioche,
^\±j\ duldhy.
Antipathie, 8_j.x^ a'daouéh,
AJj_\i a'douyah, CUL*^ ma'dndéh,
,^9-UXà. îkhtildf, 5^:)Lis.i moddd-
dedéh, iJa nefréh.
Antipathique, jAc a'dou,jij
nefer, ^^Li=^ modddded.
Antique, ,*-j-^^ qadym, pi.
^,j*jj.2 qadymoun, l_^JJ> (^oiie-
nifl," j^r^ a''!/?, pi. >-i^ o'ieqd,
a'ieqd.
— Plus Antique, i3~^' da'leq.
L'Antiquité, v-^-i^'l c)'"'j^' ^■^'
zémdn êl-qadym, >J.ii3i êl-qedm,
A^j Jjji êl-qadymyéh, ^^j'\ vJ^
qadym êz-zemdn.
— De toute Antiquité, Js* ^a
^'^\ inin koll zemdn, ^^Lc J^ y
min koll a' dm.
Antre, s. ji» moghdralt, pi. v»-*^
maghdyr, ji^ woghor ; ^ à^ kalif,
keJif, [il. ^ àjjS kouJiouf.
Anus, jt*:;*^^' (•r:';'- a'yn êl-tys,
jJaJi j^^ a'yn êl-lyz, ^ ^_; owe-
rû7i, <^j^^ cl-fouqy.
Anxiété, ï^^ l>eyrali.
— Qui est dans rAnxiclc, v.a:^
mohyr,
J'
hdyr.
Aoriste, ^j-'^^ modddrë.
Août, , ,^.i a ....«i I dgliouslous,
\s^ji\ dghoust, %_)! d6, ^--^-o (a6-
_A,^s sahen ghadb-y.
— Depuis une heure le vent s'est
Apaisé, ^ij-J I w-ai asL^ ^' min
sdah ghalcnél êr-ryh.
Apanage , ^J)\J rezq , ^ ^Jj
ouaqf, <^^\ âmldk.
lia Aperçu, v-ii-' nadar, nader,
no.zer. ^', rda , rdey. ^^j bassar,
\j3 ferez, ^-:^ ^l::^:.! êchlelaq a'ià.
Apéritif, ^J'-i fdlih, J^ me-
fallih, Jy-t^-^' messahhel.
11 a ApETissÉ,^-»^ sagghar^j'^
qassar, ^j^ïj naqqass.
Aphorisme, L-LVf^a. houkm
êl-ultebâ.
Aphte, ^jjç-ji bon hamroun.
Il s'est Apitoyé, *=>>« raham.
Il a ApLAM (rendu uni), _^~h^
sallah, J-;— sahhal, sehhel , j.^
tnehhel, \jL^ sdouâ.
A PL 40
Il a Apaisé, ^J^ji raonaq, ijj^
sakkan, fSiJj tesakhen
Il s'est Apaisé, ^. t-^- saken, ^^U
ghalen.
— Apaise-toi î LjvaIc. ^j. rouç
a'iay nd! ^j._JsLà. «..^.^L /aî/yè
khdllr-ak! ^iild^ ^.S'^-» /(e(/j/ Wm/^-
a/t/
— Ma colère est Apaisée, (.;-5w
APO
— (faeililé), J-^-^^ sehhel, J-<^^'
tessehhel.
— J'Aplanirai cette afTaire, J-^*J
y if' \Xs> nessehhel hadd-'l-dmr.
Aplanissement, J--^-*""-'' leshyl.
11 a Aplati, ^.' baiiati,y^3 fa(-
iar,l-h .oualld,^ ^ dakk, x.*!? (abaa.
— La balle s'est Aplatie sur sa
poitrine, 5. A^ ^c^L^Ji aJail
ênleba'-'r-ressds a là sadr-ho.
Apocalypse, '^z^-^-^^K^A dbou-
kalyssyt.
Apogée, l.<>**.'! _,! ôudjês-semâ.
I ^
Apologue, J^-» î«e//i/, mesl, pi,
JUi^! âmthdl, âmsdl.
Apoplexie, ^-iaï-' noqlah, iJwC-
soknah, JjVJ nezoul.
— Attaque d'Apoplexie, v )j.vCs
i«J:£xJi dar6 êa-noqlaa.
— Il est mort d'Apoplexie, ^A^
Jîjj j^'' fatlech min nezoul.
Apostasie, ji^ koffar, X.j ne-
/i;e/', ^1^ choulh.
Il a Apostasie, ^-l^ chalah.
{Foy. Il a Abjuré.)
Apostat, -^jV morled.
Apostème, ïtjïx^^ maaqourah,
^jS qarèh, pi. •r-j»-^ qerouh. {Foy.
Abcès.)
APP
ApdSTo LA r , i^ "~M ressdléh ,
41 APP
— Le paclia fera son entrée
i^L^, ressoulyéh .
Apostolique, J-^-^ ressouhj.
avec Appareil, ^ J-=^-^:î '^'Jl
i.^\ yz êl-biîchd yeJkliol fy a'rdd-
ApOSTROPHK ( allocution ) , 1 déh.
i^lx'' moliliâtleléh,
tdb-
.1=^ khit- I
Appareil de guerre,
mohimâl, > ^>^ w'.
n'a AposTUOPliK, > — -l==i^ khat- ' cl-harb.
^sr- ' o! J j !)' (cddrouk
maa-
lab.
Apothicaire, j^ a'ttdr, pi.
^} , LJ=c alldryn : J' b^i;. chorhdly,
pi. i.J\.iJu, chorbdlyéh; ^
maadjoiindjy. pi. <>^=sr'j
djoundjyyéh, '_.J.3i Ç-i-^.-J beyda'-'d-
daovd.
Apôtre, Jj—» ressoul, rassoul,
pi. J.-.. , roussoul; ^-^j-' mersel,
morse/, ^^^^ithaoudry, pi. ^,^j .U»
haouànjyn.
— Malioiiiot est l'Apùtre de Dieu,
éii' J^— > Ao.s:'' Mohammed ressoul
Allah.
— Mahomet est le serviteur de
Dii'u et son Apôtre, ^\ a^ jXs'»
■^•_;~'.j Mohammed a'bd Allah ou-
resso«/-/io.
ApozÈME, ^' »^ chordb, àir^^
to6cA7ia/i.
Appareil (cérémonie), a^ j zey-
néh , i^^fjt a'raddéh.
(^
Apparemment, 'j.»-j= dàhirdn,
zâhirdn, jSilisi] ^z a'ià-'d-ddlnr,
A-l) belkey, ^^^ yemhen.
Apparence, ^a'Jà ddhir, zâhir,
beydn.
— En Apparence, jj-:^-^' (j^
a'là-'l-beydn,ja>^L}\ ^ fy-'d-ddhir,
^LJI ^ fy-'l-beyân, ^:^J\ vj,
fy-'l-oudjéh.
— Cela est vrai en Apparence,
4=s:^' J:-^V. ^^^ ''^^" yeldley-'l-
haqq.
: — 11 y a Apparence, J-jI-3 4^
fy-h qdbel.
— 11 n'y a pas d'Apparence, Lv>
i,v»^ J mu le-ho a'ilâméh.
Apparent, j.»-î= zâJœr, ddher,
^jL> bdyn.
Il s'est Apparenté, v__-.*-^' in-
tesseb, -^^'jÀ.': leqareb.
Appariteur, ^^-=^ mohdonr,
, ^jL^ tchdoxich, yijjls^ djdouych y
APP
.Jij^ll, châouych, pi. i-^io^^^
chdouychyyéh.
Apparition, j_j.^ zouhour, dou-
hour, i— '^j rouyâ, ^^^ heyân,
^^J^' (edjoully.
Appartement, ^-^1-^? byt, Icyt,
pi. >0^-"' lyout; i.^j\ ôddah, pi.
0>L.,i5_jl ôdddl.
Appartement des femmes, ^►sk
Appartenance, Àïi*J taalaqah,
pi. vJi^LiOjo* taalaqât; v^^L^^j! «t-
tissâb, i.\^^x^ maâmeléh.
Appartenant, i^*^ motealleq.
Il a Appartenu, ^i*J" laallaq,
^ia. /ioçg', ^sT'*^' êslahaq.
— Cela m'Appartient, J, I J..a
/(oJa /-?/, ^^^^ ^'^ hadâ meta -y,
^IJ ! J,* //adâ ly-ly, J^ Ij-a ftatid
chey-y.
— Cette maison nous Appartient,
LJ j\j.}\ ij_a) hadâ-'d-dâr le-nâ,
LxcL;j w^_jwJl \Xj> hedâ-'l-beyl
belda'-nd.
— A qui Appartient cet habit?
ij^L}j\ 1 3.4 (^^J-^ dy-men hadd-'l-
lebds, w'iji)! iJ.» ^i li-men hadd-
't-thoudb.
— J'ai vu la maison qui lui Ap-
42 APP
partient, 3^0 O-i-^ c//oî//Ï (/«r-/(o,
isLx* O^-Jl CUAi. c/îom/Ï êl-beyt
meld'-ho.
— C'est l'épée qui Appartient à
Ahmed, J,*a.l ç-bj ^ ^--J! !-> da-
's-séyf betd' Ahmed.
— L'empire du monde n'Appar-
tient qu'à Dieu, if^^~^^ LJ jJ ! olL»
Cl=vj éW moulk êd-dounyd mokhlass
l-îllah ouahid-ho.
— Cela lui Appartient de droit,
■Jia. \Xa>hddahaqq-ho, ^isr''-*'' i jj»
a' hadâ êslahaq le-ho.
— 11 ne l'Appartient pas de par-
ler devant le prince, 'sJJ ^.L«j L»
j^'sC^\j.s ^Kj v^i md ysléh l-ak
ênn-ak tekellem qodddm cl-êmyr.
— Il ne nous Appartient pjs de
décider celte affaire, bl IxjJJ:^ as> U
j^il IJ^ ^j^' "'^ '''^^ choghl-nd
ên-nd nedjezem hadd êl-ârnr.
— Il ne vous Appartient pas d'en-
trer dans le divan, *a3 Vj Lç^ js L»
»laJjJ! Jl:^ la.^aLj.; ,! md hou
djdyz le koum ênn iedkholoû a'nd
êd-dyoudn.
11 a Apparu, il est Apparu, ^^
dahar, zahar, ^^->}y terdyâ, ^b
ban, -isr^ tedjellâ, tedjoUd
APP
— Dieu est Apparu à Moïse, à^\
'-~iy' o^ ■^^' O''"*^ ^^Uah taalà
tedjoUâ a là Monssii.
Appas, s01-j-ow djedebdl.
AppÂt, (Jp.^ mclq, ^4;;Uj lem-
lyq, ^.^^iis taghbdn.
— Appât pour le poisson, ^'-*J»
tj^u^ ta' dm sondrah.
Il a ApPALvni,yii faqqar, J:é\
êfleqar, J-s-^ chahhal.
11 s'est Appauvri, yiiJi ênfa-
qar.
Appel, ïj=^ daouéh.
— Appel h la prière, (j'-ïl
zdn.
— Appel en justice, t>s3y mou-
refah .
— Appel d'une sentence, w-JJ?
.^UsN-M /a/6 êl-medjlys, ^^tcu^\
isiighdl.
11 a Appelé, '^^^ dad, ^:>'J
nddà, I3j nedd, LsjJt ênda'â, ^'U
ayatl, ^iij zaaq.
— Appelle-le, iî p^j! ênda' le-
43 APP
8.J1 iJJ , 'jC'j' -■'1 ûnd dzaaq lui;
êyd-ho.
11 a Appelé (nomme), ^o~^
semmà.
— Comment s'Appelle-t-il? (jÛjI
x*^! ei/c/( îsm-lio?
— Il a Appelé en justice, >J:^v»j
p j.ijj 6aa//i li-'ch-cheraa.
Appendice, Jj.5 cfe*//, i-r^^-cs
Il a AppENDU, (^'■^ a'ilaq.
Appesanti, J-iii^ motheqqel.
11 a Appesanti, Jxj' iheqqal,
llteqqel, saqqal.
11 s'est Appesanti, Jij theqal,
thaqal, saqaL
Appétit, l^'^\ îchlihd, ij^ gd-
ndh, A^iJ qahelyéh.
— Cela aiguise l'Appétit, ÎJ^
^:rjj| j.«s. hadd a'amel êl-gliard,
.^^^iù^ U'^ hadd yechleJiey.
— Il a de l'Appétit, ^'^•. yech-
tehâ, JTiJr v._JJa)" (c//a6 êl-dJd.
— J'ai Appétit, J-^-^ i-»! é/ii
Ao, iJ Ja-^1 da'yelt le-ho; — Ap- qahyl.
pelle-la, L^ ^sj\ ênda' le-hd.
— Il a Appelé le palefrenier,
^mJl*».') ^-wJ nddà-'s-sdys.
— Je n'ai point d'Appétit, ^— ^
çL ^J-^-J -^ nefs-y vul teqbel chy,
<JL^sr:^' êsbaliat, jj''-*^^ Ljl énd
— Je vais l'appeler près de toi, | chaha'dn.
APP
il a Applaudi, ^^-^
3; zaqqaf, ^A.-= medèh , ^i:^)
44 AlP
saffaq, , lia Apporte, J-^ hamel, v «La.
djâb, gdb, ^h^ defaa,
neched.
Applaudissement, ^J':^^-^ tahs-
syn, (3r.^-^ tesfijq^
Application, ^i^ deqqéh, i-iùL
iaheqah.
Il a Appliqué, (3:^ tahaq.
Il s'est Appliqué, ^JI^^^ûj nessat,
0^~.J nesset, -V-^ï-s ieqeyed, Uu»
saghd, ^w^^i êdjlehed, êglehed, ^jO
^J, ddouam fij.
— Il s'est Appliqué à l'étude,
*J.jc;) ! ^ i~.ij ^j ! Ji ddouam nafs-
ho fy-'t-taalym.
— Appliquez-vous, ^x)Lj *3 bj
êyâ-koum bdl-koum.
Il s'est Appliqué (adressé), ^^Ij
ouâfeq.
— Ces mots s'Appliquent à vous,
bJ.X)i Ij-is ,XJ t3 J^' ioudfek le-
koum hadd-'l-kelâm.
Appoint, jj**^ kessottr.
APPOINTEMENT, ^■^'^^ djdm-
kyéh, gdmkyéh, à?jl£ a Ion f ah.
— par an, w^yuw i^XiLav djdm-
kyéh senaouyéh ; — par mois,
iytl^ mochaherah; — par jour,
Wa.» mounah.
j.^l=w ajeleh,
— Apporte (imp.), v"::^ 9y^>
djyb, guyb.
— Apporte-moi le savon, *3ii
^1 à_JOu.^l êdfa'-'s-sdbounéh
élay-y, (j_?fL^M J, w-^=^ ^7/?/ i-y-
's-suboun.
— Apporte avec toi un livre,
V >L^S ^^^ C-^L» hât ma'-ak kitdb.
Il a Apposé le scellé (un cachet),
s-'L) «.li a'ilam bi-'l-khatem,
f
s-^« oneddaa-'l-khatem .
Apposition, à«^j ouedeh.
11 a AppostÉ, ^ à?j ouaqqaf.
Appréciation, ii-a-:~=> qeyméh,
jL^c! î'iibdr, (^^J Ihemn, ihoumn.
Il a Apprécié, ^fr' ê'ieber, ^^àJ
themnien, (^•<>-' ' êllimen.
Il a Appréhendé, ^1-à. /.-/irt/",
ç- ji fezaa, ^ ^â-j ouakhaf.
— J'ai Appréhendé, ^l^^i^kliaft.
— Il a Appréhendé au corps,
>^*w» messek, ^j^'-^ qabadd.
Appréhension, s^^ khouf,
khaouf, khavf.
Apprenti, ^jL-vs sanè', a*)*^
molaalym, ^^.tu^ mobledy, ->•--*«
telmyd, pi. ^V^Xi' teldmyd; .XdXù»
APP
mokîammed; j-;~^\ (hljyr, pi. u^'
âdjcra .
Apprentissage, ^^.jc^I *^1»j
tea'lijm ês-sena'ah.
Apprêt, oijljo' ledâreh. tedâ-
rouk. i>*.*.ï hemkèh, J^-Vis lienkcnéli,
iXis- hafîéh.
— Pourquoi sont ces Apprêts?
Jiis-'' 0-3> ^t>i îe-ych hadéh êl-
haflcli ?
11 a Apprêté, -àj^SJ teddrek,
OJ ,'.>' t'dddrak, La hayyd.y^ dab-
ber, j-~^=^ hadder, J-^-^ hassdl,
iaiii» qalfall (d'où calfater en fran-
çais).
— Ha Apprêté ses bardes pour
partir, — «tJ u ^s-;*. Law iiiJi qal-
fait haouûydj-ho tu yrouh.
Il s'est Apprêté, ^^ -'-^ chedd
a'ià. v_5.-J hedey, bedd,^^s}ji.'j teqal-
fatt.
11 a Appris (il s'est instruit), J~xj
ta'allcm . ta'aUoum.
— 11 a Appris (il a instruit), Jb
a II' m, a'ilam.
~- 11 a Appris par ouï-dire, iilj
baXaqh-ho.
— Il a Appris par cœur, iii;>.
hofezz, hafedd.
5 APP
Apprivoisé, , ^-j^x'^w» vwstnnis,
^'"'^-i beytouly.
Il a Apprivoisé, ^^j' âncss,
, ^' alla/', , J\j oudlcf, ^>^lz^\
csldnes.
11 s'est Apprivoisé, , ^3'J tâl-
ïcf.
Approbation, ^r**^'' lol'ssyti.
L,^. riddâ , vJU-.v--.ij telhhyt. tes-
byl.
Approchant (adj.), >^^-j c? qa-
ryb.
w
— (adv.), ^-^^j^ qarybdn, l:^àr'
tehhmyndn, as-' nahou.
Approche (s. f.), ^^J qorb.
P'oy. Accès.)
Il a Approché, ^i^-i qareb,
•^—'y qorrcb, ^--? q ad de m.
Il s'est Approché, ^y^ qâreb,
^^j;.5i êqtereb, v .oLçv djdneb,
gdneb, ^^J-z >-.\£J tcqnddam a'ià.
— L'hiver s'Approche (est pro-
che), 1-XiJI ^^^\ ^-jyi qdreb ze-
mdn êch-chitâ.
Il a Approfondi (rendu profund),
iJio.c. aammaq , ecmwan. ^ àj^
— (au figuré), ^oLi ghdss ,
^-is^i g}idtlaff, v^r* tclahhar.
— Le juge a .Approfondi ortie
APP 46
affaire, v .^JLc ^ --^liLM j-kj
j'ûC nazar êl-qcîddy fy aouâqib êl-
âmr.
Appropriation, ^^^^î leslylt,
^.^sis"' [al;hsyss.
Il s'est Approprié une chose,
hLJJ (essellell, 'J.l^' lemellek.
11 a Approuvé, J.-0 qabel,
v.,_^^_»Xwl êslouesseb, ^*«s-*-^' ês-
tahssen, ^■^o. raddey, reddy, vJl^J'
ihebbel.
— lis ont Approuvé, ^j^^j red-
doû.
Approvisionnement, i-n^ mo-
himéh, pi. >oU^'' moliimât; îS--^'^
dakhyréh .
Approximation, ^j^^^ tehh-
myn, lakhmyn.
Appui, a;^ send, ^^^} tesnyd,
ia^lc acîinoud. pi. J..(Si o'mid.
A PPUYÉ, J--v-~. senyd, J.l»«/» mioms-
naJ, JSj'-.^.-' incsnoud, jij^ merkez,
-»:sr"''' mondjè'y.
lia Appuyé, -J--»- senned, sanned,
'S. rakaz, jS-S' ankaz.
11 s'est Appuyé, -^-v seneJ, -\.u-!
APR
êsncd, •^-~:.^\ êslened, j^.' iaahkaz,
U:s-'' êndja'â, ^^J^ MfT/.
— 11 s'est Appuyé sur le coussin,
d^^^ J..C ...O! .^//rey a'/a-'/-
mokhaddéh
— 11 s'eït Appuyé sur un bâton,
ix.M U —L;:^! êslerâh alà-'l-
C
u^v^
ha-
cassa.
Apre, ^là. khdm,
rouch.
Il est Apre, it'y^ hourotich,
hermich.
Après, -^».' baad, ba'd, J.*j ^U
alàbaad, v y'i^ouqeb, ',_^.>' nwurâ,
maurâ, viouerâ.
— Après moi, ^^■^'^^ baad-y,
^ Kj.^ mouerd l-y.
— Après toi, ^-»J bad-nli ,
ba'd-ek, olj i , a^ mouerd l-ak,
— D'Après, J*-) ^jj> min bnad.
— Après cela, -X-xj_j on ba'd,
icl^ sa ah, *3 Uioum, isoum, sou in,
> \
Cl*J haad-ho, -\*j ^^ Tnin iaat/.
— Après cela il est venu, acI-.
a.» pLov sâ'(//i (i;da /îou.
— Après tout cela, ^K ii.» J.xj
6aad /iac/a koll-ho.
— L'un Après l'autre, l.j J.=».L
j.csl!j ouâhed ouerâ ouâhed.
— Une chose Après l'autre, ^
-i. ijj c/(i/ owera chy.
— Trois mois Après la fèîe, A*j
AQU 47
j^-^\ w-^» ^^--'J^ baad êl-îîd (hela-
thél acithar.
— Après cela ne le fais plus, -V»J
!J.» J-^vxJ j ^^ ba'd min-ho là
laamel lindd.
Après que, L» «J-xj ba'd ma,
.^1 AxJ ba'd êtm , L/» v .Sz oitqeb
ma.
— Ne dis pas non Après quo tu
as dit oui, CUlii L^ j,xj ^ iLJ" "^
*xj /(/ /(-'/(>/ /^? fcaV ma qoll na'am.
— Après que tu as frappé, •^w
!j-~si oJjI ba'd ênn-ak darabl.
ARA
— Machine Aquatique, i..J^^
sâqyêh , ïi^cI-J nd'ourah (en espa-
gnol 71 orm).
Aqueduc, ^j^r^ m igrah , ijS^
migrah , migréli , cll— seik, i-i-— «
sâqyeh; i-^a «jano, 2S^ qnn'.th , pi.
«j1jL;-5 qanayât, A-jLj qendnali ,
^^i2>. hafijréh , Ul 13 ^_.^t_o Ae-
7J«(/es dê-'l-mâ.
Aqueux, (/'^oy. Aquatique.)
Aquilon (vont du iKud-ouesi),
,3ji:, charqy modjerredj.
t^^
(vent du nord), J,-*-' '»J
Après Dkmain, ï'f-NJ ^-xi ba'd : haouâ chcmâbj, ^.U_ ?amn(nni.
bokràh, i.^-i -Vxj ta'd ghadouab ,
i\jz Ajo 6a'd ghadâh, Lv.s JjiJ
ba'd ghadà.' y'^} -Vju ba'd hokrâ.
Ai'itî;s Pî.NKK, 'Ai3! j.«j 6a.'(/
Après Souper, ^^-«Jl ^w 6a'd
APElIvrÉ, A.ijv=>. hnuroiicliaJi, lia-
roucliéh.
Apte, J-j-5 Ç(f6î7.
Aquatique, ^3^-^ mdouy.
— Oiseau Aquatique, ^c^J »J?
/ei/r nahary.
— Lieu Aquatique, A^-^ a^»>»
moudda' moudjel, ^^j oiidjelcli.
Arabe, aarah, a'reh, pi. .,^j^
a'rhdn; ,^ yc^ a'raby, aarahy.
— Arabe du désert (Bédouin),
^^Jo bedaouy, bedovy.
— L'Arabe lui a dit, J jJ
^^J.Jl qâl le-ho-'l-bedaouy.
— L'Arabe (la langiir» orabe),
^,.j^M cl-a'raby, ^:'j-*-^' ^i-^!-^'
el-lessdn êl-a'raby.
— Il ne sait pas l'Arabi^ -^
^■J
..',x.M .,LJJLj
; yxi mu
yaraf chy he-'l-lesK/rn êl-a'raby.
A RADIE, V ^> *-M jIj Icled âl-
J'rah, ^yx)\ .^b5j IcbUUl-yï'rnh,
.,',»:>. ^^S bel'îd IfaounUi,
ARB 4
— L'Arabie Heureuse, (^*-- ' él-
Yemen; — natif de l'Arabie Heu-
reuse, ^"à-l yemeny.
— L'Arabie Pétréc, j'-^^ êl-
Hedjàz, êl-Hegâz; — natif de
l'Arabie Pétrée, ^3jL.S- hedjdzy,
hegâzy.
— L'Arabie Déserte, ^J^'^7^^ êl-
Bedaouyéh.
— L'Arabie Intérieure, -Vs--^- '
ên-Nedjd, ên-Negd.
— L'Arabie Supérieure, i.-./»-iJi
êch-Chdmyéh.
Arabique, ^-^j^ a'raby.
Araignée, Ay» re(ylah, ^j^j
relyld, i>Mvi ghezdléh.
— Toile d'Araignée, ■.Zjj.S^
ankeboul, à.Ljyi Jj..s ghezl êr-
relylah, J'^l '-^.r? ^^V^ êl-ghe-
xâléh.
Aratoire, ^5=^^^ fellâhy.
Arbalète, ^xxisr^ mendjanyq,
menganyq , (r'j^ qouss.
Il a été Arbitre, , ^--^^ en-
saf.
11 a Arboré, ^^ tallaa, (^Ic
a'ilag , aallaq , ^^^^> ncsseh.
— 11 a Arboré le pavillon, ^U
"2-.X-JI d'iiaq ês-sendjaq , ^y-o
ARC
ij.iX'xj\ lallaa-'l-bandyrah, v ^^^cj
^ L^J ' nesseb êl-heyrâq .
Arbouse (fruit de l'aibousier),
i^ijj boukhannoù, U.a^'w«, sâs-
noù.
Arbousier, U-;.à.«Jl 'i ï^sr--
chadjrah dê-'l-bonkliannoû.
Arbre, ^^sr^ chadjrah, cha-
djarah , chagarah , pi.
^^
cha-
uchdjâr, dch-
"j-^- sadjerah , pi.
djar, chagar, ,i
gâr : i ,~
âsdjâr.
— Tronc d'arbre, .-\=v djedr,
gedr, guedr.
a,
Arbrisseau, Arbuste, i^j-:^?^
chadjeyrah , chagyrah , x.,<sj nes-
béh, p). vJIjI — ^>flJ neshâl, •. .^..^^
nesb.
Arc, i^j^ qaous , qous , pi.
if^j^^ âqoiidss.
Arc-boUTANT, iy^c- a'amoud,
pi, Jac n'mid, Ai«- send, U-&Li
qa'idéh. {Voy. Appui.)
Arc-en-ciel, ^c»**"Ji
i^^r
êl-qous ês-semaovy, ^-X? ^wj.9 qous
qqdéh .
Arcade, Arceau, ij^'xi qanta-
S kous, iy-tS kamerah
tarah ,
LT
,, .j<
(en grec kamara).
ARC
49
ARG
ARCHANGE, »^_^^^ o^^J ''''^iJ^ AwçON de se\le, >s^ij3 qarbr.uf^s,
êl-meîdi/kah , pi. i_.V'J^I l — .^^j. pi. ,û^IJ> qerubi/ss.
/<iuoussâ-'l-))iehiyh(ih. Aucos (ville d'Kspagne), ^>'j'
Arche de ponl, ij.i^^i qantarah, Énîli, j/*^»' f^^-s>.liousii^Irkoch.
pi. Jr-J qurtôtter, ij.hj3 qenât-
ïevi'h : ^r-'j^ qoiis.
Archer, ir^j^ qaouàs, pi. i^\J
qaouossah , -V,^3 qussed , ^-^
Archet, *-jo>-; zakkmèh.
Ardent, \^ij^ Jxiryq, -■»'-=»-
hâmy.
— (passionné), ^^^a niedoud.
— Amour Ardoiit, CJo-U;. il^c-*
mohahlêh chedydéh.
Ardeur, ^jU^ hardrèh, i^L*..».
Archevêché, A^iJa^ïniZ/mni/e/i. hassasséh. i~^L.2v hdssyéh.
Archevêque, ..^'t-^ miiirdn,
dT
^ yhfi meltdniah.
Archidiacre, ^jib-x^iji drchy-
dydq, 4-w»L*iJi ^vm^-'i reyys êch-
chenidmsah.
Archidona (ville d'Espagne),
.v.jj j.i:» . 1 Archidounah , a.Jj Jov . i
Ardjidounnh.
Architecte, ,3'— -f benndy .
, -iA;-i^ mohendess, ijLJl b <U>e
vuiiilJem dê-'l-benàyah, ,lo.»^ ?)u'- chauk,
— 11 a eu de l'Ardeur, ^j-s^
ghaouà, ghaouey.
— L'Ardeur du feu, .LM i'xL
cheddét ênndr.
Ardillon de boucle, J-^;5c»i!//,
j>Kj bezâm.
AiiDOiSE, J^/r- qormyl.
Arène ^sable), J.'». raml.
— (lieudejûûle),^!-\.^ meyddn.
Arête de poisson j ^-i^ji. chouk,
■nôr, yt>xA mo'ammer, axjuJ'
cliei/hh cs-sena'ah.
-^t:
L,
■^ choukalt , cliuuliéh ,
iX..o>. Iteskah , pi. ^jl^cv Itcssel,'.
Argent (méial), x^ fadduh,
Architecture, L^i *.W e'/7)i ^/- feuddah^ foddah, ijÀJ noonili. JC.^
fte«a, -^M 1^ «le. e'^n dê-'l-benâ. sebykoh, pi. obL.^ sebdyk.
à^^.Xi> hendesséh. — Limaille d'Argent, i->:s]J ryc-j"-
Archimste, j^'j^^ deflerdâr. | râddah , qourrdddah, j-^Ls ç..r</(/-
^çs-^oj^. ruuzndindjy. \ dah.
AHG
50
ARM
— Yif-Argont, ^j-^ \ zeyhaq.
Il a Argumenté, j^»»j bo.rhan,
Argent (monnaie), 4^ fad- ! rJ^qâss, ^>^5 qayyas.
dah, ^yà felouss, *s>\ ^^ derâhem.
— Bon Argent, ç-L-^s *»'.^ de-
râhem sdgh, ^j^^^ (**'j"^ derâhem
khalass.
— Mauvais Argent (Argent faux),
Jj; ,** j'^ derâhem zaghal.
— Argent comptant, J.aJb *a.i
derhem hê-n-neqd, j-^^b a»Î.-5
derâhem bi-'l-hadder, ^Jub , ^^Ji
feloxiss be-'l-qobd.
— L'Argent fait tout dans ce
njonde, ^ ^-^ J^ ^^'i^ i.^i)\
La_) jJ ! êl-faddah ieqdà holl chy
fy-'d-dounyâ.
— Je n'ai pas d'Argent, L/»
, ^.li ^ij JJ.^ «m a nd-y-ch felouss.
— L'Argent est rare aujourd'hui
dans ce pays, àjjs-**^ j._«Jî *aî.JJ!
iLis ^jiJi ^ êd-derâhem êl-yaum
machhoutaJi fy-'l-belâd qalyléh.
Argile, (^-i» tyn, js^ fekhr,
.Ls-* filîhâr.
Argument, ^j^^j\ borhân, pL
^^jLsy horhâyn: j~^}^ delyl, pL
J.j'^^ delâyl; ^t-'bJ çyass.
— Argument tranchant, (jl-*P
aLLi borhân qdlté'. I
Argutie, *^^ nokf/ih.
Aride, ^ »^b nâ.chef,
} f^'
yâbess , ^^iLL choi/li.
C
Aridité, i-^j^^ yeboussaJi, i.3jLj
JJ"t^
ncchotifah.
Aristocratie, ,L_ijl
djemhour êl-koubâr.
Aristote (n. pr.), ^iJ=LL^.^
AreslâUehjs.
Arithméticien, wjLlaw has-
sâb, pi . ( . r-J L^=>. hassdhyn ; v ^awL^
C''
sâheb êl-hissâb,
mohtesseb, pi. ^^-..s^-^s-'» mohtes-
sebyn; ^.^^l=>- hâsseb, pi. ^^^Iss.
hâssebyn ; <r^'^\ raqamdjy.
Arithmétique, jjy^M êl-ghou-
bar, V )L*».s-" Az e'im êl-hissâb,
^sUi *ls e'im êr-râqam , ijL*^s^'
êl-hissâbéh, s_^'i~».^ïs.a êl-îhlissâby
3J,*3) *ls e'?m êl-a'ded.
— Table d'Arithmétique , _^J
v»^L*^s-'' louh êl-hissâb.
Arlequin, ipj^^j^ Qarâqouch,
Armateur, s
sâheb êl-merkeb ,
moula dê-'l-merkeb
•'J^
W
\\ 13 ^..
Arme, J^ selâh, pi. ^ <— '
ARM 51
êsldh. à:s-Lwl êslaliab: JIJ veb-
bel.
— Nous ne portons pas d'Armes,
Ij^jI jl} ^-l*la. f.y^' ^' md nahn
hâmelyn nebbel dbaddn.
— Les Armes sont journalières,
ser, i/oum ênlesser, ^a.) v JS} ,^3
V ^Ixjj yonm yfjhleb, youm yen-
ijhahb.
Il a Aii.MK, ,J-v sallah.
Il s'est Ar.mÉ, ^■^' (essellah.
Armée, -^-^a^ djend, gend, tT*^
djych, pi.
U'
djyouch, djoyouch;
^.-Wi a'sher, pl.j_>L*^ a'sdker;
iJ^sr'' mehaUcih, pi. vJL>ji.sr^ mehal-
lâl.
— Armée navale, ►-sr-^' .X.^
a'sher êl-bahar, 8.iL»,' drmddah.
— Il est allé à l'Armée, —î,
r
\^%^.. rdh li-'l-ma'sker.
— 11 a levé une Armée, ^«*>^
1'-- - .
' »\.-^ djama a'sherdn. ip;^?' <^y^2/"
yach.
— Le général a fait marcher si.n
Arméeconlrerennemi, JL^-'j^a.
• J.jJi .4—^ ïj._x!».-jtj djemmez êl-
djenerdl he-asher-ho nia 'l-adou.
Arménie, fj^J^êl-Jnnen, ^^j
ARP
f^^jsfbeldd êl-Armen, ^f\^ lî^^
ouldyél êl-u-ïrmen, i^JL^.l Army-
nyoh.
— Bol d'Arménie, cVj' ç-j-^
lyn drmyny.
Arménien, ^.x.^.\ drmeny,
^A^jl drmyny.
Armistice, aXUu- meidrekah,
jj Jaw hadenéh.
Armoire, cjij^ khazyn, ^js.
khaznah, àJiyi khezdnéh, khazdnèli .
pi. ,;|y=i. kJiezdyn; s_/jj^ dou-
Idb, ^Iz^ySi. khorisldn.
ARM0IRlES,i^^-rt'/a»ie7/,,.,Liuo
Armurier, c?''^— seldlidjy.
Ai\oy\ xi ES, jjssr^. boiikhovr, Jaz
a'Ilr, ,-*fJ behdr, vw^j--» ley^ntb.
— Marchand d'Aromates, .iJac
rt'//flr. (Z^'o)/. Apothicaire.)
Arom.\tiql'E, ^j-i=L& o'ttry.
— Odeur Aroniaiique, i--J= is-;! ,
rj/Zie'/j laybéh.
Arpent, r,^'-^-^ fedddn.
Arpentage,
^^wJ qy(i>',jJ
.j Xi..:
leqdyr.
11 a Arpenté, ^r^ q'iyyas, ^-^i
qaddar.
AKK
Arpenteur, /r-l— P qayyas,
^f^jj.^^ h-iehendess.
Arquebuse, iW-^/» mekehelah,
mokéhlah, '^A^.sJJ toufmk.
Arquebusier, ^.s-Cijj' lou-
fenkdjy.
Il a Arraché, j~^;u-! êstessal,
si-ls qalaa; -a*^ niaat, ^_^^ netef,
jj\ zaonal, zoual, Jh zâl, J^à.
refad, rafed, »-^-^ neheb, nahab,
_.»£s.' êkhradj , y^ neiher, ^_^-^^
khâllaf.
Arrachement, JLûX~, ! 'Mssa/,
, ^ nitf, _. \j^ \ îkhrâdj, jjj zoul,
^9j refd, refed.
Arraghyd (n. pr.), -Vv^' ^^~
Rachyd.
Arragon (province d'Espagne) ,
^_jij! Arghoun.
Il a Arraisonné (t. de marine),
y^J nâdem, C-'h^-L^'î vw^JlL /o-
/a5 êl-bâsbort.
■"r.
11 a Arrangé , ^-^-^j re/e&, ra-
/a5, ^__^'^ s«^, i^^^j reslaq, J.jU
tri,elal, j^ chaouar, w^->aj nassab,
J.J nedem.
— J'ai Arrangé, C^-» melleyt.
— li a Arrangé une affaire ,
A-^*^^! esta lied.
c
52 ARR
Arrangement, <^-^y teriyn.
^ ^'^ saff, pi. ^ j»i^c soufouf. il.-»
; melléh, milléh.
— Arrangement d'uKC affaire,
CXttL*/» mo'âhedah, ^i_S'i tâouyl.
— Ils ont pris un Arrangement
entre eux, a-<^-' I^ju tâoueloù
bayn-houm. [P'oy. Ils se sont Ac-
cordés.)
Arrérages, ^'-j bdqy.
Arrestation, ^L^! îhtibchs.
Arrêt (sentence), *>v=< houkm,
hekoum, ç- j^ »xa. houkm cher a .
— (ordonnance), j.^! âmr, ^^
fard, Li:3 qaddâ, pi. i.^3\ âqdyah,
âqdyéh.
— Il a rendu un Arrêt , ^~.<^
qaddâ.
— Temps d'Arrêt, a^'JI îqdméh.
Arrêté (emprisonné), ^^^.^
mahbouss.
Un Arrêté, {roy. Arrêt, or-
donnance).
11 a Arrêté (ordonné), .^! diiiar,
amer, l^ qaddâ, ^^ss qadda,
qaddey, ^J^j^ feradd.
11 a Arrêté (fait rester;, ,^_j^j
ouaqqaf.
11 s'est Arrêté, , ^ij uuoqaf,
ARR
>l3i êqdm, j^,X~ swAen, y^ sabar,
v^ fi barak.
— Arrè(e-loi 1
aL-! êstelu
^'^\ ôshour, J, ,^y Çf/"^!/-
— Il s'esl Arrêté en chemin,
vijj.i=-b ^^»3« ounqaf bi-'l-taryk,
aCJLj ^'Jl «7«m be-'s-seliJieh.
— Celle drogue Arrêle l'hémor-
ragie, v-v! «.iii! IîAJ
.3j> hadd-
'd-daoud yeqlaa- d- damm , 'À-ft
93 ARR
: oucm ?njnn nk, ^-^ <J^ /r/irrJJ/
minn-ah, oJ-iLà. ^c a'/ii khn'f-ak,
^ y^ ^c a'/a doJir-cik.
Afirikhe-Faix, "^j»=^ houlà.
ARRlÈRE-G.MtDF,, >C^x.' ' b acs:--
sfl/jrt/i dê-'l-aad'er, i.J^ ySJ^ Assi\
(H-in eh a I Jéh êl- âkh rdn yéh , ' ^ f^y
jil*-x3| moukhar dê-'l-a'sker.
Arrière-Saison, ^^j^^ lecjyss.
— Fruit d'Arrière-Saison, i-jli
w^-v-
'' J— ^-J hadd ybatlel êr- i*~^ï) fakyéh Jéqysséli . pi. <^'_j-'
j^^Jj feoudky leqysséh.
Arrimage, , ^j=^' Utif.
Il a Arrimé, ^^__^^^ êslaff.
II est Arrivé, J^— i:-::^ hasseî,
^\.y^ » ouassel. ovassal. oni--sseL '-a».
f/m. J, o ouered.
— Il faut que j'Arrive à la ville
avant la nuit, i^.->-il j-^^ y^->-'
j~-jj\ J-^" bedd-y nehitf>scl êl-mcdy-
néh qabl êl-leyl.
— Il est Arrivé à temps, ^ -a^
rnnf.
— La fièvre s'est Arrêtée,
ijjdr-^' ^j;^xJa£)! ênqelaat ês-se-
khounéh.
Arrête-Boeuf (plante), ^JiJ_^■:•~
ehebouyq .
Arrhes, \j-iK-i a'rdboun,
, .< »^ , raaboun : iX^ self.
Il a Arrhé, f^j^ a'rben.
L'Arrière d'un vaisseau,
€..
qadj, y-^} baubah, ^^^^fW b ^
qatch dê-'l-merkeb, ^^^j\\ 13 j^o^ A:i_. djâ fy ouaqt-ho
vioukhar dc-'l-merkeb .
En Arrière, 1,« ouerd , Uj
eudrà , ',_« ^j.y min ouerd, Ji
.^^Ul n'ià khaJf.
— 11 est Arrivé (échu), w^'I^nc'
dssdb , J-^-2» bassel , i^*=^ djerii ,
c?»- ntiredd.
— Cela est Arrivé, a.3_. ' J-a hadà
>t3« oueqaa, ouaqc
— Eu Arrière de loi, ^'jj ouaqa', ^fj^ \Xi' hadd ticredd.
erak. ^..iLi. khalfak, ^-^ '
'J3 .
Vous n'avez pas su ce qui e^i
ARR 54
Arrivé, ^-Sj ji^^l l>~^ '-^ *'^^
a m flou êy-ch ouaqaa.
— Il peut Arriver que, ^.r-^
.a\ ?^y^ yemken êl-ouqou ênn.
Que lui est-il Arrivé? ^y^\
ART
Arrondi, j_jJ-£ modaouer, Jsjcs^
mokharrall.
Il a Arrondi, «j^ daouar, isj^
kharratt.
Arrondissement (action d'ar
àJ ^j^ êy-ch djerà le-lw? ^A^^ ' rondir), jJj J-J* tedouyr.
u ,L^ êy-ch sâr le-ho?
— C'est ce qui Arrive d'ordinaire,
v-«^- i-i (_5jL=s:-'' I j.4 hadâ êl-djàry
(jhâleh.
— Cela n'est jamais Arrivé, 1=5
'j,a> ^y=^ L-* i-^-Ji 9«<< âbâdân ma
djerà liadâ.
— Arrive ce qui pourra ! ,_» ^
j^y^j i-^ A'^//" ma 2/ssï/r /
Arrivée, J_j-^^ oussoul, ij,^
vuroud, ~s^ medjy, megy.
— A son Arrivée, iJj^j «xxs
a'nd oitssoul-ho.
Arrogance, jjij-^ ghourour,
— (district) , i-J^^ ouJâyéh.
Arrosé, JL^ynousqy, ,t>j^yA
merchouch.
— Terre Arrosée, .^^ mousny,
mesney, misny.
Il a Arrosé, J-^ saqqd, JL»!
ésqà, ^ï— j" tesaqqey, fp>.!. râch,
ip>j rachch.
Arrosement, l-i~.î îsqâ, i.JL«j'
lesqyélt.
Arrosoir, <^U^ moraychéh.
Arsenal, ^jL.)| .!^ ddr ês-
seîdh, ^^~< .1^ ddr selâh, 'ii^yL
^XJ! khezanél ês-selàh, jjL^J*
?,_.fi>o maghrourah, -JjSkibryd. tersdnah, àj^ji lérsenah
Arrogant, jj_^-*-« maghrour,
j^-'^ molkabber, ^-^xçw dja'yss,
ga'yss.
W s'est Arrogé, i-»ij Lc^ c^o'rf
»ÎC/s-/(0.
— Il s'est Arrogé l'empire, U^
iJ.LLJ) ^ 4*^ c/a'â nefs-lio fy-'s-
souUanéh.
— Arsenal nautique, ^ys:*^ nien-
djerah.
Arsenic, ^jL^n^w cheleymân,
^j.j zernykh.
Art, àXA^^ senaah, is,LX^^ $e-
nâ'ah, sanâ'ah, pi. «jl-^'>^ sendya.
— Les Arts mécaniques, ;îjL-^
ijsJs'j sendya oudllyéh.
MVÎ
— Les Arts libéraux, ^-^ H.-^'^
scndya' a'iyéh, ^^y^ H.'^'^ ^**
nayah cheryfyéh.
Artère, ^j- eurq. eerq, aarq,
.L»^ cher y du. pi. ,_)'^i- che-
râyn.
55 AS
> inekr, ^nchar, jSj> mehliar, (A-i
ghecli,*i gharr, A;-]a^:.. cheiiUaneh ,
-^>Jj' lelbyss.
AuTiriciEL, ^^wscp moHSsaJuie" ,
ç-j,_Us^ inasnou , ^J— *^ a'mely ,
jj^>*^ ma'moul, j^t, chaghglial,
Artichaut, -^^i^'y harchoaf ^Xc'tt'âryély,^'>~''^%^*~'ma'-
(en italien carcioffo) , ,^_4j>-^t-=^ monr be-sena ah .
Lharchouf, pi. ^_^ ^i^H=>. khorchef; ^ Artillileue , ».-5A^ medfaa ,
>^^Ss- a'koub.
Article de traité, Js»^ c/iarf,
c/(Cj7, pi. -ej}»^ cherouU, chouroutl; ailj^l ,^ls ^^»ï^ ouâqef alû-l~
madfa, pi. ;a3iA.= meddfe.
— Commandant de l'Artillerie.
J-^» /asi, pi. Jj'^s foussnul.
meddfe.
— de livre, *^ ces»), pi. >L«i! Mât d'AmiMON (mût de l'ar
êqsdm : ,J-><=3 fasl
rière), v..^wi)! ^^,L^I ês-sdry êl-
— de foi, .'w^sii ïJ.i'J qd'ïJél thdlilh, jJ^ôT^jwvJ! ês-sdry êl-
él-tmân, pi. Aci^ qaouaid; .iLaxct j akiier.
_)^.m9 seine
t
i'iiqdd, pi. 0»!.>..£;i! Vliqddât. , Artisan, >■
— de marchandise, .y^^^^djens, sannd' ; ^cs-^lJ-w» sand'adjy.
gens, pi. ^^.;=i. djenouss; J^li i — Artisans, ii»îs-' jJt] Chel êl-
horfahy ,^_4»^' s«.
J
dsliab
chikl, pi. J^l dchkdl.
— Quels Articles tiens-tu? ^3 cl-horref.
O-j! L.. -^- ^aL, .^ ^ïjl ^y Artiste, ^_^j^ moaref.
èy-ch min sela'ah tekfidletl ênt. ! Artiste.ment, i-ij^d^.^ bê-'l-
ArticL'Lation (jointure des os), maareféh, isL^ be-sena ait.
J-v£i/> mcfsal, mefassal.
Tu As, 1^0 xc a'nd-ak (en s'a-
11 a AuTicuLÉ, Jai) /«//"cd, /a- dressant à un homme); oJ_;L_i
/c-z. tt'nd-ek, S ^'^ a'nde-ky (en s'a-
Auti1'"ICE (ruse), ^La^. hylch, Si' dressant à une ftnimc).
■ASC
— Tii As deux écus, ■ J a_.\..£
. . » J 1} . and-ak ryiiléyn , J j.Jm
L-'
JLiii^ andak melspâléyn.
:J6 ASP
• — L'Ascension de Mabomct ,
^i^xli êl-mi'râdj.
Ascétique, ^j.*-^ lessa'oij^
As-tu? '^ J-:^ ^\ êy a'nd-ah, ' fy.
c' J -Va:; and-nk êij.
— As- tu de l'argent? oJa_;._&
,i',i -i, and-ak chy derâhem.
-— As-tu des dattes? eJj.:c ^1
;*-' ei/
and-ak Ihamr? ^^ ^
sS
JJX
jz-b and-ak chy balaa?
— Tu As été, vjl^xi /townf, kont,
<Ji^^ vJI^jI é.'if /fo?if (en s'adres-
sa nt à un homme); ^;;io kounty,
^^ ^X) 1 ênty konty, Cl^:^ C^^ i
ênti kounli (en s'adressant à une
femme).
— Fille, où As-tu été? O^àj b
,_jL3 ^_x.i^=3 2/ff 6en<, fconi?/
féêyn ?
11 a pris de rAsGF.iNDAM, M*^"
tesselletl, (r^j\ raouess, i, l=s. ^^
kahbar hal-ho.
Ascension (action de monter),
^5»^ sa'oud, soxtoud, 9'y-^ lou-
lou'. A*./«2^ massaad.
— L'Ascension (fêle des chré-
tiens), ^jiX^)\ J».^ e'yd ês-sa'oud,
$yh
AsiATlQL'K, ^^j-^ cherqy.
Asie, '^-— i Assyâ, ^^yLj\ >\L«
beled êch-cherq.
— Asie-Mineure, i.Jjlsli] jlnat-
toulyah.
Asile, 3.^».=^ hourmah.
Aspect, J^j nedr, nezr, ^--^••Is-"
lellly', j^^ monder, motizer. [Foy.
Apparence.)
Asperge, j>»a~- sekkoum. sil^-
koum, ^^J■;■}^ haîyoun.
Il a Aspergé., ^'j râch , ^^i^,
racJich.
ASPERSOIR, i-^j-" moradichéh ,
pi. vJi^Liv^,» morachchâl , ij^j^ ine-
rach, *ii*J qomqom. [Foy. Arro-
soir.)
AspiC (serpent), i-_x.3! a/a'«,
^L*il âfa'ây, ^^ hayéh, i.*i.' /e-
fa'ah, (1^^==^ hinch.
Aspirant, s__^JLL iaie^,
11 a Aspiré l'air, ^jJsj unef-
fes, l^-^fJl ji-i^ÀJ" ienechei\ êl-
.^ sa'oud êl-Mes- \haoud.
\ — lia Aspiré à une chose, -V^
lalab, . U
ASS 57 ASS
U qassad ilà chy, ^.^-^X^ Il a été ASSASSINÉ, J^ ço/c/ ,
' cchtâq lia. J^ji ênqelel.
o-
AssATT, j».2î^*' houdjouni . he-
AsPHE (menue monnaie dont la
piiisire turque contient 120), isr^ i Jjoum , j._*=s-* hedjméli . Iiedjmoh .
âqlchali. i^^', zedmah . zcdméh.
ASSA-FÉTIDA {pl.)> S:.^ khayl. — Il a donné l'Assaut, ^^\ ze-
AssAILLA^T, *-=vL_a- hddjem , dem. [P'oy. Il a Assailli.)
wvausr^ moJtasser, ^.Sr, zddem.
11 a yVssAiLLi, ,*-=F* hadjam,
liedjem, hegnem, \ j,-=». hàreb, >-£
(jhnr, Y-^-^ hassar, *=s:^ qaham,
js>. ^ daluir.
— L(> huip a Assailli le bœuf,
' > j -\! ! êd-dyh qa-
ham, a (à 'l-baqar.
Assaisonné, J-
- u 1
molabbel ,
^j^k.: malbouJdi.
— Mal Assaisonné, ^j|y*»v» mas-
loiiq.
11 a Assaisonné,
.c.
tabakh ,
y'S in'lfK l.'aj lonbel, «^3 (ies-
sem .
Assaisonnement, ^-^--iaj /oi-
lyyb, ^^;-s^ tabkli , i-y
J.J J /û6e/, pi. J-'ijJ leoudbel.
> Assassin, J-'-^ ça/e/, gd/t7
pi. J-^ ço</a/.
Assassinat, J^ gia//.
Assemblage, ^^-^ medjmaa ,
megmaa (en français megmal, t. do
chimie), ç-Ux^wi îdjiimâa', Js-A-à-î
Il a Assemblé. >j.ç^ djamaa, J
ianiffî.
11 s'est Assemblé (il a été As-
semblé), ^^^s!^' êdjtama', êglerna'.
5i.*=s"> tedjma, tegma', /.A» telem-
mcm.
— Le conseil s'est Assemble ,
J Lj j.) i ft-*^^ ' êdjlama' 'd-dyoudn .
— Ils se sont Assemblé?, \_^*-e^''
ledjemma'où, L-*.Uj telemviemoù,
Lx*;;^ 1 êdjiemaoû.
Assemblée, J-i-^s:-^ mohafel,
.x..j_ terbyéh, ! pi. ^3w;x'" mohdfd: i*-?^ djema'h.
guemaah, A^z'.ç^ djemaaJi , que-
mû' ah , i>--.«^ djema'yéh , i/^W^'
mcglis, medjlis.
— Assemblée de cli(\ks, i^. — '
Il a Assassiné, J^ qatal, qalel. , mechaykhoh, «.iv.^~i-^ machojoukhd.
8
ASS
58
ASS
Assentiment, L^i riddâ.
Assesseur (adjoint d'un juge),
..^Is.) ] ^^:fls-* mohadder êl-qâddy.
Il a Asservi,^! âssar, ^ fa-
lah, J.*x:u-i êsla'bed, v Ji ghalab.
Asservissement, ij^\ âssy-
réh, ^L.^%:i^\ îslihâd.
Assez, ,>^> hess, J^^, y^kfy,
Il a Assiégé , w-^-a-aw hassar,
j-oLa. hâsser.
Assiégeant, j^iss:^ mohdsser,
pi. ^ij^isr" mohâsseryn ; y.^'^L.sr'
mohasser, pi. ^j-^a-sr^ mohesse-
ryn.
— Les Assiégeants ont levé le
L^.
.Jl Lr,y
^ir
>i=^]]
yekfey. lJS kafyân, iJlsSjli bi-'l- | êl-mohâsseryn tarakoû 'l-h
kefiiyéh .
— C'est Assez, IsS^^ yekfâ, yekfè,
J.iL| yéqadd, ^-ià-l êkhldss, ^^^^
khaldss, *==V berekéh, ^_x^5
fodd-ny.
Assidu, /wjL^../» memâress,
v_-^.^tol^/» moudddeb, i^_^ij^ 77iou-
dddeb , mouâzzeb , *— »i^ ddym ,
j.j!jwi modâouem, modâoum, /»j-^
Il a été Assidu, v^^î ouaddeb,
ouazzeb, w-^-^j ouaddab, ^O dam,
^j^.i ddouam, ir'y^^ mares.
Assiduité, 4^1y> moudddebéh,
À-Jsîj^ moudddebéh, moudzzebéh,
A/»jlx» moddouméh , i-^j-J.* moldze-
méh , i./»;-i;^ menlâzeméh , ^--^a--
djelied, djehd.
Assiégé, ._j-~a.s-* mahssour,
pi. ^ )^'^:s^ mahssouryn.
Assiette (plat), /^=^^ sahan,
pi. jj^s^"^ sohoun; ^3. ^^t^o?)
iis-^ sohafah, i-;^^ sytyeh.
— (position), —^J» tor/i, jLa^
hâl.
Assignation, JLss. haoualéh,
à^*»j nisbéh, ^^^^a.ssr' takhssyss,
Il a Assigné, J_j=!^ haoual, s«^*J
ncsset.
Assimilation, J-.^-*j* temtbyl,
temsyl, i-^^^ iechbyéh.
Il a Assimilé, ^-^ chabbah,
chebbah, j^s^ *^,.^*»aÉ. hesseb be-
hdl.
— Tu Assimiles tous les hommes
à toi, v^iLsrf j^r-'-^' ^v,.^«.3rJ
/e/)Sf6 koll cn-nds be-hâl-ah.
Assis, ^v-_^L=>^ djdlis, gâlis,
«XcU qd'id.
ASS 59
11 a Assis (placé), ».^^ ouad-
ASS
— Que Dieu t'Assiste I J^l**o 6w!
<ta\ ^^ ^4Uah yssâ'ad la-k!
Il s'est Assis, -^*i> qaad, ^j**^ ' — Lps grands doivent Assister
djeless, djeliss, gueless, djaless. le pauvre, .Jii'l I^Jv^axJ *Jj;)_jJ.3i
— Je suis Assis, (j**'^9- L»! and \ êd-doulellyéli yaddedoù-'l-faqyr.
Association, *^j-^ cherkéh.
Associé, "^--^^j^ cheryk, pi.
djâliii.
— J'étais Assis, jr*^'-^' d-o L» 1
ânâ konl djdlis.
— As?ieds-toi! -^-*-! ôqo'd.
— Assieds-toi un instant, (r*^>-î
^Dj! êdjlis âouekdn.
AssiSTANCK (présence), v^-is.».
houddour, ï t^-=w hadderéh . jj^^^^^
houddour.
— L'Assistance (les gens pré-
sents], j^fj v-^'-sr' >!.^ djema'-'l-
hâdderyn , f->x»w*J| ês-sâma'yn,
,Jtj\J\ êl-oudqefyn.
— (secours), ^!j^1 îindûd, a.'^^
aounéli, <)>Jw£i ê'dnéh , \»z a'oun.
ij»,x^ maounéh.
Assistant (présent) , j-vcsL-s».
hddder, pi. ^j^j^~s>. hâdderyn ;
^y^*'' inoudjoxtd , pi. , . ^ .>j,=>.j,/»
moudjoudyn.
Il a Assisté (il a été présent),
fy:a.s^ haddar, hadder.
— (il a aidé), ,.>>c a'dn: -Xc'— .
sa'ad. {f'oy. Vi a Aidé.)
^\jt\ dchrdk.
J"
J>,
J
Il a Associé, «-iU-i- cliarrah,
techdrek.
Il a été Associé, eJ^ chereh,
r
éncherek.
Il s'est Associé, >^|yi.l êchrek,
^j:Jj\ êchterek.
Assommé, ^j radd.
— L'archera Assommé les paysans
à coups de bâlon, ^f^j ---U.ij!
ajL..ûxJLj »^jii5l êl-qaouds radd
êl-fellâhyn le-'lassdyéh.
L'Assomption (fête des chré-
tiens), ^iy> A~£ e'yd Meryam, •X^
\.Xj}\ e'yd él-a'drd , )L) \'ù Jus
«j j,* e'yd de lêld Meryem , J._w>
CJL»J^ e'yd és-séydéh.
Bien Assorti, J^^r-^ ^"^^
-i. niolUaffy min koll chy.
Il a AssOKTi, ^jSkaffiî. , >=V^
AssdUTIMllNT, ij^,f-^ Icla'ydd.
ASS 60
— Assortiment de marchandi-
ses, i..zl^j\ (j:^-*-^' teha'ydd êl-
bnddaaJi.
— Des Assortiments, f^Lj;.».!
êdjnâs, '_jj1 énmiâ.
Assoupi, m'-*"*-' naassân, pi.
^^iV^xi naasdnyn; it»<^'-^ nd'is,
^:s.^A mosilevym, moslenaym.
Il s'est Assoupi, ,r*-' *î«<ïss,
VS kabd, ^-^*:Iwl êslena's, ^Ix-:^^.
êslendm..
Il a Assoupi, À^ lofd, lafey,
Lfli? tafd.
Assoupissement, ^»-*-" ne'ess,
jy noum, naum.
Il a Assoupli, ^j-^} leyyen.
11 a Assourdi, \^^ saouar.
Assouvi, ^jl*^ chaha'ân.
Il a Assouvi, f>-^-^^ êchbaa.
— 11 a Assouvi ses ùésirs, f*.^^]
êchba chehoudl-ho ,
c
.AJ^^^i;. tabaa chehoul-ho.
; — Il a été Assouvi, ^*i^ choube,
chabaa.
Il a AssuJÉTi (soumis). {Foy.
Il a Asservi.)
— (attaché, affermi). [F'oy. ces
mois.)
.y,-^ (forcé) , ^j.M êlzem.
ASS
— Ils se sont Assujétis k cela,
'j-^.' .^-'L=>. \j^y\ êlzemoiihalhotim
be-hadâ.
— Nous no voulons pas nous
Assujétir h cela , O-.Xj j.j ^j L.^
iJjs ^ L.'v^^i) nid neryd neqyyd
nefoiis nâ fy hadâ.
Assurance (certitude), -S'.o^î
î'iimâd.
— (hardiesse), ».-*»»a. djessdréh,
SjS qouovéh.
Assuré (affermi), w^^-i' thâ-
bel.
(certain ) ,
saliyh ,
^^1 dmyn, ^j's..' moqerrer, ij^^^
mohaqqeq.
Il a Assuré (affermi), ^jé
qaonà, qaouey. (P'oy. Il a Af-
fermi.)
— (certiGé), ^h yeqqen. [Foy.
Il a Affirmé.)
Il est Assuré (affermi}, C---J'
ihobet, thebel.
— ( certain ) , j^-i^ teyeqqen ,
^iùsT-' tehaqqeq.
— Je suis Assuré qu'il l'a frappé,
i-ij.^ i' ^3«>•Ac ^-^<9 sahh a'nd-y
ênn darab-ho.
Assurément, ^;~*^ doghry,
AST
^v.-i:'^^ J be-'s-suliijh , ^,^^-^ be-
saltyh.
Assyrie (pays d'Asie), .y i ^^j
iieiod Alhour, belâd Assoxtr.
AsSYiUEN, vj<j_;-"' (îllioury, âs-
soiirtf.
Asthmatique, (T*-^^ (J^"^
doj/9 ên-nefs, ^Lj^-Ls^ hdchydn.
— II est Asthmatique, ^-ù^^s,.
hacha, hachey.
Asthme, i-i^s qadfali, (Ji^
^~à.-M deyq ên-nefs, dyq ên-nefs.
Astre, *ar~' nedjm, netjm, nidjm,
pi. ^j^ nedjoum, negoum, nou-
djom , nougoum , /♦-^p-' noudjm ,
nougm; >^^^ koukâb^ pi. v S] S
keoudkeb; i-t^ nedjméh, nigméh.
Il a AsTHKiNT, ,jj zaouar, j^=^
djebber.
Astrolabe, w^iî^Js--! dstorldb,
ouslourldb, ijj-^^ heniyéh.
Astrologie, a^=s~--" mendjeméh,
mounedjeméh , /»_j=s-^' *U e7m ên-
•ti I
nedjoum, ^^sr — ' Ji e'/m é/-fen-
djym.
Astrologue, /♦â-^ mounedjem,
mounegguemy J^li feleky.
Astronome, {^oy. Astrolo-
gue.)
61 ATT
Astronomie, vJJiJl Az e'im
ôl-felek, i^^J-» hendess h, i^ithayéh,
hcyéhy S-/J> haydh. {P'oy. Astro-
logie.)
Astuce, i-lv=>. hèyUk.
Astucieux, J^ héyl, J-=^!
dhyl.
Atelier, »^*ji/« maamerah, ,U
J.^! (/c?r êl-a'mel.
— Atelier de laneur, a.' jJ! ,'^
(/«r êd-dabgh, ddr êd-dabagh.
— Atelier monétaire, j-CJ! Ai
ddr ês-sikkah (d'où vient sequin).
— Atelier de constructions ma-
ritimes. [Foy. Arsenal.)
Atlas (montagne d'Afrique),
(Jj- S^ djebel Deren, u^ Deren,
J.^ Djebel.
Atmosphère, ^.li felek, pi.
o-jîi! dfldk, êflak, ^oJthaoud.
Atome, ij^ derréh, i^ diem-
méh, ij^ ghaberah, [)] . X^ ghobdr .
AtoUR, a^j; zéynéh, pi. C,--^}
zeynâl; ^_J^y ieryf, i3^; zukh-
refah, ^•.y mérouaqéh.
Une Attache, iaJ, rabl, ajj
band , , ", zerr.
— Une Attache de chameaux,
'^yy kirkeréh , kir kir éh.
ATT 62
ATTACHÉ,^y y marboull, •y^'^
mo'allaq.
11 a Attaché , (d& a'ilaq, lu,
rabati, ^^jj kazaq, f^-^^ djama',
djema', V^ lasz.
11 s'est Attaché, {f^oy. 11 a
Adhéré.)
— (au figuré) , r^ te'allaq,
v^jjuj teqarreb, 8 .Js=i. ^_ji. ghaouà
hhaUr-ho.
— Altachez-vous à la vertu,
J-^Al! ^ji^j'^i^ êlqarreboù li-'l-faddl.
— 11 se l'est Attachée (au figuré),
L^^Lîs^ o' 1*-'^ damm îlà hâ-
chyél-hâ.
— Le général se l'est Attaché et
l'a comblé d'égards, J'j.j^csr" i.1.^
i^yS]j i,.zJ:^^£>. ^1 damm-ho-'l-
djénerdl îlà hdchyél-ho ou-êkrem-ho.
Attachement (affection), {roy.
Amitjé.)
— (action d'attacher, lien), àï%,
a'ildqah, iLj , reblah , Jaj. rabl.
AJTAQ[]A^^,^jUghâz.y, y >.Us.
hâreb.
Attaque (s. f.), i-^Xs:'' mohâre-
béh, àcjL;.^ mounazâ'ah, ^j^ hou-
djoum,j-.^*^' teskhijr, ilç- hamléh,
h}^ ghazaouéh. {Foy. Assaut.)
ATT
Attaqué, jjVi^ maghzou.
Il a Attaqué, 'vi ghazâ, jss-^
sakhar, ç-jl; ndzaa, ^j^ hâreb,
«=sr* hadjam , /Al?=>- haouach , jiJ
naqqaz.
— Il m'a Attaqué le premier, _^a
^-^ i L_^y^ '"-'" f^o-qqdz-ny be-l-
aouel.
— J'ai Attaqué l'ennemi, <1jjj^
_j_\x3l f/hazeouél êl-adou.
— Nous avons Attaqué vivement,
Ij-i.. '"'jj^ gl'azaounâ chidddn.
— Vous Attaquerez aujourd'hui,
5.>.w..^Jl \j;j.iô teghzoû ên-nahdr-
déh.
— Attaque! (impérat.), ^Vi'
ôghzy, êghzy.
Il est Attaqué, v3Jj^-j byogh-
zey.
— Il a été Attaqué d'une mala-
die , i..x^j)^^ bol ^.ft hou iblelâ
bi-'l-oudja'ah.
— Il est Attaqué de pulmonie,
àJji ! S.9.J ^ ^sr'-**^ j-3> hou
byeslahass fy oudja'-'r-ryéh.
11 a Atteint, *b balagh, ^3
lahaq, J — ^ tdl, J-^-s*. hassel,
V ^la. djalab, JL' ndl.
— Je ne puis pas y Atteindre,
ATT
63
ATT
.^s-' I w mû âqdar
>»^ ^^ j
âUoul lia hadâ.
— îl a Alteint le but, s_^L^
«s.^ sdb niduln.
— La science ne s'Aileint pas
avec le désir, ^UJ-' M-.j ^ ^UJI
êl-elm lii youblegh be-'l-temounny.
Il a Attelé des bœufs, ^.^ »^1
ê'jren.
11 a Attendri, ^, raqq. ^
lei/ycn . ù:s-~' saklikliaf.
Attendrissant, ^^is?-*^ ??io-
salihkhef.
Attendrissement, ^j-y^'^ te-
leyyen, à_,s:*"' lessekhhhyéh , a3.
reqqéh , riqqah.
11 a Attendu, ^^-la^.'l ênledar,
ên(e:(n\ j-ji;.::— ' êstandar, ç}^:i^\
êsUinà. ^J^. êslânnà, êstênnà,
LI:u-l éstannâ , y^'-c sabar.
— Attends 1 (inipérat.), çJl;u-I
és/annâ.' ►--vsi ôsbour!
— Pourquoi ni'as-tu laissé Atten-
dre? ^^^^1 ,^s^ iTi"^ a'iêy-ch
khalleyt-ny êstannê?
— Attends jusqu'à demain, j-j-ol
2jJi. ^^^ ôsbûur hatlà ghadouéh ,
tjSj ^ 1 ^^_J3 qejj îld bokrah .
— Attends un peu, i.j^^j^\
ôsbuur chouyéli, o-'.rvj, J^L hmonl
rouh-ak . i—jj^ , a»_x-j ta ou a, i
clioyéh .
— J'Attends qu'il vienne, jl
S.^-tixjl ^ j^Lï ^HÔ ^(2*jJ /)/ inli-
diir-Iio.
— Nous vous avons fait Atlondre,
*j LJac a'oueqnd'koum.
— 11 m'a fait Attendre à la porte
pendant trois heures, '.s c-^j
O^-i — . ^vb iJL3 ouaqqaf-ny a la
bâb-ho (helalh sâ'dl.
— 11 s'Attend à cela, c^f^ »*
i~3 hou nielerdjy fy ht.
Attentat, j*j'Î âthem, ijî-i-j
nefiiq, ^js,^ djour, Sj^^sr^ )»on[/V/s-
seréh , j^^ tedjessour.
Attente, y^±^\ Intiddr, întizdr.
j^\ dinil, ^J^"" Idiiiyl.
— Frustré dans son Attente,
Jv»i ...^ s ,.j-:i. khdyb )nin dnul-
ho; ii-'o f-» ^r^_^ mays mm là-
mil-ho.
11 a Attenté, »— '-f^ tadjds-
ser.
Attentif, -^i^» mouqayyed.
Attention, j^ bdl, iJ^^aj nes-
[éh , -J-;;^' leqayyed , ^^-^ ^^'J^i
^i deqqéh, diqqèh.
ATT 64
— Il a fait Aitenlion, w-v^aj
nés se/ , 1-i.o saghâ , JI-j 3. redd
bal.
— Faites Attention I àx,^ \jhc\
atioû nesléh!
— Ce discours mérite Attention,
JLJ! ^!^^ >b.l ^^:^\ lÀ.»
hadiî-' l-qoul êstdhel reddn êl-bâl.
11 a Atténué, ^3^^^ sahaq.
Attestation, s-il-^ chehddéh,
i^L^A.!)* techehddéh, ï^L^-à^- meche-
hàdéh, jj-^-^ î'idn.
11 a Attesté (rendu témoignage) ,
J.^^i- chahad.
11 a Attesté (pris à témoin),
ATT
j-,
<C^*v»-«
êslachehad.
— J'Atteste Dieu et son prophète,
àJj^.j, i^\ j>_^,.A.x~-j neslechehed
Allah ou-ressoul-ho .
— 11 a Attesté les assistants ,
^Jj>\J\ ^.o s^L^iuJl ^,^11) ialab
ich-clœhddéh min êl-ouâqefyn.
Attiédi ,yls fâtir.
11 a Attiédi ,3 fattar.
11 s'est Attiédi, ^-5 faiar, fê-
ler.
— (au figuré), Lsr^A êrtekhd,
j,iDo lekâssel.
Attirail, <jLj^ulàl, ^j\X} le-
dârouk, ij-ij leqel, ^\^=a. haoudydj,
\Jiji-i^>' mohimdl.
Il a Attiré, •>.^^djeleb, > '--^^
djedeb, djezeb, ^si laqall.
Il a été Atti RÉ, ^ » J-^ ' êdjtedeb.
— L'ainiunt Attire le l'er,
^j.Xs^-'' LiL |WM^J;L;^|1 êl-magh-
nâtlys yelqolt êl-hadyd.
11 a Attisé le feu, .L)î ^^Ic
a'ilaq ên-ndr, J-«i^ chaal, a>j ouel-
laa.
Attitude, >*.-^_j oudde, J-^a.
hâl, ^LJ qyâm.
Attouchement, ^^ mess. .>^i
lemes, leins,J^ daqr, deqr.
Attrait, «w-^^ djedbéh. . . j-.ai.
djedb, s^^s-^ sehb.
11 a Attrapé (atteint). {Foy. ce
mot.)
— (pi'is), 1^-*.^ messek, ^-^
qabedd, 3..^.! ûkhad.
— (abusé) , [/^ qabach . ,^yi
ghainmar, ji. gharr.
— Tu m'as AUrapé i)ur les jia-
roles, ^^M ^J, ^^rj "^"'^ '""'
remeyt-ny fy-'l-keldm, ^ .;.xN~.^
^.i'./ j'i inessekl-ny j'y kelâm-uk.
Attrayant, wOL.a^ djddib,
djdzib.
AU 65
Atthibué, s-^j-mJ:^ mansoub,
jjjj.->s^-'' malihsouss, if^-^ 7nohh-
11 a ATTiiiiiUK, ^.-^^*»-^ 7}es$eb.
Il s'est ATTiunuÉ, J i*^ U.>
da'</ nof.'i-ho /...
Attribut, ^^^ sî/eV/, ài^ sefféh,
pi. C'-i.^ se/^«/.
Attribution, ^-^ nesbéh.
Attristk, j^ — i}-^ hazeyn,
^^J v^r"' maJirouq.
Il a Attristé, (3j-=^ haraq,
,j^ hazzan. {P'oy. 11 a Affligé.)
Il s'est Attristé, (^oî/. U s'est
Affligé.)
11 a Attroupé, ^j--^:?- djemaa,
Lfti da'â. [Foy. 11 a Assemblé.)
Il s'est Attroupé. [Foy. \\ s'est
ASSF.MRLÉ.)
ATTUOUFE.MlilNT, ^■^:?- djemy'ah,
j._j9 qaoïun, qoinn, qaum.
Au (art.), -15 li'l..., Jl J^Ulâ-
L..; — An père, v^JJ li-'l-âb; —
Au fils, ^,J^' /i-'/-^^n.
— Au-dessus, ^z a'ià, ^^jS
fouq, fauq, faug , ^J^^ ^a m
fouq, min fomj, min fauq.
— Au-dossous, ■Jl^sr-' taht, ^^^
vl^^s-* min taht.
AlID
— Au loin, -VxJ ^.z a là lia'yd.
— yVu dclmrs.
Z^^
lihâredj,
'j.j barra, ' ^j ^^U a là barré.
Aube (vôloment sacerdotal),
.r;' 5j^ kissouali bayddâ, w »:;i
kellotinéli, pi. ^^jy.^ hetlounâl.
Aube du jour, ^..^-.^Jî Lv,.r^,
oudjhél és-sobh, ,sr^' ^^i;, c/icijf^
êl-fedjr,j^)\ ç-^Jis touloïC êd-daou.
[Foy. Aurore.)
Auberge, ^-^ fandaq, fon-
da q (en ilal. fondaco), Jy^ menzel,
J^.M jb (/«>• ên-nouzonl-, c^i»j'l;=..
Aubergine, jJ Ls^ A; />£> Jen f/;an,
bedengdn, jls^ J.i bedendjâl.
Aubifoin, j_a^=5i.l âhbeybbour,
^LoA.u bella'mân.
Aucun, ^=^1 U md dhed, mn
dlid, J-a.! ^ Id dhd.
— Aucun des ennemis no s'est
rencontré devant non?, i:..<s^Y' '~-^
_.J.^3' f_/> j-cv 1 md a'rednà dhd
min él-a'dou.
Aucunement, i-^-jl abadân, ^
in I ij-^'j Id-oudssel, ^^ ^^w hallA
cJiy, -.oi dsldn, -Loi «s/ff.
Audace, 3^.:^^ djcrrdh, s.u.^
djessdréh , i-s^^s» ouqiîhah.
AU G
66
AUM
Audacieux, »j)~»=^ djessour, \js>.
djeriz, y'yj'/' mozerzer.
Audience, ^--^ nisièh.
— Audience d'un magistrat,
«uj3 dyoucin, \ 'O. rikdb.
— 11 a donné Audience, C-^-^;
nassat, 4:uaJ LLc a'Uâ nistéh.
— Il a refusé Audience, ^-ji
à;:^JI âbà-'n-nisléh.
AuDiENClER, »-i:^s'^ mohddar.
Auditeur, ^^'L^ sâmé', j.^l=s.
hâdder, jil. ^ ,^-;:i. hâdderyn.
Auge, ^j-^ houdd, haoudd,
àiXJ teknéh, ^^j^ djourn, pi. (jU^^l
âdjerân; ^!^=>y borkéh, pi. ^^ji
borq.
Augmentation, (/^oy. Accrois-
sement, Addition.)
11 a Augmenté (v. a.). {P'oy. 11
a Accru.)
— (v. n.), Liuj nechâ. {Foy. Il
s'est Accru).
— Le vent Augmente, ^j^\ ijP
ytour êl-haouâ.
Augure, J^s fdl, C^^srf bakht,
àZ-Jû a'iâméh.
— Bon Augure, ^-^* O^-ar-f
bakht melyh, v '^h jLs fdl tayeb.
— Mauvais Augure, (^r^j Ji-^
/■«Z ouahéch, J>j, — .1 d^.:sr:' 6a/i/if
«ssoweii.
— 11 a tiré Augure, JLi faouel,
jjtu^\ êslafaouel.
Auguste, j-i.j^- a'zyz, J-^-
djelyl.
Auguste-César (nom propre),
Aoughoslos-Qjys-
sur.
Aujourd'hui, />j-^-^5 êl-youm,
âl-yaum, i^ >'-§J' ên-nahar déh.
— Dès Aujourd'hui, j._.^'! ^.p
min âl-yaum, J-a- j^^'' «un hdl.
— Jusqu'à Aujourd'hui, ^_»J I ^t
lia êl-youm, lJ._a> V.:^_^ Jl,\ îlà
youm-nd hadâ.
Aumône, i^^^ sedqah, sada-
qah, pi. sJ1jL3 J,A^ sadaqdl, 5o; 2e-
kdh, ïoj zekdt, ^y\ zekouah, <u*~£x
/(CsneVî.
— 11 a fait l'Aumône,
lessuddaq, dj sc/ca.
— Il a demandé l'Aumône, J-sr"»
chahad , Ijax'^.^] êsla'Uâ.
— 11 a refusé l'Aumône, ^-.^-à.
khayyél.
Aumônier (qui fait l'aumône),
^j<^.£^ metsaddeq, <^r^ ''"^^"
zakky, iSJw^M ^^*-* maally-'s-
O
û J,.^^,)
Al'
67
Ain
ndqnh , sbj.JI „j^x.-» inaaltij-'z- — Comme nous avons dit Aupa-
zektili.
Al'.NAGK, /r'
qydsséh.
Aune, ''-^\'^ dcrd'a, pi. p- ,J>)
ddru, ddrou, oL-; pijk.
— Ct'iiibiou d'Aunes a-t-il de
loiigiieiir? i-Li f'i.^ «-J kam de-
râ' toid-ho?
— DiMiii-Aiine, ç-i.J-'l ,^_y^
nousf éd-derda, Ç'\^^ U^"' "^''^^
(iem'.
— Quail d'Aune, ç-)j3ji >î— ',
fo«^' éd-derda'.
— Une Aune cl demie, f-K^î
^^J_^ dcrda' ou-nousf, ^f^^ f'S"^
derâ' o(/-)io»ss,
— Trois quarts d'Aune, w^j»;
ç-lJJl >j.j.! thelath êrba 'd-dcrda.
Il a AuNÉ, jJ-9 qaddar, ç- ,.5
daraa, / r--^ Çûs.
Al'paiuvant, J-^ çfl^^, ^->
J-i Diin </flW, Jj-^-J bê-'l-douel.
J^jûl' ^ fy-'l-douel, -Jj! doueldn,
douldn, j_.i dould, l-^-Vï- inecjda-
mdn, ''.y'J^s^ mouqaddemdn , ^_^
qabâylah, j-jLs qabinjl, iJbLi!
âqbdylah, jjLi»! âqbdyl, LiL>L»i
ravant, LiÏjL- Lj ^.î -^S kcimd ze-
q)/«s, i^wv,? ker-nd sabc(i(in.
— Lonpic'iniis Aii|>;uavaiit, ^
^^^ 9.- ' — . l-.' /')/ j*/« s^/e/".
AuPlits, ----- a'ji(/, J.2S-' iialiou,
^fS} yeqyn, ^-^-^j^ qdryh, ^.^^^^
djanb, s ^.j.çs--' bedjdnb, >^--3
qouilddin, s ^>3 <^or6, v ^j-S ^ /V
— Auprès de moi, ^^.^ a'nd-y,
^^;^ djanb-y.
— 11 a du orédil Auprès des
grands,^." wVi'_uc Jb J le-ho dâ-
léh and êl-dkdber.
Il Aura, CX;^ ^Xj 7/e/iOji a'nd-ko,
— Elle Aura, ^i a;^ ^5o yekon
a'nd-hd.
Le doigt AURICULAIHE, >i^-Jl
»JL<âM ês-saba' ês-saylnjr.
Aurore, -r-
sabbdit , ,^-o
sobh , j-^-^ sahar, ^^-' fegr. fcdjr,
fecjer, fcdjer, ^-k>-ù..M f'_J"^ luiilua-
"al
'cli-cheins, . v~*^31 'j ?'_»^-^ loulou
dê-'di-chems, jsA-' ^^■^ toidou'
êl-fedjr, )^^^ f'.y^ loulou -'nna-
hdr, j.^^ ft}js lela'-'l-fedjr. «-IL
.L^i tela'-'nnultdr. {f'oy. Ai UE
du jour.)
AUS 68 AUT
— Du couchant à l'Aurore, ^^ ; ^l& min dêb aâd, i^sL».) be-sda't-
f^j^>\ ^\ ^_/*^' '>nin cl-glinrb > ho, Ji-sr-" ^ fy-l-hâl.
îlà-'ch-cherq.
AusricKS. {P'oi/. Augure.) ,
— (proleclion), Sj^s^ djyrèh.
— Sous vos Auspices je suis tran-
quille, ^j.^\ Ljl *x.JV?- i_| fy djy-
rél-koum ênâ âmyn.
— Jour d'heureux Auspices, >^i
i^jL^ youm mobârek, '^ 1^\ >^i
yaum êmbârek.
Aussi, ^l^^ kemdn, I^j! âyd-
ddn, ijl-yja-) yddân, CU-j ! ênnyt,
lil^i kemunâ.
— Il est Aussi grand que moi,
^ji iJjih ioul-ho qadd-y.
— Aussi peu que tu voudras, w\3
J.Ji wVjJ L/» qadd ma leryd qa-
lyl.
— Deux ou trois fois Aussi grand,
ij"blj ji i-K^ij^ ^^ qadd-ho tary-
qyn uou thehîlhéh.
Aussitôt, i^LJW ^ fy-'s-saah,
^^Jj-LJ! s^i^ déb-êl-taryq , ^-o
iifti a'ià ghaflèh, ï^.U Ac a là
ghârredah, Le 3 daghyâ, v >\ù dêb,
L.i^ debâ, V 'l^ f^.^ min- dêb ,
wiJjiin-deô, ^Ls », >\^ dêb-aad,
J.*j !^ ■^.t min de baad, ^_^!^ (^/»
— Il s'en ira Aussitôt, ^L^ Lj j
debâ yemchy.
