(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "[Dissertationes Academiae Upsaliensis]"

iS TABLE 0'F CONTEITTS 

1. Thesiura. 

2. Betula. 

3. De Dracaena. 

4. De BorlDonia. 

5. De Cinchona, 

6. Ohservationes in diaetam parcam vulgo Svalt-Kur. 

7. De utilitate plantarum quarundam Suecicarum. 
/ 8. De RulDo. 

9. De Styrace. 

10. Dissertatio, geographiam plantarum culturan 

adumbrans. 

11. Plora "Runsteniensis. 

12. De narcoticis ohservationes. 
^13. De Ricino. 

14. De Daphne, 

15. De Daphne (Editio altera, emendata et aucta) . 

16. Plantarwa 'brasiliensiuift. 

17. De viribus et usu Atropae Belladonnae. 

18. In genus Echitis olDservationes. 

19. De nutritione plantaruifl. 

20. Genera graminum in Scandinavia indigenorujn 

recognita. 



21. Om h^ckars plantering till lefvande gardes- 

g^rdar. 

22. Ora utlandske trad, "buskar och TDlomster vaxter, 

8om kunna tala svenska klimatet. 

23. Om inhemske trad och louskar, som fortjena, att 

odlas. 

24. O^bservationes in Cynanchum. 

25. De Kra-neria. 

26. De plantis venenatis. 

27. De Digitali purpurea. 

28. Ampelis. 



i| iaQi>s&»^ 



QVOD 

DISSERTATIONE BOTANICA 
D E L I N E A T U M , 



VENIA EXP. FAC, MEBIC2E UPSAU 



PRi^SIDE 







l^. jlJuj Jl • 



THUNBERG 

EquiTE AuRAT. Reg. Ord. de Vasa, 
MfiD. DoCT. Prof. Med. et Rot. Reg. et Ord. Acad. C^sar. Petropol. et 
Nat. Curios. Reg. Scient. Lond. Holm. Societ. Scienti Ups. Philad. Patr» 
HoLM. etCiv. Oecon. FiNL. Berol. ^at. Scrut. Paris. Hafn. Mojcou. et 
Halens.Hist. Nat. Lund. Harlem, Amsteld. Zeland. Nidrosiens. Ticinens, 
Ienens. Linn. Londin. Rig. Scient. Phys. et PHVTOtiRATU. Gottingens. 
Nanciejjs. Med. Monspsl. Med. Matritens. Medic. et Nat. Studios. 
Edimburg. Membro nec non Acad. Scient. Paris. et Institut. Natiom. 
MoNSPELiENS, Agricult. Paris. Medic. Londin. ScAtJoiNAV, Florentin. et 
Batavin» Ind» Or. Corres?ond. 



Publica Confnrce Jubmttit 

B. F a h^ L e V i 

Sudermannus. 



n 



m AUDIT. BOTANICO SUP. D. xxri MART. MDCCCVL 

H. A. M. S. 



Upfaliaj^ Typis Edmanmanis, 



f^= 



;§, 1. 



J2)i^ppedil:avit nobis Afric^ aridisfiiiias promontorium 
iDaxime auftrale, Caput bonas fpei dictum, plurimas 
TheSii fpecies, recentiori faecuio primum detedtas, fic 
ut lisec , a nobis remota regio Patria hujus generis im- 
primis falutari posfe videacur. NihiJo tamen minus,tam 
in Europa quam in America, nonnuiiae fpecies indagatae 
fuerunt, ut umhellatum in Virginia & Penfylvania; alpi- 
num, atque linophyUum in variis Europse regionibus. 
Ex hifce Thesium linophyllum & alpinum diutius Bota- 
nicis innotuerunt; pr^rew/e a nonnullis, ut diftinfta fpecies, 
defcriptum fair; ac nuperrime humile a Celeb. Vahl 5 
umbellatum a Celeb. Kalm , fub itinere Americano colle- 
dtum ; frifea^ fpicatum^ capitatum, Jiridum^ fcahrum^ am^ 
pJexicaulej euphorbioides^ colpoon, ad finem vergente prge- 
terlcipfo laeculo e Capite bonse fpei misfae fuerunt a 
Celeb. TuLBAGHio & aliis , dum ceterae hujus regio- 
nis fpecies fenfim fenfimque poftea inventae , defcriptas 
& rite not^ evaferunt, e. g. lineatum fqvarrofum^ /unale, 
' fT^agiJe^panicuIatum, triflorumyfpinofum&Limbricatum^ quoruna 
completiorestecumBX*. heic communicantur delineationes, 

S Charafter Generis «sfentialfs : 

2? Cal. i-phyllus, cui ftamina inferfca. 

^ J^Jux infera^ monofperma. 

•-< 

S A 2 §. 2. 

:> 



§• -- 

Specierum charadleres. 

^- foliis trigonis ruinutis: 
j.fragile: foHis ov^ato- trigonis carnofis, caule angulato 
fragili, floiibus axillaribus. 

2. lineatum: foliis trigonis fubulatis, caule angulato ftrxato, 

floribus axiilaribus. 

3. imhricatum: foHls trigonis acutis ferrato-fcrabis, flo- 

ribus terminalibus folitariis. 

4. fpinofum: foliis trigonia fpinofis, caule angulatocom- 

presfo , floribus axillaribus. 
$. funaU : foliis filifornji-trigonis erediis, caulibus fili- 
formibus, floribus racemofis. 

6. fpicatum: foVns ovato- trigonis eredlis, caule fili- 

formi , floribus fpicatis imbricatis. 

7. ftriSum: foliis lineari - trigonis ereftis, caule filifor- 

mi, floribus umbellatis. 
2. paniculatum: foWls lanceolato - trigonis ere^s, caule 

filiformi, ramis floribusque paniculatis. 
9. /^v<»rro/«;M : folris lineari • trigonis reflexis, caule te- 
reti, ramis floribusque paniculatis. 

10. fcabrum: foliis lineari- trigonis patenti-reflexis fcabris^ 

floribus capitatis. 

11. capitatum: foliis trigonis mucronatls laevibus, capi- 

tulis terminalibus , bradteis ciliatis. 
■•' * foliis lanceolatis planis majoribus: 

12. triflorum: foliis lanceolatis planis, pedunculis tricho- 

tomis. 
i^.frifea: foliis lanceolato-oblongis obtufis planis, flori- 

bus fpicatis lanatis. 
14. alpinum: foliis ellipticis fecundis, floribus axillaribus 
pedunculatis. 

15. huml' 



1$. humlle: foliis linearibus fubcarnofis, floribnsaxillaribus 

fesfilibus. 
4|6. linophyUum'. foliis enfiformibus decurrentibus, florura 

raceiiiis virgatis. 
17. umbeiiatum: foliis obovatis mucronatis, floribus race- 
mofis. 

* * ^ foliis ovatis: 
ig. ampJexicauJe : foliis cordatis amplexicaulibus, racemis 

terminaHbus. 
19. cuphorbioidet : foliis ovatis fesfilibus, panicula termi- 

nali foliofa. 
ao. coJpoon: foliis ovatis petiolatis, panicula trichotoma 
aphylla. 

§• j- 

Defcriptiones Specierumo. 

T. fragiJe: foliis trigono- ovatis, caule angulato, fldribos 

axillaribus. 
ThefiuTi) fragile. Linn. Syft. Veg. xiv. p. 250. Suppl 

p. 162. Wildenow. Spec. Plant. J. 121 5. 
Crefcit m Saldahna bay, in areiidfis St. HelenaeL bay. 
Floret Septembri. 

Fruticulus ped^alis & ulfcra, totus glaber, ere^us, vire- 
fcens, angulatus angulis pallidioribus,fragi!is, 
pedalis vel paulo ultra. 
Rami & Ramuli fparfi, fuperne frequentiores, eredto-pa- 

tentes, cauli fimiles.. 
Folia fparfa, fesfilia , remota, ovata, trigona, inermia, 
integrajdorfo decurrentia, minutisfima, vix lineam 
dimidiam longa. 
Flores in ramulis & axillis foliorum, minuti, fesfiles. 
T. Jineatum : foliis lanceolatis remotis , ramis ftriatis ereS:\s. 

The- 



Thefiinn llneatuni Linn. Syft. Veg. xiv. p. 250. Suppl. 

p. 162. AVildenow. 1. p. 1212. 
Crefcifc in Cairo infVa Bockland. $ 

Floret OcTrobri. 
Caulis frucicofi.is, tofcus glaber, ftriatus , aphyllus, eredus^ 

perlrili.s & r.ltrn. 
Rami &c Raniuii r.Iterni^ finiiles divaricato-patuli, vi- 

rente.s, folion. 
Folia fparfa, fesfilia, lanceolata, ultima lanceolato • fubu- 

lata, integra, glabra , remota, ere£lo - patentia, 

lineam longa. 
T. imhricatum: foliis trigonis acutis ferrato-fcabris, flori- 

bus terminalibus folirariis. 
Caulis fruticofus, rigidus, flexuofus, fufcus, fcaber, ra- 

mofus , palmaris. 
Rami alterni, flexuofi feu retroflexi,cau!i fimiles, iterutn 

ramulofi, fubfafiigiati. 
Folia fparfa, fesfilia, trigona , acuta, glabra, maigine 

ferrato- fcabra , imbricato- patula, frequentia, feiiii- 

lineam longa. 
Flores in ramulis terminales, folitarii. 
T. fpinofum: foliis- fubulatis fpinofis, floribus axlllaribus. 
Thefium fpinofum Linn. Syfi. Veg. xiv. p. 250. SuppL 

p, 161. Wijdenow. I. p. 1217 
Crefcit in Saldana bay prope Comp. poft. 
FJoret 0(5tobii, Septcmbri. 

Frutex decumbtns, totu glaber, teres, cinereo - albus. 
Rami alterni, cauli fiiiii es. 
Ramuli frequentes, iterum rpm\''ofi, fecundi, angulati, 

flexuofi , diffufi, u]{in;i i\l\foMr\os , virides. 
Folia fparfa, frequentia, fe.-filia, trigona , fubulata, fpi- 

nofa fpina terminali flavefcente, horizontaliter pa- 

jtentia, vix liueam longa. 

FIo- 



Flores in axillis foliorum pedunculati, foJitarii. 

Nux globofa, cinerea, unilocularis. 

T.funale: foliis lineaii-lanceolatis acutis, ramis ftriatis 

elongatis, floribus fubfpicatis. 
Thefium funale. Linn. Spec. Plant. p. 302. Thefium 
fpicatum Linn. Syft. Veg. xiv. p. 240. Wii- 
denow. I. p. 1213. 
Crefcit in collibus' prope Cap, infra Tafelberg, inque 

ejus lateribus, prope Conftantiam & alibi. 
Floret Majo, Junio. 

Fruticulus brevisfimus ramis filiformibus, elongatis, 
laxis , rarius ramofis, apice teretibus, te- 
nuisfime ftriatis, patenti- eredlis, glabris^fpi- 
thamseis. 
Folia fparfa, remota, fesfilfa, lineari-lanceolata, bafi ad- 
presfa, apice patentia, acuta, integra, glabra, li- 
neam longa vel ultra. 
Flores in ramis fubverticillato-eggregati, fubfpicati. 
Spica vel denfa, vel remotis floribus interrupta, bra- 

fteata, pollicaris & ultra. 
Brafteae ovatae, acutas. 
CaroIIae barbatse. 

Certe T. funale & fpicatum mihi idem videtur: variafc 
enim : 

1. Caulibus elongatis & apice ramofis. 
s. Spica denfiori vel tenuiori. 
T. fpicatum: foliis ovato-trigonis eredis, caule ered:o, 

floribus imbricato - fpicatis. 
Thefium fpicatura. Wildenow. I. p. 1214. 
Caulis frutefcens, eredlus, fubangulatus, prolifer. 
Folia fubulata, laevia, minutisfima. 
Spica obovata, pollicaris. 
Caulis in hoc ftridlior quam in funalL 

T. flrU 



T. JlriSlum: follis lanceolatis decurrentibus, floribus ter- 

niinalibus (ubumbeliatis. 
Thefium ftriftuin Linn. Syft. Veg. xiv. p. 249. Mant. 

p. 214. Wiidenow. I. p. 1214, 
Crefcit in collibus prope urbem, inque montibus variis. 
Floret Augufto oi fequentibus nienlibus. 
Fruticulus ere£tus , fufcus , totus glaber, pedalis & ultra. 
Rair.i fparfi , elongati , fubfimplices vel .apice raniulofi , 

fubangulati, ^ulci, fubfaftigiati. 
Folia fparfa, remota, fe.sfilia, decurrentia, lanceolata, 
integra, glabra, fupra plana , fubtus convexa, bafi 
adpresfa , apice patula, iineam lorjga. 
Flores in apicibus ramorum terminales, fubumbellati vel 

paniculati. 
Nux globofa, cinerea , reticulata. 
Multum variat 1:0 foliis frequentioribus & remotis. 

3:0 caule magis vel n»inus paniculato. 
T. paniculatum: foliis lanceolatis remotis, ramis angula- 

tis diffufis, floribus terminalibus. 
Thefium paniculatum. Linn. Syft. Veg. xiv. p. 250. 

Mant. p. 51. Wildenow. I. p. izij. 
Crefcit in monte Bockland. 
Floret Septembri, Oc^obri. 

Fruticulus totus decumbens & ramis diffufus, brevis. 
Rami & Ramuli alterni, copiofisfime paniculati, fili- 
formes & capillares, diflfufi, fubangulato-ftriati, 
pubefcenti - fcabridi , rufofufcefcente«. 
Folia fparfa, fesfilia, lanceblata, inermia^ reflexa, paten- 

tia, remota, lineara longa. 
Flores in ultimis ramulis terminales, terni vel plures, 

fesfiles. 
T. fqvarrofum: foliis laticeolatis reflexis, floribus axillari- 
bus pedunculatis. 

The- 



Thefium fqvarrofum, Linn.Sj^fl. Veg. xiv. p. 250. Suppl 

. p. 162. Wildcnow. [. p. 1213. 
Crefcit in interioribus Africse regionibo."?. 
Frutex eredius, totus giaber, teres, cinereus, pedalis 

& ultra. 
Rami & Raniuli fparfi, ftequentes, filiformes, ftriati, 

paniculati, virgati. 
Folia rparfa, fe.sfiiia, lanceolata, acuta, integra, patentia 

& reilexa, vix lineani longa. 
Flores axiilares, foiitarii, breviter peduhculati. 
T. fcabrum: foliis trigonis imbricatis fcabriSj caule tere- 

ti, floribus teniunalibus. 
Thefium fcabrum. Linn. Sy fi:. Veg. xiv. p. 249. Sp. PI. 

p. 302, Wildenow. I. p. 12 15. 
Crefcit in fummo monte Middellle Roggefeldt. 
Floret Septembrij Oc^obri. ~ 

Frutex parvus, fpithainaeus, ftexuofo- ereiHrus, teres, fu- 

icus, a cafu foiiorum nodofus. 
Rami & Raoiuli cauii fimiles, divaricato-patentes, fen- 

fim breviores, fummi faftigiati. 
Folia frequentisfima, fubverticillata, fesfilia, trigono- fub- 
ulata, ciiiato-fcabia, imbricata apice patulo, vix 
lineatTi longa. 
T. capitatum: foiiis trigonis mucronatis Jasvibus , capitulis 

terminalibus, brr-dleis ciliaris. 
Thefium capitatum. Linn. Syfc. Veg, xiv. p. 249. Sp. PL 

p. 302. Wildenovi^. I. p. iai4, 
C^efcit in lateribus Tafelberg. 
Fk)ret Augufto & fequentibus menfibus. 
Frutex ereftus, teres, fufcus, nodulofus, bipedalis & 

ultra. 
Rami fubumbeJIafco-aggregati, elongati, ftriatf. 
Ramuli verfus apicem ramorum aggregati, fubumbellati, 
virgati. 

B Fo- 



lO 

Folia fparfa, frequentia, fesfilia, decurrentia . trigono- 
lanceolata, mucronata, integra, laevia, inferiora 
refliexa , fuprema imbricato patula, unguicularia. 
Fiores in apicibus ramulorum terrainales, ipicaci fpica 

fubglofa. 
Bra(^8ae ovatae, margine membranacese, ciliatae. 
Coroliae barbatae. 
T. trijlorum: foliis lanceolatis, caule angulato, pedunculis 

trichotomis. 
Thefium trifloruin Linn. Syfl:. Veg. xiv. 250. Suppl. 

p. f62. Wildenow. I. p. 12 16. 
Crefcit in krakakama- 
Floret Novembri, Decembri. 

Frutex erec^us, totus glaber, angulatus, pedalis & ultra* 
Rami fparii, iubfecundi, anguiati , patentes. 
Folia ovato-Ianceolata, acuta, plana , integra, glabra, 
patentia, unguicularia fuperioribus ieniim mino- 
ribus. 
Flores in ramis alfiferni, paniculati. 
Panicula trichotonia, divaricata. 
T, frifea: foliis lineari- lanceolatis, caule decumbente, 

floribus fpicatis. 
Thefium frifea. Linn. SyiV. Veg. xiv. p. 249. Mant. 

p. 213. Wildenow. T. p. laij. 
Crefcit in maritimis fabulofis prope exitum Verloren 

Valley in mare. 
Floret Oftobri. 

Radix defcendens, longa, fibrofa. 

Tota planta carnofa, diffufa, apicibus florentibus ere(?tis. 
Caules e radice plurimi, fiiiformes, ramofi & fimplices, 

faspe radicantes, palmares usque pedales. 
Rami alterni, elongati, teretes, obfoiete ftriati, difTufi, 
rarius ramulofi, glabri. 

FoUa 



Folia alterna , fubpetiolata , valde crasfa , fubtus convexa, 

fiipra pluna, oblongo-lanceolata, integra, frequen- 

tia, patentia, unguicularra. 
Petlolus brevisfimus vel vix ullus. 
Spicae florum teiiiiinales, ovatse. 
Corolla barbata. 

T. alpinum foliis linearibus fecundis, raceaio foliofo. 
TheOum apinum. Wildenow. I. p. laia. 
Caulis fruticefcens , teres, ftriatus, glaber , raraofus,vel 
caules plures e radice, erecftus, paluiaris usque 
pedalis. 
Rami alterni, fimiles, fecundi, pauci. 
Folia fparfa, elliptica, acuta, integra , glabra, fecunda, 

patentia^ unguicularia usque pollicaria. 
Fiores per totum caulem axillares, breviter pedunculati, 

Jecundi, glabri. 
Habitat in Barbaria Schousboe, in Sveciae Smolandia. 
T. humih: foliis linearibus, floribus axillaribus fesfilibus. 
Thefir.m humile. Wildenow. I. p. 1212. 
Habitat Tuneti. Vahl. 
Caulis herbaceus, ere(5l:us, vix palmaris, a bafi ftatiBi 

ramofus. 
Racemi angulatr, glabri, ramulofi. 
Folia linearia, crasfa, acuta , fesquipollicaria. 
T. linoplfiyllum : foliis enliformibus , racemis virgatis.. 
Thefium linophyllum. Wildenow. I. p. 12 11. 
Caulis herbaceus, fimplex, eredus, glaber, angulattts, 

pedalis. 
Folia alterna, fesfilia, decurrentia, enfiformia, aeuminata, 

integra , glabra, trinervia, ere(5ta, tripoUicaria, 

fumma fenfim minora. 
Florum racemi aiterni, axilfares, virgati, bra^eati. 
Bradlese triphyllae. 

T. 



15 :SW=^ 

T. umheUatim: ^oVns oblongis , floribus nmbellati.s. 

Thefiuni uiiibellattnii. WildeJiow. L p> 124. 

Cauiis herbaceus, e.eiStu.s, gl.^ber, ilriatus, fiinplex , 

rumiiio apice ramolus, pedalis ik ultra. 
Rami alterni, pauci, ered:i, faftigiati. 
Folia alterna, lubiesniia, ovata, inferne attenuata , obtufa 
cum acumine, integra, glabra, erecfto-patentia, 
unguicularia. 
Flores in ultimis ramis racemofi. 
Bradteae lanceolato - letaccre. 
T. amplexicaule : foliis cordatis amplexicaulibus, floribuS 

fublpicatis fecundis ciiiato- lanatis. 
Thefium amplexicaule. Wildenow. I. p. 1216. 
Caulis fublignofus, fubangulatus, ereftus, laevis. 
Folia alterna, amplexicauiia, cordata, acutiufcula, inte- 

g^a, laevia, crasfa , poliicaria. 
Racemi terminales floribus mixtis bradleis majoribus 

ovatis. 
T. euplwrbfoides : foliis ovatis acutis carnofis, ramis dicho- 

tomis, floribus terminaiibus. 
Thefium euphorbioides. Linn. Syft. Veg. xiv. p. 250. 

Wilcienow. I. 1116, 
Crefcit in montibus prope Plattekloof, Hottentots Hol' 

land. 
Floret Decembri, Jdnuario. 
Frutex eredlus, totus glaber, fufco rufefcens, angula- 

tus, ped.dis & ultra. 
Rami fimiles, dichotome alterni. ercfli. 
Folia alterna , fesfilia, fubrotuiido- ovata , acuta, integra, 

plana, cainofa, insbricata, unguicularia. 
Flores in ramis teiminales, fubpaniculati panicula tri- 

flora. 
Bradtese foliis fimiles. 

Nu- 



^^^^^^ 1.3 

Nnces angulatae. 

T. colpoon: foliis ovatis mucronatis, rarais trichotomis, 

paniculis terminalibus. 
Thefium colpoon. Linn. Syft. Veg. xiv. pjo. Suppl. p, 

161. Wildenow. I. p. iai6. 
Colpoon compresfum. Berg. Capenf. p. 
Crefcit in collibus infra Tafelberg verfus occidentem & 

alibi. 
Floret Majo & fequentibus Menfibus. 
Frutex eredus^, totus glaber, bipedalis & ultra. 
Rami trichotomi uti & ramuli, compresfo-angulati, vi* 

refcentes, ered:i.. 
Folia petiolata, ovata, acuminata, integra, plana , ere- 

dto-patula, pollicaria. 
Petioli trigoni, vix lineam Idngi. 
Flores in apicibus ramulorum paniculati panicula decom« 

ppfita trichotoma, 
Nux Qvata, laevis^ 



■^ 



B E T U L A , 




Por dissertation entitled De sedibus 
materiarurn iramediatarurn in plantis (Part 1 
Carl Peter Thunberg praes.) see 

Wahlenberg, Goran De sedibus 



B E f U L A , 

■111 ii|ii«ii;i[) e i o ^jOEnw»-» 
Q U A M 

DISSERTATIONE BOTAKICA 

DESCRIPTAM 

VENIA EXP. FAC. MED, UPSAL. 

PRiESIDE 



c^jRl ol. pe r. 

UNBERG. 




e t 

E^UITE ACRAT. RSG. Or». DE VaSA, 

Med. Doct. Prof. Med. et Bot. Reg. et Ord. Acad. C^sar. Petrotol, et 

NaT. CuBIOS. ReCt. SciENT, LoND. HoLM. SOCIET. SciENT, UpS. PhILAD. PaTR. 

HoiM. etCiv. Oecon. FiNL. Berol, Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. ET 
Halens.Hist. Nat. Luni), Hablem. Amsteld. Zeland. Nidrosiens. Ticinens, 
Ien&ns. Linn. LoNDiN. Reg. Scient. Phvs. et PhytovjRapii. Gottingens. 
Nancieks. Med. Paris. Emul. Mons^pel. Med. Matritens, Medic. et 

NaT; StUDIOS. EdiMBURG. MEMfiBO N£C NON ACAD. SciENT. PaRIS. ET 

Institut. Nation. MoNSPELiENS. Agricui.t. Paris.Medic.Londin.Scandjnav 
FtosENTiN. et Batavjn. Ind. Or. Corrsspond. 

p. p. 

LS3R.*RY 

E L I S M. F A N T ^^y^ vo,j>k- 

HOLMIENSIS. B0TANIC.\L,- 



IN AUDIT. BOTANICO D. 2 JUN. 1807. 

H, C. '^^ 



CiAUI^Si^i- 



UPSALI^, TYPIS EDMANWIANIS. 



==SBSS= 



\1 j/nod antiquitus latebat, indagare demum contigit re- 
^^ centiori sevo, piantas, pro folo climateque diverfo 
ffEpUis variante.>, eani finiul ("ubire mutaiionem, ut, quo 
hlteri quaejam fic fim,ilior, eo taciiiuscum illa, five eidem 
generi ieu alii adfcribatur, i^eCe mifcere & novam , inter 
leminam mareuique mediatii, plantam progerminare pos- 
rit. Hybridas liasce gignendi facultate ceteris excellunt 
Clasfes Syftematis Linneani xxi, xxii & xxin, quibus 
nuila, fere dixerirn, adnum.eratur planta, quae hybridam 
eamque fruc^iferam procreare nequeat. Primas haruni 
Betulam adfcriptam Clasfi tres, nifi multo plures, hy- 
bridas numerare fnecies, omnium fere eft vox confen- 
tiens. Et fic crefcentem quisquis fcrutantium jnduflriani 
reformatumque fyftema fimul perpenderit, mirum ipfi 
minime videatur, huic generi, prodeunte Linnaei de Be- 
TULA Nana Disfertatione, duabus tantummodo gaudenti 
fpeciebus, unam & viginti jam plane diftindtas adnume- 
rari. 

Innotaerunt antiquisfimis Auftoribus Alba, Nigra, 

Alnus & Incana. Deinde Nanam Lentamque deteclas 

fuisfe conftat. Reformato vero Syftemate fenfim inda- 

gabantur: Pnnilla a Cel. Pr. Kalm; Oblengata a P. & P- 

CoLLi]>3, in Horto quoque Kewenfi culta ; Serrnlata a P. 

& P. HuLTGRE:\r, in eodem culta horto; Crifpa eodem 

ex America allata; Pendula, ab j^lba denique, Cel. Roth 

tefte, diftin^la fpecies ; Excetfa ex America proveniens, 

in Kewenfi horto culta; Fruticofa & Daurica a Cel. Pal- 

LAs; Lacimata a Pr. Liljkblad & Dodl. Wahlenberg; 

o^' Popidifolia ex America misfa inque horto fupra difto 

^ culta; Japonica a Cel. Praefide; Papijvacea a D. CoLLm 

^ A a misia; 



misfa ; Pinnata a Dod:. Lundmark; Hybrida a Hjort 
ab Ornas & Triphylla a D. P. & P. Collin. 

Ilkiftris Bot.'.nicus Tournefort a Betula Alnum di- 
ftinxit ob feminuin disfiiDilitudinem aiiasque in partibus 
fruclificationis niinoris momenti notas. Linnceuf vero 
iterimi conjunxit. Recentiori rurfus asvo Botanici non- 
nuili demonflrare funt conati, carafteres adesfe fufTicien» 
tes, (]ui ex Berula Alnoque duo conftituerent genera. 
Imprimis Hartman in Disfertatione lua hanc feparatio- 
nem tentavit, qui quoque Florjbus Corollam attribuit, 
Betulae nempe monopetMlam, irregularem, integram & 
Aino monopetalam, regularem, quadripartitam, 

Cum vero Amentum Auftorum non fit Cal^^x fed 
inflorefcentia & h3ec quidem fpicata ; neque fquamae vere 
dici posfint vel calyx vel coroUa fed potius bra(fteae; 
no':»is obveniunt flores nudi, incotiipleti, fparfi in Spica 
Amentacea, fquamis te£ta imbricatis &, 11 ita placet, 
calycinis. 

Variant praeterea in Betulis, ut in Salicibus, plures 
fruftificationis partes, mafculse iirprimis, ubi prae cete- 
ris flaminum, ficut iu feiLinis florum, numerus mutatio- 
nem fubire Iblet» 

^. ir. 

Defcriptio Getierii», 

Flo^-es Monoici. 
Mafculi. Cal. Sqvama trifida triflora. 
Corolla nulla. 

Stam. Fihmenta quattuor faepius, raro duo, tria vel 
plura bifida. 
Antheiae didymse, 

Fmi' 



Feminei. Cal. Sqvama biflora vel triflora, 
CoroUa nulla. 
Piji. Germen compresfum , minimum. 

Styii duo,'fetacei, perfiftentes. 

fctigmata /implicia. 
Peric. Semen compresfum, in nonnullis alatum. 
CharaBer Esfentialis. Cal. Monophyllus, tri-usque quin- 
que-fidus, mari triflorus, feminae biflorus vel triflorus. 
Corolla nulla. 
Semen membranaceum, 
Locm in Syftemate Sexuali erit 

Secundum Linneanam Methodum in Monoecia, Te- 

trandria. 
Secundum Meth. Cel. Pr^fidis in Tetrandria, Di- 

gynia. 

§. Itl. 
Specierum Characteres. 

'" Foliis indivifis 

a. pedunculis fimplicibus. 

B. Nana\ foliis orbiculatis crenatis. 

B. Puniila: foliis obovatis obtufis crenatis. 

B. Excelfa: foliis ovatis acutis ferratis villofis petiolis 

brevisfimis. 
B. Fniticofa: foliis ovatis acutis ferratis glabris petio- 

lis b>evisfimis. 
B. Daiirica: /oliis ovatis acuminatis ferratis nervis 

fubtus petiolisque pilofis. 
B. Nigra : foliis ovatis cufpidatis duplicato- ferratis villofis 
B. Alba: foliis triangulatis acutis duplicato-ferratis 

glabris, ramis erediis. 
B. Peiiditla: foliis ovatis aeuminatis incifo • ferratis gla- 

bris. 



bris, famis pendulis. 
B. Papyracea: foliis ovntis" acuminatis dnp]icato-ferrnt"s 

pundlatis, venis vinofis. 
B. Populifolia: foliis tri.uigulHtis cuspidatis dcntatis 

dupiicato-ferratis glab/is, 
B. Lenta : foliis cordatis obiongis r.cuminatis ferratis. 

b. peduncuiis ramoils. 
B. Oblongafn: foliis obovatis obtufis ferruUitis glabris". 
B. Serrulata : foliis obovatis acutis ferratis reticulatis 

fubcus hirfutis. 
B. laponica: foliis oblongis acutis oequaliter ferratis 

viilofis. 
'Q. Incam: foliis ovatis acuti? incifo - dentatis ferratis 

fubcus vii.ofis. 
B. Aliiiis: foliis obovatis obtufis ferratis venis fub- 

tus villofi.s. 
B, Crispa: foliis ovatis acutis fubundulatis, venis fubtus 

piiofis. 

■^ *^ Foliis incifis pinnatifidis. 

B. Laciniaia: foliis glabris incifo -pinnatifidis ; laciniis 

fubdenticulatis. 
B. Hybrida: foliis incifo- trifidi.»;; laciniis incifc-dentatis. 
B. Pinnata: foliis villofis incifis pinnatisque. 

* •'* * Foliis ternatis. 
B. Triphylla: foliis ternatis^ foliolis ovatis dentatis. 

§. IV. 

Defcriptiones SpecieruiD. 
I^adix omnibus perennis, lignofa. 
Caiilis fruticofus vel fsepius arborefcens, excelfus. 
Emi Jiamitlique alterni, elongati, lax^. 

Floref 



Ftores fpicati feu amentacei, monoici. 

Sjpiciip cylindricae vel ovatae, mafculince decidnae, femininse 
perfiftentes, fqnamis imbricatae; intra fquam^m fin- 
gulani flores tres mafculi , bini feminei , in diverfis 
fpicis. 



B. Nana: Truncus hujuilis , pedalis & crasfitie vix pol- 
licis; interduni caules plures , ramofi, eredli. 
Rami ere(5lo - patentes, virgati, giabri, fufco-rufefcen- 

tes j tenelli parum pubefcentes, ramulofi. 
Folia e fingula gemma duo vei tria, IparJa, brevis- 
fime petiolata, orbiculata , crenata , glybra, fnpra 
viridia, (ubtus pallidiora; reticulato- nervofa, femi- 
unguicuia ia, pro folo magnitudine varia. 
Petioli foiiis multoties breviores. 
Stipulae biniE , lesfiies , ovatae , concavse, obtufae, 

virides, caducse. 
Spicae (amentacese) , axillares, brevisfiaie peduncu- 
latae, eredtae, foliis iongiores. 
B, Pimila: Caulis & Rami fusci , ultimi valde fufcovillofi. 
Folia brevisfime petioiata, obovfita, obtufa, crenata, 
fubtus pallidiora , venofo -reticulata, glabra, paten- 
tia, ungvicularia. 
Spicae axiilares, pedunculatas, oblongaej glabrae, ered:9e. 
Pedunculi petiolis longiores, 
Semen menbranaceo-alatuaj, 
B. Excelfa: Rami fiJiformes , tenuisfime villofi, cineref. 
Folia breviter petiolata , ovata , acuta , ferrata , vil- 
lofa, fubtus pallida, ereCto- patentia, ungvicularia 
& ultra. 
Spicae ferruginese fquamis ciliatis. 
B. Fruticofa: Caules e radice plures, crgyales , polli- 
cem crasfi , cinerei, 

Rami 



Rami glabri , cinerei , punclis fparfis callofi , cernui. 
Foiia breviter petiolatn, pleriimqne e gemma bina, 

in ramis alterna, oveta, lerrata, lubtus pallida, 

ungvicularia. 
Spicae Mafculae axillares cernuse longiores , femineie 

breviores. 
B. Daurica: Caulis minus procerus quam B. Albae. 
Cortex grifeus. 
Rami eretfti. 
FoHa dura, breviter petiolatvi , in?cqualiter ferrata; 

nervi fubtus petiolique pilofi. 
B. Nigra: Arbor alta, ramofisfima. 

Rami rubri, punftis callofis albis glabri, 

Folia breviter petrolata, bina e gen:;ma, oblonga, acu- 

minata, duplicato-ferrata ferraturis obtufis , gla- 

bra venis viliofis inipriinis in junioribus, bipollicaria. 
Petioli villofi, brevlsfimi. 
Spicce cylindricae, pendufae. 
B. Alba. Arbor excelfa, trunci epidern^ide laevisfima, 

nivea, glabra, 
Rami & Ramuli fparfi, rufescentes, erefto-patentes. 
Folia parum variant, fparfa, petiolata, fubtriangula- 

ria, ovata, acuta, dupiicato- ferrata, fubtus pallida 

patentia, pollicaria; juniora hirfuta. 
Petioli filiformes, fubpollicares, folio paullo breviores. 
Spicae axillares, pedunculatae ; mafculae fuperiores, 

cylindricae, cernuae, digitales; femineae inferiores, 

oblongae, crasfiores & breviores. 
B. Penduta: Arbufcula cortice laevi, albo. 

Rami & Ramuli alterni, laxi, penduli etiam juniori- 

bus fruticibus & hyeme foliis orbati. 
Folia omnia glabra. 
B. Papyracea: Arbor mediocris, tota glabra, cortice albo. 
Rami flexuofo-erefti. 

Folia 



FoHa petiolata, ovata, acuta , biferrata , fubtus pallida, 

tenuisfime ferrugineo-punftata, patentia, bipolli- 

caria. 
Petioli ungviculares , foHo quadruplo breviores. 
Spicae terminales, cylindricae, mafculae pendulae, 

femineae ere^tse. 
B. PopiiUfoUa: Arbor ramis fle^iuofo - ereftis , rubris, 

pundtis albis callotis, tota glabra, epidermide alba. 
Folia petiolata, fubtriangularia, cufpidata, incifo-den- 

tata, duplicato-ferrulata, bafi fubintegra, patentia, 

bipollicaria. 
Petioli pollicares vel ultra, folio paullo breviores. 
Spicae axillares» pedunculatae; mafculae cylindricae, 

pendulae, digitales; femineae oblongae, erecStae. 
Pedunculi petiolis plus duplo breviores. 
B. Lmtai Arbor exceifa, ramofisfima, glabra, raraisru- 

fefcentibus. 
Folia petiolata, cordata , ovata, acuta , acuminata , te- 

nuisfime ferrulata, venofa, utrinque glabra^ paten- 

tia, tripollicaria. 
^ Petioli unguiculares. 

Spicae terminales, femineae ovatae. 
Facile dignoseitur foliis cordatis. 
B. Obtongaia: Arbor mediocris. 

Folia petiolata, obovata , obtufa, ferrulata, glabra, 

pallida, fubtus reticulata, patentia, fesqui f)oIIica- 

ria & ultra. 
Petioli unguiculares. 
Spicae terminales in pedunculis ramofis. 
B. Servulata: Arbor mediocris. 

Rami fl:riati, cinereo-fufci, fuperius villofi. 

Folia petiolata, obovata, obtufiufcula cum acumine, 

tenuisfime ferrulata, granulato-callofa, venofa> 

fubtus paliida, villofa, bipollicaria & ultra. 

B Petioli 



10 

Petioli nngviculares, villofi. 

Spicae tenuinalt.s in pedunculis ramofis, cylindricse, 

pollicare.5. 
B. Cnspa: Caulis arborescen.s. 

Foiia ovata; acuta , fubundulata, fubfcus venis pilofa, 
Stipulae fubrofundo-ovatae. 
Peduncuii ramofi. 
B. jfaponka: A. bor grandis, ramis cinereis, callofo» 

pun6tatis, glabris. 
Folia petiolata, ovafca, acuta, tenuisfime ferrulata , 

pafcentia, fubvillofa, pollicaria , usque bipollicaria. 
Spicse terniinales, feminese ovatae, eredtae, ungvi- 

culares. • 

B, Incana: Arbor excelfa, ramis cinereis, glabris, ligno 

albo. 
Folia petiolata, ovafca, acuta , denfcafco- incifa, fcenuis- 

fime ferrulata, venofa , fubtus paliida, reticulafca, 

villofa, patentia, bipollicaria & ultra. 
Petioli filiforme;? , villofi , ungviculare.9. 
Spicae terminales, mafculinae oblongae, feminese 

ovatae , ungviculares. 
Pedunculi ram.ofi, alterni, cernui. 
B. Alnus: Arbor excelfa, ramis cinereis punc^is minutis 

albis callofis. 
Folia petiolafca, fubrotundo-ovafca, obfcufa, nonnum- 

quam retufa, tenuisfime ferrulafca, vix manifefte pu- 

befcenfcia, fubtus pallidiora, reticulata, patentia, 

pollicaria & ultra. 
Spicae terminales, pedunculatae, mafculae cylindric», 

pendulae, digitales ; femineae ovatae, 
Peduncuii ramofi, breves. 
B. Laciniata: Arbor mediocris. 

Rami & Ramuli cinereo - fufci, faepe torulofi, incurvi. 

Folia 



t '^ II 

Folia petiolata, inciro pinnatifida, fubdentata, glabra, 
nonnurnquam glutinofa , venofa, fubtus pallida, 
reticuJata, axillis venarum pilofis; juniora vifcida 
feu glutinofa. 

Petioli folio plus duplo breviores. 

Spicae terininales, feminese fubrotundae, peduHCuIatae. 

Pedunculi ramofi. 
B. Hijbrida: Truncus arboreus^ orgyalis. 

Cortex Bet. ASbae exafte fimiiis. 

Rami fparfi , fubered:i. 

Ramuli aiterni, laxi, penduli. 

Folia alterna, e fingula gemma bina, eredta , petio- 
lata, tri-vel quinquepartita, dentata; dentes apiceS' 
que loborum acuti ', glabra , nervofa , petiolis fes- 
quilongioribus. 

Spicae femineae cylindraceae, fubpollicares, crasfitie 
pennse gallinaceae, imbricatae; fquamae tresjinter- 
raedia lineari- lanceolata, acuminata; laterales la- 
tiores , intermedia duplo breviores. Omnes poft 
florefcentiam in unam fquamam trilobam feu ha- 
ftato • cuneiformem coalefcunt, 
B. Pmiata: Arbor orgyalis. 

Rami erefto - patentes , fragiles> cinerei. 

Ramuli fuicati, contorti, tomentofi. 

Folia pinnata , alterna , pollicari^, 

Foliola ovato-ianceoJata, incifo-ferrata ferraturis 
argutis, inaequalia ; fupra villofa , obfcure viridia; 
fubtus incana. 

Foliolum terminale 1. impar majus, incifo-ferfatum; 
undulatum. 

Petioli femipollicares, tomentofi. 

Stipulae ovatse, binae, intus fufcae, fubtus flavefcea-; 

ti-cinereae, 
Pedunculi quaterni vel quini , , tomentofi , fpicis 
B a brevi« 



i« g 

brevioribus. 
Flores fpicati, fquamis margine cinereis. 
Fruftus Betulae Incanae & habitus. 
B. Triphijlln: Arbor medioGris, ramis rugofis, glabris, 

rufefcentibus. 
Folia ternata, petiolata, villofa. 
Folioia ovata, acuta, dentata, bafi integra, fubpolli- 

caria , impari majori , fesfilia. 
Petiolus ungvicularis, pilofus. 
Spicae terminales in pedunculis ramofis. 
Spontanea glabra magis, culta villofa. 

§. V. 

Synonyma 
B. Nana, LiNN . Species Plant. p. 1394. Syft. veg. a 
Gmelin 1. p. 282. 
humilis Roth. flor. Germ. Tom. a. Part. 2. p. 478. 
Nomina indigena varia hujus varietatum occurrunt 
in LiNN. Disf. de Betula Nana, ut Dvargbjork, 
Fredagsbjork, Fjallrapa, Klingris, Ripris , Skerre , 
Skirre. 
B. Pumila. LiNN. Mantisf. I. p. 124. Spec. Plant. p. 1394. 

Jacqu. Hort. Vindeb. 2. t. 22. 
B. Excglfa, Papyracea, Populifolia, Oblongata, Serrulata, 
Crispa, Aitop Hort. Kew. vol. 3. p. 336, 337,338. 
LiNN. Syfl:. Veg. a Gmelin. I. p. 282, 283. 
B. Fruticofa, Daurica, 

Pailas Flor. Rosf. I. T. 39, 40- 
B. Nigra Linn. Spec. Plant: 2. p. 1394. ubi priorum 

Au(ftorum Synonyma occurrunt. 

B. Alba Bauh. LiN. 4^7- LiNN. Spec. Plant. 2. p. 1393. 

RoTH. flor. Germ. Tom. a. P. 2. p. 475, Schkuhr t. 

288*3 Svecis varia ipfiimponuntur nomina ut Mafur- 

bj6rk, Glasbjork, Fjallbjork & firopliciter Bjork. 

B. pen» 



=== 13 

B. Ptndula: Roth. Ftor. Germ. T. 2. P. i, p. 476. Linn» 

Syft. veg. per Gmelin. I. p. 282. 
Svecis: Hangbj6rk. 
B. Lenta Gronov. flor. Vit^in. 115, 146. Linn. Spec. 

Plant. 2. p. 1394. Syft. veg. per Gmelin. I. p. 283. 
B. Japonica. Praefid. Flor. Japon. Betula Alnus, p. A(5t. 

Nov. Upfal. vol. 6. p. 45. t. 4. 
B. Incana. Linn. Spec. Plant. var. Alni p. 1394. Suppl. 

p. 417. RoTH Flor. Germ. T. 2. P. 2. p 477. Sve- 

cis : Arre, Hvital. 
B. Almu. LiNN. Spec. Plant. p. 1394. Syft. veg. per 

Groelin I. p. 282. Roth. Flor. Germ. T. 2. P. 2. 

p. 476. Svecis: Ahl, Alder, Ulra, Alle. 
B. Laciniata. Var. Alni glutinofa Linn. Spec. Plant. p. 

1394. 
Leske Reife nach Sachfen Tab. 17. 
Quercifolia. Wilden. Spec. Plant. Roth. flor. Germ. 
T. 2. P. 2. p. 478. 
B. Hybrida. LiNN. Suppl. Plant. dalecarlica, p. 416. Alba 
/3. Syft. veg. per Gmelin. I. p. 282. Blom. Aft. 
Nov. Holra. 1786. p. 186. T. 6. Incolis Ornls-bjork. 
B, Pinnata. Lundmark Adt. Nov. Holm. 1790, p. 130. t. 5. 

§• VI. 

Habitatio. 

Nana crefcit in Alpium Lapponicarum locis paludofis, 
in Fennonia, rarius in Smolandia, in Rosfia & 
Sibivia faepe occurrens. 

Pitmila, Excelfa, Lenta, Nigra, Oblongata, Serrulata, 
Ciilpa, Populifolia, Papyracea crefcunt in Ame- 
rica boreali Canada, Vi^^ginia, N. Jerfey, alibique. 
Hinc Praefidi raisfae fuerunt nonnullae a D. P. & P. 

COLLIN &C HULTGREN. 

Friiti- 



£4 == 

Frntkofa & Daurica in Sibirias Orientalis fub^lpinis & circa 
Halkal liete virent; illa quoqiie in Daiiria usque ad 
liinites Sinae , hrec etiam in KumCchatka. 

Alba in Earopa & A(ia Septentrionrili adtoque tam in 
Svecia quam Rosfia omiri ; in regione alpium fem- 
per huniilior. 

Pendida in Gerrnania, Svecia & Rosiia boreali. 

Japonica huc usque tantum in Inlnlis Kiponiae a Cel. 
P»aefide eft inventa. 

Incana in Europa & Afia boreah*, Sibiria alibique crefcit 
vulgaris, femper in iocis editioribus, aridis ac are- 
nofis. 

Alnus etiam in Europa Afiaque Septentrionali vulgatisfi- 
ma occurrit ad paludes femper ripasque rivorum, 
in America praeterea Boreali a P. Kalm vifa. 

Laciniata in Germania, Europa auftrali, Americae bore- 
ali parte; Glutinafa feu quercifolia in Germania & 
Svecia imprimJs juxta Lofnas p.ope Philipftad. 

Hybrida prope Ornas in Dalecarlia crelcit folicaria. UnicuS 
frutex anno 1767 in filva adjacenti dete(5tus, deinde 
ad Ornas praedium, tres ulnas altus eft translatus. 
Ex B. Aiba & Acere Platanoide videtur hybrida, 
flores faepe profert ac femina, quae taoaen nuilibi ad- 
huc geroiinarunt. 

Pinnata ex Bet. Incana & Sorbo Aucuparia, ut videtur, 
progenita, occurrit tantummodo in Finmarkia Ver- 
melandiae ad Officinam ferrariam Lesfjofors in Pa- 
roecia Rommen. Plures tamen arbufculae hujus exi- 
ftunt. 
Triphijlla ex America boreali ad Praefidem eft misfa a 
D. P. P. CoLLiN inque horto Upfal. culta floruit. 



§. VII. 



§. VII. 
U f 11 s 

Generalis omnium Betulae Specierum in eo con- 
venire videtur, ut 
i:o. Ligniim pro foco alendo inferviat, inftrumentorum 

fiinul agricolis & fuppelledlilium elegantiorum mate- 

riem prsebens. 
2;o. Cortex in cfFicinis coriariis infedi visque adhibeatur, 

diverfo heic, pro methodo diverfa, imbuens colore. 
3:0. Foiia mammalibus quibusdam tam domefticis quam 

agreftibus vidam fuppeditent. ad lanas praeterea lin- 

teaque inficienda ufurpentur. 
4:0. Spica^ floriferae avibus nonnullis mammalibusque imi- 

noribus alimentum praebeant & 
5:0. denique nrborer ipfae lilvas fsepe faepiusque nemora 

amoenisfima forment. 



Si vero fpecierum fingulas recenfere voluerls, ea- 
rum quasdam utilitatis invenies adeo eximise, ut in Re- 
gionibus nonnullis necesfarias omnino esfe fisjudicaturus. 

Sic Nana, parva ficet & frutici asfimilanda arbor, 
unica fere eft, ex qua frud:um quendam Oeconomicum 
percipere norint rudes & inconditi Lapones. Lfgmm 
nempe ad frigoris vim defendendam variaque alimenta 
paranda; — Rami Ramulique peile Rhangiferina obtefti 
^d leftum conficiendum fumusque ex ardentibus foliis 
ad culices depellendos fufficiunt. 

Spicas pragterea tempore hiemali Tetraoni Lagopo 
ad vitam necesfaria folas fubminiftrare; Semina cupidis- 
fime confumere Marmotas luteumque Folia praebere co- 
lorem , peritior quisque non ignorat Naturalifta. — Plu- 

' ra 



,16 . . ' 

ra adhuc de ufu B. Nanae qui nosfe cnpiveril-, Linnaei 
de hac ipfa Specie disrertationem perlegat. 



Caeteris vero orDnibns prsecellant Alba & Ahius, 
quse, iit frequentius crefcentes» generaiiorem , necesf© 
efl: , adfpergant ufum. — Radix Albce in p»ludino(is locis 
crefcentis, tortuofa tum & ex coloribus variantibus mar- 
mori haud disfimilem fpeciem induens , proprio Mafur 
inlignitur nomine, quod etiam interduni jigno ipfius 
trunci imponitur, ubi eadem gaudeat natura. Exiniii 
haec radix roboris ac firmitatis ad infl:runienta agricola- 
rum variaque fuppelled:ilia conficienda materiem praebet. 
Eundem, generaiiorem licet , lignwn Trim ci exhibet ufum; 
ad focum vero alendum faepisfime hocce in Septentrione 
adhiberi majorique ad combufliionem , quam ligna Pinj 
Sylvellris Abietisque aeris egens portione, majorem Ci' 
inul disfpergere calorem , dubitare juvat an nefciat quis- 
piam. 

Cortex interfor pauperi Kamfchadkalenfiurn genti 
panis locum fupplens & in Officiuis coriariis jam folus 
jam aliis admixtus adfl:ringentiis adhibitus-in infed:ivis 
quoque recentior nempe, pro methpdo diverfa , badio vel 
flavo colore inficiens ufurpatur. 

Cortex Exterior, laevis & albo illo, in Vegetabilium 
Regno, rariori colore infignis, ea gaudet denfitate, ut 
humorem non transmittat, putredini fic diutisfime refi- 
ftens. •>» Arbor bis terve hoc cortice privari potefl:. — 
Praeter alios ipfius unicuique notisfimos ufus, aduftus 
oleum praebet, jam in Coriariis Olei Mufcovitarum jam , 
ut morborum medicamen, Betularum Olei vel Tiixfturae 
Harlemenfis Tillive nomine infignitum, quod colore fufco, 
odore gravi ac foetenti, fapore vero ardente & ingrato 

praedi- 



IMaBlMMHMI 



17 



16 




17 




16 



fjK^V vorK 



prsedi<:um, vigiriti ad triginfca guttai-nm portione ut fu- 
doriferum laudatur. Eadem ante paioxy^mum adultis 
praebita Dofis febrem f^epe cohibuit intern>ittentem Ter- 
tianam. — In America feptentrionaii \e\ es ex hoc cor- 
tice fcnphae conficiuntur, quibu.s Incolai lluiuina trajiciunt, 
per terras interjacentes eas abque mol-dia portantes. 

Spiccv Amentaceae avibus nonnuills, Tetraonibus 
praefertim & Motaciilis hieme vicftum fuppedicant* 

kamoT Ramutosqm qabridianos quosdam leviores e- 
explere ufus, Folia aibori.s hujnsce, omnium ^ere primo 
virefcentis, redeunti.s veris nur^tios, luteom infe(ftoribus 
colorem , jumentorum pecoruuique nonnuliis alimentum 
praebere igno5*averit nemo. Semina , avium quarundam 
efca, medio, fi disferere volueris, aellatis tenipore colli- 
gantur. Cum vero una jam vel akera adflt arbor, non 
opu^ efc, nifi terrain ufl?one aliove modo fen.inibus ex- 
cipiendis aptam reddere, unde faepius peramoena brevi 
creverint nemora. 

Lympha Arbo*"is, methodo noMsfima vere hauritur, 
quo tetupore trunci ad gemmas efFormandas fingulasque 
nutriendas partes, majorem, folis reficiente calore, hu- 
morjs copiam progerminatam adducunt. — Recens ad« 
huc Sco'bu^icis urinam auget Condimentis additis vino 
haud disfiu ilis h'quor & fi effervefcere ipfi licuerit, ace- 
tum inde piseparatur. 

/Hiius & Incana, uf-pote una qnondam fpecies, fic 
fornia & Oeconomico xxin maxime convenientes, in eo 
tarren dlfcrepant, quod durius fit Incan?e lignum, rafius 
in Svecia crefcentis, cum e contrario Alnus, foliis paul- 
luai di!'par , ubique occurrat, uberiorem exhibens ufum. 

Ligmm tamen Speciei utriusqne. ubi frequentiu.'! 
creverit, pio foco infervit alendo. Rijbicundam eft alni 

C ligQum, 



18 ■ 

lignum, flriatum fa?pe, fed ob fragilitatem ad 'leviora 
tantummodo riippejle(5tilia ap.tum. Radix ve\o, durior & 
niarmoris fere ipecieii) induens ad varios notisfijiios 
refervatur ufus. 

Covtex , recens adhuc & laevis luteum & acidis 
accedentibus magis minusve fufcum colorem fuppeditae. 

Splcce iii coriariis Oflicinis adhibentur afcque ut ad- 
flringentia, Tefte Cel. Pr. Retzio , atramentum vere 
nigrum praeflare posrunt. 

Folia, fpisfa licet & afpera, pecoribus tamen non 
ingrata videntur. 

Ex Cortice B. Nigrce Incolae Americani fcaphas fuas 
eonficiunt levisfimas. 

Fniiicofa lignmn minns album, undulatum pariter ac 
Danricce ^ nodofum, durnm & flavefcens, carbonibus variis- 
que rebus conficiendis infervit. 



KS3ESS^^:2S»»-— 



DISSER.TATIO BOTANICA 
DE 

R A C iE N A 



QU AM 

VENIA EXP. FAC. MEDICM UPSAL. 



PRi^SIDE 




THUN 




EcyjiTS AuRAT. Reg, Orj). de Vasa, 

MED. DoCT» Pkof. MeD. ex Rot. ReG. ET ORD. AcaD. CiE3AR. PETROrOI.. ET 
NaT. CuRIOS. ReG. SCIENT. LOND. HOLM. SOCIET. SciENT, UPS. ^HItAD. PaTR» 

HoLM. ET Dv. Qecon. FiNL. Berol. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et 
Halens.Hist. Nat, Lunj). Harlem. Amsteld. Zeland. Nidrosiens. Ticinens» 
Ienens. Linn. Londin, Reg. Scient. Phys. et Phytovjrapu. Gottingens. 
Nanciens. Med. Paris. Emdl. Monspel. Med. Matrttens. Medic- ET 
Nat. Studios. Edimburg. Membro ^nec non Acad, Scient. Pakis. et 
Institut, Nation. MoNSPELiENS. Agricuv T. Pap.js.Medic.Londin.Scandinav, 
Florentin. et Batavin, Ind, Or. Cori^espond. 



PUBLIC^ CENSURiE COMMITTIT 

L. R. N. D A L M A N, 

NOBILIg, - 

IN AUDIT. BOTANICO D. XIIL APRIL. MDCCCVIIL 

H, A. M. S, 



VpfaJia j Typfs Edmannimis. 



12«: 

SACRAM REGIAM MAJESTATEM 

vSPECTATJE FIDEI VIRlSi 

ANDRE^ JAHANNI RETZIO 

HIST. NAT. CHEM*. £T oecon*. pkoeessorh 
AD ACADJSMIAM LUNDENSEMI PLURIUMT &OCI£T'«. MEMBllO 

O L A V O S V A RTZ 

MED, DOCT. HIST» NAT; PROFESSORIT HOLMIENSI 
PLURIUMi SOCIE.TATUMI MEMBRQ» 

A D A MO A F Z EL I O 

JPH. ET MBD, r>QCT. BOTANICEK DEMONST. AD ACADEMIAMi: 
UPSALIENStM FLURIUM SOCIISTATUM MEMBRO^ 



S A C R u m. 



V luit 
L. R. N. DALMAN, 



BRUKS-PATRONESSAN 
H 6 G A D L A F R U 

EIISABETB MULLBERQ 
HDD L UNDGRENs 

MIM HULDASTE MORMOR 



TiUagtjas dessa blad af V^^rdnad oetj Tacksambet. 



jL R. N. D A L M A ^. 



'^^^'^^^HF^^^W^i^f^^ W ' ^*-^ '^r^^-^SJi^^W^ 



§. I. 

jnLffinia nimis funt Genera Asparagi , Drac^n-e, 
Sansevieri^, Convallari^ & PoLLi^, quin&CoM' 
BiELiN^ & Tradescanti^, utpotc multum & mire 
variantia pluribus florefcentiae partibus, ut corolla, fta- 
ininibus, & fruftu imprimis. Facies tanien externa, ha- 
bitus diAus, valde obvenit diverfa, fic ut fub uno plan- 
tae Genere mininie comprehendi posfint. A ceteris fefe 
utplurimum diftinguit Asparagus caule frutefcente, 
aculeato, foliis fubulatis acutis Si bacca 3-Ioculari dis- 
perma, Convallaria herbacea foliis fimplicibus qui- 
dem, fed iatioribus, liliaceis inft:ru(^a a ceteris fuis co- 
gnatis feparata invenitur, Sansevieria, Liliaceis co- 
gnata, foliis enflformibus crasfioribus -& bacca iPonofper- 
ma diverfa ell. Pollia etiam herbs«cea, multa cum 
Tradescantia habet communia , & Bacca polysperma 
petalisque inaequalibus proprium genus confi:ituere de- 
bet. Drac^na, Palmis & Cannis fimilior, quam L/- 
liaceis, toto habitu externo ab Asparagis diverfisfima, 
cum illis in plurimis florefcentiae partibus convenit, uti 
& cum CoNVALLARiis. Sic in horum Generum chara- 
^eribus eruendis & determinandis, non parum aquse 
heret vel expertisfimis fsepe Scientiae Botanicas Magi- 
ftris. 

Specimen edifcurus Academicum perlculum tentare 

volui, quomodo Drac-en^ genus optime posfet defcri- 

ptione adaequata a ceteris, in Clasf© Hexandria, afflnl- 

ius Generibus diftingvi. 

S A ' Pul- 



il 



Pulcherrimum hocce, in Indiis calidiQvibns indige- 
num, in Caldariis nortris admodum raro hospitans & 
cultum, nec paucis rp-riebus ditatum Genus , dignum 
omnino judicavi, quod ul.erius & melius cnriofii Natmae 
Obfervatoribus notum fiftatur. 

§• 2- 

CharaSfer Genericus* 

Cal. Perianthium nullum, 

CoROLLA monopetala, infera, fexpartita: 

Limhus patens, 
Sta3m. Filamenta fex, tubo inferta, coroll^ breviora^ 

Anthera oblongae , 

Pollen flavum. 
PiST. Germen fuperum , ftriatum. 

Stylux filiformis, longitudine ftaminum. 

Stigma trifidum. 

PeRIC. Bacca ovaha , trnocularis. 

Semen folitarium in fingulo loculamento, ovatum. 
CoroUa in aliis fiibcumpanulata , in aliis tubulofa fubcy- 
lindrica, in aliis infundibulliformis tubo filiformi, 
femper tanien monopetala, 
CharaSer Esfentialis: Corolla I-petala, tubulofa, 6 partita: 

Tubus filiformis: Limbus aequaiis 

laciniis oeftis. 
Bacca 3 - locularis , i - fperma. 
H^biius Palmarum & Scitaminearum , refpediu caulis & 
foliorum; Liliacearum refpecftu florum; Aspara- 
gorum refpedtu frucffcus. 
Sub hoc Genere railitare debent DianeUa D:ni de La- 
MARK, Diana Commersonii & DianeUa Jussieuii; 
item CordyUne & CaUixine forfan & PhiUfta Coai- 

HERSONir» 



-Separandjie ab hoc genere videntur Medeol^ capenfe^, 
fane ad Asparagum m»gis accedentes & mediae 
quafi inter Draca;wam •& Asparagum; Tunt hae 
Dracjena .ftiiata^y undulatai erc&a & Medeola 
cfparagoidf^s^ 

%• ^' 

Specierum Charaderes : 

filiforfnis; foliis filiformibus, 

graminifolla : .foliis linearibus , fcafpo filiForm?. 

^ijaia^. foliis enfiformibus canaiiculatis vaginantfbus ner* 

vofis glab" is. 
draco: foliis eijlifortjribus apice fpinofis , caule arbo;*e«. 
indtvija: foiiis eniifortnibus fesfilibus acutis, racemo com* 

pofito Jateraii, 
umhraculifcra: foliis eliptico lanceolatis acuminatis, caulc 

arboreo, p«niculu terminaii. 
horealis : foliis elipcicis, caule berbaceo. 
margtnata: folii.s dentato - fpinofis , caule fruticofo. 
auflralis: fohis eniiformibus acutis, caule arboreoy ra- 

cemo fupradecompofito. 
ferrea: foliis lanceolatis acutiSj caule arboreo. 
^ernua: foliis lanceolatis fubobliquis , caule ari)oreo, pa« 

nicula cernua. 
hmichryfa: foliis enfiformibus hirfutis. 
lancea: foliis elliptico- enfiformibus, caule fruticofo, race- 

mo terminali ramafo. 
aettminata: foliis enfifonuibus acuminatis nervofis, race- 

mis ramofiiS, 
elUptica: foliis eiliptlco- ovatis, caule curvato - ere<!lo. 
terrninalis: foliis ovato - enfiformibus, caule arboreo* 
cbli^ua: foliis ei>fiforii.ibus obliquis glahrls. 
hirfuta: foliis obovato-oblongis acuminatis hirfutis. 

A * §.4. 



Defcriptiones Specierum: 

D. filiformis: FoJia radicalia, plurima, fcapi bafin vagf- 

nantia , ete(5ta, filiformia, ftriata , glabra^^ fllac- 

cida, fcapo niulto longiora, palmaria usque pe» 

dalia. 
Scapus fiiuplex, in panicula ramofus, glaber, eredus, 

pollicaris & ultra. 
Flores in Scapi panicula breviter pedicellati , albi, fub* 

globofi. 
D. graminifolia : Folia radicalia, plura, lineari- enfiformia, 

integra, nervola, glabra, eredta, fcapo paulo 

breviora. 
Scapus folitaniis, fimplex, filiformis , ftriatus, glaber, 

eredius, pedalis. 
Flores e gemmis lateralibus alternis plures , fafcicu- 

lati, pediceliati, albi. 
Pedicclli filiforincs, longiLudme tubi coroHie, lineara 

longi. 
Corolta infundibuliformis. 
Facies Antherici eft, fed frucflus baccatus, femini*' 

bus pluribus. 
D. enfata: Folia radicalia, canaliculata, petiolis vaginanti- 

bus, enfiformia, integra, tenuisfime nervofa, 

carinata, gl^bra, pedalia vel panlo ultra ; caulina 

fesfili-equitantia, fimilia, digitaliaj fuprema fpa- 

thseformia , breviora. 
Caulis herbaceus, inferne folifs vaginatus, compres- 

fus; fuperne ramofus, ereftus, glaber, longitu- 

dine foliorum. 
Flores panieulati, 
PanicuJa patens. 

St» 



Sitmina nitida, atra. 

Obf. Minime enjifolia Rumph. Herb. Amb. Tom. ^, 
tab. 73, cujus petala acuta, & folia alternatina 
vaginantia , quaeque forfan Anthericum Adenan- 
thera. 
D. draco: Fo//^, integra, coriacea, multinervofa, giabra^ 
pedalia & ultra. 
Flores paniculati. 
D. indivila. Caulis arboreas , 

Folia fesfilia, ampleKicaulia, enfiformia , acuta. 
D. hemichryfa: Folia equitantia, enfiformia, integra; 
multi - nervof^, nervis exftantibus, fubtus fer- 
ruginea, hirfuta imprimis bafiw 
Panieula terminalis ; 

Pedunculus communis compresfus, fquamofus, cinereus, 
eredtns; partiales alterni floribus fubfpicatis, 
brevisfime pedicellatis, cylindricis. 
D. lancea: Caules teres , eredus , apice ramofus, foliis 
inferne tedtus. 
Folia alterna fesfilia , femi - amplexicaulia, elliptico- 
enfiformia, acuminata, integra , tenuisfime riiul* 
tinervofa, glabra, eredo - patentia , Ipithamea. 
PanicuJa patens. 

Pedunculi angulati, divaricatf, digitales. 
Flores e gemmis alternis tres vel plures glomerati, 

breviter pedicellati. 
Corolla albae, tubulofae, ungviculares. 
D. acuminata. Fo/Ztf fesfilia, enfiformia, longe acumina.. 
ta acumine fetaceo, integra, gljibra, multiner» 
via , bipedalia & ultra , duos pollices lata. 
PanimJa patens. 

Pedicelii breves, lineaai Inngi. 
Corolla albae, tubo filiformi brevi. 

el- 



6 ■' 

D. eltiptlca. Caulif decambens, curvatp •eredlus, teres, 

cinereus, glaber. 
FoUa alterna, petiolata, elliptico- ovata , acuniinata, 

integra, tenuisfime mulfi - neivoQi, glabta, pa-^ 

tentia, pollicem lata, palmaria. 
iflores paiiicuIalJ, terminales. 
Corolla cylindritH, tubu!o(;-» , alba, ungvicularfs. 
Obf. Similis quidem videtur D. terminalrRuMPH. Herb, 

Amb. T. 4. tab. 34. cujus peiioli longiores & 

corollae breviores, quod contra in noftra. 
D. terjuinalis: tolia pttioiata, ovato-enfiformia , integra, 

glvib^a, mulcinervia, erefta , fpiLbanjaea iisque 

felquiped^Ha, poHicem unicutn ad quatuor lata. 
Petioli cotitplicati, comp: esli. 
Panicula patens, ampia. 
Bi a8ea oblongse, fetaceo- cufpidatae , partiales fenfim 

minores. 
PeduncuU feu rami paniuuiae angulat», ftriati. 
Pedicelli filifornKr .<;. hrevisnuju 
CoroUa cylindrico-fubcati-panulata, alba. 
PetioU complicati , cnmpresfi. 
D. obliqua. CauUs fruticolus. te.es, fm.plex, glaber, ere- 

«ftus, towas foliis vaginatuSj paliTtaMS & ultra. 
FoUa vaginantia, alterna, app-oximata, enfiformia , 

obliqua, fubfpiralia, integra, glabra, multiftriata, 

patula, pollicaria. 
Flores terminales, in panicnla alternatim glomerati,' 

fubfesfiles, albi, globofi. 
D. hirfuta: FoUa petiolata, obovato-oblonga, acuminata, 

margine hirfuto, integra, nervola, fupra villofa, 

fubtus glabra, cofta hirfu^a transverfisqoe ftriis 

plurimis , ereda, pedalia , palmaai lata. 



===== 1 

Florum racemns terminalis, totus hirtus. 

Corolla iDfurtdibi.jIifoimes. 

Faioli eqi;itHntes , hitfuti, pollicares. 

Hccc t iandra eft, a Celeb. peregrinatore D. D. 
AHAM. AFZELIO nobiscum benevole com- 
niunicata ; v<x tamen ab hoc Genere feparari vi- 
detur, nifi Geuus in plura incerta dilacerandum 
foi*et» 

§. 5. 

Habitatio. 

Crefcunt fere omnes fpecies hujus generis in calidiori- 
bus regionibus ut: 
filiformis & obiiqua in Nova Hollandia in Afia gra^ 

minifolia. 
enfata , marginata , cernua , hemiehryfa , lancea & rff a- 

minata in itifulis Bourbon & Mauritii. 
2raco m India orientali, 

enfata, umbraeulifera, terminalis , Jancea in Java; 
tlUptica in Java & Ceilona, 
indivifa & auftralis in Nova Zelandia. 
horealis in Terra nova, finu Hudfonis & Canada.. 
ferrca & terminalis in China. 
hirfuta in Sierra Leona Africae. 

Synonymia 

Videatur spud Celeb. Wildenovium, in Spec. Tom. 2. 
p. 155—158. 

r^ r»2m/7//> Javanis dicitur Andong & /<j»(?^<i.Andong; 
Lacki. 

Wfm. 



Ufus 

impHmis pro Ornamentis in Hortis, «bi plantatae fera- 
per fpeciofae erunt habendae Drac^nje plurimae fpe- 
cies, caudice ftrifto, coma foliorum & floribus nu- 
uierofis. 



"=•^1:3» 





■■ ■ ■ ^ 




V 


*\ 


il 












\v 




/, 








^s^ 




^w 




'/ / 












V ^^». 




// 




\ 4 






ej4f/w ^Sk. 


^v ^^ 








\ /F 






1 \ 


\\ 








Y 






f ^mi//l 


\ \ 








1 




1 X^I^M 


^d^^^IyJr^ 


\ 


V / / 


h 






/ 






^m^^n 1 


\ 


\ 7 # 
\ 7 # 


') 






f 


i 




^^^^J /) S 


\ 


\ '/ « 


/ 








! 




^^1/ ' 


\ \ 




\ V » i 


f 


' \/ 








iIKn^^ 


\ 1 
















H^I^^Fi^ ^ 


\ \ 




// /K /1 


1/ 










BH^HHr ^ /r 


\ 1 




*/ Sl * 7 










K N^ 


^Mfk' ^ 


l \ 1 




jjl 




fj j 






' 


t^ 


^m/^ 


\ \i 




ffl 




1 ! 




/ 


1 


\\ 


^^^ 


\ M 


liifi 




y 


/ 


i 


V 


\iKp^^:\ 


/h 


\ II 1/ 1 A 




y^ 




i 




^^ 


M 


'wi^ 








• 


1 l 


P' 


yP 


yz 






■^ 




f 


F^ 


JK;. 


■■■/■ 










■ 


^ 


r ■ 











''^//. 



T^^2a. \9a/arm^. i^^-^ ^J^^i^i^^ oaj^ua.^C^^ 



• (4) 

DISSERTATIO BOTANICA 



DB 



BORBONIA. 



Q U A M 



i,m? 



FENIA EXP. FAC. MEDICuE UPSAL. ^-^ ^'^'"^ 

P R y^ S I D E ARBm 



CAROL. 





t » • 

EquiTE AuRAT. Reg. Or». de Vasa, 

Med. Doct, Prof. Med. et Hot. Reg. et Ord, Acad. C-ffiSAR, Petkopol. et 
Nat. CuBios. Reg. Scient. Lond. Hoi.m. Societ. Scient, Ups. Philad. Patr. 
HoLM. stCiv. Oecon. FiNL. Berol. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et 
Halens. Hist. Nat. Gorenkens, Lund. Harlem. Amsteld. OEcon. 

ET InST. LiTT. ZeLAND. NiDROSIENS. TiCINENS. IeNENS. LiNN. LONDIN» 

Reg. SciENT. Phys. et PHyTOGRAPii. Gottingens. Wetter aw. Nanciens. 
Med. Paris. Emdl. Monspel. Med. M.^iTRiTENS. Medic. et Nat. SyUDIOS. 
Edimburg. et Petrop. Medtco Chir. Memero nec non Acad. Scient. 
Paris. et Tnstitut. Nation. Monsfeliens. Agricui.t. Paris. Medic. Londin, 
ScANDiNAV, Florsntin. et Batavin. Ind. Or. Corrkspond. 



p. p. 



CAROL. DAN. v. HAARTMAN 

NOBILIS FENNO. 

IN AUDIT. BOTANieO D, XVJUN. MDCCCXL 



H. A. M. S. 



U P S A L I ^ 



liITTKRlS TYPOGRAPHORUM ACADEMI^ 

Stenhammar et Palmblad. 



OPTIMO P A R E N T U M 



riLII PIETAS. 



C A a O L. D A N. 



B O R B O N I A; 



l§- 



K 



lullam fere crederes terreftri in Orbe regionem, 
ita fterilem, ita vel Solis ardore deuftam, vei frigoris 
duritie vaftatam, quin nonnullam faltem nutriatplantam* 
et quidem fingularem fibique propriara , nullibi alias huc 
ufque inventam. iSuo in finu frigidiffima Islandia plan- 
tam, quae ab hac fub Arcto fita infula denomlnatur, vaU 
de pufillam fovet, Koenigiam. Aromata omnium pre- 
tiofisfima, non nifi fub Sirio ardente in Infulis Moluccis 
quaerenda erunt. Nec pauca nobis reliquit plantarum ra- 
risfimarum Genera, infularum triga Japonia, feu potius 
Nifon dicta. Sed rapimur in admirationem , ingentem 
illam confiderantes multitudinem, non modo herbarum 
fed et arborum, quas prasterlapfis ultimo Decenniis, in 
America inprimis meridionali, in Afia et terris Auftrali- 
bus qusefivit, indagavit, collegit, defcripfit celeberrimo- 
rum Peregrinatorum indefesfa induftria. 

Inter haec tam numerofa, quam generi humano uti- 
lia inventa, non ultimum fibi locum vindicare videtur 
amplisfima, proque amplitudine fua forfan minus habi- 
tata Africa, quae plantarum Genera non modo propria 
nutrit plurima . fed facie quoque et externo habitu adeo 
ab aliarum regionum Vegetabilibus disfimilia, ut non mi- 
nus, quam ipfi crinibas crifpatls homines, primo intuitu 

oab aliis facile dignofcantur frutices ,' arbufta ipfaque 

§gramina. 

io A 2 Ex- 



o 
o 



Exploratum inderesfis prsefertim celeb. Pr^issidiS 
aliotumqne itineribus Promontorium fic dictum Bona Jpci 
ejasmodi Genera, aeqiie nuinero nuilfa ac qnidem valde 
li.M^^r.lar!:! , intra Seculi fpatium, Curiofis Botanicis com- 
municavit, quorum pluriiDoe ndhuc fpecies, parum et vix 
nifi nomiiie notae funt , vel in Prodromo Flora Capenfis 
liluf. Pr^sidis breviter recenfitae, vel exinde in Gene- 
ribus et Speciebns, a Celeb. Botanicis editis introiiucta?, 
fbepius vero abfque ulla dtflcriptione. 



H §. 



Ad alia ante nota Gt-n^ra, G^^niHam, Spartium et 
CiotalaiiHm Varii AuLtores ipecies Bortoniae diutius no- 
tas retulerunt , uti lv/\jus , Plukknetius, Commelinus, 
-TouRNEFouTius, quJn et ipCe Linn^us. Hic vero fe- 
licisfimus Noller, Scientiae Botanicae Reforraator, in 
Fiorto ClifJbrtiano Genus Borboniae primus adoptavit ac 
determinavit, ex duabus fibi notis in Horto nuper dicto 
culris fpeciebus, trinervia fcilicet et Janceolata, quarum 
icones, licet minus bonas , inprimisque prioris, jam du- 
dum dederat iVleritisfimus Plukenetius. Deinde fen- 
fim innofcuerunt Bokbonia ericifolia, ciliataj cordaia et 
crenata. Reliquas notas reddidit Celeb. Pr^ses in Pjo- 
dromo Florce Capenfif, nlmirum perfoliaihm et undulatam ^ 
quibus hodie ex Herbario locupletisfimo hujus Acade. 
miae, 2id(\\(i\\xs jerrulatam, cum adjunctis iconibus hujus y 
perfoliala atque undulata, ut non modo fit fpecimen no- 
ftrorutn in Am, bili aeque ac utili Scientia Botanica pro- 
gresfuum, fed etiam, quo ufque fieri poteft, apud Te, 
benigne Lector, aiiquam ineamus gratiam. 

m §. 



III §. 

Character Genericus. 

Cal. Periamhium monophyllum, quinquefidum, corolla 
dnplo brevius: lacinice lanceoiatae , acunninatae, ri- 
gidae, pungentes» fub^quales, infima paulo longiore. 

Corolla: Filamenta decem, coahfca in cylindrum, fuper- 
ne longitudinaliter dehifcentero, apicibus as- 
furgentia. 

Jnthera parvae. 

PiST. Germen fubulatum. Stigma obtufum, excifum. 
5/j/«j brevisfimus, adfcendens. 

Peric. Legumen oblongum, acuminatuiR, fpina mucrona- 
turo, uniloculare? 
Stmen reniforme. 

Character Specierum. 
* foliis lanceoJatis. 

1. B. ericifQlia: foliis lineari-lanceolatis fubtus villofis. 

2. B. trinervia : foliis lanceolatis glabris trinerviis. 

^. B. lanceolata: foliis lanceolatis glabris multinerviis. 
'•• * foliis cordatis. 
t foliis integris: 
4. B. perfoliata : foliis cordatis integris reticulatis. 

5. B. 



5. B. cordata: foliis cordatis integris muUinerviis. 

6. B. ciliata: foliis cordatis integris multinerviis ciliatis. 

f t foliis dentatis: 
'j. B. unduUta: foliis cordatis undulatis mucrone roflexo. 
%. B. crenata: foliis cordatis muitinerviis denticulatis. 
9. B. ferrulata: foliis cordatis multinerviis ferratis. 

V §. 

Defcriptiones Specierum. 

1. B. ericifoUa. CauUs fubviliofus. 

Fo/;Vj alterna , fublinearia, enervia, fupraglabra, Sub- 
tus villofa, Qiargine revoluta. 

Flores capitati, capitulis terminalibus. 

Ohf. Haec unica eft fpecies, quam invenire e*" exa- 
mini accuratiori fubjicere non contigit Celeb. 
Prjesidi. 

2. B. trineriyia. CauUs fruticefcens, totus glaber, erec- 

tus, ramofus, tripedalis et ultra. 

Rami fparfl, erecti, laxi. 

FoUa-, fparfa, fesfiUa, lanceolato-elliptica, mucronata, 
pungentia, integra , glabra, trinervia, patentia, 
tingvicuiaria. 

Flores in ramulis terminales, folitarii, lutef. 

3. B. iansiolata» CauUs frutefcens, totus glaBer, erectuS) 

parum ramofus^ pedalis. 

i?4- 



Rami pauci, erecti, fimpllcej;. 

FoJia fparfa , fesfilia, lanceolafco eliiptica, mucrona^a, 
pungentia, integra, glabra. niuitines via, plerum» 
que feptenuiervia, in.b icata, interftitiis longio- 
ra, ungvicuJaria. 

F/ortfi terminales, fubumbeilati, plurirai, pallide-lutei. 

Pedunculi brevisfimi, glabri. 

Calyx ftriatus, glaber, laciniis mucronafeo pungentibus. 

CoroUae tomentofa&. 

4. B. perfoliata. Caulls vix fruticofus, totus glaber, 

ramoCus. 

Rami et RamuJi alterni , filiformes, fufci, glabri, 
flexuofo-erecti. 

FoUa alterna, amplexicaulia, cordata, ovata, acuta 
cum mucrone, integra, glabra, reticulato-nervo- 
fa, patula, inaequalia, ungvicularia , ufque polli- 
caria. 

Flores axillares, breviter pedunculatij folitarii, lutef, 

5. B. cordata, Caulis fruticofus, curvatoerectus, villo- 

fus, fuperne ramofus, bipedalis. 

^aini patuli, (imiles, fubfaftigiati. 

Folia alterna, fesfilia, cordata, ovata, fpinofo mu- 
cronata, glabra, multinervia, integra, inabricata, 
pollicaria. 

Fhres ternunales, umbellati, fubq^ini* 

6. B. 



6. Ti. ciliaia. Caulii vix ft utifercers , dccuir.bens , ra- 
i- mofus. 

Rami et Ramuli alterni, filiforiiies etcapila-es, cur- 
vi et flexuofi, ^jlabri. 

FoUa alterna , a!i>plexicau!ia , coriiat:?, o'/ata , obtufa 
cum rnucione, integra , cofta et niargine ciliata, 
inaequalia , ungvicularia , ufque pollicaria. 

Flores in ramulis terminales, fubumbeliati, lutei. 

7. B. undtilata. Rami filiformes, purpurafcentes, glabri. 

Folia alterna, amplexicaulia, cordato ovata , acuta 
mucrone reflexo, undulata, convoluta, gl.tbra, 
vel rarius pilofo nervofa, ungvicularia et ultra. 

8. B. crenata. Rami alterni, rufefcentes, patenti erecti, 

breves. 

Fo//d alterna, amplexicaulia, cordata, rotundata, a- 
cuta, denticulata, multi-nervia, reticulato-veno- 
fa, glabra, inaequalia , fubpollicaria. 

Flores capitati, lutei. 

9. "B. fsrrulata. CauUs fruticofus, glaber, erectus, ra- 

Hiofus. 

Rami trigoni, alterni, fubfimplices. 

FoUa omnino ut m^.cordata ied raargine glandulofo- 
ferrulata. 

VI §. 

Synonyma 
in Speciebus Plantarum, quas edidit Celeb. Wildeno- 

vius, 



Vius, facile obfervanitnr 

fatis else credi(ii|^ 

B. ericifoUa, efc trimrvia 

B. lanceolaia^ perfoliaia e 

B. undulaia^ cordata, efc 



Crefcnnt omnes efc fit 
fpci^ plerumque locis m 
bus firis ; Ipeciatim vero 
fra T.iffelberg viilgaris: 
hoek: cordaia fub Duyv 



FIo 
tempus incidit in Septe 
fcentia per quatuor circl 



fruticulorum Boi bonias 
tus in eo p- aecipue con 
gantibus loca fterilia n 
lerviant infectis et non 
tentottis pro foco alenc 




P ^IJ^ 



TJn oLula.ia, 



vius, faciie obfervancur enodata . adeoque haec indicasfe 
fatis efte credimns, fciiicet: 

B. erkifoUa, et trinervia Tom. 3. Part. 2. p. 922. 

B. laKceoIaia, perfoliata et ciliaia ibid. p. 923. 

B. undulaia, cordata, et crenata ibid. p. 924 et 925. 

VII §. 

L o c u s. 

Cf-efcunt omnes et fingulae Borbonia? in Capite Bonce 
fpei^ plerumque loci.s montofis et in collibus fub monti- 
bus fins; (peciafim vero lanceola;a extra urbenj C«p, in- 
fra T.ff^^lberg vuigaris: ciliata ad Rode Sand et Winter- 
hoek: cordaia fub Duyvelsberg et juxta Drakenftein. 

VIII §. 

Fiorefcendi 
tempus incidit in Septembris menfem, continuata flore- 
fcentia per quatuor circiter infequentes menfes. 

IX §. • 

Ufus 
fruticulorum Boi bonias parum nobis notus et explora- 
tus in eo praecipue confiiare videtur, ut floribus fuis ele- 
gantibus loca fterilia montofa exornent, nutrimento in- 
ferviant infectis et nonnullis aliis animalibus, atque Hot- 
tentottis pro foco alendb. 




boPv,:b o:n^i^. 



T H E S E S. 



I. 



Hiftorias Natiiralis notfonem nemo fane medi- 
tando vel legendo capiet perfectam; relictis librorum 
catervis, Ipfa inveftiganda ec contemplanda erit Na- 
tura. 

II. 

Ex itineribus igitur magnam et civitatibns et S^cien- 
tiis emanafse ucilitatem, nemo infitias ibit; licet noxia 
aliquo faltem refpectu ea, contendere haud dubitamus. 

III. 

Nomina nimis polyfyliabica p^antarum, uti tx- 
diofa nec necesfaria, quisque fugiet Scientis Botani- 
cae amator. 



IV. 

Non posfumus igitur quin nomina, qualia funt 
rosmarinifolia, tanacetifolia, coronopifolia, et miliia 
ejusdem generis fimiiia, reprehendamus. 



DISSERTATIO BOTANICA 



DE 

CINCHOsA, 

CUJU S 

PARTEM PRIOREM, 

CONSEmU EXP. FAC. MEDIC/E UPSAL. 



PRi^StDE 




Ec>uiTE AuRAT, Reg. Or». de Vasa, 

Med. Doct. Prof. Med. et Bot, Reg. et Ord, Reg- Coli-. Med. Memb.* 

HoN^. Acad. C^s^r. pETRoroL. Ei Nat, Cubios, Reg. SciENT, LOND. HniM. 

SoCIET. SciENT. UpS. PaiLAD. PATR. KOIM, EtC3V.QeC0N.FiNL. BeROL. NaT. 

ScRUT. Paris. Hafn. Moscou, et Halens. Hist. Nat. Gorenicens. 
LuND. Hari-em. Amsteid. OEcon.^t Inst. Litt. Zeland. Nidkosiens, 
TiciNENs, Ienens. Linn. Londin. Reg, Sc!ent. Fhvs. et Fa^VTOGRflPu. Got* 
tingens. Wetter A.W. Nanciens. Med. Paris, Emui.. Monspel. Med, Ma- 
tritens. Medic. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop, Medtco- 
Chtr. Membro nec non Acad. Scient- Paris et Institut. Nation. 
MoNSPELiENS. Agricui.t. Paris. Medic, Londin. Scandinav, Florentin. ev 
Batavjn, Ind. Or, Correspond, 

I». p. 

CAROLUS PETRUS FORSBERG, 

STIP. kAhR£ANUS , SMOL,ANDUS. 

IN AUDIT, BOTANICO D. V DECEMB. MDCGCXI 



H. 



A. M. S. 



UPSALIjE, 

EXCUDEBANT StENHAMMAR ET PaLMBLAD. 
ReG. AcADEMIiE TyPOGRAPHI. 









DoCTORi, Professori 

Equixi». 



IGNOSCE , Patrue Patruissirie > homini , qul hodiernum publlcs dlmicano- 
nis praefidium rogavl adolefcentulus TuUM, matutinum prlvatae indulgentia; 
TUUM puer fortltus , «ternum vir petlturus TuUM, Larlbus , prcsceptls et 
exemplis innutrltus Tuis , grandia fpiravero J major, nefclo, famz , per trln,- 
dum orbem clarefcentis> an anlml generofi mlrator et cultor. Sine, precor> 
vlvere confangulneum , omnl fato TuuM, et , ut gratum fimpLlcemqne mesfe 
coelltus aurea colonum Deus , ita beneficlls vere paternls, OriFER Patrue , 
p«rfrui TiiiS meracrem et Istabundum 



FORSSERG. 



CINCHONA. 



V^4uam fauflum fuit iliad momentum, qoo prhnom 
Europaeis innotuit Cortex lile Febrifugus , e montibus Pe- 
ruvianis oriundos, qiii pius attulit utilitatis omni hominum 
generi, quam qoidein onrines Americ.se aurei argentei- 
que Thelauri! Dom enhn per longius forfitan tempus 
indigenis Americanis ufitatum fuer&t praecellens bocce 
remedium , cafa qaafi , ut multa a!ia exotica phaimaca, 
Comitisfga Chikchon , Febri iaboranti, feliciter detegi- 
tur, circa anndm 1638, pulvis antifebrilis, fine pari opti- 
mus, efc fere feosper fpecificus. Duobus inx annis 
elapfis, in Europam delatus corcex , fub nomme Pnlve' 
rh Comitisfct^ Cardinalis de LuGoSj Pairum vel Jejuita- 
rum, multitudini inflgni segrotaiirium fanitatem reflituit, 
ac fumrnopere fuit laudatus. Poftea China , Kinkince^ 
Quin-quincs et peruvianus Cor-tex sppellatos in Pharma- 
copoliis Europseis follicice fervatus fuit, in morbis non 
paucis a Practicis utilisfimus habitus. Eximium illud 
remedium ultra feculi fpatiiim e CiKchona ofjlcinali de- 
fumtum, dum genuinum modo, nec aliis corticibus adul* 
teratum efl: , fuas omnino adhuc meretur laudes, licet 
recentiori sevo, per indefeflam Botanicorum operam» 
plures deteft^ fint Cinchon^ Generis /pecies, vi aii- 
tifebriii aeque praeditae et falutares. 

Cinchonas enim Genus recentiori aevo plurimis di- 

o>tatum fuit novis fpeciebus, Illuflr. Linn^ duas tantuoi 

fpecies, ofjjsinahr/i fcilicet et cariticam' Jaqui^SHi noverat. 

A Vahl 



( » ) 

Vahl in Act HafnienC Hift. Nah novem recenfet, a 
D- Prof. SwARTz, FoRSTER ct MuTis detc^^tas. Po- 
flea D. Lambert undecini enumeravtt in DeCcripf. of 
the Genus Cinchona, London. 1797. ec Celeb. Per.soov, 
in Enchiridio Botanico p. 196 u.sque 21 fpecies difiinc^>^s. 
Si vero cum iiluftri peregrinatore, D. Humboldt , Ge- 
iius Cofmibuenx cum Cinchona conjungere volu;«.'Us, et 
fimul addere illas fpecies, tjnas novisfiine indagatae fu- 
erunt, fcilicet exceJfam D. Roxburgh ex India orientali, 
D. HuMBOLDTit fcrobiculatamy caduci/loram et ovaUfoUam ; 
atque D. Willdenowii brafiUenftm, nu^Derus fpecierum 
Cinchonse rite nobis notarum usque ad a6 hodie ad- 
fcendit. 

§. IL 

Character Gemris^ eft: fequenst 

Cal- Perianthium monophyUum, tubulatum, (uperum^ 
breve, perfiftens, quinquefidum: laciniis acutis. 

CoROLLA monopetala, infundibuliformis, quitiquefida. Tu,-- 
bus cylindricus; laeinia lanceolatae» 

Stam.. Filamenta quinque, tuba inferta. 

Amhera lineareS;. ereftae^ 

PiSTiLL. Gfrw^« inferum. 

Stylui filiformis , longitudine ftaminum. 

Stigma clavatum, 

Pericarp. Capftila calyce coronata, bipartibilis, medio 
dehifcens. 

Semina plura, oblonga, comprefla^ ala mem- 
branacea cin<fla» 

EISSEN- 



C 3 ) 

EsSENTiA Generis confiftit in 

Capfula in(erat terefci , bfloculari, bfpartibili: 
valvulis intertie ^Jebifcentibus, difle- 
pimento paralielo. 

Biferttnt itaque a Cinchona fequentia affinia -efc fimilia 
Genera : 

Macrocnemum: Capfula bilocukri: valvulis externe 
dehifcentibus, 

Rondeletia: CJapfula fnbrotutida, bilocularl, biparti« 
bi]ii afc fine dilTepimentis* 

Portlandia: Capfula pentagona, retufa, bilocuTa- 
ri, poiyfperma, coronata calyce quin- 

quephyllo. 

Pinknneija: Capfula fuperne bivalvr, valvulis me- 
dio feptiferts. 

Danais: Capfula globola, umbilicat^ aplce bivalvis. 

Manettia: Calyce odopbyllo, <JoroiIa, ftaiiiitis- 
bus» 

§. m 

Oranibus Cinchon^ fpeciebus €aulis arboreusi 

Rami inferne teretes, fuperBe obfolete tetr^goni, decQS« 
fati, 

Fo//d decuiTata, integra, fubpetiolata, indivifa ; ceterum 
pro folo, climate et aetate variantia. 

Flores faepisfime paniculati, trichotomii rarius Jaterales, 



§. IV. 

Species Cinchonae huc usqne bene no-tae numerari 
pofTunt (equentes. 

■■•' Corollis tomentofis. 

1. C. fcrobkuJaia: foliis ellipticis nih'dis, fubtus fcrobicu- 

latis ; li'!ibo Janato; capiulis oblongis 
Isevibus ; liafi^inibus inclulis, 

2. C. niacrocarpa: foliis ellipticis fupra glabris, fubtu.c pu- 

beicentibus; ftaniinibus fupei iori tubi 
parti infertis. 

3. C' lancifolia: foliis lanneolatis acutis glabris; lirnbo 

hirfuto, pinicula brachiata. 

4. C. dichoioma: foliis oblongo - lanceolatis; peduncu- 

lis terminalibus dichotoniis; capfulis line- 
aribus. 

5. C.rofea: foliis oblongis acuminatis; corollae liuibo mar- 

gine tomentofo ; panicula brachiata. 

6. C. brafilienfis : loVns oblongis acuminatis, venis fubtus 

pubefcentibus; tubo longitudine calycis ; 
panicala terminalf. 

7. C ohlo?7g!folia: foiiis oblongis acuminatis glabris; ftami- 

nibus infta medium tubi infertis. 

S- C. excelja: foliis oblongis acutis, fubtus pubefcentibus; 
corolla pubefcente; ftigmate fubcapitato; 
filamentis in medio tubo. 

9. C. glandulifera: foliis ovato - lanceolatis, fupra glan- 
duiofis, fubtus villofis; limbo intus 
lanuginofo. 

10. C. 



C 5 3 

30. C. condaminea: foliis ovato - lanceolatis nitidis, fub- 
tus fcrobiculatis; tubo hirto; capfulis 
ovatis. 

11. C. acutlfolta: foliis ovatis acutis ; corollis glabris j pa^. 

niculis terminalibus. 

12. C. ovaUfoUat foliis ovalibus, . fabtus pubefcentibus > 

fauce glabra; capfula ovata. 

13. C. micramha: foliis ovalibus obtufis; limbo lanata; 

panicula araplisOiiia« 

14.. C. cdrdifolia: foliis rotundafco-ovatis, fubtus tomen'^ 
to.Qs, fupra pubefcentibus, 

. * '' Corollis glabrist 

f Starninibus inclulis: 

15. C gr^iidijhra: foliis oblongo-lanceolatis glabrls; ta-^ 
bo longisfiiiio. 

iS. C. caduciflora: foliis ovatis glabris, in axillis nervo- 
runi pilofis ; coroilis caducis; panicu» 

la braciiiata» 

17. C. parviflora: foliis ovatis glabris; filamentis bafi df- 
latatis pubefcentibus. 

t t Staminibus exfertis : 

i§, C. longiflor(2: foliis lineari-lanceolatis glabris ; corolla) 
iongisflQia ; pedunculis axiliarihus uni- 
floris» 

19. C, anguflifolia: foliis lanceolatis,. fubtus pubefcenti» 
bus; panfcula trichotoma. 

"20. C. 



i 6 ) 

zo. C.Joribunda: foliis oblongis aruininah'.<? gl,. ^ s; pa- 
nicuia tricbotoma ; capiulii» tui-biuatis 
laevibus, 

21. C. caribaa: foliis oblongis glabris ; pedunci • axilia* 

ribus unifloris, 

22. C. /;«^<3M: foliis ovatis p.cuminatis gljib-^is; pai)icu!a 

terminali; caplulis pentagouis. 

23. C. brachycarpa: foliis oblongis obtufis glabri»,; «•apfa* 

lis ovatis coftatis. 

24. C. sorymhifera^ foliis ovatis acutis glabris; pmiculis 

axillaribus. 

55. C. philippica t foWis ovatis glabris; paniculae peduncu- 
lis duplicatovtriiidis. 

26. C. disfmiUJlora : foliis cordato-oblongis gl?^hri'?; liuibo 
ftubo longiore ; caplulis iiin.iiu.us. 

Obf, quod quaedam Cinchonae fpecie*; v:irien' , fe- 
cundum folum, clima , aetatem"; ^t alias circum- 
ftantias. 

.§• V. 
Synonyma. 

1, fcrobicuJaU, HuMBOLDT Plant aequinoft. 165. Tab. 47, 

Cafcarilla fina difta lingua vernacula. 

2. macvocarpa. Wilxdenow Species Plant. T. I. P. 2. p. 

958- Quina blanca; Quinquina blanc de S;ta Fe^ 
HuMBOLDT Magaz. N. F. Fr. Berol. I. p. 124. 

Cinchona ovalifoiia Fischer Spec. mifc. 1. p. 7^. 

3. lati' 



L 7 J 

^ JancJfoUa.. Mutts. Quina' Naranjada de S:ta Fe^. Cali' 
Taya meruat, Gadir. Humboldt Magaz. N. F. Fr. 
Berol; i. p. 124.. 

Cinchona anguftifolia et Cafcarille' fino Ruiz Qui- 
noK Suppl. 21. c. fig, 

Cinchona glabra Ejusd. Quinol. 2,. p. 64, 

Cinchona nitida Ejusdo, Fiora Peruv. 2. ic,- igr, 

Cinchona Janceolata et Bobo Aniarilloo- Fiora Peru-" 
vian. 3. ic. 223.. 

4. dichotomao Ruiz. Flora Peruv. t» 197. 

5^ rofea. Ruiz Blora Peruv., t. 199.- vulgo Afmonicko 

6^. hraftlienfts. Hu^MKaLDT Mag.- N, F. Fr. Berol. I. c„ 
CoMPARETTi m RoEMERi Arzneymitt. Lehr. L 
I. I. p. 45..; * 

7» ohiongifolia,. Mutts Quinquina roi^a 5 Quinquina rouge 
d&S:ta Fe6. Rod China. 

HuMBOLDT Mag. N, F. Fr. l c. Fischer t c, 
pi 70. 

Cinchona- Intefcens Ruiz: QuinoL 6.. p. 72. 

Carcarilla amarilla Ruiz Quinol. 6. II. vulg^o Floret 
de Azahar vel Palo de Requefon. 

8. excelfa^.- Roxhurgh Plants of the CoafH of Coroinanv 

del 2. t. 106. indiaois Bundaroo.. 

9. glandulifera. Ruiz^ Flon Peruviano- t. 224,. vulgo? Cai- 

fcariila negrillar 

10. Cen' 



10. cofj^amhea. Humboldt Plant. aeqiiiiiod. y. 32. 7. 10. 

Mag. N. F. Fr. Berol. I. 2. 114, 

Cinchona ofTicinalis Linn. Species Plant. ed. s. p. 
244. LiNN. Syft.Nat. ed. 10. p. 929. 

WiLLDENow Spec. PI. T. I. P. 2. p 9)7- 

Lambert Cinchon. T, L 

11. acutifoUa. Ruiz Flora Peruvian. t. 225. 

i2. ovalifolia. Humboldt Pl. aequinodV, 64. t. 19. Ca- 
lcarilla peluda. 

13. micrantha. Ruiz Flora Peruv. t. 194. vulgo Ca- 

fcariila fino. 

14. cordifolia. MuTis Quina smarilia; Quinquina jaune< 

Gul China. 

HuMBoLDT Mag. N. F, Fr. L c. Fischer I. c. p. 

Cinchona ofncinalis Linn, Syft. Nat. ed. 12 et 13. 

Cinchona pui^efcens Vahl A(ft. Hafn. I. c. 

Cinchona hirfuta Ruiz FI. Peruv. t. 192. 

Cinchona ovata Ruiz 1. c. t. 195. 

Cinchona purpurea Ruiz Quinol. p. 67. et Flora 
Peruv. t. 193. 

Cafcarilla pallefcen.^ ; Morado et pallido ; vulgo Pa- 
ta de Gailerata Ruiz Quinol. 2: 56. 5: 67, 7: 14, 

Gafcarilla tenuior. Ruiz QuinoL 2: 56. 

15. gran- 



'/ 



c 5 'y 

ij. grandijfora, Humboldt JVIag. N. F. Fr. Berol. p^ X2©.' 

Ruiz Flor. Psruv. 2, p'. 54. 

Cormibuena obtufifolia Ruiz Flora Pernv. 3. t. 198. 

j6. caducifiora. Humboldt Plant. sequino^n:. 137. t, 39, 
magiiifolia ibcj. p. i68. Verrs. Caicarilla bora. 

i*j. parvijlora, Humboldt Mtig. N. F. Fr. Berol. I. 120, 

18. lovgiflova. LAMirERr Monogr. p, 38« t 12. 

19. anguftifoUa. 20. Horibuyida. 21. carihcta. 22. lineata. 23,. 

brachycarpa, WiLLDEJ\'o\y Specles Plant T. I. P, 
a. p. 959 et 960. 

04, corymbifera, Willdenow Spec. Plant. T. LP. s. p. 955. 

Vahl Kopenh. Nat H Si-ellk. p. 22. 

Lambert 1. c. 2j. t. 5. 

25. philippica. Ca,vanill^ Icon. et Defcr. PI. VQlum 4. 
P. 358. t." 329^ 

26.. disfmilijora. Humboldt Mag. N> F. Fr. Berol, L c„ 

§' Vf. 

Habitatio. 

excelfa in montibus Cirearficis Indiae orientaHs'. 

corymhifera m infulis- Tongatabu et Eaove maris pacificr^ 

hrachycarp^ in Jamaica. 

anguftifolia in Hispaniola. 

fioribunda \n Hispaoiola, Martinica, S:ta Lucia, Jamaica, 
alibique. 

lineata in infula St* Domingo, 

B , /oa- 



C 10 ; 

loyfgiflGra in Gulana. 

caribaa in Caribaeis et Artillis infulis. 

philippica in Manilla, S:ta Cruz de la Laguna, 

brafilienfis prope Oftium fluvii Amazonum in vicinitate 
urbis Gran para. 

lancifoUa in Nova Granada inter g»-. bor. 4—5, in mon- 
tibus altit, 700 — 1500 org, Eciam in Andibus Pe- 
ruvianis. 

cordi/olia in Nova Garada, -lat. bor, 4, inter altit, 90 — 
14C0 org. Enam in Andibus. 

oblongifolia civca urhem M^^iiquita Novae Granadae vul* 
garis lub. gr. bor. 5, iiiter altit 600 — 1300 org* 
et quoque in Andibus. 

macrocarpa in Nova Granada, gr. bor. 3 - — 6 altit. 700 
- — 1400, o^g. 

^arvifiora et .disftmiliflora in Nova Granada; haec inter 
altit. 200 .^ 700, org. 

caducifiora et fcrobicuUta in Provincia Peruviee prope vil- 
lam Jean de Bracomorros, vulgares. 

grandiflora in Peruviae Regionibus calidioribus. 

glandulifera ad Chicoplacam Peruviae. 

condaminea in Peruviae Andibus pi*Dpe Loxam et Ayava- 
cam, ad Uritufingam et Gonzanamam, Latitud. 
auftr. 4; aititud, loci 900 — 1200), or^. 

ovaJifolia in Andibus prope Cuenca. 

micramha, dichotoma, rofea et acutifolia in Peruviae Atidi- 
um nemorofis montibus, variis in locis. 



DlSSERTx^TTONEM PaAKMACOl.OGIOAM 

DE CJNCHONA . 
p. 11. 






VENIA EXP, FAC, M E D. UPSAU 

P R v^ S I D E 

CAROL. P. THUNBERG 

< « 6 

commendatore rei.ord. de wasa, 
Med.Doct. Prof. Med, et Hot. Reg. etOsd. JvEq. Coll. Santt. Mf.mb. 

HON. ACAD. C^SAR. pETROPnL. ET N.AT CuBJOS. ReG, SciENT. LoND. HoiM. 

Agric. Med. et Evang.Societ.Scient.Ups.etOecon.Philad.Patb. 
HoiM. et Civ. Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel Beroi.. Nat. Scrut. Paris. 
Hafn. Moscou. et Hal&kts. Hist. Nat, Gorenicens. Lund. Harlem. Am- 
steld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. turicens. Iekens. 
LiNN, LoNDiN. Reg. Scjent. Fhys, et Phvtogs? afij. Gottingens. Munchen. 
Erlang- Wetter. Nanciens. Med. Paris. Emdl. Monspel. Med. 
Matritens. Medic. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop. Medtco- 
,Chtr. Membro nec non Acad. Scient. Paris et Institut. Nation. Mons- 
fELiENS. Agricult. Paris. Medsc. Londin Scandinav. Florentin. et 
Batavin, Ind. Or. CoRREsroNr, 

PRO GR'ADU MEDICO 

public^ submittit censur^ 
AUCTOR 

CAROLUS PETRUS FORSRERG , 

AMANUENSIS AD HORT. BOT. ET MUS. NAT. REG. AC. UPS. 
STIP. KAHR. SMOLANDUS. 

IN AUDIT. BOTANICO D. X JUNII MDCCCXVI. 

H. S. 

UPSALIiE 
Excudebant Zeifel, et Palaiblad. 



DISSERTAT.IO PHARM ACOLOGICA 
DE CINCHONA, 



CSupervacaneum fane et a re jam nobis propofi^a alie- 
nusn eft exper.dere, quo pretio habeatur ea Medicin» 
pars, quas Phannacologia nominatur, quum neminem m 
Arte Alachaonia erudicum fugit, quantU4D , hac parte 
excuka, oiDtiJs ceperit incren^entun»; ptouiifcuus p?32« 
terea ufus fuic ohin niedicamentoruni, quae diverio ef- 
fedtu Corpns adnciunt, parum inter fe convenientium, 
Adhsefi.-^ie hoc vMtium Pharmacis Exoticis quam ceteris 
diutius, ex facih ratione patet. Qua in re quamquam 
muira adhuc reftant, compluiium tamen horum exotico- 
rum. , pruximis temporibuSj non emendata folum, verum 
etiam aucta fuit cognitio. Atque hoc fane et de Corti- 
ce ifto , ob frequentem ejus ufum, tam laudato Peruvi- 
ano valet, qui Hcet longiore antehac tempore ufitatus, 
in Svecia utique ab anno 1690, propius tamen poftea & 
fenfim, botanico refpedtu per Ruiz, Mutis & v. Hum- 
BOLDT, chen)ito autem per Fourcroy, Vauquelin, 
Berzelius & BuCHOLz, ceteros ut taceam , explora- 
tus^ habet tamen adhuc defedlus utraque cognitionis pars. 
Ut vero Cinchonae fpecies diu non nifi una fuit cognita, 
ita nec praeter unam fpeciem corticis hujus habita ; plu- 
res tamen longe jam antea, probabile eft, u(u commix- 
* .tos propter magnam, quam arbores habent, fimilitudi' 

10 



) » ( 

nem. Huic numero fubftituebat feiifim lucrandi fpes a- 
lios cortices partim e Cinchona, cujus auctae fuerant fpe- 
cies, partim ex aliis Generibus, qui fub titulo Corticuin 
Peruvianorum in Europam importabantur. Quum vero 
experientia conftet, Cortices vere Peruvianos a nulio 
fpurio aequari, et ex veris ii folum, qui in Patriae Phar- 
macopoliis exftant, nobis lint potisfimum medicinali re- 
fpedu aeftimabiles, de his tantum heic erit tradlatum; 
ideo pntjfertim, quod inter ceteros alii ob penuriam & 
caritatem nos non advehutitur verbi gr: Cafcariila fina 
de Uritufinga a Cinch: Coudaminea, & Cortex Auran- 
tiacus a C: lamifolia; alii vero diverfam ab officinalibus 
vim produnt verb: gr; Cortex caribaeus & San<5tae Lu- 
ciae a C: Carib^a &l jioribimda; alii omnino minoris funt 
efficaciae v: gr: Cortex albus a C: macrocarpa; alii de- 
nique quid valennt, adhuc non exploratum v: gr: a C: 
ton^ijlora, corymbifera , philippica &c. 

Sectio P h a r m aco gn ostica. '•) 

Cujus fpeciei Cortex Peruvianiu Fifcus vel Officinatis pro* 
prie Jic diSius V\t , adhuc incertum ; forfitan ex C: fcrobiculata 
ve\ gtandutifera defumi hunc corticem, quod ad externas 
qualitates iiuiillimum Cortici C : CondawinecB ^ qui primus in 
Europam advenisfe cenfetur, ut laritate ita etiauK effi- 
cacia ceteris Corticibus Peruvianis prsecellentem , ideo- 
que ufui tantum privsto auiae Hifpanicae colledtum, v. 
HuMBOLDT aud:or eft. Etlam e. C: landfolia Fufcum coi- 
ligi, voluerunt aliij diftrngultur autem cortex ejus colore 
fuo aurantiaco ; ceteium nullafere, ultra Hifpaniie oras, 

ejus 



*) Partem Botariicam antea perfecui fumus Dibfertat. Bctan. de 
Cinchoua d. 5 Decembr. 18 ll ventilata. 



) 3 ( 

ejus eft copia. Cortex Furciis occurrit plerumque in 
fruftulis convolutis vel canaliculatis , digitalibus, penn» 
diametro, Epidermide cana, afpera & rimofa, Parenchy- 
mate ferrugineo, Libro rufo & fubtiliter fibrofo. BonuS 
cortex potiderofus, non frpgilis esse debet, fiadlura 
laevi , colore claro. Sapor araarus, fubaromaticus , ad- 
ftringens & acidulus; Odor fubmucidus & aromaticus. 

Notum j^m hsbemus, colligi Corticcm Periivianum Rum 
brttm ex C: oblongifolia, qaae tum in moutibus Peiuvia- 
nis , tum in Santa Fe frequens eft. Poft captam ab 
Anglis anno 1779 navem Hifpanicam, hoc cortice one- 
ratam, nt r^medium fuit adhibitus, quamquam & antea 
aliquando faisfe in ufu nec defunt veftigia. Obvenit apud 
nos in fragmentis mHJoribus, nec levis ponderis, vel 
fubplanis vel canaliculatis , colore lateritio, qui cortice 
madefadlo vividior fit. Solita eorum latitudo tmmn poU 
licem usque ad duplum, crasfities duas vel tres lineas 
attingit; Epiderniis tenuis, rugofa , rimofa, ferruginea, 
cinerafcenti iiiterdum Alga obfita; Parenchyma umbri- 
num, denfum & refinofum ; Liber lignofus , fibrofus & 
clare - lateritius^ odore expers ; prae ceteris adftringens 
amaritudine auftera. 

^C: rordifoUa^ quae Corficem Peruviamim F/avnm fuppe- 
ditat, in Nova Granada & pluribus nemorofis Andium 
regionibus obvenit. Primo circa annum 1790 hic cortex 
propius cognitus, quamquam longum ante tempus , in-^ 
terdum cum Cortice Fufco commrxta fruftula ejus occur- 
rerunt. Ob«-inetur ut praecedens, magnitudine valde va- 
rians , per fruftula, tres ad fex polliees longa, unum 
vel duplicem larta, duas vel fex lineas craSfa, plana vel 
leviter inflexa, levia, fragilia, in fra(^ura fibrofa, tefta- 



) 4 ( 

ceo, qui madefafto cortice in rufum tranfit, colore. Ab- 
eft faepius Epidermis, aliquando etiain obfcure colora- 
tum & fpongiofum Parenchyma; omnes fic partes con- 
ftant clariore Libro texturae plane fibrofae, ex flavis & 
fufcis fibris contexto. Inmixta etiam occurrunt fragmen* 
ta minora, graciliora, convoluta & in fractura laevia. A- 
maritudine mera faporis & odore aromatico praeterea di- 
ftinguitur. 

Ut variatronem praecedentis Corticem Peruvianuni af- 
ferimus, quem Regium appellant , quamquam nec fatis 
conftat, an ejusdem fit fpeciei; fecundum Mutis auran- 
tiaco folum cortici haec denominatio debetur.^ Qni in no- 
ftris v^uifc Pharmacopoliis ex cylindraceis, prie magni- 
ne ponderofis, longitudine admodum lex pollicuin & 
crasfitie unius lineae, conftat fragmentis, Epidermide fae- 
pe cana & tenaciter intexta, Parenchymate brunneo, 
Libro fibriliofo, colore, quam Corticis FJavi, obfcuriori; 
ceteris Corticibus praeterea odore aromatico & fapore 
amarisfimo antecellens. 

Quum vero, au(5tore Mutis , praeter quod proprium 
fibi habeant arbores ipfa», fimul ex colle^tione, praepa- 
ratione & confervatione corticis lii pendeant externi 
charaftei^es, foli non (ufficiunt ad bonitatem corticis di- 
judicandam. Tutior erit ex chemica ratione cognitio , 
quae quidem numquam omittenda, ideoque apud nos et- 
iam demandata •'*) eft. 

Secti o 



**) Vide Rrfc-iptum Rp(r. Colle^ii Mediti d. 22 Apr. 181 r- ty- 
pis expressutn iu N:o 49 Ephemeridis , quse itjfciibitur Inriiies- Tid- 
siogar. 



) 5 ( 

Sectio Ghemica. 

Priiisqnam de chemica reacftione quasratur, pauca^ 
fant dicenda de partibus proxime conftituentibus Corti* 
cis Peruviani, quae fequentes: 

i:o CmchorAtm in ftatu ficco raasfam brunneam , friabilem, 
micantem & fapore aujaram format. Aethere & Aqua 
frigida infolubile , facile autem cum Aqua calida, e qua 
fub refrigeratione plurima pars iterum prascipitatur, tum 
maxime in Alcohol folvitur. Solvunt etiam Cinchonum 
Acida vulgaria, quae folutionibus ejus aquofis fenfibilera 
nullam afFerunt mutationemj excepto Acido Oxiamriati- 
co , unde praecipitatum exiftit rubrum, quoniam hocce 
Principium tam hujus Acidi i-iipendio, quam Atmofphas- 
rse oxidatur eoque minus folubile evadit. Non Gelati— 
nam Animalem, at Stypfin Gallarum & Tartratem Ka^ 
lico-Stibiorum prsecipitat; folutionibus Ferri M\n\fi colo»" 
rem nig^o-viridem pr «cipitationemque aliquando fimilemi 
confert; cum Alcaliis carbonicis fpisfum & album fbr-- 
mat praecipitatum. Calore non liquefcit fed ebullifc fu- 
muir.que edit luteum; conftat hocce Principium Nitroge* 
nio, Hydrogenio, Carbonico & Oxigenio, quorum hoc 
ilhs multum praepollens. 

2:0 Siibcmchonas calciciis ex Acido Cinchonico &CaIce, hac 
praedomiriante, conftat; masfam fe>-e infipidam, in quin- 
que partibtis yquae folubilem, at in^olubiiem in Alcohol,. 
fsepius Gommi Arabico adfiaiilem , aliquando autem cry- 
ft«Ila tabnlata forniHns. Deco:nponitnr ab Alcaliis fixis, 
tam caiiilicis, quwm rarbonicis; Scypfi, non item Gelati- 
na Animaii, ps aecipitacu^ , & porro roiutiones Acetatis 
Barytici & Plumbici, aeque ac Nitratis ArgeDtici non 

mu- 



) 6 ( 

mutat Adjefto huic fali Acido Sulphuvico vel Oxnlico 
Cinchonicum obtinetur Acidum, quod (iavo-b<uniie- 
um, valde acidum, folubilia cum alcaiiis fixis formvjns Sa- 
lia, & plurimas foiutiones ir.etallicas non mutans piae- 
ter Muriatis ferrici, quae usque ad coloiis exftin<5ttonem 
diluta citrinum exinde colorem, nullo praecipitato, adi* 
pifcitur. In laiiiina divergentia, aeri immu^abilia, hoc 
acidum cogi potefl, fi ad mellis fpisfitudinem evapora- 
tutn vitro quodam fuerit contadtum. 

3:0 Stijpjif quae quidem inde, quod Gelatinam Animalem 
cortex praecipitat, adesfe probatur; diftinguitur autem 
hsec ftypfis a Stypfi Gallarum, quod per illam Cincho- 
num non praecipitetur. Denique Corticem Regiura 
nullam continere ftypfin, obfervandum. 

4:0 MucitagOj quae cum Cinchono conjun(5ba hoc quoad 
partem in frigida aqua fufpenfum tenet. 

5:0 Lignofum , conftans e cellulofa vafisque corticalibns, 
quae extradtis ceteris partibus reftant. Efficit id, ut cu- 
jusque corticis Lignofum, maximam partium masfam. 

Posfunt vero -ad haec, qnae expofuimus,^ ingredien- 
tia numerari Principium volatile (quod tamen «n Aethe- 
roleum, ut Fabroni placet, non conftat) & Acidum , 
olim quidem pro Acido Citrico habitum, Cinchonicum 
tamen esfe forfiran verofimilius, neque vero piaerentia 
ejus nondum plane eft definita. Variari denique modo 
diverfo, in diverfis corticibus, haec jprincipia, tandem 
obervandum. 

His allatis ad ipfam Cheviicam Reactiomm nos conver- 
timus, quae inftituitur hocce modo. Paratur Infufum e 

cor- 



) 7 { 

cortice probando ita, ut femiuncia corticis recens pulve- 
rati quinque unciis aquae fervidse afifundatur &, hac mix- 
tione nyciithenjerum digefta , fecretoque deinde fluido, 
quod, fi bonus fit cortex, proprio quodam fapore cincho- 
naceo jamdum diflinftum , infufum iliud quattuor vitris 
difpenfetur. Qiio fad:o Prinio vitro Solutio Sulphatis Fer- 
rici vei Ferrofo - Ferrici vel Murlatis Ferrici inftillatur j 
unde , fi bonus cortex, non folum color nigro- viridis, 
verum etiam copiofa viridis & fubcaerulea enafcitur prae- 
eipitatio; Sectmdo , Infufum G-jIIarum Turcicarum, quod 
fedimentu,m rubro-flavum; Tertio, Solutio Tartratis Ka- 
lico ' Stibiofi , quod cinereo-flavum deferat, oportet; Qiiar» 
to denique Soiutio Gelatinae Animalis affufa prsecipita- 
tum grifeuuj, excepto Cortice Regio, cito demerget. Ad- 
njonendum ad haec, primo Reagentia ipfa concentrata 
esfe, deinde Read:ionem ex paullulo admixto, fiquidem 
perquam efficax cortex fit, fequi , & poftremo corticem, 
nifi haec fingula & cunfta reagendi pericula praeftiteritj, 
rejici debere»^ 

SeCTIO THERAFElITieA., 

Olira , ubi fingulae qualitates vel vires pro fingulis^ 
qui inde levabantur, morbis remedio cuique funt attri- 
butae, Corticem Peruviiiuum ut Remedium Febrifugum, 
Roborans, Antifepticuao cet. muki au(5lores perhibent. 
Posfunt vero hae ooiues diverfae virtute.s ex vi ejus in- 
citanti derivari, cujus beneficio ita vim Corporis vita- 
lem adficit Cartex Peruvianus, ut intenfior inde rea- 
(5tio, per Pulfum plenum & fortem au(5tumque Calorem 
Atiiinalem feprodens, fequatur. Pertinet igitur ad fti- 
nuiantia & ob vim fiiam durabiliorem ad iJlam eorum 
clasfem, quae Touica appellantur. Unde inteiligitur in iis 
tantum uiorbis , ubi Afthenia locum habet, five hsec lo- 

lido-- 



) g ( 

lidorum Dtbilitate, five Disfolutione fluidorum proditur, 
ufuiii eju.s eiile indicatum, Vi nimirum fam Orgaiia djge- 
itionis habent vim quae efficacibus renjedii partibus Tol- 
vendis ablorbendisque (ufficiat In Hyperfthenico autem 
coiporis (tatu, & ubi So des adlunt Piimarum Viarum, 
vel ObHruiftione.s Vifcerum ufus ejus contraindicatus ti\, 
item in majoribus AlUieniae gradibus, qui volatilia re- 
quirunt (limulantia vel raitim eorum fimul cum Cortice 
Peruviano ulum. 

Quce fupra di<5ta funt, quamquam in ^enere de om- 
nibus Corticibus Peruvianis apud nos officinalibus va- 
leant, vim tamen hi inter fe irix?qua!em habent. Opti- 
mi eoqne ufu frequsntatisfimi fur.t Cortex Regius eique 
vi proxinms Cortex Fiavus, quem quidem MuTis ca- 
fibus quibusdam fecunduu) conititutionem corporis aut 
charafterem epidemicum Aurantiaco prasfert. JMinoris 
efficaciae Ruber , qui fecundum Mutis bonum antifepti- 
cum, frigidisque complexionibus cum fibra laxa idoneus^ 
intermittentibu* autem febribus non 3sque habetur; ce- 
teris praeterea carior. Cortex Fufcus, ut raro genuinus 
obtinetur, ita etiam vi plerumque inferior. 

Sequitur jam, ut pauca adferamus de ufu hujus re- 
medii in morbi.s nonnullis, quibus adhibetur, praecipuo, & 
Guideir primo \n Febribus fntermitteniibus ^ quibus ut fpecifi- 
cum habitum. ToMitetiam huncmoibum pierunjque, fi jufio 
tempore & fufficienti quantitate (ub Apyrexia ufurpatur, 
quod tamen priu.s fieri non debet, quam Apyrexiae fe- 
bri fere laxatae, Lingua pura, AppeHtus cibi rediens , 
Accesfioncsque finitae communi fudore & urina, quas 
refri^erata (edimentum lateritii coloris deponit. Sin ve- 
ro Febris Intermittens Comitata adfueiit, mox primo 

hoc 



) 9 ( 

hoc remedium adhibendum. Qtiod ad tempu.s remedii 
uius nec nimis (eto Accesnonem inrequentem praecede* 
re debef, ne vomifus & rjMiiptojrata moleftiora exciten- 
tur. Ex altera vero parte nec nitrJs ante Accesfionem 
longo tempore drtri debet, ne redeunte Accesfione in 
priorem fit torporeiD ventricoius deJapfus. Unde prae- 
ijeptum, ut in Tertiana duodecicij , oc^todecim vero in 
Quartana horais antt? inrequenteu) Avce.slionem Cortex 
iit coniumtus, quod tsnjen ex gradu Aftbeniae pendet. 
Quod ad quantitatem requiritur plerojtsqua! in Quotidiana 
& Tertiana una Uncia vel (ajtim fex Drachiisge, in Quar- 
tana Uncia una cum dimidia usque ad duas, quae utoles 
in minores doCes diJpsrtita fumitur. SobJata febri ad Re- 
cidivationem avertendam dandus cortex verlus illud tem- 
pus, quo fi manfisfet fVbf is, recurreret, minori tamen 
dofi, priaio plerumque dimidia pars, deinde tertia & fic 
porro ejus quantiratis, qu^ ad febrim pelJendam fuit ad- 
hibita , plus tamen fi opus ultra habetur. Etiam in Clys- 
matibus, Cstaplafmatibus & Balneis, fi aliter aeger non 
recipiat, adhibetur, La<?lentibusque a nutrice fumtum 
fufficit. Prodeft porro idem Tijpho Nervofo^ aliis conjun» 
(ftuni ftimulantibus, ubi fymptomata occurrunt graviora. 
In Typho Puirido inter oprima pharmaca meriro cenfetur 
& indicatur ufus ejus, ubi Pulfus frequens, debilis & 
intermirtens, Remisfiones fere nulla?, Diarrboea & Bse- 
morrhagiae Pasfivae adfunt; quo acriora fymptomata, eo 
major eft hujus remedii quantitas juxta cum Opio, Mo- 
fcho, Vino & Acidis mineralibus adferenda. In Febribm 
Gaftricis^ Injlammaloriis & Exanthematicis afthen icis item; 
falfo tamen, uti ProphyIa<5ticum, i^dverfus Variolas Ge- 
nuinas habitum ; imbecillioribus tantum fubjed:is ad mor- 
bum mitigandum infervit. Quamquam hoc remedium 
cootr^indicatum fit in Hcsnmrrhogiis mtivis ., tameo fequen- 

ti 



) 10 ( 

t\ debilitati tolleiidas aptnm es^e poteftj cnjus tamen 
ufus qnam niaxime ut circumfpecbus fit , necesfarium ; e 
contrario in Hicmorrjiagiis pasfiuif optime prodeO« \u Fe" 
bribiif Hecticif , ubi nulla txltant fyriiptomata inflammato- 
ria , & fi ex internls ruppurationibiis originem ducunt, 
ubi liber Puri exiUis. In Morbis Neruofis , ii caufa fuit 
debilitans, Vi conftiuitio segri imbecillis, (i morbus perio- 
dicus, ii Typus denique regularis, quo quidem cafu, 
eos citius per Corticeai Peruvianum levari, experientia 
ert comprobatum, in Scrophula et Rachitide plus ad imminen- 
tes avertendas & ad fanitatein firmandam, quam morbis 
eruptis proden:, Corrobo»*ando corpore in Sijphilitide ^ & 
contra raorbum ipfum, V\ laborans debilis vel fcropbulo- 
fus, cum Hydrargyro jun(5tam & ad debilitatem infe- 
quentem , praefertim fi Hydrargyrum aburide fumtum 
fuerit, fublevandam valet. In Morbis yeruiinofs , primiS 
viis purgatis, ad fidendam fecretionem niuci abundHntem, 
beic femper praefentem. Porro in pluribns morbofis Or" 
ganonim Uropojeticorum & Genifalium afleCtionibus, verbi 
gratia Ifchuria, Enurefi, Leucorrhoea , Impotentia & Pol- 
lutionibus, ex atonia partium ortis , tam interne quam 
externe per Inje^^liones. In majoribus Suppnrationibus , ■p\-?e-' 
fertim fi debilis efl: habitus aegri, at potisfimum in UUeribus , 
nominatim fcorbuticis , & interne & externe ad vires cor- 
poris fuftinendas & bonam fuppurationem producendam, 
opus eft. In Gangrcena & Sphacelo quam potentisfimum efl: 
hoc remedium indicatum , ubi valde funt vires diminutae, 
& masfa humorum abforbtione Ichoris raagnam fubiit 
dyscrafiam, partesque, locum gangraenofum adjacentes, 
pallidae & laxae; {\ vero accesferint fymptomata inflara- 
matoria & fortis fit aegri conftitutio, nocet. In Carcino- 
mate & Carie quamquam folum non ad hos morbos cu« 
randos, tamen ad vitam wgrotantis fufpendendam valet. 

Ufus 



) " { 

Vius deniqae liujus remedii in ceteris tnorbis, quibus ad- 
hibetLirj judus facile ex d\6tls patet. 

Tandem afFerenda Coiticis Peruviani Prceparatay qnae 
fequentia: Forma Pitlveru (emper praeferenda, ubi eani 
vis Digeftionis patitur; unde apparet efficaciam ipfara 
bujus remedii in cunftis potius partibus fimul, quam in 
aliqua fingulatim, contineri, quamquam Cinchono potis- 
fimum, hasc proprietas febrifuga a Recentioribus, Sa!i 
Cinchonae antea a Deschamps, Lignofo denique ab Au- 
TENRiETH, fuerifc tributa. Subtiiisfimum pulverem essQ 
oportet ; *3 ^^ enim Succus Gaftricus, qui folvens op- 
timum corticis eft, in hunc facilius agere poteft; neque 
tamen diu Ptilveris formam habuisse, nifi vafe bene ob- 
turato asservatum, expedit. Sumitur Pulvis aut in Char- 
ta farinacea, Aqua, Vino, Lacte, (hoc tamen non dia 
mixtus fit propter faporem injucundum, inde enatum,) 
aut faporis gratia in Aqua Cinnamomi, aut quo melius 
ferat ventriculus in Tindtura Aromatica Vitrioiata vel 
Aethere Spirituofo, Delicafcioribus forma Electmrii, Con- 
dito & Syrupo Aurantii Corticis conjundtus, propinetur. 

Infufum, quod ubi pulverem ventriculus non fert, 
dandum, bona quidem forma, imprimis fi hoc modo prse- 
paratur: fuperfufo aqua fervida cortice puIverato> nycht. 
hemerum in ioco temperato haec mixtio reponitur, quo 
tempore faepe triturari debet; quo fadto , colato additur 
Infufo Aqua Deftillata gratior vel Syrupus ; hoc nimi- 
rum addito Emuljio KinUnce Pharmacopese Svecicse obti- 
netur. Uncia hujus Infufi fex Drachmis Pulveris sequi- 
valet. 

Ex' 



*) Quam ob rem etiam apud nos Molae peculiares funt exftruct»» 



; 12 ( 

Exiractnm praerertim Aquorum rninus efficax; prae- 
parando enim Principlum Voiatile per ditar & Cinclioi um 
oxidcitur ; hujns Extra(5ti tres Drachiiae Unclae loco FljI- 
veri.s babitac, Jdem vel potius de DecoctOj hDptinAs li loa- 
gius fuerit elixum, dici pocen-. 

Tinctiira finjplex, quamquam ad Febres intermitten- 
tes curandas non proficiat, bonum taiiien eft tStoiiiiichi- 
cuMi , pr^ecipue cum aliis Arnaris & Aromatibus ut in 
l.iudato Elixirio roboranti Whytii. Proeter liaec praepara- 
ta J^iiium atque Cerevifia Corticis Peruviani ului luerunt 
comuiendata. 

Si vomitum creat Cortex, isque per Aquam De- 
ftlllatani gratiorem, quse fubinde (bmitur, non pot«ft e- 
vitari, hoc commodisfiire Tinftura Thebaica, quee etiam 
coercet inde motam diarrhoeam, efficitur. E contrario {i 
obltipatus inde fuerit alvus, folviiur Clysmatibus vel, (\ 
pertinacior fit obftipatio, Rheo aut Supertartrate Kalico. 



OBSERVATrONES IK DMTAM PARCAM 
XVLGO SFALT.KUR. 

QUAS 

VENIA EXP, FAC. MED, UPSAL» 

PRiESIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

Equits Aurat. Reg. Oru. de Vasa, 
Med. Doct, Prof. Med. et Pot. Keg. et Ord. Rjeg. Cox.l. Med. Memb. 
HoN. AcAD. Cjesav., Petropol. et Nat, Cupios. Reg. Scjent. Lond. Holm. 
Societ. SciENT, Ups. Phii.ad. Patr. Hoim, etCiv. Oecon.Finl.Berol.Nat. 
Scrot. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. HiST. Nat. Gorenkens. 
LuND. Harlem. Amsteld. OEcon. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 
TiciNENS, Ienens. Linn. Londin.Reg. Scient. Phys.etPhytograpu.G6t- 

TINGENS. WeTTER AW. NaNCIENS. MeD. ParIS. EMtJL. MoNSPEL. MeD. Ma- 

tritens. Medic. et Nat, Studios. Edimburg. et Petrop. Medico- 
Chir. Membro nec non Acad. Scient. Paris. et Institut. Nation. 
MoNSPELiENS. Agricult. pARis. Medic. Londin. Sca^tdinav» Florentin. et 

BaTAVIN» InD, Or. CORRESPONr. 

/• > K. .'■'» ■<. - 

PRO GRADU MEDICO .vvek< 



PUBLIC^ SUBMITTIT CENSURiS 
A U C T O R 

CAROLUS GUSTAVUS ^SCHULTZ 

Stip. Strandb. 
OstroGoth. 

INAUDIT. BOTANICO VIII JUN. MDCCCXIL 

H. S. 

U P S A L I vE 

EXCUDEBANT StENHAMMAR Et PaLMBLAD 
REG. ACAD. TyPOCR. 



THESES 

I SL Ir.ufiori Diaefa non pauci oriuntnr Morbi, ut Plethora', Hy- 
perlarcofis, Arthritis & Pod.'igra, Afthma, cer. 

II. Ejusmodi morbi, prasfertim chronici, difficulter, fi umquam 
absque mutata Diaetaj rcmediis vel optimis tolluntur. 

III. Ut itaque parca ad fanitatem confervandam plurimum 
faciat Diasta^ ita etiam ad morbos a vitiis Diaeta: oriundos mul- 
tum efficere valebit ievandos & curandos. 

IV. Inter Methodum Winslowianam & Osbeckianam in curan- 
dJs reliquils venereis exigua valde eil di£fereatiaj vel esfeatialisy 
ut nobis videtur, nulla* 

V. Ad virus, fi adhuc in corpore latet, venereum eliminan» 
dum, fecundum nofiram quidem fententiam, nii valet Dizta 
parca, nil (^ecO(fla vei Exti^ada ufitatajfed, quod eo cafu 
cxhibetur, fpecificum omni tempore remedium Mercuriaie, 

VI. Mercurium corrofivum, in cura Syphilitidis, necesfarium 
non cenfemus ; fed mitiora Hydrargyri prasparata , ut minus 
noxia & aeque fpecifica, femper pracferimus. 

VH. Decoda mundificantia , quac exhibet methodus Winsloviana 
c radice Graminis, &. Osbeckiana e radice Chinae, ad fympto* 
mata poA curationem luis Venerex refidua diminuenda & toi* 
lenda^ haud paruin facere posfe, non omnino negamus; indife- 
rens vero credimus eo cafu esle remedium cuique diledum. 
Ex indigenis itaque potius commendaremus radicem Graminis, 
Bardanae, <5c Stipites Dulcamarae. 

VIII. Dubium adliuc nobis obvenit ufus Conii & Chjcropbylii. 
Experientia foIa> fepofitis aiiis remediorum fpeciebus^ nos edo« 
cere vaiebit, utrum eorum vires tantis toilendis caiamitatibut 
fufiiciant , an non. 

IX. Et explorari omnlno merelur, fi non foia Diacta tenuior, 
absque extrado Conii & Chaerophyiii , eosdem falutares eiTedui 
producere vaieat. 



A n m 5 r k n 1 n g a j* 

D i ae t k u r e n 
€ller si kallade Sviltkuren, 



huru disetkuren annu ar ofullkomligt kand, och 
' ehuru en ytterligare erfarenhet kan med lakerhet 
beftamma, hvad fom i denna kur ar hufvudrHkligt , bvad 
foni ar utiobarligt eiler vidare bor tillaggas, famt i hvilka 
fall den gagnar och bor anvandas; hafva likval flere for- 
enade Ikai vackt min hag, att valja detta amne tiJI den 
academiflca afhandling, hvilken mig Iligger, a"t till viii- 
nande af Medicinse Dodlors graden till allman granfkning 
fraroftalla. Bland desfa ikai far jag ifynnerhet anfora det 
ftora upfeende, fom denna kuroiethod nyligen botjat gora: 
de vigtiga fordelar, fom af defs ratta bruk for den li- 
dande aro att vlnta: och de olyckliga foljder, fom af 
defs mifsbruk kunna uppkomma. Hartill kan laggas det 
gynnande tillfalle jag, fafom tjanftgorande vid Kongl. Se- 
r^phimer L^zai^etret uti Stockholm, agt att fe fortfatt* 
iiingen och urgange,n af de der anftailde forfok, famt 
d«rvid begigna mig af K:gl. Maj:ts Forfte Lifm.edici, As- 
fesforens och Ridd. af Bjerkcm meddelte upplysningar. 
Men da detta Aaine, i hela fin vidd, ikulie ofverftiga 
>fa val min formaga, fom granforna af en difputation, 
jnlkrafiker jag mig egeoteligen isinom diaetkurens nyt- 
ta emot fadatsa Arntomer, fafom faf och benknolar, 
hviika iikna och afvcn kaflas urartade venerifki» ; och 

A , fom 



) 2 { 

fom antingen ej gifva vika for merknrpn, eller ocli 
forfvinna under defs bruk » nien aterkoinina fdrr t-.i. r 
fenare; hvar«-ill afven de enviia fymtoineru^ ;if Radtfy- 
ge ocli ilere niodificationer afurartad fmitta bora raknas. 

En indragen fparfam diaet, farom botemedel, om 
jag fa far yttra mig, for fjukdomar, har val egenteli- 
gen i fednare rider f6rlt blifvit albnunnare kand, med 
mer uppmarkfainhet anfedcl och vidftracktare anvand; 
men deraf bor ingen fluta, att dan forut varit atdeles 
okand. Redan Stahlianika Skolan \ ecommenderade den- 
na method. Cornaro, en Itaiienfk Adelsman, utofvade 
den pa fig fjelf, och har d^rofver lamnat en liten af- 
handling. I Saml. Auferl. Abhandl, f. pr. Aerzte anfores en 
markvardig handelfe om en galen niaiinifka, fom anteli- 
gen fattade det beflut att hungra fv^ till dods; fa lange 
han hungrade var han fom andra mannifkor, men da 
han ater begynte ata, inftallde fig hans griller anyo. 

For lange fedan var en vifs diaetkur allmanfc i 
Frankerike brukad, ifynnerhet i de fjukdomar, fom upp- 
komma af merkurens origtiga anvandande. Ar 1779 
undergeck en Svenik refande ^ ) detta pref i Nantes 
och med den lyckligafte foljd. Sedan han i Fran- 
kerike adragit fig primitiv venerifk fmitta, refte han 
ofver till HoUand, och underkaftade fig der en ftark 
merkurial kur. Hans onda, i ftallet att forbattras, 
forvarrades , och antcg ett urartadt lynne med de fva- 
rafte fymtomer» fafom benknolar, benvarkar, far och 
caries, fa att han var forfatt i den rysligafte belagenhet. 

Hao 



*) En af hans vanner , p5 hvars trovSrdi^het ej kan tviflas , var 
wnder hans fjukdom och kur naJryaraDde , och har meddelat mjg den« 
ca uQderrattelfe. 



) J ( 

Han begaf flg nu till Nantes, dar han nnder Lakares 
ftrangafte va»d holls till fvallt, och hvarnnder hans dryck 
beftod endaft af decocS: pa rad. Graniinis, FVansiuSn- 
nens Chien Dent. Efter fa manader var han till halfan 
naftan aldeles aterftalld, refte fjovagen till Sverige, och 
var vid hemkoniften fullkomligt frilk, gifte fig och lam- 
nade Staten flera frifka afkomlingar. 