— Je suis arrivé Aussitôt que toi,
c^-liv» 'j^ •^Jl^Lusj ouasselét saouâ
melhl-ak.
. — Aussitôt après, v -b
^^i)! min dêb êl-fouq.
Austère, iri''-= aubess.
CT-
AuTAiN (vent du midi),
^■:
djenouby.
Autant, j-^3 qadr, qadar, ^.i
qadd, !-^ ^i qadd ma.
— Autant que moi, ^_5-^^ qadd-y.
— Autant que toi, --J J-5 qadd-ak.
— Autant que lui, Ci.3 qadd-ho;
— Autant qu'elle, L*,^i qadd-hd.
— Autant de vin que d'eau, ->i
AJ <^x\ -5.3 j.^.sJi qadd ên-nebyd qadd
êl-moyéh.
— Autant que je le pourrai je
te servirai, ^-^i^\ j>^-ï\ L.^ j.-'é
oi._:L=v 'l:>w qadd ma âqdar dqdey
liddjél-ak.
— Autant je suis obligeant, Au-
tant tu es vilain, 5.5 ^jj.S' Ljl ji
*.vA.i vJUjI qadd dnâ kerym, qadd
ênl glidcliym.
AUT
69
ALT
Autel, < 'l^^-s-* mihrâb, pi. Autoum, J^^ houl, haouJ,,;^
-y
mehiireb; ^jX» medbah, daouar, daou)\ dour,
pi, ^)lj^ medûbéh; -la^tj' teblyll, i b-âUrâf.
plur. ^Jl-^ lebàlyU.
Auteur, , ^|»'» mouâllef, moâl-
lef, pi. (•rr^j'' »ioâUej)j7i.
mossonnef, jil. j.»-.i
nwssanne-
— 11 est l'Auleur de la querelle,
xLU'LiJI o-oij ^î> /(o?i ?Jflfl//( êch-
châmâllah, jL^J^iTij^ min-ho-'l-
Witissdm, «..^.sr (3--^
inobledy-'l-khesm.
Authentique ,
»a hou
z:
sahyh ,
^ias-'^ mohaqqeq , ^J^'' mechour.
AfTHENTICITÉ, (Ji;^-* Icihqijq,
i-Uci. luiqqali.
Automne, , ^^j^ l^ltcf'yf, J-^
^f^ '- f'isl dc-'l-kltaryf.
— rruilsd'Autonine, ^-^j^ khar-
fyyah, kharfyyéh.
.^_J' thebbet,
^^^ êslahssen, êslahssan, ^J=j;^
faouadd. J^"^ sedjdjel , ^sj nef-
fed.
AuTOlilTÉ, j!^! Iqtiddr, JjJ»
doulah, douléh, Jb^.L:-.! îstiqldl,
Il a AuTOUlsÉ,
AuTOUU (oiseau), j.*.-! nesr, nisr.
Autre, t:^^! dkJter, ûkhar, pi.
dghyâr.
— L'un et l'Autre, *.» ...--^1
êlhneyn lioiim, l^s> j^--^^ êllniéyn
houmâ.
— Il n'y a pas d'Autre Dieu que
Dieu, ^1 ^! iJ! "^ là îlah êllâ
Allah.
— Les Autres hommes, ^-'^
j^lJI baqyét ên-nds.
— Nous allendions d'un jour à
l'Autre, 1!:^=^ p_, Ji çj., ^^
^.jj.±i^:u^fi min yaum îlà yautn
konnd iiwslanderyn.
— Donne-m'en encore une Au-
tre, _^^-2>-i J— a^lj -_uJsc' d'ily-ny
oudhed âkhcr.
— Ils s'aident l'un l'Autre,
baadd-houia baadd.
— Les uns sont riches, les Au-
tres sont pauvres, ^^r-r^ if^'^^
j-*w-3 qeyméh, qeymali, Jj-o soulah, Jti-3 ^;;ixJL él-baad ghitnyyn our
ïjjj qadeiéh.
êl- baadd foqard.
AUT
' -^ Autre chose est de dire, Autre
chose de faire, ^--i^ vj>_jj.is^'
^i. J.xi! !_j êl-hadyth chy ouêl-feel
chy.
Autrefois, LiA^- sâbeqân, ^J,
^,'L^i! fy-'s-sâbeq, •jJ.3 (^>» win
qadijw, (j-^_}^i Jj' vj. /V aoMci ^2-
zeman, J-j'-J qabdyl, AiUé qa-
bdylah , J._j L^ï I dqbdyl, a_L La 1
âqhdylah. [P'oy. ANCIENNEMENT,
Antérieurement, Auparavant.)
— Il y avait Autrefois, ^_3 ^o
)L.^jJl ,.j_v3 /iv?7i ^)/ qadym êz-
iemdn, ■lO U«.,<J.3 qadymàn hdii,
qadym kdn.
— Une Autre fois, ij^i 6.iy nou-
béh ghayrahj ^y~^] hy noubét
ôkhrà, ^_t^^l ï^'» marrai ôkhrà,
j6.\ aj ^L ?ar7/Gr dhher.
Autrement, Vi- ghayrdn.
Autriche, Ljj,Xv-j1 Aouslryâ.
[Foy. Allemagne.)
Autrichien, ^i\.}j:u^j^\ âous-
trijâny, ^y^.^j,\ âouslnjy. [Foy.
Allemand.)
Autruche, ^-xi no'dm, i^Lxj
na'dméh, i_sxj na'méh, pi.
r
70 AVA
— Plumes d'Autruche, ^A-J s
À*} rych na'âm.
Autrui, '^-^^^j^ gharyb.
— Le bien d'Autrni, ^•,j.Jî
^.o viJi êr-rezq êl-gharyby.
— Ce que tu ne désires pas pour
toi, ne le désire pas à Autrui, ^
J- ..y ..J
chy md teryd li-nefs-ak là teryd-ho
li-ghayr-ak.
Aux (art.), -D li-L...
— J'ai dit Aux domestiques,
j'-Xsr-U d^'i qoll U-l-khodddm.
— Montre la place Aux maçons,
,^.;LJJ _.]=I1 c,! ôry-'l-mnltrah
li-l bêiinâyyii.
Auxiliaire, ^.^li nâsser, p(.
^jj..><5Lj nâsseryn, àJ.Lcj! a/isa-
ryéh.
— Armée Auxiliaire , j.^=:*~c
^\^Asl'a'sJ;er él-lmddd.
Il Avait, CL- ..^c' /,7m a'nd-ho,
lO ^"^^ le-ho; — elle Avait,
L*-X;c ,.•(0 /{an a'nd-hâ, uJ .\0
kdnle-hd: — ils Avaient, .iJ.;.;. .>!i
\ '^
kdna'nd-honm, ^a) .1 w /ran îe-houm.
— 11 Avait beaucoup d'Argent,
j.^i ij-yy^ Cl.:£ \^ kdn c'nd-ho
félons kethyr.
AVA
71
AVA
— 1) Avait été, ijO J^qadhc'ni, , ^l'iJ (cqaddam, > ^Jls^ dj/îneb,
»» .>~) j'é qad hân hou, ^^ j3> hou
hdn ; — elle Avait été, O-o^ J.3
qâd liânél, o^-'o -» hy kiînél, hya
kâncl.
— J'Avais clé, vj^:^ kont, kount,
yJL---'> .J ] ûnâ honl; — tu Avais été,
vj:,.j:i vJUjI ênl kont (en s'adres-
saiit à un homme), ,~r ^:jI ênly
konly, sJU-.o vJI^ol ^;i/t konti (en
s'adressanl h une femme); — ils
Avaient été, '_^J2 Ji (yot/ kdnoû,
Uj t ^3> Itoum liunou.
A\ALl'^, .^jL^ se f ouf.
11 a Avalé, >s.ij 6e?a«, 6a/a',
ji-L;! êblela'j p- ^.^ djeraa , 9 j-^
kara', kcra\ ^ >.-- so^/f. s^cff, ^jj «-^
charaq, ^'; zalall , y.^ keba'.
— Il nous faut Avaler le calice
de l'adversité, ^j ^ v -^j-^ll r^'^
At t^'*-' /i(/s êl-mossdyb là bodd nele-
djera'ho.
AvANXEMENT (progrès), JL^Î
iqbdl.
11 a Avancé, J-^ qabal, qabel,
j»ji> qadam.
— lia Avancé de l'Argent, j^i^
V--J.U f/r/>7a félons.
Il s'est Avancé, />^3 qaddam,
s ^:^ djaneb.
Avanie, i^\^ haovdnèh, ^h
bonis, pi. ^y^ bouluuss, l»xi!
— Ha fait une Avanie, ^jcb
balass, ..y^^lahdoucn.
— Qui fait une Avanie, (.iji-^'"
mahâoun, cj'î'-» hdouânii.
Avant, J-;.3 ça/e/, ç^/fc/.
— Avant toi , \-^.^.= J..J qabl
minn-ak.
— Trois heures Avant dîner, jJi
be-theldth sa al.
— Avant cela, Jj'-^ qabayl.
— Avant que, L^ J--3 qobl md,
l.tX^ qabl-md, \\ J-.3 qall en.
— Avant que tu viennes, L-» JJ»
s-J çfl6/ ))!« ledjy, qall ma teguy.
— Plus Avant, ^\ zid. -y j zyd.
— L'Avant du vaisseau, -.-i>
V S yi) O mnqiem dê-'l-mcriub ,
ijji brouah, Sj^j broouah (en e.--pa-
gnol prou).
Avantage, i^xJ-^' meufu'ah,
V ^.-.^j nessyh , 0- J -? fdydéh , pi.
Joi.J faoudyd.
— Ce marchand a tiré de l'Avan-
AVA 72
lage de son voyage, j._a>.Lx)) iJji
^ fc3 ^AM<^ . . W.'
j .\^3'
hadd-'Hâgir êfyd
tnin mosaferél-ho.
11 a Avantagé, ,^y naouaf.
Avantageux, ^sb na/e", a^L»
Avant-Coureur, ^s:-* mokhab-
ber, j.iu^ inobachchir.
Avant-Garde, ,^\Xs}\ j..Sc
a'skcr êl-qouddâmy, jSL^\ %=>-_^
oudjhéi êl-asker, S.s^\ 13 ^-^J-is
ialy'ah dê-l-asker, iJ^jVT aLssJI
él-mehallah êl-âoulyah.
Avant-Hier, r^j^^' J-:^ Ç^^eZ
êl-bdrah, ^^Ji-^J] J^i aouei ^Z-
bârahéyn, i^-^^ J^l «owe/ êmess,
Z^
L^l Jj! ûOMc/ êmbârah, Jj^i
^,LJi li-âouel êl-bârah.
Avant-Mu R, J '^3 ! ^^^^1 1 ês-
sour êl barrâny.
AvAitE, J-^ bakhyl^ pi. Jl^
bokhâl, Î^Wf bohhlâ; ^.^is^ chahyh,
-Vtt.à. khas-
pl. _L=s^ chohâh;
syss,
c
Avarice, J^ 6ofc/iZ, ^ chéhh,
chahh, _^=s:^ chahah.
Avarie, ^j-^ darar, ^jL»; zydn,
i^^h noqsah.
AVE
Avec, ^^-^ ma', -:j ouyâ, oueyd,
li}j ouêyd, -i 6e..., 6t....
— Avec moi, c*-' '"«'-y? v^'-'lj
ouêyâ-y.
— Avec toi, vJji^ ma'-ak, v^!j_j
ouyâ-ak (en s'adressant à un
homme]
^'
A*.* uui'ky, S -i\^
ouêyâ-ky (en s'adressant à une
femme).
— Avec lui, A»^ ma ho, îî-J'j
ouêyâ-ho ; — avec elle , ^*^ ma'-
hâ, LaLjij onêyâ-hâ.
— Avec nous, lax/» ma'nâ, '-■'4^3
— Avec vous, *A*^ ma'-kown.,
^iLjL ouêyâ-koum.
— Avec eux, avec elles, *.^*>»
mdhoum, («*'-j'j ouêyd-houm.
— Viens Avec moi, ^J>^l_s^ jJLL
taie* ouêyâ-y.
— Avec qui étais-tu là? ^^ ^
oJLjLft ,j>.j! \Z^jS ma' men konl
ént hendk?
— Il l'a frappé Avec un bâton,
a_jLv^.*j à^j.'is darab-lio be-a's-
sdyéh.
— Avec peine, J'-s:-' mouhâl,
i£A.iLj bi-'l-mouchaqqah.
Aveline, ^~\:^ fonduq, i^-^
AVE
hendoq, \J J'v-j :cIz(î}louz. V-j
■j,)}^ zelzH-louz.
Avènement, -^^jJ-L toulou, ^jx*
ouroud.
— Avènement an trône, ir'y^
djelouss, djoulouss.
73 AVE
— Je l'ai on Aversion, O-»,^
-i^-' - - >»g.' herehet nefs-y min-ho,
A^ ._^ C^._Jl9 qalebet nefs-y
an-ho.
Il a Averti, ►-;.à.! (îhhhar, ^^
khabbai', ^U! dalein. ,^_m«j nasséh,
L'Avenir, ç- .L^I jj!-^^' éz- nassah.
I
L.
enuîn êl-nwddâré' .
Avertissement,
lihabar,
A l'Avenir, >l->JiJ li-qoddâin, khaber. [Foy. Annonce et Avis.)
hpiin/1 Avcll .} ^\ inr/lr inrnr A ' . ■•- •
L-.a. heynâ.
Aventure, *a5L ouâqaah, pi. ; î'iirâf
A\EV,yj^\îqrâr,êqrâr, ^ ^'^
^.jU. ouqâya, >.^ qaddâ.
Avéré, i3:r^^ iehaqqyq. <1^^
pialhabbel , v^l^-^-^-i^w mechbout,
^iïar* mohaqqeq.
Il a Avéré, (4^^" (ehaqqaq,
Jl^ tliebbet, J^^**" seddjel. seggel,
sefiguel.
— On a Avéré qu'il avait tué,
J^3 4j! i^U '_jis-" seddjeloùa'lay-
hi ênne-ho qatel.
Averse, j-îa' matlar, pi. .Lk*!
âmtdr, Lhi^ chillâ.
Aversion, s^ nefréh, ij^ herh,
^^S\ êkrdh, îhrdh, ^jsàj baghd,
Aveugle, ,--d^i dammà. ^<sii
a ma, ^ci a ma, -*c a ma, pi.
Lac ea ?««, (J'-t*^ o myan, on myan,
eumyân,jjj^^ daryr, pi. f->^j^_j^
darynjn.
— L'hôpital des Aveugles, .b
,L^x3i ddr êl-ou'myân.
— I! a feint d'être Aveugle,
^
'•-ju (ea'chnd.
i-isjL) baghdah, s^j^ Çc/", i.alp i f^ksr^ ■ Sj--^ ênna'nd-koumêl-ha
H a .\VEUGLÉ, <;-.>i' da')iiey,
k-' da'md.
Aveuglément, ï^Us a'mdouèh.
Vous Avez, Sj-^ a'nd-loum.
— Certes vous Avez raison, .1
99
kerdhah.
— Il a ou en
qarref. {Toy. 11 a Abhorré.)
(mol à mot : chez vous est le droit).
Aversion, jyi — Vous avez été, *^ l{ontou}n,
; kountoum, \j::^ kunloù , kmiu(nù,
10
AYI 74
*;!;..> M".i\ êntoum honloum , lOl '
K'jS ênton hontoû.
AviCENNE (n. pr.), l^-^ ^yi\
Ebn-Syn/t.
Avide, ^J^^.J^ haryss, ^a-Ah
lamé', «■^■*5 iamy', pi. Ç-l-s-^ tam-
ijL cJierh.
Js tani, tami',
mn , oJ-^U mdsseli, ^y
Avidité,
icL^sis tamauh, ^j=^ lier s ^ liirs,
"r
cherâhah.
— L'Avidité perd les hommes,
, ->lJ! I '^'r*'' z*'*^-'' ^'"^^"'' yS'^''^^-
raq ên-nâs.
AviLA (ville d'Espagne), xLài
Afylah.
Avili, .^^rl^ qabyh, ^'^qohbijh,
J._^Jj5 de/yi , »-^-i^ haqyr, pi.
.j^Jc». haqynjn. [Foy. Abject.)
— Avili de prix, ij°':!=^j rakhyss.
11 a Avili, jS^ haqqar, jJ^
déliai, J-^-^^J behdel, Lj^ c?an«,
^.£_i naqass, ij^^' bakhass,
^}^^ nedjess.
Il s'est Avili, _»-'-^ dannû,jis>.
hoker, J-> dell.
Avilissement, iX'is^ haqâréh,
hiqâréh, j^'is:^ lahqyr, J.^}S^ ied-
lyl, l)^ danâ, i^u^ danâouéh ^
^h naqss. {Foy. Abjection.)
AYO
Aviron, ^\^-^^ midjdâf,
migdâf, ^ ^^Xi» meqdâf ^miqdâf,
mouqddf, migdâf, pi. .^ è^U/» me-
qâdef.
Avis (avertissement), is:^-*-^
nessyhah, pi. ^^\'*^> nessâyh; i^^j
tenhyéh, lenbyah, ^^i nash, pi.
oL*»o nessâyh. {Foy. Avertisse-
ment, Annonce.)
— (opinion), j^Ji zenn, zann.
jwL^ qyâss, y.\o-^^ tekhwyn.
— Avis au public, Ji-j oua'czz.
— Il a été d'Avis, ,ii zann,
jj^sL khammen.
— Il a été du même Avis que
vous, *^/» l3^1?"' ^ouâfeq ma'-
koum.
Avocat, J^j oukyl, iJii fa-
qyh.
Avoine, ^l-~<s-i?^ herlemân,
JLIsvà. khortâl, .^'-^j-^ choufân.
Il a AvoisiNÉ, v-jjL^ qâreb.
Nous Avons, LJ^-s a'nd-nâ,
LÀ.' le-nâ.
— Nous Avons une grande mai-
son, j^.S A ^ L) le-nâ dâr kebyr.
— Nous Avons été, i-jo konnâ,
US La.) êhnd konnâ, US ,.»sr'
nahn konnâ.
AYE 75 AZY
11 a AvonTlî; (il est né avont djidJah, fjeâdéh, gueddêh, 4.p».j
toniio). Jii:— saqalt.
youmali .
■sell, pi
set-
Elle a Avorté (raccouchée), ! Utl.
i'aqqntlét,
,^^ yJo tarahél.
l-:
terh.
Les Ayeu\, ^ '->-=>! êdjdâd ,
AvouTEMKNT, iiiw saqtt, „j^ ^j^^ djedoud. [P'oy. Les Ancê-
tres.)
Ayloul (premier mois de l'an-
née solaire, correspondant à sr'p-
tenibre), Jy-»' âjilouh éyloul.
Ayn ?-, dix-liuiiième lettre de
l'alphabet arabe, et vingliènie de
l'alphabet moghrebin, donne à la
voyelle qui l'accompagne un son
guttural et syncopé, ^^c. à'yn,
,.f~»3l êl-ayn, ..^^ l-a'yn.
AzAMUR (ville d'Afii(|ue), ,yj\
Azamour, o-'j' Azammonr.
AZEROLr, ilo.^ mouchmoulah ,
mouchmilah.
AZEROLIER, J--i^' '^ ^j^
chadjerah dê-'l-muuchmoul.
AziLA (ville d'Afrique), -'-'j'-sî
Avorton, i?jiu- saqoutl, L'L^
mosqnlt, hj'i^» mesqoutt.
Avoué (procureur) , S?fj ^m-
kyl.
Il a Avoué, ■^j--^ ê'ieraf,
»3 qnrr.
— Tu Avoues, ►il! petqerr.
— Il a fait Avouer, . J qarrœr.
Avril, S-!.y.^ àbryl, .^'--^
nyssân .
Axe, <Jl^^isâ qotb, ^^_»^\ zâonyéh,
, asr'' miltoucr.
Axiome, JjS qoul, JJL» meqdl,
J;.* wclhl, mesl, pi. jlt»] âmsâl;
CX^c.-3 qd'ydéh.
Ayar, neuvième mois de l'an-
née solaire, correspondant à mai, Assijld.
j-ji ayar.
Aychah (n. pr. fém.),
A'yr.huh.
Azur, -ij^^^ I dd jouer d.
Azuré, ^3,_»=.^ Iddjouerdy ,
-ft,;i àzraq, iVni. --^ ij zerqd,
Ayeul, 'Xsi. djedd , djidd , gedd, ^^jl.i~^\ csmuoinj.
guedd , -J'-J bdbâ, ^-^-^ ^^ydy. A/.vmr (pain sans levain), •-■1:3
Ayeule, i^ djeddèh, djeddali, fallyr, pi. y^^^^ foUâyr.
16
B
B, V >, seconde lettre de l'al-
phabet français et de raljihabet
arabe, b bâ, bê, te.
Babil, C^j lotut, ^jtsi loxiqch.
Babillard, j^L* hâder, <^^
latyl, fj^-^p laqych, ^LaJ laqqâch,
J'Ja qaoudl, y^'j^* herrâf, y-^i^
j-Jaj! kethyr êl-keldm.
— Femme Babillarde, i-Mj bal-
tah, i)sA^ selyltah.
Il a Babillé, < J>* iiadar, <1^)
lait. (T^ laqach, o^ hakâ.
Bâbord, -^-^^jJ^\ jLo^ ^-^'^-^
djânh chemcil êl-merkeb , )^^ y I
,L^3l pL;:^ korrydormtâa'-' l-yssdr.
Babouche, -►jjLs bâboudj, pi.
_^.o !_jj houûbydj.
— Faiseur de Babouches ,
-=srr:-?Uj boudbydjy.
Babouin, ^^-v •'j^ W^ '"^y"
wioun.
Babylone, J-ji-^ 5d6e^, 5a6t/.
Bâcha, (^o?/. Pacha.)
Badin, ^.^1=5 /a»^//", ^^
latlyfy, Jac a'IWi, ^»À:L khal-
bous, pi. ^.v.j-là. khelâbyss.
BaDINAGE, w^*3 /ao6, .^ ^ia3
lontf, *i~i»3 lallyféh, i-^aUrk fc/m/-
tesse7( .
H a Badiné, w^*5 iaa&, .j:r-f^
bahabahj'^-l:. a'iak, (j^-^==>- kliulbess.
Baeza (ville d'Espagne), ^-''-J^f
Beydssah.
Il a Bafoué, J.jj se5e?, ,;»
/(Cizer.
Bagage, '^|^'J^ êihoudb, Lj^.
roubd, u*a>. hamlah, hemléli. [Foy.
Attirail.)
Bagatelle, A;»^ djezyéh, pi.
»J^bj.a^ djezyâl; f.^J.J tenlych,
pi. ^iJj'Lw tendlych.
— C'est une Bagatelle pour lui
«Aie i.jw:_;_j' !Aa /mda tenlych
a'nd-ho.
"Baghdad (ville d'Asie), .iljiij
Baghddd.
— Natif de Baghdad, ^^ÎJ»;
baghdâdy.
B\] 77 BAL
Ragi'E. {^'oy. Anneau.) ' bdouss, j-^-^ teqahfiel, ^^--'j^' le-
Baguette, ^----;:^^ qaddyb, pi.
«Lwiia qodbân: i3 qannabab, pi.
Jij.^3 qaimabàt, oJ A» madakk.
bdouss.
— Ils ont lîaisé sa mai», \jL3
S-Vj qabbelon yd-ho.
l?Ai!iT (coffre), vJU/-^- scbt . pi. Un Iîaise». ,yy bouss. pi. i.~j.J
l^w-.^' asbdt . i^*^L^ scniloiiq. boinisah.
B.\i, ►^v-' d^iiHir. ^i_;- duury. Baisse, J-^j-^'" lenzyl. {roy.
Abaissement.)
Il a Baissé (v. a.), ^s^^ nakhd,
ILIL tdaâ, ^ takd. {Foy. il a
Abaissé.)
— (v. n.). [P'oy. 11 s'est Abais-
Baik (polit golfe), j.3^ korfoz,
kerfc:. ^~^j-' mersd, ^^\j^ mou-
radab, ^y^ djoun.
— (de fruit), v._^s>. hebb, hobb,
4.^3. hebbéb.
11 a Baigné (mouillé), J.-' 6e//, ' SÉ.)
*-.->= snbbagb , ^j3 fazag. j -
^ , - •■ I ' ' -
Il s est Baigne, a,^:^^^ éslahamm.
— Baisse-toi et ramasse cela,
iJ-â» , pjja.j ^K'-^ ^^-''-«' tâmel
— Je me suis Baigné, >J1.
êslaliametnl.
Baicneuu (qui se baigne), \ rakhass.
dabr-ak ou-honch badd.
— 1! a Baissé de prix, (vs^^.
moslahamem.
— (qui lient un bain), ^^sr*.*-!.
hammâmdjy.
— 11 a fnil Baisser de prix, ^f^^y
rakhkbass.
— La toile de France a Baissé
Baignoibe, ^-*s-' ^js^ Jtondd de quinze pour cent, ^=sr-'yî /A"*^
êl-hammâm.
I5aii., 5.L;2v' êdjdréh.
— Il a pris à l'aii, 'p kerd.
frangy rakbass khamala'cli fy-'l-
n}yéh.
riqass, jv=^j rcqqes,
iX\xJ taalyléh.
Baladin, jJ jv Jiclehoudn, pi.
11 a Baisé, ^r'-J bdss, i^j^^ ' ^r^i^^^-i^-' belebouduyn; ^^y^beh'
Bain, ^^-^.-3^ hammdm, pi, ' \i\L, ^ysl. riqass, ^s. reqq
hammciwyn.
BAL
louân, pi. ^)jl^) behâoulen; jL^
fachchdr, pi. ^iX^ fachcJidryn.
Balafre, iX-i^\ dchâréh, .ù!
^Js-" dihdr êl-djarréh.
Balai, i-il^a^ chilldbah, À^^^
mousséhlah, j^\^ mekniss, «u^àS^
meknisséh, pi. ^^oLj mokâness;
à^^ii» moqachchéh.
Rubis Balais, ^'^i '^^^^i
yâqoul yemdny.
Balance, ^j^j-:.'' myzân, pi.
^j ;|^/= mouâzyn; wjj oueznék;
iosr*^ sandjah, pi. c^L^^**" san-
— 11 a pesé h la Balance, ùj
— Balance juste, >
myzdn madbout.
— Le signe do la Balance, ^j^
th.U! bourdj êl-myzdn.
Balancier de pendule, ^jo^-^j
raqqâss.
Balayage, >.__^iaiuj' techtyb.
Il a Balayé, v^^la^t êchteb,
f«xj kanass, ^j^ kannass.
Balayure, à— 'bJ konndsséh,
ijL'\ zebdléh.
•y
Balbastro (ville d'Espagne),
♦xô.» »j Berbechter.
(8 BAL
Balbek (ville de Syrie), ^Jju
Baalbek.
11 a Balbutié, ^âxj naanaa^
*^*J temtem.
Baleine (cétacé), r r^j^^ ^j/^-
ious, (jX-j bylah, ^Jl^^s^ hout, pi.
iLz.a^ haytdn.
Baliste, ^^_^-^~^ mandjanyq,
s^_ji 3^5 qaddâf, qazzâf.
Balivernes, JI-L; >!^ A-e/am
baliâl, C^L* J torréhdl. [Foy. Ba-
gatelle, Babil, Bavardage.)
Balle à jouer, i^S kourah,
kaourah, kaurah.
— de fusil, ^w_.Ntf, ressds,
A-^L>e. ressdssah, J.-iLJ' thaqyl,
tsaqyl, iJa); zelattah.
— de marchandises, ï.> ,i fcrdéh,
fardéh, fardah, pi, C^bJ ferddl;
i.^L.i^i ghâychéh, ïJ.^ chaddah,
cheddéh, pi. c^l^-t. chedddl ; JLj
balah, pi. vO^i—' bdldl; J-^=^>■
/lom/, pi. JUscs.' êhmdl.
— de café, ^Law, sinsdn.
Ballon, ^-''-is /a6c7(, idbah, pi.
lOl-J '-■i' tâbâl; iSa o'krah, eukrah.
Ballot. (Foy. Balle de mar-
chandises.)
Il a Ballotté, V» hazz, hezz.
BAN
BALOuno, ^^\^ bcJilouL ^f^
moliarmalxh , :?^^' de)iiiitouqi/ ,
iloummoukij , ij-^' (îhmaq.
Balsamine, ^-^ beJnî, s.l^
ghaijilréh.
Balsamique, j^*-^ mon aller,
..iL^^'j bahdmy, ^J-*«i) balsâny.
[Foy. Aromatique.)
Balustrade, ^jiy.^j^ derâb-
zyn, pi. vjl^'^pli^ derdbzyndl ;
Ajjz^\ êsloudn, pi. 'J^^\jh^)
istoudnâl.
Bambou, ,3->-^» C-j'->J qassdb
hendy , ij^.^ bambouh.
Ban, '-^J nedd, à-J-is i'idnyéh,
»^'J^ menâdéh, pi. sJl.>!.>L>> menâ-
dâl.
Banane, »j_5'» mouzah, pi. j^
J7i<JI/Z.
Bananier, \^1 ^_/F^ chadjerél
êl-mouz, \y,\ I3 ij^-^ sadjerah dê-
'l-mouz.
Banc (siège), ^^j^ konrsy , ^\.
c;^^S kordssy.
— de sable, j^y^ (y houm êr-
raml. J-^. l'S koumél ratnl, aj ^
y^y dehkel raml, j.*j <iJ~>^ bank
raml.
Bandage, ^^ heflatt, i^^JÔ
70 BAN
lefaféh. pi. Ci^JLi) .efdfdt; i^éj}
lezqafi. /» V^ hezdm.
Bande de linge, iSj sâriq,
yj^ hezâm, hezêm.
— de suidais, ^^ ^-o saff, pi.
,^^ji.^ se fou f.
— d'hotnines, à-^^^ djoiiqah, pi.
0-3*2>- djouqâl, ^'_«2>.i ddjoudq.
— Ils marchent par Bandes,
i.jyJx,} àjjL M^ ^.y^. yernchoû
koll-houm chorbah he-chorbah.
Il a Bandé un arc, y_j' douler,
, wai)! J-Jx. chedd êl-qouss.
— une plaie, v ^-sût a'ssab, ^^J
lazaq, lezaq.
Bandeau, ^''j^ hezdm.
— Bandeau royal, — -'" Iddj.
Bandelette, {Foy. Bande de
linge.]
Banderole, j^^ ol-^- ^^^"
rdq saghyr, ^^ fons.
Bandit, c"''^^ hardmy, pi.
i~jij^4. liardmyéh; yy qhazou;
^jLi. djeldly, pi. i^^'-^f^ djeldlyéh.
Bandoulière. [F. Baudhier.)
Banlieue, J'j=^ haouJl, iy^
dyréh, dayréh, iy}^ ddyréh.
Banni, ^j\i^ mallcred^ -i»-»
monfy.
BAN 80
Il a Banni, J^ nefà, nefey, Lij c.
e/â. •••(.y^ ^ r^ lered mm,.. pi.
BÂh
jLàLv.,^ daijâfàl ; i-^}* oualyméh,
Bannière,^ (.;':-' feey/'flÇ'ji^U^-J medjlis, meglis: i*-;V- a'zymèh, pi.
fcei/r«ç, pi. i^j^T.' beyâreq: ^^l:
sandjâq, ^jl-^'-' bandyrah, p^jJ
liouâ, >y^ û'idm.
— Ils ont déployé leur Bannière,
^Ij.-.^)! 'jjr***-' necheroù-'l-beyrdg ,
i^j^^ JJ^-^ decheroû-'l-beyrdq.
Bannissement, ^ii nefy, i^ai
nefyéh, ^j.i> terd.
Banque, asL-o serrdféh, ^^j'^
serrdfyéh, ^_J,y^\ (jo>5 doukkân
ês-serafy.
Banqueroute, ^Î^j! îflâss,
^«.li,i mefellis. i.^)^5 falldssah ,
yS kesr.
— 11 a fait Banqueroute, ^^-3
faless, /a/ass, j.*~X-3 ' ênkesser; ^-v^
8 3.J sabagh yd-ho (m. h m. il a teint
sa main).
— 11 a fait Banqueroute de dix
mille écus, ^^ ^^ 'ijJ:^ ^J, ^«li
xO"^' — Jj faless fy a'cherl-eldf
ryâlâi.
Banqueroutier, jj**^ mou-
felless, fY^J^ faless, ,_«-«iC» mak-
sour, v >.La hàreb.
Banquet, iiL^ daydféh, pi.
0.>Ujj.i a'zymâi; i.-i:=>. haffeléh,
pi. «.JL^jîi^s. haffeldl; i-^ls] îqâméh,
pi. «O^'-'-^l îqâmdl.
Banquette, (^oî/. Banc.)
Banquier, >^^-^ serra f, sar-
rdf, pi. j^rr:"''/-^ sarrdfyn: ^j^^
syrafy, pi. ^_ojL-s sydre/'.
Baptême, aO^o^*/» ma'moudyéh,
A^^xj le'amyd, il^ eemdd, ï^U.£
eemâdéh, a*^*ws> sahbeghah.
Baptisé, ^j.4sxp ma'moud.
11 a Baptisé, ^-o-t a'mmad,
A.,.^^ sabagh.
Baquet, i)>aâ..> teknéh, i..i..x«.-a
meslylah, meslyléh.
Barbare (étranger), /»-3r-'
d'adjem, c,'^^ a'djemy, ,--'»•=>■
harby, v.^Jj!-i ghdryb.
— (ignorant, grossier), |*^-i
ghâchym, J-»-»- djâhel.
cruel
3>^
qassaouy ;
c
JUa zâlem.
c~>>^^ moghre-
Barba RESQUE, c-^_;*^
^2/, moghraby, mogharby, pi. «J^ji-i*
moghdrebéh, iJjJu/» mogharbah,
^J)j^y berbery, y\. jp'^ bardbrâ.
BAR
81
BAH
IJAiiiiARit: (contrée d'Afrique), Barbier, ^^r^V'» viouzéyn . ^' yi
V 'vii' él-Moglireb, ^ y-y ^f''- Itrber, j-^ hadjam. ,^.a^ ha-
bcri/éli . ^^jxi\ Lj^j ouhhjél êl- f<if. ^^^zi. halhîq.
Maghreb, v^^iÀ-M êl-GItarb , j~) lixniios , X.^\ îkhtijdr. {r-i/i.
w^yJ! berr êl-Gharb : w^LUi J^j Barbu.)
belâd êl-Moghdrebah.
n a Barbotté dans la Itoue,
(ignorance, grossièreté), ^vr:-^' o- (j^?^ hhalbasx fy'tlyu.
j>^.U-^ djdhelyéh,
— (cruauté), 5jL*J qassâonéh,
JJo zoulm.
i=U ghalalt
I
Barbarismi=:, j^.^-
mec/)/ioHr.
Il a Barbouillé, ^— ^ onassakh.
Barbouilleur (mauvais pein-
tre), /♦■-■^'-i (.i^'^'' naqqâchghdchym.
Barbu, ^■^
mollehy , pi. (^H2="
lulu/ij, ,s-^^
■ ' w
inollehyyn:
Barbe, ^^ doqn. daqn, daqan, yS^) j}\ abou daqn.
pi. .>»5^ doqoun. i^^ doqnali, daq-
nah (en berbère O»^"' Uîmarl.)
— Longue Barbe, ^s:^ lehyah,
lahyah. pi. Lïsr^ /o/i^/.
— Qui a très-peu de Barbe,
^^ o.*->wv faksouf. s:uS kosféh.
— 11 a l'ail la Barbe (rasé;, ^i^
^,3^.'l halaq êd-daqn. [Foy. Il a
Accommodé la Barbe.)
— 11 a laissé croître sa Barbe,
^- . ■■^■^ sayyeb daqn-ho, -à..
y3^ rakhfî daqn, (.y^A." ^IJs
(alaq êd-daqn, 4^.5
daqn-ho.
Chien Barbet , r*~~- ^■;^ kcll
modia'er.
Barca (contrée d'Afrique), a3\.j
Barqah.
Barcelone (vijle d'Espagne),
ij»Li^j Barchelounah , ^y~-.~t> ,:
BarchyJonnah.
Bardane, (3- lom^sijq.
Il a Barguic.nÉ, ^'i-s- a'dladj.
Baril, J-:f'y. bannyl, pi. S-'^r:
barâmyl . J^^yj ouàiyl.
Baromètre, !»-Ji ..l't-* mi/:'în
c/-/iaoi/(f.
Baroque (étrange), v..^o ,'-i ghn-
Jj /a/rt/ ri/t, s_-jL=s^ a'djâyb.
Barque. v^V^ merkeh, pi.
ri^.-» iiterâkch: J-^■■~' sendal,
sen a del ; f , ^:::s— ' (•/, e fr/i -
r
bl.
BAS 8
tourah, .^j-^Us-^* chekhtour, pi.
j..\Jlis-^ chekhâtyr; ^■;-}^,'^ cheyltyéh,
pi. voLi=^^ cheyllyâl; i-hlJ:^ chây-
qah , pi, vol-^ji--' châyqât; i-hl^
sâyqah, pi. ^j |^~. souchjq.
Barre de bois, de métal, ',_^-^9
qaddyb, pi. m^-:-^^ qedbcm; j^i
doqer, pi. ,_*3^ deqour;
.u,
châlionlt, pi. is^a^U^ chouahyU.
— de sable (/^oj/. Banc de sable.)
Il a Barré (effacé, annulé),
[Foy. Il a Annulé.)
— Il a Barré la porte (barricadé),
._^LjI .3^ daqar êl-hdb, rr^j-^
^^ )lJ\ derbes êl-bdb.
Barreau. {Foy. Barre.)
Barricade, ir'-^j^ derbdss.
lia Barricadé, 3-w sedd. {Foy.
11 a Barré.)
Barrière. {Foy. Barricade.)
Barrique, S::^j^ qariyl, i-^p^
beltyéh, pi. çj'lX) belâly ; i-^hi bot-
tyah, pi. ^Ij^Jai boltyât. {Foy.
Baril )
Bas (peu élevé), -.'isr' tahaly,
^J.^ douny, Js)^ ouàlly, ^-i-^
sefely.
— (vil), v-^2^ /îfl^yr, ç.'^ deny,
(j<s-^i raJîhyss.
i BAS
— Bas prix, (j^-^j rehhs.
— Bas-fond, ^jL^s qcssâyr.
— Le Bas, j-i- sefel.
— Au Bas, en Bas, d^s:- taht,
tahat, (jj-5 doun, w^sr* ^^ min
tahat.
— Au Bas de la montagne, yJl^s:^
J.^.s:-" talit êl-djehel , Jiw ^
J-^sr^' fy sefel êl-gebel.
— Il a mis à Bas {P'oy. Il a
Abattu.)
— Elle a mis bas (en parlant des
animaux), ■JIja'j oueledèl.
— Il a parlé Bas, /,^_?-^_^ ouech-
ouech, if^"^^ ouessoucs, J! — s
<)^-\/»J.Jb qâî be-'d-demdeméh.
— Bas-Ventre, (^'oî/. Abdomen.)
— Bas-Bord. {Foy. Bâbord.)
Bas (chaussure), i^ >^y:s. djerâb.
guerâb, jt>l.'ij teqâcher, j^is'^
chalihchyr, pi. •-.-i-L^-*^ chehhâchyr;
y ''jj-r?- Ichourâb, pi. w-'Uv.aw
tcherouâb.
Basane, wLisj batlànah, batlà-
néh, ^^jj^ ^x:^ djeld êl-kharouf.
Basané, ><^—! nsmar; fém. î»*—
samrâ, pl.^.*.^. soumr.
Bascule, <i->e'*j ne'âméh, ^L3
qehbân, pi. ^^^.jLs qebdbyn.
BAS S3 BAT
Base, ^L-! dssâs, Jh>j" temel, Bassora (ville de Perse), ^y^i
_\CwJ qâ'id, CXsLi qâ'idéh , pi. Basrah, Bosrah.
Je
L^ qouâ'ul: (^-^j ro/.7i, pi.
,.> c ,i à ri, an.
11 a Basé, J.*j lemmel.
Basilic (plante), (j^-ss^:! j ryhân,
^^c». halntq.
— (serpent) , ^-^^^ %=^ hayét dnrb be-a'ssâ.
vieliki/éh. A^iJ <>^=^ hayéh tâdjyéh
— Natif de Bassora, ^J>j^^ basry,
bosry.
BaSTIO.N, i^.}l^ lâhyoh.
BasTONNADI:, ii-U allnqah, pi.
(^Is o'iloq, eu'llcq, -.^xj , >^
- ' souUân êl-hayàl, '.JJU
- ' me/jÂ; el-haydt.
— sur la plante des pieds, i.'i)^.3
sali, pi. J-J'ol âslâl, tLJaL». falâqah.
— Il a donné la Bastonnade.
{roy. 11 a BatonniL)
Basilique, «i^^r^^ i-..^ kenys- — On lui a donné cent coups de
^■e7 inelykyéli, <x.j Ja.l~. soullânyéii. Bastonnade, ij'w.^i a^sJ ij^j^ da-
Basse-COL'R, r w«a. houch, pi. rabou-ho be-myèl assâyéh, ■.^'j^i^\
^jiLa.1 âhoudch. ç^ ii^ endarab mâyèl a'ssà.
Bassement, U^^^ haqyrân. Bat d'âne, de mulet, ^^^ semer,
Bassesse, i-j^dillah, dilléli, j^ ^^y, berda'ah.
■dell, SjLiùi. hiqnrah.
Bassin de métal, <Z^L,Id techl.
— de pierre, q^j=^ houddy pi
f:'5iï>.l chouddJ.
— de f(jntaine,
a5\j birhéh.
— de jardin, iJL-s fasqyéh.
— de balance, iJS l^cffêli.
Bassine, [roy. Bassin de nié
(al.;
Bassinet, ■ i-jv' -^ fàlijch .
— de chameau, i.i^^ sâghah.
— de dromadaire, <jJ.^ . rahalch.
Bataille, àxs^ ouaqaah, >_çi
neoun. Jjji kcouneh , d.jj.cs'' niou-
)Y^ djouzzen, hareboh, ^ ^•'j.=v /(f/v?/;, pi, ij:,»-,' ' ,_2v
herdbâl; J-:;i qitlHL pi. -O^^-^-S
qiUdhU.
— rangée, ,_^rA^ «-^'j-^ herdi
safyf.
— Champ de Bataille, ^ ^.^■'
messe ([. [il. ^_^ ^^^ massdff.
BAT 8
— lia livré Bataille, J--3 ^v^
darab qiUûL
— Il a gagné la Bataille, j./«£^l
ênlessar.
— Il a perdu la Bataille, ^*vX.j|
én/tcsser.
Bâtard, ^■'^j ^j' êhn zciny,
^Aj^)\ ^j ben ês-serdry , yS
ben zôny, b ; -0^ oueled zend,
^''J
V
ax.^oJI wXJj oueled êl-mossykah ,
BÂT
Batier, ^^^y berdda'y, pi.
i--5,5v berddfi'ijéh.
Bâtiment (édifice), Uj bend,
<ubj bendyéh, bendyah , ,ii (/«r,
SjLss i'riiâréh, %'mdrah.
— (navire). [P'oy. ce mot.)
Bâtisse. {Foy. Batimeint.)
Batiste (toile), l'^^.^ baiyslâ.
Bâton, w.'_^.^ nahbouli, pi.
■JI^^-jL-o nebdbyl; sL^c a'ssdh,
^^^->•^> bendonq. pi. ^iJ^L.:j fceno- i ijL.^a& assdyéh, l^z aassd , pi
[P'oy. Adultérin.)
Batardeau, S.^ sedd,
djesr, gesr.
J-
,\ ijy^z. aassaouan , ç^-::^ a sso. .
assey (en berbère >J1^jjjo' tiyhryl).
11 a BatonnÉ, L^c- aassd,
v^'
darab be-a'ssà, **i?
Bateau, uy..l.3 felonk, felek, : i.u.9 <««)» qatléh, 4a.W *xJ= /aa;»
Bâtonnier (estafier) , ,
qaouâs, ^ i*'|_»j kaouds.
— Chef des Bâtonniers,
LT
<._5
. J^jLs çê2/g, / h-LJ qayâss, w'j'-S
ga?'6, pi. 'w-'iîjS qaoudrib. {f'oy.
Barque.)
Bateleur, (/^of/. Baladin.)
Batelier, ^o L.« merâkby, | moqaddem
^,sr: bahary. pi. «^ vsr;* &«/;«- : Battage l'action de battre),
Bâti, ^^a.^.'» mobny.
(■
■^J
.i d«r?>.
:^\
du grain, ^<sii'i ^^ deqq êl-
11 aBATi, I---' hand, ^^i banà, : qaméh, <--')-' ders.
)
o.£ a inmar.
— 11 Bâtit, ç^^-S^ heyebny.
— Il a Bâti (faufilé), J^^ chall ,
_.►-.- serradj.
Battant de porte, a3..> derféli,
Ç' y.,^^ mesraa , mesra\ misra.
Batterie (querelle), àiL-Lij
chdmdllah. [Foy. AlTERCATION-j
BAU
— de canons, >i3lj.^'l ^ 3^
saff êl-medafe.
— de cuisine, :^h^}\ ^a dhîi
êl-malbulili.
Il a Battu (frappé), v y^^ darab,
dareh. ^jJj-^ taraq. ^^ daqq.
— Il l'a Ballu, iJj^ darab-ho:
80 BEA
^^ &r;*~^l hemdlét ê$-seyf, '^ <JL.^sk.
^^C-J ! hamâlah dê-'s-sekkyn.
Baume, **~1j balsam, /»L*»Jj
halsihn, (j-*^ balsdn, belstin.
j^wjI^ belâssan, (^^ delien.
Bavard, (^oy. Babillard.)
Bavardage, Ji-^j J..i qeyl ou-
— ils l'ont Baltii, iyi^ darabou- qâl. {P'oy. BabIL, BALIVERNE.)
ho. darabou-h.
— il m'a Battu, cr^j^ darabny.
— Il t'a Battu, eJjj.-^ darabak;
— il t'a Batiuc, '^'j^ darab-ek;
— ils t'ont Battue, ^:>jJjXs dara-
bou-ky.
— Il a Battu (vaincu), s,_^li
ijhatab. y^ kassar.
— Il a battu le tambour, ,^\
— le briquet, ^^i qaduJi.
— le grain, /»-(- deress, ^jj^
daqq.
Il a Bavardé, (f^oy. 11 a Ba-
billé.)
Bave, J-j» reydl.
Il a Bavé , Sij reyyel.
Baveux, J^,^ moreyyl, pi.
^JL) j^ moreyylyn.
Bavière (royaume d'Allemagne),
S^jb Bdoxiyrah.
Il a Bayé, '»^r/ theyeb, Isayeb,
«wJi^j'^ lûouah. V )j ;.*..' telâuuab.
Bayement, bj^ Ihaoubû, isaou-
bâ.
Bayonne (ville de Fiance), a-»^.^
— Il a Battu des mains (applaudi), Bayounah, Beyoxmoh.
L?\ znqdf. i^^'^ suffaq.
Baza (ville d'Espagne), Js*-j
— 11 a été Battu, ijty^^ ênla- Baslah.
rtiq. V 'y^\ êndiirab.
I5.VI DET. {P'oy. Ane, A.non.)
Bazar, ,tib bâzdr, .ys^klutn,
i^^^ sonq , JiTj oukdléli.
Baudrier, i^t>.^' modammah, \ Bazile (n. pr.), , ri?:J-~.Lj j5as-
-x:j band, bend , ^^j=>- hezdm, .b; sylyous.
zondr, iiL;^ manleqah, jJ.
Béatitude, <>i',L-^ mobdrekéh,
BEA 86 BEA
b-Jr iotihâ, CXx^ sa'adéh, ïJî^x^ croit pas, <l^\s U^.'
■l'ê U .±i^
se'âdali, pi. w^l^U^ sa'âddl.
^
,5j.^^j L>» Cych raû qolt memmd
Beau, ^V ^^'''Vj ,.r-^=^hassnn, qoll ma ysaddeqou-lc.
hassen, ^**"=^ hasséi/n, J--ç^ c(;"e-
9Ȕ//, guemyl .
U
<.} c-3
qoiieyss .
:s h
qoiiycssy qouyss , fj^'j;- liouyr/ss,
kotieyyss, ^y^f kexjyss, (jl-jj.p me-
zydn, mizydn, ^J'J' melyh, ^j,^
cheJiy (en berbère àb illah).
— Belle, àl^:^ djemyJéh , gne-
TfvjJch, i^j S koueyyfiséb.
Beaucoup, j.-i^ /rc/'n/r, ^S
qauiiy , i-X=s. djeddân, iJ--2 ^o&a-
?«/(, qahaléh , qehdlé'u i.-Jl «(^6«-
/a/i, ,,^ g'y'^-' bi-'zzdf, //-'-- ?>âss,
j.^L) ydsser (en berbère , ^-LJ 1 d//«s).
— Beaucoup plus, vii'^'-J he-'l-
dklJidr.
— Beaucoup moins, J--^-f dé-
plus Beau, d'^^^^ dhssan, ' 'l-dqall.
U
^w^si dqo^iess, ir'j- 1 àkouess.
— Très-Beau, ^j^jà J-^ dje-
inyl qaouy, lO.^ J-^^ djemyl djid-
— Est-ce Beaucoup pour moi?
^li ]Xs> j^i^ ^1 êy lielhyr hadd
a la y-y j ^Ic- 'w\
;j^Sz^\ éslek-
dàn ,
'O'
Lj ^^l^ melyhbi-'z-zdf. terél hadd a'ia
. ^
u-u-
— B a été Beau, Ij^ behâ, J.5^ i Beau-fils (gendre). {Foy. ce
diamai.
mot.)
— Beîbomme, ^-^^^ ^J^' *'<^- ' — (^'^ ^® l'autre époux), yJ
c/;'ei /(rtss«n, J^-H^ J-=^( radjel \j;^^^ êbn êl-djouz, •,_^ç^ ^^1 c/'n
— Belle maison, ^-*a.Aj ^— ^-~;'
?H'?// nefys, i^^^'-^ ^^\V- ^^V^ '"^^'"
konn, (.^Jj-* jl"^ rfft^ mozéyn.
— Le chemin est Beau, ^>y^\>
^^U êl-toryn melyh.
C
djouz, êbn rjouz.
Beau-frère (frère de l'époux),
; «2w a=L \ dkJum djouz.
— (mari de la sœur), o^:i.l \^:^
djouz ûkhl.
Beau -PÈRE (père de l'autre
âbnu
n a trouvé cela Beau, ! époux), j»=». ham, jjsr-^ y]
' hlhassen hadd. \ 'l-djouz, ^\^s:" j}\ dhou 'l-djou-
— Tu as Beau dire, on ne te , zah, dhou l-ijaouzah, j^s. ji) dhou
U*
BI-:G 87 BKI.
(';o"', ï'\ "^^ <^-'^ dbou djouzah, âbuu 15ÉGAYEMENT, iiJ*.' ledgliah ,
iiaouzali. ledguéli.
— (mari do la mère), ^\ j^^ Bègue, ^^^i ûltagh , Jj:.^li
djouz ômm. temtâm , i'SÛ Iddegh, p.xJ! dl-
Beauté, lyT^'^ housn, ^'i dat/li, Is^'è] dqratt, ^\jS gué-
beheij , hehij , y^-s:'' mohdssen, roiuUl.
J..'j.=s djnnmiil, J-Lv djelaléh, 15 El G. NET, i^-J^j zelâlnjèh ^ pi.
ii'JJ Ictlàfélt. ^-A..^'^\ zelahyàl.
— Elle se fait aimer par sa Bel. {f^'oij. Beau.)
Beauté, ^wLJ! s._^.Lsr^ ^./^*«îs^ Bélandre,. (AI-x* nia'«c/i.
L^iLi-s ^\ be-Iiousn-hâ tedjelleb en- 11 a BÊLÉ, 1-xs ma'â,jx::s. dja'ar.
riâs lia eu'chq-hd. BÊLEMENT, ^»2w dje'er.
Bec, ^-i.J> monqdr, inenqâr, Belette, i-w.s e'rsah, ersêlt.
pi. ^J'j,.-- f?iCH(((jfi/r, jJs-M ^i foum BÉLIEIt, j-.s=>. Itamel, hnml.
êl-tayr. \ pi. J -*=>■' îhmcîl;^ iTt^ hebch ,
Becfigue, iSj^^'J (ouyrtéh. kabch, pi. ^j^f kebouch ; J.2c^
BÊCHE, A:^"^' messahah, i~^^^ fahî, pi. JL^:^ /"e/iot// (en berbère
massahdh, ^J huit. j^y êzimer).
' •• i
Il a BÊCHE, y^ haqar. i — (un des signes du zodiaque).
Becquée, ^\ zaqméh. J-<s^'' ^y^ Imtrdj êl-haml , bourg
BÉDMyE, ^J^ battn, ^^■)beden. êl-hamel.
BÉdeau , A->^ — '•♦^^ hassekali , — (machine de guerre), ^~:-s-^-*
.t^à._»=v djoukhaddr. {f'oy. ApPA- mendjanyq , mcngdnyq.
HITEUR.) Bellement (sans bâte), à.i ^Ju,
BÉDOUIN, v3^-^ — J bedaouy. i-ij^ choych choyéh, ^AXj^ ^^
^.\jj bedâouy, ^y^s:-^ j ^ a'Ià mehelak, jLsr-*—'' _kj beld ts-
a'raby sahrdouy. tidjdl.
Il a BÉGAYÉ, j*^' /a»Ua)îi, ^c/H- Belle-fille, (fillo de l'autre
tcm, ^x" ladajh. époux), j^a. wO bent djouz.
HEN
Belle-fille, {^oy. Bru.)
88 BER
Benêt, i^\ dblah, âblèh.
Belle-mère (mère de l'autre Bénévole, {f^oij. Bénin.)
époux), A*a. hamah, ilo.^ ham- BÉNI, ^ X^ mobârek, vJjL^I
mâh, pi. vjl^ij.^a>. hamaoudt, i^jlç^ embârek.
hamâyéh .
— - Sa Belle-Mère, ij'Ua. ha-
mât-ho.
— (femme du père), v >! ^j_j9-
gaouzèl âb.
Belle-soeur (femme du frère),
^ ) ï j_j=>- djouzél âkh.
Il a BÉNI, ^ yi barek, Ici
j^fsr ^' da'â be-'l-kheyr.
— Que Dieu te bénisse! A)!
^—-—3 eJ^L_^_j Jllah ybdrek
fy-k.
BÉNIGNITÉ, , ^i>^ loulf.
BÉNIN, /♦;;A=»- halym , ;iJ-j ou-
(sœur de 1 autre époux), ; dy', ^^J leyen, leyn, f^p^.rahy
Il , ^ . ! . .'■ .j" -^
=r' vJI^^l ôkhl êl-djouz.
Belligérant,
reb, jjl-7^ inobâre
m,
uym,
^_ 9 ^JaJ Intlyf, (-^^-^ molây
Lœt'» mohâ- iK'j^^ béchouch.
Benjoin, ^o"?- jj"^ ^^""
— Les deux puissances Belligé- kJwur djdoury.
'r'J
rantes, ^^i.Ls:'' ivrr J-^ douleléyii
mohârebéyn.
Belliqueux, ^j,\^*^ moghdzy,
Béquille, K^!^ o'kkdzéh, pi.
ui o^ ô'kdkyz.
Berbère (nom de peuple).
pi. j'U'.i^ inoghdzdl, ^^^^ harby, ^=s-li:. chilhy , ^---^ qebayly (en
j.jj^ Idouend.
Bénédiction, à5j.-J berekah,
lerekéh, pi. C^li^-' berekdt, '^ij^ Berceau,
Bénéfice,
v..^s.^o,.^ mokâsseb, 8J-jLi /aj/-
rfe/i.
Il a BÉNÉFICIÉ (il a eu du béné-
fice), w^*o kasseb.
berbère f 'X'^ âmdzigh).
Il a Bercé, j-s hezz.
■<s^ lakht , ^-^j»
melied, pi. ^^^ mouhoud, y y^
*S^ mokseb, pi. sçryr, pi. ••;'|»-^ serdyr, jjj^ sou-
rour; A3._j=v.^ merdjouhah, pi.
,^-^'l^ mcrddjyh.
Berge, J— serfd, ,^ j^i» fer/,
pi. v»»?!^"*' ûtlrâf; j'^s^ djesr.
yes-
BES 89 BET
Berger, j»l..Â-i tjhannàm, f-l. — Il a Besoin, J ^^:s:^^,
râé'. pi. 8LC. roaiih. VU. ro'«7. tahoqq le-ho.
^j ra'i/, pi. j^;';=^> ra'yi/n. — Vous avez Besoin de cela, ^
Bergerie, ^j^ syrali. pl.^^^ Isi* *x»j"^ ^?/ l/houm-koum hailâ.
seyr; a^i ra'yah, S.wU^ nuindrah,
(en grec mondra).
— Il n'est pas Besoin, ^iac-'^ La
^ W(« ycstahoqq chy, ,i.' Jj^ L>
Besace, »bls:' inekhliih, i^^^^^^^ "*« ^?6oci c/iy.
" . 1
— Le sultan avait Besoin d'un
vizir pour gouverner son empire,
meldilàyéh, ^ys>. Jihourdj, pi. — Uîi.
kherâdj: ,r*:f kyss.
Besogne, Ji^ choghl, ^^^^^^^ '^Ly^j^jJ.! bs^jLLLJî^!^
sebeb. i^^^' kdn cs-souUdn mohtddj îîà
— Il est allé h sa Besogne, .^t. ouezyr ydabber àouUl-ho.
J-xx-io rah yechleghol, s_^-;*~j --!.
r»/j yssyb.
— Je n'ai plus de Besogne, «.Jaoj
cyr^ ^nqetta sebeb-y,
— Qui a Besoin, ^s--* mohtedj,
jj.L^^^'' mohtddj, \Kz a'otidz.
Bestial, ^^a.j ouahchy.
Bestialité, ^'^a- hayoïunièh,
i^i.aw^ ouahchyéh.
Bestiaux. [Foy. Bétail.)
BÉTAIL, w^J behym, i-6~^^'i be-
hadjéh, hâguéh, ï,;;-^ de- hyméh, pi. vL^J behdym: jj|^=^
hayoudn, pi. vJl^Lji^.^ hayoudndl.
— Pièce de Bétail, ^Jaï q^a^/y',
pi. ^jl-*-«3 qella'un.
BÊTE, '>'<>rrV.'' behymah, pi. *J-^
behâym, /♦— \'-' behaym: ^'^
Jji-i' m« taçc/ l-y chogitl.
BESOhN, 5j!-ft adzah, _.L-..::=v!
Uityddj, f^y lazoum, L:fl:a' îqliddâ.
/•oureV*.
— 11 a eu Besoin , j_;U aâouz
\^z\ d'ouaz, ^1 ji-l-^^l ^/(/«Vy i/â
■,-.::i' ^'<az, J ^is''^-' êslahaqq le-ho
— J'ai Besoin, ^ ^ipr^— :>. j/es
tahoqq l-y, ^--^'' !-J^ âua mohtddj, ! hayoudn, pi. .Ji^-_)'_*-ow hayoxuU
;>
c -J 1 ana a OMur.
— Tu as Besoin, v^ l^^^
yestahoqq l-ak.
ndt; i'i\-^ ddbéJi, pi. s >'^i daouàb^
doudb.
— de somme, ♦j-.j behdi/m.
12
BÏB 90 BÎE
BÊTE sauvage, jA=^_j ouahêcli, Bibliothécaire, w^xC3! hiL
ouahach, pi. (pj^j oualmuch. hâfezz êl-konloub.
— (stupide), i^^s.-^ sefi/h. {Foy.
Benêt, Bestial.)
Bibliothèque, i.--.*.5^ houiou-
hxjèh. i-^Xv* mulilehéh, ^ ^«X-M ijtick
r
Bethléem (ville de Syrie), v .■^i hliezdnéi êi-koutoub, ^ -^j li^ à; ^yL
:^j\ Beyl êl-lalnn. khezanah dê-'l-koutouh , i.jL=L v«^Lx>
kiiâb-khânéh.
Biche, Sj.^' lebouah, Jki gha-
zdléh.
BiDON', ^■^y\ zeinzemyéh, iS.
Bêtise. {Foy. Bestialité.)
Bétoime, ij-uS kesteréh, -w.p~;j
betlonyld.
Bette, ^-i— silk, ^l^ selq, silq.
Betterave, t.-s-'-.-' bohdjar, rakouéh.
.Ls'-;' himJjdî-, bingdr, jJ.j_jJo
cJioundar.
Beuriïe Irais, ?-^j; zebdéh, 2-\jj
Ajji) zebdéh laryéli (on berbère,
v.Jl^jJ,^o idmodyl).
— Beurre fondu, (.»<>— semen,
mmen (en berbère, ^-^ji doudy).
BÉVUE, -îsii ghalalt.
Bey, '^-jV fcet//c, 6e?/, ^slc-*--'
Le Bien (opposé au mal), j.-sr''
êl-kheyr.
— Bien, (adv.) , ^ -^^h tayeb,
^.U melyJi, (O-^*-' maadan, v ^.vL
laybin , y^j^'. be-kJieyr, L-'.**.a. /ms-
nan. [P'uy. Beaucoup.)
— 11 a fait du Bien, /^•«**=^ ■ êhs-
san, pS kerem.
— Celui qui fait du Bien mérite
sandjdq, pi. ^J.=>.L.;u^ senâdjiq, qu'on lui en fasse, ^-s:-'' j-^s^j ^
sandjdqdl.
i.x^ )j\^
J' O'-
men ya'mel
BÉZOARD, f*j-il-f bddzahar, j^jj} êl-kheyrêslahaqqênya'meloûma'-ho.
bezoudr. — Homme de Bien, J-^-3 J.s^j
Bî"ais, -.^cÎ aouadj, pi. L^-jS .radjel fdddel, _J)\.^ J.=^j rad^d
a'oudjd, ^u%'^^ melaoudj.
La Bible, ï!,_jJi êt-tourdh.
Bibliographie, ■j-;;^ ^j3 fenn
kouloubyyéh.
sdléh, j^^hfi J-2^, rojjuel mot-
faddel .
Biens (richesse), J^^ mal, pi.
Jlj/»! dmoudl, UxiLi moqtend, ^^j^
BIE 91
rczq. pi, t3*'j)' (irziîq, ^ .U moulh'.
y]. J\l'\ âml,îk.
BlE.N-ÈTlU:, <^-:-^ Jl-=» li'îl
la y eh.
Bienfaisance, ^l*-=>.! Vissdn,
i<s»,> ni' m é II.
BiKNEAiSANT, *-»-' naai/m. *.-=!< ^
Bienfait (snbsl.), ^.^ci hheijr,
pi. ,w..£. kheijâr: i^-^s>. housnah,
pi. vjL^-u».^ housnâi: J.^ /bc//,
pi. J^^s! ûfdâl: i*w in'méh, pi.
— (adj.), ^>j^ :erijf.
BlE.NFAlTEUIl. (P'oy. BIENFAI-
SANT] .
Bienheureux, ^^b^ai- loubâ-
ny , pi. ^ajLjJs ionhûnyn: wVaju-
sa'yd, pi. 'j.*-- so'clâ, -_j3u*./» 7j.es-
Bienséance, jiLJ leydqéh.
Bienséant, (^j^ /%(/, v -ç^L
w!/«Vye6.
Bientôt, ^-^v; »-^ (^-^ minqnryb,
A-'- J. fy-sda'h, ^_^j t^ ,.r- ""«
qaryh, >-^J j^ qaryh.
— Bientôt il y aura du change-
nient,j.-^''j->^j "--^^j^ ^s «'n ça-
ryb yssyr legbayyr.
BU
B I !•. N \ E I L L A N C E , jlslé,. hh ulù,
Jihdlr, i^j-' moueildrh, ^j ouedd,
i.^x'' mohahbéh, Ij^\ îchlehû.
Bienveillant. {J^'oy. Benin,
Bienfaisant.)
Sois le Bienvenu! ^j La.*-»
mcrahbâ b-ali! sJ-J )i.j.^ « biaw!
aheldn ou sahelân-fy-k!
— Soyez les Bienvenus ! birs.1
*>o J..f,~, » dhlàn 071 sehidn fy-
Jîoïtm !
Bière (boisson), ï^-j hyrah, i\j}
bouzah,
— Verse-moi un verre de Bière,
êl-byrah.
— (cercueil , 0-'_»^-J" tdboul. pi.
\JL^_.i\y' tondbyL ip».» naach, pi.
^_»xj naoudi.
Biffé, _a-=^-^ malion, ^sr-'^
memhy {P'oy. Annulé).
Il a Biffé. [Voy. 11 a Annulé.)
Bigarré, ^Jv■U dblaq. pi. ^J^)
boulouq, i^j^ melaouen.
Bigot, ^Jy> mozaouer, oV
mozdy.
Bijou, ii— ^^ saydijhah, pi.
vj^LiLwo saydghdl: ••»j=^ djouher,
Ç'w.^ûP messdqh.
BIS
Bijouterie, ^^'^ tahaf,js>\js.
djouâhir.
Bijoutier, >î. — jI — ^^ sâygh,
-=w^»,s>. (ijaouherdjy , ^=s.j.aii^a.
(Jjouâherdjy, 9^^^^ saouâgh.
Bilan, /j|Vn'° vnyzân, ^ »•>. »»^
Bile, ïw» morrah, Li^ safrd,
]^j^^ souda, 8,J^^ morârah, iji-s^
halaouah.
Bilieux, ,5^ — •* — ^ memrour,
^^\jL^ safrâouy, ^yiy^ sou-
dâouy.
Billard, C-m^^» byllârt.
Billet (lettre), JL-. ressdlah,
ressdléh , >, )_j:;.Vi maktoiib , i p JJ'
iezkeréh, i.'s.^ ouaraqah, ^ys3 qess.
BiLLEVESÉE.(/^oî/. Baliverne.)
Billot, ^j^ qormyah, qor-
myéh, pi. >ji qoram, 6.^3 qormah.
Binaire, ^^j^-^^ thenâouy, se-
nâoiiy, ^->.3 thounâyy, sounâyy.
Bisayeul, ^J Lj' 3.aw djeddlhâny.
Bisayeule, i^lï ï3.2w djeddéh
ihdnyéh.
Biscuit, '^jS kaak, si^Usrf
boudjmât; oUs^-ïj boqsomât, hoq-
smdl, yJifl^t,.} bechmdt; oLs^wù
beqsymâl, i>L*iJij boqchmdtl.
92 BLA
Bis (ad j. ),»*«-! àsmar.
Bise (vent), -.j^ djerdj.
I Bissac, v^Î^=>^ d;errt5. (r. Be-
I sage.)
[ Bitume,^ qy^y j^ qiffer.
1 Bizarre, (f^oy. Baroque, Bi-
garré).
Blafard. (Foy. Blême.)
Blâmable, ^y^" medmoiwi,
^^^ù demym.
BlÂme, ^^ demm, y*io ta' an,
^y leoum, _^~^jj teoubykh, v«,.w*j
la'yyb, -v — ^-^ maldméh, a^^-^'"
lelouym.
Il a BlÀmÉ, -»^ damnif -, ^x)
ta'yb, v ^& a'iab, S^ îdm, ~^i
nehà, nehey , ^yj telaouem, ^^^
chenaa.
Blanc (de couleur blanche) ,
iP^ \ âbyadd, j^4-' ! âbyâdd, pi.
jj^jJ bydd; ■^>-/>-^ sefyd^
— (propre), ^ ^-^ neddyf.
— Blanche, L^.j bayddâ, pi,
jj^p-J bydd, «jl^L^.j beyddâl.
^ — Blanc d'œuf, ^-^^M li^^
beyâdd êl-beyddah.
Blanchâtre, jj^^^» moibéydd.
Blancheur, i>^!-x.j bayâddah,
^L-j beyâdd.
HLi:
93
BLE
Il a Blanchi, (v. a.), ^j^-j f>a- — Y a-i-il du Ulé a» marché?
yadd, if^_ bayyadd, beyrjedd, ^'^^j-
>s^j leheyyed.
qamèh fy-r-rahhah?
— 11 a Blanchi à la chaux, ^^Jb — Blé de Turquie, ^-^Ji
tour
kallas, . .^w djaouar.
— Il a Blanchi le linge, j-^
ghassal,j-<=^i qassar.
— Il a Blanchi, (v. n .), urb bâdd.
— Il a Blanchi de vieillesse,
v_^.~i' cheyb, v '-^ chdb.
Blanchissage de linge, J^v****-*
teghssyl.
Blanchisseur, (J^--^^ mobe-
yadd . J-^ ghassâl, X^>::iS qassar. ^jj~sr^ medjrouh , mef/rouh . pi.
Blasphémateur, Ji^ lui fer.
Blasphème, ji^ houfr.
Il a Blasphémé, *xi, chelem,
^^J-^ djeddaf.jsS^kafar.
Blatier, iîo^ hannât. <. >^
djelldb, ,::^yx<,.ù dekliyrdjy.
kyah, tourUyéh, 1.^ dora, doun'i.
— Marchand de Blé. [P'oy. Bla-
tier.)
Blême, v3j^~= sâry,j's.^^ âsfar.
— Il est devenu Blême, ►&-o!
êsfarr.
Blessé, ^>j^ djeryh, garyli,
garyéli, pi. ^^=^y^ djourahil, gourahô.
-^i=>. djerahy: ,»>^^ medbôur.
^^sK.jy^'' medjrouhyn.
Il a Blessé, -^j-9- djeréli, dje-
rah , djarali , garah.
Il a élé Blessé, ^ y=^\ êdiréh.
— Je SUIS Blessé au pied, .1:=^,
à=w^,,:x'' redjhj viedjroxihah.
Blessure, -^j^^ djerh, djourh.
Blé, .^-03 qamh, qamêh, pi
Y^i^ qoumouli{en berbère, M-^jb' P'- r-j^- djerouh.
êydrden, A^y yrden].
Blé?
Bleu, (3'j dzmq, êzraq. pi.
Dansée village trouve-t-on du i^\] zourouq; ^^-^ mâouy.
— Bleue, '~Sj\ zarqû . pi. ^.\
.Jl
IJJ» . 2,
^^v5 fy liadii 'd-decltâr yensab chy zourouq, C'J,; zarqnl.
qauiéh ? — Bleu foncé, Bleu de roi. J.^-
— As-ludu Blé? ^a ^ii, e)jcc kohol, JLs^ koholy, kohly.
^i-s.)] an'd-ak chy min êl-qaméit? — Bleu clair, Bleu céleste,
BOC 94 BOI
^jl^^\êsmâowj,dsm((Ouy, ^^jl.0-^ BoCAL, J'-3_^J boiiqâl, pi. J-;-5'jJ
bouâqyl.
Boeuf, j_jj ihour^ thaur, ^L' la-
— Il est devenu Bleu, i^j\\ < qar, batjar, pi. jjii houqour, le-
samaouy.
— B a teint en Bleu, /«. ; zarraq.
ezraqq, i^Uy ezraqq.
Bleuâtre, 15 n-'» molzerreq.
Ha Bleui. (Foy. l\ a teint en
Bleu.)
En Bloc, iUs-'b bi-l-hamléh.
Blocus, ^j^ lœ^ nwh âsseréh ,
Uslis^ mohâllah, àipUs:-* niohiât-
lah ; JsJ «.sr' iehouylt.
Blond, fi-Ntfl âsfar, pl.ji^ sou-
four.
— Blond ardent, j.iu^l âchqar,
.iiLù.c a'chkdr.
— Blonde, uiw safrd, pi. ji^
soufour, iJ1j]jL^ safrdl; Ks-L cliaq-
rd, pi. >Jij\js.±. chaqrâl.
qour; qSjZ. aard, -,>isr-* . J tltour
makhsy, :>jS ferd , S.\ begucr (on
berbère, ji\ 1 êzghir) .
— Viande de Bœuf, ^j-'^^ ^^'
lahm beqry, lahm begry, ^ y's-' beqry,
^Wlli ^J^")^ '-^ *=^ laham dê-'l-
beqry, ^^-CJi iS ^sr^ lahm dê'-l-
hegry.
— Langue de Bœuf, i_jiJ ! \h ^w^J
lissdn dê-'l-tsour.
— Pieds de Bœuf, i,>5\a hergue-
mah .
— Bouche de Bœuf, i.à^i_.vdw
khanfoxifah.
— Bœuf sauvage, ^aw^il jh
H a Bloqué, -1=1-2^ hdu, J=Jaw baqr êl-ouahach.
haouatl, -Lls^,] ahdtt, j^^2>. hassar.
Bluet, ,j,-^.^.^a.l dhbéybbour,
«Ua'U bêllaamdn.
Bluette, ij\j^ cherdréh.
Bluteau, J-sr-" monhhoxd, pi.
iJ.;i.L;^ mendkhel.
Bobine, Jsj-àJ qannouil, pi.
L^-jlji qendnyll.
BoCA (poisson), ^Sji bouqah.
— Bœuf de charrue (mesure do
labourage), ^t-\ — à fedddn, pi.
^j^i-xà fedddyn.
Bohémien, (J°-^ djenkdn, gen
hm, (j'^*'?^ tchciujân.
Pour Boire (gratification),
i.-Jusr' bakhcJn/ch.
w "
Bois, ^j^ aoud, ^^jz a'oudd,
pi. ^Lil ê'oudd. i|'j..\c c'y dan.
BOI 95 BOr
— Bois h brûler, i.J=2w hailabéh. — Bois de fusil, Joc-CM \^ yS ^w
V .^L^ hallab. seryr dc-'l-moukehlali.
— Quel Bois brùle-t-on dans ce — Bois de senteur, yy^ -_;-
pays? ^ j^j^- >— ^^ fjj-' j)-f. ' a'oud êl-bouJdiour, ou'oud êl-hou-
A.UI i^ ci/cli min hallab yahreqoû khour.
fij dê-'l-beled?
— Marchand de Bois h brûler.
V iwiacs. hallàh.
— Bois de charpente, de menui-
serie, i-uu=k khachabéh, v ^ii-à. kha-
cJtab.
— D'où vous vient le Bois pour
les constructions? *-^~?^. ^tj' ^^^
<JLj — j!._â_Ji ç-L^ v.,j i^ min
êyn ydjy-Jioum khachab melâ'-'l-
benâyâl?
— Morceau de Bois, 5a£c ort'q-
déh . pi. -Vïs ou'qd, ourjoud.
— Bois (forèi) , iJ-i. f/hâbak,
ghâbéh (en berbère, P-w»' ênuîdagh).
— taillis, i^j-o,. hourch , pi.
LT'V-
liouronch .
o-'./-'
êhrâch.
— do haule-fulaie, ^^-^ ()^>oyd-
déli . pi. >J1_jL:^ ghai/ddcH.
— Y a-t-ildes Bois? 4J-C -à, i^J
fy-hi clty ghdbéh?
— Bois d'Aloès, ^_CjUJ qomury.
— Bois de Campèche, _^.-^.-^
qanbydj.
— Bois de Brésil, *ïj baqqam,
boqqom, *ÏJ boqom, baqam, baqm.
— Bois d'Inde, f*:;^! *ij boqom
âlwiar, baqm âJimar.
— Bois de sandal, J' J..w> son-
dai , j^^l^n i^ Jïji à'oud dc-'s-
sandàl.
Boisseau, i^ kyléh. keyléh,
j-f kyl, pi. J--^' (iky'il: -V-» modd,
pj. .ÎIJ,^) êmdâd: ^--^ sâh.
Boisson, ïf j-^ charbéli, ^j-^
chorb, cherb, diirb.
BoÎTK, ^jJ.'v-o sendouq. '^'ow
/io/i7i', «X;^. ]iokkah, (uls eulbch, pi.
v,_^ s eu'leb ; (4^ hoqq , iï=>. Itoq-
qch , hoqqah.
— Faiseur de Boîtes, ^-U cxilbij.
W a Boité, --•»•& aaredj, aaradj,
seryr
Bois de lit, ,t.Jsli kûtlry (en ' aarag, -^t-'-l daredj, âa'rag,
khaniaa, ^-K-i c/mi
qalag, ^xi fakaJi.
esp. catre), ^j^j^ qarqelonn, yj^ kkamaa, ^K-i citald, ^3 qaladj^
BON 96 BON
— Il a fait Boiter, ^i.c a'rradj. ' sâléh fy-'l-ghâyéh, ^--X» ^Js qaouy
Boiteux, »-•)•- ' naredj, aradj, < meJyh
C
a'reg, Ji-^^ tonbbdl, -►j'-fr «''
rfd;', aâreg, ^J'-9•^= a'rdjdn, a'r-
gân.
Bol, i.*iiJ loqméh.
— d'Arménie, ç-'>y ^■^}^ tyn
ârmeny , ç'-'j^ '^ 'K' tordb dr-
meny.
— Vous êtes de Bonnes gens,
^J-fi . yXi Lx)| ênloû nâs meldh.
— Il n'est pas Bon que lu fasses
cela, 1^ j"*»j ^! ^^^ j^ L^ md
hou melyh en iaamel dé, j3> i._^
I j. 2> ' ,s X J ^, }\ y-.\:L
ma hou khéyr ênn - ak ladmei
Bombardier, c-^y:-^^ qombar- . hadd.
) 1 »*^^ _^Xw
djy.
11 a Bombardé,
chalah qotnbarâl.
Bombe, i-^y bombah, boumbah,
ij^y'jé qoumbrah, ij^^ qombarah,
i^^i bonbah.
Il a Bombé (courbé), wjÂ^
haddab.
Bon, v^;. '«!/^^j io-y^j p'-
,.-..^.^-i3 iaybyn; ^J-^ melyh, pi.
-.--i^ meldh; J.^2>. o/'î/t?, 9'î/<^, pi.
.iLa.1 ddjydd; (^>*«2>> hassan, -^J^^
djouyd, pi. ^^A-jjÇi. djouydyn;
»j J.^ JiCrym, pf. ^Li Icerdni: JL^
s«/e7i, ^?^J n«/i' (en berbère, j^i,jlj
î///«/i/).
— Bonne, i/^^.is taybéh, às-rrl'»
melyhéh, meîyhah.
— Très-Bon, i^l-i-'i ^ ^"--^
.k^l
— 11 a trouvé Bon,
êslaieyb, jIs:-^-^' êslahalâ.
— 11 a rendu Bon, v ^Jo tay-
yab, \^\ êslah, ^js^ djaouad.
BoNACE (calme de la mer), iÀ.\ii
ghalynéh , A-.y\ô ghdlyny , _.-\ft
hedou, ^~U mellem, ^.\^>^ henoun.
5;|j.i hedâouéh.
Bonbon, îSj-i^ haïdouéli. pi.
Cl-'L^a^ haldoudt; ^-^jL.à.j «e-
fdyss.
Bond, ^Lj nattah, nollah, pi.
vJi^LJa; nattai.
Bonde, à^-^ beynéJi, pi. >-l^ •*-•;'
feej/nft/.
Il a Bondi, j-i^ ga/*aî% Lj naît.
— Cela me fait Bondir le cœur,
-XsJij ijj» hadd yeqraf-ny \'^-s>
^«,i; ; \\} hadd yekzez nafs-y.
BON 97 nilU
BoNK {v. (l'.\fiii(iie), ùji Bnunah. i cF^^ 7«0Hq'f(;')/, pi. i-^jS qaouq-
BOMiElK, ï--*-- smdah. sact- ' djyéh ; ^^j^ touqdjy.
déli, •^-^^^' nessyb, J_.^ doulah; ' BoN-SE.\S, S^ a'ql, i^',3 fe-
vJl^i- baliht, pi. 'JL'j^: bakJiout; raaaéh.
Ji=>. /)«;;. pi. ii^isaw hezouz. — noiiiiiiedeBiin-setis,j.-ïiaVy?//.
— Je n'ai pas de Bonheur, JL ^ BOiNSOlit, >r-=^ '-***'' massa- l-
^^■•sr tnd l-y balihl.
Bon J u R , j^ ' ^ '-^ snbbâh-
'l-kliei/r.
— (h un seul), '-^^y^ -»-^ selâm
aaley-lù 1^=^^-' ^^i^st.^^ sabbâh-ak
be-'l-kheyr.
— 'à plusieurs), *^jJ^ ■»-*~' seldm
aaley-koum, j^i^li ^\s>. ^^.^ sab-
bâh-kuum be-'l-kheyr.
Bonnet, , i^^j»-!"' tarbouch, pi.
^ij|.j ! fj" lerâhych : (^ij-i^-h tar-
bouch, pi. ^i^-'i^ lerdbych ; i^.'i
taqyéh , i-^sJs laqyêh , pi. c^'j-»
iouâqy ; i3'jv (]dououq, pi. , «i^.'j^
qnoudyq; ij^j-^ chouch, pi. ^Li;,
choudchy: 4_~_5'^ a'rdqyéh, pi,
çsL-c a'râqy; r3''. 9^^^"9-
— Petit Bonnet, <j-Ji<-i:< chdchyéh.
— Grand Bonnet des femmes en
métal, 4.»^ sarmah.
— Bonnet de derviche, siLJ
lebbddéh.
Bonnetier, ^^^-srMi qalbaqdjy,
kheyr, ynessd-'l-kJieyr.
— (h un seul), y^isz^l) oJl»w5
\ / ^ .. .
messâ-k bé-'l-kheyr.
— (à plusieurs), j^^^- ^S^-^^
massâ-kotnn bê-'I-kheyr.
Bonté, à\*~=^ hosnali, housnéh,
^jî~, saldh, ^S kerem, ?.5»:x djoii-
déh , 3aç^ djoud.
Borax, jJj'jjJ bourâq.
Bord, «^^i? ^er/", /or/", /ore/",
pi. ,,^ ».^^ dlrâf; j--' ^ deyl, pi.
Jl-O! ddyàl; iic». hefféii, pi. s^wia.
heffdl; -v=^ /if<irf; ^^ à,.;^ /'e»/, p!.
^^ 9_;»=' herouf.
— Bord de la ni<M-, i.=s-r ' J.^^—
sâhel êl-bahar, pi. J^L~. soudhel,
saoudhel; 4^ ketf.
— Bord (l'une rivière
chall.
pi. li^lil, clieltoul , -L.i^ chdtly.
BORDAGF, , Ji-^" V''**^ ^'''"'
c/m'y motbcq, 'j^j.-' hordoù, b Je
V ^i r-i' fl'/f/' dê-'l-mcrkeb.
Il a Bordé, , i.2i^~' saddjaf.
13
V. )_jJ.s-' mahdoub, ç-'-^^»- hodhij,
,__^ ^ 1 âhou kâteh, «^ o kâbour.
— Il est Bossu, w'J^srtr:' èj/e'/i-
deb, s^^^jJs^ kyéhdoudeh
Botanique,
ên-nebât.
Botte (chaussure), i^j^ djez-
L^ I *ii e'///i
BOT 98
Bordée, a-Jj v ji-cs dar6 kollyéh.
Bordereau, ï^-^3~j tezkeréh,
^ij'^ taanjf.
Bordure, ^, i'^^"^ sedjdf.
Borée (vent du nord), ~.^a.
djerdj.
Borgne, 1^=^' â'ouer, â'aouar.
pi. ^j'j_?- aourân; Jjc a'oudr;
i^j=^\ dkhoueq, dkhouag.
Borne (limite), Â=». hedd, pi.
<ijJow Jiedoud.
Borné, ^j-Vs-* mahdoud.
11 a Borné, i^sv /ladc^, ^j.aw /lati-
dad.
Bosse, ajA». Jwudebah, houdt-
bah, hadebah, v >J.s hadab; ->,.
ouerem, pi. j»'jji âourâm.
— de chameau, *:U5 sanam.
Bossu, w'Ais.! âhdeb, âhadeb,
^^.b] êhdeb, ^L>-\ïi. haddebân,
BOU
— Il a mis ses Bottes, ^j^J
Ol-^V=>- lebess gezmât.
— Boite de paille, ^^î <*-'.> de-
méh lebn; ij-t^i ghamerah, pi. .U>ii
êghrnâr.
Il a BOTTELÉ,^i ghammar.
Bottier, çF^j^?- djezmedjy.
Bottine, Jîjf-' seroudl, ser-
onêl; ^^^ hoff, pi. ,,^lA2w1 êhfdf.
Bouc, ^-^^^ djedy, gedy, djidy,
guedy, y^ aanz\ y>J> maaz, j^'~*
mâ'az, l>\- j-^y maouâ'iz.
Bouche, /»3 foum, *i foumm,
pi. ^ji! êfouw, jUi! afnidin, ÏKs]
dfouât, w'U.si êfahât (en berbère,
^À dmy, êmy).
mah, djezméh, guesméh, pi.
djezmât, guezmdl.
,u
'J^
— d'un fleuve, ^j lownm, pi.
>L*!)! êlmdm, j^j^ boughâz.
— d'un bœuf. [Foy, BoEUF.)
— Qui a la Bouche difforme,
i^y\ âlouaq, pi. ^y louq.
Bouché, j_y^ — sr* mahssour,
i»j..^^ masdoud.
11 a Bouché, -^-~' sadd, sedd,
►-nc=». hassar, /^a=>. haqan.
Bouchée, ^^ïJ loqmah, loqméli,
pi. «OUJiJ loqmdt, *a3 loqni; i^^^m
bedda'ah, biddaah.
Un Boucher, jî^ djezzdr, gez-
BOU 99 BOU
zdr, pi. ^Jj^ dje:z('rtjn; ,'o BoUFFÉE de vent, U-^i i** //e//e
juezzur, «_^LÂ3 qassdb. jLs:- luit- èl-hauud.
lui m.
BoL'Ft'ON, 5
'J-'
inasiiliarali ,
Boucherie, i^->v» madhahoh, pl.j^L..^ masàkliyr. (P^oy. Ha-
LADIN.)
doulihdn él-qassdh, *»-(,)! i^_^—^-
^ouq êl-lahvi , i^^srK-j» melltuniah .
_^Uw» meslalili.
Bouchon, ^'a_~. seddd. —i^i
{jhaUd, A.:.8'a> heqnéh, iii\x^ sedd-
déh. [Foy. Bonde.)
— Bouchon de paille, «i^^Ji fer-
rasséh .
11 a Bougé, W-ji ênhezz.
— Ne Bouge pasi oJ J-Ài ^^J^
qeff a'nd-iikl
Bougie, >i*^ chamaa', chema',
ç--- d._.i, cliamda, chemd'ah, i*^
diama'ah, pi. vJI^l*^ chama'dl;
^J.wJi)i iixdi:. chemaat êl-a'ssel, ^to-i»
J.-*£ chema a'ssel. pi. >0— »*--'
Boucle, <»j^ /'a/ga//. *^ ^ouA- J_.»».jiJ! chema ài êl-a'ssel, «t*.i.
(^
fjhalydn, ^^r
souhim ,
/ah,\)\.~Jij)»\ibouklâl,J^:boukouL | J-*jJ! c/)ame'-7-a'sse/.
— d'oreilles. ( /^oj/. Anneau Bouillant, J,i-i ^/la/y, ^jLls
d'oreilles).
Il a BoLCUÉ, J^ bdlikal, ^^=^ j /u/my
hallaq.
BoucLiEH, jT^y lours, îers, pi
j-.i »j I dlrdss; ii ,^ derqah, deraqah
dargah (eu ilal. /arja), ^^jji dou
rouq, douroug.
Il a Bouilli, ,^J^ j/ia/o, ghaley,
-Xi ghald.
— L'eau bout. *J_joJ' ,^^ teghly-
'l~mouyéh.
— lia fait Bouillir, ^-^ yhalley,
Boudin, ^^j^^*^"* ;j'p^ mesrdn J*j' teghalley, (J^ sa/o^.
inahchyah.
— Fais Bouillir à ceci uti bouil-
BoUE, ^r^ ghays, ^Jis lyn. lon,ï^iil--* ^\ êghly hadd ghal-
J.SS.J ouehel. oxUh.
Bouée, s.a;-*-! chainandrah. — Il a Bouilli h gros bouillons,
Boueux, j^j^ mouhel. j J for.
BOU 100 BOU
II a fait Buuillir à gros bouil- Boulangerie, w? fourn, pi.
Ions, ,_»? faouar.
— 11 a Bouilli à petits bouillons.
ji-iL) haqbaq.
Bouilli, ^-i-^ 'moghly, ^J,!-- c
ghdly; ^^À^a meslonq, pi. fj_»l*w»
meslouqyn.
— Viande Bouillie, ^_jW-' *s"'
lahin meslouq, y^^- ineslou.
— OEuf Bouilli (à la coque),
63y.^A à.^-;-^ bayddah meslouqah.
Bouillie, ^jfj^ keryréh.
Bouilloire, 1/^-=^' ^'.y. ^ ^^^yq
nahâss.
Bouillon, aj^ chorbah, i^r"
mareq, maraq, i-S y^ marqali, nxera-
qah, pi. «Jl^Lsj.'» maraqâl.
— (ébuUilion), iAi. ghalyéh, ijxi
ghalonéh.
Bouillon-Blanc (plante), ^J^^^
j.t;.M maslah ên-nadar , ,L.ô.2s-'i ,^î
oudn êl-homâr [m. à m. oreille
d'âne).
Bouillonnement, 4^1-3 /«ddZa/i,
ïj^i fourah. {Foy. Bouillon.)
Boulanger, jI — .^=>. khubbdz,
khabbâz, pi. ^jjL^d.. khobbâzyn;
r)j-^ four r an, farrân, ip\j-^
keouâch.
1 a ^3 pmroun.
BoiLE, à^=!^ hobbéh, ï^So eu'k-
rah, pi. c^'Î^Vc eii'krâl.
Boulet, •i-i^^ djoulléh, goulléh,
àïtghouUèh, i,ji gourah, i,ykoU'
rah, \}\. xS kour; i>.)Sgouléh, J-ïJ
Isaqyl; ils qoulléh, pi. J.ls qoulal.
Boulette de pâtisserie, Sj\j-3
fedâoiiéh; i.S koubhéh , pi. y y^
kebdb, kobêb.
Boulevard, i..v-.'LJ? tâbyah, wlis
UîbaJi, pi. <Jijl}ll> tâbât.
II a Bouleversé, w-is qalab.
Bouline, i^,j! âoursah, âur-
sah, I — '.^ oursâ.
Bouquet do fleurs, jLxJl \:> ^^^A.^
mechinoum dê-n-nouâr, iiL^ bdqah,
bâqéh. x^^\ 'î\j-^ djonrrazét zohour.
— Il a fait un Bouquet, ;»=>. djerraz.
Bo.URACAN, ^^-^ SOUf.
BOURASQUE, i-f-'jj zoubaah, pi.
;aJ ^j\ zeouâbe.
Bourbe. [Foy. Boue.)
Bourbeux. [Foy. Bqueu.v.)
Bourdon (insecte), ._^j^ dab-
boitr, pi. (.-..J-J.) debâbyr.
Bourdonnement, ^■^/'j zemym.
BovnG, j^ knfr; i-^ qassabéh,
BOU
101
BOU
pi. Cl^u^ qassabiil: i: J qonjéh . iy' êbréli , îbrcli , iy^ qmitdinh,
qarya/i ; 0^}-} belijdah, beleijdéh, pi. 5^ ïl' O^-v--' beyl êl-îbréh.
sJi)\s.y\j belydàl, beleyddt.
BoLHGADE, ï^^^ declirah, de-
charah, pi. ,1^^ dechâr; iXs%. hâ-
réh. pi. >JL^ ')-■=»■ hàrdl.
Bourgeois, ^->Jj beledy.
Bourgeon, ■^c-'J zenbouu.
11 a BOURGEO.NN'É, i=^j zanbatl,
s-êi qamma', -t,i farrahh.
Bourrache, jj:3;»3l ! j> ^'^-^^ lis-
S(i?( dê-'l-aard, ,ji.)t m'-*^ lissân
él-thour (m. à m. langue de bœuf),
,_».sai3^.' bdlgJtessoim,
Bout, -v^ /led^/, pi. 3jj.=b. Ae-
(fowd; .^ ^j.i> terf, tcref, laraf, |.l.
jlJsl dlruf:
-w?!/^
^'
dklier.
— Le Bout de l'oreille, \^ i^^c-*-
^.5jj)i chahmah dê-'l-oudn.
— de fil , i:-^ <L_:..^i3 qassafék
kheytl.
— de cbandeile. \x^^ iix; nel-
féh chamaah.
— Au Bout lie l'an, JJ.~.3i ^^! ^
fy dkher ês-senéh.
— Au Bout de deux ou trois jours,
Bourre d'arme h feu, ^-iLç£'' tef- w-ij -5'j (jir'j.-'. 'o (•''' """ ''"^'■'''
/î/A-.
Bourreau,
^9-r.-
seyydf, ^^^
>M,
djelldd, gellâd, geîâd,
chaâly, '^-^
youméyn ou-elld theldlhéh.
Bouteille, 5',|v5 qaz-àzah, qa-
(C- j zdzéh, pi C->h'^2 qazdzdl; yj^
leclida'ly, pi. djezdz, guezdz: J-^y bouqâl , pi.
Bourrelier, ^i
àJ-twi.^ mechâa'lyéh.
r— serrddj.
— Atelier de Bourrelier, i.^jj^
seroudjyéh.
BoLRItIQUE. [^Oy. A.NESSE.)
Bourse. r^;f kys, pi. /r-l-^'
âkyâs, *— ^ kysséh, iA..\2.. hanchah.
J-s3|_jJ boudqyl : i.x^yqeniiynali, qeii-
mjnéh, pi. ^^".^-^ qcndyny, ,J-J^
qendny; à.yy boulelyah, as^s ça-
m'a/(, i.x3S^ kennynéh . j^'-^ fendjel,
i.^»^y radduuinah. rouddoumah.
''y ' -
— Bouteille de terre, iJ=j latlah.
— Bouteille carrée, i^^y ""'-
— Bourse de cuir, w !^ djerdb. rabbu'ali .
Boussole, ^-j^y boussoulah, Boutique, jJ^- doukkdn, pi.
aJUs^ boussolah, a.L-jJ bouslah, ^fSz:)dakàkyn;'JLjyis>.b(hwul,
BRA
102
BRA
pi. >j;jLJ!_jak. haouânâl; jjO-î dou- j pi. ^l-^ii êghsân; ^ jS fera, pi.
kan, pi. j^j.j6^ doukclnyn.
^;y> ferou'.
Boutiquier, ç)^ ^ doukkâny ; Ura^don, à.).xL^ mèche' lah.
Jj^ souqy, Tpl.'ii-Sj^ souqât. H a BraquÉ (le canon),
Bouton d'habit, .; zerr, pi- nj} qaouam, ^^-^ saoxiah, ,J q
serour, .Kj zerâr.
— de fleur, »aj zahar. ^Las
ouqdd.
nan, i=^.^ dahall.
Bras, ?-lji derâa', àt.^ de-
ra'ah, pi. ç- ,^) âdraa, adroua (en
au visage, a^^ hebbéh, pi. ' berbère, JS"! e^i/i/).
> jj->a. hebonb.
Il a BouTOiNivÉ son habit, J-àî
qafel.
Bouvier, jtiiJ baqqâr.
Boyau, w«i=^ messyr. pi. ^j .1.,^'=
messdryn , a-j.L_/^.-o massârenéh,
,!,y^£.» mesî'an, xnisrun; »^.^^
qassab, pi. s -•L^l êqsdb.
B R A C E L ET , ^-J-* -^ dem /7/d; ; . L~.
soudr, pi. jj!— I dssaower, j|^~.l
dssouâr; //-l-^ miqydss.
Brai, j»!-^ heyddd.
Braise, JS-*^ djemréh, guemréh,
pi. ».>.=>. djoumr; ij^^ homrah,
Sj^a. djedouah, djedouéh, !<5 8j-*=>.
i-iL*3| djoumrah dê-'l-adfyéh, L^a)
jLi fcesse'i nar.
11 a Brait, ^^.-^J nahaq. s^a, ha-
der, f^j^ chanhaq, f^^Lchehnaq.
— Avant-Bras, JcL^ said; J-j;
:;en(i, pi. ^yj zenoud.
— Bras de mer, j.s-r ' 1^-^
lessân êl-bahar.
Brasier, ^^,j-=^ heryqah. Jjc-*
manghal, 3t-;^53 feguyrah (en es-
pagnol, hogueru).
Brasse (mesure), ç>î..> derda',
AS.:) dera'ah; ç-L? 6«(7', pi. vJi^'..i.L)
6a'«< : «-iL-J pyk.
— Deux Brasses, ^^1.-5 derd-
'eyn, derâ'ayn.
Bravache, y^ a'ier, pi. ^jy-^
alourèh.
Brave, 9-^^ djadaa , gadaa,
as-*" chadjaa, chaoaa, a._a.L_-i
châdji', ^-AST^ chedjya, cheguy\
A-sr^ sedjy\ p^:sr~' chaddjâa'.
— Un Brave homme, ^-U J.=>.,
Branche, r:»'^ ghosn, ghousn, radjolmelyh, ragelmelyh
niu <03
11 a Bravé, j'-i ghàr. |
HUAVOI UK, iiLsr-- chedjà'uh.
BnÈiiF, (nom de peuple), {f'oy.
BERnfcnr..)
Brebis, i-s^i glianaméh, ics**
nandjah, na'djch, na'gtiéh; ^ gha-
BRI
nam. pi. .»i>.-w j/(ow?iOîim(en berbère,
Jrj o»/fy).
Brèche, ^^^ noqbeh, àJLL /oqf-
teV), 5j^ kesréh, 8J-a heddéh.
— de muraille, ■'=7,ïs-'' 1.5 i.s'^
fatiliah dê-'l-hoyll; ij*j teggharah,
jil. yju' tngghor.
— Retiens la Bride, a?^'-'' ^-^
chedd êl-ledjem.
11 a Bridé, asst" êldjem, êlguem,
«sK.' leleddjem, *s^ leddjem.
— Bridi- le cheval (impératif), !=.=>.
.:a*.l.' «c^l' ! /jo// cl-leiljem U-la'oud.
Brigade, f^ — =^j' ùondjûg.
1^-^* oudjâq. ongâq. pi. >.0-5-=^_.
oudjâqât.
Brigand, ^- Icss, pi. ^v^^'-a-
lessous; jji ghazou; /J-L- sâreq,
sonqf, pi. y^iy^^ sâreqyn; c;''K^
hnrdmy, pi. i..j...--*^:>v hardmyyèh;
— lia fait Brèche au rempart, ,^i.~> snffâr, seffdr.
Brigandage, à^j^) lessoussah,
iiLLl china' ah.
•ji!^ jjj lagghar ês-sour.
— 11 a fait une Brèche au sabre,
L^^]\ *s-^ faddjam êsrseyf.
' " .... ' -I •
11 a Bredouille, jJjJ tarlar, I ^^^^ teksses.
— 11 a Brigué,
— Il a commis des Brigandages.
tcrler, ^^a» héyéh , ^J-^ï habradj ,
hebredj.
BiŒF,^;;'-s3 qassyr, pi. .l_^
qissdr.
Brevet, i^y_ barât.
Breuvage, (/oi/. Boisson.)
Bride, *=s-' ledjem, leguem, le-
1]= (alab.
Brillant (subst.), ^ djeld,
i^ yy neonraq, (Jy-'jj reomicq, rou-
naq.
— Un Brillant (diamant), , ..L*.'!
êhnâss.
Brillant (adj.), «.-"^ Idme, ^'^
djam; «La éènân, pi. yi- eu'- 1 lâhj, i^/lj lâreq. ^j-^ daouy.
noun; >'~s-' ledjdm, ij^ sorrah. 11 a Brillé, j_^j naouer, naouar,
Bride de mulet, ^j-^ sery- >i.J lamaa, ^"il làld , ^ »j bareq.
vtah, i-oJj'- seryméh.
Ivis daouâ.
BRI 104 BRO
; y^:^ chetl, \)]. ; Broc, ^^^j:^ îbryq.
Brin, ,^j:- eerq
.ja~w choloul.
Brique, ■^j^ ^ouh, y^y toub,
\^^^ lad jour; St-a-i âdjeréh, pi.
y^\ ddjour, ,_ja.l âdjour; j^=^
ïadjour, ledjour.
— Brique de savon, »^L/Ji ^y
hufi ês-sdboun.
Briqueterie, jj^^' ^^'-^ ^^
forn meld'a-'l-ddjour.
Briquet, ^L-^; zendd, ^^as
qaddh.
— Il a baUu le Briquet, ^-V3
qadah.
— Fabricant de Briquets, ^3 -^ J Lj:
zenûydy.
Brocanteur, J^<) delldl, dal-
lai, pi. ^r;r'^-î delldlyn.
Brocard, ^r^'^d'' dybâdj.
Broche, ^j — û_w souffond, pi.
^^àlL^ sefdfyd; j..^_ — sykh , pi.
_;,Lwl dsyâkh; \j^^ michoud.
— Il a mis à la Broche, Ui.
chaouâ, choud.
— 11 a tourné la Broche, J:i
j^^M ^e/ei ês-sykh.
Brochet, ^^)^\ ^^.^^ semak
êl-kerdky.
Brocoli, -î'jr'j -enbouti.
11 a Brodé, j »is terrez.
— en couleurs, ^p''i> naqqach.
LaBRiSE, ^Jj ryh , «-.^ nés- — en or, en argent, /r-^jj
sym. zarkas.
Brodé, ji-^-^ molarrez, ^>^^
mogbayech.
Brisé, v*">>^ moukasser, j^^^^^
maksour.
li a Brisé, ^-^j kasser, kassar,
^^ fesekh, rji=sr~' saliaq, ^j^"^
mhan, i^^ lahan. ^j-^^radiadd,
,v~tf sadam.
— Il a été Brisé, il s'est Brisé,
».X.j \ ênkas^er.
Briseme.nt, Jr*"^ feslch, ^^
$ahq.
B R 1 s u i\ E , ^--«-^^ leksyr.
Broderie, ;»■!= terez, lerz, le-
raz,y>ji^ teiryz.
— en couleurs, (T^Ï-J neqch,
naqch .
— on or, i^'^s qassabéh.
Brodeur, j'i^i? terrdz, tarrdz,
pi. yyAjL lerrdzyn, / li-ï-* ««7-
qdch, js:-^^' naqichdjy, c'\^
qassdby.
BRO
— Brodeur sur fuir,
qohonrdjy.
105 BRU
- — Ln (];Vly et lui se sont Binuil-
Alelicr de Brodeur sur cuir, hou uu-èl-qâdihj tekhdsseinoû haiDi
4^=vj^^ qobourdjijéli.
BuoDECSH, 'j'^-^ terrâzéh.
11 a BuoNCllÉ. »ii aather, aalser:
, vie eech.
w
— Ne Bronchez pas, ou sinon
gare à vous! *-^ Jj Jl '^V; Ky^x':"^
là iaalheroû, ou-eUâ-'l-ouayl le-
\ou)n!
Bronze, ,r^^s:-^ nahàss (en
berbère, -j:^)^S^y loungouli).
Bronzé, ^-Vx/ maadeny, pi.
i^Jjup maadenyèh.
Brosse, ^-^^^ moqachéli, 3^-^
11 a Brossé, ^j^*-^ messèh.
Brouillard,
v^
dahâh, de-
bdb
ib; --i gheyn*, pi- f»^^ ghayoum:
,w.i ghyâm, i^Ls zoulméh, jj' — i:
iebdbéh; 4-*-^ gheyméh, pi. «-i
/heym (en berbère, r/--^' /e/«ss
Brouillkum: , ^Lv^_c^ lihessam,
pl • ♦:',"^-=^ klie.-isdym : At ' yj nizd'a/i.
{f^'oy. Alteucation.)
Brouillon d'écrilures, ï:;J^^
messdoudéit, s^^ haddjeh, ha(j(jah.
Broussailles, yJL)\j^ selba-
rdl. [Foy. BuissoN.)
Il a Brouté, ir'y marach, Ly
qaratl.
Broutilles, ji-bs qiita, qcllaa.
Broyé, f^Jj^y> medqouq.
11 a Broyé, ^^^-^ sahaq, i.t=sr^
t
saha7i, ir'\^ derass, deress, ^.^=^^^
tahan, lahen, L=>. . rahd, ^^^ daqq.
BllOVE.MLNT, ,j;sr— .sv//(ç, , v-',^
dirdss.
Bru, i-i kennah, kennéh. pl.
j^JS heniuîl.
^'^■
cnayn.
Bruine, ►'«<= san% ^^yj rdouyah,
11 a Brouillé (mêlé), iaU-fc/ia/a/f. rdouyéh, *~.^j zemyiih.
— (troublé), -Ii;.à.A;/ia6a/f, ^I^Xj Briit, f^^-i hadyr, ticdyr, ^ji
nekel, j/^^-» nekecli, •<djjt, charbak. gkaouchéh, 4s-^ daddjéh, dagguéh,
— Il s'f^sl Brouillé avec quel- SjLj^ chaoucharah ; yJLj^ sotri,
qu'un, M^'^^ khdssem. [Foy. 11 a pl. O^L-^r^l dssottdt; iJa^s a'yllah,
eu une Altercation.) JA^ n'krali, iJu,^ a'ouachah.
M
*^
BRU 106 BU
Bruit du canon, k5A*3! lijJJ.» { sykh, ^JfV~.■i j^i (jhayr ndlleq,
,j'a-2*. hayoucmy.
— La Brute, j. >'_»-=>• hayouân.
Sucre Brut, À.~s. S..^ soukker
hedyr dê-'l-medfaa.
— II a fait du Bruit, ^^^ sâh,
dadâi,y^ akar, Js^_s a'yalt,
,J^j^ aoiiach.
khcn
Brûlant, (3j'-=^ hdreq. hâriq.
Brûlé, ^Juj^^ mahrouq.
Brutal, /.^^-^^ khachyn, *^~ù^i
gluichyin. ^j^=^^j ouâhech , ^j^^y^
Il a Brûlé (v. a.), ^3^=^ haraq, ' gharyzy.
Jjil. chaal, (3*'^' âhraq.
— Il a Brûlé (v. n.), J«^' le-
cha'el. ^^"^1 éhieraq, h -tâchait.
— Il a été Brûlé, (Jij-=^ houreq,
^•=57-' ênharaq.
BitULOT, isljaw harrâqah.
Brutalité, i-iu-is-j ouahcJiah,
i.„.i.3^j ouahchyéh .
II a Bu, w-'^-^ chnrah, chereb
(en berbère, ^y\ îlsou', îssou'].
— Il Boit, '^^j^S keyechroub.
— Bois (imp.)! '^j-^\ êchrab,
Brûlure, tJij-=^ horq, herq. êchrob (en berbère, ^^_3' tsoua',
,'iiy^- iahryq, ^^^J^s^\ îhlirâq, tseou').
— Qui a Bu, mK'')-^ cJiarbân.
^^K=^^ îhrâq, (j^j^ haryq.
Brume, [f^oy. Brouillard, — Il a Bu à la régalade,
Bruln'e.)
Brun, j-d-^-î dstnar, êsmer, pi
y».^ soiiffîour.
— Brune, U^-»- scnmd. pi. !.*•>-
soumour, •Jl^U*-- samrdl.
Or Bruni, J^^~«^ ...^j»^ dahah
maskoul.
zarzaq.
— Il a donné à Boire, Ji—
saqà, saqey.
— Donne-moi à Boire, ^âJu-Î
êsqy-ny.
— Fais Boire mon cheval, ^^^
^cL^_a »L./^.s"" êsqy-'l-hossdn
Brunissoir, à.\s.^/> mosqaluh.' mctay.
aJc.*^^ moskalah.
Brusque, J-=s^ a'djel.
Brut, A^ khdm , ^^-«^
Donne-moi un peu d'eau h
Boire,
■'r
Ul
'tr^ ^
^\
oues- âa'Uy-ny choyét êl-md necbreb.
BUL 1 07 BUY
— Ji- 15nis h ta santé, ^^vJ i.^s:"' BtREAU d'administration, .>'aji
mohabbéli fij-h: — moi, h la lionne, d\iounn.
v^-Jj ou fy-k.
— Le papier a Bu, (Jj-î iJ^
nachch H-oiiaraq, /iLi-j «A)^'
cl-ouaraq neclutch.
BunoN. {^'oi/. Abcès.)
— do peste, ï»^-s. homréli.
BuCHE. {i^oy. Morceau de bois.)
Blcher. {P^oy. Brasier.)
Buffet. (P'oy. Armoire.)
Buffle, , ►o»/»L-=>^ djâmouss,
— (table à écrire), -^_^.~0 mah-
teb, pi. «. ^j uli malcdleb.
Burette, ^^^j^^ îbryq.
Burin, f>-^^ meqalè', ->-J-^=>- J^
qalam hadyd.
Il a BuRliNÉ, l/*^ naqach.
But, ->-=!>■ hedd, pi. J!«J.=». hedoud:
i^ nyyêh, >\y> merdm , ,w_iu_j
nichân, jj'-^-' nychân, »!-/»' âmâdj,
^^J.s%. hedef; -.-^ï/> meqsad , pi.
gfîmouss, pi. ^wUçi. djaonâmys, -^-y^ls.^ meqdssed.
i/noudmys.
BuGiE (ville d'Afrique), '^j''
Boudjayah.
— Il a atteint son But, ij^^'
ï^L^ lahaq mourâd-ho.
Butin, i^-i^' nahabah, w'--^'' na-
B
Uis, jT^^ baqs, ^f^_.^'ij bciq- hdbé'n : i.i./xi ghanyméli , pi. *i-
sys, j.«-~*i.. chemsyr, j^...^^cs. Icliem-
sijr. .,'w..^^-i. chemsnn.
Buisson, •i^.^i^ o'Uyqah, pi. ^^-'^
o'ilayq: <^--Jsj..s qorlab. {P'oy.
Broussailles.)
Bulle d'eau, i3j^) baqbouqah.
pi. jiAjLu heqâbyq; àJLyh baq- LITRE, Brutal.)
louchah , pi. ^..U'^_j boqâlych
{P'oy. Bouillonnement.)
Bulletin, -.^.>l=v hddyih, pi
fjhenâym : i^ji^s qnltanuah, v ■•^-
kesb, V ^.^C mohseb (en berbère,
^_' êssa'rj).
Il a Butiné, v.---^,-' nf/'f''. *^
gJiiinam, ^.^^.^S kesseb.
Butor, [f^oy. Balourd, Bé-
^oLcv /iaoH</Je//i; iS~'^ lezkeréh
pi. C->'jJ '^ tezkerdl.
Butte, J^' //<«//, //'c//, pi. J-i'
//;e/^//.- aI; ^/,e//e7i. pi. w-îii' //jp//«/.
Buveur, w^'»' — -^ chdrcJ), pi.
s ^"il^ choudreh, s ^•jv-.i' c/iOK-
108
G
G, troisième lettre de l'alpha- Gabinf.t, s,j.^'i^ maqsourah,
bet français; dans sa double pro- pi. j.~oU.» mequssyr; i^ji ôud-
nonciation de G et de K, elle est dah, duddah, i^j^ khaznéh, ïJ^
analogue aux lettres arabes -^ et khelouéh : ï.^S- hodjrah, hodjarah ,
^ ou même o^ pour le premier pi. C_-'W^ hodjarul.
cas, et à i-î^ ou ^Jj pour le se- Cable, ïl-^i rimmâh; J.^=. ha-
cond. 6e/, habi , pi. J^^=>- hebâl , Jl^».!
Ça et la, v^La LAft hanâ ho- êhbâl; à-x^i ghamenéh, pi. <Jljl-À*i
ndk, henâ hendk, ^^js> »^» hou7t, ghamenât.
hounyk. 11 s'est CabuÉ, i-js-s qaninr.
Cabale, ^ ^sr^- chedjeb; i^'^s — Le cbeval s'est Cabré et a ren-
felnéh, pi. CiU.;;.5 felnâl; i-^=' versé son cavalier, 0-^-î="i-V^_^i''
ghasbéh, pi. > ajL^ï ghassâyb. ^''j* J^^^ c-^^ êl-fars teqan-
CabanE, (J^-=^ khass , l.hess, tarél alà-l-khyul ou remel-ho.
pi. (>5».-^ khessous; ^jaL-^-à.! Caché, ^^^^ «ioÀ;/fie/'7/, ^a:^'
êkhsâss; 4*^ kheyméh, pi. ^L^ mokhaffy, jy.U^ meslour.
kheyâm. H a Caché, ^^^-- se/er, s«7i7r,
Cabaret, »jU^ khamârah, pi. Uà- ft/ia/a, Ui.1 eA;/(/"a, Lise. (^/i«//«,
vji^l.Us. khamârât. i-.^ khabbâ.
Cabaretier, ,L.^ khemmâr, ^ — Ha Caché de l'argent dans
liliammâr, pi. ^Jjl~*=^ khemmâ- la terre, ^s^Ji^^-wis iemer derdhem,
ryn, khammâryn. \ *»!,.> *^ temm derdhem.
Cabas, ^-i=-i!-» maqlaf, pi. — Cache! (imp.) w^==v. khohb
^isLiL* meqàllef. (en berbère, ^^ sej?/";/).
CM) 109
Il s'est Caché, wii-'' rn khaf/i.
-s^' teliliabbil, Ja) lallà.
— J(3 ne me Cache de personne,
, ,^L_\Jl ^ ^Jiiir^ .-iL^ mâ-ny
mekhnfy min ên-nàs.
Cachet, *j^^ hlwtem, *x:à. kha-
tein , [>1. *JU=i. khouâtem : a>» a._;>-a>.
kluUouméh, j^ inoubonr.
Il a Cachetk, ,*^:à. khelem, kha-
taiit
CAF
CadeaT, i-J^y hedi/i/rli, ^.\
i.iJ
bakliclnjcli.
Cadenas, J-^— ^ '/a/7, ijof . pi.
jLial êqfdl.
Cadence, ^.ùj (■iie:v.
11 a CadEiNCÉ, ,.>;« onezen.
Cadet, y^*-.^ saghyr, sagheyr,
^jusc' âsgliar.
Cadi. (^oy. Qady.)
Cadix (ville d'Espagne), ir"^-^
Cachette, ^p^ oj/e/.cr, pi. .1^! Qâdess, Qàdiss, jj^lLi» Qûless,
oùkdr : 'J^s< I îkhlifd, i~i^ khofijéh. Qâliss.
a-ia labaa'.
— En Cachette, ri-is:- .,• /h'-'/-
kliiifi/ali. f-^j he-serr.
Cachot, - ►-. — * — j-î dymâss,
U
,.|.^13 dâmouss , pi.
cT
_^»_j:)
deyàmyss: [^=^*" sedjen, pi. ^^sr*"
soudjomi: ,y^'^ hab^, pi. , -jj^ow
/leftowss.
Cacochyme, ^il::^=sr' mokhas-
lek.
Cadran, *£-- - s«"a/j, .J.s ^arfr.
— Cadran solaire, iA**v*-i. i:.^ ,
sd'ali cliemsyéh.
Caduc (débile), ^ ^::*-^ da'yf,
j-S yi herkyl.
— Mal Caduc, 9-j^ seraa'.
— Qui tombe du mal Caduc,
t^J
/-S/» mesrou .
Café en liqueur ou en poudre,
Cadastre, vJ^p^' yi.i deflar «j-^^ qahouah, qahouéh , 'js^ qah-
êl-àmldl;. oud.
Cadavre, ^ i — ^_=v djijf, pi.
^_9 l->^ ' ddjydf: i'SL^ dji/féh, pi.
vjl^^_i^a>. djyftil , &~a». djoityf;
>JL^>» méyt , pi. vo'j»^' dmouâl;
4X^ djadéli, pi. w-::». djelù; J-^
ça/;//, pL ^ qolelà.
— en grains, ^^J 6o7i«.
— (boutique), 8j^3 ^o J (/oi/A-
/:«n qahouéh.
Cafetier, <^j\^ quhouahdjy.
Cafetière, r:^j-^-\ hnqrddj ,
baqrdg, ï^-^^' ^^-^ Oij^^ ^^'"^î
CAT 1
melà'a-l-qahouéh , i. — Jj^ doulah.
{Foy. Bouilloire.)
Cage, q^'^^ qafess, qafass, pi.
^ysSs\ êqfàss; r^-^'^ Î^^'^'S, pi-
, ^Lial êqfâss.
— lia mis en Cage, s^»^ ^\ zarrab.
Cahier, ^^U — > korrâss, pi.
^f^) . ^Skerâryss ; Js~i Lxî I 1 i iAj^
Lorrds dê-'l-kdghytl, y^^ deftar.
Caille, jJ '-*--' sommân, sem-
mân, pi. ij^s^ sommyn ; j\^ selon,
i\jX^ selouâh.
11 a Caillé, «>fis a'qqad, J-^sw
djemed, -\_^_2v djemmed, s.^jj
raouab.
11 s'est Caillé, <^\j râb, Jac
aaqad.
10 CAL
Caissier, .l^-nà. khazendâr,
khaznadur.
Il a Cajolé. {Foy. Il a Allé-
ché, 11 a Caressé, 11 a Flatté.)
Calahorra (ville d'Espagne),
^j-f^ Qalhouréh,
Calamité, i-^-:^^^ mossaybéh,
2J-i» cheddéh, ii) dféh, -Jj bekî.
Calandre (insecte), i^^j-^souss,
i^_^.w soussah, sousséh.
Cal.vtayud (ville d'Espagne),
•^ j)J iA-ls Qala'at Ayonh.
Calatrava (ville d'Espagne),
Lait Caillé,
râyb.
J3Li s«^0.=». halyb a'dqed, v ^Jbw
^j-f^ halyb modjebben, v ^-^«»-
swJ5».« halyb meraoub.
Caillou, ^^y^ soudn, ij^.as^
hassouéh, Ja'j zalalt; *^.a_ac^ bah-
ssah. pi. ^-Œ-.-' bahass.
Le Caire, (/^o?/. Le Kaire.)
Caisse (coffre), ^_jJ.â.nc> sen-
doMç, pi. [^J^Liws sanddyq.
— Caisse de payeur, wj.à. fe/ias-
ne/', khazanéh.
_, b . à*Ji Qala'at Rebdh.
Calcul, v >'i.»«=w hissâb, ^ss-
a'ded.
— (pierre de la vessie), ^^s-
hasséh, pi. vJL^Lac». hassdt.
11 a Calculé, >.«_--~av hessah,
hassab, Ac a'dd, ^Ac a'dad.
Cale d'un vaisseau, ax^.w sen-
11 a Calé la voile, i-b_; ouaiui,
,_p lejf, ^iJiJ i jy nezzél êl-qala' .
CalerasSE, ^j3 qara'ah, gar-
a'h (en berbère, O-^^-ar-' lakhsyt).
Caleçon, tr'^'} lebbdss, i^^'p
lebdss, pl.«j;^L-LJ lebàssdl; j\jj-^
serouâl, pi. JjjU.^ serdouyl.
CAL
tl
CA.M
nyss.
CALLNDUIEIl.^/'of/.ALMANACH.)
Calfat, ^s-^Ms qalfatdjy.
Il a Calfaté, C-^i-i qalfal,
^^, zefel.
CALIimE, v^-^JJ qâleb, (jdlib,
jL-ii âsl, ^ji noue, ^r^ djenss.
guenss, «J-J qadr; .IjJL* moqddr,
pi. jjjLiL» meqddyr.
CvLiCE (vase), ^^-^ /«'"'s, r--^^
— de la rose, t^^jS kebboussah.
Calife. (Foi/. Khalife.)
Calligraphie, JsLLà. khaïuUi.
Calme (iranquillilé), ^,^x.--j" tes-
kijti , -i^v^ sekynéh , (. »^' telyyn ,
A^'. rdliah, ^^^'^i: hâdy,
— (le la mer, -jJi yhalyny,
J^Uà. klialyny.
11 a Calmé, i->-» /(cda. (Foi/. Il a
.\l'AISÉ.)
11 s'csl Calmé. {P''oy. Il s'esi
Apaisé.)
Calomniateur, <-^'^"/e/«7>,*»lj"
/«7jn/(, >Uj nemmûm, ^y^ moflery .
Calomnie, i.*^ neinyméh, ^j^
leLirnéh, ^j:i\ îflird , ^ -JJ telh.
sebb, iyil ffleni. *.y (eheni , _ JJ'
q'idah, V -Si (eleb.
— Pourquoi nie Calomiiies-iii?
^ ^j^ ^ ' !^ ma l-ak te fier y
a'iayy?
Calotte, ^^j^ e'raqyéh, [il.
^i'jc eWûqy; *,^^^ Idqyéh, pi.
çî'jis louâqy.
Calls, J^ kelkel.
— Ma main esl jiloine de Calus
à force de travailler, ^-J *J1--.^
kelkelelyd-y. jjlùJ i ^^ i.KjD.v ^ j..-
î/d-j/ mekelkelélt min êch-choghl.
Camarade, «.^-is-L» sdheb, pi.
^^__,L^.oi lîshdb, «w^Lsr'"* sahdb,
Camarij. (/""y. Camus.)
lia Cambré, »»- a'ouadj, aouag.
Caméléon, Ij^ têid, ..^•o.Iî.j
bouqalmûun, n'^yst-herbànéh. j^-s^
.5».^JI djemel êl-yehoud.
C A .M E LOT , yj,jy?^^ J '"■^ '^'' '' ' "" "
djoury. citâl angoury, ^_j'j'^ >'ouf.
Camomille, ^y'-J bdbouncdj,
^~> hdbnundj.
Camp. »^~-»^ mo'asker, ma'asker,
_^sj£. eiirdy, o'rdy, j^xy dur-
dnu, J-^ mehall . i-W'* mehalléhf
11 a Calomnié, «-" neium .
-^•' ^'wjSj OUlliiq.
CAN . il2
Campagne, ^J^ bernjéh ; i\jsr-^
sahrJh, pi. »o'^s^'^ sahrâl; ixcJ
hegaah, pi. vJi^L*:.! beqa'cH; J-^^-^
sek'/, ^dv hhalâ, ■ia.-i gheyll , > — ajj
»•(//■, jj'-=^ djendn.
— Nous passerons la nuit à la
Campagne, pi^-*?:^ o- '-^^■H ''^'
êh7iâ nebdl fy-'l-djenân.
11 a Campé, ^-C**£ aaskar, ^3=j
otiattaq.
— Les soldats sont Campés sur
le bord de la mer, yj j\^x^ ^j^
ysrr^ h^ ,_L£ êl-djenoud ma'as-
keryn a là cJiati êl-bahar.
Camphre, .y '^/cà/bur.
Camus, ^j^^^ âfias, pi. ^J-^=^
fouis.
Canaille, a-I-Â-- sefléh, i»Kz
a'ouâmm, jw^UJi J.iwi dsfal ên-
nâs.
Canal, 4-31-*- sâqyah, ijb.9 qa-
nâyéh, 2sL;i qanâh; la9 çajio, pi.
^jl^i^J qenouât; 9^Jî lerda, ^'}^
khalydj, khalyg.
Canard, ^j-j bork, pi. JIj.j
fcrw/c; ia_j fce/<, ?;a/i, pi. ^j^i hel-
!ouU; ii=J ballah.
Cancer (ulcère), i.-«i «fc/eVt,
dkiléh.
CAN
— Cancer (signe du zodiaque),
)Ll=j.*«j| ^y bourdj ês-sereltdn.
Cancre (écrevisse), .LL^*- ser-
Idn, seretlân ; ^l*i=i\^ selella'dn,
pi. ^^jsjUo selâtla'yn; i.^A^ y\
dbou djelanbah.
Candélabre, ^lj.-*_*-i. cha-
ma'ddn.
Candeur, 'i^k^ safouéh, js.^
sa fou.
Sucre Candi, C^Lj i.xLv soxtkker
nebdl.
Candidat, .^^-)'l_]s idleh, pi.
^^ilJs tdiebyn.
Candide. .J-L- -^ sdfy, ^^
nessyh, ,v3j^ Idouy, jS>~h tdlier.
Candie (île de la Méditerranée),
-Vjji Kiryd, L_jA_jl_3 Qandyd ,
JuhijS Qiryllech, O^.j ,=^ J)je-
ryl.
Canevas, ^r*-:p^ kheyss; ^'^a.
djenfâss, pi. ^JLas. djendfyss.
Jours Caniculaires, j^a-L) À^}
dyydm bdhour.
Canicule (constellation), >^^^1.\31
êl-kell). ^j*-^- cherà.
Canif, ^<
ma loua,
mous, ')-«■'» mobrd, isiiuiLe maq-
^.
chdlt, p^jIaiLc maqtou'.
CAN 1
Dent Camnk, > ''— j nâb, pi.
v^^-j îicyb, nyb.
Canne (bAton), xjl,Vs;i kJiayz-
rânah, ib)j zoUâll. (f'o)/. BÂTON.)
— à «ucie, iJi.ytf3 qassâhéh, i^^è
qassabéli, pi. v ■'^^i qesseb {en ber-
bère, ^i-^'J v"^! ûghanim êziden).
— "roseau), v..^-^^" qaddyb, pi.
«L_*^:s3 qodbân, qedbân (en ber-
bère, *JLc.!)' idghanim).
Ca.n.nki.LE, iJ-U^pi A5ji)' e/ (ja/--
/"a/i êlliindijah , iJyi ^jz ott'oud
qerfcli.
— de fontaine, i^>.=>' hanefijéh.
Canon, ^.x^ madfa, medfaa.
inidfa, pi. ^iLv* medôfe.
— Il a chargé le Canon, j^vc
jst?-'.-.' a mer êl-medfa .
— 11 a tiré le Canon, ^ -^^-^
ji^aI! sai/yeb êl-medfa'. seyyeb êl-
medfa a.
— On a tiré deux coups de CaiMU
\:i C.\P
Il a Canonné. (f^'oy. Il a tiré le
Canon.)
CaNONMER, c^'-^^^ toubiidjy,
^Œr'jiî toubdjy.
\ Canot, ^-Jjii felonk, Jl-V.^
sendâl. 'j^j'--' bdrkoû, <. >,^ gdrb.
I {^'oy. Bateau, Chaloupe.)
GaNTATKICE. (/^*oj/. CtlANTEUSF.)
I CaNTHAFUDE, ^''•■' nds, AjLjJ
Jc..<jJI \:> debbdnah dè-'l-IIend.
t Cantique, i^^-S-* mczmGur, pi.
t-^^K^ mezdmyr, isr***^ tesbihdli;
A~i.j nediyd, pi. .5^^! ênchâd.
Canton, *-=».' — j ndhyéh, pi.
ç=vUj naounhy.
Ca p, / w' , 7Y?ss, pi . //-^_;j roMOj/ss;
J^sr'' 1.5 j^,-'j râssdê-'l-djebel.
Capable, ,3-3 qdder, J-jL's f/«-
6e/, qdbil ,
feliyin,
I ,
ilu fort, i.*.\~}\ ^ ;«.;:_.,- ^,
SiiyyeboH zoudj iitcddfe min êl-qa-
la'oh.
— Bruit du Canon, ^9-vi! 1:^
hass êl-medfa .
— Canon (règle, ordonnance),
.yy^iqdnoun, pi. ^.^iKïqaoudnyn.
ma' réf. ma'rif.
— Il n'est pas Capable de ccl
emploi, à-^j^ ç» l^ 'hrv^^ '^^-*
liddéh êl-onhel yéh ma hy hherdj-ho.
Capacité d'esprit, ji>*.-' mi'-
reféli , ma'rtféli, ^r^'-^ qdbehjéh.
— d'un vase. .A? qadr.
Cape, Capote (vôtemeni), Liai
fjlialld . pi. i-Jsii êfilifyéh; ^vjJ.x-»
mandyl, jd. J.O^» menddyl: ,'y.."!
CAP
îyzth, jjl. y.J youzr; à^^ djohhéh,
JaO kabhoud.
Capillaire (plante), ^»-JI 'ijiy
kouzberel êl-hyr,j^n \^ tyy kouz-
berah dê-'l-byr.
Capitaine de soldats, ^J-*■■:ri.J
reyss, ^\j rdyss, ^^ rcyss, pi.
. ^Lj , ryds; U! âghâ, pt. vO|^ii
âghaouâl; J-jl-5 çat/^.
— de vaisseau, ^r«--J ^ reyyss,
.,L]2J qabtân, pl.^islJ qobdllyn.
— de voleurs, à^Ls-^' ^j*^y
lâys êl-harâmych.
Le Capital d'un bien. JU-m
rousmâl , J^-*-^' f,^^ ' ^^'^''^^ êl-mâl,
Jflji] \^ , f..î. r«ss dê-'l-mdl, ij^U
JL/» r«ss maL
— d'une dette, ^;'.-^^' J-^' «s/
êd-deyn.
Capital 'adj.), ^L^! âsly,
^\j rdssy, ^T'ij reijssy.
— Ville Capitale, O-dr^' jX
5e/ea' êllehhet.
— Crime Capital , ^^-^S ^^-^
khaiiyéh râssyéli, i-ç^ \ ^^•^-^ khal-
tyéh reyssyéh.
11 a Capitalisé, J.o>~.j rasmal.
Capitation, --.U=>- hharâdj, pi.
O^'-awLà. kherddj'-U; à.Jj:^ djezyéh.
114 CAQ
Capitulation, ^^-^ a'//fd, p!.
-i?-'rj
ouhovd, i.ss'ly^fi moss/iléliaft.
11 a Capitulé, -3.aL& adJted, i^y^
charail. .
CÂPRE, .'--3 qouhbàr, qabhâr
jlS kabbdr, pi. ^j^X^ kabbdryn,
ij-S kabarah, kebiréh.
— Câpres confites au vinaigre,
i/^J"?^ ) ^7^ qabhâr makbouss.
Caprice, J^^^a^ ansal, iXoÀ,=
anselah, pi. l^Lc è'nâssel: r=y~
^iJi gJiarssf ên-nefs.
Capricieux, ,.>'»i^ moileouen,
1.-*.^ moghayyer.
Le CAPRicOR^ii: (signe du zo-
diaque), ^Asr^' ^j.j bourdj êl-
djedij.
Capsule, (/'"oy. Boîte.;
Captif, ^-^Î âssyr, êssyr, r-~.j
yssi/r, pi. Ij^i esm, sL-.-! ^s?'«7;.
Captivité,^! êsr, j^ yousr,
i.Ji..^c è'boudyéh , ^~. se%, se6a.
Capuchon, »-i--5 lebbddéh, pi.
vjl^!.îLJ Ichbddâl; i-^y^ qalloussah ,
pi. O-Ln^^ali qalloussdt, --JjJ._3
qelâhjss, i.s.1^ qabbâ'ah, pi. «-jL?
qebdby'.
Caquet. (/^o(/. Babil, Bali-
verne, Bavardage.)
CAR 1
Car, ^J énn, j'J fe-cnn, J^
le-ênn. -*.j' êune-miî , i-*-c-j za'nui.
Cauaiune, 4_W— \^ niokahelah
(en berbère, à-j-v' êmodabagh).
Carai.tèue (naturel), «-J? /eta'.
ix.^^ lu lu/ ah, ■j^'iJ^ clienuil, ^y^
khalq.
— irocriture,ii^/i7(a//, pi. iaLi.
Iihcllouti : ^ àjs^ liarf, v ^> ketb.
Caiîafe, ij^j — 5 qazûzéh, pi.
Oj'i'V' qaz'iziU.
('.AU AT. {l'oy. KaHAT.)
('ahavank, iJ.3-3 qdpéh , qâflah,
qafilah,
Ut
i_ft9 qconàfel, qaouâ-
fel : J-i-3 çfl/Z. pi. J_^ qefoul;
y ■_»>. roukoub.
Caravansérail, fj^-^ khdn.
J-_. oxikdléh.
Carcan, j^*_« — J? /ow^, lauq,
taonq , pi. (31? toudq, t^^j-^^
êtlouàq: i^^xj beghormah , pi. ^Jo
boyitorm.
Il a Gardé, ^^^a- Aa/ff/;, haladj,
.«=-:—■ mechclt, ^ jAj naae/^, ^/À»
CaRDELR, ^'2>- /(«/Of/y, ~b.W
Cl ^
halhhlj.
Cardon d'Espogne. jj,'ji qnn-
ndryah, ^^>S gueruyn.
15 CAR
Carène, aâ-j.L_3 qdn/nnh (en
espagnol, careua), ,_jji5 qaour.
Caresse, , ^ — -i^J /o»//'. pi.
^S) leiiouf. loltouf.
Il a Caressé, .^ ^"^ lâiief.
— Ellea Caressé, C-^-iJs^ Idtlefelt.
Carmel (niontiignc de Syrie),
J-^P Karmel.
Carmin, j-'^a qermez.
Carmona (v. d'Espagne), àjy^'s
Qarmonnah.
CaUNAC.E, J-^ q(tll, pi. J^_xJ
qitldl: lUJwïp muqdteléh.
Carnassier, Ais.'i! Idliim, ^,yj
zefourij.
Carotte, jij^ djezer, guezr, pi.
y V^ djezdr. guezdr; Lj.Uiw sefo-
ndryd.
Caroube, •^^j^ hharonb.
Caroubier, s_^j^t--^-' i-i »^^=^--
chedjrah dê-'l-kharroub.
Carré, jj-j,-* morabhaa (en bcr-
bère, ^-»..'.^ lôrba'y).
Carreau de pierre, Jau balall,
^„^s~^ yS^' êl-hadjar êl-mendjour.
— de vilrc. f^^y qezdzah, pi.
qnli d^-'z z 'dj.
— (coussin), J.*i« maqa'ad.
CAS 116
Carrefour, p/^ mechre, pi. |
^ ji^i.^ mecliciri; i.ss.1^ sâhah, pi.
C^Lis.L«, sâhâl; is-***^ fashah, pi.
vJI^Lœt**^ fashât; t^j-^ mefreq, pi.
, ^iLÀ/» mefdreq; i^^c^ mossalbah,
pi. vJl^Ll^.* mossalbât; 13 (Ji»^''
^j^yi mefraq dê-'l-torouq.
Carrelet (grosse aiguille), iJ-w»
meselléh.
Carreleur, ^^^ moballâtiy.
Carrière de course, de luite.
{Foy. Arène.)
Garthage (ville anc. d'Afrique),
4^jjj.-.d^is Qarkhydounyah.
Carthagène (ville d'Espagne),
i.XA.ljsJ Qarldgenéh.
C\RTE,^^^i^kaglidU,SiQ kàghid.
— Jeu de Cartes, i^\_}^^ > --^
laab êl-ouereq.
Cartilage, .^jt,jÀ, cherchouf,
pi. ^_^~ijUi- cherâchyf.
Carton, ^s^b kâghid, !j!X» mou-
qâouâ.
Carvi (pi.), ^j>j^ kerouyyah (en
espagnol, aharavea).
Cas (accident), ij^X^ aâredd,
pi. ^.i^_c aoudridd; 1 '■^ — 5
qaddâ; i*;^3j ouqy'ah, pi. >*.j|l— ^j
CAS
— Si, par cas, il arrivait, b!
,a3_j ezrt ouaqa, ^'S 'il ^z« /«(m.
— En ce cas, fi-^ji^ Î3,.^j ^e-
hadd-' l-mouqa' , JLs^' !wX./^J he-ha-
dâ-'l-hdl.
— En Cas de nécessité, J-=>. ^
ï.j^^! /"y /(«/ êd-derouréh.
— Cas de la déclinaison, C-)-» -^-^
«^^IjiûT è'/ama< êl-î'rdb.
— (estime), i.«s^ qeyméh.
— Je fais Cas de lui , i*J J
j^AJ^ /e-Zio qeyméh a'nd-y.
Casaque, olj^i kourtouk, pi.
v^j'l^j kordtek; ^r*^^^ qonioch.
Casemate, 5jj<sia» matmourah ,
tyS kamarah.
Casque, i*.^.3 qoba'ah; ï^jà.
klwuJéh , pi. vJ!^lJ)jà. khouddl.
— Visière du Casque, Siji:-'' ii^^-»
oudjhel êl-khoudah.
Casquette, ir'j^j^ tarbouch,
f^l. ^joi nouss râss.
Casse (drogue),^^^^.^ jl-à. khyàr
chemlar, .u.^J^ %L^ khyâr chonbdr.
Cassé (brisé), j*«!>o> molkasser.
{P'oy. Brisé.)
Il a Cassé. {P^oy. Il a Brisé.)
— un magistrat, jjo azzal,
^^\\ zerken.
CAT I
llaCASSK un jugement, ip-<i:3 sjJ.U
hala!; qaddijéh. [F. 11 a AnnulÉ.)
— Casse 1 (inip.) »*~j! ûhsour
(•■Il iKn-bère, j.î êrz).
Il a été Cassé, j^-'} teJiasser,
,^Cj " ciikasser. {P'oy. Il a été BrisÉ. )
y
Gasskuole, ïjLL tâouah, ^u/»
Cassette, i^'-sr^ becltetkhetah,
pi. vJ1j!._:;=s-^*".- bechetkhekU; a-^-Ic
eu'lbéh. {Foy. Caisse, Boîte.)
Cassia-lignea (drogue), ^^l^
selijnhah.
Cassolette, ij ._j=s-.- hokhouryah.
Cassonade. {Foy. Sucre Bkut.)
Cassl'RE,^^*^ /.•esr, ^jS>}ioxirs.
(Foy. BlUSEMEM, BuiSLUE.
Castagnettes, Jy^j zyl, ^y-^
seithudj, fenoug, i^^ kâss, ^J-o -..-.=
selôssel, ^\^^^ djehldjil, C-j'-sr— ■
snddjdl, saggâl.
— Joueur de Castagnettes, ^LL«»
sannddj, sannâg.
Castor, Ul !i -..^^kclhdê-'l-mâ.
Caslel (fortuit), , w . c a'dridd,
^^j~z adriddy, -sLl.-! ttlifdqi/,
^^àS^ sadef.
Cataclysme, ^^^j^ toufdn.
Catalogue, /»'-'•; zemdm; t:i.>
7 CAII
deflar, de fier, pi. r-^'-'^-^ dofuiyr;
:>^j.jj fehresséh; ^"'j.;^ qanddq,
pi. ^J>~:!i qenâdyq.
Cataplasme, ^^ji lezouq: ^ji
lezqah, pi. ^JLj'^j. lezqdl; LL^J hisqd.
Cataracte de fleuve, J^ chel-
Idl, Jbli:, cheWch.
Catarrhe, Ji'_j — j neouâzel,
noudzil; .2)1:^ hdder, pi. \_5-^-=^ he-
dour; ^h\ zizléh, pi. dJ^j; zizldt,
"-■j-îj •^""^''^'î" -^"^^ i^sqytl, pi.
.ûj^**^' tesdqyll; hjL^ seqoull; ii=£w
soqtah, pi. »j:^--LiLo s'iqldl; ^^j^
roudh.
Catastrophe. (Fo»/. Accident,
Adversité.)
Catéchisme, [^;'.>>~-' (j^rr=^''- -
lalkhyss êddyn, (^_-|>>-' »Jxj* /c'a-
Zf/??! cd-dyn.
Cathédrale. [Foy. Basilique.)
Catholique, ^^Ji qdiiouU-
ky, JiJ^izkdlonïyqy, j.tJ=j Idtlyti.
Caucase (mont. d'Asie), ^^-
Qdf.
Cause (motif), ^--^■;— scbd>, pi.
s ''w^l êsbàb, s_^J !-_,...-. ftebdyb;
J.-^! «s/; 5^v-w syrnh , ]il. sOV^
syrdl; Ji eu'léli, |)l. vj:_'-- ru'bU.
vit eu'loul.
CAU I
Cause (procès), v^i^lj bâ'ylh.
bd'yss; ^j^ dyn; J-xi^ chogl, pi.
Jjii- choghoul, jL.i_d,| dchghàl:
»j£^ daouéh, pi, 0|^^ daoudl.
— A Cause de, à Cause que, ^^^
J-çv 1 min ddjl, min ddjel, min âguel.
^1 "w^T**^ be-sebeb ênn, »^ le-ênn,
>-" j--^ li-âdjel ma, H- agi ma.
— Je n'en suis pas Cause, ^a U
^^ ma hou men-ny, v^,.^,^. w*w Ij>
! J»^ }jja kont sebeb li-hadâ.
— 11 a été emprisonné à Cause de
toi, fi^i^' v^— ij sjl^^s-' ^A min
tahl râss-ak ênhabess.
— Il a perdu sa Cause auprès du
-juge, ^-^^ûJl J,;c AJ^c^^^wà. Ces-
ser da'oul-ho a'nd êl-qdddy.
Il a Causé, w^ sabbeb.
— (babillé), jj^ heder.
Causeuu (bavard) , .i'wfl» hdder.
{Foy. Babillard.)
Caustique, Lj^I^Momï/m.
Cautère, '^heyy, ilf kyyah,
^\.yJLj'^ hyyâl; i.^>^^^hommoussah .
Il a Cautérisé, ^j> kaoud.
Caution et Cautionnement,
iiikS kefdléh, J-i-O' teka/foul,
^j-:^j rehyn, ^L_*_.^ dammdn,
AJL^.^to damânéh.
18
CE
— Celui qui sert de Caution,
Jj!^ kâfel, S?}^ kdfyl, pi. iliT
kofeld; j_»_.*wis_^ medmoun . pi.
^/»L^/s medâmen; jji^'' mak/uu!.
— Il a accepté pour Caution,
JUr J, U=j',l êrleddd fy kefdléh.
— Nous avons donné Caution ,
iiUS L_;_J3£* (^s-' naJm â'Ueynd
kefdléh.
Il a Cautionné, ^.t*^ damen,
Ji^ kefel.
Cavale, îS-5^& a'oudah; iJ>w»j
zamkah, pi. sJI.j»^''; zamkdl; i\s^
hodjlah, pi. ^Jijy-^ hodjldt.
Cavalerie, v.-^AA^se6i/&, AÎLà.
kheydlah , khyâlèh.
CAVALlER,/^il-i /ares, pi. /^,Lî
foudres, ^jl — -^..3 farsdn: Jl— ^
khayydl, kheyydl , pi, J.,và. kheyd-
léh (en berbère, ^3LA.»i demnây).
Cave, Caveau, 5j^«s_Js^ mr//-
mourah, ^ly^ makhzen, i.j'j.iv
khezdnéh, àJx.^àr^*'^ khachklidchaJi,
8._^ djouréh.
Caverne, ji-i ^/(«r, pi. (jV:i-
ghyrdn. [P'oy. Antre.)
Caviar, ib_^a. haouydr.
Ce, Cet (pr. déni.), li dw . de.
CE 1 1 u CEI
Cette, >^ déli, iXs hadéh, ^î^ jJ.xJ! ^jjx^' ydnjâ aloj-knum fin
ilchy, ^^ di/. ^J^ hadi/. Jj' licl. tetjhzoû èl-a'dou.
— Ces, J~i hi'}.^*^ (iould, ii^ji CÉANS, L^ liend, henê , honn ,
liaouhî: ^_»ft houly, ^^_»* houlâij, | ^''^^ ^■^ ^ fy hadê-'d-ddr, ti-ft^^
^jidoHly,^^Xs'hedoHly,,.yJj>^-A '--^tr' /V hadd-'l-beyl
iiedoulyn, •* ^3'3ca /iarf;/ /loum. Ceci, i- rffl, 8^ déli . I J.a /(Of/ft,
— Ce qui, ('^e que, '^ m<i . ^-t. b^» /)^;d</, ^jj» hedouly, Jji
^jJ\ cliy dlladi/. ^^ ^tchyêlly. doul, ^j^ douly.
— Ce que lu dis, i^Lj' L^ ma /e- CÉCITÉ, [f^'oy. Aveuglement.)
qoul-ho, i}y..'j ^\ ^ chy elly te- _ '^ ^ CÉDÉ, -^y tarek , icrek,
qonl-ho. *1— sellem, ^ — i. =i-;" //(;/,•/(-
— Ce qui lui plaît, S-VjJ ^ md chach.
ifri/d-ho. CÉDRAT, ^fj lourondj, (roudj.
— Je ne comprends pas Ce que Cèdre, \j\ êrz, drz, 8', ,1 «>-
vous dites, Uji-l-' w^- .^ ^jj\ '^ zéli, êrzéh.
^jX-}\ là dfhem chy md teqouloû CÉDLLE. î^-^-- lezJicréh; !SL^>
€nloH. teskeréh, pi. ^1— j" tessdker ; ol^j
— Je ne sais pas Ce qui est arrivé, temessik, pi. vJi^iddJ lemessikdl;
^_^j^ ^-^ c^ ,^^î^ là arafchy CL L<^ khatl yd-ho.
md djerà. 11 a Ci.int, ^! êhall, ^yc^ ha-
— C'est lui,^ '-'■.!• liadd hou. zam,yj zannar, .b ddr, is.>3 qa-
— C'est inoi,_j» ^l dnd hou. mail.
— C'est loi,_«* y^^\ ênl hou. Cei.NTUUE, ^^js^ hazdm. hcz'im.
— C'est-à-dire, ç^^^ya'ny, ^\ pi. -m^ hezm : .1 — >j zonndr, pi.
dany. •■r'— 'j zenânyr; Aïiaj:» mcnlaqah.
— C'est pourquoi, i.iJ_.0 J-^^^ pi. •^Ji-^'~= mcnlaqdl: j^n^co/» mod-
li-ddjcl zclik. daminah, i.i\S korzyah.
— C'est à vou maintenant d'al- — de femme, v.;^^. relihl, pi.
(aquer l'ennemi, ^^ ♦xJU Lï_.^.J •JLjj^^, rikhvui.
GEL 120 CEL
Ceinture à nieiire de rargent,^o.3 Céliuataiue (fém.), inc aaze-
kemer, pi.
^' j-sS hemrâl.
Ceinturon. {P'oy. Baudrier.)
Gela. {Foy. Celui-là.)
Il a CELÉ, !*-> kulam, kelem, »x—
satar. {P'oy. 11 a Gaché.)
CÉLÈBRE, \y^^^ v^echhour,j^Ji^^
chaliyr, \''\-^'' medjJiour.
— lia été Célèbre, v--^' éch-
har.
11 a CÉLÉBRÉ, ^-J-^ medêh.
— la messe, ( r"-^^ qaddass.
CÉLÉBRITÉ, 2^^^--^ diahrah, choh-
rali. ^ -X^ medli, --^ vnedjd, megd,
S ^ dikr, zikr.
CÉLERI, fj^^j^ kerfea, kerafs,
'J)S kerfez, kerafz, kerefz.
CÉLÉRITÉ, ài^ kJiyJéli, iJslÂ^i
nech(lLiél). {Foy. Agilité.)
■ GÉLRSTE, ^j^-* — ' samâouy,
^jL.*^' êsmuouy.
— Bleu Célesle. {P'oy. Bleu.)
— Signes Célestes, L.*.*».)! ^^y
hourondj ês-?emâ.
bah, [3''"^" adiiq.
Cellule. 'F. Cabinet, Cham-
bre.)
Celui-ci, Jj>î doul, ^jS douly.
^j j-a> hedouhj. [Foy. Ce.)
— Celle-ci. {P'oy. Cette.)
— Ceux-ci, ♦2' houm. {P'oij. Ces.)
— Ces deux-ci (maso.), ,.)b ddn,
(^O deyn, .JJ-» ha ddn, (.?;>. J^*
hadeyn; [iém.) ^jû' idn, yO ieyn,
^^'-^ hatàn, ^■^^ haleyn, jjLj'Lft
hdtun, ,. y^-''-* hâleyn.
CelUI-LA, -^y^ dalik, 'JJ!i dd-
lek, zâlek, *^!^ ddk, ^^i J-a haddk.
— Celle-là, ^Jij" ielk, iilh, iS':^
dek-hd, vilo dyk, i>il_ji.s hndyk.
— Ceux-là, Celles-là, '^•^}^\ dou-
layk,^-^^^j\ âouldyk, «Jj-J^ja/iaou-
Idyk, ^~'_»* haoulayk, "^Jj jj» he-
doitleyk, f-iS^ dek-houm, ^o-^-j^
dek-hoummy.
■ — Ces deux-là (maso.), ^j^ù
ddnek, -^-^^^ deynek; (féin.) oJ-jLj
CÉLIBAT, w«^ a'zoubéh, '»>;»J«V- I tânek, ^-^J deynek.
a'zouhyéh.
CÉLIBATAIRE (masc),
J-
a'zzêb, .-_^i â'zab, jO--' hekâr
^,js. azry.
— Celui qui, ^3,31 dllady. êl-
lady, èllazy, ^\ dlly, êlly, ^^ men.
— Ceux qui, j.r,''^-3l dlladyn, êlla-
dyn , êllazyn, AI êlly, dlly.
CEN 1
— Celle qui, ^' ullaly, êllati/.
J. \ ëlbj. — Celles qui, J'êCêlldly,
V êlUi. J\i^êllaoud(y.
Cr.LLir.n, a-'K-:^ 1xhez>!nélt, j}^^
miihlizen.
CENunK, ->1^, roiimdd, pi. ^j'»,
roumoud, -V^j romod.
— chaude, aU melléli. pi. vJl^X»
melUU.
Cendré (couleur),^.>->».rcmarf?/.
C ilNO B I T E , , fi.-ii' kechych .
■ ^
Cens, Jj^-a-^^ mahsoul.
Censeur, J.^'-^ fcddouly, pi.
,Jj^ feddoulyn: , ►^---^ "«om-
fellicli.
Censure, s_^-l3l â(f«/;, ^---J'^'J'
^'(///&. (^'oy. Blâme, Examen.)
11 a Censuré, J-^_ji-J" lefouddal.
{f'ny. Il a Bi.ÀMÉ, il a Examiné.)
Cent, ■J^ myoh , jncyah , myéh ,
wcyéli, ijU mdyéh, mêyéh (eu ber-
bère, >i^-..»J tameyâdân).
— Deux Cents, (.r~r:'' ^^^yieyn,
myeteyn (en berbère, w^-^j j^-~
sen temdt).
— l'ii Cent pesant (quintal),
.lh.x3 qontdr.
— Cent un, -^^'_»j *-.r' fnyèh ou
oudlied.
— Cent deux, /•»•--- 'j •s-^" myéh
ou ^ihiiryu.
— Cent vingt, ^,j^f^^. i, ^ mye'/i
ou a'chryn.
— Cent vingt et un, -\a.L t^
tv^.y^'J myéh ouàhed ou a'chryn.
— Cent trente, ,J^j\ i.^^ myéh
on thclâlhyn.
— Cent quarante, ,.sxj,'_. j.^^
myéh ou ôrbayn.
— Cent cinquante, ,^.*».^_. i^
myéh ou hhamsyn.
— Cent mille, ^^«^ i-'» myél
êlâf, ï p karrah.
Centaurée (plante), ,.,»j ,.Ll»
qenldouryoun, .y^jyl^s qentaryonr„
C|':ntenairi:, ^-^-^f meyouy.
Centième (n. oïd.), ^l\ êl-myéh,
ijU! êl-mâyéh.
Centrai-, -'wL^. oucsiiim/.
Centre, i=-^j ouesi, ousl, p .^
merkez
Le Cent unième (n. ord.), A-il
J._2vL_.'ij êl-myéh ou êl-uudhed,
i--l'j ^^^3f'' él-hddy ou êl-myéh,
4-41 j-x) Jjii êl-doueî ba'd êl-myéh.
— (fém.). U'_; i:;-'-^'' é/-/ia-
r/i/e'/i ou êl-myéh , CXawUlj à4I é/-
7;ii/c7i ou êl-ouâliidéh.
10
CER
CiLNTUPLE, ^*x» 'ii\.A mâyel
dou'f.
Cep de vigne, i-^i:^^ djefnéh,
guefnéh, pi. j^^ djefdn; aJ^
dâlyéh, dulyah.
Cependant, fj>^ lakin, lekin,
Meii, J^'^ Idken, ^Xij oulekin.
CÉRAT, -'•^:-f bydddj, byddg.
Cerceau, jUsî dllâr.
— Fabricant de Cerceaux, jl-i'i
dUdr.
Cercle, jj> dour, pi. j\j^\
ddotidr; ï,^b dâyrah, ddyréh.
— En bois, en fer, de barrique,
s.LL tdréh, lOi^j^ touq,X'i\ zonnâr;
hezdm, pi. C^l-'°|v=s^ hezâmdl.
Cercueil. {P'oy. Bière.)
Cérémonie, *.jj.— O tekrym,
J^3r::-> lyhyl, jJy touqyr, ^;^Kj
leklyf. [Foy. Appareil.)
— Sans Cérémonie, »~;^-i ^j-^
^^-vKj" min ghayr teklyf.
Cerf, ^J■J leyyen, lyyen, j^eul,
'»'-- eu oui, J.J1 âyel, jWi ghazâl.
s'^
122 CER
kyrdss, fj^'j^ karâss, 'i'^'^U^ qe-
râssyéh.
Cerisier,>^_^UÎsJ^'^ tj>8^=^
chedjrah dê-'l-habb êl-moulouk.
Il a Cerné, j'^ dâr.
Cerneau, 3)^=^ ' v^^^ qalb êl-
djouzah.
Certain, ^a^ ''«7?) t^-z-^^
haqyq, jjifi moqerrer, 1^=="* mo-
haqeq, Â-^^ haqyqy, \J^a^ math-
bout. [Foy. Assuré.)
— Cela est Certain, il n'y a pas
de doute, ^-t, iJ L.» ^2». i j,* haâA
haqq, ma fi-h chekk.
— Un certain, un te!, ^-ii fou-
lân (en esp. fulano) , jj^*-' baadd.
— Un Certain jour, ^jJ •JL>\^
ddl yaum, zdt youm, ^li\ »/» ^^i
youm min dyyâm.
— Une Certaine ville
..%^-ii medyneh min êl-modon.
— Un Certain homme, ,.^'-— j'
^^LJt ^ ênsdn min ênndss.
— Le Certain vaut mieux que
Cerfeuil, ^j^j^ kerfes, i^^^j^ |. l'incertain, ^3 JJ' U^J^-^ ^5^-^^
kerdfes, j^^^ kousber, "ij^y kouz- \ ^^-i^ ^ êl-haqyqy kJieyr min âllazy
berah. fy ckckk.
Cerise, ^jli\ vjl^=w habb êl- \ Certainement. Certes, î-iia^
vwulouk, (T-îj^s qyrdss, tr'^j^f : haqqâ, ^Js^Lj bi-l-haqq, ii.^ïar-'b
CFS
12;î
CHA
hi-'l-haqyqali ,
J!
J: fy-'l-ha- — LamaladieaCesséaujourd'hui,
j^ ! alijb I fjsjW êl-meridd ênqella'
êl-youm.
— (v. a.), Ç"^ farerjh, 'Jj ouafâ,
J,j ouafey.
— Tu as Cessé ton ouvrage, ^-^^^j
^:^JC/« Jdw ouafyl khidmel-ak.
— lia Cessé de parler, ^^^ ^j^
x.jS fureqh min qoxd-ho.
Sans Cesse, ^■e^}^ dâymân.
Cession, c-}^ teslym.
CessiOiNiNAIIŒ, JL*.:^ moulsellem.
C'est, C'est-a-i)ire,Cet.(^-Ce.)
Ceuta (v. d'Afr.), A-^w Sebtah.
Ceyla.n (île de la merdes Indes),
«_^^jjjj.— Serendijb.
CiiAAUAN, huiiième mois de l'an-
qyqah. {f'oy. AssurÉme.nt.)
CeiitiI'ICAt, jJ^c elân.
11 aCEUTiKiÉ. {P'. Il a Affirmé.)
Certitude, -^^^^ haqyqyéh,
iJLJLa. Iiaqyqah, (j^Jis-' tehqyq, ^^s>.
liaqq, ssr-^ sililiah. [F. Assurance.)
CÉRUSE, i^jj^, hârouq, ^î-'^;rr*'
sbydddj, sbyddg.
Cerveau, Cervelle, ^ mokkh,
[il. rrw/'i dmdkh; ^^^ moukh, pi.
^ ';^-*' mekhiikh ; ^~f^ dimdgh, pi.
ij^^' êdmaghah, vO.iUi dimdghdl
(en berbère, ^jt — 2! âqdrouy,
.1 ••• ■ t
^ --s--*^ ' o A'/i ich kh dch).
— La Cervelle lui a tourné, ç-^,
JcJ"* "^ zdgha'qlhominrass-ho.
— C'est un homme sans Cervelle, née lunaire des musulmans, ^J'>-:•*^
<1jjs>^' _.* hou dkhout , 8-\«;.fr L» 1 chaabdn.
Jjix.-> ma a'nd-ho maaqoul. ! CHACUN, ->-^|_; Jj/'O»// ow«/ie<f,
Cervelas, A^jLL^iJ basldrméh, ' ^^^ ^ koull wen, ^^^ kouU-men.
i^yj- loubouq. — Chacune, ï.>o^'j iJû kouUéli
CÉSAR (n. pr.), »v^J> Qayssar, oudhidéh.
.L^.aa Qayssdr.
CÉSARÉE (v. de Syrie), WjLws-i
Qayssâryéh.
— Que Chacun ait le sien, j^*~'
2wij J kuull-vien le-hu uudhed. *
Chagrin (sorte de peau), ^f--'^
11 a Cessé (v. n.), J'; zà\, J;i uUjk
ry-
âzal, jiMj| ênqella, JJsj ballnl, — (subst.), «i ghamm. pi. j._»*i
^^j keff, (T^"-^ klialass. ghemoum; t-^ (jJiammèh, ». ! c/em.
CHA 124
y^ (jaliar, Sj^^s qassàouéh. [f^oy.
Affliction, Adversité.)
— (<ic]j.), ^,^..<_i/» mayhboun,
Jsj^xf n^righboutl; ^y nezeq, pi.
j^sjj nezeqyn. {Fuy. AFFLIGÉ.)
— Ne garde pas de Chagrin dans
CHA
to
Il cœur, ^.iLis ^ r^y^ U^-.-^'' ^
la tehabess êl-houzn fy qalh-ak.
Il s'est Chagriné, ^.*---.*j ie-
mesmess, t^yj^ êniesaq, a^\ êgh-
temm. [P'.oy. 11 s'est Affligé.)
Il a Chagriné, ^j^**»»-» mesmess,
f^y nezzaq. [Foy. Il a Affligé.)
Chaîne, <u«.'.w selselah, selseléh,
pi. J,.«. jL« seldssil : i.\^'\^ sensseléh,
senselah, pi. J..^La.^ sendssel ;yy-^
djenzyr, pi. .j;U=. djenâzyr; i.o.Ja5
qalméh, /Jij-o iouq ; i^j^ douq,
pi. ^LJji âdouâq; XJ qyd, pi.
^^■é qeyoud; J.i ghell, pi. J-Ai!
êghldl.
— Chaîne de tisserand, À~^
qryàm.
Chaînon, i-ii_l-=>» halqah, pi.
4^Lii,W lialqdty ijî^ heleq ; S^.J
zeredéh, pi. •JL>\^j\ zereddl.
Chair, a^ laham, lahm, *s-"
' J *
Chair crue,
J
laham
}ie(/i/, i^J i*s-' lahamah nyyéh.
Chaire, v^'» manbar, menber.
])|.j.jL*.,i menâber'; ^j^^'^ mcdjliss.
pi. ^^.lls-* medjàkss.
Chaise, ^-^/coursy, pi. ç*-U^
kordssy, kerâssy; iJ.-i. choulyah,
chilyah.
Chakal, w-J^ (^2/fe, jLaL-ss
djâqâl.
Chaland, ^^j=^ haryf; ^y\
zeboun, pi. C-^l-jj^j zebounâl, (j^\^\
zebdyn. {Foy. Acheteur.)
Chale, jLi- c/ia7, pi, ^-^
chyldn.
Chaleur, _p- harr, jls>. hdrr.
iAcs"~' sokhnéh, ijLs"*" sekhdnéh,
sekhânah, sokhdnah, ^yy^ hera-
réh (en berbère, IS'^j yergâ).
— Chaleur naturelle, ^-,:*'^ *iW^
herâréh tabi'yah, ^My ^yj-^ ^^'
rdréh gharyzyèh.
— La chienne est en Chaleur,
iJWl o^o2>.j ouahimet êl-kelbé!i.
}yjj iJx5| êl-kelbéh iesrebél,
TV"***^
s- a'scheret.
Grande Chaleui
Vj-^
êlham, pi. /»^^ lehoum (en berbère, /jorr choueb, \ y^t^ choub,
Ju tefy).
L , ) ^..^^
mechoubf ïjL*»- hamdouéh.
CHA I
— Le vent frais diminue la forrc
de la Chaleur, (V^a^ J,L.M L^^'l
j,3f • ' »ji> cl-haoui-'l-bdred i,naqqc$s
qauucl l'I-harr.
Chaloupe, ^j^^ feluukah, jil.
*ilj^ feldijk: ^~)~J qtîyq, pi.
^wi qeyâq ' ^-^^ qayûssah, pi.
.jl^LwLi qayàssdt. {Foy. BaRQUE,
Bateau, Canot.)
Chalumeau, y\ zomr, zamr,
zamir; ij^\ zoummarah , pi. yy\
11 s'est Chamaillé, Wl cha-
matt, ^ _» ?*.> ddqaf, iXùi^ /,fc/(-
kechjJJi qarqar.
Chambre, ^.:>^ ^ei/i, 6i/r, w^;»
^i//s, pi. Oi^j^ byoul; iisjl dudéh;
à-^^ duddah, pi. (j^_j' ai/di, doudd;
ijjs>. Ijiaznéli , .-=«. Ichedr, khadr:
<J_^ qelldyéh, qalldyéh, pi. ^^
qelâly: oJi^js tahqah, pi. C-^-iùJs
Chameau, Jj fci/i; Jj^ ^W, pi.
Jlji êbdlijM ba'yr; J"*»- djemel,
lUemel, pi. jUow djemdl, gueinâl[en
berbère, jj* dram, <JLf;j~-^\ dwd-
rout, *jJc]Cl-ghoum, (>ja)' êl-goum).
— Petit Chameau, S::^ djoii-
ineyl, J;;^-?- djoumeyyl.
5 CHA
('hamELIER, J -"^ djenimdl, pi.
f-3l.*iw djcmmdlyn.
Chamelle, -^^ — ■> ndgah, \>\.
^''Sl: ndgdl; ii-J ndqah, pi. ^^y
;ioM(/ (en berbère, -JU^j'ù tdramt,
sj:^.^-»3i,o telyliuuiid , ^I^^^^.\lj ïe/-
<you»W).
Chamois, J^j ouV/, pi. Jj-»
ou oui, J'-ij' êou'dl.
Champ, iJi.:». haqléh, pi. y«i>jii2>>
haqldt; Jia. /leçi, pi. J^yï^ /«ou-
çou/: **ij />oqo'a/i.{f^.GA.MPAGNE.)
— Cliauip labouré, ^-^ /i/fJ,
Ixi. gheytl.
— ensemencé, i^^^y ^j (J^^^d,
mezroaah.
— de bataille, , ^-^^^ massaff, pi.
. ^^^ L^s/» massdff; Sjx^ vw'arekah,
.»!_'..-j meyddn, à.'^cs. haounmah
Champêtre. ^^\y=s^ saUrdyy,
^_c,^ i/errj/, ^rv^ horcity.
— Garde Champêtre, ^-^~^
hdddy, tr'y^»^ hdriss, ^'.^^ had-
ddy.
I (^HAMPI(;.NON, c.^^=a5 fofjgâa ,
j:^ inentar; !j^ foUrnh, \>\-y^
foullour.
Champion, ^-"'■'j'^ Idoucndy,
pi. -Vj^"^ làuuend.
CHA 126
Chance, L^s qaâdâ, jjj..a-j
teqdyr, ^JL^<s^ bakhl.
Il a Chancelé, j^^'j tetontel,
Jsjisj' tellouUah.