Dock larer likval den aran ej kunna beftridas Hr 
Winslow Profesfor i Kopenhamn , att hafva faftat Nor- 
dens uppmarkfamhet pa detta vigtiga och naftan forgatna 
amne , att hafva anvandt alt, fom derom forut var kandt, 
till en fyftematifk kurmethod, och genom egna mang- 
falldiga ron, ifynnerhet pa Kopenhamns Lazarett, prof- 
vat och bekraftat denna methodens iyckliga varkau. 
Enligt denne ryktbare Llkares eget yttrande i fitt 
bref till Hr Archiatern och Commend. David v. Schul- 
ZENHEiM har han "med forvaning fett den bafta nyrta 
"af denna kur i venerifKa fjukdomar, hvareft: efter 
"merkurialiers bruk foljderna af famma fjukdom icke 
"velat gifva fig, utan fnarare vid ett fortfatt bruk af 
"merkur forvarrat lig *}. 

A 1 An- 



* ) Genom Engeifke LSkares fenafte uppgifter vet man nu 
med vifshet, att desfa fjukdoroar icke roer aro venerilka, utan urar- 
tade tiil egna rriodificationer, fom af dem kallas M^rcDrialfjultdom. 
Denne, fager IVlathi.is, ar re^uiiar och enformi^ i fin fortglng och 
fina ftadier och fltiljer ficr -ifrnn hvarje annan fjukiig irritation , ntona 
det act den i,forfi:a ftadiutii bade i anfecnde tili fitt fste och fina fym- 
tomer har mycken likhet med veneridv^ fjukdomen. Om man dS 
genom mifsrnu anfer fjukrlomen for veneriflc , och exbibersr niera Mer- 
kur, fS uppkomma de verita fyrototr.er , en mah'g.ne envishet i fSrnader, 
e2iofl:ofer. n). m. Bland carafterillika tecken oSmner han p, 6c och 



Anteligen fortjanar Hr Osbkck, Chfr. Magifter, f5r 
detta f.^;itvare vid Venenika Kwriuilet i Wadilena, ett 
maikeiig^ rum i diaetkurens fi itoria Litteraria. Under 
ett viftande i Kopenhainn hatu han at' Winslow fjelf 
la.t htii deffi kiirn-ethod (aint efter hans rorefkrift (Iraxt 
derefter nied Itorfta ftamgang anvandt den pa en fjuk. 
Efter hemkojnften tili W^^dft^^na anvande Hr Osbeck 
Svaltkuren med nagra egna lojandringar, pa de rjuke vid 
venerilka Kurhusinrartningen, dar naftan endriO: med Ra- 
deiyge behaffade fo» t komma, och fadana patienter, fom 
eittii^ atc hafva geiioiXiCrSrt flere eller farre falivations- 
kurer, llkaKilIt haft (arnader och benknolar quar, och 
blifvit anfedde famt kaliade obetlige. 

Hr OsBRCK, genom flere ars erfarenhet, ofverty- 
gad om vardet af denna kurmethod, med hvjlken han 
nu foietagit nagra f6rand»ingar cck for hvilken orfak 
han kanhanda trodde Cig berattigad att kalla den 
Sin * ), begar beloning af Staten for defs upptackan- 
de. iVIen innan denna kunde beviljas blef Kongl. Coll, 
Med. af Kongl. Maj:t anbefalldt att fran Dannviks Kur- 
hus i Stockholn utfe och tiil Hr Osbecks vard 
6fverlamiia 4 patienter af ofvannamnde belkaflfenhet, 
De blefvo alla uuder hans behandling, fa iDytket till 
hallan aterftallde , forij konften mojiigen kan aftadkom- 

ma. 



foljande: att fyrotomprna forvSrras af merkuro, fSren kunna vSl la*kas, 
men andra bryta Ster upp kring de forra o. f. v. 

Math!AS The Mercurial Difeafi. Lond. t8to. J. Hunter Ths 
Mercurial Difeaf. J. Abkrnethy oit Difeaje refeMng fyphilis. 
Lond. i8«o. fkola alla med interesfe Ufas. 

•") Se : FnIIft*ndig Uppgift: af mrn brukade Kiirmethod, einot Uf- 
artade Vener. Sjakd. Utg. af Osbeck i Stockb. 181 1* 



ma. Anteligen f^relades Hr Osbkck, fafom det HOa vil- 
koret, att pa K:gl. Seraph. Laziuetret Ikora, och ^nljgt 
famma method behandia aj»dte 16 ft. utledde, in». c dy- 
likartade fymtomer behafrade patienter, under uppfikt af 
en Committd, hvilken hade fig uppdr.agit, att af honr.m 
emottaga defs hen.hghet, och de nytrjade medien, bi^de 
till deras fammanfattning och fatet att anvandas, ihntt 
beftyrka, att den a.ethod han da uppgaf. var den famiDa 
fom han med fa utmatkt framgang nyttjat emot den af 
fig fa kallade urartads fmitian, 

Att har anfora desfa cafus och ufgangen af desfa 
vigtiga och ma* kvardiga forlok under 6fvervaro af flere 
bland Rikets ftdrfte Lakare, fkiilie vara af ftort interesfe 
fa val for vetenfkapsidkaren, foni for den deltagande 
ipennifkovannen. Mina inlkrankta granfor f6r denoa af- 
handling tiliata det icke, och man torde ej hoppas f6r- 
jafves att genom K:gl. CoU. Medici ibrforg fnart nog 
fa fullftandiga underrattelfer fa val om desfa fom andra 
famtida och fenare interesfanta forfok. 

Enligt den tillforordnade Committens dfvertygelfe 
och forfakran, hvars Iedaa>6ter under kuren dagligen 
voro tiilftades har Herr Osbkck med famriia method 
behandlat des^e patienrer fom de f6rut fran Dannvi- 
ken at honom ofverlamnade. Qch eniigt famme Com- 
nu'ttes tanka har ingen af dein vid kurens b6rjan haft 
fymtomer af genuin Sypbilis, utan de flefte, kanfkje 
alla, den af Engellke Lakr^re omftandeligt befkrifne 
fjukdom , fom ha ror af f^rriycket, ovarfamt eller un- 
der mifsgynnande omftandigheter, »nvandande af Mer- 
kur, ehuru hos manga af desfe fjnke ratta fyphilitifka 
fymtomer varit borjan till deras onda. I de fali ater 
der detta ej varit hlndellen , formodas det onda hafva 

hlr- 



y 6 C 

harrort, af rheumatismer , farnader af fvara halsfjuk- 
domar, rchrofulofa fvullnader, fkjorbjugg och kanfkje af 
hvad de gaiiile kallade obfcaenarum partiun: vitia; alla 
forvarrade genotn mifsbruk af merkur under en otjan- 
lig regime och alla menfkliga lifvets elanden, emedan 
det ar en bekant fak, att fel i digeflionsverket hafva 
den betydligafte inflytelfe pa de utvartes fymtomerna, 

Fornamfta refultatet af forfoken, fom blifvit anftal- 
de med de utfedde fjuklingar, ar foljande: patienterne 
b6rjade kuren den 27 Juli ign och utgingo efter full- 
andad kur den 41 Oct. med den foljd att 10 af dem be- 
funnos aldeles friilce, a:ne val forut lakte, men enligt 
deras egen bekannelfe hade fasnaderne fom nu funnos 
pa dem, blifvit upprifne af deras egne, med (karpa ruf- 
vor orenade , klader( genom fkafning pa den efter lak- 
nmgen annu tunna huden. 2:ne andre hade annu ben- 
kn6Iar quar, men mycket forminfKade, och den ena af 
dem ett oppet far pa antibrachium fom i anfeende 
till ulnae anfratning fordrade en Ifingre exfoliationstid. 
Kn QjiJnsperlon fom vid kupens boijan hade fvara do» 
lores ofteocopl, fvullna varkande armar, och pa ven- 
ftra benet en ftor, rod och mjuk fvullnad, blef fnycket 
forbattrad , dock var en fvullnad quar pa benet med 
uppflagna blafor, hvarutnr en vatfka utrann; benvarken 
hade ej eller aldeles forfvunnit. En annan Quinsperfon 
med kraftfkada i nafan , fom medtogs till profkuren i ve- 
tenfkapligt affeende, tycktes under kuren i borjan nagot 
fotbettras, fiien feck derefter en Febris intermittens 
tertiana, hvarefter kraftfaret upphorde att f6rbattras. 
Kurerades fedan af F6rfl i Lif-Med. och Ridd. af 
BjERKex medelft Cosmilka medlet. 

Utaf 



) 7 ( 



Utaf utdrag ur rapport-erne fran atfkilHge Lazarctts 
Lakare i landsorterne, hvilke Hr Genf^i al ■ Diredt. och 
Ridd, m. m. Hagstuom bt^m^et n.eddelat niig, fjMies 
att f6rf6ken med Osbeckfka kurmethoden flagit olika 
ut; dock komma de flefte deruti 6fverens, art , fedan 
de fjuke, utan att iakttaga nagon- ordentlig diaet, nyt- 
tjat merkuriahnedel i flere reptifer och dcrigenom (fom 
det fyne.sf) adragit fig en n.erkurial (jakdom, for lldane 
fjuke diaetkuren varit hogft Vtligoraiide, dch det eoda 
medlet att rldda de olycklige. 

De motfatta refultater ater af enjinot lamningar ef- 
ter en invetererad lues venerea, mifsl^-ckad diaeikur 
Iro for fa for att kunna bevifa nagot emot denfamma. 

Vare maft ber6mde Lakare komma deruti ofverens 
atfc Hr OsBECKS kurmethod ar i hufvudiaken ingen an- 
nan an den Winslow/ka disetkuren; stt hvad i d^n for- 
ra ar nytjadt och varkfamt, ar lanadt af den lenare.och 
det ofriga kanfkje umbarligt. Dock larer ingen kunna 
beftrida Hr Osbeck den fanna f6?"tjlnften, ^tt innom 
f Iderneslandet hafva upplifvat denna mefchod ; och jag 
tror mig har med ratta kunna anvanda pa Hr Osbeck 
Archiatorn och Coromeodeuren m. m. D. v. ScjiVLZRN' 
heimS ord: "Att utreda ett tviftigt amne-i Lakarekon- 
'l^en, och att ater upplifva en ur bruket konjmen god 
"Kurmethod, kan ofta medf6ra. lika nytta fom en ny 
"upptackt. 

Annu ar intet medel bekant, fom fo^^mar bota alla 
grader af venerilka fjukdomar *> utom merkuren alfvar- 

ligfe 



*) Guldmuriatets Antifyphilitilka varde ar annu ej tiHrdckligt be- 
ftdmdt. 



) 8 ( 

ligt ocb f6rfigfigt anvand, och med defc vilkor att icke 
for mycken fvagiiet contraindiferar defs b» uk *); och 
borde allinanheten varnas att ej fatta lit till de uppgif- 
ter, fom nog ailmant biifvit kringfpridde, det (liulle Os- 
BECKS Svdltkur f6rma bota bade de forfta och pafoij.m- 
de gtaderna af fyphilis, hvarigenom oberakneliga olyc- 
kor kunna aO-adkommas. I fanning kan man latt blifva 
bedragen af det ondas fynbara aftagande under diaetku- 
ren, men att den f6'§ndring i patientens utfeende, ge- 
nom abforbtion , hvilken di?etkuren aftadkommer pa 
mennifkokroppen, icke bor eller kan anfes fafom kur 
for en conftitutional fmitta, ar fa mycket visfare, fom 
erfarenheten vifat, att da en fadan genoin egna confe- 
cutiva fynitomer gifvit fig tillkanna pa en mannilkas 
kropp, har val under diaetkuren och deraf foljande 
minfkade adt'on, atfolgd af en beftandig abforbtion, desfa 
fymtomer fent nog, och innan merculialpillerna b6»jat 
gifvas, forfvunnit, men langt forr an k-afterna hunnit 
ater4^omma, hafva fymtoinetna af det dofvade men ej 
dodade giftefc frambrutit med fbrnyad ftyrka. For 6t- 
rigt ar min ringa erfarenhet otiilracklig att afgora 
hvilkendera af de nyfsi^amde methoder af Diaetkuren 
ager fOiCtrade; ma handa torde hvardera aga visfa 
formoner vid visfa tillfallen, och efter olika omftan' 
dtgheter, fa att till exempel Winslowlka methoden tor- 
de med bafta fraiwgang anvandas, da merkitrialmedlcn 
redan blifvit tillrackligt och behorigt, elier till ock njv:d 
ofverflodigt nyttjade, hvaraf foljderne fom bekant ar, 

ofta 



*) Tlie lues Vfnerea can only be fiid to be inc«r3bi#' , w^en 
t^f Direaie is got to thar cl'plorab!e point ly neakft, that the c.ti»- 
ci.iteci :nid heftir Siate of the patients conftitutioii forbids the ufe 
af MEKCtJRY. RIathias cit. pag. 17. 



oPta taga fig ett bedragligt iitfeende ^af fortfarande lues 
venerea; da deremot Hr Osbkcks foreikrift, att under 
fvalten forena bruket af oierkur, torde gagna i de 
fall, der annu venerifka giftet fihnes cjuar, ehuru. fup- 
primeradt. Det tiilh6r kommande' tiders erfai enhet att 
enklare anftalla fa val den ena fom den andra methoden 
af diaetkuren; att afgora hvilka af de under denramma 
nyttjade medicamenter aro vasfenteliga for kuren och 
hvilka tillfallige eller umbarlige,' famt anvifa Sarfaparil- 
len, Chinaroten, Conium, CherophyDum, Merkuren m. m. 
efter deras farikildta verkan, fina tillborliga ftallen i ma- 
teria medica. 

Begaret att upptacka botemedel emofc venerifka 
fjukdomen, fom voie mindre fariig, ao merkuren , har 
formatt Lakare att forfka och forfoka atfkilliga medel i 
detta afieende; men nu for tiden larer vai ingen Lakare 
vilja tillikrifva de fordora mot denna fjukdom fa myc- 
ket recomraenderade raedel ur vaxtriket nagon fpecifik 
antifyphilitiik varkan, ehuru de fafom lindriga retmedel, 
fudorifica och tonica visferligen kunna underhjelpa merku- 
rens verkan och pailcynda kuren. Det ar afven enligt 
ftore Lakares forfakran vifst, att manga patienter, fom 
icke eri, utan flere ganger, pa olika kurhus blifvit be- 
handlade med ymoigt raerkur, och icke fullkomligen 
blifvit botade, haf\ra federmera genom medel ur vaxtri- 
ket, och i form af decodier anvanda, jamte den fria luf- 
ten, en forandrad diset och atergang till deras forra g6- 
romll , atervunnit fin halfa. 

Diaeten, hvilken Hr Osbeck forefkrifver ar i kort- 
het denna: lo lod farikt kott afvagdt oeh fiekt far pa- 
tienten f6rtara , utan fett eller fauce, jemte i:ne fa kal- 
lade Franfka brod, eller 6 unce hvetebr6d, beredt med 
vatten, detta ar matportionen f6r dagen, mendenltesi 

B 2 



> 10 C 

4^ a 3 afdelningar. Till dryck far patienten ej annat aiv. 
decoft pa rad. ChinaB,en halfilops bouteii, och om t6r- 
fteii Sr for ftark kan den utfpadas med vatten eller ock 
nytt afkok pa famnia rotter nyttjas. Efter circa 3 
veckor tillater Hr Osbeck , om mafcluften fkulle blifva 
ftark och krafcerna i betydlig mon aftaga , kottportio- 
nen 6kas till 14 lod om dagen, eller ock har han efter 
omftandigheterna i hvarje vecka okac kottportionerna 
med a lod. Sedan 6 veckor aro forbi, tiiiltes patienten 
under 3 veckors tid njuta mera foda, luen lactimSlt, 
famt till dryck vatten, mj6Ik elier fvagdricka; harunder 
nyttjas inga medicamenter. De 3 derpa foljande veckor- 
na fortfattes kuren pa famma fatt fotn i bo^^jan, hvar- 
efter kuren arflutad,med den forfiktighet, att patienten 
fedan vanjer magen vid fmaningom okad och mera va- 
rierande fpis. Lindrig fyfelf atcning och motion i rum- 
noet, eller i blid frifk lufc tillates alt efter patientens kraf-- 
ter och bequamlighet *^. 

De medel fom under Diastkuren nyttjas , fa val ef- 
ter WiNSLows foni Osbecks method, aro foljande: 

Rad. Sarsaparillce 

ar miicilaginos, af befkagtig fmak, ingen lukt, och 
anfes nu icke mer fafom nagot fpecificum emot iues 
venerea, men val fafom ett kraftigt medel, forenadt 
med andra, i den ofta namnde merkurialfjukdomen; den 
ar utan tvifvel ett lindrigt tonicum , och derigenom att 
den ftarker de forfvagade fibrerna, bidrager den att 
hlmma den Ijukliga aftionen. Gilven fafom vanligt, i 
form af decodl, befordrar den pa ett krafcigt fltt fe- 

cre- 



*) Jfr ofvananf6rda OsBECKS.appgift. . 



) II ( 

cretionerna, och mafte faledes Vara af mycken vigi- i en 
fjukdom fom ar f6renad med fecretionerras fjukliga 
hammande. Men da denna ar dyr , tror Win^low att 
man f6r famma Indamal kati anvanda 

Rad. China, 

hvilken ar af en lika, fafl: fvagare verkan. Denna 
rots anfeende fafom agande en fpeftifik antifyphilitlfk ef- 
fedt har varit ett ftort tvifteamue for Enropas Llkare. 
Roten ar mjolagtlg och glutinos, innehaller faledes me- 
ra narande amnen, bvarfore den ock i Orienten nyttjas 
till foda, kokad med andra vegetabilier. Afven torde 
den, i likhet med foregaende, kunna anfes fafom ett 
lindrigt ftarkande och fvettdrifvande medel. 

€ort, Sasfafra^ , 

tillfattes ftundom, enlfgt Winslows forefkrift, med 
nytta, till de forra decoc^erna. Safom kraftigt befordran- 
de hudens och njurarnes funftioner, och farom ett godt 
ftimulerande medel torde den ej b6ra f6raktas, utan vi- 
dare f6rf6kas. Bor i anfeende tiil fitt oleum aethaereum 
nyttjas i form af infufion. 

Cort. Mez.eref 
tillfattes enligt WmsLow till den forr namde de- 
codlen da nodi, tophi osfium, eller tumores perioftei a 
causfa venerea aro narvarande. Flere Lakare imftamma 
deruti, att decoften pa denna bark, icke botar hagra 
andra f6Igder af venerifka fjukdomen an dem, fom har^ 
rora af perioftei uppdrifning och hardhet^ och att den 
intet utraitar vid fjelfva benens uppdrifningar (Exoftoces)- 

ExtraB. Conii 
foreikfifvesf af WinsloW i form af piller. JDefs 
vlrkan ar annu ej fullkomligt utrontj att den ager myc- 

B a ' ken 



) 12 ( 

ken kraft mot Tndnrationer och Sohiirhofiteter uti gland- 
lerne, Kraftan, Scrofulofa akomnior , elakaj tade fa»- w. m. 
har I kval lange varit kandt. I ftallet for desia pilier 
foielki iiVer Osbeck piller af 

Extra8. ChcerophyUi , 
hvilket beredes och gifves pa famma fatt fom Conii 
extra(^et. Vaxten ager vaj i fitt utfeende mycken iikhet 
med C'nium, och fages ofta blifvit infainlad i den fena- 
res fialle *J, ii»en att deraf fluta tiil en iikhet i varkan 
torde vara nagot forlialtadt. Atminftone iiiatte den icke 
kunna utofva nagon lakekraft i den iilla dofis af 3 piller 
a gai.ger dagligen; hvilket blifvit latt utoin tvifvei ge* 
rom de experimenter fom Archiatern och Comm. Dav. 
V. ScHULZENHEiM gort pa fig ijeif. Han tog 12 piller 
dageligen 2:ne ganger i flere dagar utan njinfta effedt, 
Dod:or LEFRe\ tog forft^ dagen 10 piller 2 ganger, 
och okade flutiigen anda tili 60 piiler, afven utan verkan; 
Dna vara att eflfedien blir betydligare pa desfa fjuka, 
hos hviika retiiglieten ar anfeniigen f6rh6jd, 

Pflulce ex Hydr. corrof. aJbo. ph. S^yec» 
for^/krifvas af Hr Osbeck under defs fvaltkur, 
men tyckas icke oviikorligt bora hora till denlam- 
nia. WiNSLow foi fakrar, ibm redan ar anfordt, att han 
af fin kurmethod, der ingen Merkur anvandes . Sndock 
lett den bafta nytta i fa kallade urartade veneriika fjuk- 
domar. Det famnia har handt vid fatfigvardens kurhus 
i Stockholm, der Winslowlka niethodeii biifvit anvand 
med blfta framgang. 

Af 



" •) Hr OsBECK fkall hafva Rort den upptkfcten, att Apothelcsrne i 
K6pet'h?mn, vare fi^ af bedr.igeri elier mifstag forfardi wde txtrrftet 
af Cherophyllum fylveftre (C-cutaria, Dom. pharm. German.) i ftaliet 
for af Conium (Cicuta, Germ.) 



) '3 ( 

Af forfoken med de forr namde 16 pa^ienter, fom 
nyttjade merkur, kan ingen flutfats dn^\iiS ait den ar 
oundvikligt nodvandig for kuren , da pa n af dem f a» en 
redan komiiiit i Jakningstiiitand , och benvarken borjat 
forfvinna innan ^rdje veckan da merkuren b6 jude gif- 
vas. Hos fomlige fkadade den ogonlkjenligen, under 
fymtomernas tillrsgande> roen hvilka ater aftogo fedan 
noeikurens bruk upphorde. Dereuiot tycktei 2:ne andra 
af dem bevifa, att nierkur, da nagon finitta ar qoar, 
matte vara valgorande under Diserkoren. Deri ene, en 
gosfe om 17 ar fom, utom andra farnader, h de en be- 
tydlig pa velum palati molle, detta far tilkog i haft 
under kuren , och Osbeck gorde da ett ondantHg 
derigenom, att han ftrax forefk' ef bruket af me. kur i g 
dagar. Redan pa 4:de dagen derefter , antog faretfiilkt 
utfeende, och fortfor fedan atc helas. 

Men en annan fraga blifver, om Subh'maipi]Ierna, 
fom OsBECK fdrefkrifver , bora anfe^ fom den tjan|iga»le 
form for merkurens anvandande? Desfa piller arc , ifyn- 
nchet langre tid forvarade, g^nlka harda, fanit bortgl 
o-fta hela utan nagon verkan. Defsutom ar Sublimatet 
ett af de meft retande merkur piasparater, fom i for ftor 
dofis, eller for lang tid anvandr, haftigare an andra 
merkurmedel uppvacker fkadiig retning. 

HuNTER. yttrar fig om fublimatet; atfe det retar 
valdfimt , att det blott undanr6djer de locala fynliga 
akommorna af lues venerea, utan a,tt fdrma utrota detta 
gifret, att fjukdomen oftare recidiverar efter bruket af 
fublimatet an af nagot annat n^erkurmedel, och att 
de»! mera fkadar mage och tarmkanal; hvarf6'e han tror 
det enklafte merkurmedel vara det bafta , och tillftyr- 
ker derfore fridlioner med merkurfalva '■'), 

SwE- 

' *) Jff P. 351. 



) '4 C 

SvvEDiAUR fager att man aldrig bor gifva de flcar- 
pare merkurpraepnvaterna da nian kan vaikftalJa kuren 
tned de mildare *) 

HoWARD annVarker att fiiftion ar den enklaO-e, 
och tillika den fakrafte niethod att anvSnda nterkur '-"^). 

De hufvudfakligafie omftandigheter, fom faledes fkilja 
OsBECKS kurmethod fran Winslows Iro i anleende till 
de nyttjade medlen: 

a) Piller sf extrp.a. Chaerophyll. 1 ftallefc f6r de af WiN- 

SLow fa mycket beronida Conii pili. 3 ft. morgon 

och afton heia kuren igenom. 
h) Till dryck, deco<^. rad. Chinse, da Winslow val af- 

ven forelkrifver den famma, men fafom ett fubftitut 

f6r den dyrare Sarfaparillen. 
e') Pill. e merc. corrof. a!b. ph. Sv. gifne pa en vifs tid 

under kuren, neml. de 3 llfta veckorna, ett hvarje 

morgon. 

d) Till utvartes bruk forefkrifver Osbeck kalkvatten, 
. hvaruti Hydr. diilcis ar upploft, elier decoCt pa rad. 

Chinae med tinft Myrrhae,Dch fan ma decoft med ex- 
traft. Satorni efter omftandgheterna, i ftallet att WiN- 
SLow nytyar Decod: Cicutae. 

e) F6»eflirifver Osbeck en fa kallad efterkur, eller ny 
fvaltning i 3 veckor, fedan patienterne i 3 veckor 
njutit ymnigare foda. 

'/) Tillater Osbeck ftorre portioner. 

I anfeende till vilkoretj f6r Diaetkurens anvandan- 
de, f6rtjenar afven anmatkas att GsiiECK utftracker fin 

kur- 



*j Obfervations on Wtnereal complaints p. ^51. 

**) Praftical x)bfervatioDS on the veDereal Difeafe. Vol. 3. p. 4. 



) »5 ( 

fturmethod till fadane patienter, "hvilka haft fjukdov 
*'men igenom primitiva rymtomer, och icke f6s'ufc uyt- 
''tjat merkuren *). Man fager vai act Winslo^V Mvm 
gort en fa vida utftrackning af diaetkuren , men ofdkt^rt 
huru d^t lyckats och hvilka f6randringar han gorr i den 
vanliga methoden. Att alla de medel, fo.n hirtils 
under diaetkuren blifvit anvande, icke aro vafanreliga 
for kuren , utan (landom kunna med fordel, eruotandra, 
tjenligare, kraftigare, eller atminftone mindre dyra,. ut- 
bytas, fynes af erfarenheten redan vara bekrlffHdt. 
Forftfi Lifmed. Ridd. af BjERKdw har anvandt de- 
ko(ften pa rad. Graminis eller andra mucilaginofa de- 
kokter, afven mj6Ik. Och hvad kunde hindra, att i 
detta affeende anftalla annu flera f6rf6k , och genom 
foreningen af lindrigt tonifka och nlrande inhemlka ve-- 
getabilier vinna lurrogat fdr den dyra Chinaroten? 



Diaetkuren botar hvad merkuren 'flcadat, och hade, 
innan merkuren b!ef till flcada gifven, fyphilis varit af 
den utrotad, fa forblifver den fjuke frifk; men var na- 
gon fyphilis quar, da merkurial- fjukdbmen b6rjade, fa 
bryter den fedan fater ut Jag hade tillfalle att fe ett 
ex. haraf pa Seraph. Lazarettet der fyphilis' rigtigt ut- 
brot efter genomgangen fvaltkur.. Patienten kurerades. 
federmera OQedelft fridlion och tjenlig regime. 



Diaetkuren vlrkar en befeydlig^ Torandring i hela 
kroppen, och mafte faledes vara ett kraftigt medel emot 
manga, ifynnerhet de fjukdomar, fom antingen upkom- 

raa< 



*) Jimfor OsBECKS uppgift pag, la. 



) l^ ( 

ma af ofverflodig foda, eller af denfatnma f6irvarras. 
Abforbtion okas otvifvelagtigfc' haraf hvilket tydiigen 
rojes vid forminfl^ningen af topbi, och farens Jakning 
under ett kortare fuppurations ftadium. Hr Profesf. 
Gadelius obducerade en fom dodt under diaetkuren, 
och genomfkar grne Tophi, hvilka alla vore i olika grad, 
mer eller mindre, abforberade, och en cavitet fynlig efter 
deb abforberade. Ett calloft far, utan venerilk orfak, 
fom envift motftatt all behandling, hvars yttre cellulofa 
var naftan broflchard, laktes under diaetkuren , fedan pa- 
tienten hunnit afmagra; det harda callofa abforberades, 
och frifltt kotfc regenererades utan vidare fargoring. 
Afven dolor lindras af diastkuren, fnarare om den ar 
vagus och fenare om den ar fixus. 

Uti manga andra chroniflca Ijukdomar mafte afven 
diaBtkuren aftadkomma mycken nytta, hvilket amne 
ick€ horer till var forefatts att afhandla. 



PERICULUM MEDICUM 

DE 

UTILITATE PLANTARUM QUARUNDAM 
SVECICARUM 



*VENIA EXP» FAC. MED. UPSAU 

PRiESIDE 

CAROL P. THUNBERG 

EcyjiTE AuRAT. Reg. Okd. de V^aSa, 
MED.poCT» Prof. Med, etRot» Reg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. C^SAR. PETROPOI. ET NaT. CuBIOS. ReG. SciENT. LoND, HoLM. 

Agric. Societ. Sctent. Ups. PmLAD. Patr. Holm. et Civ. Oecon. Finl. Berol» 
Nat. ScKUT. Paris. Hafn. Moscou. ET Halens. Hist. Nat. Gorenkens. 
LuND. Harlem. Amsteld. OEC9N. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 
TiciNENS, Tenens. Linn. Londin. Reg. Scient. Phys. et Phytograpu. Got- 
TINGBI-.S. Wetter. Nanciens. Med. Paris. Emdl, Monspel. Med. Ma- 
TRiTENS, Medic. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop. Medtco- 
JChir. Membro nsc non Acad. Scient' Paris. et Institot. Nation, 
MoNSjELiENS. Agricult. PAris. Medic. Londin. Scandinav, Florentin. ex 

BaTAVJN»! InD. Or. CORRESrOND. 



PROPOoSriT 

ERICUS ACREL 

ffTIPEND. ACRELIANUS. 

stockholmiensis 
IN AUDIT. BOTANICO D. V. JUN. MDCCCXIIL 

H. A. M. S. 



LIBRA.F'' 



U P S A L I iE 
excudebant Stenhammar et Palmblad 

REC. ACAD. XyPOGR. 



ENKF.PRU PROFESSORSKAN 

A MARG, ACHEL 



■MIN ■HXJLBASTS MGDER! 

Den Moderliga. vaiden af mlna barnaar 6fverf?ick sma- 
ningom till en llka huld omsorg for mig, sasom yngllng; 
ini;tte nunnet af dessa Ijufva modor och visslieten om miri 
eviga tacksambet uti Edra ogon gifva detta Eder tillegnade 
Academiska arbete ett varde , livarpa det infor ingen annaa 
Domare vSgar gora ansprak! 

E D E R 



iydige Son. 

EillCa 



o 



JACOBO AKERMAN 

MED. DOCT. CHIR. PROF. REG. ET ORD. UPS. 

REG. SOC. SCIENTT. UPS. MEniBRO ACAD. ITAL. 

t 

SCIENT. LITT. ET ARTT. CORRESP. 

AFFINI ET EVERGETiE 
DILECTISSIAIO 

Maxima sunt Tua in me merlta: Exigua aJmodumJ 
quse referre valui , grati animi tlQcumcnta: .Minimum forta 
omnium prssens hoc , quod Tibi oblatum ne dedigneris J Sl 
igitur debita male exsolvat idern, amplitudlnem potiuJ Tuo.' 
rurh beneficioium ut accuses, quam sensuum quandam meorunj 
sterilitatem , obtestor 

TUI NOMINIS 



cultor devotissimus 
Ericus Acrex.. 



Verum ejl, td Ipjam vursndi rationent, 
nihil plus conferre, quam experientiam- 
Celsus» 

iVledicaminum, quas hucusque innotuerunt, etfi magna 
fit multirudo, quoium tamen adeo non perfe^am habe- 
raus notitiam, ut nonnullorum ufus ne praefagium qui- 
dem nobis obtulerit, magnus certe reftat numerus per- 
quirendus. Liquet hoc, reftantibus artis medicae monu- 
mentis. - Quam non jacuit diu in oblivione Mrrwr/Mj, fua 
medicandi virtute non incognita? cujus non rifus eft con- 
lecutus Paraeelfianum hujus medicamenti ufum , quem ta- 
men noftro aevo magna ex parte imitantur muhi, au£loris 
olim irrifi veftigia legentes? a) Quibus non bellam ad jo- 
candum materiem prcEbuit noftris remporibus Animalis ,q\xi 
dicitur, Magnetismus ^ remedium a peritisfimis maxiraique 
faciendis Germaniae medicis vulgo adhibitum & collauda- 
lum , quo curationes bene muitae profpero tentatce funt 
fuccesfu? b) Quantulum a priori praejudicari poslit rei 
cujusdam in corpus humanum vis, fatis teftatur experi, 
«ncia. Quum talia componuniur, qualia ftngula eadem pol- 

A - len- 



a) cf. Kurt Sprengel Verf. eirver pragm. Gefch. der Arzneyk. 
Halle 1794» Tom. III. 

b) cf. Ifienholt Heilkraft des thier. tnagnitismus cach eig. Beo- 
bacht. Vol. I. — III. Lemgo igoz — 1806. Kluge Verf. einer Darft. 
der aoimaj. Magoetismus als Heilra. Berlin l8ii> 



2 ^' ^^^"'tF^ 

lent efficacia, non eadem item otitur vis compofirionis. 
Immutabile manet igitur pretium notis quibusdam formu' 
i/j, nec ex iis eximitur aliquid, cujus in vicem addiiur aiiud 
ejusdem alioquin virturis, nifi murata fimul rotius com- 
pofnionis efficacia. Analyfes etiam chemicas, quibus in- 
def^^sfa difcendi cupiclicas varias fubjecit matcries, parum 
nobis explicuerunt pretium, quod corporibus imprimis 
organicis in re debeatur medica , idque slias ob caufos 
nullas, nifi quod ex ejusmodi diverfarum ^^^artium exami- 
ne eadem facpe produ^wUntur principia. Sic per analy- 
lin, quam nuper molirus cH Schrader ^ compertum habe- 
mus de t?oK/o macuJato &. Brasfica Dlerocea ,Q^dQm iis ines- 
/e elementa. Quae teflari videntur omnia, nihil nifi ex- 
pertum \n Medicina Sc fharmacologia vp.lere, nec reftare 
medico, nifi ferupuiofum (ingu!orum&; univerforum di- 
fcrimen, ehgens poiiora, deteriora rejiciens. Sic in id 
incumbat indefesfa medici disquifuio, ur nihil fuam fugi- 
at attentionem. Erir igitur, quod nos quoque fpercmus,. 
noflrum fuo non carere pretlo juvenile conamen, quo de- 
bitam conciliaiuri indigense ¥\QVi£ ohCQvvaniii\m phartnactU' 
tice defcribere ftudebimus noftrates illas herbas, quoe in 
quarta PharmaJbpoeae Svecanae editione locum non obiinu- 
erunr, fed olim in mediclna fuerunt ulitaiae. aui exceilunt 
quibusdam, quse gufiu & olfa£lu percipi posfunr, qaalita- 
tibus aut aha quadam fingulari proprierate, quare inter 
medicamenta quce tententur, haut indignae funt vifa?. Be- 
rignos vero Le£lores oramus, ut indulgeant mendis <Sc er- 
roribus, quibus ut careat noltrum lirocmium, pertseli ve- 
remur. 

Monandricas inter Florae Svecanae plantas, a qua fpe- 
rari licet iingularior qucedam in medicina virtus, alia efl 
suJia niii: 

Sq« 



Saltcornta herbacea Linn. Fi. Sv. Ed. a pag. i 
Svenfk Botanik Tom. lU Tab. 352. 

Hahltat per totam Europann ad litora maritima. in 
pluribus Sveciaf raeridionalis iocis, qusles funt Goihlan- 
dis atque Oelandise lirora, in raenijs Calmarienfibus, in 
Bohufia , sd Gorhoburg^m. 

Ufus ph.armascuticus: Herba recens 1. condita. 

Difcriptfo : Annua, exotica, perennis, tamen vix diver- 
fa eft, fecundum asfertionem celeb Vahlii. rj Caule apud 
nos p^lmari 6z ulrra, ramofo, ramis diffufis, taflufcabrido, 
articulato: articulisapice dilatatis, ramis oppoiitis, foiiis nuliis. 

Proprietas: acris, falfus, ingratus fapor. 

Ufus medicus'. in Scorbuto. Eum in finetH copiofe 
confumitur in Zelandia azftivos per menfes, ut commemo- 
rat Bergius. 4J Adverfus IBa-urn 5c ApopUxiam nervofarm 
ejus drachm. II per diem infapone cum extra^is amaris ^ol" 
3ere dicuntur "J Eam quoque ad praeparandum Natrum ad- 
hiberi nemo ignorat , fed qualitas illa , cui debetur gene- 
ratio natri, non eft plantas propria, quoniam, ut pluriuni 
teftantur experimenta, quod nihil hujus Alkali contineat, 
ii a litoribus maritimis translata in aUis coliturlocis. 

Ohfervatioi Planta in maritimis colls£la contra Scro- 
phulam tentanda, quum fciamus^quam efEcaxinhoc mor? 

bo 



e) Martlni Vahlii Enumeratio plantarom &c. Hafnise 1805. VoK 
I pag. 9. 

. d) Bergii Matcaia medica p. p. 

•) Rafos Dannirks og Holftesns Flora» Kj6benhavD 1796 Tom; 
I pag. 329. 



4 "^^^^^ 

bo remedium fa aqua marina , verique fimile, hanc a- 
quam pianCce magnam impertiri (uarum virium partem- 

Indigenas inter piantas Diandricas funt, quae fcquun- 
tur, inprimis nominanduE: 

Verontca Beccabunga. Linn. Fi. Sv. Ed, II. pag. 
5. — Svenfk Botanik Tom. 2 Tab. 127. 

Habitct: frequens per omnem Sveciam, in locis fca- 
turiginofis, ad fontium latera, in rivuiis, qui per hiemen 
raro congeiantur. . 

ifuT PhaymaceuticusihQrho. recens, quae etiam per hie» 
men colligi potefl; Succus expresfus. 

Defcriptio: Perennis, fpithamea 1. ultra, glabra, fuc- 
culenta, caule repentc, tereti, fimplici 1. fubramofo. Fo- 
Jiis ovatis, planis, fubcarnofis, obtufis, ferratis, dilute vi- 
rentibus. Floribus racemofis^ lateralibus. Racemis oppo- 
fitis, bra£l;eis linearibus» 

Proprietates: Fotia contrita hebetem fpirant odorem, 
fapore amaro & non nihil adftringente, cujus polterio- 
ris fenfus diu fatis in ore remanet. 

Vfns tneciicus: \n Scorbuto^uhi aiiis plantis antifcorbuti- 
tlcis ad mitiganckm earum acrimoniam imprimis admi- 
fcenda commendainr e). Adhibita eft olim ad vulnera fa- 
nanda. 

Obfervatio: Majorem fane, quam qaae datur, attentio- 
rem fuo jure libi vindicare videtur haec planta, e pluri- 
mis immerito exciufa Pharrnaeopoeis] ejus enim fapor a- 
marus aique analogia cum virtutibus planrarum proxime 
affinium praefumendi caufem pra?bent, fore eam , practer 
aniifcorbuticam, tonicam etiam vim habiturara. Praeterea 

col- 

6) Rafo DdDmarks og Hoilleeos Flora Tom. 1 pag. 351. 



d^^ 



^=^^=v- 



colligi poreft hvrc planta iis anni tempeftatibus, quibus 
aliae antifcorbuticce oinnes prtcito non funt, nifi ficcae aut 
conditcc, iuque non exiguum commodum, quum negari 
Eon poslit, confervam prae pianta recemi parum posfidere 
efficaciaE. 

Veronica Anagallis Linn. Fl. Sv, ed. 2. p. 5. 

Hahiiat: per Sveciam fere omnem, haud inriequens 
in Uplandiae, Ollrogothia?, Weftmannia? fontibus, fosfis, ri- 
vulis, qui p^ir hicmem raro congelantur. 

Ufus jjharmaceuL-icus: idem ac praecedentis. 

D.fcrnnio: Annua, fubpedalis, glabra, fucculenta* 
caule erc<£to, tcretr, crasfiori, ramofo, inferne radicante* 
Foliis lanccokitis, plnnis, fubcainofis, ferratis ferraturis 
rt-moris, dilute virenribus. Floribus racemolis, laterali- 
bus. Racemis oppolitis» Brafteis linearibus. 

Proprietates Qf ufus medicus non difFerunc a praecedentis, 
cum qua adhiberi poteff* 

Veronica CnAMiEDRYS Linn. Fl. fv. cd, ?♦ pag. 6. 
— Svenfli Boranik Tom. !V l'ab. 239. • 

Habitat : pQi' omaem Sveciam frequentisfima in pratis. 

JJfus Pharmaceutzcus: herba exficcata, legenda paulo 
'ante tempus florefcentiae. 

Defcripiioi perennis, fpithamea & ultra. Caule ad 
radicem repente , demum adfcendente, debili, bifariam 
pilofo. Foliis pollicaribus. ovatis, rugofis, denratis, mar- 
gine pilbfis. Racemis lateralibus ex alis fuperioribus, op- 
poficis, caule altioribus. Bra£teis linearibus. 

Proprietates: Sapor amarus, parum adftringens neque 
ingratus. Infufum hujus a Thea Chinenfis Infufo pa- 
rum difFere, contenduac multi. Ufus 



6 '^^ 

Vfm medlcusi In febribus 6c morbis chronicis , quan- 
do potum lenirer ftimulantem nec ingratum volumus. In 
Pharmacoposa noftra fvecana ed. IV fit tantum mentio 
VeroniQce officinalis , fed ilU; uc Linne f) Rafn g) Quen- 
fel h) Budoresque alii affirmant naulti, theam prdebet 
multo meliorem. 

Obfervaiio. Quum mcdicus haud raro follici- 
tus C\t de potu pauperibus aegrotantibus apto, faepe 
fit, ut vix uljus minoris prctii iimulque aptior obtineri 
posfir. Par igitur forec, eripi plantam obUvione, qua 
obtuta jacuit, arque in officiais proftare pharmaceuticis, 
quas fmpUcibus tantilli pretii tamque efficacibus abundare 
haud facils posfunr. 

PiNGuicuLA vuLGARis Lintt. Flor. Sv. ed. 2 p. 8» 
Svenfk Botanik Tom. i. Tab. 3^. 

Hahitat: per omnem Sveciam frequens, in uHginofis. 

Ufus pharmaceutigus: FoHa recentia, e quibus fuccus 
exprimatur. 

Df/rr/pr/o: perennis, palmaris & ultra. Scapo plerum- 
que] folitario, ad radicem pubefcente, glabro, unifloro. 
Fohis radicalibus, ovatis, iijargine involutis, obtufis, fes- 
quipohicaribus. Corollae ne£laxio cylindraceo, refto, lon- 
giiudine coroUae. ' ^ 

Proprie-tates: FoHa non nihil fucculenta faporem vix pro- 
duntullum, fed Ungularis, qua planta pollet, vis in la<£tis 
recens nriul^li cop.gulationem , diverfam adeo 'ab ea , quae 
ahis contrahicur coagulis, ea eft, quas noftram inprimis 
mcretur attentionem. U/«x 

f) Flora Svec. I. c. 

g) Rafn Danmarks och Holftens Flora pag. 354. T. Lj 
h) SveoCk DotaDlk 1. c. 



/ 






Ufus mcdicus: fiiccus, quemadmo^um monet Rr.fn, 
adverfus Tineam prodcft, fi eo lavantur capita infantum. 
Au^lores affirmant multi t) ub^era vaccarum vulnerata 
ecJdem illitd fanari. Islandorum quoque ir.os eft ufitatus, 
ut folia cum 0/fo //«/ co£la pro emplafiris adhibeant ulceri- 
bus invcteratis, unde ajjud veteres au£lores Sanicula etiam 
apellatn eft kj. Liwis commcmorat fyrupum, qui in Val- 
lefia ex fucco plantiE conccquitur, atque ex foliis in 
jufculo carnar.o decodtum, quod ut laxans propinamr. 

Ohfevv^tio: djgna efl h^c planta, quas ulterfus exa- 
minetur. Singulare qKoddajn huic inesfe principium, de 
quo nefcii-nus, an in .corpore vegetabili alio inhabitet, 
propria fua tcilatur & niira,' quara babet, lac coagulandi 
virrus. Scilicec nihil 'jam feri fecernit lac tanfum in 
niasfani crernori fimiiem tranfiens. Utrum illud hujus 
plantae principium in medicaminis vicem olim fit me- 
dicinse tribuendum, fs-ftae decidanc experienti^e^ ncs 
autem "cum Linmeo /), cui album calculum adjicit Lewis , 
examine futuro dignum judicamus. 

Verbena officinalis Linn. Fl. Sv. p. lo Svenfk. 
Botanik Tom. III Tab. igs m) 

Habitat: in Svecia rarisiimej in Scania cjrca Hellin- 
burgum a Leche prinuim invenra, irem a Prof. Kr&ah ia 
territorio Albrocrjli, ad pagum Raflundam. Nunquam ul- 

tra 



i) d, Lewis Mat^ria IVledica pag. 503. 

k) cf. Cajpari Bciuhini & co^voruai fcripta 

/) Linn. Flora Lap. Ed. i, pag. 10. Lewis Mat. med. ]. c. 

m) In eo reftisfimum fecisfe nos credimus, quod ordinem in Lin- 
nsei Fl. Sy. immatatam tecuti , Vsrbeim& hoc loco recipimus. 



tra dimidium milliare Anglicum ah aedificiis inveniri con- 
firmat Milkr. nj Facili negotio Svecanis in horiis plantatur. 

Ufu^ pharmaceuticus: herba recens 1. exficcata^ fuc- 
cus expresCus 1. infufum foliorum. 

Dejcriptio: perennis, pedalU & ultra. Caule ere£to, 
plerumque folitario, ad radicem curvato, callis fparfis fca- 
bro. Foliis lyrato-pinnatifidis, incifis, crenatis , fubfca- 
bris. Spicis fililormibus, paniculatis , multifloris, termina- 
libus. Floribus tetrandricis. 

Froprietates: fapor non nihil amarus & adflringens. 

Ufus medicus: a vereribus medi-:is multum collaudatur 
haec planta, recentiori cevo omnino fere ebfoleta. Fuisfe 
multis in morbis adhibitam, commemorat Plinius. o) Im- 
primis vero de fuo adverfus dolorem c^pitis cbronicum 
ufu multce noratuque maxime dignae funt traditiones, e 
quibus De Haen p) refert hanc: puella viginti quinque 
ennos nata diuturno & intolerabili infeftabarur capitis 
dolorej qui a fexto aetatis anno frequens & dirus adfuit. 
Commendata multa & inierna & excerna remediafine ullo 
adhibuit fuccesfu. Confugit tandem sd Verbenam, exfic- 
catam primo , deinde recentem collo appenfam, atque 
aquas Verbenaefliliatitias Unc. IV cum Spirir. Vitnoli gtr. 
iv in diem, unde mox profe£tum efl levamen morbusque 
tandem radicicus eft fublatus. Forejlus etiam valde fmgulare 
referc exemplura. Veteres au£lores bene mulri faciunt hu- 

jus 



«) Gardeners Diftionary. 

o) Plinii Hid. nat. Ed. Biponti. 1784,' Vol. IV Lib. XXVI Cap. 
XIV. XXI. XLIX. LV. LXIV. LXXXVII. Quantum Verbenae preti- 
um ftatuerint Romani, colligitur ex Lib. XX Cap. III. 

f) Ant. de Haen Ratio medendi &c. cd, a.! Tom, VL pag 295 fq. 



jus plantae mentionem, imprimis fi de Cephalalgia agi- 
x\kY, Nimia ur videtur, laude eam commendavic Morky 
adverfus Screphulom. q) Forfitan etiam adverfus fe- 
brim querceram fuerit remedii loco adhibita, fed fi- 
ne fuccesfu. r) Aqua ejus deftillat!^ in Ophthalmiis eft 
tentata aique infufum ejus adverfus Anginas gargarisma- 
tum vice datum, nec fua carere videtur efficacia. 

Ohfervatio :'&n\mhmy qua hujus plantae mentionem fe- 
cerunt majores, laudem cum obJivione comparantes, qu^ 
obnita jacet hodje, non posfumus non in noftro de Ver- 
benfc utilitate judicio haefitare, Quura vero fimul adfinc 
accuratae dc a probatis au£loribus perfcriptae morborum 
relationes, qus ejus virtutera teftari videntur, fatis fane 
rarionis fuperefl, plantam in nlteriorem vocandi difqui- 
fitionem. 



q) Esfay on Scrofcla. 
r) Sfenik Botflslk, h e» 



DISSERTATIONEM BOTANICO-MEDICAM. 

DE 

R U B O 






VENIA EXP. FAC. MED» UPSAL* 

PRi^SIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

Equits Aurat. Reg. Ord. de Vasa, 
Med.Doct» Pi\of. Med. ETnoT. Reg. etOrd.Reg. Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. C^SAR. PETROrOt. ET NaT, CuBIOS. ReG. SCIENT. LoND. HoLM. 

Agric. SociET. SciENT. LJps. Philad. Patr, Holm. et Civ. Oecon. FiNL. Berol» 
Nat. ScRUT. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. Gorenkens. 
LuND. Harlem. Amsteld. OEcon. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 
Ticinens. Ienens. Linn. Londin. Reg. Scient. Phys. et PHYTOGRAPn. Got- 
TiNGENS. Wetter. Nanciens. Med. Paris. Emul. Monspel. Med. Ma- 
tritens. Medic. et Nat. Studios. EniMBURG. ET Petrop. Medico- 
Chir. Membro nec non Acad. Scient- Paris. et Institut, Nation. 

MONSgELlENS. AgKICULT. PaRIS. MediC. LoNDIN. SCANDINAV. FlORENXIN. ET 
BaTAVIN. InD, Or. CORRESrOND. 

proponit^ 

J. P. 6 S T M A R K 

KOSLAGUS. 

IN AUDIT. BOTANICO D. XII JUN. MDCCCXIII. 

H. A. M. S. 



mmmmmmatmmmam 



U P S A L I ^ 
nxcuDEBANT Stenhammar et Pa&^BW* 

38JI©. ACA», TXrQCrl* ' 



'"U o 



yT 



KONUNGENS TROTJENARE 
ASSESSOREN OCH RIDDAREN AF KONGL. 
WASA - ORDEN 
HOGADLE 

HERR G* JACOB 2DM MARE 

OCH 
HciGADLA FRVM 

FRuEMERENTIAmMARE 

jSdd HOPPENSTEDT 

vurdnadsfuUt tillegnadt 

Deras 



6dmjakafte tjenire 

J. P. OSTMARK. 



^m^rM^IlM:^im^mimmmm"\ 



§■ I. 

l\ubi a variis Auc^toribus conjcnemoratse funfc rjume*'^- 
fae Species, quas tamea omnes nobis non contigit vel 
videre vel accuratiori fuyicere examini. Noiji.ullis in 
plura genera dividere quoque illas perplaciiit. Alii a 
fcliis indivifis vel partitis, alii a caule frutefcente vel her- 
baceo, alii a diverfa inflGrefcentia amplisfimi generis 
fubdivifiones inftitaerunt et Specierum charafteres asfum- 
ferunt. 

Dignofcitur Genus charadlere inprimis fequente; 
Perianthio Monophyllo, quinquefido. 
CoroUa pentapetala, petalis patentibus. 
Filarjientis numerofis, calyci^ infertis. 
Germinibus plurimis, conglomeratis. 
StyJis capillaribus , e latere Germinom ortis. 
Stigrnaiibus fimplicibus, perfidentibus. 

jB^crcr/j" con.pofitis : Acinis capitatis, unitis, fucculentis. 

Serninibus folitariis. 

Locus Syftematicus erit in Icofandria, Polygynia, 

o^Obf. Fruclus fingularis, Bacc^m quidem referens, compn^ 
^fitus e plurinn.is baccis feu acinis , monofpermi.sv vix ve- 
^re baccatus dici poteftj verum proprium nomen ipcieri 

f3 A > vide- 

C3 



) 4 ( 

videturj faepius pulpofus occurrifc fruftus, nonnunquam 
vero, ut in Dalibarda magis ficcus evadit, 

§• 3. 

Specierum Characteres. 

• Foliis fimplicibus: 

I. Dallbarda: foliis rordatis crenatis, fcapo unifloro. 

i, moluccanus : foliis cordatis lobatis , caule decumbente 
aculeato. 

2' Chamamorus *, foliis cordatis lobatis, caule ere6to inermi. 

4. japonicus: foliis cordatis oblongis acuminatis ferratis, 

pedunculis folitariis unifloris. 

5. pyrtfolius: foliis ovalibus acuminatis ferratis glabris, 

caule paniculato aculeato. 

6. muUiJlorus : foliis ovatis acutis dentatis glabris, pani«; 

cula patenti. 

7. corchoriJoUus: foliis cordatis oblongis ferratis, caule acu- 

leato, pedunculis folitariis unifloris. 

8. elongatus: foliis cordatis acuminatis duplicato-crenatis 

fubtus tojfiientofis , caule aculeato. 

9. incifus: foliis cordatis indivifis incifis glabris, caule 

aculeato. 

10. flellatus: foliis cordatis trilobis' rugofo-venofis, cau- 

le inermi unifloro eredbo. 

II. trifidus; foliis incifo - trifidis glabrisj lobis incifis 

ferratis, caule inermi. 

12; 



) 5 ( 

12. odoratus'. foliis angulal-is lobatis ferratis glabriSj ca*nle 

ineriiii, pedunculis hifpidis. 

13. /WjV«j: foliis lobatis dentatis fabtus toinentolls, cau- 

le petiolis pedunculisque aculeatis. 

14. paJmatus: foliis cordatis lobatis acuminatis glabris, 

caule aculeato. 

15. disfeSus: foliis incifo- lobatis ferratis fubtus tomento- 

fis, caule acuieato. 



* * 



Foliis ternatis. 



16. geoldes'. foliis fimplicibus ternativ^que ferratis glabris, 

foliolo impari maximo. 

17. decumhens : foliis fimplicibus ternatisque ferratis acu- 

leatis , caule decumbente aculeato. 

18. ternatus: foliis ternatis inciOs glabris, caule unifloro 

fubaphyllo. 

19. ar^icus: foliis ternatis ferratis, caule unifloro foliofo. 

20. faxatiiis: foliis ternatis ferratis, caule farmentofo. 

II. tomentofus: foliis ternatis obovatis acutis dentatis to-. 
mentofis, lateraiibus fubincills. 

22. parvi/ollus: foliis ternatis fubtus tomentofis , eaule 

hirto petiolisque aculeatis. 

23. hifpidus: foliis ternatis dentatis glabris , caule acu- 

leato. 

a4. ((jefius: foliis ternatis fubnudis : lateralibus bilobis, 
caule aculeato. 

2^ 



) 6 ( 

2$. u-lphyUus: foliis ternatis fubtus tonfientofis : foliolis 
ovatis incifis dentatis, raiius aculeatis 
villofis. 

16. chinenfis : foliis ternatis cnrvatis fubtns tomentofis den- 
tatis, caule ramisque aculeatis glabris. 

iy. occJdcntalis : foliis ternatis fubtus tomentofis, petiolis 
pedunculisque aculeatis. 

28« fvaveoUns : foiiis ternatis incifo-fublobatis fubtus to» 
mentofis, caule inermi. 

* "■■• "^* Foliis quinatis. 

29. idaur, foliis quinato-pinnatis ternati^que fubtus to- 

mentofis , caule aculeato. 

30. ptdatus: folii^ pedato- quinatis incifis, pedunculis me- 

dio brafteatis. 

31. Guflralis: foliis quinatis ternatisqne glabris , caule 

aculeato, racemis axiilaribus, 

32. pimiatus: foliis quinato - pinnatis ternatisque rugofis 

glabris, caule aculeato, racea-o terminali. 

21- fruticofus: foliis quinatis ternatisque fubtus pilofis, 
caule aculeato. 

34. inermis: foliis quinatis ternatisque, caule ifkermi. 

35. viUofus: foliis quinatis eliipticis acuminatis ferratis 

villofis, caule aculeato. 

36. jamaicenfs: foliis quinatis ternatisque fubtus villofis, 

caule aculeato, panicula conipofita. 

37- 



; 7 ( 

37- fan&us: foliis qninatis ternatisque fubtus tomentofis, 
caule aculeato, panicula fimplici. 

38 canadenfis: foliis digitatis denis-quinis ternatisque, cau* 
le inerrai. 

-;> * ;» fi Foliis pinnatis. 

59. rofafolius: foliis pinnatis ternatisque glabris, caule acu- 
leato, floribus folitariis, pedunculis villofis. 

40. hirfutus: foliis pinnatis hirfutis, caule inermi, petiolis 

aculeatis. 

41. niveus: foliis pinnatis fubtus albo- tomentofis, caule 

petiolisque aculeatis. 

§. 4. 

DefcriptiQ Specierum Novarum. 

I. Ruhus muUiflorus. 

Caulis fruticofus, fTexuofo - ered:us , glaber, aculeatus, 
ramofus. 

Rami alterni, patentes, cauli fimiles. Folia fparfa, petio- 
lata, indivifa, oblonga, acuta , denticulata", utrinque 
glabra, pollicaria et ultra. Petioli vix ungviculares. 

Florum panicula decompofita , patens , tomentofa. 

2. Rubus indicus, 

Caulis fruticoFus, teres ^ villofo -tomentofus, flexuofo- 
eredus, fimplex, aculeatuSi 

Folia 



) 8 C 

Folia alterna, petiolata , cordata, lobata lobis quinis 
vel leptem, dentata, fnpra glabra, fubtus aculeata et 
tomentofa, palmaria et uitra. 

Petioli teretes, tomentofij aculeati, digitales. Pedunculi 
axillares, tomentofi , fubaculeati, longitudine petio- 
lorum. 

Flores racemofi. 

Calyx tomentofus. 

Stipulae et bra^Tceae pinnato-capillares', villofae. 

3. Ruhus ternatus, 

Caulis herbaceus, glaber, inermis, erecH^us, palmaris. 

Folia rsdicalia, ternata, petiolata; FolioJa ovata, dentata, 
unguicularia j caulina fesfilia , fub-flore. 

FIos terminalis , folitarius, luteus. Ad Dalibardam refe- 
runt nonnulli Botanici, ob frud:um minus pulpofum. 



4. Ruhiis chinenfis. 
Caulis fruticofus, teres., glaber, aculeatus. 

Rami alterni, fecundi, aculeati. 

Folia alterna, petiolata , ternata: Foliola fubtriangularia, 
medio petiolato majorij incifa, denticulata , fupra 
glabra, fubtus niveo-tomentofa, unguicularia. 

Petioli aculeati, ungviculares. 

Flores terminales, fubracemofi. 

5. jRa- 



) 9 C 

5. Rubus niveuT. 

CauliS ffuticofus, teres , eredus, fufco-rufefcens, acu- 
leatus, fimplex. 

Folia akerna, pinn^t;i cuni ifnpari, bijoga efc trijuga, pa- 
tentia. Pinnae oppofitas fubfesfiles, ovatae, acutEe, 
ferrafae, fiipra giabras, fubtus niveo- tomentofae et 
venofns, pollicares. 

Petioli teretes, patentes, aculeati aculeis recurvis. 

Fiores axillares, fubfolitarii et racemofi, Calyx tomen- 
tofus, 

6. Ruhus inermis. 

CauIIs (uffruticofus , angulatus, inermis. 

FoLiA inferiora quinata , fuperiora quaterna et ternaj 
foliola ovata, acuminata, dupHcato-ferrata , utrinque 
glabra, terminali pauio majori et longius petioiato, 
infimis brevisfiine petiolatis. 

Petiolus communis foliolis brevior. 

Flores paniculati, panicula terminali fubracemofa. 

Calyx extus albo-tomentofus, 

§ ;■ 

Lgcus crejcendi. 

In America meridionali, ut Jamaica: jarAaictnfis ^ in 
/r/iericn boreali, Canada imprimis: cccidentalis, hifpidus^ 
villofus, canadenfs, odoratus j, pedalus , Jhllatusy dalibarda ^ 
arSiisus, decumbens^ idaus. In -4^d, ut in Paiaeftina, Cre- 
ta, T siuria, fancius. In Jfa efc India Orientali, ut in In- 
fula Mauritii, rofcefoliusj in Infula Java, Amboina, Ceilona, 

B ' 9710* 



*>•) nio ( 

moluccanuT, parviJlorUT, rofae^olius , elongatttf , pyrifoliu! ; 
in Infulis Japonicis occidemalis ^ hirjutus , iriphyllus, 
fnicrophyllus , incifus, japonicus, cxfius , corchorifolius\ 
trifidusy rAoluccanus. In Siberia chamamorus , arclicus. h\ 
Nova Zelandia, aujiralij, et freto mageilanico, geoidet 
In Europa variis traftibus ;W^«j, tomentofus ^ ca/ius ^ fruii- 
cofus, faxatiliSj chamamorus, ardicus. In China chinenfs^ 
disft^us. 

§. 6. 

Synonyma. 

Wilden. Spec. Plant. Tom. 2. P. 2. rofaefolius p. 
logo. pinnatus. auftralis, idseus, p. 108' r. oc(.-identaiis, tri- 
ptiyllus p. 1082. tonientofus, hifpidus. parvirolins, fan- 
dlus, p. 1083. jainaicenfis , ciefius , frirticoriis, p. 1084. 
yillofus, canadenfis, odoratus p. log-j. inoluccanus , mi- 
crophyllus, incifus. p. ioS6. japcnicns , corchorifolius, 
elongatus. p. 1087. pyrifolius, pedatus, faxatilis, arcHiicuS. 
p. 1088« tt^ifi^^us, ftellatus, geoides, p. 10S9 chamai^Do- 
rus, dalibarda, p. 1090. Rubus caelius Japonicis dicitur; 
Quanfo Itfigo. 

§•7. 

Ufus medicus et oeconomicus. 

Ruborum genus baccas producit, quDC, quamvis aliae 
magis, aliaj minus placeant palato , edules tamen funt 
omnes. Habent etiam aliquid inter (e commune, prae- 
betque genus illud fuum aliquid ad probijndam, quani 
multi tenent, fententiam, inesfe fcilicet plantis, quai in 
botanicis fint affines. in medicis etiam fimilen» quandam 
atque cognatam virtutem. Diverfa inter baccarum, quaa 
fub feptemtrionali coelo crefcunt, genera , in primis nu» 

uiera- 



> II ( 

nieramns" varias Ruborum rpecies , quae fn boreorum 
lutit deliciis. 

Rubus ardicus baccis inter omnes excellif: gra- 
tisfimis. Praeter jucundum enim, quo iti^ cotnmendant, 
f^jporem, placent etiam forma pulcherrima odoris- 
que, quem fpargunt, illecebris , quae iis, quibus recenti 
fVui non licuit tVuftu, maxims:^ funt voluptati. Exprimi- 
tur ex his baccis (uavisfimi r«poris vinum, cujus praepa- 
randi modus plene defcribitnr in Svenjk Botanik Vol. l, 
N. a6. Conditas etiam valde funt gratae , cujusnr(odi ih 
pharmaceuticis nofiris profiiant officinis. Majori quidem, 
quae infigne quiddam habeat et fingulare, virtute carent 
fpcciali , fed ad impertiendum aliis medicamentis faporeni 
gratiorem valde funt utiles» 

Ruhus ar&icus refpuit culturam, quam' in pluribus 
meridionalis Svecise locis tentarunt, nec baccas ejus ver- 
fus meridiem longius , qnam in urbe Weflervik, et ibi 
quoque parcas, maturefcere vidimus. 

Ruhus id^us fecundo a Ruho arciico pretio asftima- 
tur. Ubique per omnem crefcit Sveciam , niaxime vero: 
frequens in fcopulofis infulis. Crudae vufgo edun- 
tur bacc3e, fed immodice non funt vefcendse , quo- 
niam diarrhoeani facile movent. Aibi, qui in hortis vuI-> 
go coluntur, Rubi tam jucunde non fapiunt, quam fme 
cultu crefcentes rubri. E baccis prgeparatur muirum,, 
vinum, acetum et condititium quoddam edulium. Prse* 
parandi ratio proponitur in Retzii Flora oecunomica Sve- 
ciae Tom. II. p. 621 & 622. Succus expresfus et in va- 
fis bene opertis refervatus valde jucundum praebet, fi ' 
aquae admifcetur, potum aeftivum , qui ut refrigerans 

febri- 



) »3 ( 

febricit^ntibus etiam bene propinatiir. Syrupus Rubi 
idaei, qui (uum in pharmacopoea Svecica Iocu:i! obtinuifj 
aptuiii eft in Uiultis praeparatis pharntaceuticis corrigens, 

Ruhus chatnamorut rninoris quam priores seftimatur. 
Baccae recentes iunt aquofiBe et refi igerantes; conditce 
vero gratiorem habent faporem magnique a muitis aefU- 
mantur. Succus exp-esfus ad gelatinam adhibetur. Ex 
his quoque vinum praeparatu*-. Lappones easdem nive 
repolitas fervant atque cum Ia(5le una comedunt. — 
JHujus quoque herbae bacc9s conditae prollant in offici- 
nis, led raro adhibentur. 

Ruhus ccefius et Ruhus fruticcfus magnam inter fe fa- 
poris affinitatem habent. Acore quidem fuperant prio- 
res, fed bene maturatse valde funt gratac. Bacca3 Rubi 
fruticofi quMTi cafi magis funt aciduiie. Conditas anib?e 
liae fpecies admodum funt fvaves, nec ex his quoque 
vinum exprimere cmifit fedulitas humana. Exteiis in 
terris comburi dicitur caudex Rubi fruticofl ad carbones, 
ex quibus deinde praeparatur pulvis pyrius. Varians 
hujus fruticis fpecies, duplicibus eadem floribus ornata, 
in iiortis ob fuam, qua fuperbit, pulcritudinem coiitur. 

Ruhus faxatilis Svecanas inter fpecies minime gratas 
producit baccas, quibus haud quidem ingratus inefl acor, 
fed tantos habent nucleos, ut ab aliis nifi pueris raro 
comedantur, 

Foliis indigenarum noftratium fpecierum vefcuntur, 
minus quamvis appetentes, boves, oves et cnprx. 




RuduS J 77tuili/lorics. Qchmeiiscs. d ntueiis. 



DISSERTATIONEM MEDICOBaTANICAM 
D E S T Y RA C E 



VENIA EXP. FAC. MED. UPSAL. 

PR^SIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

Equite Aurat. Reg. Ord. de Vasa, 

MeO. DoCT, Prof. MeD. EtBoT^ RecT. ErORD. ReG. CoLL. SaNIT. MEMBr 
HON, ACAD. CiESAR. PeTROPOL. ET NaT. CdRIOS. ReG. SciENT, LoND. HoLM. 

Agric. Societ. Scient»Ups. Philad. Patr. Hoim. et Crv. Oecon. Fike. Berol» 
Nat. SeRUT. Parts. Hafn. Moscou. et HAr.ENS. Hist. Nat. Gorenkens. 
LuND. Harlem. Amsteld. OEcon= et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens, 
TiciNENS. Tenens. Linn. toNDiN. Reg. Scient. Phys. et PHyTOGRAPn. Got- 
TiNGeNS. Wetter. Nanciens. Med., Paris. Emdl. Monspel. Med. Ma- 
tritens, Medic. et Nat. Studios. EdiMburg. et Petrop. Medico- 
Chir. Memebo nec non Acad. Scient. Paris. et Ins-eitut. Nation, 

MONSPEtlENS. AgRICULT. PaRIS. MeDIC. LonDTN. SCANDINAV, FlORENTIN. ET 
BATAVlNir InD^ Or> CoRRKSrOND, 

IN AUDiTORio botan:, HK. SS. D. XXII MAjr» MDCCCXril* 

PRO aRADUj MEDlCCy 
PROFONIT 

LAURENTIUS JOHAMNES PRYTZ 

ADjUNCT. EXTRA OKD. AD ACAD. IMPEK. ABOCNS» 
NOB1I.1S ♦• JFENNO.. 



U^ P S A L I JE ' 

latCUDEBANT STENHAM3VIAR. ET FaLMBXA» 



KSC^r AGADr TYPOGR, 



Tahula exhibet 
Styracem oceiDENTALEM & Styracem grandifoliam» 






)- 
i- 
a» 
le 
r. 

0- 

a. 

N. 



:ft 



32- 

ita 
ar- 

?!- 

nis 
ius 
ra- 
na- 

gu- 



ar- 



DISSERTATIO 
MEDICO-BOTANICA 

DE STYRACE. 



-tlrborern Styracis a) nomine abusque Diorcoride ap- 
pellatam Balfamum bj fuum fragrantisfimum antiquitus no- 
Bilitavit. Cujus nomen generi rribuit Tournefort item- 
que Linne, una lantum fpecie antfquorum cognita, 
Sequenti poft tempore CavaniDes & Aiton fuis quisque 
Botanicen ditarunt; quartam Dryander huc retulit; Illuftr. 
Swart55 novisfimam addidir. Quse fpecies quinque no- 
bis conftituunt genus Styracis , diftin£lum; Calyce monO' 
phyllo, urceolato, V-dentato; Coro//<j infundibuliformi, V-fi- 
do^ StaminibuT baft coalitis , tubo infertis; Germine fupero; 
Stylo unicoj Drupa exfucca, uniloculari, mono-di-fperma. 
LiNN. Genn. pll. ed. Schreb. 7j^. Tournef. 565. GiERTN. 
fruat. 358. r. 59. 5. 

A Eft 



«) Styrax eft nomen grsecae vel potius fyriacse originis, a grse- 
co in latinum translatum , ex qua radice Stiria i. e. gutta congelata 
pendens , ortumr habere videtur. Botanici fere omnes, exemplo Tour- 
nefortii & Linnsei, Styrace ut neutro utuntur, repugnante auftoritate an- 
tiquorum, quippe apud quos, & Graecos & Latinos, Styrax communis ge- 
neris arborem ipfara , neutrins autem vel mafculini , cujus in primis 
eft apud Latinos, refinam ejus fignificet. Quam ob rem , quum fatius 
reamur ab aliis difcedere meliora fecuti, quam ftudio cum vulgo erra- 
re, Styrax feminini generis plahtam , prseeunte etiara Lamarckio, ma- 
fculini autem refinam, nobis Cgnificabit; quamquam minime hos fugit, 
cmnes jam materise medicae fcriptores hic feminino potius uti, finga- 
lari nec fane recenti errorel 

b) A refina balfamum more recentiorum diftingmmos eo» quod ar- 
dens vapores acido benzoico foetos explicet. 



Eft autem chara£ler naturalis generis noftri: CaJyx: 
Perianihium monophyllum , cyliMdricum, eredum, breve, 
V-denratum. Corolla monopetala, infundibuliformis: tubo 
brevi, cylindrico, longitudine calycis^ limbo Ill-V-VlI-par- 
tito, magno, patente, laciniis lanceolatis, obtufis. Stamina 
liumero a VI ad XVI variantia, plerumque denaria: JHamen» 
tis ere£tis, bafi leviter coaHiis, fubulatis, fundo corol- 
lae infertis; aniheris oblongo-linearibus, re£tis, locu- 
lis latere dehifcentibus (nec apice 1. bafi). PiJJillum I: 
germine fupero, Ill-loculari, polyfpcrmo (Gaertn.); 
Jiylo (impUci, longitudine Itaminum; fligmate obtufo. 
Pericarpium: (ex Gaertnero) Drupa fupera, exfucca, o- 
vato-globofa, ftylo perfiftente terminata. Cortex tenuis, 
coriaceus. Putamen osfeum, fragile (ante maturitatem 
conftanter Ill-loculare, poftea uniloculare, evalve). Re* 
ceptacuUim columnare, fungofum , longitudine dimidii pu- 
raminis, ovulis I V- V in fingulo loculamento fiipatum, per ma- 
turitatcm plerumquepenitus obiiteratum. Semina matura tria, 
duo aut fsepisfime unicum ; illa varie angulata, hoc ovato-glo- 
bofum, amygdaloideum. Jmegur/ientum dupplex: exterius 
fubfpongiofum, crasfiufculum; interius arachnoideum. y^/- 
bumen femini conforme', carnofum, crasfum, album. Em- 
hryo compresfus , inverfus, niveus. CotyUdones ellipticae, 
fubfoliaceae. Radicula crasfa, fupera. 

Styracem Linne Halefias confudit, has plantas a fe invicem 
vix diftingui contendens, donec meliora edo£tus ipfe tandem 
diverfisfimas esfe jure indicaverit. Locum in Syftema- 
te fexuali vagum habuit Styrax, huc illuc migrare jusfa, 
ftam;num ergo variantium numero ac dubie, ut auclori- 
bus vifum e(t, coalitorum. Linne primum Icofandriae, 
dein Dodecandriae, tum, certior de natura plantae faclus 
& Halefia probe difi:in£la, Decandriae Clasfibus inferuit, Or- 
dine ubique Monogynia, quippe cum fiylus femper lit u- 
nicus. Quem fecuii funt recentiorum plurimi, fcilicet in 
aucloritate ranti viri tuto acquiefcendum rati. At contra 

Ca- 



Cavanllles, annuentibus Ili. Praefide «5c Michaux , genus 
noftrum, cum aliis haud paucis, pUis minus affinibus, 
fub Monadelphia Clasfe militare voluif, & quidena magis 
conftanter, uc noftra fert opinio. Notam enim hujus 
clasfis cum filamenta inferne coalita habeamus , cur o- 
mnis planta eodem chara£lere inftru£la huc non refera- 
tur fane non videmus; prasfertim numero ftaminum adeo 
variante ut haec locum ei certum indicare vix posfint. 

Neque vero Styraci in Syftemate naturali, quam m 
artificiali ftabilior fuit locus: v. Linne, hac in re foli- 
to minus oculatus, eam Ordini naturali Bicornium adjun- 
xit, dubius tamen, uc videtur. Forte fimilitudo quaedara 
Clethrae, vere Bicornis, magnum virum in hunc induxe- 
rit errorem. Certe ^b his plurimum diftat Styrax; quip- 
pe cui nec competant antherae Bicornium fingulari forma 
bicufpidatae, neque magis coaUtio ftaminum in illa ob- 
fervanda in hanc familiam quadrer. Jusfieu, ut invenit 
in femine Styracis chara£leres, quibus Guajacands (Ehe- 
naceas Ventenat) diftinxit: emhryonem cotyledonihiis radicuJa 
breviorihus & latioribus , perifpermo carnofo inclufum ; ra- 
dieulam adjcendentem ; hmc familiae eam primo inferuit, a 
qua tamen fatis differt, tum feminihus in germine pluribus, 
a Gasrtnero obfervatis, tum filamentis baft coalitis cj. 
Qulbus cognitis ipfe Jusfieu poftea genus noftrum ad Me- 
lias iransferendum. ftatuit, & quidem jure; namque prae- 
ter habitum tqtius phntx filamentorumque coaJitionem , an- 
theris gaudet eJongatis, divifiones coroJJee duppJo numero fu- 
perantibus, quae ratio eadem eft in MeJiiSj quarum etiam 

co- 



c) Tn plantis altefius feftionis Ebenacearum (ftaminibus indefini- 
tis) ftamina qaoque reperiuntur auadantenus monadelpba ; fed quae 
genera novam re^tius efficiunt familiam. Jusf. Anal. de Muf. 5, 420. 



,^^-^ «^«> 



corolla, ploypetala d) licet, at calyce monophyllo in- 
ftruila pctalisque bdfi dilatatis, 'cum corolla monopetala 
piofunde partita Styracis magnam certe affinitatem pro- 
dit. Qua demum comparata ad Turr^am, Quivifiam, 
Trichiliam, Guaream, locum fuum in earum Familia na- 
rurali aptisfimum nec ullo modo dubium habere ulterius 
appiirebit. Sed ha£lenus de genere; jam ad fpecies ejus 
membratim pertra£tandas hiftoria decurret. 

Styrax officinalis Tournef. Ltnn, 

foliis ovatis, acutis obtufisque, integerrimis, fubtus 
tomentofis; racemis terminalibus, folio brevioribusj pedi- 
cellis fubcymofis, longiufculis. 

WiLLD. fpp. pll. 2. 623. AiT. Hort. Kew. 2. 75. Cava- 
NiLL. Monad. 6. 338. t. 188. f- 2. Woodw. Med. Bot. 2- 
197. t. 71. MuRR. App. med. 2. ^o, 

Descriptio. 

Trunctis XV-pedalis, arborefcens vel frutefcens, cor- 
tice cinereo, rugofo. Kami teretes, lcEves, brunnei^ ramu- 
lis ex aibido pubefcentibus. FoUa alterna, petiolata, 
lato-ovata, longitudine biunciali, latitudine fesquipolli- 
cari, bafi rotundata, obtufe acuminata, integerrima, fu- 
pra Isete viridia, glabra , fubtus albida, villolo-mollia: 
petiolis mediocribus. Racemi terminales, fimplices III- V- 
flori, psdunculis longiufculis, foliis tamen brevioribus. 
Flores albi, magni. Calyx urceohms , fubinteger, denticu- 
lis quinque obfoletis. Corolla imo calyci inferta, tubo 
brevi; limbo V- VI- Vll-patito, laciniis lanceolaiis, obtu- 
fis, patentibus. Filamenta X-XVI, bafi coalita, imo tubo 
coroilae inferta. Anthera oblongo - lineares, ere£lae. Ger^ 
men fuperum, ovale, pubefcens. Stylus tenuis, lorgitudi.' 

ne 



d) M-rito h3ec corolla (ut & Jusfieuo placuit) pfeudo-moncpetala 
dici poteft. 



ne ftaminum Siigma obtufum. Drupa fubglobofa, exfucca, 
coriacea) inclucitns nucem osfeam, monolpermam vej ra- 
rius bjnae coaipresro-angulofgc. 
Floret Miijo & Junio menfibus. 

Habicat orJginitus in Oriente, in primis Syria 5c Palae- 
llina: cultura indigenam - jam habet Europa auftrslior, 
ut infulcE Archipelagi, Italia, Gallia, quin etiam ccelum 
fert Angliae auftralis. 

HlSTORlA PHARMACEUTICA. 

Ex hacfrutice Balfamum, nomine pharmaceutico S^fjy- . 
racls Y^\ Storacis antiquitus celebratum, liquida forma per 
corticem trunci ac r-amulorum incifam aut a verme vulnera- 
tam exftillat, a fole & vento brevi arefadum, deinde ia 
thecas in venditionem abraditur. Styracem etiam Europa 
profert, fed debiiiorem, nec ullis fere medicatis viribus 
aut odore infignem. Ex Oriente efEcacior adve£tus in offi- 
cinis confervarur, cujus tres fpecies hodie merito diftin- 
guunrur: I. Siyrax in granis, optimus purisfimusque, pifi 
minoris magnitudine, pellucidus, albicans vei flavefcens, 
fvavisfime fragrans, digitis compresfus facile deliquefcens. 
Raritas ejus efficit, ut numquam in medicorum veniat ufum , 
fcilicet extra mufea vix confpiciendus, II. Styrax prajlan- 
tior vulgari (interdum St. in granis di£lus), tenax, facile 
liquefcens, fordibus haud inquinatus, ex albis, luteisacru- 
fis, iisque pinguibus particulis, variae magnitudinis ac fi- 
gurae, confians, fpeciem Benzoes vel Ammoniaci prae fe 
ferens, odoris Opobalfamo fimilis, faporis fub^ciduli, bal- 
famici & aromatici grati. In veficis transfertur , at ob 
pretiu'T\ raro in oflicinisobvius. IU. Styrax vulgarisl, ru- 
ber, rufopiceus, levis, friabilis, lamen inter digitos in pa- 
ftam compingendus, odoris Balfami peruviani, faporis a- 
mariufculi, particulis conftans refinofis, fabulo, fcobe lig- 
nea aliisque quisquiHis intermixtis; quae masfa conglobara, 
muifarumlibrarum pondere ad nos tra-nsvedta, unicus fere 
eft Pfaarmacopolarum Styrax. Styrax calamita 1, cannulata 

vete- 



6 r -»-^^ ; ;;^^ : 

veterum, in calamis vel cannis colle£la ac divendita, etiam 
gabalita^ a Gabala urbe di£la, hodia non occuriir; tamen 
nomen interdum ufurpatur pro Sryrace vulgari. Vulgaris 
hic igni admotus flammam facillime irahit, odorem fpar- 
gens gratum ac fumum acido benzoico fcctum. Aquaein- 
fufae impertitur odoris fui tantillum, faporem leniter bal- 
famicum, colorem aureoluteum. Parum principii gummoli 
habet; prcecipua vis in refinofa parte ineft, quam ob rem 
fpiritu vini, aptisfimo ejus menltruo, ad Styraceni depu- 
randum utimur. Itemque aether hunc facile folvit, fordi- 
bus ac gummofa parte rell£tis. Deftillatione ficca oleum 
empyreumaticum & fal" florum benzoes fimile emirtit. Fa- 
£litius interdurn Styrax venum traditur, e ferragine Balfa- 
mo peruviano imbuta, parte Styracis vel Benzoes odoris 
causfa admixta, compofitusj quas fraus foluta masfa in fpi- 
ritu vini facili negoiio detegitur. 

PrjEPARATA & COMPOSITA 

Styrax varia ingreditur; quorum praecipua funt: Sry- 
rax depuratus Ph. Sv. Styrax colatus Ph. L. Piiulae eSry- 
race. Ph. Sv. Sc W. Unguentum e Styrace Ph. W. Empl. 
Anglicanum nigrum Ph. Pulvis fumalis Ph. W. Esfentia, 
Benzoes compolita Ph. IF. Masfa pro fornace Ph. IV. 
Usus Medicus. 

Veteres Sryracem ad unguenta et luffimigia mulrimo- 
dis ufitatum, ob odorem (vavisfimum maximi fecere. Qua- 
re nimirum non potuerunt, quin eundem ita adamatum 
inedicis quoque commendarent ac fummis laudibus ex- 
tollerenr. Variis igitur in morbis familiare ipfis fuit re- 
medium refolutionem expe£lorationemque promoturis , 
in affe£lionibus fc. catarrhalibus, raucedine, tusfi, afth- 
mate, exulcerationibus internisj itemque in menftruo- 
rum fuppresfione: fucesfu tamen ambiguo. Styrax&Ben- 
zoe, cum aliis refinofis, in Phtifi, praefertim ulcerofa magno- 
pere commendantur; quae autem interne fumta in affe£lio* 

nem 



'^st^ 7 

nem localem agere omnino nequeunt, & vis omnis, quam 
forfitan in hoc morbo exerceant, adaftheniam univerfalem 
ftimulando fublevandam, tota pertinet. Indicata itaque 
funt in magno languore & inertia totius organismi , febre 
haud comitante, quas li adeft, ejusmodi ftimulantium rollit 
ufum. Plus localis effe£ti erit exfpe£landum , fi vapores 
laudatorum remediorum infpirandos praebueris phtifico vel 
pneumonia afthenica, chronica in prirhis & notha, labo- 
ranti, In affe£libus nervolis Styrax & Benzoe aptaftimu- 
lantia exferunt. Eadem in Hydrope, roborando, ftimulan- 
do a£lionemque fyftematis vafculofi ac glandularum ex- 
citando, egregium habent effedum. Porro in fimigiorUm 
vicem partibus , Arthrifide vel Rheumatismo chronicis 
dolentibus, fuppofita maximo fsepe cum fru£iu ufurpan- 
tur; fic quoque in Oedemate 6c Eryfipelate inprimis oede*- 
matofa refpondent. Rarior autem jam evafit Styracis in- 
ternus ufus, prsecipuus hodie ad vulnera, in primis liga- 
mentorum Sc membranarum, quibus ob balfamicam indo- 
lem forma emplaftri aut ungventi applicatus medetur. 

StYRAX GRANDIFOLIA, y^/rO«, 

foliis obovatis ovatisve, integerrimis, fubtus iticano- 
villofis; racemis fimplicibus, ere£iis, folia {ubffiquantibusj 
pedicellis brevisfimis, infimis axillaribus. Tab. f. 2. 
WiLld. fpp. pll. 2. 623. AiToN Hort. Kew^ 2. 75. 
S, OJicinale Walt. fl. Carol. p. 140, 
-S. Grandiflorum Mich. fl. Am. bor. 2. 41, 

Descriptio. 
Tr««/raj arborefcens. K<37w«// teretes apice fubvillofi. Folia 
alterna, petiolata, obovata vel fupra medium fuperne latio- 
ra, obtufiufcula vel (quod rarius) juniora acuminata , inte- 
gerrima, nervofa, venofa, fubtus incano-villofa, laftu mol- 
liufcula. Pff/o/i brevisfimi, villofiufculi, hirfutie fafciculsta, 
Racemi fubterminales, levisfime flexuofi., fimplices, ere£li, 
incano-pubefcentes, folia longitudine fere aequantes^ folio- 

lo- 



8 ^^ ' 

lo uno akerove aketnante bafi ftipati; floribus binis infe- 
rioribus quafi folitariis , axillaribus. Pedicelli brevisfimi , 
pubefcentes, bra£leola lineari, acuta fuffuki. Flores S. of- 
ficinalis fei:e majores ,decidui. Calyx ovato-urceohtus, e- 
videnter V - denticulatus, incano-fubvillofus, ftriatulus. 
Corolla profunde V-partita; laciniis elliptico-lanQColatis , 
'planis, ere£to-patentibus, exius molli. pubefcentibus. Fi- 
Jamenta brevia, bafi infima coalita. /Inihera oblongo-Vmez» 
res, corolla breviores. Stylus filiformis, corolla ftamiriibus- 
que longior. Stigma obtufum. Frucius — 
Ob{. Racemis elongatis, ere£lis a prascedente perhene di- 
ftinguitur. 

Habitat in fylvis Carolinae & Floridae. 
Aiton plantam primus defcripfit. Figuram haclenus defi^ 
deratam trr-dimus fecundum fpecimen in mufeo Thunber- 
gianp, quod liberalitati 111. Prscfidis acceptum refert Aca- 
demia Upfalienfis, delineatam. 

Styrax occidentalis, Swartz, e) , 

foliis oblongis, utrinque acutis, fubferratis, glabris; 
racemis axillaribus terminalibusque, abbreviatis. Tab. f. i. 
$t. glabrum Swartz 'fl. Ind. occid. 2. p. 848. 

Descriptio. 

Caults arboreus. Ramult teretes, flexuofi, inoequales, 
cinerei, glabrr. Folia akerna , petiolata, lanc.eolato • ob- 
longa 1. oblonga, bafi apiceque acuta, fubinde acuminata, 
obfolete ferrata 1. faepe integra, nervofa, venofa, glabra, 
fubtus pallidiora, laurina, longitudine Ilf- IV-pollicari, 

la- 



e) Non dubitamus repertoris auftoritatem novato etiam noroini 
prseficere, quum minime fine bona mente ac monitu ipfius denominatio- 
nero , a tanto viro nobisque tam asftimato fancitam immutare, aufi fueri. 
mus; ipfe enim nobis fignificavit hoc nomen fibi melius placere, ut, 
cum Cavnrilles aliam Styracem noroine glabri infignierat, confufio o- 
mnis nQminum tolleretur* 



ktitudine ultra Liunciali. PetioU breves, unguiculares , 
compresfij glabri, Kacemi axillares & terminaJes, petiolis 
triplo vel quadruplo longiores, folio tamen breviores, 
fimpjices vel fubcompofiti, 111 - Vl-flori, leviter deflexi^ 
pedunculis pedicellisque angulofls, cinereis: ftipul foli- 
aceas ad bafin pedicellorum. Flore^ fubfecundi, magnitudi* 
ne St. officinalis, nutantes, decidui. Cclyx vrceolatus, 
(ubpentagonus, ' obfolete denticulatus, coriaceus, glaber. 
CoroUa coriaces, ante explicationem pentagona: tuho bre- 
visfimo, cylindraceo, pallido; //«z^o V-partitOj laciniisob' 
longiSj concavis, patentibuSjfubcoriaceis, exais albidis, intus 
fulvis. Filamcma X, brevia, fub^ilata, bafi interne hirta, 
latiufcula, imo fundo leviter coalita, tubft inferta. ^«- 
therce lineares, filamentis longiores, ere£lae. Germen ova- 
tum. Stylus long-itudine ftaminufR, crasfiufculus, fulvus» 
Stigma fimplex, obtufiufculum. FruSus — 
Obfl A praecedentibus glabritie omnium partium, foliisque u- 
trinque acutis , a S. Benzoin racemis paucifloris fo- 
lio brevioribus et foliis fubtus glabris, a. S. Isevigata 
praecipue inflorefcentia , oppido difFert. 
Habitat in India occidentali, Caribsels infuliSj prae- 
fertim St. Vincentii. 

Cognitio plantae III. Swartz debetiir, cujus defcriptio 
exftat in flora fua Indiae occidentalis 1. c, at praeter eunl 
nemo mentionem habet hujus fpeciei, ne quidem Willde- 
Bow, quem tamen libri citati ignarum haud facile crede* 
remus. Conjicimus confummatisfimum illum botanicumj 
fimilitudine nominum deceptum, hanc pro Cavanillis eadem» 
nuila fcrutatione inflituta, habuisfej et fic quidem res ex* 
plicationem, non excufationem, inveniret. 111. Swart2, quae 
iua efl in fcientiae fludiofos voluntas propenfa acfingula- 
ris benignitas, nobis, Tot totiesque easd^m expertis, nec 
fane debitae tallum fuorum munerum gratiae referendae 
paribus, figuram propria manuexaratamcradiditedendam. 

Sty* 



StyRax Benzoin Dryand. 
foliis oblongis, acuminatis, fubtus tomentofis; racemis 
compofitis, longirudine foliorum. 

Dryander in^Philof. Tranfact. Vol. 77. p* 308. r,. 11. 
Wii.LD. fpp. pll. 2. 623. 

Benjufy Garcias ab horto in Clufii Exoticis p. 115. 
Arb9r Benz.oini^ Grijvi ia Ephemer. Ac. Nat. Cur. Dec 

2. Ann. I- p. 370. fig. 31. Sylvius in Valentini 

Hift. limpHc. p. 487. 
B^«z,«m, Radermacker in A£lt. fociet. Bat» 111.44. 
Benjamin or Benx^oin^ MARSDEy Hift. of Sumatra p. 123. 
Croton Benz,oe, LiNN. Mant. II, 297. 
Terminalia Benz.oe\ Linn. Suppl. pll. 434. 
Laurur Benz,oin, Houttuyn in A£lt. Harlem. XXI. 26$ 

r. 7. 
WooDW. Med. Bor. p< 2oa. r. 72» 
Murr. Appar» med. IV. /40. 6j8. 

DescRiPTia 
CauUs arboreus. Rami ceretes^ romentofi. Folia alterna, 
petiolata, oblonga, acuminata^ integerrima, venofa, fu- 
pra glabrajfubtus f^mentofa, palmaria & infra. PetioU te- 
retes, ftriati , canaliculari, romenrofr, brevisfimi. Racemi 
axillares, compofiti, longitudine fere foliorum. Peduncw 
U communes tomentofi ; partiales alterni , parenres. 
PedicelU brevisfimi. Flores fecundi. Calyx campanulatus, 
obfolete V-dentarus, extus tomenrofus, linea longior. Coro/- 
/<> V-partita, Itciniis hnearibus, obtufis,, exrus tomento bre- 
visfirno cinereis, caiyce quadruplo longioribus. FHamenta 
bafi tubi corollae inferta, in cylindrum inferne connata, 
petalis breviora, infra anrheras ciliata. Anthera linearep.. 
filamentis longirudinaliter adnarae iisque dimidio breviorfcj. 
Germen ovarum , romenrofum. Stylus fiiiformis, ftaminibus 
longior» Stigma fimplex. FruSus — 

Ha- 



Hahftdt in Sumatra , in parte infulae (eptentrionali 6c 
tn^dia. 

Probabile efl vereres Botanicos, Garciam , Sylvium 
& Grim , veram arboris Benzoen proferentis habuisfe 
nocitiam; at defcriptiones plantae adeomancas verisquenotis 
botanicis nudas tradidere, ut pofterlores in multiplices 
induxerint errores. Mirum autem eft, omnes fere Materifle 
medicae Xcriptores faecuU infequentis, haud quidem igna- 
ros Benzoes fubftantiae ex orientali tantum India adve&aej 
eandem nihilo tamen minus a Lauri fpeeie, Virginiae in- 
digena, derivatam voluisfe; quam hallucinationem Dryan- 
der, probabih aliata ratione, Rajo originitus tribuft. Ma- 
gnus ille Linne errorem commisfum, fe non fugientem, 
fublaiurus in alium delapfuseft, plantam Benzoe ftillantem 
ex habitu fruticis culti, frudtificatione haud confpe£ta, 
Crotonis generi inferens. Quam deinde plantam Fihus 
ejus TerminaJiam anguftifoliam , eamque Benzoe's genitri- 
cem, levi nimis argumento arbitratus. iongius fere caeteris 
a vero aberrauit. Poftea Houttuyn arborem genuinam 
defcripfit , fed fpeciminibus completis ut erat deftitutus , 
de genere ejus hallucinatus eft Laurum ftatuens. Banks 
tandem fpecimina exficcata, floribus ornata , opera Mars- 
denii fibi comparauit, quorum ope Dryander eo perve- 
nit, ut lucem ambiguae multuraque agitatae rei- afFundere, 
ac generi Styracis Benzoen certo adfcribere, jam potueril. 

HtSTORIAM PhARMACEUTICAM 

Benzoes antea jam ita abfolvjt Ahl disfertatione mef- 
dica , 111. & Cel. eodem , quo nos , Praefide gaudens, ut 
nullam fere copiam aiiquid adjiciendi nobis reliquerir. 
Ne igirur a£la agere videamur, pauca tantum, quae ab 
eo di£li non funt, addere placet. Arbor fua fponte cre- 
fcens prove£liore aetate vafta ac procera evadir, tefte Gar- 
cia; qu^ vero Benzoes habendae causfa coluntur, poft fex 
^nnos, quando jam truncus diametrum circiter feptem 



poUicTam habere folet, exrcinduntur.. Cortex ad rigniira 
usque inciditur fupra exortum ramorum, unde balfan^uni 
emanat , quod fol3 3c aere coagalatum cultris ligneia abra- 
ditur. Ultra tres libras arbor largiri ncn valet, nec ul- 
rra dccem aut duodecim annos inciliones e>usmodi paiU 
tur. Purisfima benzoe primuai profluens, alba , moliis ac 
fragrans , Cabesja dicirurj vilior fubfufca , dura eft , quae 
longiore^ in arborc inora arenam aliisque fordes conrra- 
xit. Efchelskron (Befchr. v. SumaLra) tres dittinguit Ben« 
zoesj fpecies: l.Camaijm-^oetiy albisfima, venis rubris inter- 
currentibus;ad nos DOn iraosvehitur. II. Camaijnn-kamaita^ 
impurior, brunnea, fragilis, clbis moleculis intermixiis, 
copia fua preiium fratuentibus^ Hujus fruftulae conftituuuc 
prjeftantiorem, quae ia officinis proftat, Benzoen , nomine 
Ben2.o'e5 amygdaloides 1. Asf<e duUis. III. Camaijan-u^im, nigra, 
inaxime impura, fumigiis tancuinmodo infervicns. Benx,oi 
in fortis Pharmacopolarum , aut hsec eft,^ aut omnino fa- 
ftitia» Benzoinum carbonibas eandenribus in tefta impo- 
firum vaporem emittir album fvaveolentera, qui in vafe 
aHo receptus , in cryftallos concrefcit renues ac fplenden- 
res,omnibus acidi fpeciflci fignis notabiles; quod acidum, 
benzoici nomine, balfamum noftrum reddidit jnfigne /)» 
Cujus acidi quaUtates chemicas, cum v?riis ejusdem obti^' 
jiendi meihodis, ut fublimstione, deftillatione, decoftione,, 
iblutione in alcali, fufius exponunt Chemici; ad quos iraj- 
que ledorem harum rerum ftudiofum dimittere cogimur,. 
cum a noftro nunc propofito longius abiint.. 

E- 



f) Berrzoe tion ur.a quldem , '"'E-d aliis ditior, hoc acidum habet; 
^aod GOTTLixG in Balfamo periiviano , retzitts in Bstfatno To!u- 
tano & Storace, i.AGi:<ANGE In r^^dict Calami , /iliqvts FaniUce Sto- 
raceque , lowitz in corticibus Cmnamomi ac Ihtuloe, Fourcroy et 
Vauquelin velin urina animaliuni httivororum , in faUna Gjesk , io 
Jiumaua eadem Scheele et alii in aliis nrasterea reperiere.-:Atque ex- 
fpe^candum eft aoalyiln cheoaicam idem ic multis fybitantils adhuc fore 
sidigatora^.- 



E PR.«:PARATIS & COMPOSITIS' 

preter Fiores benTioes Ph. W. {Sal benx.oinum Ph. Sv. me» 
lius didos) nominanda funt : Esjemia benz>oes fmplex Ph, 
W. Esjeniia benz.oes compojita Ph. W. Oleum benz^oes Ph, 
W. Balfamum e benx.o'e Ph. Sv. Viluloi pe&oralts Ph. Ed, 
Masfa pro phornacc Ph. W. 

Usus Medicus. 

Rarisfime Benzoe in (iibfiantia iaterne fumitur, fed 
in variis praeparatis & compofitis prtEfertim cum antimo- 
nialibus, aicali volatili, Senega, Scilla, fyrupis cet. jun^a, 
propinatur. In affe£lionibus pecloris febre defiitutis, ut 
lasfi invetcraia, afthmate , obftructionibus aut induratio- 
nibus pulmonum, Phxifin minitanribus, olim maxime fuit 
eommendara j de qua <& aliis efusdem commendationibus fa- 
ris di<Slum eft, quum de Styrace egimus. JBenzoes, m & 
Styracis fimiliumque, pro fufimigiis , ad aerem fcetidum 
corruprumque cQrrigendum ac purificandtim, ufus ne qui- 
dem hodie plane exolevit, iicet faciie fir perfpe£tu , fumum 
lex his ortum involvere quidem & fragore forlitan fceto-^ 
res vlncere posfe, minime vero aurae, aut oxygenio or- 
barae eut principio per fe nocenti gravidias, vere fanae 
puraeque reddendae parem esfer quae auiem methodus no» 
bis certe eorum fimih*s videtur, qui animae foetenti fra^ 
grantibus rebus ore mafiicatis mederi f^udeant. 
Styrax ljevigata ^illd, 
foliis fubovatis obiongisve, giabris, denticulatisj pe- 
dunculis ?xiUaribus, unifloris> fuiDfohtariis* 

WlLLD. fpp. pll. 2. 624. ' 

& glabrum Cavantll. monadd. 6. p. 340. r. igg f. j; 
S^ am<ricana Lamarck encycl. i. p. gi. n, 2. 
S» liSve Walt. GaroU p. 140. 

Desciptio. 
CauUs arborefcens. Ram: rereres,'Iaeves, cortice brun* 
siQo* Ramuli fafciculis piloiis, fubfteJiar.s obilti. FoJia ^U 

ter 



/ 



14 '^^ 

tema," ovata !. lanceolato-ovata, fubdenticulata, TI-IIIpol- 
licaria/glaberrima, faturate viridia, fubtus pallidiora. Pc 
tioU breves, bafi incrasfati. PeduncuU axillares, folitarii 1. 
bini, uniflori, femipollicares. Flores albido • ceracei, nu- 
tantes. Calyx turbinatus, denticulis V, brevibus, ere£tis. 
CoroHa candida, V-partita, laciniis lanceolatis, apice re- 
curvis. Filamenta bafi in urceolo albo unita, corollas tu- 
bo inferta. Amhera oblongo>Jineares. Germen orbicukr 
tum. Stylus ftaminibus longior. Drupa fphaerica, calyce 
cin<^a, inaequaliter fisfilis, foeta nucleo osleo, fphacrico , 
fubftriato, monofpermo. (Cavanilles.^ 
Obf. variat floribus odandris, Lamorck & hexandris, 

Mtchaux. 
Floret Majo. ^ 

Hahitat in uliginofis Carolinae & Georgiap. 

St. pulverulenta foliis parvulis, fubfesfilibus, 
ovalibus, non acuminatis, fubtus quafi pulverulento-tomen- 
tofisj floribus axillatibus & fubterno-terminalibus, brevisfi- 
me pedicellatis: Mich, fl. Am, bor. 2.41. An hicc fii fpe- 
cies diftin£ta, vel varietas tantum St. gr an difoU a ^ cut cer- 
te maxime affinis, perfpicuum non efi:, quum nec plantam 
vidimus, nec defctiptam habet Michaux, qui, folus men- 
lionem ejus intulit. 

Pra^ter jam nominatas alia forre planta generi Styra» 
cis erit adjungenda , certe fumma afiinitate cum nofiris 
cohaerens, (cilicet Strigilia Cavanitt, Monadd. 7. p. 
358. r. 201. ^^iUd. fpp pll. 2. p. ^U-l quae lamen, quum 
& Styrace videatur fruftu fatis differre, melius fuum con- 
flituit genus, donec perfe£lius nofcaiur. Jusfieu tamen 
habet haec in Annal. de Muf. d* Hift. Nat. 5. 419. "Le 
''''StrigiUa de CavaniUes ou Foveolaria de Ruiz, & Pavony qui 
"appartient certainement aux Meliacees, ne peut feloigner 
"du Styrax glabrum de Swariz, dont il eft congenere, et 
"par JTvite il defcendra une efpece nouvelle de rancien 
"Gcnre, qui fera ramene aux Meliacees"! 



DISSERTATIO 

GEOGRAPHIAM PLANTARUM CULTARUM 

ADUMDRANS. 



QUAM 

CONS. EXP. FACULT. MED. UPS. 
PRyESIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

EqunE AuR.^T. Reg. Ofh. de \ asa, 
Med.Doct. Pbof. Med. et Pot. Reg. etObd, Reg. Coll. Sanit. Memb. 
Hoy. Acad. Casar. Phtrofol. ei Nat. Cubios. Reg. Scient. Iond. Holm. 
Agric Societ. SciENT. Ups. Philad. Patr, Hoim. et Cjv. Obcox. FiNL. Berol. 

NaT. ScPUT. F-iKIS. I-'aFN. MoSCOU, ET HaLENS. HlST. NaT, GoRETNilCENS. 

LuND. Harlem. A?^isteld. OEcon. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 

TlCINENS TfKENS. LiNN. LONDIN. ReG. ScJENT. PhYS. ET PHyTOGSAPH. Got- 
TINGF-NS. \VkT7ER. NaNCIENS. MeD. PaRIS. F.MV L, IV1oNSPSL.MeD.Ma- 

TRiTENS. Mebic. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop. Medtco- 
Chib. Memefo kec non Acad. Scibnt- Pahis. et Institut. Natiok, 

MONSSELIENS. AgRICUIT. PaRIS. MeDIC. LoNDIN. ScANDJNAV, FlORENTIN. ET' 
BaTAVIN.. InD, Or,; CORRESrOND. 

PRO GRADU MBDICO 

O, A. R O B S A H M 

IfERICiaS 
IN AUDITOR. BOTAN. HORIS SOLITIS D. XXIX MAJI MDCCCXIir. 



u p s A L I ;e 

«XCUDSBANT StENHAMMAR IlT FaLM1I.A^ 
ftXC. ACAD. TTPOQBi* ' 



IX SACRAM REGIAM MAJESTATEM 
S2JS,CTATAE FIDEI 
AMPLISSIMO ET CELEBEIUIIMO VIRO 

LAUR. CFIRIST. TINGSTADIO 

PROFESSORI, EQUITI AC DOCTORI &C. 



T 

• 



QUORir 

IN LUCIS 

INTER LA 

MIHI CO 

S i 

DISSERT/ 



I 



IN SACRAM REGIAM BTAJESTATEM 

SPECTATAE FIDEt 

CELEBERRIMO ET EXPERIE^VTISSIMO VrRo 

S V E N O N 1 B R I N G 

ADSESSORI , MED. ET CHIT?. DOdTORI , 

AD FONTES SALUTARES MEDEVIENSES VALETUDINIS 

VITAEQUE CUSTODI ET VINDICI 



B OCULTS 
[ENSIBUS 

ET JUETLA 
>VERSAHT 
M 
IBUTT 

EDITOR 



A P H O R I S M 1 

Oppositio ista inter regna guo organisnii , quae nmndara 
organicum in regnum veget;«bile et regnum animale distinguit, 
lueulentissime sese prodit per processus chemicos sibi oppositos, 
quibus vita plantae et animaiis explicatur. 

Organismus omnis est cxprcssio cum sensibilitatis et irrita- 
bjlitatis tum vis formativae, sed in expressione sua visibili. con- 
trariani babent hae vires relationem. 

Quamvis autem ct vegeiatio ct processus vitalis hoc modo 
pcr phacnomcna chemica sese ostendant, exinde tamen earum 
numcjuam reddi potest ratio. 

Quamquam Principium Scientiae Chemicae genuinum sit, 
oportct tamcn , ad normam observationum corrigatur. 

Bonae cnrandi mcthodi pretium haud in remediis adhibitis, 
sed in modo adhibendi consistit. 

Longitudo loci quam maxime habet efficaciam non tsntum 
in plantarum multitudine efficienda, veruni etiam in torma na- 
turaque earum modiHcandis^ 

I.i tempcratioribus zonis arcticis vix esse videntur plantae 
magis aptae ad institucndam comparationem climatis variarum 
it dicunt gcographicarum, quam Cercalia nostra. 

Producta vegetationis successive facta sunt : e h*quore terrae 
primum fit in planta viva Saccharinum , e Saccharino mucilago, e 
Muciiagine amylum ct interdum iignosum. 

Studium cognitionis botanicac ct cognitionis physiologica* 
plantarum reveia intcr se pngnant. 



DISSERTATIO 

GEOGRAPHIAM PLANTARUM CULTARUM 

ADUMBK.ANS. 



Q^ 



une in Geographia eique jiffiiiihus scientiis airjplificindis re-' 
ceniior defcxit aeti^s, omnia in suos converfens usus ; ex videndt 
stotione sublimiore <;ontUi.DS teilureni ejusque proventus varis in 
diversis zonis prcduc:os et foimr,tos; prcgrediens ex divisionibus 
ipsius naturae in ciiniata. regionts cum aiontr.nas tum fluviales 
et horum explicans in vegetabilia, anin^aiia et homines efFectus, 
haecque dcmum omnia cum finibus politicis conferens Dovam 
retegit Naturae Scrutator facicm Methodi, quae geiitratsonem 
dcccbit venturam Thestrum virium suarum utut sublimioris 
ordinis confid»rare. Videt veroplantas, constannbus icgibus con- 
venienter, per totr.m tcilurem, ad giaciatas usque alpium regio- 
nes poiis vicinas , vicissitudine spsrsas tam mirabiii, ut ex 
earum multitudine et specie faciie possit judicari, quanti 
ipsa regio vi indoiis suae humano generi sit aestimaada, Cli- 
mata per omnia oculo iu«trs-ns geogrsphico vegetationem di- 
versae indoiis, partiamque constitucnrium diversarura cura alti- 
tudinc temperaturae laetiorem sumere faciem reperit; sic frigidi- 
oribus in climatibus piantarum cryptogamicarum videt copiam , 
paucitatem herbirura et arborum; in caiidioribus plantas suecu- 
lentas magis et luxutiantes, fructusque arborum pulchrioris spien- 
doris et formae; s^d, quse mirabiiis est naturae otconomia, ia 
prioribus tamen pcetium planfarum et commoduro, quod homi- 
nibus promittunt, ratione externae speciei nullo modo imminu- 
tum , verum potius pirvitEtem junctam cum utilitate, quarn ia 
temperatioribus regionibus eaedtm ncsciunt, quid? quod plan- 
tas ejusdem speciei nobiliorem quasi ostendere indoiem, quo pro 
pius ad punctum frigoris accesserif temperatura. 

In clevanda superficie Providcntia canjpum ampiiavif indu- 
ttiriae atque copiiiin, qua buctae suppkiemur nece$£it«ri'i. Re|ifO- 



nes montanae pluribus gaudent plsntis quam planae, et monfer 
primarii pluribus quam secundarii. In utrisque piiiter ac iii 
planitie aliae crescant plantae , aiiae in montibus solidis cjuam 
calcariis et quae sublimiores sunt situ molliorcm et magissuccu- 
Jentam habent tcxturain quam quae in vallihus simt indigen-e. 

Natura igitur certos limites plantis praescripsit ultra quos 
demigrare haud licerct, quos tamen multae supcrscandunt et ul- 
terius super moates vallesque e Lapponia usque in Atricam eva- 
gantur. Leviora scmina pcr vcnrum volucria feruntur, graviora 
per fluctus et iiumina. Sic semina Indiac occidentalis ad Nor- 
vegiae pervenerunt oras, Africae ad Italicas, Hijip..niae et Galliae 
ad Britannicas et Germaniae acl Suecicas, sed imprimis fait effi- 
cax providorum hominum industrla, quas ipsa aeque ac vuria ge- 
nera segetum ad zonas et rtgiones diverssimae indoli< transplan- 
tavit. 

Plantae incultae a cultis difFerunt ratione regionum vegeta- 
tionis, noH quidem aeque distincte ac animalia , quae tamen ip- 
sa ccrtas habent regiones a natura qufisi datas, multaque utut 
domestica, omnium utilissima, inJoiem produnt diversis ciimati- 
bus aptam. 

Ex montibus primariis verosimiie progrediuntur plantae in- 
cultae atque hac ratione Europa in quinque regiones ilorescendi 
principales dispesci posse videtur. 

1. NoRVEGiCAM, quae Daniam, Russiam, Sueciam, Nor- 
veeiam et Scotiam comprehendit. 

2. Helveticam, quae latissime patet et Germaniam , ex- 
cepta Austria, Borussiam, Polonii.m , Gaiiiam praeter paitem 
meridionaiem et Beigium sibi vindicat. 

3. AusTRiACAM, super Moraviam , Poioniatn meridionalem, 
Hungariam , Moldaviam, Vallachiam, Bulgariam , Scrviam , Dai- 
fnatiam , Slavoniam , Istri.mi stse cxtcndfnrem. 

4. Pyrenaeam ad quam pertinet Hispania tota, Insujae Ba- 
learicae et veroiimile quoque Lusitania. 

5. Apenninicam, coinplectentem totam Italiam , Sardiniam 
Porsicam et partem Siciiiac. In 



Quarum in corifinibus florum genera sum mixta acque ac ia 
oris niaritiniis. 

Scd qua zonas non solum vcrum ctjam qua altitudinem lo- 
ci suj>er maris superficie plfiutiic suiu ciiversa». 

Ratione altiiudinis nioniium decrescit vegetatio, ita ut al- 
tius surgcndo diversa ciimata ad frigidissima usque in plantis li- 
ceat .ininiudverterc. Primum cessat agrorum cultura, quorum lo- 
cum occupant prata silviifque, arbores frondiferae rariores eva- 
dunt et ioci impatientiores ; pinCta adhuc aluntur et ultimac sil- 
varum incoJae sunt Betulse et Salices, plantae demum alpinae 
Jiorescunt ad la'us fere nivis extcrnae. Hinc explicari potestj cur 
multae plantuc arverses Lapponiae ct Islsndiae quoque in mon- 
tibus Hclveriac inveni.nnfur, Norvegine in Pyrenaeis atquc Liclien 
Islandicus in Jugo monfium Asturiae. 

Hasce secundum leges universales hasque conditiones cxpli- 
cat scse totius Europae vegetatio ejusque plantae totius orbis tcr- 
rarum sunt goHeraiissimae. 

Qjinsdam plantas Europae arte productas juvat recenserc 
rna cum quibusdam locis ubi libcrae prov«niunt, quamvis hoG 
multis adhuc kboret difficultatibus. Priusquam Historia proven- 
tuum uniuscujusque terrae methodo elaborata fucrit magis scien- 
ti/ica , priusquam certe potuerit detcrminari, quid solum regio- 
nis cujusdam sponte producet in tribus illis regnis naturae , 
numne proventus in quaestionem vocati ibi creverint ante adven- 
tum hominum , ubinam temporum ct quo modo utilitas' quaedara 
€X illis cocpta sit conquiri , quo temporc illuc afFerrc ibidcmqug 
colere co-^ptum sit aliarum regionum producta , qu.ienam prira- 
um, quo modo et quibus vicibus et methodis diversis ? — prius, 
inquam , qu<.m ha«c omnia probe fuerint cxplicata, cum tenebris 
Juctabitur hujusniodi Historia densissimis. Lucem hancce cxopta- 
tam patriac accendi video Academia Regia Agriculturae institu» 
«nda i.pud gentcm , quae vicina licet polo, aperta tamen fruitttr 
ct larga natura ab imraortalibus ipsius adornata in^eniis, 

Ce- 



Ceiiealta. 
Secnte cveat^ sponte crescens ii Cretii, in Cap. b. spsi 
ad Roggevetd Tir.nil). ad circulum arcticum, licef saepc sterili- 
ta'.e riunonae, colitur; ut h\ Isl.indi;), at supra 68" ut in parofi- 
cia Soclankijtd Lnpponiae Kemtnsis a sato usque ig semina, ma- 
tuiesjit; inpriinis vero in Eutopa temper;.ta tjusque motuibiis 
australibus bene coiitur; j ,m Februario Fortug.iliiae mefitur. 

Auena sativa forte in Insula Juan Fern. versus Chili, in 
Scandinavia ad 65', in alpibns geimanicis sub 47° agiorum de- 
finit cul.uram 3900 ped. par. inare c]uod supra. 

Hordeum vulgare m Sicilia, succedit ad 62^^ in Fin- 
niarkia fcre ad terminum Pini 1200 ped. supra maris ; in Lap- 
ponia Kemensi a sato 4 semina; miranda ejus ex ciimatc vis ve- 
getativa ; requirit ncmpe maturitatis sub 58" hebdomad. 13-14, 
infra 65° vero 6 - 7. 

Triiioum aestivum apuJ Bnschiros ia cfimpis , coJitur 
una eum Jiiberno ad ^z"-» commu.iissime in Europa austraii a 
sato supra 20 semina niensc majo jam messum ; in Calabria 
uberrima messis. 

Panicuw nuliaceum habitat in Icidia , in australibus uber- 
tim coiilur, non supra 55" septcntiionem veisus. 

Zea rrmys planta americana , in Europae australibus in- 
fra 50° felicissiuie seritur, in Portugallia, Hi.^^pjuia , Galiia austra- 
li , Italia , Gcrmania, Hclvetia, Turcomania., Hungaria , Rus- 
sia ^ustrali. 

Oryza sativa orginitus in AEthiopia, post annum 169^ 
in Italia , Hispdnia, Hungaria , Turcomannia , non supra 47°, 

Potijgonum fagopyrum post seculum 1 5 ex Asia et Grcccia 
in Europm, uodique qui^si sponte crfscens, in campis Seaniae 
&c, coliturj cultui^ae proiecto patieris in aridis ad 60°. 

Plantae hortenses. 
Solanum tuberosum sponte in Vnginia, post 1623 m 
Europa, ad 60° com/nunissimc plaiitatur, in Finmarkia tubera 
magaitudiAe saepe nucii Curyli, id quod sub cQininoiaiione ia 

rc- 



reoior.ibus ejtis.Um feiir.e i.Itifudinis p.>ii observare mihi licnir; 
Tid Qnickjock ^ quiii usque Aiicngfird Fiumarkiae sub 70" ieii- 
citer culrum.^ 

Pkasenlns vnigarif inOn\ii[i, Pisum sntivum in ngris 
europ. ad 62°, friforibus vero saepissimc iaes<5; supra 6"^ semi- 
na pisi niaHirueriut. 

Cicei' cricfiimni iiiorum sibi vindicat iocum in Europa 
austraii, ubi maxime frequenter nascitur. 

Cucvnr.f satiuus in Asia usquc 63° exr. gr. ad Archangcl; 
etjam sub 66° in Sibiria. 

C, 3Ieio in Caiujuchia , supra 46" provenit , alioquin in 
apricis campis ad mare nigrum, in Itaiia, Hispania j^ Hungaria. 

Cuciirbita Pepo in Orienti , usque ad 60' in Russia. 

C. Citrullus sponte 'n Europa caiidioxi, ad 53^ in Hun- 
garia et Russia optiine coiitur. 

Bromelia Ananas in America australi, ia hortis etjam 
Sueciae et areis caicfactoriis plantatur , uberrime ad Godgard ia 
confinio Nericiae. 

Helianthus tuberoTur e Virginia , comnmnissime apud nos 
coiirur, at non florescit. 

Cynara Scoiijmuf in Europa australi, abunde culta in Iiortis. 

Aspavagns oficinalif coeio Sueciae famiiiarissimus, sponte 
crescens in Scania , in hortis undique colitur. 

Befa Cicla sponte ad Tagum, m Germania inprimis culta 
ad Beroiinum, 



Vitif vinifsra in orbis qaatuor partibus temperatis, per 
universam culta Eiiropam, non vero cum successu supra 50', 
exceptis Naumburg, Dresden, Thorn. 

Arbores fructiferae. 
^uglanf regia in Fersia orgiuitus nascitur; in Graecia &c. 
«berrime nobilis haec arbor, Germaniam insuiasque Danicas ec 
Sueciam austraiiorem progrediens. 

Fa- 



Fctgns casianea Europae ausfrali indigena, Iilr.e in^e pns- 
sim in Jiords Tauriae, silva maxime septentiioncm vcisus sub 
50* ad Kronoburg ad altiiudinem Mainz. 

Priiniis Cerasus in Europa , usqne UpUndir.m feliciter co- 
litur, in Fmhindia sd Jf^acclstad, in Russia usque 60°. 

P. douiesticn in Europa australi, Uplandiam r^ro egre- 
clitur, ubcrrime cresci: ad KinnekiiUe Vestiogothine •, in cdiris 
Norvt^iae 1000 ped. mare c]uoJ supra; fructus dulcissimi 
iatra 55° et 40'. 

P. armeniaca in Armenia, in hortis Scandinaviae fructifera 
vigens. 

Pyrus Malns ct commnnis in Europa, in Suecia ad op- 
pidum Siindsvall^ at Jougius forsitan proveniunt, imprimis ve- 
ro Malus , cujus poma in Skelleftea VestrobotJiniae maturuc- 
rint; in Russiae uberius ad 65°; in Europa j.ustrali delicatissimi. 

P, Cydonia ad ripc.s petrosas Danubii , in Germania ct 
Gallia australi inprimis coHtur. 

P. baccaia in Sibiria , ad circulum arcticum ciima sibi 
■vindicat primigcnia Jiacc aibor pomorum ex opinione Cel. IVae- 
sidis, cijus ex consiliis in piurmiis provinciis et Vestrobotlinia 
superiori plant^.ria Iiiuc inde spr.rgere cj-jaesivi. 

Mesijilus Amelanihier *) in Gernici.iae rupestribus; Sueciae 
plagas salutans dulcissimse pulchritudinis et Iructus in pluribus 
piantatus, cura Cel. Praesid; ubertim in placidis lucis patrum 
carae domus ad /^mZ^o Nericiae, ad Gribbi/Iund pxo]^e Holmiam, 
Frosaker Vestmanniae, Granshammar Dalecarliae &c. una cum 
praeccdenti et Jmijgdalo Nana. 

Amygdalus persica ■ e Feiside, in Galliae &c. apricis viget 
et in hortis Sc^ndinaviae. 

A. eommnnis in Mauritanue saepibus, sub diu ad 50', ut 
in Phaltzia Germiniae. 

Fi' 

*) Arboris ron oblivisccr, cujus fructus caeruleo - rigricantcs dul- 
cesque, sitienti et esurienti, sd aipinam vvixii Chemin Nen/ m&M- 
mae deliciae erant. Suter in Flora Utiv, 



F:citT Carka l'n Tiauria sed infertilis ; Succedit propius ad 
^■0°, e morrtibus .Tpenninis ad Archipehigum culta, fructus vero 
ia Mijorca et Mjltha delicatis<.?mi. 

Olea enropaea in Europa orientali et Africa boreali, cli» 
ma incipit calidius Europae australioris ; septentrionem versus ad 
Bordeau , Lyon; e Longobardia ad Apenainos nou exstat. 

Citrm msdica \ sponte in Asia, ad 46" sub diu, aquilo- 

C. aurantijm \ nibus vero obnoxia»; clima nobilissima- 

C, sinensir | rum harum arborum incipit cum 43" ec 

50' Toscanam supra. Piores duae in silvosis montium Sierrae 
Leonae ejusque viciniis a Cel, Afz. repertae ; ab indigenis plan- 
tatae delicatiores 

Cerafonia Siliqua ex Orienti, inter pulcherrimas Europae ar- 
bores; in Portugallia, Siciiia, Apulia , Creta virescit. 

Jllorus albn in China et M. nigra in orisltaliae, in climate 
olivali proprie succedunt, cultae supra 53'. 

Punicn granntum Tauriae indi^ena , maturescit sub 46% in 
saepibus vivis Europae australis speciocissima viget. 

Phenix dactilifera in Barbarie, ad Lisabon, Gibraltar, in 
Calabria ct Seciiia felicissima crescit. 

Musa paradisiaca m India, cum praecedenti per millia spon- 
te ad Valenci^m, dejiciis fructuum minus gaudens. 

, Chamerops humilis in India, in Hispania australi frequens. 

Plantae mercatoriae. 

Linum nsitafissimmn sponte in Europa australi, frigidioris 
potius amans coeii , per bene cultum in Angermannia, perit iu 
Ostrobothnia. in Russia ad jfnroslaw^ alioquin per universam sc- 
ritur Europrim. 

Cannabis sativa 'm\i\^ia\ apud nosad 66° et quod excedit, 
ut in Lapponia Kemensi semina maturescunt; in Russia australi 
maximi momenti et in Elsas, ad Valenciam et in Calabria. 

Gossypium herbaceum in Barbados, nunc in Tauria, uber- 
rime vero in australibus Hungariae, in Macedoniaj Candia eC 

Mal- 



Maltha, frug.ilifer in Secilia et NeapoH, de cetero non in Ita» 
Ha; strltur in Granada ad ^^''j nunc circa Marstiilc. 

Nicotlana Tabacum post 1650 e Virginia in Europani, per 
austraies bene plantatum , in Fennonia ad 63', 

Humidus Lnptiluf in Eiropae saepibus ad radices montium, 
apud nos ad 62'^. 

Seilsola et Salicornia usque 50" in oris mrritimis Europae. 

Crocus sativus sponre in Orienti et Eutopa australi &c. 
iil Aaglia, Austria &c. coliiur , coeli frigidioris patiens. 

Saccharum officinanim in Indiae utriusque locis inundatis et 

Coffea arabica in Arabia feiici , calidissimae EuropjiC tcmpe- 
riei haud raro obnoxia, licet in Granada, Seciiia^ Majora et cir- 
cum Marseilie fructifera viruerint piantaria. 

Arundo dunax ex Africa , in Granada et Calrbria frequens. 

Cyperus Papyrns ex Africa, in Caiabria tantum occurrit. 

Agave americana ubcrrime circa Lisubon, in Vaiencia et 
Gal^bris. 

Cactus Opuntia ex America, in saepibus vivis Europae au- 
stralioris edulibus fructibus vircscit. 

Si secundum has recensitas plantas cuiturae alumnas clima 
physicale Europac determinari posset, sequentia vegetabilia a 
Septentrionc versus Meridiem numerata in primis deiineationem 
limitum redderent faciliorem: Secaie, Triticum, Malus , Pyrus, 
Vitis, Olca, Citri Spccies et Sacciiarum. Mappa botanico-geo- 
graphica haec propius iilustraret. Haec etjam comprebendere 
deberet omnes alias in regione quadam culturae patientcs piantas 
fructiferas , quarum nc Epitomen quidem , quod ad Sueciam atti- 
oet, angiscia opeilae heic admittit, sed quarum plures jamjsm 
▼idi copiose sparsas in plurimis Regni provinciis cura Institutoris 
ct Pracsidis msi immortaiis. 

VlS MEDICA 

Vt in praecedentibus ex copiosissima matcria particulam tan- 
tnm decerpsi , ita etiam in Modicis non id mihi sumo, ut rem 



absolufam darem. Vetant enim et vires et fines opellae clrcum- 
scripti. In generalicribus idcirco teiiendum. Scilicet Cerealia 
nostra ^lutino et amylo inprimis gaudentia quslitatis nutrientis 
revera sunt — inde usus in Medicina. NuJla enim pars pLnntae 
inagis patiuir suspensionem activitiitis vitalis quc-mSeniina , ita amy- 
lum ibi frequentius et constituens ferme necessarium ess& videtur» 
— Seccile qualitatis est nutrientis, glutinosae tamen et facile acescen- 
tis, hinc robustioribus tantuno panis secalinus. — Avena substantiae 
farinaceae et insipidae, semina cxcorticata in usu sunt in omni acri- 
monia utilissima, cataplasmatis emollientis loco adhibentur; deco- 
ctum in Phthisi laudatum. — Flordeum ot qualitatcm farinaceam, 
nutrientem et refrigerantem usus ejus medicus et cereviciarius 
quotidanils est, in morbis pectoris, Dysenteria &c. mucilaginosa 
indicantibus ; mitissimum vero nutrimeiitum in morbis tabificis 
cst Hord. Praeparat. Thilenii. — Triticum purissimum et quam 
maxime sepositum nobis linquit amylum, ad Ctit&plrsmata et ut 
constituens in massa pilularum, — Oryzae semina fr.rinosa^ subdul- 
cia, viribus eximiis nutrientibus gaudentia, in Diarrhoea, Dysente- 
ria et Afonia Ventriculi adhibita. -~ Fructus Cucumerum et Cu- 
curbitarum qualitatis aquosjE;, subdulcis, edulcorantis et refrige- 
rantis ,. scminum virtus blanda est atque demulcens. — Baucarum 
Vitis viniferae succus optimum nobis praestat remedium in omni- 
bus iis morbis, qui ex diminuta reactione oriuntur, ut in 
Febribus asthenicis , in morbis spasmodicis , a debilitate et 
Nevrosibus ch.ronicis, in Dyspepsiae Speciebus compluribus, in 
Arthritide atonica, Hydropibus &c. in Excretionibus chronicis 
mucosis^ Hsemorrhagiis passivis, infantilibus chronicis, et deni- 
que in stadio Reconvalescentiae inter omnia stimulantia et robo- 
rantia palmam praeripit. — Poma et drupae Arborum 
qualitate ferme omnes gaudent acidula, e:culenta, sapida , 
vique tonica et refrigeranti , dulcium magis laxante. — Juglandis 
regiae putamen drupae recentis immaturae sapore acido siyptico 
praeditunij vi antheimintica gaudens. •— Cydoniorum seminum 

B ^ Mu- 



10 == 

Mucilago , qua abuudant, acriora mcdicamenta interno usui dc- 
Stinata , egregic obvolvit ; in affectibus fiiucium et fissuris labio- 
rum papillarumque summe proficua. — Ficus materiam mucoso- 
«accliarina gaudentcs , in morbis quibusdam pectoris renumquc 
adhibentur, forma cataplasmatis calidi suppurationem promo- 
vent. «^ Amygdaiis dulcibus inest vis nutriens, obtundens, emo'- 
liens ; Amaris anodyna , carminativa , diuretica atque anthelminti- 
ca. — Oleum olivarum lubrificandi scopo utile cst, et contra tor- 
n>ina , stricturas intestinorum *■ externe ad ventrem illinandum, 
clysmatibus , linimentis &c. ingrediens,— Citri Corticis flavedo a- 
romatica est viribusque cardiacis gaudens , pulpa ejusque succus a- 
cidus , refrigerans, diureticus, hinc in putredine et scorbuto maxi- 
meopu« est. — Mori Cortex ut anthelminticum laudatus, ceteri» 
vero justo deterior. — Granatum flores et cortex fructus viribus ro- 
borantibus et adstringentibus pollent , hinc frequentissime decoctis 
et gurgarismatil us subadstringentibus adduntur. — Lini semina mu- 
cilagine et olco aethereo scatent, decoctum intus obvolvens, clys- 
mata et cataplasmata emollientia ex farina. — Canuabis semina o- 
leoso mucihiginosa, ad gonorrhocam, dysuriam et in tus«i com- 
mendantur. Planta recens qualitatis virosac, stupefaciens,— Nico- 
tianae vis narcotica , inebrians, emetica, purgans et errhina ; usus 
Bon nisi externus esse debet. — Lupuli coni odoris gravcoientis 
subnarcotici , saporis peramari visque tonicae et anodynae. — 
Saccharum ut corrigens et excipiens in formuHs medicaminum, 
externe vero ad maculas corneae delendas. 

Sic B. L. gcographiam , delicias ct vires quarumdam planta- 
rum leviter solummodo adumbravi , quod revera nou patitur 
sanctissima levandarum humani generis calamitatum religio. 



l!9MM !M 



FLORA RUNSTENIENSIS 

CU J u s 

Part. Primam 

VENIA EXP* YAC, MED. UPSAU 

PRiSSIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

Equite Aurat. Reg. Ord. de Vasa, 

MSD. DOCT, PrOF. MeD. ET nOT. ReG. ETORD. ReG. CoLL. SaJCIT. MEMBt 

Ko>r. AcAD. CiSSAP. rETROPOL. E7 Nat, Curios. Reg. Sgient. Lond. HoLMi 
Agric. Med. &t Evang. Societ. SciENT. Ups. et Oecon. PniLAD. 1'atr 
HoiM. GT Civ. Oecon. FiNL. HoNOR. \Vh:rmel. Bekol. Nat. Scrut. Paris. 

HaFN. MoSCOU. ET HaLENS. HiST. NaT. GoRENJiENS. LUND. Harlem. Am- 

steld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. Ticinens. Ienens. 
LiNN. LoNDiN. Reg. Scient. Fhvs. et PHyTOGRAru. Gottingens. Munghen". 
Erlang. Wetter. Nanciens. Med. Paris. Emul, Monspel. Med* 
Matritens. Medic, et Nat, Studios, Edimburg. et Petrop. Medico- 
Chtr. Membro NEC NON Acad.Scient.Paris.et Institut. Nation. Mon- 

SPELIENS. AgRICULT. PaHIS, MeDIG, LoNDIN ScANDINAV. FlDRENTIN. ST 
B&TAV3N, InD. Or. CORRESrOND. 

LIBRAPY 

,^ . / . ,, PROPONIT GAP.DEN 

ABRAHAMUS AHLQ^UIST 

CALMARIEIMSIS. 

IN AUDIT, BOTANICO D. VIL JUNII MDCGCXV. 

H. A. M. S. 



U P S A L I iE 

EXCUDEBANT ZeiPEL £T PaLMBLAD. 
REG. ACAD. TyPOGR. 



CiROSSHANDLAREN 



HOGADLE 



HERR J d WS JFO J^ ^EfcM. S JD Hlt 

SAMT 

h6gadla 

FRu ^:s:^JL M. '£om,:sjl^jDjKM. 

f6dd J.:b m^n^d^. 

MIN v5rDADE MORBROR OCH 3IOSTER ! 

tillegnas dessa blad af hogaktniiigcn ocli tacksamlieten. 



abraham ahlquist. 



=«5fe= 



P r o e m i ii m. 



v^ nusquisque Floras eultar, facile magnam infpicife uti- 
litatein, quam locorum defcriptio folitariorum herbarum- 
que ibi crefcentium enumeratio Naturalis Scientiae Stu- 
diofis adferat. Nam fine cujuscumque loci accuratisfima 
perveftigatione , nnmquam ad completam quandam natu- 
rae fcientiam progredi posfumus; & hinc iibri, rem Bo- 
tanicam traftantes, imperfedli erroribusque faepe obnoxii; 
quia prius Floram univerfalem ediderunt Auftores , quam 
loca particularia fatis fuerint perquifita. Linn^us, Bota- 
nicorum Princeps, Floram, adornavit Suecicam, cujus e- 
ditio fecunda audlior multisque emendatior locis , fuo 
quidem tempore abfolutisfima & jure c«rte fuo excellen- 
tisfima habita eft; nunc autem non fokim imperfeftacB , 
fed etiam multis laborautem erroribus, recentiores pro- 
barunt fcientiae hujus Antiftites. Particulares itaque lo- 
corum perquifitiones funt neceslarise, priusquam inte- 
gram Floram Svecicam fperare posfimus. Non itaque 
nobis ineptum vi(um, praemisfa brevi Paroeciae Runften- 
ienfis topograpbia , enumerationem tradere vegetabilium 
ibi crefcentium, & a nobis proximis seftatibus colledto- 
rum; idque eo magis, quia antea, perpaucas ex Oeland- 
O ' A iit 

;i-H 
l— 



ia obfervaHones rem (ped:antes Bofanicam, habemns. 
SpeiaMius itisque ac obteftaiiiur , ut Ipeciinen hocce ju- 
venilis in naturaleui fcientiam aaioris, junioribus Bntano- 
philis haec Forte loca adituris, pr?e!ejtim dicatum , a 
peritioribus benigne & i.idulgenter judicetur. 

Paroecia RUNSTENIENSFS fita in Oelandia ad LVII 
borealem latitudinem , medio fere infulse. Tangit Paroe- 
ciam Langlot ad Septentrionem, ad meridiem Paroeciara 
Mockleby, ad Occidentem Paroecias Aligutsrum & 
Glominge , ad Orientem denique ad mare usque Balti- 
cum fele extendens. Eft autem, ut reliquae in Oeiand- 
ia Paroeciae, admodum parva, vix y quadr. milliare cora- 
pleftens. 

Solum ipfius terrae ficut totius infulae perpetua ac 
continens caicis eft petra, ut nullibi alia inveniatur, nec, 
nifi varietate coloris ab albo ad iuteum , quidquam mu- 
tet. Hoc multis confirmatur experiujentis , praefertim 
puteis fodiendis , ubi petra citius tardiusve obvia. Ad 
n»aris Baltici littora arena roaxime abundat, eademque faepe 
volatilis; adeo ut flatu ventornm , praefertim vere & 
autumno, acervatim in ipfis aquis accumuletur; quia ad 
mare nulla filva ingruentem arenarum vim cohibeat. Et 
hoc forfitan modo magna hujus Paroeciae pars vario fuit 
tempore ex ipfa arenarum coacervatione formata, quip- 
pe quae , aequali trat^lu in mare demisfa , continens ipfum 
littus fenfim elabente, amplificaverit. Continet quoque 
haecce Paroecia elevatas illas infulae regiones Landtbargar 
diftas, quas inter media ( Oel. Midttandet ) terra ferti- 
lisfima , fi faxofa exceperis loca Alfvar ab incolis dic^ta. 
Petrofa uero haec loca herbis , aliis Patriae provinciis in- 
cognitis, abundant, ficuti Kahria intermedia Fries, He' 

Hanihc 



Uanthemo Oelandfro, Pntfatilta prafenfi , tepidio petrseo , 
^nthytli vahieraria hj coccineaj Pliaca campeftri, Carice ob» 
turaca Liijebl. &c. 

Oelandia conipleditur , bifaria partita, bfnas prsefe- 
fturas, vulgo Mot dic^ta.s, quaruiu altera Septemtriona- 
i<s, altera Meridionaiis audit. Paroecia autem Runfteni- 
enfis p^rtiin ad feptemtrionalem partiui ad Meridionalem 
Prsefecturan), &: inde pars ad Territorium Runftenienle 
(^Runftt-ns HaradJ; pars altera ad Mockleby territorium 
relertur. Continet pagos Bjerby, Dyejiad , Lerkatia, Rim- 
ften^ Spjuterum & Loper/Iad ad Spetemtrionalem, atque Back^ 
ff^auferim & Akerby ad meridionalem praefecfluram nume- 
randos. 