Chancelier, ^î^^>5 defierdâr,
çsr^'l — .'-(jj rouznâmdjy, ^r*-' \
^^j.xi' réyss efendy.
Chancre, {roy. Cancer.)
Chandelier (flambeau), ï.Lo»
menâréh, pi. j-jL;* menâyr; ^1 J-x^i-
chamaadân, pi. j^JJ.cL_*.i, c/îo-
mâadyn; i-X*-=s. haskah, <J.X/-a_a..
hassekah , ilj;3 felyléh.
— (marchand de chandelles),
ç-L^si. chammâa .
CHA
.*.i/» moghayr, mo-
Changé, ^-
Il a Changé, Jaj èeJe/, j^s^Ji
qâyedd,*^ ghayyr,yS.^: ieghayyer,
Jj.^ tebaddel, J_j=». haoual.
Il s'est Changé, jLsr'^'**'' Is/e-
hâl.
— Dieu Change le mal en bien,
Vi. j.l.3i j.^i iij! ^llah ghayyer
êch-cherr kheyrân.
Changeant, t-A-i:;^ moighayr,
^j^ molleoiien, e^^j^ haoudny,
ft-isy^ moterty'.
Changement, [f^'oy. Change.)
Changeur de monnaies, .^ oL-o
Chandelle, ix-^-i. chama'h, i<errdf, pi. ,^,1^ seyâref: ^^
chama'ah, pi. :st.*-t> chame .
— de suif, ^^s•^ ^^ chama'
seyrefy, pi. *^--^ s^ci/irfyah.
Chanson, Chant, Li ghanà;
dehan, i.^;^J) <Jjw.i. chama'ah dahe- J.^;^; nechyd. pi. J-jl^ nechdyd;
£X^9 qassydéh, pi. J-j L~c3 qassâyd;
Jij.>» moudl, pi. vJl^ûU.» mouâldl;
jxL char, pi. .L»^! êch'dr; i~J.i
ghannyéh, pi. jLli ghenâny; i.^ij
nighméh, pi. C-''-**'' nighmâl; j*Lwij
neghmdm; j^sr' Zo/m, pi. ^jl-^s^
— Chant de guerre, i^-jj^ /(o-
«1/e/i, »3:***^' 13 ix<>-i. chama'ah dê-
'ch-chaham, pi. ^=s***^' 13 vJljL**i;^
chama'dt dê-'ch-chctham.
Change (troc), Jaj fced/, ^^c
a'oudd, à~^)yi^ meqdyddah, j^i-j
teghayyr, JJ-^' iehdyl.
— (t. de commerce) , isr^-*^ se-
feldjéh, >^j^ serf.
— Lettre de Change, i^JaJ hou- roubyèh, heroubyéh.
lyssah, pi. >oL^3^j boulyssâl. Il a Chanté, L-i ghand . **j
cil A I
neghani . ,~-x-: tejiliatmc}/ , ^
ghanney, is^ lehhen.
— Kilo a Chaiik', ^■.~:.x^ tc-
g}ianneijL
— L'oiseau a Clianté dans le jar-
dii), i™^'' J-j:!^^ ^'/\ -"/-«/••
él-leijr fy-'I-djemjiiéli.
Chanteur, ^^ ghanny, ,^
moghanny, pi. •^•^i-' mor/hannyyâ.
— Chanteuse, A~^i ghannyah.
ghannyéli, i~^-:.-x^' itwghannyyéh,
i^'^ ghduyali.
CiiANTiKR decimslruclion nauti-
qu'% ajL_ ^k" iersânêh.[F. Arsenal.)
Chantre. [Foy. Chanteur.)
— de mosquée, ,.i ',»••> moue: zen.
VHiuézzin.
Chanvre, v-^3 (^^Krirt6, J.> hll,
,.i'J^ kitlân.
Chaoual, dixième mois de l'an-
née lunaire des musulmans, J'^-i-
chaoudl, ijiaî' y.jj:^ chahr âflour. '
Chapeau, ^-^^^j bomeyflah, pi.
^"' j-' hiirdnyll.jij.4~t, chemryr (en
esp. sombrero). \
Chapelet, ^err**^ tesbyh, Aarr" !
S'ibahah. j^^-^"*-" monbahah.
Chapelle, J^s--^ mesdjid, mes- ,
I
g nid.
Cil A
Chapiteat (le coliinne,
Lr'j
^«.--ji ' rii^s el-a'<hn<iiiil.
Chapitre, J-iJ fdsl, pi. J^'f
/')!/s.^'o»/,- V .-L) bdb, ^ws-'^ dsluili.
— du Koran, »,_j— sourah, >jj^
soî(/a/.
Chapon, ,»'«->» o!j3 (/»/,■ me/;-
'oudj ; fj^j — Is_fi_i maqloucli, pi.
^iL^Js^ï^ meqdllych.
H a Chaponné, L^-à- khassd.
Chaque, ^ koull, koll. {P'uy.
CiLVCUN.)
— Chaque joui-, -»_;;'. Ji hoJhjauin,
— Chaque chose en son ten)ps,
i,X5j.j ^ ^ koll chy he-ouaql-ho.
— Chaque espèce à part, ^
i.sc.yjz! i'\-,^ ]:oll senef be-senefho,
i...^^i.s^- .^^ Ji koll gcnss be-
fienss-ho.
Char, ^^j- arabah, pi. C^'l-J^
(l'rebdt: àJ^.iyZ a'rbdvéh: i.k)j_>
karryiah, pi. <^.Lj yi karrylldl:
rX'-- koudech, kidich.
Charançon, / -:;— souss.
Charron, «^^^ faham, fahm,
i.^^^^ fahamah . pi. C'-*^:* j'aha-
mnl.
— ardent. A i-x." b ijj,^ djanm-
Tidi dê-'l-d'fyah.
CHA
128
CHA
Charbon de peste, 5»*^ djemréh,
àjoumrah . i^jsll. chelfouUah.
Chip.bonmer, j*-^ fakkâm.
ehouk dê-l-hamyr, ^j^J^ guernyn
(en esp. iagamina]; ^-^j^ qoriobéh,
pi. ^..^'jS qorloh.
Chardonneret, nds^ hefou-
CHARGÉ{enp3rlantd'armesàfeu\
•^^ ^^ medkouk, «J-^ madakk.
Il a Chargé, ,_>^ tekellef,
J^,>„=>. hammal, ij^j doussâq.
— d'une commission, J^ ouekkeî.
— uu vaisseau de marchandises,
, 4~. OU esse q.
— un cani>D, fi^jJi} j^ aamer
na/ï. pi. .fi=i- ^ou/bun: Jj-î^J èer- êl-medfaa. 2-?j4' ^sj îaamer êl
doul, .y*^y berdoun. 1^^^ mGqnyn. medfaa.
Charge (fardeau), J-^n». havrd.
pi. J-dCi.! îhmâl: Siyi fardah, fer-
iéh, pi. vo'-y-J fardât; aJL.*=s.
hamléh. pi. ,J1^^«N^ hamîdl: J>I— •
— (emploi), *i^j ouadyfah, otisq.
pi. , ^-^j Guadâyf: i-^^-s:-j> man- ■ Chariot, /'oy. Char.)
sebyéh, >_^^^=j-- menseè. Jî^ ou- Charitable. (/^'. Bienfaisant.)
— un fusil , -i' - fia/d".
Il s'est Chargé, y»J! êllezem,
>>U2»i êslelsem.
Chargement d'un vaisseau, ^ ; .
rezq. pi. ;3'« / erraç. ^_5— _; ouesq,
Charité pour les pauvres, i?- h»
kâléb, aa. ^ oukdlyéh,
— imposition] , .^^^ teklyf. merhaméh, i : ...,> -s , housnah. ii -'->.=
— (accusation), •>^:-^' teqlyd, sadaqoh, 55 j zekah.
J- — iJ ieq»yijd. ' Charlatan, , .v-'^ r^ charldhân,
— [attaque). {Foy. ce mot.) ^,_J:^ hoqhdry.
Charmant, _>r^' /a/fj//".
Charme, î-'--=^ djâdibéh. [f'oy.
Appas, Attrait.
— magique, ^--t raqyéh
Il a Charmé (il a plu), ^--^
adjeb.
— A la Charge de, ,.^! 1= y^ be-
f/ierîi mn. ,' ..s»-! Jw a'/â cA«r//
énn.
Chargé, Jj-<..s^ tiia/iamou/.
mahmouî, ijtj^j^ moussouq. J^
cil A
129
CIIA
Charnel, c-'j'c-^ chehouiy,
^''-—2». djesdtJny. gesddny.
ÙlARMtRE. ^-i qouUûb.
Charm , , j--^ mou(jiiddef,
gj.o^:- lalimdny, ♦ac-v moUiiin,
«~--:». djessi^m.
Charou.ve, AÏ-a. djyfah^djtyféh.
V ; i^^JiJ fellyssèJi, pi
Charpente, î.~sf-' nagyirah.
— Bols do Cbarpenie. (f . Bois.;
Charpentier, j-^ naddjdr,
nagg>ir, pi. ^^^J (—=?'' nuddjûryn.
nivj'jdryn: .
U^-
CUARPiE,
.1 -.
felyléli
Charrette, *Js^ierra»a/j, pi.
^Ij-L'P kerrdlldt. [Foy. Char '
Charretier, J=i't^ karârhj.
-^ ji UerruUy, ^^--^ arabi-
Charriage, ^ naql.
Il a Charrié, >.:--^~ sahab.
Charrie, w'^ar-* mehardili ,
meJ'nUh, inihrâls, pi. ,J:^o ,~:^ me-
''•n/ts: ^'Y^'' inoharrelh; J*^
.>'j;/t(i. pi. •^^««^^^ souwud (eo berbèrr-,
.,^-1 «^/-rnd'oun).
Charte, Chartre, ■î=»-i' c/^ar/.
j--i e'/(C<i.
Charte constitutionnelle, ..»j-i>
,^^-*s- ç«iioun cl-Qemlwur, j^^-j 'j3
axL^^J! qaowinyn él-memUkth ,
jJJ' J.i'j^ qaouuyd êl-belti.
Chasse, J-^ soi/'i, «i/d.
— II est allé à la Chasse, «.'.
-Xa-scL ra/i li-'s-soyd.
Châsse de relique?, ï^-^^ da-
, lûiyréh; yJi,<jjJ Idbout. \)\. >JL^^^j:
leouâbyl.
11 a Chassé il a été à la chasse',
I - , . '
I •^'^ sai^ed, ^..^ sàd, ^-:u«' êsldd,
--£-»= êslâd, -^^y^^' teseyyed.
— 11 a Chasse (expulsé), ^j^
lered . >,^ hezem. o^î defaa,j^ù
decher. '•^j^ éklirudj , -û naqd,
u.i kasch , ^sr^ qnhach , ^^-^
kachah, _^^:^ hedjadj.
Chasseur, ^— --s sayydd, pi.
{ji'-r^ sayyddyn.
Chassie,
oum'ch.
Chassieux, >«i** d'mc^s, -*i
d'm«c/».
Châssis, *;• -:_y^ choubdb, »i.
tuqali.
.\
Chaste,
l'j-:
.-^—0 (J-
n'fufijn: r*— ' /«Vrr. pi. yjj»^j3
17
CHA 130 CHÂ
tâheryn, ,L^.J3i âllehâr: ^^àxx* I hesn, hosn, pi. ^^^Mo-a. houssoun;
mota'fef, pi. ^^JiAx-^ vxolafefyn.
Chasteté, ii^ i'jféh, i.^.^-z
i'sméh, S,!--'^-!' lahdréh.
Chat, 1=3 ^a«, go«, pi. islL?
qelldU, qoUdil, 1=1=3 çoi/ot (en ber-
bère, fpj^ mousch, ^JuJ:^] êm-
chych).
— Chatte, iiaî qotlah, pi. ^Jl^LJs»
I/o///'// (en beibcre, •Jl^-Ju.^^î ta-
mnurhl, ■JL^-^^^z^fi^^ lâmechychl).
— Chat sauvage, ^.^^^^ sebseb,
)^=J^- b y qall dê-'l-khalâ.
^^.^a.a>. hosseyn.
Châtié, v^^j.*;» maaddeb.
II a Châtié, ^i— - aaddeh,
v^3.xj teedeb, s '-u' tâdeb, ^'f-
azzar, -X'-^Ls qâssed, j^^'-s qdsser.
— Que Dieu les Châtie! *»j-v»Liij
iii' yqusser-Jioum j4llah!
Châtiment, w^IÂc adâb, pi.
vJl^blwVc a'ddbdl; iy^'-s-" meqds-
serah; >. ^jJ,.x.V toadyb, îcedyb;
V ^i2)\^} iddijb, 'v?- djesâ, ^jj^
djezyéh; i-i^iz a'qoubéh, pi. C^Lj_»ib
Chat-huant. [P'oyez Hibou, a'qoubdt.
Chouktte.)
Chaton de bague, ^i fess, pi.
Châtaigne, J-1=.^ qosial , pi. /^^^^^^^ fessouss.
Jlh^s qosldl; J^.^5 qosldl, ijl'^^'è II a CHATOUILLÉ, ^--J-i-^^ Jffj^-
qosldléh , wb^^i kasUlnéh, L\::^S rfaf//; , iJm-^; zaqzaq, "-^y] ~0i^'<--
kasland, ^^sJs..^ hjh belloult sen-
dydn, iy yh j,i\ dboû feryouah, y\
i^yS dbon ferouéh.
CllATAIOMEIt. Jl-ia-"ïM b 2 ^sr-^
chedjrah dê-'l-qostâl.
CilATAlN,^<N-.vl dsmar.
Château, à^'^ qasbah. qassa-
:ak, '^yy\ êkzakzak.
— Il a été Chatouillé, ils glidr.
Chatouillement, "^j^y te-
zekzek.
Châtré, < — ^ — sr^ mokhsy,
s^^<.sr^medjonb, v 'j^^medjbouh,
r
khddim,
<jr
taoudchy.
bah, qassobah (en esp. alcazaba); i^jhaj> maqloiis: ^j^'-'^ qdqoun,
^^5 qasr (en esp. alcazar); i-xU pi. m^'_»3 qoitdqyn.
qala'ah, i.zy.3 qahfah, pi. ^J^J
qalê', qald'a; .L^^^rs. hissdr: f^^^^^ / '
— li a Châtré, c,-^-^ khassey,
^l.L taoudch.
CHÂ t3< Cil A
Chaud (subst.\ [K Chaleur.) Bois de Chali iage. {f^'oij. Bois
— Le Chaud et le froid. ^j^jy=>. à brûler.)
harr au bcrd.
— (adj.), ^j^ir^ souhhn, ^1=^
Ikîdiij, ^.\j^^^ sekhoun, sokhoun,
^'j dfîfij (en berbère, J-^j zaqâl).
— l'iu; Chaud. -5^1 âdfâ.
— H est devenu Chaud, »=». harr.
— 11 a eu Chaud, ^j=^=^ saklian,
,^^-i, cliah. i^y::ci.\ è'ileraq, j=^y=^
liarhar.
— J'ai Chaud, . '_^.^^ ^j ' dnâ
machaoueb, j^*^'* b! dnâ mohar-
her.
— Nous avons eu Chaud dans le
chemin, v__>i--'' vj- '^'f^r^ ''«'""
harnd fij-'d-darh.
— Il fait Irès-Cliaud aujourd'hui,
^ii y^ ^.J\ L'I-i/aiivi harr kelhyr,
^ à'w-J V ^'j-i- cliaiih he-'z-zdf.
— Fièvre Chaude, (f . FiÈvuE.)
Chaudièiie, Chaudko.n, a-W
11 a Chauffé, ^^
sakhan ,
Iiani))}.
sdkhen. ,.,3^- saJîkhan, «a».
^ ' I
Il s'est Chalii'k, t-r^^"*"' lesak-
lihan, ,sr***-' teskiten, b.> deffa,
^^ deffey, Uaj tede([(l.
— Chauffe la main! Jj.j ^:>
défit/ yd-akl
Chali FOIU (lieu pour se chauf-
fer), ,^-J' lennour, ^^:^y dudjûq.
C H A u F u n M i: i< , , L-^ djayydr,
. '^\S keoudcli.
Chaume, ^-j icbn.
CHAt.Mii^:RE , f/=-=^ khess, pi.
^_»/-ci. khessouss: iJ f-'j ^ dovyryah.
11 a Chaussé, , — - lebbess.
Il s'est ChaussiL , --X leJeblcs.
w ■
Chausséi:, ÔΗ . scLk, 2S,_._C^
sekourah, v— =>• djesr.
■y • ■'
Chausses, , J^^ lebdss, ï; la
halléli, pi. ..o-^.^ Iialldl: .j^^^ | /iflou^e/i (vieux français, /io»;eaHJr),
khalfjyn (en grec, yylvJvi), pi. pi. ^Ji,'^ \ ^i> haouzdi .
y^^y^ kbeldqyn; ^j^^ — - desl, pi. Chausson, i-^^j^^ djerdbéh, djo-
U
^.^.wJ iles'fOHt: 5,-\3 qadrah. y^'-' i râbéh. pi. vO-J U=»- djerdbdl: y-iJi
Icndjer, tanguer, SySi'^- laudjerah. '• qalchyn, pi. y^J-5 qcldchyn.
Chaudiîo.nmer, ^.ar nahhâs, ! Chaussure, i-*— sabdtt, sebdu
pi. ^^L^'' naldiâssyn. | (en esp. zapalo).
CHE
Chauve, ^la.' ddjlah, àglah.
•M ^ , ^'
Ç'jS I aqra , aqraa.
— par devant, a-Ur-l âsla'.
Chauve-souris, L\j-1sj ouei-
oaâlt, Jsjhj ouellouelt, pi. JajjLisj
ouatlâouylt; ^\j\ yJs teyr êl-leyl
[m. à m. oiseau de nuit).
Chaux, ^=^ djyr, <jyr, guyr,
if^Jz kuls (en italien, cake).
— vive, jwà. .^cv djyr khchn.
— Four à Chaux, .psr^' !^ i.J:^^i
kouchah dê-'l-djyr.
Chebec, ^i-^-i^ choubbâk.
Chef, ^ij réys, ^\j rdys,
^^^=».L^ sdJteb, (^''-' bâch.
— de bataillon , ^-^l^ ^^.j
byn buchy, -i.b i.ÏLj byi'i bdcliy.
— de tribu, ^^ cheykh, J.jJ.3
qâyd (en berbère, v^iUL» rnâlek .
, w^ a/5 ! dmonkhdn) .
— Chef-d'œuvre, ax;^3I /.-^
rdss ês-sena'ah.
— Chef-lieu. (Foy. Capitale.)
Chélidoine (plante), ^j~<^f mem-
iinjréh, j.^~)|J->Lv selydûivjoum.
ChEMIiN, (^i!^-^ '«'''Î/Ç, pi- {^r^
louruuq, ^J^i\Js lei'dyq; i>-~' teiiyah,
pi. w.'L.ù' /en?/«t; ■^^j'^ (/art, rfert,
pi. V '_;,^ deroub; àX~. sekkéh, sik-
]n CHE
A;a/!," J-^.»'' sabyl, pi. J-^^ sottbl,
souboul; ^js^ mahoddj, ij^-^^ mes-
syréli (en berbère, -^j' êbrid).
— Chemin frayé, i^j As-* i^t'-^r'
<ar2/(j' makhdoumah.
— Chemin de traverse, ii' lef-
féh, iÀhz atfêh.
— Chemin raccourci, :^l:>ls v ',.i
darb qâlti'.
— Chemin dérobé, '^^^^•^ ' ''-^J"^
darb éddyb (m. à m, chemin de
loup).
— Chemincouvert, ^ ,-V'= L^^J'
taryq moderreq.
— Oii va ce Chemin? ,.rj' , l'
i_^.J.'l !j.ft Ass-Lj îlà êyn idbed
hadd êd darb?
— Ce Chemin Iraverse-t-il, ou
non?^ ^' lïr*^ ' 'j^'l ^■^•^ hadd-
'd-darb ymrouq, dm Id?
— Combien y a-t-il d'heures de
Chemin d'ici h Oran? ^li ^â» ,.,•-'
vJL;L&L^ S isj.^*w» i.)K^j min henc
lia Ouehrân messyret kam sd'dl?
— Le Chemin est intercepté,
.Î^J.*^ s ).a'i êd-darb mcsdoud,
à.L^.ijj' îS-f.*"-l^ êl-messyréh mar-
boutlnh^ isj]&s.A diT.**..)! ês-sekkéh
maqlou'ah.
CIIE 133 CHE
— Où eomliiit ce Chemin? .^j^ Cher 'de prix) , J.Li ghôhj, pi.
AN — -M c'vâ ^-^-f^" ^e;/Ji /e/((/;/ /(a(/c7( ->^' êijhalâ, ^^_y^ ghalouyn.
ês-sekhéli? — Cela est beaucoup trop Cher,
— Muiitre-moi le Chpiniu de la j^^ t^*--'' ^-^^ hadâ teghlij hethyr.
ville! AAJ^i .\^;j ç.xj.ji ôryni/ — Ne nous vends pas trop Choi
tenyel êl-medynéh! cela, ^^M !jJ^ LjJis J-i-ï "il /^/
— Esl-ce ici le Chemin d'Algoi? leglialty a'iay-nâ hadâ-'ch-chy.
w)'v=s- ^4.•. r-^ c**" ^* '^ /(oc/^? — Je l'ai trouvé trop Cher,
hou cin/ laryq èl-Djezihjr? i-ii-lkiu^S êslaglileyl-ho.
11 a CnKMlNK (marché), -^-» — Cher (aimé), s^j^sr"" mah-
maclià, macliey, ,Lv s«r. boub,j>\^ a'zyz. [Foy. Chéri).
Ciii:.Mi.\Éi:, AjL.d^J-.^ medkhâ- — .Mon Cher, c'^^ ^J .'-« l'a-
néh . i—~-^~>. — ^ medkliannit , pi. l>yh-y, j_5»^l i-J 2/^î dkhnuy, Lj
vO-^-à-^--' inedklianûl; i^-^^ ôdjàq. ^Ji y« qalb-y, ^-V ''-■' ;'/» kebd-y,
Cm: MI si:, ^j^*-' qamyss, pi. 11 a Cherché, ^A;-" /e/cc^, !.i::j'
(j^" J^ qaotiâniyss, ^j-^o.3 çam- êbteghâ, , r^^' e/'/ec/i , ,J.> daouar,
son, iac'»- koumdjah (en berbère, |t^--' lidlach , ^ ^_j^,_:^3' êllehef,
.j^w^.j lâsseyl, 0-'.jJ.;JLj taqan- ir'j-^ lefarress. ^j^-^^ fahass.
dourlj. o^s-;' fca/ia///, w---U= lalub, ^^ ^rdm .
Chknal. (^'oi/. Canal.) — Cherche! (imp.) ^_^"J' py/ic/i
Chêne, -^ji^M '-5 8^=5-*- chedjrah (en berb. ^^ fatacli, ^•î'-J ««(/.'/).
dê-'l-belloull, iJsAj belloullah, bol- — jl a Cherché à gagner, Aw,a>.
loutlali , J)wj,x.Uv sendydd, ajLjJA.^ ^^ ^ >" 4 djched [y l;cxb.
sendydnéli, s«^:> douleb (en bcr- Chkrk. J^I âld , i^.^ a'yrhuh.
hèrL-, |j-*i^..i/^ Ihiboucliychiss). — Ijuniie Chère, i-sr::l- i-i.^
CnKNF.viS, w'.^aJl li ^jl^a. hell a'ychah melyhah.
dc-'l-qatUHÎb. ClIÉRI, -^ -^-ow liabyb. pi. Lla^'
Chenille, ^^j^ doud. rhibbd: ■Z^s:^ vwhebb. [F. Cher.)
CHE 134
— Plus Cliéri , >«.-^=s.i dhabb.
Il a Chéri, ^^:5- hehh,y^\ ê'ezz.
[Voy. Il a Aimé.)
Cherté , ^i- ghelâ.
Chérubin, ^-..-'_«^ keroubyn.
CniiRvi (plante). [F. Cauvi.)
ChÉtif, ^J:> delyl, J-iî qalyl:
^S.^*^ meskyn (en fr. mesquin)^ pi.
,oL_«*/» messdkyn; j^^ haqyr,
^i domy, çiLi. cheqy, ^-o Lj bdyss.
Cheval, -2^^ aoud, ^L^^=^ '*«s-
CHE
Cheville de bois, JJj oueied^
pi. ^bj! ôouldd; ._•-' beyouer.
— du pied, ^-^fo ka'ab, u^
J.a.^1 !.> qasbah dê-'r-rigl; ^ Xi
qdra\ pi- f" \ ^^^ qouâre,*->ighedem.
Chèvre, ïV*'» maazéh, mazah,
pi. v.o'c*^ inazdi: îJpU nid'azah,
pi. j.s^» md'er: ïU^- anzéh. pi.
C-jlv:.c a'nzâl (en berbère, ^JUiLj*
Idght, tdghctl).
Chevreau, j-tL* maaz, ^^-^-^
sdn, hassdn, hesftàn, pl.iJ-<ï_=s.i e/(S- djedy, djidy, gnedy, pi. i-.J.'-^=>- d/e
senah, ^^jL-^ca». hossdyn, <Ji^ '.il^.s.s^
hessdndl; J--r^ khayl, khetjl, pi.
JLsLI êkhydl; ir-j^ f^TS (en ber- i JUi ghazdl, ghazêl
hère, ^>*^ a y bs, jL^^\ âghmdr; \ Che\ l\Oî^, i^/^^ khachabéli.j^-^
^f^yç. e'yyss, pi. (jL.,^ eyyssân). ,dj<esr, guesr, pi. . _»*♦.=>. djessour,
dàyd.
Chevreuil, ^jV^-.». djeyrdn^
11 a monté à Cheval
2V~r. rekyzah, Sj:hi gnêyzah.
Gheykh, ,i^ cheykh, pi. -^^:^
""-■ ***^ mecliykhah,
rekeb.
— Il est descendu de Cheval, chouyoukh
■>»*j' ^r^ j!-:^y teredjela'nêl-aoud. ^}^^ mechdykh.
Chevelu , j.—*-i—^ mocha'er, Chez, J-^ aW, eW, J,! îld,
c>^j*-^ 'i^iechaardny,jxÀ, ^j] âbou sj,-^ ledy, ^-0 leden, -vj /e*/ (en
cha'ar.
Chevet, ïJ.sr^ mokJidddéh, pi.
w»'->-s-'° rtiokhaddât
■berbère , j Le gMr, ,y ghour).
— Chez moi, ^3^-^=- andy. —
Chez loi, •>^-^.^ and-ak. — Chez
Cheveu, »x.i^ cha'ar, pi. jLxi- lu;i, *J.Ji and-ko. — Chez elle.
cha'êr, ,^.
chou'our (en berbère, Uï-Vxc and-hâ.
jj^ dzer, Xxl>i dichd'dr, Jj\ âzal). \ — Chez nous, lj^ac a'nd-nd.
CHI
135
cm
— Chez vous, o J— ^ a'nd-koiim. ) berbère, j.<_;=»-l ôdjoun, pi, (.t'-?^î
îdjcln, f. ^JL^js^J tâdjount].
— Chien de chasse, ^j'- ddry,
^5-i-» s^ Akelhseldqxj. --^ -.^^
kelh sayyûd.
— Chien dogue, ^iy~>-> selou(jny.
— Chien de fusil, tr'j^ khoross.
Chienne, a^ helbéh (en berbère,
Oj^;jO' la'ydei).
Chiffon, Isj-^^.^ charmouii,
^iu,.-=i. kliassych, pi. '^■tf'j^ cliarwytt, yl. ^^--'^-L chard-
nnjU.
11 a Chiffonné, -j-a^ djdouad,
gdouad, ^ à'o /e/e/".
— Chez eux, ^aA;:^ a'nd-hoinn.
Chicane, >j^ cherrah, ji*}'-'
tezouyr, J>_.^»_,o_=i. kliassoumah ,
Jw>i;*jjt^ merdddèh.
11 a Chicané, a-û-^ khassam,
P\-^ a'dridd.
Chicanelu, «^La^ klidssim,
, >r,w*.i mo drîdd.
Chiche (adj.), J^.^- a'oiiyl, pi.
j!_^ (lu'onelà
y^.; ; ..>.o>. kliassychijn. i^F. Avauk.)
Pois ChICHES, (J^^^»- /ii»iS, pi.
w»jka. houiiimous.
Chicoiiée, ïr^ mourrait, ^yJ^
cliiqoryah, v^-^-À* hendeb, ..^j-xil
cndeb, ajJjI êndibah, jj_V^ /icn-
Chiffiœ, a-^-, rcssem, pi. ^^~..
ressoum, «3. raqam.
Chignon (derrière du cou), ï^iL)
dibah, ^^yj^ choukrdn, i^i^j^ noqrah, pl.^Ji^^ySj noqr/U: Ss qafd.
chikourycli.
11 a ChiÉ, I.^ kharâ.
Chien, »-^Ji' /re/6, /va/6, pi.
— (tresses de cheveux), i2^ lem-
mah, i^^^ djetnmah: ï»^-^ diifxréh,
pi, »J-û^ dafdyr; iJ L > doudbéli,
>)^\ êkldb, <^-^ keldb, wJbi pi. '^^:K:i daoudyb.
ékleb (en berbère, J^c «'j/d, j^J.^
'i/^y, pl- (^^^-^^ iydân).
— lis nous iraitent comme des
Chiens, v. 'blxJI ^t= »a_\ii ^^sr*
fia/»H a'nd-liQum tnelhl êl-kelàb.
— Pelit Chien, ^-^-~ koleyb,
Chimère, -iJ^'' mokhallyéh, pl.
J;.^L1œ^ triokhaUydt.
Chimie, ^;^>^y kymyd, i;';*;v'^l
il-kijniyah , ^*;y ^1^ e'/rn kymyd.
Chimiste, ç=>.1-a*.o kymyddji/.
Chine, ^»^' ' ps-i.Ç.vh , ».
J'aL
.^.^-ir koleybb, \*j^ djeroû (on beledésSyn, ^^^'' :i)^belddés Siju
CHO 136
Chinois, ---^ ^yny.
Chio (île),ji'.-- Sdqis.
Chiquenaude, iiïj naqfah.
— II m'a donné uneChiquenaudf^,
ç^iiij naqef-ny.
Chiuogmaphe, 5^j ia-à- khall
yd-ho.
Chiromancie, 4^ U=^ elm kef.
Chirurgien,
tr
djerrâh ,
s^y
djârahy, gurahy; ç^^j^
CHR
— II a donné le Choix, »--^
hhayyar.
Il a Chômé, J-i=J hatlal.
Il a GnoppÉj^ic athar, J^^
iechkel.
ChOPPEMENT, »-i»J le'ssyi-.
Choouant, J^i> zûlem.
11 a Choqué (offensé), ^-i=:;J!
êfletidali, y^^ darr, ^p-^^ dafech.
Ghorographie (description dé-
djerrnliy. pi. ^^^rvL^ djerrdhyyn; taillée d'un pays), J._L^_3i Lj.Jisr'
*L^ haddjâm, *A2^ hakym, w^--^ /a/.-/(///^ êl-heled.
tabyb.
Chit! (interjection pour appeler)
^:> ^^ dah dah!
ce .,
Choc, ix5ij^ medcîfaah.
— de deux armées, icjU/> me-
na za ah.
Ciiocoi-AT, i^^'^j'is^ djoqouhUah,
l>_i\^ chokolûU.
Choisi, jL~=ff^ mokhiâr, » ast'^
monlehheb.
11 a Choisi, ,!-;o^1 êkhirh; y^\
Chose, ç-^ chy, chey, pi. ,.y^.t,
rliyn, L^\ âchyâ; is^La^ luifiuéh,
Ifddjah . pi. sj;,'-9.L=v hridjdl; »•"''
dtnr, pi. ._»^l ôumour.
Chou, V ^^S krounb, hourounb,
,_j^ mokeouer, v^^_**-'-' melfoiif.
w^».- qrounb, v ^-"m^ qaroinnb.
i^yà qroumbali , v ^-^P kronmb.
Chouette, >Ou-i!^t-~i= fayr êl-
moul (m. à m. l'oiseau de la mort);
j».' boum, i^y bcmmah , pi. ^^Uj
êJildar, ^^^\ ênleqà, énteqey, LiL) haoïidm; ^^i^s jj] dbou qouyq.
naqqd, v^.^s:-^"' ' ênlekhab. ^i;;^! Chou-FLEUR, *-^--*-' ^5 (/a?7ifl6//;,
êslafà. : ia\.o .3 qarnabytl, vJl^^„;.3 qannabyt,
Choix,! l-^^à^i îklUydr, w'Ldr-'^ ' { L^_>Uji /carn«/y?//<,4-~j ^é qamabyéh.
înlikhdb, yLi^ hhdUer, ij.As:'^ ^ Chrétien, <;'''r'^ nousrdny,
mokhiiyrah.
\ pi. ^_5,L/,i5; nassdrà, nossdrà, ^>.
Clir 137 CIG
n(if:stîr(î : ^^^■^■^■z i'i/>iaouij : ^3^t**^ C.ilVLli:, t^j\S l;i/lousft.
vies!(i/lnj, pi. i^s-rr**-'' messi/liyah ; Chvpmk (île) , ; ^-y-^^ Qohross,
iLxwj.;^ Iihrislyân (en berbère, Qoubrouss , tj^y- Kohross.
ç^j,_.oi<roîiHi//. pi. _■>_.,' îro H (H//). — Viii de Chypre, < -y-;-^ -^rrr'
— Il s'rsl iail Clirélioi). ^-^O' nehijd Qnbross.
leiKissar. ' — Xalif de Chypre, ^^yS ];oh~
ClIlti.TiRNTÉ, ^'l^'^^p- •J'''' viellel ro^s;/.
i'ijs<iuui/éli. A.ssrrr"-'' i-lp mellet mes- i Ci (celui-ci, celle-ci). (P'oy. ces
syhyéli. i-j ' ^-^sj iS^j oui âyet nous- mots.)
râvyéh — Ci-après, Ax^ L/» ^ ^1/ »ia
L'' ('iiuisr, ^^*—«' êl-Messyh. hn'ad, gJij -.•» ^ l'y vju? y«/(/.
CiiitisriAMSME, ^■:^-^' ij-i^ — Ci-devant, S;i^ sâheqdn, ^J;
ilyn i'I-Messyh. ^^à-lw L* /"// t/î/'? sahf.
ChuoMQUE, -jr!)^ idrykh, pi. CihoL'LE, ^^Cj-is J-^J ^assa/^rtry.
^ y^jj leouârykh. ~j'_?J (eowirekh, CjG.\TniCK, Ji rt/sar, âssar, pi.
liioHfnikh. ,-j! «/SrtV, dssâr; ^■■^^•z a Idméh . pi.
— .MaladieClwoiiique,,.|'j.>»|j:=i.-^ O^j^/îJ.; aUhudl; j,^» onssem, pi.
mered niouzmin. 1 z"-^,;! doussdm.
ClIiio.NOi.OGiE, ^1--' Idrykh, Cir.L,--»— saniw, senu/'. pi. Oj^jr-''-'
,.,-^Jl «le e'/*(i- e--.3eHi«n. 1 scmaoHw/, vJl.>'«L*..o sani«oi/«7: -.:'.l3
CiluoNoi.otjiSTE, -f !_•'' «iO"("-- /e/e/i, pi. ^b:i! vfêk; J.la>. (/je/ed
rchli. ! (en berbère, 1»^ îf/nâ, JS (juinnd).
Chuyshlitue, -^9- 1-^3 zelierdjed. — I5I< ii-Ciel. [f''oy. Bleu céleste.)
Il a CiiLcllOTÉ, , w»~.. oues- ClElU'.E, *•*^^-^ c/(U)/i(f'«/i: .jj.-V~».^
saoîifss. meskoubali, pi. ^j:^'.-'jX»«/» ineskoubdl.
Ciiurl (ititerj.) vJUXw! ushut! Cigale, «-i'j.-' <"-"' 9"lf^^^-ji.\
pi. \x.\_ 1 ùskotoùl zyz, pi. jj'i^. i zyzdn: ^U^ djerdd,
ChI'TR, Ç-^'j uuoqcn', ouqou' , giierdd.
\>^-^ scij'iiiil. ix?j miaqc'ah. CiGuGNE , ^j-^-f hellêrdj (en
18
CIN
grec, 7r->.«cyo;), i^jj ji bou lon-
djah, i^^ laqlaq.
Cils, j-r-*^^ \^jxL\ âchaar dê-
'l-aayn.
— Ayant de longs Cils, s^^^fi»!
lihdab.
Cime, (^^j rds.
Ciment, ^-*-^ baghly, i^^s^ Id-
qouméli, ^j,.'wo sdroudj . -r^y^
sdroudj.
Cimeterre, ,_>-::— seyf, pi.
,^ 4»-— syouf, souyuuf; _J>^ yilidj.
138 cm
• ' — Cinq à Cinq, ^^r"^ (^^ ^
I khouin dss hli oumdss, ^~*sr^ ^vô-cs-'
- moukhainmess moukhamuiess, fém.
i...».!*dr^ <u~*3r^ mokJiammesséh mo-
lihammesséh.
Cinquante, ^jt-»-*=i. khainsyn
(en berbère, i-r:^---^ khamseyti).
— Cinquanteetun, ,~"-^_. J.^^'_j
oudhed ou khamsyn.
Le Cinquantième (num. ord.),
,y.MM4s;S"
CT"
Ji
êl-khamsyn.
Le Cinquième (n. ord. ),(^^'
..Ji
Cimetière, ir:~^ maquarah, pi. êl-khdmiss. fém. ^.«^Li. khdmisséh.
jj-iU maqdber, meqdber: à-^y tour-
béh, pi. V— V touroub: j^^Ap meci-
/e«j), pi. (j^i-^-* medàfenn.
GiNNAMOME, 2jW' i.3j.iiJ! é/-
qarfah êl-halouah.
Cinq, A^^-à. khamsah, khamséh,
^j-'<y^ khams (en berbère, , w^*-v
semouss, (i^*-» semmos, ^^*«^—
soummos/).
— Cinq cents, i~» i-*.^^ kham-
séh myéh , ip^^^Nd» kliams-myéh.
— Cinq mille, ,^9 aT i-_».*_^
khamsèt êldf.
— Cinq cent mille, ,, fsCL^.^^
khams-myel êldf, C^Uj a-*.^^ kham-
sèt karrdl.
— Un Cinquième (n. fract.),
^r^*^ khoums.
— Quatre Cinquièmes, » — s>\
LT
l.^\ drba' êkhmdss.
Cinquièmement, Uw».=i. kkdm-
CiRCASSiE, |j-.-^=v Djerkess,
UT-^
Tcherkess.
C I R c A S S l E N , c**V^ djerkess y ,
pi. i^\ySk djerdlîsah; ^Sjss.
Icherkassy.
Il a Circoncis, ^.)'^^ khatun,
jwXdw khelten, y&Jh tdhar, j-\-^
lahhar.
Circoncis, m^^"* makliiouii,
j.aLL* inoUdher, \^y^ iahour.
cm 139 cis
— Il a élé Circoncis, j^:lj:2w' i~-*-^ keyfyéh; ^Jl^j ouaqt, jd.
rhIUelai , jj^ tellahhar. 'JLj-^j\ àouqdl; i-^^ djehah, pi.
— Qui n'esl pas Circoncis, ^ ^lii vJL^L^a«. djehûl; a^.Ls aàreddéh,
à^hlef.
Pl.
(j^;l'
redd.
Circoncision, iJbi. khcuînéh, Cirgonvallation, ■«'-~^' */'-
Ajjlà^ khetlanah, ^»^ khehu hholn, Ujâll.
»— - sonnah^ j^Xi teUhyr. CiRCUIT. {T, CiRCONFÉRF.NCE.)
Circonférence, »,_;- dowdt, Circulaire (adj.), ,jA.j »!e-
daourah, pl. w'K^-^ dourdl, daou- daouer.
rêl: ïjf'"^ ddt/rah , y*> dour.
I CiRCULAIREMENÏ, j^^L) be-'d-
— Celle province à cent vingl dotir.
milles de Circonférence, <u^_Jl ï^ Circulation, ,j^ dour, *> ,^
Jw>-ji yj J:^ » A-/» ^ij- déli-'l- harekéh.
oiiUhjèh dour-hd myèh ou achryn
'nuyiil.
Accent Circonflexe, s-i^ mad-
dah.
Circonlocution, >-xM ï^^!
'/■«r/ef êl-keldm.
ClKCONSCRIPTION. -^^^^=^ (ol'-
dyd.
Il a ClucoNSCitlT, -^.a. hadd.
Circonspect, S-a^ motefekkir,
y-^ bassyr, J-?-- a'ùqel.
CiucoNSl>ECTlON.j'^t::=w! îhtirâz,
ij^^ bussyréli , yy^^^ lebsyr.
— Il a eu de la Circonspection,
j^^\ êstabsar.
Circonstance, i^yS foursah.
Il a Circulé, ,j^ daouer.
Cire, j».^ chamaa, o
^L«.xJl chamaa dê-'l-aaseJ . a.^
jj.»^; cbema ussel. «.d-~> snm', smè'
(en berbère, i-i , zckyr, y^fl' lekyr).
— Cire à cac bêler, ôJJ lekk,
i.-wsr'' J ijji^i:. chemaah frangu'ii'li ,
y^:s.] fi.^ chemu dhmar.
ClliÉ, >i.».i^ mouchcmma.
CiRUN, ^j- doud , ,^-y^ SoUS ,
j-^' qoineyl, axs ii'ttah.
Cirque, x^y, u'rsah, iïUw /i(;/-
qah, .v-^ ineyddn.
Cisaille, ^jJi^ moqrait, pl.
Js.Jlj inoqàreU.
Ciseau de menuisier, / ^'«-^
GIT UO
monqâch; ,LiLÂ/» monqnr, pi. |.s-)
mendqer.
— de sculpteur, de ciseleur., *
Jj J.^ qalani hadyd.
Ciseaux, jj^'-a» moqâss, s^i
moqass, maqass, meqass^ pl.^»..^^*
meqsouss, >.
berbère, jA^y loiisîyn
11 a Ciselé, ^j^^j naqach.
Ciseleur, /jiLjL.j naqqâch.
Ciselure, Ju^H.^J tenqych.
Citadelle. {P''oi/. Château.)
Citadin, ^-1j beledy.
Citation en ]usi\ce,sy ^da'ouéh,
i.x3]jfi merd fn' ah, y^Ls:^Lj y^! âmr
CLA
ClTROIV (doux, ..i^*»*' ley-.ouTi
lyynoun, *a- /ym, j.i_»''"^ Idmoun.
<i.jj,s J lymounah .
— acide, ^ y^ Idrendj, ^j,--"
ndrendj, ^-ij~> lerendj.
' - > -i--'r--u ^ Citronnier, ^^^XM 13 ^jr^-
j^' — ^iL» moqassâl (en chedjruh dê-'l-leyniovn, 1^ S^sr~
jj_JJ| chedjrah dê-'l-lârendj.
Citrouille, ^^ qaraa, izj.ï
qara'ah, ..y^J yoqlyn, à.À— viaïj
yoqlynéh.
Civette (parfum), •^^^ mousk,
- j; zcbed, ^^y, zebiid.
Civière, >.X*-J teskir, .^-_^i hou-
dadj.,
khafyf.
Civil (poli), ^^-^^ ddeby,^ à,j J
13 lai.
he-'l-hddde).
Cité (ville), i:jJ,^ medynah, pi. ^^erî//", v jJ>'-/» m
,j*A,-- muddyn, maddyn.
il a Cité en jusiicp, U<2 rfrt'a',
»'^-sr-'^'~'' êslahdder, , c^Lj îjocia,
nadey, fj^jj^ douredd, L=.J.x~.! es-
— il a Cité un passage, v^^ zahar.
Citerne, ^ y-ir'^ siJirydj, seh-
ryg,i)\. ^ ji-i^'^ sehdrydj ;j^.} byr, ' ^J^,'-^ bayn, y~.^ ^nobyn.
pi. ,1 — „ — j] ff/;?/fl> (en berbère," i — Cela est Clair, ^^y^} \Xs>hadd
■.Jl--.s..:j:ù lànovifi/i). bdyn.
Citoyen, (^^^^^ sùouyin. [P'oy. — Le Clair de la lune, .*-a3! ^^
Citadin.) daou-'l-qamar.
dddeb,
lyf, ^JJ:^ cJteleby, ^s--' naldiy.
Civilisation, <-^^^ ddeb.
Civilité, aï-Jj-^ zeryféh, pi.
^ àJ ^j-Js zerdyf: 5»s-' tehhonéh ,
^jy meraouéh, ^ ^ia loulf.
Clair, fj^^}\ rdyq, ^J,-^ sdfy.
— (évident), ^a-^ ddher, ddhir,
Cl. F
141
CLO
'!l,MiiON (clarinette), ^a,^.' hoiuj
(pu csp. alhoque).
r.i.AihVOYANT, y.^-^i hnssyr,
<'']• J
iy-z a lire f. i»^-^ hâd
(t'àijel.
lil
'i,\Mi:iii, ^ — = sijah. ~',..o
^tardhli.
Cla.mikstin, ^^— !^erry, -ai»
khafij.
Il a Cr.AQLÉ, ^J»•^^^^ qarchaq.
— Il a Claqué des mains, [f'oy.
il a IJatiii des mains.)
Un Ci.xitiiii';, -i-^ s«^«. safferj.
(ll.AitTi:, , .-' nour, ^^ daou .
^,ai nouniq. , V», roimaq. s.,s-'
Classe (division spéciale), iJLb
Inbaqah , 3"^^ Z^"*'-
— Classe sclinlaire, v -'^^ mek-
tel. A— ,J-..i r?if(/rc.<.s'c/i , pi. , ^.\j.a
nicfltirrss.
11 a Classé, J^3 fassal.
Clause, iv-i» chart,chert, pi.
^ 4 f^
cheroull: t^^ mâddch.
<!lef, j.^^t-'^'' ineflahah , ^ -xi--
mcfldh, mnuflah, miftah, pi. ^^^i^
mefdlifh on berbère, C'»i ~.'j
(àssiinnil . ^jj^ serroud).
ClÉMIùnce, 4*^1 rehninh . rali-
}iu'li . pi. w'-o.:^-, ralimdt: ^^s>. y-
vicrhiniicii . .i-'i-LjL cliefcqi'k, Jo»
hilni.
Clément, ,**=«• , rahym, *.\^
halym , ..^-.^o., raliDuîn, ♦.v_ji_\j
inuiina'jin. *.» ^j kerym.
Clientèle, •»'-*=>. himâyéh.
ClIiM.\T, *xlsl dqlym, pi. ,«;';- ^'
ûqdlym.
Il a Cligné dos yonx, i-.J^-^ ,^_^.
rajf n'iiney-ho, A;.~c ^JI^sî ^Lj i rn/a-
ra/ef a'yney-lio. <x-~«x.) ^,s:; ghamer
be-a'yney-ho, lis- lahuzz. ii.av^
Idliazz.
Clin d'oeii-, ,.,-»-M 'i iiJs
terfa/i dè-'l-a'yn, [.r^^i iij.J= /er^ct
é/-fl'.j/n.
— En lin Clin d'œil, ïij^ ^
^-c /■// /er/'e/ «'/iJi, ^-.& i^Ji-sr- ^
/;/ lehdzzel a'yn, ^j^ lîj ^i /.v
reffel a'yn.
Cloche.- ^^'^j ndqouss, , ^^ïj
naqqouss, pi. ^^sL; ncomîqyss.
Clocheh, j^4viLJl ^^^ botirdj
ên-neoiidqysa: 4j^^^ viddnéh , pi.
1.5L» moitdden.
Clochette, >^i-:^. djcre>'s:,^,^
djer.<, pi. (^j;j=s. djcroHss.
Cloiso.n, -►'-t^ si/t/Wy.
COA 1 42 CQE
Cloître, i-S.'j tekyéh. [F. Cou- Coad.iuteur,>w--j'^ nnjfi, j-sL
VENT.)
messâ'ad, (.r^^ meai/ii.
Cloporte, ïJa». »^*=>. homeyr Coagulation, <5Lï«ji tnrçafi.
Djeddah (m. à m. ânon de Djeddah). , Coche (truie), s^_^' thamoudéh,
Clos (part.), .5j»v.~/» mesdoud, \ Isamoudah.
/5j-;-i=.-= malbouq.
Il a Clos (fermé), i^-- set/r/, Sj^
chedd, (^.Ic nalaq, _^^~^ seyyadj,
i^Js tahaq.
— (Il a terminé). [Foy. I! a
AcHr.vÉ.)
— (voilure). {Foy. Char.)
— d'eau. {P'oy. Barque.)
COCHEMLLE, 2.>j- dondéh . -5^.)
V-^j.3 dowrf qermez, à..\\z^i qochnyyah.
Cocher, ^=vbL.c a'ràb'idjy.
Cochon, ,^^1=». hallouf; ,j y.6^
Uhanzyr, tç)\. ji\lx^ khenâzyr (on
berbère, „ ^W /a//").
Cochonnet (cochon do lait).
]t'Iiannouss, pi.
(J*r
khe-
Clôture, ^\^ hdyU, pi. -^'-^is^
i'iij/a/^, (jl-la-S' hyttân. [Foy. Cloi-
son.)
Clou, ,_a<s-w! mismour, X^s^^
viesmdr, misnuîr, pi, y~^/> mes-
sâmer, massdmer, v-^L^w» î/iessa-
wyr; ^^^ mykh (en berbère. , ao.*J*
C5-SOH»l)7ÎOWr) .
— de girofle, Jij^i.9 qorounfel,
J,ijj.3 qaronfel.
11 a Cloué, >-*•- sammar.
Cloutikr (marchand de clous), ' pi. '^--j^ qonlouh; J:Li feotidd,
^j^L^fi me^sdmiry. faouâd (en berbère, .jjj ououl, pi.
— (fabricant de clous), «L-.*.— . \C^j ouldouen).
sammâr. — J'ai le Cœur serré, ^-.s_lJ>
CLYSTf'lRE, ù-s.2>. haq7iah, pi. ! y^^^x-' qalb-y via'ssouss.
»Lii=». heqdn; ^L£;:^| îhiiqdn. — De bon Cœur, 2'_j-a> ^^^-'•
CoACTIONjj-;^ o(;"e6r. | ^^^A — ï — 3i min djoudl êl-qalb,
7ifinyss; ^j. — ;._à. khanouss, pi.
j*t j i_j;i khovânyss.
— Viande de Cochon, \^ ^s:-
^^ ^ys^ hûiam dc-'l-hallovf.
Coco, ^-^-^ "(j-^ djouz. hendy.
gaouz hendy.
Coeur, '^_^-l3 qalh, galh, qolb,
COG U3
^_i='-i— '^ ^r-^n— % tc-faye!» êl- '
khâUr.
— A contre-Cœur, «..^uï.'' s'i-* ^-^
min barnU êl-qalb.
— J'ai un battement do Cœur,
. . lu .i-i_a. ^J. l-ij hdfqtîn qalb,
, ^_\j -J'^ qalb-y ydoqq, ^--
s_^Jo_\j ydobdob.
— Di' loul mon Cœur, Jj (.»••' "■'
^j;^Lj min koll feoudd-ij. JS ,.,
^j;3<.^j mrn A'o// oudjoud-ij.
— 11 a appris par Cœur, *.l*j
s .._j„iJl ^^ (a'Uem min êl-
ghdijb.
— Ou fond do mon Cœur, y'
^^JU jz^j min ouest qalb-y, ^^^
^li .,~d~^ min damyn qalb-y.
— Mon Cœur! (t. de caresse)
^•>S Lj yâ kcbdy (m. à m. ô mon
foie!).
COKFI.X. 'J'oy. COLFFE, CaBAS.)
Cornu:, «w^j_;-> doulâb, ajU^
Ihnzilnèh. [F. Cassette, Caisse.)
CoFriîiiT. {Foy. BoiTE, Cas-
sette.)
Cognassier, J^^y^-M b ifsr^
chedirnh dê-'s-sefcrdjel.
11 a Cogné, _^»JJ zayyar, .^j-^
taraf.
COL
Cognée, , J-i fdss, pi. vl-.'-.»L5
fdssât. 1^^ fouss: jj ji qadduum.
pi. .J^'->-5 qodiidym.
ConÉiiENCE, Cohésion, ^^''^
îlhâq.
Coiffe, •i^_»i' kovfyéh, pi. ^j 'j.5'
heoudfy.
Coin (angle), ^ly\ zâouyéh, pi.
j\ zanudyd; jjt' » ro/i'u, i-* ^.3
qornali , qornéh , ^ é^ /er/', ?«r/",
sJJ lallom>h:ji='i qalUir, pi. /^i^l
«g/«r. (/^'oî/. .^NGl.E.)
— Coin de l'œil, ,.f~*-M .i-j J\
zdouyel êl-ayn, ,.»~*^l w ^3 qornel
cl-ayn; ^^y rnouq, pi. ^^L-^l
«/noudg.
— de monnaie, iSi^ sikhah (en
italien, zecca).
— en fer, J..'j' aoulad: (.»'--*
aafyn, pi. ,.,-3 — .1 chsâfyn: ■ ^j.3 ^3
qarqouss: pi. -.-s'^i qarâqyss.
Coing, A_la^^_i_^ seferdjeléh ,
J-çs.j._i_~. seferdjel . sefrfiuel. pi.
^,Li~. safdredj.
— Conserve de Coing, î>;^.-*^
^J^^i^ Il a Ut y r cl seferdjel.
Col. '^oy. Cou.)
Coi.ÈIU". (subst.), ^_^^.i ghadh,
A-.>^.i (jhaddahèh . \ .-.^-c g^'asb,
COL 1 44 COL
Las (jhayz:, yhaydd, ,^là. A7ia/7 II a CoLLÉ, [^ gharr'J , ^^y
(cti berbère, ï-?-! îlchàh).
— (adj.), fT^ neliotiss, (Jij.J
nezeq, -:iA\6>. Jdialqdny.
— Qui est en Colère, yl^'i-h
faqsân, ^-*a-3 faqaân, ^-"îa-^
ghadbân, ^ pisr^ moklimef.
— Il s'est mis en Colère, w-^-a-
(jhadddah, hli ghddd, ghûzz, iî.-£
yJiayazz, ghayadd, JsLiJl ênghàdd,
mghàzz, ^^-:-i\ cghtddd, êghlâzz.
— En me voyant, leur Colère
s'est enflammée, Lib^iji c-'j'j ^«>-
lamind rdou-ny êmjhâddoù.
— La Colère commence par la
folie et finit par le repentir, Jjl
jjj iS fdwU .)»-^ V ^/-^ajJ 1 dûiiel êl-
ghadh djenoun ou dkher-ho nedem.
CoLKRiQUE (bilieux). (A"', ce mol.)
Colique, ^"^^y qoulendj, qou- ' tezlegnyl).
maghs, I CoLLI.Mî, J-' /f/'. '^•^'' lellé!i. pi
Jbij' /e/wL- iJ-S^ koudyah, J-~--=5
lazaq, i^i» mallall^ /r'r-' sirass.
Collecteur d'impôis, -f^W^
kharddjy; c.-'.^^ djdbu, ijdby, pi.
i«_jLa». djdbyéh, c-^'j?- djuudby;
-bLaw djdbehj, gdbely (d'où vient
en fr. gabelle).
Collectif, >ï.>w;^ djûtni .
Collection, >î.— <s-=^ djemaa,
guema.
Collège, i^w.J-* medressch, me-
drasséh, medarséh, niodersah, pi.
,^. !j,/> ineddress; v 'LxJ^ koUàb,
j..»*«/= mcssyd.
11 a Colleté, ^j ", zarad, J..w»
messe/i".
L
Collier, ^^^y-b /aouç/, /««/ç, pi.
^^Lisl dlloudq: -^..5 çi7«(i, pi.
Cl)i! êqlidah (en berbère, o,---X3j.j
/oîk//, ^L^ sdndj :
ys^-sL» moghyss.
Collatéral, ^r*"^ djâneby.
Collation d'une copie, ^3"". ■*
telbyq.
— Il a Collationné, Jj -2 gcfte/.
Colle, 'ji j.'/a/Y?, y/(e?v/, j_^f-'__^^--
syrds, ^jj^.': iesryss, tj V /e-«<J,
2 ,j ^.:i. haryi'éh, hy^^ meldlt.
djebeyl [en berbère, ,i,b^ ddârdr,
jP^< ddrer, Js"' %u/7|.
Collision, ■'^'^^ tdddem, (eld-
doum.
Colloque, i-o.)^.^ inukâleméli,
A.OW l^fi mossdilcbéh , J' ^ i J-* mo-
zdkeréli ; iyt'^.T..' mo'dclienili, pi.
COM * 1
«j^'^lx» mo'dcherdt; A^Jswdr^ mo-
khâllebah.
Coi.LYllE, J-^^ kohol, i^'i^*-»
sourmali , ^y toulijâ.
CoLO.MBi:, x^L^ii. Iiamdmah, pi.
ji_*.cv Jiamâm, .Jl^Uw^a. hamâmât;
J_Jij zaghloul, pi. J-~-l-=-j zeghdhjl.
— sauvage.
w5^"
lia))idni
khalouy.
Colombier, ^Ust^' ^ ^J hourdj
êl-ltamdm,
humdm.
bei/t êl-
CoLON, f^^y^ motouetlin.
Colonel, ^L,' ^----; ^j/"
idcliy ; ^^-j ^^.j 6j/?i hâchy.
Colonne, -"«^^ amoud, aamoud,
pi. jj.x; onmd, ou')non(l, J^-a-z,}
d'inid, -^,'»'_»i a'oudmyd; ^. j—- •
sdryah (en berbère, .Jl^j -Vs-V.!?" fi-
guidjedyl) .
Colophane, iJ^jiJJ qollofonnah.
CoLOQLINTE, j-J- — =^ hadedj.
Jly;£A^ Jilninddl, ji^^i khanzal. êkhoual?
ji ^ c. ^ çara' laouyl.
Il a COLOUÉ, ,.> J lanuaii.
CoLOSTiu:, >--''--- lahbdh.
Colporteur, ,ji'j^^^jb ddi/;-
il-ussoudq, J-V) dcllâl.
Combat, ^i-'-i^ moqdieléh: Ju:?
i5 COM
9J/«7, pi. vJl,'-o;? qelldl; -5^^ rf;ï-
/jflrf, iJU-Vs mehaomiéh, '-^\y-'^-:.\
î'tirnli (en berbère, -Xl^ I îmenguy] .
y. AnwQUE, Assaut, Bataille)
— II y a eu un Combat enlre eux,
J-^ «-^^^^J ^l-^ sur bayn-ltoum qildl.
Combattant, s >j~ts:^^ mohdreh,
jj^ii» moqdtel.
Il a Combattu, w^^»^ karab,
hareb, w^j-»" leharab, J.j-3 çc//e/
I t '
f- ■,"' ndzaa, ^ v- a'ra/i-, 3, IL /«;•«(/,
J-s^av djdhad.
Combien? *i À-ta;)?, kam, S:
be-kani, ♦> kiamm, keinm, ^^J.J
qadd-dch, qadd-êch, ji^ ' -^ ^aofrf
êych , J3 ij^,^ ^ych qaddf ..y->^
kdyn, ^^ ^ih kdyn niin, jLs:'***;
bech-hâl (en berbère, ,A'-' mincit,
i>^ v^innou).
— Combien as-lud'cnfaiHs? -Jj.;:.
■ J (*' and-ak kiam oueled? —
Combien de frères? Ïj6^\ S kiiim
— Combien cola vaul-il? !j-ô *>o
( •
be-kiasn hadd? ï^x— . »i kiam se'r-
ho? i^ S"^^. bech-hdl déh?
— Cniubieii cela l'aune? -va '_^^
o I, Jj Ji^_^ haddqaddêych be-derda'T
— Combien y a l-il d'ici là? ^-''
19
r
COM I
oSl;.» J,! Li ^y> ^^i êijch ydjy
min henê îlà henâk?
— Combien y a-l-il que lu es
venu de France? C^^^s^»^-^ ^ji^} J-S
A.»*j^3 ^» qadd êych l-ak djyl min
Fransah!
— Combien! L» ma, S kam.
— Combien je suis malheureux!
pX-v^ \j\ 'w-* ma dnâ meskyn!
Combinaison, .^^^.S^-j terkyb,
\h::}\ întizzâm.
Comble, ^j ^ighdych, àl^'sfadléh.
— Le Comble des désirs, L-^l
^ 1 ► J ! âqsâ-'l-mourdd.
11 a Comblé, ^^^ a'rram, ç^^F^^
dj'emdjem, X» melâ, yS kallhar,
^L teffah.
— 11 nous a Comblés de bienfaits,
LxJl; K;sr'' jlS kalLhar êl-kheyr
a'iay-nâ.
— Matières Combustibles, 'j^i
AJ .b êdjzd nâryéh.
Combustion, ^3|^=»-^ ihrâq.
Comédie, ^-^-^^--^ qoumedyah,
iowj.i fourdjah, foiirgéh.
Comédien, wj'^x! la'âb. [P'oy.
Acteur, Chanteur.)
— Comédienne, ij'-i) la'dbah.
{P'oy. Actrice, Chanteuse.)
iC) COM
Comestible, J_?-^1->. mâkoul,
pi. Co_»rL/» mâkouldl.
Comète, i-^JJ-i ids-' nedjmah
bê-' d-denbah , v ^jJ-J *3r ncdjm
be-denb, \ ^j^ »ji «feou c/en6.
Commandant, j>-.i-- moqaddem,
>j.iL») êmqoddem, , wU 6at7i; Lil
j ag'/i«, pi, vJl^'jl.i' âghâouûl, >JljLil
âghaoudl; jj^^ j rei/ss.
— d'un fort, ]2JL-^i^ rfa5e/<, -V>'J
çaj/^^ (en espagnol, alcaide).
— d'une ville, Sls^ hàkem.
Il a Commandé, ^jà farrad,
«Xa. hahem, ^^i amer, âmar, ,^j
ouassey, cniassà, i^^» ouassd, *^,
ressem,
— 11 Commande, *^L.j bydmour.
— Commande! (imp.) j^l ôiuour!
y' mourl
— Le qady leur Commanda de
s'asseoir, L-^W. ,1 --:sLïM (>^y^
dmer-houm êl-qdddy ênn ydjlissoù.
— Nous ferons ce que tu Com-
manderas, L*.*-». <^j.i; L:L ^jJ_ ^^-Jl
ï_sl — Jsj êlldzy yersoum khàUr-ak
sema'dn ou-tâa'lann.
Commandement, *x>. houkm,
A^^A^v houkouméh; ^1 âmr, pi.
y>\j\ doudmer; jjl^j-' fermdn, pi.
CO.M
m
COM
ij^.jw^^à fernidndl: \-^» onssyéh. — Connue il te [ilaira.
ij l^j oiissdyd, 9-jt, cliera, ^ij Lk^ be-drddel-ak.
tiiijltdq.
'J^
COiMMÉiMOiiATiOiN, rJ .i sikr, dilcT,
— Les Coiniuandeiuenlsde Dieu, .DJou-i Izlizkdr, .ITJÔ" lezJaîr.
*wî l-J'-~»j oussàijd ^-itlah.
11 a fait Coniiiiéinoraiioii, »J -5
— Je suis à ton Commandement, zahar.
•^y^ ^j-^~^ -j' (ind hndder fy Co.mmenck.mi:nt.^-\j 6e</wi/, I J;ol
dntr-ali. îblidd, ij'j.j hcddyéh, 1-.^^ mobdd,
Co.MMi:,-> A(i-, Ae-, ^<^i hamâ, ^'^'•^ mobeddâ, \^j bedd, ^^■: bedy,
^Usr' bi-hdl, ,^__j^9 ^'i//' /''^i/A' 3 -^«5 i ^-^ ^ închd, J_.i âouel, êouêl, (j-K
^■, 20!/, rfi/, L^ ^_5,; zayy-md, JJi» I r«ss, i..ji duuléli, doulah.
\^
vietlil , mesl , inillil, .,b ka'dnn,
— Avant le Cominenconionl du
londe, J-x.M L^' J,J fy(j6/ (vr7(«-
— L'uriCoiurnerautio, ♦-^--^^iRj ^', 'l-a'dlein.
zdy ba'dd-lionnt , ^j^^^sxi ^ kyf
haadd-liouin . ^j,-^xi J-ar.^ be-hdl
ba'dd-houiit , ♦— .^;s*j A-i^ ?«c^///
ba'dd-houm.
— Comme moi, ^JJ-^=="f bihdl-y,
^j =ayy.
— Comme loi, v^'-^ bi-hdl-ak,
<j}~} \ zayy-ali.
— Le Commeiicemeni de l.i sa-
gesse est la craiiile de Dieu, /r-'i
àiil 'iàls^ _^ ioJCsr' rdss êl-hik-
mel Ity }nehhdfel u4llah.
— Au Commeiicoment du mois,
jj^- i ij^ ^ fij (jltoricl cch-cliali(ir.
— Au Commencement du livre,
wJ' — ^>J I i-'-^_; ^ fy oudjiici êl-
— Comme lui, si^ss^ bi-lidl-ho, hildb.
Il a COM.MKNCI':, 1-V." bedd. ^->">
bedey, bedy, bedd, I.J^i cbledd,
Jw» mellil-ho
— Comme elle, ~.~^ viellil-hà.
— Je serai Cumnie j'ai été, ^^o
,.\» — -\ ^S^- — A. — i l:d-('ii-)u/ I{ont
dkoitn.
U
— Couiine si, ^^ kaénn.
>ij^ i éblelech .
— Il Commence, ^--^-J yebdy.
— 11 a Cnmiiiencé h écrire, .'^
^^->o dur yeklub, s, -C-X.' ,l,^
COM
âkbad be-
t
148 COiM
— Comment est le temps?
iJ \ kyf êl-ouaql ?
Commentaire, ^*
lefsyr,
^ y^ cherJt.
CoMWt:iNTATEUR,^*-i'-" mofusser.
Il a Commenté, ^jt charah,
sàr yeklnb,
'l-katb.
^ 11 a Commencé de parler, jLvo
cf^^. ^('tr yJiahliy.
Commensal, J-jI dkyl; *j.xj
nedym, pi. U_\j nodamâ.
Comment?^ ^ kyf. keijf, kief, j^^ fassar.
ij^-S keijfach, yLf keyfen, ^\\\ ' CoMMET^ÇKî<T,j^^'' iâdjir, lâgir.
êzây, êzêy, ^■,1 êzeyy, ^^ ênnmj, idguir, pi. X^^ louddjdr; \.^.^-~^^^'
çL j^^i êy chy, , wi êch? : mosehbib, /^l?**" sao»/dqi.
— Comment te poiles-tu? ^^^ ! Commerce, i-l.**^ maameUk.
<^^=^kyfhdl-ak,^ji'=s. ^i^ êych i\^lx/> ma'dmeléh , S,ls-' tedjàréh,
.-^ — ., sabeb, sebeb.
hâiak,'^ij\\\ êzêyydk,'<iyi-S ^ ^S | loudjdrah,
kyf keyf-ak, ^^^A ^_àS liyf ênl?
(en berbère, <;Jj-*J nemoulyy?)
— Comment vous portez-vous?
*xjL;:s. jjiJ^ êych hdl-kourn, i^^'
aX;s.U êych aley-koum?
— Comment se porte ton frère? 1 — Premier Commis, v ^'jb .^Ij
^j^ I J-=5- (i^-jl êycJi hûl dkJtou-k? bdch kâteb.
— Comment te Udmmes-tu? H a COMMIS (fait), J-^t a'mal,
_c! '^.-d.~<l tsw-afce?/? ^-o.— 1 ^^ ^S j ^x'i faal, >._^5l!j'J êrtekab.
— (chargé d'une commission),
s ^*^j' tessebboub, ^-^' Ij \j^> i êch-
cherd ou êl-hya.
11 a Commercé, vw^/-»*J" tesseb-
beb, j^^'j tâdjar.
Commis (subst.), <^'J^kdieh.
kyf îsm-ak? (en berbère, o'.;.o.~'l L^
tnâ îsm-ennek?)
J^ ouekel, J3_j ouekkel, ^_^-^j,
— Comment dis-lu? J_^-' ^i' o.uaqqaf.
êijchteqoul, JS^ ^ ù^i kyfleqoul? COMMISÉRATION, -.=«-tJ"/er«/i/iîm.
— Comment nommes-tu cela? {P'oy. Compassion, Clémence.)
^5 -^^j' ^ ^Skyflessemmydy, Commissaire, J----^ ouekyl,
X^'^é qoumsdr, J^j^ mersoul,
à.^»Jt ^_^r kyf îsm-ho?
lOM I
J^»"j melouehkel . ^j^ tnolouahj,
..^. onssy, ouessy.
— des guerres, j.i-^ mohâclter,
>V=.._0' ^iu'-^.-' mnhûcher êd-dekhijréh.
Commission, J-;V^y louekijl,
i--^^»j' toiiessi/ch , c=J_.i.." tcfuui/ihl,
i't^ ouliâlah, oukâléli.
— Il a donné une Commission,
A^ qassad, l^ qaddâ.
Commode (adj.), ^--j n«/e',
v^ "^
• vieriàh.
Cela a été Commode, ÎÂ — >
^Jy\ hadd êrtdh.
— Commode (meuble). {Poyez
Armoire.)
CoMMoniTÉ (aisance), w^^^j..-
merhab, J-^-— salil, ia-l. râhah.
— A ta Commodité (à ton loisir),
•s^Xi^ '.c o'/â mehal-ak.
— Commodités (garde- robe),
ij««-i»:s. tchechmch , i-j>~i^ chichméh,
-.; beyl êl-khdly.
CoMMuTKi.N, -ii-' ^-s-' tahrykh, ê
.i9 CO.M
— (df! peu du valeur), <-o'_.
oudtly. , r-.>-> rekliys, fy^':r^\ '*«-
1 khyss.
I — (peu rare), ■^_^^_ft'» moudjoud,
j^tS kclhyr.
■ — Les lions ne sont pas ('.(.m-
muns dans cette montagne, L\.js
c •• ^ • ^ C • ■■ ^ • •
hadd-'l djehel fy-h ês-sabë ma mou-
. djoudyn.
— Le Commun des hommes,
a,s rt ouamm.
4> ^a.. harak'ih.
11 a Commué. (^". il a Changé.)
Commun (général;, >.i— t n'«m,
rt Hiym,
^'
a «mr/,
mecliê', '^^ yii^ mouchterek, c,"^*^'^
aninunïy, o'mouni'j, ^^b koully.
C
— Nous avons tout en Commun,
<j5\.i, LL.J -1> J^ /t'of^ c/iy 6aj/n-
nd cherekéh.
Communauté, tySj.L chirkéh,
cherekéh, j.-..»^ djemd'ali.
Communicatif, ^^'~■^:^ mol-
chdrik, ^j^^' momlezidj.
Communication (participation),
<jjA.tJj tedidrek, ii-s a'idqah.
— d'une nouvelle, ^--1 î'idm,
'lâm.
■ — d'une maladie, a-' ' t— serdyèh.
" y
Il a Communiqué (un secni),
j-^i ddhar. ^ u^j hacha f.
— avec quelqu'un, j^'^ hhdlall.
— Ne ('omuniiiiqiic pas avec eux.
♦j,]aJL:i-' J Id (ekhillell-hoiiin .
COM
150
COM
Commutation. {Voyez Chan-
gement.)
Compagne, à^---= sabyéh, pi.
sOLjL.^ sabdyâl: i^-^cs-^-o sdJiebah.
pi. 0»L.^=».L^..e sdliibcU.
Compagnie (société), ifj^- cher-
kah , cherekéh , icL_*=s. djemâ'ah,
v-.W-' medjiis, iii, refqah, i.^s-^
sahbali.
— desoidnis, i-1'",.' ôurtali, chirtah.
Compagnon, v«^=vL^ s^/Z/e?;. pi.
V j^sr-^' chxhâb; t3r:°i l'cf'J'-]: '"""
/^(/7, pi. 1-Ï3, refeqd; ^ v-^ cheryk.
Comparable, J-^''-»-* mo'ddel.
Comparaison, v-;^' lechbyéh,
tedibyhj^V^i^^-' teiiitJiyl, -^jiqaouss:
jJ.i/= melhl, mes!, pi. J-i^l dmlhdl,
âmsdl.
11 a Comparé, Jj-a ga5f/, ^_^r-'J
çâss. ^-...i. chebbah.
il a Comparu, ^^'-2^ hdddar,
v^is.^v Jiaddar.
■• I
— 11 a fait Comparaître, j-^s-'^**''
êsUfhdar.
Compas, j^J berl'âr, J,jL^ rfrt-
6ef/: .dL-j bykdr, pl.^L-j byâ-
ker.
Compassion, i>*^> rehmnh, i-BJ:^
chefeqah , i<v^ ^/= merhaméh.
11 a Compati, il a eu Compas-
sion, «^ , rahern . ^.i.-t, chcfcq,
^ c,, raf[. ^ a'fj" terdf, L-". reld,
^ ^Jsx.'' taaUaf, f.y^^' iehcnnan.
— Tu n'as pas Compassion de ce
pauvre, ,~-\~-,i! ! J-» ^^ 13^"*^'
md techfq nia hadâ 'l-wesJiyn.
COMPATIRILITÉ, i'ï-iL;' moud-
feqah.
Compatible, i^-'^^y moudfiq,
^J.Asr-'*"***^ mnstdhiiiel , Jf.^'^cs:'' woJi-
tawel.
Compatissant, -^-=^, rahym^
i^y^ chcfouq: ..)j--» hannoiin .
i
pi. .>^-aw hendn: ,.r*=^, rnhmnn,
«L.a.2., rahmân, i°i-:^ chefyq.
Compatriote, ->-V -^-j ouclad
êl-beled, aUI ,j 1 êbn êl-beled.
— J'irai loger chez mes Compa-
triotes, ^j.-vij -X?' "^'^ Jp^ ""^^'
a'nd douldd beled-y.
Compensation, j^'^-^ eonddd,
î'ouddd, îLàiXo moukdfdh.
11 a Compensé, ^_^j=- e'ouad.
Compère, ^^-i^ chebyn: ,^y-y^
lia COM PASSÉ, ji^^J^J J^ /w^ ! mochhi/n, pi. ^^-'^-^^î âmchdbyn;
be-'l-berkâr. \ w^jjc ry'nv?/;, pi. ^^j|^£ aVdry6.
COM
COMPKTi:.NT, ^JJ^ la'yq, v^^^'j
ouddjeb, ♦j -^^ vwidijm, 13^'' "'"-
liaijq.
GoMPÉTiTF.un, v^":'* ''«7?/'^-
CoMPLAISANCi:, rJ=L.dw klnitler,
kliàllr, '^^^y riddci, v._^s-*-' ladjyh.
CoMPLK.MKNT, ■^■'y'-^ klamméh.
(f'oij. A(:iii:vi:mi:.\t.)
• loMi'i.KT, J--'='^ hiiinel. [Foyez-
ACHKVÉ.)
11 a CoMPLihÉ. [f. Il a Achevé.)
CO.MPLKTEMIÎNT, -'--^•' lemdm.
Complexe, ^t-vo r/c»<7i. [P'oy.
< Composé.)
CoMPM.XIO.N',^*;^ lahy'alt, ~,^y^
niezdtlj, iïiji. hhaliqéh, j~^ lidl.
Complication, [^-M êUioud.
Complice, ^^-j r^ cheryk.
Compliment, >J.~. seîâm, i^jl:
tehnyah . ,~jj Ichenny.
— Fais-lui mes Cotniiliini'tits,
^-•^ j^f--> li-^c ♦•l~ > sellem a'iay-hi
luin a'nd-y.
loi COM
; Composé, v._^_S\^ inourcl;keb,
J-^xi^ mouchlcmcl , , ../^s::^ mo<-
saowar.
lia Composé, , 4^' «//^f/", v^^»
rakkab, ,^^^"^ sanaf, ^ i^— sau-
na f, ijiJ ^js tdhaq, *-^ d iiiiu.
Compositeur, ^ ^iy mouallef,
t^.^^ mossannef.
Composition, ^.^-^^ ^-' terkyb,
^_^Lj' tâhjf, ^-i-^J' lemyf, .-Xj !
închâ, ia~-si:^ mossanuefah.
Compostelle (ville d'Kspagne),
V 'jixJ ■.j:^-:J:^ Client î'aqoub.
Compote, "S-'f-" morabbah. .^ y^
morebbà.
CoM PRÉH ENSION , ■>-:• 1 , - i \drdk.
Compression, ç4rx^/ct/^02/y?'
11 a Comprimé, ^^^ dayyaq.
Compris (entendu) , -'^^i'' »»e/-
— (conlenu), J.^w«.o tnoucltleiml.
— Y Conipiis, J-^i- ddkhcl.
— La vente, y Compris le bé-
II a Complimenté, c-* benney, néfice, ne monte qu'à mille paras,
hemid. .^o lebenneu, »L- sellem. J^
Complot, 4_~_.ojuj maassyah, 4^
^\ij| îllifdq.
Il a Comploté, ,
^^wt a' d s se y.
_^M )^ êl-bya, dàkhel-ho-'l-
mekseb, md ytlaa cby clld dlf fad-
aassey, dab.
i II a Compris, ^^^ fabam, fthe-.n,
COM
152
GON
fahem, i.i dard, 3-à.l âkhad, ^^.^-^ GoNCASSÉ, ^^_».3J.^ meJqouq,
$ama\ ^^.3 darak, (i-Li,! êchlelaq, {J^y^j^ merdoudd.
fks fetlenn, ^L3 lyfenn. \ H a GOiNCASSÉ, ^s-*" sahaq,
— 11 Comprend, ^j^s^^-' byefhem, /r)-" deress, ^jsj ress, ^j redd,
tiyefham. {J iahan, ^^ daqq.
— Comprends! (imp.],*^^,3 ^e/iem. Concave, j.ï*^ mou'^or.
— MeConiprcnds-tu? ^-i^ ^^.«.^ COiNCliRNANT, ^^kl^ molaalleq,
feliemt-ny chy? ,y,}^ dâyr.
— Je te Comprends, ^„n-,?Lj H a Gonckrné, vw^~.U ndsseh,
hâfhem-ak, ^.*^~-L_j bâsma uk, (3 ^c-'^Uaq.
cl**— J ^\ râ-ny nesma-ak. — En ce qui Concerne votre pays,
— Gomprends-lu l'arabe? c^-"^ j*S-x1j w^^-^l^j U ^ fy ma ynâs-
^-jjjiJi vJ . J.y ert< tedrek êl-a'raby, . sefe beled-koum.
j.x!î ,^iJ C^j! énf /e/'/iem êl- ' H s'est CoNCEaxÉ, .y^\ êch-
araby? , taomr, ^^: naddar, yù. — j ledah-
Un CoMPiiOMis, 2Aô'-*^ mo'a- ^a»"-
i!/ù/e7^, J>^-1^.^ maslahah, J^'j_y Concession, -»-;w" ies///m,:î; La.!
leouâ'oud, *-3^-J' terqym. [Foyez êdjdzéh, J^ menèli.
AccoriD.) CONClEiiGE. {Foyez GeÔlii:i!,
Comptant (argent comptant), Portier.)
jy;£>l^ (TL? felouss hddder, a»'i-î Goncile, ic^*^ djemâah, a.^
j^.s-'.j derâhem bé-'l-hâdder, -\iù medjme.
tieqd, (ja^3 ço6t/. (/^'. Il a ACHETÉ.)
Compte (subst.). (P'. Calcul.)
— As-tu fait ton Gon)pte? «Ji^-Uc
«^.jL^aw ^ a'melt chy hissdb-ak?
11 a Compté. [P'oyez 11 a Gal-
cu LÉ.
CoMPUT. {Foy. Calcul.)
Conciliateur, ^a^-* messaUh,
mouslih.
jCoNCILIATION, às-La^ mossd-
lehah, ^'«= soulh, -'L^'" lessdlouh.
{Foyez Accord.)
— 11 s'est Concilié. [P'oyez il
s'est Accordé.)
CON I
Concis , ^r-r-^' qassi/r. yj^'i^
CoNCLL", ^ï*•^•^ mound'qed.
11 a Conclu (terminé), ç-^ fa-
regh. *~=^ khalain. [F. Il a Achevé.)
— 1111 trailé, Js i~)i ».3_. ouaqaa-
'ch-cltart.
— (tiré une conclusion), ^
neleaj.
— P(iur Conclure, ^y\ ou êl-
iikher, >^x5i J-o.sr-* mohassel êl-
hhini, ^bl\)' hli ghâyel êlkelâm.
Conclusion (fin), *x:=.. khaim,
•-o^y tetmym, ->-^' Umâm. {P'oy.
Achèvement.)
— (conséquence), icsr:r^-' (eny-
âjéh. isr^-* lenydjéh, jj.^.s>. hoiis-
foul.
< ONCO.MBUE, x-^ khydr.
— d'une espèce très-allongée,
^y^ faqqous.
— sauvage, .l.d.sr'' LJ qald-'l-
homdr.
CONCOUPAT, ,'t-?j Jj^ qoul OU
qardr.
Concorde et Concohuance ,
iJÙ'-j:^ motldlieqah, i'iiK.' inouâ-
feqah. [P'oy. AcGORD.)
CoNCOLItS, ..._::v.3j! îzdihnm ,
Wi CON
^L.ij! Ulifdq, ç-L*~ïvi uljUuu'ui',
5jj L..W» luessdyréh.
Concret , -\.<s3r^ moundjemed.
Concrétion, .>--iJu.'i înè'qdd,
ùt^2^ djouinoud.
II a Conçu (il a compris), [f'oy.
ce mot.)
-- Elle a Conçu (elle est devenue
I
enceinte), ^JI^-L--^ haiiielel, vJl^.La.
habelet.
Concubinage, ,J^.^" lesryr.
Concubine, ^Jj— mryyah, pi.
^,'j. — sordry : i^;v'-^j^ ôddlyq,
^jLj^^y ôdddlyq.