Paroecia Runftenienfis, folo plano fine vallibus & 
collibus prsscipuae altitudinis, fita ; fefe tamen folum nnnc 
elevat paululum, nunc deprimit. Eft etiam filvis deftitu- 
ta denfioribus, urtde quoque herbae delunt filveftres, 
Galidet tamen ubique f» uticetis , quorom inprimis no- 
minanda: quercetuni ad pagum Spiutenmj Bankegcirde vo- 
catum. neniora ad Runften & Bjerfjy, juniperetum ad 
Dyefad, Solum inter frutices fertilisfimum , variis diftin- 
<5tum rivulis, qui asftate exficcantur. Tempore autem 
vernab\ nemora & prata faepe aqua inundantur, inter 
quae arvum fecalinum viridi fplendens eolore, fpeftacu- 
lum oculis jucundisfimum fiftit. Si^i\ f uftra terram adeo 
fingulareiu defcribere conamur; fi plene cognita erit , ia- 
fpicienda. 

Nec noftrum fine Florae Runftenienfis edendas no« 
men illuftribus ante in Pa^ria exemplis, quamvis pauci- 
ora fint, deftituitur. Prodierunt diverfis nempe tempo- 

ribus: 



ribus: Herbationes Upfalienfes a Dod:. And. FornaN- 
DER, Fiora Akeroenfis a Car. Joh. LuuT 1769, Pando- 
ra & Flora Rybyenfis a D^n. Henr: S6derberg 1771. 
Flora Stregnefenfis a Car. Axelio Carlson 1791. Pro. 
ditiir tamen pra^fens opella (upra memoratis valde dis- 
fimilis. Verum efl:, feguiinur etiam Syftema fexuale, 
fed variis adoptatis nnUatiojiibusi Genera fcilicet plura 
alias ac antea in Classes difpofita attulimus, quod ne- 
cesfarium fait fecundum Obfervationes recentiorun\ Bo- 
tanices cultorum. Uti omnia enim Syftemata comrooda 
fua & difficultates habent; ita quoque Ltnn^i. Tres 
Clasfes : Moncscia , Dlctcia & PuUjgamia adeo funt incon- 
ftantes, ut fane multo melius fecundum ftaminum nu- 
merum allas in ClasCes referri deberent herbne illic as- 
fumtse. Hinc quoque xxin CI. Pohjgamiam excludimus, 
vago hujus Clasfis charad:ere permotij nam herbae a 
LinniEo ad hanc Clasfem relatae, Polygamae, Monoicae 
& Dioicse in eodem ftipite haud raro inveniuntur. Hu- 
jus itaque permutationis rationem non longa fane disqui- 
fitione egere cenfemus. 

LinnBsana nomina non femper retinuimus, recentio- 
rum praeoptantes Botanicorum. Linnaeana tamen fem» 
per adjunximus ne cuidam incognita noftra videantur. 
Nec noftrum eft referre harum causfas mutationum; 
tempus & locus hoc vetat. Unam alteramve fpeciem 
tamen clarius exponere tentavimus, CharacT:eribus Va- 
rietatum a nobis indagatarum allatis. Loca natalia u- 
bique nominavimus & accurate plantae aliis in terris rario- 
res ubi & quo tempore legendae fint, notavimus. 



CI. f^ 



V* , J. 



CI. I» MONANDRIA. 

Mouogijnia. 
ZoSTERA marina, Ad littora maris Baltici. 

Cl. II. piANDRIA. 

Monogynia, 

Fraxinus exceljior. In lucis & ad pagos pasfim, 

VEROiSICA 

* Spicatae. 

- • fpicata. Locis in ficcis, campeftribns, apricis val- 

garis. a) Spica folitaria. h) Spicis pluribus. 
** Coryrobofo - racetnofee. 

- • ferpyUifotia. Ad vias pasfim frequens. Variat foliis 

ovatis & ovato fubrotundis. 

• ' fcuteltata Locis in humidis pasfim. 

aj glabra. b) liirta. 

- - Beccabimga. In rivulis , aquis fluentibus & fosfis, 

pasfim. 

• - Chamcedrys-. In pratis, pafcuis & ad fepes vulgaris. 

*** PeduncuHs axillaribus uoifloris. 

- . arvenjts. In cultis ad pagum Lerkaka pasfim. 

- - agrejlis. In hortis frequens. 

: : Hederifolia. In agris & ruderatis ad pagum Runften 
minus frequens. 

- - iriphyllos, In agris & cultis ad pagum Runften 

pasfim. — 

- - verna. Locis in exaridis fterilibus pasfim. 
PiNGVicuLA vufgarif. In pratis uliginofis frequens. 
Lycopus Europceus, In loco paludofo ad pagum Runften; 
Lemna tiiinor, In aquis ftagnantibus ubique. 

Digynia. 
Anthoxanthum odoratum. In pratis, pafcuis elevatis fre- 
quens. 

Cl. III. 



O. lir. TRrANDRIA; 

Monogynia. 
Valeriana dioka. In locis apricis, uliginofis ad pagum 
Runden pasfirn fVequens. 

• . officinalis. Varist creCcens locis humidis, foliis la- 

tioribns; locis autem iiccionbus, foKiS anguftio* 

ribus. 
F-«DiA oliioria. Gasrtn. Valeriaiia Locufta I^. In arvis fic- 

cis apricis circa pagos, niinus irequens. 
Iris Pfeui-Acomr. Ad ripas iluvii juxta paguin Runften 

pasiim, 

SCIRPUS 

* Spica unica fimplic!. 

- - Sirotryon. Ehrh. In locis paluftribus, inundatis fatii 

frequens. 

• - pak/irif. In paludibus frequen^S. 

** Spica unica coruponta. 
. - caridmis Schrad. Carex uliginofa Linn. In locis ho» 
midiufculis ad pagum Runften. 
Eriophorum ang^iijfi/olium, Roth. Locisinden)isfis adpaguca 
Rnnften latis frequens. 

- - latifolium. Hopp, In p^Iuftribus uliginofis. 
Nardus fivMa. In locis ftei iiisfimis rarior. 

Digynia. 
Alopecurus pratevfis. In pratis fubhuniidis freqnens, 

- - genicidatus. Iri pratis humidis pasfim fiequt-r.s. 
Phalaris /^nmdinacea, lu pratis fubhumidis vulgaris. 
PwLfiyM pratenfe. 

a) Culmis alti'»ribus, racemo fpicato longior». 
Phleum pratenfe. Sp. pl. ed, Wilid. I. p. 354. Ha« 
bitrft juxta vias & agros ui>iqi'e. 

b) Cuimis humilio. ibus, rarento fpicato breviori. 
Phleuiu nodofum. S]^, pl. td. WiJid. i p. 3S> In 
locis fteriii&fiiuis. • - -Pha* 



pHLEUM Phalaroidenm. Phalaris phleoides L, In pratis 
aridis. Va.-iat faepius floribus viviparis. 

Trichodium caninum. Schrad. AgroftivS caiiiua. L. In pra« 
tis ad pagum Runften pasfim. 

Agrostis 

• Cororra arlftata. 

- - Spica venti. In agris vitium frequens. 

** Corolla raatica. 

- - vutgaris. With. In pafcuis frequens. 

Arundo Phragmites. In pratis udis ad pagum Wanferum, 
HoLcus Avenaceus. Scop. Avena eJatior. L. In pratis , 
pafcuis, ad vias frequens» 
•^- lanatus. In pratis frequens. Panicula ut in H, molli 
ex purpureo viridis, in nemorofis & umbrofis ex 
virefcente in albidum vergit coiorejn. 
KoF.LERiA iiitermedia. Fries. Cuimo apice pubefcente , 
foliis radicalibus fubfetaceo- iinearibus glabris, glumis a- 
cutiufculis, ligula brevisfima. Nova fpecies vel deftin- 
(fta vel e K. criftata Fr. & K. glauca Novit Fl. Svec- 
p. II. compofita. Habitat campis arenofis juxta viam 
publicam inter templum Runften & Mockleby, pasfim 
frequens. Primum a me obfervata, prseterlapfo anno, 
florens d. xiv Julii. 
AiRA cafpitofa, In pratis fertilisfimis frequens, 

- - cmiefcens. In locis arenofis» ad pagum Akerby ra- 

rius. 
Melica nutans. In locis raontofis ad pagum Runften. 

- ' ccerulea. In pafcius & pratis humidis frequens. 
SeSleria ccErulea. Arduin. Cynofurus casruleus L. In 
pratis uliginofis frequens. Cum Cynofuro nullam habet 
affmitatem. Cum Phleo in multis convenit, diftin<5lisfi- 
mum tamen genus eft. 

PoA Jiiiitans. Scop. Feftuca fluitans. L. In aquis frequens. 

POA 



g r 

PoA marltima. Hudf Ad litfora inaris. 

- . bulhofa. var.) vivipara. Habitat \n apricis , iiioeniis, 

tectis alibique fatis frequens. Semper a me vivipara 
inventa. 

- - irivlalis. In pafcnis frequens, 

- - pratenfis. Cum praecedenti. 

- - falina. Ehrh. Ad vias minus frequens. 

- - anniia. In cultis frequens. 

Briza media. In pratis ficcioribus frequens. 
Dactylis glomerata. Ad fepes , vias vulgaris, 
Cyxosurus crijlatns. in locis fubhumidis pasfim» 
Festuca ovina. In collibus & teftis frequens. 

- - riibra. In pratis pasfim. hj dumetorum. Flo^ulis 

pubefcentibus. 

- - pratenFis. Curt F. elatior. Linn. FI. Svec. p. 32 fec 

Smith. Ad margines agrorum pasfim. 

- - gracilis. Moench. Btomus fylvaticus Auftorum. Ad 

pagum Runften inter frutices, raiior, 
Bromus feciilinus. Inter fegetes. 

- - mollis. b} nanus. In arena frequens» 

- - teBorum. In te<5lis. 

AvENA fatiia. Inter fegetes, vitium frequens. 

- - pubefcens. Ad pagum Runfiien inter frutices pasfim. 

- - pratenfs. In pratis & pafcuis pasfim. 
LoLiuM perenne. In pratis , pafcuis frequens. 

- . temulenftm. In cultis pasfim frequens. 
Triticum repens. In cultis, ruderatis, ad fepes frequens. 

Trigijnia. 
HoLoSTEUM mnhellatimi. Inter fegetes pasfira. 



C\. IV. 



FLORA RUNSTENIENSIS 



CUJUS 

Partem Secundam. 
VENIA EXP, FAC. MED. UPSAU 

P R vE S I D E 

CAROL. P. THUNBERG 

COMMENDATORE REG, ORD. DE WASA, 

Med. DocT» Prof. Med. KTnoT. Reg. ET Ord. Reg. Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. C^SAR. PeTROPOL. ET NaT. CoRIOS. ReG. SCIENT. LoND, HoLM. 

Agric. Med. et Evang. Societ. Scient. Ups. et Oecon. Philad. Patr! 
HoLM. etCiv. Oecon. FiNL. HoNOR. Wermei.. et. Westman. Berol! 
Nat. Scrut, Paris, Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. Gorenkens. 

LUND. HaRLEM. AmSTELD. OeCON. ET InST. LitT^. ZeLAND. NlDROSlENs! 

turicens. Ienens. Linn. LoNDiN. Reg. SciENT. Phvs. et Phytograph. Got- 
TiNGENS. Munchen.Erlang. Wetter. Nanciens. Med. Paris.Emui.. 

MONSPSL. MeD. MaTRITENS. MeDIC, ET NaT. StuDIOS. EniMBURG. et 

Petrop. Medtco Chir. Membro nec non Acad. Scient. Paris. bt Insti- 

TUT. NaTlON. MONSSELIENS. AgRICULT. PaRIS. MeDIC. LoNDIN SCANDINAV. 
FloRENTIN. ET BaTAVIN» InD. Or, CORBSSrONO, 



PROPONIT 

GUSTAVUS BRANDEL, 

HOI.MIENSIS. 



IN AUDIT. BOTANICO Dv IV DECEMB. MDCCCXVI. 



H. A. M. S. 



U P S A L I ^ 
ExcadebaQt Zeipki. ^:t V AL.iK.Bi.A.D* 



T h e f e s. 

Th. I. 

AQiffialia; quo minora, eo naagis fefe multiplicare folen{^. 

Th. IL 
Apis Mellifica , cera artilficiofi fui domicilii & dulcisfimo melle, nfuna 
nobis , tana medicum, quaai ceconomicuna conciliat, vere magnam. 

Th. III. 
Multornm, qoae jum inutilia jadicantur, uf^itatem haud exgiaam poli: 
Iisec obfervatio, experimentis Juncta, protrabet in lucem. 

Th. IV. 
FoJia diverfa gaudent.quaRlate Medica, pro diverfa fua aetate. 

Th. V. 

Plantarum vires Botanicus perfpicit, Chemicus examinat, Medicus pr»- 
denter experitur. 

Th. Vf. 
Chemias in Botanica inprimis applicatae non exlguus eft ufus. 

Th. VIL 
Jternm naturaliam cognitio, neglecto earam ufu, merito parvi aefti- 
matur. Bic tamen fine ilia vagus , incertus , fallax faepe , pexiculofus 
uoterdum. 

Th. viir. 

Diaetam vegetablieoi carnese in non paucis pr^ferendam faerito ceofr 
Cemus. 



Enkefrun 
Valborna Fru 



lA V. MLTfi^ 



Fodd THORSSON. 



Vordnadsfullt tillegnadf. 



GvsTAf Reinhold Brandel. 



a. IV. TETRANDRIA. 

Momgijnia. 

SCABIOSA 

* Corollis qnadrifiJis. 

S. fuccua. [n pratis fubhumidij? vu^garfs. 
S. arvenjiu In pratis pasfim. 

** GorolHs quinqiiefid'S. 
S.' columbaria. In locis ficcisfimis, apriciS ad pagum 
Runfl:en etc. 
ScHKRARDiA avveiifn. In agris ad Runften. 
AsfERULA timtorm. In locis moHtoiis, ficcis frequen^, 

GALIUIVt 

* Fructa gUbro. ' * 

G. patuftre. In rivulo ad pagutn Runfteti etc; 

** Fructu fcabro. 
G. uliginofim. Cam praecedenti ad rivuj^ marginesjf 
G. verim. In pratis et pafcuis fatis freqatens. 

*** Fructu hifpido. 
G. boreale. In pratis efc pafcuis yulgaris. 
G. Aparine. Ad pagos > ubique, 

Plantago 

* Foliis ovatis vel lan&eolatis. 

P. major. Ad vias et agrorum margines, ubiqtie, 

P. media. In pratis et agris argillofis. 

P, tanceotaia, In pratis et pascuis vulgaris. 

b) dubia? In locis arenofis, raontofis pasfim, 

** Foliis linearibus. 
P. marititm. In pratis pasfim. 
CoRNUS fanguinea. Rarior. 

Alchemilla vulgaris. In pratis efc pafcuis frequens; 
A. Aphcn%es^ Leers Herborn. n. jaa. Aphanes arvenfis. L. 
In agris pasfira. 

Digynia, 
CuSCuta «Mrop^n. In aliis herbis, ut in Urtica, Lino ; 

Cannabe etc. pasfinnk 

B. Tri- 



lO 1 11 

Trigynia. 
PoTAMOGETON natam. In aquis pasfiin. 

CI. V. PENTANDRfA. 

Monogynia. 
Myosotis 

* Setninibus laevibus. 

M. fsorpioides. Ad fontes & rivulos pasfim. 
M. arvenjis. In pratis aridis ubique. 

** Seminibus hifpidis. 
M. Lappiita. \n plateis ad pagum Runften. 
LzTHOSPERMUM arvenfe. hi arvis haud infrequens. 
Anchusa ojicinalis. In ruderatis et ad rnargines agro- 

ruoi frequens. 
CYNoaLossuM officimk. In ruderatis et ad vias frequens. 
AspERUGo prociimbens. Ad pagos, folo pingviore. 
Lycopsis arvenjis, Inter fegetes, pasfim. 
Androsace fepientrionalis. In collibus pasfim. 

b) acaiilis^ In locis montofis , apricis ad pagum 
Runften. Vix uncialis. Semina dimidio minora, 
quam in prascedente. 
Primula veris. In pratis vulgaris. 

a) Tubus corollae verfus limbum incrasfatus; 
ftamina longioraj piftillum brevius. 

b) Tobus corolJae medio incrasfatus; ftamina bre- 
viora, piftillum longias. 

P. farinofa. In pratis uliginofis copiofe. 

b) acaulis. In petris calcareis falfvaren). Variat 

faepe floribus albis. 
Menyanthes trifoliata. In rivulo ad pagum Runsten* 
LySimachia vulgaris. In udis frequens. 

a) folris oppofitis. b) foliis ternis. 
Anaciallis arvenfs. In arvis frequens. 
CoNVoLVULus arvenjis, Inter fegetes frequens. 
Campanula 

* f oliis gUbriufcuUs. 

C. *-•- 



II 

C. rolmdifoU», In maris & ad margines agrorom frequens» 
C. per/icifotia. In dumetis et juniperetis, pasfim* 
C. tatifolia. In pratis ad pagum Dyeftad. 

♦* Foliis rcabrisJ 
C. Tracheliim. Inter frutices pasfim. Variafc flore albo. 
C. Rapunculoides. Ad pagum Runften inter frutices 

rarior. 
C. cerviearia, In lucis rarior. 
Jasiome montana. In pafcuis ficcioribus frequens. 
Verbascum 

* Filatnentis tribus barbatis. 
V. Thapfus. In locis glareofis fterilisfimis pasnm* 

♦* Filamentis omnibus baibatis. , 

V. nigrum. Ad vias et pagos pasfim. 
Hyoscyamus niger. Ad pagos frequens- 
SoLANUM nigrum. In eultis frequens. 

S» Dulcamara. In fepibus rarius. 
EnYTHRiEA eentaurium. Gentiana Centaurium L. In pa- 
fcuis et maritimis pasfim. Erythr-sea tittoraUs 
Fries Nov. F1. Svec. p. «9 vix fpecies diftincta. 
E. putchetta. In arvis arenofis ad paguni Runften. 
"Rhami^us frangtita. Ad pagum Dyeftad. 
EvoNYMUS Europceus. In nemoribus rarior. 
Ribes alpinum. In dumetis et fepibus vulgaris. 
VioLA hirta. In nemoribus frequens. 
V, canina, In pafcuis et campis. 
V. lactea. Smith. In pratis depresfis, hnmidis ; minus 

freqiiens. Num praecedentis varietas? 
V. tricotor. In collibus, arvis , tectis, fre^uens. b) ar- 
venfis. 
Glaux maritima» Ad littora maris Baltici. 

Digynia. 
AscLEPiAS Vincetoxicum. Ad p-agoS pasfim. 
Herniaria gtabra, In coliibus exaridis, apricis frequenS; 
Chenopodium Bonus Henricus. Ad vias pasfim. 
C. urbicum, Ad pagum Runften io plateis frequens/ 



12 ■ • ■' ■^" • ■ • _• 

C. mv^le. in horti.S pasfim. 
C. Firide. In locis cultis frequens. b) AWnm. 
C. hijbridtm. In hortis pasfiin. 
Atriplkx patuln. In ruderatis et cultis frequens. 

A. littoralif. Ad littora maris. 
Salsola kali. In collibus arenofis ad pagos. 
XJlmvs camjjejlds. In pratis ad pagum Dyeltad. 
Gentiana amarella. Ad paguui Runften parcior. 

G. campeftrii. in pratis depresfis frequens. 
Caucalis Anthrifcus. Tordylium Anthrilcus L, Inter fru- 

tice» pasfiui. 
Daucus CarotB. lo territorio Runftenienfi, verfas pagum 

SpjuteruJTi, loco montofo, niinus frequens. 
Selinum Carvifolimu Ad pagum Runften , locis subhu- 
midis inter frutices parcius. 
S. lineare. Schum. Fries 1. c. p. g. Ad pagum Run- 
ften inter frutices pasfim. Florens inventa d. 1 1 Aug. 
Athamantha Libanotis. Ad pagum Akerby rarior. 
Laserpitium latifolium Inter frutices pasfim. 
HERACLEuni Sphondylium. Ad vias frequens. 

H. anguf-folium. In nemorcfis pasfim. 
SiUM latifolium. In rivulo ad pagum Runften. 
.^THUSA cynapium. In hortis pasfim. 
Anthriscus vulgaris. Scandix Anthrifcus L. In plateis ad 

pagum Runften pasfim. 
Ch^rophyllum fijheftre. In pratis fatis frequens. 

C. temulum. Ad pagum Dyeftad rarius. 
Carum carvi, In pratis pasfim frequens. 
PiMPiNELLA faxifraga. Cauie ramofo, ftriato, pilofo: fo- 
liis pinnatis villofis : radicalibus obovatis inaequa- 
iiter incifis, argute dentatis ; dentibus reflexis: 
caulinis inferioribus bipinnatis linearibus acuiis. • 
b) capillaris. Foliis omnibus capillaceis. In loco 
quodam depresro, ad pagum Runften, unum fpe- 
cimen legi. P. m- 



13 

P. nigra. Wild. Cauie ramofo , ftriato, pubefceote ; 
foliis pinnatis villofis: radicalibus foliolis obcor- 
datis, inaeq.iialiter incifis, obtufe dentatis; cauli- 
nis inferloribus» bipinnatis;. foliolis cuneiformibns 
argute dentatis. Crefcit P. Saxifrgsga, locis eia- 
tis, aridisfimis. Radix alba. Herba fcabriufcuia 
pubefcens. Caules erecti, teretes, ftriati; raixiis 
floriferis elongatis, nudis. Crefcit P. nigra locis 
deiMisfis, lapidofis, ut fin fosfis et liuulis, ubi 
aqoa aeftate exficcat. Radix nigra. H§bitus (j^uo- 
q«e P. Saxifragae diverfus. 
'Trigynw. 
ViBURNUM Opulus. h\ pratis nemorofjs pasfim. 
SambucuS nigra. Ad pagos copiofe. 

Tetragynia. 
Parhassia patuftris. In pratj« iiumidis vulgatisfima» 

Pentagynia. 
Statice Armeria. In collibus freqoens, 
LiNUM catharticum. In pratis depresfis pasfijn. 

Polygynia. ■ 

MyoSuruS minimus. In coilibus apricfs. 
Cl. VL HEXANDRIA, 
Monogynia. 
Allium fccrodoprafum. In pratis rarius. 

A. carinatum. In agris arenofis ad paguirs Runften, rariu^» 
A. oleraceiim. In pratis montofis frequen.f. 
A. Schoenoprafum. In aridisfini is petris caleareis verfus 
mare. 
OrNithogalum hitewn. Inter frutices frequens. 

CONVALLARTA 

* Corollis Campanulatts. 
C. majalis: In pratis montofis, pasfim frequens. 
Q. polygonatum. In nemorofis parcius» 
** CQrollis tiibul»fis>. 

- C. »2% 



14 == 

C. muWiflora. Inter frutices rariusf. 

** Corollis rotatis. 
C. bifolia. Habitac ad paguni Dyeftad pasfim. 
JuNcus. 

• Culmis nudig. -}- Foliis radicalibus deftituti. 
J. eongtomerafuf. In udis pasfira. 

J. effufuf. In pafcuis et ad vias folo humido. 
J, fquarrofuf. In pratis fterilibus pasfiin. 

■\"\- Foliis radicalibus inftructus. 
J. articulatuf. In pratis et pafcuis huniTdis. 

** Culmis. foliofiis. 
J. fylvaticuf. In pratis aliginofis frequens. 
J. bulbofuf. a) minor. In petris calcareis frequens. 

b) major. In pratis. Radix repens, minitue bul- 
bofa. Culini altitudine varii ab unciali usque ad 
bipedalem. Capfula calyce longior, fubrotunda, 
obtufisfima. 
J. bottnicuf. Wahlenb. Ad littora roaris pasfim. Vix 

fpecies a praecedente deftincta. 
J, bufoniuf. In udis frequens. 
LuzuLA vernalif. Juncu.s pilofus. L. In nemorofis vulgaris, 
L. campeftrif. J. caropeftris. L. In pafcuis ficcioribus, 
fterilioribus. 

Trigynia. 
RUMEX 

♦ FJoribus Hermaphroditis. -f- Valvulis gcaniferis. 
R. crifpuf. In pafcuis et ad vias vulgaris. 

R. aquaticuf. In lidis pasfim. 

■f-\- Valvulis granulo deftitutis. 

R. Acetofa. In pratis et pafcuis vulgaris. 

*♦ Floribus dioicis. 
R. Acetofella. In pafcuis fterilioribus vulgaris. 
Triglochin palufire. In pratis udis roinus frquens. 
T. maritimum, In pratis et pafcuis humentibus frequens. 

Polygynia, 
Alisma Pkntago aguatica. Ad ripa» fluviorum pafcior. 

CI. VII. 



FLORA RUNSTENIENSIS 



CUJUS 

Partem Tertiam 

venia exp. yac. med. upsal* 

PRt^SIDE . 




ERG 



COr-lMEISl DATORE RKG. ORD. DE WASA, 

MsD. Dqct. t^ROF. Med. etPot» Reg. etOrd. Rjeg. Coll. Sanit. Memb*- 

HoN. ACAD. C^SAR. PETfOPOL. ET N^i, CuRIOS. ReG. ScieNT. LoND, HoLM. 

Agric. Med. kt Evang. ^societ. Oecon. upsal. Patr. Hoim. et Civ. 
Oecon. FiNL. HoNOR. Wfrmel. Westman. et Orebr. Berol» 
Nat. Scrut. Paris.-Hafn.Moscou, et Halens. Hist. Nat. Gorenk. Philad, 
LuNi^ Harlem. Amstsid. Oecon. et Inst, Litt. Zeiand. Nidrosiens. 
TURicENS Ienens. LiNN. LoNDiN. Reg. vScient. Phvs. et Phytografu. Got- 

TINGENS. MONACH. ERLAiMG, WeTTER. NaNCTENS, Med. PaRIS. EmUL» 
MONSPEL. MeD. M^TBITENS. MeDIC. ET Nat. STODIOSr EfilMBUKG. ET 

Petrop. Medtco Chir. Memcro nec non Acad.Scient.Paris.et Insti- 

TWT. NaTION. MoNSSELIENS. AgriCULT. PaRIS. MeDIC. LonDIN ScANDlJfAV» 
FlORENTIN. ET BaTAVIN» InD, Or, CORRESrOND, 



MODESTE PROPONIT 

JACOBUS NICOLAtrS LINDSTR6M 

GOTHiANDUS. 

IN AUDIT. BOTANICO D. XIX NOV. MDCCCXVII. 

H. A. M, S. 



U P S A L I iE 
TYPIS ZeIPEL ET P4.I.MJBI,AI> 



iseaisasBSs^^^rs^numji'. 



T H E S E S. 

I. 

vjuid praenantise iiifit Scientiac Nafurali, quantamque utiiitatem 
cultoribus fuis afFerat, magni hujus fcientiae proiedus, quibus 
atas noftra lactatur, faiis fupcrque teftantur. 

II. 

In tota rcrum natura nihil pec fe noxium eA, nihil pror- 
fus inutile. 

III. 

Vix ullus ordo naturah's facilius dignofcitur, quam qul 
plaatas Umbeliatas continet. 

IV. 

Clasfes Monaciam, Dioeciam et Polygamiam Linna»), fe- 
fundum numerum fiaminum aliis claslibus inferendas es[e^ cen- 
femus.. 

V. 

Ars delineandt ex parte quidemy fed oon perfe^le defe- 
^tm Herbarii viyi potcfl fupplere. 



•«rtMM^ 



m 

SACRAM REGIAM MiiJESTATEM: 

MAGNiE FIDEI VIRO> 

JUDICI PROVIlsrciALr, MAGISTRATUS VISBUEHISIS 

PR^FECTUIj REGII ORDINIS DE WASA EQUITI 

ILLUS^RI DOMINO 

fTf 



AVUNCULO OPTIMOI 

gratjt znentc semper colend» 

S A C RU m 






HANDELSMANNEN 



hogAdle 



HERR JJLCOB J/:ilVJDSTM.6.m 



SAMT HOGADLA 



FRu M^ K JLIIVJDSTMOM . 

fSdd T 6 R N E R, 
Mina huldaste Forlldrar! 

Kder helgds dessa blad. Den ofvertygelse , att J med Eder 
fanliga godhet afven emottagen denna gdrd , som rackes E- 
ier med vordnadj kdrkk ocb tacksamhet , dr den Ijufvasti 
tiUfredsstdUelse for^ 

Mina Huldaste F6raldrars 



Lydige Sott 

JACOB. 



a. VI^ HEPTANDRIA. * 

Monogynia, 
Trientalis Europcea. In uemorofis ad Dy eftad rarior. 

CU OCTANDRIA. 

Moiwgynia, 

KpiLOBfUM. * 

* Petalts inte^ris, ftaminvbus declinatis. 
E. anguftifolium. Ad fepes pasfim. 

** Petaiis bifidis, (taminibus reftis. 
E- montanum. Tn collibus pasfim. 

E. palujh-e. In palude ad pagam Runflren anrco loco.' 
Vaccinium Myrtillus. In pratis nemorofis humidiusculifi 
ad pagum Dyeftad. Saepe ftamina decem habet 
Erica vnlgaris. Rarior planta in petris calcareis. 
AoER platanoides. Ad pagos plantata faepe occurrit. 

Tngyniat 
"PoLYGowumt, 

' * Staminibas quinque. 
P. amphibium. a) terre/ire, b) aquaticum, In rivulis et 
itagnis rarius. 

♦* Floribus hexandris. 
P. Hydropipzr. Ad vias et pagos minus frequens. 
P. Perjicaria. In foSlfis et paluftribus vulgaris. 

*** Floribus oftandris. *x' Caule ftrifto. 
P. avieulare. In ruderatis, ad vias et agrorQni margi« 
nes frequens. 

*!' «^. Caule volubili. 

P. Convotvuliis, In arvis et fepibus frequens. 

Tetragynia. 
Paris qaadrifotia. Inter frutices pasfim. 
Adoxa Mofchatetlina, In nemoribus rarior* 

c a. 



i6 

CI. X. DECANDRIA. 

Monogynia, 
Ledum paluflre. In locis paludofis ad . pagnm Dyeftad 

rarius. 
PyROLA rottmdifoUa. Ad pagum Dyeftad locis nemoro- 

fis , montofis rarius. 

Digynia. 
Saxifraga granntata, In pratis et pafcuis frequens. 
S- tridaHylites, In aridis incuitis frequens. 
b^ minor. Caulis folitarius , digitalis , uniflorus, teres, 
piloius. Folia ladicalia ovata, integerrima; cauli- 
na alternata , ovata, integerrima , piiofa. SaxiFr, 
tridad:ylites a) Liljebl. Sv. Fiora Ed. 3. pag. 229, 
Crefcit in locis arenofis , montofis tVequens. 
ScLERANTuHS anuuiif, In figris pasfiin. 

S. perennis. In campis eUtis, arenofis frequens. 
Saponaria officinalis. Vix inter indigenas numeranda, 
crefcit tamen ad pagurai Runften in cultis, ubi 
quotannis floret ac mukiplicatur. 
DiANTHus deltoides. In pratis et pafcuis elatis minus 
frequens. 

Trigynia, ' 
CucuBALus Behen. Ad niargines agrorum frequens. 
SiLENE mitans. h\ collibus fipquens. 

S. n>BiiJlora. Ad pagos et agrorum margines pasfim. 
Stellaria arvenjis, Hni?*n. St. graniinea a. L. In pca- 
tis elatis minus frequews. 
S. palujlris. HofF(n. In Jocis paludofis. 
S. Holojlea. In nemorofis ficcis ad Pagum Dyeftail 
rarior. 
Arenaria marina. Af*enaria rubra b) Linn. FI. Svtc. 
pag. 1521, ad littora niaris. 

A. 



===== 17 

A. rtibra. In collibns arenofis. 
A. ferpyllifolia, hi arvis frequens. 

■Bentagifnia. 

Sedum. 

* FoHis plsnis'. 
S. Tekphium. Ih te&iis et lapidum acervis pasfim. 

** Foliis tprefJbuj-. "* 

S. rupe/Ire. In loco njonfcoro juxta paguni Runften, 
D. II Jul. adliuc non florens. 
- S. albmn. h\ petris calcareis et lapidtini acervis fre» 
quens. 
S acre. In te(5l:is, locis montofis , arenofis frequens. 
Agrostemma Githago. In agris vitium frequens. 
Lychnis Fios CuLiili. In pratis humentibus freqiiens. 
L, vifccria. In collibus rariqs. 

Ij.. pratenfs. Rafn. L. dioica flore albo. L. crefcit ad 
Pagum RuJiftei}. 
CerAstium vulgatim. In,pafcuis eiatis, ruderatis vul- 
garis. 
C. vifcofmn. In pafcuis et ad margipes agrorum rarius. 
C. fmidecandrmn ■ In collibus minus frequens. " 
C, arvenfe. A me primum vifum florens d. Xllf Jun. 
in locis montofis ad pagos Bjerby et Lerkaka. 
SPETiGULA. arvenfis. In agris arenofis minu-s frequens. 
S. nodofa. In arenofis humidiufculls. 
S. fubulata. Swartz. In petris ealcareis verfus mare 
Bilticuni, 
SaGina prbciimbens. Vulgaris, CI. 



Lychnis rtlpina var.) Oelandica. Cr^fcit in petris calcareis in pa- 
roe'.ia Sandby inter iffifpites verfus mare rarias. 

Vartatlo fini^uloriF. Caulis, (implex, teres , uncialis. Folia 
JanceoIatJi. Flores capitali. dli^yni, trigyni ,, tetragyni, rarius pen- 
tagyiii. Pet.ila purpureo.aibffcf .-ti:'. L. aJf'ina vera tnuito tenut- 
or. Florens inventa die IX Julii igiS a Comminiftro J. Hul^ 
teen et mecum con<municata. 



ig u f 

Cl. XI DODECANDRI^. 

Monogynia. 

Lythrum falicaria. In locis humentibus et ad fosfaS 

freqaens a; foliis oppofitis b) foliis ternrs, 

Digynia. 

AGRiMONrA Enpatovia. \n dumetis et ad margines ag- 

rorum. 

Trigynia. 

EUPHORBIA. 

• Umbella trifid?. 

E. Pepluf. In hortis oleraceis pasfim. 

* * TJmbella quinquefid^. 

E, Heliofcopia. \n hortis frequens. 

Dodecagynia. 
Sempervivum Te&orum. \n tec^lis minus, frequens. 
Cl. XII. ICOSANDRIA. 
Mono'jynia. 
pRUNuS fpinofa. In fepibus et dumetis frequens, 

Digynia. 
SoRBuS aucuparia. In lucis parcior. 

S. hyhrida. A me inventus unus frutex die XVII Jufi.; 
fed numquam florentem vidi. 
Pentagynia. 
MeSptltjs Oxyacantha. Gasrtn. Crataegus Oxyacanha L. 

b) monogyna. In pratis apricis. 
JPyrus Maluf. In pratis apricis. 

P. j^ria. Crataegus Aria L. ad pagoS. 
SpiRiEA Filipendula. In pratis et pafcuis elatis vulgarfs. 

S. Ulmaria. In pratis depresfis frequens. 
RoSA Sepium. Sw. R. coriifolia FrieS I. c. p. 33 R. cras- 
fifolia. Liljebl. Sv. FI. Ed. 3. p. 268. 7M^ Hab. 
ad pagura Runften , locis iri montofis minus fre- 
quens. 
R, canina. Sv> Bot, 2^. Hab, ad pagos frequens. 

R. 



R.. fenticofa. Achar. Crefcit ad pagos pasfim. Nmn 

a R canina fpecies deftindla ? 
R. venofa. S\v. Crefcit ad pagum Runften. 
RuBus. 

* Frutefcentpp.. 

R. cci^fns. Inter frutices pasfim. 
R. fniticofitf. In fepibus vuigaris. 

R. corylifoliuf. Smith. In fepibus. et locis dumetofis; 
pasfim frequens. 

* * Herbaceae.. 

R. faxatilif. Ad acervos lapidum parcior. 
Fragaria vefra. In nemorofis et ad margines agrorum., 

F. collina. Willd. In coliibus et petris calcareis pa&fiia 

frequens. 

PoTENTILLA.. 

* Foliis pinnatls.. 

P. anferina, In fosfis argillofis, ubl aqua pluvialis fta« 
» gnat, frequens. 

* * Foliis digitatis. 

P. argentea. In tedis et ad margines agrorum folo. 

glareofo frequens. 
P. verna. In collibus et pafcuis elatis fterilioribus. 
P. reptans. Ad margines agrorum et. viarum minus 
frequens. 
ToRMENTiLLA ercBa. In pafcuis. fterilioribus depresfis 

ubique. 
Geum rivale. Ad margine» agrorum frequens. 

G. urbanum. Inter f utices parciu*. 

Cl. XIIL POLYAKDRIA.. 
Mnnngynia^ 
Chelidonium majuf^ lo ruderatis ad pagoS frequens,. 
PapaVer Argemone, In a vis minus f»equens. 
TiLiA Europaa. Ad pagos Dyeftad et Back rarfor. 
Heliamthemum Oelanditum» Ciftus Oelandicus L. Iti 

tumulis. 



s6, '■—■-—-■ 

tumulls jiixfca vlam publicam ad p^qum Akerby, 
frequen5?. Fiorens invtntum d. XV Jun. 
K. vrJgrire. CiHias Heiiauthemum L, In Jocis exa i- 
dis ubique. 

Tngijnia. 
Delphinium Confoliaa, In agris folo arenofo frequens. 

Pvly^yfiia: 
Kepatica triloba. Anemone Kepatica. L- Inter frriti- 

ces vulgatis. 
PuLSATiLLA 'vjlgarif. Anemone Pulfatiila L, In colli- 
bus faiior. 
p. prafcn/ts. Anemone pratenfis Linn. In campis fte- 
rilibus frequens. 
AiYEMONi: mmorofa. Inter fru^ices vulgatisfiina. 

A. Raniinculoides. In nemorjbus frequens. 
Tkaltctrum fiaviim. lo prafjs udis frequens, 
T. finplrx. In iocis uliginofis, rarius. 
T. tenuifolimn. Sw. SaiDina Veget. Scand. p. 72. Sp^- 
cies nova nondum deCcripta. A nie le(5ta florens 
ad pagufii Runften io collibus apricis frequens d. 
' -^XXIV Jul. 
RanunculuS Flantnmla. In palcuis et pratis ujiginofis 
ubique. b) foliis ferrafis. 
R. Ficaria. In pratis et ad margines agro.rom frequens, 
R. aiiricQmns. In pratis minus frequens. 
R. fceleratus. Ad littora maris rarior. 
R. bulbofns. In pratis et pafcuis elatis frequens. 
R. repens. In arvis folo arenofo frequens. 
R. polyanthemos. In pratis et pafcui.s elatis pasfim. 
R. acris. In pratis et pafcuis vulgaris. 
R. arvenjis. Inter fegetes pa.sfijn frequens. 
R. aquatilis. In fosfis et aquis ft-?^gnantibus frequens, 
b) capillaris. Foliis omnibus capillaceis. 
Caltha pahjlris, In locis uliginofis frequens. . 

Ci 




a 
FLORA RUmTENIENSlS 

CUJUS 

Partem quartam 
VE,NIA FXP. YAC. MED. UPSAL, 

PR.^SIDE 

ROL P. THUNE'^ 

CGMM KN D ATOKE RKix» ORD. DE WASA, 

Med. DocT. Pbof. Meo. EriloT. Heg. etOrd, Reg Coll. Santt. Metvtb*. 
HoN. AcAD. CffiSAR. pETROroL. ET Nai. Curios. Reg. Scient. Lond. Holm. 

AgRIC. MeD. KT EvANG. SoCIET. -OeCON. UPSAt. P.^TR. HOLM. ET ClV. 

Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. ¥/estman. et Orebr. Berol. 
Nat. Scrut. Paris. Hafn. Mascou. et Halens. Hist. Nat. Gorenk. Philad. 

LUND. HaRLEM. AmSTELD. OeCON, ET InST. LiTT. ZeLAND. NlDROSlENS, 

turicens. Ienens. Linn. Londin. Reg. Soent. Phys. et Phvtograpu, Got- 

TINGENS. MoNACK. EKLAiSIG. WktTER. N ANCl ENS. MsD. PaRTS. Em DL. 
MONSPEL. MiSD. MaTRITENS. MeDIC. ET NaT. StUDIO.S, EriMEUKG. ET 

{'etrop. Medtco Chir. Memeuo nec tsion AcAD. Sciet<it' Paris et Insti- 

TffUT. ^JaTION. MoNSPEMENS. AgRICUI.T. PaRIS. MediC. LoNDIN SCANDINAV» 

Florentin. ET Batavin. Ind, Or. CoRKESrOND. 



PKOPONir 
PETRUS JOHANNES BEURLIKG. 






HOLMIEXSIS, 

IN AUDIT. BOTANICO D. XIII DEC. MDGCCXVII, 

H. A, M. S, 



U P S A L I JE 
TYPis Zeipel et Palmblad 



^•^ 

^ 



T H E S E S. 

r. 

jboianicen, ftve R.egniyn Vt-getibile in forrriam artij redigcns,, 
five naturam ufmuque lierh«rum edoccns refpiciafur , vel Ufpofe 
qua sd injiciendarn nobis Suinnn Numims idmiratipnenv et 
revcrentiam ttlla vix ^lia melius cor.ferat fcienria, haud ohfcu- 
rum piofedlo inter re!;quas tenere locum n£mD,nifi pracjudicatat 
opinionis errore. deceptus^ inficii-bitur, 

II.. ■ 
Dispoficio, Borcni<es priacipiuim. 

ill. 

Tametfi vix uile qusra Tc(radyn<'.n)ia Facilias dignofcifur 
ierbarum Ciasfis , quas tamen in ea rcperiunfur genera atqua 
fpecies interdum rite dtflinguere admoduni arduum eft. 

IV. 

Syfiema Naturaie, fi tot aliquando, quod non incredibile- 
videtur, detegantur Floias fetus, ut coliaertns •onHiiui posfit,, 
omni artificiofo ptaelkatia et peifcclione longe pra:cfesfuium aif 
bitramur. 



konungens trotjenark. 

kongl. notarius pubeicus 

stockhoiims borgerskaps secreterare 

h6oAdle 

HERR a A. BJORLING 



Basta Farborl 



Eharu ringa detta min erkansias vlderniSle ati mH vara for de om- 
ma och faderliga omsorger, som jag af Farbror stadse fSdt Stnjuta,- 
s3 gor jag mig likvSl forsSkrad om Farbrors godhet, att benSget 
emottaga dessa blad, sasom ett det renaste mitt hjertas tacksam- 
hets - offer, for alla oupphorligen Sdagalsgde JDemodanden att be- 
fordra mitt val,. 



¥KHR JOHAir* 



IB^UjOSOVmM ADJITNCTEI^ 
VID- 

kongr. academien i upsala 
h6&Adi.e 

H E R R M A G. E. C. G R E N A N D E R 

SAMT 

hogAdla 
5 Ru C. E. G R E N A N D E R: 

¥0DD T R O Z E L I U S.. 



"^GrinadsfLilIt och Tacksamt tillJgnadfc: 



I". J, BEURLIKG*. 



I 



■CI. XIV DIDYNAMIA. 

Gymnofpermia. 

i\juGA pyramidalis. In pratis et pafcuis elatis pasfrm. 
Teucrium Scordium. In pratis uliginofis ad pagurn Run- 

(ten frequeijs. Florens inventum d. XI Aug. 
Nrpeta Cataria. Ad paguoi Spjuterum fn plateis ras ius. 
JVIentha. 

* Floribus capitatls. 

M. aquatica. Iii fliivio ad pf?gum Runften, pasfim. 

* * Floribus vprtici!!atis. 

IM. gruenjlf. \n agris et pratis huniidis frequen57. 
Gldxoma hederacea. Ai i^e^es et agrorum niargines Vial- 

garis. 
Lamium alhnm. Ii cukis' f eqaenS. 
L. purpureiim. In cultis frequen.s. 
L. amptexlcanle, iti arvis arenofis ubique. " 
Galkopsis Tetrahit. Inter fegetes frequens. 

G. verfuolor. Galeoplis Tetrahit y L. Fl. Svec-. 
p. 204. Inter fegetes. 
Stachys fytvatica. Ad pagum Runften rariGr. 

S. patuflris. [u pratis humidis pasfim, 
Ballota ruderalis. Sw. Ad pagoS vulgaris, 
Marrubiuivi vutgare. Ad pagos ubique. 
Leonurus Cardiaca. Ad pagoS frequens. 
Clinopodium vutgare. Inter frutices pasfim frequenS, 
Origanum vulgare. In pafcuis et ad agrorum niargines 

pasfim frequens. 
Thymus Serpyltum. In pratis et pafcui»s elatis, apricis 
ubique. 
T. Acinos. In collibus arenofis pasfim. 
Scutellaria gatericiilata. In pratis huoiidis rarisfinoa 
planta. 



ZZ " : 

S. ha/rifolia. Inp^fculs depresfi? efc ad ripas fliiviorum 
frequens. Florens inventa d. XI Au^, 
Pi?ux;:LLA vulgaris: Iti pra^is et pafcui'? aridis freqiipn.*, 

P, gyanrlifiora. P.-. vi.il:^ari<? bj Lrnn. Fl. Svec. p. iio. 
In colliiius ad prgo.s Vanreruin et Blck , pasfi.ii. 

Angiofijei-min^ 

Bartsia Odonlife!. Hudf. Eupbrafia Odont. L. In agris 

tVeq;;en.s. 
RriiSTANTHUS Crifa gnUi. In pratis vulgafis. 
Eai^HRASiA ojicinaiir. !,i pifcuis" freqiien^. 
MELAiMr-yRUM criftatu-tr,. Iri pratis Iterilibus freqKens. 
M. arve.nfe. Ad paguni Akerby in can pts et coIiibu« 

arcjions fr equens. 
IM. nemorcfum. Iij neir.oribus pasfi:n. 
M. praienfe. isuer fr utices frequens, 
Pedicularis paluftris. In pratis humidis- pssfim. 
LiKAHiA vuigaris. Sw. (^ntkrhinusn Linaria L. Ad a- 
g< oruni margines (o!o arenofo frequens. 
b) Pelo/ia. Unum folunnnodo fpecimen leiftuin, 
cum prsecrdeiiti crefcens. 
ScROPHULARiA iwdvfa. Ad pTigos et vias pasfim. 
LiNN/2A Lorcalis. Unusn aiterunive fpecimcn ad pagunr 
Dyeilad icctuiii.. 



Cl. XV TETRADYNAMIA. 

Silicnlofa.. 
Myagrum parAcntatum- Inter fsgetes haud infrequens. 
Draha verna^ In coliibus apricis frequens 
EjEpidium petra.um. In campis arenofis ad pagum A- 
kerby. 

L. 



L. ruderale. In ruderatis pasfim. 
ThlaSpi arvenfe. In agris vitiDii) freqnens. 

T. sampeftre. In arvis ad pagiim Akerby pasfiin fre* 

qnen«». 
T. Biirfa Pn/ioris-. In tedli?? freqnens. 
Alyssum Sativnm. Siiiith. Myagrum fativum L. In a- 
gris pasfimi 

Siliquofa^ 

Cardamine pratenjif. In pratis et pafcuis humidiurculi& 
frequens. 

C- amara. \n aqnofis unsbrofis pasfim. 
SisvMBKiUM amphibiim. Ad littora inaris Baltici. 

S. fitpinum. In petris caicareis pasfim fiequenSj ad 
paguiii Dyeflad locis argiilofis. 

S. Sophia. In tedtiS, ruderatis frequens. 
ErySimum officinate. Ad pagos pasfim. 

E. Barharxa. lii paiullribiis rarius. 

E. Alliaria. In locis umbf'ofis rarior. 

E. Cheiranthoides. In cultis frequens. 
Arabis Thaliana; In collibus arenofis ad psgum Akerbyo 
TuRRiTis glabra. In agris , et ad agrorum margines 
frequens. 

T. hirfuta, Inter frutrces frequens. 
Brassica campgftris. In agris fr equens. 
SiNAPis arvenfs. Inter fegetes vitium frequens. 

CI. XVI MONADELPHIA. 

Pentandria^ 

Erodium cicutarium. L'Heret Geranium cicutarium? 

L. In agris flrerilibus & ruderatis frequens. 
Pimpinellifoliim. Willd. In locis arecoCs rarius, 

Decan* 



24 ■ 

Decandria. 

Geranium. 

* Perernia. 

G. fanguirieum. In pratis et pafcuis ficcioribus frequens. 
G. fylvaticum. In lucis frequeiis. 

* * Annus. 

G. lucidum. Iii Jocis montofis et ad lapidorum acer- 

vos iVequens. 
G. niolle. In palcuis et ruderatis pasfiin. 
G. pu/illim. \n coliibus pa.sfiiu. Caules vix digitales. 
■G. robertianum. In ruderatis et ad lepes pasfiui. 
OxALis cicetofella. Inter frutices pasfiin. 

Polyandria, 

.Malva rotitnclifoUa, In ruderatis , plateis et viis vul- 
garis. 

bj parvifora. Pasfim. 
JVI. alcea. Ad paguai Runften) in acervo lapidofo 
frequens. Inventa ilorens d. XI Aug. 

CI. XVII DIADELPHIA. 

Hexandria, 

sFltmAria oficinalis. In cultis freqiens*. 
CoRYDALis bulbofa, Pcrf. FLmaria bulbofa L. Inter 
irutices rauor. 

OSiandrin. 

PoLYGkj.A vulgarif. In pafcuis et locls 'apricis,' frequens, 

P. amara. pasfim. 
OiVOJJis arvenjis. In campis fterilibus pasfim frequens. 
O. Hircina. Jacqu. O. arvenfis. Retz. Obf. 2 p. 21. O. 
Ipinofa mitis Linn. FJ. Svgc. n. 622, In agris rarior. 

An- 



Anthyllt.^ viilnerana. In pratis elatis , aprlcis vuTgarte* 

bj cocc:nea. In petris calcareis ubique. 
Orobus v.ernu!. Iircer trutices pasfini. 

O. tubemfus. Li pafcuis elatis, flerilibus, ubique^ 
lu\TU\ Kus praieufT. Ifi pratis fVequens. 
ViCiA cracca. Inter fegetes viiium fiequens. 
V. faiiva. Inter fegetes pasfim. 
V. angnllifolia. S\v. In arvis pasfitn. 
Ervum hirftitum. In r-gris niinus frequensr. 
AsTRAGALus Glycijphyllu!. Inter frutices pasfim. 
Phaca campeflris Wahlekb. A.n:ragalus campefirris L. Fn< 
collibus ad paguin Runflen , in campo areDofo ad 
pagum Aker by fatis frtq^uens. Florens vifa d^ 
XEII Jun.. 
Tris-olium. 

* Loi:ci-ijes, cnlyee glabro, nec desnam iiiflato, legaa^inibus; 
po!y,] errriis. 
T. repens. In pr&tis frequenSr 

* * La^opoda, calycibus viliofis. 
T. pratenfe. In pratis ubique. 

T. flexuojunu Jacqu. In pa.«cuis et ad agroram niargiiieff». 
T. arvenfe. In arvi-S frequens. 

* * * Veficaria, calycibus inflatis, ventricofls, 

T. fragifemm. In pascuis depresfis paffiui frequens. * 

* * * * Lupulina, calyeibns ghbriusculis, oec demum in-» 
flatis, vexiilis corojise inflesis, 

T. montanum. In pratis et pafcuis elevatis frequens. 

T. agrarinm. Inter fegetes frequens*. 

T. procumbenr. Ad margines agrorum pasfim. 
LoTUS cerniculata. In pratis ubique. 
M.ED ic \Go falcata. Ad agrorum oiargmes ubiq.ue«. 

IVL lupulina. In pratis ubiq^uet. 



^f 



26 



Ci. XVIir POLYADELPIIIA. 



Polyandria. 
HypERicuM duhhim. Engi. Bar. 295. Flypericnm -qna- 
drangulare Linn. Fl. Svec. n.679. Difhn(^isfij>a (pe- 
cies, a H. quadrangulari diverfa. Caulis obiblet* 
quadrangulus. H. quadrawgulare itaque vix iii 
Svecia occurrit. 
H. perforatim. In coliibus frequen«'. 
H. hirjiitum. Inter frutices ad pagum Sf-juterum. 

Cl. XIX SYNGENESIA. 

Polygcniia JEqualif. 
Tragopogon praten/is. ln pratis elatis ad pagum Dyeftad 

pasfim. 
ScoRzeNERA humilis. In pratis depresfis vulgaiis. 
SoNCHuS oUracens. \n hortis frequens. 

S. arveujis. Inter fegetes vitiuni frequens, 
Pre^janthes wnir/j/i/. In cumulo lapidolb ad pagum Dye- 

4\ad. 
Leontcdo>j Taraxacum. In pasculs frequens. 

bj pahifire. \n pratis buinidis frequrn<f. 
ApaRGia auBimnalis Perf Leontodon au^luuinale L. Ad 

,agrorum margines frequens. 

HlERACIUM. 

* Caule unitloro- 

H. Pilofetla. In pascuis fterilisfimis frequens. 

* * Caule multifloro. 

H. Aaricula. In pratis et,pa??cuis montofis frequens. 
H, cymo/um. In pratis elevatis pasfim frequens. 
H. prccmorfuni. In pratis aprici.s pasfim. 
H. imbellatum. In pratis et pafcuis ficci^fiinis frequens. 
Ck-epis te^orim, ln ted:is et ruderatis frequens. 

Hypo- 



b^. 



FLORA R UNS TENIENS IS 



CUJU.S 

PARTr::,! quiiVTam et ultiiviam 

V E X I A V X p. F A c. v.^ n. u r s a l» 
P R yE 8 I B E 



v^rii\vJi^. 




CO MM E% r> \T\>i-JE KK ;. u.ii. i)\£. WA A> 
MfCD. DocT. PsiF. Mso Eri^iT. HfG. ■eTO.-<o Rkq Colu. -"^'^"iT. r^iEMS, 
Fl .JiV. Acab. C>ES\R '.^t-TKoroi. E1 N^T Cupids. Kt«. Scien'^^» ^ond- Holjm. 

An-^IC. M^D. KT EvANr}. SOCTET. Of.CON. rPSAT.. t^AIR Roi M, ET ClV 
(JitCOfJ. FlM.. HONOR VVltRMKL. Wfc-STMAA. ETOritBR BfhOL* 

N \r. Sciwr. Paris. HiFN. M >sc v; si H %f sns Hisr. ^Ja r. Gorknic Phh .-aD. 

Luvi). IKrI&M. AMSTKIO. (JttCOX. ET [nST. LiTT. ZEtANi>. NrDKnSFFNg, 

rart iCEN.s Unbns. LiNN. Londin. RtG. Scient. \n\s. et PHVTOGK-rii. (nVr- 
Trv<j6Ns. iVI:).vACK. KiftA.VG Wkttkr. Nanciens. Meo. P a kis. Km h t« 

t-loSSPal.. MfO. NKtRJTENS. MEDiC. ET N.A!. bUDIOS. HniMBUl.G. KT 

PKTKOP MkDICO ChIR. ME.MBnO N£C NON ACAD. *»C!ENT. P^RIS rT InSII. 

TBf. Ni\nON .MONSPPIIVNS, AgRICOTT. PaRIS. MeDIC. LonDIN bCASDlA'«V. 

FLOaSNnN. £T iiATAVlN, Iwn. Of.. CoaftHSIHiND. 



PROPONI 



/V YCRK 

PETRUS MAGNUS FRFr, EL lU S r^^e^! 

STiP. SAi\DBK1<G. CALM.ARiENSlS. 

m AUDIT. BOTANICO D. XIII DEC. aiDCCCXVII. 

H. P. M. S. 



U P S A L I JK 

TYPis Zeipel. JtT Palmislad 






Tr.ESES 



I. 






^cienti.^ro H":lcirl2e A.iturafis utilefn aiq-z:.' jiica?»rfam (unr.iT>fs tr^n" 
Twm qui Ot^rtifr^verifr labrfs, fwCiimi* in it.orr-jtis iUins ScanHiravjjE 
Diuf.uriiiis p u.iisjis- Lrj^icuroi. forc creaidiruus prsripei-e parnTam. 

Hjf^oriae N-tiKalis tr^t-inn^m rcmo fmp foljT» iTipdTtando- vel le- 
gpndo c.«piet pf-rfc^-Hrn ;. fi_'d iiKpriitfiis , ii^fa fi^mui. mveftlj^anda et eora' 
tempiand-i tiil N-cuia. 

111. 

B;in^3[»-nb anrCT-i^U'! G^ae.-is' ot- Rnrnani? pisfrr» ncnnina^se h?nd 
£«ri!< !v!n ai]»r'.f\ D-i-^ut V; five irin;! ali.i , tum fi)MTt iniirum r &i;iv'i.i!m. 
«riiitura , CiMe qjc.i Vrtfr s in Vi g^fjbi ihu? dti';:ribeB<Jis- magi&-hLrbam. 
e<; radi<:i?.T», quaoa fructiikMtioDetii rt r^^iXi. tint. 

I\r. 

K"atDram nn.TiqrTam r*h;js fa^ere , f.^d arftn renfim afTinifate dI>(P 
-jnilia intiT ("e iji •ivi-m Ponjuii^ere, pliKirna ki onanibus- ngnis iiatwrae- 
ohvia ttilantur exeaipla. 

V.- 

Rrliq-rae- sn'm ijfam {'ncafTnircrtim, noflro trn pore jsm faepe effbs- 
fffi , i;idnbr;i p-je!^nc rtfiiitior.ia., oirm animilium fpecns vixisfe, quae- 
hodie fcrfjn i.on ^xOant - Inrie qucque rcn fwe probrbilitste qua- 
djm concludi pottft, achnc urim five alttrtsn inorittirtm esfe. 

vr. 

Sin^ula , qtjx exlant \n rratnra , ^eneri h nmano , qoodam modo- 
nobis qaamquifxi faeptus ji.cognito ,. direfte vel ii.dirt&e tife utilia, pro 
fcjbile ducin.us. 



KONUNGENS TROTJENARE, 
MATHESEOi- LECTORN , 
LEDAMOTEN AF KONGL. VVETTENSKAPS ACADEMIEN 



HOGADLE OCH HOGLARDE 



MAGisTER «ERR ANDEFxS FRIGEmUS, 

SAMT 

-h-jgAdla fru CATHARINA B. FRI3ELIU3 

Fo DD S T A R B E C ii. 



Huldaste Foialdrai! 

DS pg anfer vordnad och tackfamhet mot Eder for den Ijufvsn:? af 
minapiigter; harjag ej kunnat nekanijtt hjerta den tillfredfeftaileifen, atfc 
offentligen Sd^igaia^ga huru hogt j^g ar Eder forbunden. Eder htlgas 
fliledes desfa bbd; mStten J med godhet anfe dem , fafom ett ringa of* 
fer at Eder oaima omvardnad ora 

EDER 



Lydigfte Son 

PEHR MAGNUS. 



Aticrtiim Ldppa, \n ttKi-r^^f^i t-r; jid d4>f»»os Uro^u^^i''^-* 
S. iUiBoiia, in ^rrAU ^'.^^y^^itH fieiijorofls fRequt nSc 

C. paUflnr. S:',v. Crirduns L. Tn «dls freqoen*. 

C. lcuef-olatur. Sv/. Carduus L. Ad pfJgoi? fVeqLter.<f. 

* "^ Foliis !"f'sn!ibus, 
C- acatiHf. Svv. Carfiuus L. Iri jcdllfUus ftfiriiibus spri- 
cii» f^eqiiex^s. 
b) conhfcenT. fn prati'? Q'ep'-e.si!.f, 
0.vo.i»o«oo.M Acanthmm. Iii agris , a»-gillaceis pasHiB^ 
•CaulIlVA viilgarir. Iw pafcuis artdj.''!]'»»!^ p^.sniu fs ti^uea»^ 
J^[OE.'ss tripartifa. h\ hortis et oferacei.s frequeriS, 
CHKVSncoaiA IJnofys-if. Tr. petra caicarea ver&s Jum-# 
ilorea.» ItCtix d. ,1 ^rpr* 

"Pdlijgamia Snperflna, 
"TA?vACF.Tur»T vnfgar^. Ad via.s et .pagQS iTblqite. 
AaxEMisiA campejlrif, lij cairpis arenoii.s it.ontofT.s frNe« 
qn^ns. 
A. rnpyfirif. Iti pf>ti'.'i ralcare^ vet^fus tn2'^e f i'-qnen?j„ 
i^^^iorens inventa d. x Sept. K 'deni ^%ecies.^ «t' 
qne Art, rupeftris in Gothfandia lecfta, feciJiidum 
rpecitnina, nnbis coirjrruinicjjta ab Atnid.^fiJivo 
Med. Do(5t. KoLi\ioD!5r. Dimtdio t.^men ninor, 
qiiani A. r^peftris in ififula Carolina riiiijoii cr«e- 
(cen<s; de eetef^^iO int^r fe fttnt fiji.iles, 
.A. Ahjtnthinm. Ad pi^^ vulffan.?. 
A. vulgaris, Ad fepes et 4oiuos ubiqueo 



^. coaraafa. Afz. Unaiii alcerntr-ve fpecimen legimus 
ad lictO''a maris in ip'a aqna. 
Gx.-spHALiui^i avenariuui. In lccis arenofis ad pagum A- 
k.f^rhy p-^sfiii). 
G. dioiam. li parcnig montofis', a^ii^is frequens. 
G. fylvaticnm. li ioci.s arenofi.s ad p.^gum Dyeftad 

pu.^n.n. 
G. ulipjnofnm. In viis depre.';n.s ubi aqaa pluviaiis 

ftagnar. 
G mGnlannm. Sw. Fil.'i^o montana L. In locis are- 

nofis UiOntGl:'; pi-.!lm. 
G. minimim. Siiiiih. In locis arenofis ad pagum Buck 
ra;iu.s. ' 

Erigeron ocrr.. Ad niargine.<» ag'orum pasfim. 
Senecio. vulgaris. Ad pago.>' frequen.s. 

S. jacciaa Inter f.urice:!; locis montofis frequens. 
AsTEit TripoVmm. Ad Hrtora m?ris. 
SoLiD.^^Go f^irgaiirea I/fiter trutjces freqnens. 
Inula Holenitim. Ad pagos ubique. Pro vera indigena 
vix hibenda. 
J. Britannica \n petris Crlcareis pa.sfim, 
J. Piilicaria. Ad p?:gum Spjuterum in ipfis plafceis pas- 

fiin. 
J. faiicinn. In pratis depresfis umbrofis f equens. 
Chh.vsamThe^j!J -.i Leucimthennun. In pr.-^tis f. equens. 
Pyrehrum inaritimum. S lAiii. IMatiicaria maritima L» 

Ad iiao*"3 imr.i.'». 
Matricnuia Clianwmilla. Ad r<g-o'.'um margines rarior. 
Anthk.mi.s Coinla. In arvis frequens». 
AcHiLLEA Milkfulium. Ad agrorum margines ftequens= 
/3^ floiC rubro. 

Polijgnmia Fru/Iranea. 
Cestaurea Ci/anus, In agtis fecalinis frequens. 



C. Scahiofa. ,,Ad agroruin efc viarum tnargines frequeus^ 
C. Jacea. In pracis apricis frequens. 

CI. XX. GYNANDRIA. 

Monandria. 

OrchiS pyramidatis. Perpauca fpecimina lefta ad paguiTi 
Runite!! i8»2, ied poilquaai hac in paroecia num- 
qiT-ini obfervaverim. 

O. Morio. Sv. Bot. 223. Ad pagum Dyeflad inter fru- 
tices p.isfim frequens. FJorens invenra die XVII 
J..,n. 

O. nwfciila. Sv. B ~>t. 220. IVIala figura. Numquam enitn 
folia maculata, fed folummodo caulis purpureo- 
pun(^->tns. De cetero folia ianceolata non ovato- 
lanceolata. Florens inventa d. XIH Jun. 

O. itHiilala. Sv. Bot. :?^i, Inter frutices p^sfim. FIo- 
rens inventa d. XXiI Jun. 

O. militaris. Linn. Fl. Sv. p. 310. Orchis fuTca. Jacq. 
In pratis vulgatisfiina. Florens inventa d.XVII Jun» 

O. latifolia In pratis humidis frequens. 

O maculp.ta. In pratis ad pagum DyeRad rarius. 

O. conopfea. h\ p^'atis elevatis frequens. Variat magnf- 

tud iie. Spica nunc multiflora, denfa , laxa ;• 

*nunc pauiifloraj ered:a odoro fvavisfimo. Ab O.. 

odorj\tisfi<na Linnaei tanjen calcaris longitudine be- 

• ne digncftitur. 

Obrervjtio Cl. Doft. Witihnbprgii de Orchidearum floreD di tem» 

pore ift Gofi-hndia, nmnibiis rpeciebus bpne convenit. 

HABENAiiiA bifoUa. W.lld Orchis bifoiia Linn. In pratis 
neiriorofi"» ad pagum Dyeftad rarior. 
H. viridir, WiHd^ Satyriuin viride Linn. Perpauca 

fpeci- 



rVttfltvv^ fifl p,\gfMtt Dy<-'ft;nl larjor. 

O, XXI. MONOSCIA. 
JtJonandnfl, 
ChA^a hijfirk, M marl?? ii?.>Ars) frequen.Q» 

C. .dioha. In pra^ts uliginoOs, ad pagnn^. R<ui(l-en rarjor, 
. "C» pfifH* phorn. Hnffb. In iuri.'» pulutiolls r;<« {or. 
C. QiiiH^fala, Liijj-b'. Itet* Oel. Linn. p. 4g. In ^ft-rrts rst|- 
rr;re(« «Ht caliibus piisfiiu frequens. FloreiiS vifa d^ 
Xi J«n. 

; C vufpiua Qood. Xt\ iocis ullgjnofi.s freqnevs. 
C. mtennciila. Good. In arena a<i littora inaris Bakii;i 

ffefjiieiis. 
C. hporlnn. tn pt-aHs h''iinfdkir;ulis pasfun frcquejjs, 
C. mnvicatn Infer f utlce.s frequen.s. 
C. fMi^/fl!. O'^»*!. 'ifH:er fViUlce^ pasfioi, 

*•• (Vltilrifpi'->*r3e -*- TriOi<^ni<*ffcae. 
C. ^fli^n. In p5*!^>«!' fls pn^rflrn rr<?<]i>enfi. 

bi Oedni. Loci^ m rubhumidis pasfiin.' 
C. ^W«. Huii. ad vias et agrorum ojargines rarior. 

C. 



3^ 

C. panicea. \n pratis depresrr.<» fi equens. 

C. buuvvis. Suiith. Iii pratrs depresfi?» freqnerrtfsfimav 

C tome.ntafa. \n pi-atis iifiibrofi.s ad pagum Runften. 

C. eriretnyriw. In collibus fVequeiis.. 

C. plluUfern. \n p.^fce.is rariiis. 

^. facca. In prati.s, folo glareGro frequens. 

C. crnrfa Unutn aJi:efuf»ve fpedmen loeis aquofis fe'- 

Rttr.u.^. 
C BiLxlyanmii^ Wahfenb. Fn pratl/? depresfis freqyetlSi. 

-h f i)if{!};tj 3ri( a. 
C Cf/jjiiofiu. In palUttibns freqcen.^. 

Teiyandria: 
Urtica urenf. In platei^s et ad pagoS frequen.^. 
U. diijica. In ruderatis et F.d fepes freqiren&. 

Polunndria, 
QtJERrus Robur. In laei.s^ 
IJsTULA fl//'fl. Iii lucis freqnpn.^. 
CoKiiLus Aucjlam: In lucis frequen.^. 

Mcnadrlphla, 
PiNus fijlveflrir. Unam aiterau<ve. arborem ad p^gumi 
DyeiVad inveni. 
P. Ahies. Ad ^tgvAW Oyeflad'. 

Syngene/ia'. 
Bryonia; atha.. Ad fepes freq;UeDS.. 

Cl. :CXII. DIOECIA. 

Diandrin: 
Salix phylicifBtiG: Ad pa^uiu. Dyeftad jnter frutiieeSi- 
S. iiigriccns. Smith. Cum praecedente* 
S. Jrogilis, Ad pagos fVequens. 
S. cinerea. Ad pontem Pelnarebro vocatum. 
S. fufca. In^ pafcuis fubhumidis fterilibus. Vix ai 
S. repente deftindla. 

HUMU- 



33 ■ • 

Peniandria. 
HuMULUS Liipidus. Ad acervos lapidofoS intra frntices 
pasdti). 

OHnndria. 
PoPULUS ivdrAita. Ad pagos ubique. 

Enneandrir!. 
Mercurialis perenuis. fa neu oiibus freqifefi.'?, 

Moncdelphia. 
JuNiPERUS ccmmiinis. Lj coiiibus arenofi-j frcquens. 

C!. XXIV. CRYPTOGAMIA. 

FjLices. 

A<^PIDIUM SW. PoLYPODlUM Lt\'N. 

A. fpiniilvjiim. h»w. J.i p.iudibus unb ofis fd pngum 

A. Filix 3Ias S\V. Tiiter f Utxes ad p gnrn Dyeftad. 
A. Filix Fnniva. Sw. In palultribus ua;b.oni ad pa- 
guni Dyfcf^»d iarius. 
AsPLF.NiUM Riila mnraria. In ruderfttis pa^fiin. 
pTKRis C4nilina. Ad paguni Dyeltad pasriiU, 
* * Rjrratse 

BorRYCHiUM Liinaria. Sw. O^mundri Luna! ia L. In coJ- 
lo arenoio ad paguin J^unften peipauca Iptcinnna 
lunt \t6ti. 
Ophioglossum viilgatuni. Ad pagum Runfien in pratis 

(ubhuiiiidis 
Equfsf.tuivi arvenfe. In p^-a*^»*? depre.<;fis frequens. 
K pohiftre. In patis aquofis frequens. 
E. hniifum. Karius. 



DE NARCOTICIS 

OBSERVATIONES 



QUAS 

VENIA KXP. FAC. MED. UPSAL. '^^'-■' 

TB.MS1BE 

CAROL. P. THUNBERG 

COMMENOATORE RK<i. ORD. DE WASA. 

Med. DocT. Prof. Med, etRot. Rbg. btO'd. Reg. Coll. Sanit. Memb. 
HoN Acad. CiES-Mi. PtTROPor.. E7 Nat. Cuhos. R bg. Scient. Lond Holm. 
Agric. IVIkd. kt Evang. SorigT. SciENT. ITps. kt Oecon. Philad. Patr. 
HoiM. ptCiv. Oecom. FiNU HoNOR. Whirmel Bbrol. N,at. Scbut. Paris. 
Hafn. Moscou. gr Halens. Hist. Nat. Gohenkens. Lund. Harlem. Am- 

STELD. OeCON. ET TnST. LlTT. ZeLAND. NlDROSIfiN*. TURrCENS IrNENS. 
LlNN. LoNniN. ReG. ScENT. PhYS. ET PaVTOGRA¥U. GoTTINGfiNS. MUlVCHEN'. 

Eklamg. Wetter. Nanciens. Mfio. Parts. EMnL. Monspbl, Med, 
M.i.TRiTENS. Mhdic. et Nat. Stodios. liniMBURG. ET Petrop. Medico- 
Chtr. Msmbro nec non Acao. Sciknt. Paris kt Tnstitut. Natjon. Mons. 

JfELIENS. AgRICOLT. PaRIS. MsDlt:. LONDJN SCANDINAV. FlORENTIN. ET 

Batavin. Ind. Or. Correspond, 



PRO GRADU medico 
p. p. 

AUCTOR 

JOH, WILH. DALMAN. 

NOBILIS. 

IN AUDIT. BOTANICO D, V, JUNII MDCCCXVl. 

H. S. 

U P S A L I iE 
jExcudebant Zeipei, et Palmblaih 



VIRO ILLUSTRI 



PETRO VON AFZELIUS 

SACK. REG. MAJEST. ARCHIATRO 

PRINCIPIS SUCCESSORIS 3IEDICO PRIMARIO 

KEG. ORD. DE STELLA POLARI EQUITI AURATa 

MED. THEOR. ET PRACT. PROF. REG. ET ORD. 

R.EG, ACADD. SCIENT. HOLM. PLURIU|QUE 

SOCIETT^ MEMBRO 



SACRUM. 



voluft debnit 

AUCTOR, 



DE NARCOTICIS. 






§, I. 



Lunn VfJga fit et paruria determinata narcotfco^nm 
notio, ufiicuiqne vel niinimuni in inedicorum fcriptis 
veriato facile conftat. Diverfis enini diverfi auftores 
naicoticam fubitantiam, feu mavis facultatem , limitibus 
circumfcribunt-. Fatendum quoque eft, certam et con- 
ftantem naFcotici definitionem, qua rite tum qualitas tum 
vires defignentur, inventu eo esie difficiliorem , quo di- 
verfiori magisque inter fe contraria polleat efficacitate, 
fummamque efficiat fenfibilitatis jam excitationem jam 
oppresfionem. 

Quantum vero nos quidem reperire potuerimus, e* 
omnia vulgo habentur narcotica, qu^ fenfiferse vitae ftatum 
normalem depi imtndo afficere valent. Neque tamen plura 
proprio fuo jure iub hoc nomine militare videntur, quam 
quae vitam fenfiferam direftius obtundant, efficiantqUe 
tum fenfuum torporem, tum Mientis perturbationes. Quae 
quidem fynjptouiata quum, pro diverfis , quae invalue- 
runt, fyftematibus, alius alio explicavetit modo, mirandum 
non eft, tantam inde in narcoticorum definitionem red- 
undasfe flu(5tuationem. Nec diffltendum eft, narcoti- 
^fcorum et fpirituofoium difTerentiam charafteribus fatis^ 
^iyagis atque incertis esfe definitam, quaniqUaai fpirituo- 

forum 



) 3 ( 

forum tovporem iiiducendi vis non riifi advenHtia esfe 
perhibeatur. Nec affi.m?\re auntu, fatisne bene diliin- 
guantur fic defmiendo: fpirituolis inesfe excitandi facul- 
tatem vehetnentioren) & conilantioreii} , narcotica contra 
diuturnioreui torporem inducendi prKpoliere vi atque 
facultate. 

Eft quidem pupiilae diJatatio abnorn i.s fingularequod- 
dam fymptoma, quod narcoticorum plerorumque ufum 
infequi folet, quod vero , cuni tan^en non femper adeft, 
charadterem esfentialem conQituere haud valet. 

§• -- 

Quaenam et qualis fit illa fubftantia, quae in nervos 
fedandi et fopiendi exercet vim, non efi: facile vel didlu vel 
exploratu; odore ingrato et fispore naufeofo fe prodit qui- 
dem~manifefl:e, fed ab aliis,quibus faspisfime invenitur jun- 
fta, materiispuram chemica huc usque ars fiflere non vaiuit. 
Nequenobis fatis liquet, utrum fpecifica detur fubOiantia nar- 
cotica, an potius vis ejus a corporis animalis reaftione pen- 
deat. Quam multae res inter fe disfinjiilimae pares oftendunt 
effeftus, e.g. remedia medicorum emetica, vel diaphoretica; 
quibus tanien commune principium eujeticum vel diapho- 
reticum quaerere nemini venit in animum. — Sed ex O- 
pio et e Menispermo Cocculo extrafta perhibetur fub- 
ftantia proprie narcotica in cryflalios efflorefcens, quin- 
etiam e Croco pigmento jundla. Pruni vero Lauro- 
Cerafi vis narcotica adfcribitur acido Borusfico, et fic 
porro. Si vero in Curtii Sprengel fententiam abire iibue- 
rit , hydrogenium carbonicum praevalere in omnibus ve- 
getabilibus narcoticis conftaret, virofumque illud elemen- 
tum^ quod ob aftinitatem cum nervorum elemento, in 

hos 



(3 ) 

hos protinus ac praecipue agit, in hydrogenio carbonico 
esfet quaerendum. «) 

§• 3. 

Maxime licet fubtilisfimorum audtorum fententiaep 
in explicandis lymptomatum causfis , inter fe difcrepent, 
omnes tamen in eo congruunt, quod narcotica omnia in 
fyftema nervofum vim ipecificam exferant, et quidem 
duo per ftadia, in quorum primo agunt /yftema nervo- 
fum excitando , licet nonnunquam adeo raptim, ut vix 
obfervari posfit , in fecundo vero deprrmendo fenfuum 
facultates, qui itatus plerumque diutius perdurat. 

Ceterum narcoticorum efl^cacia maxime pendet: 

— i) a d9/ij quae ^ exigua fuerit, animum erigere, 
fpasmos fedare, dolores tollere, exhilarare et inebriare 
folet; (i major, pro ratione copise, fomnum inducere, fo- 
porem profundum, quin et lethargum, apoplexiam, efc 
mortem habere comites. 

— 2^ a temperairentis et idiofyncrafia , ab setate, a 
corporis valetudine, a confuetudine, ceteris. 

— 3) a diverfis corporis partibus ," quibus immediate 
adplicantur ; Sic e. g. cuti externae impofita non inebriant, 
nec omnino nifi irritando, vel etiam dolores fedando, 
agunt. Ab organis refpirationis excepta, citius et folito 
fortius omnia ebrietatis fymptomata excitant. Tubo ve- 
ro inteftinali ingefta primo exhilarant, tum vero ftupe- 
faciunt, et fenfiferae vitae torporem variae intenfionis, 
ad apoplexiam usque, inducere valent. 

§' 4. 

a) Sprengel Inftitutiones IVIedicse T. III, p. 275-274' 



( 4 ) 

§. 4- 
Omisfi.s: faepe letiferis eH*edlibus , quos in brul-a ani- 
m^lia exferunt nonnulla narcotica, fuificiat heic fyinpto* 
inatufu ineininisfe gravisfiU)orum, quae in organisnio hu- 
n»ano ex'-'itare folent, ubi fortuito vel dolo fuerint majo- 
ri .dofi fumpta. Tri(Usfiu»a inde exfiiterunt exempla, men- 
talis pei tut bationis, deietiX3 memoriae, exftin(5tae confcien- 
tise, variae, etiam permanentis, infanise; arque funt nar- 
cotica venena ceteris hocatroiiora et periculofiora, quo in» 
fidiofius valetudinem aggrediuntur, et fui quisque pericu- 
li ignarus auxilium quasrere nefcit. 

Etfi vero narcotica imperitia iis abufos maximis reepe 
affecerunt damnis, folerti tamen et perito medico pracfcri- 
bente , efficacisfima et maxime falutaria facti funtieme- 
dia. Efl enimvero ingenii mortalium fcientiaeque infignis 
ifl:e habendus triumphus, medicos haec per fe letifera tela 
ad falutem vitamque tuendam potuisfe convertere. Nec 
dubitamas, quin ex his ipfis narcoticis plantis futura dies 
plura maxime efficacia et falutaria morborum remedia eli- 
cere posfit, praefertim cum e numero paucisfimorum illo- 
rum haec esfe videantur, quae in morbos mentales efji- 
cacitatem quandam oflenderint, quod morboruni genus ad 
inedicinae partes quam minime excultas pertinere videtur; 
.quare idonea experimenta, eum in finem indituta, nume- 
randa e.sfent inter medicorum (ludia, humano generi quam 
maxime f.u^tuofa. Verum heic , fi usqnam, luculenter 
apparet, quam necesCaria fit in medico ingenium follerS 
et circumfpe(5tnm, quamque religiofe obfervanda medico- 
rum aurea illa regula, q"as prudenti audacia uti jubet. 

§■ s- 

Nec vero brevem omrino omittendam renfemus men- 
tionem remediorum, quae coutra venena natcotica in fub- 
iidium adhiberi posfunt. 





) s ( 

— i) Ei^acuatio noxiorum , per emetica tempeftive ad- 
niir^iib-a-a, quorum tr,meu , pro dimiijuta ventiiculi irri. 
tabilitate, dolis erit adaugenda. 

— 2) Antidota rpeciijca, qujilia funt, quantum expe- 
rientia nos docuit, inpj imis acida vegetabiii;^; tum Cam- 
phoj^a et aiia diaphoretica, cjuibus fopovifesan) vim immi- 
nui probatum ell, deinde aromata et fiimulantia alia , vo- 
latilia pijefettim, qu93 renfibilitatem lufcirare valeant, p- 33 
ceteris vero Coffeae potus faturatior , contra foporem et 
fonmolentiam jam vulgo laudatus. 

-~ 3) Initantia externa, videiicet fri^tiones , finnpismi, 
veficatoria, urticatio ,et alia, quae (bmnum arcere valeant. 

— 4} Venas fediiones, vel hirudines coUo appliratae, fi 
plethora et fanguinis ad caput congeftio id indicare videntur. 

Quod fi vero, ut faepius fit, acria narcoticis venenis 
funt junfta, jam ab initio potus raucilaginofi, oleofi &c. 
funt pragfcribendi. Contra vaporum narcoticorum affeftus, 
fiiiir.ulantia, volatilia pr^cipue, valent. Contra afTedlio- 
res chronicas vero , quas ex venenis narcoticis originem 
trahnnt, ftimulantia et corroborantia funt adhibenda pro 
DQoibi indole. 

§. 6. 

In regni vegetabili^? produdlis v\s narcotica potisfimum 
ine^fe videtur. Noniiulli quidem Audlores Mofchum inter 
narcotica retulerunt r^, fed fuo vix jure, quod etiam de 
piicibus qnibusdam venenatis valet. 

In Vegetabilium vero ordinibus compluribus narcoti- 
ca occurrunt, etfi plantae luridae & papaveraceae inpri- 
Uiis tali principio abundant. Narcotica vero vis aut toti 

plan- 

c) E. gr. Kret/chinar Darftellung der Wirkungen der Arzneien. T, 2. 



) 6 ( 

plantae efl communis, (e. gr. Hyofcyamo, Atropje &c.) aut, 
quod lii^piu.s fjt, in certis inhabitat partibus, uc in Papa- 
vere, Utiibellatis, Drupaceis &c d). 

Principium illud narcoticum vix unquauj in plantis 
invenitur adeo purum, vel ir»ateriis omnino inefficacibus 
iuixtum , ut non nifi fymptomata vere navcofcica extitet. 
Semper fere conjundlum efl: cum variis aliis fubflantiis, 
quibus vario modo peculiaris ejus vis reftringitur. Sic 
Narcoticum invenimus conjunftum cum acri in Aconiio , Co- 
nio , et in reliquis plantis multifiliquofis, U:nbellatis , plan- 
tisque ceterorum ordinum pluribus; cum aromate m My- 
fi/fica; cum amaro in Strychno , Ignatia &c. i cum aethereo 
quodam volatili in Croco; cum acido Boriufco in Pruno 
Lauro-Cerafo , Am^^gdalis aiiiaris, & in cuticula nuclei 
Drupacearum , nifi harum vim narcoticam ipfi acido Bo- 
rusfico attribuere mavis; et uti perhibetur, cum acido 
quodam peculiari in Opio /), et fic in ceteris, ut tacea- 
iiius iriaterias mitiores, quas. in plantis adfunt, quas um 
tamen nonnullae narcotici eff*ed:um modificari posfint /}. 

Quibus 

d) Conf. Wahlenberg Disfert. de Sedib. Mat. Immed. p. 74- 

e) AcidumOpii, (Mohnfaure , ) Hecker Arzneimittellehre p. 393. quod 
in oplo principii narcotici vim mitigare putat ejus inventor Ser- 
tliner. 

/) Conf. Heckers Arzneiraittellehre. CEd. anni 1814-) P^l^- 385- ^t 
fequ. uni , pro dominante in illis elemento. narcotica medicamen- 
ta in feptem Clasfes iunt diftributa. I.) In quibus prccvalet ex- 
traUiviim amaruin, (Bitterer Extraftivftoff v. g. Strychnos, La- 
<!tuca, Rhododendron, Ledum, folia Taxi. 2) Qnos continent Picro- 
toxin. V. g. Baccae Mc-nifpermi Cocculi. — 3. Qh.'?' continent Opii e- 
Uim:itum: Papaveres. — 4 Qh^ continent Poli^cliroiluin, {cW. Cro- 
cus. 5. Q'/fl? continent ceram re/ino/am viridem , ali^que acria nar- 
<oticis mixta; fcil. Bslladonna, Hyofcyamus, Datiira, Nicotiana, 
Digir;i!i5, Aconiiuro, Conium, Veratrum albura, Sabadilla , Cicu- 

ta 



) 7 ( 

Quibus ex rebns facile intelligii^ur, qnodciinqne fere nnr- 
coricnni diverla fyiDptoinata prodncere posfe, et qunni bc- 
ne medicorum arri confultum esiet, fj quandc pma ec 
limplicia extrahi narcotica pcsfent. 

§. s. 

Tandem nobis enumerandae funt plantBS , qnce ob nnr- 
coticas qualitates innotuerunt, precfertiin vero quDS offi- 
cinalem in ulum adbibeii fofenr. Uc fifiitutates co lucu- 
lentiu» appareant , reciindum ordines naturales eas deftri- 
buere libet. 

MoNocoTYLEDONiJM perpauc?3 narcotic^ dicuntur: 
Lolium temulentum. Noxium certe, fed an vere narco- 

ticum fit 5 non patet. 
Crocus fativus. Yires quam maxime excitantes, deinde et 

fomniferas habere, experientia conllat. Officinalis ad 

permulta prj^parata adhibitus. 

DlCOTYLEDONF.S. 

JRhoeadesl^inii. Papaver fomnifermi. Opium narcoticorum om- 
nium notisfimum , et ufitatisfimum. Piuribus Papave- 
ris fpeciebus vis analoga inesfe putatur. 

Luridce L,inn. {Solanacece Jusf.) Ordo plantas quam maxiaie 
narcoticas et venenatas continet. Notiafimse funt; 
Atropa Belladonna & Mandragora; Datura Straroonium; 
Hyofcyamus niger, qui nonnunquam Opio prseftantior. 
— .Nicotianae fpecies plures ejusdem naturse: adluetis in- 
nocuse , infuetis narcoticae; in praxi medica quoque ufi- 
tatae. Digitaiis; — Solana nonnuIJa , aliaque genera 

hujus 

ta, Chaerophyll. fylveftre , Pseonia, Delpbin. Staphifagrise fernins, 
■— Atropa iVlandrasora , Solanuro nigrum. — 6. Qitoe confinent A- 
cidum Borusftcum; e. gr. Aqua Lauro - Cerafi; Amy^d. amarge, 
aqua Ceraforum et florum Acacis , cortex pruni padi. — 7. Ceter» , 
quorum elementa narcoiica funt minus nota ; ex. pr. Vifcum, Can- 
aabiSf Agaricas tnufcarias, Spigelia anthelmfa &. marilandica. 



) 8 ( 

hujus ordlnis, narcotici non omnlno exp^rtia esfe viden- 

fjr. 
Umbellatce, Narcoticas quidem nonnulla? fnnt, magis 

tamen fimul MC^-es. Conium maculalum oflicinale. 

Cicuta virola & Chscrophylli fpccies viriuui venenatarum 

et quidem tiarcoticarum nomine accufatre funt. 

Pheilandrium , Oenanthe, A^hufa Cynapium , Siura 

latifolium, & plures , vix nifi tanquam acria agunt. 
M ult ij t li qiice. Ornnrs acres funt, Aconicis tamen vjres rjarcotiLae 

fimul infunt; nec Paeoria omnino narcotici expers videfur, 
Bico mes Linn. Rhododendra: dauricum , ferrugineum , cbryf<inthemnra, 

ponticum & Azalea pontica — narcoticae feruntur, vel ipfa planta, 

vel tantiim mel ab apibuj in earum floribus leftum g). 
Malv acece, Sida afiatica. Turcis inebriantium loco fetnina habentur. 
J^rupace ce , L\un. Prunus Lauro • Ctr^fus. 
S c a bri dce, Cann^bis fativa. — Piper latifoliura.? 
Compojitce Linn. Laftuca virofa et fcariola ; vix nifi •nodynae. 
A p cine ce. Jusf. Tabernaemontand citrifolia. Stychtios nux vomica. 

Ignati^ amara. 
IVI yr iftiace at Brown, Myridica. Vix nifi »romat« eximio agpns. 

E fequentihus plurimce falttm vix legitimum inter narcoticas lo- 
cum ohtinent : 

Hura, IMprcurialis , Helleborus et affines , Veratrura, Phytolacca, 
Capficum , Actasa . Euphorbia &r. potius acribus vel corrodentibus ad- 
num^^randse- Peijqnum Harmala a Linnaeo inter inebriantia erumerarur h\ 
fed teftiinonia aijata non indubitata videntur. Bryonise albae radix acris, 
fimul fubnarcotica fertur. 

Nec hoc loco ennme^-andae funt quae odore graveolenti tantum- 
modo molelb'as narcoticis fimiles affcrunt; nec macina pUntarum copia, 
ex qn'bus potus inebriantes vel fomniferi arte praeparantur , cum ho- 
rum vires aeque, et magis quidem, ab arte quam a plantis ipfis ufi- 
tatis pendeant. 



g) De his aliisqae conf, Gmelin Allgemeine Gefchichte der Pflan* 

zengifce. NUrnberg 1803, 
h) Linn. Disfert. Inebriantia p. 10. 



DI3:Er lATIO 

DE 

R I C I N O 



QUAM 

VENIA EXP, FAC. M F D. UPSAU 

PR^SIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

Equits Aurat. Reg. Oru. de Vasa, 
Med, DocT, Pbof. Med. et Bot. Heg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Msmb. 

H JN. ACAD. CitSAR. PfTROPOL. E1 NaT. CuRIOS. RcG, SciiNT. LOND HoLM. 

Agric Med. et E vang. Societ. Sc^ent, Ups, et Oecox. Philad, Patr 
HoiM. etCiv, Oecon. FjNi. HoNOR. Wermel. Berol. Nat. Scrut. Paris. 
H AFN. M<T«cou. ET Halens. Hist, Nat. Gorenkens. Lund. Harlem. Am- 
steld. Oecon et Inst. Litt. Zeland. Nidrosisns. Ticinens. Tenens. 
LiNN, Londin:.Reg. SciEKT. Fhys, et Phytograpu, Gottingens, Muxchei*. 
Ekla:cg. Wetter. N'ancien>. Med. Paris. Emul. Monspel. Meb. 
M.»>tpitens, Medic. et Nat. Studios. EmMEuRG, ET Petrop, Medtco- 
Chtr. Me.mero nec non Acad.Scient.Paris.et Institut. Nation. Mon- 
VELiENS. Agricut.t. Paris. Medic, Londin ScAN'niNAV. Florentin. et 

BaTAVIN,. InD, Or, CoRRESrOND. 

PRO GRADU MEDICO 

p. p, 

i^rAG. F. J. L 6 N E G R E N. 

smolanous. 
IN AUDiT. BOTANICO D. XIII. JUNII MDCCCXV. 

H, S. « 



U P S A L I ^ 

EXCUDEBANT ZeiPEL £T PalMBLAD. 
REG. ACAD, TYFOGa. 



DE RICINO, 



In non paucis variare deprehenduntur Genera ex Or- 
dine Naturali Tricoccarum plantarum varia, iniprimis 
Acalyphae , Crotonis, Ricini et Jatrophae; fic ut omnium 
difficiie fit, ii38C ipfa rite ab invicera didinguere. Di- 
clina quidem pleraque funt ; fed diverfimode Sexus ta- 
men in diverfis Speciebus variare foiet, floribus fciiicefc 
Monoicis et dioicis. In IVIonoicis fitus non femper idem 
in eodera ramo vel pedunculo, Non numquam Calyx 
et ipfa quoque Corolla variat, vel omnino deficit. FIo- 
res mafcuii Crotonis corolla inftrudli funt; feminei vero 
illa deftituuntur. Neque Stigmatum et Capfulae exterior 
fabrica femper eadem, fed, licet rarius, variabilis. Sta- 
niina coalitis filamentis faepisfime numerofa, et Capfulaj 
tricocca niaxime conftantia videntur. 

§. 2. 

Optimi Ciiaradleres, quibus a Congeneribus dignofcitUIP 
RicinuSy funt fequentes: 

Flores funt et Monoici efe Dioici, 

$ Perianthirm monophyllum quinquepartitum : laeiniis o* 
vatis, concavis. 
Corolla nuila. 
«, Si^m. Filamenta numerofa, filiformia, infer* 

ne ramofo-coalita in varia corpora. 



4 C 

5 Perianthium monophyllum, tripartitum, deciduum: /d- 
ciniis, ovatis , concavis. 
Corolla nulla. 

Pift. Germen ovatum, tedlum aculeis fubulatis. 
Styli tres, bipartiti , eiecti, hiipidi. 
Siigmata fiinplicia vel bifida. 
Peric» CapfulaAnbr otunddiy trifulca, faepius aculeata, ra» 
rius laevis, trivalvis, trilocularis. 
Semina folitaria, fubovata. 
Foliaiio faepius peitata, lobata. 
Dijlinguiiur a Jatropha et Crotone iroprimis 
floribus incompletis. 

§. 3. 

Specierum Charaderes. 

* foliis indivifis. 

'Y foliis petioJatis, 

1. ghbosus: foliis ovatis obtufis integris. 

2,chinenfis: foliis ovatis, acunjinatis, dentatis, fubtus to- 

uientofis. 
j. japonicus: foliis ovatis, acuminatis, indivifis trilobisque. 

4. integrifolius: folils ovatis, acuuiinatis integris, glabris. 

5. dioicus : foliis cordatis acuminatis integris. 

6. angulaius: foliis angulatis trilobisqiie dentatis glabris. 

-]' -^» foliis peltaiis: 

7. tanarius: folifs peltatis, ovatis, acuminatis, repando» 

dentati». 
S. Mappa: foliis pelfatis, ovatis , acuminatis fubtus to« 
mentofis; Citule glabro. 

9. tometh' 



5 5 ( 

^. tomntofus: follis peltatis, 'acuminatis, fubtrilobis, to- 
mentofis; cauie tomentoro. 



« « 



foliis palmatis, peltatis : 



10, tritobus: foiiis peltatis trilobis denticulatis. 

11. communis: foiiis peltatis palmatis; lobis lanceolatis fer- 

rati.s; caule herbaceo pruinofo; ftigmatibus tribus 

apice bifidis, 
12 viridis: foliis peltatis palmatis: lobis oblongis denta- 

tis , intermedio obfolete trilobo; caule herbaceo 

pruinofo; ftigmatibus fex limplicibus. 
ij. jl/ricanus: foliis peltatis palmatis; lobis oblongis, fer- 

*- ratis; caule fruticofo laevi; ftigmatibus fex. 
14. lividus: foliis peltatis parinatis: lobis oblongis, ferrato- 

dentatis; caule fruticolo laevi colorato; ftigmati- 

bus fex. 
Tf. inermis: foliis peltatis palmatis: lobis oblongis ferra- 

tis; caule fruticofo pj uinofo ; ftigmatibus tribus 

bifidis. 
16, fpeciofus: foliis peltalis digitato-palmatis: lobis ellipticis 

ferratis. 

§• 4. 
Defcriptio Specierum novarum et minus cognitarum. 

R. chinenfis. Rami fulcati, albo-tomentofi. 

tolia periolafa, ovata, acuminata, denticulata, fu- 

pt^a glabra, (libtus niv^^o tnmentofa. 
Peiioli folio paulo breviores, erefti, niveo-tomen- 

tofi. 
Flores fpicati. 

Spica 



5/7iV<3f terminales, ereftae , totae niveo-tomentofae, 
digitales. 

Styli tres capfula echinata, 
l^* Angulaius. Rami cine ei. 

Folia ovato-rotundata, fubangulata trilobaque, den« 
tata dentibus reiiiotis, utrinqiie glabia palmariar 

Petioli cinereo tomentofi, poIli.,a»es et uicra» 

Flores racemofi, cinereo- toaientofi. 

Facies Crotonis. 
R, tanarius, Tota herba glabra. 

Radix fibrofa. 

Caulis herbaceus, eredlus. 

Folia peltata, ovata, acuminata, repando-den^afca; 
lupra viridia, fubtus paliida, palaiarja. 

Petioli alterni, longitudine folii, 
R, Mappa. Caulis ereftus, glaber. 

Folia peltata , ovata , acuminata, fubdenticulata, 
inaequalia ; adultiora fpithamaea, fupra glabra, 
fubtus tomentofa; juniora vix palmaria, utriH- 
que valde tomcntofa, crasfiufcula. 

Petioli alterni, teretes, folio breviores. 

Pedunculi compresfi, iongitudine petiolorum. 

Flores racemofi. 

Capfula echinata. 

R. tomentofus. Folia peltata , lato • ovata , acuminata^ 

angulato - fubtriloba » inaequalia, fupra glabra 

nervis hirtis, fubtus valde tomentofa et nervis 

reticulata; pollicaria usque fpithamsea vel ultra, 

Petioli tomentofi, foliis duplo breviores. 

Flores racemofo - gloroerati, calycibus romentofis.'j 

Pedunculi fubangnlati, tomentofi, petiolis longiores. 
R. trilobus. Caulis fruticofus, eredlus, glaber. 

Folia peltata, lato • ovata, triloba, denticulata; 
utrinque giabra, palmaria; usque ipithaoidea. 

Lobi 



) 7 ( 

Loht ovati, acutninati. 
Capfula inermes. 

S. s. 

S y n o n y m a. 

In Wildenowii Speciebus PJantar. Tom, IV. P. l 
icitantur communis et viridis p. 564. 

Africanus, lividus et inermis p. 56^5, 
fpeciofus ^ tanarius, dioicus p. 566. 
gJobofus et integrifolius p. 567. 

In Linnaei Speciebus Piantarum Ed. XTV. occurrifc 
Mappa p. 1430, item apud Rumpliium in Herbar. Am- 
boinenfi Tom. 3. p. 172. tab. log. atque in Wildenowii 
Specieb. fupra citatis p. 526. lub Acalyphce genere et 
pomine triviali mappce. 

Ricims tanarius ab incolis Ceilonae dicitur : Kian- 

deghas. 
japonicus in flora Cel. Prsefidis defcriptus fuit fub 
titulo Crotonis japonici et citatur a Wildenowio 
in Spec. Pl. p« 555. 
thinenfts^ tomeniofus et trilohus fpecies funt, antea 
Bofanicis ignotae, nec, quantum nobis conftat, 
tUlibi commemoratde. 

J. 6. 

L o c u s. 

OmneS crefcunt !n Zonis calidioribus, ut in Indiis 
Orientalbus ut commtinis pluribus in locis. 
Firidis, inermis ^ fpeciojus \n Java; 
tanariut Ki Ternatis, Moluccis, Ceilonaj 

Mappa 



/8 ( 

Mappa in Java , Araboina, Ceilona; 

triiobus in Ceilona; 

tor/ientofus in jc»va; 

in Africa boeati afrtcanus, 

in Capite bonse fpei lividus. 

in IVlontibiiS jan'^ic?e glt fus. 

in Ift^iilu Tanna dicicus. 

in liifula Mauiirii mugrifolius, 

in China cliinenfis. 

in Ii^rulis Japonici.'» japoKicus. 

in C^Lpmandelia angulaius. 



De Oleo Ricini ejusque Ufu Medico. 

Probabile qnidem eft, plures esfe, quse remedii 
ufum haberent, Ricini fpecies ; quantum autem cognovi- 
mus, nulla p^seter Ricinur/i comrnuncrn adhuc fuit in hunc 
finem recepta. 

folia externo ufui variis modis et ad varios mor- 
bos depellendos, ut dolores arthrititos, cphthalmias, af- 
fectiones eryfiptlaceas, fcabfen), herpetem, cet. adhibue- 
runt , qui loca, ubi indigena eft haec planta, incolunt. 
Videfis Apparat. Medicamin. Jo. Ar^d. Murray. Vol. IV. 
p. 200. — • K. Vetenflc. Acad. Nya Hdlr T. V^. p. 238. 

Radix quoque in ufum adhibita ut eflicax cenfetur 
diureticum. Murray I. c. 

Semina (Cataputiae majoris, Pharm.) tamen funt po- 
tisfimum , quae olei caufa , quod in illis conrinetur, 
R. communi in Pharmacopaeis noftris recentioribus lo- 
cum asferuerunt. In Preusfifche Pharmacopoe. Dntte 
verbess. Ausg. Aus d. latein. Urfchrift iiberfetzt Berlin 
1813. extat Ricinus undulatus, 

Anti- 



) 9 ( 

Antiquiores re\ Medicamentarias Scrrpfrores, ufc 

"Giojfroy f V, Ltnne , Craniz. , Rudolph Aug, ^ogel, cett * 

hoc oleuin vehementer puigans et anceps cenfue- 

ruDt. :JRecei)tiores autem, exceptis nonnullis" <z), qui 

aut hnic opinationi adCeiitiunt, aut qui aliis, ejus lo- 

'Co adl>ibiti.s, pingveoil.s ir_>qi.iam vini tribuunt, id ut re- 

vmedium purgans vaJde eiKcax et tutum proponunt b). 

Ejusmodi disfenfus tVequenter apud eos occutrit, qui de 

viribu^ iTvedicamentorum rtriprerunt, Atqui caufam ejus 

faepisfime, aut m eo , quo^ morbus , cui ufus remedii 

:1nferviisfe dicitor, perperam fuit cognicus , aut in fingu- 

lari r«medii natura latere, facili poted negotio depre- 

hendi. ;Heic pofterior esTe caufa videturj unde fit dis- 

crepaniia opinionum profes^a. Inter omnes, qui de O- 

leo Ricini fcripferunt , convenit: x^cre illud Seminum 

Ricini in tefta potisfimum ktere, nucleum esfe innocuum, 

recentem forfican ureniio fauces leviter afficere. Murray 

j|. c. p. -20J. tCeleberriaio autem £)eyeux eiijbryonem 

in 



ffl) 'Handbuch der praktirchen Arzneyrrikteilehre .&c. v. 'Ernst Horn. 
Berlin iSo^, p. 675. — Tarcbenbuch der Arzneymittellehre &c, 
V. €« W. Consbruch. Leipz. igio. p. 317. — -Handbnch der Phar- 
inacologie, &c. v. Fr. .Aib. C. Gren. .Halle iSlS- p. 347- Cfr. C. 
Bernhard Fleifch Kritifche Bemerkungen &c. in Martens Paradoxi- 
en. 3:ter'Bd. i:t:er Hft. p. 1180. 

t) Mat. Medica &c. Petr. Joh. Bergius Tom TI. Stockholmiae 1778. 
P* 773- — V^erfuch einer theoretilch- praftifchen Darftelluno; der 
Wirkungen der Arzneyen von Fredr. Kretschmar. arter Theil. 
Halle 1800. p," 366. — Archiv d©r praktifch^n Heilkunde fiir 
Schlefien und Siidpreusfen. Herausgegeben von Dr. Zadig und 
Dr. Friefe. IV. B. i:es St. Art. VI. — Anleitung aum Zweckmis- 
figen Gebrauche der Arzneymittel, &c. v. D. Aug. Fr. Hecker. 
Berlin 1806. p. i88- — Praftifche Erfahrungen &c. v. J. G. Ober- 
teuffer in : Jbrunal der praftifchen Arzneykunde &c. von C. W» 
iHufeland 9:ter B. 3:es St. p. 116. — C. W. Kufeland. 1. cit. 



) 10 ( 

in nacleo, id tantucn esCe videtnr, quod aere contineata. 
unde hic, ab utroque lobo fejunftus, fi abjicitur, oleuiu 
ex iis mite ac fapori gratum obtinetur. Journal de Me- 
decine, Chirurgie, Pharmacie &c Mars i8c6. — Hufe* 
land I. c. a4:ter B. aites St. p. 178. Facile autem ap- 
paret embryonis (ejundtionem. fi vel femper fieri potfcft;, 
tanto, quod requireret, temporis et exadae operse dis- 
pendio nimiam fic olei comparati caritatem adferre. U- 
num igitur , quod in quantitate majori forfan fuccederet 
et ahquid momenti habere aeftimetur, {] quideii) oleo te- 
fta id acre revera tribuit, quod tam noxinm Auftores 
ducuntj hoc esfet opus, ut nuclei antea decorticati fue* 
rint, quam vel coquendo vel premendo (hunc modum 
«tfi minus tentatum, Ph. Sv. praefcribit; oleum ex illis 
educeretur. Horum uterque prseparandi modus apud 
Auftores jam laudatus, jam vituperatus, fi cum judicio 
et exadte fervatur, oleum, fine dubio ufui idoneum, tamen 
tefta etjam non fejun(^a (acre utpote, quod iHa conti- 
net, difficulter folubile) pr?ebent. — Quem vero colorem, 
faporem et quasnam ceteras habeat, ut bonum vel ge* 
nuinum fit, qualitates, discrepant fententiae. Secundunj 
Deyeux et Consbruch , 1. citt, , genuinum effe oportet 
clarum ac peliocidum; fecundum Murray, Bergiur/i \. citt. ^ 
Sckreger c) et Ebermaier d) opacnm , aibum vel fubfla- 
vum. Inter omnes convenit, mite adeo efTe oportere,' 
Qt odore ac fapore ferme careat ; Ebermaier et Bergius 
contendunt illud frigore , quin imo fecundum Schrtger , 
vel fortisfimo non congelarij Murray autem congelari 

Hlud 



f) Tabellarifche dharakteriftik der Scliten and uDSchten Arznei-^ 

korper. Furth. 1804. p. 88- 
d) Tabellarifche Ueberficht der Kennzeichen, der Achtheit ond Gij- 

te der fJmmtl, Arzneiinittel. Leipz. iSo^^. pi 68» 



) n ( 

fllnd frigore ct Jahn \d nec fegniter fier? f?(Jdit e). ToT» 
luntur hse j^iixujue pfure.s de hujus olei proprietatibus, 
Bt priii o vid(Mitur, contradi^ciones, fi diverfi quibus ap- 
paratur, niodi, p!us rninusve tunc adhibiti caloris, disli- 
iiiilitudo varietatum, uiide reiiiina ruerunt collefta, utrum 
recentia, an diu eonfervaia , fitne oleum rectns prsepa^' 
ratum , an jam veterafuju <S:c. fpe^antur, Quod in com- 
Hiuni mercatura verfatur, in india occident. eil confe^um/) 
efc in pharmacopolij.%' ut crallbiD, tenax, fpeciem prge fe fe- 
rens recens ex favo expresfi, clari, Jiquidi mellis, obve» 
nitj deglotitum levem in faucibus tamquam ex finap? 
excitafc ardorem» Pc opter hanc acrimoniam , quam no- 
xiam adeo putant, De^^eux et Consbrueh , aqua illud 
coquere, usque dum acre evanefcat, fvadent. Quo au- 
tem perdatne multum de vi fua^ utDe Machy g} videtur^ 
nec ne, fatis non eTz experientia probatum. Etjam quod 
ad folubilitatem ejus in fpiritu vini pertinet, ulteriorr- 
buSj antequam de hoc recl:e confl:at, argumentis opas 
adbuc elTe videtnr. Qai Jenaifcbe allgem. Litt Zeifr. 
1807 N;o 156 recenfuit: Pharmacopoea Borusfica ode:? 
Preusf Pharmac. Aus d. Latein. Ueberf. &c. von Dr, 
C. IV. ^uch, Niirnberg 1805, eum efTe gennini Olei cha- 
radierem, quod in fpirrtu Vini reflificatisfimo in totum 
folvatur, contenditj ysh. Bsskmann in Anleitung 2ur 
Technologie &c. 6:te verbefs. Ausgabe. Gottingen iSop^ 
de oleis generatim dicit, ea non nifi fubrancida posfe' 
qua partem in fpiritu vini folvi, atque tandem in Pharm* 
Borufs. Edit. ili. fupra citata de Oleo Ricini, dicitur, id 

niagnam 



e) Auswahl der wirkfamften &c. Arzneytnittel oder praktifche Mate- 
ria Medica &c. a:ter B. Neue Aufl. Erfurt 1807. p. 793« 

f) L.ikaren och Naturforlk-aren, IX. B. p. 304, 

g) Murray 1, c. ao^-, 



J ,2 ( 

:fuag!iJ!iin €sfe partem in Spiritu Vini rec^hificatisliiru» 
iolubile. 

Qaod vero ad ufuni hujus 0!ei tUerapeuticum at- 
tinet, lati.sfinie illuiu patere facile perfpijitur, qmnu prae- 
ter ceteras vires, quiB ei cuui piuriu.is pingveolis lUnt 
comniunes, alvum, veJ ad miuorem portiouem hauftum^ 
moveat hj et hoc absque torminibus {Murray et hriefe 
1. citt.), ex narcotica forfitan vi , quam Friefe et Hufe- 
land i) ei ^q^q dicunt tion poffe derogare; atque prop iuoi 
aliqaid et prae reliquis oleis infigne, illud habe-e, ex^ra, 
omnem dubitationem pofitum videtur, expertentia enim 
confliat, ubi haec inutilia fuerint, illud cum fuccesfu fuis- 
fe adhibitum, ut in omni genere obdruftionum alvi, Co- 
Jicarum, in Ileo, etiamque in aiiis n!orbis*cum fpasmo 
ac dolore conjundlis , ubi adeo fuit irritabilis tubus inte- 
ftinalis , ut ne mitislimum quidem oleum amygdalarum 
posfet tolerari, quod interdum in D^^fenteriis, venenofi 
vel corrofivi medicaminis ^ufu, accidit & f p. Adverfus 
Tetaoum &c vermes.non ^Ius liiud valere-, quamaliacJea 
ungvinofa credibile quidem eft. 

Dofis adulto conveniens uncia dimidia usque ad to- 
tam es\^Q folet fingulis horis vel altera qua«iiie , dufu ef- 
fedlus prodit, repetenda. Pro vehiculo calidum juscu- 
lum carneum optimum habitum eft. Mox inde aroma 
quoddam nianducatur ad naufeam & vomitum evitandum. 
Copiofius haec omnia a Murray ^ j^ahyi, Uufeland , Frieje ^ 
&c. I. citt. tradita invenies. 



h) Handbuch d. inn; u. 5uss. Heitkunde. 2 B. 2 Theil, Hertusg. v. 

Dr. H. G. Spiering. Leipz. 1802. p. 373. 
-«) L. c. LX B. 3 St. p. 117. 



(14) 



DISSERTAT50 

D A P II N E. 



QU.IM 

VENIA EXP. FAC. 11 ED. UPSAL. 

CAROL.^P.THUNBERG 

COMMENDATORE KE'l. ORD. DE WASA, 

Med. DocT. Prof. Med, et noT. HsG. ET Ord, Reg. CoLL. Sanit. Memb. 

H^)N. ACAD. CiESAR. rETROTOL. ET NaT. CuBIOS. R SG. SciENT. LOND. Hot M. 

Agric. Med. f.tEvang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Hoim. etCiv» 
OecoM. FiNL. HoNOR. Wermel. Westman. et Orebr. Berol, 
Nat. Scrut. Paris. Hafn.Moscpu. &t Halens. Hist. Nat, Gorenk.Philad. 
LuND. Harlem. .AMSTEn)..0ECON. et Inst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 

TURICENS. IeNENS. LiNN. LoNDIN. ReG. -SciENT. FhvS. ET PHyXOGB.^^PU. GoT- 
TIN<J£NS. MON ACH. ErL AMQ. WeTTER. N ANCIENS. MeD. PaRIS. EmUL, 

Monspel. Med. Matritens. ME.mc. et Nat. Studios* Edimburg. et 
Petrop. Medico Chir. Membro nsc non Acad. Scient. Paris. et Insti- 

TUT, NaTION. MoNSSELlENS. AgRICOI.T. PaRIS. MeDIC. LonDIN SCANDIMAV» 
FlORENTIN.EtBaTAVIN. InD, Ob, CoRKESrOND. 

PRO GRADU JVIEDICO 

TRt>l>ONIT 
AUCTOR 

Joh. Em* Wikstrom, 

vestrogothus. 
IN AUDIT. :BOTANIca D. XIII JUNII MDCCCXVIi; 

.H. JV. M. S. 



V T S A L.IJE 

TYPis Zejpei. et Palmblad 



EXPERIENTISSIM^ 

F A C U L T A T I M E D I C AE 

UPSALIENSI 



hocce fuum Opufculum 
debita gratitudime 



confecrat 

Auctor 

JoH. Em, Wikstjroat. 



HJ , - , , °g^' 



Ope^^n^en qaoddam Acadpmjrum edituro res botamci prse caeteris argu- 
tuentV tnihi arrilit. Doleo aurcm , introdD(5tionem quandara 
fcribendi tempns non fuppotere, Quantum Illuftrisfimis noftratinm Bo- 
tanicis hocce naeum opufculum debeat, non eft reticendum. Qnos in- 
ter maxime elucet Iiiustrisf. Prof. et Ri?g Ord.^^^afaei ConjmendatorTHUic- 
BKRG, qui Kautor seftumstisfittiUS, btnevoleiuia^ £i propria, me femper 
ampleirtens , fua experier.ria & corjfillis fubl^vavit atque ad Bibliotbe- 
cam fuam & Flerbarium f.icillunum dedii adirun), liluftriif, Prof. & Eqa. 
Aur. Reg. Ofdin. de Sttll.i Pol. et de Wafi» Swartz quoque fua propria 
et inter oqfines celebratisfirn.'» humarirate, omni modo , confiliis, Biblio- 
theca & Colleftlonibus me adjuvit. ''Cei. Prof. Ad. Afzelius et Cel. 
Wahlenberg etiam in his rebus omni hunianitate adjutrices mibi prae- 
buerunt manus. M.iximas deriium h^beo prsedicoque gratias Cl. 
D:no Fr, Otto, Infpeft. Rtg. ad Hort. bot. Berob, qui mihi in 
bac re multas notitias &c additi-menta fumma dtdil: liberalicat*. Vaie 
ioterea B, L, &teDtamini meo mitiorem ne deriega cenfuram. 



DE D A P H N E. 

* floribus lateralibus. ^ 

I. D. Mezereum L. floribus fesfilibus ternis caulin!.?: la- 
cinii.s corolJae ovatis acutis , foliis ianceolatis bafi lon- 
ge attenuatis utrinque glabris acutis. 
D. Mezeremn flor. fe.^f. term. caul. fol. lanc. decid, 
Linn. Sp. Pl. ed. r. T. 1. p. 356. Thymdcea Meze- 
retim Scopotr^f. Carn. I. p. 279. 
Hab in fylvatrcis bumidis, montanis, fubalpinis 1. al- 
pinis Norvegiae, Sveciae, Angliae, Galliae, Italiae, 
Helvetiae, ubi fec. Cel. Wahlenberg usque ad 5700 
ped. altitudinem fupra mare in alpibus adfcendit, 
Germaniae. Hungariae, Poloniae^ Rosfiae, Sibiriasque, 
ubi fec. Cel. Gmelin^ usque ad Jenifeam flumen per* 
git, & hinc Orientem yerfus deficit. 



) 4i ( 

Floret in Earopa Austr. Febr. Mart. in Svecia me- 
dia olim iniiio Ap- iii.s nofhis diebus vero fine A- 
prili.s 1. initio Maji, (bspe adiiuc durante nive. Cel. 
Beder easn in Galizia vidit florentem ad finem De- 
cefnbri,s et rota ^qcq hyeme- anni 1806. Drupae Junio, 
Julio, I. Aug. maturas: 

Frtttex 2 —^ pedalis *); radice ramofa, fubrepente, 
ftolones rariu.* emittente, molli, interduin truncum per- 
brevem formans, folito ex. ultima bafi ramofus. Ranii &L 
ramuli fparfi, viminei, patentes^ angulati, medio floriferi, 
poft norefcentiam apice tandem foliofi, glabri,Juniores pr^e* 
lentis anni pubefcentes, quod aetate ev^mefcit, epidermide 
cinerafcente teftijlibro viridi tenaci, infibrillis iongis fericeis 
extenfibiii; iigno albo, molH; Gemmco follorum apice ra- 
mulorum, interdum una vel altera inter gemmas floruni 
fparfa: Sqvnmce plures, inaequales, oblongae, ovatas, (ub- 
tus carinatae, ciliatae, brunnaeae', deciduae. FoHa apice 
ramulorum in comam congefta poft florefcentiam con- 
fpicua, fparfa, fesfilia, lanceolata , •••■•^- bafi longe attenua- 
ta', qvafi in petiolum terminantia, integerrima, acuta, 
iitrinque gIabra,^juniora margine tenuisnme ciiiatvi, quod 
setate evanefcitj fubmollia, pollicaria ad palmaria, latitu- 
dine ungvis I. pauilo njinora, fupra faturate, fubtus di- 
lute viridia. Gemmci- Jiorum medio ramulorum fparfas. 
Squamce plures, inaeqvales , exteriores- minutae, ovatae, 
interiores' oWongae, obtufae, concavae, extus carinatae, 
glabrae margine lanatae, quod ante eorum delapfum fere 



*) "Aititudine faepe hnmana crefcit*' Pall. Fl.Rosf. In ftirpe fpontanea 
haec altitudo incredibilis, at non iteai in cultis. Vidit Ph.irm An- 
drea in Mu'ilh;.uren Gernrraniae fruticem 15 annor. , quse altitudinem' 
attff^it 15 — 16 ped Germ., atque truncupi habuit diametri 2 -3 pol' 
iicum. du Roi Harb. Baumz. p 2/0. 

**; Folia longe lanceolata PoU. Fl. Palat. I. p. 385. ■ 



r sr X 

evanefcifc, extus viclaceje, intus virefcentes, deciduse»- 
jP/o;tj- medio ratiiulorum, terni 1. qvaterni, rarius bini^, 
ante folia conlpicui, fparfi, conferti, ut qvafi fpicam 
longam reprjefentant, odorem gratuin primo fpirantes ,- 
quae" iiiox vero liupefaciens ev-.dit. Corolla nionope- 
tala, tubulofa, 4 fida , crasfa , nervofa, nervis 5 — 7, exfus 
pubefcens, rarius fericeo — h villofo — pubefcens, rofeo- 
rubra , tres iineas Ibnga , dupplicata I. duabus men^bra- 
nulis conftituita : Externa: ( 1. involutum externum) ab^ 
infima bafi usque ad medium laciniarum corolla} libera 
fere eft, tunc veifus apiees Iftciniarum & ad margines 
earum cellulofa tenui conne(5titur membranulae internae, 
faturatiori coiore gaudet, & externe pubefcenseft. Interna- 
tenuior, dilute rofea. Tubus crasfus, cylindricuS, duas 
lineas \ongus :' iacinine coroIhT ovatse, acutas, rarius obtu- 
fiusculse,. fubplanajj duas majores, duae fsunores,> tubo di- 
niidio breviores,, extus pubefcenfces 1. fericeo-pubefcen- 
tes, intus micanfces I. rutilantes^ Stamina 8 tubo infer- 
ta, alterna, duorum ordinum: 4 inferiora paullo fupra 
medium tubi inferta, 4 fuperiora paullo infra faucem 
inferta, ifca ut eorua» antherae faueem coronant Fim- 
lamenta: b.revisfiiBa, alba.. -^72/^/2^^72 fubrotundse I. oblon- 
gae, biloculares, luteae. Pollen aurantiaco - luteum. 
Germen- ovatum I; oblongnm , giabrum. Stylus' brevis- 
fimus, (ufc fere nuilus). Stigma- fimplex, capitatum, de- 
presfum, margine faepe villofum ,'albidum. .Dn«/7« ellipti- 
ca I. oblonga, glaberrima, fucculenta,. rubra ; /^^a brun- 
nea, compafta. Membramda {^ew.\MS propria aibo-flave-' 
fcens. Senien oblongucn, glaberrimum , album. 

Varietas hujus Daphr.es datur Jloribus albis Qf driipa 
Uitea, qvae fec. Cel. Gmelin (in Fl. Bad.) in Horfco ex 
feminibus culta conftanter perm»nfit; paullo prius quo- 
que quam communis floret, fec. Wil^d. Berl. Smmz. ed. 
a p. i24i Haec i.dhuc folnmmodo in Gallia & Germania» 
anftrali reperta eft. A veteribus au<2oribus jam obfer> 



) 6 C 

rat-a. Eft Var.iS WilM.Sp. PI. i. r. p.^TJ. HaleEden.t^ifi- 
guram hujus Ptaiuye exlTbe: lec. Hail. Hjft. ftirp. 

Vidij«u5 deijjqua <? Fi. GilJ. Cel. Deslongchamps, 
Villarriuu* in Fl. Delph, ipeciem quandam Daphnes ha- 
bere, a Dffflongcljsmp'* ut v^rietatem hujus fpeciei con- 
iideratam. S«fd, uti videcur, nt; varietatis quidem no- 
men mefetuf. ''Daphne Lwttardii roliis fpithulato-lanceola- 
tis, floribu.# qvaEtf^^nis axillaribi.s , infer g^mmas penta- 
phyilas occultatis*. ''Viihirs Dauph. 3 p. 516." D. Ahz. y 
Deslongch. Fl. Gall. i. p. 126. — Dam nec Cpecicnen 
hujus plantae, n»c iibruin ViiKjrfii umqvam vidimus, de 
hac re ulteriu.'? dijudicsire h^iid po.<?J'umus. 

Singularis eft D. Mezereum inflorefcentia fua: 
flores e prop^iis igetnfpis in ramis nudis infiden- 
tes , fparfi, fpicam longRui pulchre roieam eflfor- 
mantes *3 infra gemm«s foliorum. Folia perafta flore- 
Fcentia apice raniulorum primo e<*urjipunt, in coniain 
congefta. In cseteris ftre fpeciebus Daphnes folia & ilo- 
res fsepe ex una eariefi»que geri.ma egrediuiuur, vel 
faltim faepe gemn.as fine ordine intime approximarae, 
non ita ftri£le diftantes, ut in hac. Foli;* etiam in cete- 
ris fpeciebus I. floribus praecGciora , I. coSfanea cum illis. 
Singuiaris etiam de caetero coroilii dupplicata , quod iti 
nulia alia fpecie adhuc detegere potuiwius. Hoc jam ob- 
fervavit von Linn^, & in Fl. Lapp. p. 105 fequentia 
adnotavit: "Corolla florum dupplicata conftyt meuibra- 
nula, quafi calix & corolla coaluerint in unum corpus." At e 
centenis illis au^Hioribus, qui ex hoc tempore, An. 1737, 
usque in dies noftros de D. Mezereo fcripierunt, nul- 
lus, quantum indagare potuimus, priushacdere disfere- 
rit, qvam Cei. Brown in Prodr. FI. Nov. Holl. p. 363 
de Charadlere Daphnes loquens, fequentia nobis dixit: 

*) "Ante folia fpica cylindrica fpecio& furgit'', Poliich 1. c» 



> 7 ( 

'^SinguIare eH: perianthium dnpHcatum in D, Mezereop 
aliotjni vix divejfV '■*), 

Generofisf. Leysfer in Fl. Halens. p, 94, fequentia 
affert: "FloreS faepe 5 — 8 ex eadam gemma," qvodnum- 
quam vidimus, faepe tamen duas gemmas qvam intime 
appro>;iiiiatas obfervavimus, quarum fingula 4 habuit 
florcs, quod in culta planta haud rarum elt. 

D. Mezereum proxime affinis eft D. altaicse Pall. 
& D. alpinae L., me judice, quoad habitum naturalem, 
quRmquam inflorefcentia in hifce alia eft. De hac affini- 
tate infra ulterius locuti fumusj diagnofis etiam ex 
Gomparatiane earum confefta eft, 

In Svecia media 4:ta eft planta, quae vere floret. 
Tusfilago Farfara, Alnus glutinofa & Corylus praecedunt. 
Pulchrum eft fpeftacnlum, hunece fruticem floribus fuis 
rofeo-rubris micantibusque onuftam videre, placis niva- 
libus circumciniftam. Amaenum advenientis Veris & 
Florae praefagium ! Dum in Svecia media floret , ad- 
huc femper placae nivales in fylvis & faepe in libero cam- 
po reftant ••'*), 

ft. D. Thymelcea L. floribus axillaribus fubfoIitarit$ fes- 

filibus gracillious: laciniis coroliae Ianc«olatis acumt- 

natis; foliis lanGeoIatjs nrjucronfttis, ramis fimplicisfimis, 

D. Thyni, flor. fesf, axill. , fol. lanc. , ramis finiplicisrr 

VHhl. Symb, bot. i. p. c^g» 
D. Thym. flor. fesf. axili. fol. lanc. , caulib. fimplicisr. 
Linn Sp.PI. ed u T. i. p. 356. Ger. Fl. prov. t. ly.f.a. 
Thymelaa Sanamunda A'l. FI. Ped. i. p. .131. 
Hab. in locis pet<ofis> montofis Hifpaniae, Gallias au- 
ftralis, Italiaeque. 

*) Cel. Scopoli !#. c. dixit "Tubus coloratam epidermidein facile di- 

naittens.'* 
V) "Saepe adeo prsecox, ut et jamnuna obteaa tprra Dif e exhillarat lo- 

cum Linn, Frutet. Svec, p. 19, 



) ;8 ( 

Floret Ap**!!! ^i Majo. 

- FrnflcvluT p^niulis , \. 2 -3 pedalis, bafi ramo''ns. Rami 
fiiiipiici Iinii , e edi, glnbri , juniore.s pallefcentes , gdiiki 
ciiierafcentts, !ijperne m;;gis' f-oiiori. Fo/Vn (parla, fesfilia, 
lanceolata, verfus apiceni parum htiora, bafi ang.u- 
ftata , iiUegerrinia, niucronata, utrinque glabra, pal- 
lide viridia, fubtus glauca, ^ lineas iongn, duas la- 
ta. Flores axill.^res, resfii^s, jblitarii, rarius bini I. ter- 
ni, fbliis breviores^ fenrper hermaphrodiri & o(5tan. 
dri nobis vifi (Cel. Vahl I. c. -flores dioicos .& tetiandros 
deCcripfit, quod numquatn obfervavimiLS). Corolla gra- 
cillitna , extus tenuis/irne pubefcens, hneas 4 circiter 
longa, "aibo-Iuteola'' inc. Deslongchamps : Tiibus gri>cilli- 
mus; Lacinia xorolh lanceolatagj skCuminatH?, extus pube- 
fcetites, tubo dimidio fere breviores. Stamina duoruin 
ord. ut in priori. Anthercp Cesfiles , luteae, longiores 
qvam in D. iVIez. Germen ovatum., glsbrum. .Stylus bre- 
vis, faepius paull© infra apicem germinis infertus, obli- 
qvus I. curvatus (faltim in Ipecim. excicc^t)/ glaber. 
Stigma capitatum, faepe pubefcens. Drupa ovata , ''iutea" 
fec. Schkuhr. .Semen ovatum. *-- Obs. Rami juniores pube- 
fcentes, quod aetate evanefcit, hoc etiHm in foiii«»obfervavir 
mus. Corolla.drupaediutiusadhaeret-quam inD. Mczereo. 

Habitu quodam jasminaceo hsec planta veftitur, quo 
prae caeceris multum diftingvitur. Tabuia Oerardl ftir- 
pem bene repraefentat, in eo tamen mendofa, quod fl-jres 
longe pedunculatos exhibet, -dum in Jiatura fe.siiles in- 
veniuntur. 

Proxime affinis certe D. pubefcenti L. , fi liaec re- 
vera ab illa diverfa, quod credibile, dum fpecies , quas 
diftinxit von Linnt^, bonae femper fuerunt. E defcri- 
ptione D. pubefcentis nihil tamen hac de re eruere pos- 
fumus; folia in D. pubefcente Iineari-Ia'nceolata dicuntur, 
;J^dum folia D, Thymelaeae lanceolata I. lato-Ianceolata , 



) 9 ( 

brevia) & flores plures quam in hac, qnod tamen nnllius 
«ft momenti, Hic judicent Autoptae, 

Cel. Vahl D. Thymelagam cum D. dioica Gouan, 
(nunc Pasferina dioica Ramond in Bull. phiionj.) com- 
paravit, forfan folummodo, qaoniam olim Cel. Lamarck 
in Fl. Fr. D. dioicam perperam ut varietatem hujus ci- 
tavit ; haec fimilitudo tamen longius certe petita eft. 
Praeter quod fec. Cel. Raraond vera Pasferinae eft 
fpecies, fefe longe lateque diftingvit: Ramofisfima eft, 
rami^ verrucofis ex infertione foliorum delapforum, ver- 
fus apices ramulorum foliofis(in D. Thym. fere ab ulti- 
ma bafi), folia verfus fummitates ramulorum confertis- 
lima, minuta, obovat», duas lineas longa, unamque la- 
ta; Jqvamce gemniacece flortm minutas, binae, ovatae, bafi 
florum crebre infidentes; Flores magis crebri , majores, 
plures, glabri , breviores quam in D. Thymelaea. Tubiis 
verfus limbum incrasfatus I. multum latior; (dum in D. 
Thym. tubus linearis efl). LacinicB corollce ovata&, acutge, 
Germen paulio pubefcens, praecipue verfus ftylum. Flo- 
res in Pasferina dioica femper hermaphroditos invent 

In fpecimlnibus, quae vidi D. Thymelaeae, flores 
folitarii fuerunt; dixit tamen Cel. Lamarck in Enc. 
Bot. flores inferiores folitarios, fuperiores binos I, 
quinque. 

5. D. piihefcens L. flonbus fesfiHbus lafceralibus aggrega- 
tis, foliislanceolato-linearibus; caule pubefcente. Linn. 
Mant. pr. p. 66. 

''Hab. in Auftria D. Jacquin.'* Linn. L c. 
*'Caules bafifrutefcentes, fimplices, pubefcentes. Folia 
alterna, remota, lineari-lanceolata, nudiuscula, annua, 
fubmucronata. Flores axillares, fesfiles, angufti, quin- 
que vel paqciores, tubo filiformi pubefcente, foliis bre- 
viores. Divei fa videtur a D, Thymelaea.*' Linn. I. c, 

a 



) lo ( 

Nihil nns qvideii) aliud, qnam hae? verba Li.nnsei, 
ex autopfia ipfius frirpis rcriptum iijveniriiur. ; Hfcliqui 
au(5loies, qui de hac flirpe icripferunf, inpotr? La- 
niarck, Schkuhr, Willdenow &: P&ribon roiuirunodo 
verba Linnaei tranfcripfeiunt, & llirpeni nuniqvam vi- 
dernnt. Nec Botanicis Auftriacis n.ag\s cognita esle 
videtur. Neque enira Jacquin, neque Hofr, neque 
Schulte.?, nec denique Trattinnick uiiam ijiiu.s nr»entio- 
liem attulerunt, & in eorum de PJantis auftriacis fcriptis 
cmnino deficitur. Ce! Trattin?iick, dum in Arthiv der 
Gcw. l-:unde I. p. 122 Daphnes ipecies aultriaca.s enume- 
rat, hanc oninino praeterivit. Haec omnia, qua ratio- 
re fecerint, plane nercimus. Si iliam ut ipfam D. 
Tliymelaeam 1. ejus varietatem conndsraverunt, hoc 
certe declaravisfent. Sed D. Thymelaea de caetero ad 
huc in Auf^ria nondum eft repe* ta , et certe ibi non 
jnvenitur, qvoti.iau) fine dubio auftralior eft planta. 
Forfan D. pubefcens femel tantum lect^, & nulla fpe- 
cimiua in Herb^^iis Auftriaci.s asfervata. Forfan etiam 
lorus tjjs iiatalis n.endcfe eft riefignatus. liiuftratio- 
nem hujus rei a Botanicis Auftriaci? fperajnus, & dum 
in Hfbdjio LWinaei certe invenitur, Cel. Smith etiam 
de H^finitate liujus piijntae multum nobis rdocere poteft. 
4. D vermiculafa Vhh]. floribus lateralibus fesfiiibus foli- 
tariis gh.b-is: ia«.iniis roroilae ovatis acutis, foliis li- 
iiea^i-lanceolatis tenuisfiuie lanati.s, 

JJ. vermicnlata floib fesf later. folit. glabr, , fol. lineari- 

h*nc. villof. VaJTl Syuib. bot. i. p. ag. — Pasferina 

hirfuta Broter. Fl. Lufir. fec. Roenj. Collei^. p. 265. 

- - Sanam. vermic. B.irrel. jc. 23J. 

Ha5 in Arragonia H fpani^ Vahl. — Frntex parvu.5, ra- 

iTif^fivfiinus. Ranii fparfi, rigidi, verrucofi ab rnfertione 

fohorum delapforuna, purpurafcentes, fuperne tenuisfime 

lanati, inferne glabri. Fulia fparfa, verfus apices ramu» 



; II ( 

lorum confertiora, feisfilia, linea^-f lance/^Iata, integerrima, 
obtuCa, tenuisfime lanata, crasla, 3 — 4 lineas usque ad 
ungueni longa , dua» lineas ciicirer lata. Sqvamce gemma- 
riim floraUum binae, minutae, ovaras l.oblongae, obtufae, con- 
cavas,- integerrimae, tenuisfiaie lanatse. Floref axilla- 
res, (olitarii, fesfiles, foliis dlmidio breviores, glabri, 
fangvineo-rubri (in fpec. bene exficcac). Q)r(7//«nervofa ex 
infertione firamirjum, crasfa , duas circiter lineas longa. 
Tubus brevis, lineain longus, fuperne ventricofus I. in- 
crasfatus. Lacinipe Corollce ovatse, acuta?, interdum vero 
'obtufiusculae, tubo dinndio niinores. ^^f/rmi/^a duorum ordi- 
num ut in caeteris. Fikment a bvevl^Vim&i -Ab^L. Antherce ^xxb' 
rotundae, bilcculnres, luteae. Gcrmen ovatum, gl^brum. 
Stijlm b evj^fi.nus. Stigma parvum. FrucStus nondum 
vidimus. Fo^fan Pasferinae fpecies efi,- dum habitura 
quemdam Pasleiinse quoad ramos & folia habet. 

Cuinam e cseteris affinis eft, nondum bene explo- 
rare potuinius. A D. CoridifoUa Lam. bene diverfa. Haec 
fe^e diltlMgvit fec. defcriptionem &tab'alan) Lamarckii: ra- 
mis glabris, foliis tiiagis iinearibus, utrinque glabris, flo- 
ribus verfus rummitates ramulorum crebre infidentibus, 
ut qn^fi fpicam foliofam efForment, extus parum villofis. 
D. Tkefioides Laii>. difTert (ec. defcriptionem &tabulam 
Lamarckii: ramulis fimplicibus, parum villofis, sb ulti- 
ma bafi foliofis, foliis linearibus, glabris, floribus in per- 
plurimis axiJlis binis, e-iLtns parum vilJofis. 

Pasferina calycina — Pers, (D. calycina Lspeyr.) dif- 
fert: ratuis glabris, foliis iineari — lanceolatis, acutis, 
glabris, corollis bafi multura yentricofis breve peduncu» 
latis, rofels^ glabratis I. pube perrara tenuisfima obtedlis; 
laciniis corollae minoribus, fere rotundatis, obtufisj fty- 
li longitudine fere iineae. 

In colledtan. Cel. Roemeri p. 2^5, ubi recenfitur FI. 
Lcufit. Broterl, fequentia obveniuntr verba: "Pasferina 



) 12 ( 

hirfuta non differfc a D Vermiculata Vahlii," et quamqnam 
didiuua hocce ambiguitate haud caret , attan* i fenten- 
tia certe eft ejus, quod cel. Brotero, errore fane fingula- 
ri , D. vermiculatam Vahlii fub fairo nouiine Pasferir.:« 
hirfutae L. I. c exhibuerit. Pasferina hirfuta L. vero 
a D. vermicuiata Vahl toto caelo differt, & fefe omni- 
modo diftipgvit : Caulibus ramofisfimis, ramis laxis, pen- 
dulis, niveo — tomentofis; foliif? niinuris, ovatis, acutis, 
extusglabris, intus niveo-tomentofis, ramos fere adpresfis, 
creberrimis, fere ex ultima bafi lineam longi» & fere latis ; 
floribus apice ramulorum capitatis, foliis cincftis, pluri- 
iriis, minutisfimis, extus niveo-tomentofi«, vix dimidiam 
lineam longis; — itaque ne minimam affinitatem cum D. 
vermiculata habet. 
5. D. villofa L floribus lateralibus fesfilibus folitariis 

extns albo pilofis: laciniis corollas lanceolatis obtufis 

ininutis planis albo-pilofis ciliatis. 