Concupiscence, ij.-Jo chahouahy
chehouéh , a^j; zonyali.
Concurremment, L*^ ma an.
Concussion, Ji? zoulm, 8,jL-^^
mossâderéh.
Concussionnaire, J~^ zàlcm,
zâlim.
Condamnable. (F. Blâmable.)
Condamnation, ^-^-X^- lak-
kym , /' j—^ r"^*^^ lioukm cher a ,
'j.2^ djezd, ■ — -iss qaddd. {Foyez
Blâme.)
Il a Condamné, v ■-- a'dnh,
yj-s. a'ddch.
U^
- dahcs. , ciiv.5
(lahadd, ^t *-V^ ha};am n'ici.
20
CON 134 CON
Condensation,, ^^^^î ielnhyf, ï^'i.^ mozâkeréh, i^jl^^ wo-
teksyf. hâourèh. [Foy. Colloque.)
Condescendance, Jjj^-Mejie:;- Confession, , 9^— ^ Viirâf.
zoul. Confiance, ,.i^^î înuhi, àmûn,
Condisciple, ^-J v-^ cheryk. êmân. ^.<c:cl î'iiwcid, 4Ï.' theqqéh,
Condition, -^r^ chart, cherl, ^J leovehkoul.
pi. ^jj^ chourout. ! — 11 a en Confiance, ^'-^ ^^\
— (état), JL=>. hâl, pi. j'j^i âmann nid. {Foy. Il -^'esl Co.nfiÉ.)
âluniâl; .)l-i^ ch/Jn, à-^t ronthéh. Confiant, J—^-- motouefsil.
— A Condition que, ,.ii hjA^ Confidemmf.nt (f^n confidence ,
hecharl ênn.
Conditionnel, <J^_:j-^-' rnech-
routty.
CONDITIONNELLEMENT , i> f-^J
be-chart, i^iJl-j bê-'ch-diart.
Condoléance, *Jj-*J ta'zyéh.
Conducteur, ^3->'a hddy.
Conduit d'eau, iJL^ saqyah (en
espagnol, azeqiiia), îj.s-* medjrâ,
'j.^ serrent.
Confidence, t-- .«err, i;V"v=sr^
mahremyych.
Confident, ^"-^' ^'-j ^-^ r/f/-yA-
es-serr,
P^
r-^ mnhrem, J^^'*^ iHa'-
temed , «j_\_j nedi/m,
moiissdhib.
r
ONFIDENTIEL, ^Jï^•->' serry.
Confidentiellement, bU::^!
midjrâ, migra, megrê , , ^j.3L_3 tlimdddn. [Foy. Confidemment.)
qdilonss. {Foy. Canal.)
Il a Conduit, ^^j oueddey,
ouaddà, J-i».' êrched.
Cône, iis.vs-* makhrovtlah.
Confection (achèvement), ^L<sji
îtmdm. {Foy. Achèvement.)
11 a CoNFl É, J^ oufl/îei, aL« sellem.
— Il s'est Confié, J^j louekkel,
teouakkel , l=!^,radjd, ragd.
Configuration. {Foyez Con-
formation.)
11 a Confiné. {Foyez H a Avoi-
CONFÉDÉRATION. {Foyez Al- SINÉ.)
LiANCE.) Confins (pi.), ^^-^^ hedoud.
Conférence, d^'> mokdleméh., à^L ^or/'.
CON 155 CON
CO.NFIIIMATIF, wV^aP movehJxCd. CONFORMATION, J-;;-^^-' leclikljl,
CONFIKMATION , ^Jà-^^.^' te!<a(}- :> yj^ $ouroh .
Conforme, i^^1-L>» mnuiiâbiq.
^iiL.» moudfiq, v ^^^x.» mounnft-*
scb, ^ ^2wo..i moiicljib, i^KiuAy» mc7i-
îlhbdL
dijq, j'^-9' 'îqrâr, .Jl..
îsbôl , ,'^i;^l htiqràr.
Il a CoM'iiiMi':, vji^-J ihel'bet.
— lin Iraité par ini serment, ! chûbih, mLLci» motchûbih
^^^~=s. hûllaf.
Confiscation, i=--:= âabt. ^j^
qabd , 5,^L/y£^ mom^sâderch.
Confiseur, ,;J"'y-^ haUmâly,
halaoïiâhf. ^2>. L_l;s. lialonddjy,
,=v,Xi^ chekerdjy.
11 a Confisqué, uvXnV lemeUek,
f^—j ouesscq, (j^ qabadd, h^
daball.
Confit, ,.: ^^ morabby.
— Fniits Confits. [Foyez Con-
fiture.)
Confiture, 5_j-2«- halonch, hal-
ouoh, hdlaouah, pi. vJ1^1_Jl=>^ hal-
oinil, halaouul; >j.2î-*^ maadjoim,
AJ y.a iDdrabbéh, merabboh.
Conflagration. {Foyez Brû-
lure, Incendie.)
Conflit, 9 .Lsj' tessâron'. [Foy.
Choc, Comrat, Altercation.)
Confluent, «.-^.s-^ medjma ,
Li:U moxdteqâ.)
Il a Conformé, Jl* vieillie!,
messal, i^-t. chalhah, v ^^lj n<^/s-
se6, Jj'!-* mâlhal.
— Il s'est Conforné, (Jjà'j oxiâfeq.
Conformément h, en Confor-
mité de, ^^ À^.S' hjf, i^ hamn,
^ ^*^s:i be-hisb.
Conformité, (J»'jli=.V teiifibeq,
A-^Ly» mendsaehéh , 4.b-<s.-» viemd-
iheîéh. (^oy. Concorde, Accord.)
Confrérie, ^^_j=^^ âl;h(iovi,éli.
11 a Confronté, J-"-^ qdhel,
*=!.._; I ouddjah.
Confrontation, «^■^-s^'j^ moud-
djehah , i-o'-ï.* moqdheJéh.
Confus (môle), Js^s^ tnakhlnuii.
— (honteux), ^Sj^s.. khazydn.
Confusion (mélanp;e, désordre),
M=k /,7ifl//,, iaJàr' tekhlilll, i?^>b:kî
Ikhdldlt.
— (Iionto), aj'",j:'i klirzdiiéh, l'^à.
khazd, (.>_»^-'" lelilnun: v ^-s o*!/''»
lia C0NF0NDU(mêlé),is-^ A■/lrt^'^^ pi. > 'j^ ou'i/nnb.
CON 1
Congé, sy.:-^^ desionr, ïji-=^'
êâjdzéh , êfjiizéh , ,^^\y^) \ îhsirâf.
,j.~. sour, ^^\ êdn, i.^ji froussah.
* — Il a pris Congé, f-^j ouada',
^iw<^j \ ênsaraf.
— II a demandé son Congé,
,^lx^1 êsiâden.
Il a Congédié, ^^J-^ saraf,
^û■^ tnlaq, #4^^' êtlaq, ^j^ snr-
7 ■
rah, J.3 fell.
Congélation, ->--i=^ djelyd.
Conjecture, ^j^-à zenn, denn,
pi. .>_»Js denorm, zenoun, j^-*sr-'
lekliruyn, yK rotimmiz, .'--t! tbdr,
^a)i.zL\ îchttldq.
Il a Conjecturé, ^^ zanv.
dann, ..y-fr^»- khammen, ^^J^ leouh-
henn,'yy remez, j^~\ etehar.
Conjoncture, i-^y fersah.
Conjugaison, ^ij^'i lesryf.
Conjugal, --'jî/'^ ?^ metâ-'z-
zaovâdj.
Conjuration, ^-^-^\ robtah.
[Foyez Complot, Conspiration.)
Il a Conjuré (v. n.), Jajl.j" te-
râhatl, , «L-i-J iechdouer: k= V teoud-
mer. P'oy. il a Conspiré.)
— (v. a.), ^_J»£ ^^ ^i^ halafalà.
— Je t'en Conjure, au nom de
56 CON
Dieu, de ta vie, do celle de tes en-
fants! à'-^:' ^'Sl^, e).JU iiJLj
^-J^Jj b-illah a'iay-k, be-hayâl-nk,
be-hayâl oulâd-akl
Connaissance, ^j»^ ma'reféh,
Jit a'ql.
— Il a fait Connaissance avec,
ft.^ ^ o»*.' laarrafma\ ^,^)-*J
ta'âraf fi/.
Connu, ^^4«.»«^ maaronf.
Il a Connu, «^ ô»s uaref, a'raf,
Jjii aqal, »»^ clia'ar, Ut a'iurn.
— Il Connatt, ,iwx^.j hyaraf.
— Connais ! (imp.) ,^c-l d'ara f.
— Le Connais-tu? ji,-*.j" C^'
eut larrif-ho?
— Il a fait Connaître, j-^ u'qqul.
<^_Jy arraf, Js, a'ilam.
— Personne ne Connaît sa ma-
ladie, ix*9^jj , ^jC J=w! u» ma dliil
a'raf be-oudja't-ho.
— Chacun le Connaît bien, Js
_^JU (S.iw»j J^_3i.!_j Icoll oudked yarcf-
lio iiielyh.
. — Je ne les Connais pas, ^J, L»
^j,xj> à-ijXA ma l-y ma'reféh ma-
houm.
— Il a Connu charnellement,
^.i iiclidh, O.J nekâ, v^'-j nâk.
CON 157 CON
Conque, ->-i-o safad. Il a CoNsi;iLLi:,j!-i^! «(■//«>, j^ii-î
CONOL'KliA.NT, » -.-j—i ijhdleb, ! êchouar, ,-0 dabbar, ,j~^ châouar.
Co.NSENTK.MK.Nï, t^'-^J ouafâq.
il L
^_5.", -i ghdzij, ^\-x^ moyluhy, yS
zdfer, ^j'ii fâlih.
Il a Conquis, w^ ghdleb, J^
fa(ali,^.\sJ lemelleJi, <.^^AxJ te<jlta-
leb, ^^~~.l ésloueley. j:>s..:lj\ ên-
lessar.
Consanguinité, A-'ji qordbéh.
Conscience, ^^^ dumniéli, dem-
{P'oy. Accord.)
Il a Consenti, J,! w^-?-' âdjdh
lia, ^^, reddà, reddeij. [P^oy. Il
a Accoudé.)
Conséquence ( conclusion ) ,
isr^r^"' nelydjêh.
Conservation, -Î^à^ hafd, hefd,
mah, A-J nyéh, iys^-i bessyréh , hifd, ir'f^ hirs; i-^-^^ seyânéh ,
r^'
damyr.
pi. .\^'^ saouan.
— Sur nia Conscience, ^>0 ^ 11 a Conservé, ^^ hafedd, ha-
fy doiinnet-y, ^^ Iz a Ut dom- fadd, hafezz, 1'^*=^ haress, j ►o.
mel-y.
Conseil (assemblée), ^^
medjma. {P'oy. ASSEMBLÉE.)
harez.
— Que Dieu te Conserve! Jjî
oJ-*-L~j yillah yssellem-ak! a-uI
— (avis) , .j-i.. cliour. pi. ,L-i^ ' ^._->_àw_*_j Allah ya'âfy-k! il)!
ûchoudr; ^_cl, rdy , plur. ',1 ârd: ^iJJàxsi Allnh yahfedd-ak.
CoNSiDÉiiAHi.R, .Jài a'zzym.
Il a Considéré (examiné), »ii>
^3 naddar fy, yo^^ damer, J^-j
tdm mel , .x:;i ' êflekar.
11 a Consigné, ^y^ nmkkan,
ç-.-l ûoudn', ,1— sellem.
— Tu Consigneras celle somme
entre les mains de noire ami Ibra-
.!Lj" /.-J. À )l \^
iyjL^ mechoxirali. pi. ^-^L^ mechyr;
.~j J.J tedhyr, pi. j^'lj.1"' ledùbyr.
[Foy. Avis.;
— 11 a demandé C'jnseil, .aLùJj
teclidonar, lechâouer, ,-i:JL-' ^s/e-
c/(âr.
— 11 a donné un bon Conseil,
_.w^cj nos^ali.
— Il a donné un mauvais Conseil, bini, ^
gharr. * — - — ^
C
CON
158
CON
felouss tesellem-ho fy yd moheb-nâ massyéh. { P'oyez CONJURATION,
Ibrahym.
Consistance, ^^-^s qeydm, J^=>.
^^ 4j2jM hdl êl-ouqouf.
II a Consisté, , ^—ijJS toua-
qaf.
— L'affaire Consiste en cela, j.^ oT
! J-.* ^-:. ^ ^^j êl-dmr oudqef a'ià
hadâ.
— Cela Consiste en trois choses,
inoldssess a là IheldLhel oûmour.
Consolateur, ^j,}*^ mo'azzy.
Consolation, <>jj-'Ù" leazzyèh,
^jS ferdj, .\\j-^^ selouân.
11 a Consolé,
L
V^ a zza.
sella.
u zza, a zzey, ^^..
— II s'est Consolé, Iv*-*' laa'zzd,
^yy teazzey, ^.j: a'zd, azey,
,_L^' lesellà.
Complot.)
Il a Conspiré, J^.*^*J la'amel,
,J.i gltudar, ^^^^ a'ssd, a'ssey,
^ ^W halaf. (P'oy. 11 a Conjuré,
Il a Comploté.)
CONSTAN C E, ■> i Ai:- chedddd, C^^ J
Ihobl, Isohl, »0--^ thebdl, i^j\^^
meddouinéh.
Constant, J-J-Xi^ cIiedyd,'Jl^>l'J
ihâbelt, tsdbetl, v'-^ ddyiiu
— lia été Constant, -.L chedd ,
o^.J Ihebell, tsebell.
Constantin (nom propre),
ij^jUi^h^s Qostanlynuus.
CoNSTANTiNE (v. et pr. d'Afr. ,
<u^ia;^^3 Qessentynah, i^^z A'nn<i-
béh .
CONSTA.NTINOPLE,
Is-
lanboul, J»_^_iL^;: — .\ Isldnboul ,
Il a Consolidé, Sii. c/(efc?(i, J.:c^l ; J^^'\h^\ Islanboul, J^a^lJa— 1 7s-
êchtedd. (P'oy. 11 a Affermi.) ! tdnboul, J»-^_^-«._~.l Isldmboul,
I ^ •
Il a Consommé (terminé), ?> t.3 i...xJaJa.,^ Qoslanlynyéh.
faregh, {P'oy. 11 a Achevé.)
— (il a absorbé), J^l âkal, v^^
haiak. {P'oy. lia Absorbé.)
CoNSOUDE, f,S~s:^ lahalioum,
^:^Lo.s^ djemâdjem.
C0NSPIRATI0N,j J.C ghadr,^^f^:xf
— Natif de Constantinople ,
^Jj^^-L-l îsldmbouly , ^J,^.s_;_Ja^ i
îslanboîily .
Constellation, (^oy. Astre.)
Consternation. (^. Crainte.)
Consterné, '^^'f mar'oub.
CON
!I a CoNsiKitM-:. w-
(/'()//. Il a I': riiAVK.)
Co.NSiil'ATlO.N, ..is-M
êl-baln, ,.t-c^ ■ .«^^ liobu l'I-baln.
Il a été Constipé, ^:^' icqab-
dedd , ij^^ qobbedd, »'^ kolein,
-, raab. J-^-t. chd'al , S.: bdd , \ji\^ helak.
[f^'oij. Il a I5itli|,|':.)
Il a Co.NTAGil';, l^jui vnadâ.
Co.NTAGIliL'X, ^J,A*;.-» monadij,
monedy.
GoNTAGIOiN, \ù,fj\ ini'dd, ï-^-
qohd
.^l:i^\ Ai. cil edd èl-haln , aaI:.' ^js^ I a ou déh .
i'itqal edd laln-Jto.
Il a Constitué,
r
cquin .
CoNTK, ■»:; -^ InJuîi/éh, liihdi/ah,
^_^j. reoiuîijah, ^J^Jo^ ]iadouls:((h ,
àqdm, ^j-*-=^ djaal, *-*, ressem. i hadoulhêh , hadousséh, iîj J-.^ ka-
— Il m'a Constitué scn procureur, ; dylhè'.i, hadijsséh.
.^K^ ouel:kel-ny, AS^ ^-JU=w 11 a Conté, '_; -, reouê, c,cs hahâ,
dja'al-ny vukyl-ho.
,-X.2w hekà, hakcy, haky, «^Aa.
— Qui \ uusa Cotislilué nus juges? haddelh , haddels.
x^ »V-5i ,.-- inan êqâui-
kouin Qodddl a'iay-nd?
Constitution d'un Etat. [P'oyez
Charte constitutionnelle.)
Construction, (jl-n^' benydn.
[Foy. BÂTIMENT.)
11 a CONSTIIUIT. {rayez il a
n.vri.)
Il a Contemplé, J*1.1' tâmmel,
[P'oy. Il a CoNSiDÉnÉ.)
CONTEMIOUAIN, j.^ ^ y5 ^ fy
ferd a'mr.
Content (saiis-fait) , /i'J qâni\
^Ju> moqânè', a-^-Hx^^ viostcqnu',
L-:^ I , rdddê.
(gai), Lj.>*^ mabsoutt, ^ ^v»
Consul, J-^^^ qonsol, J_a.^sjJ> moUarrah, L^.^^^^j.j' vicnbiistalt,
qonsoul, pi. J--sLj.3 qendssel . ^.y[=s. y3 ferluîn.
Il a Consulté, [f'oyez 11 a de- — lia été Content, ^=j red~
mandé Conseil.) dey, reddy, L-<to. raddû, ! ^A
— lls'rstConsullé(ila prisgarde), êrdd.
,.i»;_' i'.<icclidr. — Kilo a été Contente, <JL-~~^,
il a Consumé, /ji»-». haraq, rcddyci.
CON
160
CON
— Ils ont été Contents, 'j-^j
reddoi'i.
— 11 est Content, ^jyi byerdâ,
2 JsLà. V ^Ji=.i yllayb khâltr-ho.
— Je suis Content, j=j*^ b!
dnâ mabsouU.
— Tu es Content, J=j*w> Cl^oi
ênl mahsouH.
J.-vsL J-a-l jj^^5 l->* lutdéh 'd-dâr
dâkhel-hû met fy-ch âhd oudssel.
CoNTERiES de Venise, jj—^
^J>\J khercz hendeqy.
CoiSTESTATio:<, A^^ IMssâm,
pi, »jL,^^ khessâym; s ^y^sr^" me-
djdouréh , ïJ'— j nâqrah, is^Lx»
ma'dladjéh , i^j^^^d^ khassouméh,
— 11 n'esl pas Content, v -^^i:J ^ , ahj-^Lsst^ mokhâsseméh. {Foyez Al-
S^isLà. là yllayb klidllr-ho.
11 a CoNTEiNTÉ, V -^sr^ a'ddjab,
fi.:ji qanna.
— 11 nous a Contentés, Â-à.!
Ljj,i5L:à. âkhad khdUr-nd.
— 11 s'est Contenté de, ft..i..s
qanaa, >i.;i;~.' êslaqna, êslaqnè'.
CONTENTEMIÎNT, I- — -^^j reddd ,
^yS..'J tefryJi, y'\s\ îfrdh, v ^=s^
a djeb.
11 a Contenu
^J*/^:^ damen , -h^-
— Ce lieu ne peut nous Contenir,
avisjl! IJ.A Ixx^i U ma yssaa'-nd
Jiadd-'l-moudda.
— Le Contenu de la lettre, ^^_J•(^-~ap
■,^^j^\^)\ madmoun êl-maktouh.
— Il Contient, ^*"^-' byessa .
— Cette maison ne Contient abso-
lument personne, L,^l=i.Oj| J.,M 5J.»
/j..^«. ouassa ,
dabell.
TERCATION, CoNFLIT.)
lia Contesté, ^^i-^^ hddjadj,
^^l^^ddded. \Xfi mârd, j-'-^ nd-
qar,^y^i' a'd/oc/y, W Lj bdlalt, ^y-ss.
Cl • >^ •
djâouar. {Foyez II a eu une Alter-
cation.)
CoNTiGu, ^^ly q'^i'yb, ^uj
taalleq, ^^-y^.L.' motldbeq, ^J-J-^
moidzem, (33 moJdzaq, ijy'^
molasseq, J-^"'' monsel.
Contiguïté, JL^'! îuissâî.
Un Continent,^-" berr.
— Les deux Continents, ^\^y
berreyn,
— Le souverain des deux Conti-
nents et des deux mers (titre de Teni-
pereur ottoman), ijijr^ (jLia-^
,^J ksrc^'j soultdn êl-berreyn ou é/-
bahareyn.
Continuation, i^j'*^*nec^âoM«-
CON 1
»)ie7tj i-^L^ mouâddibéh , ,K^'^,
istimrdr, >L,5 daouâm.
Il a Continué, J-i» dall, J
tamm. v ^^j ouâddab, jj^ ^\^
diîm a' là.
— Il Continua de faire son ou-
vrage, aU-L J-**j >'^ ddm ija'mel
chogJil-ho.
Continuel, »^_-v>toU^ mouâddeb,
«■^ O dâym, /»j'->^ meddouam.
Continuellement, -*^'-5 <^a»/-
j»!«n.
Continuité, J'i-^''' îtiissâL
Contour, pi dour. [Voy. Cir-
conférence.)
II n CONTOLRNÉ, .b dur, j\:>
dnonar.
lia Contracté (fait un contrat),
^i^ aqad.
— (resserré), ^ damm.
— Il aContractéamitiéjv ^:a.'wsaj*
tessdhab, ^_oV'' ta'arraf, . '.S.'J
teqnrcb, ^j'iu^^ êste^rab.
Contradiction,
-v' viena-
qedd, ,^^' îkhlildf, oJr -\j 6e-
lâllah, jj,L3r'' mohdrenéii .
Il a Contraint, y lazzam, ^ J!
êlzem. ■^.^-^As, ghassab, y
sakhar.
61 CON
— 11 a été Contraint, «^^/^.V
letjhas^eb.
— Personne ne t'a Contraint, L»
uy.-_^i. j.2w! ma âhd gha$sab-ak.
1 Contrainte, .«.-^ — i (jhasb,
>lj^. I îllizdm, ^-^;-^ ghas:iybah.
— Par Contrainte, -^-ssi ghasbân.
Contraire, i^l.^.- moJdâdcd;
~\^ dodd, doudd, dadd, pi. :i\ù.^\
dddâd, êdddd.
— Il a été Contraire, 5-.^ dddd,
^_^-\c a'kass, AJLc a'dned, ^ ^'L::^.
khdlaf, ^i'^ d/a/ess, iJ.^ (farfei.
— Au Contraire, ,^b?.37-^ 6e-
A;/ie^a7, ^bUr-.j be-'l-kheldf, Ij.^
dodddn, ^fSx]l: be-'l-a'ks.
11 a Contrarié, r^—=w /ia/ccr.
{Voyez II a été Contraire.)
Contrariété, CL^?.;.^ mendd-
dedéh, .^^_j}^ kholf, i— J^ i'ndd.
{Voy. Contradiction.)
Contrat, ^ic aaqd, pi. _\£:i!
é'çc/; irj-i chart, s^S'jJ tezherch ,
^ a_^^ moussouq ; i^^ hoddjè'i ,
hogguéh, pi, _^ hodjedj: JJl^J
lemessik, pi. ^i^c1Im>-1'' teme^sikdt.
{Voy. .VccoRU, Acte.)
— Articles de Contrats pi.),
i^_->j ouelhdyq, ouetsdyq.
CON 162 CON
Contre (auprès), ,^ aaf a, J-3 j Contrefait (difforme),
qabel. {V. Auprès, A Côté.
cheny',
— (en opposition), o-^ dodd, FORME.)
doudd, ti-^ doddân, >^-^=i- khe-
lâf, ^o a là.
— Le clieykh a marché Contre
e
mossykh. {Voy. DiF-
nous avec ses soldats, Jr^^^ ^y
L..U iSL^xi toueddjah êch-cheykh
he-à" ssûker-ho alay-nâ.
CONTREDÂNDE, f'-^^^ îmtinâ' ,
i3j^ serqah , ^jy^'' mahroum.
Contrebandier, i^^j-^ sarrâq.
Jl a Contrecarré. {Voyez 11 a
été Contraire.)
Contre-Coeur, ** hemm, *i
ghamm.
— A Contre-Cœur, *._.^j^ ^^
min ghayr qalb, Js^ y^ ^^'' min
ghayr khâlir. {Voy. Par Contrainte.)
Contre-Coup, ^.L-^' tcddâreb.
Il a Contredit, Aw naqed, na-
qad, ji\> kdbar, Wl-J bâlalt, ^h
mqadd, >Xs^ hâren, Si^ nâkar,
cflsL-j ndqadd, (j^»' — £ aâredd.
{Voy. 11 a été Contraire.)
Contrée, ^-^ heied, pi. j^J-^
bolddn; Ji berr, ^^^ nâhyéh.
Contrefaçon , j^jj^ tezouyr.
{Voy. Imitation.)
11 a Contrefait, '^•x'i liaddah,
i.)l-^ chdbah, -\_i_5 qallad, ,_«;
zaouar. {Voyez 11 a Imité.)
Il a Gontremandé, j"«Vr^.^_i
ghayyar êl-âmr, y»^ . J
laf êl-âmr.
Contre-Poison,
^) \ 1^ dodd
ês-semm, (3 J' l-^^'ydq-
êl-ma'ny.
Contre-Temps. ( Voyez Acci-
dent, Adversité, Calamité.)
11 est Contrevenu, ^^ ^3 .à. khd-
laf, jj^s--' tedjdouez.
11 a Contrirué (été utile), ^L)
nafa, ne fa'.
— (payé une contribution), f^^^
de fa', ^jl-»- djâzey.
Contribution, ^^^j-s fardah,
ferdéh, plur. >^W' ferdyd; SijLs-''
medjdzâh, -^j^ kharadj.
— Il a levé une Contribution,
Jj.3 farad, far éd.
U a CoNTRisTÉ. (F. u a Affli-
gé, Il a Attristé, 11 a Chagriné.)
Il a Convaincu, ^Jl^'J thebbet,
CON
163
COP
^j^Ji.j faqass, o^*J'! êlhbat, êtsbat,
^ e,>H ba7j7jan a'Ià.
— Jo les ai Convaincus de leur
crime, ♦-;-«•'- *-i^ *-^^~r.-' bayynel
a'Iai/-houm denb-houm.
— Ha été Convaincu (persuadé),
^-ïs-' lahaqqeq.
— A'^ous êtes Convaincus de son
innocence, ^y i-j| «^aâs ^^^^
sahh and-koum ênne-ho bery.
Coy\ \LESCEy CE, À:ii»\ îchtefy,
i-J-£ aûfijéh.
CoNVALESCK.NT, _i-xiu/» moch-
— lia été Convalescent, ^:^l
êchlefey, ^'^ râq.
Convenable, ^5^5 lâqy, ^m*'^
ma'rouf. [Voy. Bienséant.)
Convenablement, JÎ^ L» mû
ylâqy, ^tfJ-^:'. ''-* "i« yslah.
Convention, ^^L-i-jl îttifâq.
{Voyez Accord, Alliance.)
Il a Convenu, ^L» salah, \l^
djâz, f^z Idq.
— Il est Convenu, >X^ aahed,
a'had. Lx—l êstaouâ, ^jj^ lehouad.
(Voy. Il s'est Accordé.)
Conversation, »j'— ûol* via'a-
chàrah, i-i^^ moJidlemah, i^s>.LA/>
mossdiiebah. (T. Colloque, Con-
férence, Dialogue.)
Il a Conversé, ^Lc adcher,
J^^ tekdlem, *Kj' lekellem, hl^
khalall.
Conversion. (V. Changement.)
Il s'est Converti. {Voyez II a
Changé.)
— Il s'est Converti (s'est corrigé),
s.^LJ* tdb, wJjl érledd.
— (il est devenu), y^ sdr.
— Il s'est Converti en pierre,
^y^ .L.O sdr Itadjardn.
Convexe, v_^^J-3r-* mahdoub,
^^"^ niohanny.
Conviction, vO-^'I îihbdi.
Il a Convié, ^V^ a'zum. {V. Il a
Convoqué, H a Invité.)
Convocation, »_*£- da'ouah.
Convoi d'armée, A-Ua^ hamléli.
Il a Convoité. {V. 11 a Désiré.)
11 a Convoqué. ( V. Il a Appelé.)
Copeau, ij'p bordyah, à^^j->
borrayâh, ijwsr-' nouhdlah, AiLà^
khorrâltah.
Copie, a^t*^ neskhah, a^-Lii-j
naqJéh, ,^— J neskii, JJL) neql.
11 a Copié, ^^— j nessckh, nas-
sakh, Ji.J naqal.
COR
COPIEUSEMEIV'T, ^jij^ ghâzyrân,
^ajLàJLj bi-l-fâydd. {Voy. Abon-
damment.)
Copieux. [Voyez Abondant.)
Copiste, ^Jii nâsekh, ^^^l-J
nâqel, >, .^^ kâleb.
Copte, ^-^7^ qobty, plur. JsLs
qobâU, àia^9 qobattah; ia^ qobl.
Coq, '■^-i^ dyk, plur. '^'_j--|'^
douyouk, dyouk; -r-jj^ farroudj,
'^jj^ berrouk, ^_^^j^ sardouk,
^^_^ÙJ^ serdouq (en berbère, ^y ]'-;'_ 1
êyâzyd, pi. ^\\jl youzâd).
Coque, s»-^ qechrah.
Coquette, ^^-j zabâlèh.
Coquillage, Coquille, ^-J-^^
sadaf, pi, ^^lj.-oî dsdâf.
— Coquilleperlière,j.3»Jj! ,^->-^
sadaf êl-loulou, ^_^^1 i^j^ erq
êl-louly.
CoQUlN,vJ;-^-*à. khabylli; ^\js^
harâmy, pi. *_.v_pij.=>. harâinyyéh.
{Voyez Gkedin.)
C0QUINEUIE, «J>.^à. khebth.
Cor de chasse, jjS'— ' nâqour,
^^y bouq.
— Celui qui donne du Cor, jS^i
nâqir, .La..? naqqâr.
1G4 COR
Corail, ^_^)'■9'^ mourdjdn.
Coran. {Voy. Koran.)
Corbeau, «-^[/^ ghorâb, plur.
^Ljji ghorbdn; y^J.£. ghadaf.
Corbeille, ii-s qouffah, qofféli,
pi. ^LiJ qefâf; ài-aJ qoufyfah,
iiw soullah, ^-ij rebyaah.
— Faiseur de Corbeilles, J-"-w
sellai.
Cordage, Corde, J.-=^ habl,
pi. Jl-^ hibâl, hebâl; à.d.j . rj/m-
ma/t, i^j roummah, à^ goumnah,
j!jJ? toMo/. {Voy. CÂBLE.)
— de chanvre, jj^~-f ' J-^»- /iat/
âbyadd,
— de sparlerie, ^_^-' J-^^ /fat/
lyf-
— Corde d'arc, de violon, jbj
ouaiâr, y^ outer, pLi^-^ji âoulâr.
— Echelle de Corde, i^ soul-
bak.
CoRDIER, Jl— *-=>• habbdl, Js\j^
cher r du.
Cordonnier, ^o,^i êskdf, pi.
^Sl^ ] dssâJiyf, 4ÛJ l-~. ' dssdkifah;
^J,o. — ■] êskdfy, ,^^.^ sakkdf,
^t.'L^ sabâbty, \^j-^ hharrâz,
■:^^y y^ merkûuby; ^iLfij^ sara-
Cor au pied. (F. Durillon.) mûiy, pi. ^.^jV^j^ saramdlyn;
COR 165
a.yb bâboudjy, ^^-t'u^ houn- GoRPS,
bydjy. êdjsâd; **.
COR
^ djessed, pi. ^w*»o».i
djesm, giiesm, djism.
berbère, .^jL».^) êmsouloukh).
Corpulence, ^^^*"=>- djcssou-
myéh, i^.*-.*»ov djessymyéh.
CoRDOUE (ville d'Espagne), aJs»^ guessem, ]>]. >L»^a.! ddjessâm (en
Qorlohah, Qortbah.
CoRFOU (île), ^3,_.i Koitrfou.
CORIA (v. d'Esp.\iJ.y Qnuryah.
Coriandre, ,j.-^-^3 qasbour,
y ^Jj~J kozbarah , S^**.o kousberah.
Cormier, «s^^r^'y* qerdssyéh.
Corne, j.u9 qam, qern, qorn,
pi. (.le^^ qottrottn; s ^'Laj nessâb;
,5y! y-9. (f/or êl-oxuln, pi. jj'i^
^J)j,)l djyrdn êl-oudneyn.
— Corne de cerf, J.J sT «^a qfarn
— Corne de cheval, ji-^ hâfer,
pi. ►i'j.s». haouâfir.
Corneille, ^^^s ça»/.
Cornet (encrier). [Voy. ce mot.)
CORNOL I LLER, (^s^-'j.à' 7az/ac(/ï(/,
j>»i^ choum.
Cornu, My^ moqarren, .\»y^
maqrovn.
ConoLLEde fleur, Aius''//iû/it69«/».
Correct, .^l-s-^ sahdh.
sahy-
Correctement, ^-^
hân.
Correction, i^^^^ îsldhali,
_,^^i îsldh, \ ^^Lj' tddyb, lêdyb,
.^-^-sT"^'' (eshyh.
— (châliment). {Voyez ce mot.)
Il a Correspondu, v_^j"o kâtab,
kdteb.
Il a Correspondu avec eux, /••^ °
kdleb-houm, kdlab-houm.
Il a Corrigé, ^-X^' êslah, « >^\
-, ..C -
dddeb, v >JL — j tdddeb, ^-ss'^
sahhaJt.
— Il s'est Corri<;é, ^ ^x-^ chaaf.
{Voyez II s'est Converti.)
Corrompu, -^-^^ fassyd.
11 a Corrompu, -^— à fassed.
Corporel, -j'^*«=v djesddny, ' (Foyez II a Gâté.)
gesddny, guesddny, ^jl*~.aw d;'es-
mdny, gesmdny.
C0RPORELLEMENT, '-^**»=>- dyej-
»7Jî/(/n.
;
— Il a été Corrompu, A.-*^ fesscd.
Il a Corroyé, j^-^-^ dabagh.
CORROYEUR, Ç--J^ dabbdgh.
— Ati'lior de Corroveur, i-^jij'^^
^ "...
COT 166
madâbghyéh, A'^'S y^ dâr êd- i
dabgh.
Corruption, J.~*«a.'j tefsyd.
Corsaire, m^-^j-^ qorsân.
— Vaisseau Corsaire, ^l^j-s
qorsân, i.JsjAi ghahjoultah.
Corvée, s^s-*- sakhrak.
Corvette, ^j-;-/^ — •' naqyrah,
0^-.j vi korheyt.
CossÉiR (ville d'Egypte). [Voyez
KOSSÉYR.)
CÔTE, y->-^ delaa, dilaa, dla ,
i-xUr) dilaah, pi. ^ ^L:a delouou,
dloua', ç-X:s| êdlâa', âdlâa'.
— Ce TE (plage), i^îS'--' nâhyah,
pi. if^^y naondhy; i.^^ djehah,
pi. ^J1jU^=>. djehdl; J— ^w sahel,
j.csrr' Lz, chell êl-bahar; <j.-jj..=^
hadyéh, pi. C-^b J.=.. hadyâl.
CÔTÉ, <w^A=s. djanb, ganb, '. ^j La».
djânb, gdnb, djdneh; pi. .^ oi»=5.
COU
— De ce Côté, à.^^^ C» J,
fy hadéh êl-djchah.
— De tous les Côtés, J^ (-^^
\.^jl^ min koll djdnb.
Coteau, 5,5.X2s. houdowah.
CÔTELETTE. [Voyez Cote.)
Coton, ^-1=5 qoltn, qoilonn.
— brut, J_..W-* ^hï qotn mah-
loul.
— filé, JjV*'» ijj^^ Ç^''^ marjh-
zoul, j.'»^'^^ Lv; î^''* merdoun ,
Jiji ^hé qoln ghazl.
Cou, i^-S , raqahéh, raqabah ,
raqbah, roqhéh, a-'L?. reqâhéh, pi.
«^-3. reqâb , riqâb, v ^3. roçè ;
(^x£ a'nf/ (en berbère, v -^5,' our-
qoub, v^.Lvl êmgârt; C-ji— ^— ^--
lemgarai, pi. (j-\-^-*^ tiwgardin .
Le Couchant, vi^*^' êl-gharb.
>. )i.i<s'i êl-moglireb.
Couche (accouchement). (Toyes
djuudneb: ^ oj.ir /er/", /ar/", taraf, \ ce mot.
pi. ^^K^^ âUràf.
— Les deux Côtés, ^a-JLst"
êl-djânbéyn, êl-gdnhéijn.
— A Côié,v ^Aa. ^0 aalà djanb,
a Ici ganb.
— A Côté de moi , ^-xs^ Xz
a là djanb-y, a la ganb-y.
'l^-
.i.j.3 fer-
— de terre,
chai êt-lordb.
Couché, -.^sl, rdqed.
Il s'est Couché, ^^3. raqed, va-
qad , ^■•' y rabodd.
— (en parlant du soleil), <^f^
ghareb, <. 'Li ghdb.
cou i
— Le soleil se Couche, v^U.j*
^o.iw.. ' leghàh êcli-chems.
— Le soleil esl Couché, O-o J.
^*.*^! gharebct êch-chems.
— Couche-toi 1 -\3,' ôrqod (en
berlicre, ^^^ Ç^'l/^]-
Le Coucher du soleil, >---^,-é
v..^^." ghâyb êch-chems, '- '^^jj^
^«o._iu_)! ghouroub dê-'cli-chems,
V 'j^i-i' êl-moghâreh (en berbère,
^Aw'j..' (ouychy, -io*;.j lennuchy,
V 'i-i-l' êl-tnoghdrcb).
Coucou, '«^j.-CJs lakkonli, vjJ^O"
f o/i7io »/:, _j- j- /lO (/ ko u .
Coude, .^Jr y i^^erkef; i^^y
merfeq, pi. /ji-'^-» vierâfeq; -^iy
merfeg, ç-^ kouè', kouou, j-^^
qehtdl.
Coude- Pied, J^-^-'î 13 4^^?
qashah dc-'r-ridjl , J._çs.»_.M Isiu/
mechl êr-rigl.
Coudée, ?-',3 derâa, /^^ — s
cous, ^-r! pi/Zt.
Couenne, j-jj^-àr-' J..W rf/W,/
êl-khanzyr.
Coufee (panier), J^-;-'j zenbyl.
{Voy. Cabas, Corbeille.)
11 a Coulé (v. n.), ^^ d/'crà,
67 COU
— Il a Coulé bas (v. a.), i>»~^
(jhptless. {Voyez II a AuîmÉ.)
— II a Coulé bas (v. ii.), (,"--i
ghatlass. {Voyez il a élé Abîmé.)
CouLF.uii, ,.i»-^ lann, laoïm,
leoun, Umn, pi. ^y^l îiîoiin, ..^'J'
àloudn; jy no?//, neoid.
— De plusieurs Couleurs, de Cou-
leurs mêlées, ^ji|»'^' < c,\xsr" mokh-
(elif êl-dloudn. {Voy. BigarkÉ.)
Couleuvre, i..^=^ hayéh, .^.s=v
hayyah (en berbère, i»i.M êîfa'ah].
Coui.EViiiNE, ^J -'J= >j.3-\.o med-
/rtrt làouyl.
Coup, ^^j^ darlah, darbéh, pi.
^Ji^^i yycs darbâl, v j^-cs da?"i; i»5,>
de fa' ah.
— de poing, i'yS^ lekzah, lokzah.
— de pied, iii. roklah.
— de genou , à^^-^i , rokbyéh.
— de têle, vi^o gucng, guing.
— de poignard, i'^-j rekzah.
— h In lùte, J--»-, roussyah.
— à la nuîjuo, i.\hS^ chcklyéh,
i\ \ zezzah.
— de nier, tLi-'Ui' >>-^y moudjék
chedydéh, ys^ ^j* ferkh bahar.
Coupable, v-^j j.^ medenb.
Coupe, a— — Js (dssêh, t(issah\
cou
168
COU
Il a CoL'PÉ, ^J=3 qaltaa, galla'
'«iS fassal, ^-3 qass.
— Il C(Uipe, >2.iaA-
p]. vJL^L-Ljj tassât; iJ^ kâs; pi.
i^^S kououss ; 45^; zelâfah. {Voy.
Calice, Tasse, Verre à boire.)
Coupé, ç-yai* maqiou', mag-
tou, J_a^^ mefsoul, ^y^&fi maq-
souss.
— (cliâlré). (Voyez ce mot.)
à
byeqtaa,
j.,.^.} byefsal.
— Coupe! (imp.) >ti="3' éqtaa,
^J.^'s\ êfsel.
Il a été Coupé, aIsû-J' teqatta',
iLjaLj] ênqelta'.
Couperose, ^j zâdj, zâg.
Couple, -.jj zoudj, zoug.
Coupole. [Voyez Dôme.)
Coupure, >^^^ qelie.
Cour d'une maison, j^^a/iaouc/î,
hauch, \^jJA^ salloudn, o liw.
.!j,3! ousl dê-d-dâr.
— d'un prince, wJ^f bâb, Jj.^
douléh, doulah.
Courage, j-«s:-^ chedja'ah, ^-f
bas, ijJ qououéh. (F. Bravoure.)
— Courage! (int.) \^\ êzâ, ^i\
izdn. (Voy. AlloissI)
Courageusement, >5j=^1-j bi-
'l'djoudy i.&L_s-**^ ^_j bê-'ch-che-
djâ'ah.
Courageux. [Voy. Brave.)
Courbe (adj.), Courbé, ^^i
â'aouadj, âa'ouag, ^j-^*-* mo'ouedj.
— Courbe (subst.), ligne combe,
iK'j^ qouss,^^xAh:L khatt mo'ouedj.
11 a Courbé, '^' laouâ, ^JJ
laouey, ^f- â'ouadj, ^y- arradj.
— 11 a élé Courbé, ^jxJ taouadj.
Courge. [Voy. Citrouille.)
Couronne royale, ^-j tâdj, uîg,
pi. jjl-s-:^' tydjdn, lygdn.
— de fleurs ,,^a:jS J-J^'! àkbjl
êl-âzhâr.
Il a Couronné, ^_j-J' taouadj.
— de fleurs, j-ij-L) jJb kahtl
be-'l-âzhâr.
Courrier, ^-~- say, pi. L«~.
souâfj^l'^ inobâcher.
Courroie, ,_ft^~' syour (en ber-
bère, <i.À;»»>Ji êlgoumenah) .
Il a Courroucé, i=-i ghayyaz,
v«^^iiii êghdab.
— Il s'est Courroucé, v^^^^x^-i.
ghaddab, hlà. ghâzz.
Courroux. {Voy. Colère.)
Cours (terme de commerce),
^y^] jn^ se'r ês-souq.
cou
«69
<:ou
CounsK, ^^ djery.
— Ils se sont défiés à la Course,
\jsj LJ)" (esâbeqoù.
— Il a cherché à devancer à la
Course, ij?'"*" ^^'^'^V' (3'^' ^*'
tabeq, |i.^*«x.vl êslesbaq.
Court, ^^^ qassyr, qessyr, pi.
jl^ï qissdr, i--~a^ qyssdr.
— Plus Court, ^^1 dqsar.
Courte-Pointe, j^j-i^ lyzâr.
[Voyez Couverture.)
C0URTIER,J^^j£fe//û/,pl.^,J^.>
delldlyn; ,~^.a-^ semsdr, J--*^^
spfNSrt/, Jusi a'mdl.
Il a Couru, ^3»=^ àjerey, djerà,
'j'irà, jjiî^ , rakadd.
— Il Court, ^j..=s7^f byedjry,
hyegry.
— Il Courait, ^J^U ^^ kdn
rdliedd.
— Tu Ours, fj^'^j'-^ beterkodd.
— Il s'est mis à Courir après,
^/F" J*^ dja'lyegry,j^j}ji^
sdr yerkodd.
— Cours! (imp.), ^j=^^ êgry,
èdjry, ^j^ y ôrkodd,
— Courant, jj^' > rdkedd.
Couscoussou. [F'. KOUSKOUS-
SOU.)
Cousin (parent), ^-^^^ nessyb.
— paternel, ..s ,.,jI êbna'mm,
:x3î
khdl
èbn êl-a'mm.
— maternel, J^d:-'' ^A êln êl-
— Cousine, •i'^.*-J nessybah.
— paternelle, «i^Jl^Ôj benta'mm,
^su! wcj henl êl-amm.
— maternelle, J-s-" vJU;^ hcnl
êl-khâl.
— Cousin (moucheron), /r;»*''"'
ndmouss, pi. .».^/>1j.j naoudmyss,
^_.x.) ba'oudd, i~^jxi ba'ouddah.
Cousi.MKitK, i~-.^j ndmous-
syéli .
Coussin, ç-j^-^s-" mokhaddaa;
5-i..sr^ moukhaddah, mokhaddéh (en
esp. almohada), pi. .JL^lj.sr^ mo-
khadddl; SL»^ mesned.
Cousu, ^s^=s-* mokhayyt.
Il a Cousu, ^^^ khayall, l^'d^
khayyatl.
Il a Coûté, ^LiJUvl êstaqdm,
^^kallaf.
— Combien Coûte cela? Jo «.\j
be-kiam doul? S ^Sy^.. J' dol ys-
souà kiam ? '.> i.j I A5 çatW ^j/c/i rfé?
— Combien co drap Coûte-i-il
l'aune? ..^ ?-1.3.)! >Li— J , l! Ji
-• c^- t'j^'' (
i. u
22
CRA
170
CUA
J!
^^^ST' • \^i> qadd-êch ystcqâm êd-
derâa min hadu-'l-djouq?
Couteau, à.:.S^ sehhjnéli, ^^Si^
sekkyn, pi. ySK^ sekdkyn: i-^.^^ y^
aoitayssyéh, ,<s~ci. kltalmy, ^ J-à.
khodmy, kliedmy (en berbère, >JI^;^
hynt, ^^j._^_3! êl-mous, e^^j^
tchoudmy, jj.5] êfrori).
Coutelas, ;• " ^^ -' • ^ ydtdghân ,
j.sr-^^ khandjar, ^y^ djenouy (en
berbère, ^3»'9.1 ddjeneouy).
Coutume, S->^c addah, d'déh,
pi. vJLj!^-£ ad.dal, -XjLs a'oudyd;
"éj-^ syréh.
Couture, iJsL^-à. kheyydiiah,
a.J!p* terqy'.
Couvent, ^^J ■> (/e;/r.
Couvercle, Liai ghatlâ, il^i
ghaltâh, i-i-i^ maghatlah, ^^.^S^)
mokebb.
11 a Couvert, -Jai ghattd, Jsi
ghailey, ghatlà, y.^ satar.
Couverture de lit,,^ ^s^ lahaf,
^ ^Lcsr' lehdf{en berbère, _j3! dfoii,
âfau, ^_»=s-l dkhouey). {V. COURTE-
POINTE.)
Crabe, ^Aj^^s^ o'qrdychah.
Crachat, (^Jj-.-' bezdq, houzâq,
j-i-j" tefl, Jji-J' toufouL
11 a Craché, (Jj.j besco, bazaq,
— Crache! f3j'""'^ ohzouq (en
berbère, ,^___^^^ soiissef).
Craie, t^i^u-j' tabdchyr, xA.jy
krychah, ^J^y^^ ç^-i= /î/n dbyadd,
i^jJ] (j^^-' beyddd êl-oudjéh.
Il a Craint, v^'-=i' /t^ft/", ?• V^
/aza'.
— 11 Craint, >^ ^--srr:-.-' byekhdf,
,^Jjs-^-? bykliaovf, bykhauf.
— Crains! (imp.) ,^ à^=^ khaufl
(on berbère, ^^^i\ dksoud, ^^A
âougddl).
Crainte, .^ ^^^ khouf, kJiauf,
kJiaouf, aSus^ mekhdféh, ç-jà fezè',
ç.j.=. djez' .
— Par Crainte, Lcj.? fez'adn.
Craintif, „ àJ -=^ kli.dyf, ^ àL^rL
khoudf, ^y f^zy\ fA-~y feza'dn.
Crainjoisi, ySj-'j^ qermezy.
Crampon. {P'oy. Crochet.)
11 s'est Cramponné, (/^-- — =^
khayyach.
Crâne, ^-«s-s:-^ djemdjovmah,
djoumdjoumah, pi. *=wLo=i. djemâ-
djem; 2;-=^ liayzah, is>J qara'ah.
pi. f- ^ qara.
Crapaud, aJI^ — ^ guerânahf
CRE \
c-^L;s difdaa, doufJà', pi. a^IX^
defâdde .
Il a C\\\(i\:t,yy qazqaz.
Crasse, ^—j oueskh, oussèkh,
i. — .'^=sr^ noliiuîlahj isJ qara'ah,
,lxd,^ khechhdr.
Crasseux, ^-- — ■• oiiessykh,
j^
^^»^ mouessekh
Cravate, à^j-^-' mohareméh,
mohraniéh, J-J-^-» niandyl, «Usji
foutlah, i.'^':^ sebnijah.
Crayon, ^^~^jJ\ Ss qalam
êr-1-essuBs , 5,L2.. haonuréh.
Créance, ,.,j-> dyn.
— Nous avons une Créance sur
eux, ♦v,™U yJ^ D /cîia dyn a'iay-
/iOH)/l.
— lNuiri]uoi nies-tu la Créiince
que j'ai sur loi? ..iJ-'' y^' : ^^-
ui-'^U. i^U ^1 a7ec7t Icnhcr êd-dyn
àlly lyJy a'iay-k?
Créancier, ^jj^J-^--' -^j ralb
êd-dyoun, pi. «^jjJ! w^-'»^ drbâb
êd-dyoun; ^yi-^^ medeyyn.
Créateur, iJv-'^^ khdlcq, ^Xi
bdry.
Création, Aiî..-3Là. khdlyqah,
isl£>. khalqalt , ij\^ hliaJq.
Créature, iï--.L:i. khalyqéh,
71 CRE
iJL)Uk khdlyqah, pi. ^Ji.'bîcL khe-
Idyq; i^y beryéh, pi. l-j'^j berâijâ.
Crédit, (^^^^ teloiiq.
— A Crédit, ij,y^^ bi-lelouq,
j^yj-Vj be-dyn, i^f',-^-'-' bê-'d-dyn,
i.L4L.) be-'l-mehlah.
Crédule, ^.r■;•f^ dmyn.
Il a Créé, ;3 khalaq, Ki
barâ, ^=^_;' doudjcd.
Crème, w^^J. î'«î/^> A_j=_i.._3
— de tartre, fA-Î^J^ i^-*;^ ''■''^'
moîjr tarlyr.
Crêpe, eJ.s-'j.j brondjouk.
Il a Crêpé, a*^- djaad.
Crépu, «.x*=sr^ modja'ed.
Crépuscule, c^^^'.z ghabchyék,
^ii>, chcfcq.
— Fin du Crépuscule , ^iujuM
êl-a'chà (en berbère, -.à-*j| êl-
a'chà, v.i^^:J tenyels).
CRESSOiN d'eau, ^vi-jL^^ r^we-
roiiênnech, •JJ-J j ziydinh , i^ qor-
rah, u:x djerrd, »^=^ f^ djcrdjyr.
— des jardins, ,^^ — =s. hourf,
^LL) , rychdd.
Crête, ^»^ e"'r/", s,.^ o«n-
6oHrn/i.
— de coq, ,.,■'■, zc>in, \^ ?,'»j
CRI 172 CRO
'^,>.A noiiârah dê-'d-dyk, \^ àlsh pi, v|^ djerûym: ^^s^ djerem,
^Jjr^ Mfolih de- l-herrouk. germ.
Il a Creusé, j.i^û' hafer, '^^9^ j — lia commis un Crime, j»»»»
djabb, ,y qaouer, jas^ djaouer. ^ djerem, ■««^ii! êdneb.
Creuset, ii^o boudaqah. j Criminel, v ^JÂ_^ modenb,
Creux, w^Ls-^ /a/(rt<, ,^[^ ! ^j^ modjrem.
djourâf, ^^zs. djour. | Crin, »*^ chaar, char, pi. ,jxt,
che'our, chou'our; J--=k j-xi.. cAaV
Crevasse, ^à.'} teflyh
kheyl.
Sac de Crin, ix;*.,^.. kheydtéh,
Il a Crevé (v. a.), ^4-^-' /«''cg',
^-xj baadj, ,j.9 /esar.
Cri, ^;^-^ se[//î, pi. ^L'^ se(/dfe. pi. (^à- khouyach.
Crible, J.^'' monkhol; ^li.à Crinière de cheval, îi) - ^-
yherbâl, ghorbâl, pi. Jjî;è âf/ia- :i^x)l sebyb dê-'l-aoud, ^j.
rdbel, J-a-jÎ^ï gherâbyl; .LT— jJ rr:;^^^ exCrf êl-fers.
housseyyâr.
— Faiseur de Cribles, ^>K-^
gharâbJy.
Il a Criblé, j^*^ gherbel.
Il a Crié, -.L.»^ sdh, ia-^s a'yaK,
^y^ sarakh , .^r""^ daddj, i^-^\
za'aq.
— Crie! ia^i d'yetl, â'ylt (en
berbère, J_j— seoual, sioual).
Cri EUR des mosquées, ^^j. >>
moueddin, mouezzin.{V. Chanthe.)
— public, ^\jJ berrâh. {Foyez
Courtier.)
Chime, V o^ denh, pi. v '^j^
dounoub, denoub; a*^ »=>• djeryniah,
Cristal, j-'^^ bellour,,^.} bellâr.
Cristalline (maladie), ^1j beléh.
Croc, Crochet, w>^ kelldb,
pi. <._^J-i5' kelâlyb; , ^LL^ Mo/-
tâf, V ^Ky» mekalleb.
Crocodile, .»L*«*j temsâh, pi.
^-.^L^j temassyh; (.ij^ fera'oun,
pl. ;;;--l/^ ferd'yn.
Croisée (fenêtre), i-sLis /«ço/t,
pl. ^c^'jis ieouuqy. [F. Fenêtre.)
Croisière, ^'^^ qersenah.
Croissant de la lune, J^a heldl.
Croix, v ^J^ salyb.
Crosse d'évêque, sjoo okkâzék.
Crotte. [P'oy. Boue.)
CRU
Crotté, ^r!'!^ motteyyen.
Il a Crotté, ^-^ tayyan.
CiioTTiN, Jj; zebl, zebel.
Il a Croulé, ^'-i? tdh.
Croupe, Ji^ kefl.
Croûte du paiii,v-i:'' 1^ SjÀ^
qichrah dê-'l-khobz; ^J^^- (jcrs, pi.
LfJJ^ (jourouss.
Croûton , ^-.ij reghyf, pi.
i..Làj\ êrghifah; ^-ij\ êrghyf,
•,Lii. roughfdn.
Croyance, ^-r— ^ dann, zann,
j^~6^' lakhmyn, (j^\ îmân, êmân.
Croyant, ^^^-^ moumen, pi.
^j^y moumenyn.
Cru (non cuit), ^ neyy.
Il a Cru (ajouté foi), ^î âmen,
^^•>^^ saddaq.
— (penïé),yoi! êfleker,^^ zenn,
v».-^**.^. hassab, /^-«^ khammen.
— Crois-tu que tous les hommes
173 CUI
Lj. rabâ.j^i liabar. [l'oy. II s'est
Accru.)
CruaitÉ, S->-i^ dieddali , aAï-v
sefekah; S,..»«_3 qassâouéh , plur.
vJ1j)_.L*^5 qassâoudl; i.s<'~^i3 qds-
sdhah.
Cruche, Cruchon, ^^^ qollak,
qolléh, pi. Jjî^ çf/ai, a^ojIj ballds-
séh, (j^-«.j balldss, ï»:^ djarrah,
4J2J ballah, ipy-^ qallouch, \S
kouz.
11 a Crucifié, ^-^-^^^ so/ofe.
Cruel, ^Là^. se/7«7i;,
qdssili.
— Il est devenu Cruel , ^«ar^ '
ênlahass, -*s-*-- tcRahass.
CuBÈBE. {P'oy. Kubèbe.)
Il a Cueilli, J=~ laqau, laqeti,
^___^ia3 qatlef, qaltaf, ^-> neledj,
C
,^__o^ kharaf, ipj=^ liaouach.
CuENÇA (v. d'Espagne), iSijS
Kuunkali.
Cuiller, aïlI*^ ma'laqah, pi.
^^w*.^ ma'dleq; àii*.oe malaaqah, pi.
ij^ t?' meld'eg; iJjx^ moyhrefah,
pi. C->>— 5^ moghrefdl, ,^__q,L_x^
le ressemblent? , ^'~J! J5' ^^v^^srJ
O/J .3::' tahssib kull ên-nds hehdl-ak?
— Je Crois cela, ^Jà ^J, Ijjfc
Aacfa /")/ zenn-y, ^^^sr- ^
Aadd /")/ tekhinyn-y.
— J'ai Cru, ^•^^■^--^ zenyl, de- meghdrcf, ^^j-i...' moghrouf (en
nyl, berbère, i:x^!£'l dudnhah).
Il a Cru (augmenté), iU dzâd, Cuir, -vV djild, geld, gueld,
cm 174
\)\.ijX^èljeloud, geloud; j-xi na'al, 1
pi. Ji-ju! âna'dl.
— de bœuf, ^js..i jda. djeld
baqry.
— de buffle, ^jv»Uw j,_L:s.
djeld djâmoussy, gueld gâmoussy.
— Cuir tanné, PjJ J^ J.L». djeld
madbough.
— Cuir mince, 2j_jaw haourah,
pi. j_^=s. haour; ^l^^^sr-^ sokhlyân,
i^i^^ chamrikhah.
Cuirassé, ^^^^j zâdyéh; ^J j-J-^
sadryéh, pi. vJl^Lj .j..,^ sadryâl.
11 s'est Cuirassé, 9 xSi tederra' .
Cuisine, .^^-^ metbakh, mat-
bakh, pi. -jLii* mellâhekh; ^7.L.^
keschynah, koschynah, àlxwai kous-
CUI
synah (en berbère, ^v«Jj^i âheryss).
— (apprêt des mets), Aà^LL fa-
bdkhah, ^h tabkh.
— Il a fait la Cuisine,
è
h tabakh.
Cuisinier, f^-is tabbâkh, pi.
j^^cLLjs tabbâkhyn.
Cuisse, Cl-sr^ fakhdah, plur.
^J^ fakhddl, ^Ldr^ fekhâd,
0*:^ feykhdah, J<;i^ fakhd, ^,j
ouark, ouerk.
— Les deux Cuisses, j^.Xs-^
fakhdeyn, ^l->^^ fakhdân.
Cuisson d'un mets, j^Js tabkh,
_^^.*ia_!j" ietlayyb, tattyyb.
— Cuisson (douleur), i^j=^ harq,
herq.
Cuit, ^^.^is/» melboukh, mal-
boukh, ^j:u^ meslouy.
— Haricots Cuits dans l'eau ,
i^jL»u> à.^y loubyéh maslouqah.
— Brique Cuite au soleil, w'j-»
^*,^iu/« [oub mochammes.
11 a Cuit (v. a.),
tabakh,
êstaouey, êstaouy.
— (v. n.), Jrf^' êntabakh.
— 11 a Cuit du pain, j.~à. khab-
baz.
^h labekhf
..-ia-j tellayyeh, ^j'-^\
— 11 a Cuit du biscuit, ij^^
is\.^>Mu&i qarmach boqsmdlt.
— La viande Cuit, *3r-tM ^-^^^
yenlabakh êl-lahm.
— Ha fait Cuire dans de l'eau ,
^ii~> salaq.
11 a Cuit (causé une cuisson),
i^j=^ haraq,
— Cela me Cuit beaucoup, \S.b>
»-JLj JyJj-s^. hadâ yahraq-ny
kethyr.
Cuivre, if"'^ nakdss, nehdss
(en berbère, «JuJ^O^j loungoull).
CUL
— vieux j i-o^^ ,f^
firoddah .
175 GYP
Is^ nahàss Cu.min (drogue), j^j^ /tamou7i,
,.i»^3 hâmoun.
! /^'-is^ nahâss Cupidr. [Toy. Avide.)
— rouge, ^.v^
àlimar.
— jaune, j-i-vs sofar.
CuL,j^ /(/s, pi. juJs tyouz;
j~.ls-* medjles, pi. ^Ji-çs-* me-
djâles; aJ lyéli, pi. t-j!^3 loudyd.
[P'oy. DerkIÈUE.)
— Cul-de-lampe, J-j J.;iL)i s ^xi
kaab êl-qandyl.
Culbute, i^hS korddyssah,
A-o-iiLi. choqlêybah , AJvi qolbah.
11 a Culbuté, ^-^i^ qalab.
Culotte, J'^j-— !^eruudl, pi.
jjj'j.-., serdouyl: Jjy-^ cheroudl,
, .--J lebbdss.
Cultivateur, v^.Lsi. hdreis; u.i
ç»'.; zerrâ', pi. *— ^^j zerrd'ah, j a'907
^^L; zerrdyn. [P'oyez Agricul-
Tiau.)
Il a Cultivé, wv^»- barcih , ha-
rels, ^J.=. lîliadam.
Culture, i^^d». klndméli. [f^'oy.
Agriculture.)
Cupidité, *-*_L> UnC, tema .
[Foy. Avidité.)
CURCUMA. {P'oy. KURKUMA.)
Cure-De.nt, J-.^ khalâl.
Cure-Oreille, J^ helâl.
Curieux, J?Luc sendii.
— (rare;, <.— -J vi yharyh, > -ps:*^
adjyb.
Curiosité, ^-^^ iesnytl.
Cuve, ^-^-jL^L kliâbyéh, plur.
■ lihdbyât,
^'
khoudby.
Cuvette, ^jLL belydn.
CuviER, xuu»^» maslallah, i.:SjJ
leknéli, i-sz- ^j bourkehah.
Cygne, ^^-s-i^ chdliyn, (i*^^
Cylindre, aJLkwl êsioudnch,
pi. 0^!.j'j,ii^l êsloudndl.
Cynoglosse (pi.), v>^JjO ! ,L*J
lessdn êl-kelb.
Cyprès, _;»— serou, jji--^ acr-
ouel, Sj.^ Jeronèh»
176
D
D, quatrième lettre de l'alphabet
français, dont le son est rendu par
la huitième lettre de l'alphabet
arabe ^, et même par la neuvième ^
que l'idiome vulgaire confond ha-
bituellement avec la précédente. Le
D français, articulé fortement et
comme avec un redoublement em-
phatique, correspond aussi à la
quinzième lettre arabe ^, et sou-
vent même à la dix-septième ■^.
D'Abord. [Foy. d'ABORD.)
Dao (jis, nom de la quinzième
lettre arabe, ^^^^ ddd. [J^oy. D.)
Dague, j-s-^^ khandjar.
Daher (n. pr.),^ïli2 Ddher,
Zâher.
Daim, <;-:-^ deby, pi, L_^_ij
dobâ.
— Peau de Daim, ç~là-M ^7%.
geîd êd-deby.
Dal -î, nom de la huitième lettre
arabe, jh dâl. J'oy. D.)
Dalle. [F. Carreau de pierre).
Damanhour (ville d'Egypte),
\j,-{^^ Damanhour, Demenliour.
Damas (ville de Syrie), ^l.iJ êch-
Châm, ^i-.d,^^ Dimechq, J — ,J^
^^i jL Chdm cheryf.
— Damas (étoffe), is-*-- kemkhah.
Damasquin (natif de Damas),
Jiii**J> demechqy, ^^^ châmy.
[Foy. Alépin.)
Dame, ^^-^ seydah, vJU^ seti.
sitl, i"-- siilah, pi. ^Jl^L:u.. silldl:
S3 lêlld, J^ lêllah, J^ lella.
— Madame! <.^-- u yd sell-y!
Dame- Jeanne, ij-=sr^b ddm-
djdnah.
Damiette, (v. d'Egypte), isL^-
Demyâtt, Dimyâtl.
Dammah, nom du signe de 1?
voyelle chez les Arabes, 4-*^
dam^rah, i^ij refa'ah, 9-3, refd'.
Damnation, i-^J la'anéh.
lia Damné, ,.i'-> ddn, ,.r*3 la an.
Les Damnés, *--^ J^' êhl dje-
hennam (m. à m. les gens de l'enfer).
DAN
Dan em a ii k , a3i U~' 1 ^ Ddmjmdr-
qah , vjJ , -wsxj J Dynamârk.
Dangeii, j-i:-^ Av'.enr, khallar,
Sjjslsr^ moukhdUeréh.
Dangereux, ^is-^^ khânir.
Da.mim, (ti. pr.), J^'>^ Ddnyûl.
Danois, J».U~)b ddnymdrqy.
Dans, -j ti, J. fij.
— Dans moi, J fy-y, ^ b-y.
177 DAV
Dahu, AJi-iU) nischdbah, a.!...-!.
c/jou/icVi,
Il a Dardk, V -^ nesd.ch.
Darfolu (ville d'Afrique), <y ,' J
Ddrfour.
Dartre, ^j'y^ hezdzah.
Date, ^^ \^ làrykh, _^ .'• lu
C , .. . . C"'
rî/A;/! , pi. ^ j 'y loudrykh
— J'ai reçu de lui une lettre on
Dans toi (masc), oLà fy-k, \ Date du premier de ce mois, c^Àd..'
dkhadl min-ho maktoub idrykh-liu
Jj 6-a/.-; — (féin.), ^V /V'^'î/)
Jo be-ky.
— Dans lui, i-J fy-f>h ^ fV'^^o, j âouel êch-chaltar
fy-hou, à^ be-hi, be-ho: — Dans
elle, —^^ fy-hd, L^^j be-hd.
— Dans nous, ulJ /î/wd, 1-a.j
bc-nâ.
— Dans vous, *.C9 fy-koum.
— Dans eux, Dans elles, *-(^-i
fy-hoivn.
11 a Daté, ^j^ ârekh.
Datif, i.-1-a.'il J_^x.iJ\ éi-n,e-
faoul li-diljel-hi.
Datte, j^st'j balahak (en ber-
bère, -^' lyny).
— sèche, j~»—3 themr, ihaiiir,
ihamar, Ihemer, pi. ,L^ Ihemdr,
Dans le, Dans la, Dans les, Jo isemdr (en berbère, ^»Joi dkkdyn,.
Danse (subst.i, ^vss. raqs, reqs,
iv-i^ , raqas^iih , pi. ^r^^ \ reqouss.
il a Dansk, i;^'j raqcs$, raqass.
— Danse! (imp.) ji^^,' ôrqoss
(cil berbère, -„ J^-i-l êclidah).
Danseur, t/'-^\ raqqdss, plur,
^»r^-^; raqqàssyn.
Dattier, •jJ^t-' naklilah.
DaUI'HIN, J^J- (Itvfyl.
Davantage, ^i-^ ' dkihar, dk-
tsar, ^\ :»(/. -^j ; ri/(/, s^L» o /le-
zyddéli (en berbère, -^ /t7«. ,Cj
David (n. pr,), .î^b Ddoud ,
^_._.'- Dduitoud.
23
DE 178
De (pi'cp.), ^j^ min, ^jz an,
_j le-, ->•"- ^.y' min and.
— Je viens D'Alger, ^^^'ta». Ul
^Ij-csT-" âxiâàjttxj min êl-Djezâyr.
— Il s'est enfui De la prison,
» harab an êl-habs.
DEB
— 11 sort de chez Soliman,^*
redj min and Souleijinun.
— Tu es plus aimé que moi De
mon père, ^3_ajL_j ^^^sr* >j>.ji
^I» jS\ ênl maliboub be-âbou-y
âlUhar minny.
— De pays en pays, ^ i w\L ^^
jJj mm bcled ilà beled.
— De bas en haut, d^s-' ^^
. a.3 L! min taht îlà fauq.
— De là, D'ici. [P'oy. La, Ici.)
— De près. {P'oy. Près.)
— De loin. {P'oy. Loin.)
— De (marque du génil.), -" êl-,
î-Lx/» meUV, f-L^) bêla, 1^ de.
— La maison De mon associé,
Aj ^.i( ,!.) dur cJieryk-y, .1J.J1
_X-; ..i» pLx^ êd-dâr meta che-
ryk-y.
— La fille De ton frère, o-^
oi^awl bent âkhou-k.
ç- .^ J!jxJ 1 êl-aoud mêla
c;jn a'inm-y.
— Du, De la. Des (art.), Ji é/-,
Jî IS (/e-'Z, J! ç-L* metd' êl-.
— Le livre Du cheykh, w''.J:-i
^^3! /l'i/fli» êch-cheykh , ^ ^l-l^S
•^-J^j\ \^ kitdb dé-'ch-cheykh,
•..A.M Ç'^i^yo ^ )Lx\3' êl-kiuîb mela-
'ch- cheykh.
DÉ à coudre, ^L^ji kousiebân,
iïLaw halqah.
— a jouer, jL»] zi
11 a DÉBALLÉ, J-:
/i«/i
11 a DÉBAIIUOUILLÉ, ^^r*-' "'««-
C
sa/j, messèJt.
Il a DÉBARQUÉ (v. n.), Jyj Jicze/,
.Ji ^ Jvj î/e;e/ fy-'l-berr.
— (v. a.), jy nezzel.
DÉBARQUEMENT, Jf V^--" tcnzyl.
Il a DÉBARRASSÉ, Jo.=^ kliam-
mal, ^lJs («/), jjtf-=s- khallass, J.^
DÉBAT, <>>>•! ^ — a^ kliessâmch ,
(en berbère, j._»^^-s-' lol^lisoum).
( /^o!/e- Altercation , Contra-
riété.)
Il a DÉBATTU (conlesté). {P'oy.
ce mot et II a eu une Altercation,
— Le cheval De mon cousin , 11 a Contrarié.)
DEB 179
— 11 ;i Déhaiiu une affaire, une
questiuii. [P''oy. 11 a Agité.)
UÉBAUCllE, A^j zenyah, zenyéh.
— Maison de Débauche (lieu de
proslitiilion) , . àJJl ,'^ ddr êl-
loujj, k.--Wi^M ^!j ddr êch-cha-
rdiiii/lL
UÉUAUCUÉ, --j'; zâny; J^j
^1? ^
oualihdl^ pi. ^^^--j ouukkdlyn.
— Femme Débauchée (prosti-
tuée), jsj^y-^ cliaDnout, pi. h^\J:^
chardiivjlt: i.^-^-^-^ qobbyhah, i-i^s:^
qalidbah.
H a DÉBAUCHÉ, p--wI âssd.
DÉBILE, , ^;;»-^ daayf. [F'oyez
Affaibli.)
DÉBILITÉ, {f^'oy. Affaiblisse-
ment.)
11 a DÉBILITÉ, [f^'. lia Affaibli.)
DÉBIT, ^Jir~' '<^"/'yî- (^ Vente.)
Débitant, v^^^--—.:;^ mvtscbleb.
11 a DÉBITÉ, ^Jv^ na([aq.
— II s'est Débité, ^jsi^ kharadj,
liharcg.
— Celle marchandise se Débite
bien dans notre pays, 1 JjJu ^
DEB
DÉBITEUR, j'-— '' imedddn,
,y Jv» medyoun , ..>-;'. -^ dyd^i.
DÉBONNAIRE, ^j^^ dliyss. (T.
BÉNIN, Bienfaisant.)
Il a DÉBORDÉ, (j^-5 fddd.
DÉBORDEMENT, ^j--^ feydddn.
Il a DÉBOUCHÉ, ^^-£ a'rm,
arrey. {P'oy. Il a Ouvert.)
Un DÉBOUCHÉ. (P'oy. Défilé.)
DÉBOURSÉ, ^^ji-^' manfouq;
^ ^^j^^-' masrouf, pliir. ^J^i..^/»
masronfyn. [P'oy. DÉPENSE.)
Il a DÉBOURSÉ, V àf^ sarraf,
^iij neffeq, najjaq. [P'oy. 11 a DÉ-
PENSÉ.)
DÉBOURSEMENT, <5iij nefeqah.
Debout, *j 3 qdym.
— Il a été Debout, >-5 qdin,
ç^'sj ouaquf.
DÉBOUTÉ, ^ji^j-' mcrdoud,
DÉBRIS pi.), ►— bO" telidaser.
{P'oy. DÉCOMBRES, Ruines.)
H a DÉBluiuli.i.É, t^^^ dahliar,
J-^ sahhal. (f'oy. 11 a AhkangÉ.)
Ha DÉBUSQUÉ, [f. lia Chassé.)
DÉBUT, f'j^ diouruu. (fuyez
^ j:.^ xj^' f'J beled- \ Commencement.)
nâ lekhroudj be-kheyr Itadéh-' l'bod-
dd'ah.
DÉBUTANT, y_Ç--V ^^iobledy.
Il a DÉCACHETÉ une lellrc ,
DEC 180 DEC
^j_:;_X_A-M J._5 fakk êl-viak- Décent, ^^^'' in€slih.{P'. \i\Kyi-
toub.
DÉCADENCE, j;j^ lenouzzoul.
[Foy. DÉCLIN.)
DÉCAI.OGUE, ^^J^ jL^ a cher
kilmdl. [P'oy. Les Commandemenis
do Dieu.)
11 a DÉCAMPÉ (fui). {P'. ce mol.)
— (Il a changé de camp). [Foij.
Il a DÉLOGÉ.)
DÉCAi'EUude métaux, jL>. djallâ,
(jalld.
DÉCAl'lTÉ, r «-■y F^^-^^ maq-
lou'-'r-riis.
Il a DkcaI'IIÉ, / ^•'^ — 31 ^k'i
qalla-'r-riig.
11 a DÉCÉDÉ, vO-* mût, l^j
ouafâ , ^»J toueljïi , toneffnj.
Il a DÉCELÉ. j-i^'^-a dahhar, ^i^-i
kachaf, f*J> \ ^ Lj hûh ês-serr.
DÉCÈLEMENÏ, . ^-i- — J /îec/(/",
/jiLi fàch.
DÉCEMUKE, J.iT.iajk kâiioun
êl-douel, j'^^^ dedjenher, j^-::s..5
dclclienber, ^j^yyS^ dekenhrys.
DÉCENCE, ^^-~=! îslâh, w»^!
ddeh, ,j-j' êrkdn. (Foijez BIEN-
SÉANCE.)
DÉGENNAIRE, ^X-^ a'chdnj.
SÉANT, Convenable.)
— Il a été Décent, ^\^\ êslali.
DÉCEPTION. {Foy. TlJOMPElUE,
Abus.)
DÉCÈS, O-'*.' moût, maou(, maul,
ïLij ouafdh.
DÉCEVANT, //'-c ghdsch. (Foy.
Trompeur.)
H a DÉCHARGÉ une voiture, uti
animal , J.:^. hall.
— un fardeau , jy nezzel.
— un fusil, (J>p3_j_\_A_^Jl V ).^
darab êl-bendouqyéh.
— d'un impôt, -^l'j^ ,.r-' \j-=^
harrer min ferdyd.
DÉCHARNÉ, , ç,_^_x_^ da'yf,
^_}^sr' nahyf, ^J,j\ dryq.
DÉCHAUSSÉ, vj,l-=v hdfy, m'-;^-.^
hâfydn.
11 a DÉCHAUSSÉ, ^=>. hdffd,
haffey.
— II s'est Déchaussé, ^^sr^ te-
haffey.
DÉCHÉANCE, Jsj-i — • souqoiill.
JSj^ hoiihoutt, ijy^ a'zl.
DÉCHET. {Foy. DÉFAUT.)
Il a DÉCHIFFRÉ, ^^ fassar,j.<S
dahhar.
DEC
DÉCHIRÉ, «-Lï^ mO(]atlè\
<-
181 DEC
aarref, ♦•U' l'r'Jam. y^-^ ûJhar,
Il a DÉCHIRÉ, ^^ chaqq, O/^ ô.i>.^ châhad , ^»^ hai/yaiu {Voy.
hitereq, kharaq, L»ri^ charmall. i II a Annoncé.)
— Déchire! (imp.) ^^^ choqq!
(en berbère, --J lij!)
DÉCHiuruE, jji^^ hhirq, plur.
^.»_à. khourouq , ijt—^ clieqq.
^J=iL> taqiy'
DÉCHU, Jjjf*'' ma'zoul, J^y-^
manzoul.
— Il est Déchu . M-- ^aqall.
Il a DÉCIDÉ, c.-^^ qaddâ. ^y
nanuâ, naoucij. ^^ — i_j' CUefaq,
^»::~.l êslouey, i...Ji-j ^ Jj*^ f^ya'/
/'(/ nafs-ho.
DÉCISIF, ei-S 7^?///', 9«//r'.
DÉCISION, S^' f^^^^ J-^--^
fyssnl , '<^_3 félon (î . ïj^-S felounli .
fctouéh. [Voy. AliRÉT, ORDRE.)
DÉCISIVEMENT. -J«i=-3 qatlaôu.
w^^^ djeziiHÎn.
DÉCI.AMATEIR. v,_^]:à. hhallyh,
»K-j iiinlkeHem.
I
DÉCLAMATION, w'ii^r^w khiltâb,
4-J=^ JJiolhalt.
11 a DÉCLAMÉ. v.^J:ii. khattab.
DÉCLARATION, , ?:'.^*-' laaruf.
l'-'-j beydn. {P'. Annonce, Avis.)
DÉCLIN, j!j*, zonâl. ^.y 1WU-
zoxil. is»-* honhouil^ l>j.£~' soqonlt.
DÉCLINAISON du soleil, J— ~-''
j^o.^)! î»p)// êch-chems.
Il a DÉCLINÉ, (il s'est détérioré),
JV-* »iese/, is.»* /)e6e<. [Voyez 11 a
DÉCRU, Il est DÉCHU.)
DÉCLIVITÉ, ,«J^=./(a(fo»7-, S,.Jo>.
/(owdourrt/j.
Il a DÉCOLLÉ (détaché), i^i fchk.
— (décapité). (Toi/, ce mot.)
Décombres, ^LL /va/i. [Voyez
DÉBRIS, Ruine.)
DÉCOMPTE, ~-A.^ mohalagh,
moblngh.
DÉCONCERTÉ, ^•,:--^"'^'' maichoyyr,
r) J~T^ /n/rrÎ7l.
DÉCORATION, A-;;', zcynclt, i./'^
Il a DÉCORÉ, i.»:|jj (ezeyyenn.
Il a DÉCOULÉ. (To?/. Il a Coulé.)
.y
a DÉCOUPÉ. «--1^ 7rt//rfor
'O^
Il a DÉCLARÉ,
a'rraf,
naquch .
DÉCOUI'EUR, '■--1=^ qatla.
— de métaux, i-JkÇv_..5 doujrc-
méli.
DEC
182
DF.D
DÉCOURAGÉ, à.Sê Is^j^ merkhâ
qalh-ho.
Jl a DÉCOURAGÉ, v^^aJ! ^à-K
rvkhey-H-qalb.
— Il s'est Découragé, i-ii ^.
rekhà qalb-ho.
DÉCOUVERT, ^_»AJC» makchouf,
yi)^±! dâher.
11 a DÉCOUVERT, , à^ kechef,
k"chaf, H^il âdhar, •J-2>.j oudjed,
ouçined.
DÉCOUVERTE, ^Ls-ilî îljdjâd,
^lS kechf.
DÉCRÉPIT, ^Ij-ib .L-^â.! îkh-
Ujâr bi-'z-zâf, ^^X-^ chârif, charef.
— Vieille Décrépite, ■^_J— ar-'
adjouz, agouz.
DÉCRÉPITUDE, ^j-3> herem.
DÉCRET, ^A^j^ fermdn, plur.
vOLJ lAjS ferdmdnâl; is:^ haddjéh,
hagguéh. {Vorj. Arrêt, Ordre.)
Il a Décrété. [V. 11 a Arrêté.)
Il a DÉcuiÉ, jj^ a'redd. (Voy,
Il a Diffamé, 11 a Déshonoré.)
Il a Décrit, , ^--^^ oudssaf,
^i J) zaliiir.
Il a DÉCRU, (j^i-> naqes, Ji qell.
DÉÇU, , p.'j-i.X'» maghchouch.
11 a DÉÇU. {Voy. Il a ABUSÉ.)
DÉCUPLE, ^L*^| 'ijLz ache-
vât cdd'âf, a'cherl êdd'df.
Il a DÉDAIGNÉ, >ï=». haqqar, j.>_;=>-
haouan. [Voy. Il n Avili.)
DÉDAIGNEUX, ,3^=». /îâçer, ^Lj-
Jiaouâny, ^^ic^^ moslaghny.
DÉDAlN,j.ï=>- hiqr, ajLs! îhchiéh,
j.)j» haouân,jSs' tahqyr.
Dedans, J-=^'-> ddkhel, i^=L.i
dakheldn, ^j:s. djotih, gouh. {Voyez
Dans.)
— De Dedans en dehors, ^^^
1 fj o ' ^^^ "^■''^ djouh ilà barra.
— En Dedans de la maison, ^J.
.IJ-Ji ^^^Xs fy qalb êd-dâr.
DÉDICACE, (T-JJ* — ^-J' taqdys,
^jo^y^-sr^ takhsyss.
DÉDIT, jO^-j 1 înkdr.
n s'est DÉDIT, i^xC ->U aV'd
be-keldm-ho, S.j nakar.
— Qui se Dédit,» — ^ i — j nâ-
kir.
11 a DÉDOMMAGÉ, 5ji— s-^' ,^_^
khttlaf êl-khissâréh.
DÉDOMMAGEMENT, (^r-*'^^' f^d-
myn.
DÉDUCTION, J-i'.j--- — J tenzyl,
ijljÀ-^' tefryq, ~^-o tarh (d'où le
mot français tare).
DEF <
11 a DÉDiiT (exposé), ^l> bon,
»-J fassar.
— (retranché), ^--y laijyah,
^^r3 faraq, ^ Js tarah.
HÉFAILLANCK, i-^ ghachyah,
— Il est tombé en Défaillance,
,i^ ghachà, glachey.
Il a DÉFAIT ce qui était fait,
J>*-i fassad.