D villofa florib. fesfil. later. folit. , foliis lanc. pilof. 

confertis. Linn. Sp. Pl. ed. 1* T. i. p- 51O. 

Hab. \n Lufitania, ubi primo defexit Tournefort. In 

Hifpania: Alftromer. 

" Fruticulus pedalis rariiofus. Fami & ramuli fparfi, 

nigricantes, fuperne albo-pilofi, inferne glabri. Folia fpar- 

f a , fesfiia, verfus apices ramulorum confertisfima , ut 

fere irisbMcata, minuta, lanceolata I. elliptica , integerri- 

ina, obtufa, plana, albopilofa, pilis albis reniotls I. pau- 

cis obdac^a , ciliata, circiter tres lineas longa, unamque 

lata I. paullo latiora. Flores laterales, foiitarii, nervofi, 

albo pilofi, foliis et longiores et breviores, dioici certe 

foJimia enim fpecimina, quae vidl, feminea fuerunt) Corol- 

ta tenera, albo-pilofa I. pilis paocis albis obdu(fta, luteo. 

rubra (faltim in fpecim. bene exficcat.), duas circiter li- 

neas longa. Lacinice corolhv lanceolatae, obtufael. obtufiuscu- 

Ise, extus tenuiSHMjel. raro albo-pilofae. Germen ellipticuo!, 

pubefcens, praecipue verfus ftylum. Stijlus longus 1. lon- 



) 13 C 

gltudine lin^se^ e bafi curvatus (faltim in fpec. exficcafr/^ 
Stigma capitatom. 

Pulchra eft , & ab onnnibus caeteris fpeciebus diftin- 
«flisfima: foliis fuis minutis albo-pilofis ciliatisque; JJici- 
niis corollae lanceolatis obtufis extus raro albo-pilo- 
fis, gejiuine pubefcente, ftylo longiore quam in omni- 
bus casteris fpeciebus. Fiores inter folia creberrima uti 
ftellulae fcintiilant, unde ftirps hicce^ quamquam parvus, 
oculos fpeftanti-jm valde arripit & placet. 

Affinitatem ejus eruere nequimus; ftat quafi ifolata 
inter castetas fpecies. Ejus iblia Polygoni avicularis 
valde referunt, quamquani folito minora. 

Cel. Lamarck fQJia 5 — 6 lineas longa defcripfit; in 

fpeciminibus, qu^e vidimus, folummodo duas 1. tres. 

6. D. Innugiiiofa Liam. floribus fesfilibus , foliis ovato-acu- 

tis fubimbricatis utrinque toinentofo lanuginofis. La- 

marck Enc. bot. 111. p. 436. 

'Thymelaea foliis kaii lanuginofis falfis. Bauh. pin. 

303. Tournef. 594. 

Sannmmida 2. Clus. Hift. I. p. 88- J- B. I. p. 594" 

fec. Lansarck 1. c. 

Hab, in Hilpania Herb. Jusfieuil ^ec. Lamarck 1. c. 
Hancce plantam, cujus defcriptionem in lingva Galli- 
ca dedit Cel. Lasparck, numquam vidimus. Ex opere 
laudato fequentia afferemus: ''affinitatem quandam cum D. 
tartonraira habere videtur, at incertum an Pasferina 1. 
Daphne; etiau) cum D. viliofa habet affinitatem.'' 

''Fnt/^jc pedaiis f altior, valde ramofus. Rami valde 
lanuginofi, flexiles, fericei. Ramiili albefcentes. -^ Folia 
parva, fparla, vaide conferta, verfus fummitates imbri- 
cata, fesfiiia, ovali acuta, tomentofa & utrinque lanugi- 
no^a, minora quam in D. tartonraira, non lupra glabra, ut 
in D. viliofa. Flores fesfiies, flavefcent^s (uti videtur), 
verftis fumiBitates difpofitii, axillares.'" 



) T4 C ■ 

7. I). fotuenfofa Lqm. floribiis fesfilibus axillaribii.s, follis 
obiongis obtufis utfinque fericeo - tomentolis. La* 
marck Enc. bot. IH. p. 456. 

Hab. in Orient-e. L^^.m^rtk 1. c. 
Nec hancce vidi«'U'«. Ex opere Cel Larpa»"rk fe- 
qaientia afFeremns: '^Frutex altior quam D. Tartonraira , 
blanchatre, toinentorus, fere fericeus, vifu i^etus. Folia 
niagis elongata , moUioira quam in D. Tar^onraira. For- 
fan Thymelcca itatiea fartonraire Gallo provincice /imilif^ ftd per 
cmnia majur.TiW Horr. Pif. p. 165. t 49. f. a. !iifi Planta 
Tiilii varietas fit D. Tartonrairce.'^ Lam. I. c. in iingva Gall. 

S. D. CoridifoUa Lam. floribus axillaribus^rfsfiMbns folita- 
riis confeito-fpicatii, folii* lineari^fubulatis nudis. 
L^im. Enc. bot. III p. 437. Ejusd. rllult?-. t. 290, f. 3. 

Hab. in Galltcia Hifpaniae. Herb. Jufi». fec. Latn. I. c. 
Dusn plantam nondum vidiinus, pnuca ex defcri- 
pHone Lamarckii afferewius: "Habitus & folia Et icae. 
Siiffrutex valde parvus ?amofus, difrufn.s. i?07;a' j^labri, 4 — 6 
pollices longi. Folia p«rva , ruime.rofa, fparfa, Hiearia, 
acuta , glabra , duas cum dimidia lineas ionga, unamque 
lata (fec. figuram). Flores p-^rvi, flavefcente.f , fesfiles, 
axillares, Iblitarii, fed folumiriodo in parte fuperiori ra- 
niulorum, ubi ex approximatione eo'um fpicam fclljceaui 
quafi formant, non vero te^^iinalem, fed radiulus folii- 
fer i^tiCQ continuans comani foliaceam piacbet. Tubur 
florum extus parum villofus'' Lam. I. c. irj Lingv. Gall. 
^ Lacinice corollce ^ fec» figuram, ovatae, acutae. 

Pasferina cahjcina Pers. qua cum affmitate?» h«bet, CeCe di- 
ftingvit: foliis longioribus; I*itioribus floribus folitariis, 
fp^rfis / non in ipicani foliaceam congIon>eratis ac in D. 
soridifofia), multo minoribus, bafi ventriccfis C tubus m 
D, coridifolia fec. figu»-.nm linearis fere eii), glubiatisl. pube 
perrara tenuisfioia obte(5lis.' 



) 15 ( 

llluntjins. M^illdenow figurafn D. for;Vi/b//i3? Lam. per- 
peram ad D. cnhfcinam reiatain cltavit. 

9. D, thefioides Ivatn. floribus axillaribn.s fes/iiibu.s fiabge* 
lijinis, folifs Jinearibus glaUi?, rarnulis /implicibus., La- 
marckEnc. bo!:. IJI. p. 437. Ejusd. ilhiitr. t. 290. f. 4. 
Hab. in Hifpania? In Herb. Jusf. fine indicatione locL 
lec. Laniarck 1. c. 

Neque liancce vidimus. Ex opereLamarckii feqnen- 
tia £«ireremus: "CanHs truncuni Ibrmat lignofum, crasfitie 
fer^digiti, tortuofnmj divifum, valde brevem, i — 2 polli-. 
ces loiiguiR. Ex ?4p(ce diviilonum hujus trunci plu- 
res naicur.tur rao^i fere filiformes, fimplices, paullo 
villofi, erefti , fafciculati, iongirudine duar. pollicuni 
cuujGiniidia, per totsm iongitudinemfoliofi. Folia numerofa^ 
fparfa , linearia, glabra, pfiullo Jongiora quam in praece- 
dente. I^lons axiliares, fesfiles, gemini in pferisque axil- 
lis-, verfos fummitates ramulorurn: iubns extus paullo vil- 
lofusj limbiis flavefcens (jaunaj:re_) videtur." Lamarck. I. c» 
in lingv. Gall. 

DifFrtrt a prcecEdente fec. figuram: foliis magis acumi- 
natis, floribus tenuioribus, binis I. fojitariis, usque ad 
apices «-amulorum infidentibus, lacinils corollae lanceolatis, 
A Pasfev. calycina-Perf. diffe^-t fec. fig. : foliis anguftioribus, 
floribus tenuioribus, dupf>lo fere iongioribus, extus vil- 
lofi^", tubo cylindrico (non bafi ventricofo ufc in Pasf, 
cahjcinn), laciniis corollae lanceoktis (in Pasf. calycina ovatis). 

10. D. Laureola L raren;is pxiilaribus terminalibus fub- 
, quinque floris brafteatis nutantibus, laciniis corollae 

lanceolatis ovatisve obtofis ^ fohis lanceolatis bafi lon- 
ge attenuatis utrinque glabris. 

D. Laiiveola racem. axiJI. quinqueflar. bradleat. nutant. 
fol. lanceol. glabr. Wiild. Enum. Hort. Ber. i. p. 424- 
D. Laureota racem. axill. quinqueflor., fol» lanc. gJabr. 
Linn, Sp« PI. ed. i, T. i. p. 356.' Engl. bot. t. 119« 



) »6 ( 

Jacq. Fl. Auflr. II. p, 49- t. 183. D. Major Lam. Fk 

Fr, III. p. 221. Thijm, Laureola Scop. 
Hab. in fylvis montofis & duQietis Anglise»GalHae, Italiae, 
Hifpaniae, Helvetiae, Germaniae auftralis Boheiuiaeque. 

Fioret h^ehr., interduin durante riive, Martio, Aprili. 
Drupce Julio, Aug. maturae. 

Friitex 1; Arbufcula: radice longisfima, ramora.crasfius- 
cula, tereti, extus pallefcente, intus alba, truncum inter- 
duin formans 1—3—5 pedalem, ere<^uai, glabrum, pallide 
cinerafcentem, fuperne in paucos rafi.ulos divilum. Rami 
& ratuuli fparfi, flexuofi, apice denfe foliofi, glubri, cine- 
rafcentes. Folia fparfa , (esfilia, faepe deflexa, lanccolata, 
apice latiora, bafi longe anguftata, integerrima, acuta 1. 
obtufa, glabra, nitida, viridia, fubtus dilutiora , coria- 
cea, fempervirentia, binas I. tres uncias longa. ung- 
vemque lata. Floref verfus apices raiijulorum axillares, 
terminales, racemofi,virefcentes(Iuteo-virides Deslongch.). 
J?«^«Kinutantes, brafteati, quinque, laiius 6 — 8 flori. Pe- 
dunculus racemi albo-virefcens, angulatus: bracfeceilonun o- 
vatae I. oblongae, concavae, dilutisfime virefcentes, obtu- 
fae, glabrae, marginibus hyalinis, floribus faepe minores, 
rarius longiores, pedunculum racemi ampled:entes,caducae, 
Pedujiculi forum breves, angulati, albo virelcentes. CoroUa 
glabra, 4 circiter lineas longa, nervofa; tubus fere linearis 
1. bs*fi paullolatior : lacinice Corollce lanceolafae et ovatae, 
obtufae, duae majores, duae rainores, fordidius virefcen- 
tes quam tubus. Stamina duorum ord. Filamenta bre- 
via, alba. jintherce biloculares, oblongae, flavae. Germen 
ellipticum, glabrum. Stijhis brevis. Stigma c:ipitatum, au- 
rantiacum, muricatum. Drujpa elliptica, nigra, apice 
depresfa. 

Proxime affinis eHD.ponticceLt., at peibene diftinfta, 
Ut infra demonftratur. 

."Fiores triftes colore, odore, tempore," Murr. Syft. 



5 17 ( 

Veget. cd. XIIT. p. — . Atfcamen "flores fvaveplentes*' di- 
cit Schukes in Fl. auftr. i. p. 214. 

II. D. pontica L. floribus lateralibus axillaribus, peduncu- 

Jis eiongatis bifloris nudis, laciniis corollss linearilan- 

ceolatis longe acuminatis, foliis lato-Ianceolatis obo- 

vatlsque. 

D. pontka pedunc. axili. elong. biflor. niidis; fol. ova- 

to-oblongis glabiis. WiHd. En. Hort. Be-. i. p. 424» 

— Linn. Sp. Pl. ed. i. T. 1. p. 357. x^ndr. Rep. t. 73. 

Pall. FI. Kofs. I. p. 54. 

Hnb. m Ponto: Tournffort. "In Fageti.'? umbrofiifimis 
' inontanis inter alpina juga in Diftnftu Radfcha ad Se- 
glevi & ad jugum proinontoriale in diftricfbu Sadicha- 
vacho Imiretiae Giildenjiedt" -^ec. PaU. Fl, Rofs. 

Florst autumno: Pallas; culta floret Aprili 1. Majo. 
JVilldenow. 

Frutex bi-tripedalis I. altior (trunco digitum crasfo e* 
pidermide brunneo laevi) rairofus. Rami et JRamuli dif- 
fuiS, fparfi, bsunnet, laeves, verfus apices foliofi. Fotia 
verfus apices raroulopum denfe (parfa, fe.vfilia, lanceolata 
I. obovata, verfus apices latiora , bafi anguftata, integer- 
rima, obtufa, glabra, nitida , coriacea, fempervirentia , 
laete viridia, fubtus dilutiora, pollicaria i. bipollrcaria, cir- 
citer ungvem lata 1. anguftiora. Flores verfus apfces ramu- 
lorum> axillaffes, pedunculati, lutefcentes/glabri. Pedun* 
iuH axillares, pollicares, in 'Ultima bafi binati , gla- 
bri, virefcentes, floribus paulo breviores. Corolk tenera* 
nervofa, unguicularis I. pauJlo longior; Tubuf fere linea- 
ris, bafi paullo latior, 4 lineas longus: lacinig coroltce line- 
ari-lanceolatae I. fere iineares, longifudine duarum 1. 
trium linearum. Stamina duor. ordinum. Fitamenta bre<i 
visfltua. Germen ellipticum, glabrura. Stylus brevis. 
Stigma capitatum, glabruQ]. -r^ **Dmpa ovata, rT«agaitHdi<; 
ne Ribis" Pallas I. c. f 



) 18 C 

D. Laureolce proxime affinis, differt: foliis bre- 
Vtoribiis pedunculatis bifloris tbrafteatis , lloribus 
teneiioribus longioribus lutefcentibus laciniis corollae li- 
nea^-t-lanceolatis I. lineaiibus multo longioribus; dum 
D. Latireola inflorefcentia fua valde diverfa : floribus 
iieiiipe i^xiilarib-os racemofis, qr.inque I. plures in fin- 
gulo racemo , b^adieafcis , fordide viridibos ; bra(5leis 
oblongis, virenfibuSj & Jaciniis corollse lanceolatis obtufis 
dimidiam tubi longitudinem vix artingentibus. Nulla alia 
vera l*pecies Dyphnes pedunculos tam longos habet ac 
hpgc, & Ucinise corollae in hac longiores quam in ulia alia. 
D odora Thunb foliis difFert ellipticis, floribus termina- 
libus aggregatis & laciniis coroHae ovatc-cordati^. 

'*Flores fvaveolentes" fec. Willd. Berl. Baumz. ed^ 
a. p. 125.-- "Odor folioruu) & florum debilis & ingra- 
tus, balfamicus. Sapor primo iners dein urens. — "Fio- 
xes colore lurefcente viridi." PalL I. c. 

Cel. Lamarckin Enc. bot^ pedunculos defcribens di- 
cit: "ils font garnis de quelques brh^iees alternes, petites, 
ovales-oblongues, concaves/" quod nullus alius botanicus 
unquam. oblervavit, dtim ex adverfo expresfe dixit Cel. 
Willdenow in Berl. Bauirz/* die Blumen- fl:iele ohne ne- 
benblatter" -— Nos ne unkam quidem brac^eolam veJ 
ejus rudimentum detegere potuimus. Forfan Cel. La» 
luarck fquaa'<a« quasdam gemn>arum; florum vidit.. 
* * floribus teroiinalibus. 

12. D. tlnifolia Sw. fToribus terminalibus dichotome panK 
culatis agg» egHtis fericeo-pnbefcentibus; laciniis ca-^ 
roilae ovatis obcuOs, foliis eIlipticQflanceolati& ohtudus- 
culis glabfis. 
D. tinifoha racemis compofitis ereftis , floribu»^ term. 

confert., fol. oblongis. Svvart«, prodr. p. 63 & Fi. Ind. 

Occ 11. p. 683. 
Laurus AmericanaM.illDi6t, p. •- BrownJam.N.o. 15 p- 372. 



) 19 C 

Hah, in tnontibus excelfis Jamaicae auftral. : Swartjc. 

"Arhor ao — 30 pedalis. Tnmcns cortice cinereo- 
ferrugineo'' fec. liJ. Swartz. JRami fparfi, ered:i, glabri, 
juniores ramuli verfus flores pubefcentes; cortice fericeo 
iibrofo, epidermide cinerafcente. Folia fparfa, petioiata, 
eliiptico-lanceolata, interdfim lanceolata i. Jato-Ianceolata, 
integerrima, obtufiuscula , apice elongata, venofa J, rtti- 
culata, fubcorfacea, glabra, fubtus vero fi*;pius Cpraecipue 
ad nervum dorfalem) pubefcentia, quod interdum astate 
evanefcit, bipollicarla pius minusve, fere fesquiungvi- 
cularia. Petioli crasHnscXiliy fupra fob - plani, fubtus 
convexi, glabfi 1. fnterdum fubtus pubefcentes (Petioli 
teretes fub-reflexi. Sw.), ^ I. 3 circiter lineas longi. 

Panicula terminalis, dichotome-divifa. Flores apice ra- 
mulorum paniculae umbellulatim infidentes> congefti, 8-20, 
parvi, extus pabefcentes , brevisfime pedicellati, "iuteo- 
virides'' fec. III. Swartz. Mamuli panicidie angulati, verfus 
flores incrasfati, dichotomi, feripeo-pubefcentes (prsecipue 
verfus flores), nutantes. jP^^^/VJ// florum brevisfimi, medio 
fere nulli: Co^o^/flr parva, 2 \. 3 lineas longa: Tuhus ver- 
fus limbura parum incrasfatus, paullo longior quam lim- 
bus : lacinice corollce ovatae, obtuise, vix lineam longae. SVa- 
viina duor, ord., quorum inferiora fauce tubi infident, 7«» 
periara aiedio fere laciniarum limbl inferta, Filamenia bre- 
visfima. Antheroe luteae. 'Germm ovatum I. obovatum , 
glabrum (pubefcens:' Swartz^, Stylus brevis, tubodimidio 
minor (loogitudine tubi Sw ). Stigma capitatam, glabrum 
(pubefcens: Sw ). ^^Drupa obloiiga olivaefortDis, pendula, 
inonofperraa. Nux ovata. Nucleo bilobo, membranula 
propria tefto" Sw^ 1. c. 

Affinis quodammodo D. mcidentalis Sw., at abunde 
^iiverfa. Folia D. pendulcs Sm. valde finnlia, 

Inflorefcentia red:ius forlan paniculata dicitur, quam 
vac^mof»,^ l^ iiulla alla Dap hne peduacull dichoCome<; 



) 20 ( 

divifi ut in hac. Etiam in eo fingularis, quod ftamina 
fuperiora naedio fere laciniarain limbi iuferta. — "An D. tu 
nifolia re vera hujus generis'' dicit Cel. Brown in Prodr. 
Fl- Nov. Holl. I. p. Y^"^' Forfan e defcriptione feminis, 
quam dedit 111. Swartz, hoc excrevit dubium. At fu- 
perfluum eft hocce dubium, nam revera hujus generis 
eft, quod ex inrpe(5lione Frudius & feminis edoftus no- 
bis dixit 111. Swartz. 

*'Folia Tini 1. Lauri foliis fimilia. — Ramull petiolive 
frafti naribusque admoti caufticij inftar dolorifici, unde no- 
men apud Jamaicenfes Nofeburn Tree, Odor corticis exa- 
fteMezerei. — Filamenta e textura corticis, tenacisfinia** 
Swartz 1. c. 

13, D, Gnidiiim L. paniculis terminalibus, floribus extus 

viilofo-pubefceneibus: laciniis corollae lanceolatis obtu- 

fis, foiii«J linearjlanceolatis acuaiinato-cuspidatis.! 

D, Gnidinm racemis terminalibus paniculatis, foliis li- 

neari lanceolat. acuiniuato-cufpidatis. Willd. Sp. Pl. II. 

p. 229. — Linn. Sd. Pl. ed. 1. T. i. p. 357. Regn. bot. 

t. 328. Desf. Fl A 1. p. 329. Bory de St. Vinc. Voy. 

Hab. in locis fiocis aridis & lylvatici» Galliae auftr., 

JHifp^niie. r-jufitaniae, Italiae. In monte Zowan Barba- 

riae. Deffontaines, In Tenerifta. Bory de Sl. Vincent^ 

Floret Julio & Aug. ^'Floret Autunano*' Savi. bot. Ecr. 

II. p, 329. 

Frutex 3—5 pedalis , bafi ramofu^. Rami fimplices 
fparfi, erefti, laeves, cinerafcentes 1. nigricantes, verfus 
apices crebrius foliofi. Folia fparfa, fesfilia, lineari-Ianceo- 
lata, verfus apices approximata, ut fere imbricata, inte- 
gerrima, atUfninatocufpidata, utrinque glabra, pollicaria, 
p|:js minusve, medio duas lineas lata, viridia. Flores ter- 
nainales, paniculam parvam formantes, feu paucos emitten- 
tes ran>ulosfemi-pollicaresanguIatosvillofo-pubefcentesIon. 
giLudineiii iinese paullo fuperantes. Corolla parva extus 



) 21 ( 

villofo-pubefcensf, duas Hneas Jon^a. Tnbm brevis: kci- 
nicB eoroUce lanceolatae, obtuCae. Staminn duor. ordin. Fila- 
fiicnta brevisfima. Germen parvum, ellipticum, fericeum, 
Stigma fesiile, capitatmii, ad cnargines tenuiafime feri- 
ceuu). DrupcF ovatae, rubrse. 

A caeteris fpeciebus vaide diverfa. Nefcimus cui- 
nam proxime afiinis fit; Quoad folia quodiranjodo D, 
Thymilecp s^ffinis j quamquan^ folia in hac breviora, latiora, 
niinus acuminata, diluiiora 1. palHda & de caetero in- 
florefcentia, forma florum earUicque fupe>*ficie & multis 
aliis notis diverfisfima. — ■ laflorefcentia D. Gnidii redrius 
paniculata dicenda, quod jsm habuit von Linn^, quam 
lacemus panicuktus, ut dfxit Wi'ldenow. 

Folia interdum' lanceolata & parum cuspidat-i. — 
'Tiores albidi interdum rub;'Iii" Dfsloi gch. Fl. GalJ. 
1. p. 227, — - Flores t;xi:u<5 J-Ubeicenfes^, lirjjbus rubicun- 
dus'' Lim. Enc. f. c. — *'C:^i:Ies hnniifofi. Folia jinnuar 
Bis quotannis lloret'' Murr. Syft, Veg. ed. XHI. p. 328. — 
Ad folia , qaod artinet, credibile eft, ea annua esfe, itt 
vix bis quotrannis floret, ni»i ver iulolito p?aecox & au- 
tumnus infoiito & diutius calidn'^, nec non de caetero fa- 
vorabilis. Cel. Lamarck. in Enc. bot. 1. c. dicic, eam 
tantum femel per annmn florere. 

14. D. rotundifclia Forft. floribus termrnalibus congeftis 
fesfilibus extus fericeo-pubefcentibus, foliis oppoiiris 
petioIaUs orbicubto-elliptitis glabris, ramulis pube^ 
lcentibys. 

D. rotiindifoUa hirfuta, floribus terrain. congeft, . foliis 
ellipr. fubpetiol. obtus. glabr. Linn. Suppl. Forft. 
Prodi*. p. 23. Brown Pr. Fl. Nov. Holl. 1. p. 363. 
Hab. in infuia Narroka. Forfter. 

Fruti?^^ r^mwWs fparfis, junioribus prjecipue nig^^r-fe- 
rieeis J.i'>pubefcei3tibu5, adulcis quoad oiagnam parcem 



) aa ( 

glabris, interdnm linea «nica laterali fericea notatis. Fotia 
oppofita, orbiculato-ellipdca, petiolata, integerrima, obtu- 
fa, glabra, fupra Taturate^ fubtus dikitius - viridia , 
fesquiungvicularia , latitudine ungvis. Petioli brevis- 
fiwii^ pubefcentes. Corolla parva, extus pubefcens, 
nervofa. — Germen ovatum 1. ellipticum , glabruro ? — 

Vbf. Folia qooad figuram valde variant: interdum 
omnino orbiculata obovataque, fubtus faepe ad bafin atque 
ad nervum dorfalem pubefcentia. 

D. foeiidce Forft. & indico! L. proxime affinis, de 
qua mox loqoerBrur. Minus affinis eft D. cdorce Tbunb. , 
quae difFesft: foliis omnino ellipticis coriaceis fparfis, ni- 
tentibus fere ; floribus majoribus , pluribus , glabris. 

■Obf. Unicijm tantummodo miferum vidimus florem, 
cujus laciniarum forma nondum ^leterminare potuimus. 

15. D. foetida Forfl:. floribus terminalibus congeftis fes- 
filibus fericeopubefcentibus : laciniis coroliae lanceola- 
tis, foliis oppofitis petiolatis «Ilipticis acutis, ramis 
oppofitis glabris. 

D. foeiida glsbra, flor. term. congeft. fesfil., fol. op- 

f of. petiolat. ovato-oblong. acatis. Linn. fuppl. Pl. p. 

323. Forft. Prodr, p. ag. Brown prodr. Fl. Nov. HoII. 

I, p. a«52. 
Hab, m infula Namoka. Forjler, 

Frtitex ramis oppofitis, junioribus| faepe pubefcenti- 
bus, aduitis omnino glabris. Folia pauca, oppofita , el- 
liptica, petiolafa, integerrima., giab^a, pallid», coHacea, 
poUicaria I. uiajora, iatirudine ungvis. PetioU brevisfimi& 
glabri & pubefcentes. Corolla parva, extus fericeo pube- 
fcens. Latinice corollce lanceolatae, acutae 1. acuminatae vi- 
dentur. 

Cel. Brown 1. c. dixit, quod una «ademque cora 
D, indica iit, fida fpeciminum Taheitenfium in Herb. 



y 23 c 

B^nk*?, At quamqnam hucusque mifera tantum &^««;W & 
D. indicce vidin.us fpecimina, credidimus tamen, eas di- 
yerfas esh fpecies. Arque Vi flores iUi, qui in Herba- 
rio Thunbergiano fub D. mdicce nomine feparatim e D, 
indlcce Itir pe inveniuntur, genuini (nnt, etiam diverfae fpe- 
cies fiant. Hujus D. imiica (ic A{^2q jlore^ minutse funt, 
dimidio tere aiinores quam D. foetidcs, & glabratae; Inci' 
nicE corcllce ovatse, obtufas. Dixit quoque von Linnt^ in ^* 
di-ignofi jD. indiece i "capitulum florum peduncuJatum," 
quod nullus adhuc de D. foetida dixit. Foetet de caetero 
D. foetida fec. nomen, datum a Forl^ero, quod nullus 
adhuc de D. indica obfervavit, & hoc jam causfa movens 
eft, chara<5teres ulterius inveftigandi. Cuf contigic meli- 
ora videre fpecimina, ei hancce reni adulteriorem disq,ui- 
fitionem commendamus». 

A D. rotimdifolia difFert: ramfs atTmfno fere glabris' 

oppofitis, faltim luperioribus (in i). rQtimdifoUaftTQ^xx" 

befcentibus &(parfis); foliis enipticis, longroribn&v aeutis* 

coriaceis, pallidis Qit D. rotunditolia. orbiculato - elHptieis ^,, 

obtufis, viridibus, moHforibus); — A D..odorarTb.dx&rtz 

ramis oppofitis (in D.odora fparfis); foliis minoribus pe- 

tiolatis minus compadlis (in D. odora oiajoribusi fesfiH- 

bus magis coriaceis nitidi>^);- floribus minoribus^,, extus 

pubefccntibus ,^ (in D. odora majoribus cfasfioribus glabris): 

lacinics corollce lanceojatae & acutas videiuur (io' .Di odorein 

cordato-ovatae). — D. odorce flores- (ec. noiBen< fva- 

veofenteS, quod in D.lfoetida nondom eft obfervatum. 

Fvutex totus D. yo«-ii/<a? paliidus I. pallefcens" eft\ dum D, 

odorce Stirps faturatiore gaudet colorejj foliarhabet fatu- 

rate-viridia , cauiemque nigritanrem. 

16. D. indica Lt. floribus terminalibus cspitatis, capitulo 

pedunculatOy foliis oppofitis ellipticis petiolatis glabris. 

D. indica capitulo terminali pedunculkto, fol. oppof, 

Gvato-oblongrs glabris. Linn Sp. PI. ed. I. T. i. p-3S7» 

Osb. Ic. p. 246. — Brown Prodr. FI. Nov. HoIL 1. 



/^ 



) 24 C 

p. 2^2. — Capura purpnrata Linn. Mant. p. 225. fec. 
Herb. Bank>^. Srnith Introd. to Bot. p. 419. 
' Jifab. [n apricis, aridis Chinae, ubi pvimo in venit O/^^rife 
1751. fec. Herb. Berg. 

Friilex ratnnlis tereubus. Folia oppofitaj brevisfime 
petioiata , elliptica , int^gerrima, obruiiuCcula, glabra, fu- 
pra viiidia, fubtus dilutiora I. pallida, un£m (sepe cura 
cjimidia poliicem longa, unqvemque lata. Petioli pj.^bri, 
dijridiam lineam longi. — Florer, quos in herbario Thun- 
be» giano vidi, e Stirpe feparati fuerunt, ita ut non certura* 
eft, an genuin? re vera fint, nec non, praccipue dum 
e defwriprio!/e Ojsbeckii difcrepant. 

Corolla nempe parva, roagnitudine florDm D. Gnidiu 
glabrata I, pube rara renui.sfiuia tedla, rubra uti videtur : 
lacinice corollce ovatae, minutae, obtufae. — Defcriptio hu- 
jus ftirpis in Ifcinere Rev. O.^abeckii feqnen.s ert: 

D. Jndica Calyx nullus. Corolla qui*drifida, I^iritiiis li- 
neanbu.s. J^ilamenia J] filiformia. corollae & pifiiiili lon- 
giuidine. A>.tlir.rpB parvae, trcumbentes, fubrotundae. 
G^rmen ov^aturn, vii;ofum ; Stijlus fubndytus, brevis; Stig" 
ma Iia>pU'X. Rajui teretes ex alis foiiorum. Fotia oppo- 
fi'^.'!, pefiolata, oblongo-ovata, glabra, integerrima. Jr- 
bufciila fpitbHmea in locis editis" Ofsbeck. i. c. 

DtHcrjp*io D. indicce . qnam in Fi. Cochin. deditRev.' 
r^rvvfMro. a dtrfc» iption»' Osbeckii vsrio modo difcrepat: 
*'Arbu.'iiita 3-p«dalis.— Flores ajbi, rubrrlronrperfi. — /^/a-' 
me-nfa pJe^un^qne 10, tubo infiftentia bino ordioe, fuperio- 
ri fS, i. ftrion \. Bacca monofperma" Lour. 1. c. A D, 
foetida Fcr^. difr^ e videfur: foliis paullo n inoribus, rool- 
lio»'bus, lae^e vrir^lbus (iu D. foetiin majoHbus, fubcoria- 
ceis p;u'Hi..); ilo. ibu.«? in rapitulum pedi nculatum coDge- 
lis: co i>»''- g?-»t)ra#|4f I. pnbe rara tenuiv^fima ohtefti.*: laci- 
ci.s co»Oi'te u»v*.i!.*; cbti fis, (in D /ot//Wflfloribus fesfilibus: 



) 25 C 

coroIHs pxtus ferfceo-pubefcentibus: laclnlfs corollae lan- 

ceolatis & aciitis, u^i videtur}. D.indica de cetero inodo- 

ra certe eft , quoniam nuilus adhuc de odore quodam ali- 

quid dixit, dum e rontrario D. foetida fec. nomen foetet. 

A D. Rofundifulia F^orOi.dlfritrt: foliis elljpticis, omni- 

no glabris, laete-viridibus (in D. rotundifoUa folia oi bicu- 

lato elliptica J. fere orbiculata, fubtus faepius pubefcen- 

tia , fupra obfcure-viridia); petiolis glabris ( in D. r§tunc!i- 

folia petioli viilofo J birfuto-pnbercentes ; floribus in ca- 

pitulum peduucaiafum congeftis, minoribus , glabratis 

\. pube rara tenuislima obtectis .in D. rotnndifolia flores 

majores, fesfiles, (eiiceo-pubefcentes). 

De affinitate ejus cum D odora Th. mox Infra loque- 
mur. Synonymon Capurce purpuratie Linn.Mant. alt. p. 225, 
quem liuc retulit Cel. SMiith, incercum nobis re vera 
videtur, Sec. dpfcriptioiiem Ijinnasi e veris Daphnidi. 
bus generice diflTirt Defcribitur nempe "Corollcs Limbus 
6 partitus, & antheras 6" fpecifice etiam diverfa vide- 
tur a D. indica\ "Filamen^a vix -ulla" (in D. indica Fila- 
menta filifof^js-ia Oibeck.) "Antherse 6" (in D.indicaF\\'<xm. 
8 Osbeck). ''Germen trigono-fubrotundun»" {\t\ D. indica 
germen ovatum Osb ). "Florum Fafciculi axillares" ^in 
D indica flores in capitulum pedunculatum terminales 
Linn.^. Arbor de cetero eft Capura ramis brachiatls, dum 
D. indica fec. Osbeck arbufcula eft fpithamea. At dum Ca. 
furam in Herb. Linn. vidit Cel. Smith, certe optime bsc 
de re dijudicaverit, Si flores, quos in Herb. Thunb. vi- 
dimus, genuinae D. Indicse funt, tunc etiam in diagnofi 
hoc eft addendum, corollis giabratis: laciniis corollae ova- 
tis obtufis. — Obf D foetida F., rotundifolia F. & in'- 
dica L. ulterius examinandae. 
17. D, Cannabina Lour. umbellis terminalibus, foliis lan- 

ceolatis oppofitis. Lour. FI. Cocliin. i. p. 235, 

Hab. ''Sylvas Cochinchinae" Loureiro. 1, c. 



) a6 ( 

'"Arior lopedalis. Folia ovato lanceolata, glabra. 
Takir \ongus: lachiice ovatoe. B ncca ovata, rubra." Lour. I. c. 
Refpedlu folioru?n oppofirorum ad D. foetidam, rctm- 
difoUam & indicam fefe appropinquat. 

E defcriptione hujus Daphnes I. c. certum omnino 
videtur, quod revera hujus fit Generis, unde nullaa- 
deft: rafio, illam hnc non enumerare, quaiuquam ab 
III. Willdenow. in Sp. Pl. haud infcripta e{V. 
18. D. odnra Thunb, floribas terminalibos aggregatis fes- 
^libus glab-is: laciniis corollae cordato-ovatis obtufis, 
foliis fesfilrbus fparfis ellipticis glabris nitentibus. 
D. odora flor. aggreg^ {ii%V]\, termin. ^ fol. ovatis glabris. 
Thunb. Fl. J;ip. p. 159. B^nks Ic. Ivjemph t. 16. — 
D. odora a & /3 Thunb. Muf. Nat. Acad. Upf. P. 
Xin. p 106. — D. Japonica Ejusd. Muf Na':. 1. C 
Nab m Nagafakl alibique Japonise. Thunberg. 
Ftovet Februario Thunherg. 

Fruticem hancce I ArhufcuJam faepa trfpedalem 1. al* 
tiorem opcime delcripfit Ul. Thunberg; fequentia adda- 
Hius. Folia fpa^fa, hlores agg» egati I, capitulum formantes, 
fesfiles. Corolla crasfa, laris n»agna, glabra, rubra, uti vir 
detur, dimidiam ungvem cfrrjter jonga ; TH/^ztJ- duas lineaS 
Jongus, unamque latus. Lacinice Corntlce corddto ovatae, ova- 
tae^obUifae, tubo dimidio mino* es. Fi/a?7/^72ffftertias lineae par* 
tis longa. Autherce' oblongae. Stignia fubmuricatum. 

O/y'. Ramuli annotinipubefcentes, foliaquennper explicata 
etianv pitbefeentia, quod serate evanefcir. — "Tubuspiirpu- 
reus, hciniae exrus piirMU» eas^, intu<> inca? na^ap." Thunb. I.c. 
Affinitas D. odorce Th. cum D.foetida Fl.D^rotundifulia 
F fup^^a n!en.orav{ntns, A' D. indica L, differt: A ba- 
feaia long^o^' quam D. indica ., tripedalis I. alcior, ramis 
iu'gris majoribns; foliis fe.sfilibus, fpa»fis, tres I. quaruor 
lineas !> iigioribu»^ & duas faepe latioribus, corinci», m'- 
teatibus, fupra laturate- viridibus (^dum D. indica Aibu» 



) 27 C 

fcula fpithamea ramis brevibus pallidis, foliis oppofitis, 
brevisfime periolatis mollioribus 1. ftruftura tenuiore, Ise- 
teviridibus). Floribus fubfesfilibus, dupplo fere iiiajoribus 
glabris, laciniis crasfioribus, corollae cordato-ovaris, majori- 
bus, germinegbbro (in -D.iKfi?if/i flores in capitulum pedun- 
culatum congefti, glabrati f. pube perrara tenuisfima 
tedti, dimidio fere minoresj lacinise corollae ovatse, mino- 
res; "germen villofunr fec. defcr. Osbeckiij. 

Ve*^a haeL*ce Z?. orforfl Th.inEuropa adhuc nondumculta 
fuit. Figura, quam dedit 111, Eqn Banks, bona omnino 
eft, & formam laciuiarum corollae bene reprsefentat. 

In D. cdora Th. nulla folia inter brac^eas & ilores 
inveniuntur. 

sp. Z>, Sinenjis Lam. floribus terminalibus aggregatis bre- 
ve pedicellatis tenuisfime pubefcentibus; pedicellis fe- 
riceo-pubefcentibus; laciniis corollae lanceolatis acumt- 
natis, foliis fesfiiibus fparfis ellipticis glabris nitentibus, 
D, Sinenjts capitulo terminali fub pedunculato multiflo- 
ro, foliis alternis ovatolanceolatis glabris. Lam. Enc. 
in. p. 43S (excluf. Syn. Thunb.). 
D. odora capitulo terminali fubfesfili multifloro, foliis 
iparfis oblongo-lanceolatis glabris. Ait Hort. Kew. ed. 
I. T. 2. p. 26. Smith Exot. bot. tab. 47. Lour. FJ. 
Cochin. i. p. 337. (excluf. omnibus his Ioci<j Syn. 
Thunb.) Omniumque Catalogor. Hortor. — D. japo'. 
mca y. Thunb. Muf Nat. Acad. Upf. App. XVIll. p. 4. 
Hab. in China. 

Arbujcula tripedalis I. altior. Rami & Fotia omnino 
\xt in D. odora Th., at Flores valde diverfi. Ramuli flo- 
riferi (1., fimavis, pedunculi communes floriferi) glabra- 
ti 1. pube rara tenuisfima, aetate evanefcente, te^i^ fo- 
liacci, bafi brafteati. BvaHes lanceolatae, cufpidatae, in- 
tegerrimae, concavae, glabrae, marginibus hyalinis &fae- 
pe prima ^tate pubefcentibus, Isete virldes f. pallefcen- 



) 28 C 

te,?, nngviculares, feirpcr floribn?? psullo longfoves Fh» 
ref te. miDJiles, aggregatl, plu' ?mi, ^o 1. p'nre< breve pe- 
dicellati, incainati (uci videtur), odori. Ptdlcelli lericeo- 
pubefcentes, quod aetate forfan evanefcit, Jaete virides 
pcolor fe»e ut. in Li.hen. vulpino L. I. paiillo dilunu), 
lineam fere longi. Corolla tenuis, nervofa;, glabrata 1. extus 
pubeperrara tenuisliine te<3:a, ad bafin crebrius , intubo, ik 
ad lacinias rarius, quod aetate magis n^agisque raredit, 
]. diminuitur, 5 1. 6 lineas longi (Vine pedicello). Tiibns- 
cylindricus, b^fi (ab Germine inclufo) paullo latior, 3 li- 
neas f. dimidiam corollae partem jongus. Lacinic? corol- 
lae lanceolatae, acuminatae, longitudine tubi, fsepe etiai» 
longitudinem tubi paulo fuperantes. Filamenta dimidiam 
lineam longa. Antlurce oblongae, hiteae. Germen ellipti- 
cum, glabrum. Stigma fesfile, capicatum, incarnatum, 
gl .b um. 

"Bacca minufcula, ovata, monofperma" hobis dixit 
Rev. Louretro. 

Certe D. odoroe Th. proxime affinis, V\ fpecifice ab 
hac eft diftiiig^'enda, qnod crediderim, majori falte^ri ra- 
tione, qua D. Jiriata Trattin. a D. Cneoro L. feparata fuit. 
Comparationem plautae Chinenfis cum Japonica huc in- 
ilituamns: 

D odora. Thunb. Z). Sinen/is. Lamarck. 

Fiores pauci . nijores, crasfiorps , Flores piuritni, usque ad 20 1. plu- 
breviores , rcsllies , omnino gla- res , iongiore, tenuiores, breve 
bri; jaedicflU brevisfiml, glabri, pedicellati, extus pube perrara 
rigri. Corolla tres 1. qaatuor li- tenui.sfima laevisfime tefti; Pe- 
neas longa. Tnbus brevior, dicelli fericeo - pubefcentes , 11- 
crasfior, duas circiter lineas neam fere longi , laete virides, 
longus. Licinice corotlce cor- Corolla 5 I. 6 lineas longa. Tu- 
^ato ovatge, obttjfae, tubo dimi- bus longior, 3 lineas longus , 
dio minores. Fiiamfnta brevio- tenuior. Lacinice corolloe lanceo- 
ra, Iqngitudiiie tertise lineae par- latae, acuminatae, longitudlne 
tis, tabi. Filamenta longiora, dimi- 

diam lineam 1. magis longi. 
Obf. inter braftfas & flores DuIIa Obs. Inter brafteas & flores folii 
iDveoiantur folia, ioveniuQtar, 



) 29 ( 

Haec Daphne certe Chinae fohimmodo eft incola; fec 
Cel. Aiton primo jyyi in Aiiglia e China fuit introdudla, 
& fec. Cel. Smith initio pro D. indica habita fuit, donec 
Illuftrils. Thunberg D. fuam odoram defcripHt, quo nomi- 
ne in tJybernacuhs noftris adhuc occurrit; at, uti de- 
iTionftrhviir.us , vera D. odora Thunb. re vera non eft, 
et hcc j:^m vidit' III. Thunberg, dum in Catalogo* cit. 
baiicce plantam , cujus fpecimen imperft6:um ex horto 
Parijfienh' habuit, uti varietatem D. fuae vdorce enumerat, 
D, Sinenfem vero in Japonia haud invenit III. Vir. 

D. odora in Lour. Fl. Cochin. certisfime illa eft, quae 
colitur, quonian)-ibi defcribitur "laciniis acutis tubo aequa- 
libus," dum concra in D. odora vera e Japonia laciniae co- 
rollae cordato ovatje, obtufae, tnbo dimidio minores. 

D.fmenfnii Lam. ad D. odofam Th. retulit Cel. Desfon- 
taines in T^bl. de L^ecole de Bot. du Roi ed. fec. p. 44, 
& quamquam e defcriptione Lamarckii haud determina- 
re posfunius , an plantam japonicam I. chinenfem intendit 
1. corarii» oculis habuit^ attamen certisfimum, quod D. 
hancce noftram habuit, dum dicit fe ea^n vivaro vidisfe, 
atque ex fpeciinine e Horto Parifienfi (cirous, quod fuit 
baec, quae ibi rolitur. Dicit de cetero: "Flores in pe- 
dunculum communem brevisfimum infidentes, odoratf, 
albi ; pedunculus communis bafi finferieurement) bradreis 
lanceoIati>:, concavis, floribus minoribus munitus;'' hae 
bra(5l"ae 1. fquamge gemmarum floralium, quas vidimus, 
floiibus faepe paulo fuernnt longiores, 

Figura & Defcriptio D. odorce in PHeretieri Stirp. 2, 
t. 7. nondum vidiuius, ut quaenam fit, odora vera 1. Sinen' 
fis, omnitto neicimusf fufpicamur tamen, quod fit cht- 
nenfis. 

''Flowers in denfes brafteated terminaf clufterS; wbt» 
tes , offeo, reddirch in decay." Smithr 1, e. 



) So ( 

Quod cultura dlsfimilitudinem florum in hac & D. 
odora Th. creav:rit, cerre haud poshbile. 

"Colirur ftudiofe Canrone Sinarum. ubi magni fir ab 
jndigenis proptcr odorem floris, tenuem quidem, fed 
jpfis grarum. Lour. J. c. 

Novum Nomen Specificum huic Daphnidi imponere 
abs re haud fuit, dum ram commutrtta fuit, at Synonyma 
augere femper abhorremiis. 

sio. D, cccidentalis Sw. floribus terminaHbus pedunculatis 
^ umbellulatis dioicis, fericeo pube(centibus, peduncuhs 
axillaribus, fohis fparfis ellipricis fupra glabraiis fubtus 
cinereis pubefcenribusj ramuhs dichotomis. 
Z). o«frfg»/fl//j-pedunculis axillaribus, floribus tcrminalibus 
umbilluiaiis dioicis, foliis alternis lanceolatis glabris, 
Swarrz prodr. p. 6s & Fi. Ind. Occid. 2 p. 685. 
Hab. in Montibus aitis Jamaicae auftral. Swartz. 
Floret. Julio: Swartz 

^' Arbiifcuia caule ramofo lijevi cortice cinerafcentc" 
fec.lIl.Swartz. — Fami inferioresjfparfi, ramuli fuperiores di« 
chotomi teretes, flri£ti, juniores pubefcenres, adulri g!a- 
bri, nigricantes. Folia fparfa, elliptica, in periolum at- 
tenuara, inregerrima, obr u fa, /M;;ra glabrara 1. pube rara 
tenuisfima obre£ta , intenfe viridia, fubrus cinerea, pube- 
fcentia, minus deftin<Se venofa Sc reticuiara quam in D, 
iinifolia, bipollicaria, ungvem 1. magis lara. Petioli fupra 
fubplani, infra convexi, utrinque pubefcenres, lineam 
circiter longi. PediimuU communes verfus fummitares ra- 
niulorum rerminales , axillares, foliis breviores, incano- 
villofi, apice flores in umbellulam ferentes. Flores conge- 
fti,brevisfime pedicellati, medio fesfiies, extus albo-villofi, 
pauciores quam in D. tinifolia, 12 — 1^, "albidi & dioici" 
fec III. Swartz. Flores & fruSfus, quos artenrius mihi 
non contigit examinare, fcquenti modo ab IIJ, Swariz 
defcribuntur ; 



) 3^ C^ 

"Flores mafculi, marcefcentcs. Lacinice lanceolata?, 
ccutae, reflexa?, albidae, extus incanae, duabus oppofitis 
paullo brevioribus. Stnmina calyci (coroUx} usque ad ba- 
lin adnata. Antherc^ 4 in medio tubi, 4 in fauce, ovataej 
minutae, luteee, Pijiilli rudioientum in infima bafi. Flo- 
res foeniinei: Germen ovatum. Stylus- crasfus, brevislimus. 
Stigma limplex, obtufum, planum. Driipa ovata (magni- 
tudine Nucis Aveilanae), ^labra, incana, pendula, mono- 
fperrna. Nux ovata, Nucleo cute atropurpurafcente.'': 
Swartz 1. c- 

Obf. Folia juniora nuper explicata fere omnino feri- 
cea, quod aetate evanefcit. Variat quoad formam folio- 
rum: lanceoiara, lato-lanceolata , elliptica, acuta <Sc obtu- 
fa. Vidi drupam^ c]Uue oblonga fuit,. & magnuudine bac- 
cae Cratc£gi Aria:. 

Atfiiiitatem quandam, me judrce, eum D. tiuifoHcL 
habet, quamquam omni mo^io diverfisfima; dift^rt ramis 
junionbus dichotomis (in D. tini/olia r&mi omnes fparfij, 
foliis ellipticis, fupra glabraris 1. pube rara tenuisfima ob- 
te£tis, fubrus cinereis^ pubefc-entibus, minus evidenter re- 
ticuhtis, fubmoilibus (in D. tinifolia. folia elliptico-lanceo- 
lata, glabra, fubrus tandvm ad nervum dorfalem pube- 
fcentia, coriacea, apiceelongata,. evidentisfime reticulata). 
Floribus in pedunculifm corr.munem axillarem apice um- 
belluhtis, paucioribus (in D. timfoUa Flores paniculam 
formanf dichqtome divifam, ubi flores apice pediceliarum. 
umbellulatim infldenr, plurimiO 

A D. odora Th. differt: foliis pubefjentibusv fubtus 
cinereis, molhoribus (in D. odora uuinque giabris, coria- 
ceis}; floribus axillaribus, apice pedunculi comm.unis um- 
i^llulatim infldentibus, minoribus ^ albo villofis fin D. 0- 
dora flores t.;rminales, fesliles,. magni, glabri). 
21. D alpina L. floribus termin?.l»bus aggregatis fesfilibus: 
extus pubefcentibus: laciniis coroiiae, lanceolatis &cumi- 



) 32 ( 

natis, follis lanceolaris obovatisqve fupra gUbraris fub- 

tus piloro-pubifcentibus. 

D. alpiiia fior. fesf. aggreg. lareral, fol. lanc. obtufm- 
\ lcul, (ubriis tomentofis. Liun. Sp. pl. ed. i. T. f. p. 356. 

Schmidi Oft Daumz. t. 19. Thym. Alpina All. F]. Ped. i. 

p. 1^2. — Th, Candida Scop. FJ. Carn- i. p. 477. 

Hah. in locis rupeftribus, apricis Alpium Galliae, 
Jtaliae, Helvetise auftral., Carnioliee, Forojulii 6c Croa- 
tiae. — Flovet M^jo. Junio i. Julio. 

Frutex palmaris, pedalis, bipedalis, ramofus. Raini 
fparfi, ditFufi, epidermide brunneo (^ut in ramulis junior. 
Betuice albn^), glabri , juniores vero vsrfus apices pubefcen- 
tes, quod xtzi^ evanefcir, verfiis apices foliofi. Gemmc? 
FoUorim Sc^orum ovatae, oblong;r, concavtT, acutae. & gla- 
hne & pubefcentes. Folia fparfa, alia hnceolara & acu- 
la, alia obovara Si, obtufa, apice lariora, bafi atrenuanria, 
fesfilia, inregerrima, fupra glabrara I. pube rara rtenuisfi- 
nta obre<S^a, inrenfe-viridia, fubtus incana, piJofo - pube- 
fcenna, fubmoliia 1. ftru£lura r^ua, pollicana, plus mi- 
nusve, medio duas lineas lara. Fiorrr m apitibus ramulo- 
rum , plures, 2 — 6, foliis cindi,ex[us pubt:f<.enres, incar- 
nari (^uri videtur e fpecim. bene exliccat.). Corolla ner- 
vofa, rres fere lineas longa. Tubus bafi latior, duas cir- 
cirer lineas longus. Lacmice corollcE lanccolariE, acumina- 
tae, ducE inrerdum maiores, tubo f>'re dimidio minores. 
Stamina duor. ordin Anthercs fubfL^sfiles, oblongae. Gertnen , 
eliipricum, fericeum. Stigma fubfesfile, convexum, fub- 
inuricaiuro. "Bacca (Drup ) obionga, rub^Ua , hinc linea 
imprcsfa a bafi ad apicem p^r medium excurrente nota- 
ta." Hoft. Syn. p. 214 

Ohf. FoHa nuper explicata , villofo pubefcentia fere 
funr, quod iEtate diminuitur^ in autumno folia fupra fere 
omnino giabra evadunt. 

Chamelcfa Sabaudica folio utrinqne intasfo , fore albo, Raij. 
Hift. p. 1588, a Linnoco ut varietap /3 in Sp. PI. citata , 



) 53 ( 

pina folils tantummodo nuper explicatis & fere villofo- 
pubefcentibus. Ad hanc varietatem fic di^tam ut fyno- 
nymon Cel. Lamarck Thijm. candidam Scop. citavit. 

De loct:», e quo egrediinitnr flores, valde disfentiunt 
Botanici: "Flores laterales"' Linn. ''Flores in folicrum 
alis, inque foliorufii rofulis." H:il!. Hill. St. "axillares" 
Lam Fl. Fr. & Savi. "fublaterale.s" Lam. Enc. bot. *'ter- 
minales laterale.«que" Schultes Fl. Auftr. — Res ie[e ita 
hiibere videtur, quod ramr.Ii laterales florlferi funt, & in- 
his flores revera terminales foiiis circumcin<5tL Semel uni» 
co in loco vidimus flores ituVa ipfam rofulam follorum ex 
axiliis provenieiite« , laterjiles. Hoc etiam interdum vi« 
dit Cel. Lamarck. Enc I. c. Forian interdum etiam ra- 
mulus quisdam foliiferus e centro florum excrefcit, unde 
laterales evadunt. 

"Radix inter faxa alte defjxa'' Gouan. III. "Radicis 
cortex foetet." Schultes i. c. "Fiores vefpere fvavi odo- 
re pollentes, candidi.'' Hofl. I. c. "Flores pallidi." Savi« 
1. c. "albidi" Deslongch. Fi. Gall. "albi" Schultes 1. c. 
"Drupa rnbra*' ^ec. Schkuhr. bot. Hand. 

Pioxime affinis eft D. Mezereo L. drfFert: foliis & 
floribus ex una faepe eademque gemma & fere coaetaneis 
(dum folia & flores in D. Mez. ex diverfis& diflantibus 
gemmi^, & floribus gaudet prascocioribus, in ramis nu- 
dis infidentibus, ante explicationem foliorum); fofiis & 
lanceola^.is & obova*is, dimidio minoribus, ex omni par- 
te ramulorum fuperne confertlS, fupra glabratis, fub- 
tus pubefcentibus I. pilofo-pubefcentibus (in D, Mezert9 
folia femper lanceolata, longiora & iatiora, acuta,u- 
trinque glabra, apice tantum ramulornm in comam con- 
gefta, fupra flores locata); floribus terminalibus, fo- 
liis denfe cinftis : laciniis coroHae lanceolatis, acuminatisj 
. g^rmtne fericeo (in D. Mezereo flores medio ramulorum 
fparfe infidentes, terni i. quacerni, infra comam folioram: 

6 



) 34 ( 

LacinioB coroliae ovaliae, acutas ; Gennen glabrum). Flo- 
ret de cretero Junio & J'^l'o flotibiia. 6c loliis coaetaneis, 
dum D Mezereim floret Ffbr. Ma» t. 1. Apr. ,ante folioruiii 
explicationeni, Prifio intuitu jam a Z>. Mezereo diliert : 
ftatura faepius huiniiiori, fbi:is multo minoribus anguftio* 
ribus lanceolatis obovati.»que lubtus incanis piiofo-pube- 
fcentibus, nec non inOorelctfntia. & laciniis coro!l:3e lai> 
ceolatis acunn"natisque. 

Si de cetero verum , quod in Diggnofi dixit C^h 
Savi, "tolia fempervirentia'' es^e ^ hoc ej;iam memoJabile 
eft, dum in D. Mczereo decidua funt. Forfan iiib cacio 
Itaiiae res Tefe ita habet, vix vero fub alio. 111. Willde- 
iiow nobis de caerero in Rerl. Bauniz. ed. 2 p. 125 dixit, 
quod hyeme multo impatientior fit quam D. Mezereum, 

Cel. I^amarck p.inio & ulterius Cel. Hoft Thymt» 
Itxam candidam Scop. redte omnino ut Synonymon huc re- 
tulerunt , quamquam a Cel. Scopoii minus acurate eft der 
fgripta. 

' De affinitate ejus cum D.altakn Pall. infra loquemur. 
Dum colitur haecce Daphne aliior evadit &puichrior, 
Folla numerofiora, magis fparfa , fbpraque magis gla- 
bfefcunt. Flores majores fiunt, numerojiores & pulchri- 
ores. Tunc, me judice,pu!cherrima iQvn omnium Daph« 
«idum. 

»2. D. altaica Pall. floribus terminalibus fubfesfilibus gla- 
bris : laciniis corollse ovatis obtufis, fuliis obiongo-lan- 
ceolatis obtufis utrinque g!i»bris. 

■ D, altnica florib. term. (ubfesfiL, fol. oppof. oblongo- 
lanc, obtuf bafi angufiat Willd. Sp. pi. II p. 422. 

Z?. altaica florib. fafcicul. term. fesfil., fol. oblongo- 
ovatis glabris. Pall. Fl. Rofs. I. p. 5 3- t. XXXV. 
Hab. \n Alpibus Altaicis Sibiriae, ubi primo invenifc 
Patrin fec. PalK I, c, » 

Fhret Majo. 



) 35 ( 

Fnitex bipedali.? !. trfpedalis, ramofuj». Ranii ereA?, 
graciles, glabr i , rufefceiites, Interales, apice floriferi,ju- 
niores pra^Ieiiti.s anni veifus apices pubefcentes. Folia 
fpHrfa, oblongo-lanceolata, apice latlora, bafi attenuata, 
fesfilia, integerriiiia, obtula, utrinque gbibra, ftruftura 
tenuiori, poUicaria p!us niinusve, inedio duas lineas la- 
ta, viridia , fubtus drtutiora. Flores 'n\ ramulis lateralibus 
terminales, 4-6 1. plures in pedunculum brevem conimu- 
nem faepe pubefcentem conferti, apice fubfesfiles fafcicu- 
latim infidentes, glabri, bafi tantum& verfusmedium limbi 
pube perrara tenuisfima obtedli. Ptdicelli brevisfimi, pu- 
befcentes, Corolla nervofa (nervi in hac ut in ceteris 
fpeciebus quoad numerum variantes) , fabungvicularis, al- 
ba fec. Pallas 1. c. & Willd. (flores in fpecim. exficcat. 
rubri videntur , quod forfan ab exficcatione). Tubiis li- 
nearis, longitudine circiter 3. I. 4 linearum, glabratus 1. 
tantum e bafi ad raedium hinc & inde pube perrara te- 
nuisfima obteftus. Lacinice corolh ovatas, obtufae, glabrse, 
inarginibus dilutioribus, paullo magis quam lineam longse. 
Stamiua duor. ordiu. Filamenta brevisfima. Antherce linea- 
reSjIuteae. Germen ellipticum I. obovatum, glabrum. 
Stigma fubfesfile, glabrum, roedio depresfum. 

Obs. III. Willdenow in Sp. PI I. c. folia perperam 
''oppofita" defcripfit, quod etiam in Berl. Baumz. agno* 
vit. — "Tubus pilis crebris pubefcens'' dicitur ab III. Pai- 
las I. c. , at in fpeciminibus fpontaneis a Paliafio ipfo mis- 
fis tubus re vera fere glabratus I. tantum ad bafin et ad 
medium folumodo tubi pube perrara tenuisfima obtedrns. 
— - ''Cortex manducatus os acriter uret, ut in coDgene- 
ribus; folia fubfatua.'* Pallas I. c. 

Proxime re vera D. Mezereo affinis efl:, differt: ra- 
mis ereiftis gracilioribus ex omni parte foliaceis rufefcen- 
tibns (in D. Mezereo rami diffuii, crasl^ores, apice tan- 
tQmmodo foliofi, ciuerafcentes}; foliis oblongo-Iauceolatis 



) 36 ( 

obtufis obfcurioribus dimidio minoribus, floribu.s coeta- 
neis I. paulo prgecocioribu.s (in D. ilf^^i^r^o folia lanceola- 
ta, bafi longifjfinie atienuata, acufa, (bpra fere nitida, 
poft florefcentiam erumpentia); floribus in ramulorum 
lateralium lummitatibus tei minalibus, in pedunculo com- 
muni fubfesfilibvis infidentibus (in D, Mezereo flores 
medio ramulorum resfiies infidentes, pauciores); Corolla 
longiori, crasfiori , giabiata I. tantum bafi & ad medium 
tubi pobe perra. a t^nui.sfiaia obte(Sta (in D. Meztreo co- 
rolla brevior, & ab oinni parte minor, extus omni- 
no pobefcens, & inrerdum fericeo-pubefcens): tubo 
longiori, niaj^is lineari; laciniis corollae inajoribus obtufis 
(\n D. Mezereo laciniae corollae acutae , rarius obtu(ae). 
— Serius quoque floret quam D. Mezereum. 

A D. alpmti L. , quacum, uti jam monuimus, etiam 
affinjs eft , difiert: ramis eredtis gracilioribus ex omui 
fere longitudine foliolis , junioribus minus pubefcentibus 
(in D. alpina rami diffufi, crasfiores , apice tantum fo- 
liofi; ; Foliis per omnem flirpis partem (pat^fis, oblongo- 
lanceolatis. ob ulis utrinque glabris, viridibus [\u D. al- 
pina Folia apice ranuilorum tantum provenientia , alia 
lanceolata & acuta, alia obovata & obtufa, fupra glabra» 
ta, viridia, fubtus pilofo- pubefcentia , incana)f floribus 
majoribus, glHbratis, vel bafi & ad medium tubi pube 
perrara tenuisfima obdudlis, linea una cum dimidia 
longioribus; tubo longiorr, magis lineari, lacjniis corollae 
majoribus, ovatis, obtufis, utrinque glabris, germine gla- 
bro(inZ). alpina Flores minores, extus omnino pubefcen- 
tes, tubo brevi, bafi foepe fHtior; laciniae corollae lanceo- 
latae, acuminatte, extus pubelcentes; germen fericeum». 

Inflorefcentia earum fere omnino «^adem eft. D. ai- 
taicce flores pedunculum communem babent brevem, in 
quo brevisfime pedicellati infident flore*; , dum in D. aU 
fina flores fesfiles fere 1. fi pedunculum quendam ba- 



) 37 ( 

bent communem, certe perbrevem. FoHa de cetero 

uti rolula flores ardte cingunt, dum in D. altaica folia in 

ranjulum floriferum paulo e floribus diftantia, pauca & 

fparfa. 

23. D. Cneorum L. floribus terminalibus fafcfculatis fes- 

lilibus extus incano-pubefcentibus; laciniis corollae ob- 

longis cbtufis, foliis cuneiformibus lanceolatisve mu- 

cronatis nitiriis. 

D. Cneofum florib, fafcic. term. fesfil. extus incano-» 

pubeic, foU iixnc. giabr. mucronat. Wahlenb. Fl. Carp. 

p. ni. 

D. Cneorum flor. fafcic. term, fesf., fol. lanc. nud. 

mucronac. Willd. 3?« pl. II. p. 422. . — lacq. FI. Auftr. 

y. p. 12. t 126. Trattin. Arch. I. p. 122. t 134. 

D. Cnvor. flor. cong, ferm. fesf, fol. lanc, nudis. Linn. * 

Su. Pl. t-i. I. p. 357' Poll. Fi. Pal. L p. 586. t I. f.4. 

Thym. Cneor. Scop.- Fl. Casn. I. p. 257. 
Hab. in lylvaticis apricis, montanis & montibus' hu- 
milionbus Gallise, Italise, Helvetiae, GeimaiiiEe, Hunga- 
riae, Polonj^e. 

Floret Aprin & Majo, itcrnmque interdum Angufto 
& Septembri. Driipae Junio, Julio, Angufto, Sept I. Odo- 
bri us'.turae. 

Frntkului digifcalis, palmaris, feroipedaliv'?^ rarisfime 
pedains , radice longa, lenta, tereti, calamum I. interdum 
digitum crasfa, fimplici 1, ramofa, extus flavefcente I. fu- 
ft efcente, intiis albicante; caules generans plures, ligno» 
U)S, adfcendenfes, graciles, debiles, lentes, fsepe bumi- 
fufos & diffufos, interdumque radiculas emrttentes, pal- 
mares usf.p.je ad .fernipedales, parum rairofos, verfus fum- 
mitates foliolbs. RamuU fparfi , junioreS verfus apices pu- 
belcentes, adulti cinerei, glabri. Folia verfus apices ra- 
mu!oru2vt fpa.la, fesfilia, cuneiformia I. rari^us lanceolata, 
integerrima, mucronata, rarius emafginata, fupra nitida, 



) 38 < 

inten^e viridia, fubtns diluHara, firma, fjgida, fubcoriacea, 
ungvicularia, latitudiiie liuecie paruu» luperantia. l lores 
terininales, fafciculati, resPiles, farius brevisfiuie ptfdicellati, 
foliis Csepe cin(!^i, ivaveolentes, anioene-rubri, lepteni ad 
duodecim. Covotla crasfiurcula, nervofa, 4 iineas longa, 
rarius ungvicubris, extus incano-pubefcens. Tubui bafi 
paullolatior I. fere liner.ris, tres circiter lineas longus, ra- 
rius longior: lacinice corollce oblong3e I. interdum ovatas, 
obtufae, extus incanopubefcentes, tubo fere dimidio bre- 
viores. "■) Stamina utin caeteris, Filamtnta brevisfima. Anthera 
luteas. Germen ellipticum, fericeum. Sti/lus brevisfimus, 
villis Germinis circumcinftus. Stigma capitatum,a]bum, te- 
nuisfime pubefcens futi videtur). Drupa ovata,ficca, ''bac- 
cato-corticofa" rec. Gmel. Fl. Bad. "fufca" PoIIich. J. c. 
'^iutea'' fec. Willd. Berl. Baumz. "iutefcens" ^qc. Schopf. 
Fl. Oenip. 

Variat florihiis albis. C\ns. Hifl-. & Tourfjef. Tnfl. p. 
504 [ThymeliTa alpina linifolia hnmilior , Jlore albo odoratisjimo), 
Gmel. VI Bad. ir. p. j6o. 

Obf. Caules rarius ramificationem trichotomam habent. 
Folia quoad figuram valde variant : angufto-cuneiformia I. 
lato cuneiformia, fublanceolata, interdum albotnarginata, 
Tnucronata, emarginata. — "Folia obovato-lanceolata'' Bes- 
fer Fl. Galiz. 

''Folia annua'' Scop. Fl. Carn. — "Fol. mollia, de- 
cidua" Scop. Ann. II. Hift. Nat. — "Folia fub-fempervi- 
rentia" Jacq. FI. Auftr. "Folia perennantia" Savi Bot. 
Ecrufc. in diagnofi. 

Audlore.s in defcriptionibus fuis de colore floruni 
valde disfentiuDt, uti femper dura «ie coloribus corporum 



r^ *) Vidi tamen SpecimeD , io quo una 1. altera taciiiia corollm 
f^it acuta. 



39 



Natnralium agitur. "Flores amoenisfime caerulei, purpu- 
reive" Gouan 111. — 'Fiores rubri" Scop. Jacq. Schuir. 
"Floves dilute, amoenisfime putpurei, rarius albi GmeK 
Fl« Bad. — "Germen liirfutum tranfit in baccam albidam*' 
Jacq. J. c. 

Auftores fruc^us hujus Daphnes pauilo differentes 
a caeteris Speciebus fe invenisfe crediderunt, ita ut Au- 
Ctoies Flor. Wetter. ftirpem re vera e Genere Daph- 
nes eliminaverint; at tota differentia in eo (olummodo 
confiftitj ut drupa magis fit ficca quam in caeteris. 

Cel* Roth hac de re habet: "Daphnes Genus bac- 
cam pro chara(5tere generico agnotcit, a quo autem re- 
cedit haec Species, fruftu ficco vel potius capfula gau- 
dens" Fl. Germ. IT, p. 446. — "Frudlus eil Capfula ova- 
ta ficca, viridis primum , poft fufca, unicum femen ova- 
tum acuminatudi glaberritnum nigrum ac fplendens in- 
cludit" Poliich 1. c. — « FJ. der Wetter. 11. p. 8 pro cha- 
ra(5l. gener. Daphnes babet: ''die frucbt eine eirunde, 
einfamige Apfelhohle (Antrum pomum Med.)," & pro 
charaft. Gener. Thijmeyce-^m qoo D. cneorim asfumferunt: 
die frncht eine einlamige rindige Hohle (Antrum corti- 
cofum. Med,'') Hsecce diftincTiio, forfan primo a Cel. 
Medico fafta, cujus Hbrum nondaju vidimus, laevisfima 
omnino eft , uti aperte perfpicitur. 

Cel Gmelin in Syit. Nat. il, p. 631 bucut fynony- 
mon Thymehram cancUdam Scop. citavit, at perperam omnl- 
no, quaniquam Ce! Scopoli plantam fuani, nefcio quo 
errore, cum D. Cneoro comparavit, quacuui, ut e defcri- 
ptione laculenter patet, nullam habet affinitatem. Recfte 
omnino jam antea Cel. Laoiarck, <& ulterius Cel. Hofi: 
hoc Synonymen ad D. alpimm retulerunt. Cel. Schultes 
in FJora Auftr. tamen enorem Gmelini hac in re repew 
tivit, quamquam Audtores laudati ante plures jam annos 
fententiam fuam, quae vera omnino vicletur, publicavis- 



iH^ 



; 4o K 

fent. Undedbgnofin D. Cueori in Sp. Pl. habuit Cel. Will- 
denow, liaud iiivenire posfumus; Citat ad hanc qiioque 
Floram Pollichii, at perperam, quoniam 1. c. diagnofis e 
Linn. Sp. Pi. Tumta eft:. — Proxime affinis eft D. ftriaice 
Tratrin, , uti perbene co^nitum eft. 

24. D» ftriaia Trattin. floribus terminalibus fafciculatis ^es- 
filiba* glabris: laciniis coroilae iato-Janceolatis acutis, fo- 
liis cuneiformibas lanceolatisve mucronatis nitidis. 

D. Jiriata flofibus fafciculatis terminalibus ftriftis ftri- 
ati.s' glabri.'^, foliis linearibus divergentibus, ramificationi- 
bus trichotomis. Trattinnicli Archiv der Gevv. kunde. I. 
p. 120. t. 133. 

D. Cneoriim. Wahlenb. de Veget. & Clim. Helv. 
Sept. p, 72. fec. Ejusd. FI. Carp. p. iir. 

Hab. in Alpibus Helvetise, ubi ''m regione alpina in- 
iieriore Montis Lunae fupra terminum Abietum usque ad 
6900 pedum elevationem'* iegit Cel. ^iVahlenberg. "In Monte 
Rittnersberg prope Botzen Tyroli primu obfervavit Gio' 
vamlli. h\ Carintiua Trauenfellner. Per omnein Italiam , 
Neapolim & Apuliam nullam aliam fub D. Cneori nomine 
fpeciem, nifi praefentem vidit Sieber^ fec. Trattinnick 1. c. 
Friiticuhif ramis fparfis, faepe trichotomis, ex onuu 
parte glabris, verfus gpices foliofis, inferne nudis. Fo' 
lia fparfa, fesfilia, angufto-cuneiformia, rarisfiuie lubline»- 
ari-lanceolata, integerrima, mucronata, rarius emargina- 
ta, fupra viridia, glabra & nitida, fubtus dilutiora, ung- 
vicularia 1. linea una circiter longiora, lineamque lata. 
Squamce gemmarmi floralium plures, oblongae, concavae/ ob- 
tufae, integerrimae , margine tenuisfime ciliatae, hinc & 
inde pilis brevisfimis raro obfitae, brunneae. Flores ter- 
isinales & fafciculati , fesfiles , foliis faepe cinfti, violaceo- 
rubri. CoroUa nervofa (ftriata Trattin.), glabray ungvicu- 
laris 1. paulio longior. Tu/^MxIinearis, 4-— 5 lineas longus. 
Lacimte Corolh lato-lanceolatae, acutae, tubo vix dimidio 



4 



y 4t ( 

minores. Sfamina ut iii caefceris/ Fihmmta brevi^. AniheYK 
luteae. Germe» ellipticuin, glabrum. Stigma fubfesfile, 
capitatum, depresfum, glabrum. 

Proxime affinis eft Z>. Cntoro^ difFtfrt vero: foliis 
fae|*'us lotigioribus, angudioribus, magis linearibus; flori- 
bus tenuiosrjbus» glabris, duas U tres lineas longioribus 
quam in D.CreerQ; kciniis corollae lato-lanceolatis, acutis; 
filamentis duplo-longioiibus quam in D Cneoro; germine 
glabro, faepius msjore, ftylo iere nullo, ftigmat^ glabro. 
Flores do cete?o violrceo, rubri, uti nobis dixit Cel. 
Wahlenberg, dum in D. Cneoro rubri funt. 

Obf^ Cd. T/^s*!ttinnick dicit 'Vamos conftanter tricho- 
tomos" esfe; afc non fempep; invenimus efciara in D.Cneo' 
ro ramos tnchcComoj, quaQsquam folito fparfi funfc, & 
certe etiam in D. Jlriata fparfi. Dicit ''folia divergentia" 
esfe; non vero magis quam in D. Cneoro. Folia re vera 
rarius linear ia, quamquam hoc in D\n%nof\ dixit Cel. Trafc- 
tinnick, folilo angufte cuneifonsia. In Diagnofi "flores 
etiam ftridtoa'* appellavifc; fed hoc non magis quara flores 
D.Cneorif nec "Corolln f^mper quiiique- nervis/' ut in- 
fra demonftiatur. "Tuhm bafi anguftior ," potius vero 
bafi latior a germine inciufo; "Suicis ftriatus;'* tubus ner- 
vofus eft, non ftiiatus, qii ne;^vi etiam in D. Cneori flo- 
ribus inveniuntur, qu&mquam extus a pobefcentia occu!- 
tantur , Uti jam in Fl. Carp. obfe/vavit Cel. Wahlenberg. 
— Dixit praeterea Cel. Tratt!nnick''habitura8Jore & magls 
erefto" Cqwa™ I}.CM«aro>& Cel.Wahlenberg "ramuli cra»- 
llores,'' de qua haud dijudicare posfufr<us. — "Corollae 
elegantiores'* quam in D.Cneoro nobis dixit Cel. Wa hlen 
berg (De Veget. & Clim. HeSvet.). 

Nervi CoroIIae quoad numerum variant in hac ufc in 
eaeteris fpeciebus; vix pauciores quam 6, t vulgo eft, 
at 8 vix vidimus. Nervi ex infertione filamentorum nul- 
lo modo forisnantur 1. oriunfcur, fed a filamentis omnino 

6 



- .r 



) 4» ( 

independentia; vidlmiis plurinoum filamenta inter nervos 
orieiitia. Itaque in FJ. Carp. minus refte de D. Jiriata 
dixit Celeb. Walilenberg. "Corollae tubus ob fiiamenta 
adnata quodammodo qaiiique-nervis." 

Fi)iia fcppe non loijgiora qnam in D. Cneoro, nec fem- 
per angi!(Hora; in p»ima setate longiora & molliora vi- 
dentur. Vidiir.u5 rpecimen ex Alpibus Tyroiennbus, quod 
foiia habuit U. Cneoro omnino fimilia. 

Qaamquam non omnia «cnteria, qu3e iti diagnofi Z?, 
ftriatcp .■&L in ,compar.;tione eju«; cum D Gz^oro habet Cel. 
Tratrinriic is. certa funt & conftantit, uti fupra diximus, 
{ittamen lUffiJenter diverfa eft,ut e comparatione lupra 
allata p^^rfpicitur. Id quod illam jam priiSiO intuitu a D. 
Ciuoro diltingvit, eil lougicodo & glabrities' corolicsi, nec 
noii laciniye ejus acut^. Du«n in Helvetia folutiimodo 
ad tantam Aipiuin occurj it sltitudine-m, vix credibile , 
quod ''per omnem Italiam Neapolim & Apuliam^' prove- 
niret, uci dixit Cl. Sieber, quamqu,<m Italia quoad diflri- 
barionem Vegecabilium finiT^uIari,? certe efl terra. , Si ve- 
ro re vern res fe ita haberet , exifb*a»atioJiem hujus ftlrpis 
uti fjpeties' certe pauilo diajinuitur. Folia certe decidua Ibnt. 

'Obf. Flgura in Curt. bo^ iVI<.g. Vol. IX p. 313. a Cel. 
Trattinnick hciccitata, certe D. Cneorum reprcelentat, quam* 
quaui flores Uifrr»dofe ibi gbbri exhibentur, dum hac in 
re veteres pic^ores rerum botanicarum pjirum accurati 
fuefunt. Laciniae corollae in tab. cit. oblongae & obtu- 
fcG funt, nec ut in D: J:riata laiolanceolatae &z acutae, 
quod prjiiio iotuitu jam ob.'erv«tur. 

"GiovaneUl & Portenjchlcg primam diflinclionem hujus 
Ipeciei debemu.s." Trattinnick 1. c. p. 120. 

25. D. glomerata Liim. floribus terminalibus fafciculatis 
congiomeiatis glabris: laciniis corolla3 bnceolatis acumi,- 
natis. folii.s obovari.s utrinquie glabris nitidis. 
D. glomeraia floribus fubfesfil. glomfejratis terminalibus. 



^ 



1 



) 43 C 

foliis ovato.Ianreo!ntis glabris involncriformlbns, caule 
fimpIice.Ljni. En. Il[ p. 43^ Bieberd Fl. eanc. I. p. -99. 
Steven in AS:. Moic. lll. p 246 & 2($o. 
D. comofa unibeilis terninalibus, ptjdunculis aggregatis, 
brac^ei.s lanceolatis, rumnn's fterilibn.s, confe. tis elon- 
gstii», foliis rpatnulairo-lanceolatis inttgerriiiu.s nitidis. A- 
danis in \Veb. &; Mohr. Beytr. ziir Nat Ge.rch. I. p. 53. 
Hab. in Caucafi Iberioi alpeftribu.s: Bieber/iein. Iji Ju- 
gis fubalpini'» Caucafi: Admm. In AIp? Tyfendagb C:)ucafi: 
Steuen. Li Orienfce : Herb. Tournef. £qc. Lramarck. I. c. 
"•Floret vere." Biebevjtein. 

Fruticiihis dodrontalis I. paullo altior, fuperne ramo- 
fus. i?fl;//i fpapfi, pauci, fuperne tafytum folirfi, glabri, 
adulti cinerafcente.s , juniores virides , ve.TUcofi ab infer- 
tione foliorum delapforum. 

FoVm verfus apices ramulorum flores circumcingen- 
tia I. involucrantia, fparfa , conferta I. Hpp-oximata , fe.sfi- 
lia, obovata, (interduai fere fpathulati ). bafi angnflata, 
integerrima, fupra nitida ,. utrinque glabra, Igete viridia, 
fubtus dilutiora , coriacea, *poliicaria I. interdum patillo 
breviora, medio duas lineas lata. Flor^s terminales, fa- 
fciculati, congloinerati, perplurimi , 70 40, fvaveolente.*?, 
.foliis denfe cin<fti f. iuvolucrati. Fafciculi a, 3, rarius plu- 
res, arfte confidentes I. incumbentes, pedunculati, 10- 15- 
floris; pedunculi inaequales i. a, 3 lineas longi, rarius un- 
guiculares , interdum vix confpicui ob dei.fitatem et copiani 
florum, glabri, apice flores gerences fesfile.i, bafi fqua- 
luis gemiriaceis minuti.s, lanceolatis 1. ovatis, lineam vix 
longis, ar<^e cin(fti. Coro//a nervofa. glabra^Ienga f. ungui- 
cularis, faepe 7- 8 lineas longa, incarnata. Tubiis linearis 
5, 6, 7 lineas longus. Lacinice Coro//fl? lanceolatae, acumi- 
tiatae. — ^'^flmiwa ut in ceteris. Filammitiz brevia, logitudi- 
ne \me2S. Antherce oblongae I. lineares, luteae. Germen ovatqm., 
glabrmn. Sti/lus brevisliiuus. Stigmn capltatum^ 



) 44 C 

Omnium Daphnes fpecierum floribus gaudet nu- 
merofisfimis^et coroUis daplo ferelongioribus quam inple- 
risqne ceteris; in nnlla aiia fpecie Filamenta Staminum 
(fi forfan D, Siriatce excipias) tam longa ac in hac. 

"Flores e gemma terminali numerofi, pallide incarna- 
ti, fuaveolentes magnitudine Laureolae (iongiores re ve- 
ra Nob.)» demumevaduntlaterales; quum ex eadem gem- 
Baa Jolia ramiisque tiovelUw* Bieberftem I. c 

•^Flores terminales fafciculati/fafciculi ex 7-15 pe- 
dunculis compofiti; pedicellis umbelliferis, 3-4-5-7 flo- 
ris. Odor gratisfimu??, color rofeus albidusque/* Adamsl. c. 
In Herbario 111. Swartz vidimus D. Comojam AdamS 
ex Rosfia misfam , quae una eademque fuit cnm D. gto- 
mtrata Lam. Vidimus' etiam hanc fub nomine D, caucajicce 
Pall. III. Swartzio e Rosfia misfam; quod nomen tamen 
huc certe non pertinefc, uti infra demonftratur. 

Proxime affinis D. colUncs Smitb, at abunde diverfa', 
uti mox patebit. 

Obf. Cel. Steven I. c. p. 246 memorat, quod paullo 
fupra locum, in quo hancce» plantam legit, fitum fuisfe 
apicem catenae Montis Caucafi Q'\e Cime de la Chaine 
de Caucafus")* st ubique montes circumjacibant nive fere 
seterna obtedli. 

2$. D, collina Sm. floribus terminalibus fafciculatis, ex- 
tus fericeo- villofis: laciniis corollae ovatis obtufis, fo- 
Jiis ofaovatis fupra nitidis glabris fubtus pilofo- villofis. 
D.collina floribus fafciculatis terminalibus, foliis obova- 
tis obtufis, fupra glaberrimis, fubtus villofis Smith Spe- 
cil.Fafc.II.t. XVIII. Ejusd. Tour. II. p.— .IRoem.FlEur. 
Fafc. VII. — Bruckn. in Mag. d. Nat. Forfch.Fr.— 

D. buxifoUa floribus aggreg. fesfil. terminal., foh obl, 
©btufisf. villof -Vahl fymb. bot. I. p. 29 ? 

D, Ohcefolia Lam. Enc. Hl. p. 440 — j D,ftricta^ Des- 
font. in Ano. du Mus. X. p« 257. t. 20 ? 



n 



) 45 ) 

HaL in collibus Italiae Auftral. prope Cafertam ad 
ripas Vulturni, ubi IVlartio 1787 legit Cei. ^'yz/VA. In pigne- 
to Chigi oftiae : Briickner, In Candia 1700 jam primo legit 
Tournefort^ etiam in Afia fec. Des/entainef, 

Floret Martio, Aprili. 

Frutex pedalis- bi- tripedalis, fuperne ramofisfimus. 
Jiami fparfi, faepe dichotomi, verfus apicem foliofi, angu- 
lati, adulti glabri, rufefcentes 1., brunnei, junrores ramu- 
li praefentis anni cinereo-hirfuti L villofi, Folia fparfa, 
conferta, fesfilia in fummftatibus ramulorum, obovata, 
bafi anguftata 1. attenuata, integerrima, obtufa, fupra gla- 
-bra nitida, intenfe viridia, fubtus pilofo-villofa , cinerea 
1. rarius flavida, coriacea, fempet- virentia , margine revo- 
luta, pollicaria faepe cum (dimidio, et interdum paullo 
longiora, medio 3-5 lineas lata. ^mmce gemmarum Jlora- 
/mf» (Braftese Sm.) oblongse, concavae,» obtufee, villofae, 
1. fericeae. Flores terminaies, fafciculati 1. aggregati^ nu- 
merofi, ^-16. in unoqooque fafciculo -, fesflles , folirs 
cindti, fuaveolentes, extus fei^iceo-alboque-villofi, intus 
dilute I. rofeo - violacei. Corolta 5 circiter lirieas longa , 
nervofa. 7«^«/ duas 1. tres circiter lineas longus> bafi 
latior. Lacinice CoroUct ^ ovatae J. oblongae, obturae, tubo 
dimidio breviores (in cu?tss fere longitudine tubt). Stamu 
m ut in ceteris. Filamenia brevisfiraa. Anthercs oblongae L 
Mneares , luteae. Germen ellipticum , fericeum. Stytas bre' 
visfimus. Stigma capitatum, convexum, glabruro, medio 
depresfum. 

Proxime afKnis eft D. gtomerafcs Lam. difTert veros 
dupplo altior, ramis junioribus hirfutis(in D. gtomeraia ramuli 
omnino glabrt.); foliis fubtus pilofo-viJIofls, magis coria- 
ceis fupra intenfius viridibus, et flores minus denfe cin- 
gentibus, faepius longioribus, latroribus, (m D, gtomera» 
/a fplia utrinque glabra, mtnus coriacea, laete viridra flo- 
res^denfe cii^entia 1. mvolucrantia, breviora, anguftiora}i 



J 



) 4^ C 

Floribns extus albo-fericeoqiie villcfis , intus dilute viola- 
ceis, ii.ulto paucioribus aggreiTatiS et diiDidio-minoribus, 
quaniquatn iwagis cr-^sri-i j Idciuiis ccolae ovatis 1. cblon- 
gis, obtufis, tubo dimidio ininoribiis ; germine fericeo (in 
D. glonierata flores glabri , iucarnati. perplurimi, conglo- 
merati, diipplo longiores, anguffiores; lacinise corolla luu- 
ceolatse , acu^ae; germen glabrufn ). 

Verofimilliftuim , quod D, buxifolia Vahl fymb. I. p. 
ap. una eademqud fic ac collina, Sm. Cel. Vahl \n defln- 
ptione dixit **Rainos viilofos {\v\D. coUina luperne vrHnfos), 
folia oblonga, juniora . utrirque villofa, reliqua tantum 
fubtus." et de cetero: "difFert a D y>n'art figura foliorum 
et corolla alba'* Folia vero in D. collina rect'U5 nbovata, 
et Flore.s dilute I. rofeo- violacei. Folia D. ccUince nu- 
per explicata interduiii etiam utripque esfe villofa, haud 
incredibile, quamquam adhuc a neiiiine obfervatum; fub- 
tus quidem magis pilonj-villofa quam adulta. Cfl. Willde- 
no\v etiam D, buxifuliam huc ut Synonymon retulit. Cel. 
Roemer vero in Fl. Eur, expresle dixit, hoc ut Syno- 
nymon huc excludendum esfe. Cel, Perfoon D. Bnxifo- 
linam nullo loco n^emoraf. Cel. Otto nos demum edocuit, 
D. buxifoUan Hei b. WiHd-unam eandemque esfe ac D. coU 
linanK •- E Gotting. Gelehr. Anz. 172 Stiich. d. 26 06t. 
ijii6. p., 170B, ubi recensitur Sibthorpii Fl. Graecae Prodr. 
vidimus, quod in libro citato etiain occurrit D. fericea 
Vahl, nefcimus vero, an Cel. Sniith eam fpecie diflinxe- 
rit a D. fua coUina I. fi figaram dedit in ipfa FJ. Graeca, 
dum praetiofa illa opera n^^ndum vidimus. 

C.^^rte D. coUina eft (.ujus mentionem fecit et defcrf- 
ptionem dedit Cel. Ventenat , in TabJ. du Regtie Veget. 
Tom. If. p. 238- - D, fericea Desf. 1. c. furf^n huc per- 
tinet, non ad fequentem. 

Gernien fetis erectis obveflitum, glandulis iiifidens 
nedlariferis." Roeui. Fi. Eur. 1. c. 






;■ 47 ( 

Obf. Nomen D. colUnce jam divulgavit Cwl. Dickfon in 

dried Plants Fafc. II. ISjio 32. antcq.iain dcjfcnpcio a Cel. 

Smith publicata erat. 

*'Ftutex puicherrimus,-''/^at/^<-y/ rtao/a f^ulturni,^' col- 

le.s cairpo.sque in confiniis ej.us tegic, licut nolhosULeXij^^^i^; 

flofcuios fuos ff agranti^iin^os undiqus carpendosJRralcTl ~ 

rofaria PuefU intrares Smitk I. c. 

27. U. fericea Vahl. floribus aggregatis ternis fe.sfilibus , 
foiiis lanceolatis fubtus villofis, Jaciniis corollse obtu- 
fis. Vahl. Symb. bo^ I. p. ag. Willd. Sp. Pi. JI. p. 423. 
Thymeiaea cretica olesefolio fubtus viliofo Tournef- Cor. 

Pv4i? 

Hab. in Creta Broiissonet. Neapoli legit Illud. de Schlan- 
, biifch.'' Vahl. 1. c. 

'■^Friitex ramofi.^^fimu^. -^awm teretes, fufci, fuperne vil- 
Jofi. FuUa verlus apiceni ramulorum conferta , fesSlia, 
lanceolato-eliiptica, a-/enia, . integerrima, acuta , fesfilia, 
fupra glabra, fubtus vjllofa." ^ . 

^'Flores purpurei, terininyles, fesfiies, quinque, Corcl. 
tcs /K^«j- viirofo-fe« iceus, bafi ampliiitus. Limhi taciniis oblon- 
gis, obtufis, intus glabri, tubo dimidio brevio^ibus. 'FiU' 
ffus fubovatus. A D, oleoids differt: fuliis fubtus villofis, 
laciniis limb-i oblongis.'' VahJ. I. c. 

Diu credidiiTUis, D. fericemn Vahl. et cottinam Snu unam 
eandemque fuisfe plantfiin. Vidinius etiani fpecimen D. fe. 
ricecs: diclee, Neapoli ledlum, ab ipfo Vahlio Ili. Thunbeig 
misfurr, quod nnum idemque fuit ^:C D. coiUm. Hfecce 
it?»que res haud incerta videretur. Cil. Pe.' loon etiam jD. 
feriteam Vahl ad D. cotlinam Sm. fine haefiratione retulif. 
At nii.um femper nobis fuit, quod fic Cel. Wiildenow 
in Sp. Pl. D. fericeam V. et collinam Sm. defb'nxerit, ecta- 
n ^'r\ ufasque, uti dixit, viderir. petivimus itaqueapud Ci. 
Otfo, ut ex Herb. Cel. WiMdenowii hac de re illaJlra- 
tionem nobis adferret; indeque dididmus, D. ferieeam 



> 



r 48 r 

Wind.,' qa» cerfce etiam genuina Vahliana, a D. cotlma 
fine dubio esfe diverfam. Nobis etiam mifit Cl. Otto ra- 
muTiim annotinom fine florJbus a quo veritatem rei per- 
fpicimus. Valde autem dolemus, quod nec fpecimen cora- 
pletuia. nec flores unquam nobis videre contigerit. Com- 
paratjohem harum Plantarum bic, quantum a nobis fieri 
posfit, inftituamus. 

D. coliina Sir. D. Jerieea Vahl. 

Xami brunnei 1. rufefcente-brnnnei, • Rami fufci (eodem omnino cdlore 

crasfiores , juniorcs cinereo-vil^ ac flores Schoeni fufci) , tenuio- 

lofi, a villo omnino fere tefti, res, annotini tenuiter-hirfuti , at- 

ut color vix videtur, adulti tamen color raroulorum perbe- 

g!»bri. ne elucet, adulti glabri. 

Folia obovata,. itsque apice valde Folia lanceolata, obtuCufcula , api- 

obtufa; et baij valde anguftata, ce paullo latiora et bafi parurn 

fupra intenfe viridia, nitida.fub- anguftata , fupra laete viridia , gla- 

tus villofa , et unacum nervo dor- bra, fubtus pailida, hirsuta, ner- 

fa!i cinerea, pollicaria , fsepe cuni vo dorfali eximie fufco , 8,9,10 

dimadia I. longiora, 4-5line^as Hneas longa, duasque Iata,firma, 

lata L dupplo latiora quam in Obs.flores uti, fupra diximas, baud 

D. fericea , coriacea. videre nobis contigerir. 

A D. oleoicie , quacura, quoad foh'a, proximam habefc 
forfan affinitatem, difTert: ramis fufcis, junioribus hirfu- 
tis, foliis iongioribus,fupra glabris, fubtus hirfutis, "Co- 
rollis extus villofo-fericeis, lacjuiis oblongis obtufis" fec: 
Vahl, dum D. oteoidef fefe diftinguit: ramis fubcinereis, 
junioribus pubefcentibus, foliis tijinoribus,utrinque glabris» 
corolils fericeo - pubefcentibus , laciniis hneari • lanceola- 
tis, attenuantibus. 

Quod D. fericea Vahl una eademque re vera fit ac 
planta Willdenowii, certum videtur ; defcribitur a Cel. 
Vahl '^foiii.s lanceolatis et acutis/' quod nullo niodo in 
D. collina quadrat. At folia in D, ferieea tanien non acu- 
ta , nifi fugaci tantum intuitu, fed re vera obtufiufcula. 
D. fericea Desfont. vero fee. figuram D. collina re vera 
©fle videtur. 






) 49 ) 

Quo loco Illuftriss. Willdenovv D. fericeam \\2\>mi, m 
herbario haud adnotavit, uti nobis dixit CI. Otto. 

Herbarium denique Vahlianum illuftrationem com- 
pletara hac de fpecie dare poteft; atque certiffime vide- 
tur, quod Cel. Vahl, errore quodam, Z?. collinam ['\xh feri- 
ceix nomine Illuftriss. Thunberg communicavit. 

28. D. oleoides Schreb. floribus teronnalibus geminis feri- 

ceo pubelcentibus : laeiniis corollae lanceolatis attenua- 

tis , foliis lanceolatis utrinque glabris. 

D. Gkoidef floribus geminis terminalibus fesniibus; fo- 

Uis lanceolatis glabrivS. Schreb. Ic. et Defcr. pl. Dec. I. 

p. 13. t. VII. Linn. Mant. pr. p. 66. Willd. Sp. PI. 

II. p. 423 fexcluf. Synom. D. SalicifoHcB Lam.) Bieberft. 

Fl Cauc. I. p. 499. 

Chamcg-Daphnoides Cretica, id eft Laureola humilis creti- 

ca. Alpin. Exot. 44. t. 43. 

Hab. in montibus Cretae; Schrebev. In Caucafi Orien- 
talis fylvisj circa Kurt-Bulack: Bieberftein. In Graecia fec. 
Herb. Thunb. 

Floret — Drupas maturas jam Junio legit Bieberftein. 
Frutex pedalis: radice ramofa flexuofa. -^ami plures, 
Iparfi, teretes, lignofi, epidemide fub-cinereo tedti,junio- 
res annotini pubefcentes, adulti glabri, verfus ^pices fo- 
liofi. Fotia verfus apices ramulorum fparfa , fesfilia , con- 
ferta, lanceolata, bafi paruw attenuata, integerrima, ob- 
tufa, utrinque glabra , fubnitida rarius fubtus tenuisfime 
et raro pubefcentia, 8« 1» 9- Hneas circiter longa, niedio 
doas lata, pallida 1. laete viridia , fubtus dilutiora, firma) 
fubcorlacea. -F/om terminales, bini, rarius terni , fesfiles, 
fericeo-pubefcentes, tenuiores. Corolla nervofa, 5 lineas cir- 
citer longa, intus alba. Tubus bafi ventricofus 1. potius 
i;ibbofus , in coUum lineare attenuans. Lacinice corollce kn- 

7 



eeolatae I. lineari-lanceolatae I. attenuatae, f. bafi latae efc 
in linearem lorni.-i 'i atienuantes, magis attenuatae quam in 
ulla alia Daphnt?. Staniina duor. ordin. Filamenfa brevisfi iia 
("ut fere nuiia*' Sclireb). Anthe.rce luteae. — "G^rmmovatum 
pubefcens. Stijlai fere nullus Sti<jnia orbiculatum, convexum, 
villis copion^ circumdatum. /^afjrt ficca, ovata, pnbefcens" 
Schreb.-^" Bacc^ terminales i-3> magnitudine Pifi, fan- 
guineae." Bi^berftein. I. c. ^ 

Cel. Lamarck primofufpicavit, hancceDaphnem eandem 
esfe ac D. l\\aiD[Salici foliam, etAuSiores poft iilum , urpote 
Cel. Wildenowet Pe;foon, etiam D. Salicifoliam Lam. ut fy- 
nonymon huc citaverunt. Generofi^f Bieberftein tandeai 
declaravic, eas diverfas esfe fpecies, qaamquam chari^cnre- 
res Latnarckii fpicilicos haud emendavit, nec, loe judice, 
ullaru h^bent aifinitaten) , ut infra demonOrarur, etdiffici- 
le om,nino eft diftu, cuinam fit affinis'. Cum D. Cneoro for- 
fan remotam quamdam habet affihitateni, dum hccc, quod 
memorabile, foliis occurrit latius lanceoiaris. DifFert: str^rnra 
altiori, ratnulis niagis glybris, cinerafcei itibns ; in />. Oz^oro 
ramuH njagis pubefcentes, brunnei); foliis latius lanceo* 
latis, b^evioribus, dupplo latioribus, pr^llidioribus (in D, 
Cneoro folito cuneiformibus, rarisfime lanceolatis , longi- 
oribus,fupra faturatius viridibus); fibribus binis, rarius tcr» 
nis, fere Iongio«ibus, extu^; ferjceo pubefcentibus, tubo- 
bafi gibbofo, in coilum tenue attenuante: Laciniis co» 
rollae lineari-fe>e lan^teolatis, valde attenuatis; in D. Cnem 
oro flo^-es plu iuii, .igg.egati, extus incano pubefcentes; 
tubus magis aequali latiiudine, linea? is :. laciniae corollae ob- 
longae, obtufae.). — Itaque etiam haecce affinitas longius cer- 
te petita eft. 

Obf. Generofisf Bieberflein ''folia unciam longa, Iine- 
as 4 lata.'* defcripfit, dun» in fpeciminibus, quae vidimus, 
S 1. 9 lineas fuerunt longa, duasque lata. 






J 5r C 

"Folia elliptico-lanceolata" Linn. Mant I. c. 

ap. D. Salicifolia Lam. floribus terrinnalibus Rggregatis '^es- 
filibus extus piibefcentibus,- laciniis corollas lanceolatis 
acuminatis; foliis lineari- lanceolatis lancttolatisve ob- 
tufis nmcronatfs utrinque glabris. 

D. Salicijotia floribus aggregatis petpaucis fesfiiibus ter- 
iDinaiibus, foliis lineari ianceolatis utrinque glabris. Lam. 
Enc. III. p. 438 (Excluf. Syn, D, Ohoides SchvQb.^BiQ' 
berlh Fl. Cauc. I. p. 498. 

D. cmicafica \MXihe\\\s terajinalibus muItifloriSjfoliis oblon- 
golanceolatis njucronatis. Pall. Fl. Rosf 1. p. 53. fec. 
Bieberft-. I. c. — - D Euphorbiddes Musfin Pufchkin fec. 
Herb. Willd. , 

Thymelcea Orientalis Salicis folioj flore albo odoratisfimo. 
Tournef. Cor. p. 41. CSpecimina Herbarii Tournef. ex 
Iberia") Bieberftein 1. c 

Hab. 'Hn Iberia media. In campeftribus inter Oppi- 
da Gori et Krzciiinval copiofa: etiam in Sylvis circa A- 
nanur:" Bieberjlem. Ad rivum Liachri in Iberia {ec.Herb, 
Swartz. "In dumetis ad Cfani fl. circa Achalgory frequens :'l 
Giildenjiedt fec. Pall. I. c, 

Floret "fine Aprilis cum Cerafis et Pyris" GytdmJIedt. 
fec, Pall. I. c. 

Frittex faepe quadripedalis. Fami longl, fparfi, adulti 
glabri, juniores vero verfus flores pubefcentes, atro-pur- 
purei, rariu.^ purpurafcentes^ cortice in fila fericea extenfi- 
bili. Fotia lineari • lanceolata , lanceolataque, longa, inte- 
gerrima, obtufa cum mucrone, apice latiora> bafi angu- 
ftata, fupra intenfe viridia, fubtus glauca , in exeroplari- 
bus floriferis unum pollicem cum din>idioIonga, in fterilibus 
fgepe tripollicaria, 3- slineas lata. Ftores terminales, aggre- 
gati, plurimi 6-13 I. ultra, fesfiles, a foliis diftantes, ex- 



; 5^ c 

tus pubefcentes , faepe incano- piibefcentes, albi :Caro//« 
nervofa, 5 circiter lineas longa. Tubuf linearis, 3 lineaS 
Jonga. Lncinii:^ coroilcB \nnceo\atdey acuniinatse, exti>s teuniter 
pubefcenteAf. Stamina ut in ceteri.v. Filamenta brevisfiaia. 
jintherce luteag. G^rwf ?z ellipticum , glabfum. Siylus brevisfi- 
mus. Stigma capitatum, convexum , gbbrum, medio d«- 
presfum. — "BacccB nigrae?'' Bieberftein. 

Hf.bitus hujus Daphnes tam proprius eft et fingula- 
ris, ut re vera nefciamus, cuinam caeierarum proxime fit 
affinis. N'jlla aiia Daphne foliis tair. Iongis& anguftis gaudet 
ac hsec j In D. Mezereo folia forfan fsepe tam longa , fed 
femper fere iatiora. Ramuli hujus Daphne.i juniores a- 
tro purpurei, foliisque fuis longis ramulos annotinos Sallcis 
pirpurece aliorumque Salicuin perbene referant, unde Nomen 
Lamarcki optimunj. Generojfi.^f. Bieberftein diyJt quidem, 
quod Lignftrim vulgare refert, at ranjuli, quos vidimus» 
niulto niagis Salicum ramuios, uti diximuSj referunt quam 
ullos alios. 

"Flores magnitudine LiguJlrV' Bieberftein ; at re ve^ 
ra longiores. — ^'Fiores odore Hyacinthi, qua Gcorgi- 
anis foetidns videtur.^Pallas 1. c. 

A D. OUoide Schreb. toto cselo differt , quamquani 
praeeunte Lamarckio , CeL Willdenow & poft illum Cek 
Perfoon, hanc vum illa cov\]unyi\t, Certe utrasque haud vide- 
runt, alioqiiin nondum conjunxerint. Generofisf. Bieber- 
ftein vero eas jar^ feparavit» — Comparationem hic ixi- 
ftituamus: 

D. Salicifolia Lam. D. Oleoides Schreb. 

Dupplo fere aitior, faepe qaadrjpe- Dimidio minor, rarius altior quam 

dalis. i?aw;atro-purpurei I. purpu- pedaiis. Kami cw.Qxeu Folia hri- 

rascentes. FoUa multoties lon- ceolata , obtufiuscula, 8 1. 9 li' 

giora usque ad tripollicaria, 3.5 neas longa duasque lata, laete-vi- 

iineas iata, linearilanceolata, ob- ridia 1. palHda , fubtus dili^iora, 

tufa cum mucrone, fupra obfci». Flores bini, rarius terni, extus 



ts • 



3 5J C 

fc-viridi'a, fubtus glauca. Florts . fcriceo-piibefcsnter. Tuhushvevi' 
plurimi, 6- 12 !. ultra. extus or, bafi veni.ricoras l.^ibbofiWf 
pubefcentes. 7i/ft«5 linearis , lon- in colluiTi ter.ue attenuans, La- 
gior- LacinicB coroVce lanceolatas, cinice Corollce iariceolats?, valde 
acatnlnatse. Germen glabruna. attenu":cs, ut flpices fubfilifor- 

mes videninf. — ^'Germen pube> 
fcens" ScIifebfT. 

D, Caucajca PatL primo huc retulit Generofisf. Bi«' 
berftein» duni Cel. Wilidenow & ulLerios Cel. Perfoou 
eain olim fub D. glomerata Li^^m. citaverunt; et quanr»qi.iam 
e defcriptione Pailafii haud perfecfte dircernere posfuraus, 
an hascl. illa fitj attamen verofimillimum, inam huc perti* 
nere, prsecipue dum I. c. dixit Palias ''Folia apice obtu- 
fa & fpinulR terminata ,''• cum e contrario in D. glome- 
ratae foliis nulla invenitur fpinula. 

Quo loco Gen. Muffiti Pufchkin hancce ftirpeu^ D. 
Euphofbioidem appellavit, plane nefcimus. In Hsib. Cel. 
\Villdenowii hoc nomen folammodo adfcriptum invenicur^ 
uti nobis dixit Clariss. Otto. 

In Gotting. Gelehrte Anz. Stiick. I72. d. 26. O^. 
18 16. p. 1709, ubi recenfetur Sibthorpii Prodr. Fi. Grse- 
cae, fequentia occurrunt verba: '^D. jamijiacealik venMUth" 
lich D. Salicifotia MB." ■— Nec Prodr. Fi. Gr., nec .ipfaia 
.Fl. Gr. unquam vidimus , itaqu© etiam nefcimus, an Ceh 
Smith figurara D- fuse jasmiuacecE- dederir, nec non. 

30. D. obovata Humb. floribus coryinboiLS , foliis glabris 
obovatis obtufisfiniis. W^ifld. Herb. 

Hab. In America JKeridionali : Humboldt» ftc. Herb. 
Willd. 

31. D. lancifolia Humb. cymfs glomeratis tenDinalibHS , fo- 
h'is oblohgis utrinque acutis fubtus pubefcentibus. Willd. 
Herb. 

Hab. in Peru: Humboldt. fec. Herb. Willd. 

32. D. Elceagnoictes: Humb. foiiis lanceolatis giabris fupra 
nitidis, capitulis pedunculatis. Willd>. Herb. 

Hab, in Ainerica meridronalf: Humboldc fsc. Herb. 
Wilicr. 



) 54 C 

Obf. Diagnofes haruui plantaruni"in Herbario b. m. M^II- 
denowii occurrunt, uti nos humanisfin:e edocuit Cel.Ot» 
to, fed, uti b^ene pa^ret , valde incomijletas lunt, uude de- 
llriptiones lil. Huniboidt exoptandse. 

Obf. Sequentes olim jpeciea Daphnes fuccesfive a va- 

riis Auftoribus i"ec. recentiores oblervfttiones ad Pasferi* 

nam fun!: rel itae : D. dioica Gouan a Cel. Ramond in Bu!l. 

phijjm. — D. calijcina Lapeyr. a Cei. Perroon in fyn. Pl, 

1. p. 437. -— D. nifida Vahl {D, argentaia L,'ci*i^. Ki)C.) a Ctl. 

Desibntaine* in Fl. Atl. I. p. 131. — D. Tartonraira L. a 

Ctl. Schrader in Journ. fur die Bot. 4. i. p. 89- — ^* 

Jquarrofa L. certi.sfime etiam Passerimr I. Gnidice tfi: fpe- 

cies , & fingulare re vera, quod hanc loiummodo huc re- 

tulit von ]/inne, dum in figura Burmanni Afr. p. 134. t. 

49 nullum adefl indicium , hancce ma^is, quau) omnes cae- 

teras ibi deiineatas & defcriptas Tyiz/w^/^iij' huc referre. 

Qaod frudlus viderit, vixcredimus, quamquam ita videtur, 

darn iliam generice a c8ererisTA^mr/fl?ix Burmanni feparaverit. 

D.monoJhchifaWiUd.&l D.difiachi/a Willd. non Daphnes fpe- 

cies, fed Ca/njitrce funt, uti jam anteaablil. Jusfieu & La- 

niartk fuerynt determinatae. — D.Laoetto Sw. fec. III, Jusfieu 

proprium conftituet genus, Lagetta nominatum. — D.pendii- 

la Smith. (D. javaiii&a Thunb. iVluf. Nat. Acad. Upf. App. 

XI. p. 4.) denuo certe efi: feparanda refpediu involucri 

diphylli, quod in nulla alia vera invenitur Daphne, atque 

ut Scopolia :compofita Linn. Suppl. reftituenda. — D. trijiora 

Loureir. etiam nullo rnodo vera eft Daubne, dum delcri- 

bitur "Calyce triphyllo trifloro." — Vidimus exlibroCel. 

E. M. Arndt Reife durch Schwedcn II. p. — , quod Cel. 

Afzelius ad Sierram Leonam Africae novam detexit fpe- 

ciem Daphnes. — In Herb. Vahlii novam etiam occurrit 

fpeciem hujusgeneris, quam Ofifroidem uppellavit b.m. Vahl, 

fec. Horneman in litt. ad lll. ibwartz. 






> 55 ( 

De Ufii Medico Daphnidiim, 

Continenfc otiines fpecies Daphne??, plus minusve, 
famofuin ijlud ptincipium acre. Non tau en defunt, qui 
contendunt, principium^ earum a prifuipio acri e.sCe diver- 
fum. Eidem u(bi omnes fere inle^-viurn; D. Mezerejim^ 
Thijmelcea^ Gniditim & Laureola vero praecipue adhf- 
bentur. In^ Europa boreaH tantummodo Mezereum in of- 
ficiiiis provenit, & de illo pauca adferemus, Ex ana- 
Jvfi Corticis aPharm. SoJtman fadla, &a Cel. H? yne pa- 
phciita, patet, partem efficacem Corticis inesfe Refina^, 
quse priricipium continet acre^ & hoc ad punc^um coc- 
tionis haud evolat. Perfedie tantum ab Hepate Sulphu- 
ris extfahitur & Alkaliis, quamquam etiani ab Aqua 
fe»-ver.<e non parum folvitur, aqua vero frigid^ inetfrca- 
fisfimum ejus eft extrahens. — Cortex Ramulosum &: 
Raciici.s offioinales funt. — ' "Cortex exru.s flavido cliva- 
ceus- eii, intus" libri fibris aibidis obdudus. Odoris 
expers, faporem habet fct vidum acerrimum, quo iingva 
roditnr,'' Spreng, Inft Pharm. p.aii. 

Ufus externus. — -'^Princeps ufus eft' ad cutim exco- 
riandaiii, lecretipnes ejus vehementer augendas & novas 
pic.ducendas, ut morbofae recretioues in partibus nobi- 
lioribus minuantur'' Spreng. 1, c. — Ad uicera artificia- 
lia exGitaddr* adSiihitur. In Ophthalmia chror^ica, rheuma- 
tica & !crophulofa y. in ojorbis exanthematicis chroni- 
cis in v'et(?ratis, in morbis pe^toris, Rheumatismo chro- 
nico &c. ■— Cantharides tamen prsefercndae, quoniam 
Cortex partjni ferius agit, pyrtfm moleftam pruriginem 
& doloren» eutis f xcitat, feeretionesque minus auget at- 
q^ie infuper foeter. Ulcera aqua I. laAe lavantur, fi do- 
lorifica fiunt. — ''Poftquam veficam produxerit aut cu- 
tim exusferis, primum ungventum cereum fimplex, dein 
vero, ut feeretio humorum lervetur, foiia Hederae im<- 



) 5^ ( 

ponenda iuiit.'' wSpreng. I. c. — Corticem Radicis ad den- 
te5 dolentes applicanc Rutiieni, fecunduin Pallas. 

Ujhs iniemus. Tunc adhibitur forma deco(5ti .1. infufi 
ralide fact^. Diureticiim e(t lenicerque rudorifK;um,^pul- 
fum auget & calorem. In Morbis venereis illud non 
contemnendi iifus habuerunc. Itaque in Monbis osfium 
venereis, exoftofibus, doloribus olteccopis, tumoribus, 
fcii-rhis & carie osfium a caufa venerea, morbis cutaneis 
inveteiatis cum Glyzyrrhiza aliisque Mucilaginofis. — 
"DecoctuiD ilia praebemuf portione, ut corticis uncia femis 
cunj aquae libris II & IH ad dimidium incoftis, quotidie 
confuniatur" Thunb. Reform. Pharm. Svec. Sp. IV.p.Sj» 
— Ex ufu improvido Memrei dolores fiunt ^ventriculi, 
ficcitas fauciam, vomitus, inflammatio & gangsaena. — 
Symptonjata maligna a camphora mitigantur. 

Baccce (Semina Coccognidii) olim uti purgans fa- 
mofse, non vero adhibendae. ''Embryo feminum pluri- 
mum acris continet, fed pulpa baccarum profefto mitis 
eft" Wahlenb. de Sed. Mat. immed. in Plant. p. 73. — 
Homioibus & animalibus mortem faepe attulerunt. In 
Tusfi convulfiva ad vomitum concitandum eas adhibent 
Rutheni fec. Pallas. — Contra tusfim a Tartaris & Fen- 
nonibus, & ab his etiam olim contra febres inteimit- 
tentes in ufu fueruntt — Antidota funt mucilaginofa , 
opium &: Camphora. 



fl-5) 



DISSERTATIO 



D A P H N E 



QUAM 

VENIA EXP. FAC. MED. UPSAL. 

CAROL. pT THUNBERG 

commettdatore jleg. ord. de was.v, 
Med. Doct. Prof. Med. et Bot. Reg. et Ord. Reg. Coll. Sanit. Memb. Hon. Acad. Cae- 
SAR. Petropoe. et Nat. Curios. Reg. Sciejs^t. Lond. Holm. Agric. Med. et Evang. 
SociET. Oecon. Upsal. Patr. Holm. et Civ. Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. Westmaw. 
Calm. et Orebr. Berol. Nat. Scrctt. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. 
GoRE^K.. PniLAD. LuKD. Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. NidrOSI- 
KNS. TuRiCENS. Jenens. Linn. Londin. Re&. Scient. Phys. et Phytograph. Gottingens. 

SCIENT. GOTHQB, MoNACH. ErLANG. WeTTER. NanCIENS. MaRPURG. MeD. PaRIS. EmUL. 

jNIonspel. IVIed. Mairitews. Medic. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop. Medico- 
CiiiK. Membro nec non Acad. Scient. Paris et Institut. Nation. Mo>speliens. A- 
GRicuLT. Paris. IMedig. Londiw. Scandinav. Florejitin. et Batavin. Ind. Or. Correspokd. 

PRO GRADU MEDICO 

PROPONIT 

AUCTOR 

Joh. Em. Wikstrom. 

VE8 TRO G O THUS. 

IN AUDIT. BOTANICO D. XIII JUNII MDCCCXVn. 

H. A. M. S. 

Editio altera, ernendata et aucta. 



STOCKHOLMIiE, 1320. Typis A. M. S x rin > h olm «t C. 



EXPERIENTISSIM.^ 

FACULTATI MEDICAE 

UPSALIENSI 



hocce stium opusculum 
debita gratitudi»e 



Auctor 
XOH. Ew. WlK.STllQltf. 



UH HlliWlU.HigmiRMM " i^ ' ::- ' M tV f t3 SX!KW'-r mm^Ki*V !i f9 , m xsm'^f'mr.^ 



Spechnen quoddcnn Academicwn edituro res botnnici prne ceberis 
argwnenti inihi arrisit. Qunntum illustrissimis nostratium Botanicis 
hocce Tneuin opusculum dcbeat^ non est reticendwn. Quos inter maxi' 
me elucet ILlustriss. Prof. et Regii Ordinis Vasaei Commendator Thux- 
BERG, qui Fnutor aestumatissimus, bcnevolentia Ei propria, me sem- 
per amplectens, sua experientia et consiliis sublevavit atquc ad BibliO' 
thecam suam et Herbarium faciLlimum dedit aditum. iLlustriss. ProF, 
et Equ. Aur. Regior. Ordin. de Stella polari et de J^asa Swartz quO' 
que sua propria et inter omnes celebratissima humanitate, oinni modo 
consiliis, Bibliotheca et collectionibus me adjuvit. Cel. Prof. Ad. Af- 
ZELius et Cel. Waiilexberg etiam in his rebus omni humanitate adju' 
trices mihi praebuerunt manus. Maximas demum habeo praedicoque 
gratias Cel. Prof et Equ. Aur. Reg. Ord. de Dannebrogen Horin^e- 
MAN et Cel. Dom. Fr. Otto, Inspect. Reg. ad Hort. bot. Beroh, qui 
rnihi.in hac re multas notitias ct aelditamenta summa dederunt liberali- 
tate. Vale interea B. L. ct tentamini meo mitiorem ne denega censuram* 



Dissertatio Botanica 
de 

D A P H N E. 

Jnter genera Thpnelasariim insigniorem sibi vinclicat locum DaphnCi 
non minus ob amoenitatem specienim, quam diversam earum naturam, 
quae diversissimis saspe Auctorum sententiis originem praebuit, unde mo- 
nograpbicam ejus descriptionem Botanicis haud ingratam fore spero; 
eam itaque heic sistere conabor.*} 

A veteribus Aiictoribus variis sub nominibus sprcies hujus generis 

*) Eclitio pruna hujus Dissertationis, q^uee respectu promotionis instantris celerriine 
fuic impressa, variis laborat vitiis typographicis, quae in hac editione emendare 
atque corrigere studui; heec altera editio insuper multinaodis aucta et observatio- 
uibus ditata est. 



memorantur: Mezereon nempe, Chamelcien, Dnphnoides, Chamaecln- 
phnoides, L.aureoln, Sanmnundn, Cneorum, TJiynielaea et Laurus', dum 
vero von LiNNe novam formam dedit scienLiae, liiiic fi;eneri nomen ini- 
posuit Daphnes, a A«^^v7^, qtiod synonymon est Lauri*) Poeiicae eli- 
am est originis. Fabulantur enim Poetns, Dnphnen pnellam, /lilvii Lcl- 
donis et Terrae, vel, uti volunt alii, iluvii Penei riliam al) Apolline 
adamatam, cimi vim ejus eiTuojere non posset, Deoium miseratione in 
Laurum fuisse mutatam, de quo agit Ovidius in Metamorph. L. I. v. 452. 

Character na tur alis D aphne s : 
Calyoc nuUus. 
Corolla monopetala, infundibuliformis, decidua, stamina includens : Zw- 

bus cylindraceus, limbo saepius longior. Liinbus quadrifidus.**) 
Stamina: Filamentn octo, brevia aut nulla, duoium ordinum: quatuor 

inferiora paullo supra medium tubi, quatuor superiora fauci inserta. 

Antherae oblongae, erectae, biloculares. 
Tistillum: G ermen ovalwmy ellipticimi 1. oblongum. Stylushrevissinwxs. 

Stigmn capitatum. 
Pericnrpiujn : Drupn supera, oblonga, imilocularis, monosperma: nux. 

crustacea (s. putnmen crustaceum). Semen cavitati nucis (s. putami- 

nis) confoime. 

Chnrncter essentialis D aphn e s: 
Calyx nullu3. CoroLla monopetala, iniiindibuliformis, quadriiida, deci- 

'dua. Drupa monosperma. 

Vnsserinne o;eneri proxime afTmis est Daphne; sed adlmc nullam 
certam stabilitamque ea iienera inter defmiLioiiem baljuerunt Auctores. 
Ut denique certa liat distinctio, illas tantum species \-ocamus Daphnes, 
qua3 corollam habent deciduam et fructum drupaceum, h. e. quae circ a 
imcem (s. putamen} involutum gerunt carnosinsculum, dum species Ta&» 
serinae corollam habent marcescentem nucemque nudam. 

Cum editionem primam Specierum Plantarum ederet vox Liicxe', 
10 hujus generis speeies sibi cognitas habuit: D. JMczereum riempe, 

*3 "Dapline, Lauri synonymum stipervacaneum, revocannis 'aA clesignandum Laureohe 
genus, ciim 'l'bynieiicce vccabulum sit liybridum". Linn. Hoit. Clifl p. 147- 

**} 1'eriantliium, «|uo(l recentioiibus calyx audit, Linnaeum secuti coroliaui nppellavi- 
nius, cum litem ternunologorum de hac parte soiutione adhuc longe abesse ju- 
dicenius. — "Limites inter calycem et corollam absolutos, uaLuram non po. uisse, 
patot ex Daplmide, ubl connata ambo, et mar^ine omnino unita, veiuU foliuia 
jBu.vi. conf. Class. riaat. 5. N. n." Linn. Philos. bot. p. 5§. 



Thyiiielnemn, Tnrtonrnirmn, nlpinnm, Lnureolmn, ponticavif inclicam, 
Cneorwn, Gnidiuni et scjunrrosmn, e quibus in scripLis veterum Aucto- 
rum jain enropnene occnrruLil', D. pontica Tovr-^:ilfot.tio primam inno- 
lait, D. indiccL ab Osbeck in China detecia et JD. squarrosn ex opere 
BuRMANXi p]. rar. Afr. assumpta fuit. In edit. secund. Specierum Plan- 
tarum JD. villosmn, a TouPlNefortio in Lusitania deLecLam, addidit voN 
Lixxe, qui denique in Mant. Plantar. pr. D. puhescenteni introduxit 
una cum D. oleoide, a Sciirebero in Decad. Pl. rar. descripta. D. dioi' 
cnni determinavit GouAisr in illustr. Plantar. ; D. foetidn et rotundifo- 
lia, ab utroque Forstek deflnitae, in Suppl. Pi. a von Linnc iil. pri- 
mum memorantur. D. altnicmn descripsit Pai-las, et D. odormn illustr. 
Tiiu^tberg; D. calycinam publicavit Cel. LAPEyROUSE; D. LngettOf 
tinifolimn et occidentnleni Swartz; D. trifloravi et cnnnabinmn Lou- 
RKiRo; D. glornerntmn, salicifolimn (D. caucasicani Paii. fl. Ross.), si- 
nenscni, thcsioidcn (Fasserinmn linariaefoliani Pourret sec. Herb. Achar.), 
coridifoliani, tonientoscnn et lanuginosani (Fassei-incnn can:'ScenteirL 
Schousb.) defmivit Lamarck in Enc. bot. ; D, pendulant CScopoliam com' 
positmn Linn. suppl.) et D. collinam di&tiniiit Gel. Smith; D. nitidam 
(D. argentntmn Lam. Enc. bot.), verniiculatani (Fasserinam tinctorimn 
Pourret), sericeavi et huxifoliani descripsit Vahl; D. monostachycCm 
et distachymn (Cansieras Juss. et Lam.) addidit WiLLDEisrow ; D. stri' 
citam Cel. TRATTmisriCK; D. obovatam, lcmcifoliam et elaeagnoiden detexe- 
runt Illustriss. peregrinatores Humboldt et Bonpland, uti nobis dictum fuit. 
Ex speciebus nunc enumeratis sequentes successive a variis Aiicto- 
ribus secundum recentiores observationes ad Passerinam sunt relatae : 
D. nitida Vahl. a Cel. Desfoxtaines in Fl. Atl. I. p. 131. — D. di' 
oica Goaan (F. enipetrij-olin Lapeyr.) avCe]. FuVmond in Bullet phi- 
lomat. — D. calycina Lapeyr. a Cel. Persoon in Syn. Pl. I. p. 437» 
D. Tartonraira Linn. a Cel, Schrader in Journ. fiir die Bot. 4. B. 1. 
IT. p. 89. "«■ D. Thynielnea Lirin. a Cel. De Candolle in Fl. Fr. 6. p. 
466. «— D. vermiculntaYdhl est Fasserina tinctoria Pourret in Chlor. 
IS^arb. — D. lanuginosa Lam. est Fasserina canescens Schousb'. in lagt- 
tagelser over Vaextriget i Marokko. -« D. foetidam Forst. unam eandem- 
que esse ac D. indicam Linn. docuit Cel, Bp.own. -™ Ego nunc etiam 
D. viUosam L., pubesccntcm L.*), thesioiden Lam. et coridifoliam Lam. 

•) D. puhiscens Linn. dubla adlitic est species, a nenjine post. Llnneeum descripta. 
Aiuae una eademque sit ac D. cojldiji.lla 1. D. theu.oidcs Lamarciiii? In libris 
de plaati* austriacis kaud memoratiu\ Locus ejus aatalis certe a Linnaeo aacnd»- 



arl Pnsserifimn retiill, ■«■ D. osyroides Valil. Herl)., a nie alil)i memo- 
ratn, vnri«etas tantum fol^is angustiorihiis est Passerinae T.artonrnirnc 
Schrad. -«■ Onatuor denique sequentes : TJ. rosmnrinoides Burm. pr. 
Fi. Cap. p. 12, Vrijhm'. — . ForsL-. FL /ilgypt. Arab, p. XXV. Is:o 188 
ec Thyinelneae j;in?e in Linn. Disstrt. Fl, Palajst. in Anioen. Acad. 4. 
p. 455 dubi.x: sunt, verosim:':ius iT.men Pasaerina?, nuani Daphnes spe- 
cies. »• D. I.ngetto S^^r. sec. Ili.. JtrssiEU et Lamakck proprium con- 
stituit genus, Lagettn norainaUmi. «-» D. ?nonostachya Wiiid. et distachya 
Willd. Cnnsierne siint, uti jam eas antea Ili. Jcssibu elLAMAKCK deterniina- 
runt.— D. squnj^rosaLiinn. forsican eLiam Pnsserinne i. Gnuim<:' eitspecies; 
et miramur, LixjNtaeum hanc solummodo ad Daphnen retulisse, dum in 
figura Burmanni Afr. t. 49. i^. 1. nulla adest ratio, cur liancce magis quain 
omnes ceteras iiji delineatas et descriDtas Thymcrl.eas huc referret.*) **) 

Ex specifcbus, e quibus nvmc constat Daphnes genus, g Euiopeas sunt: 
JD. IMezereum, Laureoln, Gnidiuni, alpina, Gneoi mn, strintn, collina, se^ 
ricea et oleoides^ Afialicas 14: D. iMezereuui, pontica, pendula, indica^ 
cannnbina, triflora, odora, sinensis, altaicUf glomerata, bux-ifolia, seri- 
cen, olcoides et salicifolia, ev qnibi:*- iiaque tre.> EuropcC et Asiaj sunt 
communes, nempe JD. Mezereum, sericcu et oleoicUs. In Afiioa boreali 
occurrit D. Gnidium. In Ameiica detecLas sunt 5: D. occidentalis, ti- 
nifolin, ohovata, Inncifolia et elaenfxnoidcs. In Insulis AusLrab*cB 2 : D. 
rotundifolia et indicn, quarum ultimam cum Asia comimmem habent. 

Plurima synonyma tam veterum quam recentiorum Auctorum in 
hac dissertatione brevitatis causa oniisij inveniuntur in Speciebus Plan- 
tarum b. m. Willdenovii. 



Plantas iii hac dissertatione cruce ^'f) notatas haud vidiinus. 



se est designatus. Docult me Cel. irornprnan, h. m. Vahlium ad descriptlonem 
Llnnsei (le hac specle adjecisse: "Habitaf ia Hiipanla fnon in AustTia}"'. 

*y Figura 1, c. habitum Cnidiae curinatae Thmib. sritis ^''■iVrt, *;". florRS peduncula» 
tos e.t calycem minutuin diphvllum h, sl niavls, l^ractea» bina» mlnutas exhibet, 
quod illi haud convenit, BmctfBe illae eadem nutura ac illae in Passerina thesioi- 
de, calycina et tinctoria esse videntur. 

**} Me docuit Cel. Afz«hus, quod ex interlorl Afrlca ?.d Si.?rram Leonani adducatur 
cortex interior s. liber reticulato-linrt^iioruils Aruoiis igiiotae, ab AugHs Lagettae 
iaterdum nomlnatee, Est haecce Arbor, quaui sub nomiiu; Daphnes memorat Cel. 
Amdt jn Reise durch Schv/eden 2, p. — -. Fst JMaufa de.candra aovi g«iierl$, «iUii, 
quantum iudagare potuimus, aoa ad Thymelaeas pectiaet. 



5 

* Floribus latcrnlihus. 
I. D. Mezeremn Linn. florihiis lateralibas sefsilibiis subternis pubescen- 
tibus: laciiiiis coroUae ovalis acutis, foliis lanceoJatis. basi longe atte- 
nuatis utrinque glabris acLitis. 
ci. Fioribus roseo-rubris, drupis rubris. 

D. Mi'zerewn o: Ait. Hort. Kew. ecl. i. T. II. p. 25. 

JD. Mezereuni Linn. Sp. Pl. ed. 1 T. 1. p. 356. ed. 2. T. I p. 509. 

llort. ClifF. p. 147. Fl. Lapp. p. 105. Fl. Sv. ed. 2. p. 127. 

Paimstr. Sv. Bot. i. t. 7. Willd. Sp. Pl. T. IL p. 415. Ejusd. 

Bcrl. Baumz. ed. 2. p. 124. Lam. Eiic, III. p. 455. Illustr. t. 290. f. 

I. SchkuJir. Bot. Hand. T. — . p. 535. t. 107. a. Pers. Syn. 1. p. 434, 

Woodw. Med. Bot. I. p. 68. t. 23. Blaclcw. Herb. t. 582. Reit. 

et Ab. Abbild. t. 75. Cram. Anleit. t. 47- ^^^ Ham. Arb. 2. p. 

325. t. 92. Hayn. Arz. Gcav. III. n. 43- Batsch. Analys. Flor. J. 

p. 84. t. 9. Gunu. Fl. Norv, I. p. 17. Ilornem. Plant. L»r. p. 

380. Oed. FI. Dan. t. 268. Smith. Fl. Br. L p. 421. Engl. Bot. 

XX. t. 1381. Bull. Herb. t. L Decand. Fl.Fr. IIL p. 555. Savi 

Bot. Etr. 11. p. £28. Ejusd. Mat. Med. t. 48. Wahlenb. Fl. Lapp. 

p. 98. Helv. p. 72. Yl. Carpat. p. 110. Sut. Fl. Helv. i. p. 228. 

Roth. Fl. Germ. I. p. 171. IL p. 441. Gmel. Fl. Bad. II. p. i55- 

Poll. Fl. Palat. I p. 585. Fl. Wetter. 2. p. 30. Krock. Fl. SiL 

I. p. 616. Host. Syn. Pl. Austr. L p. 215. Schmidt Oestr. Baumz. ' 

I. p. 17. t. 16. Bess. FL Galiz. I. p. 259. Lumn. FI. Pos. 1. p. 

161. Fisch. Nat. Gesch. Li/Il. p. 224. Pall. Fl. Ross. I. p. 54. 

Gmel. ¥1. Sib. III. p. 26. Trevir. von der Entwickl. des Embr. 

etc. p. -»«. 
/3. Floribus albidis, drupis Havescentibus'. 

D. Mezereuni <^ Ait. Ilort. Kew. ed. 1. T. IL p. 25. Wiild. Sp. 

Pl. T. 11. p. 4^5- Beri. Baumz. ed. 2. p. 123 et 124. Gmel. 

Fl. Bad. IL p. 155. 

JD. Mezeremn v. r/ZZ?a Gilib. FI. Litliov. in Ust. .Deleet, opusc. 

botan. II. p. 752,- 



D. alhiflora Wolf et v. Schollenbach Abbild. und Beschreib. 
der wild. Bauni. 3. Th. 2;tes H. t. 53. sec. Botan. Zeit. 3:ter 
Jahrg. N. 3. p. 37. 

Thymelaea spica cylindrica, superne foliosa /3 flore albido. Hal- 
ler Hist. Stirp. Helv. \. p. 438. Hale Eden. t. 31. sec. Hall. 1. c. 
Thymelaea Laurifolio deciduo, flore albido, fructu flavescente. 
Tournef. Inst. rei. Herb. p. 595. du Ham. Arb. II. p. 325. du 
Roi Harbk. Baumz. I. p. 215 — ■ Conf. Bauh. Pin. p. 462. 
Hab. in sylvaticis humidis, montanis, subalpinis 1. alpinis Norvegiae, 
Sveciae, Angliae, Gallias, Italife, Helvetiag, ubi sec. Cel. Wahlenberg 
usque ad 5700 ped. par. altiLudinem in aipes adscendit, Germaniae, 
Hungarias, Poloniae, Rossias, Sibiriaeque, nbi sec. Cel. Gmelin usque 
ad Jeniseam flumcn pergit et hinc Orientem versus deficit. — • Var. 
/3 in Lithovia, Germania, Heivetia et Gailia raro occiirrit. 
Floret in Europa australi Febr. Mart., in Svecia media olim initio A- 
prilis, nostris vero diebus fine Aprilis 1. initio Maji, saspe adhuc du- 
rante nive. Cel. Besser eam in Galizia vidit florentem ad Hnem De- 
cembris anni 1806, quod in Westrogothia Sveciae eodem tempore quo- 
que observavit D. D. Dalman. — Drupas Junio, Julio, 1. Augusto 
maturas. 

Frutex 2 — 4 pedalis*), intcrdum truncmn perbrevem fornians, 
plerumqne ex ultima basi ramosiis, radice ramosa subrepente. Rami et 
ramuli Friiticis sparsi, viminei, patentes, angulati, mcdio floriferi, post 
florescentiam apice tandem foliosi, glabri, juniores prssentis anni pii- 
bescentes, quod eetate evanescit, epidermide cinerascente tecti; libro 
viridi tenaci in fibrillas longas sericeas aactensibili, ligno afbo molli. 
Gemmae foliorum in apice ramulorum, interdnm una vel altera inter 
gemmas florum sparsa: squamis pluribus, inaequalibus, oblongis vel o- 

•) "Altitudine seepe humana crescit, et cum Anemone nemorosa e prlmis floret." Pall. 
Fl. Ross. In stirpe spQntanca haec altituflo vix crcdibilis, at non item in cultis. Vidit 
Pharm. Andreea in Miihlhauaen Gernianiae fruticem 15 annor., qui altitudinem atti- 
git 15 1. 16 ped. Germ., atque truncuin liabuit diaraetri a 1. 5 pollicum. du Roi 
Harbk. Eitumz. p. 212. 



vAtis, extiis carinatis, ciliatis,bruiineis,deci(Iuis, inter quas post florescfenti» 
am erunipunt Folia in comam quasi congesta, sparsa, sessilia, lanceolata*), 
basi longe attenuata, integerrima, acuta, utrinque glabra (juniora margin« 
tenuissime ciliata), submollia, pollicaria ad palmaria, 5 1. 6 lineas la- 
ta, supra saturate, subtus dilute viridia. Gemmae Jiorum in medio ra- 
mulorum sparsas: squamis pluribus inasqualibus: exterioribus minutis, 
ovatis, interioribus oblongis, obtusis, extus carinatis, glabris, margine 
lanatis, quod ante earmn deiapsum fere evanescit, extus violaceis, intua ' 
virescentibus, deciduis, e quibus explicantur Flores terni 1. quaterni, 
rarius bini, ante folia conspicui, sparsi, conferti, ut quasi spicam lon- 
gam reprassentent, odorem gratum primo spirantes, qui mox vero stu- 
pefaciens evadit. Corolla monopetala, tubulosa, 4— fida, nervosa, ner- 
vis 5 — 7, extus pubescens, rarius sericeo- 1. villoso-pubescens, roseo-ru- 
bra, tres lineas longa, duplicata 1. duabus membranulis constructa : externa 
(s. involutum externum) ab iniima basi usque ad medium laciniarum corol- 
iee libera fere est, tunc versus apices laciniarum et ad margines earum cellu- 
losa tenui membranulas internse connexa, saturatiori colore gaudet et exter- 
ne pubescens est; interna tenuior, diiute rosea: tubo cylindrico, duas lineas 
longo ; laciniis corollae ovatis, acutis , rarius obtusiusculis, subplanis, 
alternis minoribus, tubo dimidio brevioribus, extus pubescentibus, in- 
tus micantibus 1. rutilantibus. Stamina 8, tubo inserta, alterna, duo- 
rum ordinum : 4. inferiora paullo supra medium tubi, 4 superiora paul- 
lo infra fauceni inserta, ita ut eorum anthercE faucem coronent : ^Za- 
mcntis brevissimis, albis ; antheris oblongis, bilocularibus, luteis; poU 
line aurantiaco-luteo. Germen ovatum 1. oblongum, glabrimi ; stylus 
brevissimus; stigma simplex, capitatum, depressum, margine saspe vil- 
losum, albidum. Drupa elliptica 1. oblonga, glaberrima, succulenta, 
rubra: testd putaminis s. nucis brunnea; membrnmdd seminis propria. 
albo-ilavescente; semine oblongo, glaberrimo, albo. 

Varietas /3 prfeter notas memoratas haud differt a vulgari stirpe; 
in hortis ex seniinibus culta constans permansit sec. Cel. Gmelin (Fl. 

»> "Folia longe laaceolata" PoU. Fl. Palat. I. p. 385« 



B^d.) et paiillo pilas qiiam vnlgaris floret sec. b. m. Willdcno-vv (lierl. 
Baimi.). 

, Vidimus denique e Fl. GaJJ. Cd. Loise]. Deslongchampsii, Villar. 
sium in Fl. Delph. speciem quandam Daplmes habere, a Deslongcliamps 
iit vaiietatem hujiis ?peciei consicleratam. Sed uti videtur, ne varieu^ 
tis quidem nomen meretur; "D. Liottardii foliis spathmalo-lanceolaLis 
iloribus quaternis axiUaribus (?), inter gemmas pentaphyJlas occalt:^- 
tis. VilJar* Y\. Delph. 3. p. 516. D. Mezerewn 7. De.slongch. Fl. Gal!. 
I. p. »26. — Dam nec specimen hujiis plantaE-, nec libi-um Villarsii un- 
quam vidimus, hanc rem ulterius dijudicare haud possuuni.s. ' 

Inflorescentia singulari praeinsignis est D. Mezereujn: ilores e pro- 
pnii gemmis in ramis nudis sparsi, spicam longam pulchre roseam in- 
fra gemmas foliorum eiFormant*). FoKa, peracta florescentia, apice ramu- 
lorum primo erumpunt in comam con^esta.- In ceteris fero omnibus 
speciebus Daphnes folia et flores saepe ex mia eademque gemma egre- 
clmntur, vel saltem utriusque generis gemmae sine ordine intime ap- 
proximatae, nec ita definite separati sunt, ut in hac. Folia etiam in ce- 
leiis speciebus L floribus prascociora 1. coastanea. SinguLiris etiam de 
cetero corollae duplicatura^ qualem in nulla alia sp^^ecie adiijiic detegere 
potuimus; eam jam observavit vo.v Linno et in Fl. Lapp.' sequentia 
adnotavit: "corolla florum duplicata constat membranala, quasi calix et 
corolla coaluerint in uniun eorpus." De hac re ulterius locuti sunt A- 
3JA^soN, JussiEU et Browt?, qui ultimus etiam (in Prodr. Fl. Nov. Holl, 
L p. 562.) affert: "singulare est perianthium duplicatum in D.-Me^e- 
reo, alioqui vix diversa." — Dixit qaidem Jaume de St. Hilaire**) 
(in Exposit. des Fam. nat. des Tiantes), species Daphnes in genere ejus- 

*) " Ante folla splca cyllndiica, speclosa surgit". Polllcli 1. c. 
*) "^- I' p- iCo. "J'ai rcussi presque toujours a detacher du verltable calice des Da- 
phnes, une seconde enveloppe intirieure, d'vine organisatlon enticrement differea- 
te de rcnveloppc exterieure." — et p, iQ^: "le tube calycinaj des Daphue* se se- 
pare facllement en dcux parties; rexterieure parait avoir la contextyre d'an ca- 
lice, et rinterleure celle d'une corolle. CctLc orgaiiisation lul donue beaucoup d'a- 
iiala<Tle avec le* Ge&trum".. 



niodi duplicatam habere coroUam, quod tamen in D. Mezereo tanlnm 
mihi contigit videre.*} 

Generosiss. Leyser in Fl. Halens. p. 94 seqnentia observavit: "Flo- 
res saspe 5 «— 3 ex eadem gemma," lioc nunquam vidimas, ssepe tamen 
duas gemmas quam intime approximatas invenimus, quarum singula 4 
habuit flore?, quod in culta planta haud rarum est. 

D. Mezereiaii proxime aiFinis est D. altnicac Pall. et i). alpinae 
Linn., me judice, quamquam inflorescentia in hisce alia est. 

In Svecia media ^rta 1. 5:ta est Planta, quas vere floret. Tussi' 

Ingofarfara, Alnus glutinosa, Corylus et Anertwne hepatica-prsecedvmt, 

Ouid quaeso, visu gratius quam hic frutex floribus suis roseo-rubriS mi- 

cantibusque onustus, placis nivalibus circumcinctus. Amoenum adve- 

nientis veris et Floras praesagium ! Duni in Svecia media lloret, adhuc 

semper placae nivales in sylvis et saspe in campo restant.**} 

2. D. Lau?'eola\Linn. racemis axillaribus subquinquefloris nutantibus, 

iloribus bracteatis glabris : laciniis coroilae lanceolalis ovatisve 

obtusis, foliis lanceolatis basi longe attenuatis utrinque glabris. 

.' D. Laureola Linn. Sp. PI. ed. i> T, L p. 556, ed. 2, T, I. p, 

510. Hort. Cliff. p. 147, WiUd. Sp. Pl. T. 11. p. 418. Ejusd. 

Berl. Baumz. ed. 2, p. 124. Lam. Enc. III. p. 437- i*ers. Syn. 

I. p. 435. Scbkuhr. Bot. Handb. T. — . p. 536. Sm. Fl. Br. I. p. 421. 

Engl. Bot. t. 119. Deslongch. Fl. Gall. I. p. 227. De Cand. Fl. 

Fr. III. p. 557. BulJ. Herb. t. 57. Cavan. Obs. Hist. Nat. de Va- 

lenc. p. — . Asso Stirp. Arrag. p. 49' B.oeni. Script. Hisp. et 

Lusit. p. 102. Link in Sclirad. Journ, 1799. 2. B. p. 302., 1800, 

I. St. p. 53. Savi Bot. Etr, II. p. 228. Ejusd. Mat. Med. t. 51. 

Suter. Fl. Helv. I. p. 228« Hoffm. FL Germ. I. p. 136. Gmel. Fl. 

Bad. II. p. 158. Jacq. Fl. Austr. II. p. /[.9. t. 183. Schm. Ost, 

*J Iii cliaractere generico Daphnes quoque dhvit Cel. Sclirank : (Primit. Fl. Sallsb. 

p. 101.) "Cal. cum coroila adcurate connatus'". 
**) "Saepe adeo prcecox, ut et jamimm obtecta terra nive exhillavet locum.'" JLinn, 

Dissert. Fxutet. Svee. p. 19. 

5 



lO 

Banmz. t. 17. Vesl. Man. bot. p. 628. Blackw. HerTi. t. 62. Ilayne 
Arz. Gew. III. B. n. 44* "" ^- i^ifT-jor Lam. FI. Fr. III. p. 221. 
Thyjiielaea Laureola Scop. Fl. Carn. I. p. 276. AIl. Fl. Pcd. I. 

P- 152- 

Thyinelaea folfis ellipticis, perennantibiis, floribiis ex alis nutan- 
tibiis. Haller Hist. Sdrp. Heh^ I. p. 459- ^- 1025. 
Ilab. in sylvis montosis et clmnetis Anuliae, Gallias, Hispaniae, Lasiia- 

niae (tantum circa Ciutram sec. Ceb Link), Italiie, Helretiaj, Germa- 

nias anstralis Bohemiaeque. 
Floret Januar. Febr., interdum tlurante uive^ Martio, Aprili. Drupas Ju- 

lio, Aug. maturae. 

Frutex 1. Arbuscula truncum interdum formans 1 — 5 pedalem, 
crectum, sursum in paucos ramulos divisum, glabrum, pallide cinera- 
scentem, radice longissima ramosa. Rajiii et ramuli Fruticis sparsi, 
flexuosi, apice dense foliosi, glabrf, cinerascentes. Folia sparsa, sessilia, 
saepe dellexa, lanceolata, apice latiora, basi longe angustata, integerri- 
3aia, acuta 1. obtusa, glabra, nitida, viridia, subtus dilutiora, coriacca, 
sempervirentia, duas I. tres uncias longa, unguemque lata. Flores ex 
axillis foliorum terminalium, racemosi, virescentes*}. Racevii nutantes, 
quinque-rarius G^^S ilori: pedunculis angulatis, albo - vireseentibns ; 
hracteis florum ovatis 1. oblongis, concavis, obtusis, ilore sgepe brevio- 
ribus, rarius longioribus, pedunculum amplectentibus, glabris, margine 
byalinis, dilutissime virescentibns, caducis; pecZiceZ/i5 angulatis, brevibu?. 
Corolla nervosa, glabra, 4 circiter lineas longa : tubo fere lineari; laci- 
niis corollae lanceolatis I. ovatis» obtusis, alternis majoribus, tubo sor- 
didius virescentibus. Stamina duorum ordinmn: fdamentis bjrevibus, 
albis; nntheris oblongis, bilocularibus, flavis. Germen ellipticmn, gJa- 
brnm; stylus brevis; stigma capitatum, muricatum, aurantiacum. Dru- 
j)a elliptica, apice depressa, nigra, 

Proxime aftinis est D. ponticae L,, at perbene distincta, ut infra patebit. 

■*} "Flores raceinosi, terniinales et nxillares-, virescentes, in umljellulnm ccnp^OKl/, nu- 
taiites, fere 5, tristes odore et colore. Btactcce sub 4. Folia iutegerujuiSL, sub- 
•pfetiolata." Vest. 1. c 



11 

"Flores tristes colore, odore, tempore". Linn. Syst. Nat. etl. T2. T. 
M: p. 272, aLtamen "Flores svaveolentes" dicit Schultes in Fl. Austr. 
ed. I. p. oi/|.j quod confmnat b. m. WilldenoAv, in Berl. Bamnz. ed. 

2. p. 124. 

3. D. ■ponticn Linn. iloribus lateralibus axillaribtis ebracteatis, pedun- 
culis elongatis bifloris, laciniis corollce lineari-lanceolatis longe acti- 
minniis, foliis lato-lanceolatis obovatisve. 

D. pontica Linn. Sp. PL ed. 1. T. I. p. 357. ed. 2. T. L p. 511. 

Willd. Sp. Pl. T. II, p. 419- Berl. Baumz. ed, 2. p. 125. Enum. 

PJ. Hort. Berol. I. p. 424. Lam. Enc. III. p. 458. Pers. Syn. I. p. 434. 

Pali. FI. Ross. L p. 54. Andr. Bep. t. 73. Curt. Bot. Mag. Vol, — . 

Tltynielnea pontica, citreifoliis Tournef. It. 3. p. 180. t. 180, ct 

Corol. p. 41- 
Hab. in Ponto: Toumefort. In Turcia: TVilhlenoiu (in Berl. Bautnz.}. 
"In fairetis umbrosissimis montanis inter alpina juga in districtu Rad- 
scha ad Seglevi et ad jugum promontoriale in districtu Saschavacho 
Imiretias: "Giildenstadt sec. Pall. FI. Ross. 
Floret autumno: PaZ/a5 : culta Iloret ApriJi 1. Majo: Willdenoio. 

Frutex bi-tripedalis 1. altior, ramosus. Ptmni et rnmuli difFusi, spar- 
si, lifives, brunnei. Folia versus apices ramulornm dense sparsa, sessi- 
lia, lanceolata 1. obovata, apice latiora, basi angustata, integerrima, ob- 
tusa, 2;labra, snpra nitida, coriacea, sempervirentia, laete viridia, subtus 
dilutiora, uni-bipollicaria, circiter miguem lata 1. angustiora. Flores 
versus apices ramulorum axillares, pedunculati, ebracteati, glabri, lute- 
scentes: pedunculis poliicaribus, in ulf.ima basi connatis, glabris, vire- 
scentibus, ilore paullo brevioribus. Corolla tenera, nervosa, tmguicula- 
ris I. paullo longior : tubo fere iineari, 4 lineas longo ; laciniis corollae 
iineari-lanceoiatis 1. fere ]ineari1)us, longitudine duarum I. trium linea- 
rum. Stmnina duor. ovtn\vcai\'. JUmiie-ntis brevissimis. Gernien ellipti- 
cum, elabrum; stylus brevis; stipncf capitatum, glabrum. i— "Drupa 
ovata, magnitLidine Rij)ii;." Pali. 1. c. 

D. Laureolae proxinie airmjs, diiiert: foliis breviaribus, pedunm' 



12 

lis bifloris ebracteatis, ^07-/^M5 teniiioribus longioribus lutescentibus: 
laciniis corollae lineari-lanceolatis 1. linearibus et multo longioribus ; 
tluni D. L.aureola inflorescentia sua valde diversa : /loribus nem^e axil- 
laribus racemosis qiiinque 1. pluribus in singub) racemo bracteatis sor- 
dide viridibus : laciniis corollae lanceolatis 1. ovatis brevioribus. — In 
niilla alia specie tani longos vidimus pedicellos florum quam in U. jjon» 
tica, cujus lacinice coroilas etiam lono;iore.s quam in ceteris speciebus. 
ID. odora Tbunb, foliis diiFert ovalibiis, fioribus terminalibus aggrega- 
tis et laciniis corollae cordato-ovatis. 

Cel. Lamarck in Enc. bot. pedunculos describens dicit: "ils sont 
garnis de quelques bractees alternes, petites, ovales-oblonges, concaves", 
dum e contrxirio expresse dixit ]>. m. Willdexo^v in Berl. Baumz : 
"die Blumenstiele olme NebenbL'itter," nec nos bracteas in hac stirpe 
detegere potuimus. Forsan Cel. Lamarck squamas quasdam gemmarum 
florum viderit. 

*'Odor foliorum et florum debilis et ingratus, l)alsamicus. Sapor 
primo iners dein urens. — Flores colore lutescente - viridi." Pall 1. c. 
/{,. D. pendida Sm. capitulis lateralibus longissime pedunculatis invo- 
lucratis nutantibus, involucro diphyllo, floribus sericeo-villosis : laci- 
niis corollcE ovatis acutis, foliis ianceolato-ovalibus sparsis glabris. 

D. pendula Smilh Ic. ined. II. p. 34. t. 34. Willd. Sp. Pl. II. p. 

419. Pers. Syn. I. p. 435. l D. javanica Tliunb. Mu?. Nat. A- 

cad. Ups. Append. XI. p. 4. » Scopolia coniposita Linn. Suppl. 

Pl. p, 409- Juss. Gen. Pl. p. /j.yS. 
Hab. in Java: Prof. et Commend. Tiiuxberg. 

jirbor hascce, quam huc retulit CeL Smitli, a veris luijus generis 
speclebus dilTert involucro diphyllo rinde, dum etiam fructus adliuc 
est ignotus, incertum heic occupat locum. Ranii adulli glabri, juniores 
pubescentes. Folia sparsa, breviter petiolata, adulta glabra, juniora pu- 
bescentia. Flores in capitula lateralia pedunculata congesti, extus seri- 
ceo-villosi. Corolla nervosa, 4 L 5 lincas Jonga, flava: tubo lineari; 
laciniis corollae ovatis, acutis, lineam longis. ■-• Vide de cetero de- 
scriptionem optimam Cel. Smithii. 



15 

•f 5. D. triflorn Loiir. floriLus sessililju? axillariLus congestis: calyci- 
bus 3 - floris foliis lanceolatis sparsis. Lour. Fl. Cochinch. L p, 
256., ed. Willd. p. 291. 
Hab. in suburbibus cantonensibus Sinarum: Loureiro. 

"Arbuscula-'^ pedalis; caule simplici, ramis adscendentibus. Folia 
1-anceolata, integerrima, glabra, sparsa, petiolis brevibus. Calyx commu- 
»is 3 - phyllus, 5-florus: proprius nullus. Cc7-o/Za tubulosa, 4"5"-^<la: 
stainimbus 8 tiibo inclusis. Bacca 1 - sperma." Lour. 1. c. 

"Z). triflorn similis D. pendulae Sm. Fasc. II. p. 34. t. 34, difFert 
floribus sessiiibus, foliis lanceolatis." Willd. 1. c. 

Galyx triphyllus manifeste inrolucrum hic indicat triphyllum, quo 
priori substituto nihil obstat, quin sit hujus generis. 

* * Floribus temiiizalibus. 
G. D. tinifolia Sw. pedunculis subterminalibus bi - trifldisve, floribu» 
aggregatis villosis : laciniis corollae oratis obtusis, foliis lanceolatO- 
evalibus 1. oblono-is obtusiusculis crlabris. 

D. tinifolia Swartz prodr. Fl. Ind. occ. p. 63 et FI. Ind. occ. II, 
p. 683. Willd. Sp. Pl. II. p. 420. Pers. Syn. L p. 435. 
Laurus foliis ovatis planis integerrimis, pedunculis racemosis^ 
floribus in capitulis collectis Mill. Dict. 
Hab. in montibus excelsis Jamaicae australis: Swaktz. 
Floret Nowembri : Swartz. 

Arbor 20 - 30 - pedalis. Rmni sparsi, erecti, glabri; rmnuli versus 
sumniitates pubescentes, cortice sericeo iibroso, epiderniide cinerascen» 
te. Folin sparsa, petiolata, lanceolato - ovalia I. oblonga, interdum lan- 
ceolata, integerrima, obtusiuscula, apice elongata, venosa I. reticulata, 
subeoriacea, glabra, subtus vero saspius, praecipue ad nervum dorsaleni, 
pubescentia, bipollicaria circiter unguemque lata; pctioli supra subpla- 
ni, subtus convexi, glabri I. interdum sjibtus pubescentes, 2 I. 3 circi- 
ter lineas longi. Pedunculi florum subterminales, brtrifidi, angulati, 
pubescente?, praecipue rersus flores, subnutantes. Florcs in apice pedun- 

4 



i4 

«ulorum congesti, 8 - 20, parvi, sessiles 1. interdum T^revissime peclicel- 
lati, villosi, luteo - virides. CoroZZa 2 1. 5 lineaslonga: tubo versus lim- 
bimi parum incrassato ; laciniis corollae ovatis, obtusis, lineamvix lon- 
gis. Stam. duor. ordin., quorum inferiora fauci tubi, su-periorn medio 
fere laciniarum limbi inserta: JilaiJientis brevissimis ; antheris luteis. 
Gernicn ovatum L obovatum^ glabrum; stylus brevis, tubo dimidio mi- 
liox i stigma capitatum, glabrum. ^^"Drupa oblonga, olivaeformis, pen- 
dula, monosperma. Nux ovata; nucleo bilobo, membranula propria te- 
cto". Sw. 1. c. 

In nulla alia specie pedunculi bi-trifldi; in eo etiam singularis, 
^uod stamina superiora sint medio fere laciniarum limbi inserta. 

"An D. tinifolia re vera hujus generis" quaerit Cel. Brown in Prodr» 
Fl. Nov. Holl. I. p. 362. Forsan ex descriptione seminis, quam dedit 
b. m. Swartz, hoc excrevit dubium; dixit vero nobis desideratissimus 
ille Vir, fructibus et seminibus attente examinatis, speciem hancce hu- 
jus certe esse generis. 

"Folia Tini L Lauri foliis similia. ■— • Ramuli petiolive fracti, nari- 
fcusque admoti, caustici instar dolorifici, unde nomen apud jamaicenses 
Noseburn Tree, Odor coiticis exacte Mezerei. — Filamenta e textura 
corticis, tenacissima." Swartz L c. 

7. D. Gnidiwn Linn. paniculis terminalibus, floribus extus villoso-pti- 
bescentibus: laciniis corollae lanceolatis obtusis, foliis lineari-lanceo- 
latis acuminato-cuspidatis. 

D. Gnidium Linn. Sp. PL ed. 1. T. I. p. 357. ed. 2. T. L p, 

511. Willd. Sp. PL II. p. 420. Pers. Syn. I. p. 455- Lam. Enc. 

bot. in. p. 439« ^6^- Herb. p. 1217. f. 2. du Ham. Arb. 2. t. 

23. Hayn. Arz. Gew. III. B. n. 45. Loddig. Bot. Cab. P. XV. 

n:o 150. Deslongch. FL Gall. I. p. — . Decand. FL Fr. III. p. 358. 

Virid. GrisL Lusit. p. 100. Vandel. FL Lusit. et Bras. Specim. 

in Roem. Script. plant. Hispan. Lusit. etc. p. 102. Link in Sc?irad. 

Journ. 1800 1 St. p. 53*). Loeil. It. p. 7 et 22. Cavan. Obs. Hist. 

*) '*Alle Arten von Daphne und Paiserina^ Gnidium ausgenommeii, welclie mit ilue» 



i5 

Nat. Valenc. —. Osl). It. p. 45. Savi Lot. etr. II. p. 229. Ejusd. 

Mat. Med. t. 52. Scliaw Spec. n:o 516. Poir. Voy. 2. p. 159. 

Bory de St. Vinc. Voy. ed. germ. p. 572. Desfont. Fl. Atl. 1. 

p. 529. Schousb. in Act. Hafn. 1800 p. 189. Humb. de distrib; 

geogr. Plantar. p. 248. — D. ■paniculnta Lam. Fl. Fr. III. p. 

222. Thyiiielnen Gnidiuiti AIl. Fl. Ped. I. p. 153, 
Hab. in locis siccis aridis et sylvaticis Gallias australis, Hispaniag , Lusi- 
taniae, Italiae et Barbarias, ubi in monte Zowan legit Cel. Desfon- 
TAiNEs et in regione Tingitana Cel. SciiousBoe. In regione culta Tene- 

welssen wolilrleclienden Blumen clle nnfmchtLaren Stellen In Spanlen und Portu- 
gal schmucKt, und wahrscheinlich die Cana der Alten ist, sind selten in Portu- 
gal. Wir sind nichk im Stande gewesen elnige Arten, die naeh Alstromer dort 
wachsen sollen, zu fi.nden. £>. Laureola komnit nur in den Bergen xun Cintra vor, PaS' 
serina hirsuta in dem hohen GerezGebirge". Link L c. — Cum aliis Auctorlbus 
etiam opinatur Ceh Retzius (Fl. Virgil. p. 25 — ■ 27), Casiam Vir°ilii -La- 
■vanduJmn spicam forsan fuisse haud vero D, Gnidium ob aeritudinem eius neo 
Osyridem alham utpote non ar©macicam, utl fuit Casia Vlrgllii. Ad Cassiam Gree- 
corum quod attinet, existimat idem Cel. Vir, Graecos hoc sub nomlne plu- 
res cortices acres nobis nunc incoanitos e variis herbis collectos habuisse. ■— Do 
Osyridc alha quoque locutus est Cel. Liah, dum de plantis Lusitanlcis observa- 
tiones suas afFert in Schrad. Journ. 1. c. p. gZi^^Osyris alha, welche elnige Schrift- 
steller fdr die Casia der Alten gehalteii haben, ist haufig in den Hecken, und 
riecht zwar des Nachts ganz angenehni, doch verbreitet slch der Geruch nicht 
weit. Es ist also nlcht wahrschelniich, dass sle die geruhmte Casia det alten Dichi 
ter seyu sollte." — — • — «. Cel. Schranh in Dissert. Plantse Virgillan. in Uster. 
Delect, Opusc. bot. T. II. p. 255 de hac re sequentla observavlt: "Tres haben- 
tur apud autores Cassiee Species, quse sub totidem generibus militant; i) Casia 
voetica Lobelii, seu nostra Osyris alha; 2) Casia alha Theophrastl, ut vult Da- 
lechampius, eadem p]anta, quse Lavandula spica L. et 5) Casia nigra Theophra- 
sti, eodem Dalechamplo autore, quee noster Rosmarinus. Consului de hac re o- 
jnni Theophrastum, eten, quam Dalecuamplus falsus est! Duee sunt Casise species, 
ait Philosophus, alba et nlgra; aibae folia sunt oblonga fere ut olese, nigiae car- 
nosa sunt et similla tamaricinls; alba odorata est, et »onnihil repens, nigra odo- 
re caret ; utraque valde ramosa est, ramis, prope terram exeuntibiis, et ita flexibi- 
libus, ut funlum loco adhibeantur. Me judice, quid Casiee noinine Veteies ad- 
pellariat, nuBquam diviuabiniur". 



iO 



rifffe a i200 acl 2580 ped. par. supra niare adscendit sec. Leop. vo"^f 

Bucii et CiiR. S.-MiTir, vid. Humb. 1. c. 

Friitex 3-5 pedalis, basi ramosus. Rami simplice';, sparsi, erecti, 
laeves, versus apices crebrius foliosi, cinerascentes. Folia sparsa, sessilia, 
versus apices approximata ut fere imbricata, lineari - lanceolata, inte- 
gerrima, acuminato-cuspidata, utrinque glabra, plus minusve pollicaria, 
niedio duas lineas lata, viridia. Flores terminale?, paniculam parvam 
formantes, villoso-pubescentes : ramulis paniculas semipollicaribus, an- 
gulatis, pubescentibus. Corolla duas lineas longa: tuho brevi; laciniis 
corollne lanceolatis, obtusis. Stain. duor. ordin. : Jilcnncntis brevissimis; 
antheris liiteis. Gerinen paivmn, ovale, sericeum; stignia sessile, capi- 
tatum, ad margines tenuissime sericeum. Driipn ovata 1. oblonga, rubra. 
A ceteris speciebus valde diversa ; nescimus cuinam proxime afiinis 
sit. Quod ad folia quodammodo Passerinani Thyinelacnm De Cand. re- 
fert, quamquam in hac latiora, breviora, minus accuminata, dilutiora 1. 
pallida, de cetero inflorescentia, superficie formaque ilorum et aliis no- 
tis diversissima. — Inflorescentia D. Gnidii rectius certe cum von 
LiNice paniculata dicenda, quam racemus paniculatus, ut voluit Will- 

DENOW. 

Variat foliis lanceolatis et parum cuspidatis. mm Flores albidi 1. ru- 
belli sec. plurimos auctores «— "Caules humifusi. Folia annua. Bis 
quotannis florens". Murr. Syst. Veg. ed. XIII. p. 508- Ad folia, quod 
attinet verosimile quidem est, ea annua esse, bis vero quotannis vix 
floret, nisi ver insolito praecox et autumnus calidus. Cel. Lamarck di- 
cit, eam semel per annum florere. 

Seqaentia de hac specie affert Cel. de Cais^^dolle : "Son fruit me paroit 
peu ou point chamu, ce qui doit peut-etre engager a la placer parmi 
les Passerines." Judicent de hac re autoptae. 

8. D. rotundijolia Forst. floribus terminalibus sessililuis congestis se. 
riceo-pubescentibus : laciniis corollae ovatis obtusis, foliis oppositis 
petiolatis orbiculato-ellipticis glabris, ramulis pubescentibus. 

D. rotimdifolia Forst. Fl. Ins. AusU'. p. 28. Linn. Suppl. PI. p. 



17 

225. Willd. Sp. VI. II. p. 421. Pers. Syn. I. p. 435. «- Conf, Bxovm 

f*rodr. Fl. Nov. IIoU. I. p. 563. 
Hab. in Insiila Namoka: Forster. 

Frutex ramis sparsis, interdum di - trichotomis, infeme glabris briin- 
neis sursmn pul^escentibus. Folia opposita, petiolata, orbiculato - ellip- 
tica, rarius ovalia, integerrima, obtusa, saepius glabra, interduni vero 
subtus ad basin nervumque dorsalem pubescentia, supra saturate sub- 
tus dilute viridia, sesquiunguicularia 1. pollicaria; petioZt brevissimi, pu- 
bescentes. Flores terminales, pauci, in capitulum brevissime pedunculatum 
congesti, sessiles, sericeo - pubescentes. Corolla nervosa, duas 1. tres li- 
neas longa : tubo lineari; laciniis corollae ovatis, obtusis. Sbain. duor. or- 
din. : antheris sessilibus, bilocularibus. Germen ovatum 1. ovale, glabiiim. 
JD. indicae Lioin. (quae eadem ac D. foetida Forst. sec. Cel. Brown) 
proxime aflinis, de qna mox loquemur. Minus afTmis e&tD.odoraeT\i\xnb.f 
qu« diiFert: foUis ovalibus 1. ovali-lanceolatis sparsis coriaceis subni- 
tentibus ; ^ari^ws majoribus pluribus glabris. 

9. D. indica Linn. floribus terminalibus congestis sessilibus sericeo- 
pubescentibus : laciniis corolla3 lanceolatis acuminatis, foliis opposi- 
tis petiolatis ovalibus acutis ramisque glabris. 

D. indica Linn. Sp. Pl. ed. 1. T. I. p. 357. ed. 2. T. I. p. 511. 

Osb. It. p. 246. Willd. Sp. Pl. II. p. 421. Pers. Syn. L p. 455. 

Lour. Cochin. I. p. 237. edit. Willd. p. 292. Burm. Fl. Ind. p. 

88. 

D. foetida Forst. Fl. Ins. Austr. prodr. p. 28 sgc. Brown. Prodr. 
Fi. Nov. Holl. I. p. 362. Linn. Sappl. Pl. p. 223. WlUd. Sp. 
Pl. II. p. 421. Pers. Syn. L p. 435. 

€apura purpurata Linn. Mant. alt. p. 224. sec. Smith. Introd. 
to Bot. ed. 2. p. 4^9* 
Hab. in apricis aridis Chinas : Osbeck sec. Herb. Berg. In Insula Na- 
moka: FoiisTER. In littoribus intra tropicos Novse Hollandias et ad 
Poit Jackson ejusdem Insulae: Brown. 

5 



18 

Frutex lamii cli-tiicliotomis glabris junioribns pr:eseritis aniii te- 
miissii)ie piibe.-centibiis. Folia panca, opposita, ovalia 1. ovali-lanceola- 
ta, petiolata, integerrinia, acuta, raiius obtusiuscula, coriacea, <:lalna, 
laste riridia, subtus dilutiora, nni- bipollicaria, latitucline nnguis 1. sje- 
pepolbcis; petiolihvevhsimi, adulti giabri, juniores priino puljescentes*/ 
Flores teriiiinales, iii capitulum brevissime pedunculatJim congesti, te- 
nuissime pubescentes : pedimculo communi incrassato, pubescente. Cy- 
rolln tenuis, nervosa, tres circiter lineas longa; tubo lineari : laciniis 
corollae lanceolatis, acumiHatis, alternis majorijjus, tubo dimidio brevi- 
oribus. Staiii. duor. ordinum: antheris sessilibus, oblongis, biloculari- 
bus, luteis. Gernien ovatum 1. obovatum, glabrum, apice villosum; sty- 
lus minimus, villis cinctns ; stipnn capitatum, villosum. 

Sic sese habet F). foetidn Forst., quae sec. assertionem Ce\. Brown 
ima eademque est cum F). indicn Linn,, fide speciminum Tahcitensi- 
um in Herbario Banksiano. 

A £). rotundifolia Forst. difFert rmnis adultis glabris ;ybZzz5 ovali- 
buslongioribus Acutis ', floribus pluribus tcnuissime pnbescentibus ; dum 
D. rolundifoliae ramuli villoso-pubescentibus ; yo/ia orbiculaLO-elliptica 
breviora obtiisa: flores pauciores sericeo-pubescentes. — A Z). odorn 
Thimb. diReit foliis distincte petiolatis tenuioribus; 7^07 77>M6 minoribus 
sericeo-pubescentibus : laciniis corollae lanceolatis acuminatis; dum Z}. 
odorae folia sessilia magis coriacea; flores majores glabri : laciniis co- 
rollae cordato-ovatis obtusis. — A 13. sinensi Lam. etiam diifert foliis 
distincte petiolatis, florihus paucioribus; dum F). sinensis folia sessilia 
et flores numerosiores. 

In descriptione D. indicae aifert Rev. Loureiko, iilamenta plemm- 
qiie lo esse, superiora 6, inferiora 4- "" Dicit Cel. SiMS**), jp. indi- 
cam LoLir. Fl. Cochin. F). odorae nimis esse afliuem et forsan taiiiuni 
varietatem foliis oppositis, de qua jndicent Antopta?; milii tamexi sem- 
per dubium, folia in his stirpibus adeo diversas formas induere. 

*) lu speciminiLus chinensibus folia angustiora sunt quam in illis e Nova Ilollandia. 
*•; Li BoU Magaz. Vol. XXXA^III. obs. ad D. odorum. 



19 

.Capurn purpurata Linn. a celeherr. Smitii hiic relata*), sec. cle- 

scriptionejii Linnaei a veris Dnphnes speciebiis generice difFerre vide- 

tnr: "corollas liinl»o sexparlito et anlheris 6"j cum vero Capnram ipse 

riderii Cel. Sjviitii, ejns sententias adtj^uiescere oportet. 

t lo. D. cnnnnbinn Lour. mnbt^llis terminalibus: foliis lanceoh^tis, oppo- 

silis Lour. Fl. Cochin. i. p. 256. edit. Willd. p. 291. 
Hab. in sylvis Cochinchinas : LouREmo. 

""Arhor lO-pedalis: ramis adscendentibus : cortice cannabino, tena- 
cls-imo. Folin ovato-lanceolata, integerrima, glabra, opposita. Flos lu- 
teus, mnbellis sub-tenninalibus. Cnl. nulhis. Corolln hypocrateriformis, 
tuho longo, Ihnho parvo, /^'^idiO, Inciniis ovatis. Filmnentn 8, brevia, 
bino ordine intra tubum: nntlicris oblongis. Gerinen oblongum, sB.pe- 
rum. Styhis crassus, brevissimus: stigmnte rotundo. Bncca ovata, mo- 
nosperma, rubra, parva." Lour. 1. c. 

Respectu foliormn oppositornm ad p. rotundifolinm et indiccSni 
appropinquat. 

E descriptione certum omniiio videtur, eam hujus esse generis, ut 
nulla ejus omittendas adsit ratio, c[uamcpj.am a Willdenowio in Sp. 
PL haud inscripta est. 

11. D. odorn Thunb. iloribus terminalibus a2:£;reo;atis sessilibus 2:labris: 
-laciniis corolla^ cordato-ovatis obtusis, foliis sessilibus sparsis ova- 
libus glabris nitentibus. 

D. odora Thunb. Fl. Jap. p. 159. Banks Icon. Kaempf. t. 16. 
Sims Bot. Magaz. Vol. XXXYIII. t. 1587. D. odora « et /3 
Thunb. Mus. Nat. Acad. Ups. P. XIII. p. 106. D.Jcrponicn Ejusd. 
Mus. Nat. 1. c. — » Sjiko Kaempf. Amoen. exot. Fasc. 5. p. 844' 
Hab. in Nagasaki alibique Japoniae: Prof. et Commend. Thuxberg. 

Fruteoc 1. Arhuscuhi tripedalis 1. altior r^mais dichotomis, tliiFusis, 
glabris, rnmulis praesentis anni primo tenuissime pubescentibus dein 

*) "Near it CJuncus) stand several genera, which have little afEnity to each other, 
and of these Ca-pura is a mistal;e, having been made out o£ a specimen of Da~ 
phne indica, which cuaaced to have hut six stamens". Smxii 1. q. 



20 



glabrls. Folia versiis apices ramulorum sparsa, sessllia, ovalia, inteo-<»r- 
rima, acuta, glabra. Flores terminales, aggregati, sessiles, pliuimi, gla- 
bri; brnctene inter folia et flores, lanceolat?e, acuminatae. Corolln i 1. 
3 lineas longa: tubo lineari, i 1. 2 lineas longo : Inciniis corollne cor- 
dato-ovatis, obtusis, tubo climidio minoribus. Stain. tluor. ordin.. Stis^jna 
submuricatum. — Conf, de cetero descriptionem optimam Illustrissimi 

TlIUNBERG. 

AfTmitatem ejus cum D. rotundifolia Forst. et indica Linn. supra 
indicavimus, infra de affinitate ejus cum D. sinensi Lam., cui proxima, 
loquemur. 

In D. odora Thunb. milla intcr bracteas et flores folia observavi- 
nius. — i Figura, quam dedit Illustriss. Banks, bona utique est et formam 
laciniarum corollae bene reprassentat. 

Antequam iiguram D. odorne in Bot. Magaz. Vol. XXXVIII 
nobis videre contigit, credidimus , D. odorani japonicam in Europa 
nondum cultam fuisse, at figura citata flores repraesentat cum laciniis 
corollae cordato-ovatis ut in genuina ; adnotationes insuper Auctoris me 
tam dubium fecerint, ut vix judicare audeam, an iigura ad D. odornm 
1. siiiensern pertineat. Observationes ex opere citato heic aiferre volui- 
mus*). Conf. de cetero, quod infra de D. sinensi loquemur. 

*) "The flowers in our Plant are consideraLly largcr and morc colonred than repre- 

sented in the figure given us in the exotic Botany or in that of Jacquin. The 

former circumstance has heen prohahly owing to the niore frec admission of air 

and light, the latter we shall attempt to account for. It appears to us that in 

its natural state the capitulum ©f flowers is entirely sessile in the hosom of the 

leaves, which are more crowded at the extremities of tlio hranches; and thnt 

there are no hractes or smaller floral leaves, or in some instances a few inm.edi- 

atly -under the flowers. In our Tlant there were only two or three leaves sniol- 

ler, hut exactly similar to the others; the fiowers grew from a globular receptficle 

on very short hairy pedicles, the place of their insertion heing marhed on the 

receptacle with a double ring, the outer one having a ciliated edge. But when the 

flowering is deferred hitter in the spring or avtificial heat is applied from the 

ptants heginning to shoot, the capitulum of flowers is pushed forward, upon a 

sort of peduncle, from which many young h^avcs are put forth. These have hecH 

described as bractes, we coasider theai as inore or less peffcct leaves, tbe con- 



21 

12. D. sinensis Lam. floribus ternifnalibus aggregatis breve petlicella* 
tis tenuisjsime pubescendbns : laciniis ccrollas lanceolatis acumina- 
tis, pedicellis sericeo-pubescentibus , foliis ovalibus glabris niten- 
tibus. 

D. sinensis Lamarck Enc. bot.3,p. 438. 

D. oclora Ait. Hort. Kew. ed. i. T. II. p. 26. ed. 2. T. II. p. 411. 
Smith. Exot. Bot. t. 47- Jacq. Hort. Schoenbr. 3. p. 54. t. 351, 
Lour. Fl. Cochinch. I. p. 237, ed. Willd. p. 292 (excl. apud 
omnes synon. Thunb.). D. japonica y. Thunb. Mus. Nat. Acad. 
Ups. Append. XVIII. p. 4. — Conf. Bot. Mag, Vol. XXXVIII. t. 

1587.*) 
Hab. in China. 

Frutex I. Arhuscula tripedalis 1. altior. Rami sparsi, diiFusi, glabri^ 

juniores pubescentes, versus ilores bracteis muniti. Bracteae infra ca- 

pitulum florum, sparsce, lanceolatae, cuspidatas, integerrimae, foliaceae, 

laete virides, unguicuLires 1. ultra, semper vero floribus longiores, mar- 

ginibus hyalinis et saepe prima aetate pubescentibus. Flores terminales, 

aggregati s. capitulum formantes, plurimi, 20 1. plures, breve pedicel- 

tati, tenuissime pubescentes, incarnati, odori; pedicelli sericeo-pube* 

scentes, lineam fere longi. Corolla nervosa, 5-7 lineaslonga: tubo sub- 

cylindrico, basi latiori, 3 1. 4 lineas longo ; laciniis corollae lanceola- 

tis, acuminatis , 2 1. 3 lineas longis. Stani. duor. ovciin.: Jilamentis bre- 

vissimis; antheris oblongis, bilocularibus, luteis. Gennen ovale, "gla- 

brum; stigjna sessile, capitatimi, glabrum, incarnatum. 

D. odorae Thunb. proxime afFmis, si nempe speciflce distingui 

queant, quod tamen eadem ratione forsan, qua D. striata Trattin. a D. 

Cneoro Linn. separata est, fieri potest. Comparationem plantas chinensis 

cmn japonica hic instituamus: 

sequence o£ the premature elongation oF tlie iDranch : a cir«umstance very likely 
to have the eiFect of weakening the blossonis". Bot. Magaz. 1. c. 
*J) "The Jigure by rFIeritier (Stirp. nov. T. ^ t. 7.), quoted in the former edition 
of Hortus Kewensis, we helieve was never puhlisfced". Bot. Magaz. J. c. 

6 



22 

D. odorn Thiinb. D. sinensls Lam. 

Flores pauciores , majores , sessi- Flores plurimi, usque ad 20 I. plu- 
les , breviores, glabri. Corolln 2 res, pecliccllali, tenaiore?, lunai- 

1. 3 lineas longa: tuho breviori, ores, Lenuissime pubescentes; j)e- 

crassiori, 1 1. 2 circiter lineas lon- dicelli sericeo-pubescentes. CoroU 

go; Inciniis coroUae corclato-o- la 5 — • 7 lineas longa: twZ^o Jon- 

v^atis, obtusis, tiil)o dimiclio mi- giori, tenuiori, 3 1. 4 lineas lon- 

noribus; Jilnmentds brevioribus. go ; laciniis corollae lanceolatis, 

acuminatis, 2 1. 3 lineas longis; 
filanientis longioribus. 
Obs. inter bracteas et flores nulla Obs. inter bracteas et flores folia 
adsunt folia comi^leta. completa inv^enimus. 

Hasc Dajyhne sinensis sic dicta forsan Chince solummodo est inco- 
la; sec. Cel. Aiton 1771 in Angliam e China primo fuit introducta, et 
sec. Cel. Smitii initio pro D. indica hahita, donec llkistriss. Thuxberg 
D. suam odormn clescripsit, quo nomine^^in hybernaculis nostris adhuc 
occurrit ; at, uti demonstrare studuimus, genuina D. odorn Thunb. non 
est, nec dijudicare audeamus, an caltura tantam florum utriusc|ue dis- 
similitudinem creaverit; interea disqQisitioni Botanicorum futiirae rem 
commendamus. 

D. odora Lour. certissime illa est, quae ubic[ue colitur, quod jii- 

dico ex verbis: "laciniis (corollae) acutis, tubo asqualibus". Lour. F1. Coch. 

"Colitur studiose Cantone Sinarum : ubi magni lit ab indigenis pro- 

pter odorem floris, tenuem quidem, sed ipsis gratum." Loureiro 1. e. 

i3. D. occidentnlis S\v. pedunculis umbelliferis axillaribus, iloribus ter- 

minalibus pedicellatis sericeo-pubescentibus dioicis : laciniis corolla& 

lanceolatis acutis, foliis sparsis ovalibus supra glabris subtus cinereis 

pubescentibus, ramulis dichotomis. 

D. occidentnlis Swartz prodr. Fl. Ind. Occid. p. 63. et Fl. Ind. 
Occ. 2. p. 685- Willd. Sp. Pl. II. p. 421. Pers. Syn. Pl. L p. 
435- 
Hab. in montibus altis Jamaicas australis: Swartz. 
Floret Jnlio: Savartz.. 



23 

Arhuscula ramosa, epiaermiae cineraf cenle. Rami inferlores spar. 
si, stricti, teretcs, glabri, juniores pubescentes," raiuuli dichotomi. Folia 
sparsa, in peliolum attenuata, ovalia 1. ovali-lanceolata, integerrima, ob- 
tusa, supra glabra intense viridia. subtus cinerea pul^escentia, minus di- 
stincte venoW et reticulala qnf.m in D. timjolia, bipollicaria, unguem 
lata 1. u]tra; -fDetioli supra subplani, subms convexi, utrinc^ue pubescen- 
tes, lineam circiter longi. P c dun culi versus summitates ramulorimi axil- 
lares, apice /lores in umbella supportantes, tenuissime pubescentes, pol- 
licares. Flores congesti, intermedii breve ceteri (1. exteriores) longius 
pedicellati, 12-16, albo-villosi, dioici, parvi; pedicdli tenuissime pube- 
scentes, lineam longi. CoroUa duas circiter lineas longa: tubo Imeari; 
laciniis corollae lanceolatis, acutis, alternis brevioribus. Stam. duor. 
ordin.*); anthcris sessilibus. Germen ovatum ; stylus crassus, brevissi- 
mus; stigma simplex, obtusum, planum. Drupa ovata 1. oblonga, gla- 
bra, pendula, magnitudine baccarum Pyri Ariac usque ad nucis A- 
Tcllanae: nuce ovata; nucleo cute atropurpurascente vestito. 

Folia juniora nuper explicata omnino fere sericea, quod aetate eva- 
nescit. Forma foliorum variat inter Janceolatam, ovalem, acutam 1. ob- 
tusam. 

Cuinam ceterarum specierum proxime sit afiinis, haud dicere valeo; 
ab omnibus valde distincta. 

34. D. ahpina Linn. iloribus terminalibus aggregatis sessilibus pubescen- 
tibus: laciniis corollae lanceolatis acuniinatis, foliis lanceolatis obova- 
tisve supra glabratis subtus piloso-pubescentibus. 

JD. alpina Linn. Sp. VI. ed. 1. p. 556. ed. 2. p. 510. Willd. Sp. 

Pl. II. p. 418. Ejusd. Berl. Baumz. ed. 2. p. 124. Pers. Syn. Pl. 

I. p. 435- Lam. Enc. bot. III. p. 417. Ejusd. Fl. Fr. ed. 1. p. 

222. Gmel. Syst. Nat. II. p. 651. Asso. Fnum. Stirp. Arrag. in 

Roem. Script. de Plant. Hisp. Lusit. p. 17. Savi Bot. Etr. II. p. 

229. Gouan Illustr. plairtar. p. 27'. De Cand. FJ. Fr. III. p. 557. 

•) **Stamina calyci us(][ue cid basin adnata". Swartz 1. e. 



24 

Sut. Fl. Uelv. I. p. 228. Murrith Guide du Bot. p. 64. ITost. Syn. 

PI. Austr. p. 214. Schult. Fl. Aust. ed. 1. T. I. p. 183. Srhmiclt 

6st. Baumz. t. 19. Yest. Man. hot. p. 623. Wiilfen in Jacq. Col- 

lecr. III. p. 6. Locldig. bot. Cdh. P. — . n:o 66. 

Thynielaen alpinn Allion. FL Ped. I. p. 132. — Haller. Hist. 

stirp. Helr. I. p. 459- 

Thyiiielnea cnndida Scop. Fl. Carn. ed. 2. T. I. p. 277*.) 

Thymelaea incana mez,erei foiio et facie etc. Pluken. Alm. p. 

366. t. 229. f- 5. 

Chamelaea alpina incana Lobel. nov. stirp. advers. c. icone. p. 

158. 

Chamelaea pumila saxatilis flore pallido italica Barrel. Icon. p. 

122, t. 25/^1.. 
Hab. in locis rupestribus apricis Alpium Hispanias, Galliae, Italiae, Hel- 

vetiae austral. , Carnioliae, Forojulii at Croatiae. 
Floret Majo, Junio I. Juiio. 

Frutex palniaris 1. uni-I. bipedalis, ramosus. Raini sparsi, difFusi, 
epidermide brimnea tecti, versus apices foliosi, adulti glabri, juniores 
pubescenles. Squamae gemmarwii foliorujn et Jloruniovalce I. oblongae, 
concavae, acutae, 1. glabrasl. pubescentes. Folin sparsa, alialanceolata el acu- 
ta, alia obovata et obtusa, apice latiora, basi attenuata, sessilia, integerrima, 
supra glabrata intense viridia, subtus incana piloso-pubescentia**}, submol- 
lia 1. structura tenuia , plus minusve pollicaria, medio duas lineasJata. Flo- 
res terminales, 2-6, foliis cincti, extus pubescentes, dilute incarnati. Co- 
rolla nervosa, tres circiter lineas longa : tuho basi latiori, duas lineas 
longo; laciniis corollae lanceolatis, acuminatis, alternis majoribus, tubo 
dimidio minoribus. Stam. duor. ordin. : antheris subsessilibus, oblongis, 
bilocularibus, luteis. Germen ovale, sericeum; stigmn subsessile, con- 

*} Cel. L a m a t'c k primus et ulterlus Cel. H o S f Thymdaeam candidam Scop. re- 

cte ut synonymon huc retulerunt. 
**) Folia nuper explicata seepe subvillosa, demiun glabrata. 



25 

rexnm, submiiricatiim. ■-■ ''Bacca (Drnpa) oLlonga, rnLelia, lunc linea 
impressa a basi ad apicem per mediiim excnrrente notata". Host. Syiu 

p. 214. 

CJiamelaea sahaudica folio ntrinque incano, flore albo. Raij Hisi. 

p. 1588 a LiNNAEO ut varietas /3 in Sp. Pl. citata niillo modo varietas 

©it, sed una eademque ac ipsa D. alplna foliis tantummodo nnper ex- 

plicatis et subvillosis. Ad hanc varietatem sic dictam ut syiionyiuon 

Cel. Lamarck Thyiaelaeam candidmn Scop. citavit. 

De loco, ex quo egrediuntur flores, valde dissentiunt Botanici: "Flo- 

re« laterales" Linn. ■— "Flores in folioruni alis, inque foliorum rosulis'". 

Hall. Hist. Stirp. Helv. — "axillares" sec. Lam. Fl. Fr. et Savi Bot. 

Etr. ■— "sublaterales" I^am. Enc. bot. — « "terminales lateralesque" 

Schultes Fl. Austr. — Res se ita habere videtur, quod ramuli latera- 

les iloriferi sint, et in his flores re vera terminales, foliis circimicin- 

cti. Semel ilores vidimus infra ipsam rosulam foliorum ex axillis pro- 

venientes, laterales, quod etiam interdum vidit Cel. Lamarck. Enc. 1. c. 

Forsan nonnunquam etiam ramulus quidam foliifer e centro florum ex- 

crescat, unde laterales evadunt. 

Discrepant etiam Auctores de colore ilonun, sic "Flores vesper© 

svavi odore pollentes, candidi" Host. 1. c. i— "Flores pallidi" Savi. ■— 

"Flores albi" Schult. — "Flores albidi". De Cand. Fl. Fr., qui etiam dubita- 

re videtur, an ilores unquam rubri sint, uti perhibent Botanicinonnulli. 

Proxime affinis D. Mezereo, at primo intuitu jani ab illa difrert; 

statura saepius humiliori, foliis minoribus angastioribus lanceolatis o- 

bovatisve subtus incanis piloso-pubescentibus nec non injlorescentid et 

laciniis corollae lanceolatis acuminatisque, 

Observatio Celrmi Savi "folia sempervirentia" esse, memorabilis est. 

Forsan inpriniis sub coslo Italiae res sese ita habet, \^ix sub alio. Wili.- 

DENow docet de cet(a.o in Berl. Baumz. 1, c, stirpem hyemibus impa* 

tientiorem esse quam D. JMezereinn, 

15. D. altaica Pall. iloribus terminalibus subsessilibus glabris: laciniis 

corollae oratis obtusis, foliis oblongo-Ianceolatis obtusis utrinqu* 

glabris. 7 



1>. artnica PalT. Fl. Ross I. p. 55. t. XXXV. Wma. Sp. Pl. II.. 

p. 422. Ejusd. Berl. Baumz. ed. 2. p. 125. Pers. Syn.I. p. 435. Lam.. 
■«. Ejic. III. p. 459- 
Hal>. m alpibus Altaicls Sibiriae,, iibi primo invenit Patriis'. sec. Pall. 1. c. 
Floret Prlajo. 

Frutex bi-tripedalis, ramosus» Raini erecti, graciles,^ laterales ver- 
siis apices iloriferi, rufescentes, adulti gla]>ri, juniores pubescentes. Fj- 
iia sparsa, oblongo-lanceolata, apice latiora, basi attenuata, sessilia, in- 
tegerrima, ob.tusa, utrinque glabra,, viridia, subtus dilutiora, pollicaiia, 
inedio duas lineas lata. Flores in ramulis lateralilms terminales, aggre- 
gati, 4 "~ ^% sessiles I. interdiim brevissime pedicellati, glabri 1. ad 
jfubuni rare pubescentes,, albi. Corolla nervosa, subunguicularis : tubo 
iineari^ 2 L 3 lineas longo,, glabro I. rare pubescente ; laciniis corolLtie 
©vatis, obtusis, glabris,, lineam paulla longioribus. Stam^ ixxtox. ordin.: 
Jilamentis brevissimis; antheris lineartbus, bilocularibus, luteis. Gernien 
ovale L obovatum, glabrum ;, stigma subsessile, glabxum,, niedio de- 

|)ressum.*3r 

AfRnis est Z). Mezereo^ et D. alpinae et quidem huic inprimis qaod 
ad inflorescentiam, at a duabus, ut e descriptione et diagnosi patet, 
jtam diversa, ut nulla eas inter comparatio opus sit. 

16. D. Cneorum Linn.. fforibus tenninalibus fasciculatis- sessiiibus ex» 
tus incano-pubescentibus : laciniis corollas oblongis obtusis,, foliis cu- 
Jieiformibus lanceoJatisve: miicronatis nitidis.. 
«. floribus rubris. 

D. Cneorum Linn. Sp. PI. ed. 1. T. I. p. 557. ed. 2. T. I. p.. 
509. Willd. Sp. PI. IL p. 4-2. Ejusd. BerL Baumz. ed. 2. p. 
126. Lam. Enc. IIL p. 439. Pers. Syn.. PL I. p. 435. Schkuhr 
bot. Handb. I. p. 337. Du Ham. Arb. II. p. 326. t. 94. Curt. Bot. 

•Jl, Willdenow in Sp. Pl. I. c. folia perperam opposita descripsit, quoel ipse in 
BerL Baumz. oLservavit. ■-■ "Tubus pilis crebris pubescens" a Pallasio descri- 
Mtur,. at in speclminibus spontaneis tubus glabratus 1. tantum pube perraia teuu- 
issinja obtectiLS. —^ "Gortex maiid.ucatiis os acriter uret ut in coijfleueiibus" PaU- 

3Lc. 



^7 

MLiga7.. Vol. IX. t. 513. Gouan Illiistr. p. ^j.BvlU. Herb. t. 152.1. 

De Cand. Fl. Fr. III. p. 357. Asso Enum. Stirp. Arrag. in Roem. 

Script. de Plant. Hisp. Lusit. etc. p. 17. Savi Bot. Etr. II. p. 430. 

Suter Fl. Helv. I. p. 229. Roth. Fl. Germ, 1. p. 171. II. p. 446. 

Gmel. Fl. Bad. II. p. 160. Pollich Fl. Palat. I. p. 386. t. j. f. 

4^ III. etin Act. Falat. II. p. 486. Jacq. Fl. Austr. 5. p. li. t. 12G. 

Schult. FI. Aust. ed. 1. T. II. p. 183. Schmidt Oest. Banmz. t, 

18.^ Trattin. Arch. der Gew. k. I. p. 122. t. 134. Scop. Ann. II, 

Hist. Nat. p. 50. Bess. Fl. Galiz. I. p. 259. — D. odorataJ^Sim, 

Fl. Fr. ed. 1. T. III. p. 222. 

Thynielaea Cneoruui Scop. Fl. Carn. ed. 2. p. 257. Alliou. Fl. 

Ped. I. p. 133. FI. Wetter. II. p. 34. — Haller Hist. Stirp. Helr, 

I. p. 439. 

Cneoruvi Clus. Hist. pl. rar. p. 89. et 90^ 
/S iloribus albis. 

JD. Cneorum (?> Gmel. FI. Bad. II. p. 160. 

Thynielaea alpina linifolia hmnilior, ilore albo odoratissimo. 

TourneL Inst. rei Herb.. p. 504« 

Cneorum Glus. Hist.. pl. rar. p. Qg. 
Hal>. in sylvaticis apricis^ montanis et montibtis hmnilioribus Hispanias, 

Gallice,*) Italiae, Helvetias, Germanias, Hungaiias et Polonias. 
Floret Aprili et Majo, iteramque interdum Augusto et Septembri» 
Drupae Junio, Julio, Sept. 1. Octobri maturas. 

FruticuJus digitalis , palmaris , semipedalis, rarissime pedalis, ra- 
dice longa, tereti, ramosa 1. simplici. Caules plures, adscendentes, gra- 
ciles, humifusi et diifusi, parum ramosi, versus summitates foliosi, ra- 
diculas passim emittentes. Rainuli sparsi, adulti glabri, juniores ver- 
sus apicas pubescentes. Folia sparsa, sessilia, cuneiformia 1. lanceolata, 
integerrima, mucronata, rarius emarginata, firma s. coriacea, supra ni- 
tida intense viiidia, subtus dilutiora, itnguicmaria lineamque lata. Flo- 

*) In Gallia excurrit D. Cneorum a locis planis fere usque ad limitem nivalem se<. 
De Caud. Geogr. des Tl. de la Fraace. Yi<ie Huaib, de disUibuLione geogr. llm'. 
tar. p. 130^ 



res temiinales, fasclciilati, sessiles, rarius brevissime pedicellati, foliis 
saepe cincti, incano-pubescentes, rubri, svaveolenles. Corolla crassiuscu- 
la, nervosa, 4^*5 lineas longa: <w6o basi latiori, 3 1. 4 circiter lineas lon- 
go; laciuiis corollae ohlon^is 1. ovatis, obtusis,*} tubo fere dimidio bre- 
vioribus. Stam. duor. ordin.: Jilamentis brevissimis ; antheris oblon- 
gis, bilocularfbus, luteis. Germen ovale, sericeum; stylus brevissimus^ 
viliis circumcinctus ; stignia capitatum, tenuissime pubescens, album, 
Drupa ovata, slcca. 

Quod ad figurara valde variant folia : anguste cuneiformia, lato-cu- 
neiformia, plus miiius lanceolata, etiam mucronata 1. emarginata, passim 
etiam albo-marginata. Veroslmile sempervirentia sant, quamquam lioc ne- 
gat ScopoLi.**} 

Auctores fructum Imjus Dapbnes paullo a ceteris speciebus difFe- 
rentem se invenisse crediderunt, ita quidem ut Auctores Florae Wette- 
raw. stirpem e Geiiere Daphnes eliminaverint; at tota difFerentia in eo 
solummodo consistit, ut drupa magis sit sicca quam in ceteris.***) 

*) Vidlmus tamen speclmen, in quo una 1. altera lacinla corollae fnlt acuta. 
**} "Foiia annua. Eis q^uotannls iioret". Sco-p. Fl. Carn. iterumque "Folia decldua", 
Ann. II. Ilist. Nat., tamen plurimi Auctores aliud dicunt : "Folia suLsempervi- 
rentla". Jacq. Fl. Aust., "perennantla". Savi Bot, litr. in dlagnosi. 
* ) Cel. R o t h hac de re habet : "DnpJme genus Baccam pro charactere generlco a- 
gnoscit, a quo autem recedlt hbec species, fructu slcco 1. potius Cajysuia p^vLdens.'" 
, II. Germ. II. p. 446. — "Fruclus est capsula ovata sicca, virldis primum, post 
fusca, unicuui semen ovatimi acumlnatum glaberrimuni nigriun ac splendens in- 
cludlt." roUIch. ]. c. — Flora der Wetter. II. p. 0- pro charactere generlco Da- 
phnes habet: "die Frucht eine eyrunde, einsaamige Apfelhohle (Antrum pomum 
. Med.) ' (anne pomi'0 efe pro charactere Thymelaeae, in qua D. Cneorum assum- 
- ^""T! » 'xT ^ ^^^^^^ eine eyrunde, elnsaamige, rindlge Hohle (Antrum cortlcosum 
Med.> Heecce distmctio, forsan primo a Cel. Medlco facta, cujus llbrum non- 
dum vidinms, levissiina omnino est uti aperte persplcitur. 

Auctores etiam in descrlptionibus suis de colore florum atque fructus valde 
dissentiunt, uti seepc dum de coloribus corporum naturalium agitur, sic "Flores 
amanassime ca;rulei purpureive". Gouan Illustr. pL "Flores rubri" Scop., lacu. 
et bchult. Ilores dilute, amoenissime pui-purei, rarius albl" Gmel. Fl Bad. — 
Atc^ue germcn hirsutum transit in baccam albidam" Jacq. 1. c. "Drupa fusoa'' 
Polhch. 1. c. lutea sec. Willd. Borl. Baumz. - Drupam da cetwo bacc«to-c»rli. 
cosam noiinnayit Cel. Gme 1 in in FI. Bad* 



2^ 

D. Cneorum proxime ailinis est D. striatae Trattin., uti perbien* 



■cognitum est. 



17. D. striata Trattin. floribus terminalibus fasciculatis sessilibus gla* 
bris : iHciuiis corolloe lanceolatis acutis, foliis cuneiformibus lance» 
olatisre mucronatis nitidis. 

D. stviataTvAliln. Arch. cler Gew. lc. I. p. 120. t. 135. D. Cnff- 

orani Wahienb. de Veget. et Clim. Ilelv. sept. p. 72. sec. Ejusd» 

Fl. Carp. p. 111. 

Hab. in alpibus Hel\^etiae, ubi "in regione alpina inferiore Montis Lu» 

nae supra terminum Abietiun usqiue ad 6900 pedum elevationem co« 

piose" legit Cel. Wahleneerg. In monte Baldo : L. B. Claud. Alstro- 

MER sec. Herb. Berg. "In monte Rittnersberg prope Botzen TyroU 

primo observavit Geovanelli. In Carinthia: Trauenfell^er. Per o- 

mnem Italiam, Neapolim «t Apuliam nullam aliam sub JD. Cntoti no» 

mine speciem nisi praesentem vidit Sieber sec. TRATTiNNicit 1, c. 

Frudculus ramis sparsis, saepe trichotomis, versus apices Foliosis, 

inferne nudis, ex omni parte glabris. FoUa sparsa, sessilia, cuneaformia^ 

rarissime lineari-lanceolata, integerrima, mucronata, rarms emarginata^ 

glabra, nitida, viridia, subtus dilutiora, 5 »—1 7 lineas longa lineamque 

lata. Squamae genimarum /loralium plures, oblongae, concavJB, obtusas, 

integerrimas, margine tenuissime ciliatae, hinc et inde pilis brevissimis 

obsitae, brunneae. Flores terminales, fasciculati, sessiles, foliis saepe cin« 

cti, glabri, violaceo-rubri. Corolla nervosa, 6 1. 7 lineas longaj tuh& 

lineari, 4 1-5 lineas longo; laciniis corollae lanceolatis, acutis, tubo vix 

dimidio minoribus, Stam^ duor, or^in,: Jilamentis brevibusj <zntheris 

8 

Cel. Gmelin in Syst. Nat. 11. p. 6^1 ad D. Cneorum tit synonymon 'Thyme- 
iaeam candidam Scop, citavit, at yerperam, quamquam Cel. Scopoli pljintam 
suam cum D. Cneoro compaTavit, quacum, ufc e descriptione patet, nulhm liabet: 
aiEnitatem. Recte omnino jam antea Gq\. Lamarck et ulterius Cel. Host Koc 
synonymon ad D. alpinamxetvlexunl-. Cel. Schultes in Fl. Austr, tamen Gm«, 
lin hacin re sequitur, quamquam Auctores laudati plures iani «ate ana©« ««»t«n- 
tiam «uaai, iju« vera uti<jue videtur, publicaveruiat. 



50 

ob]oii"i.s bi!ocnlaribLi?, luteis. Gchncn ovaXe, ^lahinm*^ s tigmn sXihsessile, 
capiLiiLiHn, (lepre^siun, glabmm. 

Pioxime aflinis est D. Cneoro, (lilFert trero: foliis saepe longioii''. 
biis angnstioribus magis linearibns ; florihus longioribns tenuiovrbus 
glabris violaceo-rnbris ; /acrnm <:oroZ/«e lanceolatis acntis; ^/ame7Tii5 sta- 
niiiium duplo longioribu?; ^e7-//ii/;.e glabro saepiusmajore; stylo^eve nul- 
lo ; stigmnte glabro.*) NoteTS, quibus primo jam intuftn a IX Cneoro cli- 
scernitur, sunt longitudo et gbibrities corollae nec non lacinias^ ejus a- 
CLitas. 

Variat de cetero qnod ad foliornm formam; ridimus specimcn cx 
alpibus Tyrolensibus, qaod folia habuit D. Cncori omnino similia. Ner- 
vi corollas etiam quod ad numerum variant in bac nt in ceteris speci- 
ebus ; 5 — ■ 8 eorum numerns est, nec quantnm nos indagare potuimus- 
ex insertione libimentoixmi formantur L <niuntur, sed a i>ert"is omnino' 
distincta iilamenta ut plurimmn eos inter oriri vidimns. 

Fiorura in Curtisii Bot. Ma£:;az. Vol. IX. t. 315 a CeZ. Tratti^-xick 
heic citata, certe D. Cneorwn reprassentat, quamquam flores meijdose 
ibi glabri exhibeantur, quod verosiinile negligentias vetermn pictorum 
adscribendum. Lacinise eorollae in tab. citata oblongae et obtnsa- snnt, 
nec nt in D. striata lanceolat£e et acutae, (jnod primo intnitu jam di- 
versitatem exhibet. 

Cum in Helvetia solummodo ad tantam Arpiuni occnrrat altitudi- 
neni, vix credibile, stirpem per omnem Italiam, Neapolim et Apuliarn. 
provenire, uLi dixit Cl. Sieber, qnamquam Italia quod ad distributionem 
vegetabilium singularis certe sit terra. Si vero res se ita liaberet, dr- 
versitas hujus stirpis forte in dubium revocanda erit^ 

•) Dlclt Cel. Trattinnick, ramos constanter tricHotomos esse, noVis vero non- 
semper observantibus. Invenimus etiam in D, Cneoro ramos trichotomos, quam- 
quam plerumque sparsi sunt, quod etiam in I). striafa utplurimum obtnict. — 
"Stirps de ccteVo scc. Cel. Trattinnlcli hahitu majore et magis erecto" qnam D. 
' Cneorum et "i.imuli crassioi;e8 corolleeque elegantiores" quam in liac sec. CeL 
W a h. 1 e u b e r g.. 



''GiorANT:T.Li et PoRTEisrscnLAG priniani distinctioneni hnjus spccioi 
clobemus". Tra ttianick 1. c. 

18. D. gloinerdta Lam. floribus terminalibus fasciculatis conglomeratis 
glabiis : laciniis corollae lanceolatis acuminatis, foliis obovatis utrin- 
c[ue glabris nitidis. 

D. s^loineratn Lam. Enc. III. pi 458- Willd. Sp. PI. II. p. 4^23. 
Pers. Syn. Pl. 1. p. 435. Bieberst. Fl. Caiic. I. p. 299. Steven 
in Act. 3Iosq. III. p. 246 et 260. 

D. coniosa Adam in Web. et Mohrs Beitr. zur Nat. kuude. I. p. 55. 
Thymelaea orientalis minima Laureolae folio, Horibus glome- 
ratis albis Tournef. Cor. p. 4^* 
Hab. in Caucasi Iberici alpestribus : BiEBERSTEm. In jugis subalpinis 
Caucasi: Adam. In Alpe Tyfendagh Caucasi : Steven. In Oiiente: HeTfk, 
TouRNEF. sec. Lamarck 1. c. 
"Floret vere": BiEBERSTETiSr, 

Fruticulus dodrantalis I. paullo altior, superne ramosus. Rami spar- 
si, pauci, superne foliosi, glabri, adulti cinerascentes, jun^ores virides, 
verrucosi ex insertione foliorum delapsorum. Folia versus apices ramu- 
lorum flores circumcingentia 1. involucrantia, sparsa, approximata, ses- 
silia, obovata, rarius spathulata, integerrima, supra nitida, utrinque gla- 
T)ra, laete viridia, subtus dilutiora, coriacea, pollicaria, medio duas li- 
neas lata. Flores ternainales, fasciculaii, coKglomerati, perplurimi, 30 

— 40, glabri, incarnafi, svaueolentes : fasciculi 2 I. 3, rarius plures, 
arcte consldentes, peduncuiati, 10 — 15-flori ; -pedunculi inasquales, 1 

— 5 lineas longi, interdum vix conspicui ob densitatem et copiam Ho- 
rum, glabri, apice flores gerentes sessiies, basi squamis gemmarum mi- 
nutis lanceolatis 1. ovatis lineara vix longis cincti. Corolla nervosa, 6 
«- 9 lineas longa: tubo lineari, 5—7 lineas longo ; laciniis corollae 
lancealatis, acuminatis. Stam. duor. ordin.: Jilamcntis brevibus, lineam 
longis ; antheris oblongis 1. linearibus; biloculaiibus^ luteis. Germen 
ovaaim, j^iabrum ; stylus brevissimiis ; stigma capitatum.*) 

" :■' .:emuia terminali nuinerosi pallide incauird su^ueole.iLco iuagnitucliKe 



3» 

Omnium DapKnes specienim floribus gaudet numerosissimis et co« 
rollls duplo fere longioribus quam in plerisque ceteris. In nulla alia 
specie iiiamenta staminimi, si forsan D. striatcnn excipias, tam longi 
quam in bac. 

Proxime afTiuis est D. collinae Smith, at abunde diversa, ut e de- 
scriptione apparet. 

In Herbario b. m. Swar.tzii vidimus Z). cornosam Adami ex Ros- 
sia missam, quae una eademque est cum D. glomerata Lam.. Vidimus 
etiam hanc sub nomine ZD. caucasicne Pall. Swartzio e Rossia missam, 
quod nonien tamen huc certe iion pertinet, sed ad D. salicijoliam La- 
marck, ut infra monstrabimus. 

Cel. Steven I. c. p. 276 memorat, culmen I. cacumen jugi alpini 

Montis Caucasi situm essQ paujlo supra locum, in quo hancce plantam 

legit, ubique montibus nive fere asterna obtectis circumvallatam. 

19. D. collinn Sni. floribus terminalibus fasciculatis extus sericeo-vil- 

losis : laciniis coroll<e ovatis obtusis, foliis obovatis supra nitidis gla- 

bris subtus piloso-villosis. 

D. collina Smith Spicil. Fasc. II. t. XVIII (excl. synon. Bauh. 
pin. et Lobel. Icon.) Ejusd. Tour tbrough the Contin. II. p. — . 
W'illd. Sp. Pl. II. p. 4^3 (excl synon. Bauh. pin., Lobel. Icon. 
et D. buxifolinm Vahl). Pers. Syn. Pl. I. p. 435" '.excl. synon, 
D. sericeae Vahl et D, oleaefolirt Lam.). Dicks. dried Plants Fasc. 
II. n;o 34.*) Roem. Fl. Europ. VII. Curt. bot. Magaz. Vol. XIII. 
t. 428. Salisb. prodr. p. 281. Du Ham. Arb. et Frut. ed. nov. 
t. II. Briickner Fl. Rom, in Magaz. der Gesellsch. Nat. Forsch. 
Fr. VI. p. 144, 

Laureolae, demum euadunt laterales, quum ex eadem gemma foJia mmusc^ue no- 
uellus" Bieberstein l.e. 

"Flores teiminales, fasciculatl; fasciculi ex 7 — 15 pedunculis compositi; pe- 
dicellis umbellifeiis, 3 •- 4 — 5 — y floris. Odor gratissimus, color roseus albi- 
dusque" Adam 1. c. 
•) Nomen D. coUinae jam divulgavit Cel. Dickion 1. c, autcqviam descriptioneni 
publicavit Cel. Smith, 



33 

'Thymelnea saxatilis olea; folio. Tournef. Instit. p. 594? 
Chamelaea incana et lanuginosa Bauh. Hist. pl. I. p. 58. quod 
ad descripr.ionem, non ad ilguram. 

Daphnoides aliud rarum foliis supinis hirsutis. Gesn. Hist. pl. 

Fasc. edit. Schmied. p. 6. t. 3. f. 7. quod ad iiguram, excl. sy- 

non. praeter Baiih. Hist. et forsan Tournef. Inst. 

Hab. in collibus Italiaa australis prope Casertani ad ripas Vulturni, 11- 

bi Martio 1787 legit Cel, Smith. In pigneto ChigiOstice: Bruckner. 

Jloret Martio, Aprili. 

Frutex 1 — 5-pedalis, superne raTnosissimus. Rami sparsi, Stepe di* 
chotomi, versus apices foliosi, angulati, glabri, rufescentes; Ramuli ju« 
niores sursum cinereo-hirsuti 1. villosi. Folia sparsa, conferta, sessilia^ 
obovata, obtusa, integerrima, coriacea, margine revoluta, supra glabra 
nitida intense viridia, subtus piloso-villosa cinerea, sempervirentia, 6^^ 
10 lineas longa, medio 3 — 5 lineas lataj squamae geTmnarumfloraliumo* 
blongas, concavae, obtusas, viUoscfi L sericeae. Flores terminales, fasciculatil. 
aggregati, mimerosi, 6 — 16 in imoquoque fasciculo, sessiles, foliis cincti> 
extus sericeo-villosi 1. villosi, dilute 1. roseo-violacei, suaveolentes, Corolla 
nervosa, 5 circiter lineas longa: tubo basi latiori, 3 lineaslongo; la* 
ciniis corollae ovatis 1. ohlongis, obtusis, 2 circiter lineas longis (iti 
cultis fere longitudine tubi). Stajn. duor. ordin. : jllamentis brevissimis| 
antheris oblongis 1. linearibus, bilocularibus, luteis. Germen ellipticum^ 
sericeum; stylus brevissimus ; stigma, capitatum, convexura, glabrum^ 
niedio depressum. 

Proxime affinis est £). huxifoliae et sericeae Vahl, de quibus in- 
fra loquemur. 

A D, gloTnerata ILam. diifert ramulis 'villosis', foliis siibtus pilo- 
,so-villosis magis coriaceis et Hores minus dense cingentibus latioribus; 
floribus sericeo-villosis paucioribus brevioribus: lacinlis coroUae ovatis 
obtusis ; germine sericeo. 

D. collina certe est, cujus mentfonem fecit et descriptionem dedifc 
VENTfiNAT in Tabl. du Hegne Veget. Tom JI. p.. 238» 

B 



34 

Vetviuin i>rttaiircomni descriptiorres et iignras plantarum tletermr- 
nare arLtuuni esL opus vel prorsus impossibile; attamen nihil pulo cer-w 
liui , quam quod Loeelii Chamelasa alpina incana in nov. stiip- 
Aclvers. p. 158 (Lobelii lcon. Plantar. hauc^ vidiTnus) et sec. descriplio- 
nem et sec, iiguram acl 23, alpinnm pertineat. ■— ■ Ad ChmneTaemn incmunii 
et liinn^iuosmn BAUUixi Hi.-t. univ. plantar. I. p. 58C quod actinel, D. 
collinw est respectu uescriptionis, at ligura, ex opere I.onELii desumpC;), 
ID. nlpinmn sistrt. — C/urnielueae II. ClusiI rar. pl. Hist. p. 87 tam 
manca est descriptio, ut dicere haud valeam, an D. nlpina sit 1. an 
collinct. ■— Si synonymon Tour^^^efortii, a Cel. Sahtii prinio citalura,. 
re vera huc pertinet nec non, tantum ex inspectione ejus HerbaAii cTi- 
scerni potest. 

"Frutex pulcherrimus,'^ vadosi accola Vulturni, '^'colles cainposque 
in eonfiniis ejus tegit, sicut nostros Ulex, flosculos suos fragrantissimos 
nndique carpendos ofFerens, ac si rosaria Poesti intrares." Smitli I. c. 
20. D. buxifolia Vahl. Horibus terminalibus aggregatis villosis; laci- 
jniis corollae lanceolatis obtusiusculis, foliis obovatis supra glabris, ju<^ 
nioribus utrinque, adultis subtus pubescentibus. 
D. buxifoliaV ahl. Symb. bot. I. p. 29.*) 

Thymelncn orientalis buxifolio subtus villoso, flore albo. Tour- 
nef. CoroII. Instit. p. 41. 
Hab. in Orienter Broussoket sec. Vahl. I. c. (vidi in Herb. VahJ.). 

Frutex ramis glabris rmnulis(]\\e superne villosis. Folin versus a- 
pices ramulorum approximata, spaisa, sessilia, obovata, basi angustioi.T, 
integerrima, supra glabra, juniora utrinque ct adulta subtus pubescen- 
tia, 4 — 6 lineas longa, medio duas lata. Flores tenninales, aggregatf, 
aessiles, 6 — 8, extus villosi ; Corolla ^ lineas circiter longa: tuho ba- 
si ventricoso 5. gibboso, 4 circiter lineas longo; lciciniis coroUne lan- 
ceolatis, oblusiusculis, lineam longis. Stam. duor. ordin.: 4 inrerioia 
paullo infra faucem, 4 superiora fauci tubr inserta : Jilmnentis brevi>- 

*^ Willdenov/ B. Uuxifoliam cuaa ? sub D. colU nu ciiSit.. Pers.oo.n eaai vero niill»» 
lo.co. mcmoraL 



55 

Siiiiis; nntlicris oblongis, Lilociilaribus, liiteis. Gerinen Ovattim, pitbe- 
sceiiSy apice villosum; stylus brevissimus, ut fere inconspicutts ; stigina 
capitatum, muricattim. 

A D. collina Smitli itaqtte diiFerre vicletttrr foliis minoribtts an- 
gustioribus brevioribtts opacis, jttnioribtts utrinque, adulti.s subttts pti- 
])escentibtts ; floribus minoribtts pattcioribus s. 6—8: Inciniis coroU 
lae lancealatis obttisitiscttlis; germine pttbescente; duni D. coilinae fo- 
lia mtilto majora dttplo fere longiora latiora magis eoriacea supra fere 
nitida stiluus piloso-villosa (nee ttnqttam, quantum vidimus, folia jttni- 
ord tttrinqiie pttbescentia ttt in Z). buxifolia), flores numerosi, 6 — i6, 
majores; laciniae corollae o-vatas, obtttsas; germen villosum. — ■ Ramii- 
li et folia, quae vidimtts D. buxifoliae , flavicantia ftterttnt, dttm folia 
Z). collinae intense-etZ). sericeae laete-viridia. 

21. D. sericca Vahl. floribtts terminalibtis aggregatis villosis : laciniis go- 
rollae ovatis obtusis, foliis lanceolatis obttisiuscttlis stipra glabris 
subttts piloso-villosis. 

D. sericea VahL Symb. bot. I. p. 28. Willd. Sp. PL 11. p. 42^. 
Desfont. in Ann. dtt Mus. X. p. 297. t. 20. Ejtisd. Choix de 
Plantes p. —» . t, 9 sec. Schrad. Nett. Jottrn. 3. B. 4**^^^ ^^* 

P- 199- 

D. olenefotia Lam. Enc. bot. IIL p. 44^* ^^^- D^^sfont. 1. c. 

Thymelaea cretica oleaefolio subttis villoso. Tournef. Cor. In- 

Stit, p. /yl. 

Hab. "in Creta: BPtOUSsoKET. Neapolilegit lUustr. be Schlanbusch" sec, 
Vahl L e. ■«— In Creta jam J700 legit Tournefort; etiam in Asia 
sec. Desfontaiimes L c. 

Frutex ramis stt]>fusci5 glabris raniulisx^e tenellis sttperne hirstii 
to-villosis. Folia sparsa, sessilia,. lanceolata, obtttsiusctila, basi angttsta- 
ta, integerritiia, lirma, supra glabra stibnitida laste-viridia, sttbttts pilo- 
so*villo^a pallidiora nervo dorsali et fusco et viridi, 5««=»lo lineas lon- 
ga, versus apices ditas lata.*} Flores terminaJes^ aggregati, sessiles, 5 L- 

*) Folia nTii^.(^Taara acuta vidiinus^ utl habet Cel. Yalil,, sed semper obtusiuscnlk J"* 
ebtusa^ 



3^ 

6 circiter, extus villosi; Corolln 4.-6 lineas longa ; tuho basi vciUri- 
coso, 3—5 lineas Jongo; laciniis corollae ovatis, obuisis, lineam lon- 
gis. Stain. duor. ordin.; Jilanicntis brevi^simis ; antheris oblongis, bi- 
lociilaribus, luteis. Gernien ovatum, pubescens, apice villosum ; stylus 
brevissimus, ut fere inconspicuus; stignia capitatum, muricatuni. 

A I). coUina differre videtur; ramulis tenuioribus fuscis ; foliis 
lanceolatis obtusiuscuiis anf;ustioribus (8 — * lo lineas longis diiasque 
circiter latis) tenuioribus; nervo dorsali subtus ssepe fusco; fioribus 
paucioribus (6 — 8) minoribus; gerniine pubescentc, apice tantum vil- 
loso; dum D. coUinae ramuli firmioTes rufescente-brunnei villosiores; 
/oZm obovata saepe lonoiora et latiora (6 — 10 lineas longa, 5 — 5. circi- 
ter lata) coriacea; florcs numerosi (6 — 16) inajores; gerjnen viDo- 
sum. — Stirps D. sericeae quod ad ramulos et folia laete-viridis. D. 
coUina fjolia habet intense viridia. 

A D. buxifolia Yabl diiFei t ramulis tennioribus ; foliis lanceola- 
tis basi angustioribus magis sparsis duplo fere longioribus tenuioribus 
omnibus supra giabris subtus piloso-villosis; floribusma]oiihn&: Uiciniis 
coroUae ovatis obtusis ; dum JD. huxifoUae ramuli iirmiores; foUa o- 
bovata magis approximata dimidio fere br«viora, juniora utrinque pu- 
bescentia ; yZorej minores; laciniis coroUae lanceolatis obtusiusculis. — 
Flores D. sericeae purpurei et flores D. huxifoUae albi sec. Cel. 
Vahl 1. c. 

Vidi in «pecimine D. sericeae Herb. Vahl. foliuni unicum, quod 
formam obovatam omnino habuit foliomm D. coUinae] ita ut ad Jianc for* 
mam folia piiorio speciei etiam accedere videantur; dum igitur omnia, 
quae vidi, specimina D. sericeae folia juniora et nou satis expiicata fu- 
enmt, haud omnino incredibile, D. sericeam YaliJii forsan juniorem 
tantum esse stirpem 1. varietatem J). coUinae. Cel. Vaul olim etiam D. 
coUinam Sm. sub nomine D. ^ericeae ad Viros Illustriss. Tiiunberg et 
SwARTz misit, uiide ipsuni in hac re incertitudine iaborasse putaverim. 

E Goetting. gelelirte Anz. 172 StiicJv d. 26 Oct. 1816 p. 1708, ubi 
recensetur Sibtiiorpii Floxas Qrgecse Prodronms, vidimus, in libro citato 



ol 

etiam occiirrere JD. sericemn) iiescimus vero, an Cel. Smitii eam spe« 
cie dislinxerit a D. sua collinn, 1. si figuram dederit in ipsa Flora Grceca, 
duni pretiosa illa opera nobis nondmn videre contigit.*) 
22. D. oleoides Sclireb. Jfloribus terminalibus gemlnis sericeo-pubescen- 
tibus: laciuiis corollai lanceolatis attenuatis, foiiis ianceolatis utrin- 
^ue glabris. 

D. oleoides Schreb. Icon. et Descr. Plantar. dec. I. p. 13. t. 7. 

Linn. Mant. pr. p. 66. Reich. Syst. VI. II. p. 194. Willd. Sp. 

Pl. II. p. 4"3- (<^xcl. synon. D. salicifoliae Lam.). Per?. Syn. PI. 

I. p. 4-55 (excl. synon. D, salicifoUae Lam.). Houttuyn. Linn. 

Pilanz. Syst. 3. p. 4?^- ^'^^*^- Wilid. 1. c, Bieberst. Fl. Caucas. I. 

p. 299. Loddio. Bot. Cab. P. XXV. n:o 299. 

Thyrnelnea cretica oleas folio utrinque glabro, Tournef. Cor, In- 

stit. p. 41- 

Chajtiaedapluwidcs cvellc-ci Alpin. de Pl. exot. p. 44- ^' ^^* 
Hab. "in montosis Cretae": Sci1r.eber. "In Caucasi orieutalis syluis; cir- 

ca Kurt-Bulak": Biebersteia-. In Gracia sec. Herh. Thunb, 
Floret ■— . Drupas maturas jam Junio legit BiEBERSTEiisr. 

Frutex pedalis, radice ramosa flexuosa. Rami plures, sparsi, teretes, 
lignosi, epidermide cinerascente tecti, adulti glabri, juniores superne 
pubescentes, versus apices foliosi. Folia sparsa, sessilia, conferta, lan- 
ceolata, basi parum attenuata, iutegerrima, obtusa, utrinque glabra, sub- 
nitida, rarius subtus tenuissime et rare pubescentia, /irma I. subcoria- 
cea, pallida 1. laste viriJia, subtus dilutiora, 8 1. 9 circiter lineas lon- 
ga, medio duas lata. Flores terminales, bini, rarius terni, sessile?, te- 
nues, sericeo-pubeseentes, albi; corolla nervosa, 5 liueas circiter longat 
/^w^a basi ventricoso 1. gibboso, in collum lineare attenuato; Inciniis co- 
rollae lanceolatis 1, lineari-lanceolatis. Stam, duor, ordin.: Jihniientis 

10 

"*) Ulteiius adnotandum, specimina, qnse vidi, ct D,luxifoline et sericecu licrh. Valil. 
mlnus bona nimlsque fenera esse f ollis nempe et iloiibus nupev explicatls j qunm- 
obrem illse species ia Yivo 1. e^t meiioribus saltem speciuunibus Indagandse suut. 



38 

brerfssimis; antheris oblongis, Lilocularibus, luteis. -» ''Gennen ova- 
tum, pubescens. Stylus fere nuUus. Stigina orbiculatum, convexura, vil- 
Jis copiosis circumdatum. ''Bacca (Drupa) ?icca, onata, pubescens." Schreb. 
1. c. ■— "Baccae terminales i •— • 3 magnitudine Pisi sanguineae aquosae." 
BiebersL. J. c. 

Cel. Lamarck primus suspicatus est, liancce D. oleoiden Schreb. 
eandem esse ac suam D. salicifoliam, et Auctores post illum, utpote 
WiLLDEXow et Persoon etiam Z). salicifoliainJ^Sim. ut synonymon huc 
citaverunt. Generosiss. Bieberstein tandem declaravit, eas dirersas esse 
species, quod primo etiam intuitu facile patet, et certe diillciie est di- 
ctu, cuinam ceterarum specierum afRnitate sit proxima. 
23. D. salicifolia Lam. floribus terminalibus aggregatis sessilibus ex- 
tus pubescentibus : laciniis corollae lanceolatis acuminatis, foliis linea- 
ri-lanceolatis lanceolatisve obtusis mucronatis utrinque.glabris. 

D, salicifelia Lamarck. Enc. III. p. 43^ (excl. synon. D. oleoi- 

dis Schreb.). Bieberst. Fl. Caucas I. p. 299. 

D. caucasica Pall. Fl. Ross I. p. 53. sec. Bieberst. 1. c. 

D. Euphorbioides Mussin Puschkin sec. Herb. Willd.*} 

Thymelaea orientalis salicis folio, flore albo, odoratissimo.. 

Tournef. cor. Instit. p. 4^***} 

Hab. "in Iberia media. In campestribus inter oppida Gori et Krzchin- 

val copiosa : etiam in syluis circa Ananur": Bizberstein. "Ad rivum 

Liachri in Iberia" sec. Herb. Swartz. "In dumetis ad Csani 11. circa 

Achalgory frequens": Guldenstadt, sec. Patl. 1. c. 

Floret "fine Aprilis cum Cerasis et Pyris": Guldenstadt sec. Pall. 1. c. 

Frutex saepe quadripedalis. Ranii longi, sparsi, adulli glabri, ju- 

uiores versus apices pubescentes, atro-purpurei 1. purpurascentes, cor- 

tice in fila sericea extensibili. Folia lineari-lanceolata 1. longe lanceo- 

■*) Quo in libro Generosiss. JVI u s 8 in P us chkin stirpem D. Euphorhloiden a-p^peUavit^ 
nobis latet; inHerbaiio W i 1 1 d e n o v/ ii hoc noraen solummodo adsciiptui^ 
invenitur sec. Cel. O 1 1 o. 

'*} "Sjjecimina herbarii Tournef. ex Iberia": Bicberjteifl i. c. 



59 

lata, integerrima, obtusa cum niucrone, apice latiora, Lasi angustata 1. 
attenuata, supra intense-viridia, subtus glauca, in exemplaribus flbriferis 
pollicem cum dimidio longa, in sterilibus saepe tripoUicaria, 3 — 5 
lineas lata, Flores terminales, aggrcgati, plurimi, 6—15, sessiles, ex- 
tus pubescentes, saepe incano-pubescentes, albi; Corolla nervosa, 5 cir- 
citer lineas longa : tubo lineari, 3 lineas longo ; laciniis corollae lan-* 
ceolatis, acuminatis, extus tenue pubescentibus, duas lineas longis.*J Stanu 
duor. oidin. : Jilajnentis brevissimis; antheris oblongis, bilocularibus, 
luteis. Germen ovale, glabrum; stylus brevissimus; stigma capitatum, 
convexum, medio depressum, glabrum. •^'"Baccae nigrae?" Bieberstein. 
Habitus hujus Daphnes tam proprius est et singularis, ut re vera 
ignoremus cuinam ceterarum specierum proxime sit aiHnis. Ramuli ju- 
niores atro-purpurei foliis suis longis ramulos annotinos Salicis purpu» 
rene aliorumque Salicum perbene referunt, unde hujus speciei nomen 
snlicifoliae optimum. Generosiss. BiEBERSTEm eam Ligustro vulgari ae- 
quiparavit. 

A D. oleoide Schreb. toto coelo diiFerre Generosissimumque BiE- 
BERSTEm JD. salicifoliam wtwx propriam speciem jure restituisse ex com- 
paratione luculenter apparet: 

£). salicifolia Lam. ID. oleoides Schreb. 

Frutex saspe quadripedalis. " Frutex pedalem altitudinem paul- 

lo superans. 
Rami atro-purpurei 1. purpurascen- ,Rami cinerei. 

tes. 
Folia lineari-lanceolata s, longe lan- Folia lanceolata, obtusiuscula, su- 
ceolata, obtusa cum mucrone, su- pra laste viridia 1. pallida, SLib- 

pra obscure viridia, subtus glau- tus dilutiora, 8 1. 9 lineas lon- 

ca, usque ad tripollicaria, 3 ■— ga duasque lata. 

5 lineas lata. 
Flores plurimi, 6 —15, pubescen- FZorcj bini , rarius terni, sericeo-pu- 
tes : tiibo lineari, loiigiori; laci- bescentes: tubo basi ventricoso, 

*) "Flores magnitudhie Ligustri" Blebersteinl c. ■« "FloreB ociore Hyacintfcl, 
i].u<i GeGrgianis foetidus videtur" P a 1 1 a s 1. c. 



4o 

niis corollne lanceolatis, acunii- in collum if-nue atteiiuato, bre- 

natis. Gerinen glabruin. viori; laciniis coroUae lanceola- 

tis, attenuatis, npice fere filifor- 

mibus. — ''Germen pubescens'** 

Schrel). 1. c. 

JD. cnucasicmnV^W. primuni luic retulit Generosiss. Biebebsteik-, et 

qnamquam e desGripiione Fallasii bautl perfecte tliscerne possumus, an D. 

glomernta sit 1. salicifolia, attamen verosimillinunn, quod huc perlineat, 

praecipue dum 1. c. dixit Pamas: "Fo]ia apice obtusa et spiimla termi- 

nata", cum e contrario in D. gloineratae foliis nulla ad.sit spinula. 

In Goettino;. gelelirte Anz. Stiick 172 d. 26 Oct. 1816 p. 1709 ad 
recensionem Si!)thorpii Prodrom. Flora^ GrasccE sequenfia occurrunt ver- 
ba: "D. jasiiiinncca ist vermuthlicli D. salicifolia MB.", dum opera 
Sibthorpii haud vidimus, de hac re haud dijudicare possumus. 

D. snlicijolia ilhi, cujus mentionem fecit iHustriss. Hup/iboldt in 
libro de Plantarum distributione geographica p. — , ut in nova Ilispa- 
nia proveniens, forte diversa est species et forsitan ima ex sequentibus. 
t 24. ^- obovata Humb. etBonpl. Jlorilms corymbo^is, foliis glabris ob- 

ovatis obtusissimis Willd. Herb. 
Hab. in America meridionali : Humboldt et Bo^tla^std, sec. Herb.Willd, 
•f 25. D. lancifolia Humb. et Bonpl. cymis glomeratis terminalibus, fo- 

liis oblonois utrinque acutis subtus pubescentibus Willd. Herb. 
Hab. in Peru: Huiviboldt et Boxpla^nd sec. Herb. Willd. 
t 26. D. elaeagnoides. Humb. et Bonpl. foliis lanceohitis ohibiis supra 

nitidis, capituiis pedunculatis. Willd. Herb. 
Hab. in Anierica meridionali : Humboldt et Bonpland sec. Herb. 

Willd. 
Obs. Diagnoses haruni plantarum m Herbario b. m. Willdenowii oc^^ 

Gtirrunt, uti nos humanissime edocuit Ceh Otto, sed incompletas 

sunt, unde descriptiones Humboldtii et Boxpla^^dii exoptanda^. 



4^ 

JDtf Vsu Medico s-pecUrum DctpliTte^. 

Continent omncs species Daphnes, plus minusve, famosum illud 
princJpium acre. Non tamen desunt, qui contendunt, principium earum 
a principio acri esse diversum. Eideni usui omnes fere inserviunt; D. 
MczereuiiL, Gnicliuin et Laureola vero proecipue adhibentur. In Europa 
boreali tantummodo Mezereuin in oIFicinis provenit, et do iilo pauca 
adferemus. Ex analysi Corticis a Pharm. Soltman facta, et a Cel. Hayne 
publicata, patet, partem efHcacem Corticis inesse Resinas, quas princi- 
pium continet acre, et hoc ad punctum coctionis haud evolat. Perfecte 
tantum ab Hepate Sulphuris extrahiiur et Alkaliis, quamquam etiam ab 
aqua buUienti non parum solvitur, aqua vero frigida incflicasissimum 
ejus est extrahens.*) — Cortex Raraulorum et Radicis ofiicinales sunt. 
•-• "Cortex extus flavido-olivaceus est, intus libri iibris albidis obdu- 
ctus. Odoris expers, saporem habet fervidum acerrimum, quo lingva 
rodir.ur," Spreng. Inst. Pharm. p. 2ii. 

Usus externus. —« "Princeps usns est ad cutim excoriandam, se- 
cretiones ejus vehementer aligendas et novas producendas, ut morbosas 
secretiones in partibus nobilioribus minuantur". Spreng 1. c. -«• Ad ul- 
cera artificialia excitanda adhibetur. In Ophthalmia chronica, rheuma- 
tica et scrophulosa, in morbis exanthematicis chronicis invetcratis, in 
morbis pectoris, Rheumatismo chronico etc. ««» Cantharides tamen pras- 

11 

') In Svenslia-Lal-iare Sallsl^apets Ilandllngar 5. B. p. sd^comTnemoratlo occurrit cie 
experlmentis chemicis, quee cum cortice D. Mezerei feclt CeL Vauqueiin : ex- 
tractum Dapbnes cum adipe mixtum ungirentum format eilicacitate Lyttae vesicn- 
toriae; cum Alkoholi et aqua dua principia cx hoc extracto ohtinuit, e L|ulbus 
alterum principlum acrs oleosum est et volatile tantum ad temperaturam Alko- 
holis hulllentls supeiantem, et alteium principlum, quod amarum appeliat, in a- 
qua hulllenti soluLile, post evaporatloueni chrystalla aclculariforaiia alba forniat. 
Observationem deindc magni momenti fecit, Vegetabllla acrla et corrosiva oleosa 
et resinosa esse atque nullum preebent in^iclum acidi llberl, In qua re Vegetabi- 
llbus venenosls slmiiia sunt, unde concludifc, onines stirpes acido destitutcs su- 
spectas esse. 



42 

fereii.la^, qiiotiram Corlex partim serius agit, partim molestam prirriginem 
et dolorem ciiti^ excitat, secretionesqLie miniis auget atque insuper foe- 
tet. Ulcera aqua 1. lacte lavantur, si dolorifica fiunt. -» "PosL(.]ua)n 
vesicam prodiixerit aut cutini exusserit, primimi ungventum eereum 
simplex, dein vero, ut secretio humorum servetur, folia IIeder<e ijnpo- 
nenda smit." Spreng. 1. c. —« Corticem radicis ad dentes dolentes ap- 
plicant Ruiheni, secundum PaDas. 

Usus internus. Tuuc adhibetur forma decocti 1. infusi calefacti. Diu- 
reticum est leniterque sudoriJicum, pulsum auget et calorem. In Mor- 
bis venereis illud non contemnendi usus habuerunt; itaque in Morbis 
ossium venereis, exostosibus, doloribus osteocopis, tumoribus, scixrhis et. 
carie ossiirm a causa v^enerea, morbis cutaneis inveteralis cum Glyzyrr- 
hiza aliisque Mucilaginosis. ■» "Decoctum illa prasbemus portione, ut 
corticis uncia semis cum aquas libris II et III ad dimidium incoctis, 
quotidie consumatur". Thunb. Reform. Pharm. Svec. Sp. IV. p. 85. "■ 
Ex usu improvido IMezerei dolores iiunt ventriculi, siccitas fauciiuni, vo- 
mitus, inflammatio et gangraena. ■«» Symptomata maligna a camphora 
mitigantur. 

Baccne (Semina Coccognidii) olim, uti purgans, famosas, non vero 
adhibendae. "Embryo seminum plurimum aeris con-tinet, sed pulpa ])ac- 
carum profecto mitis est". Wahlenb^ de Sed. Mat. immed. in Plant. p.. 
73. «— Hominibus et animalibus mortem saepe attulerunt. In Tussi con- 
vulsiva ad vomitum concitandum eas adhibent Fiutheni sec. Pallas. — 
Gontra tussini a Tartaris et Fennonibus, et ab his etiani olim contra 
febres intermittentes, rn usti fuerunt. • Antidota smit mucihigiiiosa, Q- 
piimi et Cajuphora.. 



/ 1 



' I 

PLANTARVM BRASILIENSIUM 

Decas Prima. 



QUAM 

VENIA EXP. FAC. MED. UPSAU 

PRyESIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

COMMEiSD ATORE RK<3. O R D. DE WASA, 

Med. DocT. Prof. Med. ExnoT. Heg. etOsd. Reg) Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. C/ES\R. PeTROFOL. E7 N.1 T. CuBIOS. ReG. SCIENT. LoND. HoLM, 

Agr:c. Mkd. et Evang. Socist. Oecon. Puu.^d. Patr. Hoim. et Civ, 
Oecon. FiNL. HoNOR. Wekmel. Westman. et Orebr. Berol» 
1v/at. Scrut. P.-%ris. Hafn, Moscolt. et Hai ens, Hist. Nat. Gorenkens. 
Lund, Hariem. Amsteid. Oecon. et Tnst. Litt. Zeland. Nidrosiens. 

TURICENS Ihwens. Lic^-t^r. Loisoi,^. Kt.o. PcjeMTT. S^jivs. Er PisvtOGRaFU. GoT- 
TINGENS. [VloGUNT. EKLAiVQ. V/eTT ER. N A NCl ENS. MeD. ParIS. EmUI,» 

MoNSPEL. Med, Matritens. Medic. et Nat. Studios, Edimburg. et 

PeTROP. MeDTCO ChIR. MeMSKO NEC NON A CAD. SciENT. PaRIS ET TnSTI- 
TUT, NaTION. MoNSSELIENS. AgBICUI.T. PaRIS. MeDIC. LoNDIN SCANDIKAV» 
•^ FlORENTIN. ET BaTAVIN, InD, Or. CoKRESrOND, 

MODESTE PROPONIT 

IMMANUEL BILLBERG 

VESTROGOTHUS 



IN AUDIT. BOTANICO D. XIV JUNII MDCCCXVII. 

H. S. 



U P S A L I ^ 
TYPis Zeipel et Palmblad 



KONUNGENS TROMANf 

GENERAL-INTENDENTEN, KAMMAR-RADET 

OCH RIDDAREN AF KONGL. NQRDSTJERNE ORDEN 

HOGADLE HERK 

JOHAN PEIER BILLBERG 

SAMT 

Fku anna sophia billberg 

FoDD E H I N G E R, 



VORDADEl FaRBROR OCH MoSTKRt 

Manga och stora aro de valgarningar jag af Eder hulda om- 
Tardnad atnjutit, men svag deremot inin fdrmaga att derfd- 
le visa den tacksamhet, som mitt bjerta lifligen skulle 6n- 
ska. Emottagen dock med Eder vanliga godhet dessa blad , 
som med yordnad och erkansla tlllegnas Eder af 



IM. BILLBERG. 



PROOEMIUM. 



An, quibus profperis Isetatur aetas noftra, difciplinarnm 
profed;us, vel (tudiis qu jrundadm dodroruin , faventioris 
nacurae ope faultisfi uis, vel vegetioris (aeculi genio, fin- 
guiari Lnperantiurij cura, (agaci prudentiorunj ijiduftjja, 
arredlisque vulgi ani«ius fau(te nucrito. vef demque pro- 
g^-ediendi necesfitati, quauj in fe naram efficaceinque in- 
telligit animus huaianus, poPisfi.num tribuendi fint, id 
nos pro eo, quod no(trum vi\, ingcnii modulo judicare 
iion aiidemus. At hoc faltim facili conjet^tura colligeje 
nos po^jfe nobis videmur, quod , cam ftare^ loco nefcia 
ell aricifti uK-ns human;^, Itrenua ifti* circa diCciplinarura 
cuit-uai (tujfr^, quibiis caluete pfoxime p^ae^-eriapfa de- 
cenn'a, haud exgaum ipfis diiciplmis attulerunt emolu- 
mentu.i ; pigefertim cum eaej inter multas, exiftant (ci- 
entiae, q «ae , ut proficianr, iv n tairi novam fibi velint 
cogitadouis foim«tm,j quaiii (bilertem jamjam Bxas res 

A colli- 



5 4 c 

colligendi induftriam, col!e<5Laque fideliter ezMiiinandi fa- 
gacita^rsjin. Id, quod de Hiftoria Naturali praecipue va- 
lere nobis videtur; quae, poft ordinatnm ab irrfirortali 
LiNNJEo Naturse fyftema, fauOisfimis crevit fuccesfibuSy 
et non finguiis tantuiw gentibus, fed finguJis utique iio- 
ininum clasfibus, cuituram fectantibus, cura fuit. At li- 
cet eximia ifta jure admiremur ftudiy, quae iiuic difcipli- 
nae jamdiu dicata fuerunt, quae in hoc Achaenaeo inde a 
reformata fcientia dodisfimorum Virorum cura et dili- 
gentia isetisfima viguerunt, quanta et quam miilra re- 
• ftent, qu3e nondum diiigentiie huinj^HcO innotuere! Si- 
quidem fert fuos quaeque rei-rarurn plaga fibi proprios 
fetus, et ubi primum vifitatae fuerunt incuitae vel ab i- 
gnotis liominibus habitatge tenas, exftidt certe nova 
necdum nota, five animantuin., five herbMrutn, fivemon- 
tium foboles. Jam vero quantum (upereft terrarum no- 
bis ignoturn? quanium hae forfan oiim fubminiftrabunt 
luateriei Hiftorige Naturalis probiemata Iblvere conatu- 
ris ? Feiuntque i egiones , siobis jaujdiu cognitas et vifi- 
tatse , fetus, quos noftra primum mirata eft et exami- 
navit 3etas. 

Brafilia qaidem inter terras Nafcurae arcana rimanS 
tibus ignotas non eft halenda; at nihilominus Celebr. 
Freyreys, GMunnia oriundus, non fine magna impen- 
ia opera et pe^-unia, magnam ex hac terra rerum Natu- 
ralium copiani doc^is Vitis plane ignotam adfportavit. 
In eos fumrus pecuniam ex fuo penu liberalisfime ero- 
gavit Vir Hiftoias Naturalis amantisfimus, Svecorum et 
Norvegum ^tpud Brafilienfes Conful Generalis Laur* 
Westin, qui, Svecia natus, nec umquam caritatis ob-' 
litus patrii loli, in quo ipie nutritus educatusque fuit, 

id 



id in animDm indnxit, nt eximiae liberali<-ati.s et in Hi- 
ftorinjn Naturalem auioris iiidicia ferrent Murariim A- 
thsenaea, in quibus ad plenio; em adamatas fibi Scientiae 
intelligentiam forocantur Popular«?s juvenes. 

Cum vero jam, non folutn ot pevrpcd:a omnibus 
foret laudati Viri in Mufagum Upfalicnie nvunificentia, 
fed etjain ut novum adferret Sciendse incrementurii, 
donationis hujus ii:dicem exliibitum vellet Celeber. D. 
Prsefes, expofitionem Plantarum primum fariendam du- 
xit. Cujus quidem priniam Decadein Scientiae ftudiofis 
jsmjam exhibemus, laetisfitiio augurio eapientes, fore , 
ut, qnae illam fequantur, non cninora allatura fint Scien- 
tiae emolumenta, quando cura et impenfis de Pattia o- 
ptime meriti Confulis Geiieralis arcana interioris pliigae 
Americae MeridionaJis inveftigaturus jamjeoi abiit Celeb. 
D. Freyreys. 

Nos vero, quorum colere eft et veneratlone profequi 
tanta in Patriam et in Scienciam perdileftam, quantum 
juvenili animo esfe potefl, rara merita, cum nulla alia 
re posfumus, brevem opell^e noftrae fumus appofituri 
expofitionem eorum , quae de vita tanti Viri nobis inno- 
tuerunt. Scilicet Holmiae natus a Parentibus , Sumino 
in legione Urbis excubiarum Prasfefto ('Stads - Major), 
Regii Ordinis Wafaei Equite Joh. Westiw et ejus 
Uxore defundta Elisab. Nordling, poft priroa in pa- 
terna domo fa(5ta Jitterarum rudimenta, Upfalienfes Mu- 
fas, fub dudtu et aufpiciis Viri in litteras et praecipue 
Scientiam, quam fuam fecerat, meritisfimi, Chemiae 
Adjundi Ekeberg, vifitavit; poftea vero Lisboae in cu- 
biculo rationario Anglico, quas in patria paravit, noti- 

tias 



) 4 C 

tias ttnto per fex annos (uccesfu excoluit et auxit, ut 
non foluin ipfe idoneus fit faftus ad mercatoria niunera 
gerenda, fed etjam , quum quaereretur, qui rebus Mer- 
caturae Svecanae apud Brafiiienres praeesfet, adeo fpe- 
dtatus fueric Regi noftro ciementisfimo , ut Conful Ge- 
neralis nonninaretur. Quo munere ab anno igii non 
minori fide quam prudentia fonftus efl: in Brafilia, quam, 
fafta invafione Gallicarum copiarum per Portugalliaai 
anno 1809, petiverat. 

Ufc honeftis efc laudabilibus tanti Viri pro Patriae 
ufcilitate, Scientiarum incremento et Athaenaeo hujus 
commodo ftudiis faventius adfpiret Numen, diuque pro- 
vehafc feneftam efc integras vires Celebenimi Praefidis 
ad pleniorem Naturae inteliigentiam et Hifi:oriae Natura- 
lis florem, infucatae et piae mentis votis, qualia gratis* 
ficnos decet alumDos, pacifcimur! 



X Lo" 



3 s C 

I. LoBELiA Westifiiana. 

L, caule frutefcentej foliis ternis, oblongis, acutis, fer- 
ratis. 

CrefcH in locis humidis montium ad Villnm Ricam. ' 

Cauiis rufiruticoruSj ereftus. Rami teretes, pubefcentes, 

Folia verticillata , terna, petiolata, oblong-i , acuta, ince. 
qualiter lerrara, lupra glabriufcula , fubcus te- 
nuisfiuie villola, tripoilicaria, internodiis lon- 
giora, pollicem lata. Petioli teretes, villofi, le- 
iniungviculares. 

Flores axiilares, pedunculati, folitarii, eredli» PeduncuU 
villofi, unidoii, ungviculares. 

Catyx gihbus, pentagonus, pubefcens, 5 partitus; laciniis 
linearibus, perfiitentibus, brevisfimis. 

CoroUa coccinea, erefta , bipollicaris. Tuhus pentagonus, 
inferne anguftior, dein parum latior. Limhus 
irregulariter fisius: LacinicB Ilnearesj binae fupe- 
riores ereftse, tres inferiores profundius fisfae, 
luedia paullo longior , omnes reflexse. 

^Antherce exfertaE^, gibbae, casrulese, connatae, binae infe- 
riores breviores, apice ciliis niveis terccinatae. 

Stigma fub dorfo Antherse prominens, bilobum, gla- 
brtsm. 

Capfula turbinato-clavata, 10 coftataJ 

Obf, Pulchfa fane fpccies et tirulo fuq digna ab omnibus 
facile diftinguitur foliis ternis. 

3. Lo- 



> 6 ( 

«. LoBELiA macropoda. 

L. caule frntefcente; foliis elliptlco-oblongis, obtnn<», fer- 
rulatis, villofis; floribus axillaribus, pedunculatis 

Crefcit in montibus juxta Viilam Ricam. 

CnuUs fuffruticofus, eredtus. Rami angulati, pubefcentes, 

Folisi alterna , petiolata, ellipdcooblonga, obtufiufcula, 
ferrulata, tenuisfiine pubelcentia, patenH'^, pol- 
licem inve lata, bi - et tripuUicaiia, Petioli te- 
retes, villofi, ungviculares. 

^om axillares, peduncullati , folitarii, eredl. PiduncuH 
filifi)rmes, villofi, patentes apice reflexo , uni- 
flori, foliis paulo longiores. 

Calyx gibbus, pentagonus, brevrsfir^ins, perfiftens, j-par- 
titus: Lacinice lineares, acutae, eredtae. 

Corotla cyiindrica, parum ventricofa , coccinea. Tubuf 
inferne angaftior, curvatus. Limbi laciniae Ji- 
neares, undulatae. 

Antherce connatae, exfertae, curvatae, cinereae; duoe infe- 
riores apice albido- ciliatae. 

Stigma fubinclufum, ciliatum , albidum , bilobum. 

Capfnla reflexa , pentagona, calyce coronata. 

jObf. Diftinfta a L. furinamenfij fulgenti et arborea. 



%. Er- 



) 7 ( 

^ 5. Eriocaulon Fieyreysii. 

E. culmo trigono; follis fetaceo-linearibusj capitulo he- 
mifphaerico. 

Crefcit in montibus prope villam Ricam , in locis udis 
fphagno repletis. 

Radix ce{pitofa, fafciciiiata, capillaris: 

-Fo//fl radicalia , plarima, lineari -fetacea, integra, ftriata,. 
glabra, patenti-diffufa, poilicaria vel paullo ultra.' 

C«/?//i capiilares, plures, usque df^cem , trigoni, ftriati, 
gbbri, eredii, liccatione Ipiraliter torti, inaequa- 
les, fpithamzei. 

Florimi capituluci foh'tarium, termfnale, hgemifphaericumj 
pipere minus, niveum; Receptaculum floribus ar» 
(fte congelhs et numerofis, oculo armato dis- 
ftingvendis, monoicisque obfitum. 

Calyx comraUnis e fquamis obovati^, iinbricatis, circiter 
12, ciliatis, cinereis vel fafcis, nitentibus, capi- 
tulo dimidio brevioribus. Perianthium proprium 
fuperum, triphyliujn : folioU cbovata, fufca, mar- 
gine et ioiprimis verfus apicem pilis longis ni- 
veis ornata« 

Corotla calyce brevior, alba, trifida. 

Filamenta tria, limbo coroUae longiora, eredta, alba. ^«v 
therce ovatae, didymae , fufca&. 

Stijlii^ trifidus. Stigmata tria, linearia, exferta. 

Obf Fiores feminei cum mafculis in dilco mixti, nec io 
radio fiti , ut in E. fexangulari^ 

Eriocaiita omQia monoica esfe videntur. 

4. Ber- 



) 8 C 

4 Bekberis lau»"ina. 

B. racemis fi nplcibv).*?, pendulisj foliis ovatis, mncro- 
nats, ihfeg»iv. 

Lnjitanu : Pao de Spintio. 

Crefcit juxta villain Ricam. 

Caulis fruticofus. Rami ct ramnfi alte^-ni, te^^ete*?, flexu- 
ofi. glabri, fpinofi, erf-dli. Spinne a^ bafin ainu- 
loru x\ et ramoruin intra folu ternae, interuie- 
dia longlorl ungviculari. 

Folia e gemina fingula teuia, brevisfifue petiolata , obo- 
vata, Miucronata, integ<a nia gine rLibrevoluto, 
coiacea, obfoiete nervo'a , glabra , fubrus palli- 
diora, patulo-ered:a , insequalia , poliica ia. 

Flores raceinofi. PeduncuU ex axilhs fpin-.-um, inferne 
patenci.sfijui, apice cernui , fiiito iwes , glab », 
dgirales, u(uItiilo;i. Racenii fiiiiplices, pediceliis 
capillaribus, ungviciilanbus. 

Corollce flavicantes. 

Obf, Fitcies omnino B. vutgaris , at folia ut in B. creiica 
integenima. 

Differt a B. finenji ramis flexuofis, albis, foliisque cras- 
fioribus, margine revolutis. 



5. Aif- 



) 9 C 

5. Andromeda coriifolia. 

A. racemis axillaribus, fecundis; folii.s oblongis, acutis, 
integris; ramulis teretibus, glabris. 

CrefcH prope villam Ricam. 

Caiitis fruticofus. Rami teretes, glabri, erefti, brunnei, 

Folia^ alterna, petiolata, acuta, mucronata, integra mar- 
gine revoluto, utrinque glabra , coriacea, ere- 
dto-patentia , reticulato • venofa, bipollicaria vel 
ultra, fuperioribus minoribuSj pollicem fere lata. 
Petioti teretes, ungviculares. 

Flores racemofi. Rocemi axillares, fubfecundi, cernui, 
digitales. Pedimmli digitales. Pedicelli femiun- 
gviculares. 

Calijx 5-partitus, perfiftens^ 

Corotta ovata, pentagona coUo angiiflato; Limhis contra" 
ftus , 5ficlus; Laciniis ovatis, obtufis, patenti- 
bus, 

Fitamenta decem. Anlherce ovatse, loculis apice foramine 
oblique dehifcentibus. 

Germen fubrotundum, depresfuro, decemfulcatum. Stt/* 
ius filiformis, pentagonus. Stigma obtufum. 

Differt sib A. mariana foliis acutis, longioribus, mucro- 
natis. 



B 6. Rhb- 



> 10 ( 

6. Rhexia imbricata^ 

R, caule fruHcofo; foliis imbricatis, ovatis, carinatis, ci- 
liatis; floribus terminalibus. 

Crejcit prope Viilam Ricam, juxta Aurifodinas. 

Floret Augufto. 

Frutex eredtus, cinereus, totus glaber, ramulofus. Ranii 
et ramuli alterni, fubdichotomi , teretes, eredto- 
patentes, fubfaftigiati , inaequales , foliis tefti, 
fpithamsei ramulis ultimis digitalibus. 

Folia decusfatira oppofita, fesfilia , ovata , acuta, fupra 
canaliculata, fubtus carinata , ciliata, imbricata 
inferioribus magis remotis, Isete virentia, rigida, 
ungvicularia. 

Flores terrainales, fesfiles, folitarii. 

Perianthium foliis fumrais inclufum, campanulatum, bafi 
hispidum, viride, perfiftens, fexpartitum: laci' 
nice ovatae, cufpidatae, apice mecibranacese, co- 
roJla duplo brcvfores. 

Coro//a 6' pefcaia, rubra. Petala ovsfa, obtufa, integra; 
coilo perianthii inferta, patentia, ungvicularia. 

Filamenta lO vel la , perianthio infra lacinias inferta , bafi 
latiufcula , erecHia, tnedio geniculata, fuperne re- 
troflexa. Antherce oblongas, eredlag, purpureae , 
apice paliidiore contradlo pertufo. 

Germen inferum, calyce cind:um, ovatum. Sfi/hif ere^us, 
fubclavatus, ftaminibus dimidio brevior. Stigma 
fimplex , obtufum. 

Pericarpium 6-Ioculare, polyfpermum. 
Oiff. Species valde fingularis, Rhexiis jure adnume- 
randa, Geueri habitu et nuoiero polymorpho. 

7. BjS- 



5 I» ( 

7- Begonia rufa. 

B. caulefcens foliis femicordatis, lobaHs, ferrulatis, to- 
nientofi?; capfulae a!a rotundata. 

Crefcit locis humidis juxta Viilam Ricam. 

CauUs fiutefcens, teres, flexuofus, ereftus, fnfra glabriu- 
fculus, fuperne ferrugineo- tomentofus. Rami 
cauli fimiles. 

FoUa alterna, petiolata , oblique cordata , angulato-Io- 
bata lobis inaequalibus, acuminata, tenuisfime 
denticulata , quinquenervia, fupra hirfutie rario- 
ri fcabriufcula, fubtus tonjentofa, utrinque fer- 
ruginea, crasfiufcula, inasqualia, pollicaria usque 
tripoliicaria. PetioU teretes, ferrugineo- hirfuti» 
fubpollicares. 

Stiputa petiolos bafi ampledlantes membranaceae," extus 
hirtae. 

Floves terminales, paniculati. Peduncnhis teres, ereftnSj 
dicbotomus, hirtus; Pedicelli fubumbellati. Ma-> 
fcuU flores: Petata quatuor, duo majora exterio- 
ra rigidiora et ferrugineo-hirta ; duo interiora 
oppofita, oblonga , tenera, albida. AHthercs lu- 
teae, ereftae. Feminei: Petata quinque, duo fub- 
rotunda, exteriora majora, hirta; duo interiora 
ovata, alba. StyU tres , bipartiti. 

Ca^futa ovata, trigona, angulis roembranaceis, binis inte- 
rioribas fere obfoletis, exteriore exferto ala par- 
va rotundata; magnitudine pifi majoris. 

Obf, Foliorum forma fimilis B. acuiifotice , fed ab illa efc 
a congeneribus hirfutie ferruginea diftindlisfima* 

8. Xy- 



) la ( 

8. Xylophylla obtufata. 

X. foliis di.stichls, lanceolatis, obtufis, ferfatls; ramulis 
anclpitibusj floribus fesfilibus. 

Crefcit in montibus Viliam Ricam adjacentibus» 

CauHj- arborefcenSv cinereus, glaber. Rami et ramiiH al« 
terni, teretev, a cafu follorun> nodulofi, cine- 
reo-fufci» gle.b=i, fuinnii compresfi. 

Fotia alterna, fesfilla, lanceolata , bafi attenuata, obtu- 
fa, retnote ferrata, ftriata, giabra ^ coriacea» 
digitalia. 

Ftores in fen-aturls roliorum alterni, fesfiles, foiitarii. 
Catijix 5-phylIus. 

Capfiita globora, ftylo trifido coronata* fexvalvis, trilo* 
cularis. 

Obf X. fJionfancF p*-oxima, a qua foliis anguftioribus, 
ec obcufioribus diverfa videtur.. 



9. Ste- 



) '3 C 

9. Stevia urfcicaefoHa* 

S» herbacea foliis ovatis, acutis, ferratisj floribus panf- 
culatis. 

Crefcit in montibus circa ViHam Ricam» 

Floret Augufto» 

Caulis herbaceu5?, {implex,^ tere??, vUIofus, erecftus, fu- 
perne florens ramofus, tripedalis» 

FoHa oppofira, petiolata, rhombeo- ovata, acuta, ferrata 
ferraturis obtufis, bafi attennata et integra, pa- 
tentia , nervofa nervi? villofis , pollicaria. In 
axiliis folia minorao Petioli brevisfimi, fenfim in 
folium diJatati,. 

Flores paniculati. Pamciilcs axillares et terminales. Pedu 
celli capillares, uugviculares. 

Calyx cylindficus, fimplex, j-phyllus; foliolis raneeoratiSs^ 
carinatis , glandulofo - hirtis. 

Coroty 5, infundibuliformes, calyce longiores.. albae, 
limba 5 fido^ pateBtio 

jdntherct fnclufse^ 

Styks elongatus, bipartitus. Stigmata Faxa^ fubclavata, 
pubefcentia» 

«Sm/^fl fubulata, fulcata, angulis fcabra , nigra. Pappm 
paleaceus, 4 vel 5^dentatus, absque ariftis, al- 
bicans, brevisfiaaus. 

Recepacuhm nudum* 



) «4 ( 

lo. Tripteris florlbunda. 

T. foliis oblongis, obtufis, glabris; paniculis; terminali- 
bus. 

Crefcit in raontibus prope viam ad Villam Ricam. 

CauUi fruticofus, eredus, totus glwber. Rami ramulique 
teretes, inermes, divaricato -patentes. 

Fol-% oppofita , petiolata , oblonga, obtufiuf.ula, integra, 
rigidula, fubtus reticulafco- venofa , patentia, bi- 
pollicaria et ultra. PetiGlus vix ungvicularis, 
fupra fulcatus. 

Florum panicula' terminalis, amplisfima, ereda. Pedun- 
culi oppofiti, (ubpoliicares. Pedicelli capillares, 
ungviculares. 

Catyx jpartitus, bafi externe poris binis melliferis. 

Petala excifa,' lutea. 

Stijli tres, fubulati, eredti, Stigmatibus capitatis, 

Samara alata, alis binis minoribus. 

Obf» T. citrifolicB et acuminatcs proxima ; notis vero allatis 
fatis dignofcitur. 



Ex. 



) '5 ( 

EXPLICATIO Ti\BULARUM. 

Tab. I. fig. I. fiftit Lobeliara Weftinianam magoltudine 
naturali» 

Tab. I. fig. 1. Eriocaulon Freyreyfii magnitudine nato-^ 
rali repraelentat. 

a. capitulum au(5lurn; 

b. foliolum calycis communis. 

c. flos mafulus. 

d. idem cum CoroIIa et StaminsbuSo 

e. flos femineus, maguitudiae audrus. 

® unicura ex foliis, magnitudine aucfta; 

Tab, a. fig. i. Ramus Berberidis laurinae cum floribas 
foliisque , magnitudine naturali. 

Tab. 2« fig. 2. exhihefc fruticero Rhexfas imbricatae;, habl- 
tu naturali. 

a. flos calyce $ partito, fupero, petalis demtis prse- 

^ ter unum , et cum ftaminibus binis relidis. 

b. Stamen fijamento geniculato, Antheraque apice 

pertufa. 

c. Piftillum. 

d. ovarium immaturum, transverfe fedium^ fexl©; 

culare. 

Partes omnes magnitudine audgg. 



THESES RESPONDENTIS. 

I. 

v-/uplditati , qua flagrant Homincs, novi ^uidquam difcendi O- 
ptiine iatisfacitj prxter alias, Scientia Hiftoriae Naturalis. 

II. 

Clasfes quo magis naturales, co difficilius genera ct fpc- 
cies ia iis dignofcuntur. 

III. 

Quo brevior et\ rerum Naturalium defcriptio, fl pra?ci- 
puas notas charaderiilicas contineat, eo perfedlior €fl ac utiiior. 

IV. 

Alimenta, qu» e regno vegetabili capiuntur, utiliora esfc 
corpori humano, quam ex animaii cenfemus. 

V. 

Inter tria Natursc regna juftos ardosque determinare limi. 
t€5, ob nimiain aflinitatem, arduum admodum csfs videtur. 



WJ. 




.=Z ow/^'a y/f. 



Tai"J- 




J:Z<^^Vi^ imJ>'u 



-J^e^-Omi /ttccy^o^. 



PLANTARUM BRASILIENSIUM 

Decas Secunda, 



QUAflf 

VENTIA EXP. FAC. MED. UPSAU 

PRy^SIDE 

CAROL. P. THUNBERG 

COMMEND ATORE REG. ORD. r>E WASA, 

Med. DocT, Prof. Med. et Pot. Keg. et O^d. Reg. Coll. S.anit. IVIemb, 

HON. AcaD. CitS-^R. PeTROPOL. ET NaT. CuPIOS. RdG. Sci^^NT. I.OND. HoLM, 

Agric. I\Ied. et Evang. Soctet. OFcoiy. xjp.sal. Patr HorM. et Civ. 
OecoN. FiNL. HoNOR. Wermel. Westm. Calm et Orebr, Berol, 

NaT. ScbUT. P4RIS. HaFN. MOSCOU. ET HaLENS. HiST. NaT. GoRENK.PHILAiy» 

LoNo, Hariem. Amsteld. Oecon. et Inst. LiTT. Zeland. Nidkosiens. 
TUR ICENS Iknens. Linn. Londin. Rkg, Scient. Phys. et Phvtogbapii. Got- 
TiNGENS. IMoxACK. Erlang, Wetter. Nanci ens. Med. Pari&- Emul» 
IMonspel. Med. Matritens. Medig. et Nat. Studios, Edimburg. e» 
Petrop. Medtco Chir. Membro nec non Acad. Scient. Paris et Instt- 
1DT, Nation MoNSPEiiENS. Agricdlt. Paris^ Medic. Londin Scandina^» 
Florentin. et Batavin» Ind. Or. CoRRKSrOND. 



F, P. 

CAROLUS GUSTAVUS AHLBERG. 

STIP. ZEDRITZ. UPLANDUS. 

m AUDir. BOTANICO D. XVIIL Nov. MDCCCXVIIL 

H. A. ill,^ 8V 



U P S A L I .ffi 

T¥Pis Zeipel et Palmbla» 



Radmannen 
adel och hogaktad 

HKRR 

OCH 
VALADLA FRU 

M. R. AHLBER^- 



FosD LENBERG, 



Mine Huldaste Forlldrar 

Tillagnas, uiuler varmasle onskniiigar f6r Deras Iraiugent oaF- 
brutna Sallhet, dessa Blad, sasom det of oranderligt vordnadsfiilJa 
ecl» tacksamnia hjcrtats ringa. meii heliga offer, 

af 

Dera» 



CARL GUSTAF. 



) 17 ( 

II. EiMDENDRUM deiidrobioides. 

E sc«po fclioro; foliis lanceolatis, carinatis; fpica termi- 
nalij lab-llo ventricofo. ttilobo. 

Crelcit in montibus circa villam Ricam. 

Floret AiiguOio. 

Radices cialTye, teretes j albidae. 

Scapm fubcompreflus, vaginis foliorum membranaceis ftri* 
atis veftitus. 

Fo//a lanceolata, integra, carlnata, glabra , nervofa, ri- 
gida, fubpatentia. 

Spica terminalis, erecta, bipoUicaris floribus diftindlis fub- 
diftichis. 

Byactecs ovatsD, concavas. acuminatae, membranacese. 

Petala 5. Tria exteriora : pofticam ovato- lanceolatum, 
concavum, carinatum, eredliufculum ; duo late- 
ralia fubfalcata, ovata, acuta, Labellum inclu- 
d'intia; duo interiora lineaiia, lanceolata, tene- 
rior a , erefta. Labellum cum columnae genita- 
IIuJ», bafi connexum tubo ventricofo j trilobum: 
Iob'S lateralibus obtufis, inter medio canaliculato, 
acuto. 

Columna parum recurva longitudine tubi labelli , illoqae 
inclufa. 



B 12. Cym 



) 18 C 

12. Cymbidium crifpatum. 

C. foliis radicalibus ovato-Ianceo'atis, carinatis; fcapo pau- 
ciflo^o; labello concavo, trilobo : lobo interme- 
dio crifpo recurvato. 

Crefcit prope Aurifodinas viilae Ric33. 

Floret Augufto. 

Kadices filiformes, flexuofae:, albidse, elongatae. 

Biilbi plare<;, conferti, oblongo- cylindracei , vaginis vetu- 
ftis fibrofis tedti, monophylli. 

jPo//fl ovato-lanceolata , fubtns carinata , niargine, revolu- 
ta , lineata, fubcarnofa, glabra, tripollicaria. 

•Sffl/JMx compreffiufculus , bafi vaginatus, fuperne fqamula 
una alterave Botatus, glaber. 

Flores 6 ufque 8, alterni, fubpedicellati, msgnf. 

Bractece parvae, ovatce, acuminatae, patentes. 

Peiala 5, fubseqiialia : Tria exteriora; duo interiora lato- 
laiiceolyfa, acuta, fubfalcata, erectiufcula. La- 
bellum bafi pedicellatum , mox dilatatum, co- 
luinnaiiii amplediens, oblongum , ccncavum , tri- 
lobum: lobis lateralibus rotundatis, undulatis; 
intermedio fubrotundo, refiexo, ciilpo, coftato, 

Cohmna parum gibba, antice canaliciilata. 

Obf. Bulbos fucco tcnaci repletos fcopo glutinandi infer« 
vjre incolis, narrat D. Fhkyrii.\s. 



13. Cym- 



) '9 ( 

13- CvMBiDiUM pedicellatum. 

C, foliis rubradicalibus enfifonnibns, nervofis; fcapo pau- 
cifloio; hibello pediceliato dentato; lamiua expaii- 
fa, integra, unduiata. 

CrefcH locis humidis juxta Aurifodinas villae Ricse. 

Floret Augudo. 

Radices teretes, rigidae, albae, elongatae. 

Scapuf teres , vaginis membranaceis ardtecinftus, brevis. 

Folia bafi equitantia , fcapum anclpifcem mentientia, enfi- 
forniia, acuta, nervofa, femipedalia. 

Flores pauci. 

Pctala 5, oblonga , acuminata, aequalia, eredlo-patentiaJ 
tria exteriora, duo fnteriora. Labellum e bafi 
columnae antice ortum, pedicellatum, adfcen- 
dens ; pedicello denticulo utrinque fub lamina 
fubrotunda , expanfa , integra , margine undulata, 
fupra velutina, fubtus bafi concava. 

Columna femicylindrica, gibba, petalis brevior. 



14. So- 



:) 20 c 

14. SoLANUM aureum. 

S. Caule inerjni, fruticofo ; fohis petiolatis, ovato-lan- 
ceolatis, integris, flellato-pilofis, fubtus aureis; 
racemis terminalibus, foiitariis. 

Crefcit ad villam Ricam. 

Floret Augufto. 

Frutex inermis. liami alterni, teretes, ferruginei, 

Folia alterna, petiolata, lanceolato-ovata, acuta , infcegra , 
eoriacea, nervofo- rubru-;ora ; aduitiora glabra, 
nitida: juniora pilis ftellatis, raris adfperla; O- 
mnia fubtus nervis magis elevatis notata , fqua- 
mis denfisfimis orbiculatis minutis adpresfis au- 
reo-vel flavo-nitentibus obtedta. 

Petioli canalicuiati , fquamuiofi. 

Racenmli terminales , folitarii, j-vel 6 flori, in pcdicellis 
deflexis, compresfis, fqnamofis, uniiloris. 

Florss cernui majufculi. 

Pcriciuthiiim 5-gonum , 5-partitum, extus aureo - fqaamo- 
fum : laciniis acutis, patentibus. 

Corolla rotata: lacinias acutae angulatse, calyce vix bre- 
vigres, extus fquamulofas, intus atro-purpureae. 



- 15. So- 



) 21 C 

15. SoLANUM velleum. 

S. caule aculeato; foliis ovatis, acutis» integris, inermi- 
bijs, tomentofisj racemis dichotomis, fiexuofis. 

Crefcit JLixta vias prope villam Ricam. 

Fruiex aculearus, Rami teretes, laeves, insequales. Ramnti 
tomentofi. 

Foiia peiiolata , l;-to-ovata, acuta, integra, crasfa, ferru- 
gineo-iomentofa, fubtus reticuleto- nervofa, us- 
que iripollicaria, 2 poilices-lats. Tomentum den- 
fum e vilJis rigidis ftellatis conferiisfimis. 

PeiioU reretes, tom>entofi, femiunciales. 

Raccmi ex axillis ramulorum terminalium ; Pedicelli tere- 
tes , dichotomi, longi, tomeDtofi, multifiori. 

Flores fubfesfiles, conferti. 

Periaiithinm 5-psrtitum, tomentofum. 

Corolla coeruleaj laciniae ovatse, obLufse^ exius ferrugineo- 
tomentofi. 

Anthercc grofa*, poro duplici jspice hianres. 

PyTUluui fiiuminibus loDgius. Srigma inflexunr?. 

Ohf. Habitu, confiftentia, pube foliorum & colore omni- 
um diftinctisfima fpecief. 



16. Mi. 



i6. MiMoSA ftaminea. 

M. inermis foliis conjugato-pinnatis: pinnis ^j-jugisj fpi- 
cis globofis , pedunculatis, axillaribusj stajiMi.i- 
bus Jongisfiii.i.s. 

Crefcit ad viilarn Ricam. 

Fnitex erccftus. Rami inermes, teretes, striati , pube- 
fcentes. 

Folia e gemmis alternis remotis conjugato-pinnata. Pinnce 
poJlicares, patentcs 24-i!Sque 27 • jugse ; pfnnuHf 
linearibus, obtufis, fubfaicatis, (esfilibus, inte- 
gt is , utiinque glabris, venofis, nitidis, eglan- 
dulofis. 

Petiokis communis teres, canaliculatus , pubefcens, bre- 
visfimus; partiales filiforujes. 

Floref capitati. Cn/7i/w/fl pedunculata , globofa , io-i2-flora. 

PediincuU vel ramuli floriferi foliis fere breviores, teretes, 
pubelceutes. 

CoroUce albidas. 

Staminum filamenta numerofa, longisfima, capillaria, patu- 
la, apicem verfus pujpurafcentia. 

Antherce fubrotundae , minutisfimae. 



17. OCT- 



J 23 { 

17. OcyiMUM flexuofum. 

Or racemls fimplicibus divifisque; caule ramisque flexuo- 
fis; folii.s ovatis , utrinque attenuatis; nervis fub- 
tus ca/yceque pubefcentibus. 

Caiilis herbaceus, ramofus , flexuorus!, fulcatus, inrerne 
glaber. i?«/;/i flexuofi^ cauli fii.ijiiies, oculo ar- 
mato hirtelli. 

Folia petiolata, ovato-elliptica , acuminata^ remote & inae- 
qnaliter rerrulata, (bpra glabra, Ibbtus pundrato- 
porofa nervis hirfutie appresfa tec^is. 

Peiioli pubefcenteSy unguicuhires. 

Racemi terminales , fimplices & bipartiti, vertlcilfati, ere- 
6t\; verticiilis 6 floris feu floribus ternis oppofi- 
tis pedicellatis V recurvis, pubefcentibus. 

Corotlce labium fuperius cordato-ovatum, conr^vum, fub- 
ciliatum, nervofum, glandufofo-villofum; infe» 
rius convexum, carinatum> nervofum, antice 
4'tidum vel 4 fpinofum. 

Bractecs cordatofubrotundae , acutae, margine cih'at3e. 



ij. Cro-' 



) «4 { 

i8. Croton pannofum. 

C. foliis ellipticis, acumiiiatis , integris , ftelhto - hirtis, 
fubcus tomentofii; racemis terminalibusj (Utni- 
nibus barbatis. 

Floret Jsnuario, Feb»"uario. 

RamuH teretes , tomentofi. 

Folia alterna, pe^iolata, elliptioa, acuminata, integra ; fu- 
pra viridia, pilis ftellatis brevisfimis diftijK^li.s 
hifpidula, fubtus nervofa, incano-tofnenrofa to- 
niento e pilis denfisfimis ftellatis , absque glan- 
dulis ad balin foliorum, 

Petioli teretes, breves. 

^flffwf terminales , ufque tripollicares, folitarii , erec^i , 
breviter pedunculati , tomentofi , multiflori. 

Flores feminei inferiotes, 6 nsque 8> niajoresi mafcuii 
fuperiores , numerofiores. 

3, Perianthium 5 partitum ; laciniae ovatae, ficutae , extus 
toinentoibe. 

Petala 5, cal^^ci aequalia , albida , pubofcentia. 

Stam. 10-14 filaraentis bafi vix coalitis, petalis lorgiora , 
hirfuta. Antiierce oblongae. 

J. Perianthium ut in Mare, fed duplo majus. 

CoroUa nulla. 

Germen globofum, toi.ientofum , trilobum. 

Styli tres, bifidi, deinde multifidi , pubefcentes, 

Stigmata fimplicia. 

19. Eu- 



5 M c 

19. EuPATORiUM Freyreyfi. 

E. fiuticofum, (candens foliis lanceolatis, tripIinervliSV 
glabris, rtrrati.s; paniculis patentibus. 

Crefcit juxta viliam Ricam prope Aurifodinas. 