— une ainiéc, ».3^ kassar.
DÉFAIT!-: d'une armée, v-—X-j
teks:yr. [Voy. DÉROUTE.)
— (excuse), ,J^ eu'zr.
DÉFALCATION. {V. DÉDUCTION.)
Il a DÉFALQUÉ. (F. Il a Déduit.)
DÉFAUT (manque), ^f■'^} naqs,
,y~y^: noqsân, i.^~^:s. khessâsséh.
— (vice), v.^--c a'yb, eyb, pi.
--^y^ onyoub.
DÉFAVORAULE, ^^ ^)Lsr* mokhâ-
lef. {Voy. Contrai ne)
DÉFECTIF, DÉFECTUEUX, (j^^-J
iiâqess, > -^^ ma'ynuh.
DÉFECTUOSITÉ. {Voy. DÉFAUT.)
Il a DÉFENDU (protégé), ^^^
seyyenn, lii^ hafedd, hafezz, Uow
liamû.
— (prohibé;, L^ nehd, f».:^ me-
(^''-
haram.
3 DEF
— II s'est Défendu, IsJ iaoueqqâ .
I ÉFF.NSE (protection), AJL.^.^^v
himâyéh, y,£ii nasr, i.hi.^.fi mohd-
feddah, ajLa^ seyânéh.
— (prohibition), *j ,s-' lalirym,
^j-j nehy. i^'^^ mcud'ah.
DÉFENSEUR, ^^-J nchs:ir, ^'.a.
hâinm.
DÉFI, >£J ►sr' tahrysSf ^j j^r-
tahrydd.
DÉFIANCE, ^L/»^ ils qellel êl-
îmdn.
DÉFIANT, ^,l./>^,3Ji qalyl êl-
imân, (.r^l f~p ghayr âmyn.
DÉFICIT, \y^ qoussoxtr. [Voyez
DÉFAUT.)
Ha DÉFIÉ, ^J^ dabbah, dabbéh,
f^r^ harredd, jj^^=>> harress.
II s'est DÉFIÉ, ji-'»'^ J-3 qall
êl-îmâm.
— Je me Défie de vous, ^-V^ L*
*0 ^!-^' cT' "'" a'nd-y chy îmân
fjl- koum .
Un DÉFILÉ, ~v^ khouroudj,
^ ^s-^ makhredj.
11 a DÉFILÉ, ^J;-^-x — - taod-
drtj.
Il a DÉFIM. .-"^ fnssar.
D É F I N I T 1 N , j-:^--' '■ efsijr .
DEG 184 DEL
Il a DÉFLEcni (v. n.), JJ^ dû- \ géh, deragveh , pi. >.
,i dera-
lcl,ji''J\ ç-'--Cï> dâa-'z-zahar.
Il a DÉFIIAYÉ, ,, sjJj-'^-i' ,^ S>'=^
klialaf êl-masrouf.
Il n DÉFRICHÉ, w'^sv harelh,
liarets. (Vorj. Il a ClLTlvÉ.)
DÉFUNT, ^-^^-v "^^yyf^ i*.'^'-''
werhoum, ^3^z> meloueff,/.
U a DÉGAGÉ. {Voy. 11 a Déli-
VliÉ, Il a DÉBAURASSÉ.)
— Il s'est Dégagé, jj^^"' te-
J;!iallass.
Il a DÉGAINÉ, w^-^-?- djedeb,
j~~> sell, sali, I »£• a'rrd.
Il a DÉGARM. {Vorjez II a DÉ-
l'OUILl.É.)
DÉGÂT, ^--^-'.■' nelieb, 2.L~..ck
h'.essdrah. [V. DÉVASTATION, DoM-
MAGF,.)
DÉGLUTITION, ;a-lj bcla.
Il a DÉGOÛTÉ, w-liM ^ qala'-
'l-qalb.
II aDÉGOUTTÉ (tombé par goutte),
y—i qattar.
Il a DÉGRADÉ, J;= azz'al.
Il a DÉGRAISSÉ (nettoyé), y-^'é
qcigsar.
DÉGRAISSEUR, j^-^ qassdr.
djâl.
— Bonaparte est an fiUis liaiii
Degré de gloire, ^3 _ja iJ'.bLj^.-
îilsr^- ij'^ Boimâbdrléli hou [y
ghâyel êl-fikhdréh.
Il a DÉGUERPI, >^js>. hharadj,
kharag, v_^^ dahab, v ».s harab.
Dehors, 'tj—^ khdredj, ij_.'
6arra.
— Au Dehors, Lj ^.s a'ià harrd,
V ^! t/a barra.
— De Dehors, \y ^ min barra.
DÉJÀ, J-3 qad, lA»^ baadd.
— Il est Déjà mort, o.'-^» ^-'^
qad tiidl.
— Ils seraient Déjà arrives, Si
'jX^j \yy^j qad yelioxinoû ouex-
seloû.
Il a DÉJEUNÉ, ^P=3 fcller, fatlar.
Le DÉJEUNER, j^i fellr, ,_.]=?
foultnvr, fatlour.
— Donne-moi àDéji^uner, ^;.i:;l
,_aiaij / J^--' a'ily-ny bâch nefloiir.
— Le premier Déjeuner, , ^s---
sahour, souhour.
DÉLAI, i-!=f hoUd.
1! a DÉLAISSÉ, ->^ hlioid. [Voy.
Degré, i—^\^ deradjah, der- \ Il a ABANDONNÉ.
DÉLAISSRMK.NT. (/'. AllANDOiN.)
Il s'est Dk LASSÉ, ^l>^— 1 êsie-
rail .
DÉLASSF.MKNT, i — ^^ i , râhah ,
.,^X~. sokoun, selîoun.
Il a DÉLECTÉ, -^^ leddad. Iczzaz.
i»i:.M
— Délie! J-^^ hall (en berbère,
DÉLIUE, ^^f^ khcrf.
H a clé dans le Délire, , à^s^
Idtaraf.
DÉLIT, <^/^ dcnb. [)1. V 'J3
Il s'est Délecté, JJ^—1 es/c- dcnoub. dounonb. [f'oy. Cni.MK.)
DÉLIVUANCK, , >ûj^is~' ;e/,7////s.<!.
ledd. êslclezz^ ^J_l.j' telcddcd, te-
lezzez.
DÉLÉGATION. {Fmiez CESSION,
Commission.)
Délégué. [P'oy. Commissaire,
I^ESSIONNAIUE, CoMMIS.)
Il a DÉLÉGUÉ, J— , ressel. [Foy.
Il a CÉDÉ, Il a Commis.)
DÉI.IBÉIUTION, jr.-^-^-^ tedbyr,
ï,.L:i»^ mochdourah.
Il a DÉLIBÉRÉ, ^Li- châr,yi^J
Icdabber.
DÉLICAT, .^_^ù~y latlyf, 3-_)3,J
ledyd, lezyz.
DÉLICVTEMENT, l-a-.y lallyfdn.
DÉLICATESSE, A^JsJ lalUîféh.
DÉLICE, à! lezz, ^kJ /ou//-.
DÉLICIEUX. { f'oyez Délicat,
F.XCELLENT, AoilKABLE.)
Il a DÉLIÉ, L. halL J~^'
/c/.//ri//(iss.
— J'ai Délié, v
halyl.
y HS-' (eharyr, ^j ^' tcsryh.
Il a DÉLIVIîÉ, ^-^-^ khallafis,
I , v:a. harrer, ^ y^ sarrah.
j lia DÉLOGÉ (v. n.), Jl:6 ' êtdeqal.
' DÉLUGE, ^-'j^ loufdn.
Demain, ï^-^i ghodouah. gJia-
daouah, \si ghadd, Lj-i ghoduuû,
f^ bokrali, s^ijj boukrah (en ber-
bère, ^j\ dzkd, ^J\\ êzyhd.)
— Demain malin, ^.J-j ïv-C
bokriih bedry
— Après-D^Mnairi [voyez ce mol)
(en berbère, co ;l àJ nef êzykd\.
Demande, J'_;— soudl, ^ ^IL
lalb, «s—.^, reglib.
Demandé, v..^j.lk^ malloiih.
.11^ taleh. J_.
'slakhbar, J -i*^ noclicd.
sâl. ,
Il a Demandé,
Demande-leur de l'argent,
felouss
ôliob min-hoiini
a
DEM 186 DEM
— II a Demandé avec instance, j Démangeaison, i^-=- hakkah,
V ^i. rayheb. | Jbi âkâl.
— Je Demande à Dieu, vj>-^;-^ Démarcation, ^jAs:-^ lahdyd.
iM] ^^ habyt min Allah. | Démarchi-:, i^L^ mJcAo/ï, i-^l.^
— Je ne Demande rien de toi, macfnjéh, i^:^j=s. harakah, harekéh ,
K^.x^ Ju> o-^^-o». L^ mû habyt-chy -rj^-' teferrowlj . ^
minn-ak. I' a Démarre, j-à-- sa far, ,^
— Que Demandes-tu? ^*r'' [/•■'
ec/i tebghy? ^\ -V.j-"-'' ^^''2/^ ^^
^__c,* \^*J taouz ây?
— Je te Demanderai quelle heure
il est? àc'^Ji ^j^ ^i^ ^I^ J'— ^
«ssâ^ min-ak êch min ês-saah.
— Tu leur Demanderas le prix
des marchandises, j__Jx *^ j..<sJ^^
j.»l^i ^f.^ teslakhber min-houm a là
si'r ês-sela'ah.
— Je vous Demanderai si vous
avez trouvé ce que j'ai perdu, ^iu) '
Lj! c^-xJ!-^ lj> 'y-v=s-j 131 (.-\--^
iînched min-koum îzâ cudjedtoû md
dayya'l and.
Demandeur, >.-^Ji — ^ tâleh,
J._j.^ sûyl , ^_=>.|^i3 dâouâdjy,
^J./» modda'y.
Demanderesse, iJ-i? tâlebéh,
J.jL^ sdyléh.
Il a DÉMANGÉ, ^-a^ /'flA/i:, J^!
Il a DÉMASQUÉ, S^=sr*"*-I Ji
qala'-'lmaskherah.
II a DÉMÂTÉ, jCj L*J ! v*-5' /.os-
sar ês-souàry.
— Vaisseau Démâlé, «. ^.i »_■»
^■u*Jl ,j.^.X^ merkeb maksour
ês-soudry.
DÉMÊLÉ, Ç-'t-) nezâ'a, nizâ'a.
(Fo?/e2 Altercation, Contesta-
Tioiv, Conflit, Débat.)
Il a Démêlé. [Voy il a Distin-
gué, Il a Arrangé, Il a Séparé.)
— II a Démêlé l'affaire,»^» ût' t.~-5
fassar êl-âmr.
De même. [V. Ainsi, Comme,
MÊME.)
lia Déménagé. (T'. Il a Délogé.)
Déménagement, jLiL;i_>i înii-
qàl.
DÉMENCE, S':^ ''^^'> \j''-=^ djc-
nan. (Voy. Folie.)
DEM 1
— Il a été en Démence, J^-*
Imhal, y=^ djenn.
DÉMKMi (subst.), s._^-j J^_.V_y
lêkdyb.
DkmesurÉ, / r-^' j-:-.-^ ghoyr
qyâss.
— L'avidiié Démesurée avilit les
, ^^iJ I êl-lemâ'ah be-ghayr qydss
lendjcsf ên-nefouss.
Demeure, ^.t-^*^ mesken, plur.
Si.^^ masdken; (.yJ L^ indkan.
Il a DKMiaitÉ, .T-V- sakcn, -Ïj
haqd , ~ix3 qaad,
— Demeurant, ^^^^^ sdkcn.
— .Au Demeurant, c^'— ■' l'dqy.
Demi, .^ ^^^ noxisf^ ^joi nouss.
Il a DÉMIS d'un emploi. {Voyez
11 a DÉGHADÉ.)
— 11 s'est Démis les membres,
J-^^l ^^„w.3 fasahii êl-mofdssel.
— d'un emploi, i-^^ Jji a'zal
nofslw.
J » î: M (I C n A T I E , j. -xi t j^ft^^^vsr ' êl-
djemhour iH-a'dm.
Demoiselle, vJI^xj bent, S-i
bekr, ^ — $eU, sil( , a.I-w seltéli,
fiilléh, pi. w'-;^ siKàl: aj »>-^ djâ-
ryéh,gdryéh, pl.j'^ djo-udr,goudr.
.S7 DEN
— Mademoiselle! -Xw L_j yâ
I sitl-y!
DÉMOLI, y^^y-H^ maqloub. [Voy.
DÉTRUIT.)
Il a DÉMOLI, w-li qalab, qaleb.
{Voy. 11 a DÉTRUIT.]
DÉMOLITION, «.__^Lï^ moqieh,
v.^J^" teqlyb. {V. DESTRUCTION,
DÉCOMBRES.)
Démon, ^JS^ djinn, 'JL-.ijL^
aafryt; ^ ^^■^ cheyddn, pi . ^y^L Li.
cheydllyn (en berbère, j^Lli^ seyl-
tdn). {Voy. Diable.)
DÉMONIAQUE, ,.^»-^=s:-' medjnoun,
j^Ja-J;. cheyttâny.
DÉMONSTRATIF, c;-' '"* H borhd-
ny, ^^j'^ moberhan.
DÉMONSTRATION, j^-^^' îzhdr,
wJ^'^l îlhbdt, îlsbdt, a;-wJ heyynéh,
^L.' iebdijeii. i.u.j\ jUjI îqdmel
êl-baynéh, J^J» delàléh. {Voy. AR-
GUMENT.)
Il a DÉMONTRÉ, jjl-J bân, ».^Jil
ddher. ezher, dzhar, *.u_) >w3 ' dqàm
baynéh. {Voy. Il a ARGUMENTÉ.)
Il a DÉNATURÉ. {Voyez 11 a AL-
TÉRÉ.)
Denoéuah (v. d'Kgyple), 5,J.o
DEN I
DÉi\égatio\,jC,j1 înkâr, Ç'L;u!
îmtina.
Dénia (v.d'Esp.), i-^\^ Ddnyah.
1] a DÉNIÉ, ;2.:x^i émtenaa, y\j\
ênknr.
Denier (petite monnaif), ^>JJ
feh, pi. rj-'j^^ fclo^iss: »-j^ denyr.
11 a DÉNIGRÉ, »-~.i^ chenna\
[Foy. Il a Avili.)
Drms (nom pr.), ^^;-i«^-j_aJ 3
Di/nunyssyovss.
Il a DÉNOMBRÉ, (/^'oy. 11 a Cal-
culé.)
DÉNOMBREMENT, ^l-Vx edâd,
3iJ-,*J tea'dddd, » >L»*.=s! îhssdb.
{P'oy. Calcul.)
DÉNOMINATION, 4^o.*-j" tesmyéh.
[P'oy Nom.)
DÉNOMMÉ, j..**w» mossemmy.
Il a DÉNOMMÉ, (/^'oy. 11 a Nom-
mé, 11 a Appelé.)
DÉNONCIATEUR, V-«^ ghammâz.
DÉNONCIATION , j.<si f/hamz.
11 a DÉNOUÉ. (/o?/. 11 a DÉLIÉ.)
DÉnoument d'une affaire, «i^sLs
adqibéh.
Denrée, 0»i fout, pi. C-^'yi
îj'oudl; ^f^-^^ dahhyréh.
Dent, ^_^— senn, sinn, pi. (jl-^^
88 DEP
sendn, (jL^-^' ésnân, îsnan (en ber-
bère, (j|v*' ôhzdn).
— Les Dents antérieures, [f^'oy.
Antérieur.)
— Dent canine, ^ ^^j nyh. [f^'oy.
Canine) (en berbère, Jy; .. oughnvi,
pi. ^-^j onghldn; J_jj ! ôrjhoid,
pi. (j^^l ôglân).
— molaire, 4— ,i derséh , , r'p
deres, pi. / »^ji- douro}iss: i—v'C^
darsah, derséh, ir'j'^ deress, pi.
/wj» — '«to dourouss (en berbère,
j-,U.i»j loughmdss).
— Ce qui reste entre les Dents
après avoir mangé, i.'-ià. khouldlah,
Jjià. khoullâlah.
Dentelle, à.S.^^L chehyhah,
^JL^iyt, ^ijsr'y broundjounq che-
ryt.
DÉNUÉ, ^j^^ moa'rry, l^-*-»
o'errâ, i^.L> mefqoud, f^j-^'^
me
maJiroum.
DÉNUMENT, ^L^.s. laissas,
^Ua,.) îhlâdj, iJui^csj' modddyaaJi.
H a DÉPAQUETÉ, ij.^.)\ J^
hall ês-sorrah.
DÉPART, ,1-i^ sefdr.
DÉPARTEMENT, a-— ^ teqsym ,
a.j ;_.V tonzy', a^^ ouldyéh.
i)i:i'
1 S'.)
DEP
Dk l'Ait M , ^y
maqsouni.
Il a l'ÉPAini, ♦♦~5 qessem. [P'oij.
Il a Disi itiHUÉ.)
Dkit.NS. Dki'K.nsk, ^^sarf,
,^^y^^^ inasraf: ^ ?_;»-=^ masrouf.
pi. ^^ ^ ...<=-' mussdri/f, ^ «/--■-^
11 s'est DÉPAYSÉ, SaLj ^j-J I masschrf; <uij nefeqah, pi. vOLiij
larek beled-ho.
DÉPECÉ, i^jj^^ maldirouq.
nefeqât: A*i^ defa'ah, ~ h=w khardj.
— A mes Dépens, ^,'»^C£j te-
ll a DÉPECÉ, ijj=^ kitaraq. {F. derâr-y.
Il a Coupé.)
DÉPKC.ilK (subst.),^,j^^ tahri/r,
pi. •JijK—;j-^- tahrijrciC J—'j!
îisdl. (foi/. Lettre.)
Il a 1 É pensé, ^^j'^ saref, sa-
raf, (4^ nefeq, >j.i- defa.
— en pure perte, »—dw khassar.
DÉPE.NSIEU (celui qui est chargé
Il a DÉPÉCHÉ, 9'j-^ serra\ j^ \ de la dé[teiise), -^j^ JnO ouki/l
a'ddjal.
— 11 s'est Dépêché, J-çs:*-^—' (V
taadjel , ?• >— ' csra.
— Allons, Dépèohcz-voiisl 1 — j
J.3r*^J «i.j! yâ êyd-kou)n bi-'l-
a'djel!
Il a DÉPEINT, [r. Il a DÉCRIT.)
DÉPENDANCES (pi.), C^'»J— ^-^
metdba'ul, vJijL-^'w*.j ta'dlaqâl,
ly-f^' itwte'alliq. {f'oy. APPARTE-
NANCE.)
Il a DÉPENDU de. {Voy. 11 a Ap-
PAUTKNLI.)
— Cela ne Dé|)end pas de moi,
cl-khardj.
— (qui aime la dépense), ,'J--^-
inouhedddr, inoubezzdr.
DÉPERDITION, ,_^ telef, — -'
îfnd.
DÉPÉRISSEMENT, ^;^ lelllyk,
iJuxyCsj tedda'yféh.
DÉPEUPLÉ, '*_-'jj-3^ makhrouh,
V ^J ,=.. khari/b.
Il a DÉPEUPLÉ, ^^' êkhrab.
DÉPIT, idr— sakht, ^.^.^ (jhasl.
— En Dépit de toi, v.J--s v_,-^-<=i.
(jhasl) a'nn-dk.
Il a eu du Dépit, «ij feqaa,
■^ lesah
1 DÉPL
CiJvJ ^ haddmâhouchy fyqadr-y. êi-moudda'.
j;,_\j .,P ^ alLj w» Jj> do/ ma I -Is3r*-J lesakhkhnll.
ylla cliy min yd-y, ^^ ^ '-^■■* lia DÉPLACÉ, ^-^:i>_»-i'»~' 9/(«»/î/or
DEP
11 a DÉPLACÉ (ôtédeson emploi).
[Voy. Il a DÉGRADÉ.)
DÉPLAISAIST, v^^s'-o suib. {V.
DÉSAC.RÉABLE.)
DÉPLAISIR, v.;^-»-^ seeb, *i
gharnm, Jl êlem.
Il a DÉPLIÉ, Il a DÉPLISSÉ, ^-^
basait.
DÉPLORABLE, ^^ moubekkey,
moubekliy .
Il a DÉPLORÉ, ,J!^s Si bekey
a la.
lia DÉPLOYÉ, ^^5 farach,y^
nacJiar.
11 a DÉPLU, "w.-X'O sa'ab.
— Cela nous Déplaît, w^x^ S'^J»
LA^'i /)«(ia ysseeb alay-nd.
Il a DÉPLUMÉ, (jriy^ > é>-^-^
nelef êr-rych.
DÉPOSANT. [Voy. TÉMOIN.)
Il a DÉPOSÉ (placé), ^j ouad-
da , Jasw hall.
— quelqu'un d'une charge. {V.
11 a DÉGRADÉ.)
— en justice. [Voy. Il a TÉMOI-
GNÉ, 11 a Avoué.)
— (mis en dépôt), 9^j ouada',
I.» sellem.
1 90 DEP
êd-deruhem îmdnel and aklwu-y.
DÉPOSITION en justice, vJ y^-'j
ieqryr, [Voy. Aveu, Témoignage.)
DÉPÔT, -iji-^l îiitanéh, i-~^_^ ou-
da'ah.
— d'humeurs. [Voy. Abcès.)
DÉPOUILLE. {Voy. BuTIN.)
11 a DÉPOUILLÉ, ^r-~ a'rrà,
a'rrey, ^ j) neza .
— On l'a Dépouillé de ses effets,
i.^i L:2v ij^ji neza'ou-ho liaoudydj-
ho.
DÉPOURVU. {Voy. DÉNUÉ.)
r
— Dépose l'argent chez mon frère.
— Au Dépourvu, f-)-^^'-^ O^df,-
lânn.
DÉPRAVATION, ^ qobbéh, \^.^
c
souâ.
DÉPRÉCIATION, Kr^-s:-' iahqyr.
{Voy. Avilissement.)
Il a DÉPRÉCIÉ, 11 a Déprimé,
Il a DÉPRISÉ, j-s-s::-- tahaqqev,
^yc-^ f-'-^~^^ êslerkhes. [Voyez II a
Avili.)
DÉPRÉDATEUR, s__-s'-J nâhib.
DÉPRÉDATION, v._^_^j._J neheb,
V ^^i fjhasb, 5jli ghdréii, ~l,!-j
târûdj.
Depuis, j^.* «un, J.-'v» mind,
DEB
1Ô1
UER
minz, -^*J baad (en berbère, 9'^-^
sough),
— Depuis longtemps, ^^^-^ qa-
bûylah, J.1'-*'» /.»•* min zemûn, j^
i)Jl khayrou-'llah, J-J-^ qabôyl.
— Depuis peu, J^ 3 ^r' ""«
qahjL ..y'^\j\ ^ i^ rj^ «»n
liatUi qellel êz-zeinûn.
— Depuis ce temps, 'i.* f.,^
,.,L*V-M "<"^ hadd êz~zemdn.
— Depuis cela, l.ii J-x) hcid
hadà.
— Depuis le commencement jus-
qu'à la lin, i~î~i ^' -j-^' (.»'» ixi'i
bedouéh Via a'dqibéh, ^J, ' JjS y--
^^
.û^TKtn êl-douel îld êl-dkher.
— Je l'ai regardée Depuis les
pieds jusqu'à la lêle, ^j^» -V-'V^
— ^', ^_l' --^-wOçv. nadarl-hd mm
ridjleyn-hd îld rdss-hd.
Dî:i'iTR, ,^-^ mobdcher. [Voy.
AgEiNT, CoMillSSAlRE.)
lia DÉa.vci.NÉ, J-^J— ' isiiisal.
a.>J qala'.
DÉIIAISUN. (Voy. DÉMENCE.)
DÊUAisu,\.\AiJLfc:,^JiJ^H^/i/iari/ç,
^U*,M j.,^ dodd êl-a'ijl, JJ>^ ►-i
ghayr a'ûqei ^a.^i ^/îaj/r /taçç,
^ar^' A"i (iod(/ êl-haqq.
11 a DÉRAISONNÉ, ^Ji/=>> khantq.
{Voy. 11 a clé en Démence.)
Il a DÉRANGÉ, r-i ghayyar, -■-«?
,^^9v«:=3l fassad ês-sajf.
DÉRANGEMENT. {V. DÉSORDRE.)
Derechef, «-^s-'J dyddn, Wj^-^
tekrâran.
DÉRÉGLÉ, fi.J-^ ddy'.
DÉRÈGLEMENT. [V. DÉSORDRE.)
DÉRISION, ^j-\-^^ tsiilizâ. {Vuy.
Affront.)
DÉRIVATION
o
dtlnjûq.
DÉRIVÉ, ^A-tiù^' nioucltliuj.
11 a DÉRIVÉ (v, n.), yJ-Y^ dje-
rey, jy nezel, f^J-Js tela , , ^..-.^^
ênsebeb.
— C'est de l'oisiveté que Déri-
vent tous les vices, jJ^' J^is.,.'!
*i^ >^ jj.jjJ! ^^ êl-balldlch te-
touclled min-hd êd-denoub koll-houm.
Dernier , ».2^' dkhcr, dkliir, \A.
^i.ijl doudkhir; v --3^ a'dqib.
Dernièrement,j^-^'j'_^^; youm
I êl-âkhir, jjji faoulaou.
DÉRoiiÉ, <3j !-'•*•= )na$roiiq.
— .V la Dérobée. {Voyez en Ca-
chette.)
11 a DÉRORÉ, (5 >— sareq. sarcq,
^J>^ khalUif, khallef.
êl-uuaql éUy^ ~» i>-~^.^>\ ^^ min ês-
Sii'ah nul.
11 a DÉSABUSÉ, Js)^iJ\ laiL- saq-
qall êl-ghalàll.
— Je suis Désabusé sur eux, '_»l2iL,
,J.3 ^/> saqaltoû min qalb-y.
DES 192
DÉKOUTE, /»|)-V^ îninzdm. {Voy.
DÉFAITE.)
— 11 a mis en Déroute, ».^ kas-
sar, hasser.
Derrière, Ï,_5 ouerd, i,L ouâ-
râ, 5,L oudrah, Si'j ouêrah, Kjy>
mourâ, mouerâ, ^ ^.l:i. khalf (en
berbère, j.-.5^;! îzJefyr.
— Par Derrière, ',. y.^ min
ouerd , ^ ^l=>. ^^^ min khalf, ^'^
Li.3 min qafd.
— Le Derrière. (F. CuL, Fesse,
Akus.)
— Le Derrière de la tête. {Voyez
Occiput, Nuque.)
De uv 1 CH !■: , lA-ij) ^ dcrouych ,
J.L3 faqyr, j^.^-^ sanlou.
DÈS. {Voy. Depuis.)
— Dès l'enfance, »i-2j! ^^^ min
ês-sughr.
— Dès le malin, -.L.^' .^ min
ês-sabbàh.
— Dès - ^
DES
DÉSAGRÉABLE, ^r'^-' "«Aess
^^lï;» moqalleq, J-JAi.. cliedyd. (T.
DÉPLAISANT.)
DÉSAGRÉMENT, iiK' kelféh. {V.
DÉPLAISIR.)
Il a DÉSALTÉRÉ, ^3îj-^' ^j—'
barrad êr-ryq (m. à m. il a rafraî-
chi la salive).
— Il s'est Désaltéré, iïj . û»„.'
barrad ryq-ho.
— J'ai bien soif, je voudrais ni"
Désaltérer,? JVJ' ^^ -^■' Â^ < ^ ^-^-
nechef ryq-y neheb ieberred-ho.
DÉSAPPROBATION. {V. BlÂME.)
Il a DÉSAPPROUVÉ, ^Cj' ènhar.
[Voy. Il a Blâmé. j
DÉSARMÉ, ^-L-j^ be-ghayr
seldh.
Il a DÉSARMÉ, --^î-Jl oJi fekk
C '
ês-seldh.
— On les a Désarmés, ^jJ '_a-0
*.^_L- fekkoû le-houm seldh-houm .
DÉSASTRE, (T*^ a'ks. {Voyez
Calamité.)
DÉSAVANTAGE, 2jl---à. khessâ-
réh.
DÉSAVEU, »f>^.J nekrah.
Il a DÉSAVOUÉ, j-Vj ndker.
Descendance, ji-i— selseléh.
DF.S 193 DES
Il est Descendu , jj~i nazcl, 11 a Désespéré, ^^1 m/j/ass.
mzel , Js-s lioiibell.
— lia fait Descendre, Jv-' nezzcl.
— Descends I Jy\ ênzel (en ber-
bère, ( -■J êrs).
Descente, Jjy twuzoul, i;^-»
huubouit.
— (penle), L^.^ houboutt. [Voy.
DÉCLIVITÉ.)
— (hernie), ijr-^ felq. flq.
Description, ^^^-^ -j/.r: ^ ^-=^
ouasf. pi. .^ 5-^_^' doussaf; j^~^^
ta'byr, ^ f-:,t^ f^^'ryf.
H a DÉSEMPARÉ, ^i-à- khalld.
{Foy. Il a AhandonnÉ.)
11 a DÉSENNUYÉ, '^^- lahhd. \jj^)
lahhouê.
— II s'est Désennuyé. L^^lj" te-
laJiltouê.
C
— 11 s'est Désespéré, ^~j \ dyess.
DÉSESPOIR, ' ►--■'' êydss.
DÉSHONNÊTE, «• ^-^ clienif,
~-? qobbyli.
DÉSHONNÉTETÉ, i*_-s_;..J^ c//e-
ny'ah.
DÉSHONNEUR, '-^^ aayib, pi.
Vi?:r ou'yotib. [V. Avilissement,
Abjection.)
DÉSHONORANT, w^!~^ a'yydb.
— ïu as fait une action Désho-
noranie, -j-^ ^_xi CuJji faalt
faaldn ayydbdn.
DÉSHONORÉ, *~^-^*» mo'ayyeb.
{P'oy. Abject, Avili.)
11 a DÉSHONORÉ, ^^'^ a'yyab,
channo'. {Foy. 11 a AviLl.)
*^
— 11 s'est Déshonoré,
DÉSERT (siibst.), '»ac-^ sahard, te'ayyeb. [Foy. II s'est Avili.)
DÉSIGNÉ, ^Ji'^-' inedloul.
Il a DÉSIGNÉ, J^ ddl.
DÉSINTÉRESSEMENT, ii— i — ^.
i-^^V/a/r/ êl-Wdydd.
DÉSIR, ^_»^ chouq, pi. tj'^ji-l
— Il est Désert, v >^à. khorcb. ' dchoudq ; ^.^^ roglib; ^j-'^^ chah-
II a DÉSERTÉ. (Foy. Il a Aran- ouali, pi. vJL^'_»w^ cliehoudl: .î'^
Jiliir. ^.-a:-^ xohâry: bi^ khald,
i} ,._) lerryah , berryéh , barryéh ,
J-=w djebel, guebel, Jl^, ram/.
— (adj.), ^^j:^hharyb; J..=i.
khdly. fém. ^J^à. hhdlyèh.
DONNÉ, Il a DÉSEMPARÉ.)
DÉSERTION, (^oy. Abandon.)
mourdd, ^^-f^' îchtihd.
— J'ai atteint le but de mes
23
DES i94 DES
Désirs, J},^^y C^isr-' lahaql mou- : — II a formé le Dessein, (J, i.;
râd-y.
<wLj naouâ [y bdl-ho.
Il a DÉSIRÉ, lj(-^^\ êchlehd, | — A Dessein, >x^ï]Lj bi-'l-qasd.
^^xi^i êchiehey, ^l'A-L] êchtâq,
•^_^i-h ialeb, >>-^=^ hahb, ^-^ij
ragheb, ^^ temenney.
— J'ai Désiré, >J!^^-^=>- habbyt.
— Je ne Désire que de t'être
agréable, ^»--i J^ v^^s:^ l/= LjI
'viJj.iLà. ûnâ ma nehobb chy ghayr
khdUr-ak.
Il s'est DÉSISTÉ, ij^ ^z ^=^j
redja a là dahr-ho [m. a m. il est
revenu en arrière), ^•^ a'ddà.
Il a DÉSOBÉI, ^^l-c a'dqq, L«a.£
a'ssd, ^^-:^ assey, ^ ^l:kkhdlaf.
DÉSOBÉISSANT, ^'^'-^ a'dssy.
lia DÉSOBLIGÉ, ()*♦=•■' nahass.
DÉSORDRE, ■is^^"' tekhhjlt.
DÉSORMAIS, j*lo<iL) li-qodddm.
[Voy. Dorénavant.)
Desséché, .^ ^•^-^ vwdjeffef,
,_»^^J ndchef, ^r^^'-J ydbess.
11 a été Desséché, (/^j'J you-
necchef, ,_^^^ cÇ/V'^/"-
6ess
' v^^^
Dessèchement, .^ ^Jx»j.J len-
Dessein, ^_5y naouà; i-j nij/o^,
pi. >Ol-.y niyât; ^^.^ qasd.
C
^^ (^- ^f'^'ï g'flSfi. ^JJt.'b bi-'l-
any, !J>.>i:3 qasddti.
Il a Desserré, .^^^K rdkhaf.
Dessert, JiJ «og/.
lia Desservi (il a nui), J^ darr.
[Voy. Il a é(é Contraire.)
— la table, CIjUI JZ^ kJiam-
mal êl~mdydah. {Voy. Il a DÉBAR-
RASSÉ.)
Il a Dessillé les yeux,
tJJ" /V//a/i êl-ouyoun.
Dessin, y^^y^ lessouyr, *.w,
resm.
Il a Dessiné, *~m ressem, ,^.vr
saouar, .L^i-' êchdr.
Dessous, Au-Dessous, >JU^-'
/a/t/, Ji~v se/eL (Foyc^ Au Bas; en
berbère, \j^ deoud.)
— Le Dessous. {Voy. Le Bas.)
— De Dessous, par Dessous, ^j-
'vJUss-' min taht.
— Ci-Dessous, ïLj.51 ouznâ-ho.
{Voy. Ci-après.)
Dessus, ^^y fouq, feouq, fauq,
j^c a'ià (en berbère, Ji— soufelld,
ênnygh, w-./) ênnyg.
DET 195
— Au-Dessus, en Dessus, ^s !
^i_»3 a là fauq. '
— De Dessus, ^^J-^ ^j^ ""«
fauq, min fouq.
— Le Dessus. [Voy. Le Haut,
La Surface.)
— Ci-Dessus, ^! ahm, ^z. ^
min a là. {Voy. Ci-Devant.)
Le Destin, la Destinée, ,^3
qaiir, »J -xiiJ" fogc?(/r; .IsXiL» meqdâr,
pi. ^jjJL» meqâdijr; w'<i^ bokhl.
— Tu n'échapperas pas à ta Des-
tinée, ^^M ^,* Jor^'^i! Id tel-
lihally min êl-qadr.
Destination, ^J:r:*^' ta'yyn.
Il a Destiné, ^J>*j laayyen.
Destitué. (Voy. Déchu.)
Il a Destitué. [Voy. 11 a Dé-
gradé.)
Destitution, iiy- a'zelah.
Destruction, oi-J.^' lehlyk,
DET
Détail, {^^y—' tffryfj-
f>-^-;f^^ Icddyy', iJ^Jp. khorbànéh.
DÉSUNI , (3-</^ mefrouq.
11 a DÉSUNI, (4-^ chaqq, uiLs
fe!ik. (Voy. Il a Divisé.)
DÉSUNION. (Voy. Division.)
Détaché, Jy^=f^ mahloul.
Il a DÉTACHÉ, o)i fekk, ^— --ju-
seyyeb. [Vov. 11 a DÉLIÉ.)
— En Détail, ,^J ».iJ.j bi-t-lef-
ryq, (.r--^ be-tebeyn.
— Décris chaque article en Dé-
tail, Hf^^T^ i^ 4avL=w^i)l êzker
hàdjéh kollèh be-lebeyn-hd.
Il a DÉTENDU, ^^^ <^ êrkhaf.
DÉTENTE de fusil, Jsr-CJl |.i Ç. . 3
dera' dê-'l-moukehlah.
DÉTENTION, i/"^ habs. {Voy.
Emprisonnement.)
DÉTENU, , ^j^-^-ts^ mahbouss.
[Voy. Prisonnier.
Il a DÉTENU, eJ...w» messek. {V.
11 a Emprisonné.)
DÉTÉRIORÉ, -V_»~.£^ mofassed,
.5»«ji^ mafsoud.
11 a DÉTÉRIORÉ, ^li fdsaad.
— Il s'est Détérioré. [Voy. Il a
DÉCLINÉ, 11 a DÉCRU.)
DÉTERMINATION, l-^J qaddii.
{Voy. Dessein.)
11 s'est DÉTERMINÉ, ^'^ qadda.
{Voy. 11 a formé le Dessein.)
DÉTESTAULE, if^-^^ bagln/dd.
[Voy. Abominaule.)
11 a DÉTESTÉ. [V. Il a AniiORRÉ.)
DÉTOURNÉ, ^j)^L» tnatlrouf,
v^JiL» maqloub.
DEU 196
11 a J3ÉT0UR.NÉ, .^j^ taraf,
teref, i^»^ a'ouaq, v J3 qalab.
DÉTRESSE. (Voy. Adversité,
Calamité, Dénû.ment.)
— 11 a été dans la Détresse,
^x^i êdyaq. [P'oy. 11 a élé dans
l'Adversité.)
Détriment, ^J=''^ nasq.
DÉTROIT, jU_«J boghâz.
DÉTRUIT, -.jA-^ mehdoum ,
9-.^:^^ moddayye , »_*X-1^ mohal-
lek, ^..^jiysr^ makhroub.
Il a DÉTRUIT, v^tX-la hallak,
> >^ kharab, ft.^^is dayya', ^^s>
hedem, ^li bâd. [Foyez II a DÉ-
MOLI.)
Dette, ^^j^ deyn, plur. ^^'^
dyown .
— 11 a payé ses Dettes, ^y^
àÀj^ khallass deyn-ho.
— Il est abîmé de Dettes, .a
DEV
j^jJi vj, i^\^^ hou ghâriq fy-'d-
deyn.
Deuil, ^_^ Ja/» mandeb, lys a'z-â,
ezâ, i-ijz ezyéh, <»■.'. '«^ tazyéh,
^_j_j neouèJi, ^ bekâ, !j\j bek-
ouéh, 4a. l;./» menaltâh.
— Temps du Deuil, s^s o'd-
dali, eu'ddah, .5|j.ft i'ddd.
— Habits de Deuil, ^ V^ mcyzcr,
pi. <\L'= meydzer.
— 11 a pris le Deuil, iV^^ ^J
lebess meyzer.
— 11 a porté le Deuil, ~Lj ndh.
Deux, ^.t-T.-''^ timeyn, j.»-.--''^'
êlhneyn, êstneyn , êtsnyn (en ber-
bère, (^t^ stjn, ^~. sin), fém.
j^axJ Ihinteyn, ^r-;}^> êlhneleyn
(en berbère, .j>.->._^ snet] ; -.jj
zuudj, pour les deux genres.
— Deux cents. (Vo!,ez Cent.)
— Deux mille. (Voyez Mille.)
— Deux à Deux , i-j-y^^ rj'.:^^
thneyn be-lhneyn, j^p-J I ^.y'^-^\ êlk-
neyn êlhneyn, fém. f^l^j-'j ,>:: .^„'
thenleyn ihenleyn ; ^;^/» ^J:^ mou-
thannà mouihannà, fém. suiï^ slÀi^
niouthannâh mouthanndh: lu.j L;lj
Ihoxtnâ ihounâ, des deux genres.
Deuxième, ^Aj //(«ni/, /sany,
fém. iwjLJ' thânyéh,
11 a DÉVALISÉ. {Foyez 11 a DÉ-
POUILLÉ.)
Devancé, /*_;-^ï^ maqdoum.
Il a Devancé, ;3^^ ."«a^f/^.
dem, ^JiLJ' ieqaddem, ^ ^i— salaf.
Devant, j»'^ qoudddm, >L»'
DEV 197
ê'râvi (en berbère, C,-;! êzzel).
Ci-devant, LïjLv sdbeqân.
DÉVASTATION, J-;=iij I înqiddah.
[f''o\jez DÉGÂT, Destruction.)
Il a DÉVASTÉ, V— -"^ kharab,
V js-' takherreh, , >^ naqadd.
DÉVELOPPÉ, ,t'»yi-^mafrouch,
■ '«.^.v» mansoub.
Il a DÉVELOPPÉ, f r7^ farach,
. .^^^i nassah.
Il est Devenu
lalan, «-9^, redja , .\^ kân
"v= sdr, ^s-Uî
— Deviens! ,.,> /con, >j.JLb!é//o'
(en berbère, J«==j. oukkoul)!
— Il est Devenu le plus cruel
(le tous les hommes.
.C.
. ^L.L.M J^ j-j redja dqsah min
ko II ên-nds.
DÉVIDOIR, i-V-uw» moslakah, «l'.Ji
kolouléh , i^-'-s:-* mahladjéh (en
berbère, O^Jvi-*J timdghzell).
Devin, J-'»» re»n?iâ/.
11 a Deviné, ,_}aw hazer, ^^à.
khanvven, , V^x-" tehazzer.
DÉV01EMENT. (fl Diarrhée.)
DIA
dol djorrel-y, ^ ^ ^s^^jouâjjih
alay-y, J^ 1>Xa hadd Jiaqq-y.
DÉVORÉ; ^_y^ mablou.
Il a Dévoré, a-b belaa, iela.
DÉVOUEMENT, ^-i^^-y'- ouboti-
dijéh, ^-~aX2^l îkhlissdss, ^L-iL»!
înqyâd.
Dextérité. {Ployez Adresse.)
Devrout (v. d'Egypte), ^-j^Ji
Deyroull.
Dha J» , dix-septième lettre dtî
l'alphabet arabe, treizième de l'al-
phabet moghrébin, Jb dâ^ zd,
JjlJI LJaJl êd-dd-'l-mechdl; elle
est susceptible de deux prononcia-
tions et correspond tanlùt h un D,
tantôt à un Z, forlement articulés
(DD, ZZ:. {foyez D.)
Le Diable, , -*Jf' îblyss, êb
lyss, ipn^ belyss, pi. ^.»^Ju' ^/.'«
/j/ss. {Voyez Démon.)
— Maudit soit le Diable! Jb
«LsJJl (f~:^ a là belyss êl-ladn!
Diabolique, ^JaxLcheyudny.
Diadème, JJ^i dklyl. [Voyez
Le Devoir, ^J^ haqq, ^.^ Couronne.)
lezonin, >'\J' îllizdw, v^^^'^j ouà-
djeb.
— t'est mon Devoir, J r^ J- Ussdn êl a'nmmnli
Di A lecte.(V. Langue, linoMK.
— Dialeclevnlgaire,4/»L*J^ ^ -J
DIE
158
DIF
Dialogue , JJ-isr'' mokhâlel- ] — Dieu saitl x*i*j *iiî Allah ya-
tah. {Voijez Conversation, Col- i lem! ii}\ Axiya'lemAllah! ^xz b^'
Alla a'iem!
Diffamé , ^ a^-» mafdouh,
j.^J.^ madmoum. {Voyez DÉSHO-
NORÉ.)
Jl a Diffamé, ^^^ faddah,
^s"^' sakham, *j namtn. (P'oy. 11 n
DÉCRIÉ, Il a Déshonoré.)
Différence, J ^-i fasl.
,^_QwCà.! îkhlildf, K^l-J teêkhyr,
^j3 ferq. {Voyez Adversité.)
Il a Différé, 11 a éié Diffé-
rent, j.^ Lj teékkhijr, J>~.-^ tefas-
LOQUE, Conférence.)
Diamant, ^Ul êlmds.
Diarrhée, ^^^51 vJ-;V<--***^ iesA?//
él-holn, ,jL.^^i îshâl.
— J'ai la Diarrhée, ^xJsj ij-è**^
tessehhel holn-y.
Dicté, ^j-Jai/» manlouq.
11 a Dicté, (^JsJ nallaq, nalleq,
J^ mellà, melley.
Dictionnaire, a-^-j..^ fahras-
séh, fehresséh, ixUi v >-;;.i /ci/a 6
él-loghat, /^jy»Ls qdmouss.
Dieu, iiil ^//a/i, '--1'^ i êr-Rabb; sel, ^ j,h^\ êiJUelaf, ^6.] âJckhar
à] Ilah, pi, i^j^\ îlahah (en ber- | Différend (subst.). {P'oy. Al-
bère, ^jl érèy, ^Jj rebhy). tercatiûn, Débat.)
— (adj.),^v^i dkJier, j^ gl^oyr-
j-f^ mutghayr, ^ ^l:us^ mokhle-
lef, J-^xai;:/» moffassel.
Difficile, >w^«^ saab, plur.
V >Lx.o so'db ;>£'_. oue'ar.
Difficilement, iïi-JL; bi-'l-
mochaqqah, J-^s^ mouhdl.
Difficulté, wyi-^ saoubah.
Difforme, >iAj hecha, bêche .
{Voyez Laid, Contrefait.)
— Visage Difforme , , i.'j.
khancliouch, Sj'ç^ kemmdrah.
— Dieu suprême, ^l-xji 6^i
Allah ia'dlà (en b. .>j-^'» J,..==»i
dguyd mokkorn).
— Plût à Dieu, iiil U ,1 m
chd Allah (en espagnol, oxalla),
leyl,
.f^ min sdb,
y -•Là:./» minsdb,
— Plût à Dieu que j'eusse mille
écus! J-Jj , y\ ^y ■,.^1^^ ^A
min sdb lyl-y dlf rydl l
— A Dieu ne plaise! Li^-La. ha-
cha, ^\ ySjc:^] êstagh for Allah!
DI-M 1
11 a Digéré, a-^^sû heddem,
heddam, y^j^ sarraf.
Digestif, ^^-^ hedddm.
Digestion, *-^^ lœdm.
Digne, ^^s:^■' moustahaqq,
^^^jZ^j moitsloudjeb, J-al dhil,
j.s<^:u*^ mosldhil.
— Il a été Digne, J.i-'.z-.l es-
Uihel, ^^.,^j.z^\ êstoudjeb, ^as-^!
esiahaqq.
Dignité, w^-^^â-^ manseb, jy-^
manzel, iJj'>^ manzeléh ; ^^^^ fer-
djch, pi.
^J-
ferdjul.
Digle, ^—9- djesr, guesr, pi.
a.»*o< djcssour, guessour.
Dilaté, Js^y*»^ mabsoutl.
Il a Dilaté, Ja-^J hassatl.
Diligence, J^ a'djel. {Voyez
CÉLÉIUTÉ.)
— 11 a fait Diligence, J.^s*'^!
êsla'djel. {Voy. Il s'est HÂTÉ.)
Diligent, J-^e*-"^--^ mosla'djel,
ycJu, châtier, -^-^ nechyll.
Dimanche, ^ — 2^^^' êl-dhd,
J^s^a^y yom êl-dhd, -vsr ' êl-
hadd, J,3.'^.M jjj youm êl-ouâ-
hed.
Il a Diminué (v, a), >^j naq-
qass, JJi qallal.
99 DIS
— (v. n.), ^'ii naqass, Ji qcU.
{Voyez II a DÉCHU.)
Diminution, (>S;vi--~' tenqyss,
(J-iïJ teqlyl, ^--^i^ teqsyr.
DiNAK (anc. pièce d'or), j^-^
dynâr, J^ïi* melhqdl, melsqdl.
Dinde, .>-^3! !i) ^^1^3 dedjâ-
djah dê-'l-Hind.
Dindon, ^^-^ ^^fly bcrrouh
hendy.
H a Dî.NÉ, Iaxj icghaddd, \Sjc\
êlghaddd.
Le DÎNER, »1^ ghoddh, ghaddh.
Direct, ^'^^^^'^^ mosiuqym.
DirectemeiNT, U;;ii^-w» mosta-
qymdn.
Dirigé, Xiv/» marched.
— .Affaire bien Dirigée, ilii
A^-'-s choghléh sdybéh.
Il a Dirigé, w.i:.i êrched.
— Il a bien Dirigé, » yl^ sdb.
Il a Discerné, -j; ,i fercq.
Disciple, ^-^Jj talmyd, plur.
i- — ^bij teldmyd: ^ ^-^-i? ia/e^,
JjJ^:**^ mcstedoud. [P'. Api>iit;.NTi.)
Discipline, ^y --3 qânoun, iJ',
rclhh, .^_o! fl(/f6.
Discontinuation, j^1_L_ïJ'
îneqllaah.
DIS 200
Il a DiscoMiiNUÉ, ^Sj ouafd,
^K ouakaf. {F. lia Cessé.)
Discorde, <>->..:; s feinéU, à.:^..t>^
chamaiah, ^ ^1^ khelf. [P'. AL-
TERCATION, Division.)
Discours, ^^^ kelâm, J_«— s
qoul, qaoul, v^Lià. khillâb. {F.
Allocution.;
11 a Discouru, *-K-J" lekellem.
Discret, J*-!! iiiL=. k/yesz és-
serr, i^^^=^ hddcq.
Discrétion, ^^--^ heddâqah,
"L^] iiiiw hifz ês-seir.
Discussion, iJ-'-sr-' modjâde-
léh. {F. Contestation, Débat.)
Il a Discuté, J-^^=s^ tedjâdel.
[F. Il a DÉBATTU, 11 a Agité une
question.)
Disette, ^'^ naqs, ils qelléh.
— Disette générale, ^-3 ^J^■'^-^
Jl, J).^ naqs fy koll chy.
Disgrâce, (^- aks. {F. Ad-
versité, Calamité.)
Il a Disjoint. (F.^ll a Désuni.)
Dislocation , oXà fekk.
Il s'est Disloqué, p'jJl ênzdgh.
[Foy. 11 s'est DÉMIS.)
Il a Disparu, '^i-i yhâb.
Dispensé, Jj^^ moharrer.
DIS
Il a Dispensé, » t=s> harrar.
11 a Dispersé, 'j^ derâ, ^_3,-
derey, ^ \^ ouezza'.
il a Disposé, j-xâ* hendem. [F.
Il a Arrangé.)
Disposition, ^-^-^^J lehondoum.
[Foyez Arrangement.)
Dispute, i.^L^^sE'* makksdméh.
i^j} nazaah, neza'ah, i^^-^ me-
nddeméh. {F. Altercation, Con-
testation, Débat.)
Il a Disputé, J-^Lç^ djddel. [P'.
11 a eu une Altercation.)
Dissection, jï.--._J3-Ï_j teqty'.
laqty', ^iJ:^ iechrylt.
Dissentiment. (Foyez Débat,
Différence, Contestation.)
— 11 a été en Dissentiment. [F.
Il a Différé, Il a eu une Alterca-
tion.)
Il a Disséqué, «JsJij' teqailc'.
Dissimulation, ^^'J- — -^ j-;}
yhayr sedq, ^i..voJu>J' temghemych.
Il a Dissimulé, ^s*^ magh-
mach. [Foyez II a Caché.)
Il a Dissipé, J-s:-^^ demhel.
1>'J farrati. (F. Il a Dispersé, Il a
Dépensé.^
DIT eoi
Il a Ditisous (fondu), ^J-i>
Jaouab, ^y> marall, lià^ khafaq.
— (détruit, rompu). {Voij. Il a
BnisÈ, DÉTiiuiT.)
— Il s'est Dissous, il a été Dis-
sous (fondu), V >jJ~' leilaoueb.
— (il a été déiruil), sjiA — l_-^._j'
teliellelc, ^**A_j tekasser.
11 a Dissuadé, i3-j' ênder, ><=>.,
reddja. {Voyez 11 a DÉTOURNÉ.)
DiSTANCK, -^»J be'ed.
DisTA.NT, -^»J ha\id.
11 a Distillé, ^^ ç«//ar, Jai:--'
êslaqlar, ►sr^—' êstakhradj.
Distinction {^'oy. HoiNNEUR.)
Il a DiSTi.\GUi':.(l'. llalIo.NOHÉ.)
DlSTIQUl-:, ^^--^ heyl.
Distraction, J-J! i^ ghay-
bel êl-bâl, ij^-^js taydchéh.
Distrait, jJ'-j w-^j"^ moghayeb
bdlho, (Ti;*^ mechouech.
— Il a éié Disirait, i.J^.} ^ )„i.
ijhdb bdl-lio, -j-^ cltarrad.
DlsriuniÉ, fj^^ maqsoum.
Il a DisriunLÎ:, *— 3 qessem.
iMsriUCT, i^_^^ Itauumah, •»^--'
ndhyéh, sjs^ouldyéh.
11 a Dit, J-- qdl, (jdl.
— Il m'a Dit, J, ^^ qdl l-y.
DIV
— Dis! Js qol! J^^ dhhj
(en berbère, J^^ syouel).
— Qu'as-tu Dit? v.1^'^ ^J-^ êch
qoll? ^\ sJ:Jli> qoll êy?
— J'ai quelque chose à te Dire,
v^' jjJi) L^ -i- ^-^--- a'nd-y cliy
ma neqoul l-ak.
— Il a entendu Dire, ^ty~. sama'.
— C'est-à-Diro. {Foyez Ce.)
Diurne, --;^«j youmyy.
Il a Divagué, v_i/=- kharaf.
Divan (assemblée), (L — j-
dyoudn.
— Le Divan général, ,L_j aJ'
,.^».y.*Ji êd-dyoudn élu' nioimiy.
— Le Divan particulier, 5 'y AJ !
-■^y^ssr^ êd-dyoudn el-khossoussy .
— (sopba), i-i^ safféh, i_,_.',;
zerbyah, J.*iU maqaad.
Divers. (Koj/ez Différent.)
Diversité, j--- — « — j iccjhayr.
[Foyez Différence, Variété.)
Il s'est Diverti, ~ ^^' ey^^'-
JLj" tesselly, ^--.-srf balibah,
^-*3rr' tebcihbnh.
— Diverlis-toi! ,^^1:^ êlbuhbuh'.
- Il <-"
Divin, ^' îlabyy.
Divinité, a^^^M îlahyéh, à-.-1'l
dllahyéli, i^sa îldyéh.
DIX
202
DIX
Il a Divisé, ^Jj^ii farraq, \jS fa-
rez, *^3 qassem, *^£.j' leqassem.
(Voyez II a DÉSUNI, 11 a Séparé.)
Divisible, ^^*~a_:;-'=' motqas-
semy, ^ysr-"^ moledjezzy.
Division, *^*».a_j taqsym, i.Jj.s
ferqéli, J«^A»»a_j iefsyl, *»«3 qesm.
— (opération de calcul), i^l-^s
qassdmék, i-g^i qassaméh, qesméh.
— (discorde). (Foye^ ce mot.)
— Il a semé la Division, ^^,
iJ^'l ramà-'l-fetnéh.
Divorce, ^J,^ telq, ^s^ hedjr.
Il a Divorcé, ^y-^ tallaq,j^^
hadjar.
Divulgué, j^-'^.s^ madjhonr.
Il a Divulgué, y'-f^-^ djeher,
j.^^i,l êcheher, ^li bâh, ^-îLJ nâdà.
Dix, ^^^^^■ aacherah, acheréh,
è'chréh, fém. j.i^=' aacher [en ber-
bère, j'j.-* merâon, ^y> morrâou.)
— Dix fois, C-^i^^ i\.±^ a'che-
ret marrât, ^^_e\-J3 ij^c a'cherah
torf.
— Dix à Dix, jL-iu-c ,La..s ou'-
châr on char:
r
■*.-fi mo as-
char mo'aschar, fém. ij^x^ ïj.^x.o
mo'ascJiarah mo'ascharah.
— Dix-sept, J-A..S L*_^ seha'l
a' cher, saha'at a'cher. j-^-st..'-^.*-.^-^
seba't-a'cher, ,jt%'^ — . seba't-u'ch
(en berbère, ^L'» C-^l— sâl merâou,
jU/=i ^l~. sâd de-marrdou).
— Dix-huit, j.-^i vjL^jL-yJ ihe-
mânt a' cher, i.A»& i^ Uj themânyel
a' cher, ^i._x_;;_À._.j-J isemant-a'ch,
jU-x.'^ji^ themànl-a'ch, tsemânl-
a'ch (en berbère, jî^" >-^<nJ //iem/
merâou, jU*-^ c^-*-' themt de-vior -
rûou, yj^'^ "-^•^■*^ iliempt de-iïiOr-
râou).
— Dix-neuf, v^& i*^'" iessa'al
a'cher, tassa'al a cher
,j-
lesa'l-a'cher, tisa'l-a'cfier, ^i»~x^j
tisa't-a'ch (en beib., jL'' vO-cV..'l
êlhzaâ't m.erâou, yy^^ ^y tza' de-
morrâou).
Dixième, ^--iL-c a'âcher, fém.
ij^-lc aâcheruh.
— Un Dixième (nombre partitif),
vi^c ou'chr, •■-■^5 oucheyr, ,La.*^
me char.
. — Neuf Dixièmes, jl.^.s-\ ^■^'
lessa' a char, \^^^ ^*^ lessa' ou-
chour.
Dix-Septième, i-^ »jI— sâbc'
a'cher, {. jt^ '^-y^ — • sâbel a'cher.
Dix-Huitième, j^- ^•^^' thâ-
203 DOI
— Très-Docte, U*J ! ^^ hoU,j-
'l-è'lm,
DoCTEin, i^î^i alUimah, Ax^
ma'allem. {Voyez DoCTE,)
DocTUhNE, i^AxJ ta'altjm. [Voy.
Science, Instruction.)
Dogme religieux, ,.»jaJ! J^I
âsl êd-dyn, pi. ^jJ^M Jj^' ôssoul
êd-dyn.
Doigt, )i.^^\ âsbaa, i*-s.o sa-
ba'ah, pi. «jLoI dssdbè', .«.jL-^
souâbè', «.-jLo! dsscUn/, (^-«-^-^
Djezm (signe orlhographique ! sabi'yn (en berbère, ûbl eJaV,
DOC
f/jcn a cher, fém. ^^i-s i>" J ihdme-
nel a' cher.
DiX-NeL'VIK.ME, j.t^'^ a-J" iussè'
a'chcr, fém. ^-i--& i-» — ■— J ta'ssè'f
'/*c/)fr.
Djemady I", cinquième mois de
l'année lunaire des Musulmans,
J.ffl ^_t^— *-=^ djemddy él-douel.
Djemady 11*, sixième mois de
l'année lunaire des Musulmans ,
^:j}\ ^^i^^zs. djemddy êi-lhâny,
v2>.-V J..*=». djenidd êl-dkhar.
Jl^bî dddl, pi. jj^_»^i îdouden,
.y\^_^y idouddn, ^j-bi tddden.)
— de la main, -v -'! h ^ c
<^
des Arabes, annonçant l'absence de
signes-voyelles), ^y^ djezm, à^j:^^
djezméh, |.'_»^^»- sokoun.
Djym -. , cinquième lettre de i saba' dê-'l-'yed, i)\m-k'ï ..f-^-x..^
l'alphabet arabe : l'idiome vulgaire ^1 b sabi'yn dê-'l-yed.
la prononce souvent comme noire — du pied, J-a-Jl ii a"j bcn-
nah dê-'r-ridjl, pi. J^a^-»'! 1^ ,.)•*-'
bendn dc-W-ridjl: J-=».jJl b f>...^<=
saba dê-'r-ridjl, pliir. b ..y*.^
Jow^)l sai^t'yn dê-'r-ridjl (en ber-
bère, j.tJ^Tr' ^^J^ tefâdnyouyn).
— Le Premier Doigt. ( f'oyez
Pouce.)
— Le second Doigt. (T. Index )
— Le Doigt du milieu, ]=-«J'
êl-ously, êl-ouesly, Js--Jl cl-uucsld.
G dur; *r---9- djyw, guym.
Docile. »J-b tdy', aJ.5, ou(iv',
«Js^ motly' , «jX» meldym.
^" . ' " Il
Docilité, 4^-» to"a/(.
Docte, ^-t a'dlem,
lym, pi
^»L» mdher: , 4J v^ a'ri//", pi
eu'rfd: iJ^ faqyh.
— Plus Docte, Jlsl dulem,jj^\
àmhar, -çi& ^iTI dkthar c'imdn.
^-L:; OH'lemd, cii'lemd ;
'r
DOM 204
— Le quatrième Doigt, ^^•*-:-''
il-bonsor, pi. »■
[Voyez Annulaire.)
Le petit Doigt, j.^-À
î"" êl-khonâsser
,.^LÀJi êl-bonâsser .
khonsor, pi. ♦
[Voyez Auriculaire.)
— Le bout des Doigts, i-i^ 1 en-
■meléh, pi. J--»'--'! ânumel.
DOLOIRE, iwA-Jl^ ghazzdlyâh,
i^bîu mellâssah, *J.j=/» inalla .
DOiMAINE, Jl-'» "ifl/, pl- J'_?^^
(hnouâl; v^*XL moulk, pl. v^-i^!
dmldk ; A.-L^l~x^maâmeléh, i^—U^
niemlekéh, ^3 Jj '''-"'/•
DÔME, <^-~-^ qoubbaJi, qoubbéh,
DON
/a<i, *xîi. hakam, v>*X-.l_/» malak,
J.»!)' te' alla, te' alleu, izLJJ lessel-
/e/i, ^J._»XwI êstouelà.
Dommage, j»^ darar, ^»y^
derour, plur. >|t-^i ddrâr; ï.L...^
khessdréh, plur. ^jL^^ hhessdyr:
JwAI^.j lenhyd.
Il a causé du Dommage,
zdlem, y^6^ kliessar.
11 a Dompté, [J^-:'.; rayyadd.
lT
.«i kabbass.
Don, i> :'.'-^-* bedyah, hedyéh.
pl. lj!jj) heddyâ; *-!=& a'Uyéh, pl.
uLLc a'itdyâ: «u»»^ mouhebéh, |il.
V s»'»^ moudhib; iJ-»l î/k/a, ^-^c;
qohbéh (en espagnol, alcoba), plur. a'//a, U=sl î'/zà
, ^9 qobob.
Domestique, j>l-^à. khadddm,
khodddm. plur, ^^^iJ-à. khaddâ-
myn; , ^~5_3 ouessyf, pl. ^-^j
ouisfân, \—s.^^onisfd; jj^U à.
khaouâss, (>-Ji gholdm.
Domicile, *J^ manzeléh, pl.
JjL/» menâzel. [Voyez DEMEURE. J
Dominateur, -w^, ra66, plur.
,^lj.! êrbâb ; iLJaL^ soidlân, pl.
, .Js^L- selâllyn; J~~. se(/(/, plur,
ïi^Lw sàddt.
Donc, -X-^-i-i fa-ldbod, s fa..
oX — '>^-J li-zalek, I J-J li-hadd,
Dongola (pays d'Afr.), JiJ:;
Donqolah, Donqalah , t-KJ^ Don-
golah.
Donjon, ^^ menzah.
• Donné, ^-Î**^ ma'alty.
Il a Donné, l-Jai aa//a, èe//^?,
V ^j>j ouahab, '.Xa! é/i{/</, ^ç^ '
fl'//a, ^3^-a /ioJa.
— Tu lui Donneras, aJ ^--'
Il a Dominé, ^'-~' s«f/, M- sa- ' telidy le-ho
m\{
205
DOU
Donno! ]=c! *?'//.' (on berbère, nnass, Ji, raqad, stc^-^^' endadja'
^^.V_3l eyA-y, ^^-? /■%.')
— Donne-moi! J Ja-c' «a'/^
/-y, ^.o J^ft Jiedili/ny, J.J vjl^-*
/<«( /(//-y, 4^^^^ d'ity-ny, , .^^J
(..' oj/e/(/' l-y.
— Donne- moi quelque chose,
JL..W»! j.a.!« ç*;";-^! <^î'ifi/-ny ouâ-
hxd êmsd'Ah.
Dont (de qui, duquel),
:i
C-V.'
(en berbère, /.»^= guen).
— JeDors, *JwJ LjI ând nâym,
-«s-Lj lj ! ând nû'yss.
Dos, »— ^— î» dahar, daltr, .— .^-B
dahdr, pi. (_»-^ donhour (en berb.,
«j ^£ aVour, sj!^_«i-^ tdddoul).
— Dos d'un couteau, ^A— M Li?
qefà-'s-sekkyn, J.!— send.
— Dos h Dos , j-v^-is ^■s. ji^h
dahr a'ià dahr.
— 11 a lourné le Dos. ^.Ic «rv ,
ij-^^ redja a là dahr-ho.
Dot, ^s' J>-stf saddq, (^•^■'^ ^ri-
daq, pi. d^LiiiA-sc saddqdl; ^...■»
mehr, pi. ^<^■l.^ monhonr: ^Hj nciid,
êllady le-ho, J J'^ êlly le-lio.
— (de laquelle), w^-' ^^\ êllaly
le-hd, LjjJ ^Ji êlly le-hâ.
— (desquels), ^ ^»-:'."''-^' ^"""
r?/H le-houm, êlladyn le-houm:
•>J Ji ^//w le-houm.
— (desquelles), ,.^ ^^clldty pi. ->^iJ ncqoud: ^^w^^v djehdz.
le-hdttnn, *-J ^^ ^//y le-hnuin. DOUANE. v^J:.^'} ^-.*_^^ djomrnuk.
— Les gens Dont j'ai parlé, (jmnrouk, 0_^^— .0.-^=5 gnuirnuk,
♦wjp'ji Jl , JS)\ aindK vlli/ ze- ,.\^ <^ ^ dyonân, l:~^n êl-mynd.
Do LAN 11:11, ^^^j-,^ ->.^^^=wL^ S«-
lieb di/ouân, ^j y^=>' djomrouky.
Double, Doublé, -.:-i^ mo-
thanny, motsanny, ^ ^cl^:^.' moud-
dâ'af, -> J thdny, Isdiiy, sdny.
— Le Double, > ^a*^.M tdda'f^
j'jlM êl-tluhn/. êl-lsdiv/.
— Habit Doublé, ,.yis^ y^
libs moballeii.
kerl-houm
Doué,
motlatlii. ^wJs tdly
II
êlley
Doué, V -S'J^jnodahheb, JLL»
Il a UonÉ, ^^'^dahhah, ^.lil
Dorénavant, ,.^» jsj> ntmz
êldn. [f^'oy. DÉsOR.MAis.j
Doreur, ^'-^j oueschdy.
llaDoR.Mi, .»■— J ndvu v«— *-j
DOU 206
11 a Doublé, ^ ^l^ dâ'af, ^
thannà, îsannà, ihanney.
— un habit, ^h: baltan.
— (terme de marine), ^->-»J
laaddà, ieaddey.
Doublure d'habit, iiLJsj hattd-
néh; -_) LL.j boUdny, pi. ^-jLLj
balidyn; ^jj^-^J' teblyn.
DOUCEMEIST, ïjblsr'L^ hê-'l-he-
Idouéh , i.J «i» AJ^i;^ chouyéh chou-
yéh, i.ljsr'' -Ij held medjléh.
— 11 marche Doucement, j — a>
ij ,*uj ,,^Ly^ hou mâchy bechoiiyéh.
..-7 . O
Douceur, Sj-i^ halâouah, fy^z^.
halouéh^ rj » leyydn.
Doué, J-^isi^ mofaddel, ^^ dou,
.jj.>> viozeyyenn, i^y\Y^ marzouq.
— lia été Doué, J-/<i:ÀJ' tefaddal,
^asr^ ' ênkhass.
Douleur, >i^j ouedjaa, onega,
oiidja, ouya, pi. >u — =s.j! âoudje ,
ouyuè' ; j4_j^_^ haryq, *£w seç-
(/em, Jl ^/em. (P'oy. Chagrin.)
Douloureux, ^^j oudjy\ ou-
guy\ j*Jl êlym.
Dou-'l-Hagéh, douzième mois
de l'année lunaire des Musulmans,
i5^^' .5 dou-'l-hadjêh, dou-'l-ha-
'juéh, ^-v'^1 "^™^ êl-i'yd êl-kebyr.
DOU
Dou-'l-Qadéh, onzième mois
de l'année lunaire des Musulmans,
£X_*_ii_J I J.Î dou-l-qadéh, _» i
j ^ -is-' ' bou-'l-djelâyb .
DouRRA. [F. Blé de Turquie.)
Doute, «.^Ci:, chokk, chekk, pi.
v^^lXi. chonkouk ; v ^j. rej/b.
— II n'y a pas de Doute, i-i L-
•J
M
v,J:X^ ■»(« /'y-'''i chekk, i-i
/« rej/i» /2/-/(.
— Sans Doute, J---*=^ -^-J Z>e/(?
djemyl, ..x5j^ moukked.
11 a Douté, ^J:S-^ chekk, w'^
rat, V )l^:i~,' êslerâb, v >lj'.I ^r/âfc.
— Ne Doute pas de mes paroles!
^/>JO ma techokk chy j'y hûl-uh
a'ià keldm-y !
Douteux, ^ ^^ chckouky.
Doox,_j-W halou, helou, houlou,
u's--* mahloud, ^^/ leyen, leyin
(en berbère, -^Jj zeyd, ^J-■'p du-
zydenn] .
— ^ de caractère. [Foy. BÉNLX.)
— 11 a été Doux, ^=>- hald,^s>^
halaou, halou, ^=^ halà.
Douze, i-^t ^\ êihnê a cher,
►A.JCJ) êlhn-aclier, ^^.iLjLJ' isend-
a'ch (en berbère, «I»-* o^-^ sml
DRE
207
DRO
c'*
sin de-mor-
inerauu, jl ,-
râou).
Douzième, j-i^ ^-''— ^ thâny
a'cher, f. ' ^Ls. LjJi thânyel a cher.
— des chiens pour la chasse,
8iL.^ s_^X\3i ^j nescit êl-keldb
li-'s-seyâdéh.
Drogue, 'ji daouâ, douJ, pi.
La Douzième partie, V- ^ 1 ^.J^' êdouayah; J=- aller, i— ^.
j^ J -i-' ^ êldjouz êl-lhdny a'cher.
DuAGÉE, , v^—^-l-^* melebbess;
iJj^yL khozduuquli, plur. ^^^V=^
khozduuq.
— Dragée de plomb pour la
chasse, ^^i rousch, rusch.
Dragme, **j-i derhem, pluriel
,i',^ derâkim.
Dragon, ^J',r^'^ tanmjn.
Drap (étoffe), -t»=^ djoukh, pi.
^ L^w ! ddjouâkh ; ^_» 1^ nje//".
— de lit, «J-L» melldyéh, AJ-i/»
melâyéh; -si-s-U melahféh , pluritl
^y^-.^ melàliif: ,\i âzr, pi. jJ
cz«r; iss^Lis lerdhah.
bohdr.
Droguerie, ^j ks t/^/r»/,
ijyai o'ilryyéh, ïj Jat ollâréh.
Droguiste. (/^. Apothicaire,
Marchand d'Aromates.)
Le Droit, ^Jf-=^ haqq, pluriel
^^J^zs. liouquiiq.
— Droits (taxes, impôts), J,j|^s
a'oudyd, y^x^ ouchour.
Droit (adj.), pir> mouqaouam,
J.iuw> mousaqqad. {P'oy. DressÉ.)
— (debout). [Voyez ce mot.)
— La Droite, ,~.s~J! êl-ymyn.
— La main Droite., ^.t;^! •^■;}^
cl-yed êl-ymyn (en berbère, jj^-^yj
Drapeau, ;3!/^ beyrdk, {tlur. ' ir:^^i lemdn yefouss)
^.^_~j bydreq, beyàreq; ^.^ aa-
Idm, ,li a'iam, ^^s:"^ sandjâq.
— Porte-Drapeau, j'^ij-^j bey-
rdqddr.
Drapier, -^.'wà.^ djoukhddjy.
Dressé, ,--.-i-:L-»w> moslaqym,
^^A*^::::.'» monlesseb. {P'oy. Droit.)
Il a Dressé, /»^1 âqdm.
— A Droite, y~^ii bi-'l-ymy».
^*JI ^.li aald-'l-ywyn.
— Do Droite à gauche, ..f ^-
J-ywi Ji ^-.^J) viin- êlywyii
Ud-'di-cliondl.
Droiture, J-v:^ a'del, --^1^
soudb. [Foy. EyuiTÉ, Lntégrité.
Justice.)
DU 2
Dromadaire, jLo^ djemmûz,
plur. ,JjL^ djemmâzyn; ^^j^^
hadjyn, plur. ^^* hodjn, (^^1-sr*
hadjâyn; j^i — s-* hadjcin, hegdn,
plur. ^^Ls-* hadjânyn, hegânyn;
^^.^\ J-iNsr'' êl-djemel êl-hyry.
La pluie tombe Dru, »-^ï'' -rj
zoM êl-nialtar.
Druse, <^jj^^ dourzy, ^'-^y
derouzy.
Du (art.). [Foyez De.)
Dû (chose due). {Voy. Dette.)
11 a Dû, >.j^M êltezem (en ber-
bère, .jLi j^/îdn, .ill^zs!)' lignâd).
— Tu me Dois mille écus,
J Lj . ,4,5 b v^JTJ L»u L) I ânâ nés-
sâl-ak be-âlf rydl (m. à m. jeté de-
mande mille écus); ^aIc ^^-^
^i^j_==s ^^ ^Jl /?/^1/ and-akdlf
gourouch (m. à m. à moi sont chez
toi mille écus).
— Je te Dois quarante paras,
i--:£3 ^^xj.u ^a.5l^j" o^j! ênlles-
sdl~ny be-ârbdyn faddah (m. h m.
tu me demanderas quarante paras);
i.^^x} ,1 v^*X-y ^-^-^ a'nd-y lyl-ak
drbâynyéh.
— Vous lui Devez le prix de sa
marchandise, j-x^i *_\5L.*^.j ^a»
'8 DUR
A_"_tL_x£_J hou yssdi-koum be-si'r
boddd'l-Ito.
DuCAT, J'-ïi^ melhqdl, melsqâl,
J'^-^ melskdl (en berbère, _«'j— -
merdou, ^'i-y mera'ou) .
— Un Ducat d'or, îi jL_iLi_--
^ ^ft J-H melsqâl dê-'d-deheb.
— Deux Ducats, ^JLiij;^- melliqd-
leyn, melsqdleyn.
Duel. (Uot/cs Combat.)
— Le Duel (t. de grammaire),
jXôJ] êl-mouthannà.
Duero (fl. d'Espagne), ï^-f;-
Douyrah.
Dupe, fXjÂJi^ maghchouch.
— Souvent les gens habiles sont
Dupes des sots, /f-Lj C-'U'' f.— i^
J^TT^ ^Lj *s>j.i>Sj ^J^lis. helhyr
marrât nâs hddeqyn yghouschou-
honm ndss hemyr.
Il a Dupé, (f'oyez 11 a Abusé.)
Duplicata. [Voyez Double.)
Dur, (T"^'-;'. yabess, J-j j,^. che-
dyd, ^q^'-^ a'dssy, J.^lç>^ djâmed,
gdmed, w^L^ seleb, selb, _^~.L_3
qdssih, lÇ'*" 9'^'^-^2/> ^^^ <]dssy,
V -%-*~s sa'yb.
— de cœur, v.^*/o sa'e?), [j-^^^
khachen, ,^qj.£j moqref.
DUR î!09 DVS
— Il a l'ouïe Dure, j~Sj jjc*^
sema -no theqyl.
— Cela m'est Dur à supporter,
<Jfr J^iJ ^y^ hddd theqyl a'iay-y.
— l'a couché sur la Dure, ^-j
L.l2_'; is.u l.o ndm a'ià-'l-drd
zalhxn.
Durable, ^c-^--;' ^û^y, ^->^^
ddym, vJI^J Ihdbel, JJ^s^ djdled, j '-^ medd, i^^ meddéh, *»^ doum,
^^_ji^y mouaqqef, j^/cu»^ mosta- a_^LJ>| îqdméh, .L-^j:— 1 îslimrâr.
mel, ^'j oudqef.
Il a DunÉ, ^b ddin, ^ ^ Sj
ouaqef, ^ïj fcaçâ, -Ïj fcflr/a, haqey,
^^_-_j //ie^e/, J_*.*_x^l êsla'mel,
vJ:^.j telhebbcl, tessebbet.
— Cela ne Diiicra pjs, w l.-* ' Jj»
i' ^ s\ liadd md h ho îqd-
méh.
Durée, >'j.5 daoudm, JLj heqd.
Durant, /«'■^ -'» »«« drtm, '■•*^-^-'
bayn-md, sJi^-i. ^ /"i/ ouaql.
— Durant ce temps, 'j^a ^'J L^
«w^V wâ ddmhadd-z'-senidn, Ji
>LJ^s^Jj ïÂ^ /■(/ ueddéh lilk êl-
dyydm .
J^Js loul.
DUREME.M', i ~ — *__/^ sn'bdii,
IjjjJL chedydijn.
Dureté, io.l^ cheddyéh, s})^^
salàbéh, i-^j-^.j yeboussah, 4ww*^
sou*oubéh,
— de cœur, |^,.^.i-d?J lekhchyn.
— Durant ma vie (ma vie du- i*^^^ qassonéh, «i:^ en'nf.
rant), ^"-^^ J;-- ^ '""^ baydl-y, DURILLON, J J^j Idlouléh, plur.
^.;w.._ci. SJ.^ meddet haydly, J^ w. „ !y leoudlyl.
c^ /oh/ atnr-y. DYNASTIE, i3_.^ douich, doulah.
Il a DiRCi. ^.J-i< chedded, .,_,..La pluriel J'j^' ddotidl, J.i douai,
sallab, 4 >^ naschaf.
— Il a Durci comme une pierre.
{Voyfz 11 a PÉTRIFIÉ.)
— Il s'est Durci. , »»«^ yabess,
lU-J nechef^ jxil échledd.
— La lerre est Durcie, , ^,^
iJLï è\- drd selléh.
i\.l^ menilekéh.
Dyssentkhik. >-X)I J.-.^'' fes-
hyl êd-damm, i. l_^..~, sohiah,
^A-J' ,. jj. — TV djezydn êd-
damm.
Dysirik, J^-^-3! I-^ j'^--^-^
housrdn dê-'l-boul.
?lû
E
K; cette lettre n'existe pas dans
l'alphabet arabe, et sa valeur s'ex-
prime tantôt par le falhah, tantôt
par le kesrah. (F. ces mots.)
Eau, Si-'' ma, plur. 5---'' myâh,
'i-^fi] chnyâh; i^^ moyeh, x>j^ mou-
yéh (en berbère, ^ -*! âaien,
êman, jji—'' dncin).
— Eau naturelle, -»-=>. iJ y> mo-
\
yéli khdm.
— Eau douce, iy.2>. iJj^ 'moyéh
halouéh, i-'J^ à-j^a.-* moyéh o'dbeh,
moyéh i'dbéfi, ^ >->-^ i^-«* ma a'deb.
— Eau pure, i^-^o a *p moyéh
sàfyéh, ^J»V.S ^'"'° "^^'' ^^î/</-
— Eau distillée, -.^-i:-'-"^ .cU
ma moslakhredj .
— Porteur d'Eau, w'I^^s» guer-
rdb, ^'i-w saçâ, Lï— saqqâ.
— Jet d'Eau, i-S^à fasqyéh.
• — Eau de rose. {Foyez Rose.)
— Eau-forte, J.s-' 'p'->= mâ-'l-halL
— Eau-de-vie, Jy- auraqy.
lls'estÉBAHî.(F. lls'estÉ'fONNÉ.)
Ebat, *;'.j-»-J* tenzyéh, Li-o safû.
[Foijez Amusement.)
— lia pris ses Ébats, 2j-' nezzah,
\i.^\ ^t, chemni êl-hauud (m. à m.
il a respiré l'air); ^j.i^\ êncharah,
J=**^' I ênbassall, iL^ \ ^^z a'mel
ês-safd.
Ebauche. {Foyez Brouillon.)
11 a Ebauché, -_«— saoued, •~',
ressem.
Ebène, Ebénier, ^^-a_j1 êbe-
nouss , dbenouss, , --..j L; ! dbdnouss,
j_.^j j_j ! âbryouss, , pvj_l_! -..< yd-
blouss, ^L-^ sâdj.
Eblis. [Foyez Diable.)
EbLOUI; j-^^^ modjehher.
Il a Ebloui, ^,=1. djahhar. f^t
ghabbach, j.^}] dbhar.
— Il a été Ebloui, '*-<^-: beher,
j..^! enbeher, r-^?"' l^djeliJier.
EBLOUlSSAiNT,j^a»-J bdhir.
EbLOUISSEMENT, rV behr,Sf(.:^
djeherah, ^ — ~-i glialéch, 4— à-;-
deoukhah.
EGA
211
ECH
Jl a ÉbohgnÉ, t-JLi .^3 qaouar
a'j/n, tx:. ^y^-^. bahhase a'yit,.
Il s'est Éboulé, ~-i-i» tûh,
li aÉHKANCHK, J.-j^ — i- diahhal,
f!\ ziibar.
Khua.nciikment, »^j rO^T.
EuuA.VLÉ, cj^y^ hianfoudd.
11 a E»UA.\LÉ, 9j :;; za'za,
A rÉcArvT. !^^i.vx menfereddn.
U a EcAHTÈ, ■~\.*-i\ êbaad, f>..i:>
dé fa', J^i ferred.
— Il s'est ÉCAUTÉ, J.x^-ii^^ ês-
iebaad, ^yu] ênfered.
ÉCEUVELÉ, J.ï-i ^-J he-là a'ql.
JoL^ khabbâl, J^x-M , ^^Lj nâqess
êl-a'ql, j — •^^—^^ mobehlal. (Voyez
\yj zehel, j^ij iicfedd, ^y ne- Étouhdi, Imbkcile, Fou.)
zaa [Foytz 11 a AGITÉ.)
— 11 a été Ebiianlé, J/|v-J 'e-
zelzel, ç-j-^V-" teza'za, w^Ja— /;»)
Èbiœ (fL d'Esp.), »^j1 Ébrah.
EbrÉCUÉ, j^_*isrr" mabkJiQuch,
.^ftS-~^ mandjour.
EB.ULLITION. {royez BoUILLON.)
— du sang, jAJI sVj-=»- herdrél
êd-damm, ^y^ damouyélt.