Floret AuguftQ« 

Fruiex fcandens , rarnorus. i?m;;f filifonTies, laxi, oppofitl, 
teretes, glabri, ftriati , patentes, junioribus apice 
ferrrjgineo pubercentihns. 

Folia oppofita, petiolata , lanceolato • elliptica , patentia, 
reiDofe ferrata, triplinervia , glabra, fubtus ru- 
gulofa feu reticulata nervis pubefcentibus, us- 
que bipollicaris.^ 

Panicuta patens, inultiflora; pedicellis decus fatis. 

Flores parvi, 3-6, pedicellati. 

Periautliiim ovatum e fiipplici ferie foliorum 5 vel 6; /»- 
Iwla oblonga, concava , apice ciliata, tandem 

patentia , glabra^ duo interiora tenuiora. 

Corotlidos 5 nfque 6, minutae, infundibali formes limbo J- 
fido, eredto, Antherisque inclufis. 

Stigmata elongata, divaricata, capitato-clavata. 

Semina ob'onga , ftriata, atra, glabraj p»ppo fetofp, fca- 

bi^o , albo, 
Receptacitlum n ud um. 



jo, Eu- 



) 2< C 

20. EuPATORiUM auflralei 

El fruticofum follis triplinervils, ellipticis, ferratisj pani- 
cula fadigiata. 

Floret Februario 

Frutex rainofus. Rami teretes, flriati, grabri. 

Folia petiolata , decufTata, eiliptica, acuminata, deirtato- 
lerrata, tripiinervia, reticulata, giabra, punftis 
niicantibus undique irrorata, i-uique 3-poliica- 
ria. 

Petioli brevisfimi, gfabri. 

Panicuta faftigiata; glaba. 

jPmfl«MzM7M imbricatum, cyliiidricum fquamis pluririii^', ova- 
tia;j luperioribus liaearibus, acutis, ttriatis. 

CoroUulsE calycem non fuperap.tes. 

Stigmata longisfima , cirrhato-flexuofa ,, pubefcentia. 

Pappiis pilofus, rigidus. 



27 



THESES RESPONDENTIS 

V 

I. 

miimas Oeconotiiiae utilitates fcientiam BotanicarB ad- 
ferre, po(lulamus<. 

IT. 

Omni fimilitudini vere naturali plantarum virium re- 
fpondt^re arfinitatem, ex ipfis naturae legibus necesfari©' 
feqLiitur, at experimentis infuper abunde confirmacur, 

iir. 

Pluriinas adhuc latere plantarum proprietate^^- , levi 
Dol^rae de plantarum natura cagnicioni , esie arifcriben- 
dum putarnus. 

IV". 

Syflema artificiale, utpote humanis manibus riue jdei4' 
altiori duce fxftruftuiu , tandem iutereat, necefTe ed i 
attamen relative confideratum, ot regula qutedam &c os- 
dinans principiurn obfe: vafionum enipiricarinii, qiio fenfu 
quoque ab imuiorrali Linnaeo videtor propofitum, magui 
efl: £efi:iajandum & couimendat^dum. 



/ 

VLAmARim BRASILIEJ\'SIVM 

DecAs Tertia. 



QUAM 

VENIA EXP. ¥AC. MEO. UPSAL. 

PHtESIDE 

a P^ THUNBERG 

CoMIifENDATORE ReG. OuD. DE WaSA 

Med, OocT. Pbof. Med. et noT, Reg. etOkd. Reg. Coll. Sanit. Memb. 

HON, ACAD. CmS\R. PETRfJiPOL. ET NaT. CuRIOS. Ra3. Sci-^^^NT. LOND. HoLM» 

Agric. Med. et^Evang. Socikt. Oecon. upsa!.. Patr. HoiM. ftCiv. 
Oecon. FiNu, HoNOR. Wermel. Westm. Calm, et Orebr. Beboi.et 

LlPS. NaT. ScRUT, PaRIS. -{^AFN. MoSCOU. ET HaLENS. HlST. NaT, GORENK, 

PniLAD. LuND. Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. LlTT. Zeland. Ni- 
DRosiENS^TURiCENS, [knens. Linn. Londjn. et «ort rciT ltur. Reg. 

ScIENT. PhVS. ET PHyTOGRAVH. GoTTINGENS. Sc 1 EN T. GOTHOB. MoNACH. 

Ehlang. WErTER, Nancisns.Marpurg. Med. Paris Emul. P/Ionstel. 
Med. M,\tritens.Meo, et Nat. Studios, EniM«oRG. et Petrop. Medico 

ChIR.£T PHARMAC. MeMBRO N£C NON AcaD. SdENT. PaRIS. ET IlSISTjrUT. 

Nation, MoNSPELiENS. Agricui.t. •Pabis. Medic. Londin. Scandinav. ¥-US- 

ilBNTIN. ZT BaTA VIN, tiUi» Or. C0R«£SrOND. 

p. p. 
CAROLUS OTTO HOLM 

. Uplandus, 
IN AUDIT. BOTANTCO D. MAHT. MDCCCXXt' 

31. A« M. S. 



U P S A L I iE' 

EXCODSBANT REQJJE ACA£>£HIJ£ TYFOGRAFHI 



L> 



^ 



\ 



m 

SACS-AM REGIAIVI MAJESTATEM 
SrEGTAT-ffl FIDEI VIRO 
XXPERIENTISSIMO ATQUi: CELEBERRIM^ 
lK)MINa 

JAGOBO AKERMAN 

SED. DOCT* CHIR» MAClr ANAT. ET CHIR. PROFESS. RE€^ 

3ET ORD. REG. SOC. SCIENT. tTPS. MSMBRO. ACA», 

ITAI.r SCI£NT. LITT.^ £T ARTT. BLCa. CORRfiSPr 



SsLcxism 



irolult l ^ebmi 
fAROLVS OTTO HOI.Sf; 



- i 



KONUNGEBJS 
TROrjE^ARE FALTKAMRBRARCM 



HOGADLE 



iukk JOHAN HOLM 



Min vorilade Fader 



Tacfcsamt 



CH lydij Swii 



) 27 ( 

21. XYRis cillafa. 

X. scapo (k^hto, \2evi'j capj>uIo oblnngo; foliis linearibus, 
obtufis, brevioribus: vagiuis ciliacis. 

Hadix fibrofa, annua. 

Folia radicalia, plorima, connata, vaginantfa vaginis cili- 
atis , linearia, obtula, fl»iata, mavgine piioforca- 
briufcula, erefta, inaequalia, icapis duplo brevi* 
ora, vix {pithamaea. 

Scapi plures, fillformes, ftriati, glabri, ere^i, inaequales; 
pedales et ultra. 

Capitulum obloBgum, obtufum , glabrum , magnitudine pifs. 

Squam^ imbricatae, ovatae, glabrse, brunnege. 



D 22. SPER« 



) 18 C 

22. Spermagoce elffptica. 

S. caule fimplici, glabra; foliis ellipticis, glabrisj floribas 
axiilaribus. 

Radix fibrora, annns. 

To/aherba glabra. 

Cautis flraplex, teres, erettus, debilis, biulnarfe 

Folia oppofita, petiolata, elliptica five utrinque atteniia» 
ta , integra, ere^ta, palmaria. 

Peiioli circiter ungviculares, fenfim in foliom dilatatf» 

Flores in axillis folioruo) aggregati, periantbiis fetaceo--!j 
ariilati&. 



%Z 5PBR* 



5 ?9 ( 

23. spERMACo.CE ftrigofa. 

S. caule ramofo, pilofo; foliis ovatis, hirfutis ^ floribus 
vertieillatis. 

Caulis herbaceus, angulatus; totus tedus pilis denfis, 
albidis, reflexis; flexuofo — eredtus, ramofus, 
pedalis et ultra. 

i?a»M alterni et oppofiti, Iparfi, fimiles cauliy flexuofi, 
erefti. 

Folia oppofita , feffilia, ovata, obtufa, integra, tota tedla 
utrinque fetis albidis ftrigofis; vix ungvicularia: 

Floref in axillis foliorum verticillati, et terooinales capi- 
tati, villofitate denfa albida involuti. 



24: BIL- 



) 3=) (. 

44. BILLBERGTA fpeciofa.' 

CAL, Perianthhm tubulofurB , triphyllum, glabrum, corolla 
dnplo fere brevius, poHicare. foliola ereda, 
acutiufcula, iineari — lanceolata. Liliaceis licet 
fiiiiilis fit planta , calj^-x redlius dicitur perian- 
thium, quaiii, fpatha, cum apice regulariter 
tripartiatur, nec lateraliter more Ipathae. 

Coro//fl tripetala, rufefcens. Petala fuperne dilatata, lanceo. 
lata, obtufiufcula; inferne attenuata, eredla , fes- 
quipollicaria vel paulo ultra. 

Stam, Fitanwita Sex, capillaria, purpurafcentia, erecfla, 
longitudine Corolioe. 
^ntherce incumbentes, oblongae, cinereae. 

Fijf. Germen fuperum? 

Styhiy capillaris , verfus Stigma fuperne parum fn- 

craffatus, corolla et flaniinibus paulo longior, 

Stigmata tria, corolla paulo longiora , exferta: laci' 

niif lineari — ob'ongis, obtufis, in formam 

litterae S. romani flexis, vix lineam longis, 

Pericarpiim omnino Ignotum, 

' Character generis: CoroIIa 3 petala • Cal 3 — ^ phyllus 
Stigmata tria. Stau). g-abra. 

LocuT in Syfi:emate Sexuali erit in Hexandria, Monogy- 
nia juxta Bromeliam, cui foliorum fiuiilitudine 
etiam accedit. 

24 iVa- 



) 31 ( 

Nomen dare volnit, dedif-qne illuflr. Praefes in honorem 
Botanici longe Celeberrimi, Fiorae Svecicae ele- 
gantiffiJiae j-ain Auftoiis mentirillnn', Domitii (jzj/?. 
jfohan Biilbtrg, Confiiiarii Camerje Rationalis dig' 
niriiuii et Eqiiitis de Steila polari fplendidiffinji. 

Crefcit prope viilam Ricam in Brafilia, unde per benevo- 
lam et generofam munificentiamj fummopere 
laudandam, ConfulJs Generalis et Equitis » Do- 
niini westin, laeriffimi hanc cum pluribus aliis 
plantis rariffimis habuimus. 

Senmdim Annotationes Celeb: Peregrinatoris Domini 
FR.EYREIS, nohifciim communicatas, planta bsec 
luperba erit parafitica in caulibus arboruro. 

Floret Menfe Augufto. 

J^adix fibrofa fibris plurimis, filiformibus, circiter poIlica> 
ribus. 

Folia radicalia, vaginantia, enfiformia, acuta, mucrone 
terminata, (pinofo- fubferrata, bafi magis inerm-ia, 
cotiacea, tenuiffia>e Itriara, glab^^a, ered:;*, pol- 
licem vel pauio oltra iata ; exterjoria breviora, 
vix fpithan)aea; interiora fenfiu:» iongiorji , circi- 
ter deceai, usque pedalia. Sj^ino^ tenuiffimKj re- 
niotae, 



Scif. 



) 3^- C 

.^fnyrii" iiirerne fimplex, fup^t-ne iii florefcentia in plures 
pedunculos deviCus, coniprefrus, glaber, brun- 
neus, curvato ~- ere^tus, pedalis, vgginafus 
ftipulis aicerni.s, tubulofi?, oblique truncntis, 
glabris, rui^efcentibus, parutn retuotis , poilica- 
ribus. 

Summtas fcapi florens fubpaniculujta , foliofa et brafteata. 
Foliola pauca, alterna, leniiia, elliptica , acuta, 
integra, ibiata, glabra, relquipollicaria. 

Bradtm folitariae fub fingulo flore, monopliyllae, concavae» 
feffiiles, ovatae. glabrae, vix lineam longae. 



3J, BAir. 



) 33 C 

25. BAUHiNiA. arfuata. 

6. caule arii[eato, fcai^dentej faliis biloUs: lobis ovatiss 
acutis. 

Caulis et rami flexuoro - — fcandentes, glabri, fufci, aciv 
leati, 

jScttlei term, unicos fub fingulr» petiolo recurvusj duo 
laterales, in fingulo iatere pctioli, rt^i,ered;i, 
fubulati? ornnes vix lineaiu iongi. 

Folia alterna, pettolata, binata fea bifida ultra rriediiim^ 
bafi rotundata, faspe ftCunda, integra, g!abra, 
bipoliicaria vel pauio ultra. Lobi parum divarica- 
ti, ovato — lanceoiati, acuri, fere bipollicares, 
lu divifura ioborum leta liiinima. 

PeiiQti filiformes , glabri, poIIicareSj inermes, rarius 
aculeati* 

Flores folitarfi, grandes, rofefcejiteSj peduncuIatL 
Ptdumiili oppofitifolii, folitarif, uniflori, petioiis fubssquale» 
Fiiatpenfa capilfaria> florem aequantia» 
Siiftus corolla longion - . 



a^* Bi^« 



) 34 ( 

26. BiGNONiA. elleptica. 

B. (ollis opponi-i.s, ovato — aWv^iids, villorisj floribus 
axillaribus, binis. 

Canrif arborefrens. ramof'ii,«?, rcuiHp-ns? Rami tetrapjoni 
angulis obtufn, fufci, flv^xuofi, teuuirfiiije pube- 
fcentes. 

Fuiia oppon»:a, petiolata, ova^o — elliptic^, acuta, integra, 
pjbelcentia, polliceu* lata, bpollicaria. 

Petioli hirti, ungviculares. 

Flore^ axillarcs, fcffiles, bini vel tres. 

Corollce tubus inferne cylindricus, curvatus, d^in amplia- 
tus in limbarii ca-vp^nuhruin, quinqueparcitum. 
Corolla tota rufeicens, tripolicaris. 

Stamina inciufa- 

Sfi/hif longitudine corollae. 

Stigma bifidom. 



27. BI* 



) 35 ( 

27- BiGNONiA binata. 

B. foliis conjng^^tis: foliolis ovatis, a^uti.*?, integriSj pe- 
dunculis axillaribUs, quadriflons. 

tota glabra, ereifta, ab.sque cirrhis. 

Rami tereteS) cinerei. 

Folia oppofita, petiolata, conjagata. FoUola petiolata, o* 
vata, acuta vel a<:uminata, intega, nervofa, 
membrauacea, viridia, pollicaria usque bipoliica- 
ria. 

PttioU teretiufculi, clnerei, pollicares, bifidi. 

/ 
Pedicelli fimiles, ungviculares. 

Pedunctihif ex axilla folii filiformis , fubfulcatus, ereftus,' 
quadripollicaris, fuperne divilus in quatuor pe* 
dicellos, capiilares, unifloros, pollicare?» 

Cati/x integer, breviffimus, lineam dimidiam longus. 

Corolta tubuIoTa, fenfiai ampliata, parum curva, rubra, 
pollicaris. 

Stamina et Stylus inclufa. 



E 28 BI- 



J 36 ( 

28. BiGNONiA jasminoides. 

B. follis impari- — pinnatis : folioiis ovatis, integris, cus- 
pidatis; coroliis racenaofis, gibbofis. 

C«m//V fruticofus, eredlus, ramofus, glaber, absque cirrhis, 

Rami alterni, filiformes, fuperne pubefcentes, foliofi, in- 
sequales. 

Folia pinnata cum impari. Foliola bijuga usque quinque-! 
jnga, feffilia, ovata, utrinque attenuata, cufpi- 
data, integra, fupra ghbra , fubtus tenuiffime 
et vix manifefte pubefcentia, iriasquaiia j inferi- 
ora minora, ungvicularia: impari maximo, pol- 
licari. 

Flores in ramis racemofi, pedunculati, foiitarii et fecundi» 

Pedimcnli capillares, vix lineam longi. 

BraBieoB binae*, fetaceae, in fingulo pedunculo breviffimae. 

Calyx campanulatus, fiffus, breviffimus, vix lineam longus 

Corolta rubra tubo inferne angufio, breviffima; dein dor^ 
fo valde gibbofa limbo fiJfo; pollicaris. 

Obf. Foliis fuis pinnatis valde fimflis efl Jafmini fpeciebus 
foliis con)pofitis. 



• 

9. AVi- 



) yi ( 

29. AviCENNiA elliptica 
A. foliis ellipticis, acuminatis; panicula trichotoma. 

Caulu lignofus, arborefcens, ramofus, eredlus, totus gla- 
ber, opacus, vix niteiis. 

Rcimi oppofiti , fubtetragoni vel teretiufculi, cinerei, 
cufvato — ■ eracl:!. 

FJia oppofita, petiolata, elliptica, acuminata, integra, ner- 
vofa imprimis fubtus, fupra faturatius viridia, 
lubtus cinerafcentia et opaca, patenti — ' eredta , 
pollicejD fere lata, fpithamaea. 

Ptiioli breveSj ungviculares. 

Florum panicula in apicibus ramulorum terminalis, tri- 
chotoma, floribns feffiiibus. 

Pedunciili trichotomi, fenfim breviores. * 

Calyces cinerei. 



30. BAC* 



) J8 ( 

30. BACCiidRis toinentcra. 
B. foliis oblongi.^, lubtus tomentofis. 

Florct januaiio, Februario. 

Caulis fruticofus vel arborefcens, ramofus. 

Rami teretes, toti tomento albo te^ti.' 

Folia akerna, periolata, oblonga , obtufa , integra, A^pra 
virefci^jiitiM, opaca, glabra; fubtus tonicntufa, 
candida, nervofa; erectopatentia» iusequalia, pol- 
licaria usque digitalia. 

Petioli teretes, tomentofi^ a!bi, ungviculares. 

Fiuref in ramulis terininales, fubracemofi. 

Pedunctili tomentofi, alb', teretes ve! fiiiformes, pollica- 
.^ res ; pedicelli limiles, femiungvicula?es, et Ien._ 
* fim' breviore.". 

Bra^ccB fub pediccllis breviffiiUce , albotomentofa?. 



THESES RESPONDENTIS. 



I. 



-«-'x formali plantarum conteae^Iatione Legem eruendi, 
sd Gujus normam omnes plantae fyftematico, codeipque 
naturali ordine necesfarie dirponantur, fineni jure fibi 
proponit Botanices Scientia; quo veio fad:o, qui, ejus- 
dem Scientiae vim jaai esie. abfolocam, ilatuerint, ab 
iis valde abborremus. 

ir. 

Perfpe(5lis enim , qnse formam internsi^que pfantarum 
vires conjungunt, confenfu et unitate alferam quoque 
Botanice adjungat Legem, quae, quibus viribus haec vel 
iila forma gaudeat, definite femper atque fideliter d^ng- 
uare poffit. 

III. 

Cum vero fua cuique formae et vi internae ftru<5tu- 
ra feir.per refpondeat, tertia denique Lfgt in Syftemate 
Botanices fanciatur: quae cujusque ftjudtorae partes fint, 
quaque ratione mifcean^or, ut certa qusedam forma 
certsequae vires inde provcniant. 

IV. 

Triptici igitur bac planNrum naturam cof>*^emp!?nd? 
via, utpote, qufe omni SyftemaH debit^m contineat: et 
Anafyfin et Synfhf fin, neqoe alia ull^, Botanicen Scien- 
tiae noiiien tueri cenfemus , poftulare audemus. 



dtssertAtto "' ' 
DE VIRIBUS ET USU 
ATKOPAE BELLADONNAE 



QUAM 

VENIA EXP. FAC. MED. UPSAU 

PRyESIDE 

CAROL P. THUNBERG 

COMMENDATORK REG. ORD. DE WASA, 

Med. DocT. Prof. Med. et iloT. Reg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. MEivrB. 

HON. AC.AD. C.«S.AR. PeTBOPOI. E7 NaT, CuRIOS. ksG. SciENT,, loND. Hoi M. 

Agric. Med. kt Evang. Societ. Oecon. ttpsal. Patr. Hoim. et Civ. 
Oecon. Finl. Honor. Wermel. Westman. et Orebr Berol, 
Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et Halens, Hist. Nat, Gorenk. Philad. 

LOND. HaRI.EM. AmSTELD. OeCON. ET InST. LtTT. ZeLAND. NlDROSlENS, 
TURICENS, IeNENS. LiNN. LoNDIN. ReG. SciENT. PhvS. ET PHyTOGRAPH. GOT- 

TiNGENs. MoNACH. Eklang. Wetter. Nanciens. Med. Paris. Emui,» 
rvIoNSpoL. Med. Matritens. Medic. et Nat. Studios, Edimeurg. et 

PeTROP. MeDICO ChTR. MeMBRO NEC NON ACAD. SciENT. PaRIS, ET iNSTi- 

TVT, Natjon. MoNssELiENS, Agricui.t. Paris, Medic. Londin Scandina¥» 

FlORENTIN. ET BaTAVIN, InD, Or, CoRRESrOND, 

PRO GRADU MEDICO 

PUBLIC^ SUBMITTIT CENSURiE i.iBi:'-'' 

' AUCTOR '^^X'^ 

OLAVUS LINDBOM - R"'''* 

STIP. REG. GOTHOBURGENSIS. 

IN AUDIT. BOTANICO D* X. DEC. MDCCCXVII* 

H. S. 

U P S A L I JE 
XYJIS ZeIPEL ET PALMIiI,AS 



VIRO ILLUSTRI 



Dno hug. herm. bocker 

MED, DOCT. CHIR. MAG. PROF. REG. MED. PRlMAR». 
NOSOC R£G. ORD. SERAPtt. HOLM. , 

REG, COLL, SANIT, MEMBROj 



S A C R U M 



VolQit, debuit 

AUCTOR. 



DE VIRIEUS ET USU 
ATROPAE EELLADONNAE. 



I 



*nter medlcamlHa, qure recentlori setate anlmadverslonerii 
■e-xeltarunt- Medicorum , insignem slbi vindicat locum Belladon- 
na, qua quidein i^taud scio an meliua ulla liorum famam par- 
tam meruerlnt ; hanc enim ad praestantissima remedia, qui- 
bus hujus 3svi experientia matcriam raedicam auxerit, suoju- 
re este referendam, satis nrobant , quas peritissimi veracissi- 
niique medici instituerunt , felicisslma experimenta, Neque 
tamen integra mansit hasc ejus laus; nam quoniam ad raedi- 
camenta sic dida heroica fuit relata, huic idem , quod illis 
omnibuSj fatum fuit , lamquam universalia modo laudari at- 
que usurpari, modo qiiasi inutilia 8c nociva vituperari SC rejici. 
Si vero a^quius has sibi contrarias sent«ntias examinaverls, ad 
praecocia ista judicia,, quss scientiae ssepius ^iocuerint, ejusque 
alumnos perturbaverint , faciie referendas esse dixeris. Nam 
quemadmodum medela morbi cujusdam, benignas naturae ope 
levati, interdum, sed falso, huic plantae fuit adscripta; ita 
etiam haud sine ratione putamus, si quando boc remediuni 
minus successerit , hoc prasclpue in caussa esse , quod modo ad 
morbos curandos incurabiles usurpata fuerit , modo qula in ea 
adliibenda vis ejus nocendi non fuerit considerata, denique 
quod , hanc vim justo plus metuendo, parcius quam quod res 
posceret, fuerit usurpata. — Belladonna igitur rede adhibi- 
tasinedubio magni est momenti rem€dium,experimentorumque, 
quae annis proxime praeterlapsis ad virtutem ejus medi- 
cara explorandam fa^a sunt, &Cy quas ex iis elicere voluerunt, 

v6onsequeatiaium cognitio magno usui 'erit medico pra£lico* 

A ^ - - - 



Hac re addudus, ut Constitutionibus Acadernicls satlsfiat , rnl- 
hi sumsi discriber.dam vim SC usum Belladonnae tarnquam 
materiam hujus Dissertatioais, quam examinandam tibi , Leftor' 
tenigne! omni , qua par est, medestia ofFero, nullus du- 
bitans , quin huic meo periculo , necessitate susscepto, consci- 
entia deficientium virium perdufto , iiequus facilisque censor 
sis adfuturus. 



Belladonna, «tamlnibus 5, stylo unico SC fruftu baccato, 
in Systemate sexuali ab illustr. Linnao ad Airoytz genus fuit 
relata , atque ab illustr. Jussieuia ad ordinem naturalem So- 
laT^arum, qui genera omnia 8C singula, pius minus venena- 
ta, in nervos vi sua nociva agentia, cerebrique fundiones 
aniroales turbantia, compieditur. — Grescit fere ubique iri. 
DEuropae australioris sylvis inontosis, inque hoitis Sueciae occur- 
lit culta, fere indig^ena, 

Antiquitus hsc planta fuit- cognita; Mandragorse, quarunti 
species erat, multum ab antiquis in medicina usurpatae sunt. 
Jam apud Theoplirastum a), Plinium h) 8C Dioscoridem c) de- 
scriptiones ejus inveniri crediderunt, quas vero difficile erit 
probatu , in hanc plantam vere quadrare. Auftorum veteri- 
orum,qui biinc rem traftarunt , illustrissimi sunt Fnchsius ^ 
Mathiolus d) , Gesnerus , Rayus e) , Parkinson, Hoffmann , Siccz- 

a) Historia plantarum Lib. Vf. Cap. 2. 

b) Hist. naturalis. Lib. XXII : Cap. 13. 
s) Libror. de Materia mediea IV. Cap. 1-3, 
d) Neu Krauterbucb. Prag. 1553. 

s) Historia Plantarum. VoU i. 



IhiX /), Gettingei- g) , Spielman /i) , Daries i) , Gmelin i) , J^a- 
ling, Milnck l), Ludwig m) SCc , Sc recentiorum, quL de ma- 
teria medica scripserunt, a quibus plenius est <lescrip(a , Cul- 
len n), Murray o) , Gren p^^^.Jahn q') , Hecker r) , Horn *), 
Sprengel r} SCc, ex quoruin scriptis primarium comprehende- 
re volui. - 



f) Diatribe de Belladonna. Jenae 1724. 

g) Diss. de Belladonna, taroquam specifico in cancro &c, Hal. 
^759' 

h) Diss. de vegetabilibus venenatis Alsatise. Argent. 1764. 

i) Dissertatio de Belladonna. Lipsise 1774. 

k) Allg. Geschichte der PflanzeDgifte. Niirnberg, 1777. Ejusd. 
Abhandlang von giftigen Gewachsen , die in Deutschland &c. wild 
\vachs«n. Ultn. i775« P» *'8' — 

l) Disseftatio de Belladonna, efficaci in rabie canina remedio. Goet- 
tingae. 1781« 

EJHsd. Abhandleng von der Belladonna und ihrer Anwendting, be- 
sondsrs zur Vorbaoang und Heilung der Wuth, nach dem Bisse voa 
toilen Hunden. Gottingen. i^SS^ 

m) De Belladonna , ejtjsque usu in Vesania, Jense 1789. 

«' Abhandlung uber di« Mat, medica, iibersezt von Hahnemann. 
Leipzlg 1790. 

0) Apparatus Medicamirium. Vol. r. 

jp) Handbuch der Pharmakologie 3;ter Aufl. i Band. igij» 

q) Praktifiche Met. medica. Erfurt, 18 14« 

r) Kunst die Krafikheiten der ]\Ienschen zu heiieD. ^rter Thei!l 

s) Handbuch der praftischen Arzneymittellehre. Berh*n i^oS* 

Institiitiones medicse T. V. Lipsiae i^i$. 



Belladonna, in Italla ita denorainata , partim ex pulchro- 
baccarum colore, partim ex eo, quod ut cosmeiicurn adhibea- 
tur, in omnibus partibus adspeftu est lurido 8c sordido, qui 
suspeftam reddit. Omties hujus planias partes, quae statim in. 
sipidura quendam , deln vero acerbum arguunt saporem odo- 
remque fere nauseosum, eandern omnino , diverso llcet gra- 
<lu , maferiam venenosam continere videntur; qualitates che- 
micas hujus materise explorare conatus est Vauquelinus. Se. 
cundum analysin, quam instltuit, succi Belladonnas, idem con- 
tinet: 1:0 subbtantiam animalem , quae in calore ex parte ina- 
rescit , ex parte vero in succo soluta manet propter acidum 
aceilcum liberum, quod in eo continetur; 2:0 plures sales cum 
basibus kalinls, ut sulphas, nitras, murias, superoxalas Sc ace- 
tas kalicurn; c:o substantiam saporis amari 8c nauseosi, in spi- 
rltu vinl solubilem, cum prlnGipIo coriario junctam solvi ne- 
sciam, e qua ignis aramonlum elicit. Huic substantlas, qu33 
ad acidum borusslcum accedere videiur, forsan adscrlbendii. 
est vis n.oc.Iva &C. inortifera. plants, 

-Effeftus Belladonnoe in cor[)us huifhanum diversi sunt ax di- 
versis plantae partlbus , atque ex majpfe minoreve quantitate , in 
qua adhibeatur. In rnajpre dosisumta afFert ebrletatem, vertigi- 
nem, sitlm vehernentem, nauseam curn nisu vomendi inani,dele- 
tam sen«ibill(atem ventriculi Sc intestinorum , deglutltionem diffi- 
cilem , pupulam dilatatam immobilemque cum coecitate tem- 
poraria, delirium interdum in furorem ablens, cum. stridore 
dentlum ac convulsioni,bus , paralysln cura dissolutione hu- 
inorum, denlque vero mortem u); Cadavera eorum, qui Bella- 
donna interierunt , cito putrescuntj Sc in superficie eorum, ut 
etiam in ventriculo, intestlnis, hepate Sc omento , apparent 



tt) Qaantum in emeticls, laxantibus, aceto & involventibus, Bella- 
donna vitiose ingesta, solatiaro , vicie Mlinch, 1. c, Murray. 1. c Hu» 
fd. Journal Bd. XI. St. 3. p. 126 6cc. — - 



sxpe vestigia ixiflammatlonls Sc gangrajnas; vasa etlam cerebrr 
sangulne valde turgescentia plerunique invenierunt observa- 
tores. In. mlnore vero dosi efficit ariditatem pharyngis, anxie- 
tatem , dilatationem pupillje, visum hebetiorem , vertiglpem 8C 
soporem , promovet sudorem 8c. excretiones alvinaT, majovem 
quoque, rariiis licet, excretlanem urinas. Katio igitur, qua cere- 
brum ac nervos af["icit analoga esse videtur cum narcoticorura 
in genere; sed praeterea in- systemai vasculare- generatim, at- 
qae vasoruin exhalantlum speciatim,, vim valde stlmulantem 
exercere videtur, ex qua ejus propria vi explicari possint trans- 
ppiratio major, suppuratio benignicr,. se- 8c excretiones ube- 
litmes , quas usus eju»3 afferre 'videtur, Sine dublo huic ejus 
composIiaB, cum illa Opii^ quodammodo convenienti, agendi 
rationi adscribendas sunt utilitates. eximiae, quas, imprimis 
in morbls nervosi Sc lymphatici systematls, ex usu Eeliadpn. 
nas profectas esse vidimua. Ex: hac etiam ejus vi siimulante 
fieri puiainus, ut constitutionibus maceris , laxis, phlegrnaticis- 
lam idoneura slt remedium , cum e contrario habitus stridus 
Sc plethoricus usumj ejusdera, semper. prohibet,, 

Omnes liujus plantas partes;, pr^ter- semina, ut 'remedia 
sunl usurpatse, Sc ex omnibus, Ilcetr majore minoreve gradu, 
fellces effeclus comperti, Medici antiquiores , im*p'rimis Ma- 
yerne v) Sc Gessner x) , ba<:cis, forma decoAi aut syrupi, usi 
sunt, sed postea nuUa, quod sciam , earum experimenta fafta- 
sv:nt. Tempore posieriore radix tantum 8c foUa adhibita sunt,, 
' irnprimis vero illa , quippe qiise his efficacia. praestat ; si vero 
riosis eorum auda. fuerit, idem prorsus, quod' radix,. effici.' 
ent. Folia, mox antequam planta. florescit, sunt colligenda,, 
radix vero verno tempore ,, ex planta bienni aut triennl, ^aJ- 

V) Prax. ined. syntagiB* alt. p, 136» 
X) Epist. p, 34,. 



6 ==== 

que sponte crescente potlus, quam culta; ut vim suam con- 
servent , diligenter siccentur & separatim aJserventur. 

Optlma J^&Iladonnara adhibendi methodus, sine dubio ea 
est , quffi a ^parvis incipiatur doiibus, quae nisi iritercesserint 
vertigo aliave turbantia symptomata, paullatim augentur usque 
dum bonus in morbum efTectus apparuerit. Dosis vero, a qua 
incipiendum, adultis est radicis i — 3 gr., herbae 2 — 5 
gr. , infantibus |- — ' 1 gr., ratione aetatis 8c constitutionis. In 
forma pulveris saepissime dari solet, sed et in aliis formis 
efficax reperta est. Ita apud auftores Sc in pharmacopoeis 
occurrunt nominatim: extraclum, infusum^ acetum, oxymel 8C 
syrupus Eelladonnae, quorum inodo lioc, modo illud ad rem 
optime conduxit. Ex his vero praeparatis extraftum aquosuru 
foliorum 8c radicis, quod in quibusdarn pharmacopeis inser- 
tum est, — exeepto forsan illo Pharrnacopoeae Borussicae abs- 
que defaccatione parato — ex ipso parandl modo minus eifi- 
cax videtur, quamquam non desunt apud- audorcs exempla, 
quod a 5- — 2 vel plura grana, in forma pulveris, pilula- 
rum aut mixturae datum, efficax compertum est. Exterrie ad- 
bibetur herba siccata aut pulverata, ad fomentationes 8c cata- 
plasmata sicca vel humida. 

Si omnes, qulhus adhlbltaest Belladonna, enumerandiessent 
Itnorbl ^ tota fere pervaganda esset nosologia; haud faclle quem- 
quam enim nominaveris morbum, contra quem hanc medici- 
nam non sint experti. Hoc factum esse minus ccnslderate, 
adeoque minus successisse, vlx monendum est ; nam ex de- 
terminat» ejus agendl modo a priori etiam sequiiur, ut fere 
«xclusive iis tantum morbis conveniat, in quibus systemata 
nervosa aut lymphatica imprlmis affecta sunt. Ad hos ego 
morbos me igitur restringam , omnes ceteros prseiermittens, 
— sic etiam febres intermittentes y ,^ typhum pettchiahm 



y) V. Michaelis ia Hufei. Juurn. d. praut A. W. Bd. XXXIV^ 
St a. pag, 12, Hecker/s Kuqsc zu beilen. 1 Th. p. 186; 396 &c. 



7 

festem 2), rheumaiismum^ arthrltldem &c. contra quos cum 
successu usurpatam voluerunt, sed quibus prsestantiora fovsan 
remedia adhibenda habemus. 

Morbl, adversus quos praecipue efScax fult Belladonna, 

hl sunt: 

Hydrophohia. In hoc morbo adhlbita est Bellailonna, partim ut 
praevertantur inorsus efFeftus , pariim ut lollanturj cum reve- 
ra adsunt. Ut prius fiat, ex prasscripto Miinchii danda sunt 
xadicis pulveratae solius vel una cum rheo infantibus , unum 
ad sex iannos natis , grana 1 ad 5 , et adultis usque ad 1 5 g.ra- 
na, 48 horarum intervallo; sudorem profusum & foetidum, 
qul tum demum erumpere solet, promovere necesse est decu- 
bi(u Sc potlbus tepidis. Hanc methodum dlu secutl sunt, sed 
recentiori tempore commodius duxeruntj Belladonnam cum 
aliis efficaclbus stimulantibus conjungere, quo vis ejus par- 
tim adjavaretur, partim ut pssevertantur maJse iHs accidentlas, 
quae saeplus ex dl<fta methodo provenlunt, curamque impedlunt. 
Nunc igltur temporis conjunda cum moscho, opio SCc. datur 
initio la dosi gr. •^- ad 1 singula aut, aecunda quaque hora; 
postea vero dosls augetur pauUatlm ad 3,4 vel f) gv» 
Hoc modo adhlbltas usus — si eo eruptio morbi prsevenien- 
da sit — ' plures hebdomadas continuandus est, intervalHs ini- 
tio breviorlbus , delnde vero longioribus , dum interea adsi^ 
eommoda vulneris chirurgica tradailo, Ad morbum vero, 
cum jam erupit , curandum , eodem modo adhibetur, sed 
i|n majoribus dosibus , brevlorlbusque intervaliis. Inter ca- 
sus , qui effi.caciam Belladonnas adversus jam formatam hydro- 



z) Vide All^. Litt. Zeitung A:o i78St N:o 10. Llk. oeh Natnr» 
fors^areni Band. IX. 



phoblatn probant, prasclput sunt , quos memorant Bnchholz a) 
:8C Sauter b) , qui ea perfeftam elTecerunt curam. SI vera sit 
Hujus observatio, hydrophobiam in paroxysmis suis typum 
rertianK exacte serva^e, metliodus ejusderii &C Munchii, qua 
datur Eelladonna sola'5^ in magnis dosibus, hora ([uaque^B^a ad 
vel paullo ante initium paroxysmi, praeferenda esse videtur 
runc usitatse, qua datur in parvis 8C saspe repetitis dosibus una 
cuin medicameniis , qu» fortassis efFeftum ejus toUunt. 

MelanchoHa 8C Mania, ~Vis Eelladonnoe In hydrophobiae 
medendo ansam ,dedit ad usum ejus in his rnorbis, atque ex- 
perientia demonstravit , eandem advexsus hos non carere efFi- 
cacia. Pulvis foliorum cum radice rhei ad giana duo vel tria, 
vel radicis ad granum unicum initio , adscendendo ad grana 
sex aut odo, his in morbis exhibetur. Secundum consenta. 
neam Heckcri , Ju/ifi pluriumque expenentiatn , Belladonna exi- 
mia est efficacia contra^am melancholiam , quae oritur ex suppres- 
sione .evacuationum sanguinis -solitarum vel necessariarum , 
exanthematibus iretrogressis, obstruftionibus viscerum abdoml- 
nalium , atque lex praedispositione hysterica vel hypochondri- 
aca, Ad curam maniae radicalem minus eificax fuit, sed ad 
morbum ita levandum , ut impetus ejus insigniter minuan- 
tur, valde utilera reperierunt Greding c) Sc Ludwig d). Hic 
radicem Belladonnae imprimis efficacem expertus est In vesaniis, 
<qu3e c^ metastajibus SC nimia animi contentione proficiseuntur. 

'Epilepsia. Insigne levamen hujus morbl ex Belladon-na 

a) Huf. JourD. Bd. V. St. -i. 

tr) Huf. Journ. Bd. XI: St. i. p. iir ! 

In Ladwigi AdTers. Praft. Vol. r. P. 4. p. 637, sequ. . 

4) Diss* de BelladoDna, ejusque usu ia Vesania. Jeose x789« 



Sjepenumero obserwifum fuit; complures casus , in quihus 
Belladonna contra hutic rnorbuin feliciter usi sunt , afferunt 
Mdnch , Stoll , Greding , JaJini Caussam, cur interduni minus 
felices efFcftus ediderit, niagis in segroto, quam in reinedio 
latere ciedit Juhn. Tenipoie por.teriore eam cum fructu in 
epilepsia usurparunt Stai.ke, von Hovm, Huftland , Kdujer, 
cet. Stoll extradto usus est in dosi initio tantum unius grani; 
Miiuch 8C Jahn usi sunt herba in dosi gr. 5, quas postea auda 
fuit. — ;Etiam Chorcea S.ti Viti , imprimis ex vehementi ner- 
vorum afFeftione profeda, Belladonnce ope curata est. 

JPertussis. Pauca sunt remedla, quorum elTicacIa contra 
hunc morbum tam comprobata fuit, quam ]5elladonna3 , quare 
haud facile intelllgitur , cur tain pretiosum remedium rnorbi 
tain vulgaris tenacisque, non majore studio recepfum atque 
,usurpatum fuerit. Schc^ffer e) primus titilitatem Eelladonnae 
in pertussi ostendit, et plures raedici recentiores, quorum suffi- 
ctat nominare -Berg, Ettmillhr , L,iidi\ig, WetzUr f), Wiede- 
mann g) , Hufdand h), Hecktr 8c Jahn e"xperientiam ejuscora- 
probant; horum omnium consensu Eelladonna fere pro speci- 
fico adversus hunc morbum esset habenda. Schaffer statim post 
emeticum Belladonnam dedit Sc Wetzler^ qui in pertussi epi- 
demica Augustse Vindelicorum A:o i8to, infantes 30 ope 
radicis Eelladonnse intra diem 8:um ad i^rum ad salutem re- 

B 



e) HuF. Joarn. Bd. VI. St. 2. p. 258. & Die Zeit-und Volcks- 
Krankheiten der Jahre li^n^ nnd 1807 in und um Regensburg. 1808. 

/) Huf. Journ. XXII: St. i. p. 58. 

g) Ejusd. Jcurnal Bd. XXXI V: St. 5. pag. 13. 

h) Salzburg, Medic. Chir. Zeitung, T. IV. 18 10. p. 346, 



' lO 

duxit, csridenj dedit iii dosl 5 — 1^ gr. infantibus 1 ad 4 
•vel 6 aiinos natis, qn« dosis post iiiduum vel quatiiduum 
ita aufta fult , ut rnaxlrna pro infarjie natu mlnimo gr. ^. Sc 
pro rnaxinio gr. 3 Intia horas 24 fuerir. Quamquam tem\)us 
ad I5eIladonnatri in lioc morho adhibendani rr)axiine opporiu- 
ntirn est a 14:0 ad Qoimum dJern , quatunr (arrien afFeri casus, 
in quibus Relladonna ab iniiio adhii^ita , rnorbum intra vicesi- 
nium diein depulit , quod, saliem respe<Su hirjus remedii, 
refellere videiur oplriioneni Hiiftlaudi aliorumque quorundam 
mediiQorum , pertussim non nisi jiost integrum iriensern pnsse 
curari. Simplicitas hujus meihodi , facilis ejus appHcatio 
etiam in paaperrimo, exiguurnque segroti fastidium dignam 
reddere videntur, quae a medicis magis generaliter tentetur 
atque admittatur. 

JParalyses. In hemiplegia cnrn usu adhibita est BeHadonna- 
a Schmucker i) 8C Evers; in paralysi lingiice i Selle, MaximC 
vero profuit in amcurosiy imprimls in ea , qu» in gravidiS- 
occurrit, in qua post venaesedlones 8C evacuatione» alvi suf- 
fi.cientes cum successu usurpata, est a Jahn 8cc. 

J^lerus 8C Scrophulce. In hls moibls aliquoties vim suam 
exseruit Belladonna. Greding k) varios roemorat casus ifteri, 
tara inveterati, quam recentis , in quibus hocce successit rc- 
medium. Iraprtmis autem laudatur in scropbulis /j , 8C, ut 
perhibent Huftland Sc Conshruch y valde efficacera se praebuit 

i") Vermischte Chir. Schrifcen i Bd. 1776. 

k) In Ludwigi Adverf. Vol. 2, P. 2. p. 3^4- ^^^^'' 

i) Praecipue comtnendant Hufeland & Consbruch oxymel Belladon- 
nae sequenti iBodo paratum: 

Rec. Aceti Belladonrse libram semis 

Mellis despumati libram 

Misce &in lebete ftanneocoque ed mellisliquidi fpi.-^rifudinem, Datur dosi- 

bus successIvisprorationeKtatis diversis, Conf. Hufeland: iiber die Na^ 



■ II 

adversus ulcera callosa tenacia, tumores obstlnatos , fere scir- 
ihosos 8C rnorUos convulsivos e «crophulis oriundo». 

Morhi ventrei. JBoettcher , medicus Regiomontaniis, ulce- 
ra phagadsnica sine inflammatlone in fauclbus 8c genitalibus 
usu interno pulveris JBelladonn» una curn hydrarg. dulci , bre- 
vi propulit. 

Scirrhus Sc caneer. Jjm ad finem saerull lyrmi radix 8C 
folia Belladonnae, ut arcanum in his~ roorbls externe adhibita 
sunt, Sc fruftus, quem ex usu eius hoc modo applicatag per- 
ceperunt, occaslonem ea interne utendi cito praebult. Plures 
tara antlqulores, quam recentlores autSores , ut Junckerus m), 
Timmermannus n) , Lamhersm o), Oettinger p), Miinch g), Lud- 
wig r) , JLentin s , Cullen, Htcker , Jahn &c. frequentes affe- 
runt observationes, qu^e hanc ejus vim demonstrant. Con- 
junda cum Antiraonlo , Arsenico, Hydrargyro 8c !Rheo utHi- 
tatem attulit tam in cancro labiorum 8c indurationibus scir 



tur, Erkentniss und Heilart der SkrofelKrar.kbelt. Jena. I795,'& 
Consbruch, Klinisches Taschenbuch. Th. 2. pag. 276, 

m) Consp. Therap. gen. Ed. 1725 p. 49 r. 

h) V. Th. G. Tiinmermanni Progr. de Beiladonna. Rintel. 1765. 

0) Left, inaug. sistecs ephemeridem j)ersanati carcinomatis, Grl. 
ning. 1754^ 

f ) 1. c. , 

q) Hannover. "Magazin 1767 &c,' 

r) Comment. de rebus io medicina & scieat. nat» ^edis Bd. VIII. 
p. 654. 

5) BeitrSge-zar Ausub. A. W. III. Bd. p^ si5. & Beobacbtung 



tz 

rhosls ventrlcull 8C intestlnorum , quam in sclrrlio & cancr» 
uteri 8C mamrnarum, In quo posteriove imprimis efficax fuit. 
In his vero moibis forsan magis insigne affert levamen, quim 
curam efficlt rndlcaleni, quamquam apud au<!!lores multi occur. 
runt casus, in quibas perfedia moibi curatio ex ea eiTefta e$t. 
Non clesunt quidem esempla, Belljdonnam in his morbis ali- 
quando sine fruftu esse adhibitatn t), scd cum haec pauca sint 
latione eorum, quas sunt contra, ab usu continuando hujus re- 
medii efficacis in morbis tarn gravibus vulgaribusque, quam 
soirrbo & cancro, deterrere non debent.. 

Scarlatina, Tamquam remediun:i prophyladicum certun* 
Sc fallere nescium contra hunc morbum Beiladonna commen. 
data est ah Hahmmann; experimenta ejus cum successu repe. 
tita sunt a pluribus medicis u;, atque maxime commendatur 



elnJKef Krankheiten &c.Gottiag. 1774. Btlladonria fcJrrhfs njamtPce mu- 
liebris medendis tta ufus est, ut ejusdem granura cum rhei granis XV" 
omni vespere dedit, iutermixtis omni quinto die emeticis. — 

t) V. Murray I, c. p. 436 & 7- 

«) V. Schetick \x\ Hijf. Joarn. Bd. XXX1V._ St. 5. p. Ii^ Me- 
thodura, quani ei suppeditavit Habnemann , qua ei contigit homines 522. 
ex 525 illis , qni ea usi sunt, a Scarlatina defendere, seqaentibus me- 

morat verbi^: — — 3 ^r^n Extr. Belladonnaj durch socgfillij^es 

Reiben in einer kleinen Reibschaale bei allmShligen Zugiesspn in einec 
Unze einfachen destillirten Wasser aufzulosen, diese Auflosung zu 
einer iMischor«5r aus einer Unze destillirtem Wasser und einer Unze 
gereinigtem Wf ingeiste bereitet , zu giessen , so dass dis Ganze drei 
Ui.zen FlU5si_4keit betruge, es wohl unnzijschiitteln und slcb demnachst 
setsen zu Ussen. Von dem Heilen sollte ich einen sinzigen Trojpfftt 
in eine Flasche , worin drei Unzen simples destillirtes Wasser unrt ei- 
ne Unze rectificirtes. Weiflgeist enthalten ware, tropfeln und es tucl> 
ti>^ umschiicteln. Dieses letzere wjre zum Finnehmen, so dass eia 
kieines Kind bis za 9 Jahren einen einzigen Tfopfen , Personen iiber 
dieses Alter aber 2 Tropfen «af etwis wenigem Zu :ker alle 4 Tage 
einmahl einnehmen miissten, also 2 Tage frei halten, wo sie nichts 
aahmen. Die Kinder miissten d«bei vor Schrecken , Argeroiss und 



■ »3 

a Hufeland,' tamquam ulterlus imitantfa, Praeparatum^ quod 
Hahnemann usurpavit 8c recommendavit , est solutio extrafti 

Belladonnae, qusein una eutia continet circa — - uni- 

U5 grani succi inspissafl Belladonnse, ex qua pro «tate gutt» 
'2 ad 40 liora quaque 7 2:a dari debentur. Etiam si dynami- 
cam agendi rationem admittamus, haud faclle tamen concipi- 
inus remedium quoddam in dosi tam infinite parva efflcax v) , 
quamqaam negari nequeat, B^lladonnam in majore dosi ad- 
hibitam, per vim suam sudoiem movendi , id efficere posse, 
•ut a dido morbo defendat. 

Externe herba Belladonnae adhlbita est ad cataplasmata, 
fomeniationes 8c gargarismata , atque hoc modo usurpata effi- 
cax fait ad resolvendos tumores scirrhosos atqvie etiam cancro- 
sos 8c eas affediones oris , faucium & glandularum colli , quse 
saepe ex scarlatirra aliisque morbis oriuntur. A chlrurgis re- 
centioribus solutio extrodi Belladonnffi usurpata est, qua ocu- 
lus prasparetur ad operationem cataraftae per keratonyxidem ,' 
ad quem usum , 3sque ac ad explorandam adhjesionem catarad» 
ad iridem, haud raediocrem meruit laudem. 



Susserljcber Beschadigung in Acht genonfimen werden, sonst aber leben 
vvie in ge\v6hn!ichen Tagen, die freie Luft wie sonst. aber woblbekleidet, 
geniessen. ur.d essen was die Wirth5ch;^fc mit sich brSchre. Conf, 
Swenska Lak?re Sallsk. Hmdlingar Bd. 3. p. 36. & Huf. Journ. Bd. XIX 
St. 2. p, 136. ubi SpfUn niethodum suam Belladonnam hunc in fi- 
pem adhibendr bisce descripsit verbis : h-h liess 1 — 2 gr. Pxtr. Bel- 
ladonnae io einer halben Unze destiil. Wasser aufiosen ; von diesec 
^uflosung bekam jedes Kind ♦laglich 2 bis 3 mahl i Tropfen mit 10 

Tropfen Rrunnenwasser — nnd ich hatte das Vergniigen, dass 

kein einziges dieser Kinder angesteckt wurde, und die Kr«»nkheit auf- 
hofte. 

v) Conf. Hahneniann fiber die Kraft kleioer Ghben der Arzneiett 
iSberbaupt ond der Belladonna insbesondere, in,Huf. Journ» Bd. XIII» 
St. 2 p. 152. 



IN GENUS 
E C H I T I S 

OESERVATIONES 



(IS) 



QUAS 

VENIA EXP. FAC. MED. VVSAU 

PRyESIDE 

C. P. THUNBERG 

COMMENDATORE REG. ORD. DE WASA, 

^Ted. DocT. Prof. Med. et Rot. Keg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Memb. 
HoN. AcAD. CitSAR, Petbopoi. et Nat. Cubios. Reg. Sci5.nt. Lond. Hoim, 
Agric. Med. etEvang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Hoim. et Civ. 
Oecon. FiNi, HoNOR. Wermel. Westm. Calm.et Orebr. Bergl. 
Nat. Scbut. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. Gorenk. Philad, 
LuND. H.4RIEM. Amsteld. Oecon. et Inst. Lttt. Zeland. Nidrosibns. 

TURICENS. IeNENS. LlNN. LoNDlN. ReG. SciENT. PhvS. ET PHyTCGRAPU. GoT- 

TiNGENS. Scient. Gothob. Mon ach. Eul amq. Wetter. Nanci ens. 
Marpurg. Msd. Parts.Emdl. Mon.spel, Med. Matriteks. Med. et Nat, 
Studios. Edim^urg. et Petrop. Medico Chir. Membro nec non Acad, 
SciENT. Paris. et iNSTiruT. Nation. Monspeliens. Agricui.t. Paris. Me- 

91C, Lot^DIN. ScA>ID1KAV, FlOREKilN. ET B.^iTAVlN, InB, Or. CoRRESPOND, 



PHOPOJflT 

CAROLUS FREDERICUS HAST 

gstrobothnia-fenno. 
IN audit, BOTANICO D.XXI APRILIS MDCCCXIX. 

H. A. M. S. 



U P S A L I ^ 
excudebant regi^ academt^ typographi. 



IN SACRAM REGfAM MAJESTATEM: 

MAGNiE FIDEI VIRO 

CONSILIARIO REGII COLLEGII COMMERCIORUM 

REGII ORDINIS DE STELLA POLARI EQUITI AURATO» 

REG. ACAD. SCIENT. MEMBRO 

NOBILISSIMO DOMINO 

SAMUELI NICOL. CASSTROxM 

Parentis Amico 



Sacrum 



V. ,?. 
CA.ROLUS B^REDR. HAST. 



KoNUNGENS 
TROMAN 
KAMMARRADET 
VALBORNE 

Herr johan rudolf stenberij 

ocli 
valborna 

Fru HEDVIG MARIA stenberij 

FODD STJERNCREUTZ 

SSsom eo underpaiit af slagtskapens fdrbindelser 



tillegnadt 



af 



C- F. HAST. 



Huldaste F6r aldrar! 



Den spada Moinmnn uli hassellnntlcn 
JJe.skyddacI slud lor Nordanstormens ilar, 
Och log sa Ijuft raot klara blaa himlen ; 
S.i monlos var niin (or.sfa lclnad.s morgon, 
Sa. Iryggad .slod jng obekanl for sorgen , 
Och .salla voro mina barndoms dagar. 
•T 1 soin mig vardat omt, ocli ainui varden,' 
Er helgar jag fran Floi-as blomslerpajker 
Den for.vta kj-ajjs af Varen.s nnga blonnnor. 
Motlsgen dcn ! — jag hoppas eiigang kunna 
I framtids dar ett Ijattie oilcj- gifva. 
Re'n lange ?kikl fidn Fostejlnndets strandcr 
Jag blickar Ijar mot asha piirpm-iaiiden, 
Och .skickar dil den karleksfulla balsnijjg, 
Som ihiv fran niilt sonli^t vanna Jijcrla, 



Caf. L. 



IN GENUS 

E C H I T I S 

OBSERVATIONE8. 



ii- amilla planlarum contortarum partibus fruftificationis adeo 
connads atque inlerdum implicitis instruitur, ut difficile sa- 
pe sit diau, quomodo illae riie sint examinandze et expli- 
cands. Genera itaque a variis Botanicis non modo fuerunt 
varie proposlta, sed etiam ad diversas, secundum Systema 
Sexuale, classes varie relata: interdum ad Pentandriam Sc 
Decandriam, atque interdun» ad Gynandriam. Fru(!^us vero 
hujus famillae, illi fere proprius, f ol lic ul us didus, charafte- 
rem praebet longe meliorem certioremque. Ladescentes sunt 
omnes, et tam venenatse, ut radices, interne usitatse, vomi- 
tus fluxionesque alvinas excitent, 

Speclmen edlturus Academicum i non Inutlle fore mihi 
persvasi , paucas de genere Echitis afTerre observationes, ct 
nonnullas, recentioribus annis dete£tas, species descriptioni- 
bus illustrare. Jucundissimas mihi usque a pueritia deleda- 
tiones attulerunt flores , et scientia Botanlca mihi semper 
perplacuit. M;.teriam igitur dissertationis ellgere volui, qua- 
lem maxime amarem. Mlrae prgsterea fatorum vices, quae, 
me sub eodem Prseside Celeb. , ac Patrem meum quondam , 
dissertaiionem defensurum Academicam, voluere, invincibtli 



fere vl rapiunt. Floribus campi Ille, mihi dilraissirnu» , 
olim maxime cleleftabatur, saluiemque per filiuin imlelesso Hi- 
stoii» Naturalis amico, quontlam suo Prsesitli, jarn refert 
loiiginquus. Periculo juvenili faveas . B. L. et conatibus 
ineis, donec feliciores melioresque audeai alter, benignissim» 
»qui bonique consulas. 

D efcripti$ Gencric a. 
Cai,. Perianth. 5- partitura, acutum. 

CoK.OLr.A 1 - petala, infundibuliformis : Limbus 5-fidus, pla- 
nus , patentissimus. 

NicTAR. glandntcB 5 , germen circurastantes. 

Stam. Filamenta 5, erecta. 

AnthercB oblongae, acuminaise, convergentes. 

PiBT, Gtermina duo. 

Stylus filiformis, longitudine staminum. 

Stigma oblongo.capitatum , bilobuin, gluiine antheris 
annexum. 

Peric. Follicidi duo , uniloculares, univalves. 
Semika plurima, imbricata, pappo longo involuta. 

Frnticefcimt omnes; plurimae volubiles, laftescentes; Fo' 
tia raro alterna , ssepissime opposita Pednnculi axiila- 
res aui (erminales> Florcs umbeliati , paniculati , 
binl vel soliiarii. 

§•3. 
Enumerantur in Systemate Vegetabllium, a Celeb. Gmx- 
liiNO (gdito, species, prscter caudatam» aaj in Speciebus Plan- 



tarum Celeb Willtjeno-wti, prasfer candatam ^ 21; in Syno- 
psi Planiarum illustr. Botanici Dn. Peksoon species usque 
2g. Increvit postea hocce Genus , audtum 15 speciebus, sic, 
ut hodie species usque 41 numerari possint. 

Ek his plures sunt volublles vel scandentes, ut AspBm 
ruginis , turulofa, Jlorihunda , fcandms, ferruginea, umbellata , 
lcevis , volubilis , obtnfa^ edulisy corymbofa , annularis. Alias 
sunt eredae et inerm«s, ut dichotoma, cqfiata^ Jiphilitica^ ere^a. 
Duae lantum species sunt armatse, vt fucculenta &C bifpiiiofa^ 
Echites caudata e Cliina oriunda, «ingularis corolla sua ionge 
caudata, quarn huc retulerunt iliustres Botanici XiiNKe , 
Gmelinus 8C WiLi.DENowics , ad proprium, quod cum plu- 
xibus aliis speciebus consiiiuit, ijenus merito lelerenda erit. 



Omnes & singulae Echiiis species crescunt in reglonibus 
orbis nostri, qu?e ardeniiori Sirio aduruntur, et quidem plu- 
rimae in Americcs calidioris tam Terra firma, quam <lisper« 
sis €!Jus Sc variis insulis. 

Sic solum suum natale, Americam meridi». 
nalera agnoscunt sequentes: quisiquangularis et trifida; 
speciatim vero Peruviam: glauduloja^ laxa, aciminata , 
Jiirfuttt^ fagittata & puberula ; B r a s i 1 i a m : brafHen/is j 
Insulam Jamaicam: plures species , ut domingenjis t 
ere£ia , Asperuginis , torulofa , nmbellata , corymbofa , /7o- 
ribunda ; Domingo: adglutinata , repens , corymbofa , lappula- 
cta , domingenjis , Afperuginis 8c. circinalis ; G u i a n a m : tomento- 
fci; Surinanum: annularis Sc Jiphilitica; Carta*genam: 
fpicata; Poito Bello; ttiiptica; Bahanam: truncataf iC 



Carorinam: dijformh ^ femidigiiiia k, heteropktjUa. Sed nec 
desunt species , quaB in variis A s i ae partibus piovenlunt^ uc 
in Java: ereSfa , fcandens , ferrttginea 8c volubilif; in India 
orientali: fcholaris ; \n Ceilona: Lvvis , fcandem^ obtufa ; ia 
C o ro m andel ia: dichotoma Sc obtufn. Pauclores sunt species, 
quae Africam incolu nt. Celeb, Prcefes tres tanium ru^- 
vas species in Capite honas spei indagare paiuit, scilicec 
fticculentam y bifpinofam &C ediilem ; Atque itlustris inter Nnsf r;t- 
tes peregrinator Dom. Professor Adnm Afzeliiis iluas 
^antum species, itidem novas, in SierraLeona detexit, sulr 
nomine illls imposito parvifiorce , et toratcc. In SocIe>atis 
InBuIa maris australis Tahelti nori nisi unica species , niml- 
rum costaia, ab Anglis fuit inventa, 

§. 5. 

D efc r ip tio fpecie r 11 m ncv n r n m .- 
* Scandenfes et Volnbiles 
K. lcevis: scandens , glabra, foliis oblongis; acuminaus; florl- 
bus solilariis. 
Frntex erectiusculus, totus , glaber. 
Rami alterni , teretes , flexuoso erefti. 

Folia alterna, brevisslme petiolata, ovaio oblonga , atumi- 
nata acumine obluso. iutcgra , lasvia, ereda , paU 
maria. 
Florss oppositifolii , solltarii , pedunculali. 
Ceitontnfibus : Valla. 

F. elliptica: scandens, glabca follis elliptlcis , acumlnatisj, 
florlbus subracemosis. 
Caulis scandens , erediusculus. 
Rami alterni, teretes, albldi. 

FoJia alterna, breviter petloiata, elliptica, acuminiila.atuiuin 
j, ne acuto, iniegra, nervqsa, dij^itaiia^, j j,a ;n\;,r,,'i 



Flores laierales et terminales , aggregatl, brevlssime pedLinii^ 
culati. 

E. brnfili enfif, scandens , glabra foHis obloiigoelllplicis, 

acuminitls ; norlbiis subumbollatis. 
Frutex erefttasculusj. scaridens, glaber. 
Jiami aliernl , pauci, simlles, 
Folia opposlta, breviter periolata, seu potius elllptica.. ob- 

longa , acumlnata acumlne obtuso, inlegra, gtabra, 

erefta , duos polllces lata, splthamasa. 
Flores axlllares, brevlter pedunculatl, pauci, subpaniculati. 

E, volubilis: voIublHs, glabra foliis ovalis, acuminatls; 

flo r I bu s r ace ra o s i s . 
Ccinfii fillformlsj volubiils, glaber, parum ramosus. 
Foiia akerna, pedolata, ovata, acuminata acumine aGutlssi- 

mo , integraj glabra, palmaria. 
Pitiohls filirorrn.i3 ,■ sesquIpaHIcaris. 

Flores oppositiCoUi et terminaleSj pedanculatl, blnl vil tres, 
Pediincidi caplllares, subbiflori. 

E. ferrugiiiea: volubiris, hirta follis ovatis, acuminaeis^ 

florlbus paniculatis. 
CflM/i/ filiformis, valde flexuosns , volubllls, simplex, inferne 

glabei"} deinde hlrtus , superns ferruglneo-tomentosus, 
Folia opposita, breviter petiolata, ovata, acumlnato aciita^ 

integra; snpra viridia, gtabra; subtus pallida, fer' 

rugineo hirta ; inferiora digitalia, superiora polllcaria» 
Fhres ax.lllares; paniculati. 
^avanis: Oejat Guia. 

JE^ ednlis: volubills, glabra foliis ovatis, obtusis, mucro- 
natis; fl^oribus subsoUtariis. 
Caiilis vlx frutescens , teres , volubilis, parum ramosus, ei» 

nereus , glaber, 
Mami aUerni, remoti, cauU simlLes» 



D 

Folia opposlta, sessilla , ovala, obiusa, apic-e mucronnra , 

integra, subundulata, glabra , patula, ungvicularia. 
Fiores in rarnis superioribus, brevibus, curvatis, aphyllij, 

pubsolitarii. 
Crercit iii Capite bonae spel ad Soutlags rivier, in 

Campis siccis Carro 8C alibi. 
Rndix carnosa, succulenta, edulis. 
£. fcandens: volubilis, glabra Coliis ovato-oblongis, acumina- 

tls ; floribus umbeliatis. 
Caiilis frutescens , scandens, flexuosus, tetes, fuscus , sub- 

siniplex, 
Folia opposita, breviter petlolata, ovato-oblonga , acurnina- 

ta acumine acuto, integra,'glabra, palinaria vel ultra. 
Flores axillares, umbellatl. 
Umbella trichotoma , composita. 
Pediuicnli flexuosi, laxi, palmares. 
PediccUi primi pollicares , ultimi breviores, 
E. obtufa: scandens , glabra foliis obovaiis, obtusis; floribus 

urnbellatis. 
Friitex ereftiusculus , scandens , rami» teretibus, incurvis , 

fuscis. 
Folia opposita, vlx petiolata, obovala , rotundato-obtusa, in- 

tegra , glabra, duos pollices lata, spiihamaaa, patula, 
Flores terminales, umbellati. 
Uuibella decompesita; universalis, quadriradiata , pariialis 

triradiata vel bifida. 
Pedunculi bipollicares. 

Pedicelli ungviculares , ultlmi subsessiles. 
Calyx et Coroltce clnereaB. 
Ceilonenfibus : Mlnta Aro. 
Eheed. Hort. Malabar. I. T. 45. 

** Erectce: 

^ inermes: 

E, dichotoma : erefla, glabra foliis ovatls, acumlnatis; flo' 

ribus paniculatia. 



7 

Canlif rrutlcosLis, ere^us, glaber. 

Ifnini teretts , albi , bieves. 

Folia om^osita, breviier peiiolata , ovata , acuminata, Integraj 

glabra , poUicaria et ultra. 
Fhrgf in rainis terminales , paniculati. 
K. ireEfa: ereda, glabra foliis ovato-oblongls, acurninatis; 

floribus si)Jca(is. 
Ffutex vel aibnscula ereda. 
Fnmi teretes , alierni, fusci , gl.Tbrl. 
Folia opposita, lireviier pefiolata , ovam.oblonga, acnminata, 

iniegra» glabra, duos pollices lata^ palmaria et ultra. 
Flores in raniuHs feiniinales, aggregati, 
Corollce tubus teres polHcaris. 

^}j: fpinofi^: 
R. fucculent a \ ere£ta , glabra foliis cHiptlcis ; spinis sim- 

pl icibus. 
Caulif frutesceus, succulentus, clnereus, raro ramosus , ere- 

ftus, glaber , spithamffius et ultra. 
Folia opposita, sessiHa, lanceoiato-eUiptica, carnosa, int-egra, 

glabra, ungvicularia. 
SpinCB sub foHis opposiise , filiformes, acutse, reflexje , foHis 

paulo breviores. 
Floref in caule et ramis terminales, subsolitarii. 

Aa. Nov. PetropoHr. V. I4,p. 505, Tab. IX. 

E. bifpiiiofa: ereda , glabra foliis ellipticis ; spinis bifidis. 
Canlif frutescens, simplex , vel parnm ramosus , glaber , 

succulentus, flexuosus, ere<^us, spithamjeus, spinosus. 
Folia sparsa , sessilia, lanceolato-elHptica, integra , glabra , 

carnosa, poHicaria. 
Spinee alternae, aggregatre, basi caUoss , bifid», rariui t-riS- 

dse , patentes, acutse, foHis paulo bxeviores, 
Floref terminales, 

Aft, Nov. PetropoHt. V. 14 , p. ^o^jTab. IX 



8 



THESES. 

Cognltlo Botanlces Medlco pra^ico absoluie n€ccssaiia est. 

II. 

Speciosjus, quam verius, est illud Celeb. Dora. LinnaBi 
didum : omnt vivum ab vvo, 

IIL 

At non alia tamen vldetur Erucarum genesi», quam. ex 
ovo. 



IV. 

Ad 8(udlum rerum naturalium sublevandum 7 haud mi' 
nimum confert quaedam Physices cognitio. 



■'',^0^> 



03), 



DE 

NUTRITIONE PLANTARUM 

CUJUS 

PARTEM PRIMAM 

VENIA EXP. FAC. MED. UPSAU 

P R yE S I D E 



c p. 



COMMENO ATORE RK;1 ORO. DE WASA, 

Med. DocT. Prof. Meo. et Hot. Reg. etOrd. Reg Coll. Sanit. Memb, 

HON. ACAD. CvESAfl. PgTROPOI. ET NaT. CuBIOS, ReG. Sci^^NT. LOND. HotM* 

Agric. Med. kt Evang. '^ociet. Oecon. upsal. i?ATR. HoiM. etCiv. 

OeCON. FlNL, HONOR. WlIRMKL. WeSTM. CaLM. ET OREBR. 

Berol. Nat. Scbut. Paris. Hafn. Moscnu. et Halens. Hist. Nat. Gorenk. 
PuiiAD. LuND. HARLEft^. Am^.teld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Ni- 

DROSIENS TUiMCENS. IeNENS. LlNN. LoNniN. ReG. ScIENT. i'BYS. ET PhVTO- 

GR.AFii. GoTTiNGSNs. Scient, Gothob. Mon ac k. Erl ^ng. Wett er. 
Nanciens. Marpurg. Med. Paris. EMni,. MoKSPEL. Med Matritens. 
Med. ET N^^T. Studios. Edimbukg. kt Petrop. Medico Chir. Membro 

NF,C NON ACAD, SciENT. PaRJS ET TnSTITUT. NaTION. MoNSPELIENS. ACBi- 

cuLT. t^Ai(.is, Medic. Lonoin. Scandinav. Fxorentin.etBata.vin, Inb, Oa» 

CoRRESrOND, 



p. p. 
JOHANNES JOHANSSON, 

CTnLrvlARlENSlS. 

IN AUDITOR. BOTANICO D. III. JUNII MDCCCXIX. 

H. A, M. S. 



U P S A L 1 ^ , , 

IXCbDSBANT IIEGI^ ACADEMI^ TYPOGRAPHI. 



BIONSIEUR 

MAGN. J. DE BJORNSTIERNA 

MAJORGENERAL ET CHEVALIER DE L'ojiDRE DE L^EPES 

ET 

a madame la generale 

ELISE DE BJCKNSTJERNA? . 

NEE NILSON, 

SON EPOUSE. 

MONSIEUE. ET MADAME. 
L'occasion de vous donner iin temoignage public de la re- 
eonnois<sauce , que je vous dois, ni'est trop precieuse pour ne 
pas la saisir avec empressement. Veuillez donc me permet- 
I tre , Monsieur 8C Madame , de faire paroitre sous Vos auspi- 
ces la dissertation ci-jointe Sc de Vous temoigner en meme j 
tems le regret,que je ressens de ne pouvoir donner pius d'e^ 
clat a mon hommage. 

Je snis avec le plus profond respeeS, 
Monsieur Sc Madame, 

votre tres liumble.' 
8C tres obeissant servitenr ^ 
J. JOHANSSON» 



VIRO 

AMPLISSIMO ATQUE CELEBERHIMO 

DOM JMO 

MAG. CARGL. AI>: WAM: 

S. S. THEOL. DO.T. liRVE.ii.f'U\LH IiMO, 
PROFESS. ET LCCT. tLOQU. C^LiM, MEKlTlSSlMO, 



Fautori Optimo 



Sacrum 



voluit, debuit 
J. JOHAiXSSOIf. 



OM 

IV A X T E R N A S 

:F O D O - A M N E N. 

1. §. 

J<ort]ens yta glfver I allmanhet at hela vaxt.riket et sakeE^ 
ifaste, Ganska fa vaxter lefva pa vatten-ytan med i vatnet 
nedhangande rotter. Sallan ga nagre vaxier med sine rctter 
pa djupef, MereiHlels utsprida sig icrterna I den ofra jord- 
«korpan , utur hvilken de hamta sin foda. iDenna jordskorpa 
ar olika beskafFad till sin fasthet och blandning, och saledes 
•oliJca tjariHg tiil bade faste ^och til! naring for sarskilda vaxt- 
arter. Haraf .upkommer .vaxiers olika hemvist uti olika 
jordmoner. 

■Waxterna kunna val utur luften hamta naqot tlll -sln 
maring och igenom insugandet af en viss fucktighet bibehalla 
sig , afven en lannre tid, ufan att uttorka, sasom omkring 
Cairo i Egypten, -der landet blott en gang Jrligen vattnas 
af NiJens .flode : der det aldrig regnar, och der iraden , un- 
der de flaste manader af aret, maste atnrijas med narternas 
lcyliga angor. Den sanningen ar dock Onekelig, att de flaste 
vaxt-rikets alster hamta sin foda ur jorden, efter hvrlkens 
beskaffenhet, samt ymnlgare eller rlngare forrad af fodoam- 
ne , vaxtens utvickling, froclighet och fortskyndande till silt 
mal hufvudsakeligen beror. Nar froet blifvit lagdi uii jord^n, 
:3valla Cotyledones , spricka tedan , upskjuta och tranga sig 



"> ' c 

frani genom jordytan. Den fina tradHka roten spruler sig 
derefier vidaie ut under jordeii och upsuper den luirlngi saft. 
som ofvan jorden skall uiveckta effer hand alla ofriga delar , 
blad, grenar, blominor och frukt. Eoten , ehura olika fill 
utseende, skall nastan ensam uiur jorden uphainfa det fodo- 
amne, hvilket vidare uti barkens adror fiirdt till den up- 
vaxta stammen skall frarnbringa sa man^a olika delar och gif- 
va amne liU sa taliika, som sarskilda delars framkomst och 
lillvaxt. • 

For att kunna bestamir.a Vaxte^nas fodoamnen, ar no- 
di^t, att val kanna sjelfva jordarfer.na , neml. Lera , Sandoch 
Kalk, samt deras tillsatser utaf Mat-jord, Vatten , Salter och 
Oljor, jemte det, som Luft , Lyse cch Varme till Vaxternas 
tiltvaxt bidraga. 

Da Vasterns blifvit af Skaparen Inqvarterade under c- 
Jika himmels strek, sa ar kunskapen om det kliniat, som fot- 
dras och den jordmon, som ar tjanligast for hvarje vaxf, 
icke lik^iltig for en Landtman oeh Trngardsmastare. Ju nar. 
mare man foljer Naturens^ eg^ngang, desto battre roasle livai je 
odiings fcretag lyckas. 

Laran om jordarterne har derfdre bllfvrt ansedd sasorri 
en vigtig kunskapsgien for Landtbrukare. Och jordblandniri- 
gar hafva ansets medfcira mycken nytta, emedan de utsadde 
frdn deruii alltid kunnat finna nagot , for sin natur tjanligt 
fddo amne. Den ena jord-arten har ock lillika fdrbattrat den 
andias olagenheter. Att uf-»aka den jord mon , som hvarje 
•vaxt halst askar, har val utaC Sknftstaliare blifvit fuMdJtt j 



) 3 ( 

m-en uigen srirslclld afhanilllng, i anseende till liela vaxtri- 
kct, har hartiils bllfvit beaibetad. 

Lernn har vanligen bllfvit ansedd fdr s^ail^are , battre 
och f(M(le!aktigare, an Sand och Kalk-jord. Dess egcnskap ar, 
■a t gifva ett sakrare faste at vaxternes xotter. Den super till 
si^ va-tteij och bibt-haller det langre, innan dei kanantingen. 
xljupare draga sig iied , eiler i luften bo.iidunsta, Deremot 
hardiiar den af torka och s|*/Icker i manea terninsar sonder, 
sn att rd terna biptti^s och torka. Om den i och f(Jr sig sjilf 
igjfver nagot fddoamne at ViJxterne , kaa med alt skal tviflas. 
Afininstone blir det a deles Omarkeligt. liei-Akpar, som aga 
ingen tll I)!andtiing af Maijord, aro derfdre aldoies magra. 
iLikasom vatnet uti Xer jord langre qvarhalies, sa fdrflygec 
icke eller den dermed blandade Matjordtm sa hastigt, so;n 
uti Sand jord. Lfrans hardhet valler, att en sadan Aker ic- 
lce j utom vid god must ican 'koras. Kdres den vid daligmustp 
upkornma stora kokor, som snart hardna, sedan svarligen sdn- 
^eibvakas ocli skada akren. En stark ler-jord ar otjanlig for 
alla de vaxter, Iivars rot ar €n~ ll/dk> (bulbus) eiler. kndl 
(t.uber;. Sndane rdtter, om/de ligga riagot under jord ytan . kun- 
na der icke ulvidga sig eller vinna nagon storlek och sa- 
lutula- aldrig Idna odlarens tndd,a. I samma mohn gddsel, 
span , Mergel , saud eller kalk tillsattas , kan den val forbat- 
4ras, mencl^nna fdrbittring ar i\% icke lerans fdrtjenst fdr ea 
stdrre afkastning Potater, k^inna val vaxa uti en med sand 
«ch gddsel upblandad lera, sanit blifva gnda och valsmakeli* 
jge j men aldrig kunna de blifva stora, eller bringns lill yra- 



9 



mHghet. Deremot kunna- Kal-rotier, ja afven Rofvor blifvait 
mera gifvande, och det af den orsaktn , att bSda dessa rot^ 
frukter vaxa utl sjelfva jordytan,. ofta liil lialften upskjutne 
«fver densatnrna. Ja renare bla-leran befinnes, desto' nriin-' 
«Ire foda ager den fdr vaxterrie, och om' den ar aldeles ren , 
Tnasfe irrgen vaxt kunna naras dcFaf. Det ar salunda troligt , 
Ht Iveran ren och utan tilisatts icko liimnar nagot fddo amne 
fdr Vaxterne,. ehuru en ansenlig mangd vax-ler gerjia trif- 
"vas pa letrjord , soni likviil altid' maste hysa stdrre eller min-^ 
«i^re mangd af nagon annan tilblaadning , hvilken fdrmar gif-- 
va naring. Leran fdrenar sig latteligen med alla jord arter,. 
och befinnes altid narma.re yian dermed mer elier- rnindre' 
spackad. Pa djupet blir den mera fri fran tilblandning, at-- 
mlnstone af inafjord. De ron , sorn me^d ren! JLera anstallas ,. 
skola befasfa denna Sanning. IVren sadane rdn bdra anstallag; 
Kied urskiilning; ty en vaxt kan fortkomma utr ren lera af 
det vatten, hvarmed den vattnas, likasom en drt kan vaxa' 
utt ren filspan och fulkomligt ren sand. Ja frdn I^-gde pa er^' 
linnelapp-, utan ali slags jord, kunna genora vattning gro oc^ 
till en tid vaxa, anskont deras rctter aga ingenstades fast^ 

3.?- . 

SaJicfen raknas i' allmanhet fdr inager. Uti fulkomllgf 
len Sand fortkommer afven sa litet nagon vaxt, som uti ren' 
Jjera. Nog tyckas vissa vaxter starkt motsaga denna- fdrrno:, 
daiv, sasom Eiyraus arenarius, Carex arenaiia och nagra an* 
«fra, laviFka forckomma utr den magra&te flygsand, fdrattham» 
ma den; rncn dessas rdtter ga antingen djupt ned , der fucfc- 
jig.het finnes, eller krypa de* vidt ornkring'. Utom dess air 
Vaxiernes idrst olika',, sonalige, sasom BalsaHiinen', nia«tevai>« 



) 5 C 

nsff ganslca ymnfgf, da succuTenfa Vaxfer Icunna uti ATnei9 
oderDarlvcr, utan vafen barga slg flere manacler och flere ar,i 
wfam att do eller foilora srn' gronings- kraft^ 

Sandjorden ar alt'(I' los. Den kan arbetas efter behag: 
och kliinpar sig icke fillsaramans uti kokor; men sanden slnp= 
per lart igenonr det legn, sorn faller, cch torkar snarare. Af 
Solens stralar ragei? den starkare hetta, och sages' derfore, vid 
langvarig torka, branna' vaxten,. Sndet uti aandjord skyndar ^ 
genienligen snarare tili mognad, under torra ar,- med lagarc 
halm och smarre ax. XJti sand artas< battre rot-frukter och dS, 
de- der latf kunns utvldga sig, at alla sidor,. gifva de ofta en 
ymnlg afkastning. Hushallare i' allmanhet erkanna, att sand- 
Jord bor oftare godas" och atf godnipgen ej ager lange be- 
stand, eraedan^ Matjorden till en del nedsjunker pa djupef, 
till en def af hettan fortorkas.- Lika^om Leran- gores lucker 
genom pafdrd Sand, sa kan Sand-jorden fdrbattras med pafdrd 
Xera', utan alf antingen Sanden ellei; Xicran: derfdre gifva nie'«' 
s» amnen till fddav , 

J^eii Kali ar sannolikf Tika sa litet fodoamne fdr VaxC 
rikee, som ren liCra och Sand. Blandad' till Lera, fdrbattrar 
den Lerjorden» Mergel anses derfdre fdr etf gddning& amne 
pa Akern , hvllken deraf blir Idsare och' tjanligare fdr Vax-- 
ternas rditer, atf kunna' kringspridaj sig, derutl. Kalken' ager 
sfark dragningskraft till de uti luflert befintelige Syror ocb 
lcan saledes, afven i det afseendet bllfva,nyttig , att tillskyni^ 
(&si Vaxierne eit fddande am^e, elles ait beied» det^P sorajiorT 



) 6 C , 

den ageri (111 den egenskapen, atl kunna Inga och kilngde- 
las uti dess fiiiaste adror, 

5. §. 

Mat-jord kallas den Mull , som genom forru'(f)else up- 
kommer af Vaxter, samt spillnfng efter de djur, sorn lefva 
uiaf Vaxter. Spillning cfler Rofdjur daeej f.allnn och nytt- 
jas afven sallan eller aldrig. Katien oi:li HuiMlen nerlgiiifva 
sitt Album grsEcum , sorn luktar friint och begngnas icke vid 
nagon odling. Pecora eller den tajna hoskapen och Jumen- 
ta , eller Hasten , och sviistt glfva yn>nig tillgang till do-nna 
mull , afven som alla affallna blarler, sijelkar och siamm.ir af 
Vaxtriket. Ju mu&iii',are foda Buskaptn njuier , desio kraf- 
tigare godsel larnnar Jjadugardf-n. V^Oi\ or h tilr.icklig utfo- 
dring af ho och foder-vaxter gifver ahid bune gudsel h(g, 
an iialrn och knapp utfodring af stna och magra ki*-alur Myc. 
ken och bordig ang ar i detta afseendet ovurilerlig och fdr- 
tjanar dl nainn af Akrens njoder, 

Denna niatjord tacker Jc^rdkloteis y!a ofver rlt, likviil lill 
olika magtighet, Alla vaxier 8om fcniya; hva je Vahr, 
forvandlas till jord , antingen helf och halli , eller till 
en ma.-igd af dess deiar. Desse igenoin foriuttnelsew j^ringa 
de till en tvart Mylla, sorn med hvaije aroLas, ber» der jor 
den for efterkomrnande och gifver foda , i buij.in at Mnaue 
ined tiden at storre Vaxt arter. Pa detta siitf haf\a lleif O 
ar , sotn utaf Vulkanisk eld framkonintit aldeles ofiuklbare 
med tiden blifvit bevaKte och befolkade. Df n nugrasfe j'>rd 
lapp i Sverige fiambringar ofia endast Fraktu [Pierib aqvilina] 



) 7 C 

Benna yfviga vaixt, som sjelf behofver ganska lilet fode a.m- 
Jie, gifvei- genom fiirruttnlng en yinnig portlon matjord, 
hvarutl inom ncigre ar , Bjorkar och andre Iioflran frodas. 

Maijorden lcan och bor Saledes anses fdr det hufvudsak- 
Ijgaste fo(lo.an)ne, som for hvarje lefvande vaxt, 1 mer eUer 
mindre myckenhet fordras, upiost uti vatten, och med vatten 
fdrenadt. Efter denna mafjords magtighet upskattas jordens 
bdrdighet, och efter dsfs myckenhet bedd,mes fruklbarheten 
af den jord, som skall odias. Da den saledes ingar i fdrening 
med vaxterne , mSste den naturligtvis mer och mcr fdrmin- 
skas, och efter langre eller kortare tid fdrnyas. Ju flere 
skdrdar tagas af eu viss jord-rymd, ju mera sages den ut-. 
marglas, och hehdfver oftare omgddaSjju oftare den besas. «^ 
En Tradgard, som arligen besas, maste dejrfdre arligen gd- 
das , om deti skall Idna Odlarens mdda. 

e 

En val gddd Aker ager stdrre fdrmaga, afven att skynd- 
sammare drifva viixten fill ansenligare hdjd , och starkare 
grdnska , sajnt ofta talrikare rotskott. Sid och gras visa sig 
pl en s^dan jord, tatare, bredbladigare , hdgre och frodigarej 
da samma slag af vaxffcr, pa en mager jordlapp, stt glesare, 
spinsliga'©, lagare, enklare och blekare , med sma oansenliga 
frdn. — Pa en ssdes-Sker der renarne blif^it mullplogade ocb 
Maijorden till en del bortfdrd, finner hvarje Landtman sira 
Bag tunn , kort, med sir»a ax och fina korn, i jemforelse med det , 
»on» midteri af akren frambringar; samt «itt korn annu dmk-. 
|igare, eller aldeles ultrangdt af Landtha-fran. — De fdrsdk» 
som blifvit anaialde med Sibiriska Ailbusken, [Robinia]. haf^ 



) » ( 

Ta brslyrld rlrnna sannlnq. — De buskar, Kom blifvit plata^ 
terade uti ett upkastadt <like, stun fyldes nietl brunnen rnat- 
jord, vaxie froiligt rneJ vackraste grouska , me<l niangfe skfHt 
och tidif; bUimning; De ater som n-edsattes uii vaulig jor<l , 
litan godnifig och vatnades fdr ofri^t lika med de forra, tyck. 
tes snarare vela <lo nt, an vaxa , och sagos el;iridige rned flere 
lorkade grenar , sarnt lilekgula snart vihnarnlo blader. — Et 
vanligf I/ofirud. pliintei adt i god jurd hai kuunat skjuta hela 
sex qvarter, pa en sommaV, da Gtl annat , satt i mager jord, 
knapt kunnat lifuara sig , fatta standpuukt och v.ixa rnycket 
langsamt. Hvar och en god hubhallare kannr-r denna ■orn- 
«tandighet. — PS en mager aker utsar hau uiiai(.' siu sad.ocU 
ett Tunneland fetare aker gifver bau rjiiudie u(s:i<le» Afven- 
som han altid vantar sig yrnnigare skord af en val gjodil S- 
ker , an af en mager, En rnager aker kan val nngon g-ing, 
undcr sii kallade Xlegn-Sr, gifva ymuig vaxt: rnen en fetare 
aker gifver da, af samma orsak , iinuu ymnigare siid , sa franit 
icke regn faller tiil den myckenhet, uft <leu frodigare vax- 
ten qvafves af ftir myckeri naring, Jikasoin eit djur af si/i 
ogen feima, 

(6. % 

Vatn iir det andra hufvudsakliga fodande amne, 'som 
"hvarje viixf oumgaugeligen behofver, ,f(ir atl kunna lefva , 
lillvaxa och forokas. Ulan vaitn kan iniet annat fodoamne 
uphamtas af nSgon tirt. Fodoamnet ma vara hvilket som 
liiilst, sl maste det vara i vattn sa -uplttst, att tlet af de fi- 
nasic ror kan indragas och tijl alla Yl.Jindar fiamtriinga. 



) 9 C 

Snmlige vaxter , i synnerhet de, som tillhora de forraste O- 
deuiailcei, kiitina ganska lange uihiirda utan vatln; inen i 
liingden forgas ocii do afven de , utaf Jangvarlg torka. De 
xnasta crier tillvaxa skyndsamt och utbreda sig yrnni^t, da 
^» tillrackeligeri vattnas. Tragardsinastarens hela konst 
hvilar pa denna Pelare, sedan jorden i ofiigt blifvit val be- 
redd, Nar langvarig torka infallei-, om jorden aji ar ahirig 
sa val hafdad och gjcidd , sa spar sig Landtmannen antingen 
fin och ringa groda , eller ocksa missvaxt. Han suckar 
derfore efter regn, och nar det 1 tiilborlig ymnighet , samt i 
ratlan tid intriiffar, lofvai- iian sig en rikare groda , och gla- 
der sig at den tillkOmmande skorden. Somlige ortslag, sa- 
som den saftfulle Spinaten oclr den genomskinlige Balsami- 
aien , bestar af nastan intet annat, an vattn. Dess jordagti- 
ga delar aio ganska ringa. Andre ater aga ett motsatt 
fdrhallande och kunn-a iitnob sig med mlndre vjittn* 

Saledes , ehuru ostridigt det s^^nes vara, ait vattn ock 
anatjord axo basis for det f6d..nde amnet , hvaraf hvarje Vaxt- 
Bikets varelse utvecklas och underhalies; sa torde likval vat- 
net kunna anses, som det fornamsta och nodvandigaste der- 
tif, De ron , som i detta afseende blifvit anstalde, hafva 
hestyrkt denna sanning. Helmonfs forsok ar ganska mark- 
ligt. Han tog aoo. #, Jord , val torkad i ugn< Denra la- 
des i ett Kiiril, som tacktes val ined ett jernblack, forsedt 
rned fina hal. Uti Kaiilet planterades en Pil.quist af 5. 
#. vigt. Efter 5 ars fdrlopp vagde fil tradet ;6y # och 
3 unts, oberaknade alla affallne JBlader. Nar jorden sedan vag- 
<d«s, funnos knapt 3 unts deraf fdrloTade, sa att af regnvattn 



> 10 C 

hade Tradet vunnit nasfan hela sin (illvaxt. Igenom 
ymnig vatning fiarnbringas arllgen uii Tradgardarne en niycr- 
ienhet Spinat och andre atbare Koksvaxter, afven som af en 
avag och elandig ranka tilivaxa, inom fa veGkor, stora och 
tunca Meloner och Aibuser, Igpnom ymnig vatning ut. 
breda sig .Traden 1.V.& allenast uti flera och storre blad och. 
grenar ; utan sjelfve blonsknopparnej fur kommaride aret, till- 
danas deraf uti storre mangd. Ett dylikt Exempel har H:r 
Piseses haft tillfalie att se hos don kunnige Trngardsrniisraren' 
Ackerman, hvilken en sommar foretog sig, alt ovanligt yrn- 
n.igt vatna sine Pomerantstran , hvaraf foljden vjsade sig det 
pafoljande arer, da han erholl en ovanlig myckenhet Pome- 
rantser. Oen ovnrderllga vinstj. som vatnet salunda, sa» 
$om det nodvandigaste fodoamre for vaxterne , tillskynd.ir en 
idog Odlare, har liirt den omtanksamme Chinesen, att leda 
genom sido-Kanaler, dpt fran bergen " nedrinnande flodvatner, 
ulll sine Tragardar och akerCallt, for alt under den torra 
arstiden vatna dem och vinna en hogre afkastning, ■ Brist pa 
xe^n kan ej ersattas genom nagon slags godning, ehuiu en 
■val pjtxld aker kan mera fortskynda sa val en allmannare 
fions groning, som der s hasiigare tillvaxt, och afv^n battre 
znotsfa en Inngvarig pafoljande torka. En omtanksam akerman 
utsar derfore oiri varen , sa snart akren bar hasten , sitt korn 
och nedharfvar det Af den must jorden da ager , kom- 

xiier kornet gertva allmant till maltning, da det sednare ur- 
satt , groF dels ganska ojemt , cTer» med svagare brodd upkom;- 
rnit, af infallande toika f<irvisnar. N?gre dagar efrer ett 
sadanr ridigare utsade , da iikren reder sig kan han rned Tvad- 
stosken nedkora sttt redan grodda korn, ocli nedhaifv» defy 



) " ( 

da andre fovst barja sitt ufsade , hvllket, om langvarlg torka 
pjlfoljer, bltfver antlngen ogrodt eller sma-vaxt. Vattn ar 
altsa af liogsfa vigt , och det nodvandigaste af alt for hvarje 
Xaudifuan, det s^ikraste medel till jordens frugtbarhet, dcC 
■ymnignbte af alla Elementer pa var jord, det oumbarligaste 
for Djuc och vaxter, for alr, hvad lif ager, Utan Kilens 
Talgorande 6f%'ersvamnirig skulle Egyptens falt, llkai med 
nargransande Oknarj sta aldeles ode. — Storsfa clelen af A- 
frlkas vidsffackia ddemarker sta, i brist pa regn , floder och 
insjoar, ahieles nakne^ skogldse, fdrbrande, ofta otillgangHge 
och obebodtle af djur och Manniskor. — Hvarenda Eonde i 
Sverige vet ganska val, da langvarig torka om somniareri 
infalfer, att sadeshalmen blir fin j och sadeskornen sma; af- 
"vensom Tragardsmasfaren ser Spinaten och andre Grdnsa- 
ier, rned .siiia och snart torkande blader fortskynda till sin 
blomma och frdsattning, 

Vattnet ar saledes fdr Vaxt rikets behof ocli naring af 
yfter«ita vigt. Det utgor den tunna vatska, som fdrmar 
intranga och upstiga i vatskornas rorj som ska!l upldsa och 
fora rned sig alla andra narande delar j och sora afven skall 
fdrena andre, for vaxtens anderhall nodige, men ej utom 
detsammas afghrd , fdrenlige amnen» Utome elden, ar vat. 
iiet det tnast Idsande amne» som genomtranger , snart sagt,, 
alt, och till vaxtens alla Jelar medfdrer alt det, som kan 
fjdria lill dess utveckling, underhall, tillvaqtt och vidare foit- 
plaiitntirg. 



THESES. 

1. 

<2uemadmodum studium Hisrorine Xaturalis in genere 
hominem ad pleniorcm Suprrjni Numinis ejusque Per- 
fectionum notitiam perducit, sic oeconomiam Pianrarum 
scrutaturo, in priniis Sunimi Creaioris Magnalia patebunr. 

II. 

Nemo non novit, Animalia absque alimento vivere 
non posse; at VegetabiliLus suum quoque esse acque ne- 
cessarlum , scire juvdc. 

IH. 

Admirandum sane Naturae mysterium, quod i:n"cum 
hoc nutrimentum tam diversa tfficiii, non ni oivtr^jj, u odo 
Plantarum speciebus, sed etiam in una eadv^a.que Pianta. 

IV. 

Multum Agriculturae consuleretur, si laetamini aitifi- 
ciali parando, major impenderetur cura. 

V. 

Sed in Agricultura si proficietur, antecedat nccessi 
est, exacta vanorum iQnx generuni vogmtio. 



DE 

NUTRinONE PLJNTJRU3I 

CUJUS 

PARTEM SECUNDAM 

VENIA EXP. FAC. MED. UPSAU 

PR^SIDE 

C P. THUNBERG 

COMMENDATORK RKG. ORD. DE WASA, 

Med. DocT. pROF. Med. etRot, Keg. etOrd. Reg- Coll. Sanit. Memb. 
HoN. AcAD. Cjcsar, Petropol. ei Nat Cunios. Reg. Sci.yNT, LOND. HolM» 
Agric. Med. et Evang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Hoim. etCiv, 
Oecon. FiNi, HoNOR. Wermel. Westm. Calm. et 6rebr. 
Bekol. Nat. Scbut. Paris. Hafn. Moscoo. rt Halens. Hist. Nat. Gorenic. 
Pkii.ad. Lond. Harlem, Amstelu. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Ni- 
ORosiENS. turicens. Ienens. Linn. Londin. Reg. SciENT. Phvs. et Phyto- 
GRAPu. Gottingfns, Scient. Gothob. Monach. Erlang. Wetter. 
Nanciens. Marpurg. Med. Paris. Emdl. Monspsl. Med.Matritens» 
Med. et Nat, Stui«os. EniMBjRG. KT Petrop. Medico Chir, Membro 
NEC NON Acad. Scient. Paris. et Institut. Nation. Monspehens. Agri- 
OVLT. Paris. MEmc. Londin. Sgandinav. Florentin. et Batavin, Inb. Ok. 

CORRBtrOKO. 

p. p. 
AND. BERNH. LINDROTH 

STIPENB, R£G. SMOI.AMSVS* 

IN AUDITOR. BOTANICO D. IX. JUNII MDGCCXIX. 

H» A. M. S. 



U P S A L I ^ 

OXCBCSBAKT REGIA ACADSJtfXJB TVPOGRAPSZ» 



MADAirE 

GUILLEMETTE MAR. LINDROTH 

nee de G R A A n E II , 
Ma trcs chere Tante ! 

La •vTale reconnoissance dematule en vaiii une expression cla 
«entiment de rame; car sa perfection depend du coeur, dont les 
nuances' delicates rarement nons peintrimage exlerieur ! Et qnels 
hommages pourront nous payer a ]a bonte consolante d'une bien- 
faitrice , si la vertu, quand meme placee loin de nous par la na- 
ture , jamais elle n'eut influe sur notre bonheur , a droit de 
pretcndre a nos sacrifiees. Et ne faut il pas aussi qu'un seule 
sentiment depouille ainsi la mecanisme de la paroje ; car ce n'est 
qu'a travers 1'etendue immense delapensee, que 1'infiui se pre- 
sente aux sollicitations des mortels. Mais il n'est pas pourtant 
ime intjuietude douloureuse, qui rend ce vif desir plus difficile , 
c'est un plfiisir inexprimable de rcime, que de conibndre les ob- 
jets , qui rinteressent dans la vie avec les vives attentes de l'e- 
speiance, doiit le bonhenr paisible et doux, s'annonce parPhar- 
monie interieure, ou les passions humaines ne doivent penetrer, 
ct qui nous laisse gouter d'avance la felicite de la vertu. Des 
les premiers jours de ma jeunesse, je promis d'honorer les 
noms sacres de la vertu et du bonheur! Cest riiommage a l'une, 
qui ne me fera pas indigne de rautre!' Etpeut-etre rien n'exci- 
tei'a plus vivement cet interet, que les rapports, dont nous laisse 
jouir xin esprit cnltive par les sciences et les belles lettresj car 
l'esprit c'est la vie eterneile de la raison , qui eleve les mortels 
au dessus des mcslheurs et des souffrances terrestres et nous fait 
vrairaenc sensible.f ^et bons; et quoique jeune eucore, jen'airien 
goute de ^ceite cxaltation coelcste, que donne la profonde etude 
de la nati.re, je vois pourlant cette conibinaison interieuie, 
qui est le fondeaient de la religion et de la morale , et qui 
me ranieuera toujours de ce monde pltysique a la contem- 
plation do ce qu'il y a plus haut ct plus saint. Permettez moi, 
donc, Madame, de vous offrir les premiers fruits de mon travail, 
votre nom sera toujours la gloire de mes succes, et votre feli- 
cile robjet de mes priers, et ne rejettez point ce tribut religieux 
tl'un coeur pur et simple, qui n'osera jamais depasser ies bornes 

du respect profond 

avec leqiiel j© suis 
]VIadaine 

votre tres llumbTe serviteui' 
ANDRe B. LINDROTH. 



FABRllvOREM 

Herr D A N I E L W I B E R G 

snml clcss Frii 

U L R I Q U E W I B E R G 

Ibdd IIOFFMAN 

ENKEFRU FABRIKORSKAN 

A N N A C A T H. B L O JVI xM E N D A H L 

fddd IIOFFMAN 

rAdmannen och handelsmannen 
Herr NILS LUNDGREN 

' 5amt dess Fru 

CHRIST. CATH. LUNDGREN 

fddd W1J3ERG 

liuldaste A n f 6 r v a a d t e r ! 

Emottagen med ralbehag jietta vordnadens och tacksamhetens 
hehga offer 

Edev 



ddoijukaste tjenare 
BSHIiDT JLI^UROTH. 



' OM 
WAXTERN AS 
3F O D O - A M N E N. 



7- §- 



i3fl 



alkr^ Alkaller, Syror, sa val faBte, som flygtige , aro all* 
iniint erkande, sasoni s-tarkt drifvanfte och vaxten befordran- 
de, inn^m vaxtriket-s o-mrad^. Deras fi-na, af vatn uppldsta 
^lelar, kunna inga i vaxternas tranga kanaler. Ett trad , som 
planteras u4i en grop , uiL kvilken en dod liund blifvit 
zaedmyllad» tros alJmant af <ljureis forrutnande och dess ut- 
v^cklade Sngor, vinna en starkare tillvaxt, Den sad , som 
stopes uti Saltpeter, bade gror och vaxer frodigare , an cn 
annan ostdpt. Efter svedjande far man siu-ndom se en ym- 
nig viixt , och ej sallan fler« stand uppskjutn-e fra-n ett enda 
iRagkorn, afv^nisora axen blifva af ^vanlig iangd. Tran- 
grums anses i Bohiis Ean, sasom e\t ypperligt gddninffs- 
amne, fdr sin olja och sitt flygtiga Salt. Urin-fiamllngar med 
gddsel tjana afven fdr samma oreak. Detta allf har vallat, 
att man tillagnat Salter en stark utvecklijTgs - fdrniaga , och 
anset d&m sasom tjanlige fddo-aranen fnr alla vaxter. Att 
salter in^a uti Vaxterna och ut^dra der^s besiandsdelar, fin- 



) 14 ^ 

ner man latt af den snlta stnak , srtm sjo-vax(erVld bafs stranf^ 
derna, och succulente Viixter uti Africas och Siberlens ode- 
marker aga , sasom Salicorniae, Salsolae, Crassulas, Meseinbry- 
antheina och mangfaUige andre, hvilka till aska forbrande 
gifva Soda ialt, Ehuru man icke larer kunna frankanna 
Salterne all egenskap af fodande amne , ar det dock sanno- 
likare , att de snarare bora anses, som retande medel, att 
satta vaxternas fibrer ocli ror uti starkare verksamhet , att 
insupa bade vatn och de i vatnet uplciste fodande amnen 
af niat-jorden. Jorden mattas ogonskenllgen af dem, sa att 
svedie«land, efter en eller tvanne skdrdar , for langre tid 
blifver. ofrugtbart. Yranigt anvande gora de mer skada, an 
nytta,.och bdra derfdre rned fdrsiktlghet och matta anvan- 
das. Otvifvelagvigt bidraga Salter dertill, att de oljagtiga 
delar uti matjorden kunna fdrenas med vatnet, och att den 
deraf saledes tillredda Sap lut kan lattare rnga och uppdragas 
af vaxt-rdren, samt gifva ett fddande amne, som verkar med 
stdrre styrka, an den , som vatnet ensamt skulle kunna 
astadkomma. Aska efter fdrbrand ved och afven Sot , raknaa 
till godkande gddningsamnen fdr det Lut salt, och den fetma,, 
som de innehalla). 

8. §:. 

I llkhet med Djuren , tarfva Vaxterne till sin lillvaxf 
och irefnad, icke blott fdda, utan afven tjiinlig Liift^ LjUT 
och l^arme , hviike alle aro oumgangelige sa val fdr det anL— 



) >5 ( 

TnallslcaT soVn det vegetablllska llfvet. En vaxt vantrlfves 
alltitl uii en instangd, oren luTt. Uti en rnork kallare blir 
viixten blek, sjuklig och ' vanstald. Utan en viss grad af 
varme, som likval ar olika for olika vaxter, kan intet fro 
gro och ingen ort fortkomma, man ma vatna och goda deti 
sa mycket rnan behagar. Utaf Solens Ijus och vatme upfri- 
skas allt lefvande i hela Nataren: Hvarje vaxt lifvas deraf: 
froet ofvergar till groning: saften upstlger i de utvidgade 
roren : knopparne pa traden forstoras, opnas och utvecklas: 
blad och blommor fraraalstras: frugten vinner sin mognad 
och hela vaxten hinner sin bestammelse, enligt den allgode 
Skaparens allvisa afsigt. Sol-rogen vander sig hela dagen ef- 
(er Solens framskridande ifran Oster till vaster. Alle de 
blomster.vaxter , som stallas vicl fonstret, boja sig lufande at 
sol-sidan, fdrde af Solens dragnings.kraft. Stalles en Tulpan 
i fcinstret emot Solen, sa utbreda sig blommans blader nasian 
horizontelt, och om hon straxt derpl stalles i skuggan , sa 
drager sig blomnian tirisammans. Af Solens valgorande Ijus 
erhalla alla vaxter sine liflige fargor. Under dagens Sohsken 
och u(i fri luft insupa bladen oxygen, da de derernot om 
natten samla uti sig kol-syran. ' Denna attrdrtion 'om^axlar 
beitandigt och (orde, fasfan i ringa mohn, bidraga tiri- vax- 
tens underhsll , afvensom va-xferna af natternes Tngtiga -dagff 
underhallas och upfriskas efter dagens mattande hetfa. Kold 
ager, err,ot varrne, en stridig verkan. Den skadar och hindrar 
all vegetation. Ju hogre vaxterne finnas pa berg i en kal- 



) i6 C 

tare luftkrets , desto mindre. ach lugre aro de tlll alla sina 
delar. Af en viss grad kold kunna alla vaxter dodas, De 
hetare klimaters cimtaligare alstcr fordraga icke de kallare 
landers strangare kyla. Nar vintren uti var Nord anoalkas, 
blekiia ocli falla tradens blad.er, och hela, Floras blomster- 
arme bereder s-ig,, att ga utl vlnterqvarter. Nar vinterkoldea 
©m varen lange fortvarar, framkomma var vaxterne sent ocb 
Traden opna da afven Kela manaden sednare, an vanligt,. 
sina blomraor och lofknoppar. Varme ar salunda foc hvarje 
lefvande vaxt af hogsta nodvandl^het, afvensom Solens. Ijus- 
och Lifs luften. Desse vederqvielca och upHfva allt, samt 
tUlika med regn och den. dyrbara matjoiden frambringa p» 
ytan af vart jordklotall den beundransvarda pragt, som raed 
hvarje ar fornyas tlll Manniskora oclx MLlliaxder andxe vak^ 
seUers nytta och gladjs. 



9. 5' 

"ETti fbista delen 'dr vlsat , att Leran ren ogH utan tnil 
Blandning af mafjord , icke narer nagra vaxter j: sanden ren 
icke eller och nappeligen kalken, i och fdr sig s-jelf^ Mat- 
iorden dcremot, blandad med lera, sand, kalk cch andre 
aranen, uti olika proporlioner, ar tiJlIka raed vatn , vax- 
ternea fornamsta fodo-amne. Ju tunnare Matjorden befinnes,- 
desto magrare aker: ju djupare och ymnigare, desto fetare 
©ch bordigare. Alt oka deanas myck^^nhet, bor derfdrc va- 



3 '7 ( 

Ta hvarje gcd hushallares Lem6(lan<Ie. Vatnet ar afven liogst 
nddvandigt for hvarje vaxt-rikeis alsier. Det fcirutan tranar 
och bortddr allt, jorden ma besta af hvad amnen , soni 
halst. Nodig vatning fdr sin odlade joid kan en I;andt- 
man aldrig, eller sallan i stort anskaffa. Sadant beror af 
jiordmo^nens egna lage , af regn, himmels-strek , arsiidetj ask- 
vader, ofversvamnlngar eller andre tillfallige orsaker. Hans- 
fdrnamsta onisorg bor deifdre rigtas derhan, att utsa sin sad 
pa tjanlig tid oeh aga en sadan jord-blandnTng , som langst 
bibehaller nddig fuktighet. Man har chemice undersdkt 
jordarterne och stora fdrmoner hafva blifvit utlofvade af 
deras anvandande till sadane jordblandningar ;■ rnen des&e 
hafva oftast blifvit kostsanime, sa att de af Liandtbonden 
i allmanhet icke kunnat begagnas^, -utan blott fallit pa en idog 
Tragardsroastares eller fdrmdgen S"tands«persons lott. Der lan- 
det uti China och Japan ar kuUigl, leda desse tvanne idoge 
jordens odlarey det ifran bergen strdm«vis nedldpande vatnet, 
genom grafne sido-kanaler, tiJl sine akrar och planteringar ; 
och pa Goda Hopps udden utdfvax afven den fliiige Kybyg^ 
garen samma konst, fdr att vatna sine VinJand och frugt» 
rragardar. Utom dess nyttja de ivanne fdrra Nationerne et 
vatnings* och gddningssatr, sora andre sallan eller aldrig be-- 
^agna, nemligen : sedan de samlat med omsorg all dten spIM.' 
ning, som faller efter djuren, rillika med urin och afikraden' 
ftSn hushallet, omrdra de detta med varn till en mdlja?, 
utbaxa dcn uti 2:Qe ambar ocb iued en slef begjuta den up^ 



) 18 ( 

komna kvarterslanga brodJen. Sadnnf lcan verkstallas endast 
uti folkrike lander, der jordbruket ''fier bela sitt varde och 
der inge binder ligga i v.'igen for T.andtmannens idoghet, 
sasorn ofver allt 1 det liirda och uplysta Europa, 



§. 10. 

Efter Naturens allmanna L,ag trifvas vissa vrixter val 
utl en magrare jord: ,somlige battre uti lera, som Gas cirten 
(Potentilla anserina) och Hasihofven (Tussilago farfara): andra 
baitre uti sand och Iiis jord, sorri Spergel (Spergula arvensis) 
och Qvickroten (Triticum repens): andre ater aska uiergel 
eller karr jord ; derfore bor altid nagon af desse jordarter vara 
med rnatjorden blandad. Likasa ar en sidlhnd och vaitenrik 
jordmon tjanligare for vissa vaxier, sasom kassevla (Poa 
aquatica), kafvelgraset (Alopecurus pratensis; och fiorin-gra&et 
(Agrostis). Bade groning och rnognad beror ofta baraf, stun- 
dom till flere dagar ock flere veckor. Salunda gror till 
exernpel bade Ragen och Kornet mycket hastigare uti Sand- 
joid, an uti Lera, samt mognar afven uli den forra snarare, 
Da man salunda formarkt, att sonilige vaxter kunna fortkom- 
ma pa en raager jord, och att andre dersfades trana bort 
elur do af brlst pa fmla : da man tillika sett, att somlige 
T^raxier kunnat ymnigt forokas pa en sank jordmon, hvarast 
aiidre vantrifvas och fordrrinkas: dii erfarenheien liirt, att eii 
fctare jordmon icke allenast frambragt en ymnigare skord , 



) >9 C 

ntan stuntlom genom ofverfldfllg fdda fdrorsakat sjukdoniar 
och gifvlt mera gras, an kaina; sa ar det af mycken vigt fdr 
en huslu^illare, ait val kanna , huru jorden fdr hvarje sar- 
skild odlings-vaxt hdr vara beskaffad , fdr att deraf draga 
inasta nyttan. Erfarenheten har afven visat, att vissa vaxter 
i ymnigare matt fordra fddo-amne, och saledes mera matta 
jorden, an andra, och att vaxterne i allmanhet mycket rner 
matta jorden, da de ga i frd och gifva mogen frugt ; afven 
som , att somlige vaxter i denna del dfvertraffa andra, efter 
deras.olika beskaffenhet. Allt detta fdrtjenar en Landtbruka- 
res upmarksamhet och gifver honom anledning till alla de 
nddiga fdrandringar och anstalter, som vid ett omvaxlande 
jordbruk kan befordra hans masta nytta. 



II. §. 

Da de magre jord-arterne lera, sand och kalk icke" 
Cgenteligen innehalla nagot fddande amne fdr nagon vaxt, 
utan ijana mer till faste fdr densamma och sasom ett amne, 
hvarmed matjord, vatn, oljor och salter kunna blandas ocli 
fdrenas ; sa kan man icTce sdka hos desse jordarter nagon fdr- 
niinskning eller fdrandring, som en uppvaxande grdda fdr- 
orsakar. Mat-jorden ater, eller" Svartmyllan^ innehaller fle- 
re lait Idslige och fine delar , i synnerhet kol.amne', )olja och' 
salter, hvilka alla lata uppldsa sig uti vatten , det allman- 
naste Idsnings -amnet pa var jord, och igenom fdrening sig, 
emellan goras tjanUge,, att upsiiga i vaxtens fina sug,- rdr,. 



) ao ( 

for att spridas tlll alla sarskilda delar, joch gifva hvar ocii 
en den foda och den form , som Skapar«n for hvar och en , 
c{"ter dess sar«kllda (^mechanisme) bygnad bestamt. Denna 
operation maste kraftigt understddjas utaf den omgifvande 
luften : af varmen, som genomtranger och utvidgar allt: af 
I>juset (Lyset) sasom en stor orsak till (attraction och exha- 
lation) indragning och utdunstning, samt afven den egna 
omarkeliga Lrifskraft, som blifvit sarskild .gifven Et hvarje 
l^fvande varelse, som iir af mycken och vigtlg hetydelse och 
«om icke larer kunna underkastas na^on chemisk granskning. 

13. §. 

Hvad , «om salunda bor komma i betraktande, ^r Mat- 
jorden med dess bestandsdelar, hvilka underga en bestaa- 
dig minskning dels af den foda , som en vaxt «leraf dragec 
till sig, dels af alt det, som Tuft och vatn upploser och bort- 
dunstar u(i angor. Aldrig klagar nagon Landtotan derofver, 
att leran forminskas pa dess ler-akrar, eller sanden pa desf 
sandiga aktfrskiften. Deremot ar den klagau alman, att mat- 
jorden fdrminskas; att Ikren blifver, efter hvari sade, fatti- 
gaxe, icke pa lera, kalk eller sand, atan pa mat-jord. la- 
gen Bonde forer Jera pa lerakrar, eller sand pa sandakrar, 
sasom gddnings. rimi)e. Gdd«el ifran ladugarden , torf ifran 
backar, dy-jnrd ifran karren , spanor ifvan vedbacken, «ska« 
sot och dylikt, med ett ord allt, som kan fdrvandlas till 
svartmylla, eller xnnehaller salt och fetma, utgdr hans cnda-' 
|te sa kallade gddnings amne. 



THESES. 



I. 

. Qui att«ntis oculls Hbrum observat Natura», Infmlte mul- 
lis constantern foliis ad omnium rerum Creatorera veneran^ 
dum , faeile ducitur. 

II. 

Oraniura rerum, ex quibus allquld acqulritur, nilill 
sane est Naturae co^nltione ineliuSj nlhil uberius , nlhil 
dulcius^ nihil dvuique homine libero dignius. 

III. 

Cognitionem Herbarum in omni vitsB genere prodesse 
ncmo ia dubrum vocabit. 



IV. ' 

Migni sane Inferest, Inde a tenerls annls etlam ad mi-' 
nlmas res adsuescere oculos adverteie atteutos. 

V. 

lis, qui rel rustlcae incumbunt, oogniilo morborBra» 
qaibus arbores herbsque ssepe laborant^ est utilis. 




DE 

NUTRITIONE PLJNTJRDM 

cujus 
PARTEM TERTIAM 

VENIA EXP« FAC. MED. UPSAL; 

PRyESIDE 

C P. THUNBERG 

eOMMEND A.TORE REG. ORD. DE WASA, 

Med. DocT» Prof. Med. etRot. Reg. etOkd. Reg- Coll. Sais'IT. Memb. 
Hoij. AcAD. C^sar, pETROPnt. E7 Nat. Cukjos. Reg, Sci5.nt. Lond. Holm» 
Agric. Med. et Evang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Kolm. et Civ. 
Oecon. FiKL. HoNOR. Wermel. Westm. Calm. ET OREBR, 
BrrROL. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. Gorenk. 
Fhilad. Lund. Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Ni- 
i^RosiENS turicens. Ienens. Linn. Londin. £t horticutur. Reg. 
SciENT, Pnvs. ET PkytocSraph. Gottingens. Sctent. Gothob. Monach. 
ErlAng, Wetter.Nanciens.Marpurg. Med. Paris.Emul.Monspel, 
Med. Matritens.Med. et Nat. Stddios. EmMBuRG. ET Petrop. Medico 
Chir.et pharmac. Membro nec non Acad. Scient. Paris. et Institut. 
Nation, Monspeliens. Agricui.t. Faris. Medic. Londin. ScANDjjifAV. Flo- 

RENTIN. ET BaTAVIN, JnD, Or. CORRESrOND. 
' P. T. 

ADAMUS HEDRfiN. 

vkrmelandus. 
IN AUDITOR, BOTANICO |D. IX DECEMBR. MDCCCXIX; 

H, A. M. S. 



U P S A L I Ji: 

EXCUDEBANT REGI-« AQADEUIM !PYPOGRAPHI. 



KRyDDKRAMHANDLAREN" 
H 6 G A D L E 



HERR OLOF EACKSTROM 



SAMT 



HOGADL A 



FRUN CATHAR. C. BACKSTROM 

FODD I M M E R M A N. 



YoirdnQdsrulU ocli UicTvsamt 



af 



AD.»ai H£DRCt>r. 



BRUKSPA.TRONEN 



hogAdle HERR 



ALEX MALACMAS BERGER 



med Vauskap ocli Srkauslu 



af 



AI?AM HEDSeAI. 



^ . THESES 

I. 

Liber Naiinae omnibns ad legendum pntet, foliis 
snis infinite mulcis, sapierrian» et omnvpotentiam Crea- 
toris luculentissime manifestat, omDesgjue ad Deiim ve; 
iierandum, quam «laxiine ducit. 

11 

Regna Natnrae intimointer sp cohaBrent vincuIo,Iimi- 
*fesque eorunj non certe definiri possunt. 

III 

Heibarum cognitio, ut: semper est jucunda et dulcis, 
^a et omnibus temporibus utilis. 

IV. 



Si Bptanica tanfci esfc pretii, de quo nemo dubitare 
possit, agriculturse haud est aspernanda. 



Agriculturae studiosos Chemia multum juvat, si ter- 
ram cuiiibet seminaiioni aptam, fructuumque fecundam, 
velint. 



O M 
W AXTERN AS 
F O DO-AMNEN- 



13- §. 

jc\tt cienna godsel glfver blittre groda, derom ar bonden for- 
sakrad, afven som, att akren blir i samma fdrhallande mag- 
rare , ju flera grodor hamias af densamma, En aker, 
som tvingas ntan godning till -flere ars grodor, blir sluteli- 
gen sa utmargla^, att han lcke bar nagon slags groda, at. 
mlnstone icke ioRande. Om Sag sas pa nygodd aker, sl blif- 
^er fdrsta grddan derefter den basta och ymnigaste: andragrd- 
dan mindre bade till myckenhet och halt, emedan gddningens 
niangd och kraft redan blifvit -fdrminskad. Tredje och fdl. 
jande arens afkastningar blifva 'sarare, och gifvande alt min- 
dre och mindre. Lagges -en sadan nygddd aker i trade och 
far livila hvart annat ar, sa hamtar "han under denna hvilo- 
tid tilbaka i nagon Tnohn nagot tjanligt narings-amne, deli 
utur luften, dels af det ogras, som iipvaxer, nedkdres och 
fdrmultnar, dels af d«n spilning, som faller efter kreaturen 
som afbeta trades-jorden. Detfa visar nogsamt , att gddselens 
fddande delar af hvart sade fdrminskas, och att de samma 
mlste blifva ringare fdr hvarje pafdljande sade , samt jorden I 
samma fdrhallande magras och afmattas. Att afhjelpa denna 



) 32 r 

oTb'genhet, T€ta Sunnige HusliillVsre, att besa trac^es Jorffen med 
!Bt)hvefe , som (ill gndiiings vinnande nedkores , eller med 
Vicker, hvaraf stommen» sedan orten gron blifvit afslagen r 
nedkores, fdr att rutna och goda. Don stomm , som blifver 
efter de vanliga bargade ocU i frd fullmognade sadesarterne» 
ar aldeles fortcjkad och glfver altsa nedkord ett rlnga fortad 
af narande Vaxtjord. 

Den foda , som en Vaxt njuter ai matjorden , kan docte 
e'} ensam valla all den ofverklagade fdrminskningen. Myoket 
dunstar bort och forflyger l luften, i^ synnerhet dess oljagti* 
*\ delar och flygtiga saiter. Vatnet , som skulle forvandlas 
lill Vaxternas bestandsdelar, nedrinner , . tlll nagon dei , dels- 
i jorden, dels uti storre mang;d £6rflxs.€r dtt l luften , foc^ 
yandla.dt tUl de finaste angoE. 



1:4'. ^. 

Ingen Landtman tviflar derpa , att jorden icattas af ilere fxir- 
nyade saden r men livarfoie den matfas mera och matjorden' 
saledes mera forminskas, da en Vaxt far ga till mngnad , ar 
en annan omstandighet, som afven bor komma i betraktandev 
XJiom den allmanna sanning, att ju mera frantages, da ea 
Vaixt langre tid far vaxa, desto rnindre maste blifva ofrigt ; sa 
torde granskningen af en Vaxts be«tandsdelar uti blad, stjelk 
och grenar, jamfcJrde med bestand-sdela.rne utaf blomman ocll 
frukten kunna leda till denna uptiickt. Desse bestandsdelar 
aro ganska olika. Sijeiken synes danad-, fdr att fora naringSr 
^aften tlll de dfre delar, da bladen deremot merendelsi, sa' 



' ) «3 ( -^ 

sora frir vadret rtirrige", ersatta den brist, som hos hvarje 
VaKt befinnes, att icke ikunna rora sig ifran sin staad punkt. 
Dessedelar besta ma§t af va(n agtige safter , da dererooi frug; 
Jen odi froet iTin^halla ett ymnlgt mjol agtigt amne, eller Stark- 
lcelse , sacker-amne , med meTa.« XTtl ett helt ax mangkornigt 

livete och uti en enda art skida ar detta icTje ol)etydeligt ti!l 
sin miingd , och torde mera tildanas af fin mat-jord , ait af 
vatn. Sadane vaxter , sora almant ar bekant , matta derfdre 
Jorden mycket mera , fasian olika^ efter sin ollka finhet ock 
frdns st^rlek., Arter mast, derna^t Hvete , sedan Bag , Korn 
•ocli Ha-fra. Att andra starkare och tillika forokade Fodo-am- 
ren maste tilldana frugtens och frons kraftigare bestandsdel'" 
ar, visar Rotens forhallande t^a mlnga vaxter, i synnerhet de 
tva.arige (bieniies) sasom pa Mordtter , PaUternackor , Kalrot- 
tex , IRofvor ocla flere, Forsta 5ret sx^ dessas rotter och blad 
aldramast . kdnagtige och saftfulle: andra- ?.ret utvaxa de uti 
tunnaie, smalare blad och langa blomspiror sa hafiigt, att 
all den safi, «om roten forut agde, fdrsvinner, och att roten 
anda till yttre slcalet blifver Ihalig och fulkomllgt tom. Pa 
fler aii^a vaxter (peremies) forsvagas altid, under hlomning 
och frosattning, kraften i roten till den grai, att den sara. 
ma icke flr i det tillstandet upptagas till brut, slsom ett 
Medicament, «medan dess kraft ar antingen forsvagad eller 
aldeles forsvunnen och- upstigen uti den dfriga vaxiens manff, 
faldigg ufgreningar , hlommor och froskidor. Ett frugt trad 
som nagon gang biir ymnig frugt, mattas sa deraf att det sedan 
ett eller flere ar behdfver hvila, for att samla nya irafter* 



) «4 C ^ 

Ju langre en otllad Vaxt blir q^uarstaende pa marken , 
desto langre och destomera,. wnder sLn, till.vaxt, behofver den 
fdda af den jord, i livilken. den odlas. Eni sades-akers period 
ifran broddens upkomst,. till dess sadeji' skxater i ax, ar knap^ 
mer, hn halften af den. tld:, som, fofdras. for dess. fulla mog. 
iiad, till hvilken Vaxten saledes,. under dubbelt langre tid, 
Wdrar dubbelt sa. mycket fcdo^amne. j, och. sanjiuilkt. mera., aa 
dubbelt.. 



I5t- %■ 

Blommans del-ar aromanga.,, Mundom meraital^rikav an del'- 
arne pa hela den ofriga vaxten;, ocb dessa, som prunka med: 
cn sktinare glans , behofva sakerligen: bade mera: ymnigt och 
af kraftigare halt fddoamnen, fdr Honungs saftens tillredning » 
Hannarnes fro.mjpl. och. annui mera. fdr frugtens lillviixt ocb 
frdens^ beh.6riga styrka. Stjelkar och grenar synas i almanhet 
behdfva mycket Htet till sitt underhall, da. deremot uti fxdet 
concentreras heia styrkan fdr en tillkommande Generation. 
Ett sades-ax ar altid tjockare- ochi lungare?, an nagon- annan 
del , och en gren, full af aplen, behdfver understddjas. En 
cnda Tulpan-blomma ar stor, i proportion emot dess dfriga delar, 
Gurkor, Meloner och. Arbuser aro emot sina nedliggande sva- 
ge stjelkar ofantligt stora frugter. Ett frugt-trad,. som i, luf- 
«en utbreder sin krona, sasom en hei tragard , belastadt med 
orakneligablommor och tal-rik frugt , fordrar uian all tvifvel 
en ttdrre skait ifran moder-jorden, an ett lof-trad^ medmin- 
dre och cnklare frdn. Ett trad;, som ymnigt blommar , fram- 



> 2 5 ( 

visai- likasom cri' ny sKapelse;, livilken har behof af ett ymv- 
nigare och kraftigare fodo-amne,, understodt af varme och an- 
tira bldragande raedel,, att fullkomna: sine; frugter och tillredai 
frdn fdr nyai varelser;. 

Att uti en fetare och oftare; vatnad jbrd"^mohn det fddan*' 
de amnet i stdrre ymnighet begagnas- af em vaxt,, kan mam 
tydligen finna. af nastan alla odlade vaxter , som fa; en ymni- 
gare gddnlng, sorgfalligare ans ocb rikeligare fdda. SaledeS'. 
ser man stunddm den.' En-blommiga Tulpanen fdrdela sir» stjelk; 
och prydas. med flera blommor: den val-luktande Neglikani for- 
vandlas tili' dubbel med flera' blomans: delar utvaxta till tat- 
rikare' blomblad^ Uti atskiltige arter fdrdkas , och ofta fdr- 
dubblas Standames- (Stajnina) antal". De valsmakelige Smul- 
tronen, som pa i\e. raagtare lerbackar vaxa: smai tilli alla. sinai 
delar och gifva. smarre bac, frambarai odlada- i' tragardemmangr- 
dubbelt stdrre jGrd-gubbar, a£ atskillig bade^ farg: och skapnadi- 
Alla dubla blbmsier och alla vanskapliga bloinor hafva altsal 
sin tillkomst af ofverflddig fdda,, och^ ^fvertyga oss om eni 
starkare dragpings kraft tiU de dfre vaxtens delar,. da den» 
samma blomar och mognar sln frugt. Hartill medverka' lifc.' 
val afven. andre- krafter,. sasom Luft,, ILyse och Varme ,, ty/ 
uti lillslutne rum och Orangerier kunna sallan nagre frdn brin»- 
gas till mognad sa fuUkomligr,: som uti^ deu) fria; lufien». 

Harvld maste' komma-: i betraktande^ ahnui Srne* andra om'.- 
standigheier, som sakerligen iiga: en betydiande^ inflytelse pa> 



) 26 ( 

livar och en Vaxt, och gora, att den fordrar battre ocli yra- 
nigare foda un<ier rnognandet af frugten och fro redningen, 
hvarigenom <ifn jord rncra mattas, utur hvilken fodo-arnnen» 
dragas , arl under nogot annat tiUsland af det vegetabllisk* 
lifvet. 

"D^ssp rro forst i likhet med instincten hos Djureh , en statlc 
benagenhet eller drifkrafthos Vaxterna, ett ouphorligt straf. 
vande, altkomma tillblomma, och att igenom fron fcirc-viga 
silt slagtes tilivarelse. Denna ar ganska markbar , tydlig och 
onekelig hos alla VaKter, som for li'tet vatnas , eller lida ut- 
af torka, och afven hos aila dem , som antingen af kreatur 
afbitas, eller utaf manniskor afbrytas. Alt lefvande strafvar 
till detta mal , att foreviga sin varelse och ait uii kommande 
generationer fortplanta den kraft, som den Alsmagtige Ska. 
paxen nedlagt uti hvarje enskilts f()rmaga. Man ser , under 
torra somrar, alla Vaxter tranabort, m.en andock aliid hasta 
till sin blommas utvekling. Spinatens sfjelk och blad bllfva 
da odugelige till Manniskans naring, och Vaxten liten och 
lclen hasrar med skynsam fart till frci sattning. Om en Vax.' 
afskares, da den visar sine blomknoppar, sa skall rnan snart 
finna, att ifran roten , eller nedra delen af dess starnm be- 
standigt frambryla nya blommor, fastan srna och pa kortare stjel- 
kar. Sadane forsok kunna latt anstallas med de allmannaste 
vaxter, sasom Leijontanden (Leontodon) med flere. Till bevis 
for denna magtiga egenskap innom Vaxtrlket, har pa 1780 
talet sjelfva Ragen, en annuel Vaxt ibland Sades grasen , gif. 
vit oss ett aldeles oformodadt och besynnerligt exempel* 
Sedan den samina redan iommit i ax , frds Uen aldeles bort 



) «7 f 

umler en Hti- Juni munad infallande strang frost natt ; men 

"vaxte sedan up igen ifran roten och gaf icke allenast nya 

zx., tHan afven mogen , ehuru svagare sad fore hosten. Den 

andra omstandigheten iir en forokad och starkare Dragnings- 

Jcraft af d:e fddande amnen under frosattningen. Dragnings- 

lcrafien maste under frorednings perioden vara starkare , till 

andamalets vinnande, an fdrut. l.ikasorn bladen, maste blom- 

mans utveklin^ gora denna dragningskraft forokad , icke al. 

lenast fdr sjelfva blommans underhall , utan annu mera for 

frugiens fullkomnande. Uti alla ofrugtbara blommor (steriles) 

forvissna blomfodret , blomkronan , hanarne och sjelfva honart 

snart, saxnt afl^alla ; da deremot uti befrodade blommor honaa 

svaller, och med hvar dag paskyndar froholstrets tillvaxt, 

Bn sta.rkaie befrugtning hos honan utaf hannarnes frd^ 
mjril torde afven ej linga bidraga, att oka dragningskraften». 
JVIan har sett af sakre rdn, att dl honan pa Eken med kans£t 
islifvit pudrad- med mycket fxd-mjdl , hafva de derefier blifJ 
*vande Allon varitstdrre, frugtbarare ochg'fvit starkare Ekar^,, 
Persiarierne pudra dierfore altid honorne pa sine Dadel-tran ^ 
hvaraf Dadlarne blifva mycket stdrre, an uti ostra JndieriA) 
der frdredhingen lemnas at naturens- egen okonstladie omsorg; 
Gch der frugterne blifva gajiska sma. ©m antingen Jnsektera. 
Xarver foriara tradens. blad ,. eller man pl fdrsdk vill af- 
placka dem, skall man snart marka, alt saftens upstigande fdn 
minskas, och att ett sadant trad, antingen till flere grenaTj». 
eller helt och hallet ddr ut, oaktadt dess hela h^yhodgjide^ 
att frambringa nya bladsr». 



) as ( 

17. §. 

Vanllgeri hlomstra och befroas de Tnaste Vaxter uncler 
den varmasie aistiden, sa att varmen icke rlnga bidrager lill 
denna starkare -dragningskraft al' fodo-arnner ifran roteri , anda 
till Vaxtens ytiersta andar. Att fro-rednlngen fcr sine stdrre 
t^ebof drager till sig bade flere och andre arnnen, an bladeri 
och grenarne, tyckes med skal kunna slutas deraf, att 
jorden aldramast matias, da ett och samma sade nyttjas flere 
ganger 1 rad. Ett omvaxlande utsade lyckas biittre, ernedan 
det sannolikt finner andre for sig tjanlige och af forru sadet 
obeijasnade fodo-amnen. 

Besinnar man tillika att en Vaxt , innan den loper i blom- 
ma , ar mindre lill sit omTang , och forokas uti storlek , ofia 

dubbelt eller mer, da den gatt i biomma, sa faller det fran- 
ska nalurligt, att denna fdrokade till<>axt, fftrenad med en 
Slarkare dragningskraft , fordrar storre forrad af foda och un- 
derhall ifran jorden, hvilken fdljagtelicen komrner, att mera 
fdrlora af ^iit kol-amne och sine oljagfige besiandsdelar, samt 
altsa, att mera mattas och -utmagras. Rag-bradden ar om va- 
ren obeiydlig i jamfdrelse med en Rag-aker, som mognarsitt 
frd, till hvilket all naring sl synes dragas, att blad och halra 
alldeles fdrtorka i samma mohn, axen forstoras, mogna och 
blifva tunga, Alla annuella -vaxter framvisa denna syn ar« 
ligen och de tu-irige pa andra aret, da de Idpa i blomma 
gifva frdn och sedan fdrsvinna. Mat-jorden fdrlorar saledes 
under all froredning mycket mera af sine fddande delar, sitt 
Jkol amne, sin oljagtiga bestandsdel och de salter, som forena 



) 2 9 ,. ( 

detn med vr. tn. Niir inan med ornsorg viil godt en Tr<Tc'ardg 
siing , sa slcdrdar raan fdrsta aret den stdrsla grddan af den. 
svarta inaijorden. Andra aret synes sarnma jord redan ble- 
lcare och ^rkastningen blifver iingie procent mindie. Det 
tredje och fdljande aren glfva skdrden iinnu ringare. Slute- 
ligen blir jorden aldeles gia samt Mat.jorden synbart fdrmin- 
skad. Mat jorden fdrminskas salunda tydllgen nied hvarje acJ 
gang, dels derigenom , att den med sin olja och salta ingatt 
i de sadde och wpdvngne Viix^er, dels derigenom , att dess flyff- 
tlgare delar i luften bortdunstat, ly iifven utan sade Jcan Mat» 
jordens fddande egenskap , af luftens och Solens attraction, ga 
fdrlorade, ocli jorden deraf utmagras. 

i8. §. _• 

Den Chemislca Analysen nptacker viil tlll pricka Mat.' 
jordens alla bestandsdelar. Den fdrmar iifven noga utstaka,' 
hvad. jorden innehaller fdre ett utsiide , och hvad den inne-' 
haller efter slutad skdrd; men deraf kan aldrig upgdras na- 
gon beslaind och rigtig beriikning , hvad en Vaxt af jorden 
atniutit, emedan mycket af jordens bestandsdelar , igenom luf: 
tens averkan bortdunstat , utan att lcomma det sadda lillgodo: 
och sjelfva Viixten utur luften dragit till sig; mycket, som 
icke fdrut befunnlts 1 jorden, samt afven valnet och regnet 
jnedfdrt mangfaldlge fddande amnen, hvilke en anstijld cher 
inisk undersokning icke kunnat uptiicka. Denna dragning 
utur luften ar grunden fdr alt Triide, under hvars hvila 
Akerjordensages hamta, och otvLfvelaktigt hamtar nya krafter 



1 So ( 

f^jr nytt saclf, Desse krafler kuiina icke iLlskrifvas nagon 
godning af mafjortl, om ingen ny godning pa akren utlores, 
utan af de amnen , som Luft och Sol meddela. Saltpetter fiir 
nes icke i sjelfva lufskretsen, men lufiens attraclion (ill »jan- 
ligt amne i jorden gor, att Salipetter i jorden icke allenast 
af sig sjelf beredes^ utan afven igenom sarskilde konstige 
anstalter, lill stiirre forrad, kan frambringas. 

19. §■' 

Det ron med Pil-tradet, som Helmont anstalt, och som 
forut blifvit anfordt, tyckes val kunna visa, att vatn ar ett 
hufvudsakeligt och aldeles oumgangeligi fodoiimne for Vaxt- 
likeis alster ; men den slutsats, som deraf drages for ringhe. 
ten af matjordens lilskott , synes mindre saker. Att mat* 
jordens egna bestandsdelar , och i synnerhet Kolamnetj in» 
ga uti Vaxternes Sug-rcr, och meddelaj^er. hogre gronska . jaml^ 
en starkare Vaxt, ar ogonskenligt och besannas af all val go 
slad jord. Fargade vatn, hvar med Vaxter blifvit vatnade» 
h.afva afven upstigit i deras rdr, samt salunda medfort afven 
det fargande amnet och bestyrkt denna sanning. Omkring. 
Xiondon, der de idoge Tragardsmastare hamta innom aret %n 
sjufaldig groda af sin jord, kann.a de ganska val, att ymnig 
"vatning icke ar ensam tilrackelig, att frambringa denna ri-; 
ftedom , utan att dertill afven fordras en ofta fornyad godl. 
uing med brunnen och vat blandad mat jord. 



) 31 C 

20; §. 

Af de anfdrde ron och erfarenheter kan saledes Inses, att mat- 
Jordens finare Kol-amne, upldst utl varn och dermed fdrenadt, 
ar Vaxternes fdrnamsta fodo- amne , att detta under Vaxtens 
'filvaxt r-naste under olika perioder forminskas, och att den 
barande jorden i samma mohn maste forlora sin drifvande 
fdrmaga, sorri hon , utan att njuta ny ersattning, berdfvas det 
narande amnet. De physiske och chemiske ron , som tlll uplys. 
iiing i detta amne anstallas, bdia ske med varsamhet, och 
de slutsaiser, som deraf dragas, gdras med myckerr' forsigtig. 
liet. Utslagen maste altid blifva olika vid en sadan undersdk.' 
xiing , fdrst i anseende till flerfaldigheten af de i jorden in- 
blandade amnen och sedan i anseende till olika myckenhei 
af hvarje slag i olika, fetare eller magrare jordmohn , afve^n 
som efter VaKtens olika standplats pa berg , hdjder, a sumpig 
mark, vid hafsstraader, ilugneller blast, i skugga eller dppet 
Sol-sken, - 

Sfr. §. 

TJtl jordens skdte soker man fdrgafves de bestandsdelary 
som finnas i ett fulmogit frd eller i frugten. Den starkelse, 
som utgdr stdrsta delen af Sadeskornet och det behageliga 
sockeramnet, som prassas utar sacker.rdret , aro icke sadane 
uphamtade ifran roten , utan en tllverkning uti Vaxtens egna 
Hdr, tildatiade af den outgrundeliga lifskraft, som en allvis 
Gud behagat gifva at hvarje lefvande varelse, och som annu 
ingen dddlig kunnat efteiharma med all sin spitsfundiga uf- 
finnings fdrmaga. 



) 32 ( 

Naturens operatloner aro altld mangraldige och innnge 
dess liernligheter for menniskan annu okande. Skapaiens o- 
xaknelige verks betraktande har langst af alt Liirdt blifvit for- 
summadt. — Naturens kannedom,' grundenoch modren for all 
hushallning och de flaste kotister, raknar knapt ett arhundra-»^ 
de sina Anor. De Lardas yrken hafva haft larvge en heU 
annan rigtning , an Naturens kannedorn och de Lardas visdom 
har sallan eller foga hunnit ulvidga sio till kunskapen om 
Skaparens underbara verk , som tolka Hans vithet och all- 
makt. Den tid syncs dock nalkas da Naturens kannedonrjj 
skall upmuntras , understodjas och beh"inas: da hushallning och 
konster, som grunda sig pa denna kunskaps gren, skola upkom- 
ma , gronska och gagna : da valmaga och sallhet skola spridas 
och okas; da det nyttlga och gagnande skall varderas, befor- 
dras , hogagtas, .' ' 'T 



tmmM 



7^ [HjO) 
GENERA GRAMINUM 
IN SCANDINAVIA INDIGENORUM 
RECOGNITA. 



CONSENSU EXPERIENTISS. FACULT. MED. UPSAL. 

P R yE S I D E 

C P. THUNBERG 

COMMENOATORE RIC<1. ORD. DK WASA, 

Mbd. DocT. Pp.of. Med. et noT. Keg. etOrd.Reg Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. CitSAR. PKTROrOL. E7 NaT. CoRIOS. ReG. Sci.-^^^NT. LoND. Hni JVt. 

Agric. AIed. kt Evang. SociET. Oecon. upsal. Patr. Hoim. etCiv. 
Oecon. FiNi. HoNOR. Wermel. Westm. Calm. et Orebr. 
Bf.rol. Nat. Scrut. Paris. Hafn.Moscou. et Halens. Hist. Nat. Gorenk. 
Pnii AD. LuNi). Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. Litt. Zeland. Ni- 

DROSIENS TUKICENS IeNENS. LiNN. LoNDJN. ReG. SciENT. FhVS. ET PHyTO- 

grapu. Gottin^jens. Scient. Gothob. Monach. Erlamg Wetter. 
Nanciens. Marpurg. Med. Paris. Emdl. Monspel. Med. Matritens, 
Med. et Nat. Studios. Edimburg. et Petrop. Medico Chib. Membro 
nec non Acad. Scisnt. Paris et Tnstitut. Nation. Monspshens. Agri- 
CUI.T. PAf.is. Medic. Londin. Scandinav. Florentin. et Batavin, Ind. Or. 

CORRESrOND. 

1. "!P.T?A.RY 

p. p. 

A UCTOR. 

CAROLUS JOH. HARTMAN 

GESTRIC. HELSINGUS) STIPEND. K£G. 

m AUDITOR. BOTANICO D. XXVII NOV. MDCCCXIX. 

H» A. M. S. 



U P S A L I JE 

SXCUDSBANT REGI.« ACADEMI^ TYPOGRAPHI. 



CELEBERRIMI PROFESSORIS 
rRi^CEPTORlS IMMORTALIS 

M A N I B U S 

fcugTim quondam satarum prlmltias 
s A c K A s 



^ JL JL 



Toluit debuit 
CaROL. JoH. HARTaiAN. 



GENERA GRAMINUM IN SCANDINAVIA 
INDIGENORUM RECOGNITA. 



c 



um finis proxlmus PiOtanices fit fpeclerum accurata cogni- 
tio, earumque idonea illa ordiriatio, qux naturalis dicitur, ea 
cerre optima est habenda mcthodus, quas propofiiis hisce optime 
rcfpond«at. Eju^modi fpecieium disponendarum mcthodus, vias 
ijiltar regiones diverfisfimss perci^entis, ad finguia, quac appeto, 
protinus ducit Joca. Ordinrs vero feu familias earumque fectio- 
nes, Linnaso genera diilz , iQgaa vel provincias , ad quas unus» 
quisque penineat, fubminifrranr. In Syflemate igitur conftruendo 
pritno attendendum ad fpecierum t<i!em ordinationem, ut quac 
characteribus h. e. affinirate jangunfur, proxime ftfe tangant, ne 
via finguias conne£lens fiat Jabyiinthus. Deinde eadem ratione, 
qua gentes nioribus eisdem habituque denotatzc, propriis circum- 
fcribuntur jimitibus, ita famiiias <^ genera iinibus defignentur 
sptis, ne afHnes disjungantur, ideoque fecunda operatione prioc 
& quidem fuperior confundatur. His pofitis, piitet quant.um na- 
tUiSB vei ingenio fundatoris debeat methodica iffa dispofitio, 
Natura enim oculo non perverfo fpecierura ordinem faciie ple- 
rumque indicat, dum Jimires, quibus arcerentur genera, quam 
fajpisfime arbitrarie inlruduntur. Veritatis hujus fententise nul- 
lum efl certius indicium , quam farrago ifta' opiQionum de ge- 
neribus flatuendis, tot enim disfenfiones quot fcriptores|: tric» 
explicatu eo difiiciliores quo minus natura dextram ad eas fol- 
vendas porrigit. IJJa enim rerum mater fpecies & famiJias creh 
^ans, artificiaJia non confiituit genera , & quxfo, in faiiiiJia qua> 
^ dam e. g. Orchidearum vel Mufcorum, quis erit ilie magnus, 
^ui abfoiutum quoddam ftatuere valeat^ Ap>ollo? NaturaRi ita^ue 
1 ia 



•) » c 

iu /peciebus rite coordinandis arcte infcqutimur , ferie vtTo flr- 
Ii:-.er inArucla, artificiali uti liceat opera in fectionibiis indaga- 
tk.:A plantarum incognitaruni, meinoriaeciue lublevandas, aptisfi- 
mijp conflituendis. 

Inter familias f d. naturales elucet Gramintjm Ordo, lon- 
giori acvo, prseter pauca generum additamenta, negledus, subito 
vcro , magis quam pliirimi ceterorum vexatus. Scheuclize- 
rus, Dillenio Muscologiae patri aequalis, AgrGfiographi» fua« 
dator primus de hisce minus cognitis nobilibusve herbis prome- 
ritus, fpecies ex omni Europa pluribusque orbis partibus, asfi- 
due collegit; Tournefortii vero principiis adhuc florentibus 
ninjis adhasrens, coilec^oris magis atque dtfcripoiis, quam fy- 
/lematici fundus cft partibus, honorem immortali noHro Lin- 
njeo cedens , informem illum acervum fpecierum, principis in 
modum rcgiones regni fui emetienfis, in ordinem rcdigendi atque 
denominandi. Linnaeus fpecies fuo tempore cognitas, 350 cir- 
citer, in 45 dispertiit genera, ita ut horum numerus ad fpeci- 
erum Cit z:z i: 8. Eadem raiione ac fpecierum increvit copia, 
generum quoque numcrus ita audus eA, ut Jusfieui Granii- 
nca 60 genera complcctantur; quibus, praster propria, complu- 
ra e fcriptis Adanfoni, Haileri, Schreberi, Hoftii, 
Swartzii , Iliunrisfimique Prafi d is etc. coilec^a addiderunt 
Willdenow & Perfoon. Speciebus denique usque ad igoo 
accumulatis, necesfaria fuit iterata recenfio, quam foJita cum R- 
dncia aggresfus eft Cel Palifot de Beauvois. In ^grofto- 
graphia quam A:o \%i2 edidit, veOigiis, uii perhibet , ii.fiftens 
Cel. R. Brownii, qui genera gramir.um fyftematice dtfinirc 
primus docuit, priftinam quidem proportionem ger.erurn ad Ipe- 
«ies, genera conftiruendo 215, reftituit; fed ab aurea illa for- 
inula Linnscana: Genuf dabit chara^erem, non charaBer gemiSy 
prorfus recedcns & contrariim ingrcdiens viam,feriem fpecierum 
tx affinitate dcdudam multis locis diripuit, adeoque in po/Iula- 

tuiu 



tum SyAsnmtiS primum pecc.ins, vlces fubiif, quibus otnoxii 
iunt o:iines, qui rcni herbi.ricm ad principia a priori n<ibilira 
aptare nudeanr. Pdlilbti fv^lenia multis e^fi vitiis li.borans, noa- 
nullis corredionibus adhibifis, ei , operis novisfiuii Cel. Roe* 
nieri (Sy/lenja Ve^etiabiliuni) parti, quae gramina /peclat;, pro 
fundamento infervit. 

Exanien gr.iminum fere omnium in Scandinavia hucusque 
rcpertorum ad hoium Au<ftorum *') methociuin inOituenti, aniin>- 
adverfiones in genera cuni antiquiora tum recentisfima mihi fcfe 
obfulerunt plurinise, quse docent fpecies, lerie earum» quan- 
lum in me fuit, prius ad naturam redad^a, generibus fequenti- 
bes, di^gnortico chamiflere expresfis, compie<5ti posfe & debere, 
cuni utrique fyfiematis pofiulato ha:c methodus, in facillima 
ad fpecierum cognttionem «ormaliter monftranda 
via, fervato naturali earum ordine itidem fatisfacere vi- 
deatur. **^ 



Chara^er FamUia^ 

Frudtificatio glumacea. 

Calyx (Gluma Jusf. Brown) rarius niillu«, aut univalvis« rsepiu^ 
bivalvis, uni-muhiiiorus ([fecundum numerum coiollarum^ 

Co* 



*) Quorum ultitnus in charafteribus generuoa proponendis nimia 
atnplus , fe^ionibus prseterea oegle^tis, examini fpecierum dod parum 
difHcuItatis attulit. 

•*) AIU fignificat Allioni; Hn> Hartman; Lilj. Liljeblad; 
PaU Palis. de Beauvois; R, Br. Rob. Brpwo; Sm* Smith; 
Sto. Swartzj PTg. Wabieoberg e. f« p. 



) 4 C 

Corotta CCalix Jusf» Perianthiuui Brown]) i.avalvis, valvulij. 

alternis, liixcjaulibus. 
Stamina liypogyaa defiuita, 3, rr.rius i, 2 aut 6. 
Pijlillum uuicuin, (lylis a, roro unico niunituai. 
Fruofuf fenien nudum, aut ii.tcriori corolias valvulse .idnntum, 

albuinine farinofo , virello & enibryone krer«li iu/iiuclum. 



jRadix fTbroia aut repcns. - 

Culmus fiduiofus, ariicuiatus. 

jFolia integra Viiginantia, vagiiiis fisfTs. 

/n^or/?/f«2//fl : fpiculsc calyce oc coroilis confiruc^as, in panicu- 

l iam aut 'ipicain dispoiltie. 

Sectio I. Stylus uiiicus fimplex, 
Gen. 1' Nardus L. Caiyx o. Coroila bivalvis. Stylus uaicus. 
Spec, i.JlriSta L. 

Sect, ir. Styli duo. 

f Inflortfcentia: panicuia plui niinus tifufa iut fpl- 
cifoniiis. 

* Calyx uniflorus (exc. Arundo; in Leerfia o.) 

2. Agrostis L. Culyx uniflorus biv^lvis, valvulis aqualibus 
iiberis niuticis. Coiolla 1 - 2va]vis teiruis iniberbis, val- 
vulis inuficis aut arifla dori^iili infiruclis. 

Spec. 1. atgida Wi^. 4. rnbra Wg. y fcraminea Hn. i) 

2. alpina Willd. i^.vutgarifSclirad. 8. Sj^ica venti L. 

3. canina L. 6. atba L. 

3. 

3) A. Jiramiaea: panicula. obiong.a , ratiiis gUbrisj corollae valvula ex- 



; 5 c 

S. CalamaGrostis. Adanf. Calyx iinii;orus bivalvf-s, vafvu- 
Jis fubscqudlibus globris iimticis. . Corolhi bivalvis glabraj,, 
brifi pilis cinda , valvuJa exrttiore .'iiifta ruj..piculari vei 
dorfaJi riin-.uda. — Arundo L. 
Spec._ I. arenarin Rath. i^.Jiiicia Hn. 

2. lan£.eo!afa Roth. 6. lapponica Hn. 
(A. C<ilamagro/Jis L.) 7. varia Hn. 

3. J^^'igofa Hn. g. aynndinacea Roih, 

4. Halleriana Hn. 9 Epigsjos Roth. 

(A. pftvdophrigm,. Schrad ) 

4. ArdndO Tonrn. Calyx iiiuhiiiorus bivalvis, vrdvulis va!de Insequa-- 

Jibus» CoroUa inJima iinbeibis , fuperiores bali pijis chiCicS.. 
Spec. 1 . Phragmites L. 1. feftncacea Willd.. (^Feft. arund. LiJj.) 

5. Stipa. L. Calyx uniflorus bivalvis, valvulis seqiialibus. Corolla 

bivalvis coriacea pilofa, biili piJis cincia, valvuJa exteriorc 
apice longisfime ariftata, ' 

SpeC. I. pennata L. 

6. Aloeecurus L. Calyx uniJlorus bivalvis^ vaJvuIis hSi con» 

natis inuticis. CoroJJa uuivaJvis membranacea, dorfo arJftata. 

Spec. I. pratenfs L. 3. gmiculatus L. 

2. agre/fis Schretr. 4. fiilvus Sm. ( A. genic, var, 

Wg. FJ. L.) 

7. Fhleum L. Cclyx uniilorus bivalvis, valvulis a;qualibus.j ner- 



teriore fupra medium dorfi. ariilata, arifta calycem sequan- 

te ; ligula oblonga. 

Var. y^. albce aliis; 

Hab. ad littora marina Hallandiae. 
Obf. Agroft. alpinam & caninam (obfervante Gandino') corolla uni- 
& bivalvi variare, Trichodii igitur genus nifTiis vagum affinibus ite- 
rum adjungendum pBtayi. — Bafis corollse fub lec-teinterdum pilofiu^cgla* 



) « ( 

vo i^orfaliin arlflaui brcvem exeuirente. Corolta bivalvi* 
muiica. 

5pec. ». pvatenfe L. 3. phalaroid^f Koel. 

2. alpinum L. 4- armarinm L. 

g. Anthoxanthum L Calyx uniilorus biviilvis, valvulis valde 
iiiaquiilibus. Corolla luinima niutica, glumif 2) flerilibus 
ariliatis inclufa. 
Spec. 1. oclorattim L. 

9. FhAlaris L. Ca!yx uniflorus bivalvis, valvuiis acqualibus 
niuticis. Corolla mutica , glumis fterilibus inuticis 2) major, 
SpvC. I. arundinacea L» 

fO MiLiUM L. Calyx uniflorus bivalvis, valvu^is sequalibus mu- 
ticis. Corolla bivalvis fubcoriacea ventiicofa nuda gUber- 
rima mutica. 
Spcc. I. effufim L. 

11. Leersia Sw. Calyx o. CoroIIa bivalvis. Styli duo. — 

Phalarjs L. 

Spec. I. oryzoides Sw^ 

12. DiGiTARiA Hall. Calyx uniflorus bivaivis, valvulis liberis. 

CoroIIa hermaphrodita uni ^ (^2 ? -) valvis 3) coriacea. 

— Panicum L. 

Spec. 1. humifufa Perf 

(Melica?.) 

♦* Ca.- 

a*) Valvulse CoroIIarum fterilium PaL Id Ph. aracdinacea minitnae, 
pemcilliformes. 

3) Aliis inconfpicaa fquafDuIa ad bailn fpiculse valvula audit caly- 
cina . unde WiHdenowio calyx eft trivaivis, &Roemero bivalvis, 
ceteris glutuis'. textura valde ieter fe difFerentibus > pro corollis doobus 
Bnivalvibas f qaarom altera neotrai babitis. 



) 7 ( 

''* Calyx 2 • sflorus. (cxc. Avefijc.) 
15, Panicum L. Calyx biliorus bivalvis, vi.lvulis ina?qua!ibus. 
Corolla inferior mascula feu iitufra, bivilvis, valvulis in- 
2cqu:.libus niembranaceis; fuperior hermtphrodita , valvulis 
aequalibus coriaceis. 
Spec. I. viride L, 3. vtvticillatim L. 3. Crus Golli L. 

l4- Melica L. Caiyx bivalvis, vaJvulij jequalibus, uniiioius cuin 
rndiniento fecundi, aut biilorus cum rudiniento teitii. Co- 
rollas hermsphrod. muticas. 
Spec. 1. ciliata L. ?. niitnns L, 3. unifora Retz. 

15. HoLCUS L, Calyx bifloius bivalvis. Corolla utraque (fje- 

pius) hermaphrodita ; fuperior dorfo ariHata; inferior (non- 

namquam mafcuJa) mutica. 

Spec. I. lanattif L. 2. Jiiotlis L. 

16. HiEROCHLOA Gmel. Calyx triflorus bivalvis, valvulfs a?quali- 

bus. CorolJa tcrrainalis hermaphrodita , IfiteraJes niascuJje» 

— HoJcus L. 

Spec. I. odorata Roem, 2. alpina Roem. 

17. Arrhenatherum Pal. Calyx bifiorus bival vis. CoroIIa fu- 
perior hermaphrodita mutica ; inferior mafcula, dorfo ari- 
{lata. — Avena L, 

Spec. 1. auenacenm Pat. (^Av, elatior L.) 

18. Avena Touvn. Calyx 2-6florus bivalvis. CoroIIarum her- 

maphroditarum valvula exrerior f;pice bitlda, arifla dorfaJi 

fetacea. — Avenas & Airx L. 

Sp. i.J^rigofa Schreb. 4 pratenjs L. 7. airnides Koet. 

2. fotua L. 5. pubfceiis L. (Aira fubfpicara L.) 

3. brevis Roth. 6. favefcens L, ^. prcscox Pat. 

9. caryophyttea Web. 

19. DeschAmpsia Pat. Calyx triflorus, f.ut biflorus cum rudi- 

mento 4) tertii, bivalvis. CoroJlarum hermaphrod. valvula 

ex- 



4) glumi- aut fetiformi. 



) 8 ( 

exterior apice dentafa, arirta dorfdi fetacea. ~ AiraL. Wg. 

Spec. I. bottnka Hn. 3. alpina Roem. 3. ccefjjitafa PaL 
9'Q. AiRA L. Calyx biflorus bivalvis, valvulis fubxqualibus. Co- 

rcllaiuin lunnr.phiod. valvula ext. apice iniegra ;iuc denri- 

cuiata, irifb dorfali fetocea. 

Sp. 1. fexiiofa L. 2. atropnrpurea Wg. 
21. CoRYNEPiioRus Pal. Ciilyx biflorus bivalvis, valvulis fub- 

xquahbus. CorolI.Mum herinaphrod. vaivula ext. i.riflata, 

arirta dorfali clavatri. — Aira L. 

Spec. 1. conefccns PaL 

£2. KoELERiA Pers. Calyx 2-3florus bivalvis, Corollarum 

hermaphr, valvuia exter. apicc integra, mutica aut doifo a- 

riftata , aiiHa fetacea ; inteiior apxe bifida. — Aira L. 

Sptc. I. criftata Perf 2. ■glauca DeCand. 
(Hydrochloa, Poas^. 

*•* Calyx 3 — niulti/lorus (^exc. Hydrochlose, P02 nem.^ 
23, Rriza L. Calyx muitiflorus bivalvis, valvulis calceilormi- 

bus 5} 2:qualibus. Corollaruta valvula txt. bafi cordata 

ampledens, 

Spec. I. media L. 

QA. Hydrochloa Hn.6') Calyx 2 — multiflorus bivalvis, valvu- 
Jis valde ina^qualibus. Coroilarum valvula exterior dorib 
convexa obtufa mutica. — Ahx & Poac L. 
Spcc. 1. ccerulea. 5. capillaris. 7) 

2. airoides. (Aira equaiica L.) 6. fnitanr. 
0, diffans. 7. aquatica. 

4. maritima.. 

25. 



5) oblorgis concavis apice latioribus obtuCs. 

6) Nomen ab ii^u§ & yJ>ou.^ quia otnnes in udis crercunt. 

^) H. capillaris: paoicula aequali , peduncnlis elongatis capilla- 
ceis deflexis, fpiculis linearibus ^floris, valvulis coroll. ext» acutius- 
c«Jis; oulmo bxo adfcenderte. — Feftuc, capillaris Lilj. 
H»b. i OlaDdia. Lilj, Rofen &c. 



) 9 f 

25. PoA. L. Calyx 2- multiflonis bivalvis, valvulis fubEcqua-- 

libus c«riiiaris conicis. CoroIJarum valvuJa ext. carinara, 

acuta mutic), bi.fi ovata. 

Spec. I. ghmca Snu 5. hxa Hcenke, 9. annua L. 

2. iifinioralis L. 6. alpiva L. 10. buibofa L. 

3. trivialis L. y, pratenfis L. ii.conipresfa L^ 
4. fuihtica Hmike.. g. ferotina Ehrh. 

26. Dactylis L. Ciiiyx multiiiorus bivalvisi Corollarum valvu*. 

Ja exjerioF acute- carinata, apice breviter ariitat^j interior 

apice bifids.. 

Spec. I. giomerata L. 

27. Festuca L, Calyx iDulciilorus bivalvis,.fpicnla brevior. Co-r 

roiJarum valvula exterior dorfo teres, apice (Jjepius) ari- 
flata, fubimberbis;- inierior emarginata angulis fcabra. Sc- 
men nudum. — Fcllucac & Bromi L. 
Sp, 1. ovina L. 5. duriusciila L. 9. gigantea VilL 

i.temiiforaSibth. 6. rnbra L. lo.Uoliacea HiLdf. S) 

3. mvipara Sm. 7. pratenfis Hiids,- 
4. glauca Lam. g. elatior Sm. 
28-. TRfoiJiA R Er. Calyx 3 -6iiorus bivalvis fpicuiam jequansi 
Corollar. v.-ilvula ex-t. dorfo teres, apice emarginata inter* 
jfcClo rudimento ariflx terminalisj bafi peniciliis pilorum 2.. 
iiiilrucla. Semen nudum obtufum. — Feftuca L, 
Spec. I. decnmbens Pal. 
29, ]iRo."\:us L. Calyx multiilorus bivslvis. Corollarum valvu» 
la ext, do;lo teres imberbis, ari/la fubapiculari j interior an-*- 
gulis fubciJiafa, femini demum adnata. 
Sp. J. ertSfns Sm. 4. tedtortm L. 7, fecalimts L. 

2. osper L. 5. fnallis L. 8. somnmtatus Schrad,, 

3 fsrilis L. O.racemofus W^ilid. 9. arvenjis L. 
(Arundo, Averje.^ 
1 ff Ri-- 

8) Svecicam, quae F. adfcendens R^tzii eritj examinare non licoit* 
Anne potius Triticis adfocianda? 



) lO ( 

-|"|- Inflor. Spica articulata, fpiculis nudis compofifa. 
SO. Triticum L. Spiculas fubfoiitarix. Calyx 3-5florus bival- 
vis, valvulis oppofitis una cuin valvula ext. eoioliaruiu npi* 
ce ariflatis aut muficis. — Tritica, Rromi & Elymus L, 
Spcc. I. pinnotum Moench. 4. repnis L. 

3. fyluaticum Moench. 5. rigidum Schrad. 

^Ft-ft. gracilis Schrad.) 6. jimceim L. 
3. ciminum Hojl. 
31. Elymus L. Spiculse bi- ternafse. Calyx 3 - multiflorus bival- 
vis , vaivuiis acuminads lateralibus. 
Spec. I. orenorius L. 
52. HoRDEUM L. Spiculae ternafas. Calyx uni- (2?-) fl^^rus 
bivalvis, vilvulis longe acuminatis corollaiuin valvula cx% 
apice longe ariftara. — Hordeum & Elymus L. 
Spec. i. europceum All.(f) 1. pratenfe Hudf ^.mnrinum L. 
35. LoLiuM L. Spiculae folitarias. Calyx 3 - muhillorus unival- 
vis rachi oppoiitus. 
Spec, I. tenmlentimt L. 1. perenne L. 

•f-\"f Inflor. Spica aggregata, fpiculis fquEmis flerilibus 
brad^eatis. 
24. Cynosurus L. Spiculae binatje intra bri.dcam pinnjitam. 
Calyx 3-multiflorus bivalvii, valvulis acuminatis. Coroll. 
valvula ext. integra acumiuata. 
Spec. I. crijlatus L. 
35. Sesleria Ard. Spiculae aggregafae, fqusmis bracfler.tx. Calyx 
3 • multiflorus, bivalvis , v.ilvulis icumidatis. Coron. v»lvu- 
Ja ext. apice lacero - ariAata, arifla media ceteras fup^rante 
— Cynofurus L. 
Spec. I. ccerulea Scop. 



g) Tn fpeciminibus Gottlandicis a CI. Rofen allatis, nec non in 
Gertnanicis, fpiculas femper unifloras invpni cum pedicelln fecundl, 
qui vero in ceteris duobus etiam adeft. Non mlrarer igitur, fi omnia 
fecando flore inftrufta aliquando occurrerent. 



hAckars plantering 

TILL 

LEFVANDE GArDES - GArDAR. 

FORRA DELEN, 



MED 

EXPER, FACULT. MED. SAMTYCKE 

UNDER 

HERR PROF. OCH COMMEND. M. M. 

a P. THUNBERGS 

INSEENDE 

TILL ALLMAN GRANSKNlNCi FRAMSTALD 
AF 

JOHAN FREDRIO JLTLIN 

AF SoDERMAlsrLANDS OCK NERIKES NATIOJf. 



l-fJ*'^*/ 



UTI AUDIT. BOTAN. D. lO DECT. iSlp* 
PA VANLIG TID F. M. 

U P S A L Af Academilka Bok try ckeri e t» 



KONIJNGENS TROMAN 
KAMMARHERREN 
VALBORNE HERR 



'OHjm HENRIC STEUCH 



SAMT 



VALBORNA FRXr 



MARIE LOUISE STEUCH 

f6dd PAULI 

tacksamt ocli vordnadsfullt tillegnadt 



af 



EDKR 



Odmjuiaite TjenSt^ 
JOH. FrED, JlJHN." 



EJJKE-FRU PASTORSKAN: 
HOGADLA FRU 

MARIA ELISABETH JULIN 

f6dd LINDGREN 

kelgas dessa blad med sonlig vordnad och tacksamhet 



aE- 



D e s s: 

Ljdige Soni 
EKEDRIC. 



OM 

hAckars plantering 

TILL ^ 

LEFVANDE GArdES - GARDAR. 



Jb 6rfafctningarne ftadga, atfc agor flcofa hSgnas, f6r att fredas 
for kreaturs averkan. Kreaturen, i detta affeende, aga 
ftdrre privelegium, 5n Mannifkor. Ingen iMannifka ager rat- 
tighet att g6ra averkan a en annans Aker och Ang; men 
kreaturen aga en fadan ratfcighet, fa franjfc icke Sgorna 
aro inhagnade roed en lag-gild , trennne aJnars h6g gSr- 
desgard. Ett inhyfeshjon, fom Sger nagre kreafcur, men 
ingen torfva jord, 6pnar fin dorr, f6r stt utflappa 
dem, o<^h hela nejden omkring blifver f6r dem en AII- 
nianning, der de fa foka fm f6da och gora ikada, fa 
framt ingen ftangfel hindrar dem. Saledes fer man of- 
ta, icke bjott trades-garden, utan ock Landsvagar, famt 
i' de flafte Rikets (ihder ^ bade gator och alhnanna plat- 

^ fer tackte med vatidrande fvin och andre kreatur. 

^it -• 

*Stangrel omkring odlade Sgor ar faledes ott iika 
hefvarl'gfc och f6r Landtmannen bade tungt och koftramr, 
fom sldeles oundvikligt ondt 6fver hela landet. Detta 
beklagansvarda onda medtager en oraknelig mangd af 
fma fkog till flor och gardfel , famt millioner arlige dsgs- 
verken till gardesgardars upftSngande och vidmagthal- 
lande. ]u mera landet upodlaSj defto mera okas afven 

A 



) * ( 

ga»(?esgaf darnes aiital, och den unga ikogen nedfalles 
till dctta andaiiiul utan all bannhertlghet. Knfkirtes del- 
ningen > la ovarderlig i fig Ijelf, i anleende till okad och 
forbatrad odling i (ainina iiiohn, fom den vinner frain- 
fleg och utvidgas, fbf okar afven gardesgardarnes antal. 
Hela landet blifver faledes 6fver hofvan belaftadt med 
gardesgardar och plank , for att freda de odlade falten, 
angar, hagar och tragardar , endafl derfore, att hvar 
och en ager rattighet, att hvarelk och nar fom haldft 
luflappa rnie kreatur, att foka fig ett magert bete. 

Att afnjelpa detta onda, fom fa mycket betungar 
allt landtbruk, har lange varit en allman onlkan af hvar- 
je klok och idog Landtmaii. Atfliilliga urvagar till (^et- 
ta andamals vinnande hafva ock blifvit foreflagne, afven 
inom vart Fadernesland, der vi med ikal kunna fkryta 
utaf bade lardom och upiysning , utan att vi derfdre 
alltid kunna fkryta af gagncliga forandringar uti fkadeli- 
ga inrattningar, fom vunnit gammai hafd, och icke he- 
dra Tidebvarfvet. Pa ikogl6lia orter, i fynnerhet i Ty(k- 
land, hafva Vall-hjon blifvit antagne; och denna inratt- 
ning har medf6rdt en obeikriflig nytta. Ett enda 
Vallhjon med nagra hundar vaktar en hel hjord af kre- 
atur, fa att denna fnrattning fakert icke koilar halfren 
af hvad ftangfeln arligen upptager. Att fa en fa fortraff- 
lig inrattning i gang uti Sverige, der den af f6idom 
IkuIIe finna mycket motftand, larer icke blifva nagon 
Jatt fak, fa framt icke efterdomen forft gifvas af i\6rre 
Gods-agare ooh allmSnna Lagen? f6reikrift blifver fale- 
des andrad : j4t hvar och en, fom ager kreatur y Jkall varu 
anfvarig for all dut Jkada , de gora andra; emedan agaren , 
da han utflapper dem, fom bor ike, icke pa andras utan 
pa egen agande inark, b6r halla dem inom den famma 



) 5 ( 

och hindra, atfc de icke gora ikada a nSrgt^anfande Sgor, 
fom ligga 6pna. Uti HoHand Sro Agorna atlkilde och 
fredade endaft igenom vatten-diken. Uti Sverfge Iro 
j^ flere (Ullen anlagde Stentnurar i flallet fdr glrdes- 
gardar, der tiligarig pa ften gifves. Desfa iro varakti- 
ga, men koftraaima och 6fverftlga ofta Landtbondens 
i"6rn)i1ga. 

Uci alle Sveriges Landikap lcunna ctvirvelaktigfc 
lefvande gardesgardar inrattas. Desfe aro de aldrapryd- 
ligafte, kunna anlaggas med ringa koftnad, biifva maft: 
nyttiga och gifva en vinft , fom ofvergar all berakning , 
da barbulkar dertill anvandas. Sadane kunna planteras 
^ntingen pa fllta niarken mi ett f6ga djupt dike, eller 
«ckfa p3. upkaftade jordvallar, med dike pa ena eller 
bagge iidor, mer eiler paindre djupt. 

Desfe lefvande hackar kunna tillika blifva rS-mar- 
ken emelian agor, odi alia planteras med bar-buikar, 
fafranu kreatur kunna hindras att afbeta dem och fvin» 
kreaturen afhallas ifran deras undergrafning. Den nyt- 
ta , fom ^fver hela Riket igenom en fadan plantering, 
f6rmedelft barens atande om h6ften, deras infyltning 
till raofer och geleer, famt aima mera till prafsning bch 
beredning af Cider eller inhemfka Viner , kunde vinnas, 
Ikulle vaia oiver all beikrifning och 6fver allt det laf- 
ord, man i f6rhand ikulle kunna gifva. Den prydnad, 
fom desfe ikulle gifva en odlad Lands-ort, ikulle icke 
blifva ringa, i hvars ftalle vi nu finna hela Undsftrackor 
rutige af gra och mofsiupne gardesgardar, famt allman- 
na bade lands- och harads-vagar afftangde med grindar, 
ofver hvilka Refande lange haft ikal, att beklaga fig och 
dem hvar och en, alldeles efter behag och godtycko> 



> 4 r 

tiltror fiu; aga rattighet att npfatta, afven fom, tvart e- 
jiiot «Ihnan L,^^ , att lata fine fvinkreatur ga oringade, 
att boka upp diken, vagrenar och ail annan grasiiiark. 

Blifva desCe hinder och olagenheter, igenom en all- 
n^an Lt^g och Ofverhetens atgard, undanrojde, hyilket 
i"kulie bade gngna och hedra det Tidehvarf i hviiket vi 
lefve ; f a ar det en aiqjlighet . att ofver alt kunna in- 
ratta planterade hackar utaf atfkillige Vaxter, foin afven 
J annat affeende kunna blifva nyttige. Att det hvarken 
ar (ynneriigen befvarligt tliac kodianit, att ai.iagga iej- 
vande hackar , fa att hvar bonde dermed kan komnia 
till ratta : att de med ringa kunfkap kunna planteras: 
att de utan fardeles fvarighet omlagas och underhallas: 
och' att de, utom prydnaden, i flere affeenden niedfora 
ftorre eller mindre vinfl: derora hafva de forfok, fom 
niin Herr Prasfes anftallt, nogfanU bevifat. jag ar ock 
faker derom, att denna fortrafftiga plantering fkall vin- 
na bifall och framgang, om Valihjon blifva ordentligc in- 
rattade; friheten infkrankt, att utan Vallhjon losflappa 
kreaturen, eller kreaturen kunna ftillas inne och tillgang 
2 Staderne finnes till tjenlige buHiar for b Ihgt pris ; 
famt Allmogen, med exen^pel forelyfes utaf kunnigo 
Standsperfoner. 

Ett dike, fom vid en hack-planterfng b5r uptagas. 
kan icke komma i nagon ny kollnads berakning, emedan 
hvarje gardesgard bordt nedfattas uti ett forut upt.git 
dike. Och om len jordvall upkaftas, fa anvandes jor- 
den till fjelfva vallens tilifliapande. 

Da Vaxt-Riket till letvande gardesgardars plinte- 
ring lamnar manga, i faifkilda affeenden ganlka olika till- 



) s ( 

gangar af Trad och Bufkar, fa blifver affigtcn ined den- 
na AfhandJing fornaniligalt den , att upgifva och be- 
ilcrifva de atrkillige flag , fom efter olika omftandigheter 
och vid olika tiljfallen kunna med niafta ^nytta och ft6r- 
fta fordel anvandas och begagnas. 

1. 2. 3. 4. RiBES [riibnm^ mgruni , grosfutayia och 
uua crispa planteras iatt genom fonderdelade rdtter, och 
utgora tammejigen tata haekar, fom vaxa ganika fort 
och grfva arligen en ftor njyckenhet bar. De roda Vin- 
baren hro angenlirjaft med fin behagliga Syra. Deraf 
gifvas trerine forandringar, moik-roda, blek-roda och 
hvita. De fednare aro niindre fyrlige. Alla tjena till 
moier, da de kokas med honung eller facker. P»Jar faf- 
ten inkokas med honung eller facker, erhalles deraf ett 
laikande gel^. Utprasfas faften och fattes till gasning, 
far nian deraf ett angenamt vin. De fvarta vin-baren 
aro mindre behagelige till lukt och fmak , konna infyl- 
tas, fom de roda med honung eller facker famt nyttjas 
till mat-ratCer och bakelfer. Krusbaren aro af flere llag, 
harige och glatte grone eller rodaktige, ft6rre eller min- 
dre. Atas om fomniaren for att lalka och prasfade gif- 
va de genom gasning ett fyrligt vin , famt kunna inlag- 
de hela aret forvaras, att vid visla tillfalJen nytjas till 
inofer vid matratter och bafcelfer. Bafta fattet att f6r- 
vara dem, ar att afplocka dem innan de blifva fullt mog- 
na , lagga dem i bouteljer, fom val tillkorkas. Sedan 
fattas desfe bouteljer, omlindade tned gras uti en vattu- 
gryta, fom kokas up , ia, att de inpackade baren blifva 
bl^ka och fvettas. Derefter hartfas bouteljerne , att al! 
yttre luft uteftange.9. Saiunda kunna de f6rvaras i kaf- 
lare och nyttjas n»ed tillfats af facker eller honung. E~ 
medau kru*bar§bufk$n om varen tidigt blomiuar» aga 



Bien af deHs blommor tidig hamtning ocli 46 Ce^e^mern 
icke nt af fvSlt ; och fom denna bnfken ag?r ftyfvjare 
•grenar och ar bevapuiad med manga taggar , ut-ehaiier 
lian bittre,a{i de forra, djuren ifran , att t^ang^^ (\^ ige- 
nom. B".r;m af denna buike aro ftora , och den borde 
aldrig faknas vid nagot Svenikt hemman. 

5. BERBERiS-bufken {Berberir viitgarisj, ar mycket 
tjenlig tili hack , updragen af baren, pa ftallet , eller 
anna.s af unga plantor utplanterad. Blir tat ocii Jater 
klippa fig. Med fine taggar afhaller den alle djnr. Bar- 
ken tjenar tili gul fargning. Baren , fom a^o roda och 
fifcta qvar ofver vintern , aga ftark fyra , fom lafkar och 
kyler , famt kan nyttjas Till beredning af Punfch i ftal- 
let f6r Citronfaft. 

6. Prunus /p/;io/a ager bade ftyfva grenar och f>ic- 
Tsande taggar, fa att den gor flarkt motfland , nien bor 
i hlckar hlldfl blandas naed andra. 

7. MespiluS Ametanchier ar en fran Norra Ame- 
rika inf6rd bufke, fom tal Sver»fka klimatet, ar obelkrif- 
ligen vacker under blomningstiden uti f6rfla Varen , och 
gifverfedan blr, fom till formenllikna Blabaren, men aro 
mycket f6tar« och angenlmare , att atas vid Augufti 
manads b6rjan. Som grenarne Iro nog veka, bor den 
blandas ia uti andre till hlckar. 

%, Cratjegus Oxyacantha ar fSrtrafTellg till (larka- 
re hlckar , f6rfedd med langa hvasfa taggar ; den kan 
planteras b^de enfam och blandad med andra» 



) 7 ( 

9- Uraf Spjrjem flSgte kunna flere anvSndas till 
hack-plantering , i fy uDer het falicifoliay fom ar aIl(D§nnaft 
nytjad , och chamcedrijolia fanit hypericifolia. Den f6rfta 
kan enfam for flg Ijelf utg6ra en vacker hack, ocb de 
fednare inblandas med andre. Alle lata val putfa fig , 
och aro tillika mycket prydiige ined fina noanga blommor. 

10. CoRTMus fangvinea, med fine blodr6de^ gfenar 
gora ett prydligt afbrott, da den blandas med andre; 

11. Afven fom ViauRNUM opulus, Xom ar pragtfuH 
med iina ftora, hi/ita bioir.klafar. 



»1. 13. RoQiNiA Caragana och /rutefcem tjena hvar 
for fig, eller biandade tilllanimans, till tva alnars h6ga 
hackar, fom da de klippas, blifva ganlka tata. Nedtill 
aro de gemenligen glefare. Med fina blommor aro de 
prydlige. Larer man dem upvaxa utan topning, kun- 
na hackar erhallas af flere" alnars h6jd. till ftygd emot 
blaft och ftorinar. Oin man underqviftar dem, uppva* 
xa de med ftadig , rak ftam och fprida flg ut i en krona 
till ett medelmattigt trads h6gd. Som grenarna aro bdj- 
liga, aro de ganlka tjenliga till lefvande Lufthus, och 
pa nagra alnars afftand ifran Bi-garden planterade, att e- 
mottaga bi-fvarmar. 



14. Amygdalus nana ar en liten ifran Siberien hit- 
kommen Mandelbuike , fom uthardar Svenfka vintrars 
k6ld, och blommar tidigt om vlren med orlkneliga {k6- 
na blommor. Den kan blandas med andre tili hickar. 



) 8 ( 

Mandlarne mogna ftundom, och kunna nytjas fufom 
Bittertnandel , hvars fmak de aga. 

ij. iG. RoSA egfanteria och Canina tjena endaft till 
inblandning med andre och afhalla da djur med fina ta- 
ta , talrika och farande taggar. Den forra ar i fynner- 
het tillika (kon med fina gula blommor , och frugterne 
eller njuponen tjena uti kylande och opnande foppor. 

17. Syringa viitgaris utg6res utaf 2:ne farfkilda for- 
ter, nemligen med bla blommor, fom ar allmannaft, och 
med hvita blommor. Later val fortplanta fig med f6n- 
derdelade rdtter ; vaxer haftigt och gifver tatare bac- 
kar, an de foregaende, antingen den planteras enfam , 
eller blandas med andra. Syr^n-bufken kan man putfa 
efter behag. Den utvidgar fig arligen och gifver hac- 
kar ifran 2 tiU flere alnars hojd. 



ig. LiGUSTRUM viitgare. Ligufter.bufken vaxer vild 
Uti Sodra Sveriges Landlkaper, och uthardar Upfala kli- 
mat, ehuru han ftundom , under oblidavarar, oiVanjord 
bortfryfer. Den gifver t^mmeligen tata hackar, hvilka 
afven lata klippa fig. Han ar i fynnerhet, likfom Bux- 
bom, omtalig f6r Varens med varma dagar omvaxlande 
tiattfrofter. 



T H E S E S 



r. 



Omnia, qf^x e terra gignur.tur, faciem ejus varie omanf 
ac decor.inr. Qjo fapientius hoinines iis ufuntur , eo magis 
utiJitatein fibi paranf. 

ir. 

Ex omnibus terrae fetibus , plantie in nutrimenta homlni- 
bus prabendo pr;evalent et cognitio illarum hominibus magni 
ideo eA momenti ; nam hac cognitione neglecta , illas neque' 
colere nt(jue in fuum ufum vertere , rite posfunt. 

rrr. 

Vera cognitio Plantarum , scque ac rerum omniutn naturai-- 
liuni experimcntis foium atque aatmadverfione' ab initio acqui- 
ritur. 

IV. 

Non niodo indoles terise , verum eti«im i.eiis efi^ qiws' 
plantis incieni^ntiim afFert. 

V. 

Szepes v'va2 et Regfoni in qua vigent , fpeciem cultumque' 
nitidioreni induunt et nutrimenta animmtibus praebent , prascipuc" 
vero fe commendant grata fua continuitate «t frmicum noveila.' 
Eum optiito compendioi 



VI. 

Inter plantas indigencs, muhae ad faepes fornisndas aptisfi- 
tnae funt^ quas faciie et fine magno lumtu comparari posfunt. 

VIL 

Causfa, cur res RO'ae, bonse, probr.t2:que, quas fjbi vindi- 
care licet , incwltas atque deriitufaj msnef.nt , partiin in nimia 
acvi noftri focordia, partiin in opinione pracjuiiicata et rerum 
fuarum perverfo amore, latet. 



0, 

OM 

I^ACi^CARS PLANTERING 

TILL 

3LEFVANDE GArDES - GARDA^» 

SENARK DEI^EN. 



■RXPER, FACULT. MEI). SAUTrSCK£ 

tTNDEJt 

HERR PROP. OCH COMMEND. M. M. 

C. P. THVNBERGS 

INSEENDS 



TILL ALLfttAN SRANSltNING fKAMSTAL» 
AF 

JONAS UNGER 'J^ 

AF VERMLANDS NATIOIT. ' 

tftt AUDIT. BOTAW. D. 6 MAJI iga^» 
PA VANLlG TID. 

V ? S A L A, Academlika Bok tryckerie t« 



. 11 II II . I '1 • ■ • iTfr ' , : M j. u 

T H E S E S. 
I. 

Quamvis ceconomlca arborum disposiiio inlnnmn forst- 
tan, quam illarum Histoiia naluralis, securn feraf &cieiiiiarvun 
studiosis in genere voluptatem atque uiiliiaiein , illa lar.ien, 
si ad ruris commoda respicimus, est utilissima, (]UJa usus, 
quem ex illa capimus, mullis rationibus onera agriculiui» 
sublevat. 

II, 

Varle licet a varils slt disputatum, qnsenam espent pr». 
clpua agrlcuIiursB pr^esidia, eos tamen, qni e Vegetabilibus, 
simul atque Anlmalibus volunt educere elementa perennia 
fcecunditatls, materlem praebere certiseimarn ad solum, anno- 
nis defati^atum, recreanduin, usque concessum erlt. 

III. \ 

Qui vlm natura usque efficacem atque creatrlcem re» 

spuendam jubent SC pro niliilo habeiidarn , quippe qu» Inter- 

dum latere 8C quasi quiescere vldeatur, animam^e ct)rpore, quia 

roanibus compreheudi nequit. sublatam volunt. 

IV. 

Naturam nobls esse antiqulsslmam rerurn auftorem, qnae 
folils quasi aureis Sc infinite mulfi» lliteras Impressit sacra» 
atque divinas , inde concludeie fas est> 

V. 

Qul autem hujus narurse librl, cujus singula fragmenta 
slngulis temporibus sunt composita, sensum fC dodrinam per- 
discere studet, eum in ariificio illius versatum esse decet. 

VI. 

HIs omnlbus intelledis, quln ad summum rerum Mnde- 
rjLtorem tota animi veneralione prosequendum aitentos faciat 
leflores lc observatores alma natura, quis est, qui dubitet? 



HACKARS PLx\NTERING 

TILL 

LEFVANDE GArDES-GArDAR. 



Sjarkare hlckar kunna anlSggas xitaf flere forter Trad^ 
fom klipta blifva ganika tata och ined fina (tyfva gre- 
nar forma alldeles utehalla alla flags djur. Sadane aro 
ifynnerbet 



19. Salices. Flere Pilforter tjena i detta affeende. 
Man nedfatter i jorden, der tjenlig jor^imcn fifines, qui* 
ftar af en half eller hel alns langd, i kors och flere ra- 
der i bredd; desfe fatta latt fafte, blifva tjocke och tate, 
famt kunna bringas till hvad hojd, fom man behagar 
och klippas latt. De tjenligafte aro jpurpurea, viminaUs och 
fragilif, ifynnerhet de tvanne forfta. Af purpurea ly fer 
pl afftand grenarnes purpurfarg, och af Korg-pikn (vi- 
tninalisj knnna de arligen utfkjutande grenar, fom afklip- 
pas elier affkaras mcd Lia, med mycken vlnft anvlndas 
till flatning af vagnskorgar och andra korgar. 



20. Popthr af alla de forter, fom vlxa hos ofs kutt'' 



lo 



na till hackar planteras ocli klippas , anda' till ffevc at>' 
nars h6jd, for att gifva fl^ygd eiuot blaQ: ocli Itonnar. 
De plaiiteras och okas ganika latt med iiptagne telnin- 
gar, fom af Afprotter fa benaget uprinua lUi Arplundar.. 
Desfe tjena dock hvarkerr i granfkapet af Akrar, Angar 
eller Tradgardar for defs egenflvap, att med r6tterna 
ganflva vidt utbreda fig och derifran updrifva nya fkotf 
i ymnighet. De tjena ifynnerhet, att bortfkyla en ful! 
klippa, en oangenam ftenmur eller dylikt, da de endaft- 
pa framfidan kunna klippas. For att gora desfa hackar 
tatare, kan man emellan ftammarne utplantera a^idr»» 
Irnarre buflcar. De vanlige forterne aro iremiilciy fom ar 
allmannaft, alb a oc\\ nigra famt balfamifp-a, fom infordr»- 
f r an 5i^m>«, nu mera kan anfes, fom en fvenfk invana- 
re och kan ug-vaxa till etfe ftort och mycket vackert 
trad. 



21, 22. Ulmus campestris, j4lm och Acer Ptala* 
noides ^ /^a«n,.ehuru ftora Trad, lata dock, genom- klipJ 
ning, beqvama fig tili hackars anlagning , afven till fTc^- 
re alnars hojd emot ftarka vader och att bortg6mma 
hvad fom kan^ vara- oangenamt f6r o^at. Sadane hao- 
kar aro i Akademiens botaniflva Tradgard plante-rade vii 
de ft6rre gangar emellan de h6ga traden oeh till lo a 
i^ alnars hojd einot Slotts- vallarna, Mippte a ymfe fidor.. 

13. a4* SoRBUS aucuparia y Ronn och fujbrida, er» fafl- 
fynt bch vacker art~ ifran Sveriges Sodra Jandflcap, ,kun.- 
na lika fom de nyfs f6regaende nytjas till hackar, halft 
blandade med dem tillfammans. Sotn detta fltona Trad ,'. 
hijbrida,^ tifilkomaut af Rofin och Oxel, blifva d&£s bir 



irlldare an Roini-baren, kunna faledes €tas och tjena 
till r6da. 



25. Prnmii iitaf flere srter, kjin afven hitFi5ras och 
nytjas, da man ager tilgang derp,i, for att haldft blanda 
det med andre TfSd-flag. Det aiiniannafte ar Cerafur, 
Korsbiirfirndet l Pnduf, Haggen , fom blifver mera tat; ocli 
domelHca , foiii ager ftyfvare grenar. Prw.itii virginiGiia 
och canadenjif, hitforde ifran Norra America, kunna lika 
fa v^l anvandas, der man har tilgang till dem.) 

2(5. Pyrus baccata, Sibirijkt Apleirdd, afvenfoHfl com- 
■fHunif Pdron-trdd och Maliif , vildt Apk-trdd, kunna all-a 
med mycken formon planteras till ftarkare hackar, ifj^n- 
nerhet det forftnamda, fom m^d fina ftyfva , obojliga 
^renar, g6r det om^jligt for alle ftorre djur, att tranga 
iig igenom. Att erhalla en fadan hack tatare, ar nodigtj 
att inblanda andra arter af buikar. Det fibirifka Aple- 
trSdet, hvitket afven vSxer i China och Japan, famt nu 
niera inom Sverige fpridt till de flafta Jandfkap, anda up 
till Herjedalen^ igenom PrcBJidis nitfulla omforg, ar val o- 
liekligen det pragtfullafte Trad af alla under fin blom- 
ningstid. Knapt llrer nagot Frukt-trad, utom Indier- 
nes Palraer, kunna jemf6ras med detta i anfeende tili 
fruktens mangd , fom om b6ften belaftar och pryder det. 
Norr ut, ofvanf6r Gejie , der frnkttrad icke trifvas, utan 
ofta bortfryfa , har Pr^ses ifynnerhet f6kt, att utfpri- 
da detta frukt-trad, eujedan det uthardar den ftrlDgafte 
vinter , och gifver fml men oraknelige fyrlige frukter, 
fom for denna Nordilka trakt kunna blifva af mycken 
nytta. Frukteroa hlraf aiTalla kke fa latt for blaft ocb 



) I-- c 

flMrm, fom af de acfi^re arterna, utan bJifv?» qvn''fi^tan- 
de Snda intill vintern, da deras ("yra af froflen blir. mil- 
dare. Oagtadt den obehagliga och flrafva Onak fom fruk- 
terne aga, kunna de dock goras brukb^re , oni iiian i 
September, OctDber eller November niaiiad afjjlackar 
dem, och iedan forvaller dem. Mo("et foii) fedan utpre.s- 
fas, ager en angerilni drageiig fyra och med fiuker el- 
ler honing blandadc kan nytjas, fafGm aplemos, t)H de- 
lert vid bordet, till bakelfer, tortor med mera, ocb ef- 
tergifver foga battre aple- forter. Nar tradet planteras i 
baf.tre jord, blifva aplen ftorre, fa att det fynes fahnQ- 
likt att den^na fort^, fom for fina fma friikter blifvit an- 
fedt f6r ett farfkildt fprties ^ icke Sr annat an en af- 
art och kanhanda Stamfader f6r alla 6f iga aple-forter. 
Igenom ympnlng i Norrlaad , torde detta trad kurna- 
gifva afvcn battre forter frukt. Pa flera trad af den 
mangd, fom Hr Pr./esks plantera^, hafva aplen hunnit 
trl den ftorlek, att de 6fvergatt en tum i dismeter.- Hr 
Pr/eses, fom utom den Studerande Ungdomens arliga 
undervlsning om Vaxterna, pa ett utmarkt fatt fokt g6''a 
Akademiens Bbtanlflca Trldgard nyttig for Faderneslan- 
det i flere andre affeenden , har med patriotifkt nit och 
all mojlig vllvllja, till alla Rikets landsandar utfpridt det- 
ta fa pragtfulla, fom nyttiga Trad, tilJika med andra= 
utlandfl^.-il och kliniatet tilvanda trad, bufliar och blonj-- 
fter, fa langt tilgangarne kunnat medgifva ifran en liten 
och obetyd.ig Tradfl^ola , hvilken Han, alt firt beromliga 
nit och ofortrutna bemodande oagtadt, icke kurmat vin- 
na, tiil ft6rre och allmatmare nytta for fict aifliade Fa- 
dernesiand^ mera utvidgad. 

a/. PiNus Abies, Gran, detta Nordens ahld gr6n- 



) >3 C 

feande Barr-trad, ovarderligt till fin nilngj uti d'e fl6r- 
(la Iltogar, och af en nytta la vidft akt och alman , att 
foga niigot annat dermed kan loiiikiias, kan afven tvin- 
gas till taca och Ilarka lelVande ga- des - gardar , afven 
lain genom inaftarens Sax t;ll Pyraiiiider och andre fkep' 
nader. Hdckar deraf, af hnarre trad planterade, aro i 
b6rjan ganlka taca, utehalla djiir och fta beftandigfc gr6- 
na, famt lata val a alla fidor klippa fig. Med aldren 
Wifva de de ftundom glefare «f nedantill uttorkande gre- 
nar, irynnerbtt pa lagland oi h fuktig Jordmanr Melian- 
rammen b6''a da fyilas med unga och fma granars plau- 
tering emeiian de gauola ftaoimarne. 



Otvifv^elaktrgt gifvas flere, bade Trad och Bufkar, 
fam till lefvande gardes gardar kunna med fordel an- 
vandas; mea de nu upraknade aro val de fornanifte 
for de kallare lufrftrek och dem Hr Pr^ses, dels i 
Botanifka Tradglrden, dels enlkilt nyttjafc, famt funnit 
dertill, i mer eller mindre mon, anvaiidbare efter oJika 
omftlndigheter, och af hvilka Han afv^en till famma an- 
damat medd.€lat at andre berOUilige HushaJIare» 

Uti S6dra Europa planteras tfll dylika hackar CoR* 

NUv«> mafcula, Il-ex nqnifolhm , Phillyrea niniia' och an- 
giifiifolia , T^xus baccata,. Buxus ferupervirens , fom der* 
ftades uppvaxer till tvanne alnars h6jd , m. flera; Mea 
uti var kalla Nord utharda icke desfe den radande 
k6Iden. 



Efcer olika omflandigbeber och affigter, famt efter 



) 14 r 

o!ik joTdtnan, till fvagare eller ftarkare, .gle&re eller ta- 
tare hackar, bor valet af de nu upiikiiade Lufkar cch 
Tradrorter lampas. 

Pa IvSr -jord och de deraf upkaRade jordvp.Uar blif- 
va altid hackarne fladlgare, faflare och battre att un- 
cLerhalla. Pa I6s fandgrund vi4l a!t fnart ramla och arU- 
gen nedfalla: i fadan handelfe kunna jord • vail '.rne an- 
cingen byggas af uptagen torf, der den fmnes, el-Ier 
ock kunna hackarne planteras pa flata marken. Skuile 
grunden befta af finare fand, fom granfar till flygland, 
la b6r man fdrlokn^ att tillika derltades plantera Ely- 
MUS avenariui (Jlrand-Rag) Carex ar^«flm, Pil-bu(kar och 
dylika vaxter, foni binda fjelfva fanden och i langden 
bringa den pa f^dana flallen tili en faftare valL 

De olagenheter, fom jord-vallar «och plantersde 
backar aftadKomma, aro egentligen tvenne. Den ena, 
att de om vintr^n, vid infallande ur-vader, famla fn6- 
drifvor, fom om varen fkada bade fades-akren och gr§s- 
irsarken; men denna oligenhet hander vanligen och arli- 
gen utaf alla andra gardesgardar , da de ligga i fadant 
vaderftrek. Den andra ar att Jord ■ Rattor in-naftla fig 
«ti dem och ftundom fa genomgrafva dem, att de der- 
af till en del f6nderfalla. Denna fifta omftandighet ar 
val icke aldeles obetydiig; men later dock med lagnin^ 
fdrblttra Hg» 

Innora kort tid plagar grasvaxten pS jordvallarnes 
fidor yflonigt f6r6ka fig, fa att de deraf anf«nligeu ihopv 



Bindas ocIt vinna Oadga, famt gif^/a ofra' en I5nancfe 
flotta. Den roin ager tilgang till ften och inagtar g6ra^ 
fig antingen den niodan eller kofbiadien, att under en 
dylik jordvall lagga ett eller flera hvarf fl^n«inur, vin' 
ner derigenom mycket, fa val i anfeendie till jordvaN 
Ifens befVand^ emot regn och fl6d« om varen, fom emot 
jord-rattors aveikan, afvenfom en f adan jordvall fhara- 
re bindes och blir bevaxt med' gras, om den med gras- 
torf belagges, ja fa att grafet arlig^n med Ila kan afflas 
och bargas till ho, agaren till icke ringa formoni 

Sfculle Sverig-e narronfin'i en framtid" blifva fa lyck- 
Hgt, i anfeende till en forbatrad hushallning, att krea- 
turen kunde ahnant fodras- inne pa flall, atminflone tili 
defs angen blitvit flagen och kan till betning uplatas; 
i^a fktille under en ganfl;:a kort tid, vallhjon till deras 
bevakning fysfelfattas oeh desfes kefthad blifva obetyde- 
Ug. En fadan flilning inom hus blefve da forlangd ifran' 
Maji tiil Juiil manads fiut, hogfl trenne manader, under 
hvilken tid kreaturen borde uifodras antingen med be- 
fpardt h6 och halm , eller med farflct flagit foder af gras, 
vicker, klofver eller andre fodervaxterv afpasfade efter 
hvar och en ort farfkilt, eller ett forbatradt bruk. vid 
hemmanet, fom man vidtaget gsnom florre eller mindre 
eirculation. Min varmafife onfkan ar, att ILandtmannen 
i. mitt Fadiernesland en gang matte battre infe fine f6r- 
delar, fegra ofver gamla' vanor och inrotade fSrdomar:, 
famt vidtaga de anftalt^r fom kunna befordra bade hans^ 
egsn famt Faderneslandets forkofran och fallhet. 






UTLANDSKF TRAd, BQSKAR OCH BLOMSTtilR. 

VAXTER. SOM KUNNA TALA SVENSKA 

KLLMATET. 



JORSXA DELEN. 



MErr \ 

EXPER. FACUtT. MED. SAMTYCKE 
UNDER" 
HBRR PROF. OCH COMSIEWD. M. M. 

C. P. THUNBERGS 

INSEENDE 
TILL ALLMAN eRANSKNlNCS FKAMSTAp^l* :>^y 

Air 

JOHAN ISRAELr HAMIMARIN 



AF UPLANDS NATION 

UTI AUDIT. BOTAN. D. J^ JUNII l82»» 

PA VANLIG TID. 



UPS ALA, Acadeoiiika Boktryckeriet. 



K0!5rUSCiRNS HOGTBETRODDE MAt* 

JUSTITf^ RADET CCH RIDD. AF KONOL MAJ:TS 

KORDSTJSllNE ORDEN VAT.BGRNE 



HeRPv 'O 



^AR JOiiAN OHRBOM 



Tacksanit ocli V 






6S 

* JOHAN ISI! 



KA ftr ••! A R U F. R-^i EN HOGVALBORNE 



Friitektie <OAu 



Isfullt tlllpgnadt 



CLAES HANS RALAMB 



Tjer.are 
JklMARIN. 



•f H E S E S. 



I. 



Si qnseras, an ex idea vel experientia exeat cogritio Botanlca, 
ex pofVeriore dicas foDte omnem efse baurrendam liujus cognitjunis 
notioaem. 



2. 

"Non Syftema ideo experientiae fora nixum utut unicum atqae per- 
feftifs mam poftulamus, fed filum tantumodo efs^ ariadiiseum in aiftis 
atque iucertis iiominum fcrutationibos. 



Regna naturae, vel ut circulus, vel nt catenae quafi difrnptae, fi 
dot coDtempIanda,paImam primae hypotliefl merito porrigere pofsumus. 



Ut fummum contingat perfeftionis acumen Botanice , merito cen- 
femus nomina plantarum trivialia , ex Dotis placitaruiri cliaracterifticis, 
efse capieoda. 



Inter ntilitates praecipuasr, qu?s plantac^ quse io cliraate quocum- 
qae vigent s hominibus adferunt, IVledica et OEconomica jure DumtraBl^ 
tnr. 



OM 

utlAndske trAd, BUSKAR, och blomster. 

VAXTER, 

SOM KUNNA TALA SvENsKA KUMAXET. 



>. I. 



Vaxterna i allmanhet finnas pa jordklotet inquarterade 
•under vissa luftltrek, uDom hviika minfta delen med 
framgang kan flyctas, odlas och fortplancis. Den reslU 
ga Paimen uphojer fin Krona under i^quatorns bran- 
liande Sol, di tJarr. PKogen uran fkada uthardar Nor- 
dens ftrangafle Vintrar. Brodfrukt-Tradet, fom^^gifver foda 
^t MilUoner mannifkor, behofver Mohickifka Oarnesvar- 
ma, for att frambringa de lt6rfta af alla frukter, och 
kan hka fa htet, fom den lackra Pifangen och de dyr- 
bara Specerierna lata fortplania fig utom Vandkretfarna. 

Denna Lag, fa allman f6r hela Vaxt-Riket, aget 

likval fina undantag, fa att fomliga vaxter hka fom 

Mannifl^an och atfkilliga Djur-arter, kunna vanja fig vid 

en oblidare himmel och blifva inhemfka uti langt ifraa 

hvarandra i Norr och Soder aflagsna lander. Korfbars- 

Tradet, en Afiatifk invanare, har blifvit flyttadt forft 

till S6dra delen utaf Europa och fedan efter hand utfpridc 

anda till Sveriges nordligafl:e Landlk-ip; afven fom den 

praktfulia Tulpanen, ifran Orienten till Ofs inford, nu 

alleftades pryder vara blomltefrika Lufl:-tradgardar med 

fina mSngfaldiga och lyfande fargor. De annu mera 

." nyttiga Sadesflagen , fom fordom blifvit hamtade ifra« 

i varmare Lander, odlas nu 6fver hela £uropa och gifva 

(^yen ymnig fauit hallofam f6da at Milliarder lefvande va» 

-^ A 



i) a ( 

r:^Tr>f. Och det ovardeiliga Jordpar©net, den nyrtifrafte 
af alla jordfruktcr, har lamnat Perus varnia k.hii>ar> 
rqr ar£ uti hela Europa och langft up uti Norden, afU» 
gen odlaS}, famt till foda for manga Miilionec Manaifkor 
yonplaiKas och begagnas. 

§. «. 

Sadana nyttiga Vaxrers infdfande och odHng ar f6r 
Jivart och ett Land, men ifytinerhet f6r d^ kaliare, af 
JsJaturen i fl.ere hanseenden mindre lycklige, ftundom 
vanloftade lander, af raera vigt och h6gre vardey an ut- 
vidgandet af ett Rikes granfor och eEofring^et^- af hela 
Laodfkap^ 

Indianerne, fom: innehafva demed mingfaldiga fruk- 
ts* meft valfignade lander, odla likval flera fadana Vaxter> 
fG:n hos dem aro vilda i flcogar och pa 6pna. falt, Nar 
iett barn f6des liil verlden, planteras hos {"omliga eti eller 
jBcra Cqcos Trad, fom omgifva ochpryda deias hyddor 
«ch i en framti^ lacka li na valfmakliga fruktec at den. 
4iyf6ddaMedborgaren,Br6dfruktTrader odlas hkafa vrdde- 
ras byar, for ait med mera beqvamUghet kunna^hamta der^ 
iiukr, (om h^Ia atta manader af aret ricker dem e?i? 
angenam fod?». Pifangtrader, fom (kanfeer mannifkaiu 
den angenamafle och fundaiie af alia frukter,, gifvec 
fkuggJi och behag at hvjrje koja uti Indien, fa val pa. 
fafta iandet, fom pa o^^rna utplanteradt. Rifet, hvars 
fi^6n aro bade valfmaklige och nirande , besas och odlas; 
sf innevanarne uti bSgge dc varma [ndierna pa tufende 
Mllen, der rr.am fordom icke agde m^nft« kun/kap derom.. 
Pa iika fait har odiingen bade af BomuWs och liidig©; 
vaxterna blifvit vida utfpndd uti de fiefta lander, der 
hettan ar tilracklig, att bringa dem till mognad; afvea 
foin B6noi*, (PhaseoU) oeh artJllag(Z}e/iVAo/) af aiflkillig. ftor* 



. ) 5 C 

lek och befkaffenher ^fver •allt arlige* ^dias till foda 
f6r flere Landers brakneliga iiinevanare* 

§. 3. 

Sedan den idoge Europeen 5pnat fig en beqvatnli- 
gflre vag ofter Oceanen till Oftindien , och tiilika nya. 
Vcrldsdelar blifvit iiptackte i Vefter och Sdder , hafva 
icke allenaft flera naturens alfter for defs behofoch prakt 
blifvit 'Updagade; utaxi afven, fedan det djerfva beil«£ 
blifvit fatradt, att uti de upiackta lander anlagga Kol@- 
nier, hafva manga nyttiga vaxter i de inkraktada trak- 
ter blifvit inf6rde och odlade, hvarigenom flera Europas 
Nationer, f6rmedelft en vidare utbred haiadeU forva-rf- 
vat fig orakneliga fkatcer och rikedomar. 

Ucom det, att Europeifka Vaxter blifvit 6fverflyrta- 
de tili defsa Nybyggen och derllades bragte till en fior- 
re f6ridling, f afom Pomeranfer och Conftantia vinket pa 
Gox^a Hoppsudden, fa har nu mera Br6dfruktTradet (OrtG- 
tavpu fj hlif^^it flyttadttill America och Indigo 6rten, Bom- 
nils bufken , kafFettadet och Sackerroret hafva iSsge va- 
rit odlade, med en oberaknelig v}nft,i fynnerhet pa^ba- 
da Indiernas, under en brannande Sol, belagna Oar* 
Pomerans tradet al(kar icke iEquatorns odtagliga hetta^ 
men narmare Vandkretfarne planteradt gifver det frukter 
bade af flera f6randringar oeh mera foradlad godher^ 
an uti fodra Europa. Den Vinranka, fom Franfka flyk- 
tingarna medforde till Sodra Afrika, har fi foradiat fi- 
na drufvors faft, till f6tma och angenamj fmak, att' 
defs Conftantia vin raknas /or det ypperfta i Eurcpa. VQti 
vinft, fom Indigo vaxtert, med fin bla farg-ftoft tilfkyn- 
dat Europa, afvenfom Bomulls plantans fr6-ludd till Lin- 
ne och Kattun<^r anvandt, ar lika fa ftor , fom d^fs nyc- 
ta ar 6fver all befkrifning. Annu oumbirligare lyckas 
£6r Europ^ens lu&^ och lackra gom hafva Ui/vit bade 



K;afF(."-b6nan och Sockerorets Ijufliga fafr. Araben var 
enfam i beluning af dcn forra , tiU de(s Borgmaflaren 
■Wirfen i Amfterdam for Botanifl^a Tradgarden .^rhoU n5- 
gra mogna Bonor, ifran hvilkas afkomlingar federmera 
upkoaimit uti alla, Indiers nybyggen en o.Vndelig rr.ar.gd, 
af Plantf)ger. Den. fednare har ly(selfatt och forfkaffat. 
foda at nilnga tufende Arbetare.. Bfigge hafva otvifvel- 
aktigt rilfkyndat liurepa en ftor til6kning i defs handel 
och kiuihanda f!6rre nyita, an allt det Silfver och Guld, 
hvarmed Perus och, Potoiis grufvor ofverhopat dennai 
v.erldsdelo. 

Atr till Faderneslandet ifran andra Lander inforai 
gagneliga Vaxter; haifl de,, fom t^ia klimatet, antingen. 
ladana, fom fmickra vara finner?, eller rjena till nagoiv* 
nytta; mafte i alla rider vara utaf mycken vinft, och bo- 
r.fl af hvarje rattfkafF;*ns Patriot beframjas, Ty kan den- 
fagas oka Svea land , fom odlar Svea jord ; fa mafte den 
annu mera anfes befordra fitt lands fanna val och f6r- 
kofran, fom ifran utiikes Orter till odling inforer bvuk*. 
bara och nyttiga Vaxt rikets alffer.. 

Hvad prydnad hafva icke vlra Trad gardar, Blom-- 
fterqvarter och Rabatter vunnir genom in^orandet af Ga- 
lanthus, Leucojum, N>ircifser, Liljor, Tulpaner, Fritil. 
larier, Saffran^, Irides, Qrnithogaler, Hyacmier, Afrika- 
ner CTagetes), Praftkragar (Chryfanthema')^ Rmgblommor- 
fCfl/fwrftt/^-j, Hellebon , Tufendfkonor (Bellis)y Stormhat- 
tar f-^<:o»f/fl), Akelejer (AqvilrgiiT)^ och Riddar-Sporrar (Det' 
^hinia), af hvilka fomligs. h;il(a ofs med fina blomor ti- 
digt om Varen.andra prunka ojn Somn.aren och andrd 
utgora Hoftens hela fagring-. Hvad nytta och befparing; 
aga vi icke af de Medicinal-vaxter , fom vi fjelfva kunna. 
aj, fafojfn Dictammis , Pffoniaf Grutiola^ Menthce.y Inula^^ 



) s ( 

(AUndsrot) Salvia, Hijjfnpus (Ifop), Cnrthamus ,. CoriandeTy 
GochUaria^ Senap ^ Kardu benedict , Melihth med mauga fl^ira, 
Afven de firgvaxrerj fom odlas inom Riket, giTvfi ca 
fcker vinfl-, da de kunna erhallas till fargerierna, fafo;!! 
Rt.fida Inteolay ^fatit iinctoria. Strratula timtoria^ Rubict TinctO"- 
rum och Stenmofsar lill (tort antal.. 

$•• y. 

Den tid ar nu forbi, da Svenfka Landtbruket lag ii 
Gc\ linda; <ia en Tunna Rofvor Fran Lybeuk utbtyres emot 
eti Skeppund Ofmunds jern och eit Lispund huti;ble be- 
taltcs med en Tunna korn. Tufende Svenfka Landibru- 
kare odla nu dcfsi bade till eget behof och till affalu, 
lika f3 val, fbm alia (arter Sades liag, hvilka Europden. 
kan med^^lfka' anfe, fom grunden for fin famhalls lefnad 
fin odlin^y, hofsning och mSngfaldiga beqvamligheter. 1- 
genom flit och odhng gifva Ofs vira Triiigardar n6diga 
jordfrukter och barforter trll hufhlHet, fafom Lok-arter, 
Sparris, Bohvete, PoaLak, Laituk, Kal, Kalrotter, Gur- 
kor, Meioner, ^rbufer, Bonor, Meiram, Timian, Winbar,, 
Krufbar, Korfoar, Aplen, Paton, Plomon och flei^a o- 
V.arderjiga produkter.. 

Hvad. forbarring^ har icke Akerbruket i fednare 
tider vunnit geijom Circulations bruk, fami angar och; 
bet^^sh cr?x genoni odiirig- och befaning med tjcnliga 
manoarijja grasfr6n o>.h artforter, iafotu Alopecurus pra-» 
ttnp (kaflr gras). PUeum prateme (Th\n\oit\ gras), Pom 
aq:tati.a k:atsevta) f6rtrafFelig pi laglandta angar, Dac. 
tylir glnnif.r ta^ Milium ejfusum,, jvsna elatior (lii.ylJiafre),, 
Lolium perenne [i<&'] giaO, KlSfver, Medieago och Vickeiv 
(fiicia sattvaj, Nyttaii hafdf ar utom alt.t.vifvel. fart.j.ltor^^ 
«dii almaiiL erJvlnd*. - 



§. 6- 

tJnder den tid af nagre och ^yrmo Ar , fom Herr 
Praefes varic bade Larare uti Naturalhiftorien vid Upfa- 
la Academi , och tillika Landtbrukare tinder lediga ftun- 
^er, har Han beflitat fig om, att icfce allenaft pryda fm 
€g€n Landtgard med utlandfka perenna Vaxter, i fyn- 
nerhet med fadane Bufkar och Trid , fom kunna rala 
klimatetoch g6ras iQhemfka; utan afven, att tiil alla Ri- 
kets Landsand^r utfanda och utfprida, genom kande och 
Vanner af Fioras alfter, alla de Trad-forter, bufkOag och 
blomfter-vaxter , fom kunnat meddelas ifran Boranifka 
Tradgarden och blifva mer eller mindre gagneliga for 
famrida och kommande flagter. 

§. 7. 

Da jag till folje af Akad^mifka Lagaraas F6rerknrt," 
tttgifver mitt fSrfta Lardomsprof, har j^g rrodt mig b(5- 
ra vaija ett amne, fom kan medfora nagon nytta fof 
mitt FSdernesland. I fadan affigt har jag famlat undcr- 
rattelfer om de Vaxter, fom i fynnerhet ifran Norra A- 
msrika och Siberien bhfvit hitforda^ och uti flera ellsc 
farre Rikets Landfkap finnas odlade. Och denna korra 
Afhandling underftalles hvarje bcnagen Lafares gunftiga 
och milda omdome. 

I. Prunus virgittieiiia ifran Norra Amerika, uihar- 
dar val klimatets ftranghet och ar mycket lika med 
Svenfka Haggen , famt prydelig ora Varen med en mycken- 
hec blomor. 

a. pRWNus pensilvMHica ifrSn €n nordligare del af A^ 
msrika 5 ar afven ganlka lik med Svenfka Haggsn, pryde- 
lig med fina blomklafar , ocb hkfom den f6rra ofca flf^rdi 
mi de f a kalkde Engeifka Tradglrdarr 



) 7 ( 

5« PauNUS pwnila ifran Kanada , ager rmalare blad. 
och mindre blomklaiar, men har dock nog bade piyd- 
nad Gch vardCj f6r att vinna cn plats uti SvenQca pian' 
tager. 

4. Amygdalus nana ifran Siberien , ar en af de 
vackrafte bufl^ar, fa ^ainar h6g. Den blomar de f6r- 
fta Var^dagarna oeh frambringar {Imidoan mogna mandlar. 
Blomorna aro ganflca ymniga och af en ll-JOn Ijusrnd 
farg, Lacer Utt plantera fig genrm fonderdelade rotter 
©ch medelft afiagningar. M-Andlarne fmaka fom Bitter- 
roandel och kunn&, lika ined dem, nytjss. 

5. Pyrus salicifoUa^ ifran Siberien i fednare tider 
inf6rd tiil Upfala Tradgard,' har hittills icke kunnat bli£- 
va Hiycket almaa, i anfeende dertill, att de fa Trady 
fom funnits odlade, ej akid blomat och gifvic fuUmo- 
gen frukt. Merendels har den bittills blifvit fartplantad 
genom ympning uti vilda Paronftammar. Framdeles tor- 
de dcLta vat:kra frukttrSd val blifva almannare ocb pry- 
da med lina fmak liifvejrhvita ludna lilad^ Frukierna aro» 
imk Qch valfmakliga^ 

€ Pyrus baccafa har redan foT TJngre rid fedan blif» 
vit inford ti!l Botanito Tradgarden rfran det kalla Sibe- 
rier,. Utaf alla' Uilandfl^a och hos ofs odlade Trad , kan 
fakeit intet jamf6ras med detra , i anfeende riil blom- 
fnornas myckenhet och prakt, fjelfva tradets hardighet 
emot fc61dens valde, och de ^.alrika frukrernas raangd 
famt nyrta for de nordligafte landfkap. Detra torde blif- 
va det enda af Fruktrraden , fom med nytta kan plante- 
ras och blifva almant uti Helfingland, Norrland ©ch 
de 6friga langft i Norden belagne Landfkap. Och .f6i? 
denna orfak har Herr PraeCes beflitar fig om , att till flsra 
Orter emot Norden fanda fron deraf, famt ftundom 
ikarre i Tradgarden updragna plantor. Tridexi-lata lats 



) 8 ( 

^tta fig, trifvas ^fvc>n i ma^er jord och ftark lera, 'ga 
fallaii uc och b.onin^a lidigc. m;;rendels efter nagie ars 
foilopp. Vid So:iirnarens borjan framkomraer en fadan 
mangd af blomor, atr grcnarne aro deraf aldeks be- 
tackie, och cnsot h6n:cn aro de nedtyngde af en orak- 
nelig my-kenhec fma rodaktige aplen, fom pa afftand 
gora tradtn prydlige och gifva 6gnt den vackraite anblick. 
Frukterna aga val om hotttn en ftark och ftrat fyra, men i 
0£lober och November manad nacrot froflbitna blifva de 
for Smaken htet draghgaie. Nar delse Aplen, fom van- 
ligen ej otverga ett korsbars floriek, uti SepL^mber eller 
Oclober manad afplackas, kunna de inom hus langre 
tid forvaras. Sedan kunna de kokas uti vatten och in- 
nanmatet genom etr Unne prafsadt fkiljas ifra.n karnor 
och hinnor, iamt blan^as tiil ett mos med f acker eller 
haning och nytjas i hushaUet fafom andra birforter, 
bade for frifke och fjuka, at( kyla -och Jafka. Smaken 
deraf ar da ganfka behaglig och Syran angenam. Da 
heia NorLland, icke utan den ftorfta fvarighet kan odla 
nagot af de vanhge frukttraden, mafte detta uti hela den- 
na vidlyftiga och for froft utfatta Landftracka bUfva ut- 
af mycken betydenhet och ftorc varde. Tradet har Herr 
Prtefes planteradt med framgang bade uti lundar pa de 
torrafte Ipackar och uti alleer. Tradflaget ar hardt oeh 
kan tjena till Slojdvirke, hka med aple och parontrad. 
Igenom utplantering i battre jord, har Herr Praefesockfa 
funnit frukterne bHfva flere ganger ftorre, och lika 
nned vanlige fma Svenfka vildaplcn. 

7. Mespilvs 



OM 

utlAndske trAd, BUSKAR OCH BLOMSTER- 
VAXTER; SOM KUNNA TALA SVENSKA : 
KLIMATET, 

ANDRA DELENT, 



MED 

EXPER» FACULT. MED. SAMTYCKE 

UNDER 

HERR PROF. OCH COMMEND. M. M.' 

C. P. THVNBERGS 

INSEENDE 
TILL ALLMAN GRANSKNING fRAMSTALD 



Aj? 

JoiHAN MAGNUS ALMQUIST 

t 

AF SMOLA.NDS NATION' 

UTI AUDIT. BOTAW. D. lO JUNII l^ZO^ 
TA VANLIG TID. 



U P S A L A, Acade miika Boktryckeriet. 



-0k 



KO^Hil^. HOFPREDtKANTKN , COSTTR ACTS PROSTEPf 
OCH K\ K KUIIICKDEN HOGVORDIGE OCH \VI DTBEr6mDE 

HERR. DOCTOR 

SVEJS JOHAN ALMQUIST 

SAMT 
HOGADLA FRU DOCTORINNAN 

GUSTAFVA ALMQUIST 

f6dd BRANDELIUS 
Mina Huldaste Forulclrar 

Tillegnas forstlingen af rnina Academiska ofnlngar, vordna- 
iens, tacksainhetens, kanslans ringa, men hjertats teliga offer 



af 



KPEtL 



Lydigste soB 
/OHAN. 



OM 



utlAkdske trAd, buskar och blomster^ 

VAXTER, 

SOM KuiCNA TALA SvENSKA KliMATET. 



7, MnsPiLUS Amelnnchier har utvandrat fran f^dra Eu- 

ropas mildare lufrltrek, och trotfar omkring Upfala defs 

kalU och med varma vSrdagar omvaxiande, famt f6r 

Floras al(klingar mycker {kadliga froftnatter. Den up- 

vaxer (allan fafom trad, med enkel Hadig ftam. Me- 

rendels uprinna fran roten fiere fmalare, nagra alnars 

h6ga teiningar af mer eller mindre pyramidaiifk form. 

Den kan planteras till prydnad och nytta uti Engelfka 

tragardar, pa rabatter och andra ftallen. Den taflar med 

Pyruf baccafa i fagring, da tiuigt om varen hela bufkea 

6fveih6ljes med hvita blommor. Baren aro mogna redan t 

Augulfi manad, fvartbla till fargen, iiknande ganfka 

myckct Blabaren, men aga en foc och mera bchao^iKT 

fmak. Till flera orter i Riket har H:r Pr^fes utfpridc 

denne nyttige bufke, och ar all anledning lill den f6r- 

modan, att han igenom utCande fr6n fkall 6fver ailt biif^ 

va likf3 ailman, fom nyttig och vaikommen. 

8. MoKUS alba^ hvita Mullbarstradet ar nagot 6mta- 
ligt f6r k6!den vid Upfala; men tal myckec battre fin/ka 
Klimater. Med maita fordel kan dec docit odlas i rikets 
f6dra provincer. 

9. 10. CoRNUS atba, och sangmnen ifran Siberien Och 
Korra Amerika, hafva bagge, men ifynnerhet den fed 
nare, blifvic mytker alimanne mi Engeifka parker, pi 

B tabatcer 



nbatter och afvcn niQd andre till h.lckar iitplanterade„. 
Den fednare ar ganfka vacker och berynnerlig med fina 
blodr6ds grenar» 

II. 12. CaATiEGUS eoccinea och momgyna vaxa lika 
fortrafligt, fom deras fvenfka fam-fyftcr oxyacantha. De 
aro prydliga med fina blad, nyttiga med (ina roda frug- 
ter och rjenliga till hackar med fma ftyfva taggar. 

13. 14. RosA alba och gallica hafva bada uti langre^ 
tid ufgjort vare Tradgardars prydnadj med hna merendels 
dubbla blommorj fom aga en angenam lukt och anvan- 
das till Purperi (amt till beredning af Rofenvatten. Hvi- 
ta Tornrofor fkilja figifran anilrafina flagtingar genom fina 
Ikona blommor. D:inna ar gemeniigen falifyntare uti 
iradgardarne och tyckes vara nagot omtaligare f6r kol- 
den. Planteras annars lact med f6nd2rdt'iade r6tter, 
hvarigenom den, afvenfom den fkona Eglanteria, kunnac: 
g6ras allmannareo Den hvita Rofen ager en plats i Flo- 
ras Calendariump emedan defs blommor ordentHgen 
framkomma uti JuHi manads b6rjan, £a att, da nagon 
blomma haraf vifar figr, kan man vara faker, att JuHi ma- 
nad ar inne» Endaft kaHa och fena Somrar kunna g6ra, 
attblommorna vifa fig fednare. Defsa afplackas afven lattare 
an af den r6da, fom blommar tva tiH tre veckor fednare,. 

15: i^scuLUs Hippocastamm, Haftkaftanietrad, ar ett 
afde fkonalte, fom ifrSn Sodern nagonfin bHfvit inf6rde 
tiH Sverige , fa val f6r fina fingerhka blader, fom f6r 
fm pragtiga Sultan-Hka blomfpira. Dzx trifves battre un- 
der den fydHgare och bHdars polh6jden, an under kalla- 
re luftftreck, der det med mera m6da updrages af fr6n 
och med mindre framgang planteras. Ofvanf6re Uplands- 
grans for6kas defse fvarighetcr«. Uti alMer g6r det i fynr 
aerhet en /kon prydnad^. 



i^. Fagus Casianca , Agta Cafhnietiad, ar for en 
ilrangare kokl 6niiuligr, och kan faledes endafl: odlas i 
Rikets lodra Landllop och pa defs oir, hvarefl: det f6r- 
niar nvo^na fina frunrer: men under infallande ovaRl.gc 
kalla vintrar gar det f^rloradt af kolden afven derftades. 

17. JufiLANS regia ar lika fom det f6regaende, 6m- 
taligt for kolden^ iikval trifvsiS det i UpfaJa, pi Str6ms- 
holins KungsgSrd och uci Finland, ehuru f 6dra Europa 
ar for derfamma mer tjanligt. 

ig. LiRioDENDRON /2^% i/grfl, Tulpantradet ifran Norra 
Amerika, hogt och refligt, med fk6na ftora blommor 
o^h befynnerligt fkapade blader, kan icke ^vanjas, under 
bar himmel, vid Upfala harda klimat. Fron hafva ofta 
bUfvit fadde och de uppvaxte plantorna af k61d gatt f6r- 
lorade. Deremot trifvas de val i Sodra andan af riket 
och Bohus lan; famt omkring G6theborg far man fs 
flora trad deraf frodas och bJomina. 

19, Clethra almfolia , livkn Amerika inford, trifves 
val bade i HoUand och flereftades i Tyfkland, men f6r- 
drager endaft Sveriges S6dra blidare himmel ehuru den 
ar annu falifyntare an Tulpanrradet. 

20. Ks-L^n^ inigaffifolia, en vacker bufke ifran Ame- 
rlka, har afven f6r fiagon tid fedan blifvit inf6rd i Sveri- 
ges Sodra trakter, dar den nagorlunda velat trifvas. H:r 
Prsefes har icke lyckats, att vanja denna bufke vid Up- 
falas fotanderliga vaderfkiften, ehuiu itor an de(s 6n» 
n-;an varit, att kunna fortplanta en fa till blader fom 
blonrimor fl?6n bufke, dfvenfom for defs namn. Deremot 
hcr det lyckais i Bohuslan och omkring G6theborg, un« 
der en blidare himmel. Uti Holland, Tylkland famt 
En^land, trifves icke allenaft denna utan afven defs fani- 
fyillon hiffoiia och glauca. 



12 



21. 22. ViBURNUM Lmitana och Lentago rekommeode- 
ra fif bagge fafoiTi vackra buH^ar pfi Pvabatter, i Engel- 
fka parker och afven till hackar i blandning med andra. 
Uader blomningstiden om varen lyfa de med fina talri- 
ka och valluktande blomklafar. Den forra, fom bade 
ar mera lommig och vackrare, har hkval bUfvit allman- 
nare och vidare utfpridd. 

23. 24. Spir^ea ChamcBdriJolia och hijpevitifolia. Den 
forra fran Siberien och den fedncre fran Canada trifvas 
fortrafFl gsn val i Upfala Tradgard, bade pa rabattern* 
och planrcrade till hackar dsls for fig fjclfva, dels i fora- 
ning med andra likfom de dertill nyttjas i Japan, hvareft 
de afven aro mhem/ka och mycket varderade. Oagtadc 
klippning frambringa de andock en ftor niangd af hvita 
blommor uti klafar, fom forfkona en fadan haA.k. I Sve- 
rige luharda de khmatets Itrangare kold. 

25. Spir;ea snUcifoUa ar af alder kand (afom eri 
ikon och rjenlig bufke rill hackar inom Tradgardeo. En: 
fadan hack bUr tac, later klippa fig, och prydes med r6-' 
da blommor.. 

26. SPIR.EA lc^vigata, en liren, mindre anfenlig bus- 
ke, f6r nagon tid fedaa hitkommen fran Siberien^ fom 
fkankt ofs ftere af Floras failfyntheter, hvilka nu pryda 
faderneslandet, Denna bufke foga ofver en alns hojd 
kan utplanreras dels pl Rabatter , deis i Engelflo! parker 
dels annars efrer behag. Den ar prydlig med fina glat- 
ta blader och flerfargade, Sultan-Uke blomfpiror. Latmft 
utplanteras och forokas den genom roiternas delning och- 
Ikadas ej af vinrrens kold. 

27. 28. SyPvINGA vutgaru och persica. Syrdn med 
fela blomma har lange varit inom fofterbygden en Uka 
si allman fom fkon bufke^ hvars vaekra blommor emelr 



> '3 ( 

kn Pingft och MidfommarcR bade pryda och fprida en 
angeram lukr. Den hvicblommiga Syrenen har varic 
mer fallfync och ar annu icke la allman , ehuru den 
tyckes vara vackrare. Bagge defsa forandringar fort- 
plantas lactaft gcnom f6nderdelade rorter. Vid bonings- 
Jnifen och pa Rabatrerna g6r den prydnad och later 
klippa fig i atl^killiga former. Engelfke parker f6rfl.'6nar 
den anfenligt Och da den planteras till hackar, vaxer dea 
bade fort och med line hjerthke biader g6r den hacken 
tar, famt kan drifvas tili flere alnars hojd. Perska ar eii 
mycket hten bufke och annu ganfka falifync, ehurii 
han f6rdrager klimatat. 

29. 30. RoBiNiA Cnragann och frutescem hafva fitr 
namn af Arttrad och under forledit arhundrade fran Si- 
berien inf6rde till Sverige, naftan 6fverallt blifvit utfprid- 
de och allmanne. Den forra later genom underqviftning 
updrifva iig till ett medelmattigt trad fom tillater klipp- 
ning ocb erhaller en vacker kron?^ E^ggs arterne ara 
likval mera bufkartiga och tjenliga till hackar, ifynner- 
het inom tradgardar, att afftanga qvarteren, dar de natE 
kunna klippas a aila fidor. Bagge aro med fina fma i 
rader ftalde blader och fina gula blommor af raycken 
prydnad. Framfor bigardar aro hackar haraf bland alla 
6q formonligaltej emedan da Svarrnarne nedfla i dem, 
defs b6jliga grenar gpra inkupningen 15tt och beqvam- 
lig. Nar de planteras utmed plank och fa vaxa fritrV 
blifva de flera ainar h6ga och gifva lugn emot radande 
vindar. Arligen gifva de en myckenhet fkidor med 
fr6n; raen beklagligen aro de icke begarlige f6r de 
hemtamde djuren och faleds icke fa nycrige, fam man 
i b6r]an hade fkii acc vanta. Till lefvande lufthus aro 
de my^ket f6nrdffiiga. De laca latt ifran tradlkolor uc- 
fiycca lig; aro ick-e omtahge och vaxa afvea i mageir 
ioid> faitaa mindre frodigt. 



) M <: 

31. TraxinuS Ornuf, Mannatradet, har val trifvit-s 
ii I3oriiriinc.i '1 radoar:len , vuxit nll ett Itcrt trad 0'-lt ur- 
iiarcliit koiden j men har huiiJs icke hunnit blifva n.yckec 
utfpMdr. 

32. 33. 34. AcER riihriim , tavtaricimi och saccharivum 
hsfvi alia ULhardat SvqiSk^ klimatcts Itranga kold och 
for.Tndringar 1 vaderlwken. Tartaricum kan odias aiven 
dii.krmg Upfala, annu battre narm-re fodfrn. J^ubrum 
bhr ett itort och prydhct trad iricd rodakriga blader 
orh hnr lange prydt Akp.demiens gamla Boianjfka iiad. 
gfird. Saccharimm cilcr ,Sockerl6nncn liknar ganfka myc- 
kst den Svenfka platanoides . Den vaxer viid och nrgor 
flora fkogar uti Norra Amerikas trakter, der den urhar- 
dar cj.allenaft ftran-g kold , uran afven vaderlekens fvara- 
fle fkiftwH. .Dcn vanjes faledes latt vid Svenfka klima- 
rets hardhet. Naft Pyrus baicata bar detta trad lcgat H:r 
Prsefes meft 6mt om hjertar, att kunna ai.fk^^ffa och g6- 
ra allmant inom faderneslandet , utan ?.tt defs bemodan- 
de velat kronas med en onl^kad framgang. Igenom de(s 
hedervarde och for fut faderneslands \al niralfkande van, 
Pioften och Kyrkoherden vid Svenfka forfamlingen i 
Philadelphia, Herr Niclas Collin, har val H:r Fr«£fcs 
erhaUir manga tufende fion af denna Lonn arr; AJen def- 
sa haf/a under rranfportcn ofver hafvet forlorat fin gro- 
ningsf6rmaga, fa stt af denna mangd fron, uti Akade- 
inilka Tradgnrden blott en enda planra upkommir, hvar- 
af nu t'tt relligt trad af fisre alnars hojd bcfinnes. Pa 
detta trad hvilar faledes hoppet for en framtida okning 
och utfpridning, da det kari komma i blomm.a och gif- 
va mogna fron, till forrplantning ui eit for fin nytta o- 
varderligt trad. 

Det ar langefedan v31 bekant och urront, att den 
.Svenfka Loiintn .om Varen ager en ymnig faft, hvilken 



) >5 C 

inkokad gifver en fot firup, fom kan beredas till fac«^ 
k£r. 1 detta affeende agcr den Americanfka Sawkeilon-o 
ncn f6retiade och af defs faft hafva Americas infodingar 
lange vetat att bcreda f acker. Sedan denna verldsdeis 
Golonifter gjort fig fjelfftandiga oth all handel, un- 
der en langre tid med England ma(te afbrytas, fa atc 
hvarken Sacker ellcr andra handelsvaror kunde dem 
tillforas; fa blefvo defsa for fm frihet fagtande nybyg- 
gare nddfakade att likfom Landers fordne barn tillgripa. 
den utvagen, atr af fSckerionnen bereda fitt fScker. 

Ifran den tiden hafva flere ordentlige Sickerbruk' 
upkommit och Sackert blifvit brsgt till famnia godhec 
famt i det narmalte till famma hvithet fom det, hvilkec: 
beredes af Sackerroret, hvilket aldrig tillaier nagon odling 
pa kallare jord. Om denna Sackerlonn har i Landet i 
en framtid kan blifva allman, (kall den bade gora pryd- 
nad fom ett (kont trad och gagna med fitt iravirke lill 
mobler famc med fm SSckerfafr^ bhfva af en utmarkt. 
nyctao 

35, ^6, Ulmus pimila och effumhziv^^ bagge blifvit af 
fron updragne och tnfvits i Botaniflo tradgarden, afvea 
fom fron blifvit urfande till flere Landthushallare i Orter- 
ne, der jag viU hoppas, att med tiden bigge defsa for- 
ter fa vai fom americana- fkola blifva allmanne. Af effu- 
sa aro redan i Finlaad flora trad^, fom blommat och' 
gifvic mogna fr6na. 

37. PopuLUS heterophijUa- har blifvir updragen i Up- 
fala iiadgard och derifran rill nagra fa andra ftallen med- 
deladj men ehuru denna ar ifran Canadas kalla klimat, 
har den likval i Upfala naftan arligen aniingen i toppar 
ne cller anda ned till roren affrnht; For de mildare S6- 
dra Sveriges Landflcap tords denna faleds endaft kunna 
isekommenderas. 

35. 39. POPULU». 



T H E S E S. 

Th. I. Licet bocce tt faecolo antecedente tnaxirne excultae fuerint 
multarum artium disciplinae, et plurJbus atque novig auctae verit.tibu» 
jure gloriari queant, frequentioribus Umen inventis nuUa superbire po- 
teft quaoi Hiftoria Naturalis, 



Tb. ir. Inter omres hujus fcientiae partes, ea oronino priiBnra 
obtinet locum, quje reirni vegetibilis ircolas nobis reddit familiares; 
noo enim ex fola utilitate Oecocomica , (e6 ex Medica ctiMro eft pre- 
tiura ftatuendam Botanices, ad cujns cognirionem numquam fane m^^- 
ditando pervenimus vel legendo perftftara, fed reliais iibrorum aeervis, 
ipfa erit inveftiganda & contemplanda natura. 

Th. III. Maximum adfert Reipublicae damnum et noftro hoc oia- 
!um paene inhxfir tempori , quod qui rern ajjrariam cclunt, in arte fe- 
rendi arbores plerumque fmt rudes; fi vel haoc etiam calieant artera, 
eam plane negliguot, pofteritatis immemores. 

Th^ IV. Inter bona, quae nobis adferunt foh*a arboram herbarum- 
que varia , praeter nutriroenta referendum certe tft. quod puritati per- 
snultura inferviunt aeris , pieguique fimo agros Isetificaat. 



Th. V. Omnes , quse hodie exftant, rerum naturaliuro fperies in- 
ie a prima mundi creatione originem ducere fdlfo contenditur, fic, Bo- 
tanica quarovis jam fit perbene exculta, novas tamen planryrum fpecies, 
vei earum roixtione, quae exftant, Vel aliis perroultis occi>fionibus poft« 
hac oriri posfe, non negamus. 

Th. Vf. Quimvis non omriam herbarum ntilitas aut noxa fit de- 
te^a, maxime tamen «xpt-dit, fi berbas uriies ab inurilibus discerner* 
curamus. Nihilo tamen rninus conftat i Duilam plantau esfe in oecor 
Qoroia natarse prorsus inutiiero. 



Th, VII. Cum io Regnis Ndturae maxima fummi Numinis cernatar 
gloria, inde f^cile coiligifur, Hiltoriae Naturalis cugQiiioneaiy 5«cra- 
EKoi iacerpreti liccerarum , inagao ufui esfe. 






OSI 



UTLANDSKE TRAd, BUSKAR OCH BLOJMSTER 

yAxter, som kunna tAla svenska 
klimatet: 



TRBDJE DELEN.. 



IVTED^ 

EXPER; FACULTi MED. SAMTfCKE" 

UNDER' 

HERR PROF. OCH COMMEND. M. M. 

a P. THUJSBERGS 

INSEENDE 
TILI, ALLMAN &RANSIO{IN(s. FRAMSTALD' 



AF 

ADOLPH HENRIC HUMBLrE 

AF SMOLA.NDS NATION 
UTi; AUDIT. BOTAN. D. lO JUNII 1^0. 
PA EFTERMIDDAGEK. 



U P S A L A, Acadepifka B'ok'tryckerie t. 



TROMAN,^ COMMERCE.RADET 
HOGADLE 

H*H^ CARL JOHAN HUMBLE 

SAMT 
HOGEDLA FRIT COMMERCERADIKNAN 

ITA SOFIA HUMBLE 

Fodd L. I N D 



De Huldaste F6raldrax 

tacksamt tillcgnadt 

Dbras 



Lydige Son 

ADOL,r, 



\ 



OM 

utlAnske trad, buskar och blomster- 

VAXTER, 

SOM KUNNA TALA SVENSKA KLIMATETc 



38. 39. PoPULUS angttlata och argentea aro tvenns 
vsckra poppelarter, fbm i fednare ridcr inkommir till 
Sverige, och ta-!a deis klimat afven omkring Upfala. Dea 
iilfverhvita ar annu mer faJirynt; men pyramidal-poppela 
ar redan tftmraeligen allman pa fisre Sarerier och nagra 
andra LandtEgendomar. Den ar mycker min^lre an defs 
fynvon; nien prydlig med fina i pyramidal form upp« 
Ikjutande gren^r. 

40. PoFULus balfamifera eller Balfampoppeln,hvaraf Tit- 
camakacha fages hamtas forApotheken ifran Siberien, redan 
f6r ert halfr Seculum fedan inford, har lange varit en 
Svenfk inv^nare och kan nu mera anfes med fkal faforn 
harftades naruralifersd. Likval iitom ett och annat trad, 
hvilker, £afom en fallfynth^t hos nlgon Standsperfon blif- 
vit odladf, har derta vackra trad icke forr, an i fednare ti- 
der blifvit mera allmlnt utfpridt, och forrjenar vifserligea 
atr anniv vidare fottplantas, hvartill Herr Prasfes med be- 
romdvardt nit, bade forut bidragit, och annu Srligen bidra- 
ger. Den ar otvifvelaktigt i fitt flag ett af de ftorfla 
o.ch vackrafte trad. Bladen aro fl6rre an pa de vanUge 
Poplsr, ofverdragne med en glanfande kada och pa den 
«ndra fidan blekare. Uti och omkring Upfala planterad 
uthardar den den aldraf^rangafte vinterkold och Varens 
forandringar. Den blommar tidigt om varen forebladens 
utveckling. xMdrabafl utplanterasden och okas genom de un-] 
ga fkott, fbm fran r6tterna upkomnra och vaxer ganfka fort, 
Ifran denna lika fom fran den vanliga Afpen, upprinna 
ymnigt telningar, hvilka fkilda ifran Moder-Rotterne 



) 18 ( 

kunna urplanreras och f6rfandas. Men denna egenfkap 
itt fkjuta rotfkotc, g6r denna poppel mirjdre fkicklig tor 
tradgirdar , an all^r, lundar och Engellka parker. J 
granfkap med akrar och angar b6r den icke planreras 
f6r fina vidt krypande rotter och de rotfkotr, fom dtri- 
fran uppkomma. Likafom hela defs flagte fkjuter den up« 
ac hojden uii Cp^iCig pyramidaiifk fornij och tal ickft 
gerna att klippas eiler toppas. 

41. PiNUS Larix, Larke-Trader har mycket vh\ la* 
tit odla fig inam Sveriges grans, fedan fron deraf blif- 
vit inforde fran S6dra Europas fjallar och Siberien. Det 
blommar ridigr afven inntn der kommit rill nagon be- 
tydande alder,ochar bade med fina pensel-lika blad knip- 
pen och fina vackra roda kortar utaf ett gaiifka vackert 
utfeende. Da Barr traden vanligen ofver vintern behalia 
line grona blader, fa faller detta fina och fornyar dera 
hvarje var. Tradflaget ar adrigt, dughgt till flojd och 
ftSr i vatten lange emot r6ta. Pa Upfaia begrafninosplats- 
ftar det planteradc vid grafvnrne i ftailet lor Orienrens 
Cyprefs, fom ej uthardar fclimatets hardher. Uri flere 
landfkap finnes Larkeiradet redan ymnigr och rorde med 
tiden blifva ert af de allmannafte utlandfkc rrad inom ri- 
ketc^ Ingen larer ega ftarre f6rtjenfter , an Herr Ofverin- 
tendenten och Riddaren Tham, i enfeende till utlandfke 
Trldsplantering,ifynnerhet Larketradets, hvaraf ickeftrod- 
de Trad utan en hel fkog larer finnas. Detta ar dock 
icke den enda f6rtjenft emor fixr fadernesland , fom den- 
ne fortraflige Landthushallaren och nitifke Patrioten ager, 
och fom tiilvunnit Honom C^ mycken och fl m^ngas h6g- 
aktning^. 

43. PiNUS Strobur trifves afven mycker val uti Upfa- 
la och ar ett anfenligt trad ibland Fioras jartelika vaxter, 
Det har f6r langre tid fedan blifvit hirf6rdt ifran A- 
merikaj roen ha Srnnu icke hunnic atc blifva f^ allmant 



) >9 ( 

{om Larketradet. Manga unga planror hafva blifvit ut- 
fpridda och b6r en ytterligare tiliv.ixt deraf blifva bide 
till prydnad och nyiia for laudetj ait 6nil<a och parak- 

43. PiNUS P/V^fl eller Silfvergran, fom pryder Schweit- 
^rlands och Skottiands h6gfte berg, ar med fina plattare 
och filfverfargade blader etr af de vackrafte trdd i (itc 
ilagrc; men ar mera omtaligt i Uplands opna och fkog- 
lofa fak, an de tvenne f6rut namnde. Uti Sverigesfyd- 
Jigare landfkap ifran Oftergothland anda till Bohuslans 
ftrander trifves det battre, biommar derftades och gifver 
m^ogna fr6n, efxer hvilka de updragne telningar bora 
forfokas att fpridas till de nordligare orter, och fafom 
landets upvaxre barn lattare vanjas vid cn Jangfam och 
ftrang vmterkold. 

Flere arrer utaf de nyttige Barr-traden bade bora 
och kunna med f6rdel blifva inhemfke uti Sverige, ifyn- 
nerher de, fom linnas i Norrs Amerika och Siberien. 
Atminftone bora de kunna ijena f6r de fydligare land- 
fkap; n\«n ilere af dem, fom i Upfalas Botanifka trad- 
gaid blifvic fadde och updragne , hafva icke uthardat 
k6I<ien under denna oblida Horizont, oagtadt omkring 
Stockholm och «ndre nlrbelagne ftallen de bergat lig, 
fa att Hr Praefes icke agt den gladjen, oagtadc allt fitt 
.of6rrrutna bemodande, att harmed rikta Akademiika Trad- 
p^ardens frutetum , till de Studerandes undervisning. 
Upicinds ftacka falt, defs tidiga vakra vardagar med om- 
vaxiande ftarka froftnarter och afven fenc intrafFande ef- 
ter-vinirar, anda till Junii manads borjan, g6ra defs poU 
hojd vidrig och mindre gynfam f6r mangfalldige vax- 
ter, tiil och med f6r landers egne infodingar. 



) 20 ( 

8. §• 

Floras tacki blorrifler hafva iiti fednare trder tillvnn- 
nit (ig gf^nfka rnanga alfkare inorr» Sye* och Gutha om- 
lade; och i fanrjma man h?Av^ blon:0.er-gardar bli^/ic 
f6i6kadc, famt mcd utlfindlka blomftcr prydde och rik- 
tade. 

Ibhnd deiv, , fom Herr Pr^tfes ifran Upfala Tragard 
haft dQt nojeL £Ft utiprida, utbcder jag mig atr fornarrili- 
fa anf6ra foljande: 

I. AsTEX ar ett flort flagte, (iarre delen ifran Kor- 
ra Amerik;i till ofs 6fverf6rd, utgorande frnirre bu(kar 
af vicl pafs en alns hojd,- och fom prunka med fma taU 
rika blommor. De fortplantas latt bade med tron och 
med fonderdelade rotter; och nagre af dcni aro i man- 
ga rradgardar redan allmanne, i fynnerhet Tradefcmti , 
novi belgii, gratidijlorus , cordiflorm och ntfkiHiiTe andre; ut- 
om den fkona chinenf.s , fom har de (16r(ta blommcrne. 

De ijena icke a!lena(t till prydnad uci Engclfka par- 
feer, utan afven pa rabatter. Merendels blomma de i- 
fran midfommaren, anda in pa fcdnafte h6iten och ford*» 
ra icke mycken omforg eller fic6tfel. 

2. SoLiDAGiNES^ hitbragtc ifran Norra Amerikas 
kalla trakf , tala val fvenfka kUmatet och hafva hka (bm 
Ajlcres bhfvit mycket allmanne i Eugelfl^ia parker och pS 
rabatrer i tradgardiir, De urgora laga bufkar med fma, 
oraknehga gula blommor. De allniannafte aro canadeufii, 
attifsima och fexicaulif. 

3. Cu^ysocoma grnumiifoiia later l§tt plantera fig med 
upptegna och utiatta (tand om hoften. Den hkiisr niyc- 
ket en Solidago med gula blommor, kryper med fma rot- 
ter och utvidgar lig till ftora kufkar, ia art hon uttran- 
ger andre vaxter, om hon ej infkrankcs och utgallras. 

4. SiLPHiuM ar en af de vackrafte er6friRgar utaf 
Floras rike ifran nya Veridens norra del. Tvanne arrer 
deraf haiva i naangH ar prydc Upfala tradgard, och deri: 



) 21 C 

fr-3n blifvit till hundrade ftnlien iirdclte. Bagge uppvaxa 
rakii till en mans hojd, och med fina genombiutna fta- 
ra blader, fsmt gula blomoior urbreda en forundransvard 
prakt. Bai^ge oppna line blornknoppar eniot fommarens 
ilut och fortlara att bloriiitra iniill (ednsfte hoden, Den 
ena, psvfolia Him kzlhd, kjnnes meden fyikaniig och glatt, 
den andra connatum benamd med en harig och trind ftjeik, 
Fortplantas iart iried fondcrdclade roirer. 

5. HiiLiANTHi elier Soirofer af fiere flag, fafom 
frondofus, multiforus , annims och indisus och. 

6. RuDBiiCKi^ af flere arrer, i fynnerhet den fk6na 
piirpurea, amptexicauUs , verticiltaia och andra hafva ifran 
botanifka Eiylium utvandrat till ai(killige Standsperfoners 
tradgardar. 

7. Af EuPATORii (lagte ucgora flc-re arter fvenfka trad- 
gardars prydnad, itran fomrnarens borjan anda tiil h6ften3 
flut, fasom macnliitim , piirpureum , Iviftaium, eiromaticim och 
odoratiim, uppvaxande till en ma^s hojd , med talrika i 
topparna fitriinde rodakriga blommor. 

§. Chrysanthemum, Antmemis, Matricaria och: A- 
GHiLLEA aro prydiiga och blomiler-rika Vaxter , hvaraf 
n^ange arter varit odlade i de fielta fvenfka biomfler- 
gardar, i fynn^rhet : Chrysanthemum eerijmbofum, halfa- 
mitay coronarimn; Anthemis nobilis, Pijrettium, uaientina ; Ma- 
tncaria PartJunium; Achillea Ptarmica, ferraia, macropfiytla 
med fiere. 

9, Tagetes erecta och paiuta, under namn af /^/n- 
kaner hafva likafa varit iange och allroanr odiadeuti fven- 
fka Tradgardar^ prydliga med fina fammets-liknande blom 
nior. 

10. Centaure^e i fynnerhet gtasiifotia och benedicin 
{6c defs bafka bladers ogemena nytta emot flere fjukdo- 
mi-r, famt Carduns Mariamis med iina hvitfprekliga blader, 
hafva ej failan funnit en plais, afven uii koksiradgardar. 



) «2 ( 

1 T. Calendul^ , Ringblommor, f6rnamHgaft offnnnUt 
ocb deu inftundande regn med rillflutna blommor f6r.- 
{paende plnvialis famt Bpllif perennir med fina tacka mang- 
faro-ade blommor f6rll<6na ofta rabatterne, men aro 6fTi- 
talige for vinrerkGlden , fryfa ftundom borrt och bora 
derfbre om hoftcn tackas med blader elier granris. 

12. Trollius n/iaticus ifrin Siberien med klot-runda 
ochbrand-guia blomhufvuden har ifran harvarande tradgard 
uibredt fig rill man^a blomfter-rika tradgSrdar inom Ri- 
ket och gi^vit en ny xillokning at deras forra fagring. 

13. Delphinium ilatum, fom vaxer pyramidal formig, 
o&r med fina blommor mycken prydnad pa rabatterne, 
och Azn till farg och byggnad med mycket varierande 
blommor vackra Ajacis alfkar i fynncrhet en plars i En- 
ge!fl<a luiidar. 

14. 1 liLLiiBOi^t lala alla fvenflo klimates, aro befyn- 
nerlige lill fine blnder, laxera fafom giftige med iine 
r6tter och aro ibland de forfta vaxter, fom ftraxt efrer fno- 
drifvans borrtgang framkcmma, niger med ftora hvita 
blommor, viridis och foetidns med grona. 

15. PrimULA cortufoides fann Herr Praefes alldrafnrft 
uti det aflig;fna Japan och hii^fdnde deraf fron till Eu- 
ropa. ScdcVinera hafva fadana deraf erhaliits ifran Si- 
berien. Ehuru Hrenort, gifver dzn dock ej ringa pry-U 
nad at rabarterne, utpianterad pmelian anrirJ vaxter. \ i- 
kafom defs fvenfl^a fyfter, Prtmnia vn-is, blommar liyn 
tidigt om varen och b6r icke faknas uti nagon blomftcr- 
gard. 

16. VixcA minor ar en lag pUnta, fom vidt och 
bredt at aila fidor utbreder fina l^ngs efter jordytan \\\r- 
gande grenar; men gifver icke dcfto mindre behag at 
der ftalle af rabatten, der hon planteras, dels med fina 
bla klocklika blommor, dels med fina blader, fom bibe- 
halla en beftandig gronfka. 



; *j c 

17 TROP.tOLuvf majuf, Spanfk krasfe, ifran Pcrus var- 
ina klimat, har val lange varir en prydelig Orangeri- 
vaxt, rafom bordig fran erc hecare lufcftreck; inen fom 
den ar annuel och f6re h6frens annalkande k61d far fine 
fron mogna fa har den med fordel kunnac odlas pa 6- 
pen jord och fpridas uc cill alla orcers blomfter-quartcr. 
Biommorna aro bade till fammanfStcning och farg of6r- 
likneligen vackra och bladen af en ovanlig ikapnad, 
Uci f6nftrer planterad ucbreder den fin f6ruadransvardt 
prakt, och uncer oppen himmet blomtnarden hela fom- 
maren, famc erhaller mogen frukt, fom ^ inl-agd uti Itci- 
ka, nytcjas fafom inlagda oliver. 

ig, En enda Plon, nemligen officinatif, har i lingli- 
ga tider, enfam prydcderj Svenfka biomftergarden med 
(ina ftora dubbla och blodroda blommor» Emot flutei 
af forra srhiindrader har faderneslandec blifvit nkcadt med 
flere arrer af decca ilagce fran dec kalla Siberien, hvilke, 
annu mera ucfpridde ofver allc kuuna raknas f6r inhem- 
(ke och fifom en fkon tillokning f6r blomft^r-qvarcer 
och rabatcer. Sadane aro PvCOnia tenuifolia,- den allm^n- 
nafte med fina, naftan harlika biader; hybriday anomahy 
bagge med roda blommor och albifioray sfvenfom Iiumilii 
med hvita blonimor. Aiie desfe fortpiantas baft med dc-- 
lade rotter. 

19. Af Di^ifalif kunna flere gifva en iradgard 
prydnad, fynnerligen purpitrea^ och ferruginea , hvilka of- 
lare i fadant affeende farekomma, mQn purpurea har Herr 
Praefes mei fiot fokc g6ra alhnaimare odlad af Apothekare 
fedan den biifvic ryktbar for fin nycca uci flere fjukdo- 
mar. Den odlydes foruc i harvarande Bocanilka cradgSrd, 
falom mange andre vaxter, myckec enftaka; raen f6r 
nagre o..h rjugu ar fedan borjade Rerr Praefes odla 
den i ftorre mangd o^h finde deraf aldraforft tiil FJerr 
Archiatern och Riddaren BAck , fajnt fedan afven till 



:) 24 c 

andre piaktiferande Medici, for att dermed anftalla f6r- 
fok , en myckenhet af dsfs vidricxr luktande blader. 

20. FuMARiA noljili.i- en (kbn vaxt frln Siberien med 
fine i fina flikar fordelea blader och lin tacka gula blom- 
fpira, fom beftandigt torlanges, utvidcrar fig arligen mer 
och mer vid roten, fa arc hon (tundom uitranger andra 
vaxter. Hon biommar tidigc om varen och gifver irog- 
na rvarta frop. 

21 Saxifraga rrfljr/77b/7fl och fOFfl'//o/m, bagge landsman 
med den forra, kunna anfes redan naftan lom inhemfke 
och i mat?ge tradgardar inforde vaxter. Bladcrne tvo 
mycker tjocka och befttandigc grona. De r6da blom- 
klafirna framkomma redan tidigt ©m varen och fortplan- 
las latc med delade rorrer. 

22. Rheum eiler Rhaberber, bvars rot, oumbarlig 
i vara Aporhek, uti fig forenar tvanne motfatta egen- 
fkaper, den ena vamjeiig, fom laxerar, och den andra 
(adfiringerande) hopdragande, fom Itoppar. Defsbrukar 
giinfka gammalt och defs uyrta uti manga fjiikuomar 
fbadfaftad. Ifran Tartariets olcoGr har roten biifvir ofs 
rilHord och forlt p3 1760 talet vifades, fafom den liorfu 
falirynrhet den forrfta pianta uti Up(a!.a gamU botaniflca 
tradgard. Sedand.en tiden hafva ickeallenait till Sfockholms 
utan afven till nagre andre rradgardar, fiere arter ifrun Si- 
berien ankommic och forokat iig» IfVan 1780 talers bor- 
jfln, da Upfala Academies botanifl^a tradgard anfortrod- 
des ac Herr Praefidis vard, har H»n beflirat fig om, att i 
alle ]?.ndfkap p,6ra Rhabarber-plantorna fa alimanna forr\ 
rnojiigen kunnac fke, fa val till prydnad uti Tradgard^il 
ne rned dcfs orakneiiga blommor, fom ockfa till 
en vidftracktare nyrta och bruk emot fjukdom.ar uti af- 
lagfne landsorter. Rhabarbanim ellcr ur.dniaimn var den 
forfta, fom faiunda utbredde fig ; federmera ccmpacttm 
eller mar-rhabarbern, hvars bladers och fljslkars angena- 
iTia fyra gor den tjenlig om varen tili ftufning. Omfidec 



) 2J C 

Tiflr Palmatum infunRit Cig och annu fednarc, den ftorvax- 

ta tataricnm. Salunda air Rhabarhern nu mera igenom 
Herr PrfElidis patriorifka och nufulla bemodande, hcmtamd 
och allman i de flefta landfkap, ifrSn Skines ftrand anda 
upp till Werjedalens fjallar. 

Lokvdxterne^ fom pryda fa allmant blomfter-rabat- 
terne i Svenfka kokstradgardarne, aro redan lammeligen 
tah-ike, och mangc af dem fedan iangre tid tillbaka, lika 
fa inhemfk», fom med lina mangflrgade blommor gan- 
ika pragtfulle. Redan for flere eller farre arhundranden 
tiilbaka hafva vi faledes odlat den oforlikneHge Tulpanen 
(Tulipa geinerianaj Narcifser (Narcifsus poeticu!) Hyacmther 
(Hyacinthus botryoides), Pingll-Iiijor (Lilium bulbifenm) 
med mange fl.^re. Forrfl: i fednsre tider allt erf^ter 
fort» tycket f6r Floras (kona alKrer uppkomrrit och 
utbredt fig, hafva ifran de blidare Europas lander blifvir 
inforfkrifne S^fFrans blomman ('Croci Ipecies): Leucojuni 
vernum; Galanthus nivalis; Narcifser [Narcffsus odorus^ Pf^tt- 
donarcifsus, Tazitta^ yonquiUa; Lilium candidum och Martagon 
Fritillarier (afom pyrer.aica^ och den utomordentligt iko- 
na och ftolta Kejfarkronan {Fritillaria imperialis); Ornithe- 
galum^ ifynnerhet nii-tans; Irides af mange flag , fafom 
biflora, germanica , vfrjicolor , Jibirica , med flere; den flc6na 
HemerocaHis , fulva och fava , utom aifkiliige andre fallfyn; 
tare af det cacka Lilje-flagtet. Utaf defsa blomma d- 
ailraflafte hos ofs tidigt om varen. Galanthus med enke, 
och dubbel blomma vifar fig forfl, fa fnart fn6drifvan 
forfvunnit- Naft efter henne franlkommer Leucojum 
och Crocus; foart derefter Fritillarierne , Narcifserne och 
Irides, famt langre fram pa fommaren Ornithogalums 
Hemerocaliis, och Lilium, Colchium autuvmale ar den fom 
fravTskommer allrafift, uti Augufti manad och ar da naftan 
alkid en obehaglig fpaman till de fnartinfallande jern narter 
hvilka ftundom fororfaka mycken fkada pa de 6mtali- 
gare odlade vaxter. 



T H E S E S 



Arbores, at magnltudine fupecant herbas, ita et atilltatc eas ex- 

xellunt. 



2. 

L'm(^es in<:er animsle re^natn et vegetabile in motu volur.tario iUi 
proprio potir*in;um et fensu poni debent. 



Inter oranes ordines plartarum, ilie, qui futigos complpctitur, 
rBsxime a ceteris discedit; melius tamen ad regr.um vfcgttabiie, 
quam ad animaie eft referendus. 



4- 

Plantse venenatae in Oeconomia naturae maximi faepe Tunt nro- 

•■lenti. 



Vix ullae dantur in regno v€getabile clafses utiliores, babitoqae 
msgis fingalsri, quam Triandria et Cryptogamia; nuliae vero, qaarum 
cognitio tnagis difficilis atque iroperfefta. 

6. 

Studium rerum ruftlcarum , ratlone utilitatis et deleftationis habi- 
ta, ad Sapientis vitam proprie pertinere videtur. 



OM 

INHEMSKE TRAd OCH BUSKAR, 
SOM FORTJENA, ATT ODLAS 



For dissertation entitled Flora GotholDurgensis 
(Part 1 Carl Peter Thunberg praes) see 

Y/ahlberg, Pehr Fredrik Flora Gothohurgensis 



UPSAL^, Acafemifka Bok^tryckeriet. 



T H E S E S 



Arbores, at magnitudine -fupecanfc herbas, ita ct atilltate eas ex- 



OM 

INHEMSKE TRAd OCH BUSKAR, 
SOM FORTJENA, ATT ODLAS 



MED 
EXPER. PACULT. MED» SAMTlfCKB 

UNDER 
HERR PROF. OCH GOMMEND. AF WASA ORDEN M. M. 

a P. THUNBERGS 

INSEENDE 
Tfl-L ALLMAN SRANSKNIN6 FKAMStIlB 



AF 

E R. G U S T. G R O T H. 

AF WERMLANDS NATION 

UTI AU03T. 80TAK. D. JUNII l82!. 
PA FonEMIDPAGEN 



U P S A L i^^, AcacemifAa Bok try cker i et. 



JN SACRAM REGIAM MAJESTATEM 

AIAGX^ FIDEI ViRO 
SUPREMI DTCASTKRIl CONSrilARIO 
DE STELLA POLABI EQOITI 
DOMINO GENEROSISSlINiO , 

G. TEGMANSKJOL 



NEC NON , 

IN SACRAM REGIAM MAJESTATEM, 

SPECTAT^ FlDEi VIRO, 

MAXIME REVERENDO S. S. THEOLOGI^ DOCTORI, 

JPUOFESSORI» PK^POSITO, ATQUE PASTORI, 

DOMINO 

PETRO ROLMARK. 

Fautoribussuis pia mente coleiidis, 

SACRUM 



Sebnit, toluit, 
S:illCUS GUSTAVUS GROT». 



BRUKSPATROWKSSAN', 
HOGADLA . 



Fau A. GUSTAFVA GROTH, 

F^DD ABERG. 



Med innneiligaste karlek och tacVsnrahef , for t!en storsta 
moderliga omhet och vard ora naitt val, helgas dejsa hlad. 



Den Iluldaste Mdder, 



af 



Dess lydige sou 

ERIC GUSTAy. 



stmm^ 



Kedan fofut, fiflledit Sr, hafva blifvlt, under Herr Prac^ 
fidis infeende, urgifne rrenns Difpurationer om utlandjke 
trifd, bu/Kar och klomfeywkxzzT ^ fbm tala fvenfka klimater, 
och kunna blifva, rill mycken nytta for Faderneslandet, 
odlade uti flere eller farre af defs atfkiliige landlkap. Men 
ehuru allt defs bemodande ifynenrhet gatt derpa ur, att 
rikta fin allkade Fofterbygd med utlandfke vaxter ; har 
Han likval icke lemnat utur ligte {adane fallfyntare fven- 
fke trad och buikar, fom endaft funnits vaxande pa nlgot 
enfkildt ftdlie, eller uti nagon enfkild landsort, for atf 
af\en erh^lla dem rill Upfala tragard , och fedan, genom' 
fron, telningar, rotrer, eller plantor utfprida dem till an-' 
dra rikets landsbygder. Da desfas nytta forut pi ett in- 
fkrankt (laiie varit obetydlig, mafte den otvifvelagtigt,' 
igenom en vidare utfpridning, blifva allmannare och 
ftorre. En forteckning och befkrifning pa desfe, ar der, 
fom jag fir det nojer att lamna. Jag fmickrar mig med 
det hopp, att di jag nu utgitver mit fOrfta Academifka 
lardomsprof, det icke fkall blifva utan nytta for fven- 
fkelandcman, och vanner af fallfyntare tradflags odling, 
a-tt lara kanna och begagna fadane, fom aro inhemfke, 
faftin icke allmanne, utan fallfyncare, och ofta ganfka 
Gkande arr^r. 



§ 2. 

Sadane vaxter aro ifynncrhet f61jande: 

1. 3ETVL A pinnata^ ifran Vermeland, ett hybrid trad , 
tillkommet genom blandning af 2:ne andre. Denaricke 
lange fedan uppraciit och befkrifven af D:r Lundmork 
ufi Kongl. Svenfka Vetenfkeps Akademiens handlingar 
f6r ar 1790 pag. 130. Den har allt hircills ej kunnat g6ras 
myckei aliman. Uti den nya Akademifka irSgarden har 
d^n planterad tnfvits val , och afven blommat; men ej 
gifvit fullmogne fron uuder oppen himmel. Betula inca^ 
fitty och Sorbiif aucuparia aro fannolikt des ftamfader, 
Den finnes vaxande i Vermelands Finnmark. 

2« BETULA laciniata eller fifrt/^rar/jVa , Ornasbjorken kallad, 
ar afven en hybrid vaxt utaf Bjork och L6nn, f6rfi i fed- 
nare tider tillkommen, funnen uti vilda fkogen, alldcles 
enfam, och flyttad i fitt unga tillfland, till Ornas gard 
i Diilarne, der denfamma annu finnes vaxande, utan atc 
den kunnat antingen med fr6n eller afiaggningar f6r6kas. 
Den blomniar ganfka mycket och frambringar rigtiga 
fron, hvilka do^k hitcills icke kunnac bringas cill gro- 
ning. 

Den ar befkrefven af H:r Asfesfor D:r Rlom uti 
Kongl- Vettenfkaps Akademiens handlingar f6r ar 178^* 
pag. i%S. Denna art af Bjork ar val ett af de {lllfynta- 
fte, och fannoJikt det endafte trad , fom finnes. Onfke- 
ligt vore derf6re, att innan det af alder dor bort, na- 
gre mogne fr6n, aflaggninfirar cller rot-fkott kunde er- 
ballas. Den uptlektes alldraf6rfl vid ilutec af i750:talec. 

3. Be» 



^. BcTULs gtutinnfn, kanneslatt med fine klibbige bta- 
der, fom aio fordeUe i flikar. D«inna ar ifven en hy- 
brid vlxc, nPkommen af Ahl och nagot annat tradllag, 
fimf urfprungeligt^n blifvit funnen uri Vermeland, vid 
fjortranden, och flytrad rill L^fnas hemman. Torde kun- 
nt mcd fkott fran roten och af.iggningar forrplantas. 

4. soRBus hybfida, tillkommen utaf Ronnens och O- 
»elns beblandning. Den har bladen delta hkafom bade 
Ronn och Oxel; men icke (afint, fom R6nnen, och ni- 
gof mer an Oxein, hvilken den mera liknar. Tradet , 
fomhar forlt funnirs i Finland och pa Gothland, ir resligt 
och vackert, blommar och gifver mogen frugr, fom ar 
mindrcfuroch mera behagHg, famt brukbarare, an R6nn- 
barcn. Af denna har H:r Praefes updragit' en mycken- 
het planror uti Akadcmie tragarden, hvaraf mange blif- 
vir till atikillige orter utfpridde, och flere vackre trid 
finnas blrande vid Tuuaberg, en liten landtgard utom 
Upfata ilad, uti gamla Upfala focken. 

5. cRATJEGUs Monogyna^ anfe nSgrre Botanifler endaft fom 
en variarion af deo vanliga {venfka. Hagtornen, (Cratae- 
gus Oxyacartha^ men den ar mycket mera finbladig och 
i fynnerhet (kild med fin enkla Hona. Uti Upfala tra- 
gard ar den en eammal inviaare och uthardar al) vin- 
tren? fltioghet. Den blommar alla ar och gifver ofta 
moi^ne bir, fom H:r Prxfes utdelac tillfiere Rikets land* 
fkap, 

6. ACER ccwpifirej Skarlka l?»nnen, vixer endaft aJU 
minnire uti Shin. ; men idter afven ifran detta Sveriges 
blidare kiimat uiplantefi fig» ehuru dea tyckes icke vil 

kuaoa 



) 4 t 

kunna utharda kolden omkring Upfala och i de nordll- 
gare delar af Riker. Likval har der jyckais bade nicd 
fron och med fma planror, atc oiT-kriog Upfala, forc- 
planta den, oagtadr den af k61den mycket lidit o. Ii Oun- 
dom afven alldeies do It ur. Uti Cydligflre Lanttlk.p 
b6r den kunna trifvas battre och blifva ni,cra aiiman. 

7. HippoPHAe rhamnoideT, finnes vild vaxande haifl vid 
Hafs-flraader, blir nagre alnars hogt rrad, med fiifver- 
elanfande fmale blader. TrSdei ar val icke fynnerligen 
vackert och dcfs fpitfige taggige grenar gora dec ifvcn 
mindre behagligt; men ar dock i engelfke parker, i bland- 
ning med afldre ickd uran alit anfeende. Till h^cksr, 
i blandning med andre, ar det fortrafFeligt, for fme rag- 
gar. Det kan fortplantas dels med rot-telningar, delg 
nied fr6n, som Hontradec frambringar och mognar. Tra- 
det trifves val uti Academiens botanifka tradgjird och ur- 
hardar all vintrens ftranghet, blommar hvart ar och gif- 
yer ofta mogne fr6n. 

8. TAXus baccata^ Id-gran, ar ett ganfka vackert rrad, 
liknande Barr.trSdeno med breda, beilandigt gronfkantJe 
blad , men med en mycket olika frukr. Detta rrad, ehu- 
ru fvenfkc, ar dock fallfynt, och finnes itke uti flor ym- 
nigher, eller urg6r nagre fkogsparker. Det vaxer ock 
naftan endaft i fkargaden, i Smaland, Weftergorhland 
och afven i Upland, Uci Academiens OrangCris kall» 
rum agas s:ne ftorc Tran, hvilka man ej vagat utfiyrta 
under bar hiinmei, och desfe hafva icke eller gifvir na- 
gon mogsn frugt. Det ar dock ingen tvifvel, att ju dei- 
la fkona irad fkall kunna trifvas val afven under fri 
himmel, ora antingen fma plantor, elier mogne fron der- 
gf kund^ erhailas. 



) 5 ( 

$, T AGVS fyfvaiica ^ Bok-tradet, och 

10. Carpinus beiulus y Afvenboken urgOra de vackra» 
fte fkogar i Skane Och nargranfande Landfkap. De cr- 
kinna faledes cndafl: Rikets fbdra orrer fbv fitr htmvift, 
fom Blekingen Ovh Sir.aJand. De alfka helcllt en milda- 
re himmel och blidare vintrar, C% att 03 fvarligen V^ra 
Ufvidga fin grans tiil och urofver Upfala Pol hojd. Uraf 
iiiangfufende mig tillfande fron och notter, har bloti ett 
ganfka ringa antal velat gro. Af de plantor, fom up- 
kommit och bhfvit urplanterfide, hafva de rraile vantrif* 
vits och ftundom urdodr. Nara och omkring Stockholm, 
i granfkap med hafvet, har luften f6r Bokars odHng va- 
rit f^rmanligare, afven fom det pa nagre andre ftallen 
bStrre lyckacs, under fkygd sf andre Trad , fkog eller 
iiti engelfka parker. Begge desfe Tran aro ganika nytti- 
ge med fine l^rad-flag liil vitke. flafver, rred mera, och 
bokr6rterna i flere affeenden, Bok-rradet har falcdes, 
fom namnt ar, larit llundom fortplanta fig i de nordiigar-e 
Landfkap, anda till Upland; men med Afven-boken har 
det fallan, naflan icke velat lyckas, 

§3- 

ibland Bufkar f^rtjana foljande, att anmarkas: 
II LiG'JSTRUM Vidgare^ Ligufler arenlag bufke, (med 
beftandigt grona blad), fom med rot-fl^ott later latt ur- 
phntera fig och tjanar i fynnfrhet tiil laga hackar och 
ritdingar omkring blomflerquarteren. Den finnes inhemfk 
pa Gothland och 6n Oreuft. Uti Akademifka Tra-glr- 
den trifves dea val lill klipta hackar af half alns h6jd ^ 
likafom Buxbom; hacken biir ockfa nagorlunda tar; men 
har dock den olagenheten, att vara ^mtalig f6r kolden 
Och att vifsa vintrar bortfryfa, antingen helc och haller, 
eiler nll nagon dei ofvan jord, haldft pa den fodra fidan 



J « ( 

der Soten om ciflpfflrn» mefl fin virma verkflr, under det 
kalla froAnarrer ann^' forrrHr?.. Dcra onli k^in dcck fore- 
koaimas derm?d, arr rmn me^ {rr^nris nifkor tivk^r hic- 
ken, till defs de varfia fioftnarrer aro foibi. 

12. EVONYMUS luropceuf, fo.Ti vax r pa flere ftallen^ i 
ar visferligen en af de fn.a irad ellcr bufi^ r, fom f6rije- 
na upmarkfamher, ifynncrhet for den prydnad, fom dcn 
gifver vire rra.l-gardtr om hoden, da dtn rred fin i fy- 
ra delar klufna och vidt utfparrade brandgula fr6h61fa lik» 
nar aldeles en i biomma ftacnde bufke. Uii Holland ar 
den fef mera anfeende och varde; Ov-h fallan fionjs na- j 
gon Tragard, dereft icke denna ar en af de planteiade ■ 
vaxter, iom pryda o;.h f6rfk6ii3 deras Lindrgardar. Di 
fmaken for odima ak rrer owh mer innom FaJcrneslandet 
rprider fig, bor man hopp^s, atr ^i\tn den >a bufke fkall 
biifva narmare kand, orr:tyckt och med koult foriplantad. 

15. pOTENxrLLA fruficofa^ ar en fynnerligen vacker 
bufke ifran Oiand och Gorhlandi af en eller knapr tvi 
alnars hojd. Dcn fortplantas aldra'attafl med rot telnin- 
gar, fom den ymnigr meddelar. Snart urvidgar den figj 
och forrbring^r en myckenher gula b'omrr,or ifran Juiii 
manad, anda till Seprember, famt ar faledes uraf mycken 
prydnaci i tragaidar, engelfka p^^rker och hvar dcn halft 
pUnteras. Uti Upland har k61den icke derpa nigon flca- 
delig verkan. 

14» V^«'-.'itNUM Opufuf, hor och deri de flafle landflcap, 
viid vaxande, ager orvifvclagtigt uti fina flora hvir», fn6- 
bSUsiika blomlilafar, en fa llor fk6nhet och prydnad, art 
den kan f6rrjena lill atr inflyrras bade uti TrSgardar 
pa defs robatter, och uti engelfka parker. Uiplanteras 
Uccalt med roc-celningan 



) 7 ( 

Tj. SAMBUcus Ebulus , vaxer vild endaft uti Rikets (5- 
dra landfkap, ifynnerhet omkring Calmar, och urhardar 
afven under de norra orrers oblidare himmel. Den Sr 
till fin rot flerarig, men dor bort hvait ar jamt med 
jordytan , hvarefrer den om varen och fommaren up- 
vaxer till en yfvig bu(l<e af en mans h6jd. Den ar 
prydelig med fin roda farg, (ine i flikar delte blader ocbk 
lina talrika blommor. Den utvidgar fig mycket af fig 
fjelf efter hand och uttranger pa rabatier andra vaxter, 
hvarfore den hakift bor fta affidcs, haldft pa fadane ftal- 
\tn, fom aro mindre angename for ogat och fotti £aledes 
bora af nagon vaxt bonrkymmas. Ifran botanifka Tra* 
garden har den i ymnighec blifvit meddelad och uc- 
ipridd. 