Écaille, i^J^è qechrah. j-iwS
EcHAFALD, Echafaudage, -j^^
defféh, plur. vJL^Li.> deffâl : wl^.=s-'
^a/i/(f, jjI. <JLjj.s:* tokhovt : ^.'~i--
seqdlaJi, pi. vO^-ï*- seqdldt.
ECHALAS, v^O— sdmoxdc. pi.
oX-'='_»~' soudmyk.
ECILXNGE. (FoyCZ ChANGC.)
— En Echange, ^^— s a'ondd
(pjs ^fS fl'n a'oudd, J!j.-j //crftt'/.
LcsaC à'oudddn.
Il a Échangé, ^jss^^c a'ouadd,
qeclir, plur. .^^ qecUour : ,^--~' , jt^J-^ ddijach. (P'. 11 a CHANGÉ.
Ji
satifl/".
— do poisson,
qechyr êl-Uoul, c
c/(yr di'-' lIiouL
Ecaillé, («i-i^ inaqchmir.
..M
^-r-
ÉcHANSON, ç-^ — • s«9.v, plur.
,.^-^.w— sâqyyn, <„,^^^^ 8al>bdb.
le- Échantillon, i'^^^f- a'ytiék.
! 11 a Échappé, il s'est Échappé,
I ^yoia. khalass, vJlJLJ' é/lal, ,^SJi
ÉCARLATE; «J^t-' tor/'i/r, isJ pCi-i falot. Js^j zamell, (Jv'-; zamaq.
êchkemdll. yàj bofyr, yJ qermez, — U a fait Echapper, >JL-^ia /u/-
yjiS^ yX^ sikarldl. lai, ^^\ zammaq.
ECU
212
ECL
— 11 s'est Échappé du danger où Échelle de bois, >jlw soulloum,
*Lo soullem, sellem, pi. *J^^. se-
lâlyni, J-«.~. seldlern.
— de corde. [Voyez Corde.)
— de carte géographique, i^^-^
moqydss.
— (port),' JLiLv seqdlah, i.lC'
êskelalt .
— Les Echelles du Levant,
^^j-i^J\ ji o^Liu- seqdlât barr
êch-Cherq.
Echelon. [Ployez Degré.)
ÉCHEVIN, ^l;^ a'ydn.
Echiquier, ^^-Ll _.J louh
il était, ^^ ^)\j.^é:^^ ^^ jjo-U
i^'s khalass min êl-khaltr êlly kdn
fy-hi.
— Qui laisse Echapper l'occasion
n'en retrouve pas de pareille, ^j-y^
min khalley y fout êl-mehall la ylâqy
melhl-ho.
— 11 n'Échappera pas de mes
mains, ^-^-J (^-^ c^^^'' *""* "*"
ynkhaless min yd-y.
11 a ÉcHAUDÉ, ^^ samall.
Échauffé, ^^s-**"* mosahkhen.
{Voyez Chaud.)
IlaECHAUFFÉ. (F. llaCHAUFFÉ.)
— 11 s'est Echauffé, ^^■***^ tçs-
sakkhen. {T'oy. Il est devenu Chaud,
11 a eu Chniid.)
ECHAUFFEMENT, ^^-«.s-***-' leS-
khyn. (royea Chaleur.)
Échéance, J-^^ mydjâl.
t-
'r
<j
chattrendj, ^yZ-x^\ »JU.d:-' takhl
ês-satrondj.
" Écho, ^-i_s--^ da'onyéli, i.~ijh
ddovyéh, \j.^ sedâ.
11 a Échoué, ^.-aJI ênkesser.
11 est Échu, J-^=s. hassel, ^.Sj
ouaqaa, v_5»=^ djerà, djerey.
EciJA (v. d'Esp.), 4s-^--' Ésti-
ÉcHEC, ^r^'' ^'^^^- i^'^y- Acci- \ djah.
DENT, Adversité, Calamité, DÉ- Eclair, ^J,J-i harq, baraq, pi.
FAITE.)
^^jr^ bouronq (en berb.,
— Jeu d'Échecs, — )^-ki- chat- êl-harqyl), {Voyez Foudre.)
Irendj, chattrong, ^j.:ua salrondj. Éclairage, jJ_j^' tenouyr.
— lia joué aux Échecs ,
^j Jai^ laab challrendj.
J 11 a ÉcLAiRCi (au propre), ^Lç^
djelâ, gald, -iis tald.
ECL 2<3 ECO
— (aiilig.), ^y;J Uijyen, bayyan, \ — i'; soleil, — ^-A-M ^j^'^
koussouf êch-chems, '3 ^^j — ^-^
►..,^-i.'l ];onssouf dê-'ch-chems.
— de lune, t-^-iL)) 13 ^^^^àj-^^^s^
kJwussotif dê-'l-qamar.
Eclipsé, ^_^-^-^-^ mahsouf,
^^_;U~X^-» monl;essef, i^i:^ mon-
hhessef.
11 a Eclipsé, .^ à — »-. > /lossa/',
^ t.*^ khassaf.
ÉcLIPriQUE, ^*A.-M ^^_Jj^_J3
fa>\(/7 êch-chems.
Ec LISSE, ïj^-o^ djebilréh, ^ ^^^^
djehyréh.
ÉCLOPÉ, J-f^^ touldl, J'J^
toupdl. {P'oy. BoiTF.LX.)
Il est ÉcLOS, ^-î leoitellcd.
École, s ^~>^ mekteb, maklah.
[Voy. Collège.)
Écolier, «-i-*---^ motaallem,
JLx.'^^* moslaalem, J>_.Ji-^' mech-
dond. (/'. nisciPLK. Etldlx.nt.)
Économe, -^w=£.' maqsed, J-.^J
qâssed, ^^v.wL» mâssek.
— L'Écotiomo d'une maison,
— (il a lui), jLJ nâr. (Voy. Il a ^j^^ S-^fj o"^'.'/' él-khardj.
y-^i fassar. (T. Il a Commenté.)
Éclaircissement, >^j beydn.
(Voyez Commentaire.)
Éclairé. , «.v-= nie/iaoHcr.
Il a Eclairé (v. a.), ,_.; naoncr.
— (v. neutre iinp., il a fait des
éclairs;, ^jj ,-■ baraq.
— 11 Eclaire, ^ ,*.j l-^O doun-
yâ yhrouq.
ÉCLAIRELR, -=v!.3.L^ tchdrqâ-
'Ijy-
ECLANCHE. (l'oyez GlGOT.)
Éclat (lumière), (r. Clarté.)
— (bruit). [Vvi/ez ce mol.)
— (rupture), y^*S kissdr.
— (morceau). {Voy. ce mot.)
— de bois. {T'oyez CoPEAU.)
— de rire, t^^^îL^ qahqahah.
— de tonnerre, aï^Lo sdliqah.
i.'d^l.^ sd'aqah.
Éclatant (lumineux), ^)'J«c/î/r.
{Toy. lîltlLLANT.)
Il a Éclaté (il s'est brisé en
f-olats), I— -\_' (ekasser.
Brillé.)
Eclipse. ^ i-^sj icksyf,
kesf, <^''-^' lekhsyf, ^
înkissdf.
Economie, -^-^ qusd, vjJw.^-!
înisôk.
Économisé, ^^-^-^-^ jnnqsovd.
viC*.*oP mamsouk.
ECO 2
11 a Économisé, -x_-^J qassed,
<Z^^'é qafset, j. — 3_» — 'J teouaffer,
oX'^^ massak.
ÉCORCE, -i.i=v djeht Queld; ^i-^
qechr, pi. ,^^3 qechovr.
EcoacHÉ, A_.l_sr^ modjelled,
^ J.v^ maslouhk.
Il a EcOHCHÉ, j.-i.^ salakh, se-
lekh, wX-W djp.llad.
EgORCHEMEM , ÉCORCHURE ,
^1- seWi^ ^7}-^ teslykh.
EcORCHEUR, ~M^ sellâkh, i'^s.
djelldd.
Il s'est Écoulé, >
beb, ^/^>» maddà.
Il a Écouté, »—
(essab-
-<> — -w samaa,
^^■^^\ êstema', w^a^^j lessannel.
— Il a Écouté attentivement, J..-5'
àjJ)i kassar oùdn-ho (m. à m. il a
brisé son oreille).
— Écoute! a^! êsma' ! (en ber-
bère, J~.l êssill).
— Écoute-les! *.^^
ênsennel a'Iay-Iioum!
— Ecoutez-moi bien attentive-
ment! J^^- ^^^\ Uj.**.n ôksoroû
oùdn-koum a'iay-y!
— Tu ne veux pas m'Écouter,
gfjS i:, j,Ji'i L/» ma teqbel chy
4 EGR
kelâm-y (m. à m. tu n'accueilles
pas mes paroles].
Ecrasé, ^^^^ mofaschekh.
Il a Écrasé, j^i^s faschakh.
ÉCREVISSE, yUsj^ sertdfi, pi.
^JsL.^. serâltyn.
— Écrevisse de mer. (Voy. Ho-
mard.)
— L'Ecrevis«e ^signe du zodia-
que). {Voy. Cancer.)
Il s'est Écrié. {Voy. Il a Crié.)
Égrin, y^'' medjarr.iV. Boîte.)
Écrit, v. 'j^'' maktoub.
Il a Écrit, ■^ -^-^ katab, Lioi
ênchâ.
Écris! (imp.), % -X3 t êkicb, ôk-
tob, êktob, v_^;;i kloblÇen berbère,
^jj^ oûryl)
— 11 a fait Écrire, v^ ^'^'^ kallab.
Écriteau, iJ-^i kildbéh.
Écbitoire. (Voy. Encrier.)
Écriture, iaà. khalt, kheU, khill,
p.l.l>a]=.i. khoUovtt; v -^'S kalb,kelb,
i^-cj katbéh, i-^^ katybéh, ù.y~:ù ki-
lâbéh, j^j^' tahryr.
Écrivain, ^î^ kâieb, pi. LiT
kotebd, «u^S kelebéh, v :l:ù kollâb;
isl — ia-à. khalkUt. {Foy. Auteur,
Copiste.]
ECU 2i5
ÉcnoUELLES, i.L=_.^ haonslah,
i.^' f.^ sirâdjah.
Ils'esi Ecroulé, (r. Il a Croulé.)
EFF
ÉcRU, z*^ klidm.
Écu (monnaie), j^ijC-l êskoudy;
ia^ chekotl. plur. Is^i^ chekoutl ;
JL) , rijdl , plur. v^'"^-J, ryâlât;
u^r .
i Jiirch, pi.
U-X^
kourouch :
^■jj~=:> (jroxichah, plur. , i.j.j,==>
fjourouch; ^^yi ghrouchah^ plur.
ir-^f- ghourouch.
— Deux Écus, ^r;v'-r. « ryâleyn,
f^j^i gJiroucheyn.
— Écu. {Foy. Bouclier.)
— (armoiries). (P'oy. ce mot.)
ÉCUEIL, (J:-^ terch, pi. (j^j^
lourouch.
ÉcUELLE, ^-i^-'j zehdyah, zeh-
dyéh, zobdyah, pi.
•J
zehddy.
— Écuelle de bois, *.^3 qassaa.
{P'oy. J.\TTE, SÉBILE.)
EcUM.\xM, EcUMEL'Xj^ji i,
raghâouy.
Écu.MK, iji-,raghaouah, ^t.Sjuù
kouchkouchah.
lia EcUMÉ, -iyrayhd, ^i, ra-
ghey.
ÉcUMF.lR do mer. [Toy. COR-
SAIRE. Pjr.^te.)
Ecureuil, w-cs-^ sindjdb.
Écurie, 'j< reoud, ?j, rconali,
fl7r/iour.
— Garçon d'Ecurie. (7. Pale-
FRE.MER.)
Ecusso.N. (Voyez Armoiries.)
EcuYER, ^^j-.3 fdress, ,'-x— ij
rehebddr, j^^-o.)L. seldliddr, j^.^
^yL) myr dkhour.
Édex (le paradis terrestre), jiîs- '
êl-djennéh.
Édesse (v. de Syrie), LiJ! ér-
Rohâ.
ÉoincATEUR, JLj bdny.
Édifice. {Voy. B.Âti.meist.)
Il a Édifié (bâti). {F. ce mol.)
Edit,j-^' âmr, plur. ^.^U ««?«/-
mer; ^y.^ fclonaii, 4_,' ^_-i. L.d..
khall cheryf.
EoRis (n. pr.). (V. É.nocu.)
Éducation, a-^-j^—j terbyah,
lerhyéh, - ol ddeb.
Effacé, s_'^,i./» maT-roub. {V.
Biffé.)
Il a Effacé, -s^'' mnha,mahey,
V ' ,3 darah, zarcb.{V. lin .Annulé.)
Effectif, ^\j^ mokaouen. (l.
Certai.n.)
ILFF 216
EFFECTIVEMrLNT, <!-Ï-s-'Lj bi-'î-
haqqah. [Voy. AssuuÉment.)
11 a Effectué, J-*^! êfaal.
Efféminé, wsi^^ mouanneth,
viouanness, J:^^6^ moukhanneth,
viokhanness.
11 a Efféminé, J:^ — j' dnnalh,
lînnals, dnnass.
Effendv, ^-U-il êfendy.
Effet, J.»5 pi. J-*il êfeel; J^c
a ml, iarr^-' neiydjéh, A-l&Là failéh.
— (^'oî/. Billet, Lettre de
change.)
— En Effet, f>..x.s\J\ .s fy 'l-
vuâqy'. (T. Effixtivement.)
— Effets, L_>^. roubd, Jo» mal,
oi-i ^1 âmlâk. [Voy. Hardes,
]\1kubles, Propriétés.)
Efficace, j^'3 qader, j^-'^^L^
vioqtader, ^ào kdfy^ j.ïj' moues -
sir, JJil-5 [d'il, J-^Lt aâmil.
Efficacement, /v^^-* mouhkem,
l..s^kâfydn.
Efficient, ^^^-'^ faaly.
— Cause Efficiente, «Sw-wULi aIs
i'ileh fd'alyéh.
Effigie. (Voy. Portrait.)
Effilé. [Voy. Frange.)
11 s'est Efforcé, -^-i(-^ djehed,
^.j.:^] êdjlehed, êytehed.
EGA
EfFCP.7. ^L^'a^i îdjlihâd; ^^
djehd, djouhd, pi. ^ja^ djouhoud.
Effraction, / r-/* hers, hours.
{Voy. Brisement, Brisure.)
Effrayant, »j ys fez-y', «-.-"i-s^
feddjy, f'^^ mefeddji'.
Effrayé, «. — ;^-' mofeddje,
,^_jjsr^ matkhaouf, ç^yk- viofezze ,
V '^e>y marhoub. (F. Craintif.)
Il a Effrayé, ç-j.3 fezzaa', a.sr-
faddjaa, ç-l. ra, ^ ç,-.=^ khayyaf.
— Il s'est Effrayé, ç-j..à.j! ênfe-
za', ç-ljy êrta. {F. 11 a Craint.]
Effroi, «J V^j ^efzy', ç-j . raou',
^j)j raou ah. {Voy. Crainte.)
Effronté, Ls:-''^-^ ghayr êl-
hayâ, 1-^s-" JJ.5 qalyl êl-hayâ.
Effroyable. {V. Effrayant.)
Effusion, ^^ -^^-s sabb, i.—Z^^
sebbéh, P^j^^ îfrdgh.
— Effusion de sang, ^3.31 ,j:JOl^
sefk cd-damm.
Égal, U— saoud, ^j-^*^ me-
sàouey, ^_ji-*«~^ molifdouy.
— Cela m'est tout h fdit Égal,
-i;. j'u Js l/> mûa'làbdl-y chii.
Il a Égalé, v_5j-*- saoud, saouey,
j Également, '_. — > ^j — • saoud
! saouâ, 4J»^'b he-'S'Souyéh.
EGL -2\
KCiALiTÉ, ir. ^' tessaoh'juh, ies-
auuyéli, iJ^ saouyéh.
Égard, ♦-LLà. khâllr, ^^ oitqer,
i^ÀS kerdmih, j-^:-^ tefdyl.
— A Ion Égaid, o^ — ï-a. J
fy haqq-ak, vJ-S fy-k.
TLA
nûyss: ^j- dcyi , pi. ?,y ^ dymroh.
ÉgougÉ, ^ JJ-* modabbéh,
)jissj> muqloul.
Par Egard pour lui, s ^_
V.^i
}ie-k'iattr-ho, i~' ^ ,^ min chdn-ho,
y^\^ bekerdmit-ho.
— Il a eu Egard h mes paroles,
^j\) J!-j ù.reddhdl Itoli-keldin-y.
— J'ai eu pour vous des Egards,
.==aJL;fi5 faddall-koum.
Egarr, a.j^y^ ddy', a--^ii^ mod-
y.. ' ^"
11 a ÉcARlt f>.~^ dayya', il'''
rllaf.
— Il s'est Egaré, ïlJ' Idh, ^ ^1.j
I^Jef, Ç'-.o dda'.
Égarement, ^y iyèh, tyh.
— Vallée de l'Egarenieni ( en
Egypte), *^i ^^\^ Ouddy-'t-Tyh.
Égayé, ^y^^fdréh, ^Ji^ mofer-
rèh .
11 a Égayé, ^y ferroh.
— Il s'est Egayé, ^ ». — 3 fernh,
^ ^31 êfrah, ^ ,jlj icferréh.
^— * ^-' ■
Eglise, .>—-._--> kenyssah, ko- —
naysséh, pi. ^--^ikendyss, lia- snrréh
Il a Égorgé, J.ii> qaiiel, ^3
dabah, ^.O dahhbh.
— Egorge! (inip.), ^.o! êdbéhl
ÉgoOt. àsijh lellon'ulK])]. ^J^
hcldly'.
ÉgratignÉ, ^^-» madaffer.
Il a ÉgratignÉ, j!^^ daffer.
Égratignure, j^ilàV tedfyr.
Egypte, ^-a^v-j barr Masser,
j'^^) \ j^ barr êl-Masr, ,.->fi^ Mas -
ser, Masr, Mesr, i-J »^J! *JLi'^V
êl-dqdlym êl-Masryéli.
— Haute Egypte, J — ^x^)\ es-
Sd'yd.
— Basse Egypte, ^ ùj ,' ' êr-Iîyf.
i-iysr^ êl-JBabaryéh, êl-Bahryéh.
Égyptien, ^r^^-- mdsry,mesnj,
pi. ijrrij'^'' masryyn. (Y. CoPTE.)
Eh! (intcrj.), t-J_i/fl.' i-^ji êyohd,
^' dhh. i:> deh!
Il s'est Elancé, *-- — '^ sadam,
i— ^ -/» , rama niil)i-lto.
Élargi, f-^j-' »io»e>\<;r', iPy^
n\o arrcdà.
(mis en liberté), — t— • "'os-
2»
ELE
11 a ÉLARGI, •=- -^j ouassaa,
oïiasstY, (j^-^ aradd.
— (ilaniisenliberlé),--j~-srtrra/i.
Élargissement, ^rr^ toucs-
sy\ (j^i'j-*-' tearydd.
— (mise en liberté), ^j-*^ tesryh.
ELCHE(pl. d'EspOV^M Élch.
Élection. (T'oyez Choix.)
Électuaihe, i.--A---J' tanqi/ah,
s ), robb.
Élégamment, l—i-^:^^ lattyfân,
Ls.: ^±> zeryfdn.
Élégance, i^^-}^^ lattyféh, isi^Js
zerdféh. {Voy. Agrément.)
Élégant. {Voyez Agréable ,
Bien fait.)
Élément, J-ol âsl, pi. J^-^si
ôussoul; ^j^jrokn,\)\. ^)^j\ârkdn.
Éléphant, J-.à fjl, pi. J^-^i
«/^i/fl?, JL-9 fydl.
Éléphantiasis, ^\^—^ djou-
dâm, J-^fiJl 'b dd-'l-fyl.
Éléphantine (lie de la h. Eg.),
,1,^1 'ij^'f^ djezyrel Assoudn.
ÉlÉTHUYa (anc. V. d'Egypte),
^Lx)! êl-Kdb.
Élévation, ""--'^^j refd'ah. {Voy.
Érection.)
Élève, '^ -^'r^ moratleb. [Voyez
Disciple, Écolier, Apprenti.)
218 ELL
Élevé (haussé), f»j^— s^-» meqoiim,
9^'iy merfou', ^j refy'.{V. Haut.)
— (nourri), \.^y morallch.
— Bien Élevé, v '^L* moldddeb.
— Mal Elevé, <y^2)l-^ ^^i ghayr
moldddeb, s .J;'^ J.J9 qalyUl-âdeh.
11 a Élevé (mis en haut), «...s,
... ^ -^
rafaa, ^Lsi âqdm.
— (donné de l'éducation), . j,
ratleby <. yS\ dddeb.
— (nourri), ^-j. rabhà.
— Il a été Élevé en dignité, v-r
iJO.'..>
kabar (y derddjeh.
Élie (n. pr.), LJI Élyd.
Élif. [Voy. A.)
ÉliXIR, j^^^^ êl-êqsyr, j^_-^^:
êqsyr, j^^==>6C êl-êksyr.
Ellahoun (v, d'Egypte, l'anc.
Ptolemaïs Arsin.), ^ij^'^'^Elâhoun .
Elle, > hy, hyé/hi/a.
— Elle-même, Im^^slx.^ ^st hyc
be-ncfs-hd, L.^^'! J>J -* hyé be-zdi-hâ.
— A Elle, y le-hd, li-hd, UiJ
lyl-hd.
— Elles, ^}tJwu7n, [^** hovman
('.» hounn, en arabe littéral).
— Elles-mêmes, ^^^jS..}^-i *-;
houm be-ôiifow^-homii, ,..w.j)J,j ,.f^
hounn be- zdl-hoimn
EMH
219
EJIB
Élogk, ^ J^>> medli, JUpSi. hamd:
ySJ:^ cliohr, fil. jj^^-i^ cheJiour.
— 11 a donné desEJoges. [Voyez
Il a LoLÉ.)
lia Éloigné, -^jÎ-j ba'ad, jix«j|
— Il a éié Éloigné, -x*j 6fl'J.
Éloignf.mknt, ^!.»j 6i'ai. (Toî/.
HlSTANCi:.)
Eloqlk.mment, JowL^iJLj be-'l-
fessdhah.
Éloquenci:, i-s^^^^ fessâhah.
Éloquent, ^^^^-^ fassijii, plur.
^L^ fassdh.
Élu, ,'i-;:dr^ moJihlâr.
Il a Élu. ('oî/l'- Il a Choisi.)
Email, j-^ djd:. Lu* mynâ.
E.MA.NCIl'ATION , (JJ^-Jai Ulaq,
^ y^ lesrijli.
Éma.ncipé, c3' mallouq.
11 a Émancipé. (Jv— l_Ll Hldq,
_ ^_ serrah.
— 11 s'est Emancipé, ^j. x-j
.>«J^' ieaddey-l-hadoud.
Emballé, ,^_û^^-' mnstaff.
Il a Emrallé, ,,_4;^' ('s^'/T".
Il s'est Embarqué, ^_^ — =
^ K^M rrkeli cl-merkeb.
Emiîauras, -^-I /^t/<', pi. '-- J-V
belài/d; i-zJ^.^ sada'ah.
Embarrassant, f-^^ sddè'.
îIm barrasse, p-^Jw<=^ mesdou'.
11 a EMBARRASSÉ, ç-A--^ sada .
— Tu abattras cette tente qui
nous Embarrasse, i.-o—w.s-'
»s Jl/^
,^_^,. . — s«^»w g^- 1 hadéli-'l-khey-
wéh êlly sada't-nd tellyyh-hâ.
Embelli, j_y-.isr^ modjemmel,
^tJj^ mozeyyn. f^s:-* mohas$en.
11 a Embklli, J--^'-^- djamvial,
^,--.2w hassoH, yjj zayyen.
Embellissement, J^^-rF' '^^Z-
nii//, iJiJj zeynéh.
Embouchure d'un fleuve, * — s
fou m . ( Voyez Bo U C II E . )
Embourbé. [Voyez Boueux.)
Il a Embourbé, S^j^ êoulml.
— 11 a été Embourbé, y— >_J=J'
lellei/yeim .
Embranchement de chemins.
[Voy. Carrefour.)
Embrasé. {Voy. Brûlé.)
11 a Embrasé. [Voyez 11 a Al-
lumé, 11 a Brûlé.)
Embrasement, J— *-i-^ ich'âl,
Icho'àl, iiuci. harcqali.
11 a Embrassé, ^i_jLc a'dnaq,
U
f^'Li bûss.
EMO 220 EMP
Embrâssemem, ir'j—; bouss, —du cœur, v_^l-iL3l iJjriqqel
iijLc aâneqah. êl-qalb,
E.MBRouiLLÉ, -L_j.W-* makhloult, Empalé, (Jj>=^ makhzouq.
jSJw mofassed. '' a E.MPALÉ, ^j =^ khazaq,
lia Embrouillé, A^-s fassad. 1 (J)f^ khazzaq, ^j_$^ khaouzaq.
[Voy. 11 a Brouillé.)
Embryon, /.r:-^?- djenyn, ç\^
àjeny. {Voy. AvoRTON.)
Embûche, (^-*^-' tekmyn.
— Il a dressé des Embûches,
^■eS kammen.
Emeraude, ij^j zemroud, zom-
rod. ^►-^; zemerred, w5.2,.^: zeher- 1 i 7 .. „ ,
^ > -^ ■> 1 i^ti-Uj iemellek.
f//ec/ (en berbère, ^^^^ sei/du). f^r^^^,.;; , .'
•' ^ ' ^_5 •• ^ ^' Lmpeche, Pj'i^ memnou
Émesse (v. de Syrie), ^— y_=w
Il a Émigré, J.=s., rfl/io/, J-s^-*,!
êrlehal.
— Il a été Empalé, ôV^ khouzeq,
ijj=^ ênkhezeq, ijj-? ^'" '^"
Empan, v*^ chebr, pluriel .L-i-l
êchbâr.
— Deux Empans, ^^-ij-^t. cheb-
reyn.
Il s'est Emparé, wJ._*«p missek,
Il a Empêché, jz-^ mena, ma-
naa, ;i.;~X/»" êmtinaa.
Éminence. {Voy. Hauteur.)
— Son Énijnence (t. honorif.)
Voy. Son Altesse).
Eminent. {Voy. Haut.)
Emir. {Voy. Prince.)
Emmaillotté. {V. Enveloppé.
Je ne puis m'Empêcher de
t'aimer, -^-^s:^ c-'^'y^ lâzoumny
nehnhb-ek.
— H ne put s'Empêcher de rire,
^-s-^'. "il y\ *..]=x.*o "il là ystai-
ty' ênn là ycdJahak.
Empêchement, ^-^ mené.
Empereur, ^l-la)^ sovltdn, pi.
11 a Emmaillotté. {F. Il a En- e^^"^ selâiiyn ; ïL.d,^.j yâdichâh,
VELOPPÉ.) pddchâh, [.i^ob bâdchâ (en berbère,
Emmené, Pj'sj^ merfou' . jU:==jI aguillyd).
Il a Emmené, ^, rafa\ \ Empire, à. — 3j.i doulah, douléh.
Émotion, eJjj.s-' tahryk. ■ is-r.**^ mochykhah. (/^Royaume.)
K.MP 2
Emplâtre. *s,y merhem, a-3jJ
lazqah, aJLvJ lousqah, i^^-^ia dentâd.
— Il a mis un Emplâtre, ->~ç-^
da)ned.
Emplette. (ï'oy. Achat.)
— il a fait une Emplette. {Voy.
Il a AciiLTK.)
EyiVU, y^'' memlnu, J::.s^mem-
lely, (j^-* meldn, j^xJ> mo'aniiner.
II a Empli, ^^ meld, -Ui ém/«,
-ixjl êmleld,j^c- a'mmar.
— Emplis ! J-*! êmly ! (en ber-
bère, y^ tchdr.)
Emploi (usage), jL.sxXwl îsti'mdl.
— (charge, fonction). [Foy. ces
mots.)
— (occupation), ^i~^ choghl.
Employé (mis en usage), J,**;:^^
vxosla'mel.
— (commis). [Voyez ce mol.)
Il a Employé, J-y»-;.— I ûsia-
mel, J«^ chaaghal.
Empoisonné, *<s..w» mosammem.
— Vent Empoisonné et pestilen-
tiel, >»*— samoum.
S-
lia Empoisonné, *-^semm, .«~.
semmeni, samtnem.
— Il a été Empoisonné, *-- o^j
lesammem.
I K.MP
Empoisonnement, .-—^.--^ '''•''-
mym.
Emporté, ^*^j^ mer fou.
— de colère, w^-csL_i ghdddeb.
{f''oy. Colère, qui est en Colère.)
11 a Emporté, f-^j refa .
— 11 s'est Emporté de colère.
[Voyez 11 s'est mis en Colère.)
— Il l'a Emporté sur les autres,
*^vi^j Je y^i qahar a là had-
houm.
Emportement, w;^x^ magli-
duub. [Voyez COLÈRK.)
Emprelnt, ^-j?— :• — ^' meibou',
ji-xs"'' makltloiiiiK
Il a Empreint, ^^ labaa, *;js^
khatam.
EmPRELNTE, aJs tobè' .
Empressé, J- — - — =s^ a'Jjyl,
J j^ .^v^w» ruesla'djel.
Il s'est Empressé, J._=!w*"— es-
la djel.
Empressement, J- — s:^ a'djl.
a djel, a'guel.
— Avec Empressement, ^_s-
a'djeUîu, J> =s*- Lj bi-'l-a'djel,
be-'l-a'gucl .
Emprisonné, , .-;. — •;-='' utoh-
bo\iss, yys^^^" uiasdjofin.
EN
2i2
ENG
11 a Emprisonné, ^^^"^ se<ljen,
ij-*^^ hahass, , f-j^a^ hâbess.
^1
Emprisonnement,
djoiin, . v^-sv liahs,
sedjn.
souat
' w?:
L^j
Là^
Emprunt, J
teslyf.
lia Emprunté, jL~s«/, ^ ^.
tessellef, <i.u«, i êslelef, . yJ JJ b JàI
àkhadhe-' d-deyn, ^ys^\êstaqradd.
— 11 a Empruntéà intérêts, ,^_^L»J"
itlj li.) Lj lessellef be-'l-fdijdch.
Ému, ^i.s"* moharrek.
11 a Ému.
harrak.
■ — lia été Ému, ^j.sr-' teharrah.
En (prép.), J-/"^; -/ be, ^\tlà.
[Foyez Dans.)
— Je demeure En ville, ^t-^****^
ft>j Ji.<J I J neskoim fy-l-medynéh.
— Je vais En mer, j.sr~ ' ^ U:^*^
nessyr Uà-l-bohar.
— En bas. [Voyez Bas.)
— En dedans, J-^1.5 ^_/» min
ddkhel. [Foyez Dedans.)
— En dehors, ^ .^-à. ,,.,_.« min
khâredj. [Voyez Dkhors.)
— En dessous. [P'oy. Dessous.)
— En dessus. [Foy. Dessus.)
— En dépit. [Foyez DÉPIT.)
— En faveur. [Voy. Faveur.)
— En présence. (T. Présence.)
— En vertu de^ [Voyez Veiitu.)
— En déjeunant, yj^si.}] J [y-
'l-follour.
— 11 a agi En ami, .^ ^^ j^?
^ *=s.Lo faal kyfsdheb.
— Il s'En est ailé, -'^^ viaddà,
,,^j.^\ ênsaraf. [V. 11 est Paûti.)
En (pron.), i-:^ min-ho, lUc. an-
ho, L^-^^ miii-hâ, ^-i-^ min-lwum.
— En reviens-tu? à.^^ Ju, e^.,!*
terdja diy min-ho ?
— En veux-tu? a_-/» J^ v .«.sr-
tehobb ahy min-ho ?
— il vous En donnera, J^-x.i
iô/s *xj ya'lly le-koum min-hu.
— Qu'En dis-tu? i^^^ Jj^- ^'«•
êck teqotd vitn-ho?
Encan, i^_> beyaah,jûù datai.
Il a Encelnx. [V. IKa Entouhé.)
Enceinte (subst.). [Voy. Cir-
conférence, GlRCONVALLATIOJS-j
— (adj. féjTi,), i-LjLaw hâbeléh,
aL». habléh, i.\filss. hdmeléh.
— Elle a été Enceinte , C^l^.;».
hamelet, ^JI-vL^ hubelet.
Encens, ^jL_^J lebdn, lobdn,
ib^J loubân, ^j^-:-'' êlbdn.
Encensoir, >»-=^'' mebkhour,
ENC
î^i-r' mebkhorcJi. [Voyez Casso-
lette.)
Enchaîné, «^^ moqmjyed,
11 a Enchaîné, -^— tr-^ qayyad,
^uJ.w selsel.
Il a Enchanté (par magie), ^,
raqqâ, raqqey.
— (fait plaisir), v. ^.=s^ a'ddjab.
Enchantement magique, ï-i»,
reqouélt.
— (plaisir), v.;^-=s-*- la'djyb.
Enchanteuu. {V. Magicien.)
— de serpents, ^j-^ hâouy.
EnchÉui, J-i g^iithj.
223 KNG
Il a Enclos, {f'. Il a ENTorrti:,
Il a Clos.)
EnclouÉ, t-e—^» mossamnicr.
Il a Enclolé. [r. Il a Cloué.)
Enclume, iy\ zebrah. à^ yS ^i
bon qournyah , *■;.> i-i-J buiuiornyak
(en français, bigorne), ,L\.\.w 8i/i-
t/«n, pi. ^j.>^.Lw senddyn.
Engoue, jJ-^n^ kemân, ^l^{ l;e-
wôné, -^.:3_j! àyddûn. O^ | énnyl,
àiw^ li-sd'ah, JV, t.» ma zâl.
— Pas Enciire, -~J /»/,<!«(?, -.1..'
-'» ?îss« mû.
— Encore un peu, a_j -J^ yLS
Il a EnchÉui (t. a.), ^J^ ghalley. kemân chouyèh.
— (v.n.j, ilesl Enchéri, Jir;/ia/a.
— Le blé est Enchéri de trois pour
cent, 4^' 1 ^ AJ'blij ^oi3 1 iii ghald-
'l-qamth be-lheldlthék fy-'l-myéh.
EnchiI'UENÉ, ^j-j^ mezl;ovm..
— 11 est Encore debout, J'; L...»
*Jw3 nia so7 qdym.
— Tu es Encore couché ! --Z.--) '
-vi»L «Xi .>»..' t'rtt H sa ah rdijed!
— Vous n'êtes pas Eucore pailis !
Enclin, J-;'.-'' '""»//, j,^^^«s- -i»»-^— ..-* j-c,
!. i sàferlou-chy! i^~^
— lia clé Enclin, J. • mal, vid dahabtou-di !
■w li-fd'dli md
Il aËNCûLRAOÉ, < -i.iJ'
E?;ClOS (subsl.), ^1 -— f>yddj, qaouey-'l-qalb.
pi. ^'_^ soudydj. [F ClÙTVML,
ClRCONVALLATlON.)
Encre, .^iAw* meddd, s^^zt. heb-
rcUi,j — ^ licbr, 'j- deoud , ilaoud
Enclos (part.), ^jX^ mesdoul, I (en berbère, ^L»- swwgft).
^^jy
inazroub.
Enchieii, •»• ;■;_;- daoudyeh,
END 224 EN F
deouâyah, pi. CjLj'j.) daouâyâl; ' tehammel, ^9^^ lâqà, lâqey, ^.l?
qâssà, qassey.
Energie, iy qaouéh, O^t chùl-
déh.
Energique, ^_^' qaouy, j.j J.i.
chedyd.
Énervé, J._a.Lj ndhel. {Voy.
Efféminé.)
Il a Énervé, J-sr»' ênhdl. {F.
s>.-^s■■' mohibrah.
— Couvercle de l'Encrier, L.Lj
a L J^3 1 (jhallû-' d-daouâyéh.
Endetté, ^^^^^ modeyn. {Voy.
DÉBITEUR.)
11 s'est Endetté, ^-jLO' tedâ-
yenn, jji'^^ êdddn, ^U\x^l êsleddn.
Endommagé, ^*-i^ mofassed.
11 a Endommagé, o.*-5 fassad. | Il a Efféminé.)
{Voy. Il a causé du Dommage.) Enfance, ^i-ss soghr, i>~.J_».i_i-
Endormi, a-'^-' ndym. {Voy. As- , toufoulyéh, ijl.^ sabdouéh.
I I 4 r
Enfant, aK oueîed, plur. .^"^j
ôulâd, âouldd (en berbère, . ji-i^'
dqchych). [Voy. Fils, Fille.)
— Petit Enfant ( nourrisson ) .
4^Jj.!j terbyah, lerbyéli.
Enfanté, ^Jy mouloud.
Elle a Enfanté. {P^oy. Elle est
SOUPI.J
il s'est Endormi, ^x-'^ êsie-
naass. {Voy. Il s'est Assoupi.)
11 a Endossé un vêtement, ^^!
lebess.
— une lettre de change, v._^0
Ia,j.^ -It kaiab a là dahr-hâ.
Endroit, >i-^»-* moudda\ mod- Accouchée.
K.
da, plur. s^^-y mouâdde ; ^
makân, pi. .^^^s'i-»' âmdken.
Enduit (part.), ^r»-^ modahhen
Il a Enduit, ^jS'> dahhan.
Endurci, ^_5— ^ motqassy.
11 a Endurci. (F. Il a Durci.)
— Il s'est Endurci, ^_^^^ gasse?/
(fo.v. 11 s'est Durci.)
Enfantement, SÛj oulâd, Jw.3.y
toulyd, .>-iL./» myldd, •Siy mouled
(F. Accouchement), (en berbèro,
j.ljl dlârou).
— Douleurs de l'Enfantement,
— Elle est dans les douleurs de
l'Enfantement, ^ji-iaJI L»3-;i'
Il a Enduré, J-*^ hamel, J^-' ' âkhad-hâ-'l-talq.
ENF
225
ENG
Enfer, *---•'-?- djehennam, gue- j Enfon'CÉ, f^yi- gluîriq, i^jy^
liennam, yehennem, pi. à^-<^ dje- , maglirouq, jj^J-^ ghdyss.
hennemah: ^.^S^ djeliym, XJ ndr
E.VFKRMÉ, J^ — i — H-i maqfoul,
i^j^s:'' mahbouss, ^j/^ makli-
zoun. {Voyez Glos.)
11 a E.NFEiiMÉ, Jii» qaffel, j^
khazann, ,/*^ habess.{V, 11 a Clos.)
Il a Enfilé, *b>j.] lezkem, ^xL
ta'ann, ^-^^ addà, *hJ lazzam.
— une aiguille, ^J, Ja-^-dr'' ,._wc.
ijji!' abber êl-kheyll fy-'I-îbréh.
Enfin, 'j-^.-^i'^ âkhyrdn, js>.'^Lj
bc-'l-dkhir, *^^-i ghdyel-ho.
Enflammé, J^»i~« mechououl,
< ^Y^ molahheb, v^,^w^J-p moUeheb,
^^j^Aa malltoub. (Voyez BrÛlÉ.)
11 a Enflammé, w^^' lahhab.
[Voy. Il a AlllmÉ, U a BiiULÉ.)
— Il s'est Kiiflammé, »-_^ — i-j'
telahhab, v"-è^'' êllahab. {Voyez H
a Brûlé.)
Enflé, ~.ii/» mcufouJih.
Il a Enflé (r. a.), >,_. oiiarraw,
^h nafakh. r^ nefech.
— Il s'esl Enflé (v. n.), ^.ixJ!
êntafakh, ^^ù touerrcm.
Enfllre, /j^ ouerm, pi. ,K^\
dourdm, j-st-— ' nefckhah.
Il a Enfoncé,, ^^i gharaq.
— Il a été Enfoncé, i^j^ i/''o-
reqf i^j*^' êngharaq, ^^^ ghdss.
— 11 a Enfoncé la porte, ^i — 1-3
wjLJI qala'-l-bdb, v >^\ «.J-à.
khala'-'l-bdb, *_^lJÎ ^r*^ labach
êl-bâh.
Enfreint, '^^'^ mahtouk.
Il a Enfreint, eixa halak.
Il s'est Enfui, v jt karab.
Enfumé, ^^-^•* modakkhenn.
Il a Enfumé, ^»^-^ dakkhann.
Il a Engagé, ^>^ — =>^ harrass.
(For/. Il a Invité, Il a Convié.)
Engagement, ^t e'qd.
Engendré. {Voyez Enfanté.)
11 a Engendré, ^ — 5^ ouallad.
{P'oyez Elle a Enfanté.)
— (aufig.),il acausé.(r. ce niui.)
Englouti, ^^j-i—f mogharrcq,
^_^yLU malqouf. {Voyez Avalé.)
Il a Englouti, lia Engouffré.
{Foy. 11 a Av.M.K, Il a Aiîîmk.)
— Il s'esl Englouti , j^i ^-i-j" ie-
gharraq. [Voy. U a clé Abîmé.)
Engourdi, i^j-^-s-' makhdour.
11 a Engourdi, >3-îi.! dkhdar.
29
ENL
226
ENO
Engourdissement, >3-à. khedr. refed, v ^j^i neheb, ^à. rafa, JLi,
châl, <J,3 feU-, .
11 a Engraissé (v. a.), ^^__^
sammenn, ps, a'iaf.
— (v. n.), (•r*-' samenn.
11 a Engrossé, ^■^=^ habal. ,
— Engrossée, àLs:'' mohabéléh.
{Voyez Enceinte.)
lia Enhardi, ^i.*~9w djassar. {P.
11 a Encouragé.)
Enivrant, ^N*»-* momkker.
Enivré. {Voyez Ivre.)
11 a EmvrÉ, »-C- sakkar.
— 11 s'est Enivré, * — SI- sakar,
snuker, ^xlvO ' ênsaker, j.C«j tessak-
/rer. vX:;-.' êslahar, j-^sa] ênfechel,
y.\.^x—i eslaskar.
11 a Enjoint, j^j--^ fâouadd,
ç^j ouessa, ^ ,- feredd.
11 a Enjôlé, ^^^ meiinà, (T*-^
mellass, ^-^.Is-* mahalass, {Voy. 11
a Alléché, 11 a Caressé, Il a
Flatté, 11 a Abusé.)
Enjolivé, ^jty mozeyym.
Enjolivement, -s.'JJ zeynéh.
Enjoué, ^^^y ferhdn.
Enjouement, i-^j^ ferhah.
Enlevé, ^^ — -V — à-'» mafkoxik,
s •a/.tfi.i maghsoub.
Il a Enlevé, j-j zaouel, J. — 'sj
v^^ ghassah.
— On m'a Enlevé tout ce que je
possédais, iK ^ l^ ^ Uxi fek-
koû a'nn-y ma l-y koll-ho.
Enlèvement, ^3. refa', ^«^.n^^c.
ghasb, ^ ^iaà. khetf.
Ennemi, j-^:^ a don, plur. i-Vcl
edd (en berbère, j A- '^ dandou).
Ennobli, > àj-i--^ mocherref.
Il a Ennobli, ,^ i- — -^ charraf.
(loyesll a Anobli.)
Ennui, J>;', zeel, i^r^'' f^'l^y^)-
Ennuyé,
J-^J
zeUîn, ^_.li..
motqalleq, ^'t^F'^ dadjerâii.
Il a Ennuyé, (^^5 qallaq.
— 11 s'Ennuie, ^-l-cj _j_i Iwu
zeldn, ^^o.**.*J temesmess.
— Je m'Ennuie, j-w-^j ^•'' â/ià
zeldn, d^vvi.^ bl «na deschyl.
Ennuyeux, ^jt^^^ qâleq, (Jvi-'
meqalleq, ^J^V^ molza'el.
Enoch (n. pr.), ^/^j-^' Édryss.
.Enoncé, j-rn:'' *nobeyyen.
Il a Enoncé, j^;-j bayyan, y^i
fassar.
Énonciation, ^-^~^-^î tebiyn
Enorgueilli, j-^A::^ motkabber.
Il s'est Enorgueilli, y-s:^ fa-
khar, ^-'\--'' iekabber.
ENR 227 ENS
É.NORME, i-^^ y^-S };ehyr (Ijed- — Il s'est Eiiriclii, J^-i ghmUi,
ddn, ^y 5 ..-iii a'zzym kobdlah, J*;:—) êslaghnà, ijjj) Tezacj.
^ 9J-— > «;";-i=- a'zzym hi-'z-zâf.
ÉnormitÉ, ^-i^^ azzyméh.
Enqlî:ti;, .— -~=^-^— ' hiekiibâr,
vi.-j:ij teflych, ^f-^^ feluiss.
11 s'est Enqitis, ^:s:^-^-^ êstaf-
hass. [T'oyez 11 a CHERCHÉ.)
E> RACINE, J;y^' ùssyl.
— 11 s'est Enraciné, j^^-- léds-
sel. jAÎ-^ cheîcch, ij-y-^ clierech.
Enragé, ^ •_» K^ makloub,
, ^K>> molielleb, ..\^-^kelbdnOm
berbère, 3**w»!j ddmassoud).
— 11 a été Enragé, s^^a kelab.
Enregistré, J-=s-*^ mosseddjel,
y^j.}\ ç3 s_^'_»:;.x..= makioub fy-'d-
deflar, '^-^y mersoum.
Enroué, ^Lj bdhlu ^^^s^mab-
houh.
— Il a été Enroué, ^j bahh.
Ensaché, iT':.^ mukeyyess.
Il a Ensaché, (T*-,/ kayass.
Ensanglanté, ^j.J^j _ v_^--
moddarredj be-'d-damm.
Il a Ensanglanté, ^a3.j _J^
darradj be-'d-damm, i' y marrogh.
Enseigne. ( Foijez Drapeai,
Bannière, Écriteau.)
Il a Enseigné, fJ^> derress.
*lcl â'ahm, J^i ta'allem. (Voyez
11 a Appris.)
Enseignement, (t-j- ders :
«J*_j /ff'/î/m, pi. ^^.iix'J (e'âlym :
11 a Enregistré, J^^**" seddjcl, *J^j' ta'allym.
*— . rfssem, »;i.x.M ^î v .^S kalab ! Ensemble,' — x— ^ ma'dn,
fy-'d-deflar, /»^j-' ■ (J> v._^;::> A-a/a6 sdoud, U— Ij
fy-'z-zemdm, ^y»\ doured.
saoua saotia. ^».v<sa^
djeniy'dn, a._,.«ak
Enregistrement, J^"*" setf/e/, ! 7)ia' ba'dd-houm.
Sk. djemy', *^-'^c*j ».a
^^'i^ moqeyL
EnuiumÉ, .^ j y^u^^maslrouh.
— Il s'est Enrhumé, -.♦► — - — •'
êsleraouali. *- j zakam.
Enrichi, ^^'*-' moghanny.
Il a Enrichi, ^^^\ êjkney.
Ensemencé, p^tV' mezmu' .
11 a Ensemencé, '■" ,; zara'.
Ensena (v, d'Egyp., l'ancienne
Antinoë), 1.;l-^j! Emtnd.
Enseveli, j-^^^-^ mckfovn.
11 a Enseveli, ^yÏ^ kefenn.
ENT 228
Ensevelissement, ^^ kefn.
Ensuite, -^*-^ l-*l dmmâbaad, \ a
JjiJ_j ou baad, J thoumm, isoumm,
soumm, L_^! âmmdy à— cL^ sa ah.
[Voy. Après.) ■
Il a Entamé une affaire, ^.'^~s
falah, \ ->.X) \ êbtedâ, i^y^ khamech,
^Là^ tekhammech.
Entassé, ^ »^ medjmou', p>^*^
memloum, fj^^^ matkaoum.
Il a Entassé. [F. Il a Amassé.)
Entassement. {Voyez Amas.)
Enté, /*j*J=-« malla'oum.
— Arbre Enté, A^_»-*]a>. ij^s^
ehadjerah maltà'ouméh.
Il a Enté un arbre, Skasr^' ^is
taam êch-chadjerah.
ENT
— N'a-t-il pas Entendu? *_3!
*~. ê-lam sama'?
Enterré, y^-cNa* matmoum,
J^
moqabber, ij-^->^ modaffen, ^J J.^
madfoun.
Il a Enterré, j^^ qabbar, ^yS^
defenUy mL tamtn, ,Xsy' êlhad.
Enterrement, ^sjLs. djenâzéh,
pi. jj'-^ djenâyz; jx.^- iedjnyz,
■ ^ii defn, ^j^ niaqberah (en berb. ,
sjl^jj.y.« thimdyll).
Entier, J- »z kdmel, kdmil,
>lyj* temâm, >l^ iemmâm, J^ koll,
koull.
Entièrement, /»UJ1.j bi-'-te-
mdm, i.AQlj bi-'l-kollyéh.
Il a Entonné (mis dans un ton-
lenboult. ^s
Entendement. (V. Jugement.) j neau), J-j^^M ^à ^S^^^ sabh fy
Entendu, Ç'j~^-*^~/> mesmou',
j-j^^ mefhoum,
— CM affaires, *a>l5 fdhim. {Voy,
Habile, Adroit.)
Il a Entendu, *.^ fehem, >JU«fij
nesset. {foi/. 11 a Écouté.)
— M'Entends-tu? j..-^.^ ^\
êy fehemt-ny? .ix*,>~v J^b hel sa-
ma'at-ny?
— Tu n'as pas Entendu? I — ^
jfiw^y^ ma fehemty-ch?
'l-barmyl.
Entonnoir, ij^-^
qoma'.
Entortillé, J^^ maftoul. V.
Enveloppé.)
Il a Entortillé, J. — -— J feiel,
^jxi ka'ouk. (y.Il a Enveloppé.)
A I'Entour, jj->-J be-dour, jji
daouer,j-^\^ ddyr. {F. Autour.)
— Les alentours. {Foyez Envi-
rons, Alentours.)
ENT 229 ENT
Il a Entouré, \^^ daouar , Il a Entremis, J^=^' êhmal.
J_jl — =w hdoiial, yi ddr, -=. »-
haoïiall, isUwi êluUt.
— d'une haie, w»»} zereb.
Entrailles. {Voyez Boyau.)
EiNTRAÎNÉ, ,j)j. =s-* medjrour,
s ^-j.s-"^ mashoub.
Il a Entraîné, j^ djarr, > ^s—
sahab, js>.js>. djerdjer.
Il a Entravé, ^^ dadd. {Voy.
11 a Arrêté, II a Contrarié.)
— Il s'est Entremis, ^y^ . ?-^j
ouaqaf bayn, v.iLxi:-' échtehek.
Par I'Entremise, , ^j^^yLi 6e-
'l-taryq, -Xa-J be-yd.
Entrepont, »^& a'nbcr.
Entreposé, -►î^-^ mallrouh.
Il a Entreposé, ^ji» /ara/i.
Entrepôt, '^y=^ matlrah, plur.
LL> matlâreh.
Z^
Il a Entrepris, ^-^ -^^^ c(/>/iaf/
Entre, ^r^-J fceî/n, hayn (en ber- /V» <;" ^•^•^_ ■^-■^ madd yd-ho îlà,
-X-
Î?a.v9«r, jLSljy
bère, ,-
gouygdr).
— Entre nous, L.V..J beyn-nâ.
— Entre vous, *^^ beyn-koiim.
— Entre eux, Entre elles, A-i^^
bei/n-homa.
Entre, J-ii-'.> ddkhel.
II est Entré, J^.5 dakhal.
— Entre! J— :i-.5' ôdkhuul (en
berbère, ^■^^^ êkchym) !
— 1! cl failEnircr, J^:^' êdkhal.
Entrée, J^^ dokJmd.
Sur ces Entrefaites, ^Jj' ^ vcr«c), ^_^Li. khdlleb, »KJ /e/,-rt/-
Jl^jrs.^/"?/ ^7/c êl-dhoudl. lem, JK-.-'l êlkallem.
Entremetteur de débauche, Entretien (conscrvaticn). (Voy.
ify^^ maharrass, f. Jk^.ar^ ma- ce mot.)
harrasséh. \ — (conversation), s -1=^ khet-
A^ï qassad.
— N'Entreprends pas celte af-
faire, parce que tu n'y réussirais
pas, j. pôTlJ,* Jl _Jj._j 5..^j"^
&.J Jij'^l U J.=^^ la temcdd yd-ak
îlà hadâ-'l-dmr, li-àdjelmd là lef-
louh bi-hi.
Entreprise, ^ij=s. harakah.
Il a Entretenu (conservé). (/"''.
ce mot.)
— (nourri), C^^s faouail.
— Il s'est Entretenu (il a con-
ENY
idb, ô^-j _\2s. hadyih. {Ployez Con-
versation, Dialogue.)
Il a Envahi, ^.^-3 qahar, ^--^
■sebà. [P'oy. Il s'est KmparÉ.)
En vain, JLiaJl-j bi-'l-hallâléh,
fi.s.'\j]j^xi be-ghayr ên-nefa.
Enveloppe, aaJ leffah^ iJLâJ
lefâféh, pi. ^^ ^J-iJ ^efûyf.
Enveloppé, ^j-i-l* melfouf,
, àali^ maghlonf.
Il a Enveloppé, ^^ ^5 /e/f, ^_3lû5
leflef, ^J' e//e/', ^s-^^' é/ia/ia/",
„ ^Ji ghalaf.
Il a EnveniiMÉ. (1%. Il a Em-
poisonné.)
E.nveks d'étulTe, '<s.ï qefà.
Envers (prép.),_jsr- nalwu, J I
i-i^ îlà djehéh.
Envie, -•-*«=!.. liesd.
— (désir), ^JaLsL khâitr. [P'oyez
DÉSIR.)
— (besoin pressant), l^lii-j ie-
qdddâ.
Il a Envié, J-*"=s- hassad, . ti. ghâr.
' Envié, \^—^~^ ghayour, AwL.=s.
hâssid.
Environ, (AS qadr, j^' nahou
^Xi^ miqddr.. [Voyez AUTOUR.)
230 EPÂ
deux mois, ^_Jj.^ .J.«3 >a_J! êU
youm qadr chaliareyn.
— Tu y resteras Environ trois
heures, >Ow£i.^ v >2;,' asr-' i-^a ,z^
tebqy fy-hi nahou theldlh su al.
Il a Environné. {Voy. il a En-
touré.)
— les Environs, jja». houz. [F.
Alentours.)
Il a Envisagé, y — -û-j naddar,
Jàs-' lahadd, laliazz.
Envoi, i—^' — \ ressdlah, J-^.i
Irsdl.
Il s'est Envolé, j'-Js târ.
ressoul, pi. J.-^. roussoul; Oj.*~^
mab'outh.
Il a Envoyé, J— , ressel, J--^'
êrsel, ^-.xi baaih, ^^t, chaya' .
— Envoie (in)p.), j->-y êrsel.
Epais, ,.» — œ^-' tekhyn, ^^l-ï
qdsseh, ia-^_i_i ghalydd, ghalyzz,
.2>\i ghiîddd, glnldzz, O^ïi a'qyd.
.Epaisseur, .J-Hi gfiildah, ghil-
zéh, ii-i ghoidz.
— Ce mur n'a que deux empans
et demi d'Épaisseur, ia_A_sr- ' lj*
û^^j j yi j^t, j^i à;;_Mi. hadd-
'l-haytl ghilzel-ho hess chehreyn ou
11 y a aujourd'hui Environ nousf.
EPE
Il s'ost Épaissi, -^i^ a'qad.
231 EPI
Épi, i.._«.-^A^ sonloulah , a.LL
— L'eau gommée s'est Epaissie sonbelah, pi. J.^-x~, xonbel, JjL>.
par la force de la chaleur, ïl^ j^^p semibel; ^^j^^seboulah, pi. c^."^_.^w
j^.v^.M L^ ^:^.,\iij^-l Him c/)ùWet sebouhU, J— ^ se^e/ (eu berbère,
CjiJ.J" Ihidert).
Épigerik, -^.j-iss o'itryéh, plur.
C-ji-J^Jac o'//rj/«^; jl-.^j èe/(«r, plur.
C-j'jl-(fJ behdrâl. (F, Droguerie.)
Épicier, [royez Droguiste.)
Épidémie, ^\^-^ ^^ liléh sd-
rijéh. [Voy. Peste.)
Épidé.mique, yj,\--^sdry.
11 a Epié, ^r^^-^ a'dyann, >. jJu.5
daydab. {Voy. 11 a ESPIONNÉ.)
ÉplLATOIRE, -ti-^ melqalt.
11 a Épi LÉ, , ùi) netef.
ÉPILEPSIE, à-^jy qarynah. [P'oy.
Mal caduc.)
— II est lonibé en Epilepsie,
f'j'^^ î ênsara .
ÉPILEPTIQUE. {f'oyez GaDUC)
EpiNAun, ^ — ." — --' êsbànckh,
él-liarr a'qdel md- ssamgh .
Il a Épargné (ménagé), s..^Js
qassad, O-v-^-aî qassalt, ♦^.^o-.s sam-
— (pardonné), /i^--' ''befeq.
Il a Éparpillé, i2_i^_i ferfetl,
^j^ derey, dcrà.
Épaule, .^ ^ keif, hiif, plur.
^-■Shetdf, hoiitdf, ^l^\ âktdf,
él;Uîf [en berbère, ^-^^ thayt).
Épaulette, ^^^ houlldf.
ÉpÉe, ^_^- sey/", sy/', pi. ^^;:~>
syouf,souyouf{on b.. a-i-^- lemcha',
pi. a,^:^-,».; lemdclnf ; y^^.^ sabyr).
— Ils ont tiré leurs Épées et nous
)nl frappés,
f.'r^JîfV
V^
e.
sbdnekii.
djerredoâ syouf-houm ou darabounâ.
Il a ÉpelÉ, t=r* hadju.
Éperdu MENT, , ^.-.J ^.-.i.j be-
ijhayr qyùs>i.
Éperon. ~^y^ chouk, ii'^i^ chou-
kch,[)\.^Jij^j-i^ choukdl; y^j^ meh- i chouk, <^^ chyouk.
mdz, moJnndz, pl.UpL^v» mehdmyz — Épitiedu dos,^^J=-' 1 ^ Jj
(on borb., ,.,j^,^x.' llwughourdyn). sensoul dc-'d-dalnir.
Épine, iJ^-^ chouheh, pi.
U
Epr.nviEit, ^Jv-^-;» bddteq, plur.
i^i^-'^j boudcheq.
Épineux, ^^--^ chdyk.
— (au figuré). [V. Difficile.)
EPO 232 EQU
Affaire épineuse, i-*^ i.Xxt Épouvanté, wu-&^ mar'oub.
choghiéhsa'abéh.
Epingle, ^w^-j^ dabbouss, pi.
j«^_jLo debâbyss; J-ià. khelâl.
Épiphi. {Foyez Abyb.)
Epitre. (T'oy. Lettre.)
EplorÉ, Ç-y^ damou.
Épluché, .^*^'sj> mandouf.
Il a Épluché, , ^-là-j naddaf,
J^^c^ djoudjal.
Éponge, i-s*^--' êsfindjéh, pi.
^_A_i.vl êsfendj ; ^__oL.d«j naschâf,
pi. ^ ^.:;.LA..> nechâchef; àSwiuj wes-
chctféh, pi. C-jl-^'-^ neschâfât.
Il a Épongé, ^_^^ nachaf.
É PO Q Ll E , Jr;^ , l-J' ^« ryM .
Épouse, jr._;j ^ouf/y, a2>.j)j zou-
d/a/t, 2;^ çi. djouzàh, djaouzah^
gnouzah; gouzah [voy. Femme) (eu
berbère, ^Jl^\^} tcslyt).
11 a Épousé, ^^y lezaouedj.
— Il l'a Epousée, Lj^-j ^yJ le-
zaouedj be-hâ, l-^^'jj zaouedj-hâ.
— Elle l'a Epousé, aJ C^9>._j V-j
tezaouedjet le-ho.
Épouvantable, ^i-a^Là fàdji'.
{P'oy. Effrayant.)
Épouvante, ^^' fedja , ^jah rachyd, ^__^x^ mensaf.
nefd. [P'oy. Crainte, Effroi.) 1 Équitation, '^ — '_?^< roukoub.
{Foy. Effrayé, Craintif.)
Il a Épouvanté, '-:---£«' êraab,
^_a4 haouach, ^ij nafadd. [Voy.
lia Effrayé.)
Epoux, ^^\ znudj, \^cs. djaouz.
gaouz, djouz, gouz (en berb., ^i~.3
disly). [Voy. Fiancé, Mari.)
Épreuve, v._^-jj._=sr-' tedjryb,
^■•^ H?- djarybah, -1j belâ.
Epris, ^jJ._^ medond, ^^■t,l.z.
a'âcheq.
Éprouvé, ^-r'j^ modjerreb.
Il a Éprouvé, ^f^^ tedjerreb,
vjLc aâyar, -ij balâ.
— Qu'Eprouves-lu? ^~} iT'-''
êych b-ak?
Il a Épuisé, ^-à. khald, ^ J — i
farragh^ .jjt, azal.
Équilibre, ^.-jj'j./» moudzenéh,
iJùlxA mo'ddeléh, J!j.;:c1 î'ùdâl.
Équinoxe, J.i3i_} .u^I JIjc's!
î'tiddl ên-nahdr ou êl-Ieyl.
Équipé, j"^=s^ modjehhez.
Il a Équipé, V-1^9- djahhaz.
— un vaisseau, _. ».=>. haradj.
Équitable, J^^& a'âdel, ~\^,
ERY 233
Equité, J^s aadeL a'dl, i-sj.^
sadqah, ^L^' cnscif.
Equivalent, ^jU- sâouy.
Ehe, ^j!-J làrykh.
Erection, v_^— s-» nasb, i^^'j
nasbah, ^..^x.^:^' lensyb. (T. Élé-
vation.)
Ergot, ^^-ii^ doufr, plur. .LiLl
îdfiir; w'^—i:-* moukhlâb, pluriel
v.^^^-J -2S-'' molihâlyh.
Il a Erigé, «..^^^-^j nasseb. nas-
sab, , ^3jl âouqaf. ( V. 11 a Elevé.)
Erment (v. de la hauie Egypte),
d^^jl Ennent.
Errant, *j » hâym.
Il a Erré çîi et là, >' a /(«/>!,
( i^=v ; zahaq, ji'', zaiaq.
— (il s'est trompé), J.— -^ (fa//.
{Voyez 11 s'est ArusÉ.)
— 11 a Erré volontairement,
klxx--l êsteghlait.
Erreur, iali. g/ia//. (f-'. Arus.)
— 11 a été dans l'Erreur. {Voyez
11 s'est Arlsé, Il a Erre.)
— 11 a induiten Erreur, ki^/iorr,
JxLi (jhdlalt. {Voy. Il a AbusÉ.)
Érudit. {V. Docte, Savant.)
Érudition, •i^ e'im, i'im.
ErysipÈLE, Sj—^—:^ houynrali,
i^.yL^jJ\)\ èn-nâr êl-farsyah.
ESP
Tu Es, (j_»-'^-J' iekou7î, J_..-C'
Ickoxmy, ^jj-V^j helekoun, ^it ,j>jl
^n< hou, C^J i ^n/.
— Es-tu bien portant? C^ Jl
v^-^l» ^n< tayyeb?
Escalier, S^ sellew, soidlem.
pi. pJJ^ selâlem. {Voy. Degré.)
Escar.MOUCHE, »-5'J-9- djarrd-
déh, garrâdéh (d'où le fr. algarade .
Esclavage, 4_j.>^-v& aboudyéh.
[Voyez Servitude.)
Esclave, a.^ a'M, plur. ^,^-^
a'byd, :>L.yz i'bdd; j^^\ dssyr, pi.
Ij-w 1 tfsra ; t—--*^, yessyr ; J_J. *^
mamlouk, pi. vJ-JL.*..* memdlyk.
— Fen}mn Esclave, a-j ,La>. djâ-
ryéh,gâryéh, pi. , La. djoudr, ijoudr.
— Marchand d'Esclaves, ^jMi>
djelldby.
Esdras (n. pr.),^j^ O'zeyr.
EsNEH (v. de la haute Egypte),
4,Jvw| Esnéh, L — ;^' Ésnê, Ésnd,
v3---' Esndy.
Espace, 53.-.^ meddéh, i — s'^.^
luessdféh, ^.<^ maddy.
— L'Espace de deux mois, Vj^
yj ^.JL Dicddct clialiareyn.
I]si'AGNE, ( w^JajI Andalouss,
.^■^ — )^.-i^ êl-Andalou?s, -^_j
30
ESP
234
ESS
^jri^ — isX^aheldd êl-Andalouss; \ rouhêl-qouds, [^j^-sj] ^jjA êr-rouh
l.6L^i\ Iijsbânyâ, à^L^Sbânyah, \ êl-qadouss, à^\ ^,. rouh Jllah.
Shânyâ.
Espagnol, -—jJ-^jla^irfa/owss?/,
Jj-'^i ^■~' sbunyouly, Jj~^ ^y^ '
îyshânyouly .
Espèce, J^^ cUikl, plur. Jo^i
êchkdl. (Voyez Genre.)
ESPÉRANCK, L — =^j redjâ, regel,
ï^=>.. rcdjouéh, j-fi\ êmel.
11 a Espéré, 1-=>j radjâ, ^3=?";'
êrledjà, êrledjey, ^j j touekkel,
Jv»l âmel, ^y terreddjà.
— 11 Espère, j^jl yardjou.
Espion, ^^— !- — a. djâssouss,
, j-._^**»=- djassous, gassoiis, pluriel
^^^L^. djouâssyss, gouâssyss.
11 a Espionné, |^r=^ djass, gass,
guess. [Voyez II a EPIÉ.)
Esplanade, ^\^-\-'» meydân,
Lisj oiieltd, i^.^j ouassa'ah.
Espoir, [f'oyez Espérance.)
— Il a bercé d'un fui Espoir.
{Voyez 11 a Abusé.)
Esprit, ^^j rouh, plur. -rr^Jj^
ârouâh; jT'i— ' nefs; jS^ aql, pi.
Ja£i ou'qoul; J-J bal, *j^ fehm,
j\.3 fekr, i-sri.jè qaryhéh.
— Le Saint-Esprit, i^Xs}\ ^j.
■ O
Il s'est mis dans l'Esprit,
5jJ naouà fy bdl-ho.
Esquif, J-\_â_^ sendal, pluriel
J.)L_L.o senddel. [P'oyez Barque,
Bateau, Canot, Chaloupe.)
EsQUlNANClE, ^^yLaw Jihdnouq,
iaL\:L kJienndq,
11 a Esquivé. (F. lia Évité.)
— 11 s'est Esquivé. (F. 11 a Fui.)
Essai, ^^j — 3 qaouss. [Voyez
Epreuve.)
Essaim, i._Lo^ djemléh, i-'^j-^
djouqah, Sj ouekr, ^ i,^ saff.
Il a Essayé, \^j — =>. djerreb,
(^La qdss.
Essence, ^y lioiin, <o'3 ddt,
zdl,
— (distillée), viac o'tlr.
— de roses. [Voyez Rose.)
— Il a parfumé d'Essences, j.i=c
a'ttar.
Essentiel, ^j^ Idzem.
— C'est pour moi une affaire
Essentielle, jj^j.^) <-^-^— ' 1^ dû
lyl-y dmr làzem.
— Besoins Essentiels, C-'^^'^a»-
\J!^L^Ç^ hddjdt Idzemdt.
EST 235
Essor, i'_^---b teyrûn, i.-a>.Lw
sâhah.
— 11 a pris son Essor, Xh idr.
EssoL'Fi'LK. \^-''-^' mobhour, f-^^
hehyr.
Essuie-main, ii-i-Â^ mancheféh,
pi. ^LJ\y> m end chef.
ESSUIEMKNT, ^-^' mesh, messili.
Essuyé, ^a*~y'= memsouli.
Il a Essuyé, ^r-^ massah, ^^^-.^.^x^l
êmtesah, v atj naddaf.
Est, o '■■~' '^^'^'''l- '■''«'■Ç-
— Vont d'Est, oM-^ fliarqij.
— Venl du sud-Est, -L^ qably.
qehhj.
Il Est, ,.^«-^ yekoun, yelion (en
berbèro, ^cV. y^^)-
— Elle Es l. >j_iC._y lekoun, ie-
hon (en berbère, Jj' ^c/;/).
— Est-ce que? lé, â? J._ft }iel,
hal? .^^êldin? bJi! êfld? Sy>\ ênimd,
dmmd ?
— Est-ce qu'elle Est sortie?
O'—' ►^ -* J-* hel liyéli kliaradjel ?
Estime, -^-^^-^ qeyméli, *■> y-\.'j
tekrym, ^j-i^ temn.
EsTI.MK, \*--^- niaqdour, ,^x~^
messàour, \j. — -^ — i^ mallnnowi,
(^•a—oc-' malisuub.
11 a Estimé, J-X5 qadar, v_^*-=v
ETA
liassab, *^ — à qaouaiv, y-x^ sa'ar,
^■gii êlhmeim, \ j-* luîb.
— Je l'Eslinio, ^-^-c- iç-3 o)-.U
lyl-ali qeymel and-y, o iJ^ïj neq-
dar-ak.
Estomac, \-^ — ^ sodar, aadr,
sedr; ï^.*/> me'ddéh, SAx>> mi'déli,
me'idah, pi. -V*.^ mi'id.
Estrade, vli-^ mandar, pluriel
j^Sa menddder.
Et, _• ou, -S fa-, fe-.
Étarle. [Foyez ÉcuniE.)
11 a Étarli, -»''-3i àqdm, J-»^
dja'al, ww'' tJiebbet, i^S.' nwhhan.
— Etabli en coutume, ^^-^i
î'iyddy.
Établissement, i^'-sl uidméh.
Etage, aï^-c tabeqah, pi. vO-^i»
laheqdt, i^^Jr tabâq.
Etai.n, v2_^-j1 ^L^. rcsadss
dbyudd, »J-^ qazdyr, tf---^^ qa^-
dyr, qasdeyr, y^--^^ qasdyr.
Etalage, •s^-^j nesbch.
Etalé, iA;»- ■^-" mofrouch,
s '»^x' utansoub.
11 a Etalé, ipji farach, v»^.>^
luissnby •!=*—' bassalL
Étalon, J--^ /a/ie/, /"a/i/, jil.
J»^^ ftnhoul.
lia I'tamk, (J^-; bayadd. ,-\^5
ETE 236 ETE
qasdar,j:>y qazdar, j^*>*'s qasdar. — Nous avons Été, LI-^ konnd
Étameur, jbji qazdâr, ^pi^ (en berbère, ^.J nellâ, Jj nellà).
haijyâdd, ^.^L*«3 qassâdery.
Examine (étoffe) , J^-^ monkhal.
Il a Étanché le sang, !1j-3! «.y
qalta'-'d-damm.
— la soif. (F. Il a Désaltéré.)
Étang, <^'>ji birkéh, ^si'xtu^ mos-
ianqa: .p^-=>^ houdd, pi. ^L-..=s.
hayddd.
État (manière d'être), Jl-=w /!«/,
pi. J[ja>.i âhoxiâl.
— (liste), i*j'-3 qâymèh, ^ ^J »-*J"
ta'ryf, S ^ zikr.
— (royaume, empire). {P'oy. ces
mois.)
— Les Etats de la chrétienté,
iJÎ^^J! IlJl vjj^'.^s e'mâlâl êl-
mellel ên-noitsrânyéli.
Étau, jLj j zayyâr.
J'ai Été, 'Jl-^ — >.-i kont, kount,
Ov'^ sarf. sarei (en berb., ^-^-M
^;%^, '^aIM él%].
— Tu as Été, 0^;r fcoM«/, -^xS
/lonij/ (61 berbère, A-.JJ' tellyd).
Il a Été, ^b /f«n, .' — •«.«
C-'
(en berbère, -w ?///«, Ji ^/?â).
— Elle a Été, vJl.-^J w Awie/, ci^.Lo
sârel [en herh., M ihelld, Jj lellà). , j*^^ ê(ser).
— Vous avez Été, î^--0 konloû
(en berbère, ^X'" lellâm].
— Ils ont Été, 'jJ Mnoti, |j «--^
sâroù (en berbère, ^jz^ êlldai).
Été (saison), > &^ sayf, ^_^-^
sayyf, ^^2"^' ^^ J"^^ fasldê-'s-
sayf, i^à^'^ sayfyéh.
— Fruits d'Été, «î^^-^ sayfyah.
ÉteiGNOIR, i-iia-o matfyyah.
Éteint, L_i_L» moieffà, ,.si\a^
moteffy,
^
ik..
^"
monlefy.
Il a Éteint, ^-ii? taffà, l-àJ,
/f^a, -X.ddw' êkhmed.
— II s'est Éteint, -V^ck khawed,
iiaj! êntefey.
Étendard. [P'oyez Drapeau,
Bannière.)
— L'Étendard du Prophète ,
^^ ^-ij^n ç^L-sr-^**^ ês-sandjâq
êch-cheryf.
Étendu, ^jJ-.^ — ^^ memdoud,
i^j ySji mefrouch.
Il a Étendu, -^-^ madd, j-^~i
nescher. [Voyez 11 a DÉPLOYÉ.)
. — J'ai Étendu, .^z^JJ^meddeyl.
— Elle a Étendu, ^Jij3.^ meddet.
— Étends! Jv» madd (en berb.,
ETO
237
ETO
— H Étendra, A^ yemodd
— Il s'esl É
-k*j' tematlà
Étoile, a^ nedjm, negm^ à^
— Il s'esl Etendu, J^i êmladd, nedjmah, pi. ,-'_»=sr^ noudjoum, nou-
goum, A=s-' noudjoum; ^^.^J^kou-
kab, pi. v_^l^ keouâkeb[en berb.,
,cp! îthry, pi. ^V' êlhrân).
Étoile, ^^^ motneddjem.
Étonnant. ( Voyez Étkange,
Admirable.)
Étonné, c^-*-j bûhit, ^jiutx»
modahhech, y^si^ mohayyer, ,.i'j^=»-
hayrân. [Voy. STUPÉFAIT.)
11 a Étonné, j^ hayyar, i/^^
dahhach.
— 11 a été Étonné, (»i*- dahach,
dehach, .Uv hdr, J^i>^i\ êndehech.
[Foy. Il a Admiré.)
Étonnement, ijiusii dohech,tj^
hayrah. {Voy. Admiration.)
— Ces faits nous frappent d'E-
tonnement, LJji^jiJo ^-j-J^M ïi
déh êl-ouqdya' ydahhechou-nû.
ÉtoifFÉ, i^j^-^ makhnouq.
Il a Étouffé, ^3^ hhonaq.
ÉtolI'E, ^jj'-^ mouchâq.
Étourdi (adj.), J-£'*3l ,^Jr^
khafyf êl-aql (m. à m. léger d'es-
prit), (4*^' âhmaq.
— (pari.), -:._j- '» »irt</ow/i7i, ^ ^
ddyhh, i^^j^ nialtroucli.
Étendue, (/^oyer Espace,)
Éternel, ^3^ <^-^ semedy,
^J<^j^ sermedy. J\\ âzely, *ji^
ddym, çïL} bâqy, ^_3Aj1 âbedy.
Éternellement, I^jI âbadân,
L_*.j'.> dâymân. L_jA_ji dbedyàn,
j*a3I j! îlà-'d-dehr.
Éternité, •^.•^^^ dbedyéh, aJiI
ûzelyéh, iJA/=j-w sermedyéh.
11 a ÉternlÉ, (J-^ a'ttass.
Éternuement, jT^ e'/s.
Vous Etes, 1_jJ^^-J lekounoû.
Ethiopie, j^La^^'e/-^/i6dc/),
i i:.^3r" J.1-J be/ed êl-Habechéh,
^_^jJ! jJb be/ed êd-Dahuh. [Foy.
AUYSSINIE.)
Éthiopien. {Voyez Abyssin.)
11 a EtincelÉ, i^-i- charar.
ÉTlNCELLEdefeu,j'-Â>M !.5 4.i,LiJ
qechdchah dê-'n-ndr: ^\-^ cherâréh,
pi. ,;\i., c/ierdi/r, C-^LL^ c/ierd-
rd^,- ^_»^j besbouss.
Étiquette, ii-Ja-* betldqah.
Étirlur d'or ou d'argtnl, il-'-^
mfldddJ.
I^roiFK, ^■^-*^ qoumdch.
ETR
238
EUX
Il a Étouudi, iry — -^ tarach, Étude, »-îi>!-^ mendzzer.
^_j3 daou(iJ,-h, j-^Js tarmakh.
— 11 a été Etuurdi, ^ O dâ]ih.
— Ma tête est Etourdie de ces
nombreuses affaires, ij-tS y f
^\^ <-~-i, J.ii.J! min kethrel êch-
choghl râss-y dcîykh.
Etourneau, Jjm ,j zerzoul;j^\,\
zarzovr, j_:\\j\ zourzour, pi . j-ij ' , ;
zerâzyr.
Étudiant, Je ^^^JLJ» uîleh e'im.
[P'oy. Disciple.)
— Le corps des Étudiants, i^i-Ja
lalebah.
11 a Étudié, ^-iàl-J nâzzar, L.s^
i-jii hatlbâl-ho, / wi-5 deress.
— Plus tu Étudieras, plus tu
t'instruiras, U As v^Jb iss:> U Aâ
u»;;!) gfîc? ma (ehoU bâl-ah, qad mû
Étiîange, Étranger, \^-^.ij-i tela'allem.
gharyh,\>].\.jjighorebâ-}\j} bar- Etui,^.-^/ meyber, pluriel j..) Lv^-
rchiy [en hcrh., J>\y 2) daberrâny). j mydber. {Voy. Gaîne, Boîte. j
— Les pays Étrangers, ^
'J:
lj..l
L^i^j bolddn barrdnyâ
Il a Étranglé, (i-\-dw khanaq.
[Voy. 11 a Étouffé.)
L'Etre-Suprêaie , ^J L_*_j «ii I
Allah ta'dlà,
-T'y
êr-rabb.
ï\ a Étreint, ^ — ^.^ dayyaq,
w\i:. chcddj tj^~' ^'^^» "-^-*'° maak.
Éthikr, -. '"S^ rekdb , rikdb ,
.^.'t, rihdbéh, pi. v^-Ljb, rikdbdl.
Étrille, aà3 />'77t''/', à»~s'' mo-
hasséh, ^^s.yS ferdjoun.
Étroit, ^i—^-^-^ moddayyq,
^J^-^_-^ ddyq, dêyq, ^-p.'^ dayq,
oJjj.'' monzenneg.
— Il a été Étroit, /3^-^ (^«ç.
Eunuque, ^i^^l^-i» tonâchy, pi.
i^i^-Lis laondchyéh. (P'. ChÂtrÉ.)
Euphrate (fl. d'Asie), vJl^'j.— i
Ferfl^ 0^1y3! êl-Ferdt.
Europe, I ]^jj} ylonroubd,
^ — ij. — i J ! w\.l.j beled êl-Frendj.
,L'*~s-' yS Frandjisldn.
Européen, ^ — =F j~^ f^'(^'>^<^jlh
frangy., pi. ^ >^^ dfrendj (en berb.,
-j='_.,j ouroumy, pi. <;'°î;;'. ?/rou-
7?i7/, ^A^^a,.J yronmyii).
Eux, ** houm, Uï houmâ, ^-«s»
/îowman.
— Eux-mêmes, ^.^.^^-à-j Lj *ô
/iO»im be-ônfoiis-houm, w^.JlJ-.J ^ft
/iourn be-zât-houm.
EVA
Évacuation, j^^ hhclou.
Il a Évacué, ^à. khallâ. [Voy.
Il a Aiivndonm':. H a \'ii>i':.)
11 s'est Évadé. [Voij. 11 a Échap-
pé, 11 a Fui.)
Évaluation, ^ — r*'***^* i<^ss'yr,
.j^£j" teqouym, iA~3 qeyméh. {Voy.
ÂPPnÉClATION.)
Evalué. ->j-'i^ moqaoïiew, jx.^^
mcsse'er. ..^-à^'' motamwen.
Il a Evalué, ^-x-^» saar, *^ — s
qaouam. {f'oy. 11 a AppHÉClÉ.)
Évangile, ,}t—^^êl-andjyl:
J-^-' ên(ljyLii\. J~;^^\ dnddjyl;
ï,.iu; hechdrah.
Évanoui, i-^-^c ^JJL-- maghchy
239 EX A
— 11 s'est Evaporé, ► — s::-' le-
halikhnr, ^li /V//(, ^» /mfl^.
Evasion, (/oy. Fuitk.)
11 a EVKILLÉ,
lT*
hassass, y^.^] cshar.
— 11 s'est Eveillé, j^' 3 /"«qf,
Jài^i êstayqazz, i^^ hass.
É\'¥A\.LÉ, j^^-^ sci inir, ^yJsfdijq.
Événement, f-j^j ouqou' , ^.^^
ouqy\ pi. ;iJ-3_3 ouqaya.
Eventail, i-=s.ji-'= merouahah.
■^ inerdoul'h.
11 a Eventé. —jH teraouah.
— (au figuré), j.--.^ dahhar.
11 a ÉvENTiiÉ, ^^■i^ chaqq.
EvÈQUE,^_^iû-i êsqof, pi. ài3„
n- -j;
r-VANOLi, ^■^■^^ ^^.iioL-^ nwgncny " '^^ — ' •" "'
.; I • I- Il 1*7 dssâqifah: -.L^l îmdm, plur. «-"-
an êl-u'ql, 1-^-^' ^ v ^-i. g'/iayt
a 'n é./-(/o ««)/(/, w-ajsLj bâhilh, _^Ls
ghdmy. .^-i fâchy.
— Elle est tombée Évanouie ,
^v-rr ';''.'****^ d-^x3j. ottaqa'l magh-
chydn a'iay-hd, w^^ ghauieyl.
Il s'est Evanoui, A-J-t ^i!
'^ghchàalay-hi, i-tJ) fachà.
Evanouissement, à^t,'~k!> mo-
glidchyah, A~i^ ghachyah.
ÉvAI'On\TION, r::^^' (elLln/r.
11 a EvAPOiii:, >:sr^ holikhar.
êntdyin, iç-j' êymali.
Il s'est EVEUIUÉ, J -ï-i- c.';r7-
qd [y ^ -H''"^ ^djlehcd.
Évidence, ^^ -■ ' buynéh.
Évident, ^t^.-' t",'/", j^--^ j»'-»-
heyn^ r*^^*-^ moLdlonm.
— Il a été Evident, ,.iLj i?;».
11 a Evité, v«^~---=v! êdjicnub.
j.&b bu ad. {Voy. Il a Fui.)
ÉvoRA (v. de Portugal), ^jj-yi
Vàbourali.
Exact. ^^^-Ib^j^ mnudzzeb.
— lia été Exact, V -^^j oudzzah.
EXC 240 EXC
ExkCTnvi)E,i-^^^^ymouazzebéh. ' Excepté,"^! êlhi, ^^.^syoucy,
11 a Exagéré, ^ ^JJ-J" tezay- j j-J^ ghayr,
yad fy, y^ kalthar, Jj^s,- hafal.
JL^
Exalté, tf;-^»" mo'ally.
11 a Exalté, À^ alla, alley.
Examen, ^J^?.^-^' iefiych, j^
nezr, nedr, L~s.xJi~,) îsiiqsd.
Il a ExAMI^É, ^ji.-~_5 fatlach,
.9 Jàj naddar fy , jisr tebahar.
Exaspéré, ^^•^sr^ mokhaschin.
11 a Exaspéré, ,^j^^ khaschan.
Exaucé, ^^^Isr^"*^ mosiedjâb.
Il a Exaucé, ^L =^^ êdjâb.
âgâb, ...^Isr^^' êsledjâb, êstegâb.
L'Excédant, ï^L — ij zyâdah,
i^i taghyah, a~5-_J bâqyéh.
11 a Excédé, ^i-J' taghey, J^~^j
zayyed, ^_5-^=' addà, addey.
Excellence, i^-Us-i fadlyéh,
J^î /"ad/, J:;'^* <?/■%/.
— Votre Excellence (tit. hon.),
^Ixaw djenâb-koum. (F. Altesse.)
Excellent, J--:* '-5 /"«dc/e?; J^5^
âfdal, pi. J-'to'-s! âfdddel, ^j-^'
âfdulyn; ->-=v djeyyd, djyyd, ^l
j._s_i-S me/y/i kelhyr, >— -^ <3j-^
qc.ouy tayeb.
— Le plus Excellent des hommes,
,^U)i J~^! âfdal ên-nâss.
L/"^
\.
SOMrt, ^_»
khâlef, -isi. Me/a.
11 a Excepté, .^ ^ÎLà. khâlef.
Exception, >^^ khelâf.
— Sans Exception, ^^-ià. j..Ji,«
be-ghayr khelâf.
Excès, ^^^ij zyâdéh, ^Lï3l ÏJi
qellel êl-qyâss, '^^Isr' ledjâouz.
— Par Excès, avec Excès. (T'oy.
Excessivement.)
Excessif, •^->}\ zâyd, J-^J_3
qalyl êl-qyâss.
Excessivement, «^ibjJu be-'z-
zyâdéh, ,r''^ y-:j^ be-ghayr qyâss,
J-jUj he-zâyd.
Excitation, vJ>aj baaih, baUs,
^jys^ tahryk. {Voyez Appel.)
Excité, ^j^j — sr-* moharrefis,
^j^"" moharredd.
Il a Excité, ^^J — sr-' laharrak.
^y=^ harrass, tPj^^ harradd.
Exclu, ^jj^' maiiroud.
Il a Exclu, ^j^ tarad.
Excrément, ^j-=>- kherâ, kharâ,
^j6. kherou. [Foyez El ENTE.)
Excuse, ^-^ e'dr, j\^.~-^\ î'ii-
dâr, S.3.- edrah, ï^ J-*.^ meedrah.
Excusé, jj-^*^ meedour.
Il a Excusé, j3^ e'dar.
KXil
KXT
— Il s'est Excu^t", . J._x-:iw' es-
ta dar, . JjÙ" {aaddar,jXiî^ ê/itedar,
^fj berrà, -à»J taaffà.
ExÉCRADl.E, ijy henjh. [Voyez
Abominable, Détestable.)
Ex Éci»ATio.\.(K. Abomination.)
Il a Exécré. /'. 11 a Détesté,
Il a eu rn Abotnination.*
Exécuté, Jj — * — *■* ma'moul,
Jjf^ tnef'oul, c'^^ moqaddy.
Il a Exécuté, J^t amel, \ji
fa al, ^.^ qaddà, ^jisi fadd.
Exécution, J-*s ami, a_~.^J
qaddyéh .
Exemple, J^ meihl, pi. Jju!
(tinlhûl; ïjJJ qedouéh, jl-~:^I î'ii-
bdr: t*^ ebréh, pi. ^^ i'br.
— Par Exemple, J^J^\ .^ ^
fy qadr él- missel, ji*J be-methl,
J^/» melhl, -^ metlildn.
EXKMI'T. »:i. fiarr, ^,i berry.
— lia éié Exempt, , .s:-* lehar-
rcr, ^^_^ a'ff, c=^ nedja.
Il a Exempté, jj:s. harrar.
Exemption,^ *3:-' tahryr.
— lie tax*.'*, Î-3-3LO mo'àfdh.
En Exercice de fonctions, 'i^-c
lidliiu.
Exhalaison, s,'-^ bekhnrah.
Il a Exhalé, ^^' bakhar.
Exhaussé, ^y^K» mer fou'.
Il a Exhaussé, ^i, refa'n.
Il a Exhibe. »-^.i= dahlior.
Exhibition, /.y^-^ ledhyr.
Exhortation, -s-s^'-^ nessyhah,
J.O ».' (ouhyd.
Exhorté, -.^j.^^:^ mnnssouli.
11 a Exhorté, ^ — i_j jiass'j//.
nessèh, J-Sj ouekhed, ^ ^\i annaf.
Il a Exigé, U.î r/aV/, -.^9. r/ye/y«.
Exigence, s^cî da'uuéh.
Exil, i-ij ne/fyéh.
ExilIî, -â.-.i/» monlefy.
Il a Exilé, -ij 7ie^«, ^Jj ne^ci/.
Existence, ^^^ ma'ych, ^j^j
oudjoud. {f^oy. ESSENCE.)
— L'Exislence est pour moi un
pesant fardeau, 2.2 J ►i->'»j! -U
4._A_::_i_j a'Iay-y-l-ma'ijch ferdéh
Iheqyléh.
Expansion, a^ basi.
Expectative. {Voy. Attente. )
Expédié, Jj y — ^ mersoul,
^^'^ mo'cddjel.
II a Expédié, J—. ressel, J-~ ,'
êrsel, J-^ a'ddjel, ysr' neddjez.
Expédient, s,_^!-" bdb, pi. v >'_.-• I
âbovdb; ^ia-..'^ moudsselléh.
ExpÉitiTiE, S-^rF^ c'<y'jli o'gyl-
ft.> y^ serxf , y^'-^ moneddjez.
Expédition, S--^)^ îrsdi.
— de guerre, i^y- ghazùh, pliir.
^Jij\'yi (jhazaonâl.
31
EXT
Expéditionnaire ( commis ) ,
^._^^jb hiiteb, ^^y mounchy.
ExpÉRIE^XE (connaissance ac-
quise), i>.}js:^ tedjribah. (V. Hadi-
Li^TÉ, Science, Connaissance )
— (essai). [Voyez ce mot.)
Expérimenté, ^1-9- djarib.
Expert, (Jj-^^ hdileq, j.»^ md-
hcr. [Foyez Habile, Savant.)
11 a Expiré, ^ — t?— -' loneffà,
toueffey, O^— ^ indt, oJ,_La helak,
à-^j\ ^^ sellem rouh-ho.
Explication. [Foyez Commen-
taire, Description.)
Expliqué, j^' mofasser.
11 a Expliqué, 1/=-^^ lakhass,
i - ^
ys-sr-^ lahass, j^'^ abbar, j^^-sj le-
fassar. [Fotjez 11 a Commenté.)
Exploit, «i^-^Ji. gltalbéh, pluriel
vj^LJi ghalbdL; ax^^o». housnéh.
ExPLOSiON.(F. Bruit du Canon.)
Il a Exposé, ^-^jl âouddah.
— 11 s'est Exposé au danger,
i..^ jLl=s. khâtlar nefs-ho.
Exprès (subst. ), ,&- — • sâ'y,
pi. »L*.w so'dh. (Voyez Courrier,
Envoyé.)
— (adverb.). (/^'oy. A Dessein.)
Expulsé, ^jr^^ maitroud.
11 a Expulsé. [P\ U a Chassé.)
Expulsion, ^j^ tard, fus^defa.
Extension, -^-'» madd, -^-J-^v
letndyd.
242 EXT
, Extérieur (adj.), c-'^^y, bar-
rdny, -t^ y-^ khâredj.
Extérieurement, 5^-j barrah,
khdredjdn. [V. Au Dehors.)
l;
V'
^^\
A3.Î
Extinction de voix,
deqqet ês-'soul.
Extraction. [Foyez Arrache-
ment, Origine.)
Extrait (part.), ^j^sr^"^ mos-
lahhredj, ,^^jh.x^ maqlouf.
— (subst.), i^sr' noukhbék, non-
khabéh, .L,a;;3r^ mokhlessâr.
11 a Extrait (analysé), j-s£-::.à.i
êklitessar, ^-1=5 qaltaf.
— (arraché. [Voy. ce mot.)
Extraordinaire. (T'. Étrange,
Étonnant, Admirable.)
Extravagance, ^^-^ khirf.
[F. Délire, Folie, Démence.)
Extravagant, â.-il-h lâych.
[Voy. Fou, Insensé.)
11 a Extravagué. [Voy. Il a été
dans le Délire, en Démence.)
Extrême, ^=^î âkhir, pi. (.^^'j;'
âoudkher.
Extrêmement, ,, ?!j»-'\-' bi-'z-
zdf, ^' -«>3 qebdlah, *> -iJ •-- hi-l-ghdyéli.
Extrémité. [P'oy. Bord, Bor-
dure, Bout, Comble.)
243
F
F, .^ à; cotte sixième lettre de ouch,jJs's^mandar.{yoy.\f?,\c,E.]
l'alpluibct français a pour corres- Facktie, ^^y mezahah.
pondanie dans l'arabe le fè, dix- r-.^', , tr .,
^ ' ' Facétieux, ^'V» mezzuh.
septième lettre de l'ancien alphabet, , , . ^-
,,,,,, , — Il a Clé Facétieux, —'vP »7}erfl/i.
vingl-uniemedel alphabet moderne, if
et vingt -deuxième de l'alphabet FÀCHiî, ^,_. .-i^ maghhouiu
moghrébin, -i fâ, fé. i ^'j-^-^-' maghdrAib, ]ij.L= 0^('y''^
Fable. J-r^»^' temlhyl, 4-J^ (jhâydd. [Voy. Qui est en Colère.)
hikâyéh ; ^-t^ ivelhl, mclsl, mesl, '• a FÂCHÉ, -i^— -— i ghayyazz,
pi. JjL.Î dmlhâl, dmsâl; ii!^ hho- çhayyadd, j-z a'rr, v.^*^ saab.
raféh, pi. C^Là'^^ hhorâfdt; Sj'jJ ' {^oy. Il a Affligé, Il a Ihrité.)
qechârah. pi. w-V^ qechârâl. — Cela me FAche, ^-^r*-:! ^- -^
Faimucant, ^i--^-^ s^anmVyy, salek yrjhayz-ny, ^-y^-i '^-h ze-
pl. y^S^ sannayyn; ^;_~^ ''^'^ yn'rr-ny, ^ ;-^>_^.j '^ r/J j/s-
sanndy'y, *JL-^ sanna'. saab-ny, ^'^j^ '^ dd harrad-ny.
Fabrication, ^j^ sa»<^', ^^^-^ — '^ s'est Fiiché, ^.-ov hamaq,
sana'ah, a^^^ tesny'. l3*^ iehaimnaq, L-sr-*- sahlnill,
FAiiuiniE, J^ J^^ sanâ'ah. ^,.-C_j! éntar. (l'oye;; Il s'est mis en
11 a FaiiuiqlÉ, fLx^ scina. Colère, Il a été Affligé.)
Fabuliste, ,^jL^ IMref. Fâcheux, /* ^^ mer/ioMi»,
Façade, H-r^ djebhah, plurifl ,_>i-^ monoschcf, ^y nczcq.
^..i^^ djebhdl; J-J^ï-* meqdbel. — 1-tat Fûchoux, , ^-i..;.-- jLa.
(Voi/e; Face, Frontispice. ) bdl monaschef, ^-^>--* — = J-^ luil
Face, ^j oudjéh, pi. ï«=v. ou- sa'I//^ ^JJij J^=>. /.v'/ thcqyl.
diouch,i.=^»\îoudjdh: ^*oud},, i-j — Nouvelle Fûclieuse, ><.i.w-' ►.^à.
FAI
2U FAI
khabar Faibi.f.sse, *-i^*^ da'ijfah, tli
khnbar mechoitm, X—i ^^:
(issouad. qilléh.
F ACii.K, J-^--^ sehel, ^s^xrekhou, 11 a Failli (t. de commerce).
tj-'^'i^ bechouch. {Voyez AlsÉ.)
Facilemr;m, *L^-.j be-seheléh.
Facilité (s. f.), i.^^^^ sehoulah,
Jt-\j^.' lesseliijL i.-t.[z^> hechdchéh,
a;J leijnéh.
— (j^arl.), J^^*-' rtwshouJ.
lia Facilité, J- — >- — • seldtel,
j-j^^ IcsseiilieL ,. i-if~--' ics^ehhen.
Façon, '»>*~-^ sanaaJi, >!..vo sena',
i^j^ khidméli. {Voy. Espèce.)
Façonné, ^ — ~-^^c_'» vwssanne,
j_.-\=='° makhdoum.
11 a Façonné, «-A'^ sano', ^Aà.
khadam, ^J^^ heyycn.
Facteur ( commissionnaire ) ,
J.o_j oukyl, J^^ khouly.
Facture de commerce, i — ^.-^.5
qeyméh, à-o^l'è qâymah, qâyméh.
Faculté, ,-^9 qadr, ijS qouéh.
— Faculté intellectuelle, isj_aJI
iJUsJl êl-qouei êl-aqhjéh.
Fade, ^-^j hechy\
Fadeur, itl-i-J bechâ'ah.
^J.3 falass, feless, ^\ zell.
— 11 a Failli tomber, ^lS^} .J ^^
/«;«(/ en youqa. ( F. Peu s'en est Fallu.)
— Ma lête a Failli se briser,
J-^_i_;._y ^1 ^_!^ .Zj^^ kâdel
râss-y en tenfessel.
Faillite, *~-5. — s felâssah, fe-
lâssèh. {P'oij. Banqueroute.)
Faim, ?-_j=>- djou , gon', gona .
— Il a eu Faim, ç-'iaw djâa, gûa .
— Qui a Faim. [Voy. Affamé.)
— J'ai Faim, ^L_*a_=^ LjI ânà
djyacin, ^Isj^s. LjI ônd djuuadii.
— Il a Faim, ^Lx_^_ç». ^» hov
djya'dn.
Faisan, -►^^ derrâdj, pluriel
^ ,L^ derdrydj; s^^j^l ff/b»/".
Faisceau, i-sL- j bdqah, hdqéh,
Ti\j^ djorza/t.
Fait (subst.). (Voyez Action,
.Événement, ExpLorr.)
— 'part.), jj — ^-x-A mamoul.
Fadhel (n. pr.), ^^^s fâddel. Jj*i^ mefa'oul, mef'oul.
Fagot, i^b bdqah, bdqéli, i-^y.
hezmah.
Faible, ^.^-^ dayf, daayf
Il a Fait, J— ».-:- aamal, ainel,
Ax3 faal, f^'^'-o sana.
— Fais ! J-**l â'mel (en berbère,
(en berbère, .^jx^:s^J demda'ovf), jX^\ êsker).
l AI
v\y:
— Il s'est l-'ait, H a clé Fait. — Tout h Fait, J— vcl^ ouôssel,
{Voyez 11 est Devenu.) ï',o.'Lj li-'l-marrah, ^.O honlhjûn.
— C'est ainsi que cela s'est Fait, (l'o/ye- Entii:uk.mi:nt.)
,.-^ !j.» OS kedéh liadd sâr, )û Faîte, (loy. Cimi:, Comble.)
oU JJ> lidn ke-zalek\
— S'il plaît à Dieu, cela se Fera,
I j^ iii! 'J:^ ,.y\ en châ Allah ghdyet êl-lkrdm
— Il est parvenu au Faîte des
honneurs, ^\jS^ Li-i io balagh
/lodâ yssijr
11 a Fallu, ^'-Xa.1 êhlâdj, êhiâg,
— La paix a été Faite entre vous ^is-^' êslahaqq, >V lazem, >j.M
rt nous, «X
.XJ\
sdrês-soulh bayn-nd ou bayn-koum.
— Que vas-tu faire? ^K lAî^
J,**j" êych rdyli ta'mel? -i-L» ^viJ i
\^ êych mdchy ia'mel?
êlzem. [Foyez II Faut.)
— Il a Fallu q\ie j'écrivisse,
i^^sA;! ^ ^ST'^-*'' êslahaqq l-y-'l-
kalb.
— Peu s'en est Fallu qu'il ne
O dens.
— Que Fais-tu?^' J-où* lamel 1 tombât, u.Jj ^i.j »i^' be-chouyéh
rv? JL*i:j ^_\ êych belfal? ^^là ouaqa . [Foy. Il a Failli.;
— Qu'y a-t-il à Faire? Ju A Falsification, ^J^i.:heqUjd,
J^" .,_Jo êych yehoun êl-a' ml r ^Jf tczouyr.
— Tu ne peux Faire cela, L o — des monnaies, J_ij zayhl,
' J.i ^V^«.' ^~J ma fij-1; Ia'mel hadd. iJ"
— J'ai Fait ce que j'ai pu, ^JL^^
^L,_\i jJL. a'meh a'ià qadr-y.
— Tout se Fait avec de l'argent,
,_A^>i_j ik.a>.w=^ J; ^-/j..L3.; be-'l-
feloxiss hall kddjéh yssyr.
— Bien Fait (adj), J^z kdmel,
kdmil. (Vo/,e; BlE> Fait.)
— liie femme bien Faite, s\-^
A*- maràh ];(iniilé!i.
F\\LSIFIÉ, \_;V'' mozaouer.
Il a Falsifié, , .; zaouar, \i\
zaghal. {Voy. Il a Alti':ué.)
Famélique, j--»_~-2^ djya'dv,
djey'dn. {Vuy. AffamÉ.)
FamÉnout ( mois d' s (!opto« ).
(Voy. l'iIAMÉNOTII.)
Fameux {f'oyrz <!i:i.ÈiuiE.)
11 s'est I'aMII.I MIISÉ, , V»-' — ^~1
èsldness. v^ a' cher.
FAR
FamiliauiïÉ, i- — *"-'i ânissah,
ânisséh, i-^^_j\ âmjsséh, ^l-'\-'^^\
îstindss, ij^z êchrah.
Familier, ^--'^ dnyss , jt^*-^
mo'acher, j*j -•; nedym.
— Les Familiers du prince, L^A;
y^cf nodemn-'l-êmyr.
Famille, J.— *' dJiel, âhl, êhl;
«u^ e'yléh^ j.^ e yl^ pi. J--x. a'ydl
(eu berbère, j^L^j\ êl-oudchoul).
Famine, ^^^ djou\ ^i gheld.
Fanal, SjI — ^ mendréh. [F'oyez
Lanterne, Flambeau, Phare.)
Fané, ,.^^-5 daheldn.
11 s'est Fané, Jj-^ dabel.
Fange. [Voy. Boue.)
Fangeux, ^j — --- ^ moUeyyen.
{F'oyez Boueux.)
Fantaisie, j^ L=^ khdiler, jJa.à.
khaltr, J^-=>- khydl.
Fantassin, . r-^/^' ierdss, plur.
i^iy terdsséh.
Fantastique, ^-^l-^ci kJieyâly,
JjLdw kliâyl.
Fantôme, J'»--—^ kheydl, plur.
J.._A_2w khouyoul, J'-;'^=^! dkhydl ;
■Jl, j ,ii afryl.
Farama (lieu d'Egypte), i.-^j.-i
Faramah, l^'jS Faramâ.
246 FAT
Fardeau, JU-^s. hamâl, pluriel
JU=.| êhmdl. {Voy. Charge.)
Fargue (ballot), ^J)y farq, pi.
f^^yi fourouq, ^^J fourouq. {F.
Balle de marchandises.)
Farine, ^^^.s-^ lalnjn, ii-.vs-^
tahynéli, (Jy-^^i daqyq (en berbère,
w_.^ douren).
— Farine grillée (en berbère,
iA^is tariiminah, ^'^\zoummytah).
— Fleur de Farine, (Ya'^=>' khâ-
liss, J.-S*.-. semyd.
— Farine pétrie, /^--^ a'djyn,
a'guyn.
Farmoudi , Farmouthi (mois
des Coptes). {Foy. Pharmouti.)
Farsistan (province de Perse),
jb:»»._xw.L5 Fursysldn.
Farouche, (J-^^^ khechcn.
11 a Fasciné, fs:-^' sahar.
Faste, ^j^^ nekhouéh.
Fastueux, ^=^1-' ndkhy.
Fat, ^J-^ cbeleby, ^^ Iche-
lehy.
Fatal. {Voyez Funeste.)
Fatalité, j \ -^^^ miqddr, j^^^
meqder. (Fo^/ez Destin.)
Fathah, nom du signe de la
voyelle A chez les Arabes, souvent
FAU
247
FAU
prononcée E lians l'idiome vulgaire,
^sr^ falltah^ falehah, i-^ nasbéh,
^xi faih, V ^^J nasb.
— Lettre marquée d'un Falliah,
A_cj.^a_x_ip ,___o^.aw harfmaflonhah,
. 'j-msx^ v»_ij"^ /'«?■/' mansonb.
Fatigue, -..^^^ taab, w-L-xJ'i
îla'âb, LiLi, chaqâ.
Fatigué, y~^.'j laabdn, jj^-*
aijdn, <, ^jx;:..» vial'oub.
I! a FatiglÉ (v. a.), v._^ xJ
/a'a^, v,.j^.xj' êlaab, -i-i:.' êchqey.
— Il s'est Fatigué, s-—-*
taab^ V^*^ ^^^^> '«^^-
— C'est assoz te Fatiguer, a^vL».
Fausseté:, ^jSl(edb,j.\zour.
Il Faut, ^f^ Idbed, Idbod, ^yh
ylzem, **yl lâzoum, yyi Idzem.
v«_-9.'j ouâdjeb,^> bedd. {P'oy. il
a Fallu.)
J^
'^
v».,^*::-' hddjch felaab, v
berekéh letaab.
Faubourg, (.^'-^-^ housn. '
Il a Fauché, J^sr» nadjal.
Faucille, a_^_s-* mouhachah,
8J^jJ-2v hadi/da/i, 2*.L>. zebbdrah,
i^y mouzberah, J-^sr*-' viondjyl,
mongueyl {eaherb. , ^^^^êmgiiyn).
Faucon, j^ W;, ^.^-'^1. /«j/r
él-hourr; j.iL^ saqr, pi. ««-^ «o-
çour, 'J,_jiLô seqourah.
Faussai m;, ,_.^^' ...^^.^«.Lvo sa-
heb mozaouer, .Lj ^aoi/àr.
Faussement, I,^', zaourân ,
v_.jJ^^ bi-'l-kcdb.
— H Faut que moi, ^j.} bedd-y,
J Si)i Idbod l-y.
— que toi, ^JJ.j bedd-ak, bedd-
ek, >^iL>^M êlzem-ak.
— que lui, »J.j bedd-ho.
— qu'elle, Lilj bedd-hd.
— Il Faut que je m'en aille,
en- I -►j. i^J-j bedd-y drouh, ^_., ^^-j
bedd-y rouh.
— Il Faut qu'il écrive, il j
^-^■-\J bedd-ho yekleb.
Il Faut que nous lui disions,
^ J^^-J i-)^ r'"^^^- tjhlddj en ne-
qoul le-ho.
— Il ne Faut pas que tu parles
ainsi, '^•^J-l^ -'' «^ \la> hadà ke~
lâm md ylzem-ak, ^1 , ;1,L_œ-^ l^
0^ Jy-j' nui sahd-ch en leqoul kc-
déh.
Faute, v-^i denb, pi. v'.^-'-^
dcnoub; LL^i khaltd, Jj zellêh.
— lia coiiuiiis une Faute, v ^^\
êdneb, -lia.! êk/ilà.
Faux (adj.), v .^ 5 AaVe6,
^'^j^kadilàb.
F EL 248 vm
Faux (s. m.). (F. Falsifica- Il a Félicité, <-
TIOiX.)
— (s. f.), j-^s^ mendjel, pluriel
J=s.L;,^ menddjel. ^F'. Faucille.)
Faveur (grâce), 4_*_*j ni mah,
ni'méh, *_x_) ni'm, s>^-=s-^ adjeb.
Favorable, *i!-' naim.
— 11 a été Favorable, *x! naam,
J-^ faddal, j-^^LU tefaddal.
— Que Dieu le soit Favorable!
oij 4^1 *»J na'am Allah h-akl
Favori, J'^i' mofaddel.
11 a Favorisé. [Voy. Il a été Fa-
vorable.)
Fayoum (pr. d'Ég.), -»_;--i-^l êl-
Fayoum.
— Lac du Fayoum, ^^■:P^ '^j:^-
-â hennà.
henney, ç^' tehenney, ^- da'à.
FELOUQUE, i^Ss feloukah. [F.
Barque, Bateau, Chaloupe.)
Femelle, FÉMiMX, ^t..A an-
bahyrel êl-Fayoum, ^j, .
.J IJ
r".
lirkel Qdroun.
FÉ, ^, lellre de l'alphabet
arabe. [Voy. F.)
FÉCOND, ,3--'—' "«'«?•
FÉCONDITÉ, ;3"""'' "^'?'
Fedala (v. d'Afr.), a?L^ Fed-
ddlah.
FÉLICITATION, i^ henyéh, i-^^^^
lehnyéh, lehnyah.
FÉLICITÉ (s.L), v^'^"' ««ssj/6,
ï^Lx-« saddah, L'^Js <ow6«.
//iî/, pi. vO-;;^' dnthydl.
Femme, s'»-* marâh, J^ lêllah,
râh; pi. .r_j-»*J nissoudu, L*~j nessw
(en berb., ^o^•î=pj ihemmeUoul, pi.
ij'^^J' Ihoulâouenn, thoulâouinn).
— Fi'tn me (épouse), i../»j.-îs. Aor-
wie'/i. [Voy. Epouse.)
— Ma Femme, cr-^^j zoudjel-y,
i^js>. Jwrmet-y, c-î/° marâl-y^
— Sage-Femme. {Voy. ACCOU-
CHEUSE.)
— Femme grosse. T. E.ncI'.i.nte.)
— La ruse des Fciiniiifs rnii
porte sur celle des hommes, --^--^
Juç^yi J./ wi*-; UàM hyd ên-
nessd yeyhleb kyd êr-redjâl.
— Femme publique, -b» — -',—:•
charmoult, Jsy f^ char moult a h, pi
Jft_^!^ chdramyll; i.sr^ (jnhubah
FÉMUR, ^-as-'^' »-iî-i- «%/"! é/-
fakhd.
Fendeur de bois, s«^li:=i. hal-
iâb.
FRR t2i9 VVA\
FE^DU, ^ JLù^ f/iec/içojiç. FEKBLANTli:u,^3,-'jt.5 9fli«c/en/,
Il a Fl"M)U, il--^ chaqq, cheqq, ^^^jùLJs qassâderdjy, ^.^._i-s
a.J=3 qaliaa, ij»-^ chaqqaq, tj->-^ qachâderij.
l'ellaq. Feu.me (s. f.),j- — =>■'-'» mddjiîr,
— Il Fendra, iji--i-' yfelloq. mâgâr, ^^y-:^\ îllizdm: ^-^^ =^
FknÈTRK. oJ.-"^»i- cliaubak,chou- haouch, pi. ip\j^ haoudch.
hak, -j}u^ choubâk, ^Lli. chcb- — [ad].), ^.^^'J Isâbclt, , ^i* mo-
hdh, pi. ^---J—J- chabdbijk: ï^S qerrer, ^^ maqerr, Sx'' mohkem.
I.otiéh (en bt'rb. , SjX-i lakouali, pi.
.,.yLx.'y likoudlyn). (T. CnoiSÉE.)
Fenouil, ^-a-^j bechnykh (en
♦^sp., tùnw^a), »_3wj ndfa, néfa,
_Li.-J bourgltal, ^j^y bourghoul,
)■ y^ chamrah, ,-*^ chamr.
Fknte, ^4^ c/ieç^, choqq, plur.
^jËi;, chouqouq ; ^^ clierm.
Fenugrec, àAs^ helbéli, holbéh.
Ff.p, «X-j Aa». kadyd, pi. j.jIj.=w
heddyd (en berbère, J'jj ouez:;j',
Fil do Fer. {f'oyez Fil.
— Il a été Ferme, "^-^ thaball,
►iu-l êslaqarr, ^-3 çcm.
FbHMÉ, o^^-^ maghlouq. [Voy.
Clos.)
— à clef, tjj^ viaqfoul.
— La porte est Fermée, s » — .'
J^-LJLj' bâb maqfoul (en berbère,
.^J^j «Oiy'j* Idbourl leslah).
Il a FeumÉ, ^Ji^i glialaq, ghalq.
tjp^' êgldaq ^^' qaffdl^j^ snrr,
^ oJs taouà. [Voyez lia Clos.)
— Il Fermera, •y-'^l yoghluq.
— Furme ! ,j^\ ôqfunl! j^\ êsr
Ouvrier en Fer. (/'oj/. Fou- ^^" berb.,^' êrr!f\ êfr) !
— Ferme la porte I v. ^•'— Jl j.is\
r.EitoN.)
— Fer k repasser, LC makoud, ^«//««^ ^/-6«fc.'
w ' A/» molioudyéh .
— Fer de clieval , Jl«J «a»/, pi. f^l'omdrah, fjl^ klionninhal,
Fermentation vineuse, s,—.
J jij ' èniU: t-sr-^r-^ safyhah , sfyhah.
— Fers (cbaînes), J-cs-Lk khil-
F El» m. ANC, .tf-r-^ safyh.
Il a Fermenté, t-*-^ klcimer,
êkhiemer.
FkIIMETIUE. J._^ r/(f(/(/. J — .
sc(f(i. [fuyez CLÔTURE.)
32
Fermier,
(V
FES
Ixi molelazzem.
Fernamboug (Bois de). [V. Bois
de Brésil.)
Il a Ferré un cheval, j.*j naal,
^^^ safah.
Fe UTILE, >^^-^'^à^ khassyb, '^:>-y
moudjed, J_.^^3r^ mahsoul, t^^j''
mœrkhy, y^^ nwthammer. (F. FÉ-
COND, Abondant.)
— 11 a élé Fertile, v ^^.a^ khas-
sab, ^j-à ghall.
11 a Fertilisé, v^^^â. khassab,
V ^^=L! êkhsab.
Fertilité, i^^à- khesbéh, khes-
bah, idi ghellah, ^y berekèh. (F.
FÉCONDITÉ, Abondance.)
Férule (plante), j^Kkelakh.
Fervent, J-aLa. djâhed, ^J[^
harrân, ^Sà, chedyd.
Ferveur, a — ^-ai. djehd, ïA.i^
c/tiddéh, cJieddéh, ^yj=^ harârah.
Fessk, j— ,;j' iyz; ^y iei-m, plur.
^^y\ îlràm, ^h fels, ^r^j^ ter-
mess; ^jjOurk,T[)\.^jjj ourouk;
à^jjs lorméh; ^^j^ sorméh, pi. j^
sorem, serem (en berb., ,. j^ -'•'•' i en-
thadouna. {Voy. GuL, Derrière.)
Festin, 'i>*;^_j oulyméh, pi. a^^j
ouldym. {Voyez Repas.)
250 FEV
Fête, ■^■^,-^ a'yd, e'yd, i'yd, pi.
^Lc eydd, •^'-^1 â'yâd. [V. JoUR.)
— Que cette Fête soit heureuse
pour toi ! d—ls- eJ .L.^.i j,^z i'yd
mobârek aley-k!
— La plus heureuse des Fêtes,
^LcûToi^l dbrak êl-â'yâd.
FÊTÉ, -^*^ mo'yyed.
Il a FÊTÉ, J.-£ a'yyad, a'yyed.
— Il Fêlera, A-.*j ya'yyed.
FÉTU, ^-5 qesch, ii»? qcscJié/i,
qeschah.
Feu, ji— ' nâr, pi. ,\^-> naoxiâr,
niouâr, ,'yiflnoMflr, ^\y~3 nyrân:
«j^si-c a'dfyah (en berbère, Isjc ou'-
fd, iT^--:^ tsymess, fr'^-g^ timyss,
iSj\ îykah). [Voyez FlaMxME.)
— (défunt). [Foyez ce mot.)
Feuillage. {Voy. Feuille.)
Feuille, ^^JJ ouereq, à-s^j ouer-
qah, ouraqah, pi. fj''^ âonrâq
(en berbère, jij ! îyfer, pi. ^_^_j^^ '
îyfryouenn).
— de papier, ia_^_i!.x)| |3 i.J,j
ouerqah dê-'l-kdghytl, ^»j3 forotigh,
iij_» ouerqah, ourqah.
— d'un livre, Feuillet, <i._<s_jL_2
qdyméh, pliir. .■>^}^^ qoudym.
FÈVE, àij^ foulah, pi. J_»5 foui
FI 251 FIE
|en berbère, ^^LL_^--._j bybâoudn, Fiançailles, '^^^mclûk^i^l::^
kholbéli, i;^,-;-is^ hholbrjah, kholbijé/i,
,_jw^j ' l y bit ou en II)
— Fèves bouillies, , — — ^-X — /> vjLw lemh/k.
moudammess.
Il
êchbdlt, ^-•*_J . Uv-^
Fiancé, iH.j-^ aryss, (j^^j^
FÉVRIEH, JsL^iL, c/iaW//, choM- a'rouss, pi. /»-*»•- ou'rouss; ^X»^
memlek, v -^isLdk kluUleb.
11 a Fiancé, "^^Î- — 1. — ^\ dmlak,
v»^kk khetleb, kheltab.
— Il Fiancera, v._,J=^:'. yekhtab.
Fiancée, ^^^^j^ uroussah,i^-j ^
a'rouss, pi. ^j^^j^ a'râyss; iA.^y»
memlekéh, i.jy^sr^ makhloubéli.
Ficelle, 8»j^ doubarah.
— grosse, _j5j!-:V- spdoulou.
— mince, Ja^ kheytl.
Fidèle, /v;;^*^ dmyn, ^J,^y mou-
menn, pi. ^j^j'' moumenyn ; ^'^j
nessyh, J-^* âssyl.
Fidèlement, ^ — >'^-/àl^^ be-'l-
îmdnéh, .-/«^Ij le-'l-îmdn.
Fidélité, *■''>-•' î' ''«e'/f.
Il s'est Fié, ^^'j oualhaq, ^jL-^l
âmdn. {P'oy. 11 s'est Confié.)
Fief, ^^ moulk, Xs-~>' lymdr.
Fiel, ^j^r* ''^^^l'dréh , mordrah (en
febrouâryouss, ^->jt_jLi felouâriss,
^juLpI dmc/iyr, êmc^tyr.
— Le mois de Février a , celte
année, vingt-neui jours, -o- — ^— ^
^y yj jiufr ^ «„*kJ' J à^' 1 Cl» 3
Chebdll fy hadéh ês-senéh le-ho tessa
OH achryn youmdn.
Fez (roy. d'Afr.), ^l — s Fâss,
Fcss, ^t^ Fess.
— (ville), -^! ^"^-^ Medynet
êl-Bayddd [iw. à m. la ville blanche).
— La rivière de Fez, (y-^-' -|j
O/uû/ /"uss, vala-s-" y^ Oudd êl-
Djeoudliir (rivière des pierreries).
— ?\alif du Flz, ç^^ Fdssy, pi.
^«;_^.w'J Fâssyyn.
Fezzan (pays d'Afr.), j'j. s
Fezûn, Fazdn, ^A j^^ yïfzdn.
Fi 1 ,^_^' dl[, '^\ dfjd, frlil^xx
yslnglifour ylUali! ^l'-jy6>.\ dlJizyl! berbère, ^^j^} t'J^iJ
, iLa. Iidch, ^ «I 6f, ^^a. haclid! ' FlENTE. {Foyez ExcrÉ.ment.)
— Fi do toi! *^Liua. hachd-k!
— Fi de lui! J Ui âffdh-hol
— de cheval, J->', r«^/. if'oyez
FUMIEIl.)
FIE
-}^^
ViEii, jy'^^u^^ moslakber, -il
t. -3
^y-
FIG
loudja'-hou êl-hoummâ
Idghy. {Voy. ArroganT, OrgUEIL- qaomj.
LEUX.)
— C'est un homme si Fier, que
je n'ose lui parler, j..A_;:.^ J^. .n
'J-^ L^-^-.
hou
radjel molkabber hailà ma neqder
chy nelkellem le-ho.
FiEurÉ, ^ij~^ kobryâ, kibryâ.
{rayez Orgueil, Arrogance.)
— La Fierté ne convient pas aux
grands, '^^_j^\ -^ ^-e U .LSj'^
h-'l-koubâr ma sahhâ chy-'l-kibryâ.
Fièvre, L_.*_a. hoummâ, _^^^
Itoummà, hammy, i.X:àr^ soukhnéh;
*-"-ï^ haniinyék, hoummyali, plur.
O»^^*.;». hoummyâl (enberb., ^xi
ll:eu'lâ, i-'jï Isoulah).
— AccèsdeFièvre, !j.;;j'!^1 ^Jl^'ê.
ouaql êl-îblidâ. [Voyez AcGÈS.)
— Fièvre chaude, Jj»dr**-' L,*^'
êl-hoummâ- s-sakhounah.
— Fièvre froide, 5^.L-J!. Lis-''
êl-hoummâ-' l-bdridah, S^jj.„j be-.
roudah.
— Fièvre tierce, i.Jltj\ Ua:-'' cl-
hoummd- l-tsouUsyah.
— Fièvre maligne, A-i-Jol* mou-
kclfa/i, iJ^h y bou noqtah.
— lia une forte Fièvre, o..x.:^^}
i-~e>s:''
— 11 a la Fièvre aujourd'hui,
" f*^ ' **■•') j ^àrel-ho êl-youm
êl-hammyék (en berb., J.j Ai .j LwI
dssâ Isougah Isoulah).
11 a Figé, -^*9- djemed, guemed.
— Il Figera, J^^-^-s^-i ydjmed,
ygmed.
Figue, ^y-^-'J tyn, .^.Aj^ker-
mvuss (en berbère.
U^^*^^
.ri dke
mouss, ^^'-'' mâlhdn).
— Figue hâtive, j_»-5'L.j bdkour
(en esp. albacora).
— Figue fraîche, ^,'-^5 i-j-y ^V^
tdry (en berbère, C^,;^ 1-' tdzerl,
\lj>\y tazarl, ■^'Xi luzetl).
— Figue sèche, c-'j"" {^k^ '2/n
morabby (en berb., ^_~i~d.2w !._^_y
iibâkhchickyn).
Figuier, ^-r^' ^j^"^ chadjmh
êl-iyn, i_/=j._> kermah (cri bei bore,
>j^.\L_y jJc».\!)' tinoiikiyn Idzerl;
d^^^— ' togliresl, pi. sj^^j^-^—'
lyghrasl].
— Figuier d'Inde. {P'. Nopal.]
Figure (visage). (P'oy. Face.)
— Figure laide, ! , L^ kemniàrah,
^L,j^s>. khanchouch.
— Figure (forme), 2 ^j-^ souru/i;
J^ chiJd, pi. Jl^' êchhil, J/j^
choukoul; j)*^ lessoui/r.
Fil, is — ^-à- khaylt, Uiei/ti. pi.
^j-^ khj/outt (en berbère, -^j^^
él-lilutijuudd).
— de laiton, (^Ls-* ^J_L. seik
nah(hs.
— de fer, a_j J._aw eJ._.l — . selk
haihjd, J'-~J lessdl, JLj /sd/.
— (tranchant). (Toy. ce mot.)
— 11 a donné le Fil à une épée,
^_^~^ .^^'^i^ moddà seyf.
Filasse, ^j^—'--- kiiidn, :>!j._5'
Iceddd. [P'oy. Etolim:.)
File (rang), ^ ^.-^ snjj. pluriel
,_^ji-vo sou fou f.
Il a Filé, Jy— i ghazeU ghzeL
J^ felel.
— File!
■^-'.
~jj^^ ôg/izouly (en
berbère, • 3' éllym)l
Il Filera. J^,iJ yoghzel.
Filet de pêcheur, iXJ:, clœbkah.
chabdkah, pi. oJLi^ chebdk : ïJ-^^-»
messt/déli , \A. OjIj. — ^^i^ inessi/diit
(en berbère, '>j;,Ov_xo.j linwg/tzell:
ç.L_a._s-' l(idjemmd\ pi
C'-V
lad je m m d'y 11).
— Filet de viande, .=s:-',M '3 .<^^
hahrah dê'l-laluim.
Fille, C-^-o /;en/, ?)in/, pi. O'-j
•33 FIL
bendil. benéll (en berbère, ^vm^-L.' '
îylyss, <^s^ÂJ^J taqc/iichl: y-s^jJ:
taouadjdz, pi . ^_j uarc:'' lydjazâyn).
— Petite Fille (en bas âge), i^.^^
sabych, pi. ljL^^o nabdi/dlou borb..
^I^_jljj.<vj 0,^i*^iuiij laqchycht In-
mezydnt) .
— Jeune Fille, ^j-^^ yechyrali.
4»LjLc a'âylah; 4_j .L_a^ djdryah.
gdryéfi, pi. y^ — a^ djoudr, gcudr:
J^ lêllah , J"^ /é//d (en berbère,
^-^ ',.*.' laDizyl).
— Fille (non mariée). (Voy. Cé-
libataire, Viehge.)
— de joie. {V. Femme publique.)
— Sa Fille Ça lui), oj:-^j henl-ho.
— (à elle), ij^\i bent-hd.
Filou, ^J^—ij^saryq, c^^j^
hardmy, /Jij'"*- sdreq, v ^ â' ;
ndheb, v Jl-— s</7e6.
Fils, J— 'j oueled, ouhd , oulid.
ould, J-Jj oulyd, pi. i"^_^ ouldd; ,j '
éi;n, î/'Ji, ^,-j 6f7i, pi. ,~J benyv.
gl^ betiy, Llj î é67u/ . k--^-' yechyr,
Jj^5 a'di/l[en berb., j^-.-y mj/ss).
— légitime, ^-'-Li. baldhj.
— illégitime. IP'oy. ]{.\tard.;
— adoptif. {Voy. ce mol.)
— Beau-Fils. (Voy. re mot.)
FIO i
— PetiUFils, A3L=. hdfed, hâftd,
A.vi^a. hafyd, J.J_, ouhjd.
— Mon Fils, ^i\ êbn-y, ^^j
oueled-y.
— Son Fils (à lui), j>-.o! êbn-ho,
SM^ oulid-ho, ouled-hou.
— (à elle), 1.^^;-_j! êbn-hâ, LajJj
oxdid-hû (en berb. , (t«-"-'» myssass]-
Fjn (subst.), Sjd^\ âkhiréhyi-^\s,
aâqibéh, i.*j tammah, L-i-j ! îyfâ,
jU=k /i-/?e/«m (en berb., joL) ' âneg-
gâr. {Voy. Achèvement.)
— (aJjOî (menu, mince), ^-^5,
refy', refya, refaya, ^Jj reqT/q.
— (rusé), J-A=w! âhyl. (F. RusÉ.)
Finalement, ^--jvi ghâyei-ho.
Finesse (ruse), à_i_-._2w /)e///e/i,
haylah, J.^.S' kyd, j.^S kyz, ^r^-^
kys, kyes. {P'oy. Adresse.)
Fini, j»l-j' iâmm. {F. Achevé.)
II a Fini, ?■} — 3 farregh, 2 j
tamm, ^ja\d. khalass, khlass. {Voy.
Il a Achevé.)
— Finis I J^S kammel (en ber-
bère, ^y fouk, ^'^^S\ êkmeldn) !
— Il a été Fini, ^..^cu I ênlehey.
— 11 Finira, (j^^:! yklilass.
Fiole, j^j-^" kouz, pluriel; 'j-S'i
êkoudz. {Voy. BOUTEILLE.)
FLA
FniMAN, ^-v-^j-^ fermdn, pluriel
C-^bU^s ferdmdndl, (j^U^ ferd-
mân.
Fisc, JLJI O^-J beylêl-mdl.
Il a Fixé, >JUJ ihebell, tsebcil.
— une époque, x ,1 drakh.
— les yeux, ^^A^l â/idaq.
— Les gens avaient les yeux
Gxés sur nous, L;_j ^^Ui La j.a.1
âhdaqoû ên-nâs be-nd.
— Il s'est Fixé (arrêté), ^l al
dqdm, êqdm.
Fl\con.(T'.Fiole, Bouteille.)
Flagellation, -!?_» . saouit,
■J-aIs-' tedjlyd, ^^-^ cheldq.
Flagellé, ^j^^ medjloud.
Jl a Flagellé, i^J • saouett,
-vW djellad, ^3^-^ chellaq.
H a Flairé, a-^ chemm.
Il a Flambé, v,_^j^1j' lelahhab.
Flambeau,
V
:^ mosbdh, pi.
C
.A^y&fi messdbih : i^j.iis fdnous,
j.-x^ fener. ( Voyez Chandelier.)
Flammant (oiseau), ^L_s— '
nihdf.
Flamme, <-^^-^ lehcb, v__^^J
lehyb, w-^-i^-^J" telhyb, i^.^5 lahba/i
(en berbère, j»«o..^.ï
e
«d;V(//'
Isymess, m. à m. fleur du feu)
Flasque, v^^» rcUyb.
11 a Flatté, ^^ àJa) laiiaf, (^Uj'
leinelleq, ysr^ fekher. (Voy. H a Ca-
UESSÉ.)
— 11 Flattera, ^^:i^. yfkher.
Flatteuie, ^---Lo^j iemlyq,
Jùi'j.^ modâhenèh. [F. Caresse.)
FLATTEUn, ^3 -* "'^^^^9'
Fléau (calamité], -f^- ^-^ darbêh,
i'^s^ mihinéh. [Voyez ADVERSITÉ,
Calamité.)
255 FLO
miUjour, pi. j.__a_:îw L_/> moiu'idjyr,
moudguyr.
— Fleur de farine. {F. Farine.)
Fleuri, i^v» monaouer.
Il a Fleuri,^ — *", zahar, j^—)
naouar, nouer.
— 11 Fleurira, j^.o rjnouer.
Fleuriste (mardi, de fleurs),
^^\yy noudouery.
Fleuve, -^^j oudd, ^-'j ouddy:
j-S;-i nahar, ludir, nekr, neber, pi.
d'une balance, i-s^-***-'' ?-',.> 1 i - > - , , , , i i
L-> j\i\ anhur; j..scf haliar [en herh.,
___^-~.i âssyf, pi. ^JL«! îssdfyn).
.1--
dcrda'-'s- saudjéh.
Flèche, i-^-^> nichdbéU
nichàb, nouchàb; *.<-— sehem, plur.
^-j^^ sekdm. [Foyez Dard.)
Flegmatique, ,as*^ belghemy,
bol g ho 11 ty.
Flegme, ♦ilj hclghem, boighom,
,s-v beledjni, belegm.
Fleur, ^y neouer, SjjJ nouarah,
pi. Jy noudr, 8i|y nouârak; y.a>\
zalier. zahr, ni. ,«.>', rou/iowr.' ïi.a",
zaharah: pi. ,'.i';l «r/u/V (en berb.,
^^v^' ddjydj ; vJJ.^us~?-l êdjidjyg, pi
^'^ I ^ ••" • ''t
. ,i=i>-3r?- ' cdjidji/guen: v-J- —
^ •• • ^^ ■■
a^djyg, pi. ^StF*" usdjygucn).
— Fleur de la passion. {Voyez
Gre.nadii.le. )
— Piil il Fleurs, ,^U mddjour,
Flexirle, _>Js= a'Uyf.
Floréal, Jl^j^/ïowrt/^/.
Florissant, (_j.^^ mechhour.
— Il a été Florissant, j. — j, — -1.'
êcldiar.
— Dès roriginc des temps, les
sciences ont été Florissantes en
Orient, *-l-«J! ,.,'/»,.-" X^\ ,.,'»
dsl êz-zemàn êl-elm hàn vieclilioiir
fy belâd êch-C/herq.
I Flot de l'eau, pU! h^ ^.s fcrhh
. . *^ ■
dê-'l-vid; i^a^ moiidjéli, moudjah^
mongah,motiguéli,p\. .. i»» I dmouddj,
dmouâg, ^JL''^y moudjdl (en berb.,
i.2.. **.. 1 êbnoudjah, ^y nio ud) ] .
01
'2o(^
F ON
Flotte, v ^.^^y s.Ut i'mâret [en berbère, jjàl^^ dssdghour.i^j.:
tsoukah) .
Foire, ^^y moussom, pi, *^L-
mouâssem; jKj'*" ^*^"9) p'- l3 j-^^
âssoudq; ^J^^ khân.
Fois, ty marrah , i-i^J nouboh
(en berbère, ^^-J^;-}' ihyJdlt).
— Deux Fois, ^.rtr'V '<'>^arraleyn
(en berbère, t^-^^-* marlyn).
— Quelquefois, vO'v-*Jî (j^~*-'
6«afi êl-marrdt.
— Une Fois et demie autant.
>. — a_^_jj ij.A jj' . j,5 qadr doiicl
marrah ou nousf.
— Parfois, ^^y-^^-' be-'n-noitbali.
— II y eut une Fois un roi, o)..U
fj-^ <^^ melik kdn marralann.
— Toutes les Fois que tu feras
cela, i^ J-**-'" K-'' ^ koll marrah
ta'mel déh, sio J.*xj L» J^koUnu'i
la'mel ke-dèh.
Fol. [Voyez Fou.)
Folie, ^^•=?- djenoun. [Foyez
DÉMENCE.)
F0ND,^*5 qaar.
— Double Fond, i-^! j.xs qaar
âkher.
— Le vaisseau a touché le Fond,
rnerdkeb.
Il a Flotté, -»!-s a'dm.
Fluide (adj.), ^i!-:s. djâry, ^,J
leynn.
FlÛte, i^j-: bouq, i.jL^ che-
bdbéh, '^jjs] zounuak.
— Joueur de Flûte, i>! .s i
ghayydlt.
Fluviatile, ^j—4^—i nehery,
^j.sr.-' baharij.
Flux de la mer, J,U^_=s-r' êl-
hahar mûly, > y'i '^ ^ji ferkh dê-
'l-md, J./» medd.
Flux, de sang, >-— '' J._^_.<^.^"
leshyl êd-demm.
Fluxion, ^Ua- hamlali, J'v — .'
nùai, «kJjl-J ndziléh.
Foc (voile), — grand Foc, v^'yi
felouk.
— Clin-Foc, olyi ! ^.Ài ^own-
<ra felouk.
Foi, "*■ — ■>' — •'î îmdnah, îmdnéh,
,L_,s_Ji dymdn, êymdn, ^ji^ dyn
(en berbère, (^^,j^' ^(/^/J^).
— Bonne Foi, (^-^-^ scrfgi.
Foie, ^.^S kebed, CLi kibdah,
kebdéh (en beibère, <j.«».!5 lassak).
Foin, itV »-^ «/er(/s, i.-.^i eu'ch-
bah, V ^^_c e'c/i6, ^-l^j^ — ^our<
-0^1
haralh êl-merkeb.
FiiN
^:\i
FOR
Fondation, iT':,-^-'^ icssys. {V. ï^-^^y^ a'nserah, pl.^^/^-j_js r^'ouan-
ser). (Toi/. Source.)
— Fontaine de terre ou de grès.
KïAULISSE.MENT.j
Fondé, J^^ seni/d.
— de pouvoirs, S-^j (^"/«"J/^ p'- (^ «//• Jaiuu:.)
\\^ ...
-i^ • onkelct.
— Fontaine publique, 4-jLiLv si-
II a Fondé, r^-^l'i tcêssess. [P'. \ qàyah, a.1.a_a*- sebyllalu pi. Si-':'^
sebâijl; à^ — 3^.^ sdqijéh, pi. ^' '_;•*-
seouâqy; a'L-w sebbdlé/i, sebbolah,
pi. J.jL.w schdbel.
Fonte d'arçon, ^^^S kebourah,
pi. ^A,>.S hebourdl.
Forban. {P'oyez Buigand, Pi-
rate, Corsaire.)
Force, Sj — s qaouah, qoouaU,
qouah^ qouéh, pi. C^L-i qaouâl :
Il a KiAULi, II a Basé.)
— II a été Fondé, Aa~. sened.
— Ce que je dis est Fondé sur les
vrais principes, ^-L- J.;^" J«J
, s-^ j.-iL? qoid-y lesned a'id
qoud'id salidli.
Fondement, (^\ dss, pi. -r-Lw'
ssv/ss; CJ.;-_3 qd'idéh, qd'idah, pi.
j.iLi qoud'id. (Voyez Base)
— (anus), 4-^j-o sarmali, sarméh. à-i^i qouyyéh ; i-X^ chcddéh, pi. J~ i
(Foi/. Anl'S, Cll, Derrière.)
Fondt, s '-^-^ modaoucb.
II a Fondu, ^ — • selley, w^!^
/"''», .. >jù daouah, doueb.
êchedd; ï,A2 qodrali.
— De Force, par Force, .Lrs.'ij J
be-l-îdjhdr, s.j ciôlj bi-'l-gliasb,
;JL} bt-'z-zez, bê-'z-:iz, Ç'!,J._Jwj
— 11 Fondra, w^j^^J ydoueb. i bi-' d-deraâ' , L^s qahirdnn, 1»1-^1
— Beurre Fondu, j...'.*w» ^j—g-^ cdjbdrdnn,êghdrdnn, !^.*.3 qesrdnn.
semcn n)osly. {f''oy. Bei URE.) {Voyez Par Contrainte.)
— 11 a juis de Fuice, U^ J.iw!
/,ltad qesrdnn.
Fontaine, ^y^ aayn, u'yn, pi. B a Forcé, ^,-=>. djcbar, djabar,
j^z ou'yonn; Py^\ ij^a'ynêl-md, j^\ êdjbar,cgliar, aV lazzain. lez-
'- ^K.-^ o«.'/" dê-\-v\A, ^'. rcH), Iczzxm. {V . Il a Contraint.)
— il a rundii sur l'iix. jA nc
«^.A.U sadiim a loy-houm.
s ^) !.> ?-(/ss dé-'l-md (en berbère.
n Forcera, .^ ylezzv
3â
FOR
258
FOR
Forcément. {Voyez Par Con- J—^-s:^ modjehed (en berbère, Ll-
Irainlo, De Force.)
Forêt, ajU ghâbéh, ghdbuh, pi.
v^LjLi ghdbât (en berbère, O-'.^i'/
teghahl, ç-^' — /=* dmâdagh, c-J—^î
dmadagh, pi. f-X ^! dmoudagh,
'>\ùj^y.i\ îymouddgh . {Voy. BoiS.)
— Dans cette route y a-t-il des
Forêts? i.ili ^t à_._3 J^J^is)! ti
f/â êl-taryq fy-hi chy gluîbah?
FoRGR, SjjS' koïirah, jjS l;our,
y.S hjr, pi. ._5> 1 d/tour, J.-J 1 «/.:)/r.
FORGF.RON, ^l-^=^>. hadddd, plur.
^j^l j,;:^ haddddyn.
Formation, r^^'^^' iessonyr.
Forme, 2._j — ^ sourah, souréh,
ia.Uk khilqah. [Foyez Figure.)
— (moule), V ^JLs ^«/ei», qâlib
(d'où vient le mot français calibre).
Il a Formé, >j-a saoïiar, ._»-^'
tessuiier, J-*9- dja'al.
— La navigation Forme les ma-
telots, àJj^. ' J-*?^j-=^. '■^^4y
terkyb él-bahar iedja'l êl-baharyéh. •
Formidable, , àj-sz-^ mekhaouf,
^^AS"* mokhayf.
Fort (adj.), ^J>j>^ qaony, qoovy,
^jLs qdouy, ^^jS qaouyy, f. iJ_*3
qooiiyyali, qouyyah; Jj-Vi. cliedyd,
•X^-t, chcdd, P^-^ djeda , guedaa,
yaqotid).
— Plus Fort, JJ--.! dchedd, ^^J
J^ qoouy a'ià.
— Le lion est plus Fort que h
tigre.j^çJ 1 ^i& ^jJ s...*J \ êsseba'
qoouy a là ên-nemr.
— Fort (adv.),^_^_i — $' kelhyr,
lielsyr. iJc^ djeddân, ^3 qaoxiy.
— Le chemin est Fort beau.
kelhyr.
jij^n êl-iaryq layeb
O..J'
Le chemin est Fort difficile.
,^^3 ^^^x.^ .^_,-jJ.J) êd-dcrb sa'ab
qaovy.
Fort, Forteresse, ^1.3 qala:
^j-i bourdj, pi. «.jj. — } bouroudj,
J^y borddj. {Voyez ChÂteau.)
Fortification,
'c^-r.-'
-" tahs-
syn,
>o.s"^^' tstihh'dm.
Fortifié, .^u^.sr-' mahassou7i,
^f^^=s. hosseyn. {Foy. Affermi.)
Il a Fortifié, J^I^L..!)' lechedded,
^^ Itassaim.
U
— (encouragé), (/^'oy. ce n)ot.)
— îl s'est Fortifié, y.^s^' ta-
hassen.
— Il a été Fortifié
senn, hossenn.
' L^'
v»2_a. Iias-
FoRTiN, c — -v^s gossei/r, ^-j ^j
5ri/f(;, (J.«-.l2 qoleyaah. (V. Fout.)
FUI-
FOU
Fortune (desiin). (T. co mot.)
— Bonne Fortune, w^Js C-<s^
bahht layeb. {Voyez BoMlEUU.)
— Mauvaise Fortune. [Voy. Ad-
VEiiSin':. )
— (richesses), J » mal, pi.
J'_^l dinoudl: i^\\ J'(^(]y p'- (3 L'
rizi'tq, i^\y érzaq.
FoitTUNÉ, ^j»— ^ nicss'o-m'. 'T oy.
lli:i"UEl"X.)
Fosse, FossÉ; i^—^ houfrah,
linfiah: ^^J.-^^ kltandaq, pluriel
iij^ljL^ /r/,c««(fj/9: ï,j.2v (Ijourrah,
gourraJi: ^^^-^^ djourrâf, gour-
rdf, pi. v^W — 9-' ûdjrdf, dgrâf;
vO-^ /■«/((;/ (en berbère, ii^ij' /a-
c/ierfah, pi. ^:'.5j-iJ" lâcher fyyn).
— profonde, ^JL-'j^-i^-^ behemout.
— pleine d'eau, i- — - — -C kellah,
A;d==3 guillah.
F'oSSOYEUn, ^'s:^ sahhdf.
Fostat (ville anc. d'Egypie),
j=Li:^3 FosluU; c'est maintenant le
Vieux Kaire. [Voy. ce mot.)
For. .\»>^' inedjnoun,niegnoun,
pluiirl f.yj .sr' inedjdnyn; Jj'f^''
maldioul. j-^-^ djdhcl (en berbère,
^^'j.1 ijounchef: y^^-s:'' draedj-
nonH.pl. ^„.^— '^-^-^ mnedjnounyn ,
>_^_Jv..*..i i dmesloub, plur. y_^<-L«,5j'
îj/mesldb). {Voy. I.nse.nsÉ.)
— Lo Fou se moque du sage,
boul yeskher ald êl-a'dqil.
— Hôpital des Fous. [Voy. ilù-
PITAL.)
FoL'AiJ (v. d'Fgyple, l'ancienne
Melelis), ijif Faouéli, Faouah.
FouAH (.Vlisarv), 5»i FouaJi.
Foudre, -^^\ ra'ad, plur. -j— j
ro'oud; i.S-z..^ sû'aqah, iJL^^^
sâhqah, ii^s-^ sahdqah, ^y barq,
baraq (en berbère, i..ix^ sa'aqah).
Fouet, --j , »-^ kourbadj, kour-
bag, <»'L_j ^_i karbddj,'^-i y^ qour-
bddj, qarbddj, qrahddj (d'où vient
en fr. cravache), -=«-- so^^U, saoull.
11 a Fouetté, i^ — s-^ chahait.
[Voyez 11 a FlacjellÉ.)
— 1! Fouettera, i^s-^.-'. ychnhall.
11 a Fouillé, ^/._i_j naqach,
nqech. [Voy. Il a Creusé.)
— II Fouillera, i/^-J yvqech.
F'OULÉ, fj^j^ mazhoum.
Il a Foulé. *=>.j zahcm, v^5 qas-
sar.
— aux pieds, -,-\ zaltam, / ►- '
d'iss, iT^^ da'ass.
— la terre, ^-i kaboss. vc..> ,
rabass.
FOU
260
FRÂ
— Il a Foulé le drap,^'o3 qassar
FouLOiN (insecte), (j^-i^
maqass,
— (apprètcur de draps), jl_^_3
qassdr.
Foulque (oiseau aquatique),
;:.*'! !J5 à^^:s^2i dedjddjah dê-'l-mâ.
Four, j-u-^ foum, forn^ pluriel
,.i'r^ ferdn : i-^S kouchah.
— Four h chaux. [F. Ghaux.)
Fourbe, J-=5^i àhyl.
Fourberie, •u.vs». Jiaylah, heyléh,
■xS kyd, jj.^£ ghohn.
11 a Fourbi, J-^-^ saqal.
Fourchette, -^'» -i- chauk,
chouk; Ja-iLi^ Dielqatt, Ll.'Lx' mol-
qûlt, melqdll, pi. L.sJ..^ meldqeU;
ij.s-* medjehk.
Fourmi, ^'-I-o-j namUh, nemlah,
J.O.J naml, neml, pi. J^*J nemoul,
Fourrage, „ c,..v_s aalf, aaîaf,
^^y ; ii\z aalfah. {Voyez FoiN.)
— vert, «■- ^-Jj rehya', <j._*_a_j .
rchy'ah, w^ — ■!=, roullah, rouUoub,
*^^ barsym. {Voy. Herbe.)
Il a Fourragé (été au fourrage),
^ it\s. aalef.
.-i.i.
J.O.J neinel (en berbère,
taouellefl, pi. ^^i\:^î ly Quelle [y n).
Fournaise, ,.^jj^ rt/oim, pluriel
vJI^'Jy 1 âloundt. [Voy. Brasier.)
Fourneau, ^^ A kchiovn,
.1^.37^ vioudjmdr, j-<s^ moudjmcr,
pi. j._pl=r-* medjdmer; ^^l:^^) oû-
djdq, pi. Oji-^i-s^j^ oûdjdqdl.
11 a Fourni, Li-r /.e/à, J-*-2^
dja'al, s >'^ f(/«^j Î7«^.
a Fourré,
hacha.
— 11 Fourrera, ^^s-;^ yahchy.
Fourreau d'épée, ^b5._.i gjii-
Idf, pi. ^ ^li ghoulouf; >, ;lji r/o-
ra6. (/^oî/. Gaîne, Étui.)
Fourreur, ^y farrd.
Fourrure, »jj-3 farouéh, \jj..s
forouéh, forouâ.
11 s'est Fourvoyé, , ^l.:; J! ên-
(elef. {V. Il s'est Égaré, li a Frré.)
Foyer. [Voyez Fourneau.)
Fracas, à- — ^ — ^--^ chdmailah,
^Jis talyq. [Voyez Bruit.)
Fracassé. (T'oî/. Brisé.)
11 a Fracassé. (F, 1! a Brisé.)
Fraction. j----><-J" icksi/r, phir.
^-^c..y telidsser; \j-^ koussovr.
Fracture. [Foy. Brisure )
Fraga (v. d'Esp.), i-i\j5\ Efrd-
gha.
Fragile, j.^^^.-^-) \ J -' 'J qdbel
êl-teksyr, ç)'-'s fd-iiy. .
Fragilité, SjïM ^^=^ khass êl-
qouéh, ^ jtx.<s da'f.
FliA 261 IT.A
FuA(;.Mi>NT, i-y^'^ qalla'ah. pliir. — Un Franc (monnaie), uii..j^-3
aLs qatla, ailla ; J>-i_ï_i, cheqfah. franh.
FiiANÇAls. ^r-T.'^j-' fransijss:
rouf, [il. ^J>-~-^_
4x^j beddaah, hiddaah.
FUAÎGHF.LU. >j^ != tarcîonéli,
^^j /mn/, /-en/, 3^j)^^J bourouda/i.
FiiAls(adj.), :>jl.i bârid, ^j-o
(ary, tery, Iry, ^j^i^ tdnj, j;jU-!=
lardoiiy, fcm. w^is lanjah, iaryéh,
leryolt. Irya/i.
— De l'oau Fraîclio et pure, p-/»
x.\L^j à.) yls ma taryah ou safyah.
Frais (subsl.), ^j} berd. bard.
— lia pris le Frais, ^j—î tebar-
red, L-J' »-^ chamm Cl-haout.
Frais (dépense), .^^y^ mas-
•j. £j> masroiifyn,
j yl^^fi messânjf; *i-c koulfcli,
. aij nefq, i^ nefqah, ^j^ khardj.
— A M)OsFrai?, -ïi^ le-nefq-y.
— A leurs Frais, *v^^i-i_;j te-
nefqel-houm, "^^y^^ be-sarf-houm.
Franc (adj.), sincère, ^_^_^-j
nessijh, ^~^^ sahyh, ^^.j _\^ sa-
d'.l^h c'^' "»iyn, ^ji^:> doqhry .
— (Eunipéon), c.^ j^ O'^djij,
frandjy , frangn\j , pi. ^j^^ dfrandj,
4,^ .3 frandjyéh, franguyéh. [Voy.
ElROPÉEN.)
— Le quartier des Francs, ïj.^
^ 4- ' l.arl êl-franguy.
^^j...^ ^i frans'inuij. férn. iJjw»-j ^3
/"/•« nsàu u yèh , p lu r. i.^ ^^^j y3 frâ n -
sâouyyéh: \s^\ yi frânsy:.
— Compronds-lu le Français?
-j1 êril
^jLm-jLïJI A-'^.i-".'"
cr"^
mdchy tefhcm êl-Frdnsdouy?
— Où as-tu appris le Français?
CjL4^!ji3! vJ!^^<..l£ j. yJ >3 /"e.'/n aa"-
lemt êl-Frdnsdouy?
— II n'entend pas h' Français,
c.— j^iJ^ ^ *-.3 '-^ '* houmU
fehem chy êl-Frdnsdouy.
— Parles- tu le Français? ♦.K:;::^
^^l^jyi.):} hcldkellem bi-l Fran-
sdouy ?
France, x^j^? Fransah, ^^jh
Frdnsd, L.— > ,s Fransd.
Franchkment, -3^r^ saliyltdn.
— Pour te parler Franchement,
^^.3:'-^' wlJ .JjS] j^~2^ haltadqoul
l-aJ; ês-sahyii.
11 a Francim, ^J.*ïtaaddà.
Franciiisi-: (voracité), i — ï-^-o
sadqah, »f J;erem, i^"^ ncsshah,
ï.Ls-*' scklido}ié/i.
I — de droits, de ta.xes, a — sL.*.'*
! mo'dféh. {Voy. Ext.MPTlON.)
FRA
— En Franchise, LiLJt* mo'âfûn.
FRAiXCiJis (nom pr.), , «.-.^«j ^-i
Fransyss.
Franco LIN, -IJ; jJ hou zerrâd,
éj5i «/oî//", ^K-> derrddj.
Frange, J-J-^ f^e.v^ pi. J---:'.-^'
terf, pi.
ddyâl; jy^-s fetoul; ^_cj
^ jW-toi diràf.
Frappé, ^j)_; — '^^ madroub,
j^j5j.J2^ malrouq, ^a^i^fi madqouq.
11 a Frappé, i^ — .;--^ hhabbaii,
s ' Y^ darab, drab, drob. ( Voy. 11
a Battu, 11 a BÀtonné, Il a Fla-
gellé.)
— 11 Frappera, ^^J^ ijdrob.
— 11 a Frappé à la porte, ^^^
daqq, /j"^"^ daqdaq, doqdoq.
— 11 Frappera à la porte, ^'JiAj
ydoqdoq.
— Frappe à la porte 1 w^LJij^^
doq êl-bdb!
— Frappe-le 1 à^iya] ôdroub-hol
— 11 m'a Frappé, c'^,r^ darab-
TAJ.
— Us se sont Frappés l'un l'au-
tre, Lj jLy^J' tedddreboû.
— 11 a été Frappé, i^^ ' ^"'*"
raq. v >y^^A cndarab.
Frappement, ^_^o^^j tedryb.
[Voy. Coup.)
262 FRE
Fraternel, ^3J=>•' dkJiaouy.
11 a Fraternisé, ^à.Ly uîldmou.
Fraternité, ?j-^! dhhouomh,
S^â-Î âkhonéh, i-^j^\ dkhouyéh.
Fratricide, ij.6J\ J_j^_9 qâiei
dlihou-ho.
Fraude, , ^ii ghech, i.Jj^ scr-
qah. {Voy. FouRRERlE.)
Il a Frai^dÉ, v-\^ mahor, - -.'^
khalab, >^_^là. khallab, ^ ».-^ scraq.
Fraudeur, j^j!.-<s«reg', cjU*-
serrdq.
Frayeur. [Voy. Crainte, Et--
froi, Epouvante.)
Frégate, iJsl^=j.-s> fergdUah,
il^- Là frêgallâ.
Frein, À — ^=s~^ lodjdm, logdm,
pi. ast^ lodjoum, logoitm (en berb.,
^0.-51 êlgâm, pi. ^/'u.Jl êlgdmen).
{Voy. Bride.)
Frêle. {V. Faible, Fragile.)
Frelon, j^^^O •^^''^^wr.
Il a Frémi. ^ , raddj, ■, — ^_r._'\i
êrlaab, ^.^^-^' ledjeb.
— Il Frémira, v .nxJ\j yrla'ab.
Frénésie, ^il-xa. djendn. {Voy.
Folie, Démence, Délire.)
Frénétique. {Voy. Fou.)
Fréquent, j-^-^ kelhyr, kelsyr,
.>_aç^^/» moudjoud yj-^':^ hddder.
FRI
Fréquentation, xir^\^ klich.ii-
léh, khelcUlah.
Il a FUÉQUENTÉ, i=-3.d. hhdlaU,
ji^U aikher, ^*s a'mmer.
— Il Fréquentera, .^L»-) ya'â-
cJier, ►^xJ i/o'mnier.
FkÈRE, -t' «7i7/,j-à.' ûkhou,yL
k/iou, khaou, ^^-^ khdij, pi. ij'_^l
ôkhoiuhi, ckhouân. 5a._dwi ôkhouéh,
Sj à.! ôklionel, ôkltout, êkhoiuU,
êklioiU, vJL'»=>' hhoul, 5'».vi>. khyouâh
(enberb., L_*^! (^«u/,- wjw^j' îlh-
mdlh, pi, j.f-'^isi i êlhmâlhcnn: ,^^^^
êgmess).
— Frère aîné. (T'. Aîné.)
— Frère utérin, /^--^-^ chaqyq,
— Frère cadet, y — i^^\ ^^êl-
ûkh ês-saghyr, êl-âkh ês-sogJieyr.
— Comment se porte ton Frère?
v^_.à.l J.cs. 1/4' ^i/c'' hdlâkhou-k?
^ LaL J -cv --^ ^_5 ' ('!/ chyhdl khd-k ?
FlŒT, s^ tcrcVi, I^^S' kcrd, kird,
V -^-»y - f- kiret cl-mcrkch.
Il a Frété un vaisseau, \Skera.
— Il Frétera une barque, v3i— ^
ij^ ykrey merkcb.
l'uiAM), J-J J-- lezy:, ledyd.
Friandise, ssi lezzéh, pi. 'ù\}}
lezâz; iy.^ halonéh, plur. ^Jl^L.lo.
haloudi; ^«Jwij nefdyss.
263 FRO
FllICASSÉK, i — ;^ — i
^x.=>..j ydkliny.
-j tesgyéh.
Fripier, J^^^ de//«/, pi. ^Jl^b
dcUdlyn: ^arM^ tchelloqdjy, pi.
*;;=sr-^L5. Ichelloqdjyah.
FiupoN, j^'i- — > scrrdq. {]'oyez
Filou, Fourbe.)
Il a Frisé, -'-*:^ dja'ad.
Frisson, -sj^rJ hardyéh (en ber-
^^'■^j ^^\:0^:' ^^ertjuyrjwj).
Frit, ^U^ moA7?/.
lia Frit, -i^ qald^qld, ^3 qaley.
— Il Frira, ^'il) yç/y.
Frivole, J-isL-j 6«7/c.', J^i=-j
6o//«7.
Frivolité, iJ J=j haiidléh.
Froid (s.), J^^j ftar^/, fcerr/, ierec/,
î'-j^f-J heroudèh (en berb., J..^"_^'
êssymmid, k^l dssemmydd).
— (adjectif), 3^Lj bdred, bdrid,
Aj^Lj fcaryd, j'->;-J herddn, fém.
s:>^L_j hârdah^ '^^^^^ berddnéh (en
berb., Jàl.,^- sammar::, pi. ^J■^^-l^
sammdzzyn).
— Le temps est Froid, :>.— j L^
haoud bdrid,
— 11 a eu Froid, :;^.^_<' (eberred.
— J'ai Froid, m'-j- — > I— Jl dnâ
berddn.
264 FUI
FnOTTEMKNT, ^^ hakk; helih.
Fruit, a-^^S L_5 fdkehah,fâkalia]i,
A-i i-i fdkyah, pi. ^\j-S faouâkih,
^J ij5 faouûky; j-^i ihamr, themr,
(Ijebn^ guebn, ^^^ djebnéh, quehnéh Isamr, plur. .Uj'i âlhmâr^ dlsmdr,
FRO
Froideur. {Voy. Froid.)
Froissé, j*"^-' viokassar.
Il a Froissé, ^-«^ kassar.
Fromage, [.r-9^ djeben, djoubn.
(en beib., J^y^ dgougli/).
— .Maichaïul de Fromages, .^'-:^
djoubbdn, djebbdn, guebbdn.
Froment. {Voy. Blé.)
— Marchand de Froment. (F.
Blatier.)
Fronde, ^-^'^^ maqlaa. moglaa,
(en berb., <;-"-;' !/"//)•
Front, ^^^ — 9. djchhah, djibhah^
guebhéli, pi. ^JLj^ — ^'-7-9- djebehdt,
w^.^^.9. djebelnjn; (.f^--^- djebyn;
ixLsff sala' ah (en berb. , 'jj_^j leouen-
zd, ïV-Jy taouenzah^ pi, yj^j.iJ
taouenzyoxienn).
Frontière, >^ — ^ /*efW, /(cci//,
pi. ^^J,:>. hedoud.
Frontispice, i-'»^->-ï^ miqddméh,
j._±:a/> «io7Jsa7', mondar, pi. k-isL;.^
mendzzer; ^L\3 qoudddm.
Frotté, «-JjXsr^ mahkouh.
î! a Frotté, v2i_2w /m/iA:, (T*-^
171 a ss, TJiess, >^j.3 /"re/î.
— 11 Frottera, (j-^'^J ymess, o) ,£>
yfrek:
UJ ihemâr.
— Fruit d'automne. (Voy/. Au-
tomne.)
— d'été. {Voy. Été.)
— Fruits confits. ( Voy. Confi-
ture)
— Les Fruits de la terre, c^îli.i
ghelldl, ghollâl.
Fruitier (adj.),^*-i-^ molham-
mer.
— Arbres Fruitiers, i-lx)! \:> \js:-^
sedjour dê-'l-ghoUah.
— (marchand de fruits), <rvC?^
feoukahy.
— (marchand de légumes), JL£>
bagqdly, .L^csà. khadddr.
Frustré, /•j-^*'' ma'doum.
Il a FnuSTl^É, j-^- a'dem.
. Fugitif. {Voy. Fuyard.)
11 a Fui, »-3 ferr, ^^y-s^ Iiarel),
harab, ^y^^ rahel, J-^' bd'ad. (F.
Il a Évité.)
— Fuis! -,_jj roiûi! J-^J êrl.el
(en berb., J-=>-j«l êrouhel) '
1 r.M
2Go
FIN
— Il a fail l'dir, >V — » Itezcin. — Icirain Imiiiio, , l— 'V---' P-om
I
«..^^ï luirrab, jàJs lefjcr.
— 1! a Fui (en parlant d'un vase).
{Vouez 11 a CoULÉ.)
Fuite, jj ►» harahéh, v ^'>.ft Jturh,
herb, ,y fuir, y fcrr, ijss^hedj-
rah, hcdjrch.
— 11 a pris la Fuite, /'V-^-'' ^'>^-
hezem, *^-vs saiiy. [Von. Il a Fui.)
— Il a mis en Fuite, ^— =sr* he-
djadj. {V. Il a fait Fuir.)
Fulminant, (J»»-» bâreq, bâriq.
FULMlNATtON, i^j-'-' Icbnjq.
1 1 a F i M K , . . t^ - (/" /./( fl H .
— la terre, Jjj zabal.
Jiluk'iyn; jJo».^ dohhnéh .
— une pipe,
.^ t-i-»
c/iû-
sfrou' mozabbel.
FuMÉK, (.A^^-^ dokhdn,doukliân,
(en berbère, «j 1 âbbou).
FuMEUON, [.r-^^"'-^ *-s^ /a/iflin
dâkhenn.
FuMETERRE (plante), ï^-;;_>l_ij
châlilerah, chdhleréh.
Fumeux, ^^a^r* mokdckher.
Fumier, J— 'j :;eW, A»; se6/e7(,
i\iy> mezoblah, mezbclah.
Funambule, j'-^l-9- djânbâz.
Funèbre, ^J^'-^v djendyzy.
Funérailles, O-- — ■^-f meyyi.
{Foyez EiNTERREMEnt, E.nseve-
rab qaddyh, ^^^^ *, >j._i^ charab LlSSEMENT.)
sebay, ,j'=^' V^^"^ '^^^^('^ dokluhi,
ijl_j'j w chcmm ddoudyéh (en ber-
bère, ,.iwdi.,î ç-cjl i/soii' dokhdn).
— Il Fumera, «'._à.J> v >,._iuj
ycliriib douJihdn.
^■wù,' cchrab
— Fume! ^a-^^
dokhârt (en berbère, v=^--> f-' -Usou'
duklidn! tscou do/rZ/âji .',^__o»_5j ;rt-
— Je Fume, >L=>^
• U li!
ênd cluireb dokhdn (en berb., v^J^ Jl
êlsouitij, fi.zjj^\ ddlseou'agh).
— Il a fait les Funérailles, j_v-^
djenaz, ^-j ndli. (T. Il a EnteruÉ,
Ha Enseveli.)
Funéraire. [Foyez Funèbre.)
Funeste, a^ — ^ — /» mechoum,
^^-^-^■^y' mossyb, »Jjj-'!-f bê-'l-oueyl.
— Au pauvre le besoin pressant,
au riclic l'avidité Funeste, ,-.ï_i.J.J
À-x^ai-Ji i-i. — s-i: I li-'l-faqyr êl-
adzèh êch-chedydéh êl-melzouméh,
ou li-'l-fjliany cl-lemd'ali êl-mechou-
méh.
34
FUS 266
FunEur., ^.^-^-i^ ghadb, aA.:^. |
khichm, i^^'-»' telieouer.
Furieux, >,_^_^_^-s ghaddyh,
s_^j^«£i ghaddoub.
Furoncle, a_3U^ demmâlah,
Jlô doummâl. {Voy. AbcÈS.)
FURTlF, <;i^ k/iafij.
Furtivement, L_<._âi. khafyân,
._£_;:=. '^ L; bi-'l-Witifâ. {Voyez En
Cachette.)
Fuseau, jj*-'mougîizel,mcghzcl,
maghzel (en berbère, ,,j^Jj._i^ li-
moghzelt, iimaghzelt).
Fusée, i-xi»9 fechkéh, fechekah,
fcJtelcah, pi. C-''^-^' fechehâl, fche-
kûl, v-iLus fechk.
Fusil, Alcsr\.* mekahaléh, moke-
helah, i.j..s:\^ mokahUah, mokehâ-
lah , \)\ . ji^^\j' mokahdl, «JIj -isr-V/»
mokahelâl: iJjJ.;j bendouqyah, pi.
sJ^La5_«o3j hendouqydt; ^'■^-f &en-
doqyéh, bendoqyah, plur. vJ!^L^J.;.j
bendoqydl; oL;L_à_!)" loufenk, '^.^i
ioubeiik (en berbère, àJ.s-\çJ' thima-
kahalah). [Voy. CARABINE.)
— Canon de Fusil, i-ils^ djâbah,
fjâbéh, pi. C'L)'-=>. djubul.
— La batterie d'un Fusil, ùl.jj
i.Xsr\^\ !J) zendd dê-'l-mokehela/i.
)Voy. Chien de Fusil.) herbdn,
FUY
— Bois de Fusil, ^IaJ qondâq,
f^jy\3 qondouq. [P'oy. BoiS.)
— Fabricant de bois de Fusil,
,s:^^'ss qondaqdjy.
— Pierre à Fusil. {Voy. Pierre
à feu.)
— La baguette d'un Fusil, <J} ^^
<Is-\Ji \^ medekk de-' l-inokehelah.
— Fusil h aiguiser les couteaux,
j_j5-A*w» moslchadd