THESES. 



T. 

Cupidltati, qna flagrant tiottiines, tiovi quidqaam difcendi, optime 
fatisfaciunt fcientiae naturales.- 

ir. 

Inter bona, quse « regnis naturas nobis affluant, plurima fane e 
yegetabili capiuntur. 

III. 

Alimenta, qase e regno vegetabiii capiuntar, utillora esfe corpor 
t\ humano, quam ex aniraali ceofemus, 

IV. 

Plantas fuag atque arbores originitus unicuique terrae datas, qulo 
^t unicuiqae regioni esfe deftinatas, non dubitandum cenfemas. 

V. 

Nullo Tane tempore naturae corporumque cof^nitio tanta culturae 
celebritate, tatitaque incrementorum amplitudine fplenduit, quantam no- 
ftro videmus 3svo, quodquidem haud inepte aureura fcientioe naturalia 
fagculum nominaremus. 



OBSERVATIONES 
IN 
CYNANCHUM 

QUAS 
VENIA EXP. FAC. MED. UPSAL* 

P R ^ S I D E 

a P. THUNBERG 

COMMENDATORK Rk(j, OrD. DE WaSA 

Med. DocT. Prof. Med. et Rot, Keg. etOrd.^Reg. Coll. Sanit. Memb. 

HON. ACAD. C«SAR. PETROPOI. ET NaT. CuBIOS. ReG. SciSNT, XOND. HoLM» 

Agric. Med. etEvang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Holm. et Civ. 
Oecon. Finl. Honor. Wermel. junec. Westm. Calm. et Orebr. 
Bhrolet Lips. Nat. Scrut, Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat» 

GORENK. PHILAD, LuNI). HaRLEM. AmSTELD. OeCON. ET In.ST. LiTT. Ze- 
lAND. NlDROSIENS TURICENS, IeNENS. LiNN. LONDlN.ET HORTICULTUR. 

Re». Scient. Phys. et Phvtograph. Gottingens. Scient. Gothob. Mon- 
ach, Erl ang. Wetter. Nanciens. Marpurg. Med. Paris. Emul. 

ET LlNN. MoNSPBL. MeD. MaTTRITENS.MeD. ET Nat. StoDIOS. EniMBURG. ET 

Petrop. Medtco CHrR.ET pharomac. Membronecnon Acad. Scibnt, 
Pabis. et InstitutNation. Monspeliens. Agricult. Paris. Medic. LomdiKo 

ScANDlNAV. FLORENTm. £T BaTAVIN. InD. Or. CoRBESPONO. 

FR. AD. ALNER T;t 

Stip. Acrel, Roslagus. ,, 

IN AUDIT. BOTANICO D. VIII DEC. MDCCCXXL' 

H. A. M. S. 

U P S A L I ^ 
EXCUDEBANT REGl.ffi ACADEMI.flE: TYFOGRPHI. 



T tt E S E S. 



h £1 fo prscrertrra elucet Summi Numinis faplet.tia et bonltas. quod 
Kegioni cuiqje data fiat tion ea iolom, quae *d vit-r.i fuftinendBni, fed 
etiani, qi:a) ad amlsfjim fanitatcm recuperandam con<Jucunt, adminicula. 

Tl. Sic Zona torrida, ubi fatigans folis £e(lus incolarum relaxat corpo- 
ra, herbis et fructibus aromatit-is abundat. 

III. Boreales autem terrse, ubi corpus hamarmm modicum femper reti* 
net tonum, oranibus fere hifce ftimuUntibus deftitutae funt condimentis- 

IV. Haud igitur inj'ifl-e mcta fuit querela, qucd plurima pbarmaca ab 
exteris nobis adp.>rtenrur, qnae aut eadem aut prseftantiora aut ejusdem 
indolis copiofe nobis oiftrc patria teilus. 

V. Soientise na^urslis cultori non fuincit experientia propria, unius vel 
paucorum, fed requi itur coaftans et communis t-eritorum hominutn 
concordisfima obfervatio» 

VI. Ad ernendas plantarum vfres medicas ai£nitatem naturalem baud^ 
parum confene, in concebfis habemus. 

Vir. Sic Contortss plerasque, qase fucco fcatent lacteo, '.nm acrem et 
feepius caufticam exfereie, experientia etiam non repu^nat. 



OBSERVATIONES 
IN 
CTNA.NCHI GENUS. 

I 

*n Clasre Pentandriae Syftemaiis Sexualis Plantse contor" 
ta2 fructu fuo finguhri, tolliculo diao, pr^diras valde dif- 
ficiie et extricantur et cogno("c.unrur. Frucniicationis par- 
tes confufae run.c adeo, ut pIuresCeleberriiTsiBotanici hss- 
fitaverint, an hafce plantas pottus ad ClasCem Monadel- 
phiae, Gynandriig*, Decandriee, an cum Linuuco ad Pentan- 
driam .referrenc. Ex lllu[ir;sfimi et Conlumniatisfimi Bo- 
tanici, Domini jAquiNi opufculi3 de hac familia fatis 
patst, quam inrricaid fit hujus ordinis, refpectu partium 
tructificationis, fabrica et conditytio. 

Fructus hujus ordinis naruralis, qui femperiactefcens 
et venenatus deprehenditur, noo eft capfula, apice dchi- 
fcens, fed folliculu?, lateraliter ruptus, l^mixjibus liberis^ 
lana fericea involutis. 

NumerofcE exftant, in terris ardcritiore fole calefa- 
ctis, fpecies qvarum radices vel emetic^ vel laxantcs rsme- 
dia non fpernenda fuppr^^itant, et invicem asque fimiles, 
ac CG^nattE diiEcile diftinguntur et determinantur. 

Mihi, fpecimen eruditionis priTitim edituro, non ea 
comingere poteil felicitas, omnes «xaminandi et indsgan- 
di difiicultates, qu« in vafta hac familia occurrunt; fed 
tantum pro viribus exiguis Cynarchi generis fpeeies com- 
memorandi er nonnuUas novas fpecies, additis defcri- 
prionibus, illuflrandi. 

GiMELiN in Syftemate Vegetabilium^ Vol. l. pag. 141 
et 142 fequentes enumerat fpscies; 



4 ^ 

*Caute voUibile: hirruii, reiiculatun, cordifolium, arbo- 
reum, capenfe, fuberafun, carolinenfe, obliquurn, pirvi- 
fioru;Ti, crifpifloru Ti, undulsru n, maricinu n, racv^rnofum, 
planiflorum, altisfinatn, claufu.Ti, leucanthuTi, ionsjfloiu.TJ, 
viminale, acutum, moarp-Miacum, extenfu.n, obtdfifolium 
et; tenellum. 

••*Jcji'« ?fff<:/7: pyrotechnicuinjerecrum er filiforme. 

wiLLDtiNOWius in SpeCf bus Plantarum Tom. 1. Parr. H. 
p 12521258 aihuc Uib-^*t, prxter enuneratas,. crifpum, 
roftrdtum, grand.flbrum, nigrum et proflr.itum. 

scnuLTEs in Njvisflma editione Syfle )tatis Vegetabi- 
liun.Tom. VJ. p. 96-111» addit ulti;rius numerofis fequen- 
tes fpecies: excelfum, chinenfej. Brownianum, fioribundum, 
erubifwens, Bonplandianum, mucronatumi microphylium, 
ferpyliifolium, fimbriatum. Humboldtianum, iongiflorum, 
funale, peadulum, melanthos, lomentofum, p^dunculare, 
radians, olea£folium, denticulatum, hirfutum, pictum,, lan- 
ceolatum et anguftifotiumj 

Obfcrvandum erit; I:o quod crasfifolium D. schul- 
tes eadem fit fpecies ac obtufifolium gmelini, et inodo- 
rum eadem ac retkulatum. 

2:0 Quod ad periplocas potius referri debeant pilo- 
fiim, Heyneanum, et pauciflorum; ad apocvnum, haftatum, 
et; ad AfCLEPiADEs foetidum, fibiricum, nigrum, villofum,, 
medium; vin^etoxicuin, rofeum et fufcum. * 

Hifce mihi licebit addere decem novaset ante dimi— 
dlutn fere feculum, in Java et Ceilona detectas et a Ce- 
leb. Prdefide collectas rpecies, (cilicet in Ceilona mincran- 
thum, acuminatum: cufpidaiim, ovatum; pedunculatum., flavenf,. 
bracteatum, echimtum ; . in Java macrophylhm, capillare; quae 
omnes fpecies herbarium Regiae Academia; Upfalienfis 
exornant, quarumque defcriptiones heic mihi contingit,, 
GU(n< curioiis. Botanicis communicare; 



Sin^uliSjUt viJstur, Cynanchi fpsciebus caulis eft te- 
res, filiformis vei capiliaris, flcxuodis, fcaiidens et volu- 
bilis v^l piortrarus, vix unquam vere erectus. Omnibus 
quoque rolia, fi aphylla excipimus, funr oppofita, inregra- 
que, raro viliofa; funtque praererea vei filiformia, vel 
ovata bali rotundata, vei cordata, aique communisrime 
petiolata. 

Flores fere in univerfum et femper umbellati, um-- 
bclla vel jimplici vel compofica, breviter vel longius pe-- 
dunculata. 

C. Micranthum: 
C. foliis ©vatis, acutis; umbellis axillaribus, racemofisji 
pediceilis cap^llaribus. 
Cattlis fiiiformis, inferneerectui, fup2rae fiexuofuSi uti to*- 

ta planta glaber. 
FoHa brevisfiTie peciolata, ovata, acutaj inregra,. glabra,., 

fequipollicaria; fuperiora {bnfiaij minora^. usque UQ-- 

guicularia.. 
Petioli filiformes, femiungviculares, 
P^i//«f«/i axillares, capUlires, parentisfimi, fpithamaei; fupe- 

riores fenfim breviores, racem.ofi umbeliis plunbusj 
/'/;^/f^//rcapillares, inaequaieSj ungviculares. 
Fiorcs rres vel qiiatuor, parvi. 
iry//ifa/zix"acuminatusj digitalis vei ultra. 

C. ACUMINATUM. 

C. foliis ovatis, {ubcofdatis^,mucronatis; umbellis bre-- 

visriine p.ei.juncularis,- 

Catilis fi iformis, rener, velubilis. 

Folia ovata, fubcordata, acura, integra, glabra, faepius oppo*- 

ii.aj raro fblitaria, patentisfima^ poliicaria, brevuer;: 

^ctrdkta.- 



6 

PitloU remiungviculares. 

IJmbellce axlMares et oppofitifoliae, firrplice?, brevisCimepc- 

dunculf-.rge. 
Pediinmli et ptdicelli capillares, ungviculares. 

C. CUSPIDATUIVI. 

C. foliis oblongis, cufpidatisj umbellis brevisfim^ pe« 
dunculatis. 

CnvMs teres, iiexuofus, volubiiis, uti tcta planta glaber. 
jPo/ia petiolata, bafi rotundita, oblonga, acurr)ii!ata, irvtegraj» 

glabra, patentislimaj usque tripollicaria. 
Peticli liiifornius, poliicarcs. 
Umbsllce axillares, brevicer pedunculata?, rauUifioriE. 

C OVATUM. 

C. foliis Gvatis, ^cuminatisi umbellis brevirer pe- 
tlunculntis 

CauUs filiformis, nexuofus. 
■FzUa ovara, acuminaia, bafi rotundara, integra, glabra, fe« 

quipoilicaria. 
PetioU pollicarss. 

UuibiUcc finiplices, breviter pedunculats. 
Pediiniulus et pediceHi ungvic-ulares^ 

C PnDUKCULATUM. 

C. foliis ovaris, acutis; umbellae pedunculis elongatis. 
'CanUs filiformis, fljxuofus. 
•Foiia ovara, integra, acuta, glabra. 
PeiioU longirudine folii. 
Umbellce infcriores longisfima?, fuperiores breviter pe- 

duncuiatse. 
PediincuU inferiores elongaci, aphylli, fpithamasi; fupcriores 
pollicares. 



FedlceUi inDequalcs» 

C. Flavens. 

C. foliU elliptico-oblongis, acuminatisjumbellis pediin>- 
culatis. 

/wfo/ij- Cei-loneniibus : Binnuge. 
Canlis filiforiDiSj fpiraUs et ti>.'Xuofus, 
Folia oblonga, elliptica, feu urrinque attenuata, acuminav 

Uy inregra, glabrj, fupra viridia, fubtus aavelcea" 

tia, diguaiia, fupremis minoribus.- 
Pefioli ungvicul ;res. 
Umbellce '^xillares, peduncularae. 
Pedimcukis pollicaris^ pediceliis inaequallbu?- 

C. MACROPHYLLUIvr. 

C foliis- lato-ovatis, fubeliiptitis>. acuminatisj umber^f 
lis compolifis. 

Caitiis lereS) fldxuofus, glaber. 
Folia lato-ovata, utrinqus parum a^tfenuata, acuminata, in» 

tegra, glabra, palTiam iata, fpithamsea. 
Pefioli fiiiformes, pollicares. 
Unibellce compolitoramofse. 
Pedunculi capillares, poUicares, pedieellis paulo brevioribu^ 

C. Bracteatum:. 

C. foliis lato ovatis, fubcordatis, acutis; umbellae petio* 
lis pilofis, cotuJiferis. 
Caulis teres, ftriato-fubangulatus, glaber. 
Folia fubcorda.ta, ovata, mucronata, integra, glabra, palnito 

lata, et paulo longiora. 
Petiolus ungvicularis. 
Unibdlcc. axillares,: fubcomporitae,. 



Pedmuuli fetofi, cotuliferi, pollicares. 
JPedicdli capiilares, inaequales. 

C. Echinatum. 

C. foliis cordatis, ovatis, acutis; uiiibellis longisfinie 
peduncuiatisj foliicuiis hifpidis. 
Caiilis fiiifoimis, [flexuofus. 
Fulia v&lde cord'ta, rorundsto-ovata, cufpidaLa, iniegra, 

glabra, palmam iata et longa. 
Pniolus fiiitormis, fere fpithamaeus. 
Umbellce axillares, longisiinie peduticulfitx. 
Pedmimliis filiformis, petiolo longior. 
Folliculus oblonous, totus tectus fctts et hifpidus. 

C, Capillare. 

C. foliis cordatis, ovatis, cufp)d«tis; rsmis capillari- 
bus; {loril:iis racemofis. 

Caiilis -hlfformis, tencr, flexuofus, volubilis, ramofus. 
Rami cspillares, flexuofi, foliofi, patentisfimi. 
Folia caulina cordata, ovata, acuminato-cufpidata, integra, 

glabra, fesquipolhcaria; ramea fesfilia, ovata, acuta, 
integra, glabra, ungvicularia. 
Flores in ramulis et «xiliis foliorum xacemofi, pedunculati. 
Fediinculi lenuisfimi, capiilares, 



as) 



DE KRAMERIA 

DISSERTATIO BOT AN JCO - MKDIC A 
S;STENS 
||iv H^STORTAM BOTANICAM GENERlS NKC NON NOTIOXES 
AUCrORUM CIRCA RATANHIAM RAOICEM CHEMIGA» 

ET MEDICAS. 



QUAM 

CONSENT. EXP. FAC. M R D. UPSAL. 

C P. THUNBERG 

COMMENDATORE ReS. OrD. DE WaSA 

Med. DocT. P«oF. MsD. ET RoT. Reg. etOrd.Reg- Coll. Santt. IVIemb. 
HoN. AcAD. Ci«SAR. Petropol. et Nat Curios. Reg. Sci.^j.nt. Lond Hoi m. 
Agric. Med. et Evang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Hoim. etCiv. 
Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. junec. Westm. Calm et 6rt:br<, 
Bebolet Lips. Nat. Scrut, Paris. Hafn. Moscoo. et Hai ens, H:st. N.^r. 
Gorenk. Philad. Lund. Harlem. Amsteld. Oecon. et Jnst. Litt. Ze- 

LAND. NlDROSlENS TURICENS IeNENS. LiNN. LoNDJN. ET HORT f CU LT.UK.v 

Reg. Scient, Phvs. et PHyTOGRAPu. Gottingens. Scient Gothob. TvloN- 
ACH. Erlang Wetter. Nanciens. Marpurg. Med. Paris Emul,. 
ET LiNN. MoNSFEt. Med, Matritens. Med. et Nat. Stodios. Epimeuhg. kt 
Pktrop. Medtco Chir. et pharmac. Membbo nfc non Acad. Scilnt, 
rARiS. ET TnstitdtNation. MompELiENS. Agricui.t. Parks. Medic. Londiw, 

ScANDlNAV, FlORENTIN. ET SaTAVIN. Ind. Or. CoRRESrOND. 

PRO GRADUMEDICO 
p. p. 

AUCTOR 

CAROLUS JOR HARTMAN 

GE?TR ClO-HELSINGUS 
IN AUDIT. MED. DIE XXVII MART. MDCCCXXIJ 

Hoiis Consuetis 



U P S A L I .«5 WDCCCXXII 

EXeUDSBANT HEGIjS; ACADM.1&IJ& TYPOGRAPHI 



DE 

KRAMERIA. 



(|jum proxiiuis" praeterlapfis annls de viribus radicis Ratanhice 
HjvJicis iterum et fepe ad aures pervenerit mentio, non poterat 
quin animum ad accuratiorem impetrandam rei notitiam accende- 
ret. Libros hac mente pervolutans materias inveni attentione 
Medicorum dignisfimas, fed innumeris ferme iocis disfiias, cha- 
racteres, maximi Chemicis momenti , et genus , Rotanicis minus 
cognitum vel controverfiis obnoxium. Quibus in uhum collectis, 
lucis quantum potero afFeram , ut et medicam^nti prasfiantia di- 
Jucidior ct generis notitia clarior pateat. 

S E C T I O I. 

§. I. P..L0EFLING Cumanam , Americie meridionalis re^ 
glonem a 1754 falutans, genus primus detexit, nomenque Ixine 
in defcriptionibus Linnseo communicatis propofuit. Linn^us 
litteras Loeflingii in Itineve i) pubiici juris faciens nomen in Kra' 
menam conmiutavit. Iv Edit. JC Syflematii Naturce , 1759 edita, 
genus definivit. Diverfis deinde locis usque ad Edit. VI Gen. 
Plantar, gtnus, unam tantum adhuc fpeci.-rm complectens, de- 
fcripfit. Auctores Linn^eum fecuti characterem generis a defcri- 
ptionibus Loeflingii et Linnasi mutuutum propofuerunt, ex his 

. ; ; 'i 

jt^ i) ?♦ Loefliog! Iter HispaDicum. etc. 1758. 



JossiEO a). Kovos ernerunt char^icteres Ruiz ct Pavon 3)» 
PoiRET 4)» Desvaux 5), WiLLLENOV 6), faepius taiiicn unam - 
tel akeram tantuin fpccietn complectcntes. 

De ordine naturali dubius erat v. Linne; Jussieu initio 
etioin dubitans gcnus demuni ad PolygaUas (PolijgaUes) 7) ic» 
lulir, cui Sprengel adfentit, alii vcro ad Cijios , alii iferuni 
ad Rofaceas reducendum voiuerunt. Huc vero us^ue locum fibi 
prcprrum vindicare videtur , quod ex defcriptione patebif. Spe- 
ciem folummodo unam novit v. Linne, fc. Kr. Ixinam. Kr. tri- 
endram et pnitapetalam (nunc linearis dictam) detexerunt Ruiz 
ii Pavoa, Kr. cijtifciden Cavanilies. Quiutam tandem nuper ad- 
didit Curt. Sprengel: Kr. glabram. — Species omnes in regio- 
jaibui^ Ameiic^ tropicis occurrunt. 

J. 2, Characttr generlcus naturalis: 

CAL. Perianth. 4-5-fepalum, coloratum ^^t\i\mn', ppatis (uh* 
aequalibus , in£mo pauilo majore. 

^OR. inaequalis, 4-5-petala; petalis inferioribus duobus oppofi' 
tis, fesfilibus ovatis fubcoriaceis , ftaminibus brevioribns » 
fupeiioribu* duobus v. tribus (plus minos bafi coalitis) ion' 
ge uoguiculatis, limbo dilatato membraaaceo> fiamina fuper 
antibus , phalangi fiaminum bafi adnatis. 

4TAM. 3-4 hypogyna didyuama, (in Kr. cy tifoid jxqualia,) jf/aw^w/// 

fl) A^ L. de Jussieu: Genera Plant. fec, Ord. Nat. Ed. Ufteri 1791. 

3) Ruiz & Pavon : Fiorse PeruviaDse et Chilenf. Prodr. 1794 fol* 
et cec. 

4) Encyclopedle Methodlqae. Botaoiqae. Supplem. 11 1* 

5) fer. R6cner. Anne in Journal de Botanique 1808-14? 

6) Berlinifches Jalirbuch fiir die Pbarmacie. 1805 etc. 

7) Memoires du MufeiMa d'Hiftoire Natar. T. I, p. 390« 



irrtfrmediis v. infermeiilo, brcvjoribus, a^fc«ndentibus j an- 
tkeris parvis conicis, apice poris v. poro dehifcentibus. 

fisT. unfcuni, germiat ovato hirsuto; Jiylo subulato adscendente 
glabro ; Jiigmate fimplici. 

psRiCARP. drupnceum, non dehiscens, uniloculare, echfnatum? 
rarius glabium. 

SEMEN uaicum. 

Character essentialis: 

CAL. 4-5-sep^us coloratus subaequalis; corglla iasequalis, 
4-5-petala; petalis duobus inferioribus fesfilibus, fuperiori. 
bus longe unguiculatis. stamina 3-4, adfcendenria, aa- 
theris conicis apice dcbifcentibus. tructus drupaceus xmi% 
iocularis , non dehifcens. 

Linnxus genus demum tetrandrie monogyni^ inseruit, 
didynAmis tamen forte propinquias. In Itinere Loeflingii his 
etiam adnumeratur. Ab omnibus diverflsfimum efi, cum nullo 
fcre alio compiirandum, ita quidem ut verus ejus ordo natu- 
ralis nondum forte fit constitutus; genus quo cum remotam ha- 
bet fimilifudinem est ac^na l. , corolJae absentia ct stigmate plu- 
rifido diverfum. Defcriprio Linnsei in Gen. Plant. bona est fi nc- 
ctarium inferius (Corollje partem nobis) excipias; «intheraB ve- 
ro ifi omnibus non funt biporofjc , in Kr. triandra enim fora- 
miae miico apice dehifcunt. Jusfieu Gen. p. 465 fpeciem ab I- 
xine diverfam defcribere videtur , bene tamen indoiem generig 
Cipiens; interrogat anne flamina breviora fierilia fint, in fpecie- 
bus a nie examinatis omnia procHl dnbio fertilia. Fructus drii-,^ 
p<.m, nec baccam, ficcam duram fctis giochidatis facpius arma-^ 
tam refert. Species mox cxaminandae perfccte funt congeneres 
etfi n«meius ficpe recedat. lu additamentis D:i Virey {^onrnat 
dt Pharmade i^z/, Cak, ^.) auctoc perhibet fpeciem Kr. cytir 



m == 

foideii ftcun<^inT) CAvANTLri;s namina habcre fpjgyna, dum in 
ceteris hypogyna finf, quod proftcto mjiximi tsfct momenti ni- 
ii analogia et delc.iptio ration<in iiederint fn.spicjiiidi Clarisfimuni 
virum verbis: ''filymenta rtccpticulo fupru ovaiium inferta'', dece- 
ptum fuisfc; fl.nmina enim in omnibus sd doifum h. e. inclinato 
llore, fupra, wt dicit Cavanilles, vei hoc inter e^ petala fupe- 
riora inferfa funr. Nec inde itaque, nec aliis esfcntiaiibus nofis 
dividendum genus , cum hucusque inter maxime naturalia , ut di- 
cunt, genera , fibi vindicat locum, 

§. 3. S pecies. 

KRAMEKIA i Ixina L, foliis fimplicibus Janceolatis pe- 
tiolatis pubefctntibus exftipulijtis^ calycibus tetrafepalis > coroliis 
fubpentapetalis. 

KR. Ixina ( Lcefl. It. p. 195.^ Lin. Syd. nat. Ed. X 
Tom. 3. p. 899. Sptc. Plant. Ed. 2. Tom. i. p. 177. 
Ruiz et Pavon Fi. Peruv. & Chilenf Prodr. fol. 
1794 p. 14. Willd. Spec. Plant. T. I. p. 693. Poir 
Enc. Meth. fuppi. III p. 226. Perfoon Synops, 
Plant. T. I. p. i4(. Vahl; Ecloga: Americann?. Fiifc, 
3, 1807- Roemer & Schultes Syft. Veget. T. 
3. p. 458. 

Habitat in America. Cumana Loefiing. S:t Domingo fec. 
Specim. in Herbario Swartziano. 

Nomen vernac. Cumanenfibus Cardillo, 

Defcrtptio. Frutex ramis virgato-elon^afis, alterne rarrinlofis, 
cnftice Iseviufculo ftriato pubefcente cinerfr-ruf^^fcerife , f^pore amaro 
(^Salicunr) - Folia vix poliicria alterna oD'ofigc.larireolat8 atuta , 
acumine brevi mucronaca, in petiolum brevem (3;iam fojii parteni) at- 
tenuata integerrima, raro pubefcentia , trinervii rigidiufmla. Stifulae 
nUilse. — Flores ad extremitates raoiulorum fubracemoii; folio minoci 



-5 

lanceohto fubfekfili falcrati, folitarii, breviter ppdunculati, actc ex- 
plicationem albo - villofi , maj^nitudine Evonijmi \e] paullo rDPJores , 
rofeo-purpiirei. Pedimculus viliofus i-a lineas iongus, pjullo fupra ba. 
fin (nec medio Rokm. 1 foliolis duobus fuboppofitis peduiicuium fi^pc- 
rantibus acuminatis, instructu?. — Calyx {CoroUa L.) tprrufcpalus pa- 
tulus, fepalis membranaceis lubaequalibus, lateralibus paullo latioribus 
acucius'.'u!is. — CoroHa (iVectarium L.) insequalis, petalis inferioribus 
duobus Ute-ovatis (nec iinearibus L.) concavis, obtufis, calyce pius 
qudtn ouplo brevicribus oppofitis coriaceis rugofis; fupesioribus tribus 
elongatis, longe unguiculatis , limbo ovato membranaceo , unguibus 
anguftis, binis praefertim bafi coalitis, ftaminum bafi adnatis. — Sta- 
mittd inclufa , quatuor didynama hypogryna, ad dorfum germinis poli- 
ta, filamentis crasfis incurvato-adfcentibus, cum antbera confluentibus, 
ftafrinum breviorum irtermediorL-m bafi connstis , antheris fubclavatis 
apice biporofis. — P jhUum itiflexum, germine hifpido, apice hirfuto, 
ftylo fubuljfo recarvato glabro; ftigmate fimplici acuto. — Recepla- 
Ciilurn pilofiufcalum. - Fructus drupaceus globofus, fetis, glochidatis 
undique armatus. — Ex fpecimine ficco in Herb. Swartziano adferv&to. 

KR. 2. triandra R. et P. foliis fimplicibiis oblongis ob- 
ovatisc|ue f.ifilibus tomentofis j ciiiycibus corollisc][ue 4-phyllis } 
floribus triuiidris. 

KR. triandra Ruiz & Pavon: Fl. Peruvianas et Clii- 
lens. Prodr. 1794 fol. p. 14. Ic. III, quoad parrem. 
lid. Flora Peruv. & Chilens. T. I. pag. 61. Ic. XCIII. 
lid. Syfi. Veget. Fl. Peruv. 1798 p. 33. I>d. Mem, 
Reg. Acad. Madrir. Vo!. I p. ^64. P o 1 r. Enc. Meth. 
fuppl. III p. 227. Perf Syn. I p. 141. Ruiz. 
Disf, of the R&r 1813. Willd. Beilin. J.ihrbuch dei: 
Pharniicie. T. XI. p. 139. tab. 1, KleinJ Abhandl. 
uebcr dii; Ratauhia 1819 (Hfcfcr, et Fig. cx operib. 
D:i Ruiz nmuataj.) Rocm. ^ Schultes Syft, 
Veg. 3. p. 458- 

riab, Am. meiid. Peruvia: in roio calcareo fabu'oia arenofb 
ikriii. -Huanuco, iu montofis PueJlesj in foio abrupto I»» 



«quali Provlncianim Camchamas Hlgueras; in folo clevato 
inter Huanuco usq^ue ad Ainbo ; inrer Ambo & Huavlaca 
Provincizc Tarma, ad Oppi(ium ejusdem nominis. In Val- 
libus Canta ad Abragillo, Huamantdnga, quive <5c Yanga. la 
Provinciis Huarocheri, Caxatambo & Muainalies Ruir &" 
Pav. — Plaatam prope lacus quosdam faifos provenirc cx 
faiibus natricis in cinere praefentibus opinafur Pefchier. — 
Floret per totum fere annum, fed prxfertim Octobri & 
Novembri, 

Komina vcrnac. Tarmendbus Mapato (planta tomento^ 
sa), vel Pumachueu i. e. Calyptra Leonis. Huarochc- 
rienfibus , Cantalenfibus & Jouxaenfibus Pnmachucu v. frc- 
quentius Ratanhia {leg^s Ratanjah , radix dentifricia), 
quo nomine Huanucenfibus etiem nota efi. 

Defcr. Fruticulus ratris ratnofissfimis , rarrnlis confprtis cortice 
in juoioribus laeviufculo ciner"0-pubefcente, in aduUioribus brunneo fub- 
rimofot fapore leniter aromaticc-Jdftringente (radicis) — Folia 2-3 
lineas longs, decidua, in ramuiis perfiftentia alrerna , nnnc fnblanceo- 
lita Dunc obovato-^blonga, obtufa cum acumine brevisfimo inconfpi- 
cuo demum nigricante; i^afi anguftata fesfilia integerrima, primum fe- 
riceo-villofa , demum gbbrata, fubenervia coriacea, Sti^nlae nuilae. — 
Fiores in apicibus ramulorum alternatim conferd, folio obovato fulcra* 
ti, folitarii pedunculati , extus albo-villofi, intus miiiiato^brunnei, Kr, 
Ixinae majores. Pedunculus 2-3 lineas longus , furfum latior, villo- 
fus, apice foliolis duobus oppofitis flerem involucrantibus eo- 
dem brevioribus , inftructus, — Calyx ^fepalus patens, fepa- 
Us rigidioribus fubaequalibus , infimo majore, lateralibus f. interiori- 
bu8 paullo anguftioribus acutis. -—• Corolla inaequalis, petalis inferi- 
oribus late obovatis truncatis , cet. praecedentis , fuperioribus duobus 
diftiactis elongatis, longe unguiculatis, limbo rotundaro, unguibus prae- 
cedentis latioribus, ftaminum bafi adnatis. — Stamina inclufa tria, ad 
dorfum germinis pofita, filamentis crasfij rectiufculis. Stamen inter- 
tnedium brevius, antheris ioapertis ovatis, dein conicis, bafi filamento 
impofiris, unilocularibus, apice poro dehifcentibus, glabris nec pilis , 
quantqiB vidi, terminatis (Ruiz), «r* Fijlillum adfcendeoa, germiae^ 



Jlbo-hirfuto; ftylo fobnlato glabro; ftigmate ^mpVicu •^ RietptacMH 
margines villofi. ^ Fructus drapaceus globofus, rucis AvellaDae roi- 
lions magmtudine, fetis apjce glochidatis unrfique «rmatas, rucleo o- 
yHto, Kadtcula corculi erecta. Perifptrmium Tiuilum. — Ex fpccim» 
Feruviano in Herb. Swartziano atifervato. 

KR. 3 Unearir R. et P. foliis l5mplicibus lineari.attenuatts 
fesfilibus villofisj calycibus pcntafepalisj corollis fubpentapetalis. 

KK. linearis Ruiz & Pavon Fior. Peruv. & Chilenf. 
Tom. I. pag. 62 (fec. Roem.) Ic. XCIV. f. a. — et 
verifimile Prodromi Ic. III ad partem. Poir. Enc» 
Meth. Suppj. III. p. 226. Perf Syn. I. p. 141. Roein. 
& Schuit. Syft. Veg. 3. p. 459. 

KR. pentapetala R. & P. Sy(\. Veg. FJ. Peruv. & Chi- 
ienl. Tom. I. p. 35» 

Hflb. Am. raerid. Peruvia, in collib. argUlofis ad Panatahuarum 
Provinciam. R u i z & P a v. — F 1 o r e t Nov. &^Decembri. 

Defcr. Planta fuffruticofa. Caules fubJignofi ramofisfimi procnm- 
bentes. — Foiia fesfilia alterna tninima fubulata villofa Draefertiin 
fabtus. — feduncuU fiiiformes tomentofl, medio bracteis a oppofitis. — - 
Calycis fepala extus viilofa, intus obfcure purpurea. — Coroltoe petala 
duo inferiora rorandata concava fiavidai fuperiora tria utiguiculata pnr- 
purafcentia , unguibus bafi connatis. — Fructus drupaceus villofas fttis 
glochidatis exasperatus. — Ex Defcr. Raiz & Pav. 

O b f Ubi nomen Hnearis , Ruiz ufurpatum , primo occurrlt 
mihi dubium, cum Floram Peruv. ipfim videre non contigerit, 
nec ia opetibus poflerioribus vel ut fynonymon adeft^ auctori- 
tate igitur Roemcri et plurium nixus, nomen fpeciei maxime 
congruuxn recepi y cum nomen pentaphylii Kr, cytifoidi etidm coo^* 
yexiiat. 

KK. 4. 



KR. 4. gtabva Sprcng. folils flmplicibus oblongo- lanceoi 
istis peiiolatis glaberriinis ; Aipulis falciitisj calyce corolbqui 
4-phyliis. 

KR. glabra Sprengel: Neue Entdeckungen im ganzen 
Uiiifang der Piianzenkunde T. II. 1B21. p- 157» 

Hab. Ani. Merid. Rrafilia fec. Sprengel. 

Defcr. Pianta fruticofa , ramis patencibus. — Folia alterna, bre- 
vit^r petiolata, oblongo- lanceolata , utrinque attenuata, ritida gla- 
berrima , fubtus discolora, venofo-reticulata bipollicaria, femipollicem 
lata. Stipulae ovato-ianceolatae falcatse nitidae, feroipollicem longae , tres 
lineas latse ad quemvis petiolum binse. — /^ar^wf terminales, pedunculis 
erectis pubefcentibus. — Calyx tetrafepaius coloratus. — CoroUa tetrape- 
tala hypogyna lutea fubirregularis; petalis duobus ovatis fesfilibus, duo- 
bus (fuperioribus) longioribus unguiculatis. — Stamina quatuor, hy- 
pogyna didynama; antheris oblongis, apice biporofis. — Sti/lus fira- 
plex. — Fructus drupaceus ovalis » immaturus fericeus, roaturc» gla- 
ber, — Sec. Spreng. 1. c. 

Obf. Species in eo fingularis quod flipulis ornerur , dum 
in fpeciebus mihi vifis ne vefiigium quidem hujus partis adfit , 
rec auctores taies memorant. In ftoionibus forte adfint. Jus- 
iieu prjefentia^n earum fuspicatur. 

?. KR. 5 cytifoides Cav. foliis in petiolo ternatis tomentofisj 
calycibus coroUisque 5-phyllis. 

3' ■ • KR. cytifoides CavaniUes Ic. & Defcript Plantar. IV. 
.- 1797- p- 61. T. 390. Poir. Enc. Meth. Suppl. III. 

p. 326. Perf. Syn. Tom I. p. 141. Roem. & 
^ Schult. S. V-eg. g; P' 45^' 

Hab. Am. boreal. Nova Hifpania, prope oppidum Cimpan ,' 
praefertim in colle vulgo del Carpintero. Cavan. verifimi- 
Je etiam Mart. Sesfeo, qui fpeciem huic congiuentem 
D;o Ruiz mifit. — Fioret nienf Septembri. 



Defcr. Cautfs fublignofi tripetlales, rairis copiofis alt-ernJs , ju« 
rioribui» villofis». — PHioli con»presfi tomentofi api* e foliolis tribus 
fesfiliDus ovatis pitvis i^tegerrimis tomentofis. — Peduncuii 5-8 lin» 
longi folitarii sKiilareSp bracteis duobus circa fnediuni oppofuis indru- 
cti. - Calycis fepala lanceolata acuminata , fubuncial a , ex'us toinen« 
tof- , intus rubro- violacet. — Corollae petala inferiora cuj ovata, 
obf>ttr€ violace»; fijperiora tria, unum interii>ediuni filifornne. duo late- 
r-^lia iimbo latiori, bafi fiatninum adiiata. — Staminum filanienta sequa» 
l'u receptaculo fopra ovarium inferta:; antheris conicis apice poro ge- 
n\'wo dehifreotibus. -^ Ptflilti germen ovatum birfutuni. -- FructHS 
globofus vilJofus magnit. Pjfi, j[lochiflibus ejcafperatuso Smen dufuas 
ovatumo — Sec. Cavauilles 



SECTIO ir. 



§. 1. HisTORiA MFDiCA RADicis RATANHI/E (Porfttg; 
Ratanha 1. Raianjah) f. KRAMERiiE triandrcB Ruiz et PaUi 

Hispano Ruiz prinK) ufes hujus radicis tnedicus in itinere 
Peraviano innoiuir, planta ipfa aano 1779 d^tecta. Queni in 
actis Academiae Regias Medic Madritcnf. a. 178,4 
priinum publicavit, tractatum hunc dein in Journal de Me^ 
dicine. FeW. i8p8 gdHce edidit Bourdois de lA Mothe. 
Ufum iterum breviter memoiant Ruiz &;Pav. in Flora ;Peruv; 
Poflieriiis feorium ac fuiius hanp tractans materiam, ia alias lia- 
gujs pluries translatiss eft Rujeje 8>,; e. gr. in iJu 11 etin de 
^harmacie setc. 1813, in compendio ediMis a D:oCadet; nec 
oou a WiLLDENo^w in ^Berlinifches Jahrbuch fur die 
Pharmacie etc. Dein Reec« 9) «afus medicos duodecim 
mva tedimoftii* plurium alioiBm.Medico^^m additisji edidkigog. 



8) A Dlsfertatioti on the Root of Rataniah. By Don Rip,p.jDl< 
JRuiz. Lond. »813. 8io in Ljbr. D:i Klein transhta. 

9^ Practicai obreffstions oQ the Radix^hatiDtae ^c. by R.^eece; 

iLond. t8<?8< 



10 



X) Pagez ufum radicis accurate defcripfit in Recueil peri- 
odique de la Soc. de Mtdic. de FarisT. XlII; Nro 13^, 
Em. Hurtado 10) a, 1816 cafus 29 de viribiis med. R.ifanhisc 
enumerit cjuos denuo recenfuif Laruelle n), In Journal 
de Pharmdcie an ^tme, 1817 CaK. 6. ex(l'^t cpillola a 
.P. Sams;>n <.d ViREY iu c]ua an«ilysis cheiiiica Doinini Pagez 
rece^iCciUi ; Virf.y obf;rv7Jitioaes quiisddm addicJir. In Jonrnal 
der l'r acr ifcheii Heiikunde von Hufeliind a. iBii & 
181CJ p.u:its occuriit; in parte VI. Tomi XLVIII ejusdem ope- 
rs c.fiis 7 de'felici ejus adplicitione a D. Raih refcruritur. In 
©pere D:i Klein li) (iuo a J. C. Renard et D. Juch adfunt 
iiii'in oria digni tractatus de ufu practico hujus raedicaininis. Eo« 
dtm anno in lucem prodierunt: Einige Beobachtungen 
ueber die Wirkungen der Ratanhia Wurzei von 
D:i KiisTER 13), et Die Ratanhia Wurzei von Ax. Nic. 
ScHERER 14) , brevij tantum expofiiio, 1820 denuo vis ejus ad- 
firingens in cafibus Haemorrhagicis a D. Rusx confiimatur 15). 
Hi prsecipui funt AuGtores Medici , qui de Ratanhia lcripftrunt; 
nofiratum quidem plures eam in ufum cum fuccesfu adliiDucrunt, 
nemo vero, quantum fcio, experimenta fufius publicavit. -— la 
Pharmacopoea Ru9SlCA & ComcE MesicaMentor. f. FharmA- 
CoroEA Gallica 1818 jam el\ recepta. 



• 10) Obfervations fur l'effipaciie' d^ la r.ieine de Ratsinhia dans ]eS 
bemorrhagies etc. in Bift. et Mero. de ja Societ. de Med. practique de 
Montpellier 1^16, In opere D;i Klein translatae, 

jji) L^ruelle: Obfervations fur la Rathanie. Paris 1817. 

12) Abhandlungen and Verfoche iiber die Ritanhia, Stuttg. l8«9» 

53) In Archiv fur Medicinifche Erfahrang, vonHorn. 1819 Nov. 
^ Dec. p. 429. 

14") AllgemeineNordifche Annalea der Chemie v. Sch«f er» Erfter 
IbaDd. i8«9. 
, .> . i5> Magflzin far die gefaDaatt Eeilkande. v. ). N. R a ft» U^ 



§. 2. D. Roiz in Peruvia ifer faciens 1779 plantam , 
quam iupra r.o.nin. KRAMERI^ tviandvce dtfcriplimus , jc.tu 
d.itxir. ii. 17H5 veio vai adfhuigcjiftm riidicis primuni co- 
griovjr, protK ii!co is iu f^nar-uco iri noiuixice noram. Dcia 
in Cifnus analoj^is currt fuccesfu. pluries <'dhib«rb.,r, exptriinenta 
pubMcavir ^b iiiiis poftea reperifa et mujtiplictita ; his vires fcifim 
icfiirqu' inm^tueruiit: ftiujulans, fonicum, adflringens, 
quihus medic?triina analoga : Acida, To r ment ii lam, Ki«. 
no, C a rechu , C in ch ona m et cer. in eo anucellit : Acida 
quod p.inLTpium scidis etii.n) mineralihus potentius , Acidwn fc, 
Krauicricum contineat, cetcra quib principiis inefficacibus v. he= 
tero^eniis u ut principium refinoliim, particuMs terreis et cet. vel 
omnino careat vel ad minorem kdteat molem, unde ufus longius 
sine ifTectionibus flomachicis e. f. p. poteft protriihi. Quod pria- 
cipia tfticacia in r.qua et fpjrifu »que fere fint folufafilia huic mc- 
dicamento non parum adfert conjmendationis. De cetero aduU 
terationi minus efl obnoxia , quam prxpdrata , quorum et m«te«» 
riae et fahricaiio nobis fant oblcuise. 

In officinis Radix et Extractum exflant; Cortex radfcis 
feorfum interdutn venahs, Li^huiii fere iners. — JRadix eft 
lignofi, inrus bibicans ferie infipida , cortice criisfo btunneo te« 
ca, lainofisfima, r«mis ramuJofis crasfirie pennas Anftrin^, tUr 
gtJis tOftu.)fis fenfim pracilefcentibus. Correx f^poris efl aro» 
matico -adfiringenris , faliv^m colore rubro tingens. ExtracHim 
piratut tx ramorum radicis una parte in aquae partibus fex bis 
rtpctita forti coctione, deinde evaporitione fpiifatum er ficcatumj 
taimiocio quarta obtiretur p^rs pondtris coiticis radicis Ex« 
trtcri ficci forms, Extractum Ratanhise in folo natali 
p.ratum et in offidnis venale in masfis occurrir m^joribus fxs^^i* 
iiuus,.. Iractura vitreis, anguiis purpureo -pellucidis , fspore gratO 
adflringente « colorans^J. A Kino cum quo fimiiitudinem qU(ia4 

*) Extractam molle, raediae fere coufiflentise , ad Europam Eon« 
Dum<iuam misAiiDt inef&cax eft. 



f2 == 

dam habet (^iflinguatur : masfis multo maiorlbus, ij.pore gratio- 
le ; in calore tA fufibile, dum Kino iii pulverem rtdigiiur ; 
Ext Ratanhice igne inflammatur et volumine octies augetur, A'i- 
mo ia carbunem , deinque in cinerem fiue uila turgefcemia abit. 

Infnfum radicis frigide parjifum perfecte transparens, 
rufo fuctfcens, fapore leniter amiiro-iidftiingenfe; acida minera- 
lia pisrcipifJ^tum etficiuiit; ev.iporiitum k]uamul&s brunneas trant- 
lucentes, Ex racto Cinchonse iimiles, fcd in aere haud deli(jue- 
fcentes relinquit. Infufum cum aqua calida poft refrigeratio- 
nem tuibufur. In fpirltu concentrato priacipium adflringens, 
colordHs etiam eft folubiie, in ^ihere minus, in Oleis pinguibus 
et esfeatialibus vero mm. Summa Analysium hacc eft:j 



Vqgel i6): 

Taniiini . . , . 

Gummi . . . . 

Fatculartim . . 

Fibrini . . , . 
Acidi Galtar. 

vejligittm . ; 
'Aqua c. deper. 

ditiem . . . 



40,0 
4S,Q 



10,9 



Gmelin 17): 

Tannini var. 

quat. . . ♦ SS,2JS 
Saccharini • . (^666 
Princ. mucof, 

variet. 2 . . 10^^66 
Ftbrini c.falib. 43,333 



Tromsdorff 18)? 

Tannini . . . 42,^ 
Princ. Gum, . . 77 j 
Extract . . . zStO 
Fibrini ... /^,0 

100^9 



m^9 



1$, 17) In Libello KleiPii fupra cit. et in Joarn* de Pharmacie. 
Ad 6. 1820 paallo mutata iDferta, 

13) Tafchenbuch fflr Scheide Kfinftl. ond Apoth. 1S20, in Sche- 
rers Aonaleo et £hrbarts Medicioiiche Zeit.jgso. d;o7S recenfita. 



l^dp 



Peschier 19): 

Tannim . . . i 42 6d 
jlcidi GaltariiiK . , 0J4 
Princ. Gummos. extract. 

colorans, . 
Acidi Kramerid . 






Pefchier fn cineriKas pon* 
deris granorum 8 invenit: 
CaJcis e . . . 
Alumince .. ; , 
Silicoe . . , • 
Oxidi ferrici » „ 
Carbotiat. Natrici . 
Muriat, Natrici , , 




7.4i 

Radl^ rtaque Rafanhiae infer principia pracipue agentia 
flamerat Tanninum ^ Acidum Gattarum et potentisfimum illud 
Acidum Kramericumy cui verifimile vis ilJa infigniter adflrin- 
gens maximam ad partem adfcribenda, cum affinitate ipfum fupe* 
ret Acidum Sulphuric u m, Ad exper imenta enim D:i P c« 
fchier, Sulphas Baryticum deeomponit , cujus bafipotitum duo3 
format iales : unum neutru-m folubilem, aherum cum ba. 
fi praeponderarite non folubilem. Tromsdorff ct Pefchier 
prxtcr fupra allata principia cineris, veftigia Cupri inveneiunf^" 
^uac Pefchier partkulis terreis ex folo habitationis radici adh^^ 
sreQtibus adfcribit^ 

§. 3. Forma^ reme^ium cxhibeHdi ert: i.'0 in Suir- 
STANTIA. Pisertat in Febribm intcrmitfent. ct Epilepfia. Doiis' 
pulveris gr. x-xxx, in aqua, lacte f Electuaria, fecunda — ' 
qvartaqa-que hora. Grana xv Cinchonas granis xxv refpoijdenf* 
— • 1:0 In iNrusioNE. Radix v. melius Cortex rad. contufu» 
in aqua horas 6 maceratur, Drachmac vx faturationi Unciarum 
XVI aqux fufficiunt. — 3:0 In DecoCTO , coquendo ~ horaB 
parrem, drachmas vr in aquac Unciis xx. — In Tingtura: 



tg) JoorDaF de PharBftcie etc. An 6, Cah. 1 p. 34« Scheref» 
ADoaleQ I8ai P* >?^ 



TiNcT. Rat*nhi«: Ti\'ct. Ratanhi^ aromat. 

Rec. Rad, Ratanh. contiif. K^c. Ri^d. Ratanh.ccntuf, Unc trer 

■ Unc trer Cort Canellw alb. Unc. dims 

Spifit. dihti Libr duar Spirit diliiti Lxhr duat 

Dig. per ocfidiium, dem cola. Dig pe.r diet dtcem , dcm cola. 

TmcTURA Ratanhi^ COMrOSITA; 

Rec. Rad. Rc.tanh. contnf(t U:ic. tvee 
Cortic. Aiircxnt. incif. Unc, liuas 
Rad. Arijiol. Serpent. Unc.femit ■ 
Stigmat. Croci fat Drachmavt 
Spirit. diluti Librani 
Digere per dtiodncim dier , dein cota. 

Tlccturae diAribuantur doH Draclnuarum duar. ad ffemiun- 
ciam, ter-quater de die. 

ExTRACTuM in fulufione, v. Pilularum forma derur io do» 
(i granorurn vii-x, bis die. 

§ 4. MoRBi. Quol de viribus fupra diximus argumenta- 
tione rectproca de iiiOibis vaJet; breveni ifaque htic tanuH) tx- 
pofitionem experinientorum, _ qusc ad noOrain perveneiunt rotir. 
tiam fiftere liccat , ur et inorbi et forma nieiiic; nu'n'um txhi- 
bendi accuratius iliuArentur. Exmde pa^et vir^s tjus pixcipue 
in Febribus In t ermi r t enti bus, Phlegmafiis blennod. 
niembranis ic. mucofis affectis , et H jemo rr h a giis pa^fivis e- 
minere, et ceteris failentibus mcdicamentis levainca la^pe ifFcHft. 
citisiiiuum. . c^vj.i-^. tJi . ,._ 

a. Febref Intermitt. Evacuantibus^pr^jriisfis detur. PuIvenV 
radic. (^melius corticis) Scrupulus, quartc^ua<j[ue hora,,iQ laete 
^» Aqua Merith. Pepcrir. Reece. Butter» 



i5 

b. j^ugina ionfiltar, hMiialis. Decocto com aliquantulo 
Estracti muhocics fansta, KUin. Kiifitr, 

c. Pforophihahma. %Q\MnQ€itiVi Extracri tcpid..ni feJicitcr ad- 
hibuit Khin. 

d. Phihip piitiifofa. Extracto curavir KUin. —. Pht. /a- 
WiiJWi qaaque hujus ufu fanaram novimus, 

e. Jnafarca et cet. Poft laxantia curam in hebdomaclibus tri' 
bus itquenti formula efFecir Reece , et paucis mutatis Karps : 

Rec. Extracti Rad, Ratanhi(^ Drachm. trss 

Tinct. Rcitanh. aroir.at. iinciam 

— Scilu? 

Spirit, Sal. Ammon. compos. 

Ph. Lond. aa Dr, tres 

Aquct fluviat. Unc. duodecim 
M:r S:r Cochl. iij , quartaquaque hora. 

f. Stomacace. Manducatione radicis curata. Ruiz. Huriado, 
Ktein. 

g. Epiflaxis. Extracti Ratanhias Drachm, duabus in Aquie 
Uiiciis du.b. fedata. Ruiz, Banafos fec. Hurtado, Pluries ^»r. 
iado, Renard, 

h. Hijemopii/ fif^ Extrzcti Kat, Drachma i|i squa folata 
per trts dus adhibita curata. Kiein. Hurtado. Juch, Rgiiard. 

i. Hcematemefin intra a6 dierum fpatium caravit Hartado, 
Efiam et quiiiem minori temporis fpatio Reimrd, C\in\ Amt' 
norrhcea conjanctam itrdem felicit^r Hurtado. 

k. Hcematnria, Curata Extracto a Bonafos fec. Hurtado' 
Kuft Decoctum adhibuit , Uncias fc. decem ex Draclimis 6 Ra- 
dicis. cum Gummi Ara b. & Syrupo, fecundaqua^ue hofs 
per Cochlearia. Ruiz propooit iiitxtBram fec[uentem : 



i6 I 

Rec. Extracii jRnt n. Dracfimam 

Addi Nitrki dilut. Dr. tres *) 
Tincturce Ratan. Aromat. Uftc» fmit 
Aqucg /ont. Uac. ftpUm. 
S:r 2-j Cocklearia maj. j-4 de die 

1. Metrovrhagia abortuf et tockialir. ExtroCto Ra^Dn. ia 
Tinct. aromat. cum Aqua Cm n &111 o mi curavit ff^ai kenfeld, 
JChin. — Extracfi Sciupulos duos in aquse Unc duob. fexiwJ 
fclicirer adminiftravit Ginejla fcc. Hurtado, Renard Juch. 

M. Jypica. Dori Extracfi Drachm. dur.r. in aquse Unc. duob, 
pluries repetira, fiini.ta. Ruiz, et piuiies Hurtado. Renard. Suji 
cafus mcmorat du.os. Rath. 

xn, Hcemorrhoides cruentcs nimiof- 

Hec. Extracti Ratan. Dr. ductc 
Ttnc. Arornat, Unc. femif 
Decoct. Ratan. Unc fex, 
M:r S:r Cochlear unum pluriet de dit, 
■PoA confumtionem hujus quantitatis ter iterafJE profluviutn 
dedvit, appeiitus viresque redierunt ; in cafibus duobus confir- 
matum remedium. Decoctum die5 aliquot poli, adhibiium, cu« 
xam abfolvif. Klein' 

n. Diarrhoea tt Dyfenlefia throniea, Decoato radicis, fed 
prscfertim Extracto, fcrupulo facpe tantum adhibito, curata:. KlKn 
Hurtado pluries. Renard (cum Afa foet. & Ipecac. in piluiij) 
jfuch. Kiijier ( Decoct. Radicis cum Tinct, Opii et cet.) 
Schaeffer ( in Hufe]. Journ« 18« ^O Jiw^ iorraulam fequentem 
commendat.: 

*) Cum AGidis tamen non ad minK^raQda, nifi paucis inQiliatis 
gnttis , quse praecipitatuai iners efficiuDt. Pefchier Rniz proponit folu. 
tioni Extracti gutt^s 10-20 Aceti deiltll. pro fingula dofi adjicere ; 
Pefchier demonflrat nullam exiode praecipQum oriri fructum nec noxam« 



\ 



Rec. Extvact. Rat. Drach. iinam f, ftmis» 

Tinct. Arouiat. Rat. Dr. fex 

Jlqiice Calcis- Unc. feptem. 
M:r S:r 2-j Cochl. maj. quartaqnaque hora.. 

o. Leucorrhoea. Vo{\ ufum irritum aliorum medicamento- 
rnm tn 6 annorum /patio, felicitec a Kldn tali modo efi: cura- 
ta ut per octiduum uncicm riidiois femis, drschmam femis Ex- 
tracti et aa tincturas fumeret Jegra , injectionibus frequentibus noa 
neglectis. Dein hebdomadibus duabus dofin hanc duplam e. f. p. 
diQribuit. Cum fuccesfu eti«m exhibuerunt Hurtado , ^uch 
& Rath, 

p. Gonorrhoea habitualif Decocto ex Unc. femis radicis 
cum drachma una Extracti facile fanata, <:eteris medicsmentis 
fallacibus. Klein. In aliis c^^fibus duplam hsnc adhibuit dofin, 
cum injectionibus. Hurtado haud minus fuit felix, nec non 
Renard (Drach. una in aquas Rofar. Unciis qufnque,ScrupuIis 
duob. Aceti deftill. adjectu — i in dofes tres divifum etc«) — 
Caton hanc dedit formulam: 

Rec. BaU Copaivce Dr. duai 
Viiell. ovor. vel 
Mucilag. Gum. Arab. qv. fat. 
Decoet. Ratanh. Unc. fex 
Mir fec. leg artis: 

q. Lienteria. Aiiis medicainentis non eedentem cum ema« 
ciatione et virium fumraa proflratione tandem Decocto Rddicia 
Ratanhise, Upfaliae feiiciter fanavit Med. Lic. D, Malmberg. Cu- 
ra uncias fex radicis requirebat. 

r. Morbus maculof, JVerlhofii. Extr. Rat. in Decocto Cia- 



i8 

cliOT^ et E ix. iiciil H.illeri adliibitum ftlicem tfTtcIt moibl ex- 
iiam, curiiHte v. Flacho. — Kiijler fcqucnti inodo adhibuit : 

Rec. Radicif Ratan, Unc. femis 
coqne ciim 
Aqiice font. CJnc. iredecim 
Colat. Uiiciar. fex adde 
Sijrup. Aiirant. Unc. femif 
S:r Cochlear. maj. fecnndaqnaqiie hora, 

s. Salivatio merciirialis , gargarismate e Decocto radicis cura 
Tinctura R.it. ciirata. Klein. Rennrd, 

t, Epilepjia. Dentur Pulveris Rat. grana xii quinfsquaque 
hora in lacre. Fort tres dics fubfidebant Paroxysmi. Reece, 

u. Paralijjis extremit. inferior. cum incontinentia Urince tt 
fascnm, 

Rec. Piilu. Rad. Ratan Unciam 
Sijrup. Croci qu. fat. 
ut formet Electuar. 
S:r Cochlear. parv. ter de die. Caion.. 

V. Cephatalgia nervofa. Pofl hebdomr.d. trium ufum Extract» 
Ratanhi«e ad fecjuentem formuliim curata. Reece. 

Rec. Extract. Rad. Ratan, Dr, diias 
folve in 
Tinct. Ratan. aromat. Uncia 
Siilphat. Magnes. Dr. tres 
.Aqnce fLiiv. Unc. decem. 
S:r Cochlear, maj.Jer die^ 

X. Odontalgia Rheumatica, Deeocto uti gargarismflte- exhi- 
bito Ia?pe mitigata. Khiii. 

y. Di/spepfa. Tiiictura aromat. Ratanh. ad dcsin Cochlear. 



mlnoris in fiquje (ripla qu:intitate, ter die. Reece. Klein, Ritiz 
cum S u 1 p h ci i\ M a g n e s. 

z. Lepra ( ? Lcpious aiFection of the Skin Reece.) Poft 
alvi evacuationem: 

Ree. Extr. Ratanhice Dr duas. 
Tinc. Rat. aromat. Unciam 
Natr, prcBpar. Ph. Lond. Dr, duas 
j4quce Jluviat. Uncias duodecim. 
M:r S:r Qochl. iij , ter de die. 

Ufum hujus medicamenti fufFulcit Unguent, Nitrat. Hy- 
drarg. noctu cuti affectje iilitum. Reece. 

Prxterea ia Scrophidis^ Prolapfu /Ini ^ Pyrofi Potlutia- 
nib, &c. adhibetur a Reece et plurib. Diabetes hujus ufu coer- 
cita , tefte Prof. N. Akerman. Abortum antevertit, Klein. Bu' 
bones venersos et Ulcera profunda lotiones et injectiones Decoctt 
emendarunt. Kkin. 

In Vtiheribiis recmtibus fanguinis proiiuvium pulvi» infper- 
fus fiflit. Riiiz. 

Quod de hoc Medicamenfo exfpectemus hac expofitione fa- 
cile judicandum. Inter prseflantiora ccrte eA et ufu frequentiore, 
quoties ad pretium refpicere non efl opus, dignisfimum. In E- 
ditione Phijrmacopccas Svecicas proxima haud minus dignum 
eft auod recipiatur , una forte cum Tincturis. 

Ufus praster medicum nuper recenfltum, eriam Merca(ori« 
bus Viuc-riis Hispanicis et Lufiti.nicis in Vino rubro et prisfertim 
V. de Oporto fiiporem ma^is adflringentem coloremque intenfi- 
orem Lnrgiendo, frequentisflsnus. In medicanientis quoque rubro» 
tJDgendis fuo tempore prasflans. 



:7'(^^) 



DE PLANTIS VENENATIS 



VE^iA. EXP. FACULT. MED. UPSAL. 

PR.ESIDE 

a P. THUNBERG 

i • > 

COMMENDATOKK ReCi. OrO. DE WaSA. 

Med. DocT, Prof. Med, et r>OT. Reg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Memb. 
HoN. AcAD. Ci«SAR. Petbopol. et Nat. Cubios. Reg. Sci5,nt. Ups. Lond. 
Hqlm. Agric.Med.et Evang. Societ. Oecon. upsal. Patr. Holm.et. 
Civ.Oecon.Finl. Honor. Wermkl. junec. Westm.Calm. et 6rebr 
Berolet Lips. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. 
GoRENK. PtiiLAD. Lun:). Harlem. Amstelu. Oecon. et Inst. Litt. Ze- 

LAND. NlDBOSIENS. TURICENS, IkNENS. LiNN. LoNDXN. ET HORTICULTUR. 

Reg. Scient. Fhvs. et Pkvtograph. Gottingens. Scient. Gothob. Mon- 
ACH. ERLAi«G. Wetter. Nanciens. Marpurg. Med. Paris. Emdl. 

ET LiNN. MoNSPEL. MeD. MaTRITENS.MeD. ET NaT. StuDIOS, EniMBURG.^X 

l^ETROP. Medico Chir. et pharmac. Membromec non Acad. Scient. 

i^ARlS. ET iNSTirUTNATlON. MONSPELIENS. AgRICULT, PaRIS. MeDIC. LONDIN. 
ScANDINAV. FlORENTIN. ET BaTAVIN. InD, Ox. CoRRESrONO, 

PRO GRAOU MEDICO 

p. p. 
NICOL. JOH. LJUNGBERG 

Stlp. Reg, Smolandus, 
!N AUDIT. BOT. DIE XXII MAJI MDCCCXXII 

HORIS CONSUETIS 

p. 1. 



U P S A L I -K MDCCCXXII 
EXCITDEBANT REGI^ ACADEMI-fi tVPOGRAPHI 



jsiAXIftTE REVERniNDlS AC 1'R-ffiCLARlSSlMlS DOJIINIS 

mac. jonae ljungberg 

PASTOR. & PR^POSIT. IN FRYELEO & HAGSHULT 



WEC NON 



mao. FREDERICO STOCKE 

PASTOR. IN JARSTORP & BANKERYD 

Patruis Optimis , 
S ACRUM 



Yolult, debiiiC 
N. J. LJUNGBERG. 



.9i<S><B>-^^-^<S><^-i{^^ 



BE FLANTIS VENENATIS 



V< 



eneni idea tam ampla g^uandoque patet, ut noti 
facile lit dictu, quid iit venenum ? Latisiimo eniin fenliti 
comprehendit morbos examhematicos omnes ei morruraff 
animaimm, qute non raro mortem comitem hsbent. A 
iionnuliis quoque buc freferuniur vapores aerei, qui pul- 
monibus fummopere noxii momento faspe citius vitae ani- 
TBalis fcintiilam exftingvunt. Latiori fenfu omjiia reme- 
dia, falutifera licet, vencna fuerunt appeUataj ilrictwrL 
auiem fenfu ea tantum a^jctores nonrkuili fic de«ominata 
voluerunt, >quae minima doii vehementisfime agunt, veL 
n^xum corporis folvuat etdeftruunt^ fym.ptomata morbofa 
graviora fixcitatit et vel ipfam monem inferunt. 

Deiinitione itaque Logica non adco facile determma- 
lur genuina notio veneni. 

§. 2. 

Saplentiores Medici in co' facile omnes convenlunt : 
quod 

i:o Nittritni dicendum fit omne id ,> quod sa corpus 
ingeflumet vegetabilis vitae viribus disfolutum> inmturam 



% 



M 



eju3 , abscjue uilo incommodo asfimilari poteft, in inFan- 
tia ec juvenrutc ad increiDentum corporis ei dein pd\ to- 
runi viric curricuUim ad ejus nurnaiencum canterre va- 
let. Quod 

2:0 Medicamma appellari mereantur omnes illae mate- 
riae, quje vel limplice&, vel compofirtF, vel aitificiofe prae- 
paratae, Ilatum corporis morbofum mutant et corrigunt, 
adsoqiie amisfam valciiidinem reftiiuunt. Qiiodque 

3:0 Venena nominari debeanr tantum illa, ex rcme- 
diorum alias clasfe defumta, limplicia vel praeparatay.quae 
minori doli vehcmeniislima excitant fympromara, ui vo- 
mitum, diarrhoeas, colicas, inflammationes cum infequen- 
te gangraena et morte; vel rurbas vitae animalis periculi 
plsnas causfant, utlipothymiam , kthargum, spoplexiam. 

§• 3. 

Edulia omnia, quae dentibus contrita et cum s&liva 
ac liquore gaftrico mixta ope motus- inteliinorum peri- 
ftaltico, e regno animali in gelarinam tenuem, e regno 
vegetabili in emulfionem disfolvuntur, dulcia utpiuiimiim 
et giutinofa funt. Omnia itaque dulcia mire non modo 
nurriunt, fed etiam pingveFaciunt; et Farinofa omnia, quo 
uberiori abundant giutine, eo magis quoque nutrire fo- 
lenr. Haec in corpore fano nullas excitant turbas , dolo- 
res nullos. Tenuisfimae pairiculae disfoluriie a venis refor- 
bentur, cum fangvine in circulum acrae in corporis nutri- 
mentam et augmentum abeunt, dum rudiores in variis 
cavitatibus fecernuntur et tandem disfipantur. Edulia funt 
imprimis omnia gramina e clasfe Triandria? , ut Cerealia, 
Secales Triticum, Hordeum, Avena, Oryza, Zea; omnes 
kgmriinofde e clasfe Diadelphiae; imprimis Fifum , Pha- 



" , - III 111 II 



ss 



f^olu5, Dolicho5, Ervum, Vicia, Lathyrus; oleraceae plan- 
tcE ut Urrica, Spinacia, Beta , Chenopodium, Portulaca, 
Artocarpus, Brasfica culta; radices carriofae Dauci, Paili- 
nacae , Rapae et bulbofae , ut IxicT , Giadioli, Diofco- 
leiE; fructus varii carnofi, ut Ficus, Dactylus, Ceratonia?, 
Annonae, Eugeniae, Mufas, Catica; nuces plurimje ut Amyg- 
dala, Juglandcs, Avellana, Fagi, Cocoes, et fexcenta alia, 

§. 4. 

Medicamina, ad formm medicum pertioentia, omnia 

€t fingula ea funt (ubfidia, ad quae oronis setas, omne ae- 

vum tuum habuit refugium in debellandis riKrbis, in re- 

Itituenda fanitate. Sub hac clasfe miiitant et militare de- 

bent remedia omnia, tam mitK^ra fua natura, quam foriio- 

ra, quae proprie venena dicuntur, queeque prudenter adhi- 

bira vel refraeta dofi, vel diluta et mitigata fi^pe morbos 

curarunt rebelles. Haec remedia, pro qualitate diverfas, 

proque dlverfa corporis vivi ct)nftirutione varie admoduns 

agunr^ Robuftiori homini , firmiori fanitate gaudenti ma- 

jor plerumque dolis propinanda erir, dum laxioris compa- 

gis femina y\x minimaei ejusdem remedii poriiunculam 

perferre potell. Haee eft ratio, cur rufticus robuftus in- 

tegram Jalappae drachmam fine ulla noxa fumit, durai 

hyfterica mulier mitioris Rhei odorem absque vomitu et 

folutione alvi olfacere vix valst, Sic id ipfum remedlu-m 

venenum huic cenferi poteft, quod illi faluriferum et in- 

noxium pharmacum. Etjam infanti id esfe poreft vene- 

num , quod aduito remedium , nifi quantitas cuilibet ss- 

taxi praefcribenda, uti oportet, obfervatur. Mofchiss odorem 

fpargit fexui mfifculino gratum, fequiori autem sexui^ 

imprimis hyftericis, valde Jngra^um et ad deliquium ani- 

tni ufqae intolerabilem. Quaedam renjsdia noanwllis aai- 



malibus noxia funr, duin aliis velomnino nroHy velpvrum 
nocere folenr. Aimnalia e Ferarum cli^sfe, qu.T caeca na- 
fcunruF, Canis, Lapus, Vulpes, Felis, Hyaena faeile ornnia 
necanrur Nuce Vomica er capiulis F.uphorbife ac Toxi- 
codendri, uti Sues p-ipere, Anferes petrofelino. Comedi. 
rur innocu^ Euphorbia ab ovibus et eapns, durn pecora 
exinde in Africa foepe fuccumbunr. Noa femper onines 
eiufdem plantae paries aeqiie funt noxiae vel venenatae; 
n:c eadem pars 5^ in una ead^mque planra, amni durationis 
tempore irque noxia obvenirr junior Phyrolacca innocua 
eomedi pocell absque noxa, adujrior velde corrof^va eva- 
dit, er deliciofa ficus matura, dulcisfima» nmnens, li imma- 
tura inaurgirirur , rummopere acris et venenara vomitum 
ac diarrhoeam periculofam excirac Obfervare quoque de- 
bemus, quod planta. fui nartvra venenara, prarpararione ec 
«liUura, edulis ec falutaris reddi posfir, utradix Ari^ Nym- 
phaeap, Solaryi tub^jrofi, Canipanulae rapuncuii, frucc«s Mc- 
Jongenae. 

Generaliter licer affirmari pot&ft, quod nnlla vere 
tnedicamina vel venena niirrienrium naturam in.tra corpus 
humanum acquirere posfint; mu^Uum tamen diii.pruden- 
terqiie continuato horum ufu eiTTci poteft, ur peulifper 
hisce quafi asfucfiat natura, utque a minori ad majorem 
dofin fenfirn adfcendfindo quandoque absque noxa ingur- 
gitetur alexipharmacum , quod infvetum fine dubio neca- 
rec, Confvetudo enim evadit quifi alrera nacura. HcEC 
efl ratio, cur tantam quaoritarem venenari opii deglutire 
posfunt quotidie varioe Afiam h^bicanies narioncs; cur 
«fum ingrari non minus, quam venenari labaci, omnes 
fere popirli, nonnulli ad dehrium usque amant: cur reme- 
dium, fepiws reperirum e. g. laxans e Jalappa , Rheo vel 
Senna tandem inefHcax evadit* 



§. 6. 
Hinc conciudi videtur, quod limires inter remedia 
er venena vix deniur alii, quam qui a dofi, actaie, tonfti 
tiitione corporis, conructudine et nonnuUis aliis. circum-- 
flantiis dependeanr. Multa antiquitus dicta venena, quae' 
que interdum a Magiftratibus pro ufu, medico^ prohibiia' 
fueruni, ut Anrlmoniutn, Mercurius, Arfenicun), quin er 
Opium, jam fsrpe a cautis et peritis Medieis in ufum 
VQcantur^ Beliadonna, Mandragora^ CiGura, pluraque alia 
Toxica, ab expert^s Medicis, prudenti confdio praefcripiai 
peitintces interdum morbos levarunr, arque vim mediea- 
tam exoptatani demonltrarunr» 

Sint heec de remediis,^ quae aequilibrium fuDctionum 
larfarum reftituunr, et de venenis quae vitam tam vegeia- 
bilem quam animakm deftruer^- valent^ ia genere dicia. 

Venena, utt er remedia falurifera,, e regno vep^eta- 
bili plurima funr e.t valde varia» 

Remedia audiant, quae mirius abfque periculo agunr, 
er venena proprie fint,'quaE periculoia^ maxime lunt ee 
vehementislime vim fuam exferunt. 

Ad remediorum clasfem referri posfunt: 

T. Svaveotentia^ ut Nycranthes,, Jafminum, quorum flo-r 
res gratum fpergunt odorem er herbae quampiunmic e 
ciasfe didy^amiae, oleo esfenriali fvavisfimo abundintes, 
i-mprimis Rosmarinus, Lavandula> Mentha , Qcymum^ 
Teuciium, Thymus, Melisfa, Salvia: quag omnes nervis 
nbftris et cerebro amicisfinpvse fummopere excirahtes et 
refolv^ntes funt, in inflammationibus ec morbis foporofis 
a'^ psralyticis faepiifiime ufitaPcS.' - ' : < , ^ 



^ 



2. Aromaia^ guiE fimul caleracientla funt, ut Laiirus, 
Piper, Mynftic9, CoryOphyllus, Illicium , Cinnamorrium, 
p]iirun32 ex umbellatarum ordine naturali et tanium ncn 
oinncs ex ordine rcitaminearum; imprimis Coriandrum, 
Anifum, Scandix, Coftus, Curcuma , Amoma omnia et 
Zingiben 

5. Aniava^ qujc humbres acidos corrigunc et fibras 
mufculares corroborant, ut Cinchonaj Ariflolochia, Qvas- 
fla, Abfinthium, Carduus benedictus, Trifolium aquaticum. 

4. Adjlringmiin^ fortius fibras, quam Amara, firmantia 
et contrahentia, humores valde infpisfanna, optima nobig 
fubminiftrant remedia in profluviis tam alvinis, quarn (ctn- 
guineis, ut diarrhoea, haemorrhagiis internis et externis: 
qualia funt Sanguis Draconis, jCynemorium, Fraxmus,- 
Quercus, Rofas, Stellatas multa?. 

5. Aciday fibras attenuantia humoresque imprimis fan- 
gvinis cruorem folventia ac refrigerantia, ut Pulpa Citri , 
Tamarindorum ; fructus horaei ut Pyrus, Malus, Punica; 
Baccae acido-dulces utBerberidis, Vaccinioruai, Vitis, Ribc- 
fiorum, Rubi, Mori .ei reliquorua • 

«. 8. 

Hae oflsnes roateriae cum non nutrianr, nec corpus 
nutrire posfint, (ed variis modis fanum lafdanr, morbofum 
ftatum mutent , veneni quidem nomen merentur, fed 
mitioris, ideoque utut protracto tantum ufu alterantia re- 
media falutari posfunt. 

Ad fortiorura venenorum clasfem merito referimus: 
6. Atria, quae pro diverfo, quem in diveriis morbis 



et in divcrfis corporis humani partibus monflrant Qtfe-» 
ctian, v?.rias nccepeiunt deriorriinationc?. DiJirsfica enim 
dicta fuerunt, diim in vias agunr urinsc. Jncideniia, quuni 
vir^^lduni omne f-cile rolvatit. yJuhfcorbuiica, dum Scor- 
buto imprii-nis obicem ponunr. Errhiiia , dum nervos ol- 
factus irritant et fternurationem excitant: Laxaniia, dum 
modice alvum ducunt; Draftica , dum cum torminibus ve- 
hcmcnter conrenia alvina expeiiunr. Riibefacientia^ dum 
cuti externe app}ic;ua epider;nidem leviter irritant. Epi- 
fpajfica , dum fortius cutem i.Grrodunr. Ve.fuantia ^ dum 
foTtisrime irritando cutem in veiiculam eievant ac ube- 
riorem lymphae sfBuxu n causfanr. Fjusmodi remedia 
non raro vcnem acerrmii naturam induunt et faltim in« 
rene caute adhihcnda. Ad hanc clasfem referuntur pJu- 
fimae e clasfe Terr^.dynaanae, ut Lepidium, Armoracia, 
Cochlenria, RaphanMS, Brasfica, Sinapis ec non paucae e 
clasfe PolyandriiT, fpcciatim Ranunculus, Atrageue , Cle- 
maris, Adonis, Anemone, Piperitoe: Lactefcentes ut Eu- 
phorbia, Elaterium, Guni Gutta, Ricinus, Bryonia; Con- 
lortae ut Ipccacuanhsj et Coiwolvukceae ur Jalappa, ScaRi» 
nion:um. 

7» Anndyna^ virae aniitiah' imprimis inimica et, ni£ 
caute adhibita, fufnmopcre venenata, foporifera , apople- 
ctica er ictifera. In rr.orbis dolorifieis fenfum fopiunr; 
in fpifmodicis et convuJlivis haec praercripra optima et 
certisfima funt remedia , ut in morbis mentaiibus. Mi- 
nori doli doiores et anxierares toilunt^ exhilaranr, ine- 
briant: niajoris mentis operationes confundunr, mcmori- 
am furp.-ndmit, infaniam et iraniam exciranr, morrem in- 
ferre valenr. Sic heroica maxime medicamina, nifi do- 
leos r^tio hab^atur prudentislima, venena haec evadere 
posfunt iQaxlpue noxia ec morEifera. 'VenenaEam fuam 



« = 

mturam -facile omnia monftrant eo, quod guftui non modo 
fint ingrata , fed quoad odocerti imprimis naufeofa , ut 
Cannabis, Sambucus, Paeonia, Aconitum, Digiralis, Fungi, 
©pium, prae aliis vero plantae fic dicrae luridae, ut Datura, 
Hyofcyamus, Atropa, Solanum^ Nicotiana. 



DE PLANTIS VENENATIS 



VENfA. EXP. FACULT. MED. UPSAL. 

FRJESIDE 

C P- THUNBERG 

COMMENDATORE Re-I. OrD. DE WaSA 

Mbd. DoCT. Prof. Njed. etPot. Reg. stOrd. Reg Coll. Santt. Memb* 
HoN. AcAD. CiESAR Petropol. et Nat. CfPios. Reg. Scjsnt. Ups. Lond' 
Hqlm. Agric. Med. f.t Evang. Societ. Oecon. ctpsal.Patr. Hoim. bt. 
Civ.Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. junec. Westm.Calm.et orebr 
Peroi.et LiPS. Nat. ScRUT. Paris. Hafn. Mnscou. et Halens. Hist. Nat, 
GoHenk. Philad. Lund. Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. Litt. Ze- 

lAND. N1DROSIEK8 TURICENS. IrNENS. LiNN. LoNDlN. ET HORTTCULTUR. 

Reg. SciENT. Phvs, et Phvtcgrapii. Gottingens. SciENT, Gothob. Mon- 
ACH. Eklamg. Wetter. Nanciens. Marpurg. Med. Paris. Emdi., 
ET Ltnn.Monspel. Med. Matritens.Mbd, et Nat, SruDios, Edimburg. ev 
Petrop. MsDico Chir. et pharmac. Membro nsc non Acad. Scient, 
pARiS. et InstitutNation. Monspsliens. Agricult. Paris. Medic, LondiNo 

ScANDlNAV FlORBNTIN. ET BaTAVIN, Ind. Or. CoSRBSrOND, 
PRO GRADU MEDICO 

p. p. 
^gTANUS EMAN. HARLIN 

Stip. Reg. £oihnien?. 

IN AUDIT. BOT. DIE JUNU MDCCCXXH 

HORIS CONSUETIS 

p. n. 



U P S A L I iE 

EXCUBEBAKT REGI^ ACADEMI^ TlCPOGRAPlll. 



RECTORI SCHOLJE CELEBRATISSIMO» 
PR^CL^RISSIMO OOMlNi^ MAGISTRO 

ICOLAO D. LIBZELIO 



AMICO OJTIMO' 



OlCATlJWf 



Voluit, debuit 

iEST. HARLIN» 



§> 9' 

Venenatas plantas, quales ubfque crefcen^es, vei 
fpontaneae , vel cultae occurrunt, aliter dignoicit peritas 
Botanicus, aliter rudi^ ^t indo(Jius homo. 

Cum itaque in regno vegetabili nonnullae clasres et 
integri ordines naturales vel innocuas contineant plantas, 
vel noxias et valde venenatas , Botanicus bene eruditus fa- 
cile edulia et utilia diftinguere valebit a remediis et venenis 
nocivis non nriodo (enfibus externis, fed etiam ex affinita- 
te familiae et qualitatibus plantse propriis. Sic perbene 
£ibi notum habet, quod omnia Gyamina , qua omnes eo- 
jrum partes, nutrimentum praebeant faluberrimum et o- 
mnium copioii.sfimum tam animalibus piiytivoris , quam 
homini , cujuscunque climatis incolae ; quod pari modo 
Leguminof{e\ diadelphiae clasfis pHutse , tam caulibus fui^ 
faepius fcandentibus, quam leguminibus fapidis nutriant 
hominum animaliumque innomera njiliia; quod altisii- 
roae Palmce et medulla caudicis «t numerofis fuis fruftibus 
alimentum praebeant gratisfimum et faiubre; quod Ico- 
fandrice fpeciolae arbores et frutices bacciferae , uti fuper- 
1)iunt multitudine florum elegandtim , ita etiam fruiftibus 
pomiferis et baccatis, carnofis et pulpofis, in ufum re- 
gni animalis muttifarium abundent. Ubi crgo vel gra- 
minis genus culmo fiftulofo, articulato et femine nudo in- 
ftruftum : vel 'diadelphiam foHis compofitis cirrhiferis, 
fliore papilionaceo et legumine enfiformi , vel palmaoa 
caule indivifo foliisque terminalibos : vel fruAum Ico- 
fendrum invenerit, numquam de utilitate ejus aut da* 
^itat^ aut frui illo vel minimum haefitat 

B 



10 ' " ' ' " 

§. 10. 

Facili quoque negotio Bofanicus notas fibi et fami- 
liares reddit eas vegetabilium cla<»res artificiales et natu- 
rales ordines, qui mitiora continent venena , quaeque iub 
titulo amoeno rnedicaminum comp>ehendere folent ar- 
tis medicae Magiftri , humani genetis dilefti fautores. 
Omnia igitur fvaveolentia, afomatfi, an)ara, adftringen* 
tia , acida, oleofa, cetera, illi ea fur)t exoptata et feli- 
cia arma , quibus non modo turbis, intra corpus huma- 
num ortis, obviam ire, f<?d et morbos leviores aeque ac 
graviores non modo lenire , fed etiam radicitus tollere 
valet. E clasfe cruciatarum optima antifcorbutica , de- 
tergentia , diuretica , etiam epifpaftica praefcribit : e mo- 
nadelphia plurima mucilaginofa : a coniferis balfamica et 
refinofa: e verticillatarum et ringentium ampla familia. 
Refoiventia defumit exUmbellatis tlatulentia et ru<fbatoria. 

§. 11. 

Nec minus notae Botanico erunt illae clasfes et ordi- 
nes plantarum . qui femper proferunt plantas venenatas, 
vel remedia periculofi^fiina nec (\(\c cauteU et circum* 
fpedtione in morbis pertinacioribus adhibenda. 

Duplex horum praectpue eft genus: 

1 yfrWfl, corrodenria et cauftica quoque di<?^a. A- 
gtint haec in folida corporis irritiindo, inflammando, ul- 
cerando et deftrnendo. Hujus «^fficaciae funt plantae plu- 
rimae, numerofis- f>aminibus germine infidentibus inflri dae, 
FolyaDdrae didlaej omnes iadefcentes et coDtortae> qu» 



.. II 

vomitum excitant et alvnm laxanf; onnnes fruftus tritoc- 
c\ ut Ricinus, Euphorbia, Ooton , alii; plperiras ut A- 
ruin, Dj^acontiuni, Caiia. Ut taceaai iVlezereum , ficus 
immaturos , cucurbicaceas ouines. 

2 Anodijna^ qnae in nervos agunt, fundliones ani- 
males turbant , <opores exatftnt et vitam fupprimunt , di- 
verfe adirsoduui effedlus fuos exferunt non modo pro di- 
verfa astate et conftitutione corporis, fed et pro diver- 
fa fua qualitate, dofi et praeparatione. Liiridcs pentandrae 
fingulari modo in cerebrum agunt, pupilfam oculorum 
dilarant , fpysmos fedant, delirium excitant, oblivionem 
mirandam relinquunt. Fungi femper odoris ingrati, faepe 
naufeofi, funt interdum valde venenati, imprimis agari- 
cus muicarius , qui fymptomata , a piantis luridis noti 
muitum discrepantia , apud Berferkas aliasque nationeS 
excitare folent. Opiiim e planta polyandra et fimui ladte- 
fcente naufeofum et ingratum gufiui , quafi princeps in- 
ter narcotica refpici poteft. Protradtior ejus ufus ner- 
vos debiiitat, tremuientiam inducit, memoriaB vim mi- 
nuit, et praematuram fene(^utem ac mortem accelerats 
fpirituofa omnia diu immodiceque ufitata. 

J. 12. 

Poftquam in antecedentlbus paginis explicatum foit; 
quid fit venenum ? quomodo differat ab efculentis et na- 
trientibus ? Qua ratione venenum confiderari poteft vel 
nnitius et minus periculofum adeoque remedii nomeu 
mereri, vel fortius et fumme noxium , id eft majori ju- 
re venenum dici oportet? Quibus adminiculis botanicse 
fcientiae peritus et dodus Medicus plantas utiles a no: 
xiis, reoiedia a toxicis diftinguere valfet? ' * 



12 === 

In feqiientibus indicare conabimur,^ quomodo indij: 
ftus et omni notione plantarum fyftematica expers, facr- 
J*e et fecure plantas venenatas cognofcere posfit, quan- 
tum quidem id fieri poteft per pauca illa naturalia et 
llmplicia fubfidia, quibus rudis quisque homo inftruftus 
(tsf^e potefir, perque iilos facile inveniendos charadreres , 
quibus plantas venenara» infiruere voluit omnipctens 
Creator, ut in lenfus hominis, parum cbfervatoris, cade* 
r8 posfentf^ 

§• ■!• 

Qualitates pfantarum per analyfin chemicam eruere' 
Kon pauci tentarunt Medici ut expioratis particuhs con- 
ftituentibus earumque reiativa proportione , eo melius 
de viribus judiciura ferrent*. Hac vero via parum pro* 
fecit fcientia , cum diverfae plantae . diverfa virium hidoie 
praeditae , muitum in partibns conftituentibus invicem con* 
venerint. Hsec methodus , fr vel magis proficua, quara 
revera fit, foret, neque tamen facilis judicanda erit nec 
fihe multis impenfis adhiberi potefti adeoque hoc plan- 
tarum chemicum examen indocfto homini minime com'^ 
snendandum erit. 

§: 14. 

Supereft igitar , ut indoles plantarum venenata pes* 
lITa fubfidia indagetur, quibus quemcuaiqne honiinem in- 
ftruxit providens et alma natura, uti et bruta ornnia 
«t fera animalia, quae ipfis his> nec aiiis adminicuiis , 
utiHa eligere, noxia evitare perbene et fecure fciant. 

Hsec fubfidia funt fenfus noftri externi optimi ili3 



cuftod^s, q^uibus guodlibet animalis genws iuftru^lura 
fuit, quique in hoc magis, in aiio rninus exceliere folenfc. 
f^ifus rudis lioininis parum vel niiiii omnino conferre va- 
kt ad indagandas qualitates pianfcarum , cnm notas, na- 
turam iiiarum indicantes neque peripieiat, neque inteili- 
gat. INJiI itaque ciasfificatio plantarum ilii indodlo defcege- 
re potefl, nii facies externa ordinis naturaiis ; capfula 
tricocca nii illi fignificatr lac effluens vsneni illi fufpicio- 
iiem non femper excifeat, nifi experientia edodtus noci- 
vam ejus indolem expertus fuerit, Per taStum vix alias 
Boxias plantarum fpecies evitare difcet, quam quae vel 
aculeatae vel fpinofse armis fuis horrendis et laGeranti*. 
^as fcimorem iili injicere valent. 



\. i%-> 



Duos vero indtibitiafcos , nec facHe falletlteS fenfus 
dedit benefica natura, quorum ope cuique facile erifc inda- 
gatu, quid profit vel noceafc, anfcequam per fauces ad 
ftomachum pervenire posiit. 

1:0 Nafuf, artifitfofe conflru(5lus efc prurinrjis ioftra* 
ftus nervis , per tunicam Schneiderianam disperfis , o* 
nme olidXim per aet-a volitans facillime excipit , five fit 
gratum , five ingratum. Vis iiujus organi longe fortior 
apud feras nationes invenitur et in feris animelibus Jon- 
ge fortisfima, ufc exempla demoiiftrant canum aliorum- 
que. Gum itaque omni animaii graveolentia, ambrofia-^ 
ca, fcetida et naufeofa maXime ing^rata obveniant, fufpf- 
eionem facile noxii veneni excitant hsec , efc de evitando 
pericuio ferio admoneDt, Hujus ergo^ fenfus^ : ©jpe facili 



M4 == 

negotio indigitantup venenatae plantae luridae et narcot!. 
C3e , oiorem Ip^rgentes tetrum , idqiie adeo eerre, inda 
bie, fecure ec fubico , ut eciam hebetior iiafus falli iniiii- 
me posfic. Peora, glires et fe^ as iinpriniis , quin et 
aves , oinnia quae ingrate olent , evitnre Cciunt odorata 
et urilia fibi edulia fecure eligere. Sicus itaque nafi ('up>a 
os in otnnibus anidialibus naturali eft , et excellens or- 
ganum olfdC^tJS indubie et fecure asque omne olidum 
noxium et venenatum fubolfacere poreft, ac celerrirne 
inilindu naturali otnne vivum cogere, ad id ipfum effu- 
giendum. Vis graveolentium interdun) adeo inagna eO, 
nafo faitem einund^o, ut fyncopen et lipothymiam inde 
ortam viderimus. Forti ideo fuo oIfa(5lu animalia , quo- 
rum nafus femper humidus deprehendirur , explorant 
follicite necesfaria alintenta , antequam guftui ea ulterius 
committunt examinanda. 



ardo Lingua, organum faporis, papillis nervefs undi- 
que obfita , non minus facile, fubito , feture et absque 
niulris ambagibus omne id detegere valet, quod aliqua 
fcatet ac»i:ironia et nociva ac corrodente qualifate vel quod 
naufeofum et nervis ingratum obvenit. Perfe(5lior itaque 
hic guflus fenfus , quam olfaftus, confiderari poteft , cuin 
non folum acria , fed etiam narcotica detegere va- 
let, et ad haec refpuenda ac evitanda fortiter cogit. Ani- 
malia ideo, tam manfveta, quam imprimis fera a teneris 
usque annis hoc fenfu edocentur, plantas nocivas ab uti- 
iibus, venenatas ab efculentis difcernere et per totam 
deinde vitam effugere. Relinquunt itaque pecora in 
pratis acres Ranunculos intaftos, ad rivulos virofam G- 
(utant evitare fciunt et fexcentas alias venenatas heibaS 
angve pejus fugiunt. Si enim vitulus vel femel acrem 
guftaverit anemonem neraorofam, torminaque inde ven- 



= i5 

tris contraxerlt, vacca vel taurus nQmquam ulterius ex- 
periaientum iliud iterabit. 

Diftinguit faciie omnis fana lingva aroma quodcum. 
que a nauCeofo, acidum a'^ amaro , caiidum a frigido ^ 
ficcum a ftyptico , duice ab acri , oleofum a corrofivo, 
itiHpidum ab omni fal(b; et animalia inftindlu naturali , 
homo fap'ens voluntate libera utens noxia omnia et fin- 
guJa evitare posfunt facillime. 

§ 16. 

Bini hi fenfus, prsecipua quidem funt adminicula, 
quibu^ animalia, ad exaniinandas plantas venenat:as u- 
tuntu; , et quae homini indodlo primarii etiam erint cu- 
ftodcif, ne quid noxii faciie ingurgitetur; fed homini* 
praecellenti prae brutis ingenio praedito adhuc alia patet 
via , qua ad certiorem, fi non certisfimam cognitionem 
de qualitstibus et vii ibus plantarum pervenire poteft, et 
quae in dubiis cafibus , quin etiam tentetur, praetermitti 
Bon debet. Scilicet dum quis , an planta vel frudlus ejus 
noceat anxius et dubius haeret , per animalia domeftica » 
acutioribus fenfibus inftmfta, ejus effVftus explorare po- 
teft, eadem omnino ratione, qua Medici per canes ve- 
nenata praeparara artificiali?* f xtra dubitationis aleam po- 
ncre folent. Kt hoc quidem experirrentum non foluni 
facile et fubito ) fed eriam absque magnis impenfis, et 
iine temporis dispendio inftitui pnteft, proficuum impri- 
nois, qufn et quandoque nece^fsrium peregrinatori prn> 
denti, fub itineribus in regionibus iDcognitis, ubi omDia 
nova et aDte non nota occurrant. 



DE DIGITALI PURPUREA 

DISSERTATIO MEDICA 



VENIA. EXP. FACULT, MED. UPSAL. 

FRJESIBE 

C. P. THUNBERG 

COMMENDATORE ReG. OrD. DE WaSA 

MiD. DocT. Prof. Med. etDot, Reg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Memb; 
HoN. AcAD. C^SAR. Petropol. et Nat. Cubios. Reg. SasNT. Ups. Lond, 
HoLM. Agrig. Med. et Evang. Societ. Oecon. upsai..Patr. HotM. kt, 
Civ.Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. junec. Westm. Calm. et orebr 
Berolet Lips. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et Halkns. Hist. Nat. 
GoRENK. Philad, Lund, Harlem. Amsteld. Oecon. et Inst. Litt. Ze- 
land.^Nidrosiens turicens, Iknens. Linn. Londin. ethorticultur» 
Reg. SciENT. Phys. et Phytograpu. Gottingbns. Scient, Gothob. Mon- 
ACH. Erlang. Wetter. Nanciens, Marpurg. Med. Paris. Emui,. 
jCT LiNN. MoNspEL. Med. Matritens.Med. et Nat, Studios. Edimburg. etp 
Petrop. Mkdtco Chir. et pharmac. Membro nec non Acad. Scient. 
pARis. KT InstitutNation. MoNSPELiENS. Agricult. Paris. Medic. Londin. 
ScANDiNAV. Florbntin. st Batavin. [nd. Or. Cokrufond. 

p. p. 
CAROLUS AUG. THELNING ^^^^ 

Med. Licent. Chirurgiae Masister ., ^ '"' 

IVP'' ' ■ 
Westrogothus» 

EC , 

IN AUDIT. BOT. DIE OCTOBR. MDCCCXXII 

H. a. et p. m. s. 

VrSALlM, 

IXCUDEBANT REG1« ACADEMI* TYPOGRAPIIt. 



DE 
DIGITALI PURPUREA. 



D 



gitalis Parpnrea eo fe inprimi* inter afFinia Clasfi» 
Didynamias genera diftinguit, quod odor non fit Ivave- 
olens, fed ingratus, teter & lenforio cominuni vaide ininii- 
cus. Herba, dum loco ciaufo ficcatur, aerem qualitj*te 
fua venenata adeo depravare folet, ut non modo cephal- 
algiam, fed etiam fyncopen & iipothymiam excitare 
valeat. Fuitque hasc ipsa plant^ nociva vis, quae ante 
finem proxime praeterlapfi faBcuIi Medicorum Digitalem 
diligentius examinandi follertiara excitaverit. Qua ipsa 
plantas in variis morbis vim experiundi diligentia, id de- 
mum efFecerunt, ut ufus ejus jam melius pateat. Et 
qvamtumvis diu neque sgnobilis neque inutilis illa apud 
exteros habebatura^, nullibi tamen in nostra Patria fre- 
quentiuS colebatur, usque ad annu<n MDCCr^XXXVHs 
idque praecipue cura liluftrisfuui nofcri P«sesidis. 

Multa exfVant praeclara de Digitalls Purporese fn va- 
rirs mo» borum generibus virtute Icripta , vel ab auctori- 
bus hunc in finem feparaiim edita b) , vel passim diariif 

a) Qnos qualesque Viros q^ii primum et poRea etdeinde Dieitalis Pnr- 
pureae iii re IVIrdica urum indagaverint, a^curatius ropfofcere fi vo- 
lueris, adeas Oissprtationem fub auspiciis Iliuftr, & Nobil P. v; 
Afzelii anno MDCCCVl ab Experient. Fred. Willi Brannio «- 
ditam. 

b) WhiTertng» An acccunt of the Fox^love, and fome of itS 
M^dical ofes , wirh nracticii! Remarks on Oropfy and other Difea- 
fes. Lond. 1785. H'" cujus Operis verfio German. prodiic Lipfix 
1786 8:0 CUM Chr. Kr Michaelis. 

ScHiEMAN. Disfc-rtatio de Dif^it. Purp. Gotting, 1786. 4:0» 

A 



comfnentariisque medicis intpersa de ejus ufu interno c) ; tum 



Merz. Disf. de Digit. Purp. ejusque ofo in Scrophulis medico. Jenae 

J79©. 4;o. 
I. Fehriar. Ax) Esfay on the medical properties of the Digitalis 

Piirp. or Fox^lovp, Lond. J799. l2:o. 
Hendy. De rM;^it.i;) Disf. Inaug. Edinb. igo:. 8:0. 
Geijser. Disfert. De Digit. Purp. ufu iu morbis praecipue pecto- 

ri;:. Kllice. 1804. 4:0. 
BRANNfus. De viribus atqoe ufu Digit. Purp. D. Pro Grada 

Med. Upfal. 1806. 4:0. P. I. 
i\lAVRe. Sur la Dijritale Pourpree, qui feirbie aglr fur lei epanche- 

mens Sc-eux en ausmcritant l'actioQ da Syfteroe vafcuiaire, (Disf, 

Inaug). in 4:0. Paris 1807. 
Sachero, De Digital. (Disf, Inaug). 4:0. Auguftae Taurinorum 

1808. 
Vassal. Disfert. Tnaugur. Sur les efFets de la Digitale Pourpr^e 

dans Phydropifie. 8:0. Paris 1809, 
Fanzago. Suile Virta de!!a Digitale, Padua 1810. 
Haask. G. A. De Ditjitaii P. in univerfura, Ejusque ufu iDlVIor- 

bis potisiiraum acuti.«;, Commentatic, Lipfiae 18'^. 
KiNGr.AKE, Caffs and Obferv, on the medic, efficacy of the Di- 

git. P. in Phthis, Puimon. Lond. 1801. 
Bidault de VrT.LTERS. F. T. Esfai fur les proprietes de la 

Digitaje Pourpree. Disf. Inaug. 8 o. Paris An, XII. 3:eme Edi- 

tion revue , corrigee et corifiderablemeiit aogmeotee j 8*o. Paris 

I8l2. j 

t 

c) Pertinent huc inpnmii Medici Angli & Americani: Simmons ,' '^ 
Warrkx , R. WiLLAj» , B. RusH, W. Jones,I. IVIassoic 
Cox, PerciwAl> quorum de Digitsli* P. ufu Commentationes re- 
periuntur in Opere, quod infcriptum eft: Sammiung auserUs. Ab- 
handl. z. Gibrauch f. -prakt, Atrzti. Tom I, XI, XII, Xlil, et 
XVIII, et. Is. Oliphant, Maclean, Drake. FowLERt Brkk 
K. KiNGLAKE , l Shkrwen, G, Mossman, W. Carson. Th. 
Harrington, W. Whitk , & F Garnetti. in Diario Medl- 
co, cui titulus: "Phyfiich mediciiu of oumai nach Bhavley und D, 
WiLLiCH , fUr Dmtschland beatbeitet voh D. C. G. Kuhw. 
Tom. I. U. III. Lipfise 1800 — 02., multis in locis, & Ma- 



etlam quas exftant de externa ejus applicatione obferva- 
ta d). 

Sparfas has obfervationes, in unum collfgere exami- 
niqne ulteriori fubjicere mihi pro Gradu Medico fpeci- 
roei) edituro, operam non omnino vanam fore credidi. 

Digitalis , ob Stamina fua inaeqvalia qvaterna, co- 
rollamque ventricosam & irregularem , ad Didynamiae 
Clasfem fyftematis fexualis ab Illuftrisf. Linnjko relata 
fuit ; ad Ordinen» naturalem Scrophulariarum ab Illuftr. 
JussfEu. Sed, dum rudimentum ftaminis qvintioccurrat, 
Digitalis potius referri debet ad Pentandriam, prasfertim 
qaum adeo cum Verbafco, qvalitate fua & viribus exa- 

CLKAN in Opere: An loquiry into tbe nature, Causes, and Cure 

M, 

. - . . - Hy- 

drotnorace laudem dicta). 

Inter Girmm. Richter Chirurg. Biblioth. T. IV. p* 591. fq. 
& V« p. 54T. fq. Thilenius. Med. Chirurg. Bemerk. p. 171. 
fq. Lentin, Beob. einig. Krankh. &c, 1774. P« '65. fq. io 
Hdfeland. Journ. d. pract". Heiik. XIII. 4. fq. HuFKt.ANDUs 
porro in Jour. d. p. Hk. Tom. III. p. 524, IV. p. 197. XV, 
p. 126. Storr. ibid. XXV. lll. p. 46. Neumann. ibid. XX. 2. p. 
42. Hienning. ibid. XXI. p. 126. HEasiNGER. deniquein Horns 
Archiv f. Medic. Erfahr. Oct. l8ii- &c, &c. &c. 

Inter Nostr. Cel. TRAFVENrKi.T in Opere : Svenfka L5k. S. 
Handl. 3 Band. Holm» 18 16. p. 485. & S£FStr6m ibid. p, 
475- 

d)Refer huc: Parktnson, Baylers, & Hulse apad Whitering 
in Libr. laud. Spielman id Pbarmac. Geaeraj. p. 99. Hut- 
TUYN. Saml. Aoserl. Abhandl. j. 2. p. 3. Mdhray. Appar. Me- 
dicam. Vol. i. p. 492. Thilenium Med. Chir, Beroerk, p. 291. 
Helmont, Burman & QuARiN ifl Scbieman. Disfert.p. 37. 
38. Ljentin. I« c. &c. &.. 




4 == 

cfce conveniat , ut eandem naturalem ordinem fine dubio 
conftituere oporteant, uti quoqve, fecundum noflram qui» 
dem (ententiain Celfiae Genu.s , ab ipfo Verbafci genere 
nunqvam feparari deberet. Sic anibo haec Genera & 
Digitalis & Celfia^ male Didynamiae reddita, adPentandri' 
am merito referri debent cumque Solanaceif , quae oiimia 
venenata funt, potius conjungi. Variare enim folent fta- 
mina numero 4 — 5 didynama & fubdidynama, fertilia & 
caftrata» 

Tn eo omnes Auctores confentiunt, ea folum lege 
perfectam Digifalis efficaciam obtineri , fcilicet fi apto folo 
plantaia^ priidenter colligatur & fccata ferveiur. Qu38 omnia 
quo optirno modo curentur , eo lane potioris noftri du» 
cimus officii exponere , qvod apud nos & in noftra pa» 
tria indigena fit planta et methodus illam curandi effe- 
ctus afierre poteft Medicis injucundos » aegrotantibus in- 
fauftisfimos» 

Haee igitur planta Tocrs inhabitabit arduis & aridis ^ 
ab aqvilonum averfis injuria; folumque occupabit glareo- 
fum potius qvam argiliaceum^ exile & macrum non pin- 
gve & faginatum» 

Secundo anno, ex qvo prfmum plantata fuit herba^ 
priusqvam flores progerminant j. folia vegetiora & gra- 
uiinei coloris decerpuntur. 

Poft hanc colligendi curam ea optime niodo ficcan* 
tur, ut vel filo perforata prope fornacem , vel in cribra 
rarius fparfa fupra furnum, calore mediocriter tepido, tem- 
perato & non humectante fuspendantur. Tum vero fa- 
tis exfi^cata funt , fi^ facta presfione ^ nullus ex iis fuc» 



== 5 

cus profluxerit. Tantum lentitiae Cervare debent, ut non, 
nifi adhibito faccharo vel alia quadain arida & dura ma- 
teria, in pulvereni redigi posfint. Qnae fi nimium lenti- 
tiae habent folia, mucorejn fumunt ; fi ariditatis nimiuaa ^ 
particuiis fuis efficacisfimis privantur,^ 

Mox ut ficc^ita fuerint, integra in vafis vitreis bene 
obturatis fervabiinturj ipfa vero vafa vitrea locum igne 
caiefactum occupabunt. 

Demum obfervandum, ipfa folum Foliaj, non PetioIoS;, 
m ufum medicum adhiberi» e\ 



AN&hYSis Chemica. f). 
In C plantze ficcatae partibus» 

Siihflantice Fibrofce Junctse cum exigua; portione mate- 
m2& albuminoiae induratse - - o, 5». 

Siibftanf. Gummof^ cum parva muct qvantitate^ dc 
exigua Kali portione, e 

e) Haec quidem omnia accuratius expoiita legas. in : Svenfka LSIare 
Sillikaptsts Handiingar 3 B. p^, 373, 

i). Prseter hanc a Celeb. Haafe Ltpfiae factam Digitaiis Parpnreas- 
Analyiin, quam acurarisfimam Nos judicamus, alias duas Analy— 
£e&\n(thQemntCeli>bb. Bidault & Destouches , bujusfcilicet A» 
nalyfin legimus in Bulletin de Pharmacie Mart. MDCCCIX. p. il6, 
fq. Celeberrimorum GeofFroy (IWatiere Medicale)) & Schieman 
(Disfert. cit.) Chemici labores m hac planta exanjiDanda, sn Ana" 
I^feos nomen fuftiDeaai? 



Kali Oxalico vix feparanda , cumque perexii;na 

Tartari portione . . . . o, ?;. 

Kali Oxalici . . . ^. o, oi. 

Sitb/iantia Rejimfce . . . . o, 05^. 

, Saponacece . , . . o, 15. 

Aqvae Foenum redolentis . . o, os^. 

PerdJtum igitur fuit in experiundo: o, 05. o, o^. 

100, - — 100 

Inter has fub(^antias Refinosam qvam maxime elil- 
cacem putat cel. Haase. Hajceodem, qvo ipsa folia recentia 
gaudet colore, quem dat Aetheri, Oleis Aethereis, & Spiritui 
vini, at non aquae. Talem confistentiani habet , qvalem un- 
gaentumexadipe&refinaconfectum, digitis adhaeret, igne 
accenditur, & combufta magnam copiam fuiiginis deponit. 
Qvamfententiam experimentis fuperftruit a Cel. Schieman 
in corporibus animalium factis, g) ex quibus patuit, Aqvam 
deftillatam nullm producereeffectum; Pulverem vero etExtra» 
cium efficacisfima fuisfe. Inesfe autem Pulvtri&c Extracto rtii- 
nofam plantae partem, eam contra in Aqva dejtillata abesfe 
nemo elt, qui ignorat. Exinde certe magnum quoddam 
pondus huic accedit obfervationi, quod inter efFicacisIima 
Digitalis praeparata eximium locum fibi vindicet Tinetu^ 
ra Spirituofa h). Atque hanc, miram adeo interdum ejas 
efficaciam , a refinofa plantaa parte , quaa tincturas potis- 
fimum inest, repeteDdaoi esfe, nuUo pacto dubitari pot- 
eft. 

g;, Disfert. cit. pag. 30. 31. fq. 

h). Perfinent huc obfervationes isedicorttm« Anglormii inprimis, de 
TincturaB Dlgltalig prae reliquig ex hac planta praeparatis virtute 
& efficacis , L. Maclean- PhyB. Med. Journ, I. p. 585. fq. 
Nath. Orake ibid. II. p. 21, / Penkivil ibid 11. 561, — 573; 
HEUsiNaER. Horns Archiv f. med» Erfahr. Oct. i8ir. 



Praeter ifcas, quas Digitalem Purpoream continere 
modo dixinius Partet cunftitutivas , aliud quoque principi- 
nin ipsi inesfe adtnoduin probabile est, vohtile quidem 
efc pro subtiiitate fua seiififeus noftris non percipiendum, 
a quo tainen maxime pendet ejus in morbis efficacia- 

Sant enifi) non tantum, quse Digitalis ufum fequun- 
tur, phaenoinena, sed muita alia in es quoque ejusmodi, 
ut narcoticum, quod vocant, princfpium ipfi inefe, nullo 
modo polsit dabitari. Unds etiam errare nobis videntur, 
qui cdm inter medicamenta ponunt, quae vim fuam ha- 
bent a principio extractivo acri juncto, qvemadmodum 
ab omnibus fere medicis factum esiQ reperimus. i) 

Atque hsec, qvam Dlgitall Purpureae tribuimus, nar- 
cotica vis, partim manifesta est ex iis mutationibus &ph3e- 
nomenis, quae ejus usu in corpore animali producuntur 
k), partim vero ex iis , quae in cbemica ejus analysi oc- 
currunt obfervata 1) tum etiam ex animantium Digitali 



i). Inter miiltos tiofrln-^sfe fufficiat : 

Gaielin Aligerneine Gefchichte der PflaDzengifte. NilrnB. 1777. 

p. 44. 
Gesenium: Hindbucti d. prakt. Heiimittelichre Stendal 1796, p. 

Bertel. Dynamisch. Arzneim. lehre. Landihui, i8©5. p. 445. 
Heusinger. in Horns Archiv fiir Med. Erf, Oct, i8li. 

k). Vid, infra. 

1). Non aliecam putamus heie inferere qaas vel Ipfe fecifc vel ab 

aiiis factas collegit obfervatioae& Cel. Haafe io ComoQeDCariis 

fupra citatis. 
"Perierunt (dicifc p. 17J. e centum Digitalii partibus quinque (vid. 

Anlyfin Chemicam). Hanc, qvam fecimos, jacturam in noftra bo. 

jus plantse analyiii in qua, ne quidquam atuitteretar, famms ad' 



« == 

enecatorum extispiciis, mj, & antidoti?» deniqne, quibos 
nocivi Digitalis justo targiori dofi adhibitae, effectus cor* 
riguntur n). 

Medicis notisrimum e^t, majorem justo hujus medica- 
menti dolin aliorum narcoticorum in modum agere» ocu- 
lorum nempe cierecaliginem et obfcuritatem, vertigiuem 
ac profundum in cranio dolorem, poftea extremitatum 
excitare hebetudinem, in<^ratum et molestum in regione 
epigaftrica fenfum , artuuinque tremorein, tum efficere 
fomnolentiam, corporis vacillationem ac titubationem lipo- 



hibitfl fuit cautio & diligentia, e notisfima illa cherricoram ob^er- 
vatione explicandam cenfemus, qua vegetabilia rarcotica , haud 
dubie propter principii , quod iis inell , volatiliorem Qaturam, in 
chemica analyfi ponderis fui femper aliquid perdiderunt, id quod 
Opii iuculentisfimo exemplo poteft comprobari , cujus e 500 par. 
tibus, 34 periisfe, Bucholzius obfervarit", (vid : TrommsdorPa 
Journ. d. Pharm. VIII B. 1. St. p. 24. fq)- 
Deind^ quod ab Hermbst^dtio (Bertele Dynamische Arzneimit- 
tellehte p. 668) obfervatum legimus , Sex perfonas, qui in con* 
ficiendo Opii extracto pharnaaceutico huic operi propiores efent, 
in forrnum incidisfe nullo pjcto avertendum ; huic fimile aliquid 
accidisfe vidfmus ScHiEMANNO (Disf. cit. p. 34), qui dura prac- 
parandis Di^italis P. infufis & decoctis occupatus esfet, atque per 
plures integros dies connmoraretur in eudem habitaculo, quo 
laboratorii loco uteretur , capitis doloribus fuit correptus, conjun. 
ctis cum copiofiori falivae fluxu, quo per aliquot dies a labore abs- 
tinere coactus fuit. 

tt). ScHiEMAMNus (Disf. c. p. 29. &c.) flullius 3 fe inventae in- 
flimmjtionis facit roentionem in canibus , aut aliis aniroantibus 
Diiiitali P. enecatis; ftomachum autem vacuum vidit , prafina 
pituita obductum , inteft^ina tenuia viridibus fordibus impjeta , cras- 
Cora autem multa pituita prafina tecta, Cordis ventriculos fanguin» 
refertos & veficaoa urinariam iDirum in modum conftrictaro. 

o)» vid infr. 



tfeymias cum inimlnuf-a frequentia pulfus, vomJtum, mo- 
tus convullivos, inter frig^jdos fudores apopiexiam, & alia 
fymptomata plura, quae uarcoticafu ejus vim manifesc© 
produnt o). 

Minori dofi porreeta (gr i — -» 5). navltatem cordi»<i 
<5c valbrum fanguiferorum minuit, unde Jentius fangui» 
circumfertur, at contra actiones Vaforum abforbentiuai 
auget, unde frequentior ahk Urin% & faciJior expectora- 
Ua. 

De causfa expltcanda Iiujus phaenomeni physiologici 
vehementes exftitere AucCorum contentiones» Atqu® 
«ttieri folet, unusquisque facta experimenta fuae theori» 
adsptare liuduit. Quss qvidem omnia hactenus parum, 
#t videtur, utilitatis medicinam facientibuSg attulerunt, 

Cel. James Sanders In Jibello a fe edito p) poftu- 
lat: Digitali magnam vim inesfe ftimuJandi, pulfum illam 
frequentem & fortem efficere, faciem rubicundam, dolo- 
rem capitis, & cetera fymptomata febrilia. Aliorum ob- 
fervationes, iftis contradicentes, his verbis expJicatt 
ftjmulum a DigitaJi ortom a morbo originejn ducere cre« 



^), WiTHERiNG An accoant &c, Boerhaave Mater. MedJc. p, 
308- Warren Sanjml. auferl. Abhandl. z. Gebr. pr. A. XI. p. 

J30. SCHIEMANN Disf. CJt. p. 33. MeRZ. Dlsf. clt. p. 5. GeY- 

SER« 1. 1. p. 9. 10. & alii auctores multi. 

^), Treatife on Pulmonary Confumption , in which a new View 
of the princlples of Its Treatment is fupported by original obfer- 
vations on every period of the Difeafe. To which is added an 
Inqviry, provin^ that the medicinal Properties of the Digitah^s ot 
Foxglove, are diaraetrically oppofite to wbat the are believeiS to 
be» London igog. 

B 



10 ■ 

diderunf , Virium fnppresfionem, incitatas vires proxime r«."- 
quentem Digitali t«-ibuerunt q). Apud valde infirmos, et eva- 
GDationes (angvinis expertos, pulfationes valde celeres & 
debile-i exiftunt. In hoc ftatu , adhibita ftimulantia cele- 
ritatein pulfus diminuunt, dum viu) & durationem con- 
tratt-onum arteriarum augent. In Typho certe, ut ille 
ait, major dofis vini, numerum pulfationum minuit usque 
ad 20 — 30 per minutum temporis fpatiuoQ. 

Cbntra Cel Maclean r): primaria fedativa operatio-- 
ne Digitalem vim fuam in cor & vafa majora exferere 
contendit; quae quidem operatio in vafa exhalantia ex- 
tenditur. Imminuta exinde fluidi exhalatione , valis ab- 
forbentibus plus conceditur temporis ad functiones fu»S 
peificiendas; Ita ^it, uc quem abforpferunt humorem, farh- 
gvini admoveant unde ad^ rtnes translatus, per viat urina- 
gitLS demum abit. 

Sequitur ut morbos exhibeamus , in quibus levan- 
dis valuic ufus Digitalis Purpureae, scilicet 

Febres, quibus adelVDiathefis inflammatoria in or« 
gianis refpirationiSo e» g, 

Peripnevmonia, post factam venefectionem, admixto by-' 
drargyro vel opio, ubi vehemens dolor ex merbo perfen- 
tiaCur sj,- 



q% Inter addictos huic fententiae unJcum nomioasfe fufficiat. Chaij 
METr»N, Dict. d. Scienc. MedicaS. T. IX. 

r). An Inqviry into the Nature, Caufes and. Cure of Hydrothorax»' 
Sudbury igio. 

s> Jahn Mater. Med. L- p- 367.- 



Catarvhuf^ in quo optime admifcetur Scillae vel Stiijio^, 
iibi ex conllitutione phtiii.sica segrotantis, frequentia pul- 
Ibs & ex niorbo faepius recurrente, concludere liceat, 
inf/ammationem organis refpirationis inesfe. 

'Hamorrhagice activa'. 

in Hirmoptoe a Cel. lahn t) non fine maxima ufili- 
tate adhibita est Digstalis, cujus quidem niaximam vun 
In morbo recurrente &. 

Mensibus nimiif recentiores iuedici obfert^arunt. 

Febres Hecticje, praecipue Phthisis Putmonalis^ qu^ 
inflammationibus e. g, Pnevmoniae vel Catarrlio vel 
neglectis vel prave curatis originem debet. His ipfis 
morbis Digitalis refiduum characterem infiammatoriura 
aufert, & vim fymptomatum fortius minuit, quam quse- 
cumqne alia quae adhibeantur medicamenta. Q vod fi 
morbum radicitus non toilat, rapidos certe morbi pro- 
gresfos retardat, & imminentis pericuium mortis differt 
In Phthifi incipiente Digitalis opii refractae dofi admixta 
(e. g. Tinctura Opii, vel Onii Camphorata cum Tinctura 
Digitalis). tusfim siccam minuit. Maximus vero Digitalij 
u(us obtinet in Phthisi Tubercidoja v. Scrophutoja (Anglo- 
rnm: Florid Confumption). 

ScROPHULiE: Percival primos ufum plantae hiijus 
Internum & externum contra hune morbum pate fecit. 
Pro ratione vel diuturnitate morbi Digitalis conjuncta 
cum Hydrargyro, Stibio vel Muriate Barytico propinatur 

Hydrops acutus: in quo morbo fanando probatisfi- 

it^ Mater. Med. p. 372. 



12. 



mum Digitalis habetur nvedicamentum, cujuscnnqne fi> 
€rit morbus fpeciei, excepto unico faccato, queni depcl- 
lere neque Digitalis neque alia medicamentorum copia 
Yix valer. 

In Hydrocgphalo inierno curando utlliff;mam expcrti fun> 
celebb. Hopfengartner & Heineke. 

Fydrothorax'. In nu!!a Hydropis fpecre vulgatior ef* 
Digitalis ulus. Casus, cujus ipsi oculati fuin.us testes 
felicisHme curatus, in Regio Nosocamio Ordinis scra- 
phici Hoimiensi, poftea vero a celeb» Sefstr6m delcripto* 
actis Medicorum Svecicorum infertus est vj. 

In Anasarcctj 

& Ascitide corandis magnam esfe Digitarr vim nuHr 
dubitant auctores. Contra hunc morbum probati medica» 
laienti qiwm ex cel. Hufeland: Journai exfcriptum heic infie- 
arimus x,habeas formulam^ 

Rec. Pulver. Herbas Digltalis purp. gr. fs^ 

Extracti Lacfeucae virosae. gr.ij 

Sacchari albi — gr, xij 

M. F. Pulvis. 
Talis dolis qualibet altera hora detyr.. 

In Melancpiolia & Mania experimenta ope' DigT- 
talis feiicisfima Ceiebb. Nord, Cox &l Masion fecwunt, 
Contra qvos morbos DigitaJem faepius <S< apte in Ang- 
lia adhibitam fuisfe monet Cel. Frank. Quorum quideta. 
snorborum originem efFufioni cuid..in intra crainum debe- 
%r, conjectura nofcra coliigiiims. 

^•"' ' ■■II I ' Jl Ll 1 1 I riMMMMMMWII I I JIIU»«^*M^ai«i^p,|p,^ 

v). 3 B: p. 477. 

x)** VoL i8. ft. X» Vol. 30, ft. i,. 



j5 



Palpitatkd CoRDis: EfTectum Digitalis in hoc mo^ 
bo, nunquam non certum tbre,. ait Ccl. H<jufinger, nitt 
yltiis localibus d ebeatur morbus. 

In Jnevrismait Aortce Symptomata quam maxime do 
larofa mitigavit y). 

Efiicacia, quam vel" in hoc vel m proxime a nobis 
cifcato morbo habitura eH: Digitalis, ex imminuta cordis 
& arteriarum actione pendere nobis videtur. 

Amavrosis: Si ex plethora vaforum nervi cpticifl. 
praecipue Centralis rettncc, morbus efl: dorivandus, quaM 
gavifura fit sffectu Digitalis, facile explicare nobis posfe 
eredidimus. 

Longius qiiidem extenders^ pofseraus Indicem mov* 
borum, in quibus curandis Digitalis Purpureae vi? maxi- 
mi ab auctoribus babita (\\\t ponderis , fed verendi no- 
bi.< casfa fubeft, ne ita in medium proferremus, quae vcf 
dubia laborarent f^ide & auctoritate, vel extra iegitinms 
innes Disfertationem academicaia extenderent, 

Si quaeratur de 'gvudentia, circa Digitalis Parpureg© 
ufum in morois fanandis necesfaria, has praecipue iervan.» 
das credimus fegnlas: 

Numqiiam tanra propinetur dosis ut Nausea excite." 
tllr, 8am ita fit, ut nihil valeat ad urinam pellendam. 

Nea diutius justo prasi!cribatur} fcilicefc quod ita dehW 
Ktas infknabilis comite ttupore fenfuum, aegrotanti afrerrji 
posset z)^ coiitua., fi priBienteiii- lasfitudinem queratur 

yy. SprexVgei^. Inftit. Medlc. T. V. Lips. 1816. p. 254. 
zj. DuNCA» The Ediob. New Dispecf. 3. Ed. J-806. p. 2^45^ 



«4 

aegrotsns (quod Angli dicunt: to be under the inflGence 
of the Foxglove) per dfcurfum quorundam dieruni non 
adhibebitar Digitalis. & ubi denuo ulus ejus resumitur, 
ininori dofi propinabitur. 

Nullis aliis oe^rotantibu.s plantse ufus praefcribendus 
«fV, qnam quos quotidie adire liceat, ut quos attulerit 
feoforii tunctionibus, Pulfui & Tubo inteftinali effectus, 
fedulus obferves. 

Nimam Corrigentia Dofin Ceiebb Haajre & Drake 
acida vegetabilia &c prgecipue Aciduni Citricum judicant. 
Hic enim, ut nocivi nimiae dofis efFectus tollantur u- 
fum Digitalis fucco Citri atque faccharo admixtae, com- 
iwendat. Contra Ceh Duncan in boc calu tStimulafitia laudat.- 

Modtif Digitdam exhibtndi quam maxime variat quip- 
pe qu3e in omnibus forrais cum fructu adhibita scilicet 

Interna Applicatione: 

Pulvis foliorum efficacisfirRUS, per fe, vel, fecundum 
indicationes curatorias, cum Aromatibus, muriate hydrar- 
gyrofo, opio, extracto Conii &c. 

Dofij gr. i — I. ter quaterve de die. Folia, non nifl 
ufu urgente in pulvereai redigantur. 

Decoctim^ prasfcribente CeL Hecker, ita componitur: 

Rec. Herbae Digitalis, Purp uncj. 

Coque cum Aquae Fontanae Sesquilibra 
Colaturae Unciarum octo 
Spiritus adde vini rectificati unc.fe. 



a). Pract. Arzaej mittel lehr» Erfurt 1814. p. 488, 



==^ . i5 

Rec. Hujns Decocti uucj. 
Aquae Menthae. 
Petrofeliri. aa unc.ji. 
Syrupi Althaeae unc.f». 

M. Dosis Cochlear quavis altera hora. 
Infufum fecnndum Pharmacopoeann Svecicaro Edit V. 
Rec. Digitali.»? - purp; Foliorum Drachmam 
Aquae nuvialls* ferventis Uncias octo. 

Macerantur per horas quatnor in vafe leviter 
clauso, & colatur infufittm. Dosis ejusdem quantitatis ac 
Decocti. 

Timtura fecundum Pbarmacopoeam Svecicam ejus- 
dtm editionis: 

Rec. Digitalis - purp; Foliorum Unciam 
Spiritus Dlluti Uncias octo 

Macerantur per dies octo in vafe clauso, & dein 
colantur. 

Ex praefcripto PharmacopoeaB Bbrusficae i)'^ 

Tinctura DigitaliT Spirituoso - cetherca ita paratur, 
Rec. Herbae Digitalis Unciam. 

Spiritus Sulpburico Aetherei Uncias Octo. 

Frigida digeftione in vitro obturato faepius agitando 
cxtrahatur Tinctura. 

Extractum hoc modo paratur: 

SuccuT expresfuf, vaporat balnei vaporis calore, ad ju- 
ftam fpislitudinem. 

Hoc Celebb. Heusingero & lahno vehementer pr» 
csaJtrerls Digitaiis formis probatur, At Celeb. Sprengel 

%)^. Ed. a Dr. C. W. Jueh,- Nurnberg 1808,- 



^) multo infirmius esfe ait Tincrura. nec adeo fecuriMJi. 
reniediun) ac formse fuperius recenlicse. 

Siiccus rttens, quem nonnulii laudurunt, minus tukus 
■efit ad intermmi usum^ 

Externe inungi potest turKoribus fcrophijlons & oed8« 
mfltofis. 

ExTERNA applicatione: 

Ufus FoUorum recentium efEcacisfiaius fuit ad refol* 
irendos Tumores fcirriiofos. 

Ungventum Digitalls Pharm. Wirtenberg. 4). 
Rec, Florum Digitalis Purp. unc. IV, 
Adipis Suiilse libr. j. 

Macerentur per aliquot dies, poftea coquantar Jent» 

tgne, ad lauiniditatis confumtionem , Coletur & fervetir 
m vafe vitreo. 

Pnhir foliornm vel Herb» Scrupulus dilutus salit» 
vel Succi Gaftrici Uncia, cujus masfae tertia pars in A- 
fcitide quotidie abdQmini & interiort femorum paiti infrk- 
cftta eft 5^. 

Ad Lavacra & Ctysmata utilem Digitalem expertui »ft 
Cel. Bidault. 6J. 

Radicis quoqne utilitatem nonnulli Pfaarmacologi 
iaudant; quae quidem , ii efBcaciara quandam iiabebit , 
primo anno, quo fuccrefcere planta inceperit, colligetur. 

3). Inftit. Med. T' V. p. 257. 

4). Sturgardis 1760. 

V 3). Richter A. G. Specielle Tiierapie. 3. TIi. p. 78- Berlin 1815. 

4), Dictiaaaire deg Scienc. Medic. T. IX. p. 464. 



D. D. 

A M P E L I S 

CUJUS' 
NOVAS SPECIES 

VENIA EXP. FACULT, MED. UPSAL. 

C P. THUNBERG 

COMMENDATORE ReG. OrD. DE WaSA 

Mbd.Doct. Prof. Med, ETnoT. Reg. etOrd. Reg. Coll. Sanit. Memb; 
HoN. AcAD. CiESAR, Petropol. et Nat, Curios. Reg. SciFNT. Ups. Lond. 
HoLM. Aqric. Med. et Evang. Societ. Oecon. upsal.Patr. Holm.et, 
Civ.Oecon. FiNL. HoNOR. Wermel. junec. Westm. Calm. et orebr 
Bekolet Lips. Nat. Scrut. Paris. Hafn. Moscou. et Halens. Hist. Nat. 
GoRENK. Philad, Lund, Harlem. Amsteld. Bonnens. Oecon. et Inst. 

LlTT. ZeLAND. NiDROSIENS. TURICENS, IeNENS. LiNN. LONDIN. ethorti- 

cuLTUR, Reg. SciENT. Phys. et Phvtograph. Gottingens. Scient. Go- 
THOB. MoNACH. Erlang. Wetter. Nanciens. Marpurg. Med. Pa- 
ris.Emul.et Linn. Monsfel. Med.Matritens.Med. et Nat. Studios. E- 

DIMBURG. ET PeTROP. MeDICO ChIR. ET PSARMAC. MeMERO NEC NON 
ACAD. SCIENT. PARIS. ET [nSTITUT. NaTION. MoNSPELlENg. AgRICULT. PaRIS, 
MeDIG. LoNDIN. SCANDINAV. FlORENTIN. ET BaTAVIN» InD. Or. CORRE«rOND« 

p. p. 
O T T O F R I D R. T U L L B E R G 

SMOLANDUS. 

IN AUDIT. BOTANICO DIE XIV JUNII MDCCCXXIIlV 

H. P, M. S. 



UPSALI^ 
UxcecEBAKT Pai;.mbi.ab«t C. 



bruks -patronew 
h6gadle 

«ERR CLAES H. RYDEECK 

OCH MANS FRU 

CAROLINA RYDBECK 

FaD» BOMGREN, 



N 



■f 
ti 

«TT« Fl 

I 



comminiStern 
vAlarevordige och hoglArde 

MG:R HERR H. FEHR SANDAHL 

OCH HANS FRtr 

B. ELISABETH SANDAHL 

FODD SVANBORG 

SAMT 

handelsmannkk 
vAladle 

HERR ISAC TIGEESTKd 

OCH hans fru 

GUSTAVA TIGKRSTEOM 

FODD LINDELL. 



rdnadsfullt 
t 

'LLBERG. 



REGEMENTS- VABSLN 
VALADLE 



HERR TYCFIO G. TULLBERG . 



OCH HAKS FRU 



FODD TIGERSTROM 



De hulflaste Foralclrar 



-htlgadt 



tf 



Sonlig vordnad, karlek och tacksarnhel. 



I 



n Avium Ordine," cui nomen Pasferes, eft fine ullo dubio 
Genus Ampelis unum ex fornaofisfimis. Ampelis ifta, quae 
Sueciam incolit QSidenfvansJ^ in numerum puJcherrimorum 
civium fuorum, ob varietatem colorum ceterarumque 
corporis partium ornatuoi, merito refertur. Haec au- 
tem non cum iis comparanda eft Speciebus fplendidis- 
fimis, quae recentiori Aevo ex opulentisfima America 
Meridionali, praecipuo autem e Brafiiia et Cayana, iiuc 
misfae fuerunt. Ampetis cotingay cayana^ niaynana^ et poin- 
padora , nitore fuo varietateque colorum infignes, funt 
omnino formoiisfimaa, 

In Syftemate Naturae; edit Gmelini Tom. T. pag. 
838-841* a LtiT^NMo XI memorantur diverfae Species, 
quarum duae, carimciikta rcilicet et variggata , b ceteris fegre- 
gandae nobis videntur et proprium fane merentur Non^en 
Genericum, utpote quae carunctiUs {ms gularibiis valde fiut 
diverfae a reliqui.'? IXSpeciebus, qi^ae funt^^cmt/a, Camifexy 
coccinea, cotinga, cayana , maynana , tsrfa , criftata^ et formofa iila 
pompadora , multiplici coloris varietate nobilitata. Praeter 
quas a Lathamo enumerantur : tttprea, cinerea,phoenicea 
et Intea. 

Huc etiam Species quaedam novae accesferunt , quae, 
a Peregrinatoribus deteftae, domum misfae fuernnt Eu- 
ropaeque Mufaeis lisud exiguum attuletunt ornamentum. 
Ejuscemodi plures habet Mufaeum Academiae Upfalienfis, 
quas debet Civi liberaJisfimo, Confuli Generali, Equiti, 
Domino Westin. qui maximis cum impenfis in gloriam 
diledlisfimse patriae atqne ufum comparavit, Publicoque 
donavit colledtiones pretiofisfimas, praefertim Avium at- 
que Infedtorum , quae , iRteriores percurrens Brafiliae 
regiones vaftisfimas, collegit Peregrinator celeberrimas 
Freyreis» 

Cha- 



Character Generis apud Linn^um hiceft: 

Jl o/lrurH tngonum: mandibula fuperior longior, incur- 
va , emarginata. 

Vibrufcs nullae. Crines potius dicantur b^rba^ 

Nares in bafl roftri , fetis tectae. 

Latham hunc habet Generis Charafterem: 

Rofirum redlum, convexum, fubincurvatum,utrinque 
emarginatum. 

Nares pennis bafi tedtaei 

Digitus exterior medio bafi. connexus.. 



Descriptio Specierum novarum, 

AMPELIS ehgans : fupra viridis, fubtus flava: lunulis.* 
nigrisj fafcia alarum brunnea. 

Corpus mcgnitudine proximum Fringiilse domeftic» 
vel paullo majus, 

Roftrum trigonum , redlum. Mandibula fuperior con- 
vexa, cultrata, paullo longior, apice incurvo, u- 
trinque excifa, atra: infimo margine baleos albida^ 
inferior plana, alba. 

Barba feu ciliae fub gula et in mandibulas fuperioris 
bafi paucae , nigrae, patulae. 

Ri^u^ ad bafin roftri tantum exteufus. 

Nares: 



Nares in bafi roftrl , fetis reverfis tecftae. 

€nput, dorfum, alse, cauda viridia. 

Gula et latera colli flava, ixiaculis parvis, fufcis, 

Pe^us^ abdomen et caudse ba(is flava, fafciata lunu» 
lis pennarum ftriatis, atris, elegantisfiiiiis, 

Cauda rotundata , alis paullo long^ior. 

Alce fubfafciatae e maculis rnagnis, brunneis. 

Pedes aajbulatorii, nigri. 

Mas criftatus, crifta capitis ereifta et cervice llava ,, 
iutermixtis pennis atris, insequalibus. 

Feniina , absque crifta;, fiiiiillima» 

AMPELIS fafciata: viridis abdomine flavo; fafciis later- 
alibus viridibusj alis caudaque atris , pen^: 
nis ll: argine viridibus^ 

Roflruiih triangulare, coftafcum, atrum* 

Viridia funt caput, pedtus, dorfum , marginesque 
. pennarum alarium et caudalium. 

Nigra vel atra remiges,. re<2:riGes, pedes. 

Gida cinereo albida , maculis obfoletis, fufcis. 

Abdomen flavum Jateribus et antice pidtum ,. fafciolis- 
viridibus. 

- Crisfum flavun, lineolis viridibus^ 
Barbcs cilia pauca, nigra. 

Jgji^Mx ad bafin roftri extenfusi. 

Corpu* 



4 

Corpas magnitudine dimidia Spec. antecedentis: 
Colore obfcurius, absque crifla capitis. 

AMPELIS viridis: fupra viridis, fubtus flavo-virefcens: 
fafciis fuCcis; capite colloque atris 

Mognitudo eadem fere , qua3 Ampelis garrula3 
(^Suet. Sidenfvansy '-^ 

Boftrnm trigonum, coflatum, convexum, Mandibula 
fuperior apice incurva, paullo iongior, nigra; in» 
ferior piana, nigra, bafi lateraii macula alba. 

Nares in bafi rofVri. 

Barbc^ cilia pauca in mandibula fuperiori, plures fub 
mandibula inferiori , nigra. 

Bicius vix ultra bafin roftri apertus, 

Capnt et collum cum cervice atra, immaculata in 
utroque fexu , in femina tamen magis obrolete, 

Dorfiim^Tcm\ges et reftrices virides, non nitidae, ala- 
rum caudaeque pennis apice nigris. 

Caiida rotundata alis multo longior. 

Pe^us et abdomen viridi- flavefcentes, fafciis parvis, 
abdominalibus, fufcis. 

Pedes nigri , unguibus atris. 

Femina omnino fimilis marx magnitudine et coloribus, 
pileo, gula et collo fubtus atris , lateribus ta- 
men colli fufco-virentibus et minus atris. 



Tbefis I. 

Contemplantibus nobis rerum naturarar mnlta fane 
occurrunt, quae noxiane fint an utilia vix adparet Re 
autem dillgentius quaefita , omnia utllitati generis bunna- 
ni quodamriiodo fervire, haud abfurde di^m volumus» 



Maxime omnino et admtrandutn in moduro Crcato- 
ris nofl:rr excellentiam univerfa rerum natura teftatur: 
didlu autem baud facile eft , utrum in tota Syftemat® 
mundano vaftisfimo et immenfo Creator major con- 
ipiciatur, an in animalculis ininimis. 



Non eft quod Naturam accafemus et appellemua 
daram, qaod exiguum quoddam iocommodam fexcentis 
admifcuerit commodis. 



Hiftorise Nataralis cognitionem nema amqaam Ie~ 
gendo meditandoque attinget perfeftam , fed ipfa na- 
tora etiam inveftiganda erit et contempkodii. 



Botaniceff ftadiam seque animo ac corpori eft falo- 
tare,nec litteratis folum verom etiaot illitteratis eftcom- 
sseadaodam* 

6. Nul- 



6 

Thef. 6. 

NuIIa efl vegetabilium Clasfi*, quae majorem mere- 
afcur attentionem, quatn Pentandria ; five numerinm ci- 
yium» five uCum medicum refpexerimus. 



New York Bolanlcal Garden Llbrary 

QK3.T451V.3 gei 

Thunberg, Karl Pete/[Dissertationes Acad